cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
វត្តសិរីសុខុមសង្គមមានជ័យស្រឡូង​
វត្ត​ស្រ​ឡូង ឬ វត្តសិរីសុខុមមង្គលមានជ័យស្រឡូង គឺជាវត្តអារាមខ្មែរបុរាណ​មួយដែលស្ថិតនៅដែនដីកម្ពុជាក្រោម បែបព្រះពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​។ វត្ត​ស្រឡូង ស្ថិត​នៅ​លើ​ផ្លូវជាតិ​លេខ​១ មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល ១២​គីឡូម៉ែត្រពី​ទីរួមខេត្តឃ្លាំង ស្ថិតនៅខេត្តឃ្លាំង ប្រទេសវៀតណាម ។ តាមរឿងព្រេង​និទាន​ថា វត្តស្រឡូងត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨១៥ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ជួសជុល​ជា​ច្រើន​លើក​ច្រើន​សារ។  ក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាម វត្តនេះ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ដោយ​គ្រាប់​បែក។  នៅឆ្នាំ១៩៦៩ ព្រះតេជគុណ តាំង ឌុច (ចៅអធិការជំនាន់ទី៩) បានសម្រេចសាងសង់ប្រាសាទឡើងវិញ រួមមាន ព្រះវិហារ សាលាឆាន់ ផ្ទះសម្រាប់ដាក់គម្ពីរ ប្រាង្គជាដើម ដោយសម្ភារៈរឹងមាំ។  នៅឆ្នាំ ១៩៨០ ការសាងសង់ត្រូវបានបញ្ចប់ជាមូលដ្ឋាន។  ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​ខ្វះ​ថវិកា វត្តនេះ​មាន​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​ប្រើ​ចាន​ស្ទីល​ដើម្បី​តុបតែង​ផ្នែក​ខាងក្រោយ​នៃនៃព្រះវិហារ។ រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពមុខព្រះវិហារវត្តស្រឡូញ
ទីក្រុងរ៉ូម
រូបភាពតូច ទីក្រុងរ៉ូមគឺជាទីក្រុងមួយនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី។​ ទីក្រុងរ៉ូមគឺជារាជធានីនៃ​ ប្រទេសអ៊ីតាលី​ ព្រមទាំងខែត្ត ឡាស៊ីអូ។ ទីក្រុងរ៉ូម មានប្រជាជន ២.៨លាននាក់រស់នៅក្នុង ១,២៨៥.៣ គីឡូម៉ែត្រការេ(៤៩៦.៣ sq mi), វាផងដែលគឹជាប្រទេសដែលធំជាងគេព្រមទាំងមានមនុស្សរស់នៅជាច្រើ​ន ហើយគឺជាទីក្រុងមួយដែលមានប្រជាជនច្រើនជាង មួយភាគបួន នៅក្នុងប្រទេសអឺរ៉ុបតែប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងមានកំហិតកំណត់។ រវាង ៣.២ និង ៣.៨ លាននាក់នៃប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូម​​ ព្រមទាំងតំបន់ ទីក្រុងធំៗ។
ការតាំងទីក្រុងនៅកណ្កាលភាគខាងលិចជាចំនែកមួយនៃឧបទ្វីបប្រទេស អ៊ីតាលី,ដែលមានទីបេនៅក្នុងតំបន់ឡាស៊ីអូនៃប្រទេសអ៊ីតាលី។​ រ៉ូមគឺជាទីក្រុងធំជាងគេបង្អស់,កវី និង អ្នកនិពន្ឋជនជាតិរ៉ូមបុរាណបានបញ្ជក់ប្រាប់អំពីសញ្ញាណ។
វិចិត្រករ និង និម្មាបនិកល្បីៗ,ប្រាមាន(Bramante),បៀនីនី(Bernini),រាភៀល(Raphael) ដែលជាកន្លែងសំណាក់លំហែកាយនៅក្នុងរ៉ូម, ការនាំអោយវាមានសកម្មភាពជាថ្មី ហើយមានស្ថាបត្យករយ៉ាងប្លែក។ ទីក្រុងរ៉ូមបានទទួលដំណែង ហ្គាដាប់ប៊ូលស៊ី នៅក្នុងាឆ្នាំ ២០១០ជាទីក្រុងបែតានៃពិភពលោក,​នៅក្នុងសតវត្សទី ២៨ សារះសំខាន់បំផុតគឺការរួបរួមទីក្រុងតែមួយ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៧,រ៉ូមគឺជាទីក្រុងទី​​ឋ ១១ដែលមានការធ្វើទស្សនះកិច្ចច្រើននៅលើពិភពលោក, ការធ្វើទស្សនះកិច្ចលើកទី៣ នៅសហភាពអឺរ៉ុប,ហើយវាមានប្រជាប្រិយភាពទាក់ទាញបំផុតចំពោះអ្នកទស្សនានៅក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី។ ទីក្រុងមួយរបស់អឺរ៉ុប និងជាផ្នែកមួយនៃពិភពលោក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស​អ៊ីតាលី
ហិរណ្យវម៌្ម (ក្សត្របុរៈភាគខាងជើង)
ស្វាមិនហិរណ្យវម៌្ម (គ.ស ?-?) រជ្ជកាល (គ.ស ប្រ.៥៩៨-?) បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់វ្រះបាទភវវម៌្មទី១ មហេន្ទ្រវម៌្មទី១បានឡើងសោយរាជ្យបន្តពីព្រះរៀមរបស់ព្រះអង្គ ប្រហែលដោយការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រឆាំងនឹងគូបដិបក្ខ នៅឯរាជធានីសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍។ មានស្ដេចមួយអង្គផ្សេងទៀត ព្រះនាមហិរណ្យវម៌្ម កំពុងបានគ្រប់គ្រងនៅកម្ពុជានៅពេលនោះដែរ។ ទ្រង់ជាក្មួយរបស់ព្រះមហាក្សត្រទាំងពីរដែលបានសោយរាជ្យនៅចេនឡា (ភវវម៌្ម និង មហេន្ទ្រវម៌្ម) និងជាបុត្រនៃព្រះភគិនីរបស់ក្សត្រចេនឡាទាំងពីរអង្គ ដែលបានគ្រប់គ្រងបុរ (ក្សត្របុរី) នៅភាគខាងជើងកម្ពុជា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្វាមិននៃកម្វុជចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃទ្វារវត្តី
ចៅពញាតន់ ឬព្រះបរមរាជាទី៦
ចៅពញាតន់ ឬព្រះបរមរាជាទី៦ (១៥៨៦-១៥៩៩)
ចៅពញាតន់ត្រូវជាបុត្រទី២ របស់ព្រះបាទសត្ថាទី១ និងជាអនុជរបស់ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី១។ ព្រះអង្គមានសិទ្ធបានឡើងសោយរាជ្យហើយពួកមន្រ្តីក៏ទទួលស្គាល់ទៀតផង។ ព្រះអង្គសោយរសជ្យនៅ រាជធានីស្រីសន្ធរ ដោយមាននាមថា បរមរាជាទី៦ ។ ដើម្បីសងគុណដល់ពួកអេស្ប៉ាញ ព្រះអង្គបានតែងតាំងឱ្យលោក វេឡូសូ (Veloso) ជាចៅហ្វាយស្រុកបាណាម ឯលោក រ៉ូស (Ruiz) ជាចៅហ្វាយស្រុកទ្រាំ ហើយព្រះអង្គផ្ញើសារទៅក្រុងម៉ានីល ដើម្បីសូមឱ្យពួកបុព្វជិតនិមន្តមកកម្ពុជា ទ្រង់សន្យាថានិងសាងសង់ព្រះវិហារ និងទ្រង់អនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនខ្មែរចូលសាសនាគ្រិស្តទៀតផង។ ដើម្បីពង្រីកអំណាចរបស់ព្រះអង្គ ហើយដោយមានសំណើរពីលោក រ៉ូស (Ruiz) ផងព្រះអង្គបានផ្ញើសារទៅជូនលោកទេសាភិបាលថ្មីនៃប្រទេសពីលីពីន ដើម្បីជំនួយជាទ័ពនិងអ្នកផ្សាយសាសនា។ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៥៩៨ ក្បួននាវាមួួយដឹកនទាហានអេស្ប៉ាញ២០០នាក់និងបព្វជិតដូមីនីកាំង ២អង្គ បព្វជិតហ្វ្រង្សីស្កាំង ២អង្គបានចេញដំណើរពីទីក្រុងម៉ានីលឆ្ពោះមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា ក្រោមបញ្ជាការរបស់លោក ឡូសផើសដាស្មារីនណាស (Luis Perez Dasmarinas) ប៉ុន្តែជាអកុសល ក្បួននាវាបានជួបប្រទះនឹងខ្យល់ព្យុះបក់ទៅទើរនៅប្រទេសចិនជិតក្រុងកង់តុង។ ជនដែលមានជីវិតរស់រានទាំងប៉ុន្មានបានត្រឡប់ទៅកាន់ក្រុងម៉ានីលវិញ។ ក្រោយមកទៀតមានកប៉ាល់មួយមកដល់ទីក្រុងចតុមុខនៅឆ្នាំ១៥៩៩។ បន្តមកទៀតមានជម្លោះមួយកើតឡើងរវាងពួកនាវិកអេស្ប៉ាញនិងពួកជ្វា។ លោកវេឡូសូ (Veloso) និងលោក រូស (Ruiz)បានមកដល់កន្លែងជម្លោះ ក៏ត្រូវបានគេសម្លាប់ទាំងពីរនាក់។ ដំណឹងក៏បានឮដល់ព្រះបាទពញាតន់ ទ្រង់បានដឹកនាំទ័ពដោយផ្ទាល់ ហើយព្រះអង្គត្រូវបានពួកជ្វានិងចាមបះបោរសម្លាប់ព្រះអង្គសុគង្គតទៀត ។
ភូមិពង្រ
សំដៅទៅដល់÷
ព្រះបរមរាជាទី៧ចៅពញាអន
ព្រះបរមរាជាទី៧ចៅពញាអន (១៥៩៩-១៦០០)
