លីលាវតី
មិត្តានុសាសនី
"បពិត្រលោកបងជាទីស្រឡាញ់ ! តាមដែលខ្ញុំកណានិយាយមកទាំងអស់នេះ លោកបងពិតជាយល់ហើយថា លីលាវតីស្មោះភក្តីចំពោះលោកបងប៉ុនណា លីលាវតីមិនធ្លាប់ក្បត់ទុយ៌សចំពោះលោកបងទេ សូម្បីតែ ដោយការគិត ប៉ុន្តែអ្នកម៉ាក់ព្យាយាមបង្គាប់ឲ្យរៀបការជាមួយនឹងសុវឌ្ឍនកុមារឲ្យបាន ខ្ញុំកណាព្រួយចិត្តខ្លាំង ណាស់ បើលោកបងនៅអាណិតលីលាវតី សូមឲ្យលោកបងប្រញាប់សម្រេចព្រះទ័យជួយអនុគ្រោះលីលាវតី ឬមួយលោកបងបណ្តោយឲ្យលីលាវតីធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្តាប់ដៃអ្នកដទៃ" ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ខ្ញុំព្រះករុណាជាមនុស្សចិត្តរឹងដូចថ្ម ប៉ុន្តែកាលបានឃើញមុខលីលាវតីហើយ បានស្តាប់សម្តីរបស់នាងហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ក្លាយទៅជាមនុស្សចិត្តទន់ ខ្ញុំព្រះករុណានឹកអាណិតលីលាវតី យ៉ាងខ្លាំងស្ទើរតែទទួលសម្តីរបស់នាងទៅហើយថានឹងលាផ្នួស ប៉ុន្តែនៅទប់ចិត្តបានមិនទាន់និយាយចេញមកតាមវាចាទេ ប៉ុន្តែតាមផ្លូវចិត្តវិញនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាទទួល យកទាំងស្រុង ខ្ញុំព្រះករុណាមិនអាចស៊ូទ្រាំមើលលីលាវតីរងទុក្ខព្រួយចំបែងចិត្តព្រោះតែការរងចាំខ្ញុំព្រះ ករុណាទៀតបានទេ កាលបើលីលាវតីត្រឡប់ទៅវិញហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ត្រៀមបរិក្ខារភ្លាម តាំងចិត្តថា ព្រឹកព្រហាមឡើង នឹងទៅក្រាបលាព្រះឧបជ្ឈាយ៍នៅឯវត្តជេតវ័ន ។ នៅរាត្រីថ្ងៃនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាសិងគិតដូចសព្វមួយដង សេចក្តីសុខក្រោមម្លប់កាសាវពស្ត្រវិលត្រឡប់មក ធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណារួញរាស្ទាក់ស្ទើរចិត្តម្តងទៀត ប៉ុន្តែសេចក្តីអាណិតលីលាវតីក៏អាចបង្រាបវាបាន ខ្ញុំព្រះករុណាកាត់ចិត្តយ៉ាងក្លាហានម្តងទៀតថានឹងសឹកទៅរស់នៅជាមួយនឹងលីលាវតី សុវឌ្ឍនកុមារមាន ចំណែកជួយជម្រុញសេចក្តីសម្រេចចិត្តនៅគ្រានេះយ៉ាងសំខាន់ បើគេមិនមកជ្រៀតជ្រែកក្នុងរឿងនេះទេ ខ្ញុំព្រះករុណាប្រហែលជាមិនអាចសម្រេចចិត្តបានទេ មនុស្សយើងនេះប្លែកណាស់ លោកដ៏មានអាយុ ! កាលបើគ្មានគូប្រជែងទេ ច្រើនតែធ្វើអ្វីលែនលនស្មោះងារ គ្រាន់តែមានគូប្រជែង ក៏ខំធ្វើយ៉ាងស្វាហាប់ ហ៊ឹកហ៊ាក់ សេចក្តីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំព្រះករុណាបែរជារស់រវើកឡើងវិញព្រោះយល់ថាខ្លួនមានគូប្រជែង ។ ខ្ញុំព្រះករុណាទៅវត្តជេតវ័នក្នុងពេលព្រឹកព្រហាមឡើង វត្តជេតវ័នក្នុងដើមវស្សន្តរដូវត្រជាក់ត្រជុំសុខដុម រមនា គួរឲ្យរស់នៅណាស់ ដើមឈើគ្រប់ដើមកំពុងចេញផ្កាផ្លែព្រោងព្រាត សម្លឹងមើលទៅត្រជាក់ស្រេប