cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អឹហ្កឹស្ត រ៉ូដិន
ពីធម្មជាតិដែលមិននឹកស្មានដល់នៃឥស្សរជនសំខាន់ដំបូងរបស់លោក ដែលត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយការធ្វើដំណើររបស់គាត់នៅឆ្នាំ១៨៧៥ ទៅកាន់ប្រទេសអ៊ីតាលី - ទៅកាន់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍មិនធម្មតាដែលគណៈកម្មការដែលគាត់បានស្វែងរកនៅពេលក្រោយ កេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់គាត់បានរីកចម្រើន ហើយលោក បានក្លាយជាជាងចម្លាក់ជនជាតិបារាំងដ៏ឆ្នើមនៅសម័យរបស់គាត់។ នៅឆ្នាំ១៩០០ លោកគឺជាវិចិត្រករដ៏ល្បីល្បាញលើពិភពលោក។ អតិថិជនឯកជនដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិបានស្វែងរកការងាររបស់រ៉ូដិន បន្ទាប់ពីការតាំងពិពណ៌ពិព័រណ៍ពិភពលោករបស់លោក ហើយលោកបានរក្សាក្រុមហ៊ុនជាមួយនឹងបញ្ញវន្ត និងសិល្បករដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាច្រើន។ សិស្សរបស់គាត់ឈ្មោះ ខេមីល ក្លូដែល បានក្លាយជាសហការី គូស្នេហ៍ និងគូប្រជែងច្នៃប្រឌិតរបស់គាត់។ សិស្សផ្សេងទៀតរបស់ Rodin រួមមាន អាន់តន ប៊ូដែលឡេ, ខនស្តង់ទីន ប្រេនគូស៊ី  និង ឆាលស៍ ដេសភីយ៉ូ ។ លោកបានរៀបការជាមួយដៃគូពេញមួយជីវិតរបស់លោកគឺ រ៉ូស ប៊ឺរេត ក្នុងឆ្នាំចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់ពួកគេទាំងពីរ។ រូបចម្លាក់របស់គាត់បានទទួលរងនូវការធ្លាក់ចុះនៃប្រជាប្រិយភាពបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់គាត់នៅឆ្នាំ១៩១៧ ប៉ុន្តែក្នុងរយៈពេលពីរបីទសវត្សរ៍ កេរដំណែលរបស់គាត់បានរឹងមាំ។ លោកនៅតែជាជាងចម្លាក់ម្នាក់ក្នុងចំណោមជាងចម្លាក់មួយចំនួនដែលត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅខាងក្រៅសហគមន៍សិល្បៈដែលមើលឃើញ។
ស្ថានីយផ្កាយរណប
ស្ថានីយផ្កាយរណបបានចាប់ផ្តើមកសាងសង់ ក្រោមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងនាយកដ្ឋានប្រៃសណីយ៍ទូរគមនាគមន៍ និងដឹកជញ្ចូន និងក្រុមហ៊ុន OTC របស់អូស្រ្តាលី។ ចាប់ផ្តើមបើកការដ្ឋានសាងសង់នៅថ្ងៃទី១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩០។ ចាប់ផ្តើមដំណើរការសាកល្បងនៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩០ រួចធ្វើពិធីសម្ពោធនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩០។ ស្ថានីយផ្ការណប Vista មានទីតាំងក្បែរស្ថានីយផ្ការណបបាយ័ន ដែលកសាងតាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ១៩៨៦ ដោយជំនួយសហភាពសូវៀត ។
ត្រីរាជ
ត្រីរាជជាប្រភេទត្រីមួយកំពុងទទួលការគំរាមកំហែងបាត់ពូជ ដែលត្រូវការពារក្នុងចំណោមត្រីរាជបួន ដែលត្រូវចិញ្ចឹមចំនួន៧ឆ្នាំដោយអង្គការក្រៅរាជរដ្ឋាភិបាលមួយនោះមានត្រីចំនួនពីរត្រូវបានយកទៅដាក់នៅទន្លេមេគង្គឱ្យរស់បន្តពូជតទៅទៀត។ កាលណាវាមានអាយុ៧ឆ្នាំ ត្រីរាជនីមួយៗមានបណ្តោយ២ម៉ែត្រ និងមានទម្ងន់ពី១៥០គីឡូក្រាមទៅ២០០គីឡូក្រាម។
សម្ដេចព្រះមហាព្រហ្មមុនីសោម
សម្ដេចព្រះមហាព្រហ្មមុនីសោម ក្នុងឋានៈជាសង្ឃរាជាគណៈថ្នាក់ឯក បើប្រៀបធៀបនឹងមន្ត្រីសម័យនោះគឺស្មើនឹងមន្ត្រីសំរាប់ឯក ទីមហាមន្ត្រី (គ.ស.១៥១៦-១៥៦៧?) ក្នុងជំនាន់ស្ដេចចន្ទរាជា និង បរមិន្ទរាជា។ កាលថ្ងៃទី៩ កើត ខែផល្គុន ឆ្នាំជូតអដ្ឋស័ក ព.ស.២០៦០, គ.ស. ១៥១៦, ម.ស. ១៤៣៨, ច.ស. ៨៧៨ សម្ដេចៅពញា ចន្ទរាជា តែងតាំងទ្រទូងរត្នទាំង៧ក្នុងនោះមានព្រះអង្គសួសផងដែរត្រូវតាំងជាសង្ឃនាយកដែរ។
កឹងព្រះបាទ
កឹងព្រះបាទគឺជាព្រះពន្លា (Pavilion) សម្រាប់ដំកល់ស្នាមព្រះបាទរបស់ព្រះពុទ្ធបួនអង្គ ដែលបានត្រាស់រួចរាល់ហើយមាន ព្រះកុក្កសន្ធោ ព្រះកោនាគ្គមនោ ព្រះកស្សប៉ោ និងព្រះគោត្តម។ នៅមានព្រះអង្គមួយទៀតពុំទាន់បានត្រាស់ដឹង ដែលប្រជាជនខ្មែរម្នាក់ៗ កំពុងតែប្រាថ្នាឱ្យបានកើតទាន់សាសនាព្រះស្រីអារ្យមេត្រីនេះគ្រប់គ្នាុ។ ព្រះអង្គនិងត្រាស់នៅឆ្នាំ៥០០០នៃព.ស ត្រូវនិងគ.ស៤៤៥៦ ។
ឃុំពង្រ(ស្រុកឆ្លូង)
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ការបះបោរកម្ពុជា (១៨២០)
ការបះបោររបស់កម្ពុជាឆ្នាំ 1820 ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ការបះបោរអ្នកសល់ ( ពន្លឺ "ការបះបោររបស់បុរសបរិសុទ្ធ") គឺជាការបះបោរប្រឆាំងវៀតណាម ដែលដឹកនាំដោយព្រះសង្ឃមួយអង្គព្រះនាមកៃ។
នៅឆ្នាំ១៨១៩ ពលករខ្មែរត្រូវបានបង្ខំឱ្យសាងសង់ឡើងវិញនូវប្រឡាយវិញតេ(ព្រែកយួន) របស់យួន។ កម្លាំងពលកម្មខ្មែរត្រូវបានកេងប្រវ័ញ្ចយ៉ាងខ្លាំងដោយការបង្ខំឱ្យធ្វើការងារយ៉ាងលំបាក ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានស្លាប់ដោយសារការអស់កម្លាំង និងជំងឺជាបន្តក្នុងអំឡុងពេលសាងសង់ប្រឡាយ។ កៃ ជា​ព្រះសង្ឃ​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​វត្ត​សំបួរ ដែល​បាន​អះអាង​ពី​ឥទ្ធិឫទ្ធិ បាន​បះបោរ​ប្រឆាំង​នឹង​យួន។
ឃុំបឹងដោល
=រដ្ឋបាល= មាន ១៨ភូមិគឺ÷
ការបះបោរកម្ពុជា (១៨២០)
កៃ​បាន​ចូល​កាន់កាប់​ទីសក្ការៈ​ខ្មែរ បាភ្នំ ហើយ​បាន​ប្រកាស​ជា​ស្ដេច​ជា​បន្តបន្ទាប់។ អ្នកដើរតាមលោកភាគច្រើនត្រូវបានជ្រើសរើសនៅតំបន់ជុំវិញខេត្តរោងដំរី ។  ព្រះសង្ឃព្រះពុទ្ធសាសនាជាច្រើនបានចូលរួមជាមួយកងកម្លាំងរបស់លោកហើយបានសម្លាប់ជនជាតិយួន។  ពួកឧទ្ទាមបានដើរឆ្ពោះទៅទីក្រុងភ្នំពេញ,  ឧត្តមសេនីយខ្មែរបីរូបគឺ ចៅព្រះយ៉ាតី (ឬសម្ដេចតី) ណារិន កុល និងណាគី បានចូលរួមជាមួយពួកគេ។  ព្រះបាទអង្គចន្ទ ចង់ភៀសខ្លួនពីរាជធានី ទ្រង់បានផ្ញើសំបុត្រមួយទៅកាន់ក្រុងព្រៃនរគដើម្បីសុំជំនួយ។ ឡេ វ៉ាន់យៀក ដែលជា​ឧទ្ទាមកម្ពុជាក្រោម បាន​បញ្ជា​ឲ្យង្វៀន វ៉ាន់​ថ័យ និង ង្វៀន វ៉ាន់ទ្រិ ប្រមូលផ្តុំ​កម្លាំង​បេសកកម្ម។ កងទ័ពវៀតណាមបានកម្ចាត់ពួកឧទ្ទាម សម្លាប់ពួកគេជាច្រើន។ កៃ​បាន​រត់​គេច​ខ្លួន  ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដេញ​តាម​និង​សម្លាប់​ជាមួយ​នឹង​ព្រះសង្ឃ​ជា​ច្រើន​នៅខេត្តកំពង់ចាម ​។  ជំនួយរបស់កៃ ដែល​ទើប​នឹង​កើត គួយ បាន​រត់​គេច​ខ្លួន​ទៅ​រស់​នៅ​ក្នុង​ចំណោម ប្រទេសលាវ ។
មេ​ដឹក​នាំ​ផ្សេង​ទៀត​ត្រូវ​ចុះចាញ់​រួម​មាន សម្តេចតី ណារិន កុល និង​ណាគី។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់​នៅ​ភ្នំពេញ និង​ ព្រៃនគរ។
ឃុំបឹងដោល
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
តំណខ្ពស់
ក្នុងកុំព្យូទ័រ, តំណខ្ពស់គឺជាសេចក្ដីយោងទៅទិន្នន័យដែលអ្នកអានអាចអនុវត្តតាមដោយផ្ទាល់ដោយចុចឬដោយការដាក់ឬដែលត្រូវបានបន្តដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ [1] ពិន្ទុតំណខ្ពស់ទៅឯកសារទាំងមូលឬទៅធាតុជាក់លាក់ក្នុងឯកសារមួយ។ ទ្រមង់ Hypertext ជាអត្ថបទដោយមានតំណខ្ពស់។ ប្រព័ន្ធកម្មវិធីសម្រាប់មើលនិងបង្កើតទ្រមង់ Hypertext គឺជាប្រព័ន្ធទ្រមង់ Hypertext មួយនិងដើម្បីបង្កើតតំណខ្ពស់មួយគឺដើម្បីភ្ជាប់ (ឬគ្រាន់តែតភ្ជាប់) ។ មួយអ្នកប្រើដូចខាងក្រោមតំណខ្ពស់ត្រូវបាននិយាយថាដើម្បីរុករកឬការរកមើលទ្រមង់ Hypertext នេះ។ តំណខ្ពស់មួយមានយុថ្កាមួយដែលជាទីតាំងដែលនៅក្នុងប្រភេទមួយចំនួននៃឯកសារដែលបានមកពីតំណខ្ពស់អាចត្រូវបានអនុវត្តតាមតែពីគេហទំព័រមួយ; ឯកសារដែលមានតំណខ្ពស់មួយនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាឯកសារកូដប្រភពរបស់វា។ ឧទាហរណ៍នៅក្នុងឯកសារយោងអនឡាញដូចជាវិគីភីឌាពាក្យនិងពាក្យជាច្រើននៅក្នុងអត្ថបទនេះគឺមានតំណខ្ពស់ទៅនឹងនិយមន័យនៃពាក្យទាំងនោះ។ តំណខ្ពស់ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីអនុវត្តយន្តការឯកសារយោងដូចជាតុនៃមាតិកាលេខយោងគន្ថនិទ្ទេស, លិបិក្រមសំបុត្រនិងសទ្ទានុក្រម។ ក្នុងទ្រមង់ Hypertext មួយចំនួនអាចមានតំណខ្ពស់វទ្វេរទិស: ពួកគេអាចត្រូវបានអនុវត្តតាមទិសទាំងពីរដូច្នេះអ្នកទាំងពីរបានបញ្ចប់ដើរតួជាយុថ្កានិងជាគោលដៅ។ ការរៀបចំស្មុគ្រស្មាញកាន់តែច្រើនមានដូចជាតំណភ្ជាប់ច្រើនទៅច្រើន។ ផលប៉ះពាល់នៃការដូចខាងក្រោមតំណខ្ពស់មួយអាចខុសគ្នាជាមួយនឹងប្រព័ន្ធទ្រមង់ Hypertext ហើយពេលខ្លះអាចអាស្រ័យលើតំណខ្លួនវាផ្ទាល់; ឧទាហរណ៍នៅលើវើលវ៉ាយវ៉េប, តំណខ្ពស់បំផុតដែលបណ្តាលឱ្យឯកសារគោលដៅដើម្បីជំនួសឯកសារដែលត្រូវបានបង្ហាញទេប៉ុន្តែមួយចំនួនត្រូវបានសម្គាល់បណ្តាលឱ្យឯកសារគោលដៅដើម្បីបើកនៅក្នុងបង្អួចថ្មីមួយ។ លទ្ធភាពមួយផ្សេងទៀតគឺការរាប់បញ្ចូលដែលគោលដៅតំណឯកសារគឺជាបំណែកមួយដែលជំនួសយុថ្កាតំណក្នុងឯកសារប្រភព។ មិនត្រឹមតែអ្នកដែលរកមើលឯកសារតាមតំណខ្ពស់; ពួកគេក៏អាចត្រូវបានអមដោយស្វ័យប្រវត្តិដោយកម្មវិធី។ កម្មវិធីមួយដែលឆ្លងកាត់ទ្រមង់ Hypertext បន្ទាប់តំណខ្ពស់ទាំងអស់គ្នាហើយប្រមូលយកឯកសារដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាពីងពាងបណ្ដាញឬ crawler ។
