cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ព្រះសហគមន៏កាតូលិកភូមិភាគភ្នំពេញ
មុខមាត់ថ្មីរបស់ព្រះសហគមន៏
ក្រោយរបបខ្មែរក្រហមដួលរលំនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ គ្រិស្្តបរិស័ទភ្នំពេញ ក៏ដូចជាប្រជាជនទូទៅដែលបានវិលត្រលប់មកក្រុងភ្នំពេញវិញ។ គ្រិស្្តបរិស័ទមួយចំនួនតូចនៅតាមជំរុំ ជនភៀសខ្លួននៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។ អ្នកដែលរស់នៅក្នងប្រទេសបានខិតខំរក្សា ជំនឿរបស់ខ្លួន ព្យាយាមជួបជុំគ្នាដោយលួចលាក់ នៅតាមផ្ទះនានា រងការស៊ើបអង្កេត និងតិះដៀលជាអន្លើ ។
នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ នៅក្រោយពេលដែលរដ្ឋាភិបាលបានយល់ព្រមអោយគ្រិស្តបរិស័ទ​ មានសិទ្ធសំដែងជំនឿឡើងវិញ ព្រះសហគមន៏កាតូលិកបានការអនុញ្ញាតិពីរដ្ឋអំណាច ដើម្បីប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ ថ្ងៃទី ១៣-១៤មេសាតាមប្រពៃណីគ្រីស្្តបរិស័ទជាលើកទីមួយ ដែលគ្រិស្្តបរិស័ទកាតូលិក បានរួមគ្នាថ្វាយអភិបូជាក្រោមអធិបតីភាព លោកអេមីល ដេតម្ប។
នៅឆ្នាំ១៩៩២ លោកអ៊ីវរ៉ាមូសវិលត្រលប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ក្នុងមុខងារជាអភិបាលនៃព្រះសហគមន៏ ភូមិភាគភ្នំពេញ រហូតដល់ឆ្នាំ២០០១ និងជាមើលការខុសត្រូវនៅភូមិភាគបាត់ដំបង ។
ពីឆ្នាំ១៩៩៣ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន មានក្រុមគ្រួសារបុព្វជិត បព្វជិតា និងសាសនទូតមកពីប្រទេសផ្សេងៗ មកបម្រើព្រះសហគមន៏ភូមិភាគភ្នំពេញ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ លោកអេមីលដេតម្ប បានទទួលអគ្គសញ្ញាតែងតាំងេជាអភិបាលឧបត្ថមក ក្នុងភូមិភាគភ្នំពេញ ។ នៅឆ្នាំ ២០០១ មានយុវជនខ្មែរបួនរូបទទួលអគ្គសញ្ញាតែតាំងជាបូជាចារ្យ​មាន ពីររូបបម្រើកានៅភូមិភាគភ្នំពេញ ។
ព្រះសហគមន៏មានការកើនឡើងេជាលំដាប់ ហើយបានបម្រើប្រជាជនកម្ពុជា ដោយបង្កើតជា សាលារៀន មជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាល និងមន្ទីរពេទ្យ ។ល។ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៩ លោកអូលីវីយេ ជ្មិតហស្លេ ត្រូវសម្តេចប៉ាបតែងតាំងជាអភិបាលឧបត្ថមក នៅព្រះសហគមន៏ភូមិភាគភ្នំពេញ ។ សព្វថ្ងៃ ព្រះសហគមន៏ភូមិភាគភ្នំពេញ មានចំនួន ៣៨ ព្រះសហគមន៏ មានគ្រិសបរិស័ទជាង ១៣០០០ នាក់។
ភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៏កាតូលិកភូមិភាគភ្នំពេញចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៏កាតូលិកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាតូលិកសាសនិកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
ប្រាសាទជ្រុង
ប្រវត្តិប្រាសាទជ្រុង
ប្រាសាទជ្រុងជាប្រាសាទតូចមួយដែលស្ថិតក្នុងបរិវេណកំពែងខាងក្រៅនៃ ប្រាសាទបាយ័ន នៅត្រង់កន្លែងកាច់ជ្រុងនៃទន្លេអុំ ។ នៅខ្លោងទ្វារចូលផ្នែកខាងត្បូងនៃប្រាសាទអង្គរធំ ហើយបត់ខាងឆ្វេងដៃធ្វើដំណើរតាមមាត់ទន្លេអុំ ឆ្ពោះទៅទិសខាងលិចដល់កន្លែងកាច់ជ្រុងនៃកំពែងប្រាសាទ យើងនឹងឃើញប្រាសាទតូចមួយ ទីនោះហើយជាប្រាសាទជ្រុង ។ ប្រាសាទជ្រុងជាកន្លែងអាចទស្សនាទេសភាពថ្ងៃលិចដ៏ពិសិដ្ឋនិងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍។ បើតាមឯកសារដែលស្រាវជ្រាវ និង ចងក្រងដោយ គង្គាអង្គរ របស់ក្រុមហ៊ុន ហ្គ្រីងអឺស បានឱ្យដឹងថា ប្រាសាទជ្រុងគឺជាប្រាសាទតូច ច្រឡឹងល្អប្រណីតមួយ ដែលមានក្បាច់រចនាផ្កាភ្ញីរស់រវើក អមដោយចម្លាក់ អាទិទេពជាច្រើននៅគ្រប់ផ្នែកសំណង់នៃប្រាសាទ ។ តួប៉មប្រាសាទនេះបែរមុខ ទៅទិសខាងកើត ខណ្ឌជាបន្ទប់ៗ សាងសង់ឡើងអំពីថ្មភក់ និង ថ្មបាយក្រៀម មានទំហំប្រមាណ ១៥ ម៉ែត្រ គុណ ១០ ម៉ែត្រ មានកម្ពស់ប្រហែល ៥,៧ ម៉ែត្រ ពីលើខ្នងកំពែង សង់នៅលើកំពែងអង្គរធំ ចំត្រង់កែងនៃកំពែងទិសទក្សិណ និង ទិសបស្ចិម ។ ប្រាសាទនេះកសាងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលជាស្នាព្រះហស្ត របស់ព្រះមហាវីរក្សត្រព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។ នៅក្នុងសម័យអង្គរ ប្រាសាទជ្រុងគឺជា ហោត្រ័យ ឬ បណ្ណាល័យតម្កល់ទុកនូវផ្ទាំងសិលាចារឹកដ៏សំខាន់ដែលពិពណ៌នា យ៉ាងពិស្តារអំពីការស្ថាបនាកសាងមហាកំពែង កសិណទឹកព័ទ្ធជុំវិញ និង ទ្វារ ចូលរាជធានីអង្គរធំក្នុងរជ្ជកាលព្រះមហាវីរក្សត្រព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។ រហូតមកទល់ ពេលនេះ ប្រាសាទជ្រុងទទួលរងការបាក់បែកផ្នែកខ្លះៗដោយសារអាយុកាល និង ការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់មនុស្ស ។ នៅតាមខ្នងកំពែងខាងកើតប្រាសាទប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រ មានរន្ធទ្វារសម្ងាត់ចំនួនប្រាំដែលអ្នកស្រុកហៅថា រន្ធត្រដេវតាំងពី យូរណាស់មកហើយ ពីព្រោះមានសត្វត្រដេវធ្លាប់ធ្វើសំបុកនៅទីនោះ ទើបអ្នក ស្រុកហៅឈ្មោះនេះរហូតមក ។ តាមលក្ខណៈ ភូមិសាស្ត្ររន្ធនេះគឺជាច្រកទឹកចេញចូលរវាង ទន្លេអុំ និង បឹងតូចៗនៅភាគនិរតីនៃអង្គរធំ ហើយវាក៏ប្រាកដជាច្រកសម្ងាត់សម្រាប់ការរត់ ភៀសខ្លួនរបស់ស្តេច ឬ មន្ត្រីនៅក្នុងករណីមាន ភយន្តរាយណាមួយជាយថាហេតុផងដែរ ។ រូង ទាំងប្រាំនេះសង់ទម្លុះមហាកំពែងដ៏រឹងមាំរបស់ អង្គរធំ ដែលស្ថិតនៅជាប់ៗគ្នា ប៉ុន្តែវាមានទំហំ មិនស្មើគ្នាទេ រូងកណ្តាលធំហើយខ្ពស់ជាងគេ បន្តិច គឺទទឹងទំហំប្រមាណ ១,៥ ម៉ែត្រ និង កម្ពស់ ២ ម៉ែត្រ ។
សិលាចារឹក
សិលាចារឹកប្រាសាទជ្រុងនៃកំពែងនៃទីក្រុងអង្គរធំ K.២៨៨ ជាតឹកតាងមួយយ៉ាងសំខាន់ បង្ហាញឲ្យយើងដឹងថា នាសម័យវប្បធម៌បាយ័ន ក្នុងរាជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ មហាឫសីវាល្មិកិ ព្រាហ្មណ៍ដែលនៅប្រទេសឥណ្ឌាតែងរឿងរាមយណៈឥណ្ឌា (រាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ) ត្រូវបានគោរពបូជា ដោយជនជាតិខ្មែរ ហើយឈ្មោះរបស់ព្រាហ្មណ៍ដ៏មានប្រជាប្រិយភាពសំខាន់នេះ ក៏ត្រូវបានបញ្ជាក់តាមអក្សរសាស្ត្រ ឬក៏រឿងព្រេងនិទាន ដែលមានប្រភពនិទានមួយចំនួនដែលចេញពីប្រទេសក្លិង្គ បានផ្សព្វផ្សាយចូលមកទឹកដីនគរភ្នំ ឬហ្វូ-ណន តាំងពីដើមស.វទី១ម្ល៉េះ។ ដូច្នេះហើយ ទើបបានជាខ្មែរបានពេញនិយមរឿងនេះជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់សម័យវប្បធម៌បាយ័ន។ ដោយសារតែការពេញនិយមនេះហើយ ទើបវគ្គមួយក្នុងរឿង ពាលកណ្ឌ ត្រូវបានឆ្លាក់ឡើងនៅលើផ្ទាំងផ្តែរមួយនៅលើប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ។ នៅចំកណ្តាលនៃក្បាច់ផ្តែរ យើងឃើញមានវត្តមានរបស់ព្រះព្រហ្មទ្រង់ភ្នែន ដោយនៅខាងស្តាំមានព្រាហ្មណ៍ពីរនាក់ ខាងឆ្វេងមានបុរសកាន់ធ្នូ បាញ់សត្វក្រសាមួយគូរ។ ចម្លាក់នេះចង់បង្ហាញថា គឺព្រះព្រហ្មផ្ទាល់បានយាងចុះមកប្រាប់ឲ្យវាល្មិកិ តែងរឿងរាមកេរ្តិ៍ជាពាក្យការព្យ។ សូមជម្រាបថា រីឯនៅប្រទេសចម្ប៉ាវិញ គេក៏ឃើញមានការគោរពបូជាមហាឫសីវាល្មិកិ ផងដែរ នេះបើយើងលើការស្រាវជ្រាវរបស់លោក ម៉ូស ។ ម្យ៉ាងទៀត តាមការស្រាវជ្រាវរបស់យើងខាងបដិមាសាស្ត្រ យើងក៏បានដឹងទៀតថា ព្រះឥសីឫសីវាល្មិកិ ដែលជាអ្នកបានតែងរឿងរាមកេរ្តិ៍នេះឡើង ក៏ត្រូវបានតំណាងដោយចម្លាក់ថ្ម នាស.វទី៧ ផងដែរ។ យ៉ាងណាមិញ ជ្រុងខាងឥសាននៃផ្ទាំងសិលាចារឹកមួយទៀត គឺសិលាចារឹកថ្នាល់បារាយណ៍ ដែលមានលេខជំនឿន K.291 នាស.វទី៩ បានឲ្យដឹងថា ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ ដែលកម្លាំង និងកិត្យានុភាពរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានប្រៀបផ្ទឹមទៅនឹងព្រះរាម ហើយទ្រង់ក៏ចេះចងចាំរឿងរាមកេរ្តិ៍របស់វាល្មិកិយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញផងដែរ ។
ឯកសារយោង
ជ្រុង
ប្រេម ទីនសូឡានុន្ទ
នាយឧត្តសេនីយ៍ ប្រេម តិណសូលានន្ទ៍ ប្រសូតនៅថ្ងៃទី (២៦ សីហា ព.ស. ២៤៦៣ — ២៦ ឧសភា ព.ស. ២៥៦២) ដោយ​លោក ជា​ឧត្ដម​សេនីយ៍​កងទ័ព​ជើងគោក ជើងទឹក និង​ជើង​អាកាស​។ ហើយ​លោក​ក៏​ជា​ប្រធាន ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជំនិត​ព្រះមហាក្សត្រ​​និង​ជា​រដ្ឋបុរស ព្រម​ទាំង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃទី ១៦ និង​កាន់​តំណែង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ៣​សម័យ ចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ ព.ស. ២៥២៣​ ​ដល់ ​ព.ស. ២៥៣១​​មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ លោក​ក៏​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ថៃ ដែល​កាន់​អំណាច​តាម​សេចក្ដី​អញ្ជើញ​របស់​រដ្ឋសភា​បាន​យូរ​ជាង​គេ ដោយ​សារ​តែ​នៅ​សម័យ​នោះ​ច្បាប់​របស់​ថៃ​មិន​បាន​កំណត់​ឲ្យ​រដ្ឋ​សភា​រើស​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ​ចេញ​ពី​សមាជិក​ភាព​សភា​តំណាង​រាស្ត្រ។
