cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ប្លុក
អ្នកបច្ចេកទេសបាននិយាយថា៖ ប្លុកគឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយដែលបានបង្ហាញនិងមានអានុភាព ដែលអ្នកជំនាញខាងគ្រឿងផ្សព្វផ្សាយបានបង្ហាញរបាយការណ៍ដែលធ្វើដោយដៃរបស់ពួកគេក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ដែលគួរអោយចាប់អារម្មណ៍នូវចំនួនដែលធ្វើការបង្ហាញពីរបៀបនៃការចំនាយប្រាក់របស់ពួកគេទៅលើការផ្សព្វផ្សាយនូវម៉ាកយីហោ និងប្រតិកម្មរបស់មនុស្សទៅលើការខិតខំប្រឹងនៃការដាក់ផ្លាកយីហោ មានពីរនិន្នាការដែលគួរប្រុងប្រយ័ត្ន និងកំណត់ចំនាំពីរដេលហាក់បីដូចជាចង្អុលប្រាប់ការផ្លាស់ប្ដូរមួយក្នុងការមកដល់នៃខែថ្មី ជាវិធីម្យ៉ាងដែលគួរជាទីចាប់អារម្មណ៍នៃអ្នកដែលធ្វើទីផ្សារនៅលើប្រពន្ធ័អ៊ីនធឺណែតណាម្នាក់។ ដំបួងធ្វើការមើលទៅលើផ្លាកយីហោបែបណាដេលធ្វើការជំណាយលុយរបស់ពួកគេ។ នេះគឺជាការសរសេរបង្ហាញពីភាគរយនៃថវិការរបស់វានឹងបែងចែកខុសៗគ្នា។ ដូចដែលអ្នកបានឃើញ ប្លុកគឺមានត្រឹមតែ ៦%ក្នុងចំណែក ១០%នៃបណ្ដាញផ្សព្វផ្សាយសង្គមវាគ្រាន់តែជាមួយភាគតូចប៉ុន្នោះ ចំណែកឯ ហ្វេសប៊ូកមានដល់ទៅ ៥៧%នៃផ្នែកទាំងអស់ នេះបង្ហាញឲ្យឃើញថាក្រុមហ៊ុនភាគច្រើនគឺមិនបានតភ្ជាប់អ្វីដែលអសចារ្យ និងមានសារសំខាន់ទៅប្លុកនោះទេ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយក៏ពួកគេបានដឹងច្បាស់ណាស់ពីសារៈសំខាន់នៃហ្វេសប៊ូក និងបណ្ដាញទំនាក់ទនងសង្គមផ្សេងទៀត ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយគួរក្រលេកមើលអត្ថបទខាងក្រោមនេះដែលបង្ហាញពីលទ្ធផលនៃការស្ទង់មើលរបស់អ្នកប្រើប្រាស់រកឃើញអ្វីដែលមានទំនុកចិត្តជាងនៅពេលដែលធ្វើការទិញ។ នេះអ្នកអាចឃើញថា ប្លុកមានឥទ្ធិពលខ្លាំងរហូតដល់ ៣១.១០%ដែលនាំទន្ទឹមនឹងហ្វេសប៊ូកមានត្រឹម ៣០.៨០%។ នេះគឺបង្ហាញការរកឃើញយ៉ាងច្បាស់លាស់កន្លែងដែលចំណាយលុយនិងអ្វីដែលវាប្រាកដជាមានអ្នកប្រើប្រាស់ច្រើនទៀត។ ហើយការសិក្សាជាច្រើនបានទទួលស្គាល់ថាអ្នកអានប្រាកដជាជឿជាក់នៅលើបណ្ដាញ Lareputacion តាមរយៈផ្លាកយីហោនិងការរិះគន់(commend) ថែមទាំងបង្ហាញតាមរយៈទស្សនាវដ្ដី និងគ្រឿងផ្សព្វផ្សាយពិសេសៗទៀត។ ជាមួយនឺងការបញ្ជាក់នៅចុងបញ្ចប់ដោយបណ្ដាញផ្សព្វផ្សាយទៅដល់សង្គម ក្រុមហ៊ុនដែលបានចាក់បង្ហូឥវ៉ាន់ទៅលើគំនរមូយគឺគួរអោយសង្ស័យថាល្អបំផុតនៅពេលដែលវាក្លាយទៅជា ROL ។ យើងគិតថានៅឆ្នាំ២០១៣ខាងមុខនេះយើងនឹងឃើញបណ្ដាញទំនាក់ទំនងសង្គមមានការកើនឡើង ប៉ុន្តែយើងនឹងឃើញផងដែរនូវការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំពីហ្វេសប៊ូក និងទ្វីតទឺទៅ Blogging ដែលមានឥទ្ធិពលដំណើរការត្រូវគ្នាជាមួយនឹងរបាយការបច្ចេកទេស ការខ្វះខាតនូវទំរង់បង្ហាញប្រាប់ខ្នាត។ ឥទ្ធិពលនេះគឺជាផ្នែកនៃបញ្ហានិងហតុដែលលុយតិចតួចត្រូវបានបញ្ចប់ជាច្រើនសំរាប់ប្លុកក្នុងខណៈពេលដែលហ្វេសប៊ូកមានចំនួនច្បាស់លាស់ជាមួយនឹងចំនួន like និងចំនូន share។ នេះក៏បង្ហាញអោយឃើញផងដែរថាត្រូវការចំនួនច្បាស់លាស់ដើម្បីងាយស្រួលដល់អ្នកបង្ហាញប្រាប់ថាអាចធ្វើជាដានសំរាប់ Blogosphere ។
ត្រីគល់រាំង
ត្រីគល់រាំង (ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ Catlocarpio siamensis, giant barb, กระโห้ ឬ กะมัน)
សំលេងទំនាក់ទំនង
សំលេងទំនាក់ទំនង គឹជាការផ្ដល់អនុភាពទៅលើប្រសិទ្ឋភាពនៃការទំនាក់ទំនងដែលមានអនុភាពទៅលើការបកប្រែនៃការទំនាក់ទំនង។ជារឿយៗនៅខណះពេលយើងក្រលេកទៅជុំវិញ,សំលេងទំនាក់ទំនងអាចមានដំណើរវត្ថុពីរទង្គិចគ្នាយ៉ាងជ្រៅនៃការបកប្រែជាមួយអ្វីផ្សេងទៀត ហើយការវែកញែករបស់ពូកយើងគឺការប៊ុនប់ៅនៃការទំនាក់ទំនងគ្នារបស់ពូកយើងផ្ទាល់។ សំលេងទំនាក់ទំនងមកពីការរាប់បញ្ជូននៃ សំលេងចិត្តវិទ្យា សំលេងនៃធម្មជាតិ   សំលេងនៃសរីរសាស្ដ្រ  និង សំលេងនៃការសមា្មធិ។​ សំលេងទាំងនេះមកពីការប្រសបចូលគ្នា, សំលេងទំនាក់ទំនងរបស់យើងមា​នអនុភាពយ៉ាងសំខាន់ជាមួយនឹងអ្វីផ្សេងទៀត ហើយនឹងជីវិតសម្ពន្ឋដ៏មានសារះប្រយោជន៏ទៅនឹងជំនាញរបស់នរណាម្នាក់ដូចអ្នកដែលមានសមត្ថភាពក្នុងការទំនាក់ទំនង។
ឃុំក្រាំងធ្នង់
ឃុំក្រាំងធ្នង់ជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ មាន៨ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបាទី ក្រាំងធ្នង់
ឃុំបូរីជលសារ
មួយនៅក្នុងស្រុកបូរីជលសារ ខេត្តតាកែវ មាន៧ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបូរីជលសារ បូរីជលសារ
អាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៩៨
អាស៊ីហ្គេមលើកទី១៣ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ពីថ្ងៃទី៦ ដល់ទី២០ ធ្នូ ១៩៩៨។ នេះជាលើកទី៤ហើយ ដែលថៃបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះអាស៊ីហ្គេម។
កំនត់ត្រាមេដាយ
(ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះត្រូវបានដាក់ពណ៌)
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ីហ្គេម
ឃុំអង្គប្រាសាទ
ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ តាមបណ្ដាយផ្លូវជាតិលេខ០២ ជិតព្រំដែនប្រទេសវៀតណាម ។
មាន១០ភូមិ ។
ឃុំនេះមាន វត្តអារាមចំនួន ០៦វត្ត សាលាបឋមសិក្សា ចំនួន ០៤សាលា និងមានអនុវិទ្យាល័យចំនូន០១គឺ អនុវិទ្យាល័យសុខអានអង្គប្រាសាទ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកគីរីវង់
ឃុំកុមាររាជា
ឃុំកុមាររាជាជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ មាន១៣ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបាទី កុមាររាជា
រាជឱង្ការ
​ ព្រះបាទរាជឱង្ការ (គ.ស ១១៩៧-១២៧៥) រជ្ជកាល (គ.ស ១២១៧-១២៧៥) ឡើងសោយរាជ្យ ស្នងសម្ដេចព្រះវររាជបិតា ពីឆ្នាំឆ្លូវនពស័ក ព.ស ១៧៦១, គ.ស ១២១៧, ម.ស ១១៣៩, ច.ស ៥៧៩ ព្រះជន្មាយុ២០ឆ្នាំ ទ្រង់ព្រះនាមសម្ដេចព្រះបាទព្រះរាជឱង្ការ។ ព្រះអង្គយកព្រះមង្គលក្សត្រី ជាព្រះរាជវង្ស លើកឡើងជាអគ្គមហេសី ទ្រង់ព្រះនាមសម្ដេចព្រះភគវតីមង្គលក្សត្រីសិរីវីចក្រពត្តិ ហើយព្រះអង្គប្រជុំសាមលរាជ ធ្វើព្រះមេរុថ្វាយព្រះភ្លើង ព្រះបរមសពសម្ដេចព្រះវរាជបិតា ៣ ខែ ព្រមដោយល្បែងមហោស្រពជាឱឡារិក។ លុះព្រះអង្គសោយរាជ្យបាន ៥៨ ឆ្នាំ ព្រះជន្មបាន ៧៨ ឆ្នាំ ទ្រង់ប្រឈួនសុគតទៅ។ មន្ត្រីលើកព្រះសពតម្កល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋហើយអញ្ជើញព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ ជាព្រះរាជបុត្រឲ្យឡើងសោយរាជសម្បត្តិតាមប្រពៃណី។
ព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងរាជ្យ
ក្នុងឆ្នាំរកាសប្តស័ក ព.ស ១៧៦៩, គ.ស ១២២៥, ម.ស ១១៤៧, ច.ស ៥៤៧ ព្រះបាទបរមនាថ បរមបពិត្រ ស្ដេចលើកព្យូហយាត្រា នាំរាជសេវកាមាត្យ ទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ ទៅទតទឹកទន្លេធំ។ ទ្រង់ប្រថាប់នៅនគរបានជ័យ បានការហើយត្រាស់សួរទៅពញាមន្ត្រីវរវង្សថា : "ម្ដេចក៏ចៅ មិននៅក្នុងកំផែងប្រាសាទនេះ" ចៅពញាមន្ត្រីវរវង្ស ក្រាបទូលថា : ទីនេះប្រជារាស្ត្រប៉ង នៅច្រើនៗគ្នាដែរតែចេះតែឃើញសម្ដេចព្រះអយ្យកោ ស្ដេចមកបណ្ដេញពុំឲ្យនៅ អ្នកនៅចេះតែមានជម្ងឺដំកាត់ពន់ប្រមាណ។ ក្នុងខណៈ ដែលសម្ដេចព្រះនាគសេនមហាថេរ ចូលទៅថ្វាយព្រះពរនោះ ព្រះអង្គបានសួរថា : "បើញោមបង្វែរទីនេះ ទៅជាព្រះអារាម តើគួរឬទេ?" សម្ដេចព្រះនាគសេន ថ្វាយព្រះពរថា : "គួរ"។ ទើបព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ ឧកញ៉ាសម្ដេចយល់ ឲ្យសាងព្រះវិហារ សាងព្រះពុទ្ធរូបក្នុងវត្តនោះវេរថ្វាយទៅជាវត្ត ឲ្យសម្ដេចព្រះនាគសេន នៅគង់ចាំវស្សា។ សម្ដេចព្រះនាគសេនថ្វាយព្រះពរថា : ទីនេះជា "ឧត្តុង្គឧត្តម ខ្ពស់ប្រសើរណាស់ គួរសមតែតម្កល់ព្រះពុទ្ធរូប ថាបើនឹងឲ្យព្រះសង្ឃគង់ចាំវស្សា មានសិស្សានុសិស្ស ធ្វើឲ្យឆ្អេះឆ្អាបនោះ ពុំបានទេ"។ ទើបព្រះអង្គឲ្យឧកញ៉ា សម្ដេចសាងព្រះអារាមមួយទៀត ជាំយខាងជើងនគរបានជ័យ បានការហើយតាំងនាមហៅនគរតូច ឲ្យសម្ដេចព្រះនាគសេន គង់ចាំវស្សាក្នុងវត្តទាំងពីរ។ ស្ដេចធ្វើបបុណ្យឆ្លងស្រេច ក្នុងឆ្នាំរកាសប្តស័ក។ លុះសូរេចបុណ្យហើយ ព្រះអង្គព្រះរាជដំណើរទៅមហានគរវិញ ព្រះអង្គសោយរាជ្យរៀងមក។
រាជបុត្រ
សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីសម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាមសុរិយោពណ៌។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ឃុំក្រពុំឈូក
មួយនៅក្នុងស្រុកកោះអណ្តែត ខេត្តតាកែវ មាន១៣ភូមិ ៖
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកកោះអណ្តែត ក្រពុំឈូក
ឃុំបារាយណ៍ (ស្រុកដូនកែវ)
មួយនៅក្នុងស្រុកដូនកែវ ខេត្តតាកែវ មាន១៤ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុងដូនកែវ
ឃុំអង្កាញ់(ស្រុកព្រៃកប្បាស)
មួយនៅក្នុង ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ មាន៦ភូមិ÷
Boundary East	ទល់់នឹងឃុំព្រែកស្តី​ ស្រុកោះធំ​ ខេត្តកណ្តាល West	ទល់នឹងឃុំពន្លៃ ស្រុកអង្គរបូរី South	ទល់នឹងឃុំបាស្រែ ឃុំព្រៃផ្តាំ ស្រុកអង្គរបូរី North	ទល់នឹងឃុំព្រៃកប្បាស ស្រុកព្រៃកប្បាស
