cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
បដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៨៤៨
កេរដំណែល
លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី បានមើលទៅឆ្នាំ១៨៤៨ ជា បដិវត្តប្រជាធិបតេយ្យ ដែលក្នុងរយៈពេលយូរធានាបាននូវ សេរីភាព សមភាព និងភាតរភាព ។ សម្រាប់ អ្នកជាតិនិយម ឆ្នាំ ១៨៤៨ គឺជានិទាឃរដូវនៃក្តីសង្ឃឹម នៅពេលដែលជនជាតិដែលទើបនឹងកើតថ្មីបានច្រានចោលអាណាចក្រពហុជាតិចាស់ ប៉ុន្តែលទ្ធផលចុងក្រោយមិនមានលក្ខណៈទូលំទូលាយដូចអ្វីដែលមនុស្សជាច្រើនបានរំពឹងទុកនោះទេ។ កុម្មុយនិស្ត បានបរិហារឆ្នាំ១៨៤៨ ថាជាការក្បត់នៃឧត្តមគតិនៃ វណ្ណៈកម្មករ ដោយ ពួកវណ្ណៈអភិជន ដែលព្រងើយកន្តើយនឹងការទាមទារស្របច្បាប់របស់ proletariat ។ ទស្សនៈនៃបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨ ជា បដិវត្តន៍វណ្ណៈកណ្តាល គឺជារឿងធម្មតាផងដែរនៅក្នុងអាហារូបករណ៍ដែលមិនមែនជា ម៉ាក្សនិយម ។  ការព្រូយបារម្ភរបស់ពួក ថ្នាក់កណ្តាល និងវិធីសាស្រ្តផ្សេងគ្នារវាងបដិវត្តន៍វណ្ណៈកណ្តាលនិងរ៉ាឌីកាល់បាននាំឱ្យមានការបរាជ័យនៃបដិវត្តន៍។ រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានចូលរួមក្នុងការបញ្ច្រាសមួយផ្នែកនៃកំណែទម្រង់បដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨-១៨៤៩ ក៏ដូចជាការគាបសង្កត់ និងការចាប់ពិរុទ្ធកាន់តែខ្លាំង។ អភិជន Hanoverian បានអំពាវនាវដោយជោគជ័យទៅកាន់ សភាសហព័ន្ធ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៥១ ជុំវិញការបាត់បង់សិទ្ធិអភិជនបស់ពួកគេ ខណៈពេលដែល Prussian Junkers បានយកមកវិញនូវអំណាចប៉ូលីសរបស់ពួកគេពីឆ្នាំ ១៨៥២ ដល់ ១៨៥៥  នៅក្នុងចក្រភពអូទ្រីស ប៉ាតង់ Sylvester (១៨៥១) បានបោះបង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ ហ្រ្វង់ ស្តាឌីយ៉ុង និងលក្ខន្តិកៈនៃសិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន ខណៈពេលដែលចំនួននៃការចាប់ខ្លួននៅក្នុងទឹកដីហាប់ស្បួក បានកើនឡើងពី ៧០ ០០០នាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៥០ ដល់មួយលាននៅឆ្នាំ ១៨៥៤ ការគ្រប់គ្រងរបស់ នីកូឡាសទី១ នៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ីបន្ទាប់ពីឆ្នាំ ១៨៤៨ ត្រូវបានសង្កត់សង្កិនជាពិសេស ដែលត្រូវបានសម្គាល់ដោយការពង្រីកនៃប៉ូលីសសម្ងាត់ (The Tretiye Otdeleniye ) និងការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ មានជនជាតិរុស្សីកាន់តែច្រើនដែលធ្វើការសម្រាប់សរីរាង្គត្រួតពិនិត្យជាងសៀវភៅជាក់ស្តែងដែលបានបោះពុម្ពក្នុងរយៈពេលភ្លាមៗបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1848  នៅប្រទេសបារាំង ស្នាដៃរបស់ លោក Charles Baudelaire, Victor Hugo, Alexandre Ledru-Rollin និង Pierre-Joseph Proudhon ត្រូវបានរឹបអូស។ រូបភាពតូច| គំនូរជីវចលដោយ Ferdinand Schröder ស្តីពីការបរាជ័យនៃបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨-១៨៤៩ នៅអឺរ៉ុប (បោះពុម្ពផ្សាយនៅ Düsseldofer Monatshefte ខែសីហា ឆ្នាំ ១៨៤៩) នៅក្នុងទសវត្សរ៍ក្រោយបដិវត្តន៍បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ១៨៤៨ មានការផ្លាស់ប្ដូរតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ហើយអ្នកប្រវត្តិវិទូជាច្រើនបានចាត់ទុកបដិវត្តន៍ថាជាការបរាជ័យ ដោយសារការខ្វះខាតនៃការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធជាអចិន្ត្រៃយ៍។ ថ្មីៗនេះ គ្រីស្តូហ្វឺ ក្លាក បានកំណត់សម័យកាលដែលធ្វើតាមឆ្នាំ ១៨៤៨ ថាជាសម័យមួយដែលគ្រប់គ្រងដោយបដិវត្តន៍ក្នុងរដ្ឋាភិបាល។ លោក Karl Marx បានសម្តែងការខកចិត្តចំពោះលក្ខណៈវណ្ណៈកណ្តាលនៃបដិវត្តន៍។ ម៉ាក្សបានរៀបរាប់លម្អិតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៥០ របស់គាត់ "ការថ្លែងនៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាលទៅកាន់សម្ព័ន្ធកុម្មុយនិស្ត" អំពីទ្រឹស្តីនៃ បដិវត្តន៍អចិន្ត្រៃយ៍ យោងទៅតាមការដែលពួកកម្មករ គួរតែពង្រឹងកម្លាំងបដិវត្តប្រជាធិបតេយ្យវណ្ណៈកណ្តាល រហូតដល់ពួកខ្លួនត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដើម្បីដណ្តើមអំណាច។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីព្រុស Otto von Manteuffel បានប្រកាសថា រដ្ឋមិនអាចដំណើរការដូចដីរបស់អភិជនទៀតទេ។ នៅប្រទេសព្រុស កាសែត Preußisches Wochenblatt របស់ August von Bethmann-Hollweg (បានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៥១) បានដើរតួជាកន្លែងពេញនិយមសម្រាប់ការធ្វើទំនើបកម្ម អ្នកអភិរក្សនិយមព្រុស និងអ្នកកាសែតប្រឆាំងនឹងក្រុម Kreuzzeitung។ បដិវត្តន៍នៃឆ្នាំ ១៨៤៨ ត្រូវបានបន្តដោយក្រុមចម្រុះ កណ្តាលនិយម ថ្មីដែលគ្របដណ្តប់ដោយ ពួកសេរីនិយម ដែលភ័យខ្លាចការគំរាមកំហែងនៃ សង្គមនិយម វណ្ណៈកម្មករ ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុង Piedmontese Connubio ក្រោម Camillo Benso, Count of Cavour ។
រដ្ឋាភិបាលក្រោយឆ្នាំ ១៨៤៨ ត្រូវបានបង្ខំឱ្យគ្រប់គ្រងវិស័យសាធារណៈ និងវិស័យពេញនិយមប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពជាងមុន ដែលបណ្តាលឱ្យមានភាពលេចធ្លោកាន់តែខ្លាំងឡើងនៃ Prussian Zentralstelle für Pressangelegenheiten (ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកណ្តាល បង្កើតឡើងឆ្នាំ 1850) ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Austrian Zensur-und polizeihofstelle de Gené de French la Librairie (1856) ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានជោគជ័យភ្លាមៗមួយចំនួនសម្រាប់ចលនាបដិវត្តន៍មួយចំនួន ជាពិសេសនៅក្នុងទឹកដីហាប់ស្បួក ។ អូទ្រីស និង ព្រុស បានលុបបំបាត់សក្តិភូមិនៅឆ្នាំ ១៨៥០ ដោយធ្វើឱ្យកសិករមានភាពប្រសើរឡើង។ វណ្ណៈកណ្តាលអឺរ៉ុបទទួលបានផលចំណេញផ្នែកនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំខាងមុខ។ ប្រទេសបារាំងបានរក្សាសិទ្ធិជាបុរសជាសកល។ ក្រោយ​មក​រុស្ស៊ី​នឹង ​ដោះលែង​ពួក​អ្នកងារ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៩ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៦១ ។ ទីបំផុតពួកហាប់ស្បួកត្រូវតែផ្តល់ឱ្យជនជាតិហុងគ្រី នូវការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯង បន្ថែមទៀតនៅក្នុង Ausgleich នៃឆ្នាំ ១៨៦៧ ។ បដិវត្តន៍បានបំផុសគំនិតកំណែទម្រង់យូរអង្វែងនៅក្នុងប្រទេសដាណឺម៉ាកក៏ដូចជាហូឡង់។ Reinhard Rürup បានពណ៌នាអំពីបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨ ថាជាចំណុចរបត់មួយនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍នៃ ការប្រឆាំងពួកនិយម សម័យទំនើប តាមរយៈការអភិវឌ្ឍនៃការសមគំនិតដែលបង្ហាញជនជាតិជ្វីហ្វជាអ្នកតំណាងទាំងពីរនៃកម្លាំងបដិវត្តសង្គម (ជាក់ស្តែងត្រូវបានសរសេរនៅក្នុង Joseph Goldmark និង Adolf Fischhof នៃទីក្រុងវីយែន) និងរដ្ឋធានីអន្តរជាតិ។ ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុងរបាយការណ៍ឆ្នាំ ១៨៤៨ ពី Eduard von Müller-Tellering អ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មាន Viennese របស់ Neue Rheinische Zeitung របស់ Marx ដែលបានប្រកាសថា "ការជិះជាន់កើតចេញពីលុយ ហើយលុយជាកម្មសិទ្ធិរបស់ជនជាតិយូដា"។