ភិក្ខុសង្ឃមានចំនួនច្រើនត្រៀបត្រាកុះករពីព្រោះព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់បានស្តេចយាងត្រឡប់មកពីក្រុង សាកេតុ ប្រថាប់នៅប្រចាំក្នុងវ័តជេតវ័ននេះហើយ មុននឹងទៅក្រាបលាព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ខ្ញុំព្រះករុណាបាន ឈាងចូលទៅលេងសុមនភិក្ខុដែលធ្លាប់ជាមិត្តនឹងគ្នាកាលនៅជាចោរ មិត្រចាស់ដែលបែកគ្នាទៅយូរ កាលបើត្រឡប់មកជួបគ្នាម្តងទៀត ក៏ជាសេចក្តីសុខម៉្យាងដែរ ខ្ញុំព្រះករុណាបានតំណាលរឿងដែលមាន ក្នុងចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យមិត្រភក្តិស្តាប់យ៉ាងបើកចំហ ព្រមទាំងប្រាប់តំណាំងចិត្តថានឹងសឹកទៀតផង សម្លាញ់របស់ខ្ញុំព្រះករុណាទ្រឹងស្តាប់យ៉ាងយល់ចិត្ត ប៉ុន្តែមិនបញ្ចេញទស្សនៈណាៗទេ "សម្លាញ់អើយ ! ជីវិតក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនារបស់ខ្ញុំកូណាគង់នឹងចប់សូរេចនៅគ្រានេះឯង ចុះសម្លាញ់វិញ នៅរឹងមាំចំពោះឧត្តមគតិរបស់សាសនាល្អទេ?" "ពេលនេះ នៅរឹងមាំល្អទេ ប៉ុន្តែនៅឯភ្នែក មិនដឹងជាយ៉ាងណាទេ ប៉ុន្តែបើស្ថិតក្នុងសភាពបែបនេះរហូត ខ្ញុំកូណាគិតថាល្មមនឹងបួសឧទ្ទិសជីវិតក្នុងសាសនារបស់ព្រះបរមសាស្តាបាន" "ជាការល្អហើយ ខ្ញុំកូណាសូមអនុមាទនាផង ចុះលោកចម្រើនធម៌អ្វីជាប្រចាំឬ បានជាមានចិត្តរឹងមាំ បែបនេះ?" "តាមធម្មតា ខ្ញុំកូណាចម្រើនមរណស្សតិ គឺ ខិតខំនឹករលឹកដល់សេចក្តីស្លាប់ជារឿយៗ គិតថា ជីវិតនេះ ខ្លីណាស់ ជីវិត គឺ ការធ្វើដំណើរដើរផ្លូវទៅរកសេចក្តីស្លាប់រាល់ថ្ងៃ យប់ថ្ងៃកន្លងទៅ គឺ ជំហាននីមួយៗ ដែលនាំយើងដើរទៅរកមច្ចុរាជរាល់ចង្វាក់ កាលបើស្លាប់ហើយក៏កើតទៀត លុះកើតហើយក៏ស្លាប់ទៀត យើងកើតស្លាប់ទៅយ៉ាងនេះ មិនដឹងជាប៉ុន្មានសែនជាតិទៀតទេ សភាពច្រំដែលបែបនេះចាត់ជាភាវៈគួរ ឲ្យធុញទ្រាន់សម្រាប់ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ លោកទើបភៀសខ្លួនចេញពីសេចក្តីស្លាប់ និង កំណើត ដែលមិនចេះចប់មិនចេះហើយនេះ កាលបើខ្ញុំកូណាគិតគន់តាមវិធីនេះ ក៏ចាប់ផ្តើមមើលឃើញថា ជីវិតជា ធម្មជាតតិចតួចណាស់ អាយុប្រមាណ ៦០-៧០ ឆ្នាំដែលយើងរស់នៅក្នុងលោកនេះ បើប្រៀបធៀបទៅ នឹងអនេកជាតិដែលយើងធ្លាប់កើតមក និង រាប់សែនជាតិតទៅមុខទៀតដែលយើងត្រូវកើត ក៏ស្មើនឹង ចម្ងាយផ្លូវតែមួយជំហានក្នុងសែនយោជន៍ប៉ុណ្ណោះ ជីវិតនេះតិចតួចខ្លាំងណាស់ សម្រាប់ខ្ញុំកូណា មិនល្មមនឹងឆ្លៀតពេលចេញទៅរកសេចក្តីភ្លើតភ្លើនពីលោកីយ៍បានទេ ខ្ញុំកូណាតាំងចិត្តថានឹងរូតរះទៅឲ្យ ដល់ទិសដៅ គឺ ព្រះនិព្វាន នឹងបានបញ្ឈប់រង្វិលកើតរង្វិលស្លាប់ដ៏គួរឲ្យធុញទ្រាន់នេះ" "សម្លាញ់អើយ ! គិតអញ្ចឹងត្រឹមត្រូវហើយ ប៉ុន្តែខ្ញុំកូណាឃើញថានឹងត្រូវធ្លាក់ខ្លួនជាទាសករនៃ កិលេសវដ្តៈយូរតទៅទៀតហើយ ព្រោះឃើញថាចិត្តនៅខ្វល់ខ្វក់នឹងលោកនេះខ្លាំងណាស់ ខ្ញុំកូណា ឈ្លក់វង្វេងនឹងស្ត្រីភេទ" ។