cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ភូមិច្រកឃ្លៃ
ការអប់រំ
ការអប់រំក្នុងភូមិនេះមានការរៀនសូត្របានខ្ពង់ខ្ពស់ដោយសារតែ មានលោកគ្រូអ្នកគ្រូប​ង្រៀនបានគ្រប់គ្រាន់​ភូមិមានការសាកសង់សាលារៀន​ ជាច្រើនតាំងពីថ្នាក់មតេយ្យ រហូតដល់ ថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ និងមានលោកគ្រូអ្នកគ្រូ​ ចាំបង្ហាត់បង្រៀនដល់សិស្សានុសិស្សា ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ។​ ហើយដោយសារតែប្រជាជន មានចំណេះដឺង ពួកគេបានបញ្ទូនកូនៗរបស់ពួកគេ មកសាលារៀន​ ដើម្បីក្រេបជញ្ជក់ចំណេះវិជ្ចា​ អោយបានខ្ពង់ខ្ពស់ ដើម្បីយកចំណេះដឺងទាំងនេះយកទៅអភិវឌ្ឃន៍ ប្រទេេសជាតិ និង​ គ្រូសារ អោយការរីនចម្រើន។
វិស័យសុខាភិបាល
ចំពេោះវិស័យសុខាភិបាល ក្នុងភូមិនេះឃើញមានការរីនចម្រើនដែរ ដែលគ្រូពេទ្យ មានចំណេះដឺងខ្ពស់ក្នុងការព្យាបាលជំអី និងចេះរាក់ទាក់ដល់ប្រជាជនក្នុងភូមិ នៅតំបន់នោះមានមន្ទីរពេទ្យបង្អែក មួយដែលជួយសំរួលដល់ប្រជាជននៅពេលមានជំងឹឈឺថ្កាត់​ ហើយមានពេទ្យជំនាញដើម្បីពិនិត្យនិងពិគ្រោះជំងឺ​ និងមានភាពងាយស្រួលក្នុង សង្រ្គោះបន្ទាន់ ដូចជានៅពេលសំរាលបុត្រមានពេទ្យជំនាញសំរាប់ធ្វើការសំរាល និងមានបទពិសោធក្នុងការធ្វើការងារច្រើន។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត
ប៉េរូ
ប៉េរូ មានឈ្មោះជាផ្លូវការ សាធារណរដ្ឋប៉េរូ គឺជាប្រទេសមួយនៅភាគខាងលិច អាមេរិកខាងត្បូង។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់នឹង អេក្វាឌ័រ និង កូឡុំប៊ី នៅខាងកើតជាប់នឹង ប្រេស៊ីល នៅភាគអាគ្នេយ៍ជាប់នឹង បូលីវី នៅភាគខាងត្បូងជាប់ប្រទេសឈីលី ហើយនៅភាគខាងត្បូង និងខាងលិចជាប់មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។  ប្រទេសប៉េរូគឺជាប្រទេសដ៏សម្បូរបែប ដែលមានទីជម្រកចាប់ពីវាលទំនាបស្ងួតនៃតំបន់ឆ្នេរប៉ាស៊ីហ្វិកនៅភាគខាងលិចដល់កំពូលភ្នំអាន់ដេស ដែលលាតសន្ធឹងពីភាគខាងជើងទៅភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសទៅកាន់តំបន់ត្រូពិច តំបន់ព្រៃត្រូពិចអាម៉ាហ្សូន នៅភាគខាងកើតជាមួយនឹងទន្លេអាម៉ាហ្សូន ប្រទេសប៉េរូមានប្រជាជនជាង ៣៤លាននាក់ ហើយរដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំជាងគេគឺលីម៉ា។  នៅ ១ ២៨៥ ២១៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៤៩៦ ២២៥ម៉ាយ) ប្រទេសប៉េរូគឺជាប្រទេសធំជាងគេទី១៩ នៅលើពិភពលោក និងធំជាងគេទីបីនៅអាមេរិកខាងត្បូង។ រូបភាពតូច|ទង់ជាតិប៉េរ៉ូ ទឹកដីប៉េរូគឺជាជម្រកនៃវប្បធម៌ជាច្រើនក្នុងកំឡុងសម័យបុរាណ និងមជ្ឈិមសម័យ ហើយមានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏វែងបំផុតមួយនៃអរិយធម៌របស់ប្រទេសណាក៏ដោយ ដោយតាមពីក្រោយបេតិកភណ្ឌរបស់វាត្រលប់ទៅសហវត្សទី១០ មុនគ.ស។ វប្បធម៌ និងអរិយធម៌មុនសម័យអាណានិគមដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់រួមមាន អរិយធម៌ខារ៉ាល់-ស៊ូប (អរិយធម៌ដំបូងបំផុតនៅអាមេរិក និងចាត់ទុកថាជាលំយោលនៃអរិយធម៌) វប្បធម៌ណាស្កា ចក្រភពវ៉ារី និងទីវ៉ាណាគុ ព្រះរាជាណាចក្រខូស្កូ និងចក្រភពអ៊ីនកា ។  រដ្ឋដែលគេស្គាល់ធំជាងគេនៅអាមេរិកមុនកូឡុំប៊ី។￼ រូបភាពតូច|ទីតាំងប្រទេសប៉េរ៉ូ (ពណ៌ក្រហម) លើផែនទី ចក្រភពអេស្ប៉ាញ បានដណ្ដើមយកតំបន់នេះក្នុងសតវត្សទី១៦ ហើយ ឆាលស៍ទី៤ បានបង្កើតអនុរដ្ឋមួយ ជាមួយនឹងឈ្មោះផ្លូវការនៃព្រះរាជាណាចក្រប៉េរូ ដែលគ្របដណ្តប់លើទឹកដីភាគច្រើននៃអាមេរិកខាងត្បូងរបស់ខ្លួន ជាមួយនឹងរដ្ឋធានីរបស់ខ្លួននៅលីម៉ា។ ការអប់រំឧត្តមសិក្សាបានចាប់ផ្តើមនៅអាមេរិកជាមួយនឹងការបង្កើតជាផ្លូវការនៃសាកលវិទ្យាល័យជាតិសានម៉ាកូសក្នុងទីក្រុងលីម៉ាក្នុងឆ្នាំ១៥៥១។ ប្រទេសប៉េរូបានប្រកាសឯករាជ្យជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ១៨២១ ហើយបន្ទាប់ពីយុទ្ធនាការយោធាបរទេសរបស់ ចូស្ស ដឺសានម៉ាទីន និង ស៊ីម៉ូន បូលីវ៉ា និងសមរភូមិដែលសម្រេចចិត្តរបស់អាយ៉ាសូឆូ ប្រទេសប៉េរូបានបញ្ចប់ឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ១៨២៤។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ ប្រទេសនេះជាលើកដំបូងបានទទួលរងពីអស្ថិរភាពនយោបាយ រហូតដល់រយៈពេលនៃស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយដែលទាក់ទង បានចាប់ផ្តើមដោយសារតែការកេងប្រវ័ញ្ចរបស់ក្វាណូ ដែលបានបញ្ចប់ដោយ សង្រ្គាមប៉ាស៊ីហ្វិក (១៨៧៩–១៨៨៤)។ នៅសតវត្សទី២០ ប្រទេសនេះបានស៊ូទ្រាំនឹងរដ្ឋប្រហារ ភាពចលាចលក្នុងសង្គម និងជម្លោះផ្ទៃក្នុង ក៏ដូចជារយៈពេលនៃស្ថិរភាព និងការកើនឡើងនៃសេដ្ឋកិច្ច។  ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ប្រទេសនេះបានអនុវត្តគំរូសេដ្ឋកិច្ចនីអូលីបេរ៉ាល់ ក្រោម អាល់ប៊ឺតូ ហ្វូជីម៉ូរី ជាមួយនឹងមនោគមវិជ្ជានយោបាយរបស់លោកអំពី ហ្វូជីម៉ូរីសឹម គ្របដណ្តប់លើអភិបាលកិច្ចនៃប្រទេសប៉េរូរហូតដល់បច្ចុប្បន្នតាមរយៈ ការគោរពបុគ្គលិកលក្ខណៈ។ នៅពេលដែលទំនិញក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ មានការរីកចំរើន នោះប្រទេសប៉េរូបានជួបប្រទះនឹងរយៈពេលនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចថេរ និងការថយចុះនៃភាពក្រីក្រ។  ឆ្លងកាត់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០១០ និងដល់ឆ្នាំ២០២០ វិបត្តិនយោបាយ និងជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ នៅក្នុងប្រទេសប៉េរូ បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវភាពងាយរងគ្រោះដែលមានស្រាប់យូរមកហើយនៃការខ្វះមុខងារនយោបាយរបស់ប្រទេស និងអសមត្ថភាពក្នុងការផ្តល់សេវាសង្គមសម្រាប់ពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន ដោយភាពចលាចលចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០២៣ បង្កើនការព្រួយបារម្ភរបស់មេដឹកនាំនយោបាយ។  នៅទីក្រុងលីម៉ា ស្វែងរករដ្ឋាភិបាលផ្តាច់ការបន្ថែមទៀត។ ពាក្យចោទប្រកាន់ ដែលត្រូវបានបកស្រាយយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣ នៃប្រទេសប៉េរូ និងសេចក្តីសម្រេចក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ដោយតុលាការធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសប៉េរូ បានផ្តល់ឱ្យសភានូវការគ្រប់គ្រងទាំងស្រុងលើរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសប៉េរូ។
រដ្ឋអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសប៉េរូ គឺជាសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យតំណាងដែលបែងចែកជា ២៥ តំបន់។ សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចចម្បងរបស់វារួមមាន ការជីកយករ៉ែ ការផលិត កសិកម្ម និងនេសាទ រួមជាមួយនឹងវិស័យដែលកំពុងរីកចម្រើនផ្សេងទៀតដូចជា ទូរគមនាគមន៍ និងបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្រ្ត។ ប្រទេសនេះក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប៉ាស៊ីហ្វិកពូម៉ាស ដែលជាក្រុមនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចនៃបណ្តាប្រទេសនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិករបស់អាមេរិកឡាទីន ដែលចែករំលែកនិន្នាការទូទៅនៃកំណើនវិជ្ជមាន មូលដ្ឋានគ្រឹះម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចដែលមានស្ថិរភាព អភិបាលកិច្ចប្រសើរឡើង និងការបើកចំហចំពោះសមាហរណកម្មសកល។  ប្រទេសប៉េរូជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់ក្នុងសេរីភាពសង្គម; វាជាសមាជិកសកម្មនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក សម្ព័ន្ធប៉ាស៊ីហ្វិក កិច្ចព្រមព្រៀងទូលំទូលាយ និងរីកចម្រើនសម្រាប់ភាពជាដៃគូអន្តរប៉ាស៊ីហ្វិក និង អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។  ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអំណាចកណ្តាល។
ឃុំក្រាំងអំពិល(ស្រុកសំរោងទង)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសំរោងទង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំដងកាំបិត