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកព្រៃកប្បាស អង្កាញ់(ស្រុកព្រៃកប្បាស)
ឃុំអង្គតាសោម
មួយនៅក្នុងស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ មាន២២ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកត្រាំកក់ អង្គតាសោម
ប្រាសាទភ្នំជីសូរ
ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ
ភ្នំជីសូរ ស្ថិតនៅភូមិស្លា ឃុំរៀង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ។ បើធ្វើដំណើរតាមរថយន្ត ពីភ្នំពេញទៅច្រកភ្នំឌិន (ច្រកព្រុំដែនអន្ដរជាតិកម្ពុជានិងវៀតណាម) តាមផ្លូវជាតិលេខ២ កាត់តាមក្រុងតាខ្មៅ ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ស្រុកបាទី និង ប្រាសាទនាងខ្មៅ មានចំងាយ  ៦២ គីឡូម៉ែត្រ ដោយប្រើរយៈពេលប្រហែលមួយម៉ោង រួចបត់ឆ្វេងចូលតាមផ្លូវលំមួយមានចំងាយ៥ គីឡូម៉ែត្រ ពីផ្លូវជាតិ។ បើធ្វើដំណើរពីទីរួមខេត្តមានចំងាយ ២៧ គីឡូម៉ែត្រ។ ភ្នំជីសូរមាន កំពស់ ១៣០ ម៉ែត្រ ។
រចនាសម្ពន្ធនៃប្រាសាទ
ប្រាសាទភ្នំជីសូរស្ថិតនៅក្នុងរចនាបថឃ្លាំងនិងបាពួន បើតាមសិលាចារឹកយើងអាចដឹងថា ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងអំឡុងរាជកាលរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី១១ នៅក្នុងរវាងឆ្នាំ១០១០ ដល់ឆ្នាំ១០១២ នៃគ.ស។ បើគិតពីរាជព្រះអង្គ រវាងឆ្នាំ១០០២ ដល់ ឆ្នាំ១០៥០នៃគ.ស។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងដើម្បីឧទ្ទិសចំពោះព្រហ្មញ្ញសាសនាគឺព្រះឥសូរ បានជាគេថាឧទ្ទិសចំពោះព្រះឥសូរ ពិព្រោះគេសំអាងលើចម្លាក់នៅលើហោជាងនិងផ្ដែរ ដែលមានឆ្លាល់ទាក់ទងនិងព្រះឥសូរអង្គុយជាមួយមហាសីនាងឧមារ នៅលើគោននិ្ទន និងព្រះឥសូររាំរបាំ ជាដើម។ ប្រាសាទនេះកសាងពីថ្មភក់ និងលីប៉ូនិត។ ប្រាសាទភ្នំជីសូរកសាងតាមប្លង់តម្រៀបប្លង់លើអ័ក្សបណ្ដាយពីលិចទៅកើត រត់តគ្នារវាងក្រុមកណ្ដាលដែលនៅលើកំពូលភ្នំ មាន ប្រាសាទសែនត្មុលឫឆ្មស់(ត្មុលជាពាក្យបាលីសាស្រឹ្តតដែលមានន័យថាគោ ដែលសំដៅលើគោននិ្ទន ដែលជាយានជំនិះរបស់ព្រះឥសូរ ប្រាសាទសែនត្មុលសម្រាប់តម្កល់គោននិ្ទន) ប្រាសាទសែនរវាំង (សែនភូវាំង) និងទន្លេអ៊ុំ។ ទន្លេអ៊ុំដែលជាបារាយន៍ឫតំណាងឳ្យទន្លេគង្គា ប្រើសម្រាប់ពីធីសេវលិង្គ ដើម្បីធ្វើពិធីលាងបាប ។ រូបភាពតូច|ស្តាំ|រូបរាងរបស់ប្រាសាទ ក្រុមកណ្ដាលស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំ ព័ន្ឋដោយថេវជុំវិញមានក្លោងទ្វារធំពីរនៅខាងលិចនិងខាងកើត។ នៅចំកណ្តាលបរិវេនគីប្រាង្គសក្ការៈមានប្លង់កាកបាទតលយទៅខាងកើតដោយមណ្ឌប។ នៅអមខាងមុខប្រាង្គសក្ការៈមានហោត្រៃ(បណ្ណាល័យ)ពីរបែរមុខទៅទិសខាងលិច។ លុះសម័យក្រោយអង្គរ ភ្នំជីសូរក៏នៅជាទីសក្ការៈបូជារបស់អ្នកស្រុក ក៏ប៉ុន្តែប្រាសាទនេះក៏បានប្រែក្លាយពីសាសនាព្រហ្មញ្ញ  មកសាសនាព្រះពុទ្ឋវិញ ដោយសំណង់សក្ការៈបានកែមកជាចេតិយ៍ហើយមណ្ឌបក៏បានកែជាឧបោសថាគារ(ព្រះវិហារ) ក្នុងន័យព្រះពុទ្ឋសាសនិក គោរពព្រះសិរិរឹកធាតុ នាពេលបច្ចុប្បន្នប្រាង្គសក្ការ ប្រជាជននិយមហៅថា ព្រះវិហារក្នុង។គួរកត់សម្គាល់ដែរថា នៅឆ្នាំ១៩៣៦ សាលាចុងបូព៌ា ធ្លាប់បានជួសជុលប្រាសាទនេះ ម្ដងហើយ តែគួរឱ្យស្ដាយប្រាសាទនេះ មួយភាគធំត្រូវបានខូចខាត ដោយទម្លាក់គ្រាប់ ក្នុងអំឡុងសង្រ្គាម នាដើមទសវត្សរ៍១៩៧០។ កន្លងមកក្រសួង     វប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបាន   អនុវត្តន៍គម្រោងនានាដូចជា ការសង្រ្គោះបន្ទាន់ពីរឆ្នាំជាប់គ្នា២០១៤ ២០១៥ និងការបោះបង់គោលកំណត់ទីតាំងការពាររមណីយដ្ឋាន រចនាសម្ព័ន្ឋប្រាង្គប្រាសាទ ស្លាកស្នាមបុរាណវិទ្យារួមនិងទេសភាពវប្បធម៌ឳ្យស្ថិតស្ថេរគង់វង្ស។
សិលាចារឹក
សិលាចារឹកនៅមេទ្វារហោត្រៃខាងជើងនេះខូចខាតច្រើនកន្លែងហើយមួយវិញទៀតអក្សរក៏ខ្វៀកពុំស្មើដៃណាស់ណាទេ។ រីឯផ្ទៃសាច់ថ្មវិញក៏គេពុំបានរំលីងម៉ត់ល្អដែរ។ ដូច្មេះហើយបានជាសំណៅនៅលើក្រដាសផ្តិតពុំសូវច្បាស់សោះធ្វើឱ្យលំបាកមើលនៅច្រើនកន្លែង។ សិលាចារឹកលេខ K.៣២ ចុះកាលបរិច្ឆេទ ឆ្នាំ១០៣៨សក ត្រូវនឹងឆ្នាំ១១១៦នៃគ.ស បានរៀបរាប់ថា ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ បានតែងតាំងយោគិនឈ្មោះ ភិនកាល ដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ពថែរក្សានៅកម្រជគតស្រីសូរ្យបវ៌្វត ។
ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ
ដើម្បីធ្វើដំណើរទៅកាន់ភ្នំជីសូរ គេអាចប្រើប្រាស់មធ្យោបាយពីរបែប តាមរយៈផ្លូវជាតិលេខ២ និងតាមរយៈផ្លូវដែកភ្នំពេញកំពង់សោម បន្ទាប់មកដល់បំបែកថ្នល់ទទឹង ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរតាមផ្លូវថ្នល់កៅស៊ូ កាត់តាមផ្សារបត់រកា បន្តិចយើង និងមកដល់ភ្នំជីសូរ។ នៅពេលភ្ញៀវទេសចរធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ២ ពេលមកដល់ស្ពានដែកដែលជាព្រុំកំណត់រវាងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹងនៃខេត្តកណ្ដាលនិងស្រុកបាទីនៃខេត្តតាកែវ ភ្ញៀវទេសចរនិងមានអាម្មណ៍ថាខេត្តតាកែវមានការអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងជឿនលឿនគ្រប់វិស័យដូចជា វិស័យគេហដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋផ្លូវថ្នល់ វិស័យសុខាភិបាល វិស័យកសិកម្ម វិស័យឧស្សាហកម្ម   វិស័យអប់រំ និងផ្នែកពុទ្ឋចក្រផងដែរ។
យោបល់
ប្រាសាទភ្នំជីសូរពិតជាកេរ្ដិ៍ដំណេលដ៏វិចិត្រ ដែលមិនអាចគណនាបាន វាគឺជាមរតកដែលបន្សល់ទុកពីសំណាក់បុព្វបុរសខ្មែរ ក្នុងការទុកជាទីសក្ការៈបូជាដល់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ។ ប្រាសាទបានផ្ដល់នូវតម្លៃពីរ ចំពោះកូនចៅជំនាន់ក្រោយគឺ តម្លៃខាងក្នុងនៃប្រាសាទដូចជា ការបង្ហាញនូវកាលសម័យអតីកាលមួយដែលប្រទេសកម្ពុជាមានភាពរុងរឿងលើសគេ ម្យ៉ាងទៀតបានបង្ហាញឳ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយមានស្មារតី ស្នេហាជាតិមាតុភូមិ រួបរួម សាមគ្គី ក្នុងការសាងសង្គមជាតិប្រកបដោយស្មារតីជាតិនិយម លើសពីនេះប្រាសាទបានបង្ហាញសំណង់ស្ថាបយកម្ម ដែលមានការគិតគូរសិក្សាប្រកបដោយបញ្ញាស្មារតីខ្ពស់ លើសគេ។ ចំណែកតម្លៃខាងក្រៅ មានដូចជា ប្រាសាទបានផ្ដល់កម្រៃឥតរីងស្ងួតសម្រាប់ប្រជាជាតិកម្ពុជាតាមរយៈវិស័យទេសចរណ៍ ក្នុងការលក់សេវាកម្មនិងផលិតផលនានា ម្យ៉ាងទៀតប្រាសាទបានតំណាងជាមន្ទីរព្រទ្យសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងការរស់នៅរបស់ភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិ តាមរយៈការមកទស្សនា កំសាន្ត សិក្សាស្រាវជ្រាវ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរបរិយាកាសក្នុងការរស់នៅ   និងការបង្កើតភាពស្និតស្នាលនៅក្នុងក្រុមគ្រួសារជាដើម។ យោងតាមរយៈសារៈប្រយោជន៍ដែលបានផ្តល់ដោយប្រាសាទភ្នំជីសូរ ក៏ដូចប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងនាមយុវជនជំនាន់ក្រោយក៏ដូចជារូបខ្ញុំបាទ ត្រូវតែខិតខំ ថែរក្សា ការពារ និងអភិរក្សនូវប្រាសាទបុរាណដែលបុព្វបុរសខ្មែរ បានបន្សល់ទុករហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្នតាមរយៈ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ចូលរូមផ្សព្វផ្សាយ និងការចូលរួមសកម្មភាពនានានៅពេលទៅទស្សនាប្រាសាទបុរាណដូចជា ការមិនបោះសំរាម ការមិនប៉ះពាល់សម្លាក់ជាដើម។ ជាទីបញ្ចប់ប្រាសាទភ្នំជីសូរពិតជា បានផ្ដល់នូវសារៈប្រយោជន៍ជាច្រើនចំពោះប្រជាជាតិកម្ពុជា ក្នុងនាមយើងជាកោសិកាប្រជាជាតិកម្ពុជា ត្រូវផ្តល់សារៈប្រយោជន៍និងតម្លៃជូនប្រាសាទបុរាណវិញ មិនត្រូវគិតពីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ហើយធ្វើឳ្យមានប៉ះពាល់ដល់ប្រាសាទនោះឡើយ ត្រូវមានស្មារតីស្នេហាជាតិមានតុភូមិ របស់ខ្លួន និងលើកតម្កើនវប្បធម៌ អរិយធម៌ឳ្យបានរុងរឿង ដូចសុភាសិតមួយពោលថា វប្បធម៌រលាយជាតិរលត់ វប្បធម៌ពុណ្ណរាយណ៍ជាតិថ្កុងថ្កើន។
ឯកសារយោង
ភ្នំជីសូរ
ឃុំត្រពាំងធំខាងជើង
មួយនៅក្នុងស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ មាន១១ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកត្រាំកក់ ត្រពាំងធំខាងជើង
ឃុំបឹងត្រាញ់ខាងជើង
(Boeng Tranh Khang Cheung Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ មាន ៩ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំរោង(ខេត្តតាកែវ) បឹងត្រាញ់ខាងជើង
យន្តសាស្រ្តរថយន្ត
ជាងម៉ាស៊ីនឡានគឺមនុស្សដែលចេះជួសជុលហើយនិងចេះថែរក្សាត្រួតពិនិត្យ។
ភ្លេងជាតិអាហ្វហ្គានីស្ថាន
ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថានមានបទភ្លេងជាតិខុសៗគ្នាជាច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។
សរសើរព្រះមហាក្សត្រ (គ.ស. ១៩២៦–១៩៤៣)
ភ្លេងជាតិដំបូងបង្អស់របស់អាហ្វហ្គានីស្ថានត្រូវបានអនុម័តក្នុងអំឡុងពេលរបស់ខ្លួនជារាជានិយម។ ជាឧបករណ៍ហើយគ្មានអត្ថបទចម្រៀងទេ។
សរសើរ​ដ៏​អស្ចារ្យ (ក្លាហានរបស់យើងនិងក្សត្រអភិជន) (គ.ស.​ ១៩៤៣–១៩៧៣)
នេះគឺជាភ្លេងជាតិទី ២ របស់អាហ្វហ្គានីស្ថានក្នុងកំឡុងរបបរាជានិយមរបស់ខ្លួន.