បុគ្គលិក​លក្ខណៈ​របស់ ឧត្តម​សេនីយ៍ ប្រេម ជា​មនុស្ស​ដែល​និយាយ​តិច ​នៅ​ពេល​កាន់​តំណែង​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​របស់​ប្រទេស​ថៃ មាន​ការ​ផ្ដល់​បទ​សម្ភាសន៍​ឲ្យ​សារ​ព័ត៌មាន​តិច​ណាស់ រហូត​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រសិទ្ធិ​នាម​ឲ្យ​ថា តេមិយ​គរ និង​ទទួល​បាន​រហ័ស​នាម​មួយ​ទៀត​ថា អ្នក​ប្រហារ​តាម​ដង​ទន្លេ​ចៅ​ផ្រា​យ៉ា ចេញ​ពី​ហេតុ​ការណ៍​ក្បត់​មេសា​ហាវ៉ាយ​ និង​ក្បត់ ៩ កញ្ញា
ក្រោយពីការកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី ផុតទៅ នៅថ្ងៃទី ៣ សីហា ព.ស. ២៥៣១ ព្រះមហក្សត្រថៃ មានចេញព្រះរាជក្រិត្យតែងតាំងឲ្យ​ឧត្តមសេនីយ៍​ឯក ប្រេម ជាសមាជិក​ក្រុមប្រឹក្សា​ជំនិតព្រះមហាក្សត្រ នៅថ្ងៃទី ២៣ សីហា ព.ស. ២៥៣១។ ក្រោយមកទៀតនៅថ្ងៃ ២៩ សីហា ព.ស. ២៥៣១ បានទទួលព្រះរាជទានតែងតាំងជា រដ្ឋបុរស ។ នៅថ្ងៃទី ៤ សីហា ព.ស. ២៥៤១ ក៏បានព្រះរាជទានតែងតាំង ជា ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនិតព្រះមហាក្សត្រ។
ឧត្តមសេនីយ៍ ប្រេម ទីនសូឡានុន្ទ កើតនៅ ឃុំបយ៉ាង ស្រុកស៊ុងខ្លា ខេត្តស៊ុងខ្លា ជាកូន​ពៅ​ក្នុង​ចំណោម​បង​ប្អូន ៨នាក់​ របស់​អាមាត្យ ប៊ិង ទីនសូឡានុន្ទ និង​មាតា​ឈ្មោះ អ្នកស្រី វិនិតថាន់ថៈកម្ម (អត ទីន​ស៊ូឡា​នុន្ទ)។ លោកប្រេម បានសំរេចការសិក្សាពី សាលារៀនមហាជិរ៉ាវុធ ខេត្តស៊ុងខ្លា ដោយមានអត្តលេខ ១៦៧ និង​លាសារៀន​សួនកុលាបវិទ្យាល័យ កាលពី ព.ស ២៤៨។ បន្ទាប់ពីមក ក៏​បាន​សិក្សា​បន្ត​នៅ​សាលារៀន​បច្ចេកទេស​ទាហាន​ជើង​គោក ជំនាន់​ទី ៥ ដោយ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ទាហាន​រថ​ពាស​ដែក (សាលារៀន​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាង​ឡើង​នៅ​ក្នុង ព.ស ២៤៧៧ ហើយ​ក្រោយ​មក​បាន​ប្រែ​ក្លាយ​ជា សាលារៀន​យោធា​ព្រះចុល្ល​ចមក្លៅ​)។
ឧត្តមសេនីយឯក ប្រេម បានសំរេចការសិក្សា វគ្គសិក្សាពិសេសនៅសាលារៀនបច្ចេកទេសទាហានជើងគោកកាលពី ព.ស ២៤៨៤ ហើយបានចូលរួម​ក្នុង​ការប្រ​យុទ្ធ​ក្នុង​សមរ​ភូមិ​ សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនរវាងប្រទេសថៃ ជាមួយបារាំង នៅ ប៉ោយប៉ែត កម្ពុជា។ ក្រោយពីនោះក៏បានចូលបំរើការនៅក្នុងកងទ័ពពាយ័ព្យ ក្រោមការបញ្ជារបស់ហ្លួងស៊េរីរើងរិទ្ធិ ដែលចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ចន្លោះឆ្នាំព.ស ២៤៨៥-២៤៨៨ នៅ ឈៀងទុង។
ក្រោយពីសង្គ្រាម ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ប្រេម បានចូលបំរើការងាររាជការនៅឧត្រាឌិត និងទទួលបានអហារូបករណ៍ទៅសិក្សាបន្តនៅសាលារៀនរថក្រោះរបស់កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក ដំណាលគ្នានឹង ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ភិជិត្រ កុនលវណិត និងឧត្តមសេនីយ៍ឯង វិជិត្រ សុខម៉ាក កាលពី ព.ស ២៤៩។ លោកបានត្រឡប់មកទទួលតំណែង មេបញ្ជាការរងនៃសាលារៀនរថក្រោះ បន្ទាប់ពីមានមានការចាត់តាំងរបស់សាលារៀនទាហានរថក្រោះ នៅខេត្តស្រះបុរី។
ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ប្រេម បានទទួលការតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រជា មេបញ្ជាការប្រចាំមជ្ឈមណ្ឌលហ្វឹកហ្វឺនទាហាន​រថក្រោះ ដោយមានសក្ដិជា ឧត្ដមសេនីយ៍ត្រី កាលពី ព.ស ២៥១។ ក្នុងរយៈ ៥ឆ្នាំ នៃការកាន់តំណែងនោះ គាត់ចូលចិត្តហៅខ្លួនឯងថា "ប៉ា" នៅចំពោះមុខអ្នកដែលមានអាយុតិចជាងគាត់ និងហៅអ្នកដែលមានអាយុតិចជាងគាត់ថា "កូន" រហូតក្លាយជាទម្លាប់នៃការហៅឈ្មោះគាត់ជាទូទៅថា "ប៉ា" ឬ "ប៉ាប្រេម" ចំណែកបុគ្គលដែលស្និទ្ធនឹងគាត់ ក៏ត្រូវបានគេចូលចិត្តហៅថា "កូនប៉ា" ហើយក៏ត្រូវបានហៅជាប់មាត់រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។
ឧត្តមសេនីយ៍ឯកប្រេម ត្រូវបានប្ដូរទៅទទួលតំណែងជា មេបញ្ជាការរងយោធាភូមិភាគ២ ដើម្បីត្រួតត្រា ភាគឦសាន នៅ ព.ស ២៥១។ បន្ទាប់មកលោកក៏ត្រូវបានឡើងឋានៈជាមេទ័ពភូមិភាគ២ ដើម្បីការពារភាគឦសាន្តនា ព.ស ២៥១៧ ដោយមានឋានន្តរស័ក្ដិ ជាឧត្តមសេនីយ៍ឯក។ ហើយក៏បានធ្វើជាជំនួយការមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោកនៅ ព.ស ២៥២០ និងឡើងជា និងត្រូវបានតម្លើងតំណែងជាមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោកនៅ ព.ស ២៥២។
តំណែងក្នុងឆាកនយោបាយ
នៅព.ស. ២៥០២ ក្នុងសម័យរបស់ សេនាប្រមុខ សំរិទ្ធិ ធនៈរ៉ាត់ ឧត្តមសេនីយឯកប្រេម បានទទួលការតែងតាំងជាសមាជិកសភាព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ បន្ទាប់ពីនោះ ក៏បានទទួលការតែងតាំងជាសមាជិកសភានិតិបញ្ញត្តិ និងព្រឹទ្ធសភា ក្នុងកំឡុង ព.ស ២៥១១-២៥១៦ នៅក្នុងសម័យ សេនាប្រមុខ ថៈណម គិទទិខៈចន ។
ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ប្រេម ក៏ធា្លប់បានចូលរួមនៅក្នុងការធ្វើរដ្ឋប្រហារនៅថៃចំនួន​ ២ លើក​ ដែលដឹកនាំដោយឧត្តមនាវីឯក​សៈង៉ាត់ ឆ្លយូ (สงัด ชลออยู่) នៅថ្ងៃទី ៦ តុលា ព.ស. ២៥១៩ ផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលព្រះអង្គម្ចាស់ សេនី ប្រាម៉ូត (หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช) និងថ្ងៃទី ២០ តុលា ព.ស. ២៥២០ ផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលថានិន្ទរ ក្រៃវិសៀន (ธานินทร์ กรัยวิเชียร) ។
ឧត្តមសេនីយ៍ ប្រេម ទទួលតំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីលើកដំបូងនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ក្រៀងស័ក្ដិ ឆៈម៉ៈណាន់ (เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์) ក្នុងឋានៈជារដ្ឋមន្ត្រីស្ដីទីក្រសួងមហាផ្ទៃថៃនិងរយៈចុងក្រោយនៃរដ្ឋាភិបាលឧត្តមសេនីយ៍​ឯក ក្រៀងសក្ដិ លោកប្រេម ក៏បានកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ទន្ទឹមនឹងតំណែង មេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោក ។
ក្នុងរយៈពេលនោះ លោកប្រេម ត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនទទួលស្គាល់ ហើយក្រោយពេលដែលឧត្តមសេនីយ៍ឯក ក្រៀងសក្ដិ លាលែងចេញពីតំណែងនៅថ្ងៃទី ២៣ កុម្ភៈ ព.ស. ២៥២៣ គាត់ក៏ត្រូវបានសភាតំណាងរាស្ត្រ និងព្រះមហាក្សត្រ ជ្រើសឲ្យកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី ១៦ របសប្រទេសថៃ នៅថ្ងៃទី ៣ មីនា ព.ស. ២៥២៣ ។
សម័យទី ១
คณะรัฐมนตรี คณะที่ 42: 3 มีนาคม 2523 - 29 เมษายน 2526 สิ้นสุดลงภายหลังการยุบสภา ในวันที่ 19 มีนาคม 2526 เนื่องจากสภาผู้แทนราษฎรไม่เห็นชอบกับการเสนอให้ยืดอายุการใช้บทเฉพาะกาลของ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2521  มีการเลือกตั้งในวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2526
សម័យទី ២
คณะรัฐมนตรี คณะที่ 43: 30 เมษายน 2526 - 4 สิงหาคม 2529 สิ้นสุดลงภายหลังการยุบสภา ในวันที่ 1 พฤษภาคม 2529 เนื่องจากรัฐบาลแพ้เสียงในสภา ในการออกพระราชกำหนดการขนส่งทางบก มีการเลือกตั้งในวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2529
សម័យទី ៣
คณะรัฐมนตรี คณะที่ 44: 5 สิงหาคม 2529 - 3 สิงหาคม 2531 สิ้นสุดลงภายหลังการยุบสภา ในวันที่ 29 เมษายน 2531 เนื่องจากเกิดปัญหาขึ้นในพรรคประชาธิปัตย์ เกิดกลุ่ม 10 มกรา ดำเนินกิจกรรมทางการเมืองอย่างเป็นเอกเทศภายในพรรค กลุ่ม 10 มกรา นี้ลงมติไม่สนับสนุนพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ ที่รัฐบาลเสนอเข้าสู่การพิจารณาของสภา จนทำให้พระราชบัญญัติไม่ผ่านการเห็นชอบ พรรคประชาธิปัตย์แสดงความรับผิดชอบโดยการถอนตัวจากการเป็นพรรคร่วมรัฐบาล พลเอกเปรมจึงประกาศยุบสภา มีการเลือกตั้งในวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2531
ในช่วงปลายรัฐบาลพลเอกเปรม ขณะที่กำลังจะมีการเลือกตั้ง มีกระแสการคัดค้านการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเป็นสมัยที่ 4 จากกลุ่มนักวิชาการ
ภายหลังการเลือกตั้ง ในคืนวันที่ 24 กรกฎาคม 2531 หัวหน้าพรรคการเมืองที่จะร่วมกันจัดตั้งรัฐบาล โดยมีพรรคชาติไทยเป็นแกนนำ ได้เข้าพบพลเอกเปรมที่บ้านพัก เพื่อเชิญให้มาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเป็นสมัยที่ 4 แต่พลเอกเปรมปฏิเสธ ต่อมาในวันที่ 4 สิงหาคม 2531 จึงได้มีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ พลตรีชาติชาย ชุณหะวัณ (ยศขณะนั้น) ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่ 17
หลังพ้นจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้พลเอกเปรม เป็นองคมนตรี ในวันที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2531 จากนั้นในวันที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2531 ได้รับโปรดเกล้าฯ ยกย่องให้เป็นรัฐบุรุษ และในวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2541 มีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ ให้เป็นประธานองคมนตรี