កុងស្តង់ទីនទី ២ នៃក្រិក
សម្តេចព្រះរាជាធិបតីកុងស្តង់ទីនទី ២ នៃក្រិក (Κωνσταντίνος Βʹ, Konstantínos II; ប្រសូត ២ មិថុនា ១៩៤០ – ១០ មករា ២០២៣) ជាព្រះមហាក្សត្រក្រិកអង្គចុងក្រោយ ពីថ្ងៃទី​​ ៦ មីនា ១៩៦៤ រហូតដល់ការលុបបំបាត់របបរាជានិយមក្រិកថ្ងៃទី ១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៧៣
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រក្រិក
រឿងព្រះគោព្រះកែវ
នេះជារឿងនិទានពី ព្រះគោ ព្រះកែវ ដែលនិយាយតៗគ្នាមក ។
នៅស្រុកលង្វែក មានគ្រួសារមួយរស់នៅពីរនាក់ប្ដីប្រពន្ធប្រកបរបរជាអ្នកធ្វើស្រែចម្ការ ។ នាងប្រពន្ធមានផ្ទៃពោះ លុះដល់យប់មួយបានយល់សប្ដិឃើញថានាងបានចិញ្ចៀនពេជ្របីវង់មកពាក់ ហើយក៏បាត់ទៅវិញ ។ នាងភ្ញាក់ឡើងភ័យផងអរផងក៏ឲ្យប្ដីទៅរកគ្រូទាយ ។ មាណពជាប្ដីបានទៅរកគ្រូទាយតាមដំណើរសប្ដិរបស់ប្រពន្ធ ។ គ្រូទាយក៏គន់គូរមើលតាមក្បួនតម្រាហើយក៏ប្រាប់ទៅមាណពថា “បើតាមសប្ដិនេះល្អណាស់! គឺមានអ្នកមានបុណ្យមកចាប់កំណើត តែត្រូវឲ្យនាងតមកុំបរិភោគផ្លែស្វាយខ្ចី បើមិនដូច្នោះនឹងមានគ្រោះថ្នាក់។ សូមក្មួយចាំសម្គាល់មើលដោយខ្លួនឯងចុះ” ។ មាណពត្រឡប់មកផ្ទះវិញក៏ប្រាប់ប្រពន្ធតាមពាក្យដែលគ្រូបានទាយ ព្រមទាំងហាមប្រពន្ធមិនឲ្យបរិភោគផ្លែស្វាយខ្ចី ។ លុះពរពោះបានគ្រប់ខែហើយ នាងចេះតែនឹកចង់ស្វាយខ្ចីយ៉ាងខ្លាំង។ ពេលមួយនាងដើររកមើលឃើញផ្លែស្វាយខ្ចីមួយក៏ប្រាប់ឲ្យប្ដីឡើងបេះ តែមាណពមិនព្រមឡើងបេះឲ្យ ដោយធ្វើជាទៅចម្ការបាត់ ។ ដោយនឹកចង់ស្វាយខ្ចីខ្លាំងពេករហូតដល់ទ្រាំលែងបាន ក៏ដើរទៅរកបេះដោយខ្លួនឯង ។ នាងខំប្រវេប្រវាឡើងដើមស្វាយម្នាក់ឯង ពេលទៅដល់លើនាងតោងចំមែកពុកមួយ ស្រាប់តែបាក់ធ្លាក់ចុះមកដល់ដី ស្លាប់មួយរំពេច ។ ពេលនោះធ្លាយពោះចេញកូនគោមួយនិងកូនប្រុសមួយពីផ្ទៃរបស់នាង ។ កូនគោចេញមកភ្លាមក៏ចេះដើរមួយរំពេច ឯកូនមួយទៀតនៅក្នុងស្រោមនៅឡើយ ។ កូនគោបានរត់ទៅរកឪពុកឲ្យមកជួយប្អូនដែលនៅក្រោមដើមស្វាយនោះ ។ មាណពឃើញកូនគោបានដើរតាមរហូតទៅឃើញប្រពន្ធដេកស្លាប់ក្រោមដើមស្វាយក៏យំសោកអាណិតប្រពន្ធជាពន់ពេក ។ ព្រះគោបានប្រាប់ឲ្យឪពុកលើកប្អូនចេញមក មាណពបានយកកូននោះទៅផ្ទះ ។
លុះព្រឹកឡើងមាណពបីកូនដើរសុំទឹកដោះពីអ្នកស្រុកឲ្យកូនបៅ អ្នកស្រុកបានសាកសួរមាណពថា៖
– នេះជាកូនអ្នកណាបានជាក្មួយដើររកទឹកដោះឲ្យបៅដូច្នេះ?
– នេះជាកូនរបស់ខ្ញុំ ។
– ចុះម្ដាយវាទៅណាបានជាមិនឲ្យវាបៅ?
– ប្រពន្ធខ្ញុំធ្លាក់ពីលើដើមស្វាយស្លាប់បាត់ហើយ ក្នុងពោះរបស់នាងមានកូនគោនិងកូនមួយនេះឯង ។
ឮដូច្នេះអ្នកស្រុកផ្អើលចោមរោមមើល ។ ពេលអ្នកស្រុកមកមើលឃើញមាណពបីកូនមួយមានទាំងកូនគោនៅក្បែរផង គេនាំគ្នាឆ្ងល់យ៉ាងខ្លាំង ហើយដឹងថាមានកូនកើតមកជាសត្វគោ ឯម្ដាយបែកពោះស្លាប់ខុសគេឯងដូច្នេះ អ្នកស្រុកយល់ថានឹងនាំឲ្យចង្រៃដល់ភូមិស្រុក ក៏នាំគ្នាជេរស្ដី តាមវាយបណ្ដេញមាណព និងកូនលែងឲ្យមកក្បែរភូមិ ។ មាណពនិងកូនទាំងពីររត់ទៅរស់នៅក្នុងព្រៃឆ្ងាយដាច់ពីគេឯង ដោយមិនហ៊ានសង់ផ្ទះសម្រាប់ជ្រកកោនអ្វីឡើយ ។ មាណពនាំកូនទៅជ្រកតែក្រោមដើមឈើធំៗ ហើយដើរបេះផ្លែឈើបរិភោគជាអាហារ ។
ក្រោយមក ព្រះគោ ព្រះកែវ រាងធំល្មមដឹងក្ដីខ្លះៗ ថ្ងៃមួយពីរនាក់បងប្អូនចេញមកវាលមួយបានឃើញពួកក្មេងឃ្វាលគោមួយហ្វូងកំពុងលេងយ៉ាងសប្បាយ ។ ព្រះកែវបានសុំបងទៅលេងជាមួយពួកគេដែរ ដោយបោចវល្លិធ្វើជាខ្សែចងព្រះគោដឹកចេញទៅ ។ លុះដល់ពេលបាយ ក្មេងៗទាំងនោះនាំគ្នាស៊ីបាយជុំគ្នា ឯព្រះកែវគ្មានបាយ ក៏ដើរទៅសុំគេ៖
– ខ្ញុំសុំស៊ីផង!
– ទេ! អញមិនឲ្យទេ ។ យី! អានេះមកពីណាបានជាមកសុំបាយគេស៊ី?
ពេលគេស៊ីបាយរូច ព្រះកែវឃើញគ្រាប់បាយនៅជាប់នឹងស្លឹកចេក ក៏សុំគេទៀត តែពួកក្មេងៗគង្វាលនោះបានយកស្លឹកខ្ចប់បាយនោះទៅញីចោល រួចដេញវាយជេរព្រះកែវចេញទៅ ។ ព្រះកែវបានរត់មកប្រាប់ព្រះគោដោយយំខ្សឹកខ្សួលនឹងពូកគេដែលវាយជេរមកលើខ្លួន ។ ព្រះគោបាននឹងអាណិតព្រះកែវជាប្អូនយ៉ាងខ្លាំង ។ ព្រះគោឃើញប្អូនឃ្លានបាយ ហើយត្រូវគេដេញវាយ ធ្វើបាបព្រមទាំងត្មះតេះដៀលដូច្នេះ ក៏តាំងរោទិ៍បីដងស្រាប់តែក្អែចេញជាម្ហូបអាហារទិព្វដែលមានចាន ពែង ថូ ស្លាបព្រា ។ល។ សុទ្ធតែគ្រឿងមាសប្រាក់ឲ្យប្អូនបរិភោគម្នាក់ឯង ។
– ហេតុអ្វីបានជាបងមិនក្អែអាហារនេះឲ្យពុកយើងផង?
ពួកក្មេងឃ្វាលគោលបមើលព្រះគោក្អែចេញអាហារនិងរបស់របរប្រើប្រាស់សុទ្ធតែគ្រឿងមាសប្រាក់ដូច្នេះ ក៏លបចាំមើលដល់ព្រះគោលេបគ្រឿងមាសប្រាក់ទាំងអស់នោះចូលក្នុងពោះវិញ ។ ក្មេងៗបាននាំគ្នារត់ទៅប្រាប់ឪពុកម្ដាយរៀងៗខ្លួន ធ្វើឲ្យចាស់ៗក្នុងភូមិឆ្ងល់ពីហេតុការណ៍នេះ ។ អ្នកភូមិបាននាំគ្នាផ្អើលឆោឡោ កាន់ពូថៅ កាំបិត ដំបង ទៅព័ទ្ធចាប់ព្រះគោដើម្បីនឹងវះយកវត្ថុទិព្វទាំងនោះ ។ លុំចាប់បានព្រះគោហើយ គេក៏ដឹកយកមកចងជាប់នឹងដើមកណ្ដោលធំមួយ និងមានមនុស្សផ្អើលមកឈរមើលព្រះគោដោយសេចក្ដីងឿងឆ្ងល់ និងនឹកចង់បានទ្រព្យរបស់ដែលមាននៅក្នុងពោះព្រះគោ ។ ពេលអ្នកស្រុកចូលបម្រុងនឹងធ្វើបាបព្រះគោ ភ្លាមនោះព្រះគោបានឲ្យប្អូនតោងកន្ទុយឲ្យជាប់ ហើយក៏ហោះឡើងសណ្ដកដើមកណ្ដោលរលំបាក់លើពួកអ្នកស្រុកទាំងអស់នោះ ធ្វើឲ្យអ្នកខ្លះត្រូវបាក់ដៃ បាក់ជើង បែកក្បាលស្ទើរគ្រប់ៗគ្នា ហើយព្រះគោបានស្រែកប្រាប់ទៅអ្នកស្រុកដែលត្រូវរបួសថាឲ្យយកដើមកណ្ដោលទៅដាំផឹកនឹងជាវិញហើយ ។ ពេលឮដូច្នោះ អ្នកខ្លះបានកាប់យកឫសកណ្ដោលទៅដាំផឹកដើម្បីព្យាបាលរបួសខ្លួន ស្រាប់តែជាសះស្បើយយ៉ាងសក្ដិសិទ្ធិមែន ក៏នាំគ្នានឹកដល់ព្រះគោដែលមានឬទ្ធិបារមីខ្លាំងពូកែ និងលែងហ៊ានបៀតបៀនព្រះគោទៀត ។ ព្រះគោបានហោះទៅនៅក្នុងព្រៃដ៏ជ្រៅឆ្ងាយពីភូមិស្រុកនានា ហើយរស់នៅតែពីរនាក់បងប្អូនក្បែរស្រះទឹកមួយយ៉ាងល្អ ។
និយាយពីឪពុករបស់ព្រះគោ ព្រះកែវ បាត់កូនមិនឃើញត្រឡប់មកកន្លែងដើមវិញ ក៏ខំស្រែកហៅជុំវិញទីនោះមិនឃើញសោះ ។ មាណពនឹកកូនឥតឧបមា បានដើររកស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែងមិនឃើញទៀត មាណពធ្វើដំណើរចេញពីទីនោះ ដើរស្វែងរកកូនដោយក្ដីវិលវល់បំផុត ។ មិនយូរប៉ុន្មាន ឪពុករបស់ព្រះគោព្រះកែវធ្លាក់ខ្លួនឈឺរហូតដល់ដួលស្លាប់ក្នុងព្រៃនោះទៅ ។
ថ្លែងពីបុត្រីប្រាំពីរអង្គរបស់ស្ដេច ។ នាងដែលជាបុត្រីពៅមានរូបឆោមស្អាតនិងមានចរិយាស្លូតបូតជាងគេ ។ ថ្ងៃមួយបុត្រីទាំងអស់គ្នាអផ្សុកនឹកចង់ទៅលេងព្រៃដែលនៅឆ្ងាយពីរាជវាំង ក៏បានទូលសុំអនុញ្ញាតពីព្រះបិតារួចចេញដំណើរទៅ ។ លុះទៅដល់ស្រះទឹកមួយកណ្ដាលព្រៃក្បែរកន្លែងព្រះគោព្រះកែវស្នាក់នៅ បុត្រីស្ដេចទាំងអស់ និងពួកហែហមទាំងឡាយនាំគ្នាឈប់សម្រាក និងងូតទឹកលេងសប្បាយក្នុងស្រះទឹកនោះ ។ ព្រះកែវឮសូរមាត់មនុស្សអ៊ូអរក៏ចេញមកលបមើល ឃើញបុត្រីស្ដេចទាំងប្រាំពីរអង្គ ព្រះកែវបានចាប់ចិត្តស្រឡាញ់នាងពៅ តែដោយខ្លួនគ្មានសម្លៀកបំពាក់ត្រឹមត្រូវ បានរត់មកនិយាយប្រាប់បង ។ ព្រះគោឮប្អូននិយាយប្រាប់ក៏ក្អែសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការទិព្វឲ្យព្រះកែវស្លៀកពាក់យ៉ាងស្អាតហើយចេញទៅ។ បុត្រីស្ដេចទាំងនោះឃើញព្រះកែវភ្លាម នាំគ្នាលួចស្រឡាញ់ ហើយហៅចុះទៅងូតទឹកលេងល្បែងដេញចាប់កូនកាសអណ្ដែតទឹក ។ ពេលព្រះកែវចាប់បាន ដេញជួសតែនាងពៅ ហើយពេលនាងពៅចាប់បានវិញ ក៏ដេញជួសតែព្រះកែវដែរ។ លុះលេងបានបានយូរបន្តិចទៅនាងពៅនិងព្រះកែវកាន់តែស្និទ្ទឡើងៗ ធ្វើឲ្យបងៗនាងពៅខឹងហើយនាំគ្នាត្រឡប់ទៅវាំងវិញ ព្រមទាំងនិយាយថានឹងយករឿងនេះទៅទូលព្រះបិតា។
ពេលត្រឡប់ទៅដល់វាំងវិញ បងៗរបស់នាងពៅចូលទៅគាល់ព្រះបិតាជាធម្មតា ។ ដោយពុំឃើញនាងពៅចូលគាល់ ស្ដេចក៏សួររក៖
– នាងពៅទៅណា បានជាមិនឃើញមកដូច្នេះ?
