cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
របាំសុវណ្ណមច្ឆា
រាមកេរ្តិ៍
ពេលវេលាពិតប្រាកដដែល Ramayana យាន ត្រូវ​បាន​គេ​ណែនាំ​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​គឺ​មិន​ស្គាល់​។ ការ​លើក​ឡើង​ដំបូង​បំផុត​នៃ​វីរភាព​នេះ មាន​តាំង​ពី​សតវត្ស​ទី​៧ តាម​សិលាចារឹក​នៅ​វាល​កន្ទោល ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង ។ ដោយផ្អែកលើសិលាចារឹកនេះ វីរភាពនោះបានកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារសិលាចារឹកបានលើកឡើងពីការថ្វាយសាត្រាស្លឹករឹតរបស់វីរភាពដល់ប្រាសាទដែលបង្ហាញពីសារៈសំខាន់របស់វានៅក្នុងជំនឿខ្មែរ។ អត្ថបទ រឿងរាមកេរ្ដិ៍ ដែលនៅមានជីវិត មានតាំងពីសតវត្សទី១៦។ ចម្លាក់​ដ៏​ល្អិតល្អន់​នៅលើ​ជញ្ជាំង ​ប្រាសាទអង្គរវត្ត ​បង្ហាញ​ពី​ទិដ្ឋភាព​នៃ​រឿង ​រាមាយណៈ ​ដែល​មាន​អាយុកាល​ជិត​មួយ​សហស្សវត្សរ៍។ រូបសំណាកវីរជននៃកំណាព្យត្រូវបានបូជានៅក្នុងទីសក្ការៈបូជា ស្រដៀងនឹងគំនូរជញ្ជាំងនៅ ព្រះបរមរាជវាំង និង វត្តបូព៌ របស់កម្ពុជា ។
។
កំណែជា ភាសាខ្មែរ រួមមានឧប្បត្តិហេតុ និងព័ត៌មានលម្អិតដែលរកមិនឃើញនៅក្នុង ភាសាសំស្រ្កឹត ដើម ដែលនិពន្ធដោយកវីវាល្មីកិ។ ឧទាហរណ៍នៃរឿងដែលមិនលេចចេញក្នុងអត្ថបទ និងការសម្តែងរបស់ឥណ្ឌា គឺការជួបគ្នារវាង ហនុមាន មេទ័ពស្វា និងសុវណ្ណមច្ឆា ជាមច្ឆា ដែលទស្សនិកជនខ្មែរពេញចិត្ត។
រឿង
របាំរៀបរាប់អំពី រឿងរាមកេរ្តិ៍។ ព្រះរាម បញ្ជាឱ្យហនុមានសាងសង់ផ្លូវ។ គាត់បានណែនាំកងទ័ពស្វាឱ្យប្រមូលថ្មហើយទម្លាក់វាទៅក្នុងសមុទ្រ។ ប៉ុន្តែថ្មទាំងនេះនៅតែបាត់។ ហនុមានលលកចូលទៅក្នុងសមុទ្រ ដើម្បីដឹងថានាងមច្ឆាមាស សុវណ្ណមច្ឆា ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះការរំខាន។ ពេល​ព្យាយាម​យក​ឈ្នះ​សុវណ្ណ​មច្ឆា​ក៏​ធ្លាក់​ក្នុង​អន្លង់​ស្នេហ៍ បន្ទាប់​មក​សម្រាល​កូន​ស្វា​មាន​កន្ទុយ​ត្រី​ហៅ​ថា មច្ចានុប ។ ហនុមាន​ពន្យល់​នាង​មច្ឆា​មាស​ថា ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ត្រូវ​ការ​ថ្ម។ សុវណ្ណ មច្ឆា យល់ព្រម​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​សាងសង់​ផ្លូវ​រួច​ប្រគល់​ថ្ម​ដែល​គេ​លួច​យក​មក​វិញ​។ បន្ទាប់មកនាងជួយហនុមានក្នុងគម្រោង។
តួអក្សរនិងសំលៀកបំពាក់
តួអង្គសម្តែងក្នុងរឿង សុវណ្ណមច្ឆា រួមមាន សុវណ្ណមច្ឆា - មច្ឆាមាស ដែលដឹកនាំច្រាំងត្រីរំខានដល់ការកសាងផ្លូវទៅលង្កា និងហនុមាន - មេទ័ពស្វា ដែលដឹកនាំទ័ពស្វា។
សុវណ្ណមច្ឆា
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/2016_Phnom_Penh%2C_Tradycyjny_Kambod%C5%BCa%C5%84ski_Pokaz_Ta%C5%84ca_%28110%29.jpg/220px-2016_Phnom_Penh%2C_Tradycyjny_Kambod%C5%BCa%C5%84ski_Pokaz_Ta%C5%84ca_%28110%29.jpg|រូបភាពតូច| សុវណ្ណមច្ឆា រាំឈុតមាស.