តួនាទីនៅក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តនយោបាយ និងរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ព.ស ២៥៤៩
หลังการทำรัฐประหาร พ.ศ. 2549 มีนักวิชาการกล่าวหาพลเอกเปรมว่ามีความเกี่ยวข้องกับ วิกฤตการณ์การเมืองในประเทศไทย พ.ศ. 2548-2549 ที่นำไปสู่ รัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2549 ซึ่งในเวลาพลบค่ำวันที่ 19 กันยายน ช่วงเดียวกับที่กำลังทหารหน่วยรบพิเศษจาก จ.ลพบุรี ได้เคลื่อนกำลังเข้ากรุงเทพฯ พลเอกเปรม ได้เข้าเฝ้าฯ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว นายสุริยะใส กตะศิลา ผู้ประสานงานเครือข่ายพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย กล่าวว่า พลเอกเปรมเป็นผู้สั่งการให้ทำรัฐประหารโดยนั่งบัญชาการอยู่ที่บ้านสี่เสาร์เทเวศร์
ในเวลาต่อมา ยังเป็นที่กล่าวหาอีกว่า พลเอกเปรม อาจมีบทบาทสำคัญ ในการเชิญ พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ อดีตผู้บัญชาการทหารบก และอดีตลูกน้อง มาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี รวมไปถึง การแต่งตั้ง คณะรัฐมนตรี และ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ อีกด้วย จนกระทั่ง นักวิจารณ์ บางคน ถึงกับกล่าวว่า สภาฯ ชุดนี้ เต็มไปด้วย "ลูกป๋า"
วันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2550 นปก. นับพันคน รวมตัวประท้วงหน้าบ้านของพลเอกเปรม เพื่อเรียกร้องให้ลาออกจากตำแหน่งประธานองคมนตรี เนื่องจากเชื่อว่ามีบทบาททางการเมือง เจ้าหน้าที่ตำรวจได้เข้าสลายการชุมนุม มีการยิงแก๊สพริกไทยแล้วล้อมรถบรรทุก 6 ล้อติดเครื่องขยายเสียงของแกนนำ ผู้ชุมนุมขว้างปาขวดพลาสติกและขวดแก้วใส่เจ้าหน้าที่ตำรวจ เกิดการปะทะกันชุลมุนวุ่นวาย เจ้าหน้าที่และผู้ชุมนุมได้รับบาดเจ็บหลายคน ด้านแยกสี่เสาเทเวศร์ กลุ่ม นปก.ส่วนหนึ่งทุบทำลายซุ้มตำรวจจราจรและทุบรถส่องไฟและกระจายเสียงของตำรวจที่จอดไว้ รวมทั้งปล่อยลมยางรถยนต์ ในวันต่อมา พลเอกสนธิ พลเอกสุรยุทธ และคณะรัฐมนตรี ได้ไปเยี่ยมพลเอกเปรม เพื่อขอโทษที่ยอมให้มีการประท้วง
ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន
ឧត្តមសេនីយប្រេមចូលចិត្តកីឡាប្រដាល់ និងបាល់ទាត់ ដែលកីឡាទាំងអស់នេះបានផ្តល់ឳកាសជាច្រើនដល់កីឡាករបាន ឡើងប្រកួត។ គាត់ក៏ចូលចិត្តច្រៀងកំសាន្តដែរ។ បន្ទាប់ពីហាត់លេងព្យាណូ និងចម្រៀងជាទម្លាប់។ ឧត្តមសេនីយក៏ជាទីផ្សារផលិតចម្រៀងផងដែរ ដែលភាគច្រើនជាចម្រៀងដោយក្រុមតន្រ្តីយោធា។
គ្រឿង​ឥស្សរិយយស
พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สูงสุดต่าง ๆ ดังนี้
តំណែងក្នុងជួរកងទ័ព
นอกจากยศ នាយឧត្តមសេនីយ៍ แล้ว พลเอกเปรม ยังถือว่าเป็นบุคคลเดียวในปัจจุบันที่มิใช่พระบรมวงศานุวงศ์ ที่ได้รับยศ នាយឧត្តមនាវី ของกองทัพเรือ และ พลอากาศเอก ของกองทัพอากาศ ด้วย จากการพระราชทานโปรดเกล้าฯ เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2529 ในระหว่างที่ พลเอกเปรม ยังดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีอยู่ (แต่โดยมากจะนิยมใช้ พลเอก มากกว่า)
ប្រភពបន្ថែម
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
ស្រុកអណ្តូងមាស
($ District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តរតនគិរី ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
ស្រុកអណ្តូងមាសជាមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទិសខាងកើតជាប់និងព្រំដែនវៀតណាមហើយចំនួន៣ឃុំក្នុងនោះមាន ៖ ភាគច្រើនប្រកបរបរកសិករចំពោះសណ្ឋានដីមានដីស្រែនិងដីចំការក្នុងនោះមានដំណាំដូចជា ដំឡូងមី​ សណ្តែកសៀង​​ កៅស៊ូ​សណ្តែក បាយ​ ស្វាយចន្ទី ល្ង​និងស្រូវ។ តិចមាន២ភាសានិយាយភាសាខុសៗគា្នដូចជា​ ភាសាចារ៉ាយ​ និងភាសា​កាចចក្នុងនោះមានភូមិចំនូន១៧ភូមិ កាជូតក្រោម កាជូតលើ​​ ភូមិ​​ណាយ ភូមិចាយតូច ចាយធំ ភូមិកែតតូចកែតធំ​ ភូមិចង ភូមិពែង ភូមិមូយ ភូមិតាង៉ា ភូមិតាំងជិ ភូមិដាល លើដាលក្រោម​ ភូមិតាំងលោម ភូមិតាំងម្លូរ​ ភូមិញ៉ាង​ចំពោះប្រជាជនភាគច្រើនប្រកបមុខរបរ​ កសិករ ផ្នែកខាងវិស័យអប់រំមិនសូវមានអ្នក យល់ដឹងច្រើនទេព្រោះក្មេងៗភាគច្រើនធ្វើចំការជួយឪពុកម្តាយព្រមទាំងឪពុកម្តាយមិនសូវយល់ពីតំលៃនៃការសិក្សានិងភូមិនៅឆ្ងាយពីសាលា ពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរទៅសាលាក្នុងនោះដែរក្មេងៗពិបាក់ក្នុងការទំទាក់ទំទងខាងក្រៅ។​ សំបូរទៅដោយជួរភ្នំធំៗអ្នកភូមិភាគច្រើនពឹងផ្អែក ទៅលើធនធានធម្មជាតិចំពោះសណ្ឋានដីភាគច្រើនជាដីក្រហមដែលមានជីវជាតិងាយស្រូលក្នុងការដំណាំដូច កៅស៊ូ​ ស្រូវ ដំឡូងមី សណ្តែកបាយ សណ្តែកសៀង សណ្តែកដី ស្វាយចន្ទី​និងដំណាំផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។ ចំពោះការនាំចេញផលិតផលភាគច្រើនទៅព្រំដែនវៀតណាម។ របរ​កសិករ​ ។​ ចំពោះសណ្ឋានដីច្រើនដីស្រែឬឯវិស័យអប់រំក្មេងមិនសូវចូលរៀនទេព្រោះនៅជួយធ្វើការងារ​ឪពុកម្តាយមិនពីតំលៃនៃការសិក្សា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី
អ៊ូប៊ុនទូ
ក្រុមហ៊ុន/អ្នកអភិវឌ្ឍ Canonical Ltd. / Ubuntu Foundation
ក្រុមប្រព័ន្ធដំនើរការ Unix-like
ស្ថានភាពការងារ ដំនើរការ
ទំរង់កូដ ឥតគិតថ្លៃ និងបើកចំហ (ដោយមានករណីលើកលែងខ្លះ)
ការចេញមុនដំបូង ២០ តុលា ២០០៤
ការចេញមានលំនឹងចុងក្រោយ 11.04 (Natty Narwhal) / ២៨ មេសា ២០១១
ការចេញគ្មានលំនឹងចុងក្រោយ 11.10 (Oneiric Ocelot) / ២ មិថុនា ២០១១
វិធីធ្វើឲទាន់សម័យ APT
កម្មវិធីគ្រប់គ្រងកញ្ចប់ dpkg (ផ្សេងទៀតដូចជា Synaptic ក៏មានផងដែរ)
ប្រភេទរចនាបទ i386, AMD64
ផ្ទាំងសំរាប់ប្រើប្រាស់ជាទូទៅ 10.04, 10.10: GNOME 2.x
11.04: Unity នៅពីលើ GNOME 2.x
11.10: Unity នៅពីលើ GNOME 3.x
កម្មសិទ្ធបញ្ញា ភាគច្រើនជា GNU GPL និងកម្មសិទ្ធិបញ្ញាឥតគិតថ្លៃជាច្រើនទៀត និងកម្មសិទ្ធិបញ្ញាបិទជិតខ្លះ
គេហទំព័រផ្លូវការ ubuntu.com
Ubuntu គឺជាប្រព័ន្ធដំនើរការមួយ ដែលផ្អែកលើ Debian GNU/Linux ហើយត្រូវបានចែកចាយជា សូហ្វវែរឥតគិតថ្លៃ និងកូដបើកចំហ។ វាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមទស្សនៈរបស់ជនជាតិអាហ្វ្រិកខាងត្បូងថា Ubuntu (មនុស្សធម៌ឆ្ពោះទៅរកអ្នកដទៃ)។
Ubuntu ត្រូវបានរចនាឡើងជាសំខាន់ចំពោះ Desktop ទោះបីជាប្រភេទសំរាប់ Netbook និង Server ក៏មានផងដែរ។ ស្ថិតិក្នុងអ៊ិនធឺណែតបានសន្មតថាចំនួនប្រើប្រាស់របស់ Ubuntu នៅលើកុំព្យូទ័រ Desktop មានប្រហែល ៥០% ហើយបង្ហាញថាមានការកើនឡើងក្នុងការប្រើប្រាស់ជា Server។ Ubuntu មានការប្រើប្រាស់ក្នុងពិភពលោកប្រហែល១២លាននាក់លើ Desktop ហើយវាត្រូវបាន DistroWatch គិតថាជាប្រភេទLinux ដែលមានប្រជាប្រិយភាពជាងគេ។
Ubuntu ត្រូវបានឧបត្ថម្ភដោយក្រុមហ៊ុននៅចក្រភពអង់គ្លេសឈ្មោះ Canonical Ltd. គ្រប់គ្រងដោយសហគ្រិនអាហ្វ្រិកខាងត្បូងម្នាក់ ឈ្មោះ Mark Shuttleworth. ក្រុមហ៊ុនទទួលបានប្រាក់ចំនូលដោយលក់ការផ្តល់ជំនួយបច្ចេកទេស និងសេវាកម្មទាក់ទងនឹង Ubuntu, រីឯប្រព័ន្ធដំនើរការខ្លួនវានៅតែឥតគិតថ្លៃទាំងស្រុង។
Ubuntu ត្រូវបានផ្សំឡើងដោយកញ្ចប់សូហ្វវែរជាច្រើន ដែលភាគច្រើនត្រូវបានចែកចាយក្រោមកម្មសិទ្ធិបញ្ញាឥតគិតថ្លៃ។ ករណីលើកលែង នោះគឺ Driver មួយចំនួន។ Ubuntu ផ្ចង់ទៅលើភាពប្រើប្រាស់, សុវត្ថិភាព និងលំនឹង។ Ubiquity installer អនុញ្ញាតឲ Ubuntu តំឡើងទៅលើថាសរឹងតាមរយៈLive CD ដោយមិនចាំបាច់បើកកុំព្យូទ័រឡើងវិញបន្ទាប់ពីតំឡើងរួច។ Ubuntu ក៏ផ្ចង់ផងដែរទៅលើ ភាពដែលអាចប្រើប្រាស់បាន និងសកលភាវូបនីយកម្ម ដើម្បីឆ្ពោះទៅដល់មនុស្សឲបានកាន់តែច្រើន។
Ubuntu ត្រូវបានតំឡើងជាមួយកម្មវិធីជាច្រើនដូចជា LibreOffice (OpenOffice មកដល់ជំនាន់ 11.04), Firefox, Empathy (Pidgin ក្នុងជំនាន់មុន 9.10), Transmission, GIMP (ក្នុងជំនាន់មុន 11.04) និងល្បែងស្រាលៗមួយចំនួនទៀតដូចជា Sudoku និងអុក។ កម្មវិធីបន្ថែមដែលមិនត្រូវបានបញ្ចូលមកអាចនឹងត្រូវបានទាញយកនិងតំឡើងដោយ Ubuntu Software Center រឺ Synaptic។ Ubuntu ក៏អាចប្រើកម្មវិធីសំរាប់ Microsoft Windows បានផងដែរតាមរយៈ Wine រឺក៏កម្មវិធីមួយចំនួនដូចជា VMWare Workstation និង VirtualBox។
Ubuntu Desktop បច្ចុប្បន្នគាំទ្ររចនាបទ x86 ទាំង 32-bit និង64-bit។ ការគាំទ្រមិនផ្លូវការមាន PowerPC, IA-64 (Itanium) និង Playstation 3 (យ៉ាងណាក៏ដោយ Sony បានដកការគាំទ្រជាផ្លូវការសំរាប់OtherOS ក្នុងFirmware 3.21 ថ្ងៃទី ១ មេសា ២០១០) ក៏ដូចជារចនាបទProcessorចល័ត ARM ផងដែរ (ក្នុងករណីទូរស័ព្ទ HTC HD2)។ GPU ដែលអាចប្រើប្រាស់បានចាំបាច់សំរាប់ ប្រើប្រាស់រូប ភាពមានចលនា រួមទាំង Unity។ ក្នុងករណីដែលមិនអាចប្រើបាន ផ្ទាំងប្រើប្រាស់នឹងវិលទៅរក GNOME 2.