– ព្រះបិតា! នាងមិនហ៊ានចូលគាល់ព្រះអង្គទេ។
– តើមានរឿងហេតុអ្វីបានជាមិនហ៊ានចូលមក?
– ព្រះបិតា! ពេលទៅស្រង់ទឹកលេងនោះ នាងពៅបានប្រឡែងលេងជាមួយបុរសម្នាក់ដោយគ្មានខ្លាចក្រែងអ្វីឡើយ ។
ស្ដេចស្ដាប់កូនបងៗទូលដូច្នេះ ក៏ខ្ញាល់នឹងនាងពៅដែលហ៊ានធ្វើផ្ដេសផ្ដាសឥតខ្លាចក្រែងព្រះអង្គ ។ ព្រះអង្គបានបញ្ជាឲ្យនិរទេសនាងពៅចេញពីវាំងទៅរស់នៅក្នុងព្រៃ ។ នាងពៅបានធ្វើដំណើរក្នុងព្រៃដោយសោយតែផ្លែឈើរហូតដល់ជួបនឹងព្រះកែវ ។ ព្រះគោបានរៀបអភិសេកព្រះកែវនិងនាងពៅ រួចបានក្អែចេញប្រាសាទយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្អូនរស់នៅទាំងអស់គ្នា ។
និយាយពីស្ដេចសៀមបានប្រើរាជទូតនាំសារមកទូលថ្វាយស្ដេចខ្មែរបបួលប្រជល់មាន់ដាក់ប្រជារាស្ដ្រ ពលទាហាននិងទ្រព្យសម្បត្តិ ។ ការជល់នេះស្ដេចសៀមជាអ្នកឈ្នះ តែស្ដេចខ្មែរបានសុំជល់ម្ដងទៀត ។ លើកក្រោយនេះ ស្ដេចខ្មែរមានការព្រួយព្រះទ័យយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះមិនដឹងជារកមាន់ឯណាមកជល់ឈ្នះមាន់ស្ដេចសៀម។ ព្រះអង្គបានឲ្យពួកសេនាស្វែងរកមាន់ខ្លាំងពូកែគ្រប់កន្លែង ។ លុះពួកគេដើរៗទៅបានជួបនឹងនាងពៅ ហើយបាននិយាយតាមដំណើររឿងព្រមទាំងត្រឡប់មកវិញយកដំណឹងនេះទូលថ្វាយដល់ស្ដេច ។ ពេលនោះស្ដេចនិងបុត្រីទាំងអស់បានយល់ថាត្រូវឲ្យនាងពៅជាមួយព្រះកែវ ដោះស្រាយរឿងនេះ ។ ព្រះកែវយករឿងនេះទៅប្រាប់បង ពេលនោះព្រះគោសុខចិត្តប្រែកាឡាខ្លួនជាសត្វមាន់ដើម្បីជួយដល់នគរទាំងមូល ។ ពេលជល់លើកនេះមាន់ស្ដេចខ្មែរ ឈ្នះខាងស្ដេចសៀម ធ្វើឲ្យស្ដេចសៀមខឹងយ៉ាងខ្លាំងហើយឆ្ងល់ថា៖ “ហេតុអ្វីបានជាមាន់ស្ដេចខ្មែរមានមាឌតូចសោះអាចសម្លាប់មានគកដ៏ធំរបស់យើងដូច្នេះ? នេះប្រហែលមានឬទ្ធិបារមីអ្វីហើយមើលទៅ?” ។ ស្ដេចសៀមមិនអស់ចិត្ត ក៏បបួលប្រជល់ដំរីម្ដង ។ ពេលនេះព្រះគោត្រូវប្រែកាឡាជាដំរី ដើម្បីប្រជល់ម្ដងទៀត ។ លើកនេះដំរីខ្មែរឈ្នះដំរីសៀមដដែល ធ្វើឲ្យស្ដេចសៀមកាន់តែខឹងនិងចង់ដឹងថែមទៀត ។ លើកក្រោយសៀមបានរៀបចំគោយន្ដធ្វើពីដែកហើយមកបបួលស្ដេចខ្មែរប្រជល់ទៀត ។ លើកនេះព្រះគោដឹងច្បាស់ថាច្បាស់ជាចាញ់គេហើយក៏និយាយប្រាប់ប្អូនឲ្យប្រុងប្រយ័ត្ន នាំនាងពៅមកក្បែរទីលានប្រយុទ្ធ ហើយត្រៀមតោងកន្ទុយដើម្បីហោះរត់ចេញ ។ លុះដល់ពេលជល់ ព្រះគោបានព្យាយាមជល់ជាមួយគោយន្ដយ៉ាងខ្លាំង ព្រះគោបានបោលបុកគោយន្ដរបស់សៀមបីដង ដឹងថាមិនអាចយកឈ្នះបានក៏រត់មករកប្អូនភ្លាម ។ ព្រះកែវនាំនាងពៅតោងកន្ទុយបង ហើយព្រះគោហោះវឹងចេញទៅធ្វើឲ្យផ្អើលអស់ទាំងខ្មែរទាំងសៀមនឹកតាមមើល ហើយសៀមនឹកចង់បានព្រះគោយ៉ាងខ្លាំង ក៏នាំពលទាហានដេញតាមចាប់ ។ ចំណែកឯនាងពៅតោងកន្ទុយព្រះគោយូរៗទៅ ក៏ធ្លាក់ចុះមកដី ព្រះកែវឃើញដូច្នោះក៏លែងដៃចុះមកតាមនាងពៅ ។ ពេលធ្លាក់ចុះមកដល់ នាងពៅបានប្រាប់ព្រះកែវឲ្យរត់ចេញទៅព្រោះពួកសៀមតាមជាប់មកពីក្រោយ ហើយនាងក៏ដាច់ខ្យល់ស្លាប់មួយរំពេច ។ ព្រះកែវរត់ចេញទៅ ឯព្រះគោដឹងថាប្អូនធ្លាក់ចុះ​មក ក៏ចុះមកតាមប្អូនជួបនឹងព្រះកែវក៏នាំគ្នារត់គេចចេញពីពួកសៀមជានិច្ច ។
និយាយពីព្រះឥន្ទ្រក្ដៅក្រហាយនៅមិនបានក៏ប្រមើលមើលមកក្រោមឃើញនាងពៅដេកស្លាប់កណ្ដាលព្រៃដូច្នេះ ក៏យកទឹកកន្ទីរ មកស្រោចពីលើសពនាងឲ្យក្លាយជាថ្មនិងនាំព្រលឹងនាងទៅគង់នៅឋានសួគ៌ ។
ចំណែកព្រះគោចេះតែនាំប្អូនរត់គេចរហូតដល់កន្លែងមួយមានព្រៃច្រើនគ្រាន់បើក៏ពួននៅទីនោះ ។ ចាប់ពីព្រះគោទៅនៅត្រង់នោះមក ធ្វើឲ្យដើមឈើទាំងឡាយមានផ្លែផ្កាស្រសបំព្រង សត្វផងទាំងពួង ក៏ដូចអ្នកភូមិក្បែរៗនោះបានសម្បូណ៌សប្បាយប្លែកខុសពីធម្មតា ។ ដំណឹងនេះបានលេចឮទៅដល់ស្ដេចសៀម គេបានឲ្យហោរាទាយដឹងថា មានព្រះគោទៅនៅត្រង់នោះ ក៏នាំទាហានដេញតាមចាប់បន្តទៀត ។ ដោយចង់បានព្រះគោទៅនៅក្នុងស្រុករបស់គេខ្លាំងពេក ក៏ចេះតែតាមចាប់គ្រប់ពេលវេលា ។ ព្រះគោនាំប្អូនហោះគេចទៅដល់បន្ទាយលង្វែក មានព្រៃឫស្សីដុះយ៉ាងក្រាស់ព័ទ្ធជុំវិញ ក៏នាំគ្នាលាក់ខ្លួនពួននៅទីនោះ ។ ស្ដេចសៀមបានឲ្យហោរាទាយដឹងថាព្រះគោនៅទីនោះ ក៏លើកគ្នាមកតាមចាប់ តែចូលមិនរួចដោយមានព្រៃឫស្សីច្រើនពេក ក៏រកល្បិចបាញ់ប្រាក់ដួងមកច្រកក្នុងកាំភ្លើងបាញ់ចូលព្រៃឫស្សីនោះហើយត្រឡប់ទៅវិញ ។ ពេលក្មេងឃ្វាលគោមកដល់កន្លែងនេះរើសបានប្រាក់ដួងនៅតាមគុម្ពឫស្សី ក៏នាំគ្នាទៅប្រាប់ឪពុកម្ដាយ ធ្វើឲ្យអ្នកស្រុកនាំគ្នាមកកាប់ឆ្ការព្រៃឫស្សីដើម្បីយកប្រាក់នោះ ។ មិនយូរប៉ុន្មានឫស្សីទាំងនោះត្រូវខ្ទេចខ្ទីអស់ ។ សៀមបានលើកទ័ពមកម្ដងទៀត ពេលនោះព្រគោព្រះកែវប្រែកាឡាជាសត្វក្របី ហើយដើរចូលក្នុងហ្វូងក្របីដើម្បីបន្លំពួកសៀម ។ ស្ដេចសៀមបានយកព្រ័ត្រស្បែកក្របីព័ទ្ធជាសីមា ជុំវិញហ្វូងក្របីដើម្បីចាំមើល ។ ក្របីទាំងនោះលោតរំលងព្រ័ត្ររត់បាត់អស់នៅពេលពួកសៀមដេញវាយ តែព្រះគោ និង ព្រះកែវមិនព្រមលោតរំលងព្រ័ត្រក៏ឈរនៅស្ងៀមព្រោះខ្លាចសាបសិល្ប៍មន្ដវិជ្ជាផ្សេងៗ ។ ពួកសៀមចាប់ព្រះគោព្រះកែវហើយបានវាយជេរ ហើយយកទៅដាក់ឃុំទុកនៅស្រុកសៀមបាត់ទៅ។
វេលាយប់មួយ ព្រះគោព្រះកែវលួចរត់ចូលមកដល់ស្រុកខ្មែរវិញ ។ ពួកសៀមបានលើកទ័ពមកតាមចាប់ព្រះគោព្រះកែវស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែង រហូតដល់ចាប់បានម្ដងទៀត លែងហ៊ានជេរវាយ តែបែរជាសង់ប្រាសាទយ៉ាងស្អាតឲ្យព្រះគោព្រះកែវគង់នៅ ហើយមានជញ្ជាំងខ័ណ្ឌប្រាំពីរជាន់ និង មានអ្នកយាមយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ដោយខ្លាចព្រះគោលួចរត់ទៀត ។ ពួកសៀមយល់ថា កាលណាបានព្រះគោគង់នៅទីណា ទីនោះនឹងបានសុខក្សេមក្សាន្ដ ។ ដូច្នេះហើយបានជាពួកសៀមខំថែរក្សាព្រះគោព្រះកែវទុកយ៉ាងរឹងមាំ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក ព្រះគោព្រះកែវលែងបានវិលត្រឡប់មកស្រុកខ្មែរវិញរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ៕
សម្ដេចប៉ាប
សម្ដេចប៉ាបជាអ្នកដឺកនាំរបស់ព្រះសហគមន៍កាតូលិកដែលមានទីបញ្ជាការនៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់ នៅ អឺរ៉ុប។ សម្តេចប៉ាបជាលោកអភិបាលភូមិភាគទីក្រុងរ៉ូម និងឧត្តឬាធិការីរបស់សសន្តសិលា ដែលជាលោកអភិបាលទីមួយនៅទីក្រុងរ៉ុម (គាត់រស់ប្រហែលរវាហឆ្នាំ១ដល់ឆ្នាំ៦៧)។ នៅក្នុងព្រះសហគមន៏កាតូលិក,សម្ដេចប៉ាបយល់ឃើញថាឧត្ដរាធិការីសន្ដសិលាគឺជាសាវ័ក។ សម្ដេចប៉ាបបច្ចុប្បន្នគឺជា លោកហ្វ្រង់ស៊ីស,ដែលបានជ្រើសរើសនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែ មិនា ឆ្នាំ ២០១៣,​ដែលជាអ្នកបន្ដដំណែងពីលោក បែនឌីណីកទី១៦។ តំណែងរបស់សម្ដេចប៉ាបគឺបានទទួលស្គាល់ដោយប្រមុខនៃសាសនាកាតូលិក។
យុត្ដាធិកានៃសាសនារបស់លោកត្រូវបានហៅថា "ហូលីស៊ី",ឬ "អាផូសត្រូលិក" ខាងលើជាមូលដ្ឋាននៃប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់ក្នុងព្រះវិហាដែលសាវ័កសន្ដសិលាបានរងទុកលំបាកជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសរ៉ូម។ សម្ដេចប៉ាបគឺជាប្រមុខរដ្ឋនៃទីក្រុងវ៉ាទីកង់,ព្រះមហាក្សត្រដែលគ្រប់គ្រងរដ្ឋនៃទីក្រុងងបានក្ដោបក្ដាប់ទឹកដីបរិពន្ឋភូមិទាំងអស់នៃទីក្រុងរ៉ូម។ មុខងាររបស់សម្ដេចប៉ាបគឺជាមុខងារមួយដែលបានបង្កើតនៅឋិតឋេរនៅលើពិភពលោក ហើយ​ជាផ្នែកមួយខ្ពស់នៅលើពិភពលោកក្នងប្រវិត្ដសាស្ដ្រ។
សមេ្ដចប៉ាបកាលពីសម័យបុរាណបានជួយផ្សព្វផ្សាយច្រើនអំពីគ្រិស្ដសាសនា និង ការអធិដ្ឋានផ្សេងៗដែលមិនធ្វើអោយមានការឈ្លោះប្រកែករវាងលទ្វិផ្សេងទៀត។ នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំពួកគេបានអនុវត្ដតាមច្បាប់​ដែលមិន ទាក់ទងនឹងសាសនាសំខាន់មួយនៅភាគខាងលិចនៃប្រអឺរ៉ុប ព្រមទាំងដើរតួជាអាជ្ញាកណ្ដាលរវាងមហាក្សត្រគ្រិស្ដសាសនា។ បច្ចុប្បន្ននេះ, ក្នុងការបន្ថែមការរីកឡើងជំនឿនៃគ្រិស្ដសាសនា និង លទ្ឋិផងដែរ,​ សម្ដេចប៉ាបបានឧទ្ទិសដើម្បីអោយសាសនាទំាងមូលនឹងមានការទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក, ការធ្វើកុសលផលបុណ្យ, និង ការការពារសិទ្ឋមនុស្ស។
សម្ដេចប៉ាបមានមុខងារដែលបង្ខំអោយលះបង់អំណាចអាណាចក្រ,និង ប៉ាបបានធ្វើការអនុញ្ញាតច្បាប់នេះស្ទើរតែផ្ដាច់មុខដើម្បីជាសារះសំខាន់នៃសាសនា។​ ជាច្រើនសតវត្យន៏មកហើយ​, សម្ដេចប៉ាបអះអាងថា អំណាចនៃចម្រៀងសាសនាបានបញ្ជាក់បន្ថែមយ៉ាងរឹងមាំដែលមានកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧០ ជាសេចក្ដីប្រកាសនៅសទ្ឋាន្ដនៃភាពមិនចេះខុសរបស់សាវ័កដែលកម្រនឹងមានឪកាសបកស្រាយនៅជំនឿឫក្រុមសីលធម៏។ ឪកាសក្នុងការអធិប្បាយដំបូង(បន្ទាប់ពីមានសេចក្ដីប្រកាស)​ហើយរហូតដល់ពេលចុងក្រោយ និយមន័យសទ្ឋាន្ដនៃការសន្និដ្ឋានរបស់ម៉ារីនៅ​ ឆ្នាំ ១៩៥០។