និរទេសជនប្រហែល ៤០០០ នាក់បានមកដល់សហរដ្ឋអាមេរិកដោយភៀសខ្លួនពីការបោសសំអាតកម្ទេច។ ក្នុង​នោះ ១០០ នាក់​បាន​ទៅ ​ស្រុក Texas Hill ជា ​ជនជាតិ​អាល្លឺម៉ង់តិចសាស ។ កាន់តែទូលំទូលាយជាងនេះទៅទៀត ជនបដិវត្តន៍វង្វេង និងដែលត្រូវបានគេគាប់សង្កត់ជាច្រើន ជាពិសេស (ទោះបីជាមិនមែនទាំងស្រុង) អ្នកដែលមកពីប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងចក្រភពអូទ្រីស បានចាកចេញពីស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេទៅនិរទេសបរទេសនៅក្នុងពិភពលោកថ្មី ឬនៅក្នុងប្រទេសអឺរ៉ុបសេរីកាន់តែច្រើន។ ជនអន្តោប្រវេសន៍ទាំងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ពួកសែសិបប្រាំបី ។
នៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ
ប្រលោមលោក របស់ Steven Brust និង Emma Bull ឆ្នាំ ១៩៩៧ Freedom & Necessity ត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេសបន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨។
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ខេត្តក្របី
ខេត្ត ក្របី ( ថៃ : กระบี่ អានថា: ក្រាប៊ី ) គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តភាគខាងត្បូង ( ចង្វាត ) នៃប្រទេសថៃនៅលើច្រាំងនៃសមុទ្រ អង់ដាម៉ង់ ។  ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តផ្ងាំង ង៉ា, ខេត្ត សូរ៉ាត់ធានី , ខេត្ត នរគស្រីធម្មរាជ និង ខេត្តត្រាំង ។ ខេត្តភូកេត ស្ថិតនៅភាគខាងលិចឆ្លងកាត់ឈូងសមុទ្រ ផ្ងាំង ង៉ា ។ ទីប្រជុំជន ក្របី គឺជាអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលខេត្ត។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
នូវែលគីនេ
នូវែលគីនេ ( ទុកពីស៊ីន : Niugini ; ហ៊ីរីម៉ូទូ : Niu Gini ; Papua ឬ Nugini, ជាប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីរៀន ) គឺជាកោះធំជាងគេទីពីររបស់ពិភពលោក ដែលមានផ្ទៃដី 785753 km2   ។ មានទីតាំងនៅអូសេអានី ភាគនិរតីនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក កោះនេះត្រូវបានបំបែកចេញពីប្រទេសអូស្ត្រាលី ដោយ 150 km ច្រកសមុទ្រទ័ររ៉េស ទោះបីជាផ្ទៃដីទាំងពីរស្ថិតនៅលើធ្នើទ្វីប តែមួយក៏ដោយ។ កោះតូចៗជាច្រើនមានទីតាំងនៅខាងលិច និងខាងកើត។
ពាក់កណ្តាលភាគខាងកើតនៃកោះគឺជាដីដ៏ធំនៃរដ្ឋឯករាជ្យប៉ាពួញូហ្គីណេ ។ ភាគខាងលិច ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាភាគខាងលិចញូហ្គីណេ, បង្កើតបានជាផ្នែកមួយនៃ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ហើយត្រូវបានរៀបចំជាខេត្តប៉ាពួ ប៉ាពួភាគកណ្តាល ខ្ពង់រាបប៉ាពួ ភាគខាងត្បូងប៉ាពួ ភាគនិរតីប៉ាពួ និង ភាគខាងលិចប៉ាពួ ។ ទីក្រុងធំជាងគេនៅលើកោះគឺជ័យបុរៈ (រដ្ឋធានីប៉ាពួ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី) និងព័រម៉ូរ៉េសប៊ី (រដ្ឋធានីប៉ាពួញូហ្គីណេ)។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កោះរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី
ខេត្តជាងទង
ខេត្តជាងទង ជាខេត្តនៅសម័យលង្វែក មួយនៅក្នុង បច្ចុប្បន្នបានក្លាយជា ឃុំជាងទង ស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ។
កាហ្វេ
កាហ្វេ គឺជាភេសជ្ជៈដែលរៀបចំពីការលីងនៃសណ្តែកកាហ្វេដែលមានគ្រាប់ពូជផ្លែប៊ឺរីមកពីប្រភេទកាហ្វេដ៏ជាក់លាក់ ។ ពីផ្លែកាហ្វេ គ្រាប់ពូជត្រូវបានបំបែកដើម្បីបង្កើតជាផលិតផលឆៅដែលមានស្ថិរភាព ៖ កាហ្វេបៃតងដែលមិនត្រូវបានលីង ។ គ្រាប់ពូជត្រូវបានគេយកទៅលីងដែលជាដំណើរការមួយដែលផ្លាស់ប្តូរវាទៅជាផលិតផលដែលហូបបាន គឺកាហ្វេលីងដែលកិនជាម្សៅហើយចាក់ទឹកក្តៅមុនពេលច្រោះ ផលិតបានកាហ្វេមួយពែង ។
ឃុំព្រងិល
=រដ្ឋបាល= ឃុំព្រងិល មាន ភូមិ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
អុកស៊ីត
(និយមន័យ) អុកស៊ីតគឺជាសមាសធាតុដែលផ្សំឡើងដោយសារធាតុពីរយ៉ាង ដែលក្នុង នោះមានធាតុមួយជាអុកស៊ីសែន។ អុកស៊ីតជាច្រើនកើតឡើងដោយដុតធាតុគីមីក្នុងអុកស៊ីសែន ។ EX: (Na2O) (CaO) (CO2) (SO2)...។
អុកស៊ីតមានបីប្រភេទគឺ​​ អុកស៊ីតអាស៊ីត អុកស៊ីតបាស និង អុកសីតអំផូទែ ។ (លក្ខណៈ) នៅសីតុណ្ហភាពប្រក្រតី​ អុកស៊ីតមួយចំនួនជាអង្គធាតុរឹងដូចជា (CuO) (CaO) ។ អុកស៊ីតខ្លះជាអង្គធាតុរាវដូចជាទឹក (H2O) និង អុកស៊ីតខ្លះទៀតជាឩស្ម័ន (K2O) (Cao) ចូលផ្សំជាមួយទឹកបង្កើតបានជាអីដ្រុកស៊ីត ។
ខេត្តជុម្ពរ
ខេត្តជុម្ពរ ( ថៃ : ชุมพร ) គឺជា ខេត្តដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង (ចង្វាត) នៃប្រទេសថៃនៅលើ ឈូងសមុទ្រថៃ ។  ខេត្តជិតខាងគឺ ខេត្តប្រចួបគីរីខ័ន្ធ, ខេត្តសូរ៉ាតធានី និង ខេត្តរ៉ានុន ។ ខាងលិចជាប់នឹងខេត្ត តំបន់តានីនថារី របស់ប្រទេសភូមា ។ ខេត្តនេះមានផ្ទៃដី ៦ ០០៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជន ៥១០ ៩៦៣ នាក់ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
អាកាសយាន្តដ្ឋានក្រុងព្រះសីហនុ
ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៧ ព្រលានយន្តហោះ នៅក្រុង ព្រះសីហនុ ត្រូវបាន បើកសម្ពោធ ដើម្បីការហោះហើរជាសំខាន់ ក្រុងសៀមរាប-ក្រុងព្រះសីហនុ ហើយតាមគំរោង នៃរាជរដ្ឋាភិបាល បានអោយដឹងថា ព្រលានយន្តហោះនៃក្រុងព្រះសីហនុ នឹងក្លាយជា ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ នៅឆ្នាំ២០១០។
បទចម្រៀងគណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ
=ចម្រៀងគណបក្ស=
=សង្គម=
=ជីវិត= =ស្នេហា=
ពណ៌ត្នោត
ពណ៌ត្នោត គឺជាពណ៌មួយដែលអាចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាពណ៌ចម្រុះ ប៉ុន្តែភាគច្រើនវាជាពណ៌ទឹកក្រូចងងឹតជាង។ នៅក្នុងគំរូពណ៌CMYK ដែលប្រើក្នុងការបោះពុម្ព និងគំនូរ ជាធម្មតាពណ៌ត្នោតត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការរួមបញ្ចូលពណ៌ ពណ៌ទឹកក្រូច និងខ្មៅ។ នៅក្នុងគំរូពណ៌RGB ដែលប្រើសម្រាប់
ដាក់ពណ៌លើអេក្រង់ទូរទស្សន៍ និងម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រ ពណ៌ត្នោតរួមបញ្ចូលគ្នា ក្រហម និង បៃត ង។ រូបភាពតូច|ដើមត្នោតខ្មែរនៅជនបទ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ រូបភាពតូច|ខ្លាឃ្មុំពណ៌ត្នោតអឺរ៉ុប ពណ៌ត្នោតត្រូវបានគេមើលឃើញយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងធម្មជាតិ ឈើ ដី ពណ៌សក់របស់មនុស្ស ពណ៌ភ្នែក និងសារធាតុពណ៌ស្បែក។ ពណ៌ត្នោតគឺជាពណ៌នៃឈើងងឹត ឬដីសម្បូរបែប។ យោងតាមការស្ទាបស្ទង់មតិសាធារណៈនៅអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិក ពណ៌ត្នោតគឺជាពណ៌ដែលពេញនិយមបំផុតរបស់សាធារណជន។ ជារឿយៗវាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងភាពធម្មតា ភាពច្រែះស៊ី លាមក និងភាពក្រីក្រ ទោះបីជាវាក៏មានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានរួមមានការដុតនំ ភាពកក់ក្តៅ សត្វព្រៃ និងរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។
សូមមើលផងដែរ
• ពណ៌ទឹកក្រូច
• ពណ៌ប្រផេះ
• ពណ៌ព្រីងទុំ
ឃុំដារ(ស្រុកមេមត់)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ =ចាស់= ឃុំដារ មាន ១៨ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
បវរកញ្ញាហ្រ្គែនថៃ
បវរកញ្ញាហ្រ្គែនថៃ (Miss Grand Thailand) is a national beauty pageant in Thailand.
History
The main purpose of the title is Beauties for caring.