ព្រះបរមរាជាទី៧ចៅពញាអន ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទបរមរាជាទី៤ ព្រះអង្គសោយរាជ្យនៅរាជធានីស្រីសន្ធរ ដោយមាននាមថា ព្រះបរមរាជាទី៧។ ទ្រង់បានបន្តនយោបាយពីដូនតាទ្រង់ដោយអំពាវនាវឱ្យអ្នកកាន់សាសនាគ្រិស្ត និងទាហានអេស្ប៉ាញជួយការពារទ្រង់។ ព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រដែលមិនប្រកបដោយទសពិតរាជធម៌ទេ ព្រោះមានថ្ងៃមួយព្រះអង្គបានទៅប្រពាតព្រៃនៅភូមិតាមាក់ ទ្រង់សព្វព្រះទ័យលើស្ត្រីម្នាក់ដែលជាប្រពន្ធមេស្រុកឈ្នោះ ពញាថី។ ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យចាប់បង្ខំស្រ្តីរូបនោះបានប្រកែក ក៏ត្រូវទទួលទារុណកម្មរហូតដល់អស់ជីវិត។ ប្តី ពញាថីក្តៅក្រហាយចំពោះអំពើរំលោភជិះជាន់ ក៏រត់ទៅខាងសម្តេចព្រះកែវហ្វ៊ាចៅពញាញេម បានបន្លំចូលធ្វើគត់ព្រះបរមរាជាទី៧ចៅពញាអននៅព្រះរាជវាំងស្រីសន្ធារ នៅឆ្នាំ១៦០០ ។
ចីវរ
(សំ.),(បា.)(ចីវ៉) ចីពរ (ម. ព. នេះ) ។
ចតុប្បច្ច័យ
(បា.),(សំ.) (ចៈ តុប-ប៉័ច-ច័យ) (ចតុរ៑ + ប្រត្យយ) : គ្រឿង​សម្រាប់​អាស្រ័យ ៤ យ៉ាង គឺ ៖ (ពាក្យ​សម្រាប់​ប្រើ​ក្នុង​វិន័យ​ខាង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា) ។
រឿងថៅកែចិត្តចោរ
រឿង ថៅកែចិត្តចោរ សហនិពន្ធ លោក ពៅ យូឡេង និងលោក អ៊ុំ ឈឺន ឆ្នាំ១៩៥៦ ប្រភេទល្ខោននិយាយ។ រាយតួ ១.          នាយ ផានីត អាយុ ១៧ឆ្នាំ ធ្វើការក្នុងហាងឡាន ២.          ពូ ហំ អាយុកណ្ដាលមនុស្ស តៃកុងឡាន ៣.         ថៅកែឡាន ៤.          នាង យ៉ាន ប្រពន្ធពូ ហំ ៥.          សុខ … កម្មករឡាន ៦.          មាន … កម្មករឡាន ៧.         គង់ … កម្មករឡាន ៨.          ទ្រី … កម្មករឡាន ៩.          ពួកក្រុមនគរបាល បីនាក់ រឿងនេះប្រឌិតមានឡើងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ……………………………………………………………………………………………………………………………្ិដ្
ឆាកទី៣
ផានីត-កម្មករ-សុខ-មាន-ទ្រី-គង់ (ដោយថៅកែនិងតៃកុងហំចេញពីទីនោះទៅពួកកម្មករធ្វើឡានដោយមានលឺជជែកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងនាំគ្នាមកសួរមើលតើមាននរណាមានរឿងអ្វី) ទ្រី       :           លោកប្អូនមានរឿងអ្វីលឺមាត់នរណាជជែកគ្នាខ្លាំងម្ល៉េះ? ផានីតងើបមុខឡើងរួចឱនទៅវិញ) សុខ    :           បើសួរគេមិនឆ្លើយដដែលមកទៅធ្វើការយើងវិញ។ គង់       :           ទេចង់ដឹង។នែលោកប្អូននរណាមានរឿងអ្វី? ផានីត  :           រឿងចំណាស់ខ្ញុំមិនហ៊ាននិយាយជំម្រាបទេ។ មាន     :           យី!យ៉ាងណាទៅមិនស្រួលទេដឹង? ទ្រី        :           ប្រាប់យើងឱ្យដឹងផងមើល៍។ ផផានីត:          នែ!…នែ…ពូហំគាត់មកហើយគាត់ជាប់ឈ្លោះនឹងថៅកែពីរឿង…ណ្ហើយកុំសួរខ្ញុំខ្ញុំនិយាយមិនរួចទេលោកអើយក្នុងលោកនេះ បើខ្ញុំកើតមកហើយកុំឱ្យមានភ្នែកមានត្រចៀកប្រហែលជាខ្ញុំបានសប្បាយជាង។ខ្វាក់ថ្លង់គកុំឱ្យឃើញលឺនិយាយចេញឮរឿង តែម្ដងទៅវាធូរដើមទ្រូងជាង!ខ្វាក់ត្រង់ជាអាការះអាចនាំឱ្យមនុស្សពិបាកខ្លះមែនតែពិបាកនោះតូចជាងអាការះឃើញលឺចេះ និយាយហើយធ្វើអ្វីមិនកើត។មនុស្សយើងរស់នៅសព្វថ្ងៃប្រយុទ្ធគ្នាក្នុងអយុត្តិធម៌លួចល្បិចគ្នាទៅវិញទៅមកដើម្បីម្នាក់ៗមាន ស្រួលល្អពីរោះតែសំដីក្រៅតែមេទន្ទេញចាំមាត់សំរាប់បង្រៀនសិស្សានុសិស្សឱ្យគ្នាសូត្រមួយថ្ងៃៗអំពីសេចក្ដីល្អទៀងត្រង់ស ម្បជញ្ញះករណីកិច្ចចិត្តមេត្តាចិត្តបរិសុទ្ធចិត្តមនុស្សធម៌តែក្នុងជីវិតក្នុងសង្គមរឿងល្អទាំអស់អំបាញ់មិញដែលបានរៀនចេះ ពីសាលាមកហើយយកមកប្រើស្ទើរតែមិនកើតក្នុងជីវិតនេះ។ គង់      :         លោកប្អូនកុំអាលផ្ទុះភ្លាមអញ្ចើញនិយាយប្រាប់យើងឱ្យស្រួលមករឿងយ៉ាងម៉េច? ផានីត :          រឿងឡានបុកពីម្សិល! សុខ    :           ណ្ហើយគិតឱ្យសព្វៗទៅមិនត្រូវចង់ដឹងរឿងគេទេ។មកទៅធ្វើការវិញពួកយើង។ គង់      :          រឿងនេះទាក់ទងដល់យើងទាំងអស់គ្នាសុខត្រូវតែយើងចង់ដឹងបានត្រូវ។ ផានីត :           បងទាំងអស់សួរខ្ញុំថារឿងបុកឡានរួចវាម្ដេចទៅចុះក្រែងដឹងស្រាប់ហើយរឿងលុយ១ម៉ឺន។ មាន    :          អើ…អើ…អើ… ផានីត :          ឥលូវស្ងាត់តូចទៅហើយថៅកែថាគាត់មិនដឹងទេ។ ទ្រី       :         ពួកអានាយទុនទុកចិត្តមិនបានទេដូចត្រីឆ្ដោរអញ្ចឹងដើម្បីវាធំធាត់វាគ្មានញញើតនឹងស៊ីកូនឯងឡើយ។ សុខ    :          លោកបងហំគាត់មិនជឿខ្ញុំៗនិយាយប្រាប់ថាឱ្យប្រយ័ត្នតិចលោថៅកែមិនទទួលដឹងយើងងាប់តែម្ដង។ ផានីត :          ឥលូវពូហំឡាំប៉ាឱ្យខាងតែបាន។ សុខ    :          អា!លេងមិនកើតទេដូចនេះរឿងនេះធំណាស់! មាន    :      មកទៅធ្វើការវិញតិចលោរាលដាលដល់យើងរឿងនេះអញច្បាស់ជាមិនយកជ័រព្នៅមកត្បៀតក្លៀកទេ។អញស្រេចតែមិន ដឹងៗ រួចគ្នាតែប៉ុណ្ណឹងហើយ។នុះឮសូរដូចជាថៅកែមកវិញហើយមកទៅធ្វើការវិញពួកយើង។ ទ្រី       :        លោកប្អូនមើលផងណាលោកបងហំតែហួសចិត្តគាត់ៗព្រលែងឥតស្គាល់ថៅកែថៅកំអ្វីទេ។ គង់      :        បើមានរឿងមិនស្រួលមើលទៅហៅពួកយើងផង។ទាំងអស់គ្នាត្រឡប់ទៅធ្វើការវិញទៅ។ ……………………………………………………………………………………………………………………………………….
ឆាកទី៤
ផានីត-ថៅកែនិងតៃកុង ថៅកែ :           អញថាម៉ាត់ណាម៉ាត់ហ្នឹងហើយ។អាហំតិចលោថាអញមិនប្រាប់។តែគេចាប់អញៗឆ្លើយថាអញមិនដឹងអ្វីទេហើយអញត្រូវតែ ចេញឈ្មោះប្ដឹងអាឯងទៀតផងដោយចោទថាអាឯងធ្វើការខ្ជីខ្ជាបើកឡានអញទៅបុកឡានអុងប៉ាងហុងលី។ ហំ     :             ខ្ញុំសូមអរគុណថៅកែហើយៗដើម្បីតបគុណនេះខ្ញុំសូមជម្រាបថៅកែជាមុនវិញថាតែគេចាប់ខ្ញុំខ្ញុំឆ្លើយប្រាប់រាជការនូវរឿង ពិតហើយ គឺថៅកែបានប្រើខ្ញុំឱ្យធ្វើអំពើដ៏លាមកនោះមែនដោយសន្យាថាឱ្យខ្ញុំ១ម៉ឺនរៀល។ ផានីត :           សូមទោស…ថៅកែ១ម៉ឺនរៀលល្មមឱ្យទៅពូហំដែរដូចជាធ្វើទានឱ្យប្រពន្ធកូនម្ដាយឪពុកគាត់ចុះ។ ថៅកែ :          (គំហក)ខ្ញុំនិយាយឯងដឹងរឿងអ្វីដែរគិតតែកាន់បញ្ជីឱ្យត្រឹមត្រូវទៅមិនគិតទេ។អញទៅជួបគេបន្តិចថៅកែធ្វើជាដើរចេញទៅពូហំ ចង់ដើរចេញទៅតាមឃើញដូចនេះថៅកែក៏ចូលមកវិញពុទ្ធោ!ពុទ្ធោ!គ្មានឈ្លើងឯណាមកទាមខ្ញុំទេឱ្យជាប់ជាងឈ្លើងមនុស្សទេ។ ហំ       :          មិនដឹងនរណាជាឈ្លើងនរណាទេថៅកែជាឈ្លើងគូលីឬគូលីជាឈ្លើងថៅកែ? ……………………………………………………………………………………………………………………………………….
ឆាកទី៦
មនុស្សដដែលថែមកម្មករសុខទ្រីមានគង់ ថៅកែ :     ចុះពួកអាអស់ទាំងនេះទៅណាមកណាដើរចោលការ?យី!ពួកអានេះការនៅដៃវាហ៊ានដើរចោលការ។ គង់    :    ពួកខ្ញុំឮសូរមានការជជែកខ្លាំងពេកហាក់ដូចជាមានរឿងអ្វីបានជាបបួលគ្នាមកមើល។ ថៅកែ  :   ទៅ!នាំគ្នាទៅធ្វើវិញភ្លាមទៅ! ទ្រី     :    បាទ! សួរសុខទុក្ខលោកបងហំបន្តិចសិន។ ថៅកែ :    យី!ឯងអស់នេះវាឡើងចាងទាំងអស់គ្នាហើយ!អញនិយាយអ្វីក៏គ្មាននរណាស្ដាប់ដែរឥលូវ។បើដណ្ដើមតែធំទាំងអស់បាន
អ្នកណាធ្វើគូលីអ្នកណាធ្វើថៅកែ?ឬមួយអឯងអស់នេះដូចជាពួកគូលីឯទៀតមួយថ្ងៃៗគ្មានធ្វើការអ្វីសោះជំនុំគ្នាតែពី រឿងបះបោរដំឡើងប្រាក់ខែ។អញប្រាប់ឯងមុនធ្វើជាមួយថៅកែណាទៀតបានជាមួយអញមិនបានជាដាច់ខាត។កើត មកជាមនុស្សក្នុងសង្គមវាតែងមានឋានះខ្ពស់ទាបជធម្មតាតាមចង្វាក់តាក់តែងមក។ចុះបើយើងចេះតែបះបោរចង់ស្មើរ មុខដូចៗគ្នាតើបាននរណាធ្វើកូន?ស្ដាប់បានទេអាសុខអាមាន?