រូបភាពតូច|ស្តាំ|បិទបោះត្រារបស់សម្ដេចប៉ាប។
ចំនងជើង និង ដើមកំណើត
មុនពេលកំណត់អោយប្រើចំនងជើង"សម្ដេចប៉ាប" នៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស,កាលបរិច្ឆេទនៅកណ្ដាលសតវត្សន៏ ទី១០។ ចំនងជើងនេះមានទាំងពីមុនសតវត្សន៏ទី៣ក្នុងការកំនត់ទូទៅមួយធ្លាប់បានផ្ដល់អោយសម្ដេចប៉ាបទំាងអស់។ ពីសតវត្សន៏ទី៦ចំនងជើងនេះបានបង្កើតដើម្បីជាឪកាសក្នុងការប្រើប្រាស់របស់សម្ដេចប៉ាបនៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូម,ហើយនៅក្នុងសតវត្សន៏ទី១១ចុងក្រោយនេះ សម្ដេចប៉ាប ក្រិចកូរីទី៧បានចេញសេចក្ដីប្រកាស ថាមានសេចក្ដីអធិប្បាយមួយយ៉ាងធំដោយធ្វើនៅក្នុងរដ្ឋ ដោយបន្ទាប់មានការបង្កើតនិងការសន្មតនៅភាគខាងលិច។ ​​​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ដេចប៉ាប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
ធម្មរាជាទី២
ធម្មរាជាទី២ (អង់គ្លេស: Dhamma Reachea II) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៤៨៦) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៤៧៦-១៤៨៦) ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រទី៤ របស់ ពញ្ញាយ៉ាត ទ្រង់ឡើងសោយរាជសម្បត្តិលើកទី២ក្នុងឆ្នាំជូត ត្រីស័ក ព.សករាជ ២០២០ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៤៧៦ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៣៩៩ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះធម្មរាជា រាមាធិបតី" មុនពេលព្រះអង្គសោយរាជជាលើកទី២ ទ្រង់បានរត់គេចខ្លួនពីការតាមសម្លាប់របស់ ស្រីសុរិយោទ័យ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៦១ នៃគ.សករាជ នៅពេលដែលទ្រង់បានផ្ញើសារលិខិតអំពីរាជប្រហារនេះទៅកាន់ ស្រីរាជា ទ្រង់ត្រូវបានពលសេនាប្រមាណជា ៥០០នាក់ វាយរំដោះខ្លួនចេញពីរាជវាំងចតុមុខ (បច្ចុប្បន្ន: ភ្នំពេញ) និង បាននាំយកគ្រឿងសោយរាជទាំង៥ រត់ទៅជាមួយផងដែរ ហើយទ្រង់បានទៅបង្កើតតំបន់អប្បគម៍ នៅសំរោងទង (បច្ចុប្បន្ន: កំពង់ស្ពឺ) និងបានយកតំបន់នោះឈរជើង ជាមូលដ្ឋានទ័ពនៅទីនោះ ដើម្បីតតាំងក្នុងជម្លោះរាជវង្សនេះ ក្រោយមក ក្រុមគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានជម្រុញឱ្យព្រះអង្គ ប្រកាសសោយរាជ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៦៩ នៃគ.សករាជ ក្រោយការឡើងសោយរាជរបស់ ស្រីសុរិយោទ័យ មួយឆ្នាំ ដែលធ្វើឡើងនៅរាជធានី ទួលបាសាន ក្នុងឆ្នាំ ១៤៦៨ នៃគ.សករាជ ។
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early Life
ធម្មរាជាទី២ មានបិតាព្រះនាម ពញ្ញាយ៉ាត និង មានមាតាព្រះនាម បុទមកេសរ ហើយព្រះអង្គមានបុត្រ២អង្គ បុត្រទី១ ព្រះនាម "ស្រីសុគន្ធបទ" និង បុត្រទី២ ព្រះនាម "ចន្ទរាជា" ហើយទ្រង់បានឡើងសោយរាជជាលើកទី២ បន្តពី ស្រីសុរិយោទ័យ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៧៦ នៃគ.សករាជ ក្រោយពេលជម្លោះរាជវង្សត្រីភាគីត្រូវបានបិទបញ្ចប់ផងដែរ ។ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពអំណាចរបស់ទ្រង់ ព្រះអង្គបានដាក់នគរកម្ពុជា ស្ថិតក្រោមចំនុះ នគរសៀម ដោយទ្រង់បានបញ្ជូននូវសួយសាអាករ ជាច្រើនសន្ធឹកថ្វាយទៅព្រះរាជាសៀម ដង្វាយរួមមាន៖ ព្រះមកុដមាស១ ព្រះសង្វារមាសពាក់ឆៀង ៣ខ្សែរ ព្រះសុពណ៌បាតមាស (ស្បែកជើងមាស) មួយសម្រាប់ ស្វេតច្ឆ័ត្រ១ ព្រះខ័នមាសដងខ្លី១ដើម ជាមួយនិងស្រោមដាវមាស ប្រាក់សុទ្ធ ៣ហាប ស្មើនិង ១៨០គីឡូ ដំរីមានភ្លុក ៦ក្បាល សេះចម្បាំង ២០០ក្បាល ក្រណាត់សូត្រ ១០ហឹប កប្បាស៥ហាប មានន័យថា គ្រឿងសំលី ស្មើនិង ៣០០គីឡូ សំពត់ហូល ៣០០កី ក្នុង១កី ស្មើ១៥ម៉ែត្រ គ្រែសូត្រ ១០០គ្រឿង (គ្រែសូត្រ មានន័យថា កន្លែងអង្គុយមានថ្នាក់សម្រាប់ពួកមន្ត្រី) គ្រឿងត្បូង ១០០ ថ្មកែវ ២០០ដុំ ។ ដូចនេះ ព្រះធម្មរាជាទី២ បានគ្រប់គ្រងទឹកដីរបស់ទ្រង់ ភាគខាងលិច ចាប់ពី បាត់ដំបង មង្គលបុរី (បច្ចុប្បន្ន: បន្ទាយមានជ័យ) មហានគរ ដល់ភាគខាងជើង សុរិន្ទ ម្លូព្រៃ ទន្លេរពៅ ប៉ាក់សេ ទៅទល់និងព្រំប្រទល់ នគរឡាវ ភាគឦសាន ចាប់ពី ស្ទឹងត្រែង មណ្ឌលគិរី រតនៈគិរី ទៅទល់និងព្រំប្រទល់ នគរអណ្ណាម ខាងកើតដល់ កំពង់ស្រកាត្រី ចុះមកផ្នែកខាងក្រោម ដល់ ស្រុកទឹកខ្មៅ ទៅទល់និង សមុទ្រចិនខាងត្បូង ។
បាតុភូតរញ្ជួយដី គ.សករាជ ១៤៧៨
Earthquake phenomenon AD 1478
ក្នុងឆ្នាំ ១៤៧៨ នៃគ.សករាជ អំឡុងពេលដែល ព្រះធម្មរាជាទី២ ធ្វើពិធីដំឡើងស័ក្ដិមន្ត្រីក្នុងព្រះបរមរាជវាំង នាទួលបាសាន (បច្ចុប្បន្ន: កំពង់ចាម) មានបាតុភូត រញ្ជួយដី បានកើតឡើងចំនួន ៥លើកស្រាលៗ ធ្វើឱ្យស្ដេច មន្ត្រី និង ប្រជារាស្ត្រក្នុងតំបន់ មានការភ្ញាក់ផ្អើលផងដែរ បាតុភូត រញ្ជួយដីនេះ មិនមានផលប៉ះពាល់អ្វីកើតឡើងក្នុងព្រះនគរនោះទេ គ្រាន់តែបាតុភូត ដ៏កម្រនេះ ត្រូវបានក្រុមមន្ត្រីក្នុងរាជវាំង ធ្វើកំណត់ត្រាទុកប៉ុនណោះ ។ ការធ្វើពិធីដំឡើងស័ក្ដិមន្ត្រីបានបន្តរហូតដល់ចប់ពិធី នៅក្មុងពិធីដំឡើងស័ក្ដិនេះ ទ្រង់ត្រាសបង្គាប់ ឱ្យដំឡើងស័ក្ដិដល់ចៅហ្វាយស្រុកចំនួន ៥នាក់ ដែលមានបណ្ដាស័ក្ដិ ១០ ហូពាន់ ដែលមានន័យថា មន្ត្រីដែលកាន់សិទ្ធកងទ័ព លើសពី ១០,០០០ (១មុឺននាក់) ។
ជំនឿលើពុទ្ធសាសនា និកាយ ហិនយាន
Belief in Hinayana Buddhism
ធម្មរាជាទី២ ទ្រង់មានជំនឿ ពុទ្ធសាសនា និកាយ ហិនយាន​ ទ្រង់ទំនុកបម្រុង ព្រះពុទ្ធសាសនាបានយ៉ាងល្អ ទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានរង្វាន់ដល់អស់មុខមន្ត្រី ឱ្យឡើងយសសក្ដិ ទ្រង់ប្រណីដល់ សមណៈជីព្រាហ្មណ៍ ទាំងបណ្ដាប្រជានុរាស្ត្រ ឱ្យយបានសុខក្សេមក្សាន្ត ទ្រង់មានព្រះទ័យ ប្រកាន់នូវទសពិធរាជធម៌ ជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាយព្រះរាជទ្រព្យ សង់សាលាឆាន់ សម្រាប់ព្រះសង្គសម្រាប់ព្រះសង្ឃ និង សាងសង់នូវកុដិស្នាក់អាស្រ័យដល់ព្រះសង្ឃក្នុងវត្តអារាមផងដែរ និង ជម្រុញឳ្យមានការសិក្សារៀនសូត្រស្រាវជ្រាវ ទៅលើផ្នែក បកប្រែភាសាបាលី ផងដែរ ។ ហើយព្រះអង្គបានលើកលែង យកពន្ធរាជការ និង ពន្ធព្រះរាជធានី រយៈពេល ៣ឆ្នាំ ក្នុងការគ្រងរាជរបស់ព្រះអង្គជាឆ្នាំ ដែលពលរដ្ឋ មានសុខសន្តិភាព និង មិនមានសង្គ្រាមបន្តទៀតនោះទេ ។ ព្រះធម្មរាជាទី២ ដែលព្រះរាជា យកចិត្តទុកដាក់ទៅលើសាសនា ព្រះពុទ្ធជាខ្លាំង ព្រះអង្គបានបួសរយៈពេល បីថ្ងៃ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៨៥ នៃគ.សករាជ ក្នុងអំឡុងពេលដែលព្រះអង្គបួស ព្រះអង្គបានធ្វើពិធី ដង្ហែរ ព្រះបរមសារីរិកធាតុ (ឆ្អឹង) របស់ ស្រីរាជា និង ស្រីសុរិយោទ័យ ដែលសុំបានពីស្ដេចសៀមមកវិញ យកមកតម្កល់ក្នុងចេតិយមួយ និង ធ្វើពិធី សូត្រមន្តធម្មទាន ឆ្លងចេតិយនោះផងដែរ ទ្រង់បរិច្ចាគព្រះរាជទ្រព្យ ដោយព្រះរាជសទ្ធានូវ វេរភូមិ២១ ស្រែ២១ ខ្ញុំប្រុស២១នាក់ ខ្ញុំស្រី២១នាក់ រទេះគោ២១​នឹម រទេះក្របី២១នឹម សេះ២១ក្បាល ដំរី២១ក្បាល និងគ្រឿងប្រគំផ្សេងៗ ថ្វាយទុកជាទាសាទាសី ឱ្យរក្សាព្រះចេតិយ ព្រះវិហារ សីមា សម្រាប់បោសច្រាសសំអាតជាប្រចាំ ។ មួយឆ្នាំក្រោយមក ព្រះអង្គបានប្រឈួនឈឺធ្ងន់ ហើយក៏សោយព្រះទីវង្គត់ នូវក្នុងរាជធានីទួលបាសាន ក្នុងឆ្នាំ ១៤៨៦ នៃគ.សករាជ ព្រះបរមវង្សា នាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រី លើកព្រះសពតម្កល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋស្រេច ទើបអញ្ជើញ ព្រះស្រីសុគន្ធបទ ជាព្រះរាជបុត្រាច្បង ឱ្យឡើងគ្រងរាជសម្បត្តិបន្តពីបិតារបស់ទ្រង់ ។
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
តាមរយៈឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ 1991 និង 2001 មានការសរសេរបំភ្លៃថា ព្រះធម្មរាជាទី២ គឺជាបុត្ររបស់អ្នកម្នាងសុីសាង៉ាម ដែលជាជាតិសាសន៍សៀម ប៉ុន្តែទោះជាមានការសរសេរបំភ្លៃយ៉ាងណា អ្នកនិពន្ធបានធ្វេសប្រហេសរឿងមួយ គឺមិនអាចបំភ្លៃពេលវេលា នៃ ការបំលាសទីរបស់ ព្រះបរមរាជាទី១ ឬ ពញ្ញាយ៉ាត បាននោះទេ តាមរយៈទឡ្ហីករណ៍ នៃការសិក្សារបស់ក្រុមបុរាណាចារ្យ ដែលពណ៌នា អំពីព្រះពញ្ញាយ៉ាត បានលើកទ័ពទៅបណ្ដេញសៀមចេញពីទឹកដីអង្គរ និងបានយកសុីសាង៉ាម ធ្វើជាស្នំឯក ដែលជាឋានៈនៃលំដាប់រងទី២ បន្ទាប់ពីឋានៈព្រះមហេសី នៅក្នុងពេលដែលពញ្ញយ៉ាត មានទំនាក់ក្នុងពេលវេលា នៃព្រឹត្តិការណ៍ទី២ ហើយធម្មរាជា ប្រសូត្រនៅក្រុងចតុមុខ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ទី៣ តើធម្មរាជាទី២ ក្លាយជាកូន សុីសាង៉ាម ដោយវិធីណា ? ឬ មួយអ្នកសរសេរបំភ្លៃចង់មានន័យថា សុីសាង៉ាម ប្រើពិធីពន្យាកំណើត ? នៅមានចំនុចមួយទៀត ដែលព្រះស្រីរាជា ជាបុត្រទី២ កើតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ទី២ ហេតុម្ដេច បានមានម្ដាយ បទុមកេសរ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ទី៣ នៃទំនាក់ទំនង នៅចតុមុខ ? នេះជាព្រឹត្តិការណ៍បំលាសទីរបស់ ពញ្ញាយ៉ាត ក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ 1969 ពញ្ញាយ៉ាតរត់ភៀសខ្លួនពីក្រុងអង្គរ មកទួលបាសាន បន្ទាប់មកបង្ករទ័ពទៅបណ្ដេញសៀមរំដោះក្រុងអង្គរ ក្រោយមកចាកចោលក្រុងអង្គរ មកទួលបាសានម្ដងទៀត ទួលបាសានជួបទឹកជំនន់ធំនាឆ្នាំរោង ទើបរើរាជធានីមកចតុមុខ មានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកម្នាងទី៣ នៃកំណើតធម្មរាជា ។
អាំភើ
រូបភាពតូច|ការិយាល័យអាំភើម៉ែសាយ [[ខេត្តឈៀងរ៉ាយ]] អាំភើ ឬ អំភើ (อำเภอ) គឺ​ជា​ផ្នែក​រដ្ឋបាល​កម្រិត​ទី 2​ របស់​ប្រទេស​ថៃ ជាធម្មតាបកប្រែជា "ស្រុក" អាំភើបង្កើតជាខេត្ត ឬចង្វាត និងមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងស្រុក មេ​ស្រុក​គឺ លោកអាំភើ (นายอำเภอ) អាំភើត្រូវបានបែងចែកទៅជាតំបន់ (ตำบล, តំបល) ឬអនុសង្កាត់
ប្រទេសថៃទាំងមូលមាន​ 878 ស្រុក មិនរាប់បញ្ចូលទាំង 50 ស្រុកនៃទីក្រុងបាងកក ដែលត្រូវបានគេហៅថាខេត្ត ឬខណ្ឌ (เขต) ចំនួន​អាំភើ​តាម​ខេត្ត​ខុស​ៗ​គ្នា មក​ពី​បី​ខេត្ត​តូច​បំផុត រហូតដល់ 50 ស្រុកទីក្រុងនៃទីក្រុងបាងកក ទំហំ និង​ចំនួន​ប្រជាជន​អាំភើ​ក៏​ខុស​គ្នា​ខ្លាំង​ដែរ​ ប្រជាជន​តិច​បំផុត​គឺ​នៅ​ស្រុកកោះគូត (ខេត្ត​ត្រាច) ដែល​មាន​ពលរដ្ឋ​ត្រឹម​តែ 2,042 ​នាក់ ខណៈ​ស្រុកមឿងសមុទ្រប្រាការ (ខេត្តសមុទ្រប្រាការ) ​មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ចំនួន 509,262 ​នាក់ ខណ្ឌរបស់បាងកកមានតំបន់តូចបំផុត ខណ្ឌសម្ព័ន្ធវង្សគឺជាស្រុកតូចបំផុត ជាមួយនឹងចម្ងាយត្រឹមតែ 1.4 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ចំណែកអំភើនៃ​តំបន់​ភ្នំ​ដែល​មាន​ប្រជាជន​តិច​ជាង​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន ស្រុកអ៊ុំផាង (ខេត្តតាក) នៅ 4,325.4 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា គឺធំជាងគេ ហើយមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនទាបបំផុតផងដែរ
ឈ្មោះអាំភើជាធម្មតាមានតែមួយ ប៉ុន្តែក្នុងករណីមួយចំនួន ឈ្មោះថៃផ្សេងគ្នាមានទម្រង់ដូចគ្នាជាភាសាអង់គ្លេស ដោយសារកំហុសនៃប្រព័ន្ធរ៉ូម៉ាំង ករណីលើកលែងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ តែ​ឈ្មោះអាំភើឆ្លើមព្រះកេរ្តិ៍ ដែលត្រូវបានផ្តល់ឱ្យស្រុកចំនួន 5 ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1996 ក្នុងពិធីអបអរសាទរខួបលើកទី 50 នៃការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពលអតុល្យតេជ ពាក្យ เฉลิมพระเกียรติ មានន័យថា 'រំលឹកដល់' ឬ 'ជាកិត្តិយសដល់' សមាជិកគ្រួសាររាជវង្ស
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុករបស់ប្រទេសថៃ
ខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា
ខេត្តអយុធ្យា គឺជាខេត្តដែលមានទន្លេប្រសព្វគ្នាគឺ ទន្លេលពបុរី ទន្លេចៅព្រះយ៉ា និង ទន្លេប្រាសាក់។ ប្រៀបបានទៅនឹងទន្លេនៅមុខព្រះបរមរាជរាំងនៃរាជធានីភ្នំពេញ ដែលមានទន្លេ៣គឺ ទន្លេសាប ទន្លេមេគង្គនិងទន្លេបាសាក់ ដែលព្រះជាខ្មែរនៅសម័យចតុមុខ បានជ្រើសយកទីតាំងនេះជាកន្លែងដូចគ្នាទៅហ្នឹងអយុធ្យា ក្រោយពីបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងខេត្តនេះប្រមាណជា ៦៤ឆ្នាំ។
តាមឯកសារពង្សាវតាសៀមបានបញ្ជាក់ថា អាណាចក្រអយុធ្យា មានស្ដេចសោយរាជ្យ៤ គឺ
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
អង្គប៊ុន
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ព្រះចៅសិរីបុណ្យសារ ( ພຣະເຈົ້າສິຣິບຸນຍະສາຣ  ; พระเจ้าสิริบุญสาร   ; បានទទួលមរណៈភាពនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៧៨១) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា អង្គប៊ុន ( ອົງບຸນ ) ប៊ុនសាន ឬ ជ័យជេដ្ឋាធិរាជទី ៣ គឺជាព្រះមហាក្សត្រទី៣ នៃព្រះរាជាណាចក្រវៀងចន្ទន៍(ឆ្នាំ ១៧៦៧ ដល់ ១៧៨១)។
អង្គប៊ុន គឺជា​បុត្រ​ទី​២​របស់​ព្រះបាទ​ជ័យជេដ្ឋាធិរាជទី ២ ។ ព្រះអង្គត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលខេត្ត ជ័យខ្វែងនៅឆ្នាំ១៧៣៥ ។ នៅឆ្នាំ ១៧៦៧ ព្រះរាមរបស់ទ្រង់អង្គលងបានសោយទិវង្គតដោយគ្មានទាយាទ។ ដោយ​មាន​ជំនួយ​ពីព្រះវូ ព្រះអង្គប៊ុនបាន​ឡើង​សសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រវៀងចន្ទន៍​ថ្មី។
នៅ​ពេល​នោះ ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍​ជា​រដ្ឋ​គ្រប់គ្រង​របស់ ​ភូមា ។ ស្តេចភូមាបានចាត់ទុកព្រះរាជាណាចក្រលាវជាមូលដ្ឋានរបស់ព្រះអង្គដើម្បីពង្រីកទៅខាងកើតបន្ថែមទៀត។ ដូច្នេះ ព្រះបាទ​តាកស៊ីននៃសៀម​សម្រេច​ចិត្ត​វាយ​លុក​នគរ​លាវ។ នៅឆ្នាំ១៧៧៨ កងទ័ពសៀមក្រោមការដឹកនាំរបស់ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក (ក្រោយមក រាមាទី១ ) បានវាយលុកក្រុងវៀងចន្ទន៍។ ក្រោយ​ការ​ឡោម​ព័ទ្ធ​បាន​បួន​ខែ រាជធានី​ត្រូវ​សៀម​ចាប់​យក។
អង្គប៊ុនភៀសខ្លួនចូលព្រៃ ទីបំផុតក៏សម្រេចចិត្តចុះចូលជាមួយសៀម។ ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក វៀងចន្ទន៍​បាន​ក្លាយ​ជា​ទីពឹង​របស់​សៀម។ បុត្រទ្រង់ភាគ​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់​យក​ទៅ​ធនបុរីជា​ចំណាប់​ខ្មាំង​ក្នុង​នោះ​មាន ណាន់ថាសេន ឥន្ទវង្ស អនុវង្ស និង ​ខាំវ៉ែន ។ ខាំវ៉ែន ក្រោយមកបានក្លាយជាប្រពន្ធចុងរបស់រាមាទី១
ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា អង្គ​ប៊ុន​បាន​បះបោរ​ប្រឆាំង​នឹង​សៀម​នៅ​ឆ្នាំ ១៧៨០ ទ្រង់​បាន​សម្លាប់​ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​សៀម​ដែល​តែងតាំង ​ព្រះយ៉ាសុពោធិ ។ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៧៨១ ព្រះអង្គត្រូវបានសៀមចាប់ ហើយប្រហារជីវិត។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Lao-language text
រឿង ក្បូនជីវិត
រឿង ក្បូនជីវិត គឺជាស្នាដៃរបស់លោក ទី ជីហួត ចុងក្រោយ
រឿង
មាលាជាក្មេងកំព្រាម្តាយតាំងពីតូច។ ឪពុកនាងឈ្មោះ តេជ័យ ជា​មន្ត្រី​បម្រើការក្នុងវាំង​។ គាត់មានភរិយាក្រោយឈ្មោះ ចន្ទី និងមានកូនស្រីម្នាក់ ឈ្មោះ ពិសី។ ចន្ទីជាម្តាយចុងដែលមានចិត្តកំណាចឫស្យា គ្មានមេត្តាចំពោះនាង មាលាឡើយ។ ពេលដែលលោកតេជ័យទៅបំពេញការងារនៅរាជវាំង នាងចន្ទី តែងធ្វើទារុណកម្មលើរាងកាយមាលាឥតល្ហែល្ហើយ។ ដោយមិនអាចរស់នៅក្នុង ស្ថានភាពដ៏លំបាកឥតស្រាកស្រាន្តនេះបាន នាងមាលាក៏លួចរត់ទៅរស់នៅជា មួយលោកតាលោកយាយរបស់នាងនៅឯជនបទ។ ត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ពុំឃើញ កូនសំណព្វ លោកតេជ័យភ័យស្លន់ស្លោរបញ្ជាឲ្យកូនចៅដើររកកូនសព្វទីកន្លែង តែរកពុំឃើញ។ លុះទទួលបានដំណឹងថាមាលានៅផ្ទះឪពុកម្តាយ លោកតេជ័យ ក៏តាមទៅយក ប៉ុន្តែត្រូវនាងបដិសេធ។ ដោយមានការពន្យល់ពីលោកឪពុកអ្នក ម្តាយផង លោកតេជ័យក៏យល់ព្រមឲ្យនាងមាលារស់នៅជាមួយលោកតាលោក​យាយ។
ថ្ងៃ​មួយ ចំរុង ជាវិចិត្រករដៃឯក ទើបនឹងត្រឡប់មកពីសិក្សារៀនសូត្រ​ក្នុង​សំណាក់លោកគ្រូអាចារ្យទិសាបាមោក្ខ បានធ្វើដំណើរទៅផ្ទះលោកតាទេព សិលាក្នុងបំណងឲ្យលោកតាឆ្លាក់រូបឲ្យ។ លោកតា​ទេពសិលាបានណែនាំរូប​ចម្លាក់​ជាច្រើនដល់ចំរុង ប៉ុន្តែយុវកំលោះពុំពេញចិត្តនឹងចម្លាក់មួយណាសោះ ក៏ស្នើសុំឲ្យលោកតាជួយឆ្លាក់រូបតាមរូបគំនូរដែលខ្លួនគូរដោយផ្ទាល់ដៃ ដែលរូប​នោះគឺជារូបរបស់មាលា។ លោកតាខឹងនឹងចំរុងយ៉ាងខ្លាំងដែលគាត់គិតថាចំរុង​មើលងាយគាត់។ ក្នុងខណៈដែលចំរុងទៅផ្ទះលោកតា ចំរុងបានជួបជំពាក់នឹង​សម្រស់ដ៏ស្រស់សោភារបស់មាលា ហើយក៏បានលេបខាយសំដីក្នុងស្នេហា។