Miss Thailand at international beauty pageants
Color key
Ended as runner-up
Ended as one of the top semi-finalists
ឃុំស្រុកពេជ្រ
ស្ថិតនៅ ស្រុកបាយឆៅ ខេត្តឃ្លាំង មាន ភូមិ÷
បណ្ឌិត អ៊ូ ចុង
បណ្ឌិត អ៊ូ ចុង (អាចារ្យចុង) ជាកូនទីប្រាំរបស់អ្នកអភិរម្យភាសាអ៊ូ ហៅង៉ុយ។ យោងតាមឯកសារចាស់បានចារថាលោកតាក្រម ង៉ុយមានកូនចំនួន ៦នាក់ សុទ្ធតែប្រុសមានឈ្មោះថា ដួង ចេង ចា ចិន ចុងនិងចេវ។ តាមការតំណាលប្រាប់ថារបស់លោកតាជិម លិន កើតនៅឆ្នាំ១៩៣៨ ត្រូវជាក្មួយប្រសារបស់លោកតាអ៊ូ ចុង បានឱ្យដឹងថាលោកតា អ៊ូ ចុង បានស្លាប់នៅចន្លោះទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៤០ ហើយបានបន្សាល់ទុកកូនចំនួន ៤នាក់គឺប្រុសចំនួន ៣នាក់គឺឈ្មោះ អ៊ូ ម៉ឺន អ៊ូ ម៉ុន អ៊ូ មឿននិងស្រីម្នាក់ឈ្មោះ អ៊ូ កាទុយ។ រហូតមកដល់ពេលនេះ គ្មានកូនណាម្នាក់នៅរស់ឡើយ។ លោក អ៊ូ ចុងមានមាឌធំ សម្បុរស ហើយខ្ពស់។ គាត់មានរូបរាង និងអត្តសញ្ញាណដូចឪពុកលោកដែរគឺកាត់សក់បះច្រូងទៅលើ ចូលចិត្តពាក់អាវស កកុដឡេវធំ និងស្លៀកផាមួងពេលមានពិធីបុណ្យទានម្តងៗ ចំណែកនៅផ្ទះវិញគាត់ចូលចិត្តពាក់ហើយស្លៀកខោខ្លី។
ឃុំសន្ទ្រែ
=រដ្ឋបាល= ឃុំសន្ទ្រែ មាន ភូមិ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
ល្ពៅ
ល្ពៅ គឺជាឈ្មោះផ្លែដែលមានលក្ខណៈវល្លិដំណាំវារ មានផ្កាសម្បុរលឿងហើយផ្លែធំមានរាងមូលត្រមៀចខ្លះ ច្រឡោខ្លះ ទ្រវែងខ្លះ សាច់ខាងក្នុងសម្បុរលឿង ប្រើជាបន្លែឬធ្វើជាបង្អែមក៏បាន ទងខ្ចីនិងផ្កាប្រើជាបន្លែ ឬទងខ្ចីស្រុះប្រើជាអន្លក់ក៏បាន គ្រាប់ទុំប្រើប្រឡាក់អំបិលលីងធ្វើជាអាហារ មានរសឈ្ងុយពិសាគ្រាន់បើដែរ ។ ល្ពៅ ជាប្រភេទ និងពូជនៅក្នុងពពួកត្រសក់ ដែលមានសារៈសំខាន់ផ្នែកធ្វើម្ហូបចំំំណី និងវប្បធម៌ ។ ល្ពៅ មានដើមកំណើតនៅអាមេរិកខាងជើង (ភាគឦសាន ម៉ិកស៊ិក និងភាគខាងត្បូង សហរដ្ឋអាមេរិក) ល្ពៅ គឺជារុក្ខជាតិក្នុងវ័យចំណាស់បំផុតមួយ ដែលត្រូវបានគេប្រើតាំងពីឆ្នាំ៧០០០ ដល់ ៥៥០០ មុនគ.ស។  សព្វថ្ងៃនេះ ល្ពៅនៃប្រភេទផ្សេងៗគ្នាត្រូវបានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ជាអាហារ ក៏ដូចជាសម្រាប់គោលបំណងសោភ័ណភាព និងការកម្សាន្តផងដែរ។ សំបកក្រាស់របស់ល្ពៅមានគ្រាប់ និងសាច់ដែលអាចបរិភោគបាន។ វាក៏ជាវប្បធម៌នៅឯពួកលោកខាងលិច ជាពិសេសបុណ្យហាល់ឡូវវីន ។ រូបភាពតូច
ស៊ីប្រ៉ាក់
ស៊ីប្រ៉ាក់ (Šiprage - Шипраге) គឺជាភូមិមួយនៅតំបន់ បូស្ន៊ីនិងហឺហ្ស៊េហ្គោវីណា, នៅគ្រប់ទីកន្លែង មួយ។.
thumb|100px| left|thumb|250px|
ចំនួនប្រជាជន
thumb|left|500px|ចំនួនប្រជាជន 1961-2013
ផ្ការំដួល
រំដួល (នាមភូតគ្រាសាស្ដ្រឡាតាំងSphaerocoryne affinis, វេវចននាមMitrella mesnyi ឬ Popowia aberrans) គឺជាផ្កាតំណាងឲ្យប្រទេសកម្ពុជា មានដើមកំណើតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជា ប្រភេទដើមឈើដែល មានកម្ពស់ចាប់ពី 3-15 ម. សំបកពណ៌ត្នោត រលោងរាបស្មើ ឬមានលក្ខណះ គ្រើមៗបែកមែកសាខា ស្លឹកទោលរៀង តែផ្ទុយគ្នា រលោង ស្រួចចុង ពណ៌បៃតងចាស់។ ចំណែកឯ ផ្នែកខាង ក្រោមរបស់ស្លឹកមានពណ៌បៃតងខ្ចី ចេញផ្កាតាមខ្នែងស្លឹក និងតាមចុងមែក មានពណ៌ លឿងក្លិនក្រអូប មាន២ស្រទាប់ ស្រទាប់ទាំងពីរមានលក្ខណះស្រដៀងគ្នា មានកម្រាស់ក្រាស់ ហើយរឹង។ ផ្ការំដួលមាន ៦ ត្របក រៀងគ្នាជា ២ ស្រទាប់ ក្នុង ១ ស្រទាប់មាន ៣ ត្របកហើយត្របក ខាងក្នុងមានខ្នាតតូច និងកោងជាង ចុងត្របកមានលក្ខណះស្រួច ចាប់ផ្តើមផ្កាពីខែធ្នូ - មីនា ផ្លែមានពណ៌បៃតងខ្ចី មូលតូចរលោង មានគ្រាប់ប្រមាណជា 1-2 គ្រាប់ ជាលក្ខណះកញ្ចុំ ពេលទុំ មានពណ៌ខ្មៅ រសជាតិជូរអែម។ រំដួលមានគុណប្រយោជន៍ខាងឱសថបុរាណដូចជាៈ សំបកជួយ បំបាត់អាការៈក្តៅក្នុងខ្លួន ផ្កាជួយបំបាត់ការវិលមុខ ខ្យល់គរ ជាឱសថជំនួយបេះដូង ជំនួយឈាម កេសរអាចផ្សំជាឱសថជំនួយកម្លាំង ជំនួយឈាម និងជួយបំបាត់អាការៈវិលមុខ ខ្យល់គរ។ ផ្ការំដួលមានក្លិនក្រអូប ជាពិសេសនៅពេលល្ងាច ដោយសារភាពទាក់ទាញនេះ ចាស់បុរាណខ្មែរ តែងតែប្រដូចស្រីក្រមុំមកផ្ការំដួលថាមានក្លិនក្រអូប និងរូបរាងស្រស់ស្អាត។ បច្ចុប្បន្នគេអាចរក មើលបាននៅតាមសួនច្បារមួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែក្រៅពីយកផ្ការំដួលដំណាងឲ្យប្រទេស កម្ពុជាហើយនោះខាងមន្ទីរកសិកម្មក៏បានយកផ្កានេះដំណាងឱ្យវិស័យកសិកម្មទៀតផង។ ដូចនេះ ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូបពិសេសយុវជនខ្មែរទាំងអស់ចូរចងចាំ និងធ្វើខ្លួនឱ្យមានក្លិនក្រអូប និងស្រស់ស្អាត ដូចជាផ្ការំដួលដែលតំណាងឱ្យប្រទេសក៏ដូចជាខ្លួនផ្ទាល់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្តសញ្ញាណជាតិនៃកម្ពុជា
ឃុំកំពង់ដូង
ស្ថិតនៅ ស្រុក ខេត្តឃ្លាំង មាន ភូមិ÷
អ៊ុំ ឈាងស៊ុន
អ៊ុំ ឈាងស៊ុន (កើតថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩០០ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៣) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរដែលបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសកម្ពុជា ពីខែមីនា ដល់ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥១ និងម្តងទៀតពីខែមករា ដល់ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៥៦ ដែលបានកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាត្រឹមតែរយៈពេល ១ខែ ៤ថ្ងៃ ប៉ុណ្ណោះ។ ការតែងតាំងជាលើកដំបូងរបស់លោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥១ ដែលធ្វើឡើងតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ក្នុងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនយោបាយមួយ ប៉ុន្តែត្រូវទទួលរងនូវការបដិសេធមិនព្រមសហការសភាដែលគ្រប់គ្រងដោយគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
ឃុំវាលស្រីស្រណោះ
ស្ថិតនៅ ស្រុកព្រះបាទជាន់ទុក ខេត្តទឹកខ្មៅ។ ត្រូវបានបែងចែកជា÷
ឃុំកំពង់ហាវ
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មាន  ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ =ឯកសារថ្មី= ឃុំកំពង់ហៅ ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
ឃុំកំពង់ហៅ មាន ៦ភូមិ 884884
កាតា
ប្រទេសកាតា (ភាសាអារ៉ាប់៖ قطر) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា រដ្ឋកាតា គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ ប្រទេសនេះបានគ្របដណ្តប់លើឧបទ្វីបកាតាទាំងមូលដែលមានទីតាំងនៅលើតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រភាគឦសាននៃឧបទ្វីបអារ៉ាប់ ហើយវាមានព្រំដែនគោកតែមួយគត់ជាប់ជាមួយប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតនៅភាគខាងត្បូង​ ចំណែកឯទឹកដីទាំងប៉ុន្មានរបស់វាត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយឈូងសមុទ្រពែក្ស។ ប្រទេសកាតាត្រូវបានបំបែកពីប្រទេសបារ៉ែនដោយឈូងសមុទ្របារ៉ែន ដែលជាច្រកចូលនៃឈូងសមុទ្រពែក្ស។ រាជធានីរបស់កាតាគឺ ទីក្រុងដូហា ដែលត្រូវជាទីលំនៅរបស់ប្រជាជនជាង ៨០% នៃប្រទេសនេះ។
នៅដើមឆ្នាំ២០១៧ ប្រទេសកាតាមានប្រជាជនសរុបចំនួន ២.៦ លាននាក់ដោយក្នុងនោះមាន ជនជាតិអារ៉ាប់-កាតាប្រហែល ៣១៣,០០០ នាក់ និងជនបរទេសប្រមាណ ២.៣ លាននាក់។ ឥស្លាមសាសនាគឺជាសាសនាផ្លូវការរបស់រដ្ឋ។ បើ​និយាយ​ពី​ចំណូលប្រជាជនម្នាក់ៗវិញ ប្រទេស​នេះ​មាន ផសស (យអទ) ខ្ពស់​បំផុត​ទី​បួន​នៅលើពិភពលោក។ កាតាត្រូវបានអង្គការសហប្រជាជាតិចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍មនុស្សខ្ពស់ និងមានលិបិក្រមអភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស (HDI) ខ្ពស់បំផុតទីបីនៅក្នុងពិភពអារ៉ាប់។ វាជាប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ដោយមានឧស្ម័នធម្មជាតិបម្រុង និងប្រេងបម្រុងធំជាងគេទីបីនៅលើពិភពលោក។
កាតាបានស្ថិតនៅក្រោមរាជវង្សតានីចាប់តាំងពីអង្គក្សត្រមហាម៉េដ ប៊ីន តានីបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាជាមួយអង់គ្លេសនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦៨ ដែលបានទទួលស្គាល់កាតាជាដែនដីដាច់ដោយឡែកពីអង្គភាពដទៃនៅក្នុងតំបន់។ បន្ទាប់ពីរួចផុតពីនឹមត្រួតត្រារបស់អូតូម៉ង់ កាតាបានក្លាយជាអាណាព្យាបាលក្រោមអង់គ្លេសនៅដើមសតវត្សទី២០ រហូតដល់ទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៧១។ អេមារបច្ចុប្បន្នគឺ ព្រះអង្គតាមីម ប៊ីន ហាម៉ាដ អាល់ តានីដែលទ្រង់មានអំណាចក្ដោបលើស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិ និងនីតិបញ្ញត្តិស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃរដ្ឋកាតា ក៏ដូចជាអំណាចលើស្ថាប័នតុលាការផងដែរ។ ព្រះអង្គមានសិទ្ធិតែងតាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។ សភាប្រឹក្សាមានអំណាចអាចរារាំងច្បាប់ និងសមត្ថភាពមានកំណត់ក្នុងការដកហូតរដ្ឋមន្ត្រីណាមួយចេញពីតំណែង។