ឆាកទី៧
ទាំងអស់គ្នាថែមពួកក្រុមនគរបាលចូលមក សែហ្វ      : អ្នកណាថាឯណាចោរ?យើងជាក្រុមនគរបាលប្រាប់មុខចោរយើងមកយើងចាប់(ទាំងអស់គ្នាជ្រួលភ័យ) ភ្នាក់ងារទីពីរ: កុំជ្រួលនៅឱ្យស្ងៀម! ថៅកែ      : អស់លោកមករកចាប់តៃកុងហំឬ?នុះវា!ខ្ញុំជាថៅកែឡានឥលូវខ្ញុំប្ដឹងថែមទៀតព្រោះវាបំផ្លាញឡានខ្ញុំឱ្យខូចដែរ។ ហំ          : បាទ!ខ្ញុំបាទនេះហើយតៃកុងហំលោកចាប់ខ្ញុំចុះខ្ញុំមិនរត់ទេខ្ញុំព្រមទទួលថាបានប្រព្រឹត្តអំពើអមនុស្សធម៌មែនតែសូម លោកជ្រាបថាបើលោកចាប់ខ្ញុំលោកត្រូវចាប់មនុស្សដែលបាននែនាំខ្ញុំឱ្យធ្វើអំពើឃោរឃៅនេះផង។មនុស្សនោះខ្ញុំ មិនបាច់ជម្រាបលោកទេទុកឱ្យពួកទាំងអស់គេជម្រាបលោកជំនួសខ្ញុំចុះព្រោះខ្ញុំជាមនុស្សមានទោសក្រែងលោថាសំដីខ្ញុំ យកធ្វើការមិនកើត។ ថៅកែ      : (និយាយខ្សឹប)អាបួននាក់អញឱ្យពីរម៉ឺន។ សែហ្វ      : ទាំងអស់គ្នាតើមនុស្សណាមួយ? ផានីត         : ថៅកែនេះឯងគាត់បានបញ្ចេះពូហំឱ្យបើកឡានបុកឡានអុងប៉ាងហុងលីដោយសន្មតថាឱ្យពូហំមួយម៉ឺនរៀល។ ថៅកែ      : អានេះវាបង្កាច់ខ្ញុំទេលោកវាស្អប់ខ្ញុំព្រោះខ្ញុំមិនព្រមឱ្យឡើងប្រាក់ខែ។ យ៉ាន       : លោកសែហ្វ!រឿងថៅកែបញ្ចេះនេះជារឿងពិតពួកកម្មករឡានទាំងបួននាក់នេះជាសាក្សីស្រាប់ព្រោះបានដឹងដែរ។ ហំ          : អាមានជម្រាបលោកដោយត្រង់ទៅ។ ថៅកែ      : អាមាន…នែ…(ខ្សឹប)ពីរម៉ឺនរៀល។ សែហ្វ      : ម្ដេចនៅស្ងៀមទាំងអស់គ្នាហើយ!មើលឆ្លើយប្រាប់ខ្ញុំឱ្យត្រង់មកថាតើថៅកែនេះបានប្រើតៃកុងឱ្យបុកឡានគេមែនឬទេបើ មែនថាមែនបើទេថាទេ(ចង្អុលទៅកម្មករទ្រី)មែនឬអ្នកឯណោះ? ថៅកែ      :អាទ្រី ហំ          :អាទ្រី ទ្រី          :មែន! ថៅកែ      : វាភរទេ!វាភរទេ! សែហ្វ       : ចុះអ្នកនេះ? ថៅកែ       : អាគង់អាណិតអញ! ហំ           : អាគង់អាណិតខ្លួនអាឯង! គង់          :មែន! ថៅកែ       :លោកសែហ្វ!កុំជឿវាវាចូលដៃគ្នាសម្លាប់ខ្ញុំហើយ។ សែហ្វ       : ចុះអ្នកឯណោះទៀត? មាន         : មែន! សុខ          : មែន! ថៅកែ         : ឱពុទ្ធោអើយ! សែហ្វ             : អ្នកនេះជាប្រពន្ធតៃកុងហំឬ? យ៉ាន          : ចាស៎លោក!ប្ដីខ្ញុំបានបុកឡានថៅកែហុងលីព្រោះចង់បានលុយ?១ម៉ឺនឱ្យខ្ញុំតាមសេចក្ដីសន្យារបស់ថៅកែដល់ប្ដីខ្ញុំ បានធ្វើអំពើនោះហើយថៅកែនេះមិនព្រមទាំងបើកលុយ១ម៉ឺនរៀលនោះឱ្យប្ដីផង។ សែហ្វ          : បាទ!បាទខ្ញុំយល់ហើយរឿងនេះ(ចង្អុលទៅផានីត)ចុះលោកប្អូនឯណោះយល់ដូចម្ដេចដែរ។ ថៅកែ          : ក្មួយផានីតជួយមាផង។ ផានីត          : ខ្ញុំបានឱ្យយោបល់ហើយតើឈ្មោះនេះឯងដែលខ្ញុំស្រែកជង្អុលថាចោរនោះពេលដែលពួកលោកមកដល់(ថៅកែអូសដៃមេ នគរបាលទៅខ្សឹប)។ សែហ្វ          : តាងនាមក្រសួងនគរបាលខ្ញុំសម្រេចថា ត្រូវនាំខ្លួនឈ្មោះហំទៅក្រសួងនគរបាលជាតិទៅចូលចាប់(ភ្នាក់ងារនគរបាល ក៏ប្រតិបត្តិតាម។ចាប់តែពូហំ)។ ហំ              : អរគុណហើយមិត្តទាំងអស់គ្នា។មែវាថែទាំកូននិងម្ដាយឱ្យបានស្រួលផង។ ថៅកែ          : ពួកអាឯងទាំងអស់គ្នាឈប់ធ្វើការពីផ្ទះអញទៅទៅណាទៅចុះ!ពួកអក្រពើ! សែហ្វ          : ទៅ!ទៅក្រសួងនគរបាល(ច្រាននិងវាយពូហំ)។ យ៉ាន           :(ដោយស្រែកយំ)លោកអើយកុំធ្វើបាបប្ដីខ្ញុំ(រត់ចេញទៅ)។ គង់             : ឱ!អ្នកក្រអើយ!តើខែណា!ឆ្នាំណា!សតវត្សណា!ទើបមានយត្តិធម៌។ សែហ្វ           : ឈប់!ឈប់និយាយ(ប្រាប់នគរបាល)ចាប់វាភ្លាម ផានីត           : បញ្ហាស្រដៀងៗគ្នាបានចោទពេញទំហឹងនៅក្នុងសង្គមខ្មែរសព្វថ្ងៃដែលទើបនឹងរួចពីការជិះជាន់របស់អាណានិគម គ្រាន់តែចាប់ពូហំដាក់គុកមិនមែនដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះឱ្យបានស្រឡះទេនាទីយើងឥលូវគ្រាន់តែស្ដែងឡើងឱ្យ លោកចាប់អារម្មណ៍លើបញ្ហាសង្គមខ្មែរខ្លះឱ្យឱ្យបានច្បាស់ផ្លូវត្រូវសំរាប់ដោះស្រាយលោកលោកទាំងអស់គ្នាជួយគិតចុះ នៅពេលដែលលោកអ្នកបានមកឃើញរឿងប្រឌិតលើរឿងពិតនៃបញ្ហាខ្លះនៃសង្គមខ្មែរយើងរួចហើយនេះ។
ភូមិព្រៃចំបក
= សូមស្វាគមន៏មកកាន់ភូមិព្រៃចំបក់ =
ភូមិព្រៃចំបក់ គឺជាភូមិតូចមួួយដែលមានចំងាយ៤០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តតាកែវ។ ហើយស្ថិតក្នុង ឃុំតាំងយ៉ាប ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ។​ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ភូមិនេះមានប្រជាជនប្រហែលជាង ២៥០ គ្រួសារ ហើយមានប្រជាជនសរុបប្រហែល ១២៥០​ នាក់ ស្រី ៦៥០​ នាក់។ ភូមិនេះ កំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖​ ផ្លូវលំ សាលារៀន និងមណ្ឌលសុខភាព ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែ​ការប្រកបរបរកសិកម្មស្រែចំការ ចិញ្ចឹមសត្វ ការធ្វើតម្បាញ និងការប្រកបរបរផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 120%;​ background-color: pink;">សេដ្ឋកិច្ផភូមិព្រៃចំបក់
ក្នុងភូមិនេះប្រជាជនមានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជន ៦០%ប្រកបរបរកសិកម្មធ្វើស្រែចំការ ២០%ប្រកបរបរលក់ដូរ ២០%ទៀតទៅធ្វើការរោងចក្រ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៦នេះប្រជាជនបានប្រមូលផលស្រូវកើនឡើងបាន ២០%បើធៀបទៅនិងឆ្នាំកន្លងទៅ។ ហើយក្នុងភូមិនេះក៏កំពុងសាងសង់ផ្លូវកៅស៊ូរមួយខ្សែរដែលមានប្រវែងជាង២គីឡូម៉ែត្រ ដែលធ្វើអោយមានភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការធ្វើដំណើរ។​ ចំពោះវិស័យលក់ដូរវិញខ្ញុំសង្កេតឃើញគ្រួសារមួយចំនួនមានជីវភាពកាន់តែធូរធារជាងមុនទៀតដោយសារតែពួកគាត់ប្រកបរបរលក់ដូរនេះ។ បើមកនិយាយពីការធ្វើរោងចក្រវិញប្រជាជនមួយចំនួនទៅភាគច្រើនបានធ្វើតែជាកម្មករធម្មតា ប៉ុន្តែនៅចុងឆ្នាំ ២០១៦ នេះពួកគាតភាគច្រើនបានឡើងឋានៈ និងប្រាក់ខែច្រើជាងមុនគួរអោយកត់សំគាល់។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 120%;​ background-color: pink;">វិស័យអប់រំ ​
ចំពោះវិស័យអប់រំវិញក្នុងភូមិនេះមានក៏មានការីកចម្រើនគួរអោយកត់សម្គាល់ ដោយសារតែមានសាលារៀនដែលមានចាប់ពីថ្នាក់មតេយ្យរហូតដល់ថ្នាក់ទី ១២។ ហើយដោយសារតែប្រជាជនមានការយល់ដឹងពីអត្ថប្រយោជន៏នៃការសិក្សា ពួកគេបានបញ្ជូនកូនៗរបស់ពួកគេដែលគ្រប់អាយុអោយបានសិក្សាគ្រប់គ្នា ដើម្បីក្រេបជញ្ជូកយកចំណេះវិជ្ជា ហើយអភិវ័ឌ្ឍន៍ខ្លួនអោយក្លាយជាមនុស្សថ្លៃង្នូរក្នុងសង្គម ដើម្បីជួយអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិអោយកាន់តែរីកចម្រើនរុងរឿង។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 120%;​ background-color: pink;">ការអភិវឌ្ឃន៍ ​
ចំពោះការអភិវឌ្ឍន៍វិញ បើគិតតាំងពីឆ្នាំកន្លងទៅរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះមានការរីកចម្រើនលើគ្រប់វិស័យ ដោយមាន ផ្លូវថ្នល់ មន្ទីពេទ្យ សាលារៀន ប្រឡាយទឹក និងអ្វីផ្សេងទៀតជាច្រើន ដែលជាហេតុធ្វើអោយប្រជាជនកានតែមានជីវភាពកាន់តែរីកចម្រើនឡើងជាលំដាប់។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 120%;​ background-color: pink;">សន្តិសុខ ​
ត្រឡប់មកនិយាយពី សន្ដិសុខវិញក្នុងភូមិព្រៃចំបក់ មានសន្ដាប់ធ្នាប់ល្អ ដោយសារការយកចិត្តទុកដាក់ពីរាជរដ្ឋាភិបាល ប្រកបដោយគំនិតច្នៃប្រឌិតខ្ពស់។ ដូចនេះប្រជាជនមានសេចក្ដីសុខ គ្រប់ពេលវេលាដោយមិនភ័យខ្លាចពីបញ្ហាអសន្តិសុខអ្វីឡើយ។
ចីពរ
(សំ.),(បា.)(ចីវរ, ខ្មែរ​ផ្លាស់ វ > ព) គ្រឿង​ស្លៀក​ដណ្ដប់​សម្រាប់​អ្នក​បួស​ក្នុង​ពុទ្ធ​សាសនា; ខ្មែរ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ចំពោះ​តែ ឧត្ដរាសង្គ ។
ផ្កាចំបុី
ផ្កាចំបុី (អង់គ្លេស: Magnolia stellata) ភាសាតាមិលនៃ ឥណ្ឌា ភាគខាងត្បូង (Tamil: Champei) (ថៃ: Champi) វាមានដើមកំណើតនៅតំបន់ត្រូពិក ពាក្យ​ផ្កាចំបុីកើតឡើងដោយ ផ្កានោះមានសណ្ឋានដូចបុី នៅពេលដែលវាមិនទាន់រីក និងនៅពេលដែលវារីក វាមានសណ្ឋានស្រដៀងនិង ផ្ការំចង់ ។ ផ្កាចំបុី ស្ថិតក្នុងអំបូរផ្កា មេកណូលា (Magnolia) ឬហៅថា ផ្កាយុីហុ៊ប វាមានក្លិនក្រអូបឈ្ងុប និងជាប់បានយូផងដែរ ។
ផ្កាចំបុី ក្នុងរង្វង់សិល្បៈខ្មែរ
ផ្កាចំបុី ជានិមិត្តរូបតំណាងឲ្យភាពបរិសុទ្ធ នៅក្នុងសិល្បៈខ្មែរ រូបរាង្គផ្កាចំបុីត្រូវបានឆ្នៃជា កម្រងផ្កាផ្សេងៗ ដូចជា៖ ភួងផ្កាម្លិះ ល្បាក់ផ្ការាក់ និងល្បាក់ផ្ការំយោល ដែលពាក់លើនាដការបាំ ផងដែរ ។ ជាទូទៅពលរដ្ឋកម្ពុជាមួយចំនួនធំ តែងយល់ច្រឡំនិងហៅផ្កាចំបុីថា ជាផ្កាចំប៉ា ពីព្រោះពួកគេច្រឡំតាមជនបរទេសមួយចំនួនដោយហៅវាថា Champaca ដែលស្រដៀងនិងផ្កាយុីហ៊ុប ឬ ផ្កាមន្ថា ជាសំនៀងថៃ ដូចនេះផ្កាចំបុី គឺវាមានសណ្ឋានដូចបុី ពីមុនកម្ពុជាចាត់ទុកវាជាផ្កាតំណាងជាតិ ដែលយករូបរាង្គរបស់វានៅពេលមិនទាន់រីក ។
ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រ៍ឱជា
ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រឱជា (ประยุทธ์ จันทร์โอชาអាន: ប៉្រាយុត ចាន់អូឆា ២១ មីនា ១៩៥៤ - ) គឺជាអ្នកនយោបាយថៃ ចូលនិវត្តន៍មន្រ្តីទូទៅកងទ័ពថៃ និងអតីតមេដឹកនាំនៃក្រុមប្រឹក្សាជាតិដើម្បីសន្តិភាពនិងលំដាប់ (คณะรักษาความสงบแห่งชาติ National Council for Peace and Order) របបយោធាដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសថៃរវាងថ្ងៃទី ២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៤ និងថ្ងៃទី ១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៩ ជារបស់ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៩ គាត់បានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្រ្តីប្រទេសថៃ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិប្រទេសថៃ និងប្រមុខ​នៃប៉ូលីសប្រទេសថៃ លើស​ពី​នេះ​ទៀត លោកបានសន្មត់ថាភារកិច្ចរបស់ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សម្គិត ច័ត្តុស៊ីពិទក្ស ជាប្រធានក្រុមសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាលនិងត្រួតពិនិត្យ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
ឃុំកណ្ដាល
ឃុំកណ្តាល
ឃុំកណ្តាល គឺជាឃុំមួយដែលមានចំងាយ៦០គីឡូម៉ែត​ ពីទីរួមខេត្តកំពត​ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកទឹកឈូ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ឃុំនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖ ផ្លូវលំ ស្ពាន​ សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាជន គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែវិស័យកសិកម្ម ដែលពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងគំនិតច្នៃប្រឌិតនិងការកែប្រែ ពីការធ្វើស្រែប្រវាសមេឃ មកធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្មវិញ ដូចនេះពួកគេលែងខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហាទឹកភ្លៀង គឺគេមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ ហើយផលស្រូវដែលទទួលបាន ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺកាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដូចនេះដំណាំស្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ចំពោះប្រជាជនក្នុងឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច ក៏ដូចប្រជាជនទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទាំងមូលផងដែរ ចំពោះប្រជាជននៅក្នុងឃុំ ការរស់នៅរបស់ពួកគេគឺចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងល្អ ពិភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុមគ្រួសារមួយទៅក្រុមគ្រួសារមួយ ហើយឃុំនេះរួមមានភូមិចំនួន៥ភូមិគឺ ១​ ភូមិ មានរិទ្ធិ២ ភូមិ ទឹកក្រហម ៣ភូមិត្រពាំងធំ ៤ភូមិជុំគ្រៀល​ ៥ភូមិ ថ្មី។ ​​ស្រុកទឹកឈូ គឺជាស្រុកមួយ នៅខេត្តកំពត ខាងកើតឈៀងខាងជើង នៅផ្លូវជាតិ៣៣ មានប្រវែង ៥២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួម ខេត្តកំពត​ដោយឆ្លងកាត់តាមស្រុកកំពង់ត្រាច និងស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងឈៀងខាងកើត នៃប្រទេសកម្ពុជា ស្រុកនេះគឺជាស្រុកមួយកំពុងអភិវឌ្ឍមួយផងដែរ ក្នុងចំណោមស្រុកទាំងអស់នៅក្នុង ខេត្តកំពត ដែលជាស្រុកនៅខាងត្បូងនៃ ប្រទេសកម្ពុជាហើយជាប់នឹងប្រទេសវៀតណាម។ ហើយនៅទីនោះមានផ្សារពាណិជ្ជកម្ម តូចល្មមពុំសូវជាធំប៉ុន្មានទេ ដែលមានលក់នូវផលិតផលនៅតាម​កូនតូបនីមួយៗ ជាពិសេសគឺឥវ៉ាន់ចាប់ហួយ​ លក់ដោយអាជីវករដែលរស់នៅក្នុងស្រុកទឹកឈូ​។ ទៅក្រុមគ្រួសារមួយ ហើយឃុំនេះរួមមានភូមិចំនួន៥ភូមិគឺ៖ ភូមិមានរិទ្ធិ ​ភូមិថ្មី ភូមិទឹកក្រហម ភូមិត្រពាំងធំ ភូមិជុំគ្រៀល ភូមិសំរោង
សទ្ធា
(បា.),(សំ.) (ស័ត-ធា) (ឝ្រទ្ធា) ជំនឿ ។ សេចក្ដី​ជឿ​បុណ្យ, ជឿ​បាប, ជឿ​កម្ម, ជឿ​ផល : មាន​សទ្ធា​មុតមាំ; ឲ្យ​ទាន​ដោយ​សទ្ធា ។
សទ្ធា​ចរិត : អ្នក​ដែល​មាន​ចរិត​ជឿ​ងាយ, អ្នក​ដែល​ឆាប់​ជឿ​ងាយ​ៗ ។ សទ្ធា​ចរិយា : ដំណើរ​ប្រព្រឹត្ត​ដោយ​ការ​ជឿ ​ឬ ​នៅ​ក្នុង​ការ​ជឿ​ស្ដាប់ ។ សទ្ធា​ចិត្ត : ចិត្ត​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សទ្ធា ។ សទ្ធា​ចេតសិក : សទ្ធា​ដែល​រាប់​ជា​ចេតសិក​មួយ ក្នុង​ពួក​ចេតសិក ៥២ (ព. អ.) ។ សទ្ធា​ទេយ្យ : របស់​ដែល​គេ​ឲ្យ​ដោយ​សទ្ធា, ចតុប្បច្ច័យ​ដែល​ទាយក​ប្រគេន​បព្វជិត​ដោយ​សទ្ធា (ព. វិ. ពុ.) ។ សទ្ធា​ធន : (--ធន់) ទ្រព្យ​គឺ​សទ្ធា, សទ្ធា​ដែល​ទុក​ថា​ជា​ទ្រព្យ​របស់​មនុស្ស ។ សទ្ធាធិក : (បា. <សទ្ធា + អធិក “ក្រៃលែង, លើស​លុប”) អ្នក​ដែល​អធិក​ដោយ​សទ្ធា គឺ​ពោធិសត្វ​ដែល​បំពេញ​បារមី​ដោយ​សទ្ធា​ដ៏​លើស​លុប ។ សទ្ធាធិមុត្ត : (បា. < សទ្ធា + អធិ​មុត្ត “ដែល​បង្អោន​ទៅ, ដែល​ចុះ​ចិត្ត​ស៊ប់”) អ្នក​ដែល​ចុះ​ចិត្ត​ស៊ប់​ក្នុង​សទ្ធា, អ្នក​ដែល​ជឿ​ស៊ប់ ។ សទ្ធា​បព្វជិត : អ្នក​បួស​ដោយ​សទ្ធា ។ សទ្ធា​សម្បន្ន : (--ស័ម-ប័ន) អ្នក​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​សទ្ធា; បើ​ស្ត្រី​ជា សទ្ធា​សម្បន្នា (--ស័ម-បុ័ន-ន៉ា) ។ សទ្ធា​សម្បយុត្ត : (--ស័មប៉ៈយុត) ចិត្ត​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សទ្ធា; បុគ្គល​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​សទ្ធា ។ សទ្ធិន្រ្ទិយ : (ស័ត-ធិន-ទ្រី; បា. < សទ្ធា + ឥន្រ្ទិយ) ឥន្រ្ទិយ​គឺ​សទ្ធា (សទ្ធា​ដែល​រាប់​ថា​ជា​ធំ​មួយ​របស់​សត្វ​លោក) ។ល។
តូន ឌឹកថាំង
តូន ឌឹកថាំង (ថ្ងៃទី 20 ខែសីហា ឆ្នាំ 1888 ដល់ថ្ងៃទី 30 ខែមីនា ឆ្នាំ 1980) គឺជាប្រធានាធិបតីទី 2 និងចុងក្រោយរបស់ វៀតណាមខាងជើង និងជាប្រធានាធិបតីទីមួយនៃ វៀតណាមដែលបានបង្រួបបង្រួមឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អគ្គលេខាធិការ ឡឺ ឌួន ។ តំណែង​ជា​ប្រធានាធិបតី​គឺ​មាន​ពិធី ហើយ​ថាក់ង​មិន​ដែល​ជា​អ្នក​បង្កើត​គោលនយោបាយ​សំខាន់ ឬ​សូម្បី​តែ​ជា​សមាជិក ​ការិយាល័យ​នយោបាយ ​ដែល​ជា​ក្រុមប្រឹក្សា​កាន់​អំណាច​របស់​វៀតណាម។ គាត់បានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីដំបូងនៃ ប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ចាប់ពីថ្ងៃទី 2 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 1969 ហើយក្រោយមកបានបង្រួបបង្រួមវៀតណាមរហូតដល់គាត់បានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ 1980 ។
លោក តូន ឌឹកថាំង គឺជាអ្នកជាតិនិយម និងនយោបាយ កុម្មុយនិស្ត ដ៏សំខាន់របស់វៀតណាម ជាប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋសភា ឆ្នាំ ១៩៥៥ – ១៩៦០ និងបានធ្វើជា អនុប្រធាននៃ លោក ហូជីមិញ ពីឆ្នាំ ១៩៦០ ដល់ ១៩៦៩។ គាត់​បាន​ស្លាប់​នៅ​អាយុ 91 ឆ្នាំ គាត់​ជា​ប្រមុខរដ្ឋ​ដែល​ចាស់​ជាងគេ​បំផុត​ដែលមាន​ងារ​ជា "ប្រធានាធិបតី" ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
គ្រឿងរាជឥស្សិយយសថៃ
គ្រឿងរាជឥស្សិយយសថៃ(เครื่องราชอิสริยยศไทย)
អាណាចក្រសុខោទ័យ
គ្រឿងយសសក្ដិមន្ដ្រីវាំងដែលត្រូវបានព្រះរាជទានក្នុងសម័យសុខោទ័យ សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រក្រុងយសោធរបុរៈ (អង្គរធំ) ព្រះរាជទានជូនអ្នកគ្រប់គ្រងក្រុង (ឃុនផាមឿង) មានដូចនេះ៖
ពោធិវគ្គ ទី ១
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > ពោធិវគ្គ ទី ១
យសោធរបុរះ
=រាជាធានី= រាជាធានីយយោធរបុៈ ជារាជាធានីខ្មែរនៅសម័យអង្គរគឺ
=ព្រះរាជាគ្រងរាជ្យ=
=ឯកសារយោង=
ព្រះម៉ែតឿនមូ
200x250px|thumb|[[ទេវរូបព្រះម៉ែតឿនមូ - រាមសូរ្យចិន . ]]
​​ ព្រះម៉ែតឿនមូ  (goddess Dianmu電母) គឺ  ទេពធីតានៃ  សាសនាអ្នកស្រុកចិន  - សាសនាតាវ - សាសនាខុងជឺ  ព្រះនាង គឺ ទេពធីតាទេវតាតំណាងផ្លេកបន្ទោរ .។ ៚
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (Asian Development Bank, ADB) ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធនាគារ
ហ្សូណូ
រូបភាពតូច|Mr. Zono Cambodia Rock Singer លោក ហ្សូណូ ជាតារាចម្រៀង នៅប្រទេសកម្ពុជា ផ្នែកខាងតន្ត្រីរ៉ក់។
ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា
រូបភាពតូច| [[រូបចំលាក់របស់បដិមាព្រះពុទ្ធរូបព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា ចម្លង ទំហំ​ធំ ឧទ្យានព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា ខេត្តផេតឆាប៊ូន.]] ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា (Phra Phuttha Maha Thammaracha,พระพุทธมหาธรรมราชา) ជាព្រះពុទ្ធបដិមាទ្រង់គ្រឿងលំអដូចព្រះចក្រពត្តរាជសម័យបាយ័ន ឥរិយាបថសមាធិ ធ្វើពីមាសសំរឹទ្ធ បច្ចុប្បន្នប្រតិស្ថាននៅវត្តត្រៃភូមិ ខេត្តផេតឆាប៊ូន កសាងឡើងក្នុងសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទីប្រាំពីរ ព្រះមហាក្សត្រនៃក្រុងអង្គរធំ។ នៅពេលដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទីប្រាំពីរ ព្រះរាជទានព្រះនាងសិង្ខរទេវី ព្រះធិតាឲ្យអភិវសេកជាមួយឃុនផាមឿងស្ដេចក្រុងរ៉ាត (បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងវត្តត្រៃភូមិ ខេត្តផេតឆាប៊ូន ) និងជាព្រះពុទ្ធបដិមាសក្ដិសិទ្ធិប្រចាំស្រុកទេសរបស់ខេត្តផេតឆាប៊ូន។ បន្ទាប់មក មានសង្គ្រាមកើតឡើង ពួកមន្ដ្រីរាជសំណាក់បាននិមន្ដព្រះពុទ្ធបដិមានេះភៀសខ្លួនពីសង្គ្រាម ប៉ុន្ដែមានហេតុការណ៍ដែលធ្វើឲ្យព្រះពុទ្ធបដិមាអង្គនេះលិចទៅក្នុងទន្លេប៉ាសាក់។ ពេលវេលាកន្លងផុតទៅ មានអ្នកនេសាទបានទៅបង់សំណាញ់ជាប់ព្រះពុទ្ធបដិមាមហាធម្មរាជា ទើបនាំគ្នាជួយលើកឡើងពីទន្លេប៉ាសក់។ ក្រោយមក  បាននិមន្ដទៅប្រតិស្ថានគង់នៅវត្តត្រៃភូមិ រហូតដល់ថ្ងៃ ១៥ កើត ខែកភ័ទ្របថ ដែលត្រូវនឹងបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ព្រះពុទ្ធបដិមាធម្មរាជាបានបាត់ពីវត្តត្រៃភូមិ ធ្វើឲ្យព្រះគ្រូចៅអធិការវត្ត ព្រះសង្ឃ ព្រមទាំងពុទ្ធបរិស័ទ្ធ បាននាំគ្នាស្វែងរក ចុងក្រោយទើបបានជួបប្រទះព្រះពុទ្ធបដិមាមហាធម្មរាជាឡឹមៗ នៅបរិវេណដែលជួបប្រទះលើកដំបូង។ បន្ទាប់ពីនោះមក ទើបពេលថ្ងៃ ១៥ កើតខែភទ្របថ មានការហែព្រះពុទ្ធបដិមាមហាធម្មរាជាជុំវិញក្រុងរហូតដល់បរិវេណមុខវត្តត្រៃភូមិ ក្រោយមកលោកអភិបាលខេត្តដែលជាតំណាងឲ្យពុទ្ធបរិស័ទ្ធខេត្តផេតឆាប៊ូន ជាអ្នកលើកបីព្រះពុទ្ធបដិមាមហាធម្មរាជាចុះមុជទឹកទាំងបួនទិស ដែលចាត់ទុកថាជាសិរិមង្គលចំពោះខេត្តរហូតដល់ក្លាយទៅជាប្រពៃណីបីព្រះមុជទឹករបស់ខេត្តផេចឆាប៊ូនរហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ហើយការនិមន្ដព្រះពុទ្ធបដិមាមហាធម្មរាជាមុជទឹក អ្នកដែលនិមន្ដត្រូវតែជាអភិបាលខេត្តតែប៉ុណ្ណោះ ព្រោះតែតំណែងនោះស្មើនឹងអ្នកគ្រប់គ្រងក្រុងសម័យបូរាណដែលធំបំផុតក្នុងក្រុង ការលះបង់របស់អ្នកដែលមានតំណែងធំក្នុងក្រុងដែលមានការព្រួយបារម្ភអំពីសុខទុក្ខរបស់ប្រជារាស្ដ្រ និងមានឈ្មោះថាជាអ្នកទំនុកបម្រុងព្រះពុទ្ធសាសនាឲ្យបានគង់វង្សជាបន្ដរៀងរហូតទៅ។ ព្រះពុទ្ធបដិមាសក្ដិសិទ្ធិអង្គនេះ ឲ្យអ្នកដទៃដែលមិនមែនជាអ្នកគ្រប់គ្រងក្រុងនិមន្ដទៅមុជទឹកជំនួសក៏ពុំបានដែរ បើឆ្នាំណាមិនមានការនិមន្តព្រះពុទ្ធបដិមាអង្គនេះទៅមុជទឹកទេ អ្នកផេតឆាប៊ូនជឿថាឆ្នាំនោះស្រុកទេសនឹងមានគ្រោះរាំងស្ងួត ទំនិញឡើងថ្លៃ ហើយព្រះពុទ្ធបដិមាអង្គនេះនឹងបាត់ទៅ។
មើលផងដែរ
​*ពិធីបង្វិលពពិល
ក្លឹបបាល់ទាត់ឥន្ទ្រីខ្មៅសិត្បូ អាយុក្រោម១៦ឆ្នាំ
ឥន្ទ្រីដែក
រចនាសម្ព័នដឹកនាំ
=កីឡាករ=
ទីតាំងរបស់កីឡាករ
=ទំរង់លេង=
ឡុកឡាក់សាច់គោ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបខ្មែរ
សង្កាត់ពោធិ៍តាហោ
(Pou Ta Hao Sangkeat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងស្វាយរៀង ខេត្តស្វាយរៀង មាន ៤ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តស្វាយរៀង ពោធិ៍តាហោ
ង្វៀន ហ៊ឺវថោះ
ង្វៀន ហ៊ឺវថោះ (១០ កក្កដា ១៩១០ ដល់ ២៤ ធ្នូ ១៩៩៦) គឺជាបដិវត្តន៍វៀតណាម និង ជាប្រធាន ក្រុមប្រឹក្សាប្រឹក្សា រណសិរ្សរំដោះជាតិវៀតណាមខាងត្បូង ចាប់ពីថ្ងៃទី ៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៩ ដល់ថ្ងៃទី ២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧៦ និងជា ប្រធានរដ្ឋសភាវៀតណាម ចាប់ពីថ្ងៃទី ៤ ខែកក្កដា។ ១៩៨១ ដល់ ១៨ មិថុនា ១៩៨៧។
លោក ង្វៀន ហ៊ឺវថោះ បានចាប់ផ្តើមអាជីពនយោបាយរបស់គាត់នៅឆ្នាំ 1949 នៅពេលដែលគាត់បានចូលរួមក្នុងមុខតំណែងនាំមុខក្នុងការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់របស់បារាំងនៅ ឥណ្ឌូចិន និងការយាមល្បាតរបស់នាវាចម្បាំងអាមេរិកនៅឆ្នេរសមុទ្រ វៀតណាមខាងត្បូង ។ ដោយសារតែសកម្មភាពទាំងនេះ គាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងបម្រើនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៥០ និង ១៩៥២ ការកាត់ទោសដាក់គុក។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ គាត់ទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះយ៉ាងខ្លាំងក្នុងចំណោមប្រជាជន ដោយសារតែការធ្វើកូដកម្មអត់អាហារបន្តរបស់គាត់ប្រឆាំងនឹងសង្រ្គាមឥណ្ឌូចិន។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
ព្រះបាទបរមរាមា
ព្រះបាទបរមរាមា (ឆ្នាំ១៣៦៦-ឆ្នាំ១៣៧៣នៃគ.ស)
ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទលំពង្សរាជា ។
វត្តសិរីតេជោមហាទុប
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃព្រះវិហារវត្តមហាទុប វត្តសិរីតេជោមហាទុប ឬ វត្តមហាទុប គឺ​ជាវត្តអារាមខ្មែរមួយដែលស្ថិតនៅខេត្តឃ្លាំង ដែនដីកម្ពុជាក្រោម ឬ វៀតណាមខាងត្បូង​ វត្តមហាទុប មានទីតាំងនៅផ្លូវ វ៉ាន់ ង៉ុកឈីង ទីរួមខេត្តឃ្លាំង  ជាប្រហែល ២ គីឡូម៉ែត្រពីកណ្តាលទីរួមខេត្តឃ្លាំង  ។ វត្តមហាទុបត្រូវ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​សាង​សង់​នៅ​ឆ្នាំ ១៥៦៩ ជាង ៤៤០ ឆ្នាំ​មុន ដែល​សាង​សង់​ដោយ​លោក ថាច់ អ៊ុត។  ដំបូង​ឡើយ វត្ត​នេះ​សង់​ពី​ឈើ​ប្រក់​ដំបូល​។  ចាប់តាំងពីពេលនោះមក វត្តត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញជាច្រើនដង។ នៅឆ្នាំ ១៩៦០ វត្តមហាទុបបានធ្វើការជួសជុលធំនៅក្នុងព្រះវិហារជាមួយនឹងសម្ភារៈរឹង។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ វត្តមហាទុបត្រូវបានភ្លើងឆេះបំផ្លាញព្រះវិហារ។ នៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០០៩ ព្រះវិហារនៃវត្តត្រូវបានស្ដារឡើងវិញនូវសភាពដើមរបស់វា។
ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីប្រាសាទបាគង ក្នុងតំបន់រលួស ខេត្តសៀមរាប ដែលអ្នកសិក្សាដឹងថាជាអតីតរាជធានី ហរិហរាល័យ (ហរិហរ + អាលយ > ហរិហរាលយ = លំនៅព្រះហរិហរ) ក្នុងសម័យអង្គរ។ អ្នកស្រាវជ្រាវបញ្ជាក់ថាម្តុំប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ គឺរាជវាំងចាស់មុនសម័យអង្គរទៅទៀត (រវាងឆ្នាំ៧០០)។ គេបានរកឃើញសិលាចារឹករបស់ព្រះនាងជ័យទេវី នៅក្បែរបារាយណ៍ទឹកថា្ល។ មួយវិញទៀតលោក Christophe Pottier វិស្វករ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស បញ្ជាក់ថានៅម្តុំប្រាសាទនេះគឺបានរកឃើញ៖
វៀងព្រំ
ចៅពញាវៀងព្រំ (ចៅពញា ជាសក្ដិ, វៀង ជាងារស្មើនឹង យមរាជ, ព្រំ ជាឈ្មោះ) លោកជាញាតិនៃព្រះស្ដេចកន ហើយក៏ជាមេទ័ពរបស់ទ្រង់ដែរ។ លោកត្រូវបានតែងតាំងកាលសង្គ្រាមនៅបន្ទាយកំពង់សៀម។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វៀងនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះស្រីជេដ្ឋាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ
នន្ទវគ្គ ទី ៣
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > នន្ទវគ្គ ទី ៣
(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ១៥៩)
ខាំ ភូរិ
Kham Phouri (ខាំ ភូរិ); born in 01 May 1980; is a Cambodian film director, lyricist. He was used to work as Music Video (MV) director in the biggest local production company.
His short film Coffee Shop Girl, The Star (2013) was broadcast and play by Aok Sokunkanha, Cambodia most famous female singer. Later he direct in "The Winter" with the franchise TV series from Korea "Autumn in My heart" and also be a well-know T-V Drama in Cambodia as well.
Background
Kham Phouri came from Takeo with 3 brothers. He start his career as film director in 2001 and became the well-known film director. He also wrote many lyricist to Cambodia singer and most of them still popular till today.
Filming
In 2017 His well-known TV Series "The Winter" (known as សិសិររដូវក្នុងបេះដូង) was broadcast in local TV "Hang Meas HDTV" the most popular TV in Cambodia and reach millions of people enjoy this. Later he start writing and prepare for upcoming TV Series and coming to screen on 2019. រូបភាពតូច|KHAM PHOURI (2016) 2018 is the year, He start on new TV series on for 11 Episodes and going to screen the late of 2018.
មាសលៃឆេត
ស្រុកបន្ទាយមាស គឺជា ស្រុកមួយស្ថិតនៅខេត្តកំពត ស្រុកបន្ទាយមាសខេត្តកំពត[២]ដែលមានឈ្មោះដើមថា ស្រុកទូកមាស តែដោយនៅដើមសតវត្សទី១៧ស្រុកនោះមានទូកមាស១ដែលអណ្ដែតតាមដៃស្ទឹងមកដល់ក្បែរស្ពាននៃទីរូមស្រុកបន្ទាយមាស។​ ពេលនោះប្រជាជនដែលរស់នៅជុំវិញទីនោះបាន​​មើលឃើញទូកមាសនោះគ្រប់គ្នា ហើយដោយមានចិត្តចង់បានពេកក៏នាំគ្នាចុះទៅស្រង់ ប៉ុន្តែ​អ្នកទាំងអស់គ្នាមិនទាន់នឹងបានប៉ះទូកមាសនោះបន្តិចផងស្រាប់ តែទូកនោះក៏បានលិចចូលទៅក្រោមបាទស្ទឹងបាត់ទៅ ពេលនោះប្រជាជននាំគ្នារាវរកទូកមាសនោះ
ទិដ្ឋភាពតាមបណ្តោយផ្លូវស្រុកបន្ទាយមាស។ ស្រុកបន្ទាយមាសថ្វីបើ​ជាស្រុកតូចមែនពិត តែមើលទៅហាក់ដូចជាស្រុកសាមញ្ញបន្តិច​ប៉ុន្តែស្រុកនេះក៏ជាស្រុកអភិវឌ្ឍផងដែរ ជាក់ស្ដែងក៏មានរោងចក្រដែលដំណើរការ រួចមកហើយ សព្វថ្ងៃនេះគឺរោងចក្រផលិតស៊ីម៉ង់​ខេស៊ីមែន (Kcement)ហៅកាត់ថា KC ហើយក៏មានរោងចក្រកំពុងសាងសង់បន្តបន្ទាប់ផងដែរ។[៣] ស្រុកទូកមាសគឺជា ស្រុកមួយស្ថិតនៅខេត្តកំពតដែលមានឈ្មោះដើមថាស្រុកបន្ទាយមាស តែដោយនៅដើមសតវត្សទី១៧​ ស្រុកនោះមានទូកមាស១ដែលអណ្ដែតតាមដៃស្ទឹងមកដល់ក្បែរស្ពាននៃទីរូមស្រុកបន្ទាយមាស។​ ពេលនោះប្រជាជនដែលរស់នៅជុំវិញទីនោះបាន​​មើលឃើញទូកមាសនោះគ្រប់គ្នា ហើយដោយមានចិត្តចង់បានពេកក៏នាំគ្នាចុះទៅស្រង់ ប៉ុន្តែអ្នកទាំងអស់គ្នាមិនទាន់នឹងបានប៉ះទូកមាសនោះបន្តិចផងស្រាប់តែទូកនោះក៏បានលិចចូលទៅក្រោមបាទស្ទឹងបាត់ទៅ ពេលនោះប្រជាជននាំគ្នារាវរកទូកមាសនោះ តែទោះជានាំគ្នាខំប្រឹងរាវរកយ៉ាងណាក៏ដោយក៏មិនឃើញសោះឡើយ។ លុះដល់យប់មួយនាថ្ងៃសិល្ប៏ដែលព្រះចន្ទ័រះពេញបូណ៏មី​ ទូកមាសនោះក៏បានអណែ្ដតឡើងមកម្ដងទៀត​ ដែលប្រកបដោយពន្លឺពណ៏មាសភ្លឺយ៉ាងចិញ្ចាំង ចិញ្ចាច ហើយប្រជាជនគ្រប់គ្នាក៏នាំគ្នាគោរពនិងលែងហ៊ានប៉ះពាល់ទូកមាសនោះទៀតឡើយ។ ហើយទូកមាសនោះតែងតែបង្ហាញខ្លួនក្រោយៗមកនៅថ្ងៃព្រះចន្ទ័ពេញបូណ៏មី​ ពេលនោះប្រជាជននៅទីនោះក៏នាំគ្នាដាក់ឈ្មោះភូមិនោះថាភូមិទូកមាស​។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នគេបានហៅស្រុកបន្ទាយមាសថា ស្រុកទូកមាស ក៏បានដែរ។