East 	ឃុំ មានរិទ្ទិ ស្រុកសណ្ដាន់ និង ខេត្តព្រះវិហារ West 	ឃុំ សណ្តាន់ ស្រុកសណ្ដាន់ ខេត្តព្រះវិហារ South 	ឃុំ សណ្តាន់ ស្រុកសណ្ដាន់ North 	ខេត្តព្រះវិហារ List of village Code 	Khmer 	English 	Reference 	Note 1 	06060201 	ស្រែខ្សាច់ 	Srae Khsach 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 2 	06060202 	ស្រែវាលខាងលិច 	Srae Veal Khang Lech 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 3 	06060203 	ស្រែវាលខាងកើត 	Srae Veal Khang Kaeut 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 4 	06060204 	សំព័រតូច 	Sampoar Touch 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 5 	06060205 	សំព័រធំ 	Sampoar Thum 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក ព្រំប្រទល់នៃ
ក្រឡាញ់
ការពិពណ៌នា
ក្រឡាញ់ គឺជាចុល្លព្រឹក្សមួយប្រភេទ ដែលមានកម្ពស់ពី ១៥ ទៅ២៥ម៉ែត្រ ហើយដុះក្នុងព្រៃក្រាស់ ឬស្រោង នៃឥណ្ឌូចិន ស្រីលង្កា កម្ពុជា ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ ​និង វៀតណាម។ ដើមក្រឡាញ់មានដើមកំណើតនៅ ហ្គាណា នីហ្សេរីយ៉ា និងប្រទេសជាច្រើននៅអាហ្វ្រិកខាងលិចដែរ។  វាត្រូវបានគំរាមកំហែងដោយ ការបាត់បង់ទីជម្រក ។ ​​ ក្រឡាញ់ក៏ជាប្រភពចំណូលបន្ថែម ដល់ពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ ដែរ។
ការប្រើប្រាស់
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ផ្លែឈើ ក្រឡាញ់ នៅផ្សារមួយនៅ[[ទីក្រុងព្រៃនគរ។]]ផ្លែក្រឡាញ់ មិនត្រឹមតែអាចបរិភោគបានទេ តែវាក៏ជាប្រភេទផ្លែធម្មជាតិ ដែលជួយដល់សុខភាពមនុស្សផងដែរ។ ក្រឡាញ់ព្យាបាលរាក​ និងឫសដូងវិល។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ឃុំក្រាំងអំពិល(ស្រុកកំពង់បាយ)
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់បាយ ខេត្តកំពត  ០២ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ទន្លេសេសាន
ទន្លេសេសាន ( ទន្លេសេសាន  Sông Sê San )ជា​ទន្លេ​ដែល​ហូរ​កាត់​ភាគ​កណ្តាល ​ប្រទេស​វៀតណាម និង​ភាគ​ឦសាន​នៃ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ វាជាដៃទន្លេដ៏សំខាន់នៃ ទន្លេមេគង្គ ។ ផ្នែកខ្លីនៃទន្លេបង្កើតបានជាផ្នែកនៃ ព្រំដែនអន្តរជាតិ រវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម។ ធ្វេង|រូបភាពតូច|220x220ភីកសែល| ស្ត្រី​នៅ​ស្រុក​សេសាន​កំពុង​បោក​ខោអាវ​នៅ​ទន្លេសេសាន ជា​ដៃ​ទន្លេ​មេគង្គ​ដែល​ហូរ​កាត់​ប្រទេស​កម្ពុជា។ មានទំនប់វារីអគ្គីសនីជាច្រើននៅទន្លេសេសាន និងដៃទន្លេរបស់វា។ កន្លែងដែលវាជាប់នឹង ទន្លេស្រែពក ក្នុង ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ ។ ខាង​លើ​ជា​ទំនប់​ទឹក៖ សេសាន ៤អា, សេសាន ៤, សេសាន ៣អា, សេសាន ៣, ទឹកធ្លាក់យ៉ាលី ។ នៅលើដងទន្លេ ដាក់ ពូកូ គឺជាទំនប់ ផ្លេ ក្រង់ ។ វាក៏មានទំនប់ជាច្រើននៅលើដៃទន្លេនៃ ដាក ប្លា រួមទាំង ដាក ស្រ៊ាង  ដៃទន្លេ ដាក ប្លា គឺជាទំនប់វារីអគ្គិសនី កូនទម ខាងលើ និងវារីអគ្គិសនីដែលបង្ហូរចូលទៅក្នុង ទន្លេ ត្រាឃុក និង ដាកដូ ។
កេសរបុប្ផា
អ្នកព្រះម្នាងកេសរបុប្ផា ឈ្មោះដើមនាងស រឺ នាងពៅ ជាព្រះស្នំរបស់ព្រះបាទឝ្រីឝៅគន្ធបទ នេះនឹងនិយាយក្នុងផែនដី ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសុគន្ធបទវិញ។
ការជួបប្រសព្វនឹងព្រះឝ្រីឝៅគន្ធបទ
សម័យថ្ងៃមួយនោះ ព្រះបរមពិត្រស្ដេចទៅថ្វាយបង្គំព្រះនៅវត្ត ស្ដេចទ្រង់ទតព្រះនេត្រទៅឃើញស្រីម្នាក់ ស ឈរនៅលើខឿនព្រះវិហារនោះ ជាកូនព្រះពិជ័យនាគ មេបានជាភរិយា មានរូបរាងល្អប្រពៃ។ ស្ដេចទតម្ដងហើយម្ដងទៀត។ ខណៈនោះ ព្រះពិជ័យនាគ ស្គាល់ច្បាស់ព្រះរាជហឫទ័យ ទើបក្រោយមកក៏ចូលទៅ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបរមបពិត្រ ថ្វាយកូនស្រីនោះ ជាខ្ញុំបំរើល្អងធូលីព្រះបាទ តរៀងទៅ។ ព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់ព្រះសោមនស្សណាស់ ស្ដេចត្រាស់សួរថា: នាងនេះ កូនឯងឬ? ព្រះពិជ័យនាគ ក្រាបទូលថា: នាងនេះហើយដែលទ្រង់ទតឃើញ ហើយមានព្រះបន្ទូលសួរថា: ស្រីនេះពីណាមក កូនចៅអ្នកណា ដែលឈរនៅខឿនព្រះវិហារនោះ គឺនាង សនេះឯង។ ព្រះបរមបពិត្រ ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់ត្រូវព្រះទ័យ ពន់ប្រមាណ តាំងនាមនាង ស (ឯកសារខ្លះថានាងពៅ) ជាអ្នកព្រះម្នាងកេសរបុប្ផា ព្រះស្នំឯក។ ទ្រង់ព្រះចិន្តាថា នាងនេះ រូបក៏ល្អសមសួន ចរិតឫកពាឥរិយាក៏ថ្លៃថ្លាលើសពីស្រីទាំងពួង គួរគប្បីនឹងយកនាមនាងនេះ តាងនាមព្រះនគរ កុំឲ្យបាត់ឈ្មោះតទៅ។ តាំងពីថ្ងៃនោះរៀងមក ទ្រង់ព្រះបញ្ញត្តិឲ្យលើកលែងហៅ ស្រុកបាសាន ឲ្យហៅថា ស្រុកស្រីសឈរ ឬ ខែត្រស្រីសឈរ វិញតែពាក្យនេះយារៗមក ក៏ប្រែក្លាយជាខែត្រស្រីសន្ធររហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ បិតាមាតាអ្នកព្រះម្នាងកេសរបុប្ផា នោះទ្រង់លើកយកឲ្យខ្ពស់ឡើង។ បិតាឲ្យហៅថា អ្នកព្រះបិតាពិជ័យនាគ មាតា ឲ្យហៅថា អ្នកព្រះមាតាមេបាន។
លុះក្រោយនោះព្រះម៉ែនាង កេសរបុប្ផា ព្រះស្នំឯក កើតរោគាជាទំងន់។ ពេទ្យហ្មច្រកថ្នាំប៉ុន្មាន ក៏មិនបានស្រាកស្រាន្តសោះឡើយ។ ព្រះអង្គទ្រង់ព្រួយព្រះទ័យណាស់ ទើបទ្រង់ឧទ្ទិសថានថា: សូមឲ្យតែព្រះម្នាងកេសរបុប្ផាសះជាចុះ ព្រះអង្គនឹងសាងព្រះវិហារថ្វាយ ហើយព្រះអង្គនឹងឲ្យខ្លួនអ្នកព្រះម្នាងកេសរបុប្ផា ព្រះស្នំឯកទៅជំរះស្មៅព្រះអារាមរាល់ថ្ងៃសីល។ ទ្រង់បួងសួងតមក ៧ ថ្ងៃ ជំងឺនោះបានសះស្បើយជាដូចព្រះហឫទ័យ។ ព្រះអង្គស្ដេចមានព្រះអំណរណាស់ ទ្រង់ត្រាស់ឲ្យសាងព្រះវិហារមួយជាព្រះអារាមលួង។ អ្នកព្រះមាតាបិតា ក៏ធ្វើបុណ្យឆ្លងតាមព្រះពុទ្ធានុញ្ញាតរួចស្រេច ស្ដេចត្រាស់បង្គាប់ ភ្នាក់ងារព្រះសន្ធិយា (មកពីពាក្យសាណីក្លាយ មកជាសាណីយ ហើយក្លាយមកទៀតជាសន្ធិយា ប្រែថាវាំងនន) ឲ្យយកវាំងនន ទៅបាំងជួរស្នួទាំងសងខាងផ្លូវ តាំងពីព្រះរាជវាំងរៀងទៅដល់វត្តនោះ។ ទ្រង់ត្រាស់បញ្ញត្តិលើចាស់ទុំ អករ៍យាយថា: បើដល់ថ្ងៃឧបោសថកាលណា ឲ្យនាំអ្នក ព្រះស្នំឯក ទៅជំរះស្មៅព្រះវិហារនោះ ឲ្យរាល់ថ្ងៃសីល កុំឲ្យខានឡើយ។ តែធ្វើដូច្នេះលុះកន្លងមកជាយូរអង្វែង វាំងននក៏ចេះតែដាច់ដាចទៅជារឿយៗ នឹង តាំងដេរធ្វើជាថ្មីឡើងវិញ ក៏គ្មានប្រយោជន៍ប៉ុន្មាន។ ខណៈនោះ ព្រះបរមបពិត្រ ស្ដេចត្រាស់បង្គាប់ឲ្យមន្ត្រីក្រុមវាំង រកកូនឈើឫស្សីព្រេចមកដាំជារបងជាកំពែងទ័ពទាយរាយរៀប ដាក់ឲ្យជិតគ្នា ជារបាំងវាំងនន ជាស្នួមិនឲ្យមនុស្សមើលពីក្រៅទៅឃើញ អស់អ្នកអស់នាងនោះឡើយ។ អាស្រ័យហេតុនោះហើយបានជាកាលជាអនាគតរៀងមកខ្លះហៅ វត្តម៉ែបាន ខ្លះហៅ វត្តព្រែបាំងព្រោះចូលចិត្តតាមហេតុ ដែលខ្លួនដឹងទីទៃៗគ្នា។ ក្រោយពីនោះមក អ្នកព្រះស្នំឯក មានព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាមចៅពញាយសរាជា ជាព្រះរាជឱរសាធិរាជនៃព្រះបរមបពិត្រ អ្នកជាម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង។
បងប្អូន
មានថ្ងៃមួយនោះ ព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់ចង់ទតព្រះនេត្រពីសិល្ប៍ធ្នូ និងចំណេះវិជ្ជារបស់ ឧកម៉ឺនស្នេហាចមចិត្តកន ទើបទ្រង់ត្រាស់ឲ្យសំដែងពីចំណេះទាំងឡាយនោះថ្វាយ។ ឧកម៉ឺនស្នេហាចមចិត្តដំឡើងធ្នូចាប់ព្រួញម្ដង ៥ បាញ់ទៅម្ដងព្រួញចេញទៅត្រូវដើមឈើ ផ្លែឈើទាំង ៥ ទិស។ ឧកម៉ឺនសូត្រគាថាបាលី និង ក្បួនតំរាអ្វីៗ ក៏ឃើញថាស្ទាត់ទាំងអស់ ទើបទ្រង់ត្រាស់សួរថាវិជ្ជាការទាំងនេះចេះពីគ្រូណាមក។ ឧកម៉ឺនស្នេហាចមចិត្តក្រាបទូលថា: ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ រៀនពីសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជកាលនៅជាព្រះសង្ឃសត្ថា។
ថ្ងៃមួយព្រះបរមបពិត្រ ព្រះអង្គចូលទៅដល់រតនបល្លង្ក តាំងប្រថាប់នៅមុខស្វេត្រច្ឆ័ត្រទើបត្រាស់ព្រះឥសីភ័ទ្ទ មហារាជគ្រូ និង រាជហោរាធិបតីឲ្យចូលទៅគាល់ខាងក្នុងទីស្ងាត់។ ខណៈនោះ ទ្រង់ប្រឹក្សាការណ៍ថា: ការផែនដីពេលនេះមានហេតុគ្រប់ប្រការដូច្នេះអស់អ្នកយល់ថាដូចម្ដេច? សម្ដេចព្រះឥសីភ័ទ្ទ យកសេចក្ដីក្រាបបង្គំទូលថា: ព្រះខឌ្ដជ័យមង្គល ដែលមានហេតុស្នឹមដល់គល់យ៉ាងនេះ តាមសម្ដេចព្រះឥន្ទ្រាធិរាជទ្រង់ទំនាយទុកនោះថាមុខជានឹងកើតហេតុធំពុំខានឡើយ។ ព្រះរាជហោរាធិបតី យកសេចក្ដីក្រាបបង្គំទូលថា: តាមហេតុនេះ ផែនដីកើតកោលាហលដល់អស្ចារ្យ។ ផែនដីនឹងមានព្រះគ្រោះកាចខ្លាំងណាស់។ លុះទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ទំនាយឥសីភ័ទ្ទ និងហោរាសព្វគ្រប់ហើយ ទើបព្រះអង្គត្រាស់សួរទៀតថា: "រាជសត្រូវនោះ មកពីក្នុង ឬ ក្រៅក្រុង ឲ្យគន់គូរតទៅទៀតមើល?"
ព្រះបទុមរាជាទី២ ស្រីជ័យជេដ្ឋា
ព្រះបទុមរាជាទី២ ស្រីជ័យជេដ្ឋា (១៦៧២-១៦៧៣)
ព្រះស្រីជ័យជេដ្ឋាព្រះជន្មបាន ៣៣វស្សាបានឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅរាជធានីឧដុង្គមានជ័យដោយមានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះបាទសម្តេចព្រះបទុមរាជាធិរាជរាមាធិបតី។ ព្រះអង្គយកអង្គឡីអគ្គមហេសីព្រះបាទបរមរាជាទី៩ អង្គសូរ ហើយត្រូវជាព្រះមាតុច្ឆាជាអគ្គមហេសីរបស់ព្រះអង្គ។ លុះសោយរាជ្យបាន៥ខែ សម្តេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រីជាអគ្គមហេសីឱ្យពួកចាមជ្វាលុបធ្វើគុតព្រះអង្គបាន ។
ព្រលឹងខ្មោចទឹក ស្នេហ៍អសិរពឹស
ព្រលឹងខ្មោចទឹក ស្នេហ៍អសិរពឹស គឺជាភាពយន្តខ្មោចមួយដែលផលិតនិងដឹកនាំដោយ អ្នង សុខសាន្ត។ វាត្រូវបានចេញផ្សាយនៅជុំវិញ ២០០២-២០០៣។
ខាសនិងក្រុមនាវិក
ផលិតនិងដឹកនាំដោយ: អ្នង សុខសាន្ត
និពនួដោឈ: អ្នកស្រី ម៉ៅ សំណាង
ដឹភនាំរឿង និង ផលិតភរ: លោក អុឹង សុខសាន្ត
ជធួយភាដើភនាំរឿង: លោក នង​ សុខលី
ថតដោយ: លោក ជា ឈឹម
តុបតែងឆាក: លោក សិុន​ច័ន្ទជេដ្ធា
សំលៀកបំពាក់: អ្នកស្រី រីម រ៉ារឺ
ទន្លេសេកុង
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ទន្លេសេកុង រូបភាពតូច| ក្មេង​ប្រុស​ឡាវ​ម្នាក់​ជិះ​ទូក​នៅ​ទន្លេ​សេកុង ទន្លេសេកុង (អានជាផ្លូវការ)ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ស្រែគង្គ (ខ្មែរនីយកម្ម) ជាទន្លេមួយនៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ទន្លេនេះមានប្រភពនៅ ខេត្ត ធៀន-ហឿ  ភាគកណ្តាល ប្រទេសវៀតណាម ហើយហូរ 480 km កាត់តាមភាគខាងត្បូង ឡាវ និងភាគខាងកើត កម្ពុជា ។ វាភ្ជាប់ ទន្លេមេគង្គ ជិត ក្រុងស្ទឹងត្រែង នៃប្រទេសកម្ពុជា។ ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​សិក្សា​របស់​ខ្លួន​បង្កើត​ជា ​ព្រំដែន​អន្តរជាតិ ​រវាង​ឡាវ និង​កម្ពុជា។
រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)
ព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវីទី១ (គ.ស ?-?) រជ្ជកាល (គ.ស ៧៨១-៧៨៨) ព្រះនាងជាមហេសីនៃព្រះបាទមហីបតិវម៌្ម ព្រះនាងត្រូវជាបុត្រនៃព្រះបាទរាជបតិវម៌្ម និងមាតាព្រះនាម ហ្វារេន្ទ្រលក្ស្មី។ ទ្រង់មានបុត្រីមួយអង្គព្រះនាម ឥន្ទ្រទេវី។
ពង្សាវលី
តាម​សិលា​ចារឹកព្រះបាទ​ បាន​បញ្ជាក់​ថាព្រះបាទមហីបតិវម៌្មទ្រង់​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ គឺ​ព្រះ​នាងឥន្ទ្រទេវី ដែល​ត្រូវជា​ព្រះ​មាតា​របស់​ព្រះបាទ​យសោវម៌្មទី១ ​ក៏​ប៉ុន្ដែ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ តើ​ព្រះ​អង្គ​មាន​រាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ដែរ​ឬ​ក៏​អត់​ទេ? ដូច្នេះ គ្មាន​រជ្ជទាយាទ​មួយ​អង្គ​ណា​ទេ​នៅ​រាជបល្លង្ក​កម្ពុជា​ពេល​ដែល​ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៣​ យាង​មក​ពី​កោះ​ជ្វា។ ប្រាកដណាស់ថារាជវង្សវ្យាធបុរ និងសម្ភុបុរ ជាគ្រួសារតែមួយ ជាងសាច់តាមខ្សែព្រះមាតា ហើយមានទំនាក់ទំនងល្អរវាងគ្នានិងគ្នា តាំងតែពីពេលដែលបែកគ្នាជាពីរមកម៉្លេះ។​ ដោយហេតុនេះយើងអាចសន្និដ្ឋានថា ប្រទេស​ទាំងពីរបែកគ្នាអាចជាការបែងចែកទឹកដីគ្នា គ្រប់គ្រងដោយមានការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក​រវាងបងប្អូន ហើយបើទោះជាការបែកបាក់គ្នានេះ បណ្តាលមកពីអំពើហិង្សា ណាមួយក្តី ក៏អំពើហិង្សានោះ​ឆាប់រលត់បាត់ទៅវិញ ព្រោះមិនបាន ២៥ ឆ្នាំផង ក្រោយពីបែកគ្នា ក្សត្រប្រទេសទំាងពីរបានរៀបចំភ្ជាប់ ចំ​ណងអាពាហ៍ពិពាហ៍នឹងគ្នា។ សិលាចារឹកព្រះបាទបានឲ្យដឹងថា ព្រះបាទស្រីបុស្ករាក្សដែលជាប់ខ្សែស្រ​ឡាយជាមួយនឹងស្តេចនៃអនិន្ទិតបុរ បានក្លាយជាព្រះរាជានៃសម្ភុបុរ ហើយទ្រង់ត្រូវជាព្រះបិតារបស់​ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១។ ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១ បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះនាងន្ឫបតេន្ទ្រទេវី ជាព្រះ​រជ្ជទាយាទរបស់ព្រះរាជានៃវ្យាធបុរ ដែលប្រសូត្របានព្រះរាជឱរស មួយអង្គព្រះនាមមហីបតិវម៌្ម។ ព្រះមហីបតិវម៌្មបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី និងត្រូវជាព្រះបិតា ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី ដែលជាព្រះមាតារបស់ព្រះបាទយសោវម៌្មទី១។ ដូច្នេះព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីជាបច្ឆាញាតិរបស់រាជវង្សវ្យាធបុរផង ​និង​សម្ភុបុរផង ហើយទ្រង់ក៏ជាបច្ឆាញាតិរបស់ស្តេចអនិន្ទិតបុរ ថែមទៀត។ ព្រះនាងជាប់ខ្សែស្រ​ឡាយខាងព្រះ​មាតា​ជាមួយនឹង ព្រាហ្មណ៍​អគ្គស្សត្យ ដែលចេះចាំគម្ពីរវេទ និងវេទង្គ ព្រាហ្មណ៍នោះ​មានដើមកំណើតចេញមកពីអារ្យទេស នៅឥណ្ឌាភាគខាងជើង ជាមួយនឹងព្រះនាងយសោមទិ ជាព្រះរាជ​អគ្គមហេសីនៃត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលមានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាមថាស្រីនរេន្ទ្រវម៌្ម។ ព្រះរាជាជា​ម្ចាស់ពិភពលោកនេះមានបុត្រីមួយអង្គព្រះនាមថា ហ្វារេន្ទ្រលក្ស្មី។ រាជបុត្រីនេះបានរៀបអភិសេកជាមួយ​ព្រះបាទរាជបតិវម៌្ម ហើយប្រសូត្របានព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវីទី១។ នៅក្នុងគភ៌របស់ព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី ជាគភ៌​ដែលផ្តល់កំនើតដល់វង្ស ស្តេចសិង្ហទាំងឡាយនេះហើយដែលព្រះបាទមហីបតិវម៌្មបានបង្រួបបង្រួមទឹក​ដី​ទាំងពីរមកក្នុងអំណាចរបស់ព្រះអង្គ គឺបានផ្តល់កំណើតដល់ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីដែលល្អឥតផ្ទឹម និងមានកិត្តិ​នាមមូលបីដូចសមុទ្រទឹកដោះ៤។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទឹកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សវ្យាធបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃសម្ភុបុរ
ខេត្តត្រាំង
ខេត្តត្រាំង ( ថៃ : ตรัง, អានថា: ត្រាំង ) ហៅផងដែរថា មឿងថាប់ធៀង (เมืองทับเที่ยง) គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោម ខេត្តភាគខាងត្បូង (ចង្វាត) នៃប្រទេសថៃដែលនៅខាងលិច ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ប្រឈមមុខនឹង ទ្វារសមុទ្រមលក្កា ។ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តក្របី ខេត្តនរគស្រីធម្មរាជ ខេត្តព័ទ្ទលុង  និង ខេត្តស្តូល ។
ខេត្តត្រាំង ពីមុនជាកំពង់ផែដែលពាក់ព័ន្ធនឹងពាណិជ្ជកម្មបរទេស វា​ជា​កន្លែង​ដំបូង​ដែល​គេ​ដាំ​កៅស៊ូ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ កៅស៊ូត្រូវបានគេនាំយកដើមកៅស៊ូពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ីមកដាំនៅទីនេះក្នុងឆ្នាំ 1899 ហើយឥឡូវនេះកៅស៊ូគឺជាការនាំចេញដ៏សំខាន់របស់ប្រទេស។ ទន្លេ ត្រាំង ហូរកាត់ខេត្តនេះចេញពីជួរភ្នំខៅហ្លួង ហើយទន្លេប៉ាលៀន (แม่น้ำปะเหลียน) ហូរចេញពីភ្នំបន្ទាត់ (เทือกเขาบรรทัด) ខេត្ត ត្រាំង មានផ្ទៃដីប្រមាណ 5,000 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និង 199 គីឡូម៉ែត្រនៃ ច្រកសមុទ្រម៉ាឡាកា ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ឃុំកំពង់កណ្ដាល
( Kampong Kandal Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់បាយ ខេត្តកំពត មាន  ០២ភូមិ៖
ជើងទម្រម៉ាស៊ីនថត
=== របៀបប្រើប្រាស់
ឃុំកំពង់កណ្ដាល
ព្រំប្រទល់នៃ
ជើងទម្រម៉ាស៊ីនថត
ការសាងសង
ជើងទម្រទំនើបជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់ពីអាលុយមីញ៉ូមដែកថែបលង្ហិនឬលង្ហិននិងប្លាស្ទិចទោះបីជាឈើនៅតែត្រូវបានប្រើសម្រាប់ថ្វើជាជើង។កំពូលខ្សែស្រឡាយជាធម្មតាត្រូវបានជាមួយនឹង 5/8 "X 11 TIP ខ្សែស្រឡាយវីស ។ជើងគឺមានរបើប ភ្ជាប់ទៅនឹងក្បាលជាមួយវីលៃតម្រូវដែលជាធម្មតាត្រូវបានរក្សាទុកតឹងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យជើងដែលត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរជាមួយនឹងការតស៊ូមួយ។ ជើងគឺមានពីរផ្នែកមួយ, ជាមួយនឹងផ្នែកខាងក្រោមមានសមត្ថភាពក្នុងការកែវពង្រីកដើម្បីលៃតម្រូវប្រវែងនៃជើងឱ្យសមនឹងដី។
គុណសម្បត្តិ
ជើងទម្រម៉ស៊ីនថតមានគុណសម្បត្តិច្រើនណាស់ដូចជាអាចទប់លំ នឹងមិនឲ្យរូភាពឬវីដេអូរបស់យើងច្បាស់ល្អមិនមានភាពរញេរញៃនៅពេលថត អាចដាក់ទាបខ្ពស់ទៅតាមដែលយើងចង់បានជាពិសេសនៅពេលមានកម្មវិធីចម្រៀង ឬមានចលនាផ្សេងៗហើយ អាចប្រកួតប្រជែងបានយ៉ាងប្រសើរឡើងនៃការតុបតែងនិងការវិលត្រឡប់វាត្រូវបានផ្តល់នូវការខិតខំប្រឹងប្រែងដោយស្វ័យប្រវត្តិសម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងនោះតែម្ដង។
គុណវិបត្តិ
មានភាពរញេរញៃនៅពេលយើងមានការប្រញាប់ថតជាបន្ទាន់ ខាតពេលបើកវា ឆាប់ខូចបន្តិតត្រូវមានការថែរក្សាជាខ្លាំង ហើយពេលថតនៅកន្លែងចង្អៀតគឺទឿសទែងច្រើន ពិបាកយកតាមព្រោះវាធ្ងន់ហើយវាមិនអាចថតតាមមនុស្សរត់បានឡើយ។
ម៉ាស៊ីនថត​