នៅក្នុងសតវត្សទី២១ កាតាបានលេចមុខចេញជាមហាអំណាចដ៏សំខាន់មួយនៅពិភពអារ៉ាប់តាមរយៈធនធាន-ទ្រព្យសម្បត្តិដ៏សម្បូរបែបរបស់ខ្លួន ក៏ដូចជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសកលដ៏ល្បីល្បាញមួយហៅថា Al Jazeera។ កាតាត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាជាអ្នកផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុក្នុងកិច្ខខិតខំប្រឹងប្រែងគាំទ្រក្រុមឧទ្ទាមមួយចំនួនក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍វស្សានរដូវអារ៉ាប់។  កាតាត្រូវគេបានកំណត់ថាជាប្រទេសមហាអំណាចកណ្តាល។  ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ២០២២ នឹងប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសកាតា ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយខ្លួនជាប្រទេសឥស្លាម និងអារ៉ាប់ដំបូងគេបង្អស់ដែលទទួលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃមហាព្រឹត្តិការណ៍បាល់ទាត់មួយនេះ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០៣០ ក៏នឹងប្រព្រឹត្តដំណើរការឡើងនៅក្នុងប្រទេសកាតាផងដែរ។
បំណែងចែករដ្ឋបាល
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ មក ប្រទេសកាតាត្រូវបានបែងចែកទៅជាក្រុងចំនួន ៨ (អារ៉ាប់: بلدية, បាឡាឌីយ៉ា). ធ្វេង|រូបភាពតូច|280x280ភីកសែល|ទីក្រុងរបស់ប្រទេសកាតាគិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៤ សម្រាប់គោលបំណងស្ថិតិ ទីក្រុងត្រូវបានបែងចែកបន្ថែមទៀតជា ៩៧ តំបន់, ដែលនៅក្នុងវេនត្រូវបានបែងចែក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អេមីរ៉ាត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការឈូងសមុទ្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបទ្វីបនៃអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី
ការវាយឆ្មក់របស់វៀតណាមលើព្រំដែនថៃ
មូលហេតុ
ការសង្ស័យរបស់ថៃចំពោះគោលបំណងដ៏យូរអង្វែងរបស់វៀតណាមនិងការភ័យខ្លាចវៀតណាមឈានចូលមកគាំទ្រចលនាកុបកម្មកុម្មុយនិស្តនៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន, រដ្ឋាភិបាលថៃក៏បានសម្រេចចិត្តគាំទ្រសហរដ្ឋអាមេរិកដើម្បីកុំឱ្យយួនចូលមកជ្រៀតជ្រែកប្រទេសខ្លួន ដូចដែលបានជ្រៀតជ្រែកប្រទេសកម្ពុជាអញ្ជឹង។
នៅឆ្នាំ១៩៧៣ រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលថ្មីមួយនៅប្រទេសថៃបានបង្កើតឱកាសសម្រាប់ការផ្សះផ្សាជាមួយវៀតណាមខាងជើង។ វៀតណាមខាងជើង (យួនកុម្មុយនិស្ត) បានបញ្ជូនគណៈប្រតិភូទៅទីក្រុងបាងកកដើម្បីចូលរួមក្នុងកិច្ចពិភាក្សាជាមួយថៃ ក៏ប៉ុន្តែកិច្ចចរចាក៏ត្រូវបានបែកបាក់។ កិច្ចពិភាក្សារវាងថៃ និងយួនក៏បានបន្តសារជាថ្មីនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ ក្រោយពីយួនកុម្មុយនិស្តបានយកឈ្នះលើវៀតណាមខាងត្បូងហើយបង្រួបបង្រួមជាតិទាំងមូលឱ្យនៅក្រោមអំណាចរបស់ខ្លួនតែមួយ។ ក្នុងកិច្ចចរចាមួយនេះ ពួកគេបានទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរឯកអគ្គរដ្ឋទូតប្រទេសទាំងពីរនិងការបើកការចរចារស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្មនិងសេដ្ឋកិច្ច បន្តិចក្រោយមក, រដ្ឋប្រហារយោធាមួយក៏បានធ្វើឡើងនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៦។ រដ្ឋាភិបាលថៃថ្មីដែលឡើងកាន់អំណាចក្រោយរដ្ឋប្រហារ បានមិនសូវចង់ចូលជិតឫសម្រុះសម្រួលជាមួយកុម្មុយនិស្តវៀតណាមនោះឡើយ។ តែមិនយូរប៉ុន្មាន ទំនាក់ទំនងថៃ-វៀតណាមក៏បានបន្តនៅឆ្នាំ១៩៧៧, នៅពេលដែលថៃ វៀតណាម និងលាវបានធ្វើសន្និសិទពិភាក្សាមួយអំពីការបន្តកិច្ចការងារលើគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ទន្លេមេគង្គដែលជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសហប្រតិបត្តិការដ៏សំខាន់មួយដែលត្រូវបានបញ្ឈប់ដោយសង្គ្រាមវៀតណាម។ ប៉ុន្តែនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨, ជម្លោះនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់ផលប៉ះពាល់ទៅដល់ផ្លូវទូតប្រទេសទាំងពីរ។ ការវាយលុកចូលកម្ពុជាដោយវៀតណាមមិនមែនប៉ះពាល់តែក្នុងស្រុកខ្មែរតែមួយនោះទេតែបានប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសថៃថែមទៀត, ទាំងនេះបានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងថៃនិងវៀតណាមធ្លាក់ដាបចុះជាទម្ងន់។
នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ បន្ទាប់ពីកម្ពុជាត្រូវបានកាន់កាប់ដោយវៀតណាម, ថៃបានចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយខ្មែរក្រហមដែលជាសត្រូវរបស់យួនហើយបានបែរទៅរកចិនដើម្បីសុំជំនួយផ្នែកសន្តិសុខ។ ករណីទាំងពីរនេះបានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងវៀតណាមនិងថៃមានភាពស្មុគស្មាញយ៉ាងខ្លាំង។ ថៃគឺជាប្រទេសសមាជិកអាស៊ានតែមួយគត់ដែលងាយនឹងរងគ្រោះបំផុតពីការវាយប្រហារជាសម្មតិកម្មរបស់វៀតណាមព្រោះខ្លួនបានផ្តល់ជម្រកដល់ខ្មែរក្រហមនៅតាមជំរុំនានាក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន, ថៃក៏ជាប្រទេសសមាជិកអាស៊ានតែមួយដែរ ដែលប្រឆាំងដាច់ខាតនឹងការវាយចូលកម្ពុជាដោយវៀតណាម។
រេខាកាលនៃជម្លោះ
នេះគឺជាបន្ទាត់ពេលវេលា (ឫរេខាកាល) ដែលបង្ហាញពីព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់នៅក្នុងជម្លោះមួយនេះ៖
ការ៉ុត
ការ៉ុត គឺជាបន្លែជាឫសដែលជាធម្មតាមានពណ៌ទឹកក្រូច ទោះបីជាមានពូជស្វាយ ខ្មៅ ក្រហម ស និងលឿងក៏ដោយ សុទ្ធសឹងជាទម្រង់ដាំដុះក្នុងស្រុក។ ការ៉ុតព្រៃឌូខ័សការ៉ូតា មានដើមកំណើតនៅអឺរ៉ុប និង អាស៊ីអាគ្នេយ៍។  រុក្ខជាតិនេះប្រហែលជាមានដើមកំណើតនៅក្នុងដែនដីពែរ្ស ហើយត្រូវបានដាំដុះដំបូងសម្រាប់ស្លឹក និងគ្រាប់របស់វា។  ផ្នែកដែលគេបរិភោគញឹកញាប់បំផុតនៃរុក្ខជាតិគឺឫសគល់ ទោះបីជាដើម និងស្លឹកក៏ត្រូវបានបរិភោគផងដែរ។  ការ៉ុត​ក្នុងស្រុក​ត្រូវ​បាន​បង្កាត់​ពូជ​ដោយ​ជ្រើសរើស​សម្រាប់​វា​ដែល​មាន​ទំហំ​ធំ មាន​រសជាតិ​ឆ្ងាញ់​ជាង និង​មាន​ពណ៌​ឈើ​តិច។ ការ៉ុតគឺជារុក្ខជាតិដែលមានអាយុពីរឆ្នាំ នៅក្នុងគ្រួសារអាំំំបេលលីហ្វឺ-អាពីសៀ ។  ដំបូង​ឡើយ វា​ដុះ​ស្លឹក​ផ្កា​កុលាប ខណៈពេល​បង្កើត​ឫសគល់​ដែល​រីកធំ។  ពូជដែលលូតលាស់លឿន ចាស់ទុំក្នុងរយៈពេល ៣ ខែ (៩០ ថ្ងៃ) នៃការសាបព្រួសគ្រាប់ពូជ ខណៈដែលពូជដែលលូតលាស់យឺតត្រូវការរយៈពេលមួយខែ (១២០ ថ្ងៃ) ។  ឫសមានបរិមាណអាល់ហ្វា និងបេតាការ៉ូទីនខ្ពស់ ហើយជាប្រភពដ៏ល្អនៃវីតាមីនអា វីតាមីនកា និងវីតាមីនបេ៦ ។ រូបភាពតូច|ការ៉ុតមួយបាច់ដែលមានដើមរបស់វានៅតែជាប់ជាមួយនឹងផ្លែរបស់វា។ អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ(FAO) រាយការណ៍ថា ការផលិតការ៉ុត និងស្ពៃក្តោបរបស់ពិភពលោក (រុក្ខជាតិទាំងនេះត្រូវបានផ្សំដោយកសិកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ) សម្រាប់ឆ្នាំ២០១៨ មានចំនួន៤០លានតោន ជាមួយនឹង៤៥% នៃចំនួនសរុបនៃពិភពលោកដាំដុះនៅក្នុងប្រទេសចិន។ ការ៉ុត​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើប្រាស់​ជា​ទូទៅ​ឆៅ ឬ​ចម្អិន​ក្នុង​មុខ​ម្ហូប​ផ្សេងៗ។
បដិវត្តន៍សីហា
បដិវត្តន៍ខែសីហា ( Cách-mạng tháng Tám ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ការបះបោរជាទូទៅដើម្បីដណ្តើមអំណាចនៅខែសីហា ( Tổng khởi-nghĩa giành chính-quyền tháng Tám ) គឺជាបដិវត្តន៍ដែលចាប់ផ្តើមដោយពួកវៀតមិញ(សម្ព័ន្ធដើម្បីឯករាជ្យវៀតណាម)ប្រឆាំងនឹងចក្រភពវៀតណាម និងចក្រភពជប៉ុន នៅពាក់កណ្តាលចុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៥។ វៀតមិញ ដែលដឹកនាំដោយបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិនត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៤១ ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីអំពាវនាវដល់ប្រជាជនដែលធំជាងកុម្មុយនិស្តអាចបញ្ជាបាន។
ក្នុងរយៈពេលពីរសប្តាហ៍ កងកម្លាំងក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតមិញបានដណ្តើមគ្រប់គ្រងភូមិ និងទីក្រុងភាគច្រើននៅទូទាំងភាគខាងជើង ភាគកណ្តាល និងភាគខាងត្បូងវៀតណាម រួមទាំង ទីក្រុងហាណូយ ហ៊ឺ និង សៃហ្គន (ព្រៃនគរ) ។ បដិវត្តខែសីហាបានស្វែងរកការបង្កើតរបបបង្រួបបង្រួមសម្រាប់ប្រទេសទាំងមូលក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតមិញ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តផ្លូវការនៅវៀតណាមអះអាងថា វៀតមិញបានគ្រប់គ្រងវៀតណាមទាំងអស់បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍នៃការបះបោរ ប៉ុន្តែសង្កាត់មួយចំនួនដូចជា ម៉ុងកាយ, វិញយៀន,ហាយ៉ាង,ឡៅកៃ,ឡៃចូវ ស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកអ្នកជាតិនិយមមិនមែនវៀតមិញ។ មេដឹកនាំវៀតមិញគឺហូជីមិញបានប្រកាសឯករាជ្យនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម នៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥ ។
ភ្នំបាត់ព្រះថេរ
ស្ថិតនៅស្រុកបាទថេរ (huyện Thọai Sơn) យួនហៅថា ណូយបាថេរ (Núi Ba Thê) ។ ភ្នំបាទថេរ ជាភ្នំធំជាង​គេទាំងអស់នៅស្រុកបាថេរ ដោយមាន កំពស់ ២២១ម៉ែត្រ បរិវេណភ្នំទំហំប្រមាណ ៤.២២០ ម៉ែត្រ មាន ទីតាំងឋិតនៅកណ្តាលវាលស្រែនៃទីរួម ស្រុកអូរកែវ ស្រុកបាទថេរ ខេត្តមាត់ជ្រូក ចម្ងាយពីទីក្រុងបារាជ ប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រ។
វនបត្ថសូត្រ