ដាវ បានដន
ដាវ បានដន (ดาว บ้านดอน ៤ មករា ១៩៤៧ - ) គឺជាអ្នកចម្រៀងថៃនិងអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង
ការសរសេរចម្រៀង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសថៃ
ប៉ុស្តិ៍លេខ ៣ (ថៃ)
ប៉ុស្តិ៍លេខ ៣ ឬ ប៉ុស្តិ៍លេខ ៣ HD (ช่อง 3, ช่อง 3 เอชดี; Channel 3) ឈ្មោះដើម​ ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ថៃទូរទស្សន៍ពណ៌ប៉ុស្តិ៍លេខ ៣ (สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3) គឺជាស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ដីគោករបស់ប្រទេសថៃ ដំណើរការដោយ ក្រុមហ៊ុន ប៊ីអ៊ីស៊ីម៉ាលទីមេឌា (บริษัท บีอีซี-มัลติมีเดีย จำกัด, BTC-Multimedia Co. Ltd.) នៅក្នុងក្រុមហ៊ុនប៊ីអ៊ីស៊ីវើលដ៍ (BEC World) បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧០ នៅខណ្ឌតំបន់ទីក្រុងបាងកក (ក្រុងទេពមហានគរនិងបរិមណ្ឌល) ជាប្រព័ន្ធអាណាឡូក បន្ទាប់​ពី​នោះបានចាប់ផ្តើមការចាក់ផ្សាយស្របគ្នានៅប៉ុស្តិ៍លេខ ៣៣ ក្នុងប្រព័ន្ធទូរទស្សន៍ឌីជីថលដីគោកចាប់ពីថ្ងៃទី ១០ ខែតុលា ឆ្នាំ​ ២០១៤ ហើយបញ្ឈប់ការផ្សាយក្នុងប្រព័ន្ធអាណាឡូកនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២០ មានពាក្យស្លោករបស់ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នេះថា មានតម្លៃជារៀងរាល់នាទី មើលទូរទស្សន៍ពណ៌ប៉ុស្តិ៍លេខ ៣ (คุ้มค่าทุกนาที ดูทีวีสีช่อง 3)
សូមមើលផងដែរ
• ប៉ុស្តិ៍លេខ ៥ (ថៃ)
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទូរទស្សន៍ថៃ
ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)
ស្វាមិនសិវទត្ត (គ.ស ?-?) រជ្ជកាល (ប្រ.សតវត្សទី៧) ទ្រង់ជាបុត្រាទីពីរនៃព្រះបានឦសានវម៌្មទី១ ត្រូវបានវែកញែកក្នុងសិលាចារឹកដែលគេទើបរកឃើញថ្មីៗ (K. ១១៥០) មកពីអរញ្ញប្រទេឝ (នៅថៃ)។ សិលាចារឹកហៅព្រះសិវទត្តថាជា ស្វាមិននៃទីក្រុងជាច្រើន រួមមានជ្យេស្ថបុរ ឈ្មោះនៃបុរ(ក្សត្របុរី) នៅតំបន់អរញ្ញប្រទេឝ។ បុរផ្សេងៗទៀតនោះ សិវទត្តបានគ្រប់គ្រងមុនមកគ្រប់គ្រងនៅជ្យេស្ថបុរ រួមមានភវបុរ (សម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍) និងអាឍ្យបុរ (ក្ដីអង្គ នៅភាគខាងត្បូងកម្ពុជា)។ សិលាចារឹកទីពីរមកពីតំបន់អរញ្ញប្រទេឝ (K.៥០៦) បានចុះកាលបរិច្ឆេទត្រូវនឹងឆ្នាំ៦៣៧ និយាយថាឦស្វរកុមារ ដែលជាខ្ញុំរាជការរបស់ព្រះបាទឦសានវម៌្មទី១ បានក្លាយជា ស្វាមិននៃជ្យេស្ថបុរ។ កាលបរិច្ឆេទនៃសិលាចារឹកប្រហែលធ្លាក់ចូលមកក្នុងរជ្ជកាលដ៏ទន់ខ្សោយរបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២។ សម្រាប់យើង ព័ត៌មាននេះបានផ្ដល់នូវសាច់រឿងនៃគម្រូមណ្ឌលនេះ។ យើងឃើញមានការអនុវត្តអោយបុត្រមួយអង្គអាចគ្រប់គ្រងលើបុរជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងនាមបិតារបស់ព្រះអង្គ ហើយយើងក៏ឃើញមានបរិវារម្នាក់ (ឦស្វរកុមារ បានហៅខ្លួនឯងថា ភ្ឫយ "អ្នកដែលចិញ្ចឹម រឺ ថែទាំ [ដោយឦសានវម៌្ម]") ក្រោកឡើងយ៉ាងឯករាជ្យនៅពេលឱកាសល្អបានមកដល់ យើងយល់ថាក៏មានអ្នក "កំពុងគ្រប់គ្រង" ក្សត្របុរីនានាក្នុងសម័យតែមួយនោះ នោះដែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្វាមិននៃកម្វុជចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃភវបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃអាឍ្យបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃជ្យេស្ថបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្មចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា
សូត្រ ពិសាល
ជីវប្រវត្តិ ❤ ខ្ញុំបាទឈ្មោះ  ភេទប្រុស សញ្ជាតិខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា ❤ កើតនៅ ថ្ងៃ ទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ​២០០៣ ❤ ទីកន្លែងកំណើត ភូមិព្រែកតាព្រីង ឃុំសិត្បូ  ស្រុកស្អាង  ខេត្តកណ្តាល
ដាំងធិ ង៉កធិញ
ដាំងធិ ង៉កធិញ (កើតថ្ងៃទី 25 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1959) គឺជាអ្នកនយោបាយវៀតណាម ដែលបានបម្រើការជា អនុប្រធានាធិបតីវៀតណាម ពីឆ្នាំ 2016 ដល់ឆ្នាំ 2021 និងរយៈពេលខ្លីជា ប្រធានាធិបតីស្តីទីវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ 2018 ។ នាង​ជា​ស្ត្រី​ដំបូង​គេ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​វៀតណាម​ដែល​កាន់​តំណែង​ប្រធានាធិបតី​វៀតណាម និង​ជា​ប្រមុខរដ្ឋ​ស្ត្រី​ដំបូង​គេ​ក្នុង​ប្រទេស​កុម្មុយនិស្ត​ចាប់​តាំង​ពី សូង ជីងលីង នៃ ​ប្រទេស​ចិន ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ធនាគារពិភពលោក
ធនាគារពិភពលោក (World Bank) គឺជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្ដរជាតិមួយដែលធ្វើការផ្ដល់នូវកម្ចី ទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍសម្រាប់កម្មវិធីហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនានា ។
គោលដៅផ្លូវការនៃធនាគារពិភពលោក គឺការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។ យោងទៅតាមអនុស្សរណៈនៃកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់ខ្លួន (ដែលបានអនុម័តកែប្រែ និងមានសុពលភាពចាប់ពី ១៦ កុម្ភៈ ១៩៨៩) រាល់សេចក្ដីសម្រេចចិត្តទាំងអស់ ធនាគារពិភពលោកត្រូវតែធ្វើឡើងដោយយោងតាមការប្ដេជ្ញាចិត្តក្នុងការជំរុញឲ្យមានការវិនិយោកបរទេស និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ក៏ដូចជាការវិនិយោគ capital ។
ធនាគារពិភពលោក ចែកចែងជាពីរស្ថាប័ន៖ the ធនាគារអន្ដរជាតិសម្រាប់ការកសាងឡើងវិញនិងអភិវឌ្ឍន៍ (International Bank for Reconstruction and Development ឬ IBRD) និងសមាគមអភិវឌ្ឍន៍អន្ដរជាតិ (International Development Association ឬ IDA) ។
ធនាគារពិភពលោក គឺជាផ្នែកមួយនៃក្រុមធនាគារពិភពលោក (World Bank Group) ក្នុងចំណោមស្ថាប័នទាំងអស់៤ រួមមាន៖,International Finance Corporation (IFC), Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA), និង International Centre for Settlement of Investment Disputes (ICSID) ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
អត្តបទ
មុច្ចលិន្ទវគ្គ ទី ២
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > មុច្ចលិន្ទវគ្គ ទី ២
(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ១៣៣)
បឋមសូត្រ (ទ. ១៣៣)
[៥១] ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មក​យ៉ាង​នេះ ។ សម័យ​មួយ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទើប​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ជា​ដម្បូង ទ្រង់​គង់​នៅ​ទៀប​មុច្ចលិន្ទ (រាំង​អន្លក់)​ ក្បែរ​ឆ្នេរ​ស្ទឹង​នេរញ្ជរា ក្នុង​ឧរុវេលា​ប្រទេស ។ សម័យ​នោះ​ឯង ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ទ្រង់​គង់​ដោយ​បល្ល័ង្ក​តែ​មួយ សោយ​វិមុត្តិសុខ អស់​ ១ សប្តាហ៍ ។ សម័យ​នោះ បណ្តាល​មាន​ភ្លៀង​ធំ ពុំ​ដូច​កាល​​កើត​ឡើង ។ ភ្លៀង​រលឹម​ ១ សប្តាហ៍ មាន​មេឃ​ត្រជាក់​ទូទឹម​ស្រអាប់ ។ លំដាប់​នោះ មុច្ចលិន្ទនាគរាជ ចេញ​ពី​លំនៅ​របស់​ខ្លួន​ហើយ ពេនព័ទ្ធ​ព្រះ​កាយ នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដោយ​ភ្នេន ៧ ជុំ ហើយ​បើក​ពពារ​ដ៏​ធំ​បាំង​អំពី​ខាង​លើ​ព្រះ​សិរ្ស​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ដោយ​គិត​ថា រងា​កុំ​បី​ប៉ះពាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ កំដៅ​​កុំ​ប៉ះ​ពាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ សម្ផស្ស របោម មូស ខ្យល់ កំដៅ​ថ្ងៃ ពស់​តូច ពស់​ធំ ក៏​កុំ​បី​បៀតបៀន​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ឡើយ ។ លុះ​កន្លង​សប្តាហ៍​នោះ​ហើយ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ចេញ​អំពី​សមាធិ​នោះ ។ លំដាប់​នោះ មុច្ចលិន្ទនាគរាជ ដឹង​ថា ភ្លៀង​រាំង​ហើយ មាន​ពពក​ស្រឡះ​ហើយ ក៏​រំសាយ​ភ្នេន ចាក​ព្រះ​កាយ នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ និមិត្ត​ភេទ​របស់​ខ្លួន (​ជា​ភេទ​មាណព) ឈរ​ប្រណម្យ​អញ្ជលី នមស្ការ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ពី​ខាង​ទី​ចំពោះ​ព្រះ​ភក្ត្រ​ព្រះ​អង្គ ។ លុះ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​បាន​ជ្រាប​ច្បាស់​សេចក្តី​ន៎ុះ​ហើយ ទ្រង់​បន្លឺ​នូវ​ឧទាន​នេះ​ក្នុង​វេលា​នោះ​ថា ៖
ហ្គិកអ៊ិនខាំបូឌៀ