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/2016_Phnom_Penh%2C_Tradycyjny_Kambod%C5%BCa%C5%84ski_Pokaz_Ta%C5%84ca_%28092%29.jpg/220px-2016_Phnom_Penh%2C_Tradycyjny_Kambod%C5%BCa%C5%84ski_Pokaz_Ta%C5%84ca_%28092%29.jpg|រូបភាពតូច| សំលៀកបំពាក់ហនុមានជាមួយរបាំងមុខ។ តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/2016_Phnom_Penh%2C_Tradycyjny_Kambod%C5%BCa%C5%84ski_Pokaz_Ta%C5%84ca_%28117%29.jpg/220px-2016_Phnom_Penh%2C_Tradycyjny_Kambod%C5%BCa%C5%84ski_Pokaz_Ta%C5%84ca_%28117%29.jpg|រូបភាពតូច| ដៃគូនាងមច្ឆា និងកងទ័ពស្វា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៌ខ្មែរ
ប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកល
ប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកល ( GPS ) ដើមឡើយ NavstarGPS គឺជាប្រព័ន្ធរុករកតាមផ្កាយរណប ដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និងដំណើរការដោយកងកម្លាំងអវកាសសហរដ្ឋអាមេរិក ។ វាគឺជា ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបរុករកសកលមួយ(GNSS) ដែលផ្តល់ព័ត៌មានទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និង ពេលវេលា ទៅកាន់អ្នកទទួលប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកល គ្រប់ទីកន្លែងនៅលើ ឬជិតផែនដី ដែលមានខ្សែបន្ទាត់នៃការមើលឃើញដែលមិនមានការរំខានដល់ផ្កាយរណបប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកលបួន ឬច្រើន។ វាមិនតម្រូវឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បញ្ជូនទិន្នន័យណាមួយឡើយ ហើយដំណើរការដោយឯករាជ្យពីការទទួលតាមទូរសព្ទ ឬអ៊ីនធឺណិត ទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះអាចបង្កើនអត្ថប្រយោជន៍នៃព័ត៌មានទីតាំងប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកលក៏ដោយ។ វាផ្តល់នូវសមត្ថភាពកំណត់ទីតាំងដ៏សំខាន់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់យោធា ស៊ីវិល និងពាណិជ្ជកម្មជុំវិញពិភពលោក។ ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើត គ្រប់គ្រង និងថែរក្សាប្រព័ន្ធប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកលក៏ដោយ វាអាចចូលប្រើបានដោយសេរីសម្រាប់អ្នកដែលមានឧបករណ៍ទទួលប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកល។
អគារវឌ្ឍនៈ
អគារវឌ្ឍនៈ គឺជាអគារដែលខ្ពស់ជាងគេនៅ ប្រទេសកម្ពុជាអគារមួយនេះបែរមុខទៅទិសខាងកើត សាងសង់ឡើងមានរាងជានាគរាជ ស្រោបកញ្ចក់ បំពាក់ដោយបរិក្ខារទំនើបៗ មានកម្ពស់ ១៨៧,៣ ម៉ែត្រ ឈរលើផ្ទៃដីសរុប ១៣១ ០០០ ម៉ែត្រការ៉េ ចែកជា៣៩ ជាន់។អគារនេះមានឈ្មោះថា អគារវឌ្ឍនៈកាពីតាលៈ ដែលមានតម្លៃជាង ១០០លានដុល្លារ ត្រូវបានដាក់សម្ពោធជាផ្លូវការ ក្រោមអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន និង សម្តេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រានី ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨។
អគារដ៏ខ្ពស់មួយ នៅកណ្ដាលទីក្រុងភ្នំពេញនេះ ត្រូវបានដាក់រហ័សនាមថា «ចក្កវាឡប្លែក គេ» ដែលមានកម្ពស់៣៩ជាន់ ស្មើនឹងកម្ពស់សរុប ១៨៦ ម៉ែត្រ គឺជាអគារពាណិជ្ជកម្ម និងបណ្តុំសេវាកម្ម ចម្រុះជាច្រើន រួមមាន ទីតាំងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ធ្វើជាការិយាល័យ ធ្វើសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន និងផ្សារទំនើប ព្រមទាំងមាន ហាងលក់ទំនិញ ដែលមានម៉ាកល្បីៗ លំដាប់អន្តរជាតិ ទៀតផង។