ព្រះបាទសុទ្ធោទន
ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​គឺ​ជា​ឧបាសក​ម្នាក់​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា។ ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្រេច​នូវ​អរហត្ត​ផល​នៅ​ក្នុង​បច្ឆិមវ័យ​ហៀប​នឹង​ទីវង្គត។
ជីវប្រវត្តិ
ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈជាសាក្យវង្ស សោយរាជនៅក្នុងនគរកបិលវត្ថុទ្រង់មានព្រះបិតាព្រះនាម សីហហនុ និង​ ព្រះមាតាព្រះនាម កញ្ចនា។ ព្រះបាទសីហហនុ និងព្រះនាងកញ្ចនា មានព្រះរាជបុត្រ៤ព្រះអង្គទៀតគឺ ព្រះសុក្កោទនៈ១ ព្រះអមិតោទនៈ១ ព្រះធោតោទនៈ១​ និង ព្រះខណិតោទនៈ១ មានព្រះរាជបុត្រី២ព្រះអង្គ គឺ ព្រះនាង អមិតា១ និង ព្រះនាង បមិតា១។ ក្រោយពីព្រះបាទសីហហនុសោយទីវង្គត់ ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈក៏ឡើងស្នងរាជ្យបន្ត។ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះនាងមហាមាយា មានបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម សិទ្ធត្ថៈដែលជាព្រះបរមគ្រូនៃយើង។ ក្រោយពេល​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ ព្រះនាង​មាយា​សោយ​ទី​វង្គត​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ដោយ​មាន​ការ​ជ្រោម​ជ្រែង​ពី​ពពួក​ព្រះ​ញាតិ​វង្ស ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនមហារាជ​បាន​រៀប​អភិសេកជាមួយ​នឹង​ព្រះ​នាង​បជាបតិគោតមី​ដែល​ជា​ព្រះ​កន្និដ្ឋា​របស់​ព្រះ​នាង​មហាមាយា និង​ជា​ព្រះ​មាតុច្ឆា​ព្រះ​សុទ្ធត្ថ​កុមារ។
ការ​ដល់​នូវ​ត្រៃ​សរណៈ
ក្រោយពេល​បានដំណឹង​ថា ព្រះ​សុទ្ធត្ថៈ​​ដែល​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ ​ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​​បានបញ្ជូន​ពួក​អាមាត្យ​ព្រម​ទាំង​បវិវារទៅ​​និមន្ត​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​អស់​វារៈ​៩​ដង។ (ហេតុ​ដែល​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនៈ​បញ្ជូន​អាមាត្យ​ទៅ​រហូត​ដល់​៩​លើក ព្រោះ​ពួក​អាមាត្យ​ទាំង​នោះ ក្រោយ​ពេល​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​ទេសនា​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ហើយ ក៏​មាន​ចិត្ត​ជ្រះ​ថ្លា​សុំ​បព្វជ្ជា​ពី​ព្រះ​សាស្តា ហើយ​ក៏​ភ្លេច​ភារកិច្ច​របស់​ខ្លួន​ដែល​នឹង​មក​និមន្ត​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ព្រះ​នគរ)។ បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​យាង​មក​ព្រះ​នគរ​បាន​៣​ថ្ងៃ ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្តែង​ធម្មទេសនា​ ញុំាង​អោយ​ព្រះ​វរបិតា​បាន​សម្រេច​ដល់​សកទាគាមិផល។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៤​បន្ទាប់​ពី​សម្រេច​ភត្ត​ហើយ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​​ក៏​សម្តែង​ធម្មទេសនា​អំពី​ធម្មបាល​ជាតក​ដែល​និយាយ​អំពី​អានិស្សង​នៃ​ការ​មាន​ធម៌​ក្នុង​ខ្លួន ធម៌រមែង​រក្សាអ្នក​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌។ ក្រោយ​ពី​បាន​ព្រះ​សណ្តាប់​​​ព្រះ​ធម្ម​ទេសនា​នេះ​ហើយ ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទន​មហារាជ​ក៏​បាន​សម្រេច​អនាគាមិផល។ ក្រោយ​ពី​បាន​បំបួស​ព្រះ​នន្ទ និង​រាហុល​កុមាររួច​មក ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​យាង​ចេញ​ពី​កបិលវត្ថុ​ទៅ​កាន់​ក្រុង​សាវត្ថី គង់​នៅ​ជេតពន​វិហារ​​ដែល​អនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋី​កសាង​ថ្វាយ។ រំលង​បាន​ច្រើន​ឆ្នាំ ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនមហារាជ​មាន​ជំងឺ​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធ្ងរ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​យ៉ាង​មក​សួរ​សុខ​ទុក្ខ​ម្តង​ទៀត​មុន​ពេល​ព្រះ​វរបិតា​អស់​ព្រះជន្មាយុ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្តែង​ព្រះ​ធម្មទេសនា​ចុង​ក្រោយ​ដល់​ព្រះ​វរបិតា។ ក្រោយ​ពី​បាន​ស្តាប់​ហើយ ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនមហារាជ​ក៏​បាន​សម្រេច​​អរហត្តផល ហើយ​ក៏បរិនិព្វាន។
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ទីឃនិកាយ > សីលក្ខន្ធវគ្គ > អម្ពដ្ឋសូត្រ ទី ៣ (សៀវភៅ​ភាគ ១៤ ទំព័រ​ទី ២១៥)
បញ្ចវគ្គិយ៍
បញ្ចវគ្គិយ៍ (pañcavaggiya) ជាគុណនាម ដែល​មាន​ន័យថា ស្ថិតនៅក្នុង​ក្រុម ៥ ។ ឧទាហរណ៍ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុ គឺជា​ភិក្ខុ ៥ រូប​ដែល​បាន​ចេញ​សាងភ្នួស​តាម​ព្រះសិទ្ធត្ថគោតម ។ ភិក្ខុទាំង ៥ (បញ្ចវគ្គិយា) មាន​នាម​ដូចជា កោណ្ឌញ្ញ ឬ​អញ្ញកោណ្ឌញ្ញៈ (Aññākondañña), ភទ្ទិយៈ (Bhaddiya), វប្បៈ (Vappa), អស្សជិ (Assaji) និង មហានាម (Mahānāma) ។
សេះកណ្ឋកៈ
ភិក្ខុឃឹម សាលីម
ឯស្ថានសួគ៌ទេវលោកឈ្មោះកណ្ឋកទេវបុត្រ។ មើលបន្ថែម វិមានវត្ថុ ខុទ្ទកនិកាយ សុត្តន្តបិដក។
ទឹកជ្រោះលេកប៉ូកប្រ៉ះ
រមណីយដ្ឋាន​ទឹកជ្រោះ​លេកប៉ូកប្រ៉ះ​មាន​ទីតាំងស្ថិតនៅឃុំរមនា ស្រុកសែនមនោរម្យ ខេត្តមណ្ឌលគិរី  មានចម្ងាយផ្លូវ ប្រហែល១២-១៣គីឡូម៉ែត្រ ។ រមណីយដ្ឋាន​ទឹកជ្រោះ​លេក​ប៉ូកប្រ៉ះ​មាន​ទឹក​ជ្រោះ​ធម្មជាតិ ព្រៃ ភ្នំ​ខ្យល់​អាកាស​ល្អ​ស្រស់ត្រកាល​និង​មានភ្នំ ជាច្រើន ។ ទឹកជ្រោះ​លេកប៉ូកប្រះ​មាន​ល្បាក់​ទឹក​ធ្លាក់​កំពស់​ប្រហែល ៨ម និង​មុខកាត់​ទទឹង​ប្រហែល ៣៩ម  នៅ​រដូវវស្សា និង​រដូវប្រាំង​មុខកាត់​ទទឺង​ប្រហែល ២០ម តែប៉ុណ្ណោះ។ ទឹក​នេះ​ហូរ​ជា​ល្បាក់​ជម្រាល​ផ្នែក​ខាងក្រោម​មាន​អាងស្ដុកទឹក​យ៉ាងធំ ដែលអាច​ហែល​ងូតលេងបាន។ ក្រៅពី​មាន​ទឹកធ្លាក់​នៅតំបន់​នេះ មាន​ដើមឈើ​ធំៗ​ជាម្លប់​យ៉ាងត្រជាក់ ។ ពី​ទីរួមខេត្ដ​ដោយ​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ផ្លូវលំ​ក្រាល​គ្រោះ​ក្រហម។
ឃុំចើងដើង
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷
East	ឃុំ ក្រវ៉ា ឃុំ គគីរធំ ស្រុកបារាយណ៍ West	ឃុំ បល្ល័ង ស្រុកបារាយណ៍ South	ឃុំ ឈូកខ្សាច់ ស្រុកបារាយណ៍ North	ដងស្ទឹងជីនិត (ឃុំ កំពង់ថ្ម ឃុំ ក្រយា ស្រុកសន្ទុក ) List of village Code	Khmer	English	Reference	Note 1	06010501	ពណ្ណរាយ	Ponnoreay	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 2	06010502	សំពៅលូន	Sampov Lun	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 3	06010503	ត្រដែត	Tradaet	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 4	06010504	ពងទឹក	Pong Tuek	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 5	06010505	ព្រៃដុំ	Prey Dom	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 6	06010506	ចើងដើង	Chaeung Daeung	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 7	06010507	តាអោង	Ta Aong	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 8	06010508	បឹង	Boeng	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 9	06010509	ពន្លៃ	Ponley	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 10	06010510	ប្រនាគ	Praneak មណ្ឌលសុខភាពចើដើង
ព្រំប្រទល់នៃ
ទុក្ខវេទនា
ភិក្ខុឃឹម សាលីម
ប៉ាកាយ៉ា
ប៉ាកាយ៉ាគឺជា បន្ទុះភ្នំភ្លើងនៅក្នុង​ ហ្គាតីមាលា​  ដែលបាន​កើតឡើង  កាលពីលើកតំបូង  ប្រមាណ២៣ឆ្នាំមកហើយ​  និង​​ បានផ្ទុះយ៉ាងហោចណាស់២៣ដង  ចាប់តាំងពីការ ច្បាំងឈ្នះអេស្បាញរបស់ពួកហ្គាតីមាលា​។ ប៉ាកាយ៉ា​ បានលាតត្រដាងប្រមាណ២,៥៥២មែត្រ។  ក្រោយពីការស្ងប់ស្ងាត់​អស់មួយ  ស.ត​ វត្យមកហើយនោះ  វាបានផ្ទុះឡើង យ៉ាងឃោឃៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ហើយក៍បានកំពុងតែកើតឡើងបន្តចាប់តាំងពីពេលនោះមក។ ប៉ាកាយ៉ា គឺជាកន្លែងមួយដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍។   ប៉ាកាយ៉ា  បានលាតត្រដាង   ៣០គីឡូមែត្រនៅភាគខាងត្បូងនៃក្រុងហ្គាតីមាលា​ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់ Angtigua។ ​ នៅក្នុងស.តទី១៩៩០នាពេលចុងក្រោយនេះ ​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំភ្លើង
មមើ
មមើជាកាយវិកាមួយបែបដែលមនុស្សសំដែងសកម្មភាពពេលគេងលក់។
លក្ខណៈ​ដំណេក​មមើ
មមើ​កើតលើ​មនុស្ស​គ្រប់វ័យ រួមទាំង​កុមារ​តូចៗ​ផងដែរ។ ការ​មមើ​ត្រូវបាន​បែងចែក​ជាពីរ​ប្រភេទ។
រោគសញ្ញាដំណេកមមើ