ថ្ងៃមួយ ពេលនាងមាលាទៅបេះផ្កាតែម្នាក់ឯង នាយអួង​ដែលជា​មនុស្ស​ខិលខូច មានបំណងអាក្រក់លើរាងកាយនាង តែបានចំរុងទៅជួយ​ទាន់​ហើយប្រដៅ​ជននោះទៅ។ ចាប់តាំងពីថ្ងៃនោះមក អ្នកទាំងពីរក៏បានយល់ចិត្ត យល់ថ្លើមគ្នាកាន់តែខ្លាំង។ ក្នុងវ័យពេញក្រមុំនេះ នាងមាលាក៏ត្រូវបានលោក​តេជ័យតាមមកយកនាងទៅរស់នៅជាមួយវិញ។ នាងមាលាមិនចង់ ទៅ​ទេ ព្រោះ​ត្រូវឃ្លាតឆ្ងាយពីទ្រនំដែលផ្តល់សុភមង្គលផង ម្យ៉ាងត្រូវឃ្លាតពីសង្សារផង។
ថ្ងៃមួយព្រះមហា្សត្របានរៀបចំពិធីចម្រើនព្រះជន្មព្រះរាជបុត្រព្រះនាម ឆាយ៉ា ក៏បានប្រកាសឲ្យមន្ត្រីទាំងអស់នាំកូនស្រីក្រមុំទៅថ្វាយព្រះពរព្រះអង្គក្នុង​បំណងស្វែងរកស្រីម្នាក់ធ្វើជាមហេសី។ ព្រះរាជបុត្រឆាយាសព្វព្រះ​ទ័យនឹង​សម្រស់របស់មាលា ក៏បញ្ជាអាមាត្យនាំសារមកដល់គេហដ្ឋានលោកតេជ័យតែ​ម្តង។ លោកតេជ័យមន្ត្រីសប្បាយចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែត្រូវរលាយទៅវិញដោយ​សារ​មាលាបដិសេធដាច់អហង្ការមិនរៀបអភិសេកជាមួយព្រះរាជបុត្រាឡើយ គឺ ​​នាងស្មោះស្ម័គ្រតែជាមួយចំរុងម្នាក់គត់។ លោកតេជ័យខឹងយ៉ាងខ្លាំងក៏​បណ្តេញ​​មាលាចេញពីផ្ទះដោយគ្មានអាឡោះអាល័យ។ ចំរុងបានដឹងរឿង​ហើយក៏នាំ​មាលា​ទៅរស់នៅផ្ទះរបស់ខ្លួន។ ឪពុកចំរុងបដិសេធជាដាច់ខាត គឺចំរុងត្រូវបាន​ឪពុកម្តាយភ្ជាប់ពាក្យជាមួយនាងសុខារីកូនស្រីរបស់សេដ្ឋីម្នាក់រួចទៅហើយ។ នាងមាលាក៏ត្រូវគេបណ្តេញចេញពីផ្ទះម្តងទៀត។ ចំរុងក៏ចុះចេញពីផ្ទះទៅ​តាម​មាលាបណ្តូលចិត្ត ដោយមានប្រាក់កាសខ្លះដែលម្តាយលួចផ្តល់ឲ្យ​សម្រាប់​​ចាយ​វាយតាមផ្លូវ។ ចំរុង និងមាលា ត្រាច់ចរលីលារហូត​ទឹកដី​ឧត្តរបុរី ហើយ​រស់​នៅ​កសាងជីវិតនៅទីនោះ។
រួមរស់លើទឹកដីថ្មីនៃឧត្តរបុរីបានជាងមួយឆ្នាំ ចំរុងជួញដូរបានប្រាក់ ធូរធារគ្រាន់បើរហូតមានឈ្មោះជានាយពាណិជ្ជវ័យក្មេង។ ថ្ងៃមួយ ចំរុងក៏លា ប្រពន្ធទៅរកស៊ីផ្លូវឆ្ងាយជាមួយភូរិន្ទជាសម្លាញ់និងជាសិស្សរួមគ្រូទិសាបាមោក្ខ​ជាមួយគ្នា។ ចំរុង និង ភូរិន្ទធ្វើដំណើរតាមសំពៅនាំយកទំនិញទៅលក់នៅស្រុក​ក្រៅដោយបន្សល់ទុកនូវក្តីអាឡោះអាល័យដល់មាលា។ សំពៅ​បាន​នាំនាយ​ពាណិជ្ជជាច្រើននៅលើផ្ទៃសាគរអស់រយៈ៧ថ្ងៃ ស្រាប់តែជួបនឹងព្យុះ​សង្ឃរា​ កំណាចមួយយ៉ាងសាហាវ បណ្តាលឲ្យនាយភេត្រា និងនាយ​ពាណិជ្ជ​ទាំងឡាយ​បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតអស់លើកលែងតែភូរិន្ទម្នាក់គត់​ដែលរួចជីវិត ដោយសារ​បានតោងបន្ទះក្តារជាប់ ហើយត្រូវបានសំពៅមួយ​ទៀតជួយ​សង្គ្រោះ។ ភូរិន្ទរូតរះ​បន្តដំណើរមកប្រាប់ដំណឹងអកុសលនេះដល់​មាលា។ មាលាកើតទុក្ខ​ក្តុកក្តួល​ជា​ពន់ពេក នឹកអាល័យស្វាមីកម្សត់កម្រជាមួយ​គ្នារហូតសន្លប់បាត់​ស្មារតី និងធ្លាក់​ខ្លួនឈឺជាច្រើនថ្ងៃ តែបានភូរិន្ទ និងអ្នកភូមិ​ជួយ​យកអាសាហូត​ជាសះ​ស្បើយ។ ចាប់តាំងពីថ្ងៃនោះមក ភូរិន្ទតែងតែជួយមើលការខុស​ត្រូវ​សុខទុក្ខនាងមាលាជា​ប្រចាំរហូតក្លាយទៅជាសេចក្តីស្នេហា ហើយអ្នកទាំងពីរ​ក៏ទទួលយកគ្នា រៀប​ការ​ជាប្តី​ប្រពន្ធ។
ពីរឆ្នាំក្រោយមក ចំរុងដែលគេយល់ថាស្លាប់ទៅហើយនោះ  ក៏ត្រឡប់​មកផ្ទះវិញដោយក្តីនឹករលឹកប្រពន្ធជាពន់ពេក។ ចំរុងរៀបរាប់ពីហេតុការណ៍​ក្រោយពេលលិចសំពៅដែលធ្វើឲ្យខ្លួនឃ្លាតពីភរិយា គឺចំរុងបានតោងបន្ទះ​ក្តារ​មួយ ហើយរសាត់អណ្តែតទៅទើលើកោះខ្មោច។ នៅលើកោះខ្មោចនោះ ពួក​កុលសម្ព័ន្ធមិនឲ្យចំរុងត្រឡប់មកផ្ទះវិញទេ។ ច្រើនខែក្រោយមក ចំរុងរកល្បិច​ធ្វើក្បូនលាក់ទុកក្នុងព្រៃ ហើយមាន​ឱកាសល្អក៏លួចទម្លាក់ក្បូនចូលសមុទ្រ គេច​ខ្លួនមកផ្ទះវិញបានសម្រេច។
ក្តីសប្បាយរីករាយពេលបានជួបមុខប្តីមិនបានប៉ុន្មានផង មាលាក៏កើតទុក្ខក្តុកក្តួលឡើងវិញ ព្រោះនាងបានរៀបការ ជាថ្មីជាមួយភូរិន្ទរហូតមានផ្ទៃ ពោះជាងប្រាំខែ​ទៅហើយ។ ក្រោយពីដឹងការពិត ចំរុងខឹងក្រោធយ៉ាងខ្លាំង ក៏ ប្រុងប្រហារជីវិតភូរិន្ទ តែមាលាយំអង្វរយកខ្លួនទៅពាំង។ ចំរុងក៏ស្នើឲ្យ​មាលា​​លែងលះ​ពីភូរិន្ទវិញ ខ្លួននៅតែស្រឡាញ់ប្រពន្ធដូចដើម។ សំណើនេះ នាងមាលា បដិសេធ ព្រោះនាងផ្ទៃពោះជាមួយភូរិន្ទទៅហើយ ធ្វើឲ្យចំរុងផ្ទុះកំហឹងឡើង វិញ ហើយក៏បណ្តេញមាលា និងភូរិន្ទចេញពីផ្ទះដោយពាក្យសំដីដ៏គ្រោកគ្រាត។ មាលា និងភូរិន្ទក៏ដឹកដៃគ្នាចុះចេញពីផ្ទះទាំងក្តីសោកសង្រេងសង្រៃ ក្រោម​ក្រសែ​​ភ្នែកដ៏សែនឈឺចាប់របស់ចំរុង។
ភឿង សុភ័ណ្ឌ
ឯកឧត្ដម​ ភឿង​  សុភណ្ឌ​ កេីតនៅថ្ងៃទី២៣​ មេសា​ ១៩៥៤-២០២០​ (អនិច្ចកម្ម​)​។  ជា​បណ្ឌិត​ផ្នែក​ស្ថាបត្យកម្ម​និងជា​សាស្រ្ដ​ាចារ្យ​ជាន់ខ្ពស់ប្រទេស​បារាំង​ មុនត្រលប់មក​កម្ពុជា​ដេីម្បី​យក​ចំនេះ​ជំនាញ​មក​អភិវឌ្ឍន៍​ធនធាន​មនុស្ស​នៅកម្ពុជា។
Jibaku Shōnen Hanako-kun
Jibaku Shōnen Hanako-kun (地縛少年花子くん) គឺជាតុក្កតាម៉ាងង៉ះជប៉ុន រឿងដោយ អ៊ិរ៉ុ អៃដា ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយជាស៊េរីក្នុងទស្សនាវដ្តី Square Enix shōnen manga Monthly GFantasy ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ សៀវភៅត្រូវបានប្រមូលជា ១៣ ភាគ ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ការសម្របខ្លួនទូរទស្សន៍តុក្កតាអានីមេដោយ Lerche ផ្សាយចាប់ពីខែមករាដល់ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២០
ព្រះចេតិយ៍ព្រះស៊ីសុវត្ថិ
ព្រះចេតិយ៍ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ឬព្រះចេតិយ៍ព្រហ្មមុខបួនមានទីតាំងស្ថិតនៅលើខឿននៃរានហាល ដែលមានកាំជណ្តើរជាថ្នាក់ៗ សម្រាប់ឡើងទៅកាន់ព្រះចេតិយ៍នោះផង។ ព្រះចេតិយ៍នេះបានកសាងឡើងដោយព្រះស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្សដើម្បីសម្រាប់បញ្ចុះព្រះអដ្ឋិធាតុបិតាព្រះអង្គគឺព្រះបាទស៊ីសុវត្តិដែលព្រះអង្គចូលទីវង្គតនៅថ្ងៃទី០៩ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩២៧។ ព្រះចេតិយ៍នេះមានកម្ពស់ប្រមាណ ២០ម៉ែត្រ ហើយត្រូវបានជួសជុល និងលាបពណ៌ជាថ្មីឡើងវិញ ដោយព្រះករុណាព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ក្រោយពីព្រះអង្គធ្វើព្រះរាជមាតុភូមិនិវត្តន៍នៅថ្ងៃទី១៤ ខែវិខ្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩១ និងក្រោយពេលព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជ្យជាលើកទី២ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩៣ ។ រូបភាពតូច
សម្ដេចមហាវិមលធម្មជ័យ
សម្ដេចមហាវិមលធម្មជ័យ ក្នុងឋានៈជាសង្ឃរាជាគណៈថ្នាក់ឯក បើប្រៀបធៀបនឹងមន្ត្រីសម័យនោះគឺស្មើនឹងមន្ត្រីសំរាប់ឯក ទីមហាទេព (គ.ស.១៥១៦-១៥៦៧?) ក្នុងជំនាន់ស្ដេចចន្ទរាជា និង បរមិន្ទរាជា។ កាលថ្ងៃទី៩ កើត ខែផល្គុន ឆ្នាំជូតអដ្ឋស័ក ព.ស.២០៦០, គ.ស. ១៥១៦, ម.ស. ១៤៣៨, ច.ស. ៨៧៨ សម្ដេចៅពញា ចន្ទរាជា តែងតាំងទ្រទូងរត្នទាំង៧ក្នុងនោះមានព្រះអង្គសួសផងដែរត្រូវតាំងជាសង្ឃនាយកដែរ។
ឃុំបន្ទាយចក្រី
=រដ្ឋបាល= មាន ១៨ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ំោនតេ​​ាំងុិលា
រូបភាពតូច|ស្ថានីយ៍រថភ្លើងរបស់ទោចក្រយានយន្ត។ ភូមិអួឡឹនដិនដិនគឺជាទីក្រុងស៊ីលីមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ប៊ីប៊ីប៊ីក្នុងឃុំឃ្យោររោយ 6 គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងនៃទីក្រុងដែលមានឈ្មោះដូចគ្នា។ វាមានប្រជាជន 6.090 នាក់។
អំពីទូរទស្សន៍
ការសេចក្តី​សង្ខេបអត្ថបទ​
ដំណើរការ​នៃ​ការ​សរសេរ​អត្ថបទ​ (Writing process)ចាប់​តាំង​ពី​ទសវត្សរ៍ ឆ្នាំ ១៩៧០ មក អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​បាន​ព្យាយាម​ស្វែងយល់​អំពី​អ្វី​មួយ ដែល​សព្វថ្ងៃ​នេះយើង​ស្គាល់​ថា​ជា ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​សរសេរ​អត្ថបទ (writing process) ។ គំនិត​គន្លឹះ​មួយ​ (key concept) នៅ​ក្នុង​ការ​បង្រៀន​វិធី​តែង​សេចក្តី (writing) និង ក្នុង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ការនិពន្ធ (composition studies) គឺ អ្នក​ជំនាញ​​ខាង​ដំណើរការ​និពន្ធ (process scholars) បាន​​ដើរ​តួ​សំខាន់​បំផុត​ក្នុង​ការ​ជួយ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ចំណាប់​អារម្មណ៍​របស់​គ្រូ​បង្រៀន​ ​ពី​ការ​ឲ្យ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​​ស្នាដៃ​និពន្ធ​របស់​សិស្ស (students' written products) ហើយ​​ងាក​ទៅរក​ការ​​បង្រៀន​​អំពី​ដំណើរការ​នៃ​ការ​សរសេរ​របស់​សិស្ស​ (students' writing processes) វិញ​ម្តង ។
