cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សង្ខេបប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា
របប​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា​
ក្រោយ​ពី​ផ្តួលរំលំ​របប​ ​ប៉ុ​ល​ពត​ ​នៅ​ថ្ងៃ​ ​៧ មក​រា​ ​១៩៧៩ រណសិរ្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​កម្ពុជា​ ​ដែល​កើតឡើង​ ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ​២ ខែ​ ​ធ្នូ​ ​១៩៧៨ បាន​ប្រកាស​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា​។​ ​បន្ទាប់​មក​ដូរ​ជា​ ​រដ្ឋ​កម្ពុជា​ ​ដែល​មាន​បក្ស​ប្រជា​ជន​បដិវត្តន៍​កម្ពុជា​ជា​អ្នកដឹកនាំ​។​ ​មាន​រដ្ឋ​កម្ពុជា​នេះ​ហើយ​ទើប​មានព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​សា​ជា​ថ្មី​នៅក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ​ម្ដង​ទៀត ។
ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ ​
នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ​២៣ តុលា​ ​១៩៩១ សន្ធិសញ្ញា​ក្រុង​បារី​ស​ ​ស្តី​ពី​ការ​រួបរួម​ជាតិ​បាន​ផ្តល់​លទ្ធភាព​ដល់​ការ​យាង​និវត្ត​ ​មាតុភូមិ​វិញ​របស់​ព្រះបាទ​សម្តេចព្រះ​នរោត្តម​សីហ​នុ​។​ ​ព្រះ​អង្គ​ឡើង​គ្រងរាជ្យ​សា​ជា​ថ្មី​នៅ​ថ្ងៃ​ ​ទី​ ​២៤ កញ្ញា​ ​១៩៩៣ ព្រមទាំង​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ជា​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​វិ​ញ។​ ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​អណ​ត្តិ​នោះ​ ​ដឹកនាំ​ដោយ​សហ​នាយក​ ​រដ្ឋមន្ត្រី​ពីរ​រូប​គឺ​ ​សម្តេចក្រុមព្រះ​ ​នរោត្តម​ ​រណ​ឬ​ទ្ធិ​ ​ជា​នាយក​មន្ត្រី​ទី​១​ ​និង​សម្តេច​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ជា​នាយក​មន្ត្រី​ទី​២​ ​។
(ប្រភពអត្ថបទ៖ www.cambodia.gov.kh)
មេរោគអេដស៍
មេរោគអេដស៍
រូបភាពតូច|ស្តាំ វីរុសហ៊ីមនុស្ស (ការឆ្លងមេរោគអេដស៍) គឺ lentivirus មួយ (ប្រភេទក្រុមតូចមួយនៃង្កាមួយ) ដែលបង្កឱ្យមានជំងឺនេះបានទទួលហ៊ី (ជំងឺអេដស៍) [1] [2] ស្ថានភាពមនុស្សដែលនៅក្នុងនោះការបរាជ័យរីកចម្រើននៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំអនុញ្ញាតឱ្យជំងឺឆ្លៀតឱកាសគំរាមកំហែងដល់ជីវិត និងមហារីកលូតលាស់។ បើគ្មានការព្យាបាលជាមធ្យមពេលដែលរស់រានមានជីវិតបន្ទាប់ពីការឆ្លងមេរោគអេដស៍ត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមាន 9 ដល់ 11 ឆ្នាំអាស្រ័យលើប្រភេទមេរោគអេដស៍។ [3] ការឆ្លងមេរោគមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍បានកើតឡើងដោយការផ្លាស់ប្តូរនៃឈាមទឹកកាម, សារធាតុរាវទ្វារមាសមុនការបញ្ចេញទឹកកាមឬទឹកដោះគោសុដន់ ។ នៅក្នុងរយៈពេលសារធាតុរាវរាងកាយទាំងនេះមេរោគអេដស៍គឺមានវត្តមានទាំងភាគល្អិតមេរោគដោយឥតគិតថ្លៃនិងមេរោគនៅក្នុងកោសិកាភាពស៊ាំឆ្លងមេរោគ។ មេរោគអេដស៍ឆ្លងកោសិកាដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់មនុស្សដូចជាការកោសិកាជួយក្រុមហ៊ុន T (កោសិកា CD4 + + T មានពិសេស) Macrophages ដែលជាកោសិកា dendritic ។ [4] ការឆ្លងមេរោគអេដស៍នាំឱ្យមានកម្រិតទាបនៃកោសិកា CD4 + + T មានតាមរយៈចំនួននៃយន្ដការដែលមានរួមទាំងការ apoptosis នៃការមិនឆ្លងម្ររោគ កោសិកាឈរ [5] ផ្ទាល់ពីការសម្លាប់មេរោគនៃកោសិកាឆ្លងជំងឺនិងការសម្លាប់កោសិកា CD4 + + T មានឆ្លងមេរោគដោយការ lymphocytes cytotoxic CD8 ដែលទទួលស្គាល់កោសិកាដែលឆ្លងមេរោគ។ [6] នៅពេលដែលការពិនិត្យ CD4 + + T មានចំនួនកោសិកាធ្លាក់ចុះក្រោមកម្រិតដ៏សំខាន់មួយអភ័យកោសិកាសម្របសម្រួលបាត់ ហើយរូបកាយក្លាយជាការវិវត្តជាច្រើនទៀតងាយនឹងជំងឺឆ្លៀតឱកាស។
សិក្សាមេរោគ
មេរោគអេដស៍គឺជាសមាជិកម្នាក់នៃពួក Lentivirus [7] ជាផ្នែកនៃក្រុមគ្រួសារ Retroviridae នេះ។ [8] Lentiviruses មាន morphology ជាច្រើននិងលក្ខណៈសម្បត្តិជីវសាស្រ្តនៅក្នុងរឿងធម្មតា។ ប្រភេទសត្វជាច្រើនត្រូវបានឆ្លងមេរោគដោយ lentiviruses ដែលមានការទទួលខុសលក្ខណៈសម្រាប់ជំងឺ-រយៈពេលជាយូរមកហើយជាមួយនឹងរយៈពេល incubation មួយរយៈពេលយូរ។ [9] Lentiviruses ត្រូវបានបញ្ជូនជាការតែមួយជាប់វិជ្ជមាន-ន័យ, គ្របដណ្ដប់មេរោគ RNA ។ នៅលើធាតុចូលទៅក្នុងកោសិកាគោលដៅហ្សែ RNA ដែលមានមេរោគត្រូវបានបម្លែង (បញ្ច្រាសប្រតិចារឹក) ចូលទៅក្នុង DNA ជាពីរជាប់គាំងដោយ transcriptase បញ្ច្រាសអ៊ីនកូដមេរោគដែលត្រូវបានដឹកជញ្ជូនរួមជាមួយនឹងហ្សែមេរោគក្នុងបំណែកមេរោគ។ បន្ទាប់មកលទ្ធផល DNA ជាមេរោគត្រូវបាននាំចូលទៅក្នុងស្នូលក្រឡានិងបញ្ចូលទៅក្នុង DNA បានដោយ integrase និងម៉ាស៊ីនសហកត្តា-អ៊ីនកូដមេរោគកោសិកា។ [10] នៅពេលដែលបានរួមបញ្ចូល, វីរុសនេះអាចក្លាយជាមិនទាន់ឃើញច្បាស់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមេរោគនិងកោសិកាម៉ាស៊ីនរបស់ខ្លួនដើម្បីជៀសវាងការរកឃើញ ដោយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។ ជម្រើសមេរោគនេះអាចនឹងត្រូវបានចម្លងផលិតហ្សែ RNA និងប្រូតេអ៊ីនមេរោគថ្មីមួយដែលត្រូវបានខ្ចប់និងការដោះ។ ពីរប្រភេទនៃមេរោគអេដស៍ត្រូវបានគេកំណត់លក្ខណៈ: មេរោគ HIV-1 និងមេរោគអេដស៍-2 ។ មេរោគ HIV-1 គឺជាមេរោគដែលត្រូវបានគេរកឃើញដំបូងនិងបានហៅថាទាំងពីរឡាវនិង HTLV-III ។ វាគឺជាការដ៏ខ្លាំងបន្ថែមទៀត, ការឆ្លងមេរោគបន្ថែមទៀត, [11] និងជាមូលហេតុនៃការភាគច្រើននៃការឆ្លងមេរោគអេដស៍នៅទូទាំងពិភពលោកនេះ។ នេះជាការឆ្លងមេរោគទាបនៃមេរោគអេដស៍-2 បើប្រៀបធៀបទៅនឹងមេរោគអេដស៍-1 បង្កប់ន័យថាតិចនៃអ្នកទាំងនោះបានប៉ះពាល់ទៅនឹងមេរោគអេដស៍-2 នឹងត្រូវបានឆ្លងមេរោគមួយការប៉ះពាល់។ ដោយសារតែសមត្ថភាពទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនសម្រាប់ជនក្រីក្រការចម្លងមេរោគអេដស៍-2 ត្រូវបានកំណត់យ៉ាងច្រើនទៅឱ្យទ្វីបអាហ្រ្វិកខាងលិច។ [12]
រចនាសម្ព័ន្ធនិងហ្សែ
រូបភាពតូច|ស្តាំ មេរោគអេដស៍គឺមានភាពខុសគ្នានៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធពី retroviruses ផ្សេងទៀត។ វាគឺប្រហែលស្វ៊ែរ [13] ដោយមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល 120 Nm ប្រហែល 60 ដងតូចជាងកោសិកាឈាមក្រហមនៅឡើយទេដ៏ធំមួយសម្រាប់មេរោគ។ [14] វាត្រូវបានផ្សំឡើងពីរច្បាប់ចម្លងនៃ RNA តែជាប់ជាវិជ្ជមានដែលសរសេរក្រមសម្រាប់ ហ្សែនប្រាំបួនមេរោគបានរុំព័ទ្ធដោយ capsid សាជីសមាសភាព 2.000 ច្បាប់ចម្លងនៃ p24 ប្រូតេអ៊ីនមេរោគ។ [15] នេះបាន RNA តែជាប់គាំងត្រូវបានចងយ៉ាងតឹងរឹងទៅ nucleocapsid ប្រូតេអ៊ីន P7, អង់ស៊ីមនិងត្រូវការជាចាំបាច់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ virion នេះដូចជា transcriptase បញ្ច្រាស protease ribonuclease, និង integrase ។ ម៉ាទ្រីសសមាសភាពនៃ p17 ប្រូតេអ៊ីនមេរោគមួយជុំវិញ capsid ការធានាបូរណភាពនៃភាគល្អិត virion នេះ។ [15]
ក្រមសីលធម៌
ក្រមសីលធម៌ គឺជាផ្នែកមួយនៃទស្សនវិជ្ជា​ ដែលប្រឈមមុខដោះស្រាយអំពីបញ្ហាសីល សុជីវធ៌ម ដែលទាក់នឹងគំនិតពីររឺច្រើនខុសគ្នា។ ដូចជាស្ចែងរកភាព ខុស ឬ ត្រូវ ភាពល្អ ឬ អាក្រក់ គុណសម្បត្ត នឹង គុណវិប្បត្តជាដើម។
ឃុំស្រះជីក
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកភ្នំស្រុក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
គំរោងម៉ាន់ហាត់ថាន់
គំរោងម៉ាន់ហាត់ថាន់ គឺជាឈ្មោះគំរោងការណ៍​ក្នុងការ​អភិវឌ្ឍន៍​ផលិត​គ្រាប់បែកបរមាណូ​សំរាប់ប្រើក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ គំរោងការណ៍​នេះ​ដឹកនាំដោយ​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​មានការចូលរួម​ពីអង់គ្លេស​និងកាណាដា។