លក្ខណៈពិសេស
១. ផ្សារទំនើប វឌ្ឍនៈ កាពីតាល៖
ជាផ្សារទំនើបប្រណីតដំបូងគេលាតសន្ធឹង ៣ ជាន់ សម្បូរដោយហាងទំនិញម៉ាកល្បីៗលំដាប់អន្តរជាតិ ដូចជា Hugo Boss, Brioni, Canali, Christofle, Clarins, Lacoste, L’Occitane, Rimowa, Timepieces, Salvatore Ferragamo, Pazzion, Petit Bateau, Jimmy Choo, Roberto Cavalli, Santoni, និង Stefano Ricci ជាដើម។
២. មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម
ជាការិយាល័យកម្រិត A ផ្តល់ទីកន្លែងដ៏មានផាសុកភាព សុវត្ថិភាពខ្ពស់ បែងចែកជាបន្ទប់ប្រណីត ការិយាល័យធំៗ ដែលបំពេញតាមតម្រូវការរបស់អ្នកវិនិយោគជាតិ និងអន្តរជាតិ ដោយមានភ្ជាប់ជាមួយប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម ប្រព័ន្ធជណ្ដើរយន្តទំនើប និងប្រព័ន្ធការពារផ្សេងៗទៀត ។
៣. មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម ប្រណីតភាព (Lifestyle Cube)
ជាទីតាំងការិយាល័យអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា បូករួមជាមួយគ្លីនិកទន្តសាស្រ្ត Denriche Asia សេវាសម្ពព និងការិយាល័យសំខាន់ផ្សេងៗទៀត។
៤. សណ្ឋាគារ Rosewood ភ្នំពេញ លំដាប់ផ្កាយ៥
ចាប់ពីជាន់ទី ២៥ ដល់ ៣៩ គឺជាសណ្ឋាគារ រ៉ូសវូដ (Rosewood) ដែលមានបន្ទប់ស្នាក់នៅសរុប ១៧៥ បន្ទប់ កនែ្លងហាត់ប្រាណ អាងហែលទឹក សាលប្រជុំ ៣ និងភោជនីយដ្ឋានជាច្រើន ដូចជា ហាងអាហារបារាំង-ខ្មែរ Brasserie Louis ហាងតែ The Living Room ហាងអាហារជប៉ុន Iza ហាងគ្រឿងសមុទ្រ Cuts និង Sora Sky bar។
សូមមើលផងដែរ
• ធនាគារកាណាឌីយ៉ា
• វីថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ
= ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃការអនុវត្តគណនេយ្យភាព​របស់​រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ =
សេចក្តីផ្តើម
នៅក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនៃប្រទេសកម្ពុជា ការ​ ធ្វើគណនេយ្យភាពត្រូវបានអនុវត្តតាមរបៀបខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែមានគោល​បំណង​ ដូចគ្នា។ ចាប់តាំង​ពីឆ្នាំ​២០០២ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវបានបង្កើត​ឡើង​តាមរយៈការ​បោះឆ្នោត​ដោយផ្ទាល់ពីប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន នៅរៀង​រាល់​៥​ឆ្នាំម្តង។ ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​២០០៩ ក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ​ ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើង​តាមរយៈការបោះឆ្នោតអសកល ដោយសមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់​នៅ​រៀងរាល់៥ឆ្នាំម្តងផងដែរ។ ផ្អែកតាម​ច្បាប់រៀបចំ​អង្គការ ក្រុមប្រឹក្សា​ត្រូវ​បំពេញមុខងារជាតំណាងប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងការ​ធ្វើសេចក្តីសម្រេចខាង​បញ្ញត្តិ និងសេចក្តីសម្រេចខាងប្រតិបត្តិ ព្រមទាំង​ធ្វើការត្រួតពិនិត្យ​ទៅ​លើ​ការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួន ដែល​បានដាក់​ចេញផងដែរ។