ក្លាយជាក្តៅ ក្តៅច្រើនទៀត (គ.ស. ១៩៧៨–១៩៩១)
ភ្លេងជាតិមួយទៀតត្រូវបានអនុម័តបន្ទាប់ពីសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យអាហ្វហ្គានីស្ថានបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨​​ អត្ថបទចម្រៀងត្រូវបានសរសេរដោយ​ ស៊ូឡៃម៉ាន ឡាយេក ក្នុងនាមរដ្ឋាភិបាលរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យអាហ្វហ្កានីស្ថាន ដឹកនាំដោយ នូរ មូហាំម៉ាត់ តារ៉ាគី ដែលបានសម្រេចចិត្តផ្លាស់ប្តូរនិមិត្តសញ្ញាជាតិបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារម៉ាក្សនិយមឆ្នាំ ១៩៧៨  តន្ត្រីនេះត្រូវបាននិពន្ធដោយ ចាលីលហ្គា ឡានដ៍ និងបានរៀបចំឡើងដោយ អ៊ូស្តាត សាលីម សារម៉ាដ  ត្រូវបានគេស្គាល់ជំនួសដោយចំណងជើង "ហ្គារ៉ាមសាឡាហ្គាឡាមសា"​ (ក្លាយជាក្តៅ ក្តៅច្រើនទៀត) ដែលជាការចាប់ផ្តើមរបស់ចម្រៀងផងដែរ។ ដូចភ្លេងជាតិជាច្រើន ពេលខ្លះវាត្រូវបានច្រៀងជាកាត់ ដោយគ្រាន់តែច្រៀងបន្ទរនិងឃ្លាដំបូង នៅឆ្នាំ ១៩៨៦ អាហ្វហ្គានីស្ថានបានបោះបង់ចោលលទ្ធិកុម្មុយនិស្តជាផ្លូវការ ប៉ុន្តែបទចម្រៀងនេះត្រូវបានរក្សាទុកជាភ្លេងជាតិរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩១ នៅពេលវាត្រូវបានបញ្ឈប់
បន្ទាយឥស្លាម បេះដូងនៃអាស៊ី (គ.ស. ១៩៩១–១៩៩៦, គ.ស. ២០០១–២០០៦)
បទចម្រៀងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញដោយរដ្ឋាភិបាលអន្តរកាលថ្មីរបស់អាហ្វហ្គានីស្ថានក្នុងឆ្នាំ ២០០២ នៅតែមាននៅពេលសាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអាហ្វហ្គានីស្ថានបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយចុងក្រោយរហូតដល់ឆ្នាំ ២០០៦
ទីនេះជាមាតុប្រទេសរបស់ជនក្លាហាន (គ.ស. ១៩៩៦–២០០១, គ.ស. ២០២១-)
នៅចុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៩០ ឥស្លាមអេមីរ៉ាតអាហ្វហ្កានីស្ថាននៅក្រោមតាលីបង់បានកាន់កាប់ភាគច្រើននៃប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថានពីរដ្ឋាភិបាលដែលទទួលស្គាល់ដោយអង្គការសហប្រជាជាតិនិងបានគ្រប់គ្រងប្រទេសភាគច្រើនរហូតដល់ចុងឆ្នាំ ២០០១ ។ តាលីបង់មិនមានច្បាប់ផ្លូវការបញ្ជាក់ពីនិមិត្តសញ្ញារបស់ខ្លួនឡើយ រួមទាំងទង់ជាតិនិងភ្លេងជាតិ ប៉ុន្តែមាននាស៊ីតដែលគ្មានតន្ត្រីឈ្មោះថា "នេះគឺជាផ្ទះរបស់អ្នកក្លាហាន" (دا د باتورانو کور) បានប្រើនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនិងពិធីផ្លូវការរបស់ខ្លួន បម្រើជាភ្លេងជាតិតាមការពិត
ភ្លេងជាតិសាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វកានីស្ថាន (គ.ស. ២០០៦–២០២១)
ភ្លេងជាតិថ្មី​មួយ ត្រូវបានអនុម័តនិងប្រកាសជាផ្លូវការដូចជាដោយឡូយ៉ាជីរហ្គាក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៦ យោងតាមមាត្រា ២០ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាហ្វហ្កានីស្ថាន ភ្លេងជាតិគួរតែភាសាប៉ាស្តូជាមួយនឹងការលើកឡើងពី "ព្រះគឺអស្ចារ្យបំផុត" ក៏ដូចជាឈ្មោះជនជាតិនៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ​ ទំនុកច្រៀងត្រូវបានសរសេរដោយ អាប់ឌុល បារី ចាហានី ហើយតន្ត្រីត្រូវបានសរសេរដោយ បាប់រ៉ាក វ៉ាស្សា អ្នកនិពន្ធអាល្លឺម៉ង់ - អាហ្វហ្គានីស្ថាន
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្លេងជាតិ
ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារជាប្រាសាទដែលត្រូវបានកសាងឡើងពីចុងសតវត្សរ៍ទី១២ដល់ដើមសតវត្សរ៍ទី១៣ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់បុត្រា និងមេទ័ព៤នាក់របស់ព្រះអង្គដែលបានពលីនៅក្នុងសមរភូមិដេញចាមនៅឆ្នាំ១១៧៧។ ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ មានទីតាំងស្ថិតនៅ ភូមិបន្ទាយឆ្មារ ឃុំបន្ទាយឆ្មារ ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងមានចំងាយប្រមាណ៧០គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនខេត្តបន្ទាយមានជ័យខាងជើង។គេបានរកឃើញថា នៅលើជញ្ជាំង ឬរបងខាងក្នុងទី១ ឬ ខាងក្រៅបន្ទាប់ពីរោងទង គឺគ្មានផ្ទាំងថ្ម មួយដុំណាដែលគ្មានចម្លាក់នោះទេ ។ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកជំនាញការ សាស្ត្រាចារ្យ និងវាគ្មិនជាតិ អន្តរជាតិសំខាន់ៗ ដែលបានទៅពិនិត្យ និងវាយតម្លៃផ្ទាល់ដល់ប្រាសាទនេះ បានបង្ហាញការចាប់អារម្មណ៍ថា គ្រាន់តែលើជញ្ជាំង ឬថែវ ឬរបងទី១ ក្នុងប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ គឺមានរូបចម្លាក់ចម្រុះយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ដែលពណ៌នាតាំងពីទេវរូបព្រហ្មញ្ញសាសនា មានរូបព្រះព្រហ្ម ព្រះនារាយណ៍ ឬព្រះវិស្ណុ និង ព្រះសិវៈ ឬព្រះឥសូរ និងតួអង្គសំខាន់ទៀតនៃសាសនានោះ ។ចម្លាក់សំខាន់ជាងគេ គឺរូបអវតាលោកេស្វរៈព្រហស្ត៣២ ជាពោធិសត្វនៃព្រះពុទ្ធសាសនា អមដោយចម្លាក់រូបអវតា ព្រះហស្ត១៦ ដែលសល់តែ១រូប ត្បិតរូបចម្លាក់ដូចគ្នា នៅជ្រុងខាងត្បូងត្រូវ ជនទុច្ចរិតគាស់យកបាត់ គឺសល់តែរូបថតអនុស្សាវរីយ៍ប៉ុណ្ណោះ ។ចម្លាក់លើជញ្ជាំងនៅប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារនេះ បង្ហាញអំពីការប្រយុទ្ធគ្នារវាងមនុស្សម្នាក់ និងមនុស្សមានក្បាលដូចយក្ស ដែលលោក G. Cœdès យល់ថាសាច់រឿងនៃចម្លាក់នេះមាននិយាយនៅក្នុងសិលាចារឹកជាភាសាខ្មែរ K. 227 ។ សិលាចារឹកនោះនិយាយអំពីការប្រយុទ្ធគ្នារវាង ស្រិន្ទ្រកុមារ (រាជបុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧) ជាមួយ ភារត រាហ៊ូ (រាហ៊ូ) Bhārata Rāhu ដែលមានអ្នកការពារព្រះអង្គពីរនាក់សុខចិត្តលះបង់ជីវិតដើម្បីជួយព្រះអង្គ ។ នៅការដ្ឋានជួសជុលកំពង់ទឹកបារាយណ៍មេបុណ្យប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ បានរកឃើញរូបចម្លាក់សត្វតោនៅថ្ងៃទី០៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០។
ឯកសារយោង
បន្ទាយឆ្មារ
ឃុំអង្គខ្នុរ
ជាឃុំមួយ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ ។
ព្រំប្រទល់ឃុំ
មានព្រំប្រទល់ដូចខាងក្រោម ៖
បញ្ជីភូមិ
មាន7ភូមិ ៖
ប្រភព
__បង្ខំមាតិកា__
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកទ្រាំង អង្គខ្នុរ
ខេត្តព្រៃវែង
ខេត្តព្រៃវែង គឺជាខេត្តមួយនៃប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តព្រៃវែងជាខេត្តមួយដែលស្ថិតនៅតំបន់ទំំំំំំំនាបកណ្ដាលជាខេត្តដែលផលិតស្រូវច្រើនជាងគេក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តព្រៃវែងជាខេត្តមួយដែលមានចំនួនប្រជាជន១.១ លាននាក់ច្រើនជាងគេទី៣នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តព្រៃវែងជាប់នឹងដងទន្លេមេគង្គដែលអំណោយផលក្នុងវិស័យកសិកម្មផងដែរ។
ខេត្តព្រៃវែង មានទីតាំងនៅភាគនិរតីនៃទន្លេមេគង្គដ៏មានសក្ដានុពល។ ហើយខេត្តព្រៃវែងមានទីរួមខេត្តមួយគឺ ក្រុងព្រៃវែង ។
ភូមិសាស្ត្រ
ខេត្តព្រៃវែង ជាខេត្តដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងកើតរាជធានីភ្នំពេញ មានព្រំប្រទល់ខាងកើតជាប់ខេត្តស្វាយរៀង និងវៀតណាម ខាងជើងជាប់ខេត្តកំពង់ចាម និងខេត្តត្បូងឃ្មុំ ខាងលិចជាប់ខេត្តកណ្តាល និងខាងត្បូងជាប់វៀតណាម។ ខេត្តព្រៃវែង មានច្រកអន្តរជាតិចំនួន ៣ កន្លែងគឺ ទី១​ ច្រកអន្តរជាតិម៉ឺនជ័យ (ស្រុកកំចាយមារ) ទី២​ ច្រកអន្តរជាតិបន្ទាយចក្រី (ស្រុកព្រះស្តេច) ទី៣ ច្រកអន្តរជាតិកោះរការ (ស្រុកពាមជរ) នឹងមានផ្ទៃដី​សរុបគឺ ប្រហែល ៤៨៨៣ គម² ដែលស្មើទៅនិង ២,៧០% នៃផ្ទៃដីសរុប​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា (១៨១ ០៣៥ គម²), ដែល​ក្នុងនោះ ៤៤៥,១៨ គម² ឬ ៩,១២% ជាផ្ទៃដី ដែលប្រជាជន បានតាំងទី​លំនៅ, ៣១០០ គម² ឬ ៦៣,៤៩% ជាដី សំរាប់កសិកម្ម, ១៩៤,៦១ គម² ឬ ៣,៩៩% ជាផ្ទៃនៃ​តំបន់ ព្រៃឈើ, ១០៨២,៨៦ គម² ឬ ២២,១៨% ជា​ដី សាធារណៈ, ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និង ធារាសាស្រ្ត, និង នៅសល់ ៦០,៣៥ គម² ឬ១,២៤% ជា ដី មិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ ។
ចំនួនប្រជាជន
ចំនួន​ប្រជាជនសរុបគឺ ១ ០២៥ ៣៣១ ឬ ៧,៦៤% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ១៣ ៤១៣ ៨៩២ នាក់ (២០០១, ទិន្នន័យខេត្ត) ជាមួយនឹងកំនើន​ប្រជាជន ចំនួន ២,៤០%, ដែលក្នុងនោះ ៤៨៣ ៧៥៩ នាក់ ឬ ៤៧,១៨% ជាបុរស និង ៥៤១ ៥៧២ នាក់ ឬ៥២,៨២% ជានារីភេទ ។ នៅក្នុង​ចំនួន​ខាង​លើ​នេះដែរ ៨២៥ ៨១៨ នាក់ ឬ ៨០,៥៤% ជាកសិករ, ១៤០ ៦៨៥នាក់ ឬ ១៣,៧២% ជា​អ្នករកត្រី, ៤៤ ៥៦១ នាក់ ឬ ៤,៣៥% ជាអ្នកជួញ, ១៤ ២៦៧ នាក់ ឬ១,៣៩% ជា អ្នកធ្វើការ រាជការ។
ដង់ស៊ីតេជា​មធ្យម​នៃ​ខេត្ត​នេះ គឺ ២០៩,៩៨ នាក់ ក្នុងមួយគីឡូម៉ែតការ៉េ ។