[២៣៤] ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មក​យ៉ាង​នេះ​ ។​ ​សម័យ​មួយ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ គង់​ក្នុង​វត្ត​ជេតពន របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិត​ក្រុង​សាវត្ថី ។​ ​ក្នុង​ទី​នោះ​ឯង ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ហៅ​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយថា ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ។​ ភិក្ខុ​ទាំង​នោះ​ ទទួល​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដីកា​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ។​ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នេះ​ថា ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ តថាគត ​នឹង​សំដែង​នូវ​ហេតុ​នៃ​ការ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ ​ដល់​អ្នក​ទាំង​ឡាយ ចូរ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ប្រុង​ស្តាប់ ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ ​នូវ​ហេតុ​នោះ​ ​ដោយ​ប្រពៃ​ចុះ តថាគត ​នឹង​សំដែង​ឥឡូវ​នេះ​ ។​ ភិក្ខុ​ទាំង​នោះ​ ទទួល​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគថា ​ព្រះ​ករុណា​ព្រះ​អង្គ ។​
[២៣៥] ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នេះ​ថា​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​ណា​មួយ​ ​កាល​ភិក្ខុ​នោះ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នោះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំងមាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​ខ្លួន​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ដដែល​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ​ណា​មួយ​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ពិចារណា ​ដូច្នេះ​ថា​ អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ ​កាល​អាត្មា​អញ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំងមាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​អាត្មា​អញ​ ​មិន​ទាន់​ដល់​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​ដដែល​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ​ឯណា ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ចៀសចេញ​ចាក​ដង​ព្រៃ​នោះ​ ​ក្នុង​ចំណែក​នៃ​រាត្រី ​ឬ​ក្នុង​ចំណែក​នៃ​ថ្ងៃ ​មិន​ត្រូវ​នៅ​ក្នុង​ដង​ព្រៃ​នោះ​ឡើយ​ ។​
[២៣៦] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​ណា​មួយ ​កាល​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នោះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំង​មាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​ ​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​ដដែល​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ​ឯណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ពិចារណា ​ដូច្នេះ​ថា​ អាត្មា​អញ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​ ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ ​កាល​អាត្មា​អញ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំងមាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​ដដែល​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ឯណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​លំបាក អាត្មា​អញ​ ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ​មក​បួស​នេះ​សោត ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​ចីវរ​ក៏​ទេ អាត្មា​អញ​ ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ​មក​បួស ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​បិណ្ឌបាត​ក៏​ទេ​ដែរ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​សេនាសនៈ ​ក៏​ទេ​ដែរ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ​ក៏​ទេ​ដែរ​ តាំងពីដួច អាត្មា​អញ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​ ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំងមាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​អាត្មា​អញ​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ដដែល​ ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ បើ​ដឹង​ ​(​នូវ​កិរិយា​មិន​ដល់​នូវ​សមណ​ធម៌​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​)​ ត្រូវចេញ​ចាក​ដង​ព្រៃ​នោះ​ ​មិន​ត្រូវ​នៅ​ ​(​ក្នុង​ដង​ព្រៃ​នោះ​ឡើយ​)​ ។​
[២៣៧] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​ ​នូវ​ដង​ព្រៃ​ណា​មួយ​ ​កាល​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នោះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើងផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើង​ផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​បាន​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ ​ក៏​បាន​ដល់​តាមលំដាប់ផង ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ឯណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​លំបាក ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ពិចារណា​ដូច្នេះ​ថា​ អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ ​កាល​អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើង​ផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើងផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ អាត្មា​អញ​ ​ក៏​បាន​ដល់​ ​ដោយ​លំដាប់ផង ។​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ឯណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​លំបាក ។​ អាត្មា​អញ​ ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ​មក​បួស​នេះ​សោត ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​ចីវរ​ក៏​ទេ អាត្មា​អញ​ ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ​មក​បួស ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​បិណ្ឌបាត​ក៏​ទេ​ដែរ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​សេនាសនៈ ​ក៏​ទេ​ដែរ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជ​បរិក្ខារ​ក៏​ទេ​ដែរ​ តាំងពីដួច អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើងផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ទាន់ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើងផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ អាត្មា​អញ​ ​ក៏​បាន​ដល់​ដោយ​លំដាប់​ផង ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ បើពិចារណាឃើញ ​(​យ៉ាង​នេះ​)​ហើយ​ ​គប្បី​នៅ​ក្នុង​ដង​ព្រៃ​នោះ​ ​មិន​ត្រូវ​ចៀសចេញទេ ។​
[២៣៨] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​ ​នូវ​ដង​ព្រៃ​ណា​មួយ​ ​កាល​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នោះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើងផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើង​ផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ ​ក៏​បាន​ដល់​តាមលំដាប់ផង ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ពិចារណា​ដូច្នេះ​ថា​ អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ ​កាល​អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​នូវ​ដង​ព្រៃ​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើងផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើងផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ ​ក៏​បាន​ដល់​ដោយ​លំដាប់ផង ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​នៅ​ក្នុង​ដង​ព្រៃ​នោះ​ ដរាប​ដល់​អស់​ជីវិត ​មិន​ត្រូវ​ចៀសចេញទេ ។​
[២៣៩] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​ ​នូវ​ស្រុក​ណា​មួយ​ ។​បេ ។​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​និគម​ណា​មួយ​ ។​បេ ។​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​ក្រុង​ណា​មួយ ។​បេ ។​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​ជនបទ​ណា​មួយ​ ។​បេ ។​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​បុគ្គល​ណា​មួយ​ ​កាល​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំងមាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ដល់​ដដែល​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ពិចារណា​ដូច្នេះ​ថា​ អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ ​កាល​អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំងមាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ អាត្មា​អញ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ដល់​ដដែល​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​មិន​បាច់លាបុគ្គល​នោះ​ទេ ​គប្បី​ចៀស​ចេញ​ទៅ​ ​ក្នុង​ចំណែក​នៃ​រាត្រី ​ឬ​ក្នុង​ចំណែក​នៃ​ថ្ងៃ ​មិន​គប្បី​ដើរតាម ​(​បុគ្គល​នោះ​)​ឡើយ​ ។​