គណៈអភិបាល​ មានភារកិច្ចអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចរបស់​ក្រុមប្រឹក្សា​ដើម្បី​ចាត់ចែងកិច្ចការរដ្ឋបាល និងត្រួតពិនិត្យមើលកិច្ចការ​ប្រចាំថ្ងៃរបស់​រដ្ឋបាល​រាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ក្នុងនាមក្រុមប្រឹក្សារបស់ខ្លួន។ គណៈ​អភិ​បាល​មានគណនេយ្យភាពចំពោះក្រុមប្រឹក្សា​ ក្នុងការអនុវត្ត​នូវ​សេច​ក្តី​សម្រេច និង​ដីកា​របស់​ក្រុមប្រឹក្សា។ នៅពេលដែល​លក្ខន្តិកៈ​ដោយ​ឡែក​សម្រាប់បុគ្គលិករដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ត្រូវបានដាក់​ឱ្យ​ប្រើ​ប្រាស់ ក្រុមប្រឹក្សានឹងទទួលបាននូវសិទ្ធិអំណាចក្នុងការគ្រប់​គ្រង ការ​ចាត់​​ចែង ការ​​ជ្រើសរើស ការតែងតាំង ការលើកសរសើរ និងការដាក់​វិន័យ​លើ​បុគ្គលិករបស់ខ្លួន។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការអនុវត្តផអ៣ទី១ ក្រុម​ប្រឹក្សានៃ​រដ្ឋ​បាលថ្នាក់ក្រោមជាតិបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាល ការប្រឹក្សា​យោ​បល់ និងការពិគ្រោះយោបល់ជាច្រើន ដើម្បីគាំទ្រក្នុងការ​អនុវត្ត​នូវ​មុខងារ​របស់​ខ្លួន។ ក្នុង​ការអនុវត្តជាក់ស្តែង ទោះបីមានការ​រីកចម្រើន​ជា​ច្រើ​នក៏ដោយ​ក៏ប៉ុន្តែ​សម​ត្ថ​ភាពរបស់ក្រុមប្រឹក្សា នៅក្នុងការអនុវត្ត​សិទ្ធិ​អំណាចធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេច​ខាង​បញ្ញត្តិ និងខាងប្រតិបត្តិ និងការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​មើលពីលើ​នៅមាន​កម្រិត​នៅ​ឡើយ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មានការប្រាស្រ័យទាក់ទងដោយផ្ទាល់ និង​ជា​ប្រចាំជាមួយប្រជាពលរដ្ឋរបស់​ខ្លួន។ ដោយឡែក ក្រុមប្រឹក្សារាជធានី​ ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌពុំសូវមានការប្រាស្រ័យទាក់ទងដោយផ្ទាល់ និងជា​ប្រចាំ​ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋឡើយ។
យោងតាមមាត្រា៣៤ ផ្នែកទី២ ជំពូកទី២ នៃច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រង​រដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ចែងថា “ក្រុមប្រឹក្សាត្រូវមានគណ​នេយ្យភាពដោយផ្ទាល់ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ អំពីជម្រើសជាអា​​​ទិ​ភាព​ ដើម្បីធ្វើសេចក្តីសម្រេច ធានាបានការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិប​​តេ​យ្យ​នៅ​ក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។​ ក្រុមប្រឹក្សាអាចធ្វើការអង្កេត​លើករណី​ទាំង​ឡាយណា ដែលខ្លួនយល់ឃើញថាមានសារៈសំខាន់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​ខ្លួនជាតំណាង ព្រមទាំងអាចផ្សព្វផ្សាយលទ្ធផលនៃការធ្វើ​អង្កេត​នោះ រួច​ហើយត្រូវផ្តល់គោលការណ៍ណែនាំអនុវត្តដល់​គណៈអភិបាល និង​អភិបាល”។​
ជាមួយគ្នានេះ កម្មវិធីជាតិ​សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិប​-តេយ្យនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ​ទាមទារឲ​មានការ​បង្កើត​នូវខ្សែ​គណនេយ្យ​ភាព​ថ្មី ការលើក​កម្ពស់​ការយល់ដឹង​ និងការបង្កើតប្រព័ន្ធ នីតិវិធី និង​យន្តការ​ទាំងឡាយដើម្បី​ធានា​ថា សិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវ​បាន​ការពារ សំឡេង​ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវ​បាន​ដឹង​ឮ​ និងធនធាននានាត្រូវបាន​ប្រើ​ប្រាស់​ស្រប​តាម​ច្បាប់។​