គំរោងការណ៍នេះ​ចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ១៩៣៩ គឺនៅពេលដែល លេអូ ស៊ីឡាដ​ ជំរុញអោយលោកអាល់បឺត អែងស្តែង ចុះហត្ថលេខា​លើសំបុត្រផ្ញើជូនប្រធានាធិបតីរ៉ូស្វែល ដើម្បីបង្ហាញ​ពីក្ដីបារម្ភ​របស់លោក​ថាពួកណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់​អាចកំពុង​អភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ គំរោង​ការណ៍​បរមាណូអាមេរិច​ចាប់ផ្ដើម​ឡើង​ក្នុងទ្រង់ទ្រាយ​តូច ក្នុងការសិក្សា​ពីលទ្ធភាព​ប្រើប្រាស់​ប្រតិកម្មបំបែកនុយក្លេអ៊ែរ​សំរាប់ប្រើ​ក្នុង​ពេលមានសង្គ្រាម។ ប៉ុន្តែ​គំរោងនេះ​បានរីកធំ​រហូតដល់​មានប្រើប្រាស់​កំលាំង​ពលកម្ម​ជាង​១៣ម៉ឺននាក់ និងចំណាយទឹកប្រាក់​ប្រមាណ ២ពាន់លាន​ដុល្លាអាមេរិច (សមាមាត្រនឹង​២២ពាន់លានដុល្លា​អាមេរិច​នាពេលបច្ចុប្បន្ន) គិតមកត្រឹម​ខែសីហា​ឆ្នាំ១៩៤៥។ ជាលទ្ធផល គេឃើញមាន​ការស្ថាបនា​ទីតាំងពិសោធ​និងផលិតជាច្រើន ដែលការសាងសង់និង​ដំណើរការ​ប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងសំងាត់បំផុត។
វិសមភាពប៊ូល
ក្នុងទ្រឹស្តីបទប្រូបាប វិសមភាពប៊ូល(Boole's inequality)ដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមលោក ចច​ ប៊ូល(George Boole) ពោលថា ចំពោះសំនុំរាប់បាន ប្រូបាបដែលយ៉ាងហោចណាស់ព្រឹត្តិការណ៍មួយកើតឡើង គឺមិនធំជាងផលបូកនៃប្រូបាបនៃព្រឹត្តិការណ៍នីមួយៗទេ ។
ចំពោះសំនុំរាប់បានមួយរបស់ព្រឹត្តិការណ៍ យើងបាន
វិសមភាពបុនហ្វែររ៉ូនី(Bonferroni inequalities)
វិសមភាពប៊ូលអាចត្រូវធ្វើអោយមានលក្ខណះទូទៅដើម្បីរក ចំនុចទាល់លើ​និងទាល់ក្រោម ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាវិសមភាពបុនហ្វែររ៉ូនី ចំពោះប្រូបាបនៃប្រជុំនៃព្រឹត្តិការណ៍
កំនត់ដោយ
ចំពោះ 2 < k ≤ n,
ដែលការបូកគឺយកគ្រប់ចំពោះk(ដែលមានលំដាប់តគ្នា)នៃចំនួនគត់ផ្សេងៗគ្នា ។
បើ k\, សេស k>1\,
បើ k\, គូ k ≥ 2
ស្ពានគីហ្សូណា
ស្ពានគីហ្សូណា (きずな橋, Kizuna bridge) គឺជាស្ពានមួយឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រក្រុងកំពង់ចាម នៃទីរួមខេត្តកំពង់ចាម។ ស្ពាននេះបានបើកសម្ភោធឲ្យប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ២០០១ ហើយក៏ជាស្ពានទី១ ដំបូងគេបំផុតដែលសាងសង់កាត់ទន្លេមេគង្គនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ការសាងសង់ស្ពាននេះ បានចំណាយទឹកប្រាក់ជាង ៥៦លានដុល្លារអាមេរិក ដែលជាជំនួយឥតចំណងពីរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន។ មានប្រវែង ១៥០០ម៉ែត ស្ពាននេះធ្លាប់ទទួលចំណាត់ថ្នាក់ជាស្ពានវែងជាងគេបង្អស់នៅកម្ពុជា រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២ ជាឆ្នាំដែលស្ពានកម្ពុជា-ថៃ ត្រូវបានកសាងនៅខេត្តកោះកុងដែលមានប្រវែង ១៩០០ម៉ែត។ ស្ពានគីហ្សូណា បានតភ្ជាប់តំបន់ភាគខាងកើត និងភាគខាងលិចប្រទេសកម្ពុជា តាមផ្លូវគោកជាលើកដំបូង។ ការសាងសង់ស្ពាននេះ បានចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ១៩៩៩ ហើយបានចំណាយរយៈពេល៣ឆ្នាំទើបរួចរាល់ជាស្ថាពរ។ មានមនុស្សប្រមាណជាង ១ម៉ឺននាក់បានចូលរួមក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ស្ពាននេះ។
មុននឹងមានស្ពាននេះ គមនាគមន៍គឺមានលក្ខណៈលំបាក ហើយយឺតយ៉ាវ។
ច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់
ច្បាប់​​ស្តីពី​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់ ត្រូវបាន​រដ្ឋសភាអនុម័តកាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០០១ នាសម័យប្រជុំ ពេញអង្គលើកទី៥ នីតិកាលទី២ ហើយដែលព្រឹទ្ធសភាបានអនុម័តយល់ស្របតាមលើទំរង់ និង គតិច្បាប់នេះទាំងស្រុង កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០១ នាសម័យប្រជុំពេញអង្គលើកទី៤ នីតិកាលទី១ ព្រមទាំងត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ ប្រកាសថាស្របនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ តាមសេចក្តីសំរេចលេខ ០៤២,០០៤,២០០១ កបធ.ច ចុះថ្ងៃទី០៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០១ ហើយដែលមានសេចក្តីទាំងស្រុងដូចតទៅ ៖
ជំពូកទី ១ បទប្បញ្ញត្តិទូទៅ
ឃុំ សង្កាត់នីមួយៗត្រូវមានក្រុមប្រឹក្សាមួយដែលត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសឡើង ដោយប្រជាពលរដ្ឋនៃឃុំសង្កាត់របស់ខ្លួនតាមការបោះឆ្នោតជាទូទៅ ជាសកល ដោយសេរ ត្រីមត្រូវ និង យតុធ្តិម៌ ដោយស្មើភាព ដោយ ចពោំះដោយសំងាត់ ស្របទៅតាមនីតិវិធីដូចមានចែងក្នុងច្បាប់នេះ ។
ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ទាំងអស់ត្រូវធ្វើឡើងរៀងរាល់ ៥ ឆ្នាំម្តង ។ ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹ ក្សាឃុំ សង្កាត់ទាំងអស់ ត្រូវរៀបចំធ្វើឡើងនៅថ្ងៃជាមួយគ្នា ។ កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោត ត្រូវកំណត់ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី តាមសំ ណើរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ។ការបោះឆ្នោតត្រូវធ្វើនៅថ្ងៃអាទិត្យ តែមួយថ្ងៃ ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវកាន់កាប់មុខតំណែងរបស់ខ្លួន រហូតទាល់តែមានក្រុមប្រឹក្សាថ្មី ដែលត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើស ឡើងចូលកាន់តំណែងជំនួស ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវបានបោះពុម្ពជ្រើសរើសឡើងទៅតាមប្រព័ន្ធសមាមាត្រ ដោយអ្នកបោះឆ្នោតដែល :
ចំនួនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ ដូចដែលបានចែងក្នុងមាត្រា ១២ នៃច្បាប់​ស្តីពី​ការ​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋបាល​ឃុំ ​សង្កាត់ ត្រូវកំណត់ដោយអនុក្រឹត្យ ក្នុងរយៈពេលយ៉ាងតិច ៩ ខែ មុនថ្ងៃបោះឆ្នោត ។
ជំពូកទី ២ ការគ្រប់គ្រងការបោះឆ្នោត
ជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ការចាត់ចែងរៀបចំ និង គ្រប់គ្រងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ការគ្រប់គ្រងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់​គឺ​ជា​សមត្ថកិច្ច​របស់​គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ដែលបានបង្កើតឡើងតាមច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំនាងរាស្ត្រ។គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវតែងតាំងគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត និងគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ។ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវមានការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ការិយាល័យបោះឆ្នោត ។ សមាសភាពការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ការិយាល័យបោះឆ្នោត ត្រូវតែងតាំងឡើងដោយគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។
សមាជិក និង មន្ត្រីគ្រប់រូបនៃគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គណកម្មការខេត្តរៀបចំការបោះឆ្នោត គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ការិយាល័យបោះឆ្នោតត្រូវប្រកាន់ជំហរអែករាជ្យ មិនលំអៀង និង ស្មោះត្រង់ក្នុងការអនុវត្ត អំនាច មុខងារ ភារកិច្ចរបស់ខ្លួន ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតមានអំនាច មុខងារ និង ភារកិច្ចដូចខាងក្រោម ៖
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវតែងតាំងសមាជិកគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត មន្ត្រីការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង មន្ត្រីការិយាល័យបោះឆ្នោតពីក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋ មន្ត្រីរា ជការ រឺ អ្នកមុខអ្នកការក្នុងខេត្ត ក្រុង ដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត លើកលែងតែ :
សមាសភាពគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតរួមមាន ប្រធានម្នាក់ អនុប្រធានម្នាក់ និងសមាជិកពីបី (៣) ទៅ ប្រាំ (៥) នាក់ ។ សមាសភាពគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតរួមមាន ប្រធានម្នាក់ អនុប្រធានម្នាក់ និងសមាជិកបី (៣) នាក់ ។សមា សភាពការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតរួមមាន ប្រធានម្នាក់ អនុប្រធានម្នាក់ លេខាធិការម្នាក់ និង ដែលមានសមាជិកពី ពីរ (២) នាក់ ទៅបួន (៤) នាក់ អាស្រ័យដោយគណកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតជាអ្នកកំនត់ សំរាប់ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតនីមួយៗ ។ សមាសភាពការិយាល័យបោះឆ្នោតរួមមាន ប្រធានម្នាក់ អនុប្រធានម្នាក់ លេខាធិការម្នាក់ ដែលមានសមាជិកពីពីរ (២) ទៅបួន (៤) នាក់ អា ស្រ័យដោយគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតជាអ្នកកំនត់ សំរាប់ការិយាល័យបោះឆ្នោតនីមួយៗ ។ សមាជិកគ្រប់រូបរបស់គណ កម្មការរៀបចំបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ មន្ត្រីនៃការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និងមន្ត្រីនៃការិយាល័យបោះឆ្នោតគឺ ជាមន្ត្រីបោះ ឆ្នោត ។ គណកម្មាធិការជាតុរៀបចំការបោះឆ្នោតអាចបង្កើត និងចាត់តាំងលេខាធិការដ្ឋានមួយជាជំនួយការអោយគណកម្មការខេត្តក្រុង រៀបចំការបោះឆ្នោត និង គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ។
ឋាន: បុព្វសិទ្ធិ និង ប្រាក់បំនាច់របស់ប្រធាន អនុប្រធាន សមាជិក និង អគ្គលេខាធិការរបស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការ បោះឆ្នោត និង គណកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ព្រមទាំងបុគ្គលិកទាំងអស់ត្រូវបានកំនត់ស្របតាមបទប្បញ្ញត្តិ ដូចមាន ចែងក្នុងមាត្រា ៣០ និងមាត្រា ៣១ នៃច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំនាងរាស្ត្រ ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត មានសិទ្ធិប្រគល់អំនាច មុខងារ ភារកិច្ចណាមួយរបស់ខ្លួន តាមបទបញ្ជាទៅអោយ គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ការិយាល័ យបោះឆ្នោត រឺមន្ត្រីបោះឆ្នោតណាម្នាក់ដែលបានទទួលការតែងតាំង ។ សេចក្តីយោងណាមួយក្នុងច្បាប់នេះទៅគណកម្មាធិការរៀបចំការ បោះឆ្នោត ក៏ត្រូវយោងផងដែរទៅដល់សមាជិកនៃគណកម្មការ រឺ មន្ត្រីបោះឆ្នោតម្នាក់ ដែលគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត បាន ប្រគល់អំនាចមុខងារ និងភារកិច្ចអោយ ។
គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោ ត ការិយាល័យបោះឆ្នោត ត្រូវបំពេញមុខងារ ភារកិច្ច និង អំនាចផ្សេងៗ ដែលច្បាប់នេះ រឺ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតបានប្រ គល់អោយ ។
អាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការងារសន្តិសុខ សន្ដាប់ធ្នាប់សាធារណ និងការងារដទៃទៀតត្រូវផ្តល់ កិច្ចសហការដល់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត និង គណកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ការិយាល័យចុះឈ្មោះ អ្នកបោះឆ្នោត ព្រមទាំងការិយាល័យបោះឆ្នោត ដើម្បីរក្សាសុវត្ថិភាព សន្តិសុខ និង សន្ដាប់ធ្នាប់សាធារណ ក្នុងសម័យបោះឆ្នោត និង ក្រោ យសម័យបោះឆ្នោត ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត មានសិទ្ធិតែងតាំងគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត រឺ គណកម្មការឃុំ ស ង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត រឺ សមាសភាពការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត រឺ សមាសភាពការិយាល័យបោះឆ្នោតក្នុងរយពេលមានកំនត់ នៅពេលណាមួយបន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោត ក្នុងគោលបំនងគ្រប់គ្រង និង ចាត់ចែងការបោះឆ្នោតឡើងវិញ រឺ បោះឆ្នោតសារជាថ្មី រឺ ធ្វើបច្ចុប្ប ន្នភាពបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ។
ជំពូកទី ៣ សិទ្ធិចុះឈ្មោះ និង សិទ្ធិបោះឆ្នោត
ដើម្បីមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត ប្រជាពលរដ្ឋទាំងពីរភេទត្រូវមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ ស ង្កាត់ និង មានប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោត ។ ដើម្បីមានសិទ្ធិចុះឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ប្រជាពលរដ្ឋ ទាំងពីរភេទ ត្រូវបំពេញល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចខាងក្រោមនេះ ៖ ទីលំនៅរបស់ជនណាម្នាក់ក្នុងឃុំ សង្កាត់ណាមួយ គឺជាទីកន្លែងដែលជននោះធ្លាប់រស់នៅជាធម្មតា ហើយតែងតែវិលត្រលប់មកទីកន្លែង នោះវិញ បន្ទាប់ពីអវត្តមានជាបណ្តោះអាសន្នមួយរយមក ។
ហាមចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត រឺ បោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ប្រសិនបើជននោះ :
ជំពូកទី ៤ ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត និង ការបែងចែកអាសន
ុំ ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវអនុវត្តតាមប្រព័ន្ធសមាមាត្រ ដោយបែងចែកអាសនតាមមធ្យ មភាគខ្ពស់បំផុត ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ២៣ និង មាត្រា ២៧ នៃច្បាប់នេះ ។ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវជ្រើសរើសចេញពីបញ្ជីបេ ក្ខជនរបស់គណបក្សនយោបាយ ដែលត្រូវបានជាប់ឆ្នោតនៅក្នុងឃំ សុង្កាត់នោះ ។
ចំនួនអាសននៃក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវស្មើគ្នានឹងចំនួនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ដែលត្រូវបានកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យ អនុលោមតាមច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ ។
អាសននៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវបែងចែកដោយផ្អែកលើចំនួនអាសន និង លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត តាមជំហានទាំង ឡាយដូចខាងក្រោម ៖ ក្នុងករណីនៅសល់អាសនចំនួនមួយដែលត្រូវបែងចែក បន្ទាប់ពីបានគណនាតាមរូបមន្តក្នុងជំហានទី៣ សំរាប់បញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សន យបាយ ដែលមានលក្ខណសម្បត្តិទាំងអស់ អាសននោះត្រូវបែងចែកទៅអោយបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយ ដែលមានមធ្យមភា គខ្ពស់បំផុត ។ ក្នុងករណីនៅសល់អាសនច្រើនជាងមួយ ដែលត្រូវបែងចែកត្រូវអនុវត្តតាមរូបមន្តក្នុងជំហានទី៣ ហើយ អាសនចំនួនមួយ ត្រូវបែងចែកទៅអោយបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយណា ដែលមានមធ្យមភាគខ្ពស់បំផុត ។ បន្ទាប់មកត្រូវអនុវត្តតាមរូបមន្តម្តង ទៀតដោយបង្កើនតំលៃ អទ ចំនួន១ ចំពោះបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយ ដែលបានទទួលអាសនចំនួនមួយ ក្នុងការអនុវត្តរូបមន្តលើ កទីមួយ។ ដូច្នេះអាសនចំនួនមួយ ត្រូវផ្តល់ទៅអោយបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយ ដែលមានមធ្យមភាគខ្ពស់បំផុតក្នុងការអនុវត្តរូ បមន្តលើកទីពីរ ។ ក្នុងករណីនៅសល់អាសនត្រូវបែងចែកបន្តទៀតនោះ ការគណនាត្រូវធ្វើតាមរបៀបដដែលដោយបែងចែកម្តងមួយ អាសនជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់អាសនដែលនៅសល់ ។