បំណែងចែករដ្ឋបាល
thumb|right|300px| វាលស្រែខេត្តព្រៃវែង ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បានបែង​ចែកជា​ ក្រុងចំនួន ១ និង ស្រុកចំនួន ១២ ក្នុងនោះ រួមមាន ១១៦ ឃុំ ១១៣៩ភូមិ៖ ស្ថិតនៅ ប្រទេសកម្ពុជា មាន ស្រុក÷
តំបន់ទេសចរណ៍
ស្តាំ|200x200ភីកសែល|ស្ពានអ្នកលឿងជាគមនាគមន៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តព្រៃវែង ខេត្ត​ព្រៃវែង​មាន​​តំបន់​​​ទេសចរណ៍​វប្បធម៌​ តំបន់​ទេសចរណ៍​ធម្មជាតិ និង តំបន់​ទេសចរណ៍​​កែច្នៃ មួយ​ចំនួន​ដែល​អាច​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវ​ក្នុង​ស្រុក ភ្ញៀវ​មក​ពី​ខេត្ត​ក្រុង​ផ្សេងៗ​ និង ភ្ញៀវ​​ទេសចរណ៍​បរទេស ។ ខាង​ក្រោម​នេះ​គឺ​ជា​តំបន់​ទេសចរណ៍ដែល​​​ទេសចរ​​ជាតិ​ និង ​អន្តរជាតិ​​អាច​មក​​​ទស្សនា​​កំសាន្តបាន​ ៖
សេដ្ឋកិច្ច
រាល់​ឆ្នាំ​ខេត្ត​ព្រៃ​វែង​​ទទួល​ដី​ភក់​​ដែល​ទន្លេ ស្ទឹង និង ព្រែក​មួយ​ចំនួន​នាំ​យក​មក​ចាក់​ក្នុង​ស្រែ​ចម្ការ​​នានា​​នៅ​ក្នុង​រដូវ​វស្សា ដូច្នោះ​ហើយ​ទើប​ធ្វើ​ឲ្យ​​​តំបន់​នេះ​មាន​ជីជាតិ​ល្អ​ងាយ​ស្រួល​​ដាំដុះ​​ស្រូវ​និង​ដំណាំ​ផ្សេងៗ​​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម និង ប្រមូល​ជលផល​​ផ្សេងៗ ។ ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​​​ទទួល​ស្គាល់​ជាទូទៅ​ថា​ជា​ "ខ្សែ​ក្រវាត់​បៃតង​​ធំ" នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ធញ្ញជាតិ​សំខាន់​ជាង​គេ​របស់​ខេត្ត​ព្រៃ​វែង​គឺ​ស្រូវ ដែល​ខេត្ត​នេះ​ចូលរួម​ចំនួន ១០ ភាគរយ​នៃ​ផលិតផល​ស្រូវ​សរុប​របស់​ប្រទេស ។ លើស​ពី​នោះ​ទៀត​ ប្រជាកសិករ​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រៃវែង​ក៏​​ប្រមូល​ផល​​​ថ្នាំ​ជក់ សណ្តែក​បាយ ស្ករ​អំពៅ ស្ករ​ត្នោត ដំឡូង​ឈើ (ដំឡូង​មី ឬ ដំឡូង​បារាំង) ល្ង និង ផ្លែ​ឈើ​ច្រើន​ប្រភេទ​ទៀត ដូច​ជា​ ដូង ស្វាយ ស្វាយ​ចន្ទី ។ កាលពី​អតីតកាល ដើម​កៅស៊ូ​ក៏​បាន​ដើរ​តួ​សំខាន់​ផង​ដែរ​នៅ​ក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ខេត្ត​នេះ ក៏​ប៉ុន្តែ​ចម្ការ​កៅស៊ូ​ត្រូវ​បាន​បោះបង់​ចោល​នៅ​ក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាម​​​បង្ហូរ​ឈាម​ជាច្រើន​ទសវត្ស​កន្លង​ទៅ៕ ផ្សារ​សំខាន់ៗ​នានា​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រៃវែង​មាន​ដូច​ជា ៖
ឯកសារពិគ្រោះ
ព្រៃវែង ព្រៃវែង
ឃុំជីខ្មា
ព្រំប្រទល់ឃុំ
មានព្រំប្រទល់ដូចខាងក្រោម ៖
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកទ្រាំង ជីខ្មា
ឃុំខ្វាវ
សំដៅដល់៖
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
អាណាចក្រធនបុរី
អាណាចក្រធនបុរី (ភាសាថៃ៖ ธนบุรี) គឺជានគរដ៏សំខាន់មួយរបស់សៀមដែលបានកើតមាននៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ចាប់ពីឆ្នាំ១៧៦៧ ទៅដល់ឆ្នាំ១៧៨២ ដោយមានមូលដ្ឋាននៅជុំវិញក្រុងធនបុរី នៃប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន។ នគរនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងដោយព្រះចៅតាកស៊ីនបន្ទាប់ពីទ្រង់បានបង្រួបបង្រួមប្រទេសសៀមឡើងវិញក្រោយការដួលរលំនៃនគរអាយុធ្យា។ ក្រោយការបង្រួបបង្រួម រាជអាណាចក្រធនបុរីត្រូវបន្តច្បាំងជាមួយប្រទេសភូមា ដែលជាគូប្រជែងដ៏ធំរបស់ខ្លួននាសម័យកាលនោះហើយបបន្ទាប់មក ប្រទេសសៀមក៏បានលេចឡើងជាមហាអំណាចយោធាក្នុងតំបន់ដោយមានវិសាលភាពទឹកដីដ៏ធំទូលំទូលាយបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខ្លួនដោយក្នុងនោះមានទឹកដីលាននា រាជាណាចក្រឡាវ (មាន៖ ហ្លួងព្រះបាង វៀងចន្ទន៍ និងចម្ប៉ាសក្ដិ) រដ្ឋម៉ាឡេភាគខាងជើង និងមួយផ្នែកនៃទឹកដីកម្ពុជាត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅក្រោមឥទ្ធិពលរបស់សៀម។
អាណាចក្រធនបុរីមានអត្ថិភាពរយៈពេល ១៤ ឆ្នាំមុនពេលត្រូវដួលរលំវិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៨២ ពោលគឺបន្ទាប់ពីព្រះចៅតាកស៊ីនត្រូវបានមេបញ្ជាការយោធាកំពូលរបស់ខ្លួននាមព្រះចៅចក្រីទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីអំណាច។ ក្រោយមក ព្រះចៅចក្រីក៏តាំងខ្លួនជាស្តេចថ្មីនៃអាណាចក្រសៀមដោយមានព្រះនាមថា ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក (ឬគេតែងនិយមហៅព្រះអង្គថា រាមាទី១)។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: អាណាចក្រធនបុរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ថៃនៅក្នុងសតវត្សទី១៨ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមានៅក្នុងសតវត្សទី១៨
អាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០០២
អាស៊ីហ្គេមលើកទី១៤ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទីក្រុងពូសាន់ ប្រទេសកូរ៉េ ពីថ្ងៃទី២៩ កញ្ញា ដល់ទី១៤ តុលា ២០០២។ កីឡាករចំនួន ៧ ៥៥៦នាក់ មកពីប្រទេស៤៤បានចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡា៣៨។
នេះជាលើកទី១នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីហ្គេម ដែលមានការរួមពី​ប្រជាជាតិជាសមាជិកទាំង៤៤នៃក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិចអាស៊ី។ កូរ៉េខាងជើងបានបញ្ជូនប្រតិភូទៅកូរ៉េខាងត្បូង​ដោយឥតព្រាងទុក។ អាហ្វហ្គានីស្ថានបានត្រលប់មកវិញ​ជាលើកដំបូង តាំងពីពេលពួកតាលីបាន​បានកាន់កាប់អំនាច។
កំនត់ត្រាមេដាយ
(ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះត្រូវបានដាក់ពណ៌)
ឃុំប្រាំបីមុំ
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ ។
ព្រំប្រទល់ឃុំ
មានព្រំប្រទល់ដូចខាងក្រោម ៖
បញ្ជីភូមិ
មាន១២ភូមិ ៖
ប្រភព
__បង្ខំមាតិកា__
ទ្រឹស្តីបទផលគុណកត្តា
ឧទាហរណ៍៖
ទ្រឹស្តីបទផលគុណកត្តាពោលថា ពហុធា \ f(x) មាន \ x - k ជាកត្តាលុះត្រាតែ \ f(k) = 0  ។
ឧទាហរណ៍
រកកត្តានៃពហុធា  ។ ដោយ \ f(-1) = 0 នោះគេថា \ f(x)  ចែកដាច់នឹង \ x+1 ។ គេបាន \ f(x) អាចសរសេ
ហេតុនេះ \ (x+1) និង  ជាកត្តនៃ  ។
លោកុត្តរបដិច្ចសមុប្បាទ១១
លោកុត្តរ បដិច្ចសមុប្បាទ ១១
សេចក្តីទុក្ខជាបញ្ហា ធំបំផុតរបស់មនុស្សជាតិ ទូទៅក្នុងលោកទាំងមូល ។ ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូ បានត្រាស់សំដែង ធម៌ទេសនា អស់រយៈ៤៥ព្រះវស្សា ពន្យល់ ពុទ្ធបរិស័ទ អំពីអរិយសច្ចៈទាំង៤ ដែលព្រះអង្គត្រាស់ដឹង ជាអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណ ព្រោះព្រះអង្គមាន​ ព្រះបំណងបង្ហាញផ្លូវ ដល់ជនទាំងឡាយ គ្រប់វណ្ណៈ ឲ្យបានដល់ ការរំដោះខ្លួន រួចផុតអំពីសេចក្តីទុក្ខ ។ បដិច្ចសមុប្បាទ (លោកិយបដិច្ចសមុប្បាទ កងទុក្ខទាំង១២ បានអធិប្បាយរួច មកហើយ) ក្នុងអរិយសច្ច៤ ជាកញ្ចក់បញ្ចាំងឲ្យឃើញ ថាអវិជ្ជាជា ដើមហេតុ ឲ្យសេចក្តីទុក្ខ មួយគំនរធំ កើតឡើងនៅខាងចុង ។ អវិជ្ជាចេះតែកើតឡើង ជាថ្មីទៀត សេចក្តីទុក្ខ ក៏តាមមកជាមួយ ការកើតស្លាប់ៗក៏ចេះតែបន្តទៅទៀត គ្មាន ទីបញ្ចប់ឡើយ ។ ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូលថាៈ “អ្នកឃើញនូវបដិច្ចសមុប្បាទ គឺជាអ្នកឃើញនូវព្រះធម៌, អ្នកឃើញនូវព្រះធម៌ គឺជាអ្នកឃើញ នូវបដិច្ចសមុប្បាទ” ។
សេចក្តីបរិយាយក្នុងឧបនិសសូត្រ ក្នុងគម្ពីរសម្យុត្តនិកាយ អំពីបដិច្ចសមុប្បាទ ឲ្យឃើញថាមាន សារសំខាន់បំផុត ក្នុងទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធ ។ បដិច្ចសមុប្បាទនេះ មាន២ផ្នែក ផ្នែកទី១ គឺលោកិយបដិច្ចសមុប្បាទ ជាទ្រឹស្តីអំពីការទាក់ទង តៗគ្នានៃបច្ច័យ ដែលមាន១២កង គឺអវិជ្ជានៅខាងដើមទី១ ទុក្ខទាំងឡាយនៅ ខាងចុងទី១២ ហើយអវិជ្ជាក៏ ចាប់ផ្តើមសារជាថ្មីទៀត ម៉្លោះហើយការវិលកើត វិលស្លាប់ ក្នុងត្រៃភព ក៏នៅតែបន្តទៅទៀត រហូតដល់អស់អវិជ្ជា ។ ផ្នែកទី២ គឺលោកុត្តរបដិច្ចសមុប្បាទ ជាទ្រឹស្តីនាំទៅកាន់ ការរំដោះខ្លួន ចេញអំពីត្រៃភព ចេញអំពីទុក្ខ គឺព្រះនិព្វាន ។
លោកុត្តរបដិច្ចសមុប្បាទ មាន១១កង ។ ការជាប់ទាក់ទងគ្នា ដោយបច្ច័យ មានដូចតទៅនេះ៖
លោកុត្តរបដិច្ចសមុប្បាទនេះ មានសទ្ធាជាខាងដើម និងអាសវក្ខយ្យេញាណ (ឬខយញាណ) នៅខាងចុង ។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ពន្យល់ តាមរបៀបជាអនុ លោមថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវក្ខយ្យេញាណ ជារបស់បុគ្គលមួយ ដែលដឹងហើយឃើញ តថាគតពោលថា មិនជារបស់បុគ្គលមួយ ដែលមិនដឹង ហើយមិនឃើញ ឡើយ ។ តើដឹងអ្វី ឃើញអ្វី ទើបបានការកំចាត់បង់នូវអាសវៈ ? អ្វីនោះគឺរូប អ្វីនោះគឺ ការកើតឡើង នៃរូប អ្វីនោះគឺ ការរលត់ទៅនៃរូប ។ អ្វីនោះគឺ ការកើតឡើង នៃវេ ទនា អ្វីនោះគឺ ការរលត់ទៅនៃវេទនា នៃសញ្ញា នៃសង្ខារ នៃវិញ្ញាណ ។ ចំពោះអ្នកដែលដឹង ហើយឃើញដូច្នេះ ការកំចាត់បង់នូវអាសវៈ ក៏កើតឡើង ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
ស៊ីតថល
thumb|ស៊ីតថល ស៊ីតថល (អង់គ្លេស:Seattle, អក្សរអន្តរជាតិ:siːˈætəl) គឺជាទីក្រុងដ៏សំខាន់ នៅភាគខាងជើងបំផុតក្នុងសហរដ្ឋជាប់គ្នា និងជាទីក្រុងដ៏ធំបំផុតនៅទិសពាយព្យប៉ាស៊ីភ្វិក និងរដ្ឋវ៉ាស៊ីនតោន ។ វា គឺជាកំពង់ផែសមុទ្រដ៏សំខាន់មួយបានតាំងនៅ លើបួរដីដ៏ចង្អៀតមួយរវាង ផាខ់ហ្គិត សោនដ៍ និង(ដៃនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីភ្វិក)មួយហើយ និងបឹងវ៉ាស៊ីនតោនប្រហែល114 mi ភាគខាងត្បូងនៃព្រំដែនសហរដ្ឋអាមេរិក-កាណាដាហើយវាត្រូវបានឲឈ្មោះតាម មេកន្ទ្រាញ សៀលថ៍ ស៊ីតថល នៃកុលសម្ព័ន្ធដើមឌូវែមមីស្ឆ និងស៊ូឃ្វែមមីស្ឆ ។ ស៊ីតថលគឺជាមជ្ឈមណ្ឌល នៃតំបន់ស្ថិតិទីរួមក្រុងស៊ីតថល-តាខូម៉ា-ប៊ីឡេវ្យូ--តំបន់ទីរួមក្រុងដ៏ធំបំផុតទី១៥ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកហើយធំបំផុតក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកភាគពាយព្យ ។ ស៊ីតថលគឺជា ទីរួមស្រុក នៃស្រុកឃីង ហើយក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំ វប្បធ៌ម និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយក្នុងតំបន់ ។ ជំរឿនឆ្នាំ២០១០បានបង្ហាញថាស៊ីតថលជាផ្ទះ នៃអ្នកតាំងទីលំនៅជាអចិន្ត្រៃយ៍៦០៨,៦៦០ខាង ក្នុងតំបន់ទីរួមស្រុក ភាគខ្លះនៃអ្នកស្រុក៣.៤លាននាក់ ។T កំពង់ផែស៊ីតថលផងដែរ ក៏ធ្វើជាព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិស៊ីតថល-តាកូម៉ាគឺជាច្រកពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាស៊ី និងដំណើរកំសាន្តទៅអាឡាស្កា ហើយក៏ជាកំពង់ផែដ៏ធំបំផុតទី៨ ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការផ្ទុកចំណុះហិបទំនិញបានច្រើន ។
ទ្រឹស្តីបទវ្យែត
ទ្រឹស្តីបទវ្យែត (Viète's Theorem) ឬ រូបមន្តវ្យែត (Viète's formulas) ឬ ទំនាក់ទំនងវ្យែត ឬ ទំនាក់ទំនងរវាងមេគុណនិងរឹស ឬ រូបមន្តវ្យែតសំរាប់រករឺស ត្រូវបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​គណិតវិទូ​បារាំង លោក ហ្វ្រង់ស្វ័រ វ្យែត (François Viète) គឺជា​ទ្រឹស្តីបទ​ទំនាក់​ទំនង​រវាងមេគុណ​នៃ​ពហុធា​ទៅនឹង​ផលបូក និង ផលគុណ​នៃ​រឹស​របស់​ពហុធា​នោះ។
រូបមន្ត
ចំពោះពហុធាដែលមានដឺក្រេ \ n \ge 1
(មេគុណអាចជាចំនួនពិត ឬ ចំនួនកុំផ្លិច និង a_n \neq 0 )
គឺជាទ្រឹស្តីបទគ្រឹះនៃពិជគណិត ដែលមាន n រឹសជាចំនួនកុំផ្លិច ។
ទ្រឹស្តីបទវ្យែតភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងមេគុណ \ \{a_n\} ទៅនឹងផលបូកសញ្ញានៃរឹស សំដែងដូចខាងក្រោម
ពំនោល​នេះ​សមមូល​នឹង​មេគុណ​\ a_{n-k} ទី \ (n-k) ដែលផ្តល់ទំនាក់ទំនងផលបូកនៃគ្រប់ផលបូករងនៃរឹសត្រូវបានជ្រើសរើស k ដង៖
ចំពោះ និមួយៗ​ (ដែល​យើង​អាច​សរសេរ​បង្ហាញ \ {i_k} តាម​លំដាប់​កើន​ដើម្បី​អោយ​ផលបូករង​នៃ​រឹស​កាន់​តែ​ជាក់លាក់) ។
ចំពោះពហុធាដឺក្រេទី២
គេមានពហុធាដឺក្រេទី២ ។ តាង \ x_1; x_2 និង \ x_3 ជារឹសនៃសមីការ \ f(x) = 0 តាម​ទ្រឹស្តីបទផលគុណកត្តា (factor theorem) គេបាន
ដោយប្រៀបធៀបមេគុណនៃពហុធាគេបាន
ចំពោះពហុធាដឺក្រេទី៣
ដូចគ្នាចំពោះពហុធាដឺក្រេទី៣នៃ x
ដែលមានរឹស និង \ x_3 គេបាន __លាក់មាតិកា__
វ្យែត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពហុធា
ឃុំអង្គកែវ
ជាឃុំមួយ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ ។
ព្រំប្រទល់ឃុំ
មានព្រំប្រទល់ដូចខាងក្រោម ៖
បញ្ជីភូមិ
មាន8ភូមិ ៖
ប្រភព
__បង្ខំមាតិកា__
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកទ្រាំង អង្គកែវ
ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
ប្រាសាទសម្បូរព្រៃគុកមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិសម្បូរ ឃុំសម្បូរ ស្រុកសម្បូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅតាមបណ្តោយស្ទឹងសែន ដែលមានចម្ងាយប្រហែល ២៨គីឡូម៉ែត្រភាគឦសាននៃទីរួមខេត្តកំពង់ធំ    និងមានចម្ងាយប្រហែល ១៨១គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប និងមានចម្ងាយប្រហែល១៧០គីឡូម៉ែត្រពីប្រាសាទព្រះវិហារនៃខេត្តព្រះវិហារ និងមានចម្ងាយប្រហែល ១៩៦គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ។ ប្រាសាទសម្បូរព្រៃគុកជាប្រភេទរមណីយដ្ឋានវប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលមានមានចម្ងាយប្រមាណ ៣៧គីឡូម៉ែត្រ បត់តាមផ្លូវជាតិ៦៤ បត់ស្តាំតាមសាលាវិស័យ កាត់តាមផ្លូវបុសស្រមោច ផ្លូវនេះពេលរដូវវស្សាលិចទឹក តែយើងអាចធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅស្រុកសំបូរបានតែម្តង។ដែលសង់លើដី រាបស្មើមានទំហំ ៣,០០០ ហិកតា ។ រមណីដ្ឋានសំបូរព្រៃគុក ជារាជធានីចាស់ឈ្មោះថា ឥសានបុរៈ ពីសម័យនោះជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃព្រាហ្មញ្ញសាសនា ដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយដល់ ព្រះសិវៈ ឬព្រះឥសូរនិយម។ ក្រុមប្រាសាទនេះសាងសង់អំពីឥដ្ឋតាន់ និង ថ្មបាយក្រៀមលម្អទៅដោយចម្លាក់ពីលើឥដ្ឋ ចាក់ពុម្ភដោយបាយអ ជាផ្ទាំងៗអំពីឥដ្ឋ តែបច្ចុប្បន្នរបេះអស់មួយចំនួន។ ក្បាច់ផ្តែរ និងការសរសេរជាពាក្យពេជ្រ ប្រអប់ទ្វារធ្វើអំពីថ្មភក់ទាំងអស់។ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅរជ្ជកាលព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ នៅក្នុង សតវត្សរ៍ទី៧ (គ.ស៦១៦-៦៣៥) នាសម័យចេនឡាក្រុមប្រាសាទសំបូរព្រៃគុកនេះ ត្រូវបានបោះបង់ចោលតាំងពីឆ្នាំ១៩៧១មកម្លេះ ហើយត្រូវបានរៀបចំសារជាថ្មីនៅឆ្នាំ១៩៨០។ ក្នុងការកាប់ស្ការព្រៃគេរកឃើញមាន ប្រាសាទទាំងអស់ចំនួន ១៤០ប្រាសាទ ហើយនៅប្រាសាទទៅពីទៀត រកមិនទាន់ឃើញ ។ រមណីយដ្ឋានសម្បូរព្រៃគុកចែកចេញជា៤ក្រុមធំៗគឺ៖ ក្រុមប្រាសាទខាងជើង ក្រុមប្រាសាទកណ្តាល ក្រុមប្រាសាទខាងត្បូង ក្រុមប្រាសាទក្រោលរមាស។ 200px|thumb|ទីរួមខេត្តកំពង់ធំ
ប្រវត្តិប្រាសាទ
រាជធានីបុរាណដែលប្រាសាទសម្បូរព្រៃគុក ត្រូវបានរកឃើញនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះត្រូវបានគេកំណត់ថាជាឥសានបុរៈដែលជារាជធានីនៃសម័យចេនឡានៅសតវត្សទី៧ ។ ចេនឡាជាអតីតសាមន្តរដ្ឋនៃនគរវ្នំនោះគឺជាការមួយនៃរដ្ឋដំបូងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប៉ុន្តែវាបានបាត់បង់ទៅវិញ ដោយសារមានធ្វើចម្បាំងជាមួយអាណាចក្រភ្នំ និងការកើនឡើងជាបណ្តើរអំណាចរបស់អាណាចក្រចេនឡា ដោយព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១ និងបងប្អូន ព្រះបាទមហេន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ឬចិត្រសេនា រហូតដល់បុត្ររបស់ព្រះអង្គគឺ ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ ដែលជាបុត្ររបស់ព្រះបាទមហេន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ដែលជាព្រះមហាក្សត្របានដណ្តើមអំណាចពីនគរភ្នំដោយជោគជ័យ ដោយវាយបែកនគរភ្នំនៅរាជធានីចុងក្រោយគឺ រាជធានីនរវនគរ ឬភាសាចិនហៅថា ណាហ្វូណា បច្ចុប្បន្ននៅភ្នំអង្គរបូរី ខេត្តតាកែវ។ លក្ខណៈពិសេសបុរាណវិទ្យាក្រុមចម្បងវិមានទាំងនេះត្រូវបានគេនិយាយថាបានបង្កើតឡើងដោយព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ដែលជាបុត្រារបស់ស្ដេចចិត្រសេនបាន។ ការតុបតែងដែលមានស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ និងចម្លាក់ដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជារចនាបថសម្បូរព្រៃគុក ឈ្មោះនេះបានមកពីវិមានទាំងនេះចុះថ្ងៃទីក្នុងឆមាសទីមួយនៃសតវត្សទី៧ ។ ពីពេលនេះតទៅនេះគឺជារដ្ឋនគរ។ លើសពីនេះទៀតស្នងបន្តជាច្រើនរជ្ជកាលស្ដេចប្រហែលជាបានរក្សាវិមានទាំងនេះជារាជធានីស្តេចគ្រប់ព្រះអង្គ។ សតវត្សរ៍បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ ដែលជាស្ដេចចុងក្រោយនៃនគរនៅក្នុងឆមាសទី២នៃសតវត្សទី៧ នេះគឺជារយៈពេលងងឹតមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃចេនឡា។ ទោះជាយ៉ាងណា ត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងជាថ្មីម្តងទៀតដោយមានការចូលរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ដែលបានបង្កើតទំរង់នៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋថ្មីមួយ និងនៅសម័យអង្គរមានការបង្កើតរាជធានីផ្សេងៗទៀត បានសំដៅជាប្រាសាទអង្គរនៅដើមសតវត្សទី៩នេះ។ ការតុបតែងនៃប្រាសាទតោ (ក្រុមកណ្តាល) មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងរចនាបថនៃប្រាសាទជាកម្មសិទ្ធិរបស់អំឡុងពេលនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ នេះជាពិសេសរូបចំលាក់សត្វតោលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងរូបចម្លាក់នេះបានរកឃើញនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ មកពីហេតុផលទាំងនេះស្មុគស្មាញនេះត្រូវបានឱ្យដឹងថាស្ថាបត្យកម្មត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងការរយៈពេលនេះ។ លើសពីនេះសិលាចារឹកមួយចំនួននៅក្នុងប្រាសាទសម្បូរ (ភាគខាងជើងគ្រុប) ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅសតវត្សទី១០ ក្រោមរជ្ជកាលរបស់ស្តេចនោះ ព្រះបាទរាជិន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ។ និងក្រុមប្រាសាទរមាសដែលត្រូវទីតាំងប្រហែល ៣គីឡូម៉ែត្ រខាងជើងពីតំបន់ប្រាសាទសំខាន់ៗ មានសិលាចារឹកផ្សេងទៀតរយៈពេលរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១។ ការតុបតែងនិងរូបសំណាកមួយចំនួនផ្សេងទៀតៗជាកម្មសិទ្ធិរបស់រចនាបថចុងសម័យអង្គរត្រូវបានបញ្ជាក់ពីប្រាសាទទាំងនេះ។ ភស្តុតាងជាប្រវត្តិសាស្រ្តនេះបានបង្ហាញថាបូជនីយដ្ឋានទាំងនេះត្រូវតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់ទីក្រុងគោលការណ៍ខេត្តសំខាន់បន្ទាប់ពីរយៈពេលជាមុនអង្គរ។ ពីខាងលើទស្សនៈប្រវត្តិសាស្រ្ត ក្រុមនៃប្រាសាទនេះគឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេប៉ុន្តែថែមទាំងសម្រាប់តំបន់ទាំងមូលនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍, សម្រាប់ពួកគេគឺជាសំណង់ស្ថាបត្យកម្មសំឡេងតែមួយគត់ដែលនៅសល់ដែលជាគំរូស្ថាបត្យកម្មនិងចម្លាក់នៃរយៈពេលដំបូងនៅក្នុងបរិមាណច្រើនគួរសម។
ក្រុមប្រាសាទ
រមណីយដ្ឋានសម្បូរព្រៃគុកត្រូវបានបែងចែកជាបួនក្រុមធំដូចជា៖ ហើយប្លែកៗគ្នា។ ឯទ្វារបើកពីទិសមួយទៀតជាទ្វារបញ្ឆោត។នៅត្រង់ក្បាលជណ្តើរទាំង ៤ មានរូបតោអង្គុយបញ្ឈរជង្គង់ពីរ ក្នុងទិសនីមួយៗហៅថា ទេវកថា ។នៅភាគខាងលិចនៃប្រាសាទតោ មានក្រុមប្រាសាទតូចៗជាច្រើនទៀត។ ជាច្រើន មានកំពែងពីរជាន់ ដែលកំពែងខាងក្នុងមាន តោបុរៈ ចូលទាំងបួនទិស។ក្រុមប្រាសាទទាំងនេះជា អតិតរាជធានី។ អំពីឥដ្ឋ និងខាងលិចមានប្រាសាទមួយធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម។ 200px|thumb|ប្រាសាទតោ
កំណត់ព្រំប្រទល់ការពារប្រាសាទ
ប្រាសាទដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះគេបានកំណត់ ៣ តំបន់សំរាប់ការពារដូចខាងក្រោម ៖ ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក មានដើមឈើតូចធំ រុក្ខជាតិ សត្វផ្សេងៗ គួរអោយចាប់អារម្មណ៏។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុកបានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៏ បរទេសនិងក្នុងស្រុកជាច្រើន អោយមកទស្សនាកំសាន្ត ដែលជាហេតុជួយបង្កើនកម្ពស់ ជីវភាពប្រជាជនរស់នៅតាមតំបន់នោះ និងជួយផ្សព្វផ្សាយនូវវប្បធម៌ របស់ខ្មែរអោយកាន់តែច្រើន ទៀតផង ។ ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុហ៍ ក៏ជួយចូលរួមចំណែកក្នុងការ អភិវឌ្ឈន៏ប្រទេសជាតិ ក្នុងគ្រប់រូបភាពផងដែរ។
សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក
សូមបញ្ជាក់ថា ការសម្រេចបញ្ចូល «ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក» ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី៤១ នៃគណៈកម្មាការបេតិកភណ្ឌ ពិភពលោក ដែលប្រារព្ធឡើងនៅពីថ្ងៃទី០២-១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ ដែលមាន១៩៣ ប្រទេសជាសមាជិក និង២១ប្រទេស ជាគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ បានសម្រេច អនុម័តបញ្ចូល «ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក» ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នាវេាម៉ោង៩៖៤០នាទី (ម៉ោងនៅកម្ពុជា) យប់ថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ នៅទីក្រុង Cracovie ប្រទេសប៉ូឡូញ។
សិលាចារឹក
ប្រាសាទនេះមានឈ្មោះដើមថា ឦសានបុរៈជាភាសាបាលីឬសំស្រ្តឹត ដែលមានន័យថា ទីក្រុងរបស់ព្រះសិវៈ តាមសិលាចារឹកប្រាសាទរបរមាសលេខ K-១៥១ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៦-៨នៃគ្រិស្តសករាជ។ ប្រវត្តិវិទូកំណត់ថារាជធានីសំបូរព្រៃគុក ដែលមានព្រះមហាក្សត្រចំនួនបីសោុរាជ្យនៅទីនោះ ទើបជារាជធានីនេះចន្លោះពីសតវត្សរ៍ទី៦-៨ ។ តាមរយៈសិលាចារឹកបានផ្តល់ព័ត៏មានអំពីឈ្មោះព្រះមហាក្សត្រ ពិធីសាសនា កាលបរិច្ឆេទកសាងប្រាសាទ អ្នកបម្រើប្រាសាទ និងឈ្មោះរាជធានីជាដើម
ឯកសារយោង
Groupe de Sambor Prei Kuk - UNESCO World Heritage Centre សំបូរព្រៃគុក
ភ្នំជីសូរ
គេអាចមើលឃើញភ្នំជីសូរតាំងពីច្រកចូលទៅកាន់ភ្នំតាម៉ៅ នៅតាមផ្លូវជាតិលេខ២ ឆ្ពោះទៅទិសខាងត្បូង ប៉ុន្តែភ្ញៀវទេសចរណ៍ត្រូវបន្តដំណើរប្រមាណ ២៥គ.ម ទើបទៅដល់ទីនោះ។ នៅលើភ្នំជីសូរ មានប្រាសាទបុរាណមួយថ្វីត្បិតតែមានសភាពបាក់បែកភាគច្រើន ប៉ុន្តែវាមានលក្ខណៈល្អផ្តាច់លើសប្រាសាទនានា នៅក្នុងតំបន់នេះ។ ពីលើកំពូលភ្នំនេះ គេគយគន់មើលទេសភាពវាលស្រែនៅក្នុងខេត្តតាកែវដ៏ល្អប្រណិតគ្រប់ទិសទី។
ប្រាសាទភ្នំជីសូរបានស្ថាបនាលើខ្នងភ្នំមួយមានកំពស់ ៣៨០ម៉ែត្រ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី១១ (១០០២-១០៥០) ដោយព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ សំរាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនេះសាងសង់អំពីថ្មភក់ និងលីប៉ូនីត មានបណ្តោយ ៦០ម និងទទឹង ៥០ម និងមានថែវ២ជាន់ព័ទ្ធជុំវិញ។ ថែវទី២ មានទំហំតូចជាងថែវទី១ និងនៅចំកណ្តាល មានទីសក្តារៈមួយដែលសំខាន់ ហោយមានទ្វារឆ្លាស់ពីរ ខាងក្នុងមានបដិមាករមួយធ្វើអំពីឈើ។ ដោយឡែកទៀត គេប្រទះឃើញក្បាច់ចំលាក់យ៉ាងល្អប្រណិតនៅផ្តែរ និងសរសរពេជ្រ។
ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ
ភ្នំជីសូរ ស្ថិតនៅភូមិស្លា ឃុំរៀង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ។ បើធ្វើដំណើរតាមរថយន្ត ពីភ្នំពេញទៅច្រកភ្នំឌិន (ច្រកព្រុំដែនអន្ដរជាតិកម្ពុជានិងវៀតណាម) តាមផ្លូវជាតិលេខ២ កាត់តាមក្រុងតាខ្មៅ ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ស្រុកបាទី និង ប្រាសាទនាងខ្មៅ មានចំងាយ  ៦២ គ.ម ដោយប្រើរយៈពេលប្រហែលមួយម៉ោង រួចបត់ស្តាំចូលតាមផ្លូវលំមួយមានចំងាយ៥ គ.ម ពីផ្លូវជាតិ។ បើធ្វើដំណើរពីទីរួមខេត្ត​មានចំងាយ ២៧ គ.ម។ ភ្នំជីសូរមាន កំពស់ ១៣០ ម។
គេនិយមឡើងលើភ្នំជីសូរ តាមជណ្តើរថ្មខាងលិច​ដែលមានចំនួន៣៩០កាំហើយ ចុះតាមជណ្តើរខាងត្បូង ដែលមាន៤០៨កាំ។ នៅចំមុខប្រាសាទមានក្លោងទ្វារ និងមានជណ្តើរមួយទៀត សាងសង់តាំងពីសម័យកសាងប្រាសាទដែលភ្ជាប់ទៅប្រាសាទសែន និងប្រាសាទភូវាំង និងទន្លេអ៊ុំ ដែលជាបឹងកាលពីអតីតកាល ដែលគេចាត់ទុកជាបឹងដ៏ពិសិដ្ឋ សំរាប់ធ្វើពិធីងូតទឹក​លាងបាប​តាមលទ្ធិព្រាហ្មញ្ញសាសនា។ ក្រៅពីនេះ​នៅមានប្រាសាទជាច្រើនទៀតដ៏ទូលាយ បែរមុខទៅទិសខាងកើត និងពាយ័ព្យ មានបណ្តោយប្រវែង​១០០ម និង ទទឹង៨០ម។ មួយផ្នែកធំនៃប្រាសាទភ្នំជីសូរត្រូវបានខូចខាត។
នៅប៉ែកខាងត្បូងនៃប្រាសាទ មានព្រះវិហារពុទ្ធសាសនា​សង់ថ្មីមួយ និងនៅខាងក្រោយ មានសាលាធម្មសភាមួយខ្នង​ដែលមានកុដិព្រះសង្ឃ និងមានទីសក្ការៈតូចមួយទៀត ហើយ​មានអាងទឹកចំណាស់មួយធ្វើអំពីបេតុងជាថ្នាក់ៗ។
ភ្នំជីសូរជារមណីដ្ឋានទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខេត្តតាកែវ។ មណ្ឌលនេះបាន និង​ កំពុងឆ្លុះបញ្ជាំងនូវប្រាសាទបុរាណដែលមានកេរ្តិ៍ដំណែល​វប្បធម៌ អរិយធម៌បេតិកភ័ណ្ឌជាតិខ្មែរ គួបផ្សំនឹងទស្សនីយភាពធម្មជាតិ និងសមិទ្ធិផលសង្គមផ្សេងៗទៀតក្នុងនោះមានជាអាទិ៍ គឺវត្តភ្នំជីសូរ។ ក្រៅពីនោះគេឃើញមានរូងវិមានច័ន្ទ ស្ថិតនៅ​ប្រមាណ១៥០ម ពីខាងត្បូងប្រាសាទភ្នំជីសូរ។ រូងធម្មជាតិនេះមានតាំងពីយូរយាណាស់មកហើយ។ វាជាទីស្ងាត់សំរាប់ពួកសមណៈព្រាហ្មណ៍តាំងសមាធិ​ឬសំរាប់អ្នកធ្វើធូតុង្គដើរចង្រ្គមភាវនាធម៌។ កាលពីសម័យសង្រ្គាមក្នុងឆ្នាំ១៩៧០​មានការទំលាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងខ្លាំងបណ្តាលអោយរូងនេះ ត្រូវបិទជិតដោយដុំថ្មធំៗ​មិនអាចចេញចូលបានទៀតឡើយ។
ក្រៅពីប្រាសាទ​គេឃើញមានវត្តភ្នំជីសូរបានកសាងក្នុង​ឆ្នាំ១៩១៧ដែលមានចៅអធិការវត្តគ្រប់គ្រងតាំងពីដើមរៀងមកមាន​ចំនួន៥អង្គ។ វត្តនេះត្រួវបានបំផ្លិចបំផ្លាញខ្ទេចខ្ទីរក្នុង​សង្គ្រាមឆ្នាំ​១៩៧០ ហើយចាប់ផ្តើមកសាងជាថ្មីក្នុង​ឆ្នាំ១៩៧៩​តរៀងមក។