ម៉ាស៊ីថតគឺជាឧបករណ៍អុបទិកសម្រាប់ថតឬការចាប់យករូបភាពដែលអាចត្រូវបានរក្សាទុកជាមូលដ្ឋានបានបញ្ជូនទៅទីតាំងមួយផ្សេងទៀត, ឬទាំងពីរ។ រូបភាពនេះអាចជារូបថតនៅតែបុគ្គលឬលំដាប់នៃរូបភាពដែលជាខ្សែភាពយន្ដវីដេអូឬ។ ម៉ាស៊ីថតនេះគឺជាឧបករណ៍អារម្មណ៍ពីចម្ងាយដូចដែលវាដឹងមុខវិជ្ជាដោយគ្មានការទំនាក់ទំនងរាងកាយ។ ម៉ាស៊ីនថតពាក្យនេះបានមកពីការអប់ស្កូម៉ាស៊ីនថតដែលមានន័យថា "បន្ទប់ងងឹត" និងគឺជាឈ្មោះឡាតាំងនៃឧបករណ៍ដើមសម្រាប់បញ្ចាំងរូបភាពពីខាងក្រៅមួយទៅលើផ្ទៃផ្ទះល្វែងមួយ។ ម៉ាស៊ីនថតតសម័យទំនើបវិវត្តពីការអប់ស្កូម៉ាស៊ីនថត។ ការប្រព្រឹត្តទៅនៃម៉ាស៊ីនថតនេះគឺស្រដៀងទៅនឹងការប្រព្រឹត្តទៅនៃភ្នែករបស់មនុស្ស។
ទីក្រុង
ទីក្រុង ឬ ទីប្រជុំជន គឺជាកន្លែងតាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សដ៏ច្រើន។ ទីក្រុងជាទូទៅមានប្រព័ន្ធទូលំទូលាយសម្រាប់លំនៅដ្ឋាន ការដឹកជញ្ជូន អនាម័យ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ ការប្រើប្រាស់ដី ការផលិតទំនិញ និងការទំនាក់ទំនង។ ដង់ស៊ីតេរបស់ពួកវាជួយសម្រួលដល់អន្តរកម្មរវាងមនុស្ស អង្គការរដ្ឋាភិបាល និងអាជីវកម្ម ជួនកាលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ភាគីផ្សេងៗក្នុងដំណើរការនេះ ដូចជាការកែលម្អប្រសិទ្ធភាពនៃទំនិញ និងការចែកចាយសេវាកម្មជាដើម។ ទីក្រុង គឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនដ៏ធំ និងមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនលើសលប់ ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធល្អនៃអគារ ផ្លូវថ្នល់ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀត។ ទីក្រុងគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម វប្បធម៌ និងរដ្ឋាភិបាល ហើយដែលតែងតែបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់បណ្តាញដឹកជញ្ជូន និងទំនាក់ទំនង។  ទីក្រុងអាចមានទំហំចាប់ពីទីក្រុងតូចៗ រហូតដល់តំបន់ទីប្រជុំជនធំទូលាយ ដែលមានប្រជាជនរស់នៅរាប់លាននាក់។  និយមន័យនៃទីក្រុងមានភាពខុសប្លែកគ្នារវាងប្រទេស និងតំបន់ ប៉ុន្តែជាទូទៅវាសំដៅទៅលើតំបន់ទីក្រុងដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ និងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌យ៉ាងសំខាន់។ រូបភាពតូច|ជើងមេឃនៃរាជធានីភ្នំពេញ ជាមួយនឹងទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ អ្នករស់នៅក្នុងទីក្រុងគឺជាសមាមាត្រតូចមួយនៃមនុស្សជាតិទាំងមូល ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីពីរសតវត្សនៃនគរូបនីយកម្ម និងឆាប់រហ័សដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ជាងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោកឥឡូវនេះរស់នៅក្នុងទីក្រុង ដែលមានផលវិបាកយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះនិរន្តរភាពពិភពលោក។ ទីក្រុងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះជាធម្មតាបង្កើតបានជាស្នូលនៃតំបន់ទីប្រជុំជនធំជាង និងតំបន់ទីក្រុង - បង្កើតអ្នកធ្វើដំណើរជាច្រើនដែលធ្វើដំណើរទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងសម្រាប់ការងារ ការកម្សាន្ត និងការអប់រំ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងពិភពនៃសកលភាវូបនីយកម្មដែលកាន់តែខ្លាំងឡើង ទីក្រុងទាំងអស់មានកម្រិតខុសគ្នាក៏បានតភ្ជាប់ជាសកលលើសពីតំបន់ទាំងនេះផងដែរ។ ឥទ្ធិពលកើនឡើងនេះមានន័យថា ទីក្រុងក៏មានឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់លើបញ្ហាសកលផងដែរ ដូចជាការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ការឡើងកំដៅផែនដី និងសុខភាពពិភពលោក។ ដោយសារតែឥទ្ធិពលសំខាន់ៗទាំងនេះលើបញ្ហាសកលលោក សហគមន៍អន្តរជាតិបានផ្តល់អាទិភាពដល់ការវិនិយោគនៅក្នុងទីក្រុងប្រកបដោយនិរន្តរភាព តាមរយៈគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ ដោយសារតែប្រសិទ្ធភាពនៃការដឹកជញ្ជូន និងការប្រើប្រាស់ដីតូចជាង ទីក្រុងដែលមានដង់ស៊ីតេមានសក្តានុពលក្នុងការមានទីតាំងអេកូឡូស៊ីតូចជាងសម្រាប់អ្នករស់នៅជាង តំបន់ដែលមានប្រជាជនតិច។ ដូច្នេះហើយ ទីក្រុងតូចចង្អៀតត្រូវបានសំដៅជាញឹកញាប់ថាជាធាតុសំខាន់នៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។​ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការប្រមូលផ្តុំនេះក៏អាចមានផលវិបាកអវិជ្ជមានសំខាន់ៗផងដែរ ដូចជាការឡើងកំដៅក្នុងទីក្រុង ការប្រមូលផ្តុំការបំពុល និងការសង្កត់ធ្ងន់លើការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងធនធានផ្សេងទៀត។ រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសរាជធានីភ្នំពេញ រូបភាពតូច|ក្រុងភ្នំពេញនាពេលយប់មើលពីទិសខាងកើត។ លក្ខណៈសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៃទីក្រុង ក្រៅពីចំនួនប្រជាជន រួមមានស្ថានភាពរាជធានី និងការបន្តកាន់កាប់ទីក្រុង។ ជាឧទាហរណ៍ រាជធានីរបស់ប្រទេសដូចជា ប៉េកាំង ឡុងដ៍ ទីក្រុងម៉ិកស៊ិក ទីក្រុងមូស្គូ ណៃរ៉ូប៊ី ញូវដេលី ប៉ារីស រ៉ូម ទីក្រុងអាថែន សេអ៊ូល សិង្ហបុរី តូក្យូ និងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី ឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណ និងចំណុចកំពូលនៃប្រជាជាតិរៀងៗខ្លួន។ រាជធានីប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួន ដូចជាក្យូតូ និងស៊ីអាន រក្សាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ពួកគេ ទោះបីជាមិនមានឋានៈជារាជធានីទំនើបក៏ដោយ។ ទីសក្ការៈបូជាសាសនាផ្តល់ឧទាហរណ៍មួយទៀតនៃឋានៈរដ្ឋធានីនៅក្នុងសាសនាមួយ ទីក្រុងយេរូសាឡឹម មេកា វ៉ារ៉ាណាស៊ី អាយ៉ូតយ៉ា ហារីដវ៉ា និង អាឡាហាបាដ នីមួយៗមានសារៈសំខាន់។
សង្កាត់ស្វាយដង្គំ
( Sangkat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប មាន ១៤ភូមិ÷
អៃម៉ាន់ អាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរី
អៃម៉ាន់ មហាម៉េដ រ៉ាប៊ី អាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរី (أيمن محمد ربيع الظواهري កើត 19 មិថុនា 1951 – 31 កក្កដា 2022) ជាអ្នកភេរវករជនជាតិជនជាតិអេហ្ស៊ីបនិងគ្រូពេទ្យដែលបានបម្រើការជាអេមារនៃអាល់កាអេដាពីថ្ងៃទី 16 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2011 រហូតដល់ស្លាប់
លោកអាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរីបានបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យគែរជាមួយនឹងសញ្ញាបត្រវេជ្ជសាស្ត្រនិងថ្នាក់អនុបណ្ឌិតក្នុងការវះកាត់ និងជាគ្រូពេទ្យវះកាត់ដោយវិជ្ជាជីវៈ លោកបានក្លាយជាឥស្សរជនឈានមុខគេនៅក្នុងអេហ្ស៊ីបឥស្លាមជីហាដ អង្គការអ៊ីស្លាមនិយមអេហ្ស៊ីប ហើយនៅទីបំផុតបានទទួលឋានៈជាអេមារ លោកត្រូវបានគេចាប់ដាក់គុកពីឆ្នាំ 1981 ដល់ឆ្នាំ 1984 សម្រាប់តួនាទីរបស់គាត់ក្នុងការធ្វើឃាតរបស់អាន់វ៉ា សាដាត ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប សកម្មភាពរបស់លោកប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលអេហ្ស៊ីប រួមទាំងផែនការរបស់គាត់ក្នុងការវាយ​ប្រហារ​លើ​ស្ថានទូត​អេហ្ស៊ីប​នៅ​ប៉ាគីស្ថានឆ្នាំ 1995 ជា​លទ្ធផល​គាត់​ត្រូវ​កាត់​ទោស​ប្រហារ​ជីវិត​ដោយ​កំបាំង​មុខ​ ក្នុងអំឡុងពេលសាកល្បង "អ្នកត្រឡប់មកពីអាល់បានី" ឆ្នាំ 1999
សហការីជិតស្និទ្ធរបស់លោកអូសាម៉ា ប៊ីន ឡាឌែន មេដឹកនាំអាល់កាអេដា លោកអាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរី​មាន​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​លើ​ប្រតិបត្តិការ​របស់​ក្រុម លោកអាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរី​​ត្រូវ​បាន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ចង់​បាន រៀងគ្នាសម្រាប់តួនាទីរបស់គាត់នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកនៅស្ថានទូតអាមេរិកឆ្នាំ 1998 នៅក្នុងប្រទេសកេនយ៉ានិងតង់ហ្សានី និងក្នុងការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅកោះបាលីឆ្នាំ 2002 លោកបានបញ្ចូលអេហ្ស៊ីបឥស្លាមជីហាដជាមួយអាល់កាអេដាក្នុងឆ្នាំ 2001 ហើយបានក្លាយជាអនុប្រធានរបស់ប៊ីន ឡាឌែនជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ 2004​ លោក​បាន​ស្នង​តំណែង​លោកប៊ីន ឡាឌែនជា​មេដឹកនាំអាល់កាអេដាបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់លោកប៊ីន ឡាឌែនក្នុងឆ្នាំ 2011 ក្នុងខែឧសភាឆ្នាំ 2011 សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសផ្តល់រង្វាន់ចំនួន 25 លានដុល្លារសម្រាប់ព័ត៌មានដែលនាំទៅដល់ការចាប់ខ្លួនលោក
នៅថ្ងៃទី 31 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2022 លោកអាល់ហ្សាវ៉ាហ៊ីរីត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងការវាយប្រហារដោយយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន
បូលីវី
បូលីវី ជាផ្លូវការ រដ្ឋពហុនិយមនៃប៉ូលីវី ជាប្រទេសដីគោកគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងលិច-កណ្តាល អាមេរិកខាងត្បូង។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសប្រេស៊ីលនៅខាងជើង និងខាងកើត ប៉ារ៉ាហ្គាយ នៅភាគអាគ្នេយ៍ អាហ្សង់ទីននៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសឈីលីនៅភាគនិរតី និងប្រទេសប៉េរូ នៅភាគខាងលិច។ អាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាល និងរដ្ឋធានីប្រតិបត្តិគឺឡាប៉ាស ខណៈដែលរដ្ឋធានីរដ្ឋធម្មនុញ្ញគឺ ស៊ូក្រេ។  ទីក្រុងធំបំផុត និងមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មសំខាន់គឺសាន់តាគ្រុសដឺឡាសៀរ៉ា ដែលមានទីតាំងនៅ ល្លាណូសនៃភាគបូព៌ា (តំបន់ទំនាបត្រូពិច) ដែលជាតំបន់ផ្ទះល្វែងភាគច្រើននៅភាគខាងកើតនៃប្រទេស។ រូបភាពតូច|ទង់ជាតិបូលីវី រដ្ឋ​បូលីវី​ជា​រដ្ឋ​ឯក​ភាព​តាម​ធម្មនុញ្ញ ដោយ​បែងចែក​ជា​ប្រាំបួន​នាយកដ្ឋាន។ ភូមិសាស្ត្ររបស់វាប្រែប្រួលពីកំពូលភ្នំអាន់ដេសនៅភាគខាងលិច រហូតដល់តំបន់ទំនាបខាងកើត ដែលស្ថិតនៅក្នុងអាងអាម៉ាហ្សូន។ មួយភាគបីនៃប្រទេសស្ថិតនៅក្នុងជួរភ្នំអាន់ដៀន។  ជាមួយនឹងផ្ទៃដី ១ ០៩៨ ៥៨១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៤២៤ ១៦៤ ម៉ាយ) នៃផ្ទៃដីបូលីវីគឺជាប្រទេសធំជាងគេទី៥ នៅអាមេរិកខាងត្បូង បន្ទាប់ពីប្រេស៊ីល អាហ្សង់ទីន ប៉េរូ និង កូឡុំប៊ី (និងទន្ទឹមនឹងប៉ារ៉ាហ្គាយ ដែលជាប្រទេសមួយក្នុងចំនោមប្រទេសគ្មានផ្លូវគោកជាប់នឹងសមុទ្រតែពីរនៅអាមេរិក) ដែលជាប្រទេសធំជាងគេទី២៧ នៅលើពិភពលោក។ នៅលើពិភពលោក ជាប្រទេសគ្មានដីជាប់សមុទ្រដ៏ធំបំផុតនៅអឌ្ឍគោលខាងត្បូង និងជាប្រទេសគ្មានជាប់សមុទ្រធំជាងគេទីប្រាំពីររបស់ពិភពលោក បន្ទាប់ពីប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន ម៉ុងហ្គោលី ឆាដ នីហ្សេ ម៉ាលី និងអេត្យូពី។ រូបភាពតូច|ទីតាំងប្រទេសបូលីវី (ពណ៌ក្រហម) នៅលើផែនទី ចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេសដែលប៉ាន់ស្មានថាមានចំនួន១២លាននាក់ គឺជាជនជាតិចម្រុះរួមទាំងជនជាតិអាមេរិកាំង មេស្ទីហ្សូស អឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។ ភាសាអេស្បាញគឺជាភាសាផ្លូវការ និងលេចធ្លោ ទោះបីជាភាសាជនជាតិដើមភាគតិចចំនួន៣៦ ភាសាក៏មានស្ថានភាពផ្លូវការដែរ ដែលភាសាដែលនិយាយជាទូទៅបំផុតគឺភាសាខ្វារ៉ានី,អៃម៉ារ៉ា និង កេ្វឈូ។
មុនពេលអាណានិគមរបស់អេស្ប៉ាញ តំបន់អាន់ដៀន នៃបូលីវីគឺជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្រអ៊ិនកា ខណៈដែលតំបន់ទំនាបភាគខាងជើង និងខាងកើតត្រូវបានរស់នៅដោយកុលសម្ព័ន្ធឯករាជ្យ។ អ្នក​សញ្ជ័យ​អេស្ប៉ាញ ដែល​មក​ពី គូស្កូ និង អាសាន់ស៊ីរ៉ន បាន​គ្រប់គ្រង​តំបន់​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី១៦។  ក្នុងអំឡុងពេលអាណានិគមអេស្ប៉ាញ បូលីវីត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ រៀល អូដៀនស៊ី នៃឆាកាស ។  អេស្បាញបានសាងសង់អាណាចក្ររបស់ខ្លួនមួយផ្នែកធំលើប្រាក់ដែលស្រង់ចេញពីអណ្តូងរ៉ែរបស់បូលីវី។  បន្ទាប់ពីការអំពាវនាវជាលើកដំបូងដើម្បីឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៨០៩ សង្រ្គាម១៦ឆ្នាំបានធ្វើឡើងមុនពេលការបង្កើតសាធារណរដ្ឋដែលដាក់ឈ្មោះថា ស៊ីម៉ន បូលីវ៉ា។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃសតវត្សទី១៩ និងដើមសតវត្សទី២០ បូលីវីបានបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងលើទឹកដីគ្រឿងបរិក្ខារជាច្រើនទៅប្រទេសជិតខាង រួមទាំងការរឹបអូសយកឆ្នេរសមុទ្ររបស់ខ្លួនដោយប្រទេសឈីលីក្នុងឆ្នាំ១៨៧៩។ បូលីវីនៅតែមានស្ថិរភាពនយោបាយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧១ នៅពេលដែល ហ៊ូហ្គោ បាន់ហ្សឺ បានដឹកនាំរដ្ឋប្រហារដែលគាំទ្រដោយស៊ីអាយអេ ។ អ៊ីតាត ដែលជំនួសរដ្ឋាភិបាលសង្គមនិយមរបស់ ជូអាន ចូសេត័្ររេ៉ស ជាមួយនឹងរបបផ្តាច់ការយោធា ដែលដឹកនាំដោយបាន់ហ្សឺ។  របបរបស់លោកបាន់ហ្សឺ បានបង្រ្កាបលើក្រុមឆ្វេងនិយម និង ក្រុមប្រឆាំងសង្គមនិយម និងទម្រង់នៃការប្រឆាំងផ្សេងទៀត ដែលបណ្តាលឱ្យមានការធ្វើទារុណកម្ម និងការស្លាប់របស់ពលរដ្ឋបូលីវីមួយចំនួន។  បាន់ហ្សឺ ត្រូវបានបណ្តេញចេញនៅឆ្នាំ១៩៧៨ ហើយក្រោយមកបានវិលត្រលប់មកវិញជាប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោតតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនៃប្រទេសបូលីវីពីឆ្នាំ១៩៩៧ ដល់ឆ្នាំ២០០១។ ក្រោមអាណត្តិប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០០៦-២០១៩ របស់ អ៊ីវ៉ូ ម៉ូរ៉ាឡេស ប្រទេសនេះមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថិរភាពនយោបាយគួរឱ្យកត់សម្គាល់។
ឃុំបឹងកន្ទួត
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកក្រគរ ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
រឿងឃុនរ៉ាតចាញ់បោកចៅពាល
គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ១ > រឿងឃុនរ៉ាតចាញ់បោកចៅពាល
ខេត្តនគរស្រីធម្មរាជ
ខេត្តនរគស្រីធម្មរាជ ( ថៃ : นครศรีธรรมราช, អានថា: ណៈខនសុីថាំម៉ៈរ៉ាត]  ជាញឹកញាប់អានជាខ្លីទៅជា នគរ ឬ នគរស្រី៊/នគរស៊ី ឬ ខន  ដែលគេស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ដូចជា មឿងខន ជាខេត្តមួយនៃខេត្ត ភាគខាងត្បូង ( ចង្វាត ) នៃ ប្រទេសថៃ នៅឈូងសមុទ្រភាគខាងលិចនៃ ឈូងសមុទ្រថៃ ។ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីត្បូងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តសង្ខលា ខេត្តព័ទ្ធលុង ខេត្តត្រាំង ខេត្តក្របី និង ខេត្តសុរាស្ត្រធានី ។ខេត្តនេះក៏ធ្លាប់ជាអាណាខេត្តខ្មែរនាសម័យមហានគរ តែបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសថៃសព្វថ្ងៃ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
អេក្វាឌ័រ
អេក្វាឌ័រ មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអេក្វាឌ័រ គឺជាប្រទេសមួយនៅភាគពាយ័ព្យនៃអាមេរិកខាងត្បូង ដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសកូឡុំប៊ីនៅភាគខាងជើង ប្រទេសប៉េរូនៅខាងកើត និងខាងត្បូង និងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកនៅភាគខាងលិច។ អេក្វាឌ័រក៏រួមបញ្ចូលកោះហ្គាឡាប៉ាហ្គោស នៅប៉ាស៊ីហ្វិក ចម្ងាយប្រហែល ១ ០០០ គីឡូម៉ែត្រ (៦២១ម៉ាយ) ភាគខាងលិចនៃដីគោក។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសគឺ គីតូ។ ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីចំនួន២៨៣ ៥៦១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និង មានប្រជាជនចំនួន១៧លាននាក់ ។ រូបភាពតូច|ទង់ជាតិអេក្វាឌ័រ ទឹកដីនៃអេក្វាឌ័រសម័យទំនើបធ្លាប់ជាកន្លែងសម្រាប់ក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចជាច្រើន ដែលត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាបណ្តើរៗទៅក្នុងអាណាចក្រអ៊ីនកា ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី១៥ ។ ទឹកដីនេះត្រូវបានធ្វើអាណានិគមដោយប្រទេសអេស្ប៉ាញ ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី១៦ ដោយទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៨២០ ជាផ្នែកមួយនៃហ្គ្រេនកូឡុំប៊ី ដែលវាបានក្លាយជារដ្ឋអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ១៨៣០។ កេរដំណែលនៃចក្រភពទាំងពីរត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍របស់អេក្វាឌ័រ ដោយភាគច្រើននៃទឹកដីរបស់ខ្លួន មនុស្ស ១៧.៨ លាននាក់ ជាជនជាតិភាគតិច អមដោយជនជាតិភាគតិចធំៗនៃទ្វីបអឺរ៉ុប ជនជាតិអាមេរិកដើម អាហ្រ្វិក និងកូនចៅអាស៊ី។  ភាសាអេស្ប៉ាញគឺជាភាសាផ្លូវការ ហើយត្រូវបាននិយាយដោយប្រជាជនភាគច្រើន ទោះបីជាភាសាដើមចំនួន១៣ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ផងដែរ រួមទាំង កេឈ័រ និង ស័រ ផងដែរ។￼ រូបភាពតូច|អេក្វាឌ័រលើពិភពលោក(ពណ៌ក្រហម) នៅលើផែនទីអាមេរិកខាងត្បូងនៅកណ្តាល រដ្ឋអធិបតេយ្យភាពអេក្វាឌ័រគឺជាសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យតំណាង និងជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលសេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចេញទំនិញ ដូចជាប្រេង និងផលិតផលកសិកម្ម។ ប្រទេសនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាសាធារណរដ្ឋប្រធានាធិបតីប្រជាធិបតេយ្យ។
ព្រះកែវហ៊្វាទី២ អង្គជី
ព្រះកែវហ៊្វាទី២ អង្គជី (១៦៧៣-១៦៧៥)