តាមន័យនេះ ការពង្រឹងការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាល​ថ្នាក់​ក្រោម​ជាតិ គឺជាកត្តាគន្លឹះមួយក្នុងការធានាឲការអនុវត្តកំណែ​ទម្រង់​ការ​អភិវឌ្ឍ​តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យទទួលបានជោគជ័យស្របតាមទស្សន​វិស័យ ដូច​ដែល​បានកំណត់ក្នុងយុទ្ធសាស្រ្តចតុកោណរបស់​រាជរដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា។​
និយមន័យ
គណនេយ្យភាព ត្រូវបានគេឱ្យនិយមន័យផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន  អាស្រ័យតាមស្ថានភាពជាក់ស្ដែង។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុង បរិបទនៃកំណែទម្រង់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ គណនេយ្យ ភាព ត្រូវបានកំណត់និយមន័យស្រដៀងៗគ្នាដូចខាងក្រោម ៖ គណនេយ្យភាពតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ សំដៅលើការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់អង្គដែលកើតឡើងពីការបោះឆ្នោត (ដោយផ្ទាល់ ឬ ប្រយោល) ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋទូទៅក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។ ឧទាហរណ៍ ៖ ក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុមប្រឹក្សា ក្រុង ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ ក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ ដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោត ត្រូវមានគណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពល-រដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។
គោលបំណង
គោលបំណងនៃការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ គឺដើម្បី ៖
ប្រភេទនៃគណនេយ្យភាព
ប្រភេទផ្សេងៗនៃគណនេយ្យភាព អាចមានដូចជា ៖
គណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុង
គណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុង សំដៅទៅលើគណនេយ្យភាពនៅក្នុងអង្គការ ចាត់តាំងមួយរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ឬនៅក្នុងរង្វង់រដ្ឋបាលមួយនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ ក្នុងបរិបទនៃការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ នៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ ការពង្រឹងខ្សែគណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុងសំដៅទៅលើការរៀបចំវិធានការ យន្ដការ និងនីតិវិធីនានាសម្រាប់រដ្ឋបាលនីមួយៗនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដើម្បីធានាថា ក្រុមប្រឹក្សា (ជាអង្គជាប់ឆ្នោត) គឺជាអង្គទទួលខុសត្រូវកំពូលក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន អាចធ្វើសេចក្ដីសម្រេចផ្អែកតាមតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ មានលទ្ធភាពត្រួតពិនិត្យ និងណែនាំដល់គណៈអភិបាល និងអង្គភាពនានា ដែលអនុវត្ដសេចក្ដីសម្រេចរបស់ខ្លួន។ គណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុងរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិអាចមានដូចជា ៖ ឧទាហរណ៍ ៖ ក្រុមប្រឹក្សាស្រុកបានអនុម័តគោលការណ៍ណែនាំផ្នែកគោលនយោបាយសម្រាប់ណែនាំដល់ការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍស្រុក។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រុមប្រឹក្សាក៏បានអនុម័តប្រតិទិនសម្រាប់ការកសាងផែនការ អភិវឌ្ឍស្រុកផងដែរ។ បន្ទាប់ពីទទួលការអនុម័តពីក្រុមប្រឹក្សា អភិបាលស្រុកមានភារកិច្ចក្នុងការដឹកនាំ ចាត់ចែងរៀបចំការកសាងផែនការអភិវឌ្ឍ ស្រុក។ ក្នុងការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចនេះ អភិបាលត្រូវមានគណនេយ្យភាព ចំពោះក្រុមប្រឹក្សារបស់ខ្លួន ដោយត្រូវរាយការណ៍ជូនក្រុមប្រឹក្សាអំពីដំណើរការ និងលទ្ធផលនៃការអនុវត្ត ឬត្រូវឆ្លើយបំភ្លឺ និងបកស្រាយយ៉ាងសមហេតុផលជូនក្រុមប្រឹក្សា ប្រសិនបើក្រុមប្រឹក្សាស្នើសុំការបំភ្លឺណាមួយ។
គណនេយ្យភាពអន្ដររដ្ឋបាល
ក). គណនេយ្យភាពអន្តររដ្ឋបាលនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ៖ សំដៅលើគណនេយ្យភាពរវាងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិជាមួយរដ្ឋបាល ថ្នាក់ក្រោមជាតិ ឬរវាងអង្គការចាត់តាំងនានានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដែលមានប្រភេទដូចគ្នា ឬប្រភេទផ្សេងគ្នា។ គោលបំណងចម្បងនៃការពង្រឹងគណនេយ្យភាពអន្ដររដ្ឋបាលនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ គឺដើម្បីលើកកម្ពស់ការឆ្លើយតប ការគាំទ្រ និងគណនេយ្យភាពរបស់ក្រុមប្រឹក្សានានាចំពោះក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។ គណនេយ្យភាពអន្តររដ្ឋបាលនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនេះ អាចមានដូចជា ៖
ឧទាហរណ៍ ៖ ក្នុងដំណើរការកសាងកម្មវិធីវិនិយោគបីឆ្នាំរំកិលថ្នាក់ស្រុក រដ្ឋបាលស្រុកតម្រូវឲឃុំនីមួយៗក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួនផ្ញើគម្រោងវិនិយោគនានា ដែលហួសពីសមត្ថភាពធនធានដែលខ្លួនមានមកស្រុក ដើម្បីរៀបចំចាត់អាទិភាព និងរៀបចំគម្រោងវិនិយោគបីឆ្នាំរំកិលរបស់ស្រុក។ ឃុំ “ក” បានផ្ញើគម្រោងចំនួន០៥គម្រោងមកស្រុក។ បន្ទាប់ពីចាត់អាទិភាព មានគម្រោងរបស់ឃុំ “ក” តែ០១ប៉ុណ្ណោះត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងកម្មវិធីវិនិយោគក្នុងឆ្នាំខាងមុខរបស់ស្រុក។ ក្នុងករណីនេះ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ “ក” អាចស្នើសុំការឆ្លើយបំភ្លឺពីក្រុមប្រឹក្សាស្រុកអំពីមូលហេតុ ដែលគម្រោងរបស់ខ្លួនភាគច្រើនមិនត្រូវបានឆ្លើយតប។ ដូច្នេះ ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ត្រូវធ្វើការឆ្លើយតបដោយសមហេតុផលអំពីមូលហេតុ ដែលគម្រោងរបស់ឃុំ “ក” ភាគច្រើនមិនត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងកម្មវិធីវិនិយោគបីឆ្នាំរំកិលរបស់ស្រុក។ ខ). គណនេយ្យភាពរវាងមន្ទីរ អង្គភាព ជាមួយក្រុមប្រឹក្សា សំដៅលើ គណនេយ្យភាពរវាងមន្ទីរ អង្គភាព និងទីភ្នាក់ងារនានារបស់ក្រសួង ស្ថាប័នជាមួយនឹងក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ ក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ គឺជាតំណាងប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន ដូច្នេះ ក្រុមប្រឹក្សាអាចស្នើឲមន្ទីរ អង្គភាព និងទីភ្នាក់ងារនានារបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ឆ្លើយបំភ្លឺនានាពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្តល់សេវាជូនប្រជាពលរដ្ឋ ឬនៅពេលមានបណ្តឹងតវ៉ា ឬមានការស្នើសុំការបំភ្លឺណាមួយពីប្រជាពលរដ្ឋ។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រុមប្រឹក្សាក៏អាចលើកឡើងអំពីបញ្ហា និងតម្រូវការនានារបស់ប្រជាពលរដ្ឋជូនដល់មន្ទីរ អង្គភាព