តំបន់កសិទេសចរណ៍ ហ៊ុន សែន ភ្នំជីសូរស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តស្រុកបាទី និងស្រុកព្រៃកប្បាស ដែលមានវាលស្រៃធំល្វឹងល្វើយ និង ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តខ្វាត់ខ្វែង ក្នុងទំហំ៥១៣ហិចតា និង ស្រសេវស្សា ១៣៨៦ហិចតា ដែលមានអាងទឹកបីកន្លែងជាប់ ៗគ្នា គឺធ្នស់តាគង់ ទួលលក និងសែនពារាម។
ប្រវត្តិ
សំណង់នៃប្រាង្គប្រាសាទ បុរាណជាមរតក វប្បធម៌ខ្មែរដ៏មានតម្លៃដោយមិនអាច កាត់ថ្លៃបានឡើយ។ លក្ខណៈពិសេសនៃបុរាណដ្ឋាននេះគេតែងមានការកត់សំគាល់នូវប្រវត្តិនៃការកសាងពីរ បែបខុសគ្នា គឺតាមរយៈអ្នកបុរាណវិទ្យាធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវតាម     រយៈសិលាចារឹកផង និងមួយបែបទៀតតាមរយៈរឿងព្រេង និទានដែលប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់ជុំវិញប្រាសាទមានការចេះចាំមាត់ហើយបាននិយាយតៗ គ្នាផង។
តាមសិលាចារឹក លើភ្នំជីសូរ មានឈ្មោះថា ស្រីសូរ្យបព៌ត ឫ សូរ្យបព៌ត ដែលមានន័យថា ភ្នំរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១។នៅក្នុងប្រាសាទភ្នំជីសូរមាន សិលាចារឹកពីរ សិលាចារឹកទីមួយនិយាយពីការថ្វាយគ្រឿងសក្ការៈបូជានានា ចំពោះអាទិទេពនៅលើភ្នំដែលមានឈ្មោះថា នៅសូរ្យបព៌ត ដែលមានន័យថា ភ្នំសូរ្យ នៅក្នុងឆ្នាំ ១០១៩ នៃគ.ស។  ចំនែកឯសិលាចារឹកមួយទៀតគឺសិលាចារឹកទីពីរ បានអធិប្បាយពីរាជវង្សរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ដែលជាអាយ្យកាអាយ្យកោរបស់ព្រះអង្គគឺជាកូនចៅរបស់ស្ដេចហិន្យវរ្ម័ន។ រូបភាពតូច|ស្តាំ|វិហាពុទ្ធសាសនានៅលើភ្នំជីសូរ តាមសិលាចារឹកនៅប្រាសាទព្រះវិហារខេត្តព្រះវិហារ បានរៀបរាប់ពី ការធ្វើពិធីសេវលិង្គ ឈ្មោះ សូរ្យវិមេស្វរៈ នៅប្រាសាទសូរ្យទ្រី ឫ ជីសូរនៅក្នុងឆ្នាំ​​ ១០១៨ នៃគ.ស។ ចំណែកឯ សិលាចារឹកអង្គរខេត្តសៀមរាប បានហៅប្រាសាទភ្នំជីសូរថា​ ស្រីសូរ្យគីរី និងរៀបរាប់អំពីព្រះអាទិទេពដែលជាស្ដេចនៃចក្រវាល ដែលខ្មែរបុរាណហៅថា កម្រតេងជគត ដែលបានតម្កល់នៅប្រាសាទនេះ។ ប៉ុន្តែ​បើយើង​និយាយ ​អំពី​តាមបែប​រឿង​ព្រេង​និទាន​វិញ​នោះ ​មានប្រវតិ្តនៃការ​កសាង​ប្រាសាទ​ភ្នំជីសូរ​ ដូចតទៅនេះ ៖ thumb|សិលាចារឹកនៅប្រាសាទភ្នំជីសូរ ចាស់​ទុំដែល​រស់នៅ​តំបន់​ជុំវិញ​ភ្នំជីសូរ នៅ​តែ​មានការ​ចេះចាំ​ហើយបាន​តំណាល​រឿង​ព្រេង​និទាន​នេះបន្ត​ឲ្យកូនចៅ​បានចេះ​ចាំ​តៗ គ្នា ពី​មាត់​មួយទៅ​មាត់​មួយ​ថា កាលពី​ព្រេងនាយ​មាន​មហាក្សត្រ​មួយអង្គ​គង់នៅ​ព្រះ​រាជនិវេសន៍​​មួយកន្លែង​ឋិត​នៅ​ខាងកើត​    ភ្នំជីសូរ​នៅជិត​ទន្លេ​មួយ​ឈ្មោះថា ទន្លេ​ឱម។ រាជនិវេសន៍​នោះ​ឈ្មោះ​ថា «សែន​ភូវាំង» ដែល​មានឈ្មោះ និង​ស្លាក​ស្នាមនៃ​ទីកន្លែង​មកទល់​នឹង​សព្វថ្ងៃនេះ។
នៅពេល​ដែលបាន​​ជ្រាបនិង​ទ្រង់​ជ្រាបបានច្បាស់​ពីអត្ថន័យ​ តាម​ការជូនពរ​នោះហើយ​ ភ្ញៀវ​ទាំង​អស់​ក្នុង​ពិធី​នោះ​ព្រម​ទាំង​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ផង មានការ​យល់ព្រម​ហើយ​មានការ​គាំទ្រ​និង​លើកតម្លើង​ ព្រាហ្មណ៍​នោះជារាជ​គ្រូក្នុង​ការ​​បង្ហាត់​បង្រៀន​ដល់​កូនស្តេច​ទៀតផង។ មិន​តែប៉ុណ្ណោះ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​បាន​កសាង​អាស្រម​នៅលើភ្នំ​ជីសូរ​ គឺប្រាសាទ​ភ្នំជីសូរ​ទុក​ជាមរតក​មកទល់​នឹង​បច្ចុប្បន្ននេះ ដើម្បី​ជូន​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​នោះ គង់​នៅ​ព្រម​ទាំង​ធ្វើ​ជា  បូជនីយដ្ឋាន​នៃការគោរព​សក្ការៈ​ផងដែរ។ នេះហើយ​ដែល​ជាប្រវត្តិ​នៃ​ការ​កសាង​ប្រាសាទភ្នំ​​ជីសូរតាមរយៈ​រឿង​ព្រេង​និទាន៕
រចនាសម្ពន្ធនៃប្រាសាទ
ប្រាសាទភ្នំជីសូរស្ថិតនៅក្នុងរចនាបថឃ្លាំងនិងបាពួន បើតាមសិលាចារឹកយើងអាចដឹងថា ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងអំឡុងរាជកាលរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី១១ នៅក្នុងរវាងឆ្នាំ១០១០ ដល់ឆ្នាំ១០១២ នៃគ.ស។ បើគិតពីរាជព្រះអង្គ​ រវាងឆ្នាំ១០០២ ដល់ ឆ្នាំ១០៥០នៃគ.ស។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងដើម្បីឧទ្ទិសចំពោះព្រហ្មញ្ញសាសនាគឺព្រះឥសូរ បានជាគេថាឧទ្ទិសចំពោះព្រះឥសូរ ពិព្រោះគេសំអាងលើចម្លាក់នៅលើហោជាងនិងផ្ដែរ ដែលមានឆ្លាល់ទាក់ទងនិងព្រះឥសូរអង្គុយជាមួយមហាសីនាងឧមារ នៅលើគោននិ្ទន និងព្រះឥសូររាំរបាំ ជាដើម។ ប្រាសាទនេះកសាងពីថ្មភក់ និងលីប៉ូនិត។
ប្រាសាទភ្នំជីសូរកសាងតាមប្លង់តម្រៀបប្លង់លើអ័ក្សបណ្ដាយពីលិចទៅកើត រត់តគ្នារវាងក្រុមកណ្ដាលដែលនៅលើកំពូលភ្នំ មាន ប្រាសាទសែនត្មុលឫឆ្មស់(ត្មុលជាពាក្យបាលីសាស្រឹ្តតដែលមានន័យថាគោ ដែលសំដៅលើគោននិ្ទន ដែលជាយានជំនិះរបស់ព្រះឥសូរ ប្រាសាទសែនត្មុលសម្រាប់តម្កល់គោននិ្ទន) ប្រាសាទសែនរវាំង (សែនភូវាំង) និងទន្លេអ៊ុំ។ ទន្លេអ៊ុំដែលជាបារាយន៍ឫតំណាងឳ្យទន្លេគង្គា ប្រើសម្រាប់ពីធីសេវលិង្គ ដើម្បីធ្វើពិធីលាងបាប។ thumb|ទេសភាពពីលើភ្នំជីសូរ ក្រុមកណ្ដាលស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំ ព័ន្ឋដោយថេវជុំវិញមានក្លោងទ្វារធំពីរនៅខាងលិចនិងខាងកើត។ នៅចំកណ្តាលបរិវេនគីប្រាង្គសក្ការៈមានប្លង់កាកបាទតលយទៅខាងកើតដោយមណ្ឌប។ នៅអមខាងមុខប្រាង្គសក្ការៈមានហោត្រៃ(បណ្ណាល័យ)ពីរបែរមុខទៅទិសខាងលិច។
លុះសម័យក្រោយអង្គរ ភ្នំជីសូរក៏នៅជាទីសក្ការៈបូជារបស់អ្នកស្រុក ក៏ប៉ុន្តែប្រាសាទនេះក៏បានប្រែក្លាយពីសាសនាព្រហ្មញ្ញ  មកសាសនាព្រះពុទ្ឋវិញ ដោយសំណង់សក្ការៈបានកែមកជាចេតិយ៍ហើយមណ្ឌបក៏បានកែជាឧបោសថាគារ(ព្រះវិហារ) ក្នុងន័យព្រះពុទ្ឋសាសនិក គោរពព្រះសិរិរឹកធាតុ នាពេលបច្ចុប្បន្នប្រាង្គសក្ការ ប្រជាជននិយមហៅថា​ ព្រះវិហារក្នុង។
គួរកត់សម្គាល់ដែរថា នៅឆ្នាំ១៩៣៦ សាលាចុងបូព៌ា ធ្លាប់បានជួសជុលប្រាសាទនេះ ម្ដងហើយ តែគួរឱ្យស្ដាយប្រាសាទនេះ មួយភាគធំត្រូវបានខូចខាត ដោយទម្លាក់គ្រាប់ ក្នុងអំឡុងសង្រ្គាម នាដើមទសវត្សរ៍១៩៧០។ កន្លងមកក្រសួង     វប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបាន   អនុវត្តន៍គម្រោងនានាដូចជា ការសង្រ្គោះបន្ទាន់ពីរឆ្នាំជាប់គ្នា២០១៤ ២០១៥ និងការបោះបង់គោលកំណត់ទីតាំងការពាររមណីយដ្ឋាន រចនាសម្ព័ន្ឋប្រាង្គប្រាសាទ ស្លាកស្នាមបុរាណវិទ្យារួមនិងទេសភាពវប្បធម៌ឳ្យស្ថិតស្ថេរគង់វង្ស។
ភាពទាក់ទាញ
គេអាចមើលឃើញភ្នំជីសូរតាំងពីច្រកចូលទៅកាន់ភ្នំតាម៉ៅ នៅតាមផ្លូវជាតិលេខ២ ឆ្ពោះទៅទិសខាងត្បូង ប៉ុន្តែភ្ញៀវទេសចរណ៍ត្រូវបន្តដំណើរប្រមាណ ២៥គ.ម ទើបទៅដល់ទីនោះ។ នៅលើភ្នំជីសូរ មានប្រាសាទបុរាណមួយថ្វីត្បិតតែមានសភាពបាក់បែកភាគច្រើន ប៉ុន្តែវាមានលក្ខណៈល្អផ្តាច់លើសប្រាសាទនានា នៅក្នុងតំបន់នេះ។
គេនិយមឡើងលើភ្នំជីសូរ តាមជណ្តើរថ្មខាងលិច​ដែលមានចំនួន ៣៩០កាំ ហើយ ចុះតាមជណ្តើរខាងត្បូង ដែលមាន ៤០៨កាំ។ នៅចំមុខប្រាសាទមានក្លោងទ្វារ និងមាន    ជណ្តើរមួយទៀត សាងសង់តាំងពីសម័យកសាងប្រាសាទដែលភ្ជាប់ទៅ    ប្រាសាទសែនត្មុល និងប្រាសាទរវាំង និងទន្លេអ៊ុំ ដែលជាបឹងកាលពីអតីតកាល ដែលគេចាត់ទុកជាបឹងដ៏ពិសិដ្ឋ សំរាប់ធ្វើពិធីងូតទឹក​លាងបាប​តាមលទ្ធិព្រាហ្មញ្ញសាសនា។ ក្រៅពីនេះ​នៅមានប្រាសាទជាច្រើនទៀតដ៏ទូលាយ បែរមុខទៅទិសខាងកើត និងពាយ័ព្យ មានបណ្តោយប្រវែង​១០០ម និង ទទឹង៨០ម។ មួយផ្នែកធំនៃប្រាសាទភ្នំជីសូរត្រូវបានខូចខាត។ thumb|ហោត្រៃនៃប្រាសាទព្រះវិហារ នៅប៉ែកខាងត្បូងនៃប្រាសាទ មានព្រះវិហារពុទ្ធសាសនា​សង់ថ្មីមួយ និងនៅខាងក្រោយ មានសាលាធម្មសភាមួយខ្នង​ដែលមានកុដិព្រះសង្ឃ និងមានទីសក្ការៈតូចមួយទៀត ហើយ​មានអាងទឹកចំណាស់មួយធ្វើអំពីបេតុងជាថ្នាក់ៗ។
ជីសូរជារមណីដ្ឋានទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខេត្តតាកែវ។ មណ្ឌលនេះបាន និង​ កំពុងឆ្លុះបញ្ជាំងនូវប្រាសាទបុរាណដែលមានកេរ្តិ៍ដំណែល​វប្បធម៌ អរិយធម៌បេតិកភ័ណ្ឌជាតិខ្មែរ គួបផ្សំនឹងទស្សនីយភាពធម្មជាតិ និងសមិទ្ធិផលសង្គមផ្សេងៗទៀតក្នុងនោះមានជាអាទិ៍ គឺវត្តភ្នំជីសូរ។ ក្រៅពីនោះគេឃើញមានរូងវិមានច័ន្ទ ស្ថិតនៅ​ប្រមាណ១៥០ម ពីខាងត្បូងប្រាសាទភ្នំជីសូរ។ រូងធម្មជាតិនេះមានតាំងពីយូរយាណាស់មកហើយ។ វាជាទីស្ងាត់សំរាប់ពួកសមណៈព្រាហ្មណ៍តាំងសមាធិ​ឬសំរាប់អ្នកធ្វើធូតុង្គដើរចង្រ្គមភាវនាធម៌។ កាលពីសម័យសង្រ្គាមក្នុងឆ្នាំ១៩៧០​មានការទំលាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងខ្លាំងបណ្តាលអោយរូងនេះ ត្រូវបិទជិតដោយដុំថ្មធំៗ​មិនអាចចេញចូលបានទៀតឡើយ។
ក្រៅពីប្រាសាទ​គេឃើញមានវត្តភ្នំជីសូរបានកសាងក្នុង​ឆ្នាំ១៩១៧ ដែលមានចៅអធិការវត្តគ្រប់គ្រងតាំងពីដើមរៀងមកមាន​ចំនួន៥អង្គ។ វត្តនេះត្រួវបានបំផ្លិចបំផ្លាញខ្ទេចខ្ទីរក្នុង​សង្គ្រាមឆ្នាំ​១៩៧០ ហើយចាប់ផ្តើមកសាងជាថ្មីក្នុង​ឆ្នាំ១៩៧៩​តរៀងមក។