ការ​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ដំណើរការ​នៃ​ការនិពន្ធ (Composing process) ត្រូវ​បាន​នាំ​មុខ​គេ​ដោយ​អ្នក​ជំនាញ​ច្រើន​រូប​ (scholars) ដូច​ជា លោក​ស្រី ជែណិត អេមិគ (Janet Emig)​ តាម​រយៈ​អត្ថបទ​ "The Composing Processes of Twelfth Graders" (ដំណើរការ​និពន្ធ​របស់​សិស្ស​ថ្នាក់​ទី ១២) (បោះពុម្ព​ឆ្នាំ 1971), លោក​ស្រី សឹនដ្រា ភឹល (Sondra Perl) តាមរយៈ​អត្ថបទ "The Composing Processes of Unskilled College Writers" (ដំណើរការ​និពន្ធ​របស់​អ្នក​និពន្ធ​គ្មាន​បទពិសោធន៍ ជា​និស្សិត​នៅ​តាម​​មហាវិទ្យាល័យ) (បោះពុម្ព​ឆ្នាំ 1979) , និង លោក​ស្រី លីនដា ផ្លៅវ័រ (Linda Flower) និង លោក​ ចន អ័រ ហេស៍ (John R. Hayes) តាម​រយៈ​អត្ថបទ "A Cognitive Process Theory of Writing" (ទ្រឹស្តី​នៃ​ដំណើរ​ការ​យល់ដឹង​អំពី​ការសរសេរអត្ថបទ) (បោះពុម្ព​ឆ្នាំ 1981)​ ។
ដោយសារ​ការ​សរសេរ​គ្មាន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​សម្ពាធ​ខាង​ក្រៅ និស្សិត​ទទួល​ផល​ប្រយោជន៍​ច្រើន​ពី​ការ​ណែនាំ​អំពី​​របៀប​​សរសេរ​អត្ថបទ (writing instruction) នៅ​ពេល​ដែល​​ការ​ណែនាំ​នោះ​ជួយ​ឲ្យ​ពួក​គេ​ដឹង​ថា អ្វី​ៗ​ដែល​ពួក​គេ​សរសេរ ជាប់​ទាក់​ទង​ជា​មួយ​នឹង​​ជីវិត​ជាក់​ស្តែង​នៅ​ក្រៅ​រង្វង់​ថ្នាក់​រៀន ។ តាម​មតិ​របស់​លោក​ស្រី អ័ន្ន អ៊ី ប័រថ័ហ្វហ្វ៍ (Ann E. Berthoff), កិច្ចការ​របស់​គ្រូបង្រៀន "គឺ​ត្រូវ​តាក់តែង​ជំហាន​​នៃ​លំហាត់​អនុវត្ត (sequences of assignments) ដែល​បណ្តោយ​ឲ្យ​និស្សិត​រកឃើញ​ដោយ​ខ្លួន​គេ​នូវ​អ្វី​ៗ​ដែល​ភាសា​អាច​ធ្វើ​បាន និង អ្វី​ៗ​ដែល​ពួក​គេ​អាច​​ធ្វើ​បាន​ជា​មួយ​នឹង​ភាសា​" ។
កាល​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧២ លោក ដូណ័លដ៍ អឹម ម័ររ៉េ (Donald M. Murray) បាន​បោះពុម្ព​សេចក្តី​ប្រកាស​ខ្លី​មួយ (manifesto) ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា "Teach Writing as a Process Not Product" (ចូរ​បង្រៀន​វិធី​សរសេរ ទុក​​ដូច​ជា​ដំណើរ​ការ​មួយ និង មិន​ត្រូវ​ទុក​ដូច​ជា​ស្នាដៃ​មួយឡើយ) ហើយ​​សម្តី​នេះ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ សម្រែក​ទាមទារ​មួយ​ ដែល​គ្រូបង្រៀន​ខាង​វិធីសរសេរ​អត្ថបទ​​ច្រើន​នាក់​កំពុង​តែ​ស្រែក​ទាម​ទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ ។ ដប់​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨២ លោក​ស្រី​ ម៉ាក់ស៊ីន ហែស្តុន (Maxine Hairston) បាន​ជំទាស់​ថា ការបង្រៀន​វិធី​សរសេរ​អត្ថបទ បាន​ឆ្លងកាត់​​ដំណាក់​កាល​នៃ "ការ​ប្តូរ​គម្រូ" (paradigm shift) ដោយ​បាន​បង្វែរ​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ពី ស្នាដៃ​និពន្ធ (written products) ទៅ​ចាប់​អារម្មណ៍​លើ ដំណើរការ​នៃ​ការសេរអត្ថបទ​ (writing processes) វិញ​ម្តង ។
​រយៈកាល​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ គ្រប់​គ្នា​សន្មតិ​​ទូទៅ​ថា​ ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​សរសេរ​អត្ថបទ ប្រតិបត្តិ​នៅ​ក្នុង​ ដំណាក់​កាល (stages)​ មួយ​ចំនួន​ដូច​ខាង​ក្រោម​នេះ ៖
អ្វីដែលឥឡូវនេះត្រូវបានគេហៅថា "ប្រកាសដំណើរការ" ការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញឱ្យឃើញថាវាជាការកម្រត្រឹមត្រូវដើម្បីរៀបរាប់អំពី "ដំណាក់កាល" ទាំងនេះជាជំហានថេរនៅក្នុងដំណើរត្រង់។ ផ្ទុយទៅវិញពួកគេត្រូវបានទស្សនាទានត្រឹមត្រូវជាផ្នែកនៃទាំងមូលស្មុគស្មាញឬផ្នែកមួយនៃដំណើរការហៅខ្លួនឯងដែលត្រូវបានគេម្តងហើយម្តងទៀតជាច្រើនដងនៅទូទាំងដំណើរការសរសេរត្រួតគ្នា។ ដូច្នេះអ្នកនិពន្ធទម្លាប់រកឃើញថា, ឧទាហរណ៍, ការផ្លាស់ប្តូរនិងការបំផុសបោះពុម្ពផ្សាយបង្កឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនៃគោលបំណងមួយ; ការធ្វើសេចក្តីព្រាងដែលត្រូវបានរំខានជាបណ្តោះអាសន្នដើម្បីកែតម្រូវការប្រកបខុសមួយ; ឬថាព្រំដែនរវាង prewriting និងសំតិចជាងជាក់ស្តែង។
​គម្រូ​នៃ​ការ​យល់ដឹង
ផ្កានិង Hayes បានពង្រីកស្ថានភាព rhetorical Bitzer ដើម្បីក្លាយទៅជាស៊េរីនៃបញ្ហា rhetorical ពោលគឺនៅពេលដែលអ្នកនិពន្ធត្រូវតែជាតំណាងឱ្យស្ថានភាពនេះជាបញ្ហាមួយដែលត្រូវដោះស្រាយដូចជា scripts ហៅរបស់ទស្សនិកជនពិសេសមួយដើម្បីជាវិធីសាស្រ្ត oversimplified ដូចជាស្វែងរកប្រធានបទមួយនិងបញ្ចប់ការ ការសរសេរជាពីរទំព័រដោយថ្នាក់កាលពីថ្ងៃចន្ទ។ (472) នៅក្នុង "ការរកឃើញនេះបានបន" ផ្កានិង Hayes បានកំណត់ចេញដើម្បីរកឱ្យឃើញពីភាពខុសគ្នារវាងអ្នកនិពន្ធល្អនិងអាក្រក់។ ពួកគេបានចូលមកដល់លទ្ធផលពីការសិក្សារបស់ពួកគេទាំងបីនាក់ដែលបានបង្ហាញថាអ្នកនិពន្ធល្អក្នុងស្រោមសំបុត្រដែលលក្ខណៈដូចខាងក្រោមបីពេលដោះស្រាយចំណោទ rhetorical របស់ពួកគេ:
ផ្កានិង Hayes បានផ្ដល់យោបល់ថាគ្រូតែងនិពន្ធត្រូវពិចារណាបង្ហាញសិស្សពីរបៀប "ដើម្បីស្វែងយល់និងកំណត់បញ្ហារបស់ខ្លួនសូម្បីតែនៅក្នុងឧបសគ្គនៃកិច្ចការមួយ" (477) ។ ពួកគេជឿថា "ការរកឃើញនូវអ្វីដែលពួកគេអ្នកនិពន្ធចង់ធ្វើដោយទទូច, ស្វាហាប់ស្វែងយល់ពីបញ្ហាទាំងមូលមុនពេលដែលពួកគេនិងកសាងសម្រាប់ខ្លួនគេផ្ទាល់ជារូបភាពតែមួយគត់នៃបញ្ហាដែលពួកគេចង់ដោះស្រាយ»។
មិតិរិះគន់​
Patricia Bizzell បានអះអាងថាបើទោះបីជាអ្នកអប់រំអាចមានការយល់ដឹងនៃ "របៀប" ដំណើរការសរសេរនេះបានកើតឡើងជាអ្នកអប់រំមិនគួរសន្មតថាចំណេះដឹងនេះអាចឆ្លើយសំណួរនេះ "អំពី" ហេតុអ្វីបានជា "អ្នកនិពន្ធដែលបានធ្វើឱ្យជម្រើសមួយចំនួននៅក្នុងស្ថានភាពជាក់លាក់", ចាប់តាំងពីការសរសេរស្ថិតនៅតែងតែ ក្នុងសហគមន៍សុន្ទរកថាមួយ (484) ។ នាងបានពិភាក្សាអំពីរបៀបដែលម៉ូដែលផ្កានិង Hayes បានពឹងផ្អែកទៅលើអ្វីដែលត្រូវបានហៅថាដំណើរការនៃ "ការបកប្រែទៅជាភាសាដែលអាចមើលឃើញគំនិត" (486) ផងដែរ។ ដំណើរការនេះកើតឡើងនៅពេលដែលសិស្សនិស្សិត "ព្យាបាលជំងឺបានសរសេរជាភាសាអង់គ្លេសជាសំណុំនៃឧបករណ៍ផ្ទុកចូលទៅក្នុងការដែលយើងចាក់មានន័យថា" (486) ។ Bizzell អះអាងថាដំណើរការនេះ "នៅតែប្រអប់ emptiest" នៅក្នុងម៉ូដែលដំណើរការនេះយល់ដឹង, ចាប់តាំងពីវាដឺ contextualizes បរិបទដើមនៃបទគម្ពីរបំបាត់ចេតនាដើមនិងអត្ថន័យ។ នាងបានអះអាងថា "ការសរសេរមិនបានច្រើនដូច្នេះជាការចូលរួមចំណែកក្នុងការគិតសម្រាប់ការផ្តល់ឱកាសការគិត ... "
ទ្រឹស្តី​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ដំណើរ​ការ​
នេះបើយោងតាមទ្រឹស្តី expressivist នោះដំណើរការនៃការសរសេរផ្តោតលើការផ្លាស់ប្តូរត្រូវបានអ្នកនិពន្ធនេះ។ នេះជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្លាស់ប្តូរក្នុងការអ្នកនិពន្ធន័យថាជាសំឡេងនិងអត្តសញ្ញាណត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងជាអ្នកនិពន្ធមានអារម្មណ៍នៃការរបស់គាត់ឬនាងដោយខ្លួនឯងមួយ។ ទ្រឹស្តីនេះបានក្លាយជាការពេញនិយមនៅក្នុងចុង 1960 និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ។ យោងទៅតាមអត្ថបទរបស់លោក Richard Fulkerson "បួនទស្សនវិជ្ជានៃសមាសភាព" ការផ្តោតអារម្មណ៍នៃ expressivism នេះគឺសម្រាប់អ្នកនិពន្ធមាន«គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍, គួរឱ្យទុកចិត្ត, ស្មោះត្រង់, និងផ្ទាល់ខ្លួនសំឡេង ... "។ លើសពីនេះទៅទៀតអ្នកគាំទ្រនៃដំណើរការ expressivist ទស្សនៈទ្រឹស្តីនេះជាវិធីមួយសម្រាប់សិស្សនិស្សិតដើម្បីក្លាយជាអ្នកបំពេញអារម្មណ៍និងមានសុខភាពល្អនិងបញ្ញាស្មារតីទាំងពីរមួយ។ អស់អ្នកដែលបានបង្រៀនជាញឹកញាប់ដំណើរការនេះផ្តោតលើ Journal និងសកម្មភាពថ្នាក់រៀនផ្សេងទៀតដើម្បីផ្តោតលើការរកឃើញដោយខ្លួនឯងជានិស្សិតនៅតាមដងហើយ, ភាគហ៊ុនទាបការសរសេរ។ តួលេខលេចធ្លោនៅក្នុងវាលនេះរួមមានលោក John Dixon,Ken Macrorie, Lou Kelly, Donald C. Stewart and Peter Elbow.