Khmerហ្គិកអ៊ិនខាំបូឌៀ គឺជាស្ថានសំណាញ់មួយដែលផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីបច្ចេកវិទ្យាដោយសរសេរអត្ថបទដែលទាក់ទងនឹងបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ និង តាំងពីដើម។ ព័ត៌មានដែលលេចឡើងនៅលើស្ថានសំណាញ់នេះទាក់ទងជាមួយនិងការបន្ទាន់សម័យថ្មីទាំងអន្ដរជាតិ និង ទាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ប្រវត្តិ
វេបសាយនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងខែឧសភាឆ្នាំ 2013 ក្នុងគោលបំណងដើម្បីផ្តល់ពត៌មានស្តីអំពីបច្ចេកវិទ្យានិងការចាប់ផ្តើមទៅកាន់ ប្រជាជនកម្ពុជា។
ប្លុក
Geeks In Cambodia ត្រូវបានបែងចែកជាប្រាំមួយផ្នែកដ៏សំខាន់ៗដូចជា : បច្ចេកវិទ្យា ចំនុចផ្ដើម ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច ទំនាក់ទំនងសង្គម និង ព្រឹត្តការណ៍។ គ្រប់ផ្នែកទាំងអស់សុទ្ធតែមានអត្ថបទដែលសរសេរទាំងជាភាសាអង់គ្លេសនិងជាភាសាខ្មែរ។
ឃុំស្យា(ស្រុកកណ្តៀង)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកណ្ដៀង ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ។ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាល= ឃុំស្យា មាន ភូមិ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
មេឃិយវគ្គ ទី ៤
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > មេឃិយវគ្គ ទី ៤
(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ១៩២)
បឿ សុវណ្ណា
ជីវប្រវត្តិ ❤ ខ្ញុំបាទឈ្មោះ  ភេទប្រុស សញ្ជាតិខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា ❤ កើតនៅ ថ្ងៃ ទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០០៧ ❤ ទីកន្លែងកំណើត ភូមិសិត្បូ ឃុំសិត្បូ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
ជ័យវរ្ម័នទី១
វ្រះបាទជយវម៌្មទី១ ឬជ័យវរ្ម័នទី១(គ.ស ?-៦៨១) រជ្ជកាល (គ.ស ៦៥៧-៦៨១) ត្រូវបានគេចាត់ទុកដោយអ្នកខ្លះថា ជាក្សត្រទីមួយនៃអធិរាជាណាចក្រខ្មែរ ដែលបានវិវត្តចេញពីនគរកម្ពោជ (ក៏ត្រូវបានគេហៅថាចេនឡាជាភាសាចិន)។ ទ្រង់បានគ្រប់គ្រងប្រហែលពីឆ្នាំ៦៥៧ ដល់ ៦៨១។ លើសលប់ពីរជ្ជកាលព្រះអង្គ និងក្សត្រមុនព្រះអង្គភវវម៌្មទី២ អំណាចព្រះមហាក្សត្រខ្មែរត្រូវបានពង្រឹងនៅតំបន់នានាដែលគ្រប់គ្រងត្រួតត្រាដោយវប្បធម៌ភ្វូណានកាលពីមុន។ យ៉ាងណាមិញ វ្រះបាទជយវម៌្មមិនបានបន្សល់ទុករជ្ជទាយាទជាប្រុសឡើយ ដែលនាំអោយមានការបែងចែកកម្វុជ និងត្រឡប់ទៅដល់សម័យកាលអនាធិបតេយ្យដូចកាលពីមុនវិញ។ វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​១ ទ្រង់​យក​ព្រះទ័យ​ទុក​ដាក់​ណាស់​ក្នុង​ការ​ថែ​រក្សា​ទឹក​ដី​ដ៏​ធំ​ទូលាយ ដែល​បុព្វបុរស​របស់​ព្រះអង្គ​បាន​បន្សល់​ទុក​អោយ។ ក្នុង​វិស័យ​ការពារ​ជាតិ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បង្កើត​អោយ​មាន​កងទ័ព​សេះ ហើយ​បាន​ច្នៃ​បង្កើត​វិធី​ទាក់ ឬ​ផ្សាំង​ដំរី​ផង។ ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះអង្គ គេ​ឃើញ​មាន​សិលា​ចារឹក ឬ​ការ​កសាង​ប្រាសាទ​ជាច្រើន​នៅ​វ្យាធបុរ និង​វត្ត​ភូចម្ប៉ាសក្ដិ នៃ​ប្រទេស​លាវ សព្វថ្ងៃ។ តាម​ការ​ប៉ាន់ស្មាន វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​១ ប្រហែល​ជា​សោយ​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ​៦៨១ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ។ ទ្រង់មានបច្ឆាមរណនាមថា វ្រះ​កម្រតេង​អញ ត​ទៅ ឝិវបុរ។
ក្រោយការសោយទិវង្គត
ចេនឡាត្រូវបានបែកបាក់ជាពីរ មូលហេតុនៃការបែងចែកនេះដោយសារកំសោយអំណាចកណ្ដាល ព្រោះវ្រះបាទ ជយវម៌្មទី១ គ្មាន ព្រះរាជបុត្រស្នងរាជ្យទើបព្រះអង្គប្រគល់រាជសម្បត្តិឲ្យព្រះនាងជយទេវីជាបុត្រី ដោយសារព្រះនាងជាស្ត្រីនេះ ហើយដែល ធ្វើឲ្យប្រទេសបែកជាពីរ និងនៅដើមនៃសតវត្សទី៨ អាណាចក្របានបែកខ្ញែកទៅជាក្សត្របុរីជាច្រើន។។ ចេនឡាទឹកលិចគឺជាតំបន់សម្បូរដោយបឹងបួ និងសមុទ្រហ៊ុមព័ទ្ធជុំវិញគ្របដណ្ដប់លើតំបន់អាងទឹក ទន្លេមេគង្គ ចាប់ពីល្បាក់ទឹកខោន រហូតដល់សមុទ្រ។ ព្រោះតែដូច្នេះហើយទើបគេហៅថាចេនឡាទឹក ដែលមានទឹកដីនៅភាគខាងក្រោមដូចភ្វូណាន​វិញ គឺ​នគរ​វ្យាធបុរ និង​នគរ​សម្ភុបុរ ដែល​ចិន​ហៅ​ថា “ចេនឡាគោក”។ ចេនឡាទឹក​មាន​ទឹកដី​នៅ​ត្រង់​ម្តុំ​កម្ពុជា​ក្រោម​សព្វថ្ងៃ ចំណែក​ឯ​ចេនឡា​គោក មាន​ទឹកដី​នៅ​ត្រង់​ម្តុំ​ប្រទេស​កម្ពុជា​សព្វថ្ងៃ ហើយ​លាតសន្ធឹង​ដល់​ជួរភ្នំ​ដងរែក។ ក៏ប៉ុន្តែ ការបែងចែក​នគរ​ចេនឡា​ជាពីរ​នៅពេលនោះ ប្រហែល​ជា​ធ្វើឡើង គ្រាន់តែដើម្បី​ចែកគ្នា​គ្រប់គ្រង​តែប៉ុណ្ណោះ។ ចេនឡា​ទាំងពីរ ​មិនមែន​ជាសត្រូវ​នឹងគ្នា ដូច​ជា​កាលពី​នគរវ្យាធបុរ និង​ឝម្ភុបុរ កាល​ពី​​នៅក្នុង​សម័យកាល​​នគរភ្វូណាននោះទេ។ ព្រះអង្គម្ចាស់បុឝ្ករាក្ឝជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៅឝម្ភុបុរបានប្រកាសខ្លួនថាជាស្ដេចនៃកម្វុជទាំងមូល។
ខ្សែស្រឡាយរបស់ទ្រង់
ព្រះយុវរាជ (គ.ស ប្រហែលសវត្សទី៧) ជាបុត្រាទីបីនៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១ ត្រូវបានគេស្គាល់តាមរយៈគោរម្យងារថាយុវរាជ (ម្កុដរាជកុមារ) គឺជាគន្លឹះក្នុងការកែសម្រួលដ៏សំខាន់បំផុតរបស់លោកហ្សាក់ក្នុងការចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្របុរេអង្គរ ហើយក៏ជាចំណុចផ្ដោតមួយនៃការសិក្សារបស់យើង។ ការបន្ថែមបន្ថយនេះពឹងផ្អែកលើសិលាចារឹកសំស្ក្រឹត (K. ១១៤២) ដែលគេបានស្គាល់តាំងតែពីឆ្នាំ១៩៨៤ មកម៉្លេះ។ សិលាចារឹកនេះត្រូវបានទិញមកដោយអ្នកប្រមូលពន្ធម្នាក់នៅបាងកក និងប្រភពដើមរបស់វាមិនបានបង្កជាចំណោទឡើយ។ យ៉ាងហោចណាស់ វាផុសចេញពីស្ថានីយ៍មួយនៅថៃ ហើយលោកហ្សាក់ផ្ដល់យោបល់ថា វាប្រហែលជាមកពីតំបន់ឧទង។ នាមនៃពួកមនុស្សដែលឧទ្ទិសដល់មនុស្សដែលសិលាចារឹកបានឧទ្ទិសដល់មិនមានវត្តមានក្នុងផ្នែកណាមួយដែលមានក្នុងអត្ថបទឡើយ ប៉ុន្តែពង្សាវលីត្រូវបានគេផ្ដល់អោយ។ អ្នកទាំងនោះគឺជាកូននៃព្រាហ្មណ៍ជាតិឥណ្ឌាម្នាក់ បើតាមលោកហ្សាក់យល់ថា ជាព្រាហ្មណ៍មកពីចិទម្ពរម ដែលស្ថិតនៅឥណ្ឌាខាងត្បូង និងព្រះភគិនីរបស់ព្រះបានជយវម៌្មទី១។ ជយវម៌្មទី១ បានពិភាក្សាថាគឺជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះបានភវវម៌្មទី២ ជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកដោយយល់ច្រឡំថាជាបុត្ររបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២។ លោកហ្សាក់បច្ចុប្បន្នស្នើថាផ្អែកលើ K. ១១៤២ ជយវម៌្មទី១ជាបុត្រនៃបុត្រីរបស់កូនទីបីនៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១ គឺព្រះយុវរាជ និងអ្នកគ្រប់គ្រងតូចមួយដែលមាននាមថាចន្ទ្រវម៌្ម។ វានាំអោយជយវម៌្មទី១ក្លាយជាបុត្រានៃក្មួយស្រីរបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២ និងត្រូវជាចៅទួតនៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១។ លោកហ្សាក់បានឈានមកដល់សេចក្ដីសន្និដ្ឋាននេះដោយសារការប្រៀបធៀបពង្សាវលី ក្នុង K. ១១៤២ ទៅនឹងឈ្មោះដែលបានផ្ដល់អោយក្នុងសិលាចារឹកពីរដែលគេស្គាល់ស្រាប់មកពីភាគខាងត្បូងកម្ពុជា (K. ៤៨៣ និង K.២១) ដោយគេបានកំណត់ថាព្រះបានភវវម៌្ម[ទី២] ដោយមានការជំទាស់ថាក្សត្រនេះប្រហែលត្រូវបានជំនួសដោយក្សត្រដែលមិនត្រូវបានវែកញែកពីមុន ដែលមិនមែនភវវម៌្មទី២ និងដោយហេតុនោះហើយគឺវ្រះបាទភវវម៌្ម[ទី៣] ប្រាកដជាម្ចាស់នៃសិលាចារឹក K.១១៤២​ នេះដែរ។ ចំពោះយើង មកដល់ត្រង់នេះ ព្រះបានភវវម៌្ម[ទី៣] គឺជាខ្មែរ និងក៏ជាក្មួយប្រុសនៃវ្រះបាទជយវម៌្មទី១ផងដែរ ដែលកំពុងសោយរាជ្យនៅថៃ ប្រហែលនៅឧទង ពេលណាមួយក្នុងពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃសតវត្សទីប្រាំពីរ។ សិលាចារឹកចានស្ពាន់ដ៏ល្បីល្បាញមកពីឧទង (K. ៩៦៤) ដែលវែកញែកអំពីស្ដេចមួយអង្គព្រះនាមហឝ៌វម៌្ម ជាព្រះនត្តានៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១ ដោយមានការរំលឹកដល់ព្រះកិត្តិនាមដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះអង្គ វាពិតជាសំខាន់ណាស់ដើម្បីកត់សំគាល់ត្រង់នេះ លោកហ្សាក់យល់ថាហឝ៌វម៌្មគឺជាជាតិខ្មែរ។ សរុបមក យើងមានស្ដេចខ្មែរពីរអង្គដែលពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងរាជវង្សសំខាន់បំផុតដែលកំពុងគ្រប់គ្រងនៅកម្ពុជា និងរាជវង្សមួយទៀតកំពុងគ្រប់គ្រងនៅថៃកណ្ដាល (ទ្វារវតី) នៅពាក់កណ្ដាល និង ពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃសតវត្សទីប្រាំពីរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា
Human history
<templatestyles src="Hlist/styles.css" /> រូបភាពតូច| ចំនួនប្រជាជនពិភពលោក 10,000 BCE – 2,000 CE (មាត្រដ្ឋានប្រជាជនបញ្ឈរគឺលោការីត) ប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សជាតិ ឬ ប្រវត្តិសាស្រ្តពិភពលោក គឺជារឿងរ៉ាវនៃអតីតកាល របស់មនុស្សជាតិ។ ការណ៍នេះត្រូវ​បានគេធ្វើការសិក្សាស្វែងយល់តាម​រយៈ ​បុរាណវិទ្យា នរវិទ្យា ពន្ធុវិទ្យា និង ​ភាសាវិទ្យា ដោយរាប់ចាប់​តាំង​ពី​ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ការ​សរសេរទាំងប្រភពដើមនិងប្រភពចម្លង។