បន្ទាប់ពីដើរមើលប្រាសាទ ភ្ញៀវទេសចរក៏អាចមកខាងក្រោម ដើម្បីបរិភោគអាហារពេលថ្ងៃត្រង់ ជាមួយមាន់ដុតខេត្តតាកែវ ដែលជាមាន់ស្រែមានរសជាតិឆ្ងាញ់​ ភ្នំជីសូរគឺជាកន្លែងដែលពេញនិយមសម្រាប់ប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ ក្នុងការលំហែរកាយ នៅរដូវបុណ្យទានដូចជា ចូលឆ្នាំខ្មែរ ភ្ជុំបិណ្ឌ និងថ្ងៃឈប់សម្រាកជាដើម។
តំបន់កសិទេសចរណ៍ ហ៊ុន សែន ភ្នំជីសូរស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តស្រុកបាទី និងស្រុកព្រៃកប្បាស ដែលមានវាលស្រៃធំល្វឹងល្វើយ និង ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តខ្វាត់ខ្វែង ក្នុងទំហំ៥១៣ហិចតា និង ស្រែវស្សា ១៣៨៦ហិចតា ដែលមានអាងទឹកបី កន្លែងជាប់ៗគ្នា គឺ ធ្នស់តាគង់ ទួលរលក និងសែនពារាម។ រូបភាពតូច|ស្តាំ|ប្រាសាទដែលស្ថិតនៅលើភ្នំជីសូរ
ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ
ដើម្បីធ្វើដំណើរទៅកាន់ភ្នំជីសូរ គេអាចប្រើប្រាស់មធ្យោបាយពីរបែប តាមរយៈផ្លូវជាតិលេខ២ និងតាមរយៈផ្លូវដែកភ្នំពេញកំពង់សោម បន្ទាប់មកដល់បំបែកថ្នល់ទទឹង ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរតាមផ្លូវថ្នល់កៅស៊ូ កាត់តាមផ្សារបត់រកា បន្តិចយើង និងមកដល់ភ្នំជីសូរ។ នៅពេលភ្ញៀវទេសចរធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ២ ពេលមកដល់ស្ពានដែកដែលជាព្រុំកំណត់រវាងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹងនៃខេត្តកណ្ដាលនិងស្រុកបាទីនៃខេត្តតាកែវ ភ្ញៀវទេសចរនិងមានអាម្មណ៍ថាខេត្តតាកែវមានការអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងជឿនលឿនគ្រប់វិស័យដូចជា វិស័យគេហដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋផ្លូវថ្នល់ វិស័យសុខាភិបាល វិស័យកសិកម្ម វិស័យឧស្សាហកម្ម   វិស័យអប់រំ និង​ ផ្នែកពុទ្ឋចក្រផងដែរ។
ការវិភាគចំណុចវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន
ប្រាសាទភ្នំជីសូរត្រូវបានធ្វើការអភិរក្សនិងថែរក្សាពីសំណាក់ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ ម៉្យាងទៀតចម្លាក់នៅលើប្រាសាទមានលក្ខណៈល្អវិចិត្រ ដាច់គេនៅក្នងតំបន់។នៅលើកំពូលភ្នំ ភ្ញៀវទេសចរអាចមើលឃើញទេសភាពវាលស្រែពណ៌បៃតង និងទទួលខ្យល់  បរិសុទ្ឋបំផុត។
ភ្នំជីសូរសម្បូរទៅដោយទីសក្ការៈនានា ដែលជាការគោរពពីសំណាក់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ ក្នុងការបន់ស្រន់សូមសេចក្ដីសុខពីទីកន្លែងគោរពបូជា ម៉្យាងទៀតភ្នំជីសូរក៏ជាកន្លែងសម្រាប់សិស្សនិសិ្សតក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលបន្សល់ទុកតាំងសម័យអង្គរមកម្លេះ។
សុខសុវត្តិភាពនៅតំបន់ មានលក្ខណៈល្អប្រសើរ ដោយមានការចូលរួមពីអាជ្ញាធរមានសមត្តកិច្ច ក្នុងការថែរក្សាសណ្ដាប់ធ្នាប់ក្នុងតំបន់។
រមណីយដ្ឋានភ្នំជីសូរបានផ្តល់ប្រាក់ចំណូលដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងតំបន់នោះតាម   រយៈ  ការលក់ម្ហូបអាហារនៅក្នុងតំបន់ វាបានធ្វើឳ្យជីវភាពរបស់ប្រជាជនមានលក្ខណៈធូរធាសមរម្យជាងមុន។
ពេលចូលដល់ប្រាសាទ ភ្ញៀវទេសចរនិងឃើញមានការប្រើប្រាស់ទឹកលុបពណ៌សសម្រាប់ការបង្ហាញការស្រលាញ់របស់យុវជនមួយចំនួន នៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នដែលមិនបានគិតពីផលប៉ះពាល់និងតម្លៃកេរ្តិ៍តំណែលរបស់ប្រាសាទ ដែលបុព្វបុរសខ្មែរបានបូជាសាច់ស្រស់ឈាមស្រស់ក្នុងការកសាងទុកជាកេរ្ដិ៍តំណែលឳ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយធ្វើជាទីសក្ការៈបូជា។
ប្រាសាទនៅលើកំពូលភ្នំជីសូរ ត្រូវបានធ្វើការរៀបចំ ថែរក្សា ការពារបានយ៉ាងល្អពីសំណាក់អាជ្ញាធរនិងប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ ក៏ប៉ុន្តែប្រាសាទពីរទៀតដែលនៅខាងក្រោមគឺប្រាសាទសែនត្មុល(ឆ្មស់)និងសែនរវាំង(សែនភូវាំង) មិនសូវមានការយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការថែរក្សា ការពារនៅឡើយពីអាជ្ញាធរនិងប្រជាជន ដោយនៅក្នុងប្រាសាទឃើញមានកូនឈើដុះពេញបរិវេននៃប្រាសាទទាំងពីរ។
ឯកសារយោង
·       សៀវភៅ តំបន់ទេសចរណ៍នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និពន្ឋដោយលោក កែវ ភួង បោះពុម្ពលើកទី២ នៅទំព័រទី ៦១ ។
·       ឯកសាររបស់ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ អំពីការជួសជុលប្រាសាទភ្នំជីសូរ។
·       ឯកសារក្នុងគេហទំព័រ វីគីភីឌៀ ជាភាសាខ្មែរ អំពី ភ្នំជីសូរ។
·       ឯកសារក្នុងគេហទំព័រការសែត កម្ពុជាថ្មី អំពី  ប្រវត្តិរឿងព្រេង  នៃការកសាងប្រាសាទភ្នំជីសូរ។
ខេត្តមាត់ជ្រូក
thumb|right|600px|ផែនទីនៃខេត្តមាត់ជ្រូក ស្ថិតនៅកម្ពុជាក្រោមបន្តវិគិភីឌាសឺនសុរីយអាប់រស្មី មាត់ជ្រូក ជាខេត្តខ្មែរមួយនៅ ឋិតក្នុងតំបន់ វាលទំនាបនៃដែនដីសណ្តទន្លេមេគង្គ និង មានព្រែកមួយ ឈ្មោះ ព្រែកជីក។ បច្ចុប្បន្នខេត្តនេះ ត្រូវបាន រដ្ឋាភិបាលបក្សកុម្មុយនិស្ត យួនប្តូរឈ្មោះទៅជាភាសាយួន ថា ​ខេត្តអាងយ៉ាង ( យួនៈAn Giang ) ។ នៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន មានវិថីមួយឈ្មោះ វិថីមាត់ជ្រូក។
អត្ថន័យ
យោងតាមវចនានុក្រមខ្មែររបស់ សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) បោះ​ពុម្ពឆ្នាំ ១៩៦៧ បាន ពន្យល់ត្រង់ពាក្យថា « មាត់ជ្រូក » មានន័យយ៉ាងនេះ៖
មាត់ជ្រូក ន. ឈ្មោះខែត្រមួយក្នុងដែនកម្ពុជាក្រោម (យួន ហៅ ចូវដុក) ពីដើមជាខែត្ររបស់កម្ពុជរដ្ឋហៅថា ខែត្រទ្រាំង ត្រើយត្បូង ឋិតនៅទល់គ្នានឹង ខែត្រទ្រាំង ត្រើយជើង (ខែត្រតាកែវ សព្វថ្ងៃនេះ) ។
ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ
ខេត្តមាត់ជ្រូក ទិសពាយព្យជាប់ព្រំប្រទល់នឹងប្រទេសកម្ពុជាប្រវែងប្រមាណ ១០៤ Km ទិសនិរតីជាប់នឹងខេត្តក្រមួនស (Kiên Giang) ប្រវែង ប្រមាណ ៦៩,៧៨៩ Km ខាង​ត្បូងជាប់ទីក្រុង ព្រែកឬស្សី (Cần Thơ) ប្រវែងប្រមាណ ៤៤,៧៣៤ Km ខាងកើតជាប់​នឹងខេត្ត ផ្សារដែក (Sa Đéc បច្ចុប្បន្ន Đồng Tháp) ប្រវែងប្រមាណ ១០៧,២៦៨ Km ។ ពីខេត្តមាត់ជ្រូកទៅទីក្រុងព្រៃនគរ មានប្រវែង ប្រមាណ ២៥០ Km ឆ្ពោះទៅទិសនិរតី និងត្រូវធ្វើ ដំណើរដោយរថយន្តក្រុងអស់រយៈពេល ៦ ម៉ោង ។ thumb|right|ទិដ្ឋភាពខេត្តមាត់ជ្រូក ។|600px
រដ្ឋបាលភូមិសាស្ត្រ
ខេត្តមាត់ជ្រូក មានទីក្រុងមួយគឺ ទីក្រុង បារាជ (Long Xuyên) និងទីរួមខេត្តមួយ គឺទីរួម​ខេត្តមាត់ជ្រូក (Châu Đốc) ($ Province) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ប្រទេសកម្ពុជា សម័យអាណានិគមបារាំង ខេត្តនេះមាន ១០ស្រុក ឃុំ និង ភូមិ គឺ៖
ភ្នំ
សូមដាក់បញ្ចូលឈ្មោះវត្តផង
ចំនួនប្រជាជននិងផ្ទៃដី
ស្ថិតិនិងជំរឿនឆ្នាំ ២០០៤ របស់រដ្ឋាភិបាលបក្សកុម្មុយនិស្តយួន៖
ប្រវត្តិ
ខេត្តមាត់ជ្រូកជាដីមួយភាគរបស់អាណាចក្រនគរភ្នំ ឬ ខេត្តមួយដែនកម្ពុជាក្រោម ។ ពីមុនខេត្ត នេះខ្មែរហៅថាកំពង់ហ្លួង(Tầm Phong Long) ។
ឆ្នាំ ១៨៣៤ ស្តេចយួនឈ្មោះ ម៉ិញ ម៉ាង (Minh Mạng) ដែលសោយរាជ្យ នៅទីក្រុងហ្វេ (Huế) បានប្តូរឈ្មោះខេត្តខ្មែរ នៅកម្ពុជាក្រោម ទាំង ​៦ ឲ្យទៅជាភាសាយួនដែលភាសាយួន ហៅថា ណាមគីឡុកតិញ ( Nam Kỳ Lục Tỉnh ) ។ ពេលនោះ ខេត្តមាត់ជ្រូក ត្រូវបានប្តូរ ឈ្មោះ ទៅជាភាសាយួនថា ខេត្តអាងយ៉ាង (An Giang) និង ទីរួមខេត្ត​មាត់ជ្រូក ត្រូវ​បានដាក់ឈ្មោះ ជាភាសាយួនថា ចូវដុក (Châu Đốc) ។
សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង៖
ពេលនោះ ខេត្តមាត់ជ្រូក (Châu Đốc) គឺជា និគម ឬ ស្រុកមួយក្នុងចំណោមនិគមទាំង ​៦ របស់ តំបន់បាសាក់ (យួនៈ Bát Sắc) នៅកម្ពុជាក្រោម ។ និគមទាំង ៦ នោះរួមមាន ៖
ឈ្មោះនិគមជាភាសាខ្មែរ និងភាសាយួន
ចាប់ពីថ្ងៃទី ០១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩០០ និគម​មាត់ ជ្រូក (Châu Đốc) ត្រូវបានក្លាយជាខេត្ត តាម កិច្ចព្រមព្រៀង ចុះថ្ងៃ​ទី ២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៨៩៩ របស់សហព័ន្ធឥណ្ឌូចិន ដើម្បីធ្វើការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋបាលពី និគមទៅជាខេត្ត ។
ឆ្នាំ ១៩០៣ ខេត្តមាត់ជ្រូក មាន ៣ ស្រុកគឺ
ដល់ឆ្នាំ ១៩១៩ មានស្រុកបែកថ្លាង Châu Phú មួយទៀត ។
ថ្ងៃទី ២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥៦ រដ្ឋាភិបាល​សាធារណរដ្ឋវៀតណាម (Việt Nam Cộng Hòa ) បាន ផ្លាស់ឈ្មោះខេត្តមាត់ជ្រូក (Châu Đốc) និងខេត្ត បារាជ (Long Xuyên) ឲ្យទៅភាសាយួនថា ខេត្តអាង យ៉ាង គឺទៅជាខេត្តមាត់ជ្រូកតែមួយ ។
ចំនួនវត្តខ្មែរក្រោម៖
ខេត្តមាត់ជ្រូកមានវត្តព្រះពុទ្ធសាស នាថេរវាទ​ខ្មែរក្រោម ចំនួន ៦៤ វត្ត ។
ឯកសារយោង
ដោយ ថាច់ ប្រីជា​ គឿន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រុងនៃកម្ពុជាក្រោម
=មើលផងដែរ=
គម្ពីរបញ្ចតន្ត្រ
បញ្ចតន្ត្រៈ