អ្នកជាប់ឆ្នោតទាំងអស់ ត្រូវបានស្រង់ចេញពីបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយជាប់ឆ្នោត តាមចំនួនស្មើគ្នា នឹងចំនួនអាសន នៃបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយជាប់ឆ្នោត តាមការគណនាក្នុងមាត្រា ២៣ នៃច្បាប់នេះ ។ ឈ្មោះអ្នកជាប់ឆ្នោតត្រូវស្រង់តាមលំ ដាប់លេខរៀងពីលើមកក្រោម តាមបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយជាប់ឆ្នោតនីមួយៗ ។
ឃុំ សង្កាត់ណាដែលមានបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយតែមួយគត់ ដែលត្រូវបានយល់ព្រមអោយចុះបញ្ជី ឃុំ សង្កាត់ នោះក៏ត្រូវធ្វើការបោះឆ្នោតដែរ ។ ឈ្មោះបេក្ខជនត្រូវស្រង់ចេញពីបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយតែមួយនោះ តាមលំដាប់លេខរៀ ងពីលើមកក្រោម រហូតដល់គ្រប់អាសននៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សា ។
ឈ្មោះបេក្ខជនណា ដែលបានស្រង់ចេញពីបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយជាប់ឆ្នោតក្នុងឃុំ សង្កាត់ និងត្រូវបានតែងតាំង ជាសមាជិក ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់រួចហើយ បេក្ខជននោះត្រូវលុបឈ្មោះចេញពីបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយ ។
ក្នុងករណីគណបក្សនយោបាយណាមួយបោះបង់ចោលអាសនដែលខ្លួនទទួលបាន គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបែងចែកអាសនដែលបោះបង់ចោលនោះ ទៅអោយបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយផ្សេងទៀតដែលមានអាសននៅក្នុងក្រុមប្រឹ ក្សា ក្នុងអំឡុងពេលយ៉ាងយូរដប់បួន (១៤)ថ្ងៃ ដោយធ្វើប្រមាណវិធីតាមជំហានទាំងឡាយដូចខាងក្រោម : វិធីសាស្ត្រដូចមានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌទី៧ និង ទី៨ នៃមាត្រា ២៣ ត្រូវអនុវត្តចំពោះការគណនាក្នុងជំហានទី៣ និងការគណនាជាបន្តបន្ទាប់ទៀត ។
ក្នុងករណីគណនាតាមរូបមន្តដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ២៣ និងមាត្រា ២៧ នៃច្បាប់នេះ មានលទ្ធផលស្មើគ្នា រវាងបញ្ជីបេក្ខជន នៃគណបក្សនយោបាយមួយចំនួន ដែលមិនអាចកំនត់អោយបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយណាមួយបានទទួលអាសនដែលត្រូវបែង ចែក គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវអនុវត្តវិធីចាប់ឆ្នោត ដើម្បីកំនត់យ់កបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយឈ្នះឆ្នោត ។ វិធីចាប់ឆ្នោត ត្រូវដំនើរការតាមនីតិវិធី ដែលកំនត់ដោយបទបញ្ជារបស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។
ជំពូកទី ៥ ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និង​ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវរៀបចំបង្កើតការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតចំនួនមួយ រឺ ច្រើនក្នុងឃុំ សង្កា ត់នីមួយៗ ។ ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតនីមួយៗត្រូវបម្រើអោយតំបន់មួយដែលបានកំនត់ ។ ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោ ត និង តំបន់ដែលការិយាល័យនោះបម្រើត្រូវស្ថិតនៅក្នុងព្រំប្រទល់ឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ។
ការរៀបចំការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតត្រូវគោរពតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃច្បាប់នេះ និង ល័ក្ខខ័ណ្ឌ ដែលមានចែងក្នុងវាក្យ ខ័ណ្ឌទី ២ មាត្រា ៤៦ នៃច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំនាងរាស្ត្រ ។ ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតមួយត្រូវធ្វើការចុះឈ្មោះ អ្នកមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតយ៉ាងច្រើនប្រាំមួយរយនាក់ (៦០០)នាក់ លើកលែងតែមានសំរេចផ្សេងពីនេះរបស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការ បោះឆ្នោត ប៉ុន្តែការសំរេចរបស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតមិនត្រូវអោយមានអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតលើសពីប្រាំពីររយ (៧០០)នាក់ឡើយ។ ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតត្រូវផ្អែកទៅលើការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ដែលបានបង្កើតឡើងសំរា ប់ការបោះឆ្នោតចុងក្រោយ ។ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត មានសិទ្ធិធ្វើការកែសំរួលការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និងតំបន់ ដែលការិយាល័យនេះបម្រើបាន ក្នុងករណីមានការប្រែប្រួលប្រជាសាស្ត្រ និងភូមសិស្ត្រា ។ ការកែសំរួលការិយាល័យចុះឈ្មោះ អ្នកបោះឆ្នោត ត្រូវធ្វើឡើងយ៉ាងតិចដប់ប្រាំ (១៥)ថ្ងៃ មុនកាលបរិច្ឆេទនៃការចាប់ផ្តើមពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ចុះឈ្មោះអ្នក បោះឆ្នោត ។
ជនគ្រប់រូបអាចស្នើសុំពីគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតនូវបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ទីតាំងការិយាល័យចុះ ឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតផ្លូវការមួយ រឺ ច្រើននៅក្នុងឃុំ សង្កាត់ដោយបង់ថ្លៃត្រឹមតំលៃផលិត ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវបង្កើតតាមបទបញ្ជា និង នីតិវិធីនូវការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតចំនួនមួ យ រឺ ច្រើន សំរាប់ឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ ។ ការិយាល័យបោះឆ្នោតនីមួយៗ និងតំបន់ដែលការិយាល័យនេះបម្រើត្រូវដូចគ្នានឹងការិយាល័យចុះ ឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ដែលបានបង្កើតឡើងស្របតាមមាត្រា ២៩ និងមាត្រា ៣០ នៃច្បាប់នេះ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណនូវឈ្មោះទីតាំងនៃការិយាល័យបោះឆ្នោតនីមួយៗ នៅ ការិយាល័យបោះឆ្នោត និង នៅទីស្នាក់ការគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ចាប់តាំងពីកាលបរិច្ឆេទនៃការចុះបញ្ជីបេក្ខជនរហូ តដល់ពេលបិទការិយាល័យបោះឆ្នោតក្នុងថ្ងៃបោះឆ្នោត ។
ការរាប់សន្លឹកឆ្នោតត្រូវធ្វើឡើងនៅនឹងការិយាល័យបោះឆ្នោត ។ ការិយាល័យបោះឆ្នោត ជាការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត ។ ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត ជាកន្លែងរាប់សន្លឹកឆ្នោត និង ជាកន្លែងប្រកាសលទ្ធផលបណ្តោះអាសន្ន នៃការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ។
គ្រប់ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត គ្រប់ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងគ្រប់ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោតត្រូវមានបរិវេ ណខាងក្នុងដែលដៅសំគាល់ដោយគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។ បរិវេណខាងក្នុងជាតំបន់ដែលជុំវិញការិយាល័យចុះឈ្មោះ អ្នកបោះឆ្នោត រឺ ការិយាល័យបោះឆ្នោត រឺ ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត ខ័ណ្ឌដោយវ័ណ្ឌមណ្ឌលមួយដែលមានកាំប្រវែងយ៉ាងតិចដប់ប្រាំ (១៥) ម៉ែត្រ ។ បរិវេណខាងក្នុងត្រូវរៀបចំអោយមានច្រកចេញមួយ និង ច្រកចូលមួយ។
គ្រប់ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត គ្រប់ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងគ្រប់ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត ត្រូវមានបរិវេ ណខាងក្រៅ ដែលដៅសំគាល់ដោយគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។ បរិវេណខាងក្រៅជាតំបន់ដែលនៅជុំវិញការិយាល័យ នោះ ខ័ណ្ឌដោយវ័ណ្ឌមណ្ឌលមួយដែលមានកាំប្រវែងមួយរយ (១០០)ម៉ែត្រ រឺ មានទំរង់ផ្សេង រឺ មានកាំតូចជាង ស្របទៅតាមស្ថានភាព ជាក់ស្តែង នៃបរិវេណខាងក្រៅរបស់ការិយាល័យនីមួយៗនោះ ។