ព្រះអង្គជីជាបុត្ររបស់ព្រះបាទបរមរាជាទី៩ អង្គសូរត្រូវបានលើកឱ្យសោយរាជ្យព្រះជន្ម២១វស្សានៅក្រុងឧដុង្គមានជ័យដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា សម្តេចព្រះកែវហ៊្វា។ ព្រះអង្គមានអ្នកម្នាងឈ្នោះអ្នកម្នាងពៅ។ ពីកាលមិនទាន់សោយរាជ្យនោះអ្នកម្នាងពៅបានប្រសូតបុត្រាមួយព្រះអង្គព្រះនាម ចៅពញាយ៉ង។ នៅឆ្នាំ១៦៧៣គឺនៅពេលព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យនោះ ព្រះឧភយោរាជអង្គតន់ និងអង្គនន់ដែលបានរត់ទៅពឹងយួនពីមុន បានលើកទ័ពយួនមួយម៉ឺននាក់ជាជំនួយរបស់ស្តេច ថៃ តុង។ ព្រះកែវហ៊្វងអង្គជីដោយទ្រង់បារម្ភខ្លាចព្រះបិតុលាអង្គតន់ដណ្តើមយករាជ្យសម្បត្តិក៏ទ្រង់លើកទ័ពចេញច្បាំងនៅភ្នំពេញតែមិនចាញ់មិនឈ្នះ។ ព្រះអង្គតន់ក៏ថយទ័ពទៅត្រើយម្ខាងល្វាឯមក្រោយមកលើកទ័ពចូលវាយលុកបែកបន្ទាយភ្នំពេញ ហើយបម្រុងលើកបង្ហួសទៅវាយឧដុង្គទៀត តែប្រឈួនហើយសោយទីវង្គតទៅ។ ព្រះកែវហ៊្វាអង្គជីលើកទ័ពទៅច្បាំងទៀតយួនបាក់ទ័ពត្រឡប់ទៅស្រុកវីញអស់ ប្រទេសពេលនោះត្រូវបែកជាពីរ៖ ព្រះកែវហ៊្វាលើកទ័ពទៅច្បាំងទៀត រហូតដល់ប្រឈួនហើយសុគត ។
អេក្វាឌ័រ
ប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន១៧ ដ៏ធំនៅលើពិភពលោក អេក្វាឌ័រមានរុក្ខជាតិ និងសត្វឆ្លងជាច្រើន ដូចជាកោះហ្គាឡាប៉ាហ្គោស ជាដើម។ ក្នុងការទទួលស្គាល់បេតិកភណ្ឌអេកូឡូស៊ីពិសេសរបស់វា រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៃឆ្នាំ២០០៨ គឺជាលើកដំបូងនៅលើពិភពលោកដែលទទួលស្គាល់សិទ្ធិធម្មជាតិដែលអាចអនុវត្តបានដោយស្របច្បាប់ ឬសិទ្ធិប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។
ឃុំកំពង់បាយ
( Kampong Bay Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់បាយ ខេត្តកំពត  ០២ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
រី ស៊ឹងម៉ាន់
សុឹងម៉ាន់ រី ( 이승만  ,  ; ថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៨៧៥ ដល់ថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៦៥) គឺជា អ្នកនយោបាយ កូរ៉េខាងត្បូង ដែលបានបម្រើការជា ប្រធានាធិបតីទីមួយនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ពីឆ្នាំ១៩៤៨ ដល់ឆ្នាំ១៩៦០ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ឃុំក្លែង
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសណ្ដាន់ ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷ East 	ឃុំ ទំរឺង ស្រុកសណ្ដាន់ West 	ឃុំ មានជ័យ ស្រុកសណ្ដាន់ South 	ស្រុកប្រាសាទសំបូរ និង​ ឃុំ ទំរឺង ស្រុកសណ្ដាន់ North 	ឃុំ ឈើទាល ស្រុកសណ្ដាន់ List of village Code 	Khmer 	English 	Reference 	Note 1 	06060301 	ពាមក្លែង 	Peam Klaeng 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 2 	06060302 	រកាជួរ 	Roka Chuor 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 3 	06060303 	ទឹកវិល 	Tuek Vil 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 4 	06060304 	ព្រៃជ័រ 	Prey Choar 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 5 	06060305 	ក្លែង 	Klaeng 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 6 	06060306 	គុម្ពោតឈូក 	Kampout Chhuk 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 	កែឈ្មោះពីកំពោតឈូកទៅ គុម្ពោធឈូក 7 	06060307 	ត្រកួន 	Trakuon 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 8 	06060308 	អង្គរសែនជ័យ 	Angkor Sen Chey 	លេខប្រកាស ៣៦៥៦ ប្រក 	ភូមិថ្មី
ព្រំប្រទល់នៃ
ខេត្តងេះអាន
ខេត្តងេះអាន គឺជាខេត្តមួយនៅតំបន់ឆ្នេរកណ្តាលខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម ។ វាជាខេត្តធំជាងគេរបស់វៀតណាមតាមតំបន់។ ខេត្តងេះអាន ស្ថិតនៅទីតាំងកណ្តាលនៅឆ្នេរកណ្តាលខាងជើង ។ នៅខាងកើតគឺឈូងសមុទ្រតុងកឹង នៅភាគខាងលិចខេត្តមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសឡាវ ទៅ ខេត្តហាទិញភាគខាងត្បូង ហើយនៅភាគខាងជើងគឺ ខេត្តថាញ់ហ្វា ។ វាស្ថិតនៅលើច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចខាងកើត-ខាងលិចតភ្ជាប់ មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ ឡាវ និងវៀតណាម តាមផ្លូវជាតិលេខ៧ទៅកាន់កំពង់ផែ ខឺរឡ័រ ។
ខេត្តងេះអាន មានទីក្រុងមួយ ទីក្រុងចំនួនបីនិងស្រុកចំនួន១៧។ វិញ គឺជាទីក្រុងលំដាប់ថ្នាក់មួយ ហើយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌នៃខេត្ត និងនៃឆ្នេរភាគកណ្តាលខាងជើងទាំងមូល។
ស៊ុន ឈាន
ស៊ុន ឈាន 孙权 Sun Quan (ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស) គាត់ជាស្តេចចិត្តដ៏ឈ្លាសវៃម្នាក់ ដែលរាស្រ្តគ្រប់គ្នា គោរពស្រលាញ់ និង គាំទ្រ។ គាត់គឺជាស្តេចវ័យក្មេងជាងគេ និង ធ្លាប់ជាអ្នកការទូតវ័យក្មេងជាងគេផងដែរ ក្នុងចំណោមនគរទាំងបីនាសម័យកាលនោះ។
កុមារភាព
ជាក្មេងម្នាក់ដែលចូលចិត្តអានសៀវភៅ និង សិក្សាពីក្បួនសឹក ថែមទាំងជាក្មេងស្គាល់នូវប្រវត្តិសាស្រ្តខ្លួនយ៉ាងច្បាស់។ គាត់បានក្លាយជាអ្នកការទូត ដើម្បីទៅបញ្ចុះបញ្ចូលយកសាកសពឪពុករបស់ខ្លួន ពីបន្ទាយរបស់ខ្មាំងវិញ។
ការសិក្សា
គាត់បានសិក្សាយ៉ាងជ្រៅជ្រះ នូវជំនាញ យុទ្ធសាស្រ្ត អក្សរសាស្រ្ត នយោបាយ ទស្សនៈវិទ្យា និង ប្រវត្តិវិទ្យា ។ល។
សង្រ្គាមនគរបី
ជាស្តេចម្នាក់ ក្នុងចំណោមស្តេចទាំងបីអង្គ នៃនគរទាំងបី។ គាត់គឺជាស្តេចវ័យក្មេងជាងគេ ក្នុងសម័យកាលនោះ។ គាត់បានតស៊ូការពារទឹកដីខ្លួន ពីការលេបត្របាក់ពី ឆាវ ឆាវ ដោយចងសម្ព័ន្ធមិត្តជា នគរ ស៊ូហាន។
នគរវ៉ូ (នគរទិសខាងកើត)
ជានគរ ដែលមានទ័ពជើងទឹកខ្លាំងជាងគេបង្អស់ក្នុងចំណោមនគរទាំងបី។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរអោយខ្លាច
គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ១ > ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម, ទោសកើតអំពីជក់អាភៀន និង កញ្ឆា និង​ ប្រស្នារឿងពាលគួរអោយខ្លាច
ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម
ស. ស្រ្ដីយ៉ាងណា ហៅថាល្អលើសស្រ្តីទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ទឹកយ៉ាងណា ជាទឹកផ្អែមឆ្ងាញ់លើសទឹកទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ត្រីយ៉ាងណា ដែលមានរសជាតិឆ្ងាញ់ ពិសាលើសត្រីទាំងពួងក្នុងលោកនេះ?។ គ. ឱ! ឯជាតិស្រ្ដីល្អលើសគេនោះ បើតាមនិយាយដោយរូប គឺស្រីដែលប្រកបដោយបពា្ចពិធធម៌ គឺស្រ្ដីដែលមានសីលមារយាទល្អនោះ ឯង បើនិយាយដោយវោហាវិញនោះ គឺស្រ្តីប្រពន្ធគេនោះឯង ហៅថាល្អ លើសលែងស្រ្ដីក្នុងលោក ហេតុអ្វីក៏បានជាថាលើសគេនោះ ព្រោះស្រ្ដី ប្រពន្ធគេនោះមានទោសខុសទាំងពីរផ្លូវ ថាបើបុរសណាទៅប្រព្រឹត្តកន្លង បវេណីនោះហើយ គឺក្នុងលោកនេះ តែគេដឹងលឺ ហើយ គេក៏ចាប់ទៅប្តឹង ដល់សាលាជំនុំ សាលាជំនុំលោក ក៏ពិនិច្ឆ័យលក់ ឬ ដាក់គុក ធ្វើទោសទៅ ផ្សេងៗ ឯខាងផ្លូវបរលោកនោះសោត ក៏បានបាបគឺ ធ្លាក់ទៅសោយទុក្ខ វេទនាក្នុងអបាយភូមិទាំង៤ មាននរកជាដើម ការដែលដឹងថាមានទោស យ៉ាងនេះហើយ ហេតុអ្វីបុរសលែងពុំបាន បើដូច្នេះស្រ្តីនោះមិនល្អលើស គេហើយហះ បានជាបុរសលែងពុំបាន យ៉ាងនេះឯងហៅថា ស្រ្តីល្អលើស លែងក្នុងលោក។ ២ - ឯទឹកដែលផ្អែមពិសាលើសទឹកទាំងពួងនោះ គឺសុរានេះឯង មែនពិត ឯទឹកសុរាបានជាផ្អែមលើសលែងនោះ ព្រោះទឹកសុរានោះ មានអំណាច អាចហាម មិនអោយបិទ មិនអោយធ្វើខ្លួនឯង តោងចេញប្រាក់ទៅទិញចិន ឯទោសផឹកសុរា គឺបង់ប្រាក់១ គឺផឹកទៅហើយ កើតស្រវឹងវង្វេងចិត្ត ទៅ ប្រព្រឹត្តការជួអាក្រក់ផ្សេងៗ មានបង្កពាក្យជម្លោះ ប្រកែកប្រកួតជាដើម១ មានទោសធ្លាក់ទៅអបាយភូមិទាំង៤ មាននរកជាដើម១ អ្នកលេង សុរាសឹងដឹងប្រាកដថា ផឹកសុរានោះជាទីនាំមកនៅសេចក្តីទុក្ខទោសទាំងអស់ តែនឹងលះលែងពុំបាន បើដូច្នោះសុរានោះមិនជាផ្អែមលើសគេ ហើយហះ បានជាមនុស្សយើងលះលែងពុំរួច។ ៣ -ឯត្រីដែលមានរសពិសាលើសត្រីនានានោះគឺត្រីព្រលូងនោះឯង បានជាថាត្រីព្រលូងមានរសពិសានោះព្រោះដឹងថាត្រីព្រលូងនេះជួន បរិភោគទៅហើយពុលក៏មាន តែនឹងលះបង់ពុំបាន បើដូច្នោះត្រីព្រលូងនោះមិនឆ្ងាញ់លើសគេហើយហះ បានជាមនុស្សលះលែងពុំបាន។ ស. ករុណាចូលចិត្តហើយ ១ទៀតការទទួលទានសុរានោះ ហេតុអ្វីថាមានបាប សុរានោះទទួលទានទៅជាថ្នាំកែរោគក៏មាន ជាគុណអោយ ទទួលទានបាយបានក៏មាន សូមនិមន្តលោកគ្រូកែខៃអោយចូលចិត្តបន្តិចមើល?។ គ. តបថា ការផឹកសុរានោះ បានជាបាបព្រោះព្រះបរមគ្រូទ្រង់ហាមពុំអោយសេពសុរានោះ ព្រោះជារបស់នាំអោយស្រវឹង នាំអោយខូច ចិត្ត ត្បិតមនុស្សយើងសព្វថ្ងៃនេះមានស្រវឹងនៅពេញខ្លួនហើយ សេចក្តីស្រវឹងនេះ លោភោ គឺសេចក្តី ជាប់ជំពាក់ ឬ ចំណង់ចង់បាននេះជា ស្រវឹងប្រការ១ទោសោ គឺសេចក្តីក្រោធខឹងនេះស្រវឹងប្រការ១ មោហោគឺសេចក្តីល្ងង់វង្វេងពុំស្គាល់ខុសត្រូវនេះស្រវឹងប្រការ១ មានៈទិដ្ឋិ គឺសេចក្តីរឹងត្អឹងកាន់ខ្លួន អួតខ្លួននេះជាស្រវឹងប្រការ ១ ស្រវឹងទាំងអស់នេះ តែងមាននៅសំរាប់រូបមកហើយ ហើយមកថែមផឹកទឹកស្រវឹង ចូលទៅទៀត ស្រវឹងថ្មី ក៏នាំស្រវឹងចាស់អោយមានកំលាំងក្លាហានឡើង គឺខ្លួនអ្នកលោភក៏នាំអោយលោភខ្លាំងឡើង ខ្លួនអ្នកទោសៈ រឺមោហៈ មានៈទិដ្ឋិ ក៏នាំអោយចំរើន ទោសៈមោហៈ មានៈទិដ្ឋិខ្លាំងក្លាឡើង មួយទៀតពាក្យជាអាថិកំបាំង ឬកេរ្តិ៍ ខ្មាសជារបស់មិនគួរ នឹង ចេញសំដែង ប្រាប់គេនោះក៏អាចនាំចេញបង្ហាញគេបានទាំងអស់ មួយទៀតនាំអោយកើតជំលោះប្រកែក ជួនក៏ត្រូវព្រះរាជអាជ្ញាបង់ទ្រព្យធនទៅផ្សេង ផ្សេងមួយទៀតទោសសុរានេះនាំអោយកើតរោគឆាប់ងងឹតភ្នែក ឆាប់ជរាគ្រាំគ្រាទ្រោមទ្រុឌ ទោសយ៉ាងនេះឯង បានថាមានក្នុងលោកនេះ មួយទៀតប្រាក់ដែលទៅទិញសុរា នោះក្នុងមួយឆ្នាំៗបើប្រមូលទុក គង់បាននៅច្រើន គ្រាន់ទុករក្សាការពារអន្តរាយក្នុងគ្រាក្រ ទុកទិញ បាយត្រីចំណីឯទៀតចែកកូនប្រពន្ធអាស្រ័យជាជាង រឺឯងយល់ដូចម្តេច។