ប្រវត្តិសាស្ត្រជាលាយលក្ខណ៍អក្សររបស់មនុស្សជាតិបានកើតមានតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ ដោយចាប់ផ្តើមពី យុគសម័យ ថ្មចាស់ ("យុគថ្មចាស់") មកដល់ យុគថ្មថ្មី ("យុគថ្មថ្មី")។ យុគថ្មរំលីងបានកត់សម្គាល់ឃើញមានការបដិវត្តន៍កសិកម្ម ចាប់ផ្តើមនៅចន្លោះ 10,000 និង 5000 មុនគ.ស. នៅក្នុងតំបន់ អឌ្ឍចន្ទដ៍មានជីជាតិនៅជិតអាស៊ីបូព៌ា ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ មនុស្សបានចាប់ផ្តើមការ ចិញ្ចឹមសត្វនិងការដាំដុះ។ នៅពេលដែលវិស័យកសិកម្មមានការរីកចម្រើន មនុស្សភាគច្រើនបានផ្លាស់ប្តូរពី ការរស់នៅបែបពនេចរ ទៅជារបៀបរស់នៅបែបកសិករក្នុង ការតាំងទីលំនៅអចិន្ត្រៃយ៍ ។ សន្តិសុខដែលទាក់ទង និងបង្កើនផលិតភាពដែលផ្តល់ដោយការធ្វើកសិកម្មបានពង្រីកការរស់នៅទៅជាសហគមប្រមូលផ្ដុំធំជាងមុន ដែលជំរុញដោយភាពជឿនលឿននៃ ការដឹកជញ្ជូន ។
មិន​ថា​នៅ​សម័យ​បុរេ​ប្រវត្តិ​ឬ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទេ មនុស្ស​តែងតែ​ត្រូវ​ការ​នៅ​ជិត​ប្រភព ​ទឹក ដើម្បីអាស្រ័យក្នុងការរស់នៅ​។ ការតាំងទីលំនៅបានបង្កើតឡើងនៅដើមឆ្នាំ 4,000 មុនគ.ស. ក្នុង ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់,    នៅ Mesopotamia,  នៅក្នុង ជ្រលងទន្លេ Indus នៅលើឧបទ្វីបឥណ្ឌា,  នៅលើច្រាំងទន្លេនៃ ប្រទេសអេហ្ស៊ីប ' ទន្លេនីល,   និងតាមបណ្តោយ ទន្លេរបស់ប្រទេសចិន ។   នៅពេលដែលការធ្វើកសិកម្មបានរីកចម្រើន កសិកម្មគ្រាប់ធញ្ញជាតិ កាន់តែទំនើប ហើយបានជំរុញឱ្យមាន ការបែងចែកកម្លាំងពលកម្ម ដើម្បីស្តុកទុកអាហារនៅចន្លោះរដូវដាំដុះ។ ការបែងចែកការងារបាននាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃ វណ្ណៈខ្ពស់ដែល សម្រាកលំហែ និងការអភិវឌ្ឍន៍ ទីក្រុង ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការកកើតអរិយធម៌ ។ ភាពស្មុគស្មាញកាន់តែច្រើនឡើងនៃសង្គមមនុស្ស ត្រូវការប្រព័ន្ធ គណនេយ្យ និង ការសរសេរ ។ សាសនាហិណ្ឌូបាន បង្កើតឡើងនៅចុង យុគសម័យសំរិទ្ធ នៅលើ ឧបទ្វីបឥណ្ឌា ។ យុគសម័យអ័ក្សបានបង្ហាញឱ្យឃើញភស្តុតាងនាំការកកើតឡើងនូវសាសនាដូចជា ពុទ្ធសាសនា សាសនាតាវ លទ្ធិខុងជឺ និង សាសនាជេន។
ជាមួយនឹងអរិយធម៌មានការរីកចំរើន ប្រវត្តិសាស្ត្របុរាណ (រួមទាំង យុគសម័យបុរាណ និង យុគមាសនៃប្រទេសឥណ្ឌា, រហូតដល់ប្រហែល 500 គ.ស.  )គេបានសង្កេតឃើញការកើនឡើង និងការដួលរលំនៃអាណាចក្រ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តក្រោយបុរាណ ( "យុគសម័យមជ្ឈឹម " គ.ស 500-1500 គ.ស។  ) គេបានមើលឃើញពីការកើនឡើងនៃ គ្រីស្ទសាសនា យុគសម័យមាននៃអ៊ីស្លាមសាសនា (គ.ស 750-1258 គ.ស) និង Timurid និងបុនសម័យនៃអ៊ីតាលី(ប្រហែល​ឆ្នាំ ១៣០០ គ.ស.)។ នេះជាសេចក្តីណែនាំពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 15 ចលនប្រភេទ បោះពុម្ព នៅអឺរ៉ុប  បដិវត្ត ការទំនាក់ទំនង និងការសម្របសម្រួលការផ្សព្វផ្សាយដែលមិនធ្លាប់ទូលំទូលាយនៃ ព, ពន្លឿនចុងបញ្ចប់នៃមជ្ឈឹមវ័យនិងចាប់ផ្តើមនៅក្នុងការ បដិវត្តន៍វិទ្យាសាស្ត្រ ។  សម័យដើមសម័យទំនើប ដែលជួនកាលគេហៅថា "យុគសម័យអឺរ៉ុប និង យុគសម័យនៃកាំភ្លើងឥស្លាម ",  ពីប្រហែល 1500 ដល់ 1800,  រួមបញ្ចូល យុគសម័យនៃការរកឃើញ និង យុគនៃការត្រាស់ដឹង ។ នៅសតវត្សទី 18 ការប្រមូលផ្តុំនៃ ចំណេះដឹង និង បច្ចេកវិទ្យា បានឈានដល់កម្រិត ដ៏សំខាន់ ដែលនាំមកនូវ បដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម  ហើយបានចាប់ផ្តើម សម័យទំនើបចុង ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅប្រហែលឆ្នាំ 1800 និងបានបន្តរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។
គ្រោងការណ៍នៃ សម័យកាល ប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ (បែងចែកប្រវត្តិសាស្រ្តទៅជាសម័យបុរាណ សម័យក្រោយបុរាណ សម័យដើម សម័យទំនើប និងចុងសម័យទំនើប) ត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ និងអនុវត្តបានល្អបំផុតចំពោះប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ ពិភពលោកចាស់ ជាពិសេសអឺរ៉ុប និងមេឌីទែរ៉ាណេ។ នៅខាងក្រៅតំបន់នេះ រួមទាំង ប្រទេសចិន បុរាណ និង ឥណ្ឌាបុរាណ ពេលវេលាប្រវត្តិសាស្ត្របានលាតត្រដាងខុសៗគ្នា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅសតវត្សទី 18 ដោយសារតែ ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ទូលំទូលាយ និង អាណានិគម ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអរិយធម៌ភាគច្រើនបានក្លាយទៅជាការជាប់ទាក់ទងគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ដែលជាដំណើរការដែលគេស្គាល់ថាជា សកលភាវូបនីយកម្ម ។ ក្នុងត្រីមាសចុងក្រោយនៃសហសវត្សរ៍ អត្រានៃ កំណើនប្រជាជន ចំណេះដឹង បច្ចេកវិទ្យា ទំនាក់ទំនង ពាណិជ្ជកម្ម ការបំផ្លិចបំផ្លាញអាវុធ និងការបំផ្លាញបរិស្ថានបានបង្កើនល្បឿនយ៉ាងខ្លាំង បង្កើតឱកាស និងគ្រោះថ្នាក់ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ដែលឥឡូវនេះប្រឈមមុខនឹងសហគមន៍មនុស្សរបស់ភពផែនដី។
មនុស្សដំបូង
ការវាស់វែងហ្សែន បង្ហាញថាពូជសត្វស្វាដែលនឹងនាំទៅរក Homo sapiens បាន បង្វែរចេញពីពូជពង្សដែលនឹងនាំទៅដល់ សត្វស្វា និង bonobos ដែលជាសាច់ញាតិរស់នៅជិតបំផុតរបស់មនុស្សសម័យទំនើបប្រហែល 4.6 ទៅ 6.2 លានឆ្នាំមុន។ មនុស្សសម័យទំនើបតាមកាយវិភាគវិទ្យាបាន កើតឡើងនៅទ្វីបអាហ្រ្វិកប្រហែល 300.000 ឆ្នាំមុន  ហើយសម្រេចបាននូវ ភាពទំនើបនៃអាកប្បកិរិយា ប្រហែល 50.000 ឆ្នាំមុន។ ធ្វេង|រូបភាពតូច| ផ្ទាំងគំនូរល្អាង Lascaux ប្រទេសបារាំង គ. ១៥.០០០ មុនគ.ស រូបភាពតូច| " Venus of Willendorf ", អូទ្រីស, គ។ ២៦.៥០០ មុនគ.ស សម័យកាល Paleolithic បានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការមកដល់នៃការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ hominid ។ Hominids ដូចជា Homo erectus បានប្រើឧបករណ៍ឈើ និងថ្មសាមញ្ញៗជាច្រើន ពាន់ ឆ្នាំ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលពេលវេលាកាន់តែរីកចម្រើន ឧបករណ៍កាន់តែមានភាពច្នៃប្រឌិតនិងស្មុគស្មាញ។ ប្រហែលជានៅដើម 1.8 លានឆ្នាំមុន ប៉ុន្តឱ្យប្រាកដមែនទែនគឺត្រឹម 500,000 ឆ្នាំមុន មនុស្ស បានចាប់ផ្តើមប្រើភ្លើង សម្រាប់កំដៅ និងចម្អិនអាហារ។ Paleolithic ក៏បានឃើញមនុស្ស បង្កើតភាសា,  ក៏ដូចជា repertoire គំនិតដែលរួមបញ្ចូលទាំងការបញ្ចុះសពជាប្រព័ន្ធនៃអ្នកស្លាប់ និងការតុបតែងនៃអ្នករស់នៅ។ សញ្ញានៃការបញ្ចេញមតិសិល្បៈដំបូងអាចត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងទម្រង់នៃ គំនូរគុហា និង រូបចម្លាក់ ធ្វើពីភ្លុក ថ្ម និងឆ្អឹង ដែលបង្កប់ន័យអំពីទម្រង់នៃវិញ្ញាណ។ ជាទូទៅត្រូវបានបកស្រាយថាជា animism ឬ shamanism ។  មនុស្សលោក Paleolithic រស់នៅជា អ្នកបរបាញ់ ហើយជាទូទៅ ជាមនុស្សពនេចរ ។  ទិន្នន័យបុរាណវត្ថុវិទ្យា និងហ្សែនណែនាំថា ប្រជាជនប្រភពនៃអ្នកប្រមាញ់ Paleolithic រស់នៅក្នុងតំបន់ព្រៃឈើតិចៗ ហើយបែកខ្ញែកតាមតំបន់ដែលមាន ផលិតកម្មបឋម ខ្ពស់ ខណៈពេលដែលជៀសវាងគម្របព្រៃឈើក្រាស់។
មនុស្សសម័យទំនើបបាន រីករាលដាល យ៉ាងឆាប់រហ័សពីទ្វីបអាហ្រ្វិកចូលទៅក្នុងតំបន់គ្មានទឹកកកនៃទ្វីបអឺរ៉ុបនិងអាស៊ីប្រហែល 60,000 ឆ្នាំមុន។ ការពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃមនុស្សជាតិទៅកាន់អាមេរិកខាងជើង និងអូសេអានីបានកើតឡើងនៅកម្រិតកំពូលនៃ យុគសម័យទឹកកក ថ្មីៗនេះ ។ នៅ​ពេល​នោះ តំបន់​ដែល​មាន​អាកាសធាតុ​សព្វ​ថ្ងៃ​គឺ​មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន​យ៉ាង​ខ្លាំង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅចុងបញ្ចប់នៃយុគសម័យទឹកកក ប្រហែលជា 12,000 ឆ្នាំមុន មនុស្សបានធ្វើអាណានិគមស្ទើរតែគ្រប់ផ្នែកដែលមិនមានទឹកកកនៃពិភពលោក។
លំយោលនៃអរិយធម៌
ចាប់ផ្តើមនៅប្រហែល 10,000 មុនគ.ស. បដិវត្តន៍យុគថ្មរំលីង បានកត់សម្គាល់ពីការអភិវឌ្ឍន៍ កសិកម្ម ដែលផ្លាស់ប្តូរជាមូលដ្ឋាននៃជីវិតរបស់មនុស្ស។ ដំណាំធញ្ញជាតិ ដាំដុះនិង សត្វផ្សាំង បានកើតឡើងនៅក្នុង មជ្ឈឹមភាគខាងកើត ដោយមានយ៉ាងហោចណាស់ 8500 មុនគក្នុងសំណុំបែបបទនៃការ ស្រូវសាលី, ស្រូវ, ចៀម និង ពពែ ។ នៅ ជ្រលងភ្នំ Indus ដំណាំត្រូវបានដាំដុះ ហើយ គោក្របី ត្រូវបានចិញ្ចឹមដោយ 6000 មុនគ.ស.។ ជ្រលងទន្លេលឿង ក្នុងប្រទេសចិនបានដាំដុះ ស្រូវសាលី និងដំណាំធញ្ញជាតិផ្សេងទៀតនៅប្រហែល 7000 មុនគ.ស.។ ជ្រលងភ្នំ Yangtze បាន ផលិតអង្ករ ក្នុងស្រុកមុននេះ យ៉ាងហោចណាស់ 8000 មុនគ.ស.។ នៅទ្វីបអាមេរិក ផ្កាឈូករ័ត្ន ត្រូវបានដាំដុះនៅប្រហែល 4000 មុនគ.ស. ហើយ ពោត និង សណ្តែក ត្រូវបានដាំដុះនៅអាមេរិកកណ្តាលនៅឆ្នាំ 3500 មុនគ.ស.។ ដំឡូង ត្រូវបានដាំដុះជាលើកដំបូងនៅភ្នំ Andes នៃអាមេរិកខាងត្បូង ជាកន្លែងដែល llama ត្រូវបានគេចិញ្ចឹមផងដែរ។ លោហធាតុ ត្រូវបានគេប្រើជាលើកដំបូងក្នុងការបង្កើត ឧបករណ៍ស្ពាន់ និងគ្រឿងតុបតែងលម្អប្រហែលឆ្នាំ 6000 មុនគ.ស.។ មិនយូរប៉ុន្មាន មាស បានធ្វើតាម ជាចម្បងសម្រាប់ប្រើក្នុងលម្អ។ តម្រូវការរ៉ែដែកបានជំរុញឱ្យមានការជួញដូរ ដោយសារតំបន់ជាច្រើននៃការតាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សសម័យដើមខ្វះរ៉ែចាំបាច់។ សញ្ញាដំបូងនៃ លង្ហិន ដែលជាលោហធាតុនៃទង់ដែង និង សំណប៉ាហាំង មានអាយុកាលប្រហែលឆ្នាំ 2500 មុនគ.ស. ប៉ុន្តែយ៉ាន់ស្ព័រមិនត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយរហូតដល់ច្រើនក្រោយមក។