[២៤០] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​ ​នូវ​បុគ្គល​ណា​មួយ​ ​កាល​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំងមាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​តាមលំដាប់ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ពិចារណា​ដូច្នេះ​ថា​ អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ ​កាល​អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំងមាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​ដល់​ អាត្មា​អញ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​តាមលំដាប់ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​លំបាក អាត្មា​អញ​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ​មក​បួស​នេះ​សោត ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​ចីវរ​ក៏​ទេ អាត្មា​អញ​ ចេញ​ចាក​ផ្ទះ​មក​បួស ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​បិណ្ឌបាត​ក៏​ទេ​ដែរ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​សេនាសនៈ​ក៏​ទេ​ដែរ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជៈ​បរិក្ខារ​ក៏​ទេ​ដែរ​ តាំងពីដួច អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​បាន​តាំងមាំ​ដដែល​ ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ដដែល​ អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ដដែល​ ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ អាត្មា​អញ​ ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​តាមលំដាប់ ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ពិចារណាឃើញ ​(​យ៉ាង​នេះ​)​ហើយ​ ​មិន​បាច់លាបុគ្គល​នោះ​ទេ ​គប្បី​ចៀសចេញ​ទៅ​ ​មិន​ត្រូវដើរតាមទេ ។​
[២៤១] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​ ​នូវ​បុគ្គល​ណា​មួយ ​កាល​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើងផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​បាន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើង​ផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ ​ក៏​បាន​ដល់​តាមលំដាប់ផង ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ពិចារណា​ដូច្នេះ​ថា​ អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ ​កាល​អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើងផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើងផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ អាត្មា​អញ​ ​ក៏​បាន​ដល់​តាមលំដាប់ផង ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​លំបាក អាត្មា​អញ​ ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ​មក​បួស​នេះ​សោត ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​ចីវរ​ក៏​ទេ អាត្មា​អញ​ ចេញ​ចាក​ផ្ទះ​មក​បួស ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​បិណ្ឌបាត​ក៏​ទេ​ដែរ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​សេនាសនៈ​ក៏​ទេ​ដែរ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ​ក៏​ទេ​ដែរ​ តាំងពីដួច អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើងផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​បាន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើងផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ អាត្មា​អញ​ ​ក៏​បាន​ដល់​តាមលំដាប់ ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ បើពិចារណាឃើញ ​(​យ៉ាង​នេះ​)​ ​ហើយ​ ត្រូវដើរតាមបុគ្គល​នោះ​ ​មិន​ត្រូវ​ចៀសចេញទេ ។​
[២៤២] ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​ ​នូវ​បុគ្គល​ណា​មួយ​ ​កាល​ភិក្ខុ​នោះ​ ​ចូល​ទៅ​អាស្រ័យ​នូវ​បុគ្គល​នោះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើងផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើង​ផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ ​ក៏​បាន​ដល់​តាមលំដាប់ផង ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារ​ណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ​គប្បី​ពិចារណា​ដូច្នេះ​ថា​ អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​ ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ ​កាល​អាត្មា​អញ​ ​ចូល​មក​អាស្រ័យ​នូវ​បុគ្គល​នេះ​ សតិ​ដែល​មិន​បាន​តាំងមាំ ​ក៏​បាន​តាំងមាំឡើងផង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​បាន​ខ្ជាប់ខ្ជួន ​ក៏​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួនឡើងផង អាសវៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​អស់​ទៅ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​ផង ​ធម៌​ដ៏​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ​គឺ​អរហត្ត ជា​ធម៌​ប្រសើរ​បំផុត​ ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ដល់​ អាត្មា​អញ​ ​ក៏​បាន​ដល់​តាមលំដាប់ផង ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ​ ​គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ ​និង​គិលានប្បច្ចយ​ភេសជ្ជបរិក្ខារណា​នេះ​ ​ដែល​បព្វជិត​ ​គប្បី​ប្រមូល​មក​ ​គ្រឿង​បម្រុង​ជីវិត​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​លំបាក ។​ ​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ភិក្ខុ​នោះ​ ទោះបីបុគ្គល​នោះ​ បណ្តេញចេញ​ក៏​ដោយ​ ត្រូវ​តែ​ដើរតាម ​មិន​ត្រូវចៀស​ចេញ​ចាក​បុគ្គល​នោះ​ ដរាប​ដល់​អស់​ជីវិត ។​ លុះ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​បាន​សំដែង​វនបត្ថសូត្រ​នេះ​ចប់​ហើយ​ ​ពួក​ភិក្ខុ​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​មាន​សេចក្ដី​ពេញ​ចិត្ត​ ត្រេកអរ​នឹង​ភាសិត របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ។​
ចប់ វនបត្ថសូត្រ ទី៧ ។​
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > មជ្ឈិមនិកាយ > មូលបណ្ណាសក > បឋមភាគ (សៀវភៅភាគ ២០ ទំព័រទី ៣៩៥)
ពិធីរៀបមង្គលការ
ពន្យល់និទាន
បច្ចុប្បន្ននេះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនតែងយល់ច្រឡំថា ពាក្យ សមុទ្រ មានន័យថា ទឹកសមុទ្រ ប៉ុន្តពាក្យនេះចំពោះខ្មែរបុរាណ បានសម្គាល់ចំពោះទឹកទន្លេផងដែរ ពង្សាវតារ ព្រះថោង អាចសន្មតថា ព្រះថោងបានលើកទ័ពជើងទឹកតាមដងទន្លេមេគង្គ វាយចូលរាជធានី នគរគោកធ្លក ហើយបង្កើតអាណាចក្រនគរភ្នំ ហើយសត្វនាគនៅក្នុងវប្បធម៌ដើមរបស់កម្ពុជា មិនសម្ដៅទៅលើសត្វនាគក្នុងទឹកសមុទ្រនោះទេ គឺសំដៅទៅលើសត្វនាគក្នុងទឹកទន្លេនោះឯង ។ រឿងព្រះថោង នាងនាគ គឺជាប្រវិត្តសាស្ត្រពិតរបស់កម្ពុជា ដែលត្រូវបានក្រុមអ្នកនិពន្ធមួយចំនួន យកទៅបន្ថែមឱ្យមានអភានិហារផ្សេងៗ ផងដែរ ដើម្បីឱ្យរឿងមួយនេះទទួលបានភាពល្បីល្បាញជាប្រភេទរឿងព្រេងអក្សរសីលបែបប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជា នាងនាគ ដែលមានឈ្មោះពិតថា ព្រះនាងសោម៉ា (Soma) ឯព្រះថោង មានឈ្មោះពិតថា កៅណ្ឌិន្យ (Kauṇḍinya) ដែលត្រូវបានរកឃើញក្នុងកំណត់ត្រាសិលាចារឹក នៅមុីសឺង គ.សករាជ ៥០៣ នាដើមស.វទី៦ ។
ទំនៀមពិធីរៀបមង្គលការ
Wedding traditions
ទំនៀមពិធីរៀបមង្គលការនៅកម្ពុជា ត្រូវបានតាក់តែងឡើងដោយក្រុមបុរាណាចារ្យ ដែលបានសិក្សាទៅលើសាសនាទំនៀមទម្លាប់ វប្បធម៌របស់កម្ពុជា ។ បែបផែននៃកិច្ចពិធីរៀបមង្គលការនៅកម្ពុជា មានច្រើនទម្រង់ទៅតាមទំនៀមនៃតំបន់ផ្សេងៗ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ។ ប៉ុន្តែដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ នៃកិច្ចពិធីរៀបមង្គលការនៅកម្ពុជាឱ្យមានលក្ខណៈជារួមដើម្បីឱ្យពួកគេបានរៀបចំពិធីមង្គលទៅតាមក្រិតក្រមរបស់ជាតិ មានន័យថា ពលរដ្ឋកម្ពុជាគ្រប់រូបដែលបានរៀបពិធីមង្គលការនៅកម្ពុជា សុទ្ធតែបានអនុវត្តតាមក្រិតក្រមនៃកិច្ចទំនៀមពិធីរបស់ជាតិសាសន៍ខ្លួនយ៉ាងពិតប្រាកដ ។
តើការរៀបពិធីមង្គលការនៅកម្ពុជា មានរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ ?
ជាការពិតណាស់ការរៀបពិធីមង្គលការនៅកម្ពុជា មានរយៈពេលតែ ២ថ្ងៃ ប៉ុនណោះ ដោយកំណត់ថ្ងៃទី១ ជាថ្ងៃចូលរោងជ័យ និង ថ្ងៃទី២ ជាថ្ងៃរៀបចំពិធីមង្គលការ ។ តើការរៀបចំពិធីមង្គលការរបស់របស់ខ្មែរពីបុរាណ មានរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ ។ មានរយៈពេល ២ថ្ងៃដូចគ្នា ដោយគិតទៅលើអង្គហេតុនៃកិច្ចរៀបមង្គលការ តាមរយៈរឿងព្រេង ព្រះថោង និង នាងនាគ មិនមានកំណត់ត្រាច្បាស់លាស់ណាមួយថាពិធីមង្គលការនៅកម្ពុជា ធ្វើឡើងរយៈពេល ៣ថ្ងៃ ឬ ៧ថ្ងៃ តាមការប៉ាណស្មានរបស់មនុស្សមួយចំនួននោះទេ ការញាត់នូវកិច្ចទំនៀមរៀបមង្គលការនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗនេះហើយទើបធ្វើឱ្យពិធីរៀបមង្គលការមានកម្មវិធីច្រើន ដែលធ្វើឱ្យពួកគេយល់ច្រឡំថា ខ្មែរបុរាណធ្វើពិធីរៀបការជាច្រើនថ្ងៃ ដែលអាចមានចំនួន ៣ថ្ងៃ ឬ ៧ថ្ងៃ តាមការយល់ឃើញនេះ ។
ហេតុអ្វីបានជាគេត្រូវរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍?