ហាមយកអាវុធ ជាតិផ្ទុះ រឺ សារជាតិ និង វត្ថុប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗចូលទៅក្នុងបរិវេណខាងក្រៅ បរិវេណខាងក្នុង និ ង ក្នុងការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត ព្រមទាំងការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោតលើកលែងក្នុងករណីដែលមានជ នណាបង្កការអុកលុកក្នុងបរិវេណខាងក្រៅ បរិវេណខាងក្នុង និង ក្នុងការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត ការិយាល័ យរាប់សន្លឹកឆ្នោត ប្រធានគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត និង ប្រធានគណកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់មាន ភារកិច្ចស្នើសុំអន្តរាគមន៍ពីអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ស្របតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ១៧ នៃច្បាប់នេះ ។
ត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយចូលក្នុងការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង បរិវេណខាងក្នុង នូវជនទាំងឡាយដូចខាងក្រោម :
ត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយចូលក្នុងការិយាល័យបោះឆ្នោត និង បរិវេណខាងក្នុង នូវជនទាំងឡាយដូចខាងក្រោម : ហាមជនគ្រប់រូបចូលក្នុងការិយាល័យបោះឆ្នោតមុនចាប់ផ្តើមការបោះឆ្នោត រឺ ក្រោយបិទការបោះឆ្នោត ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតជាលាយ លក្ខណ៍អក្សរពីគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។
ត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយចូលក្នុងការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត និង បរិវេណខាងក្នុងនូវជនទាំងឡាយដូចខាងក្រោម : ហាមជនគ្រប់រូបចូលក្នុងការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត មុនពេលចាប់ផ្តើមការរាប់សន្លឹកឆ្នោត រឺ ក្រោយពេល ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ពីគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។
សកម្មភាពទាំងឡាយដូចខាងក្រោម ត្រូវហាមឃាត់នៅក្នុងការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត បរិវេណខាងក្នុង និង បរិវេ ណខាងក្រៅ :
សកម្មភាពទាំងឡាយដូចខាងក្រោម ត្រូវហាមឃាត់នៅក្នុងការិយាល័យបោះឆ្នោត បរិវេណខាងក្នុង និង បរិវេណខាងក្រៅ :
សកម្មភាពទាំងឡាយដូចខាងក្រោម ត្រូវហាមឃាត់នៅក្នុងការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត បរិវេណខាងក្នុង និង បរិវេណខាងក្រៅ :
ជនគ្រប់រូបដែលមានវត្តមាននៅក្នុងការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោ ត និង នៅបរិវេណខាងក្នុងនៃការិយាល័យទាំងនោះ ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមអំនាចគ្រប់គ្រង និង ណែនាំរបស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការ បោះឆ្នោត ស្របតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃច្បាប់នេះ ។
ជំពូកទី ៦ បញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់
ឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ ត្រូវមានបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ដែលរៀបចំឡើងដោយ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។
បញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ត្រូវរៀបចំអោយបានយ៉ាងតិចកៅសិប (៩០)ថ្ងៃមុនថ្ងៃ បោះឆ្នោត ។នាយករដ្ឋមន្ត្រីកំនត់កាលបរិច្ឆេទសំរាប់ការចាប់ផ្តើមពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតតាមសំនើ របស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ។ រយពេលនៃការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតសំរាប់ឃុំ សង្កាត់នីមួយៗមិន ត្រូវតិចជាងដប់ប្រាំ (១៥) ថ្ងៃឡើយដោយគិតទាំងថ្ងៃសៅរ៍ និង ថ្ងៃអាទិត្យផង ។ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវកំនត់នូវរយ ពេល សំរាប់ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និងចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតសំរាប់ឃុំ សង្កាត់នានា និង កំនត់ប្រតិទិនសំរាប់ពិនិត្យបញ្ជី ឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតតាមការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតចំណុះឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ ។ គណកម្មាធិការជាតិ រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណនូវកាលបរិច្ឆេទ និង ប្រតិទិននេះដល់ឃុំ សង្កាត់ទាំងអស់ក្នុងរយពេលយ៉ាងតិចបី (៣)ថ្ងៃ មុនចាប់ផ្តើមការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ។
បញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ត្រូវធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពលើបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតចុងក្រោយតាម ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតចំណុះឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ ។
ក្នុងការរៀបចំបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតមានភារ កិច្ចទទួលខុសត្រូវ :
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទ ដែលមានបំនងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ត្រូវទៅបង្ហាញ ខ្លួននៅការិយាល័យ ចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតក្នុងឃុំ សង្កាត់ដែលខ្លួនរស់នៅ ។ ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ៗត្រូវមានឈ្មោះតែមួយនៅក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត នៃការិយាល័យបោះឆ្នោតតែមួយគត់
ពេលបង្ហាញខ្លួនដើម្បីចុះឈ្មោះនៅការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទត្រូវ :
ដើម្បីបញ្ជាក់នូវអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួន ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបង្ហាញអែកសារ រឺ សំអាងណាមួយដូចខាងក្រោម : អ្នកសុំចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតអាចកំនត់អត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនបាន ដោយការធានាអះអាងរបស់អ្នកមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតពីររូប ក្នុងឃុំ សង្កាត់ នោះ ធ្វើឡើងនៅចំពោះមុខមន្ត្រីចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតដោយបញ្ជាក់ថាអ្នកសុំចុះឈ្មោះនោះពិត ជាមនុស្សដូចដែលសាម៉ីខ្លួនបានបញ្ជាក់អះ អាងមែន ។
ដើម្បីបញ្ជាក់ថាខ្លួនជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរត្រូវបង្ហាញអែកសារណាមួយក្នុងចំណោមអែកសារដូចខាងក្រោម : នោះ ។
ដើម្បីបញ្ជាក់ថាខ្លួនមានអាយុយ៉ាងតិច ១៨ឆ្នាំ គិតមកទល់ថ្ងៃបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវ បង្ហាញអែកសារ រឺសំអាងណាមួយដូចខាងក្រោមនេះ :
ដើម្បីបញ្ជាក់ថាខ្លួនពិតជាមានលំនៅ នៅក្នុងឃុំ សង្កាត់ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបង្ហាញអែកសារណាមួយដូចខាងក្រោមនេះ :
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលមានលំនៅច្រើនជាងមួយកន្លែងនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា ត្រូវជ្រើសរើសយកកន្លែងតែមួយគត់ ដើម្បច៉ីះឈ្មោះជាអ្នកបោះឆ្នោត ។
អ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតដែលជាជនពិការ មិនអាចចុះឈ្មោះដោយខ្លួនអែងបាន មានសិទ្ធិជ្រើសរើសអ្នកជំនួយម្នាក់ជានីតិជន ទៅជាមួយ រឺ អាចសុំជំនួយពីប្រធានការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ។