សកម្ម​ភាព​មមើ​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​ជីវិត បើក្នុង​ករណី​ដែល​លោកអ្នក​មមើ​ដើរ​ចូលក្នុង​បន្ទប់ទឹក បឹង ឬទន្លេ ដោយគ្មាន​នរណា​ម្នាក់ដឹង​ឬក៏​លោកអ្នក​មិនអាច​គ្រប់​គ្រង់​អារម្មណ៍​ខ្លួនឯង​បាន។ ការ​មមើ​ត្រូវ​បែង​ចែក​ជា២។
ការ​ដេក​មមើ​ដើរ ៖ មាន​ទាំងនៅ​កន្លែង​ទទួល​ទាន​ដំណេក និង​សកម្មភាព​ក្នុងផ្ទះ។ លោកអ្នក​ខ្លះ​មមើ​ដើរទៅ​បើកទឹក​ក្នុង ផ្ទះ​ដើរ​ទៅខាង​ក្រៅផ្ទះ ទៅ​និយាយ​ជាមួយ​អ្នក​ដទៃ ទាល់​តែគេ​ហៅ​ទើប​ដឹងខ្លួន។ មិនតែ​ប៉ុណ្ណោះ​លោកអ្នក​មួយ​ចំនួន​ទៀត​មមើ​ធ្វើ​ការងារ​ផ្ទះ​ធម្មតា​ដូចជា​មិន​បាន​ដេក។ ប្រការ​ទាំងនេះ​ហើយ​ដែល​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់ជីវិត ព្រោះ​សកម្មភាព​នោះ​អាច​នាំឱ្យ​ទៅចុះ ក្នុងទឹក​ឬជា​សកម្ម​ភាព​គ្រោះ​ថ្នាក់​ផ្សេងៗ​ទៀត។
ការ​ដេក​មមើ​និយាយ ៖ មមើ​និយាយ​មាន​ច្រើន​ជាង​ការ​មមើ​ដើរ ហើយ​ច្រើន​កើត​ឡើង​តែមួយ​កន្លែង​ប៉ុណ្ណោះ។ ការ​មមើ​និយាយ​មាន​ដូចជា​មមើ​និយាយ​ពី​កន្លែង​ធ្វើការ រឿង​រ៉ាវ​បាន​កើត​ឡើង​កាលពី​ថ្ងៃ និង​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ទៀត​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​រឿង របស់ខ្លួន។ ការ​មមើ​បែប​នេះ​អាច​មាន​ការ​រំខាន​លើ​គ្រួសារ ឬអ្នក​ដទៃ​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន។ មូល​ហេតុ​ដេក​មមើ
សកម្ម​ភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃជា​ដើម​ចម​មូល​ហេតុ​នៃការ​មមើ​នៅ​ពេល​យប់។
ពេល​ទទួល​ទាន​ដំណេក ហើយ​មាន​អ្នក​ណា​ម្នាក់​មក​ដាស់​ឱ្យ​ក្រោក ហើយ​សម្រាក​ទៅវិញ​នោះ​សកម្ម​ភាពនៃ​ការ​មមើក៏​ចាប់​ផ្ដើម​ដំណើរ​ការ​តាមអ្វី​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​ចំពោះ​ខ្លួន​កាលពី​ពេលថ្ងៃ។ មាន​បញ្ហា​ផ្លូវចិត្ដ​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការងារ (ការងារ​ច្រើន​ពិបាក​ដោះ​ស្រាយ) គិតអ្វី​ដែល​មិន​បាន​សម្រេច សកម្ម​ភាពក្នុង​ផ្ទះ​ដែល​អនុវត្ដ​ពេលថ្ងៃ ឬការ​និយាយ​ពាក់ព័ន្ធ​រឿងរ៉ាវ​ផ្សេងៗ ការ​ទទួល​ទាន​ដំណេក​មិន​គ្រប់គ្រាន់ ធ្វើការ​ច្រើន​ហួស​កម្លាំង ជា​ហេតុ​បណ្ដាល​ឱ្យមាន​អារម្មណ៍​តានតឹង ការ​មាន​ជម្លោះ​ជាមួយ​ក្រុម​គ្រួសារ ឬអ្នក​ដទៃ ការ​មមើ​កើត​ឡើង​លើ​មនុស្ស​ស្ទើរតែ​គ្រប់រូប ហើយ​ការ​មមើ​ទាំងនេះ​គ្មាន​នរណា​ម្នាក់​ចង់ឱ្យ​កើត​ឡើង​ឡើយ។ បញ្ហា​នេះ​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​ដឹងថា​ខ្លួនឯង​កំពុង​ធ្វើ​សកម្មភាព​ទេ ទាល់តែ​មានអ្នក​ណាមក​ហៅ ឬមក​ប្រាប់​ទើប​ដឹងខ្លួន។
វិធី​ព្យាបាល​អ្នក​ដេក​មមើ
ប្រសិន​បើ​លោកអ្នក​មាន​អាការ​មមើ​ម្ដងម្កាល គឺជា​ការ​ធម្មតា​ទេ។ ប៉ុន្ដែ​បើ​មមើ​ជាញឹក​ញាប់​ឬជា​ប្រចាំ​ថ្ងៃនោះ លោកអ្នក​ត្រូវ​ប្រញាប់​ទៅ​ពិគ្រោះ​ជាមួយ​អ្នក​ជំនាញ​ខាង​ផ្លូវចិត្ដ ដើម្បី​ពិភាក្សា​ចំណុច​ទាំងនេះ ហើយ​មិនត្រូវ​ទុកបន្ដ​ទៅទៀត​ទេ ព្រោះ​ខ្លាចមាន គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​សុខភាព​និង​ជីវិត។ លោកអ្នក​អាច​ជ្រើស​រើស​វិធី​ព្យាបាល​មួយ​ណាក៏​បានដែរ សម្រាប់​អនុវត្ដន៍។
ការ​ព្យាបាល​ដោយ​ការ​ផ្ដល់​ប្រឹក្សា ៖ ប្រសិន​បើអ្នក​ជម្ងឺ​មាន​អាការ​មិនសូវ​ធ្ងន់ធ្ងរ លោកអ្នក​អាចទៅ​ពិភាក្សា​ជាមួយ​អ្នក ជំនាញ​បាន​ដោយ​គ្រាន់តែ​ពិភាក្សា​អំពី​សកម្ម​ភាព​មមើ​ដែល​កើត​មានជា​រឿយៗ ឬកើត​មានជា​ប្រចាំ។ នៅពេល​បាន​ទទួល​ការ​ណែនាំ ពីគ្រូ​ពេទ្យ​លោកអ្នក​គួរតែ​ព្យាយាម​បន្ធូរ​អារម្មណ៍​ដោយ​ខ្លួនឯង​បន្ថែម​ទៀត ទើប​មានប្រ​សិទ្ធភាព និងអាច​ព្យាបាល​ជា។ ការ​ព្យាបាល​ដោយ​ប្រើថ្នាំ ៖ ការ​ព្យាបាល​ថ្នាំមិន​គួរប្រើ​ឡើយ ព្រោះ​ធ្វើឱ្យ​ចំ​ណាយ​ពេល និង​ថវិកា​ច្រើន។ ប៉ុន្ដែ​បើការ​ព្យាបាល​ដោយ​ពិភាក្សា​មិនមាន​លទ្ធផល​ល្អនោះ អាច​ផ្លាស់​ប្ដូរមក​ប្រើថ្នាំ​ព្យាបាល​វិញ ដើម្បី​ឱ្យ​អារម្មណ៍​របស់​អ្នកជម្ងឺ​ស្ងប់ និង​ទទួល​ទាន​ដំណេក​លក់​ស្រួល​មិនមាន​ការគិត​ច្រើន។
វិធី​ទប់​ស្កាត់​ការ​មមើ
លោកអ្នក​គួរធ្វើ​ចិត្ដឱ្យ​ស្រស់​ថ្លាក្នុង​ការរស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃក៏​ដូចជា​កន្លែង​ធ្វើការ ដើម្បី​ចៀសវាង​នូវការ​ថប់​អារម្មណ៍ ព្រោះ​បញ្ហា​នេះអាច​កើតជា​មមើ​នៅពេល​ទទួល​ទាន​ដំណេក។ ត្រូវគិត​អ្វីដែល​ជាការ​សប្បាយ​ច្រើនជាង​ក្ដីទុក្ខ ហើយ​ឧស្សាហ៍​ទៅធ្វើ​ដំណើរ កម្សាន្ដ ដើម្បី​បន្ធូរភាព​តានតឹង​ដោយ​ផ្សាភ្ជាប់​ការ​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​អ្នក​ដទៃ​ឱ្យបាន​ល្អ ដើម្បី​ពិគ្រោះ​យោបល់។ លោកអ្នក​គប្បី ទទួល​ទាន​ដំណេក​ឱ្យបាន​គ្រប់គ្រាន់​និងរក​កន្លែង​ស្ងប់​ស្ងាត់ គេចពី​ការ​រំខាន​របស់​អ្នកដទៃ។
ឆន្នាមាត្យ
ឆន្នាមាត្យ ឬអាមាត្យឆន្នៈ ជាអាមាត្យអ្នកថែរក្សាសេះកណ្ឋកៈរបស់ព្រះបរមពោធិសត្វ។ ក្រោយមកបានបួសជាភិក្ខុ ហើយសាងបញ្ហានិងជាហេតុនៃដើមបញ្ញត្តិនៃសិក្ខាបទឈ្មោះ អបុព្វជាតិកៈ ក្នុង សង្ឃាទិសេស ១៣។
ស្រុកបានលុង
ក្រុងបានលុង គឺជាទីរួមខេត្តរតនគីរី northeast Cambodia. As of 1998, it had a population of 16,999. It contains 16 villages, which are located in three communes. It surrounds the provincial capital of Banlung.
ឃុំ
ក្រុងបានលុង មាន៤សង្កាត់ គឺ÷
ជីវក
ជីវក កោមារភត្ត​ លោក​គឺ​ជា​កូន​ប្រុស​របស់​ស្រី​ផ្កាមាសម្នាក់ (ធម្មតា​ស្រី​ផ្កាមាស​ ពេល​កើត​បាន​កូន​ប្រុស តែង​យក​កូន​ប្រុស​នោះ​ទៅ​បំបោរបង់​ចោល ទុក​តែ​កូន​ស្រី​ប៉ុណ្ណោះ​ដើម្បី​បន្ត​មុខ​របរ​របស់​ខ្លួន)។ លោក​មាន​បង​ស្រី​ម្នាក់​ឈ្មោះ​នាង​សិរិមា​ដែល​ជា​ស្រី​សោភិនី​លេខ​១​ប្រចាំ​នៅ​ក្រុង​រាជ​គ្រឹះ។ លោក​​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​អភ័យ​រាជ​កុមារ ស្តេច​ទៅ​ជួប​ ហើយ​ក៏​អោយ​នាំ​យក​លោកចូល​ក្នុង​នគរ ប្រគល់​អោយ​មេដោះ​ចិញ្ចឹម​រក្សា។ មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​ក៏​ដាក់​ឈ្មោះ​លោក​ថា ជីវក បាន​សេចក្តី​ថា​"នៅ​រស់" ​និង​តាំង​ឈ្មោះ​ថា កោមារភត្ត ព្រោះ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទ្រង់​ចិញ្ចឹម។ លុះ​លោក​ចម្រើន​វ័យ​ លោក​បាន​រៀន​ផ្នែក​ខាង​វិជ្ជា​ពេទ្យ ក្លាយ​ជា​ពេទ្យ​ប្រចាំ​ក្នុង​រាជ​វាំង។ លោក​មាន​កំលាំង​ស្មើ​នឹង​ដំរី​សារ​៥។
ពុទ្ធសាសនា
សម័យ​មួយ​ ពេទ្យ​ជីវក បាន​ធ្វើ​អោយ​ព្រះ​វរកាយ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ដែល​ស្រពាប់​ស្រពោន​ដោយ​រោគ អោយ​សះ​ស្បើយ​ជា​ប្រក្រតី​ហើយ​បាន​ថ្វាយ​សំពត់​មួយ​គូ ដែល​ត្បាញ​អំពី​ដែន​សីវី ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ទ្រង់​ធ្វើ​អនុមោទនា ពេល​អនុមោទនា​ចប់​ ពេទ្យ​ជីវក​បាន​តាំង​នៅ​ក្នុង​សោតាបត្តិផល ទើប​គិត​ថា យើង​គួរ​នឹង​ថែ​រក្សា​ព្រះ​ពុទ្ធ​មួយ​ថ្ងៃ ២​ទៅ​៣​ដង។ លោក​គិត​ទៀត​ថា ផ្លូវ​ទៅ​ភ្នំ​គិជ្ឈកូដ និង​ព្រះ​វិហារ​វេឡុវ័ន​នៅ​ឆ្ងាយ​ហួស​ប្រមាណ។ លោក​ក៏​បាន​កសាង​ព្រះ​វិហារ​មួយ​ក្នុង​សួន​អម្ពវ័ន​របស់​លោក​ហើយ​វេរ​ប្រគេនព្រះ​សង្ឃ​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ប្រធាន។
យោង
អដ្ឋកថា សុមង្គលវិលាសិនី ព.ស.​២៥៥៣
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាវ័កព្រះពុទ្ធ
អជាតសត្តុ
អជាតសត្តុ គឺ​ជា​ព្រះ​រាជា​គ្រប់​គ្រង​ដែន​មគធៈ នគរ​រាជ​គ្រឹះ។ ព្រះ​បិតា​ព្រះ​នាម​ពិម្ពិសារ និង​ព្រះ​មាតា​ព្រះ​នាម​វេទេហី។ ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​ញាតិ​ថ្វាយ​ព្រះ​នាម​យ៉ាង​នេះ ព្រោះ​កាល​ព្រះ​ទេវី​ទ្រង់​ចាញ់​​គភ៌​ ព្រះ​នាង​តែង​ប្រាថ្នា​​សោយ​នូវព្រះ​លោហិត​របស់​ព្រះរាជា​ដែល​ជា​ស្វាមីរបស់​ព្រះ​នាង។ ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ​បាន​ព្យាករណ៍​ថា ព្រះ​កុមារ​នេះ​នឹង​បាន​ជា​សត្រូវ​របស់​ព្រះ​រាជា។ ហេតុ​នោះ ទើប​ព្រះញាតិ​ថ្វាយ​ព្រះ​នាម​យ៉ាង​នេះ ក្នុង​ន័យ​ថា អ្នក​ដែល​មិនមែន​ជា​សត្រូវ។
ការ​សោយ​រាជ្យ