មនុស្សត្រូវតែរៀបការព្រោះមូលហេតុដូចខាងក្រោម៖
ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍អាចមានហេតុផលផ្សេងៗទៀត ប៉ុន្តែចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវចងចាំគឺការរួមរស់ស្របច្បាប់រវាងបុរស និងស្ត្រី។ ការរៀបការមានសារៈសំខាន់ណាស់ព្រោះវាជាសញ្ញានៃការចាប់ផ្ដើមជីវិតគ្រួសារថ្មី។ គូស្វាមីភរិយាថ្មីមានទំនួលខុសត្រូវដូចខាងក្រោម៖
អាយុ
អាយុរៀបការ គឺជាបញ្ហាដ៏សំខាន់ក្នុងការយកមកគិតពិចារណានៅមុនពេលរៀបការ។ នៅក្នុងមាត្រាទី៥នៃច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ចែងថា បុរសអាចរៀបការនៅអាយុ២០ឆ្នាំ ហើយស្ត្រីត្រូវតែមានអាយុចាប់ ពី១៨ឆ្នាំឡើងទៅ ។
មូលហេតុនៃការកំណត់អាយុនេះ គឺជាការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងរបស់រដ្ឋាភិបាលលើសុខភាព និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ៗរូប ដែលមានបំណងកសាងគ្រួសារឲ្យបានរឹងមាំ មានសុភមង្គល និងធានាការចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាអប់រំកូនរបស់គេបានល្អប្រសើរ។
ទោះជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ដើម្បីឲ្យមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការកសាងគ្រួសារមួយប្រកបដោយសុភមង្គល បុរសគួររៀបការក្នុងអាយុ ២៥ឆ្នាំ និងស្ត្រី ២១ឆ្នាំ។
២. មាត្រាទី២៣ ស្ដីអំពីសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិអំពីសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងនយោបាយ
គ្មានការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ណាមួយដែលត្រូវធ្វើឡើងដោយគ្មានការព្រមព្រៀង និងដោយគ្មានការស្ម័គ្រចិត្តពីភាគីទាំងសងខាងទេ ។ បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីមានគ្រួសារមួយចំនួនជ្រើសរើសគូស្រករតាមរយៈម្ដាយឪពុកក៏ដោយ ក៏សាមីខ្លួនភាគច្រើនបានធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនគេផ្ទាល់ក្នុងការជ្រើសរើសគូអនាគត។
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមលំដាប់លំដោយដូចខាងក្រោម៖
*ការរៀបចំមុន
ជាធម្មតាមុននឹងឈានចូលដល់ថ្ងៃរៀបមង្គលការ ប្រជាជនកម្ពុជា ត្រូវគោរពតាមទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីជាតិ និងច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍។
មាតាបិតាទាំងសងខាង និងសាមីខ្លួនទាំងពីរត្រូវរៀបចំឯកសារមួយចំនួន ដើម្បីសុំការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋអំណាចមូលដ្ឋាន និងរៀបចំពិធីមង្គលការដូចខាងក្រោម៖ វិគីភីឌា ស្វែងរក ពិធីរៀបមង្គលការ ​ភាសា​ ទាញយកជាPDF តាមដាន កែប្រែ ពិធីរៀបមង្គលការ (អង់គ្លេស: Cambodian Wedding) ឬ អាចហៅបានថា ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺ ជាពិធីមួយដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់ផ្សំផ្គុំមនុស្សប្រុស និង មនុស្សស្រី ឱ្យក្លាយជាប្ដីប្រពន្ធនឹងគ្នា ដែលត្រូវធ្វើតាមលក្ខខ័ណ្ណ ដែលមានចែង ក្នុងច្បាប់ និង តាមគោលការណ៍ ស្ម័គ្រចិត្ត ប្តីមួយ ប្រពន្ធមួយផងដែរ ។ ហេតុអ្វីត្រូវរៀបមង្គលការ ? ពីព្រោះការរៀបមង្គលការ បង្ហាញ​ឱ្យឃើញ​ថា សេចក្ដី​ស្នេហា​រវាង​បុរស​ និង​ស្ត្រី​ដែល​តាក់​តែង​ឡើង​ដោយ​ធម្មជាតិ ត្រូវ​បាន​លាត​ត្រដាង​នៅ​ចំពោះ​មុខ​មហាជន និងដើម្បីធ្វើ​ឱ្យអ្នកដ៍ទៃទទួល​ស្គាល់ និងមិនអាចចូលមកពាក់ព័ន្ធ នូវជីវិតឯកជនភាព របស់អ្នកដែលបានរៀបការរួចនោះទេ ពីព្រោះសម្ព័នភាពស្នេហារបស់ពួកគេបានប្រកាសប្រាប់ទៅសាធរណៈជន ថាពួកគេបានការពេញយ័ស្ដតាមបែបប្រពៃណីជាតិរបស់ខ្លួន ហើយពួកគេត្រូវបានការពារពេញលេញដោយច្បាប់ ដូចនេះអាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាននៅ​តាម​ភូមិ ឃុំ សង្កាត់​បានទទួល​ស្គាល់មង្គលការរបស់ពួកគេទៅតាមផ្លូវ​ច្បាប់ ដែល​មិន​អាច​ឱ្យ​អ្នក​ដទៃ​មកពាក់ព័ន្ធ​នៃជីវិតដៃគូររបស់ឡើយ ។[១]
Khmer wedding ceremony.jpg ការចាប់ផ្ដើមដំបូង ស.វទី១ គ.សករាជ ៥២ សម័យកាល អាណាចក្រនគរភ្នំ ព្រេងនិទាន ព្រះថោងនាងនាគ រយៈពេលរៀបការ មានចំនួន ២ថ្ងៃ ទំនៀមពិធី កិច្ចចូលរោងខាងស្រី កិច្ចសែនក្រុងពាលី កិច្ចហែរជំនូន កិច្ចរៀបរាប់បណ្ដាការ កិច្ចសែនព្រេនមេបា កិច្ចបំពាក់ចិញ្ចៀន កិច្ចកាត់សក់បង្កក់សិរី កិច្ចសំពះផ្ទឹមចងដៃ កិច្ចបង្វិលពពិល កិច្ចបាចផ្កាស្លារ កិច្ចព្រះថោងតោងស្បៃនាងនាគ កិច្ចពិសារភោជនីហារនាពេលល្ងាច កិច្ចបញ្ចុកនំអាពាហ៍ពិពាហ៍ ព្រេងនិទាន មង្គលការ កែប្រែ Wedding Legends
ពន្យល់និទាន ទំនៀមពិធីរៀបមង្គលការ ហេតុអ្វីបានជាគេត្រូវរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍? ច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍នៅកម្ពុជា ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឯកសារយោង បានកែប្រែចុងក្រោយ ៩ ថ្ងៃមុន ដោយ Pythontrials វិគីភីឌា ខ្លឹមសារអត្ថបទប្រើប្រាស់បានក្រោមអាជ្ញាបណ្ឌCC BY-SA 3.0 លើកលែងតែមានបញ្ជាក់ផ្សេងពីនោះ។ គោលការណ៍នៃ​ភាពឯកជន លក្ខខណ្ឌប្រើប្រាស់លើតុបើកបញ្ជីមេ វិគីភីឌា ស្វែងរក ពិធីរៀបមង្គលការ ​ភាសា​ ទាញយកជាPDF តាមដាន កែប្រែ ពិធីរៀបមង្គលការ (អង់គ្លេស: Cambodian Wedding) ឬ អាចហៅបានថា ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺ ជាពិធីមួយដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់ផ្សំផ្គុំមនុស្សប្រុស និង មនុស្សស្រី ឱ្យក្លាយជាប្ដីប្រពន្ធនឹងគ្នា ដែលត្រូវធ្វើតាមលក្ខខ័ណ្ណ ដែលមានចែង ក្នុងច្បាប់ និង តាមគោលការណ៍ ស្ម័គ្រចិត្ត ប្តីមួយ ប្រពន្ធមួយផងដែរ ។ ហេតុអ្វីត្រូវរៀបមង្គលការ ? ពីព្រោះការរៀបមង្គលការ បង្ហាញ​ឱ្យឃើញ​ថា សេចក្ដី​ស្នេហា​រវាង​បុរស​ និង​ស្ត្រី​ដែល​តាក់​តែង​ឡើង​ដោយ​ធម្មជាតិ ត្រូវ​បាន​លាត​ត្រដាង​នៅ​ចំពោះ​មុខ​មហាជន និងដើម្បីធ្វើ​ឱ្យអ្នកដ៍ទៃទទួល​ស្គាល់ និងមិនអាចចូលមកពាក់ព័ន្ធ នូវជីវិតឯកជនភាព របស់អ្នកដែលបានរៀបការរួចនោះទេ ពីព្រោះសម្ព័នភាពស្នេហារបស់ពួកគេបានប្រកាសប្រាប់ទៅសាធរណៈជន ថាពួកគេបានការពេញយ័ស្ដតាមបែបប្រពៃណីជាតិរបស់ខ្លួន ហើយពួកគេត្រូវបានការពារពេញលេញដោយច្បាប់ ដូចនេះអាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាននៅ​តាម​ភូមិ ឃុំ សង្កាត់​បានទទួល​ស្គាល់មង្គលការរបស់ពួកគេទៅតាមផ្លូវ​ច្បាប់ ដែល​មិន​អាច​ឱ្យ​អ្នក​ដទៃ​មកពាក់ព័ន្ធ​នៃជីវិតដៃគូររបស់ឡើយ ។[១]
ពិធីរៀបមង្គលការ
ពន្យល់និទាន ទំនៀមពិធីរៀបមង្គលការ ហេតុអ្វីបានជាគេត្រូវរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍? ច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍នៅកម្ពុជា ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឯកសារយោង បានកែប្រែចុងក្រោយ ៩ ថ្ងៃមុន ដោយ Pythontrials វិគីភីឌា ខ្លឹមសារអត្ថបទប្រើប្រាស់បានក្រោមអាជ្ញាបណ្ឌCC BY-SA 3.0 លើកលែងតែមានបញ្ជាក់ផ្សេងពីនោះ។ គោលការណ៍នៃ​ភាពឯកជន លក្ខខណ្ឌប្រើប្រាស់លើតុ បូរ៉ា វន់ និស្សិតឆ្នាំទី១
ប្រាសាទតូច