ដើម្បីធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពលើបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតចុងក្រោយ សំរាប់រៀបចំបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ប្រជាពលរដ្ឋដែលធ្លាប់បានចុះឈ្មោះចុងក្រោយនោះ ត្រូវទៅបង្ហាញខ្លួននៅការិយាល័យចុះឈ្មោះដែលខ្លួនបានចុះឈ្មោះបោះ ឆ្នោតចុងក្រោយ ដោយភ្ជាប់ជាមួយនូវប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោត ដែលផ្តល់អោយដោយគណកម្មាធិការជាតិ រៀបចំការបោះឆ្នោត និង អែកសារ រឺ សំអាងដូចមានចែងក្នុងមាត្រា៥៧ នៃច្បាប់នេះ ។ ផ្អែកលើបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតចុងក្រោយ ដែ លផ្តល់ជូនដោយគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត មន្ត្រីចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតត្រូវ :
ក្នុងករណីអ្នកសុំចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ធ្លាប់បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតចុងក្រោយ និង មានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត នៅការិយាល័យដែលកំពុងសុំចុះឈ្មោះនោះប្រាកដមែន ប៉ុន្តែប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោតរបស់សាម៉ីខ្លួនត្រូវបាត់ រឺខូចមិនអាចប្រើប្រាស់បាន មន្ត្រីចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតត្រូវ :
ក្នុងករណីអ្នកសុំចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបំពេញបានត្រឹមត្រូវ តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងមាត្រា៦២ នៃច្បាប់នេះមន្ត្រីចុះឈ្មោះ បោះឆ្នោតត្រូវ :
ក្នុងករណីអ្នកសុំចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបំពេញបានត្រឹមត្រូវ តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៦៤ នៃច្បាប់នេះមន្ត្រីចុះឈ្មោះ បោះឆ្នោតត្រូវ :
ដើម្បីមានសិទ្ធិចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ប្រជាពលរដ្ឋដែលអះអាងថា ធ្លាប់បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនៅការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នក បោះឆ្នោតនៃឃុំ សង្កាត់ណាមួយ ប៉ុន្តែប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោតរបស់ខ្លួនត្រូវបាត់ រឺ ខូចមិនអាចប្រើប្រាស់បាន ហើយបច្ចុប្បន្នសាម៉ីខ្លួនឈប់រស់នៅក្នុងឃុំ សង្កាត់នោះតទៅទៀត និង ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានអាយុ ១៨ ឆ្នាំគិតមកទល់ថ្ងៃបោះឆ្នោតជ្រើ សរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ព្រមទាំងប្រជាពលរដ្ឋដែលពុំបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតពីមុនមកត្រូវបំពេញនូវល័ក្ខខ័ណ្ឌ ដូចមានចែងក្នុងមា ត្រា ៥២ ៥៣ ៥៤ ៥៥ ៥៦ ៥៧ និង មាត្រា ៥៨ នៃច្បាប់នេះ ។ ក្នុងករណីអ្នកសុំចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត បានបំពេញបានត្រឹមត្រូវតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌ ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៥២ ៥៣ ៥៤ ៥៥ ៥៦ ៥៧ និង មាត្រា ៥៨ នៃច្បាប់នេះ មន្ត្រីចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតត្រូវ :
មិនត្រូវចុះឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាតបា់នឡើយ ចំពោះជនណាមួយដែលមិនបានបំ ពេញល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៥២ ៥៣ ៥៤ ៥៥ ៥៦ ៥៧ ៥៨ ៦០ ៦២ ៦៤ និង មាត្រា ៦៦ នៃច្បាប់នេះ ។ ក្នុងករណីខាងលើនេះ ម ន្ត្រីចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតត្រូវ :
អ្នកសុំចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ដែលបានបដិសេធមិនអោយចុះឈ្មោះ ដោយមន្ត្រីចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតតាមការិយាល័យចុះឈ្មោះ អ្នកបោះឆ្នោតណាមួយ សាមីជន រឺ តំនាងមានសិទ្ធិប្តឹងតវ៉ាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរទៅគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតតាមទំ រង់បែបបទដែលកំនត់ក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរប្រាំ (៥)ថ្ងៃ ។
ក្នុងករណីគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត បានសំរេចយល់ព្រមតាមការប្តឹងតវ៉ា គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំ ការបោះឆ្នោត ត្រូវចារយល់ព្រម និង ចុះហត្ថលេខាលើទំរង់បែបបទប្តឹងតវ៉ា ហើយប្រគល់មួយច្បាប់ជូនអ្នកប្តឹងតវ៉ា និងរក្សាទុកជាអែក សារមួយច្បាប់ ។ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវ :
ក្នុងករណីគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត បដិសេធលើការប្តឹងតវ៉ា គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវ :
គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបើកសវនាការជាសាធារណក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរប្រាំ (៥)ថ្ងៃបន្ទាប់ពីបានទ ទួលទំរង់បែបបទប្តឹងតវ៉ា ។ គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបិទផ្សាយជាសាធារណនៅទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួននូវកាលបរិ ច្ឆេទ ពេលវេលា និង ទីកន្លែង ដែលនឹងត្រូវបើកសវនាការខាងលើនេះ ។ សេចក្តីសំរេចរបស់គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោ តជាសេចក្តីសំរេចចុងក្រោយ ។
ក្នុងករណីគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតបានសំរេចយល់ព្រមតាមការប្តឹងតវ៉ា គណកម្មការខេត្តក្រុងរៀបចំ ការបោះឆ្នោតត្រូវ ចារយល់ព្រម និង ចុះហត្ថលេខាលើទំរង់បែបបទប្តឹងតវ៉ា ហើយប្រគល់ជូនអ្នកប្តឹងតវ៉ាមួយច្បាប់ ចំលងជូន គណកម្ម ការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតមួយច្បាប់ និងរក្សាទុកជាអែកសារមួយច្បាប់ ។
គណកម្មការឃុំ សង្កាតរៀ់បចំការបោះឆ្នោតត្រូវ :
ក្នុងករណីគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត បដិសេធការប្តឹងតវ៉ា គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវ :
បន្ទាប់ពីបញ្ចប់រយពេលនៃការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ហើយការប្តឹងតវ៉ាទាំងអស់ក៏ត្រូវដោះស្រាយរួចរាល់ជាស្ថាពរ គណ កម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវកំនត់កាលបរិច្ឆេទ និង រយពេលសំរាប់ការបិទផ្សាយជាសាធារណនូវបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ដំបូង នៅតាមការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតក្នុងឃុំ សង្កាត់ និង នៅទីស្នាក់ការគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ។ ជន គ្រប់រូបមានសិទ្ធិប្តឹងតវ៉ា រឺ ប្តឹងជំទាស់ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ទៅគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតទាក់ទងទៅនឹងបញ្ជីឈ្មោះ អ្នកបោះឆ្នោតដំបូងនេះ ក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរប្រាំ (៥)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីរយពេលបិទផ្សាយជាសាធារណ ។
ពាក្យប្តឹងតវ៉ា អាចធ្វើឡើងអំពីការបាត់ឈ្មោះជនណាម្នាក់ពីក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត រឺ មានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះ ឆ្នោត ប៉ុន្តែកត់ត្រាមិនច្បាស់លាស់ ទៅតាមករណីដូចខាងក្រោម :
គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបើកសវនាការជាសាធារណ ក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរបី (៣)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបាន ទទួលពាក្យបន្ដឹង ។ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបិទផ្សាយជាសាធារណនៅទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួននូវ :
ក្នុងករណី គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតយល់ព្រមតាមការប្តឹងតវ៉ា គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះ ឆ្នោត ត្រូវចារយល់ព្រម និង ចុះហត្ថលេខាលើទំរង់បែបបទប្តឹងតវ៉ា និង រក្សាទុកជាអែកសារមួយច្បាប់រួចហើយត្រូវចុះឈ្មោះអ្នកសុំចុះ ឈ្មោះនោះជាបន្ទាន់ទៅក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៧០ នៃច្បាប់នេះ ។
ក្នុងករណីគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត បដិសេធលើបន្ដឹងតវ៉ា គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវអនុវត្ដបែបបទ និង នីតិវិធី ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៧១ នៃច្បាប់នេះ ។
ក្នុងករណីគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត បដិសេធការបន្ដឹងជំទាស់ណាមួយ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការ បោះឆ្នោតត្រូវ :
ករណីគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត បានសំរេចយល់ព្រមតាមពាក្យបន្ដឹងជំទាស់ណាមួយគណកម្មការឃុំ ស ង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវ :
ការប្តឹងតវ៉ា រឺ ការប្តឹងជំទាស់ ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៨១ ៨២ និង មាត្រា ៨៣ នៃច្បាប់នេះ ត្រូវធ្វើជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ តាម ទំរង់បែបបទដែលកំនត់ជូនផ្ទាល់ទៅគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរប្រាំ (៥)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបានទទួលសេ ចក្តីសំរេចរបស់គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ។ សេចក្តីសំរេចរបស់គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ជាសេច ក្តីសំរេចចុងក្រោយ ។
គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបើកសវនាការជាសាធារណ ក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរប្រាំ (៥)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបាន ទទួលទំរង់បែបបទបន្ដឹងនោះ ។ គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវចាត់អោយបិទផ្សាយជាសាធារណនៅទីស្នាក់ការរបស់ ខ្លួននូវ :
ក្នុងករណីគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតយល់ព្រមតាមការប្តឹងតវ៉ារបស់ជនណាម្នាក់ គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀ បចំការបោះឆ្នោតត្រូវចារយល់ព្រម និង ចុះហត្ថលេខាលើទំរង់បែបបទប្តឹងតវ៉ា ហើយជូនអ្នកប្តឹងតវ៉ាមួយច្បាប់ ចំលងជូនគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតពាក់ព័ន្ធមួយច្បាប់ និង រក្សាទុកជាអែកសារមួយច្បាប់ ។ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវចុះ ឈ្មោះអ្នកសុំចុះឈ្មោះនោះជាបន្ទាន់ ទៅក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៧៤ នៃច្បាប់នេះ ។
ក្នុងករណីគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតបដិសេធការប្តឹងតវ៉ារបស់ជនណាម្នាក់ គណកម្មការ ត្រូវអនុវត្តនូវបែ បបទ និង នីតិវិធីដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៧៥ នៃច្បាប់នេះ ។
ក្នុងករណីគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតសំរេចយល់ព្រមតាមការប្តឹងជំទាស់របស់ជនណាម្នាក់ រឺបដិសេធការ ប្តឹងតវ៉ារបស់ជនដែលត្រូវគេប្តឹងជំទាស់ណាមួយ គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវចារយល់ព្រម និង ចុះហត្ថលេខាលើទំ រង់បែបបទប្តឹងជំទាស់ រឺ ប្តឹងតវ៉ាជូនអ្នកប្តឹងនោះមួយច្បាប់ ចំលងជូនគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតពាក់ព័ន្ធមួយច្បាប់ និង រក្សាទុកជាអែកសារមួយច្បាប់ ។ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវបដិសេធការចុះឈ្មោះជនដែលត្រូវគេប្តឹងជំទាស់ ហើ យត្រូវលុបឈ្មោះជននោះចេញពីបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ព្រមទាំងដកហូត និង បដិសេធប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះ ឆ្នោតរបស់ជននោះ ។ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវផ្ញើអែកសារពាក់ព័ន្ធនឹងការលុបឈ្មោះជននោះជូនគណកម្មការ ខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ។
បន្ទាប់ពីការប្តឹងតវ៉ា និង ការប្តឹងជំទាស់ទាំងអស់នៃឃុំ សង្កាត់ ត្រូវបានដោះស្រាយតាមលំដាប់ថ្នាក់រួចរាល់ជាស្ថាពរ គណក ម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវ :
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវចំលងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតផ្លូវការសំរាប់ការិយាល័យចុះ ឈ្មោះបោះឆ្នោត ផ្លូវការនីមួយៗ និង បិទផ្សាយជាសាធារណ នូវបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជាផ្លូវការនេះ នៅតាមការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង នៅ ទីស្នាក់ការគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតទៅតាមកាលបរិច្ឆេទ និង ពេលវេលាដែលបានកំនត់ដោយគណកម្មាធិការជាតិរៀ បចំការបោះឆ្នោត ។
ជនណាដែលមានប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោតរបស់អ្នកបោះឆ្នោតដែលស្លាប់ ត្រូវប្រគល់ប័ណ្ណបោះ ឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោតនោះ ដល់គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតដើម្បីមោឃភាព ។ គណកម្មការឃុំ ស ង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវរៀបចំបញ្ជីមួយសំរាប់អ្នកដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតដែលស្លាប់ ហើយត្រូវចារលើឈ្មោះ ជននោះថាស្លាប់ក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតដែលនឹង ត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងពេលបោះឆ្នោត ។គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះ ឆ្នោតត្រូវរាយការណ៍ទៅគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត តាមរយគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត អំពីឈ្មោះអ្នកដែ លស្លាប់នោះ ដោយភ្ជាប់ជាមួយប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោតរបស់អ្នកស្លាប់នោះផង ។
ក្នុងការរៀបចំបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតនៃការិយាល័យបោះឆ្នោតនីមួយៗ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវ : បញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតអាចត្រូវធ្វើការកែសំរួល និង ដាក់បញ្ចូលគ្នាជាមួយបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតដទៃទៀត ដើម្បីបង្កើតបញ្ជីរួមមួយ សំរាប់ថ្នាក់ឃុំ សង្កាត់ រឺ ថ្នាក់ខេត្ត ក្រុង រឺ ថ្នាក់ជាតិស្របតាមច្បាប់កំនត់ ។គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវចាត់អោយធ្វើ បច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតខាងលើនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។
ជំពូកទី៧ ការចុះបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយ​សំរាប់ឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់