ប្រវត្តិ​នៃ​ការ​​និពន្ធ និង ដំណើរ​ការ​
ការឆ្លើយតបទៅនឹងដំណើរប្រវត្តិសាស្រ្តចម្បងមានការព្រួយបារម្ភជាមួយនឹងឥរិយាបថដែលការសរសេរត្រូវបានរាងនិងគ្រប់គ្រងដោយកងកម្លាំងប្រវត្តិសាស្រ្តនិងសង្គម។ កងកម្លាំងទាំងនេះគឺជាថាមវន្តនិងបរិបទហើយដូច្នេះបង្ហាញការនិយាយឡើងវិញឋិតិវន្តណាមួយនៃដំណើរការមិនទំនង។ អ្នកប្រាជ្ញគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដែលបានធ្វើឡើងប្រភេទនេះរួមបញ្ចូលទាំងទ្រឹស្តីនៃការស៊ើបអង្កេតដូចជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយMarshall McLuhan, Walter Ong, Gregory Ulmer, and Cynthia Selfe. ភាគច្រើននៃការងារ McLuhan ឧទាហរណ៍, កណ្តាលនៅជុំវិញផលប៉ះពាល់នៃវប្បធម៍ភាសាសរសេរនៅលើមាត់ DEGREES ដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានាគឺអាចចូលដំណើរការនិងអន្តរកម្មនិងវិធីដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអេឡិចត្រូនិកំណត់លំនាំទំនាក់ទំនង។ ការវាយតម្លៃនៃបច្ចេកវិទ្យារបស់លោកជា shaper នៃសង្គមមនុស្សនិងចិត្តមួយបានចង្អុលបង្ហាញថាការតភ្ជាប់គ្នាខ្លាំងរវាងកងកម្លាំងប្រវត្តិសាស្រ្តនិងការអនុវត្តន៍អក្ខរកម្ម។
ការ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​កែ​លម្អ
Editingមានកម្រិតច្រើនវាដំណើរការនៅលើ (អាស្រ័យលើអ្នកផ្សាយដំណើរការនេះគឺជាធម្មតា 5 កម្រិត) ។ កម្រិតទាបបំផុតគឺមនុស្សភាគច្រើនគិតថាតែមួយគត់ដែលពិតជាមានការកែសម្រួលជាការពិតគឺទេប៉ុន្តែសំខាន់នៃការដំណើរការការកែសម្រួលយ៉ាងតិចនានា។ មើលច្រើនទៀតនៅ​​ http://en.wikipedia.org/wiki/Editing. ទោះជាយ៉ាងណានេះគឺមិនពេញលេញដោយគោរពទៅនឹងដំណើរការពេញលេញផ្សាយជាច្រើនផងដែរ។
ទាបបំផុត, ជាញឹកញាប់គេហៅline editing នេះគឺជាដំណាក់កាលនៅក្នុងដំណើរការសរសេរដែលជាកន្លែងដែលអ្នកនិពន្ធបានធ្វើឱ្យការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងអត្ថបទនេះដើម្បីកែកំហុស (អក្ខរាវិរុទ្ធ, វេយ្យាករណ៍, ឬមេកានិច) និងលៃតម្រូវការរបស់គាត់ឬរចនាប័ទ្មរបស់នាង។ ដោយបានកែលម្អសេចក្តីព្រាងសម្រាប់មាតិកា, ភារកិច្ចរបស់អ្នកនិពន្ធនៅពេលនេះគឺដើម្បីធ្វើឱ្យការផ្លាស់ប្តូរដែលនឹងកែលម្អទំនាក់ទំនងពិតប្រាកដជាមួយអ្នកអាន។ ដោយអាស្រ័យលើប្រភេទនេះអ្នកនិពន្ធអាចជ្រើសរើសយកការគោរពតាមអនុសញ្ញានៃ អនុសញ្ញាទាំងនេះនៅតែត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងសេចក្តីសម្រេចលើបញ្ហាចម្រូងចម្រាសអាចនឹងប្រែប្រួលអាស្រ័យលើប្រភព។ ប្រភពនិងសដូច Strunk របស់Elements of Style,បានចេញផ្សាយលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ 1918 នេះគឺអាជ្ញាធរបានបង្កើតឡើងនៅលើផងដែរអនុសញ្ញារចនាបថ. សៀវភៅថ្មីមួយសម្រាប់សិស្សនិស្សិតនេះគឺជាសេចក្ដីយោងហែកកូដ Diana បានជារបស់អ្នកនិពន្ធ. ធនធានអេឡិចត្រូនិគឺជាការសរសេរលើបណ្តាញ Purdue បន្ទប់ (សត្វទីទុយ), ដែលជាកន្លែងដែលអ្នកនិពន្ធអាចស្វែងរកបញ្ហាជាក់លាក់មួយដើម្បីស្វែងរកការពន្យល់នៃអនុសញ្ញាវេយ្យាករណ៍និងមេកានិចមួយ.
ផ្ទៀងផ្ទាត់​ចំណុច ៖
ជនជាតិតៃលឺ
ជនជាតិតៃលឺ (ភាសាតៃលឺ៖ ᦺᦑᦟᦹᧉ, 傣仂, Dǎi lè, ລື້  , Lư ̄, ไทลื้อ Người Lự ) គឺជាក្រុមជនជាតិ ចិន ឡាវ ថៃ ភូមា និង វៀតណាម ។ ពួកគេនិយាយ ភាសាតៃភាគនិរតី ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
លោក Tim Berners-Lee
លោកធីម៉ូថេលោកយ៉ូហាន "លោក Tim" ប៊ែណឺ-លីឱម, KBE, FRS, FREng, FRSA, DFBCS (កើត 8 ខែមិថុនាឆ្នាំ 1955) គេស្គាល់ផងដែរថាជា TimBL, អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រជាភាសាអង់គ្លេសដែលគេស្គាល់ថាល្អបំផុតដែលជាការបង្កើតនៃពិភពលោកនេះ បណ្តាញធំទូលាយ។ គាត់បានធ្វើសំណើរមួយសម្រាប់ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងព័ត៌មានមួយនៅក្នុងខែមីនាឆ្នាំ 1989 ហើយគាត់បានអនុវត្តការទំនាក់ទំនងរវាងការទទួលបានជោគជ័យជាលើកដំបូងជាមួយពិធីការផ្ទេរ (HTTP ដែល) Hypertext ម៉ាស៊ីនភ្ញៀវនិងម៉ាស៊ីនបម្រើតាមរយៈអ៊ីនធើណែជួនកាលនៅជុំវិញពាក់កណ្តាលខែវិច្ឆិកាឆ្នាំដូចគ្នា។ ប៊ែណឺ-លោក Lee ជានាយកនៃបណ្តាញទូទាំងពិភពលោកសមាគម (របស់ W3C) ដែលបានបន្តការអភិវឌ្ឍបណ្តាញត្រួតពិនិត្យនេះ។ គាត់ជាស្ថាបនិកនៃមូលនិធិបណ្តាញទូទាំងពិភពលោកផងដែរនិងជាអ្នកស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់និងអ្នកកាន់ស្ថាបនិកជាប្រធាននៅឯវិទ្យាសាស្រ្តការព្យាបាលវិធីកុំព្យូទ័រនិងសិប្បនិម្មិតវៃឆ្លាតមន្ទីរពិសោធន៍ (CSAIL) ។ លោកជានាយកនៃការផ្តួចផ្តើមស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្រ្តបណ្តាញ (WSRI) និងជាសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាផ្តល់យោបល់នៃមជ្ឈមណ្ឌលព្យាបាលវិធីសម្រាប់វៃឆ្លាតរួមមួយ។ នៅឆ្នាំ 2004 លោកប៊ែណឺ-លោក Lee ត្រូវបានគេ knighted ដោយមហាក្សត្រី Elizabeth II សម្រាប់ការងារត្រួសត្រាយរបស់គាត់។ នៅខែមេសាឆ្នាំ 2009 លោកត្រូវបានជាប់ឆ្នោតជាមួយសហការីបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិចជាតិបណ្ឌិត្យសភាវិទ្យាសាស្ត្រ។ ទ្រង់ជា កិត្តិយសជា "បង្កើតបណ្តាញទូទាំងពិភពលោក" ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2012 ពិធីបើកកីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅ, នៅក្នុងការដែលគាត់បានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងមនុស្សម្នាក់, ធ្វើការជាមួយរសជាតិកុំព្យូទ័រ NeXT Computer នៅឯកីឡដ្ឋានអូឡាំពិកទីក្រុងឡុងដ៍។ គាត់បានសរសេរថា: «នេះគឺសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប» ដែលបានភ្លាមត្រូវបានចែងនៅក្នុងពន្លឺអេក្រង់ LCD បានភ្ជាប់ទៅនឹងកៅអីរបស់ 80.000 នាក់នៅក្នុងទស្សនិកជន។
ឃុំធ្មា(ស្រុកជ័យសែន)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជ័យសែន ខេត្តព្រះវិហារ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំអង្គររាជ្យ
=រដ្ឋបាល= មាន ១៨ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ស្រុកសៃថានី
ស្រុកសៃថានី ឬ ជ័យធានី ជា ស្រុកមួយ នៃ ខេត្តវៀងច័ន្ទន៍ ប្រទេសឡាវ ។
ប្រាសាទល្ងៀង
​ ប្រាសាទល្ងៀង ជាស្ថាបត្យកម្មខ្មែរដែលបានកសាងឡើងនៅរវាងចុងសតវត្សទី១១ និងដើមសតវត្សទី១២។ មានតួប៉មចំនួន៥សង់អំពីឥដ្ឋនៅលើខឿនតែមួយ។ ប្រាសាទកណ្ដាលជាប្រាសាទធំ និងមានមុខងារសំខាន់ជាងគេ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងសំរាប់ឧទ្ទិសដល់ ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ នៅភូមិល្ងៀង ខេត្តសុរិន្ទ
=មើលផងដែរ=
ឃុំតស៊ូ
ព្រំប្រទល់នៃ
អាណាចក្រស្រីវិជ័យ
អាណាចក្រស្រីវិជ័យ (Sriwijaya; Sri Vijaya) គឺជាអាណាចក្រថាឡាសសូក្រេទីករបស់ពុទ្ធសាសនាម៉ាឡេ  ផ្អែកលើកោះស៊ូម៉ាត្រា (នៅឥណ្ឌូនេស៊ីសម័យទំនើប) ដែលមានឥទ្ធិពលជាច្រើនរបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាណាចក្រស្រីវិជ័យជា​មជ្ឈមណ្ឌល​សំខាន់​មួយ​សម្រាប់​ការ​ពង្រីក​ពុទ្ធសាសនា​ពី​សតវត្ស​ទី​ ៧ ​ដល់​សតវត្ស​ទី​ ១២​ នៃ​ គ.ស. អាណាចក្រស្រីវិជ័យគឺជាអាណាចក្របង្រួបបង្រួមដំបូងគេដែលគ្រប់គ្រងប្រជុំកោះម៉ាឡេ ការងើបឡើងរបស់អាណាចក្រស្រីវិជ័យគឺស្របទៅនឹងការបញ្ចប់របស់សម័យកាលរបស់សមុទ្រម៉ាឡេ ដោយសារតែទីតាំង រដ្ឋដែលធ្លាប់មានអំណាចមួយនេះបានបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញដោយប្រើប្រាស់ធនធានសមុទ្រ លើស​ពី​នេះ​ទៀត សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ខ្លួន​បាន​ពឹង​ផ្អែក​ជា​លំដាប់​លើ​ពាណិជ្ជកម្ម​ដែល​រីក​ចម្រើន​ក្នុង​តំបន់ ដូច្នេះការប្រែក្លាយវាទៅជាសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើទំនិញកិត្យានុភាព
CERN
អង្គការអឺរ៉ុបសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនុយក្លេអ៊ែរ (ភាសាបារាំង: អង្គការEuropéene Recherche Nucléaireចាក់ឡា), គេស្គាល់ថាជា CERN (/ sɜrn /; បញ្ចេញសំឡេងភាសាបារាំង: [sɛʁn] បានមកពី "ក្រុមប្រឹក្សាEuropéen Recherche Nucléaireចាក់ឡា" សូមមើលប្រវត្តិ) គឺជាអ៊ឺរ៉ុប អង្គការស្រាវជ្រាវមួយដែលធ្វើប្រតិបត្តិការមន្ទីរពិសោធន៍រូបវិទ្យាភាគល្អិតធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។ បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1954 អង្គការនេះគឺមានមូលដ្ឋាននៅតំបន់ជាយក្រុងភាគពាយព្យនៃទីក្រុងហ្សឺណែវនៅតាមព្រំដែនបារាំងនិងស្វ៊ីស (46 ° 14'3 "លេខ 6 ° 3'19" អ៊ី) និងមានរដ្ឋជាសមាជិកចំនួន 21 នៅអឺរ៉ុប។ អ៊ីស្រាអែលគឺមាន (តែហើយបច្ចុប្បន្ន) ប្រទេសដែលមិនមែនជាលើកទីមួយនៅអឺរ៉ុបបានផ្តល់សមាជិកភាពពេញលេញ។ CERN ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើផងដែរដើម្បីយោងទៅមន្ទីរពិសោធន៍ដែលនៅក្នុងឆ្នាំ 2013 បានរាប់ 2.513 បុគ្គលិកនិងការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះមួយចំនួន 12.313 សមាជិកសហការីសិស្សក៏ដូចជាអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តនិងវិស្វករមកទស្សនា ដែលតំណាងឱ្យសាកលវិទ្យាល័យ 608 និងកន្លែងស្រាវជ្រាវនិង 113 សញ្ជាតិ។ [ត្រូវការអំណះអំណាង] មុខងារសំខាន់របស់ CERN គឺផ្ដល់នូវឧបករណ៍បង្កើនល្បឿនភាគល្អិតនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀតដែលត្រូវការសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវរូបវិទ្យាថាមពលខ្ពស់ - ជាលទ្ធផលពិសោធន៍ជាច្រើនត្រូវបានគេសាងសង់នៅ CERN ដូចខាងក្រោមកិច្ចសហការអន្តរជាតិ។ CERN ក៏ជាស្រុកកំណើតរបស់បណ្តាញទូទាំងពិភពលោក។ តំបន់បណ្តាញមេនៅ Meyrin មានការកណ្តាលកុំព្យូទ័រដ៏ធំមួយដែលមានកន្លែងដំណើរការទិន្នន័យដែលមានអនុភាព, ជាចម្បងសម្រាប់ការវិភាគពិសោធន៍ទិន្នន័យ; ដោយសារតែតម្រូវការក្នុងការធ្វើឱ្យកន្លែងទាំងនេះអាចរកបានដល់ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនៅកន្លែងផ្សេងនេះវាបានក្លាយជាប្រវត្តិសាស្រ្តមួយនៅមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តាញតំបន់ធំទូលាយដ៏សំខាន់មួយ។