ពេល​ព្រះ​កុមារ​ចម្រើន​វ័យ​​ឡើង​ ទ្រង់​ជា​ទី​ពេញ​ព្រះ​រាជ​ហរទ័យ​នៃ​ព្រះ​មាតា​និង​បិតា។ ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ បាន​តែង​តាំង​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ទុក​ក្នុង​តំណែង​ជា​ឧបរាជ​ក្នុង​ព្រះ​នគរ។ ដោយ​ជឿ​តាម​ការ​ញុះ​ញង់​របស់​ព្រះទេវទត្ត ព្រះ​កុមារ​មាន​បំណង​នឹង​ធ្វើ​គត់​បិតា​ដើម្បី​នឹង​ដណ្តើម​រាជ​សម្បត្តិ។ ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ​ដឹង​សេចក្តី​យ៉ាង​នោះ ដោយ​ហេតុ​តែ​ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិត្ត​បុត្រ​នោះ ទ្រង់​ក៏​បាន​លើក​ទោស ហើយ​ប្រគល់​រាជ​សម្បត្តិ​ដល់​ព្រះ​កុមារ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ​នៅ​តែ​មិន​ទុក​ចិត្ត ហើយ​ថែម​ទាំង​មាន​ការ​ញុះញង់​បន្ថែម ព្រះ​កុមារ​បាន​បញ្ជារ​អោយ​យក​ព្រះ​បិតា​របស់​ខ្លួន​​ដាក់​ក្នុង​គុក បង្អត់​អាហារ អោយ​ជាង​កាត់​កោរ ចូល​ទៅ​វះ​ព្រះ​បាទា​ យក​ប្រេងផ្សំ​ជា​មួយ​អំបិល​ លាប​ប្រលាក់​ព្រះ​បាទា​ដែល​កំពុង​ហូរ​ព្រះ​លោហិត​នោះ ហើយ​យក​ទៅ​ដុត​រោល​នឹង​ភ្លើង។ ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ​ ដោយ​សារ​ការ​រង​ទុក្ខ​វេទនា​យ៉ាង​ក្រៃ​លែង មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ព្រះ​អង្គ​ក៏​ចូល​ទី​វង្គត។ ក្នុង​ថ្ងៃ​នោះ​ដែរ ព្រះ​រាជ​បុត្រ​របស់​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ​ក៏​ប្រសូត្រ​ឡើង។ ដោយ​ហេតុ​ថា ការ​ស្រឡាញ់​បាន​ជ្រួត​ជ្រាប​ពេញ​ព្រះ​វរកាយ​ព្រះ​អង្គ ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ​ ក៏​បាន​រលឹក​នឹក​ដល់​ព្រះ​បិតា​របស់​ខ្លួន បាន​បញ្ជារ​អោយ​គេ​លែង​ព្រះ​អង្គ។ រាជ​អាមាត្រ​បាន​ទូល​ថា ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ​សុគត​ហើយ ព្រះ​រាជា​ក៏​ទ្រង់​សោយ​សោក​យ៉ាង​ក្រៃលែង ហើយ​បាន​រៀប​ចំចាត់​ចែង​​បូជា​សព​​ព្រះ​វរ​បិតា​ក្នុង​ពេល​នោះ។
ពុទ្ធ​សាសនា
ព្រះរាជា​អង្គ​នេះ តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ព្យាយាម​ផ្តាច់​ព្រះជន្ម​​ព្រះ​បិតា​ខ្លួន​មក ទ្រង់​មិន​អាច​ដើម្បី​នឹង​ផ្ទុំ​អោយ​លង់​លក់​បាន​ឡើយ។ ពេល​ធ្មេច​ព្រះ​នេត្រ​ទាំង​ពីរ​ចុះ ដោយ​តាំង​ព្រះ​ទ័យ​ថា នឹង​លក់ ក៏​តក់​ស្លុត​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដូច​ត្រូវ​លំពែង​ទាំង​រយ​ចាក់​ដោយ ទ្រង់​ក៏​ភ្ញាក់​ភ្លាម ដោយ​ការ​ភ័យ​រន្ធត់​ហួស​ប្រមាណ។ ដោយ​បាន​ការ​ណែ​នាំ​ពី​ពេទ្យ​ជីវក ព្រះ​រាជា​​ក៏​សម្រេច​ព្រះ​ទ័យ​ចូល​គាល់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ។ ក្រោយ​ពី​បាន​ស្តាប់​​ព្រះ​ធម៌​ទេសនា​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ហើយ ទ្រង់​ក៏​មាន​ចិត្ត​ជ្រះ​ថ្លា សូម​ដល់​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធ ព្រះ​ធម៌ ព្រះសង្ឃ​ជា​ទី​ពឹង​ទី​រលឹក តាំង​ចិត្ត​គោរព​ប្រតិបត្តិ​តាម​ឱវាទ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ធ្វើសក្ការៈ​ក្នុង​​ព្រះពុទ្ធ​​សាសនា​នេះ​រហូត​ដល់​អស់​ព្រះជន្ម។ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​ផ្គត់​ផ្គង់​នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គាយនា​ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​ព្រះមហាកស្សបៈ​ផង​ដែរ។
អធិប្បាយ
មាន​ការ​អធិប្បាយ​ថា បើ​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ មិន​បាន​ផ្តាច់​ព្រះ​ជន្ម​ព្រះ​បិតា ព្រះ​អង្គ​ប្រថាប់​លើ​អាសនៈ​នេះ​ឯង ទ្រង់​នឹង​បាន​សម្រេច​សោតាបត្តិមគ្គ​ក្នុង​កាល​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​ទេសនា​នេះ តែ​ព្រោះ​ទ្រង់​សេព​គប់​មិត្ត​អាក្រក់ ទើប​កើត​អន្តរាយ​ដល់​ព្រះ​អង្គ សូម្បី​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ​នេះ ចូល​គាល់​ព្រះ​តថាគត ដល់​ព្រះ​រតនត្រ័យ​ជា​ទី​ពឹង ក៏​ទ្រង់​នឹង​ត្រូវ​កើត​ក្នុង​លោហកុម្ភី លិច​ចុះ​ទៅ​ខាង​ក្រោម​៣ម៉ឺន​ឆ្នាំ អណ្តែត​ឡើង​ខាង​លើ​ ៣ម៉ឺនឆ្នាំ​ទៀត ទើប​នឹង​រួច​ផុត​បាន។
អានិសង្ស
ក្រោយ​ពី​បាន​ចូល​គាល់​ព្រះ​សាស្តា ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​ទេសនាហើយ ទ្រង់​អាច​ផ្ទំលក់​បាន ធ្វើសក្ការៈ​ធំ​ចំពោះ​ព្រះ​រតនត្រ័យ ដែល​មិន​អាច​មាន​បុថុជ្ជន​ណា​អាច​មាន​សទ្ធា​ស្មើ​ព្រះ​អង្គឡើយ។
ក្នុងកាល​អនាគត ព្រះ​រាជា​អង្គ​នេះ​នឹង​ជា​ព្រះ​ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម ជីវិតវិសេស នឹង​បរិនិព្វាន​។
មរណកាល
thumb|left|230px|ស្តូប​របស់​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ ព្រះ​ឧទ័យកុមារ​ ដែល​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​​របស់​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ កាល​​ចម្រើន​វ័យ​ឡើង ព្រះ​កុមារ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​តាម​គន្លង​ព្រះ​បិតា​របស់​ខ្លួន គឺ​ព្រះ​កុមារ​បាន​ធ្វើ​ឃាត​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ។ ក្នុង​វង្ស​នោះ មាន​ការ​សម្លាប់​បិតា​ដល់​ទៅ​៥​ជួរ​រជ្ជកាល គឺ ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ សម្លាប់​ព្រះ​បាទពិម្ពិសារ, ព្រះ​បាទ​ឧទ័យ សម្លាប់​ព្រះ​បាទ អជាតសត្តុ, ព្រះឱរស​របស់​ព្រះ​បាទ​ឧទ័យព្រះ​នាម​ មហាមុណ្ឌិកៈ បាន​សម្លាប់​ព្រះ​បាទឧទ័យ, ព្រះ​ឱរស​របស់​ព្រះ​បាទ​មហាមុណ្ឌិកៈ​ព្រះនាម​អនុរុទ្ធៈ សម្លាប់​ព្រះ​បាទ​មហាមុណ្ឌិកៈ, ព្រះ​ឱរស​របស់​ព្រះ​បាទ​អនុរុទ្ធៈ ព្រះនាម នាគទាសៈ សម្លាប់​ព្រះ​បាទ​អនុរុទ្ធៈ។
យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាវ័កព្រះពុទ្ធ
ស្រុកបរកែវ
(Bar Kaev District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តរតនគិរី ដែលមានរដ្ឋបាល ៦ឃុំ និង ៣៤ភូមិ÷
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី
ទឹកជ្រោះលែងឃិន
រមណីយដ្ឋាន​ទឹកជ្រោះ​លែងឃិន​ស្ថិតនៅ ភូមិពូហ្យាម ឃុំសែនមនោរម្យ ស្រុកអូររាំង   ខេត្តមណ្ឌលគិរី​។  រមណីយដ្ឋាន​ទឹកជ្រោះ​លែងឃិន ពុំ​ទាន់រៀបចំ​រចនាសម្ព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​នៅឡើយ។ រមណីយដ្ឋាន ទឹក​ជ្រោះ​លែងឃិន មាន ទឹកជ្រោះ ធម្មជាតិ ព្រៃភ្នំ ខ្យល់​អាកាសល្អស្រស់ត្រកាល  និង​មាន​ភ្នំជាច្រើន ។ ទឹកជ្រោះ​លែងឃិន​មាន​ល្បាក់ទឹកធ្លាក់​កំពស់​ប្រហែល ២២-២៥ម និង​មុខកាត់ទទឹង​ប្រហែល ៧-១០ម នៅ​រដូវ​វស្សា និង​រដូវប្រាំង​មុខកាត់ទទឹង​ប្រហែល ៨ម តែប៉ុណ្ណោះ ។  រមណីយដ្ឋាន​ទឹកជ្រោះ​លែងឃិន​ជារមណីយដ្ឋាន​ដែល​មាន​ទឹកជ្រោះ​ហូរធ្លាក់​កំពស់ខ្ពស់​ជាងគេ​នៅក្នុង​ខេត្ត ។ ទឹកនេះ​ហូរជាល្បាក់​ជម្រាល ផ្នែក​ខាង​ក្រោមមាន​អាងស្ដុក​ទឹក​យ៉ាងធំដែល​អាចហែលងូតលេង និង​មានដើម​ឈើធំៗ​ជាម្លប់ យ៉ាងត្រជាក់។
យ៉ូសែប ឆ្មារសាឡាស់
រូបភាពតូច|306x306ភីកសែល|លោកអភិបាល ឆ្មារ សាឡាស លោក យ៉ូសែប ឆ្មារសាឡាស់ កើតនៅថ្ងៃទី២១ តុលា ឆ្នាំ១៩៣៧ ហើយ ស្លាប់ទៅវិញនៅឆ្នាំ ១៩៧៧ ខែកញ្ញា ។ លោកជាសង្ឃរាជ នៃសវររបស់ព្រះយ៉េស៊ូគ្រឹះរបស់សាសនាកាតូលិច នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ (កម្ពុជា) រវាងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៧។ គាត់ជាសង្ឃរាជដំបូង បង្អស់ របស់ជនជាតិខ្មែរ ហើយបានស្លាប់ដោយសារតែធ្វើការបាក់កំលាំង នៅក្នុងរបបប៉ុល ពត។
ជីវិត
សាឡាស់ កើតនៅរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី ២១ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៣៧ ។ ហើយកិច្ចការដំបូងរបស់គាត់ គឺជាអភិបាល នៃសវករបស់ព្រះយេស៊ូគ្រឹស ក្នុងខេត្ដ បាត់ដំបង. គាត់បានត្រលប់ទៅប្រទេស បារាំង ដើម្បី សិក្សាបន្ដ។ នៅក្នុងខែ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ពួកខ្មែរក្រហម មានអំនាចលើទឹកដីខ្មែរទាំងមូល ។ ពួកគេបានបង្កើតរដ្ឋកុម្មុយនីសមួយ ជាមួយនឹងឈ្មោះថា កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលសាសនាមួយចំនួននៅពេលនោះ ត្រូវបានហាមឃាតមិនឲ្យមាន​ ហើយវិនាសកម្មនៃកន្លែងសាសនា គឺបានត្រឹមតែសញ្ចឹងគិត។​ នៅក្នុងខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ជនបរទេសមួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសត្រូវបានបណ្ដាញចេញ ហើយ រួមទាំងលោកសង្ឃសាសនាកាតូលិច ផងដែរ  ហើយអ្នកស្រុក ត្រូវបានប្រឈមមុខ នៅក្នុងការបង្កបង្កើនផលនៅក្នុងស្រែ និងមួយចំនួនទៀត ត្រូវបានយកទៅសំលាប់ចោល។ សង្ឃរាជបារាំង អ៊ីវ រ៉ាមូស ជាប្រធាននៃព្រះវិហារនៅកម្ពុជា នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមមានអំនាចលើទីកដីខ្មែរ។ គាត់ត្រូវបានបណ្ដាញ់ចេញពីរប្រទេសកម្ពុជាព្រោះគាត់ជាជនបរទេស ហើយ គាត់បានហៅ សាឡាស់ ឲ្យត្រលប់មកកម្ពុជាវិញ។​ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥  ព្រះវិហារ ហូលី ស៊ី បានតែងតាំង សាឡាស់ ជាអ្នកបំរើរបស់ព្រះយ៉េស៊ូគ្រឹស នៅរាជធានីភ្នំពេញ ។​ នៅថ្ងៃទី​ ៣០ ខែមេសា សង្ឃរាជ អ៊ីវ រ៉ាមូស ត្រូវបាននិរទេស ចេញពីរប្រទេស ជាមួយនិងលោកសង្ឃបរទេស និង អ្នកកាន់សាសនា។ បុព្វជិត និង អ្នកបួស ជនជាតិកម្ពុជាភាគច្រើន នៅសល់នៅតាមជនបទនិងមានជីវិតតិចតួចណាស់។ បន្ទាប់ពីរ សង្ឃរាជ អ៊ីវ រ៉ាមូស លាលែងពីរដំណែង ជាប្រធានព្រះវិហារនៅប្រទេសកម្ពុជា សាឡាស់ ក៏បានក្លាយទៅជាប្រធានវិញម្ដង ប៉ុន្ដែ គាត់ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហម បញ្ចូលគាត់ឲ្យទៅធ្វើស្រែ នៅក្នុងខេត្ដកំពង់ធំ។ ហើយបន្ទាប់មកគាត់បានស្លាប់នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៧ ដោយការបាក់កំលាំង នៅវត្ដថ្លា ឃុំ ស្រយូង ស្រុកបារាយ ខេត្ដកំពង់ធំ។