ប្រជាពលរដ្ឋទាំងពីរភេទដែលមានបំនងឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនសំរាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ត្រូវបំ ពេញល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចខាងក្រោម :
ហាមឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ :
មន្ត្រីរាជការស៊ីវិល មន្ត្រីតុលាការរ កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នគរបាលជាតិដែលមានបំនងឈរឈ្មោះជា បេក្ខជនបោះឆ្នោត ជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ត្រូវដាក់ពាក្យសុំច្បាប់ឈប់ពិសេសយ៉ាងតិចប្រាំពីរ (៧)ថ្ងៃមុនថ្ងៃ បើកយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោត រហូតដល់ថ្ងៃប្រកាសលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតជាផ្លូវការ ។ ប្រសិនបើសាមីខ្លួនជាប់ឆ្នោត សាមីខ្លួនត្រូវធ្វើពាក្យសុំតាមឋានានុក្រមទៅសា មីក្រសួង រឺ សាមីអង្គភាពទៅ បំរើការក្រៅក្របខ័ណ្ឌដើមក្នុងរយពេលអាណត្តិរបស់ខ្លួន ក្នុងឋាន:នេះសាម៉ីខ្លួនត្រូវមានសិទ្ធិឡើងថ្នាក់ និង រក្សា អតីតភាពការងារសំរាប់ទទួលសោធននិវត្តន៍ ។ នៅពេលចប់អាណត្តិជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ សាម៉ីខ្លួនអាចសុំត្រលប់មកបំ រើការនៅក្រសួង រឺ អង្គភាពដើមវិញ ប៉ុន្តែមុខងារអាស្រ័យសាមីក្រសួង រឺ សាមីអង្គភាពជាអ្នកសំរេច ។
បន្ទាប់ពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីកំនត់កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌ ដូចមានចែងក្នុង មាត្រា ៣ នៃច្បាប់នេះ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងឃុំ សង្កាត់ នីមួយៗនូវកាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោ តជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ កាលបរិច្ឆេទនៃការចុះបញ្ជីបេក្ខជន និង ទីកន្លែង ។
ជនគ្រប់រូបដែលមានបំនងឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនបោះឆ្នោតជ្រើសរេសិក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ត្រូវបញ្ចូល ឈ្មោះរបស់ខ្លួនទៅ ក្នុងបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយ ។ បញ្ជីបេក្ខជននីមួយៗត្រូវរៀបចំដោយគណបក្សនយោបាយដែលបានចុះបញ្ជីត្រឹមត្រូវតាមល័ ក្ខខ័ណ្ឌដូចមាន ចែងក្នុងច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ ។ បញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយនីមួយៗ ត្រូវមានឈ្មោះបេក្ខជនតាមលំដា ប់លេខរៀង ។
បេក្ខជនម្នាក់ៗត្រូវមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយតែមួយប៉ុណ្ណោះ ។
ដើម្បីឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ គណបក្សនយោបាយត្រូវដាក់ពាក្យសុំចុះបញ្ជី បេក្ខជនឈរ ឈ្មោះបោះឆ្នោត តាមការកំនត់របស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ទៅគណកម្មការ ឃុំ សង្កាតរៀ់បចំការបោះឆ្នោតយ៉ាងតិច កៅសិប (៩០)ថ្ងៃ មុនថ្ងៃបោះឆ្នោត ។ ពាក្យសុំត្រូវចុះហត្ថលេខាដោយប្រធានគណបក្សនយោបាយ រឺ តំនាងដែលបានទទួលការផ្ទេរសិទ្ធិជា លាយ លក្ខណ៍អក្សរពីប្រធានគណបក្សនយោបាយនោះ ។
ពាក្យសុំបញ្ជីបេក្ខជនត្រូវភ្ជាប់មកជាមួយនូវ :
បន្ទាប់ពីថ្ងៃបញ្ចប់ការទទួលពាក្យសុំចុះបញ្ជីបេក្ខជន គណកម្ម ការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវធ្វើការ ពិនិត្យពាក្យសុំចុះបញ្ជីបេក្ខជនទាំងនោះក្នុងរយពេលមួយ (១)ថ្ងៃ ។ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់ រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវបិទផ្សាយជាសាធារណនៅទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួន នូវបញ្ជី បេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយទាំងអស់ដែលបានទទួល ពាក្យសុំចុះបញ្ជីបេក្ខជន ក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរបី (៣)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីថ្ងៃពិនិត្យពាក្យសុំចុះបញ្ជីបេក្ខជន ។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត ក្នុងឃុំ សង្កាត់មានសិទ្ធិផ្តល់មតិចំពោះបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្ស នយោបាយដែលមានបិទផ្សាយខាងលើ មកគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀប ចំការបោះឆ្នោត ។
ក្នុងករណីបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយណាមួយដែលបានបំពេញត្រឹមត្រូវតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែង ក្នុងមាត្រា៩៤ ៩៥ ៩៦ ៩៨ ៩៩ ១០០ និង មាត្រា ១០១ នៃច្បាប់នេះ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះ ឆ្នោតត្រូវសំរេចយល់ព្រមលើពាក្យសុំចុះបញ្ជី បេក្ខជននោះ និង ចេញលិខិតបញ្ជាក់ការចុះបញ្ជីបេក្ខជនអោយគណបក្ស នយោបាយដែលបានដាក់ស្នើបញ្ជីបេក្ខជនក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរ ប្រាំពីរ (៧)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីថ្ងៃទទួលពាក្យសុំចុះបញ្ជី បេក្ខជន ។
ក្នុងករណីបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយណាមួយ ដែលបំពេញមិនបានត្រឹមត្រូវតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌមានចែង ក្នុងមាត្រា៩៤ ៩៥ ៩៦ ៩៨ ៩៩ ១០០ និងមាត្រា ១០១ នៃច្បាប់នេះ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះ ឆ្នោតត្រូវជូនដំនឹងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ និង ណែនាំដល់គណបក្សនយោបាយដែលបានដាក់ស្នើបញ្ជីបេក្ខជននោះ អោយធ្វើការកែតំរូវអោយបានត្រឹមត្រូវតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែង ក្នុងច្បាប់នេះ ហើយផ្តល់ឱកាសអោយគណបក្សនយោបាយ នោះធ្វើការកែតំរូវចំនុចខ្វះខាតក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរប្រាំ (៥)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបាន ទទួលលិខិតជូនដំនឹង ។
ក្នុងករណីគណបក្សនយោបាយ ដែលបានទទួលលិខិតជូនដំនឹងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរអំពីចំនុចដែលស្នើ អោយធ្វើការកែតំ រូវចំនុចខ្វះខាតបានត្រឹមត្រូវ និង ទាន់ពេលវេលា គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវ យល់ព្រមលើពាក្យសុំចុះបញ្ជីបេក្ខជន ហើយចេញលិខិតបញ្ជាក់ការចុះបញ្ជីបេក្ខជន ជូនគណបក្សនយោបាយនោះ ។
ក្នុងករណីគណបក្សនយោបាយ ដែលដាក់ស្នើបញ្ជីបេក្ខជនមិនបានកែតំរូវចំនុចខ្វះខាតតាមពេលវេលាដូច មានចែងក្នុងមា ត្រា ១០៥ នៃច្បាប់នេះ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបដិសេធពាក្យសុំចុះបញ្ជី បេក្ខជននោះ ។ គណកម្មការឃុំ សង្កា ត់រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវ :
គណបក្សនយោបាយណាដែលបានដាក់ស្នើបញ្ជីបេក្ខជន ហើយបញ្ជីបេក្ខជននោះត្រូវបានបដិសេធដោយ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត សាមីគណបក្សនយោបាយ រឺ តំនាង មានសិទ្ធិប្តឹងតវ៉ាជាលាយ លក្ខណ៍អក្សរទៅគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀប ចំការបោះឆ្នោតក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរប្រាំ (៥)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបានទទួល ទំរង់បដិសេធ ។
គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវបើកសវនការជាសាធារណក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរបី (៣)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបានទ ទួលទំរង់បែបបទប្តឹងតវ៉ា ។ គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវបិទផ្សាយជាសាធារណនៅទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួននូវកាលបរិ ច្ឆេទ ពេលវេលា និង ទីកន្លែងដែលត្រូវបើកសវនាការនោះ ។