ប្រាសាទតូចមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិធម្មជាតិ ឃុំស្រអែម ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទតូចស្ថិតនៅក្បែបារាយណ៍ខាងលិចនៃប្រាសាទព្រះវិហារ។ ប្រាសាទតូចត្រូវបានកសាងនៅក្នុងសម័យអង្គរ នៅសតវត្សទី១២ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវប្រាសាទតូចជារោគសាលា ដែលជាទីកន្លែងសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺនៅសម័យបុរាណ។ ប្រាសាទតូចជាប្រាសាទមួយដែលកំពុងមានការគ្រប់គ្រងដោយអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារបន្តប្រាសាទព្រះវិហារ។ យើងអាចធ្វើដំណើរពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារបន្ទាប់មកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិព្រះវិហារទៅអន្លុងវែងរហូតដល់វង្វង់មូលស្រអែមហើយបត់មកផ្លូវប្រាសាទព្រះវិហាររហូតដល់ចំណុចគមួយរហូតបន្តឡើងមកកាន់ប្រាសាទព្រះវិហារមកដល់បារាយណ៍ខាងលិចបត់ឆ្វេងបន្តិច និងប្រាសាទតូច។ តូច
ពណ៌ទឹកក្រូច
ពណ៌ទឹកក្រូច គឺជាពណ៌រវាង លឿង និង ក្រហម នៅលើ វិសាលគមនៃពន្លឺដែលអាចមើលឃើញ។ ភ្នែក​មនុស្ស​យល់​ឃើញ​ពណ៌​ទឹកក្រូច​ពេល​មើល​ពន្លឺ​ដោយ​មាន​រយៈ​ចម្ងាយ​រលក​លេចធ្លោ​ចន្លោះ​ពី ៥៨៥ ទៅ ៦២០ ណាណូម៉ែត្រ។ នៅក្នុងទ្រឹស្ដីពណ៌ប្រពៃណី វាគឺជាពណ៌បន្ទាប់បន្សំនៃសារធាតុពណ៌ ដែលផលិតដោយការលាយពណ៌លឿង និងក្រហម។ នៅក្នុងគំរូពណ៌RGB វាគឺជាពណ៌ទីបី។ វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាមផ្លែឈើដែលមានឈ្មោះដូចគ្នា។
ពណ៌​ទឹកក្រូច​នៃ​ផ្លែឈើ និង​បន្លែ​ជាច្រើន​ដូចជា​ការ៉ុត ល្ពៅ ដំឡូង​ផ្អែម និង​ទឹកក្រូច​បានមកពីការ៉ូទីន ដែលជា​ប្រភេទ​សារធាតុ​ពណ៌​សំយោគ​។ សារធាតុពណ៌ទាំងនេះបំប្លែងថាមពលពន្លឺដែលរុក្ខជាតិស្រូបពីព្រះអាទិត្យទៅជាថាមពលគីមីសម្រាប់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ។  ដូចគ្នាដែរ ពណ៌នៃស្លឹករដូវស្លឹកឈើជ្រុះគឺមកពីសារធាតុពណ៌ដូចគ្នា បន្ទាប់ពីក្លរ៉ូហ្វីលត្រូវបានយកចេញ ។ រូបភាពតូច|ព្រះសង្ឃកម្ពុជាពាក់ឯកសណ្ឋានមានពណ៌ទឹកក្រូច តំណាងឲ្យពួកបព្វជិតខាងព្រះពុទ្ធសាសនា។ នៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិក ការស្ទង់មតិបង្ហាញថាពណ៌ទឹកក្រូចគឺជាពណ៌ដែលជាប់ទាក់ទងបំផុតជាមួយការកម្សាន្ត ភាពមិនធម្មតា ការហួសសម័យ ភាពកក់ក្តៅ ភ្លើង ថាមពល សកម្មភាព គ្រោះថ្នាក់ រសជាតិ និងក្លិនក្រអូប រដូវស្លឹកឈើជ្រុះ និង រដូវអាល់ឡះឡូវ៉ាយ ក៏ដូចជាមានរយៈពេលយូរមកហើយ។ ពណ៌ប្រទេសហូឡង់ និង ផ្ទះពណ៌ទឹកក្រូច។  វាក៏ដើរតួជាពណ៌នយោបាយនៃមនោគមវិជ្ជានយោបាយប្រជាធិបតេយ្យបែបគ្រីស្ទាន និងគណបក្សនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យគ្រីស្ទានភាគច្រើនផងដែរ។ នៅ​អាស៊ី វា​ជា​ពណ៌​និមិត្តរូប​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ក្នុង​សាសនា​ព្រះពុទ្ធ និង ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។
ប្រាសាទវត្តនគរបាជ័យ
ប្រាសាទនគរបាជ័យមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងវត្តនគរបាជ័យមានចម្ងាយប្រមាណ២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពុងចាម។ យើងធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៦និងបន្តតាមផ្លូវជាតិលេខ៧ពីស្គុនទៅកំពង់ចាម។ ទៅដល់ខ្សែក្រវាត់ទីរួមខេត្តលោកអ្នកនិងប្រទះឃើញចម្លាក់រូបនាគ៤ស្ថិតនៅកណ្តាលផ្លូវជាតិ ដែលមានក្បាលបែរទៅរកទិសទាំង៤និងមានកន្ទុយព័ន្ធគ្នា។ នៅចុងកន្ទុយនាគដែលព័ន្ធគ្នានោះមានគ្រុឌឈរលើកន្ទុយនាគស្លាបទាំងពីរទ្របដា ដែលចារឹកអក្សរថា អរគុណ។ រូបនេះ បាននៅរងចាំស្វាគមន៍និងថ្លែងអំណរគុណលោកអ្នកគ្រប់ពេលវេលា ដែលចូលមកទស្សនាក្នុងទឹកដីខេត្តកំពង់ចាម។ រូបនេះបានចាប់ផ្តើមកសាងឡើងក្នុងសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយមឆ្នាំ១៩៦២ជាសម័យកាលដែលព្រះបាទនរោត្តម សីហនុកំពុងកាន់អំណាច។ ហើយត្រូវសម័យខ្មែរក្រហមវាយកំទេចនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ រួចហើយត្រូវបានកសាងថ្មីឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៩១។ នៅខាងស្តាំដៃនៃរូបនាគនេះ លោកអ្នកនិងឃើញក្លោងទ្វារចូលមួយ ដែលនាំលោកអ្នកទៅកាន់ប្រាសាទនគរបាជ័យ។ ចម្ងាយប្រមាណ៥០ម៉ែត្រពីក្លោងទ្វារលោកអ្នកនិងឃើញគោបុរៈនៃកំពែងទី៤នៃប្រាសាទ ដែលធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម មានជញ្ជាំងកម្ពស់ប្រមាណ៣ម៉ែត្រ ប៉ុន្តែពុំមាននៅសល់ឡើយ។ ក្រៅតែក្បែគោបុរៈនេះចេញបណ្តោយកំពែង ដែលព័ន្ធជុំវិញត្រូវបាក់បែកខូចខាតយ៉ាងដំណំ។ នៅក្នុងបរិវេណនៃកំពែងទី៤នៅអមសងខាងផ្លូវចូលទៅក្នុងគោបុរៈនៃកំពែងទី៣ លោកអ្នកនិងឃើញទ្វារបាលឈរដៃកាន់ដំបងក្បែរូបតោ ដែលមានសត្វនាគកំពុងបើកពពារយ៉ាងស្ងប់ស្ងែងនៅពីក្រោយ ហាក់កំពុងយាមកាមទីស្ថានយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន។ នៅលើជញ្ជាំងនៃគោបុរៈទី៣មានលំអដោយរូបទេវតាឆ្មាំភេទស្រី និងរូបបង្អួចបញ្ជោតរំលេចទៅដោយចម្លាក់កូនក្រឡឹងជួរ។ គោបុរៈទី៣នេះ គឺកសាងអំពីថ្មភក់ដែលឃើញមាននៅលើហោជាងខាងជើង សាច់រឿងនិទានពីមហាយាត្រានៃព្រះសិទ្ធត្ថចេញទៅសាងភ្នួស។ សិទ្ធត្ថជាឈ្មោះរបស់ពុទ្ធអង្គមុនពេលដែលព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹង។ នៅក្នុងបរិវេណនៃកំពែងទី៣នេះ មានស្រះទឹកចំនួន២។ តាមទ្រឹស្តីតាមបែបពុទ្ធសាសនានិយម ស្រះទឹកនេះគឺតំណាងឱ្យស្រះបោក្ខរណីប្រកបដោយគង្គាថ្លាឈ្វេង និងមានបទុមផ្កាបញ្ចេញគន្ធពិដោរក្រអូបឈ្ងុបឈ្ងុយប្រចាំស្ថាន។ តាមព្រហ្មញ្ញសាសនាទ្រឹស្តីបែបលោកធាតុនិយម គូទឹកដែលព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទគឺតំណាងឱ្យមហាសមុទ្រលោកធាតុទឺង៧ កំពែងប្រាសាទ គឺភ្នំលោកធាតុទាំង៧ដែរ ឯប្រាង្គប្រាសាទគឺជាស្ថានទេវលោក។ នៅក្នុងបរិវេណនៃកំពែងទី២ ចំពីមុខទ្វារចូលខាងឆ្វេងដៃគឺរូបព្រះនរាយណ៍ដៃ៤។ នៅខាងស្តាំដៃគឺរូប អវលោកិតេស្វរៈដៃ៨ ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថាលោកិស្វរៈដៃប្រាំបីជាពោធិសត្វដែលជួយសង្គ្រោះ និងផ្តល់សេចក្តីសុខដល់មនុស្សលោក។ ព្រះអង្គពុំទាន់បានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ ដូចព្រះសមណគោត្តមក្នុងពុទ្ធសាសនាហិនយាននិកាយថេរវាទនោះឡើយ។ នៅក្នុងកំពែងបរិវេណនៃកំពែងទី១ ដែលធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម រៀបជាបន្ទប់ដាច់ៗ បន្តគ្នាកាត់ដាច់ដោយមាត់ច្រកចេញចូលចំនួន៨ ៖ តួប៉មកណ្តាលកសាងអំពីថ្មភក់ដែលបន្តបន្ថែមដោយដំបូងរាងជាចេតីយ៍ដាក់បន្ថែមក្នុងសម័យក្រោយអង្គរក្នុងឆ្នាំ១៥៦៦ ព្រមទាំងហោជាង៣ទៀតគឺហោជាងខាងត្បូង ខាងលិចនិងកើត ។
វត្តនគរបាជ័យ
ភូមិស្រែកាន់
ភូមិស្រែកាន់ ៖គីជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ឃុំទូកមាស ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ស្រុកបន្ទាយមាសខេត្តកំពត ភូមិនេះស្ថិតនៅភូមិភាគឥសាន្ដ នៃខេត្តកំពត  ហើយភូមិតាទេនមានផ្ទៃដីប្រម៉ាន ៤០០០ ម៉ែតការេ​ ។​ ភូមិស្រែកាន់ មានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់ ភូមិព្រៃក្រឡា ខាងកើត ជាប់ភូមិអង្គម្លី ខាងកើតជាប់ ភូមិព្រៃចេក និងខាងត្បូងជាប់​ ភូមិត្រពាំងព្រឹង។ ។ ហើយមានប្រជាជនប្រម៉ាន 1430 នាក់ ។ ស្រីចំនួន ៧០០ នាក់។ ប្រុសចំនួន ៧៣០ នាក់។ ក្នុងនោះមានក្មេងចាប់ពីអាយុមួយខួប រហូតដល់​ ប្រាំខួប ចំនួន ១៥០ នាក់។ ក្មេងប្រុសចំនួន ៧០នាក់
thum|300px|right|ទេសភាពភូមិស្រែកាន់