ទោសកើតអំពីជក់អាភៀននិងកញ្ឆា
ស. ករុណា ខ្ញុំករុណាចូលចិត្តហើយ អើយ៉ាងជក់អាភៀនជក់កពា្ឆនោះ តើមានទោសយ៉ាងណាខ្លះទាន?។ គ. អោ រឿងជក់អាភៀនជក់កញ្ឆានោះ មានទោសប្រហែលៗ នឹងសុរានោះដែរ ឯងគិតមើលចុះ សុរាអាភៀននោះសឹងមានផាស៊ីគេទិញ ដាច់មុខក្នុងស្រុកមួយៗ ធ្វើលក់បានតែម្នាក់ៗ ម្ល៉ោះហើយ គេចង់តំឡើងថ្លៃយ៉ាងណា ក៏តាមតែចិត្តគេទាំងអស់ តំលៃនោះលើសប្រមាណ ឃើញចុះទុនយ៉ាងច្រើនៗ បើខ្លួនទៅប្រកបគិតធ្វើឡើងបានតែនាយផាស៊ីគេដឹងហើយ គេក៏ចាប់លក់ព្នៃតាមច្បាប់ព្រះរាជបញ្ញាត្តិ ត្រូវ បង់ប្រាក់ ធ្លាក់ដល់ទោសជាប់គុកជាប់ក្តីក្នុងលោកនេះ។ ១ទៀត អ្នកជក់អាភៀននោះ សព្វថ្ងៃនេះឯងយល់ស្រាប់ហើយ អ្នកណាមានរូបល្អខ្លះ អ្នកល្អណាគេគាប់ចិត្ត សេចក្តីចំរើនមានយ៉ាងណាខ្លះ គួរឯងគិតមើលចុះ ឯរឿងកញ្ឆាទៀត ក៏ប្រហែលៗនឹងអាភៀនដែរ សឹងជារបស់ នាំអោយកាយវិកលវិការ នាំអោយឆ្កួតចិត្តប្រព្រឹត្ត ទៅក្នុងកិរិយាទាបថយទាំងអស់។
ប្រស្នារឿងពាលដែលគួរអោយខ្លាច
ស. ករុណា ខ្ញុំយល់ហើយទាន មួយទៀតការគួរអោយខ្លាចក្នុងលោកនេះតើអោយខ្លាចអ្នកណាទាន?។ គ. ឱ ការដែលខ្លាចនោះ ក្នុងចិត្តគំនិតឯងតើខ្លាចអ្វីសព្វថ្ងៃនេះ?។ ស. ខ្ញុំព្រះករុណាសព្វថ្ងៃនេះគិតខ្លាចស្តេច១ ខ្លាចអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិ១ យ៉ាង នេះត្រូវរឺមិនត្រូវ? គ. ឯងគិតខ្លាចស្តេច ខ្លាចអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិនោះមិនត្រូវទេ ខ្លាចអីស្តេចនោះ បើយើងទៅប្រព្រឹត្តការឯណាអោយខុស នឹង ព្រះរាជ បញ្ញាតិ្តក្រិត្យព្រះអាជ្ញា គឺយើងទៅធ្វើការខុស មានធ្វើចោរកម្មជាដើមនោះទើបមហាក្សត្រ លោកដាក់ទោសទណ្ឌកម្មយើងបាន បើយើង រក្សាខ្លួនយើងអោយត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ហើយ យើងប្រព្រឹត្តកាយ ប្រព្រឹត្តចិត្តសុចរិត តាមព្រះរាជប្រកាសហើយ ស្តេចនោះលោក នឹង ដាក់ទោសទណ្ឌកម្មយើងឯណាបាន ឯអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិនោះសោត បើយើងកុំទៅខ្ចីទ្រព្យគេយើងកុំទៅពឹងទ្រព្យគេ គេនឹងមកធ្វើទោស យើងឯណាបានហេតុ នោះទើបថា យើងមិនត្រូវខ្លាច។ ស. ចុះលោកគ្រូអោយខ្លាចមនុស្សយ៉ាងណាវិញ? គ. ត្រូវអោយខ្លាចមនុស្សពាលជំពូក១ ទើបត្រូវព្រោះមនុស្សពាលក្រនឹងគេចរត់អំពីវាទៅបាន ពាលនោះពុំប្រាកដថា នៅត្រង់នេះត្រង់ នោះបាន ជួនណាកូនប្រពន្ធឯង បងប្អូនឯង ត្រឡប់ជាពាលវិញក៏មាន ពាលនេះរក្សាក្រពេកណាស់កុំថាដល់ពាលខាងក្រៅនោះឡើយតែពាល ខាងក្នុងនៅជាមួយនឹងខ្លួនក៏ពុំដឹងថាជាពាលមកដល់ថ្ងៃណា ខែណាពេលណា ដូចប្រពន្ធដែលរួមសុខទុក្ខផងគ្នា ជួនណាក៏ប្រែចិត្តគិតស្អប់ប្តី ទៅស្រលាញ់ប្រុសដទៃប្រើសហាយវាអោយប្រហារប្តី ដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ទៅវិញក៏មាន ឯរឿងនិទានប្រពន្ធសំលាប់ប្តី រឿងបុរាណមាន និយាយមកថា៖
រឿងប្រពន្ធចិត្ដពាល
មានបុរសម្នាក់មានភរិយាជាទីគាប់ចិត្ត នៅរួមសុខទុក្ខនឹងគ្នាអស់កាលជាយូរមក តែបុរសនោះមានប្អូនប្រុសម្នាក់ យកមកនៅរកស៊ីជា មួយផង លុះនៅយូរមកមេប្រពន្ធនោះ ទៅប្រតិព័ទ្ធស្រឡាញ់ចៅប្អូនថ្ងៃ បានលួចលាក់ធ្វើស័្មគ្រសង្វាស នឹងគ្នា ដល់ក្រោយមេនោះនិយាយ ញុះចៅប្អូនថ្លៃអោយសំលាប់ប្តី ឯចៅប្អូនថ្លៃនោះ ហេតុតែជាមនុស្សលុះក្នុងអំណាចភ្លើងរាគខ្លាំង ក៏លុះពាក្យញុះញង់នោះ កើតទ្រុស្តមិត្ត ទ្រុស្តបងអាតា្មទើបកាន់ដាវទៅចាំនៅនាកំពង់ទឹក លុះបងទៅងូតទឹកចៅប្អូននោះ ក៏ពិឃាតបងនោះដល់នូវមរណភាពកាលកណ្តាលផ្លូវទៅ ហើយក៏បានយកគ្នាជាប្តីប្រពន្ធមក។ រឿងរ៉ាវនេះ មានសេចក្តីពិស្តារក្នុងព្រះគម្ពីរសង្គហឯនោះ អញ្ជីញទៅមើលចុះ។ មានរឿងក្នុងកាល ឥឡូវនេះក៏មានដូចរឿងស្រ្តីម្នាក់នៅស្រុកចក ខេត្តត្នោត ស្រ្ដីនោះជាកូននាយជាងមាស មាតាបិតា ដាក់ទុកអោយមាន ស្វាមី លុះនៅយូរមក មេនោះមានសហាយក្បត់កើតស្អប់ប្តីអាត្មា ទើបវានិយាយបញ្ឆោតប្តីនោះ អោយទៅបោចវល្លិក្នុងព្រៃស្ងាត់ ហើយវា អោយសហាយនោះ ទៅតាមសំលាប់ចៅប្តីនោះចោល។ មួយទៀតមានមេម្នាក់ប្រពន្ធមេឃុំ នៅភូមិស្រុកស្ទោងជីកែ្រង ស្រ្ដីនោះឯងទៅ សហាយ នឹងចៅអធិកាម្នាក់ កើតស្អប់ប្តីអាត្មា ទើបវាទៅជួល អ្នកលេង អោយបាញ់មេឃុំជាប្តីស្លាប់ទៅ។ រឿងអស់ទាំងនេះមានសេចក្តីពិស្តារ នៅក្នុងពាក្យបណ្តឹងក្នុង សាលាវិនិច្ឆ័យឯនោះ។
រឿងកូនពាល
គឺកូនជាអវជាតបុត្រ អកតញ្ញូពុំដឹងគុណមាតាបិតា អាចសំលាប់មាតាបិតា ដូចនិទានព្រះមោគ្គល្លានត្ថេរកាលនៅក្នុងអតីតជាតិនៅឡើយ លោកកើតជាមាណពម្នាក់ លុះអំណាចមេភរិយា វាញុះអោយមាណពនោះនាំមាតាបិតាទៅសំលាប់ចោលបង់ក្នុងព្រៃ មាណពនោះត្រូវ ទោសអនន្តរិយកម្ម ធ្លាក់ទៅសោយទុក្ខវេទនា ក្នុងមហាអវចីនរកអស់កំណត់ លុះដល់ភទ្ទកប្បនេះ គ្រាដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់យើង បានត្រាស់ឡើង មាណពនេះបានមកកើតជាព្រះមោគ្គល្លានត្ថេរ ជាអគ្គសាវកខាងឆ្វេង។ រឿងបិតុឃាត ដូចនិទានព្រះបាទអជាតសត្រូវទៅ សេពគប់ នឹង ទេវទត្ត កើតមោហចិត្តគិតចង់បានរាជសម្បត្តិព្រះវររាជបិតា ចាប់ព្រះបាទពិម្ពិសាររាជ ជាព្រះវររាជបិតាប្រហារជីវិតដល់នូវ មរណភាពទៅ។ រឿងនិទានអស់នេះ មានសេចក្តីពិស្តារក្នុងព្រះគម្ពីរមង្គលត្ថទីបនី ឯនោះហេតុនោះទើបហៅថា មនុស្សពាលនោះគួរខ្លាច កៃ្រពេកណាស់ ព្រោះនៅជិតជាប់ នឹងអាត្មាពុំដឹងជានឹងកើតមកក្នុងថ្ងៃណា នឹងគេចរត់អោយផុតចេញពីវាទៅ បាន។ មួយទៀត ឯនុស្សពាលនេះ ចេះអុបាយកល បញ្ឆោតបញ្ឆុកច្រើនយ៉ាងណាស់ តែពុំមានបញ្ញាត្រិះរិះគិតអោយដឹងកល អាការវាហើយ ក៏នឹង បង់ខ្លួនបង់ទ្រព្យទៅដោយអំពើពាលនោះពុំខាន ដូចនិទានឃុនរ៉ាតអោយមនុស្សពាលវាធ្វើបាន ឯនិទាននោះដោយលឺថា៖
ទង់មហារាជនៃប្រទេសថៃ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|225x225ភីកសែល| ទង់មហារាជ ទង់មហារាជនៃប្រទេសថៃ ឬ ទង់ព្រះឥស្សរិយយសនៃប្រទេសថៃ ( ธงมหาราช  Thong Maharat ) គឺជាទង់ផ្លូវការរបស់ព្រះមហាក្សត្រថៃ ។ ទម្រង់បច្ចុប្បន្នត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ១៩១០ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ស្តេចរជិរាវុធ (រាមាទី៦) ដោយជំនួសទង់មហារាជ ដំបូងដែលបង្កើតឡើងដោយស្តេចមង្កុដ ក្នុងឆ្នាំ១៨៥៥ ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ការរចនាត្រូវបានសរសេរដោយច្បាប់។ ជាពិសេសនៅក្នុងមាត្រាទី២ នៃព្រះរាជបញ្ញត្តិទង់ឆ្នាំ១៩៧៩ (พระราชบัญญัติธง พ.ศ. ๒๕๒๒) ដែលកំណត់ទង់ជាតិផ្សេងទៀតរបស់ប្រទេសថៃផងដែរ។ ទង់នេះបច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយមហាវជិរាលង្ករណ៍ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថារាមាទី១០ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦។
ការពិពណ៌នា
ទង់មហារាជ មានការ៉េបួនជ្រុងពណ៌លឿងភ្លឺដែលមាន រាជគ្រុឌពណ៌ក្រហមនៅចំកណ្តាល។ សត្វទេវកថាព្រហ្មញ្ញ និង ពុទ្ធសាសនា គ្រុឌគឺជានិមិត្តសញ្ញាជាតិ និងជានិមិត្តសញ្ញាផ្លូវការ ឬ 'ត្រាផែនដី' របស់ព្រះមហាក្សត្រ។ គ្រុឌ គឺជានិមិត្តសញ្ញានៃរាជាធិបតេយ្យតាំងពីអាណាចក្រអយុធ្យា ។ អានឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩១០ ស្តេចរជិរាវុធ បានសម្រេចចិត្តជំនួសទង់រាជវង្សទាំងអស់ ដើម្បីបង្ហាញអំពីគ្រុឌ។
ការប្រើប្រាស់
ទង់ជាធម្មតាត្រូវបានលើកនៅព្រះបរមរាជវាំង លំនៅឋាន យានជំនិះក្នុងសមុទ្រ ឬផ្លូវគោក និងជានិមិត្តសញ្ញានៅផ្នែកម្ខាងនៃយន្តហោះរាជវង្ស។ ស្តង់ដារ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ក្នុង​ឱកាស​ព្រះរាជពិធី និង​អាជីវកម្ម​ផ្លូវការ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ផងដែរ។ ការប្រើប្រាស់ស្តង់ដារទាំងនេះត្រូវបានបម្រុងទុកសម្រាប់រាជាធិបតេយ្យទាំងស្រុង ហើយមិនត្រូវបានគេមើលឃើញជាទូទៅទេ។ មិន​ដូចទង់ជាតិ ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​គេ​ឃើញ​ជាទូទៅ​ពាសពេញ​ប្រទេស​ថៃ ដែល​ជា​ធម្មតា​បង្ហូរស្របនឹងទង់ជាតិ ​។
សមាជិកដទៃទៀតនៃគ្រួសាររាជវង្ស
ច្បាប់​នេះ​ក៏​បាន​អនុម័ត​ទង់ជាតិ​សម្រាប់​សមាជិក​ផ្សេងទៀត​នៃ​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស ​ក៏ដូចជា​អ្នក​រាជានុសិទ្ធិនៃប្រទេសថៃផងដែរ។
ខេត្តព័ទ្ទលុង
ខេត្តព័ទ្ទលុង ( ថៃ : พัทลุง, អានថា: ផាត់ថៈលុង ) គឺជា ខេត្តមួយនៅភាគខាងត្បូង ( ចង្វាត) នៃប្រទេសថៃ ។  ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តនរគស្រីធម្មរាជា ខេត្តសុងក្លា ខេត្តស្តូល និង ខេត្តត្រាំង ។ ខេត្តព័ទ្ទលុង​ជា​ខេត្ត​សំខាន់​មួយ​ដែល​គ្មាន​ផ្លូវ​គោក មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ខេត្ត​ពីរ​នៅ ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​ប្រទេស​ថៃមួយ​ទៀត​ជា ​ខេត្តយ៉ាឡា​ ។
ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​វៀតណាម
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះ[[អវលោកិតេស្វរៈ(លោកេស្វរៈ),ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន សិល្បៈចាម,ទីក្រុងព្រៃនគរ.]] ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​វៀតណាម (Buddhism in VietnamศาสนาพุทธในประเทศเวียดนามPhật giáo Việt Nam) ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការសឹក្សារឿងព្រះពុទ្ធសាសនានៅវៀតណាម សូមបែងដែនដីនែប្រទេសវៀតណាមបច្ចុប្បន្នចេញជា ៣ អាណាខេត្ត (តាមបែប ដែល បារាំងសេសធ្លាប់បែងក្នុងសម័យ ដែលវៀតណាមជាអាណានិគម) គឺតុងកឹង (Tongkinh បានដល់ផែនដីទូលាយខាងលើបរិវេណវាលរាបទន្លេក្រហម)អណ្ណាម (Annam បានដល់ផែនដីទទឹងវែងបតតាមសមុទ្រ ដែលនៅខាងក្រោមរវាងតុងកឹង និង កូចិនសិន) ហើយកូចិនសិន(Cochinchina) បានដល់ផែនដីភាគខាងក្រោមបរិវេណវាលរាបទន្លេមេគង្គទាំងអស់) អាណាខេត្តទាំង៣នេះ ប្រៀបបាន និង អាណាចក្រ ផ្សេងៗ ដែលមាននៅក្នុងភាគដំបូងប្រវត្តិសាស្រ្តគឺតុងកឹង និង ភាគខាងជើងរបស់អណ្ណាម ជាអាណាចក្រអណ្ណាម និង បានរីកចម្រើនតមកជាប្រទេសវៀតណាម។ បច្ចុប្បន្ននេះអណ្ណាមភាគ ខាងត្បូងជាអាណាចក្រចម្ប៉ា ចំណែកកូចិនសិនជាមួយភាគរបស់អាណាច័ក្រហ្វូណន  ដែលមានមជ្ឈមណ្ឌលនៅប្រទទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន (អានប្រវត្តិពុទ្ធសាសនានៅប្រទេសកម្ពុជា) អាណាចក្រអណ្ណាមមានអារ្យធម៌ដំណមកពីចិន ចំណែកចម្ប៉ា និង ហ្វូណនមានអារ្យធម៌ ដែលតមកពីឥណ្ឌា។
អាណាចក្ររបស់ពួកអណ្ណាមនោះ មានប្រវត្តមិនជាផ្លូវការថាមានអាយុប្រម៉ាណ ៣០០០ ឆ្នាំមកហើយ តែមិនមានរឿងរ៉ាវជាភ័ស្តុតាងប្រាកដ រហូតដល់ ព.ស ៣៣៧ ទើបបានចាត់តាំងឡើងជាអាណាចក្រណាមវៀត (ប្រែថាអាណាចក្រភាគខាងត្បូង) តែតមកក្នុង ព.ស. ៤៣៣ អាណាចក្រណាមវៀតបានធ្លាក់ជាចំណុះចិន និង ត្រូវចិនកាន់កាប់អស់វេ លាយូរដល់ ១០០០ ឆ្នាំ រយៈពេលវេលានេះហៅឈ្មោះតាមចិនហៅថា អណ្ណាម ឬអាណាម(ប្រែថាសន្តិទក្សិណឬបក្សខាងត្បូង ដែលស្ងប់) ក្រោយពីបានធ្លាក់ក្រោមអំណាចចិនអស់វេលាយូរអង្វែង សាសនា និង វប្បធម៌របស់ជនជាតិអណ្ណាម លើកស្ទួយឥទ្ធិពលចិនស្ទើរតែទាំងអស់ ពេលដល់ព.ស. ១៤៨២ ជនជាតិអណ្ណាម រំដោះឯករាជ្យប្រកាស់ឥស្សរៈពីចិនបានសំរេច។ តពីនោះអាណាចក្រអណ្ណាម ឬវៀតណាមបានពង្រីក ដែនដីចុះមកខាងត្បូងជាលំដាប់ក្លាយជាគូសង្គ្រាមជាមួយអាណាចក្រចម្ប៉ា និង ចូលគ្រប់គ្រងដែនដីរបស់ចម្ប៉ានៅទីបំផុត ដូចមានរឿងរ៉ាវដោយសង្ខែបដូចតទៅនេះ ៖
ក. អាណាចក្រចម្ប៉ា
ចម្ប៉ាគឺអាណាចក្ររបស់ពួកចាម សឹងសន្និដ្ឋានថាជាជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីមួយពួកជាអ្នកដើរសមុទ្រ ចូលចិត្តដើរលក់ដូរ ធ្វើនេសាទ និង ចោរចលាត និយាយភាសាចាម ដែលសរសេរដោយអក្សរឥណ្ឌា តែភាសាអក្សរសិល្បប្រើភាសាសំស្ក្រឹត នមានវប្បធម៌ស្រដៀងហ្វូណន ដែលបានទទួលឥទ្ធិពលមកពីឥណ្ឌៀដូចគ្នា ខេត្តដែនរបស់អាណាចក្រចម្ប៉ានោះកំណត់ព្រាវ ៗ តាំងពីទីក្រុងដាណាំង ឬតូរេន ( Da Nang ឬ Tourane នៅភាគខាងក្រោមទីក្រុងវេចុះទៅបន្តិច) ចុះទៅដល់ឈូងសមុទ្រកាំរាញ (Cam Ranh) និង ស៊ីជ្រៅទៅដល់ផែនដីខេត្តស្ទឹងត្រែងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អាណាខេត្តនេះមិនថិតនៅនឹងតែមួយកន្លែងដូចជាពេលរាជវង្សថ័ងអស់ទៅនៅក្នុង ព.ស.១៤៥០ មានេខត្តដែនខាងជើងដល់Ported’Annam ឬខែ្សស្របទី ១៨ តែសម័យក្រោយសន្សឹម ៗរួញចូលមកពីខាងជើង តាមលំដាប់រហូតដល់អស់រលីងផែនដីរបស់ខ្លួនអាណាច័ក្រ ចម្ប៉ាប្រកបដោយដែនដីសំខាន់មាន ៤ ដែន គឺៈ អមរាវតី(ត្រូវ និង ក្រុងក្វាងណាម = Quang Nam បច្ចុប្បន្ន)វិជ័យ (ត្រូវ និង ក្រុង ប៊ិនហ៍ដិនហ៍=BinhDinh) កោដ្ឋរៈ(ត្រូវ និង ក្រុងញ៉ាត្រាង=Nha Trang) និង បណ្ឌុរង្គ (ត្រូវ និង ខេត្តហ្វានរ៉ាង Phan Rang )កោដ្ឋរៈ និង បណ្ឌុរង្គ ធ្លាប់ជាដែនដីរបស់ហ្វូណនមកពីមុន ហើយក្លាយទៅជារបស់ចម្ប៉ាគ្រា ដែលហ្វូណនចាញ់ចេនឡា(កម្ពុជា) ក្នុងរវាង ព.ស.១១០០ (ដែនដីហ្វូណន ដែលនៅសល់ពីនេះ រួមទាំងកូចិនស៊ិនខាងក្រោមចុះទៅ សុទ្ធសឹងតែដែនដីរបស់អាណាចក្រកម្ពុជាសម័យបុរាណ)។
ប្រទេសចម្ប៉ាមានប្រវត្តិដំបូងបង្អស់ប្រាកដនៅក្នុងសៀវភៅកំណត់ហេតុ របស់ចិនថា ៖ កកើតឡើងនៅ ព.ស.៧៣៥ ក្នុងរយៈ ដែលរាជវង្សហ័នកំពុងទន់ខ្សោយ មានឈ្មោះជាភាសាចិនថា អាណាចក្រ ឡិនអ៊ី (Lin-Yi)តាំងរាជធានីនៅក្នុងបរិវេណក្រុងក្វាងណាម ក្ស័ត្រឃ្លាំងពូកែអង្គដំបូង ដែលប្រាកដឈ្មោះគឺ ព្រះបាទភទ្រវរ្ម័ន ដែលគ្រងរាជ្យក្នុងរវាង ព.ស.៩២០ ទ្រង់បានសាង ម៉ីសន (Mison) នគរសក្តិសទ្ធិ៍ (នៅក្បែរក្វាងណាម) នឹងប្រដិស្ឋានទេវាល័យកន្លែងដំបូងព្រមដោយសិវៈលិង្គ ឧទ្ទិសដល់ព្រះសេវៈភទ្រេ្ទស្វារៈ ជាភ័ស្តុតាងសំដែងច្បាស់ថា សាសនាហិណ្ឌូនិកាយសៃវៈ ជាសាសនាប្រចាំជាតិ ឬដោយហោចក៏ជាសាសនាផ្លូវការរបស់ចម្ប៉ា។ អាណាចក្រចម្ប៉ាមានការករណីវិវាទរឿងដែនដីជាមួយនឹងចិនរឿយៗ សឹងនឹងលើកទ័ពទៅវាយជាយដែនរបស់ចិន (គឺអណ្ណាមនូវវេលានោះនៅក្នុងគ្រប់គ្រងរបស់ចិន) ជាញឹកញាប់ដោយឆ្ពោះតុងកឹង ជាហេតុនាំឲ្យចិនលើកទ័ពមកវាយរាជធានី ដែលតាំងនៅក្នុងបរិវេណក្រុងវេបច្ចុប្បន្ន ដល់ពីរលើកធំៗក្នុង ព.ស.៩៨៩ និង ១០៨៨ ដោយជាពិសេសគ្រាដំបូងបានវាយកំទិចក្រុងវិនាសហិនហោចយ៉ាងឃ្លាំង និង ដឹកជញ្ជូនមាសបរិសុទ្ធិទៅប្រមាណ ១០០.០០០ ប៉នដ៍ និង ក្បួនកំណត់ហេតុចិនបាននៅបានកត់ត្រាទុកទៀតថា ពួកចិនបានប្រមូលដឹកជញ្ជូនគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនាទៅអំពីក្រុងនោះដោយចំនួន១.៣៥០ក្បាល់ ដែលជាភស្តុតាងសំដែងឲ្យឃើញច្បាស់ថាព្រះពុទ្ធសាសនាគង់នឹងរីកចម្រើនក្នុងប្រទេសចម្ប៉ាក្នុងសម័យនោះ ក្រៅពីនេះនៅមានព្រះពុទ្ធរូបសិល្បៈត្រកូលអមរាវតី អាចសន្និដ្ឋានបានថា ព្រះពុទ្ធសាសនានឹងបានមកប្រដិស្ឋាននៅក្នុងប្រទេសចម្ប៉ាមុនពុទ្ធសត វត្សរ៍ទី ៨។
ពេលរាជវង្សថ័ងឡើងគ្រប់គ្រងផែនដីចិនក្នុង ព.ស. ១១៦១ ចម្ប៉ាក៏ត្រឡប់មកចងសម្ព័ន្ធមិត្ត សម្តែងសេចក្តីទទួលស្គាល់អំណាចរបស់ចិន ឈប់លើកទ័ពទៅវាយជាយដែនចិន ក្នុងវេលាតពីនោះ ការ ដែលជ្រួលច្របលខាងនយោបាយ និង ការធ្វើសង្គ្រាមតិចតួច ធ្វើឲ្យកើតរយៈនៃសេចក្តីសន្តិភាព និង រីកចម្រើន មានសមិទ្ធិផលផ្នែកខាងសិល្បៈ និង ស្ថាបត្យកម្មកើតឡើងច្រើនណាស់ តំបន់ម៉ីសន និង ត្រាកៀវ ( Tra kieu ) ដែលភាគច្រើនសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទប្រកាសធម្មវិករន្តវរ្ម័ន (ព.ស.១១៩៦-រវាង ១២២៨) អ្នកបួសចិន អ៊ី ចីង ដែលបាននិមន្តសិក្សាសើបសាសនា ចេញដំណើរ និង ត្រឡប់រវាងចិន និង ឥណ្ឌាបានឆ្លងកាត់ភូមិភាគនេះក្នុងរវាង ព.ស.១២១៤-១២៣៨ បានកត់តត្រាទុកថា ឡិនអ៊ីជាប្រទេសមួយកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ផ្ទុយអំពីហ្វូណន ដែលបំផ្លាញ់ព្រះពុទ្ធសាសនាស្ទើតែសាបសូន្យ (មានន័យថា ចំពោះតែក្នុងរជ្ជកាលមួយ ឬសម័យមួយ ដែលត្រូវនឹង ឬស្រដៀងជាមួយ និង វេលា ដែលព្រះតេជគុណ អ៊ី ចីង ធ្វើដំណើរទៅ) ពុទ្ធបរិស័ទចម្ប៉ាទូទៅជាពួក ដែលកាន់និកាយអារ្យសម្មិតេយ្យ តែមានពួក ដែលកាន់និកាយសរវាសតិវាទនៅបន្តិចបន្តួច មួយទៀតនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទវិករន្តវរ្ម័ននេះ ចម្ប៉ាបានពង្រីកដែនដីចុះទៅខាងត្បូងទៀតផង។ រវាង ព.ស. ១៣០១ ដល់ ១៤០២ រាជវង្សថ្មីរបស់ចម្ប៉ាបានរំកិលមជ្ឈមណ្ឌល ដែលជាអាណាចក្រចេញពីអមរាវតី (ក្វាងណាម) ចុះទៅតាំងនៅបណ្ឌុរង្គ (ហ្វាងរាង) និង កោដ្ឋរៈ (ញ៉ាត្រាង) ក្នុងវេលាដ ដែល ចិនក៏ឈប់ហៅចម្ប៉ាថាឡិនអ៊ី តែផ្លាស់ឈ្មោះថ្មីថាហួន ហ្វាង (Huan-wang)។ រាជវង្សថ្មីនេះសំដែងសេចក្តីគោរពលទ្ធិសៃវៈយ៉ាងតឹងរឹងណាស់ និង កាន់គតិបូជាសិវៈលិង្គលេចឮច្បាស់ជាងអាណាចក្រខ្មែរទៀតផង មានការសាង មុខលិង្គ (ផ្ទាំងសីលាសិវៈលិង្គ មានលោហបិតជុំវិញតែជារូបមុខមនុស្ស មុខមួយខ្លះមុខច្រើនខ្លះ) ឡើងជាច្រើន ជាការសំដែងឲ្យឃើញច្បាស់ប្រាកដថាព្រះរាជា គឺព្រះសិវៈ យ៉ាងណាក៏ដោយពេលបំលាស់រាជធានីមកបានមិនយូរប៉ុន្មានដល់ ព.ស.១៣១៧ ចម្ប៉ាក៏ត្រូវជ្វារុករានយ៉ាងធ្ងន់ ធ្វើឲ្យវិហារពោនគរ នៅញ៉ាត្រាងត្រូវដុតកំទិចអស់ និង ទេវរូបឈើត្រូវដឹកជញ្ជូនទៅ វិហារពោនគរជាទីស្ថិតរបស់ព្រះម៉ែភគវតី ដែលមិនប្រាកដថាផ្តើមឡើងពីត្រឹមណា។ អ្នកខ្លះសន្និដ្ឋានថា អាចជាព្រះម៉ែ ដែលអ្នកស្រុកគោរពពីមុន តាំងតែសម័យបុរាណ ពេលពួកចាមកាន់សាសនាហិណ្ឌូ ហើយក៏ដាក់ឈ្មោះឲ្យជាភាសាសំស្ក្រឹតខណៈពេលព្រះវិហារហិនហោចហើយ ព្រះបាទសត្យវរ្ម័នទ្រង់បានជួសជុលឡើងថ្មីនៅក្នុងវេលាបន្ទាប់ពីនោះដែរ តែតមកមិនទាន់ដល់ពីសតវត្សរ៍ គឺក្នុង ព.ស.១៤៨៨ ព្រះបាទរាជេន្រ្ទវរ្ម័នទី ២ នៃអាណាចក្រខ្មែរក៏បានវាយលុកចម្ប៉ា និង រឹបយកទេវរូបមាសរបស់ព្រះម៉ែភគវតីនាំទៅខ្មែរផង ពេលដល់ ព.ស.១៥៩៣ ព្រះបាទបរមេស្វារៈ ទ្រង់បានសាងទេវរូបអង្គថ្មីមួយអង្គទៀត រួមព្រះសិវៈ និង ព្រះភគវតីរួមចូលគ្នាឧទ្ទិសចំពោះវិហារពោនគរនេះហៅឈ្មោះថា ព្រះភគវតីស្វារៈ ធ្វើឲ្យឃើញថាព្រះម៉ែភគវតីគង់នឹងបានទទួលសេចក្តីគោរពដូចជាព្រះឧមា។