ប្រវត្ដិ
លោកទទួលភារកិច្ចបង្រៀនគ្រូអប់រំជំនឿ នៅព្រះសហគមន៏ខេត្ដបាត់ដំបង។ លោកទទួលអគ្គសញ្ញាតែងតាំង ជាអភិបាលព្រះសហគមន៏ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ។ លោកទទួលមុខងារជាអភិបាលឧបត្ថម្ភ នៃលោកអភិបាល អ៊ីវ រ៉ាមូស។ មុនទទួលអគ្គសញ្ញាតែងតាំងជាអភិបាល លោក សាឡាស់ កំពុងស្នាក់នៅ ឯប្រទេសបារាំង ។ ពេលទទួលលិខិតរបស់លោកអភិបាលព្រះសហគមន៏ភូមិភាគភ្នំពេញ ឲ្យវិលត្រលប់មកកម្ពុជាវិញ លោកក៏វិលត្រលប់មកកម្ពុជាភ្លាម។ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្រុងភ្នំពេញត្រូវកាន់កាប់ដោយអង្គការខ្មែរក្រហម លោកត្រូវគេកៀរទៅនៅតាំងគោកស្រុកបារាយ ខេត្ដកំពង់ធំ ។  សាឡាស់ត្រូវបានបង្ខំឲ្យធ្វើការជាទំងន់ នៅតាមកាដ្ឋាននានាក្នុងតំបន់ ស្រុកបារាយ។  ពេលធ្វើដំនើរទៅកាន់កាដ្ឋានលោកសង្ឃឹមថា នឹងបានជួបគ្រឹសបរិស័ទខ្លះ ដើម្បីលើកទឹកចិត្ដគេ តែមិនសម្រេចឡើយ ។ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ​១៩៧៧ ក៏ទទួលមរណភាព។
ឯកសារយោង
en.wikipedia.org ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកអប់រំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអ៊ីតាលី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បូជាចារ្យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការតូលិកសាសនិក
ភ្នំសំបុក
ភ្នំ​សំបុកមាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង ​ភូមិ​ថ្ម​ក្រែ ខេត្តក្រចេះ  ។ ភ្នំ​នេះ​ស្ថិត​តាមបណ្ដោយ​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ ៧ ចាស់ និង​មាន​ចម្ងាយ​ ១០ ​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ក្រុង​ក្រចេះ  ។   ភ្នំ​នេះ​មាន​កម្ពស់ ​៧០ ​ម៉ែត្រ និង​ចម្ងាយ​ប្រហែល​ ៣០០ ​ម៉ែត្រ​ពី​ផ្លូវ​ធំ  ។   ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​តាម​រឿងព្រេង​  ភ្នំនេះ​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​រ៉ែ​មាស  ​ដែល​ជាងទង​របស់​ស្ដេច​បាន​ទៅ​ធ្វើ​គ្រឿង​​អលង្ការ  ។
និរុត្តិសាស្ត្រ
ដំបូង ​ប្រជាជន​​នៅទីនោះ​ហៅ​ថា  សំបុក​មាស  ក្រោយមក​ ក៏បាន​ប្ដូរ​ទៅ​ហៅ​ថា  ភ្នំ​​សំបុក  ​។​
ទេសភាព
ភ្នំ​នេះ​មាន​ទស្សនីយភាព​ដ៏​ល្អត្រកាល​ និង​មាន​លក្ខណៈ​អំណោយ​ផល​ទាំង​​ភួមិសាស្ដ្រ​ និង​សុវត្ថិភាព ​ដល់​ភ្ញៀវទេសចរ​  ។  ភ្នំ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​រៀបចំ​ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅជា​រមណីយដ្ឋាន​ទេសចរ​តាំងពី​សម័យ​សង្គមរាស្ដ្រនិយម​មក​ម្ល៉ះ  ។   លក្ខណៈ​ពិសេស​របស់​ភ្នំ​នេះ  ​គឺ​ជាប់​ជើង​ភ្នំ​ប៉ែក​ខាង​លិច​  មាន​បឹង​ដ៏ធំ​  បូក​រួម​ជាមួយ​ទឹក​ថ្លា​ឈ្វេង  និង​មាន​ធម្មជាតិ​ដ៏​ស្រស់​បំព្រង  ​។
បូជនីយដ្ឋាន
ភ្នំ​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​ទីវត្ត​អារាម​ ដែល​មាន​កេរ្ដិ៍ឈ្មោះ​ល្បី​តាំង​ពីដើម​សត្សវត្សរ៍ទី​ ១៥  ដែល​មាន​សង្ឃមួយ​អង្ក​នាម​ នាគវ័ន   ដែល​ជា​សិស្ស​រួម​គ្រូជាមួយ​ភិក្ខុ​ នាគ​សេន  ជា​គ្រូ​របស់​ក្រពើ​នេន​ធន  ។  ព្រះ​ភិក្ខុ​ នាគវ័ន ​មាន​វេទមន្ត​ខ្លាំង​ពូកែ  រហួត​ល្បី​ដល់​អ្នក​ជិត​ខាង ​ ហើយ​នាំគ្នាទៅ​រៀន​មន្តវិជ្ជា​ពី​ព្រះអង្គ ប ន្ទាប់​មក ​ក៏ក្លាយ​ជាទីវត្ត​អារាម​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ  ៕ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំនៅកម្ពុជា
ត្រីកោណ
ត្រីកោណ គឺជាពហុកោណដែលមាន កំពូលបី និងជ្រុងបី។ គ្រប់បីចំនុចដែលមិនស្ថិតនៅលើបន្ទាត់តែមួយ អាចបង្កើតបានជា ត្រីកោណមួយ​ ឬ ប្លង់មួយ។
right|thumb|ត្រីកោណ
ប្រភេទនៃត្រីកោណ
ត្រីកោណខ្លះ អាចត្រូវបានគេចាត់ថ្នាក់តាមរយៈប្រវែងនៃជ្រុងរបស់វា៖
លក្ខណៈគ្រឹះ
Pythagorean.svg|thumb|ទ្រឹស្តីបទពីតាករ
ទ្រឹស្តីបទពីតាករ(Pythagorean theorem) ចំពោះត្រីកោណកែង៖ ការ៉េនៃអ៊ីប៉ូតេនុស គឺស្មើនឹង ផលបូក ការ៉េនៃជ្រុងពីរផ្សេងទៀត។ តាង c ជាប្រវែងអ៊ីប៉ូតេនុស និង a, b ជាប្រវែងនៃជ្រុងពីរទៀត គេបាន៖
ចំនុច បន្ទាត់ ហើយនិងរង្វង់ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹង ត្រីកោណមួយ
frame|right|រូបនេះ បង្ហាញពីផ្ចិតរបស់រង្វង់ចារិកក្រៅត្រីកោណ
មេដ្យាទ័រនៃត្រីកោណមួយ គឺជាបន្ទាត់ត្រង់ដែលកាត់តាមចំនុចកណ្តាលជ្រុងមួយរបស់ត្រីកោណនោះ ហើយកែងនឹងជ្រុងនោះ។ មេដ្យាទ័រទាំងបីរបស់ត្រីកោណមួយ ប្រសប់គ្នាត្រង់ចំនុចមួយ។ ចំនុចនេះជា ផ្ចិតរង្វង់ចារិកក្រៅត្រីកោណនោះ។ រង្វង់នោះកាត់តាម​ កំពូលទាំងបីរបស់ត្រីកោណនោះ។
frame|left|ចំនុចប្រសប់របស់កំពស់ទាំងបី ហៅថាអរតូសង់
កំពស់របស់ត្រីកោណមួយ គឺជាបន្ទាត់ត្រង់ដែលកាត់តាមកំពូលរបស់ត្រីកោណនោះ ហើយកែងនឹងជ្រុងដែលឈមនឹងកំពូលនោះ។ ជ្រុងនោះ ហៅថាបាតនៃកំពស់ ហើយចំនុចដែលបានមកពីប្រសប់នៃកំពស់ហើយនិងបាត​ ហៅថាជើងនៃកំពស់។ កំពស់ទាំងបី ប្រសប់គ្នាត្រង់ចំនុចមួយ ហៅថា អរតូសង់។ អរតូសង់ ស្ថិតនៅក្នុងត្រីកោណ លុះត្រាតែ ត្រីកោណនោះជាត្រីកោណដែលមានមុំទាំងបីជាមុំស្រួច។
frame|ស្តាំ|រូបនេះ បង្ហាញពីផ្ចិតនៃរង្វង់ចារិកក្នុងត្រីកោណ
ប្រសព្វនៃកន្លះបន្ទាត់ពុះមុំក្នុងត្រីកោណមួយ ហៅថា ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារិកក្នុងត្រីកោណនោះ។
frame|left|ចំនុចប្រសព្វរបស់មេដ្យានទាំងបីនៃត្រីកោណមួយ ហៅថា [[ទីប្រជុំទំងន់]]
មេដ្យាននៃត្រីកោណមួយ គឺជាបន្ទាត់ត្រង់កាត់តាមកំពូល និងចំនុចកណ្តាលនៃអង្កត់ជ្រុងដែលឈមនឹងកំពូលនោះ ហើយចែកអង្កត់នោះជាពីរស្មើគ្នា។ មេដ្យានទាំងបីរបស់ត្រីកោណមួយ កាត់គ្នាត្រង់ចំនុចមួយ ហៅថា ទីប្រជុំទំងន់។​ ប្រវែងពីកំពូលទៅទីប្រជុំទំងន់ ស្មើនឹង២ដង នៃប្រវែងពីទីប្រជុំទំងន់ ទៅចំនុចកណ្តាលនៃជ្រុងដែលឈមនឹងកំពូលនោះ។
ការគណនាផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណកែងមួយ
បើ S ជាផ្ទៃ b ជាប្រវែងបាត និង h ជាប្រវែងកំពស់​ នៃត្រីកោណ​ នោះគេបាន៖
ការប្រើវ៉ិចទ័រ
ផ្ទៃរបស់ប្រលេឡូក្រាមមួយ អាចត្រូវបានគេគណនាដោយប្រើវ៉ិចទ័រ។ តាង វ៉ិចទ័រ AB និង AC ចំនុចរៀងគ្នា ពី A ទៅ B និង ពី A ទៅ C។ ផ្ទៃរបស់ប្រលេឡូក្រាម ABDC គឺ |AB × AC| ដែលជាតំលៃដាច់ខាតនៃផលគុណវ៉ិទ័រ AB និង AC។ |AB × AC| គឺស្មើនឹង |h × AC| ដែល h​ ជាវ៉ិចទ័រនៃកំពស់។
ផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណ ABC គឺស្មើនឹង ពាក់កណ្តាលនៃផ្ទៃរបស់ប្រលេឡូក្រាម S = ½|AB × AC|
ផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណABC អាចសំដែងដោយប្រើផលគុណស្កាលែនៃវ៉ិចទ័រ
frame|left|អនុវត្តត្រីកោណមាត្រដើម្បីរកកំពស់ h
ការប្រើរូបមន្តត្រីកោណមាត្រ
កំពស់របស់ត្រីកោណមួយអាចគណនាបានតាមរយៈការប្រើត្រីកោណមាត្រ។ ក្នុងរូប កំពស់h = a sin γ ។ ដោយជំនួសវាទៅក្នុងរូបមន្ត S = ½bh ផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណអាចសំដែងដោយ
ដោយ ដូចគ្នាដែរចំពោះមុំពីរផ្សេងទៀត៖
ការប្រើកូអរដោនេ
ក្នុងកូអរដោនេដេកាត ប្រសិនបើ A មានកូអរដោនេ(0, 0) ​ ហើយ B = (xB, yB) និង C = (xC, yC) ​នោះផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណអាចគណនាដូចខាងក្រោម
ចំពោះ កំពូលដែលមានកូអរដោនេទូទៅ ផ្ទៃក្រលារបស់ត្រីកោណគឺ
ការប្រើរូបមន្តហេរុង
បើ a, b និង​ c ជាជ្រុងទាំងបី​ និង​ S ជាផ្ទៃក្រលា របស់ត្រីកោណ នោះគេបាន
ដែល ជាកន្លះបរិមាត្រ
គេក៏អាចសំដែង រូបមន្តខាងលើជារាង
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពហុកោណ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រត្រីកោណ
ព្រះបរមពោធិសត្វ
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|[[ព្រះនាងមារីចីពោធិសត្វទេវី.]] ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះអវលោកិតេស្វរៈ(លោកេស្វរៈ) សិល្បៈឝ្រីវិជយ.
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះអវលោកិតេស្វរៈ(លោកេស្វរៈ) សិល្បៈជយវម៌្មទី៧.. https://www.dhammahome.com/webboard/topic/28255 https://www.winnews.tv/news/7703 ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| ព្រះមៃត្រេយ.
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ជ្រៃយូស
រមណីយដ្ឋានជ្រៃយូស​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ភូមិឡៅកា ឃុំសុខដុម និងភូមិពូលូង ឃុំរមនា ស្រុកសែនមនោរម្យ ខេត្តមណ្ឌលគិរី និងមាន​ចម្ងាយផ្លូវប្រហែល ៦គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្ដ ដោយ​ធ្វើដំណើរ​តាម​ផ្លូវ​លំ​គ្រួសក្រហម ។ រមណីយដ្ឋានជ្រៃយូស​គ្រប់គ្រង​ដោយ​មាន​ការសម្របសម្រួល​ពី​គណៈកម្មាធិការ​ប្រតិបត្ដិ​ខេត្ដមណ្ឌលគិរី និងឧបត្ថម្ភថវិកាមួយចំនួនពី​អង្គការដានីដារបស់ប្រទេសដាណឺម៉ាក។ រមណីយដ្ឋាន​ជ្រៃយូស​មានទឹកជ្រោះ ធម្មជាតិ  ព្រៃ ភ្នំ ខ្យល់អាកាសល្អ  និងភ្នំជាច្រើន ។ រមណីយដ្ឋាន ជ្រៃយូសមានអូរត្រេក និងអូរត្រាអមសងខាង ។ អូរត្រេកមានទំហំ ៥ម នៅរដូវវស្សា រដូវប្រាំងប្រហែល ១.៥ម។ ចំណែកអូរត្រាមានទំហំប្រហែល ៤ម នៅរដូវវស្សា ហើយរដូវប្រាំងមានទំហំប្រហែល ១ម ។
ខែធ្នូ
right|thumb|150px|កាំជ្រួចនៅ [[ទីក្រុងតាអ៊ីពេ សម្រាប់ស្វគមន៏ឆ្នាំ២០០៩។]]
ខែ​ធ្នូ (ខែ​ធនុ ឬ ធនុ​រាសី) គឺ​ជាខែទី១២ នៅឆ្នាំសាកលលោក ធ្នូមាន៣១ថ្ងៃ និងជាខែចុងក្រាយ នៅឆ្នាំសាកលលោក ។​ ខែច្នូគឺនៅពីក្រោយខែវិច្ឆិកា និងពីមុខខែមករា។
នៅភាសាឡាតាំង គេហៅខែនេះដូច decem (ឌេចិម្ម) ដែលបកប្រែ "ខែទី១០" ពីព្រោះ នៅចក្រភពរ៉ូម ខែនេះជាខែទី១០ និងមាន៩០ថ្ងៃ (អត់មានខែវិច្ឆិកា និងខែកុម្ភៈ។
ខែនេះមានថ្ងៃដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យ វែងជាងក្នុងឆ្នាំ នៅ អឌ្ឍគោលខាងជើង ហើយនិង ថ្ងៃដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យ ខ្លីជាងក្នុងឆ្នាំ នៅ អឌ្ឍគោលខាងត្បូង។
នៅពិភលោក ខែនេះសំខាន់ ពីព្រោះ ជាខែរបស់ បុណ្យណូអែល (ថ្ញៃទី២៥ខែធ្នូ ដល ថ្ញៃទី៧ខែមករា) និងជាខែដែលពិភលោក ដូរឆ្នាំនៅម៉ោងទី២៤ ថ្ងៃទី៣១។ ហើយនៅក្នុងខែធ្នូនេះដែរ គេក៏បានកំណត់យកថ្ងៃទី១០ ដើម្បីបា្ររព្ធពិធីបុណ្យ ទិវាសិទ្ធិមនុស្ស ទូទាំងសកលលោក ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខែ
ប្រវត្តិសាស្ត្រចិន
អរិយធម៌ចិនមានដើមកើតនៅមជ្ឈមណ្ឌលក្នុងតំបន់ផ្សេងៗតាមដងទន្លេពីរគឺទន្លេលឿង និង ទន្លេឆាងជាំង នៅយុគថ្មរំលីង ក៏ប៉ុន្តែទន្លេលឿងត្រូវបានគេនិយាយថាគឺជាអណ្ដូងនៃអរិយធម៌ចិន​។ ជាមួយប្រវត្តិសាស្ត្របន្តរាប់ពាន់ឆ្នាំមក ចិនជាអរិយធម៌មួយក្នុងចំណោមអរិយធម៌ចំណាស់បំផុតនៃពិភពលោក។ ប្រវត្តិសាស្ត្រចិនជាសំណេរត្រូវបានគេដឹងថាបានសរសេរនៅដើមសម័យរាជវង្សសាង (រ.១៧០០-១០៤៦ មស) ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏អត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្របុរាណៗមួយចំនួនដូចជា កំណត់ត្រាមហាប្រវត្តិវិទូ (រ.១០០ មគ) និង វស្សប្បវត្តិឫស្សី បានពោលអះអាងថាធ្លាប់មានសម័យរាជវង្សសៀមុនសម័យរាជវង្សសាងទៅទៀត។ វប្បធម៌ អក្សរសាស្ត្រ និង ទស្សនវិជ្ជាចិនភាគច្រើន បានរីកចម្រើនច្រើនកំឡុងសម័យរាជវង្សចូវ (១០៤៥-២៥៦មគ.)។
នៅចន្លោះសម័យនៃនគរជាច្រើននិងស្ដេចត្រាញ់និយម រាជវង្សចិននានាបានគ្រប់គ្រងប៉ែកមួយចំនួន រឺក៏ចិនទាំងមូល នៅក្នុងសម័យខ្លះ រួមមានសម័យបច្ចុប្បន្ន ការត្រួតត្រាបានលាតសន្ធឹងទៅឆ្ងាយដល់ស៊ិនជាំង និង/រឺ ទីបេ។ ការអនុវត្តបែបនេះបានចាប់ផ្ដើមជាមួយរាជវង្សឈិន: នៅឆ្នាំ២២១ម.គ. អធិរាជស្ដេចឈិនឝ៊ឺបានបង្រួបបង្រួមនគរចម្បាំងផ្សេងៗ ហើយបានបង្កើតឡើងនូវអធិរាជាណាចក្រចិនទីមួយដំបូងគេ។ រាជវង្សសោយរាជ្យបន្តៗនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបានអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធការិយាធិបតេយ្យជាច្រើនដែលអាចឱ្យអធិរាជចិនគ្រប់គ្រងដោយផ្ទាល់លើទឹកដីដ៏ធំធេងល្វឹងល្វើយ។
ទិដ្ឋភាពសាមញ្ញនៃប្រវត្តិសាស្ត្រចិនគឺថាសម័យកាលផ្លាស់ប្ដូរជាច្រើននៃការបង្រួបង្រួមនិងបែកបាក់នយោបាយ រួមជាមួយនោះចិនជាចៃដន្យក៏ត្រូវបានត្រួតត្រាដោយពួកមនុស្សមកពីវាលស្តិប ភាគច្រើននៃពួកគេ ដែលនៅពេលនោះបានធ្វើសមានកម្មទៅជាប្រជាជនហានចិនរួចទៅហើយ។ ឥទ្ធិពលវប្បធម៌និងនយោបាយមកពីប៉ែកជាច្រើននៃអាស៊ី បាននាំមកដោយរលកបន្តៗនៃអន្តោប្រវេសន៍ ការវាតទី និងសមានកម្មវប្បធម៌ គឺជាផ្នែកនៃវប្បធម៌ចិនទំនើបនេះ។
យុគថ្មបំបែក
មើលផងដែរ: បញ្ជីស្ថានីយថ្មបំបែកនៅចិន
អ្វីដែលជាចិនសព្វថ្ងៃនេះគឺត្រូវបានតាំងទីលំនៅដោយពួកមនុស្សឈរត្រង់ខ្លួន(អូម៉ូអេរ៉ិខខ្ទុសសឹ)ជាង​មួយលាន​ឆ្នាំកន្លងទៅហើយ ។ ការសិក្សាថ្មីៗបង្ហាញថាឧបករណ៍ធ្វើអំពីថ្មបានរកឃើញនៅស្ថានីយស៊ាំវឆាងលាំង(Xiaochangliang)គឺត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទតាមរយៈ ចុម្ពិតវិច្ឆន្ទលេខន៍ ១,៣៦លានឆ្នាំកន្លងទៅហើយ។ ស្ថានីយ៍បុរាណវត្ថុនៅស៊ីហវ់ទូក(Xihoudu)ក្នុងខេត្តឝានស៊ី(Shanxi) គឺជាកន្លែងដំបូងគេបង្អស់ដែលបានបង្ហាញភស្តុតាងនៃការប្រើប្រាស់ភ្លើងដោយពួក អូម៉ូអេរ៉ិខខ្ទុសសឹដែលត្រូវបានគេចុះកាលបរិច្ឆេទ ១,២៧លានឆ្នាំកន្លងមកហើយ ។ កំណាយនៅឯយានម៉ុវ(Yuanmou) ហើយក្រោយមកទៀតឡាញឈាន(Lantian)បង្ហាញនូវការតាំងទីលំនៅលើកដំបូង ។ ទំនងជារូបសំណាកដ៏ល្បីឈ្មោះបំផុតនៃពួកអូម៉ូអេរ៉ិខខ្ទុសសឹបានរកឃើញនៅប្រទេសចិនត្រូវបានគេហៅដូច្នេះថាមនុស្សប៉ីជិងរកឃើញក្នុងឆ្នាំ១៩២៣-២៧។
យុគថ្មរំលីង
មើលផងដែរ:បញ្ជីវប្បធ៌មថ្មរំលីងនៃប្រទេសចិន
យុគថ្មរំលីងក្នុងប្រទេសចិនដែលអាចជាស្លាកស្នាមត្រលប់ទៅក្រោយវិញ រវាង១២០០០និង​១០០០០ឆ្នាំមុនគ.ស. ។ ភស្តុតាងដំបូងចំពោះការដាំដុះស្រូវរបស់ជនជាតិចិនមុនគេបង្អស់ត្រូវបានចុះ កាលកំណត់ដោយកាបូនវិទ្យុសកម្មប្រហែលជា៧០០០ឆ្នាំមុនគ.ស. ។ វប្បធ៌មផីលីកាង (Peiligang) នៃស្រុកស៊ីនចឹង(Xinzheng)​ ខេត្តហឺណាន (Henan) ត្រូវបានធ្វើកំណាយរកឃើញក្នុងឆ្នាំ១៩៧៧ ។ ដោយមានវិស័យកសិកម្មបានធ្វើអោយកើនឡើងនូវអត្រាប្រជាជន សមត្ថភាពផ្ទុកនិងចែកចាយទិន្នផល​ ហើយនិងមានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ដល់ពួកសិប្បករនិងពួកអ្នកគ្រប់គ្រងគេទៀត ។ នៅចុងសម័យយុគថ្មរំលីង ជ្រលងនៃទន្លេលឿងបានចាប់ផ្ដើមបង្កបង្កើតជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធ៌មមួយដោយខ្លួនឯង ដែលភូមិនិគមន៍ជាច្រើនត្រូវបានស្ថាបនាឡើង ។ ភាពគួរអោយកត់សំគាល់សំខាន់បំផុតខាងបុរាណវត្ថុត្រូវបានគេរកឃើញនៅឯប៉ានប៉ូ(Banpo)ក្នុងក្រុងអនុខេត្តស៊ីអាន(Xi'an) ។ ទន្លេលឿងត្រូវបានដាក់ឈ្មោះដូច្នេះ ពីព្រោះដោយសារតែដីលឿងបង្កើតជាច្រាំងទន្លេបានធ្វើអោយមានពណ៌លឿងប្រឿងៗនៅក្នុងផ្ទៃទឹក ។
ប្រវត្តិដំបូងនៃប្រទេសចិនធ្វើអោយមានភាពងងឹតសូន្យសុងដោយកង្វះឯកសារដែលបានកត់ត្រាពីសម័យនេះរួមគ្នា ជាមួយការសេសសល់នៃរឿងរ៉ាវដែលបានសរសេរ កំឡុងសម័យក្រោយមកទៀតបានព្យាយាមពន្យល់ពិព៌ណនាព្រឹត្តិការណ៍ជាច្រើនដែលបានកើតឡើងជាច្រើនសតវត្សមុនៗមក ។ ក្នុងហេតុផលមួយ ដើមទងនៃបញ្ហាជាច្រើនសតវត្សនៅក្នុងការស្វែងយល់ទិដ្ឋភាពខាងក្នុងទៅលើផ្នែកមួយ នៃប្រជាជនចិន​បានធ្វើអោយស្រអាប់ងងឹតដោយឡែកពីគ្នារវាងការពិតនិងការប្រឌិតដែលមើលឃើញ ក្នុងប្រវត្តិដើមដំបូងនៃប្រទសនេះ ។
នៅឯ ៧០០០ឆ្នាំមុនគ.ស. ជនជាតិចិនបានធ្វើការដាំដុះស្រូវដែលជួយអោយមានការរីកចំរើនដល់វប្បធ៌មចៀហ៊ូ(Jiahu) ។ នៅតាម៉ៃទី(Damaidi)ក្នុងតំបន់ស្វយ័តនីងសៀ(Ningxia) ចម្លាក់ថ្ម៣,១៧២ផ្ទាំង​ចុះកាលបរិច្ឆេទពី៦០០០-៥០០០ឆ្នាំមុនគ.ស.បានត្រូវគេរកឃើញមានទ្រង់ទ្រាយជាអក្សរមួយតួៗចំនួន៨,៤៥៣តួ ដូចជា ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ តារា ទេព្ដានិងទិដ្ឋភាពនៃការប្រមាញ់ រឺក៏ ការចិញ្ចឹមសត្វ ។ អក្សររូបទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាស្រដៀងនឹងតួអក្សរដំបូងបង្អស់ដែលអាចអះអាងបានថាត្រូវបានសរសេរ ដោយជនជាតិចិន ។  ក្រោយមកទៀត វប្បធ៌មយ៉ាងសាវ(Yangshao)ត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយវប្បធ៌មឡុងសាន(Longshan)នៅប្រហែល២៥០០ឆ្នាំមុនគ.ស. ។
សម័យបុរាណ
មើលផងដែរ: គម្រោងកាលប្រវត្តិវិទ្យា សៀ ស្ឆាង ចូវ
រាជវង្សសៀ (ប្រ. ២១០០ - ប្រ. ១៦០០ មុនគ.ស.)
រាជវង្សសៀនៃប្រទេសចិន (ពីប្រ.២១០០ ដល់ ប្រ. ១៦០០ មុនគ.ស.)គឺជារាជវង្សដំបូងគេបង្អស់ដែលបានពិព៌ណនាក្នុងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្របុរាណដូចជា កំណត់ត្រានៃមហាប្រវត្តិវិទូនិងកាលប្បវត្តិឫស្សី ។
ទោះបីជាមានការមិនឯកភាពថា តើរាជវង្សនេះមាន រឺ អត់ អោយប្រាកដក៏ដោយ ក៏មានភស្តុតាងខាងបុរាណវត្ថុខ្លះបង្ហាញថាមានវត្តមាននៃរាជវង្សនេះដែលអាចទៅរួច ។  អ្នកប្រវត្តិវិទូស៊ឺម៉ា ឈាន(Sima Qian) (១៤៥-៩០ មុនគ.ស.)​​ដែលជាអ្នកកត់ត្រាស៊ឺជី(Shiji) រឺក៏ កំណត់ត្រានៃមហាប្រវត្តិវិទូហើយនិងកាលប្បវត្តិដែលបានហៅថាកាលប្បវត្តិឫស្សីចុះកាលបរិច្ឆេទការកកើតនៃរាជវង្សសៀ​កាលពី៤២០០ឆ្នាំមុន ក៏ប៉ុន្តែកាលបរិច្ឆេទនេះមិនទាន់ជាក់លាក់នៅឡើយ ។. អ្នកបុរាណវត្ថុភាគច្រើនឥឡូវនេះបានភ្ជាប់រាជវង្សសៀ​ទៅនឹងកំណាយ នៅឯអឺលីធូ(Erlitou)ក្នុងខេត្តហឺណាន(Henan)ភាគកណ្ដាល ជាកន្លែងដែលចង្ក្រានរំលាយសំរិទ្ធិមួយតាំងពីប្រហែល២០០០ឆ្នាំមុនគ.ស.ត្រូវបានជីកកកាយឃើញ ។ សញ្ញាណសំគាល់ដំបូងដែលបានមកពីសម័យនេះបានរកឃើញលើគ្រឿងស្មូននិងសំបកខ្ចៅខ្យងត្រូវបានគិតថាជាដូនតា នៃតួអក្សរចិនសម័យទំនើបនេះ ។ ជាមួយគ្នាកំណត់ត្រាដ៏ច្បាស់លាស់តិចតួចដែលត្រូវគ្នានឹងឆ្អឹងទំនាយរាជវង្សស្ឆាង រឺក៏ ការសរសេរលើភាជន៍សំរិទ្ធិរាជវង្សចូវ សម័យរាជការសៀនៅតែអាចយល់បានតិចតួចនៅឡើយ ។
តាមរយៈទេវកថា រាជវង្សនេះបានបញ្ចប់នៅប្រហែល១៦០០ឆ្នាំមុនគ.ស. ជាលទ្ធផលមួយនៃសមរភូមិមិងធាវ ។