និងទីភ្នាក់ងារនានារបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ដើម្បីចាត់វិធានការឆ្លើយតប និងដោះស្រាយតាមជំនាញ ឬវិស័យនីមួយៗ។ បន្ទាប់ពីទទួលបានបញ្ហា និងតម្រូវការពីក្រុមប្រឹក្សា មន្ទីរ អង្គភាព និងទីភ្នាក់ងារនានារបស់ក្រសួង ស្ថាប័នត្រូវរៀបចំ និងឆ្លើយតប ឬដោះស្រាយ ព្រមទាំងត្រូវរាយការណ៍ជូនក្រុមប្រឹក្សាវិញ អំពីការអនុវត្តការឆ្លើយតប ឬការដោះស្រាយទាំងនោះ។ គណនេយ្យភាពអន្តររដ្ឋបាល អាចហៅម្យ៉ាងទៀតថា គណនេយ្យភាពខ្សែទទឹង។ ឧទាហរណ៍
គណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ
គណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ សំដៅទៅលើគណនេយ្យភាពរវាងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន តាមរយៈការរៀបចំឱ្យមានវិធានការ យន្ដការ និងនីតិវិធីនានាសម្រាប់ធានាឱ្យមានការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ នៅក្នុងដំណើរការអភិបាលកិច្ចរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ គណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ ដូចគ្នា នឹងគណនេយ្យភាពពីលើទៅក្រោម ឬគណនេយ្យភាពតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ ដែលក្រុមប្រឹក្សាត្រូវមានគណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋអំពី ជម្រើសជាអាទិភាព ដើម្បីធ្វើសេចក្តីសម្រេច ដោយធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍ តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន ហើយក្រុមប្រឹក្សាក៏ ត្រូវទទួលខុសត្រូវរាល់សេចក្តីសម្រេច និងការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចរបស់ ខ្លួនផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ គឺអង្គដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ពីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោតនេះ មានភារកិច្ចចម្បងក្នុងការចាត់ចែងប្រើប្រាស់ ធនធាននានាដែលមានប្រកបដោយចីរភាព សម្រាប់បំពេញសេចក្តីត្រូវការនានារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ក្នុងការអនុវត្តតួនាទីរបស់ខ្លួន ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ “គ” បានអនុម័តដីកាស្តីពីការប្រើប្រាស់បឹងធម្មជាតិ ដោយត្រូវហាមឃាត់រាល់សកម្មភាពប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលគីមីកសិកម្មនៅជុំវិញមាត់បឹង ដែលអាចនឹងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់គុណភាពទឹក និងសត្វដែលរស់នៅក្នុងទឹកបឹង។ ដីកាដែលបានដាក់ឲអនុវត្តនេះ បានធ្វើឲកសិករដាំបន្លែជុំវិញបឹងមិនសប្បាយចិត្ត ហើយបានមកតវ៉ានៅមុខសាលាឃុំ។ មេឃុំ “គ” បានធ្វើការឆ្លើយបំភ្លឺជូនប្រជាកសិករទាំងនោះ ដោយបញ្ជាក់អំពីមូលហេតុច្បាស់លាស់ និងសម-ហេតុផល ដែលអាចឲកសិករទាំងនោះទទួលយកបាន។ តាមរយៈការប្តឹង តវ៉ានេះ ឃុំអាចរកដំណោះស្រាយសមស្របតាមមធ្យោបាយផ្សេងៗទៀតសម្រាប់អ្នកដែលទទួលផលប៉ះពាល់នេះ។
គណនេយ្យភាពចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាល
គណនេយ្យភាពចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាល សំដៅទៅលើ គណនេយ្យភាពរវាងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិជាមួយក្រសួង ស្ថាប័នថ្នាក់ជាតិ ឬរវាងមន្ទីរ អង្គភាពរបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ដែលប្រតិបត្ដិនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិជាមួយក្រសួង ស្ថាប័នសាមី។ គណនេយ្យភាពប្រភេទនេះ អាចហៅម្យ៉ាងទៀតថា គណនេយ្យភាពខ្សែបណ្តោយ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ក្រៅពីប្រភេទគណនេយ្យភាពដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ ក៏នៅមាន ប្រភេទគណនេយ្យភាពផ្សេងៗទៀត ដូចជា ៖
= ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់សម្រាប់ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ = រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានផ្តួចផ្តើមឲមានការសិក្សា ពិចារណាអំពីការកែទម្រង់អភិបាលកិច្ចមូលដ្ឋានតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៩ ក្រោមកម្មវិធីនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្រ្តត្រីកោណរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលសម្រាប់នីតិកាលទី២នៃរដ្ឋសភា។ គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ បានបន្តអនុវត្តនៅក្នុងកម្មវិធីនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្រ្តចតុកោណដំណាក់កាលទី១ និងយុទ្ធសាស្រ្តចតុកោណដំណាក់កាលទី២ និងទី៣របស់រាជរដ្ឋាភិបាលបន្តទៀត។ ដោយផ្អែកលើឆន្ទៈ និងការប្តេជ្ញាចិត្តនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវក្របខ័ណ្ឌច្បាប់មួយចំនួន សម្រាប់គាំទ្រការអនុវត្តកំណែទម្រង់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ ពិសេសសម្រាប់ធានាឲមានគណនេយ្យភាពតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនៅថ្នាក់ក្រោម ជាតិ។ ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ទាំងនោះមានដូចជា ៖
ក្របខ័ណ្ឌយុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការ
ដើម្បីពង្រឹងការអនុវត្តគណនេយ្យភាពនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ និង បង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្ដល់សេវាសាធារណៈ តាមរយៈក្របខ័ណ្ឌយុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវក្របខ័ណ្ឌយុទ្ធសាស្រ្តសំខាន់ៗមួយចំនួន ដូចខាងក្រោម ៖ ដូច្នេះ ក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនីមួយៗ គឺជាអង្គដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោត ស្របតាមគោលការណ៍នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរី ដែលនៅកៀកប្រជាពលរដ្ឋ និងដែលមានតួនាទីចម្បងក្នុងការធានាឲមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតនៃការផ្តល់សេវាសាធារណៈជូនប្រជាពលរដ្ឋ ព្រមទាំងត្រូវមានគណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។
ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់
ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ ក្នុងមាត្រា៤១បានចង្អុលបង្ហាញឲរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ដែលគ្រប់គ្រងដោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មានតួនាទីក្នុងការជំរុញ និងគាំពារអភិបាលកិច្ចល្អ ដោយចាត់ចែងប្រើប្រាស់ធនធាននានាដែលមានប្រកបដោយចីរភាពសម្រាប់បំពេញសេចក្តីត្រូវការជាមូលដ្ឋានក្នុងឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន បម្រើផលប្រយោជន៍រួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងគោរពផលប្រយោជន៍របស់ជាតិស្របតាមនយោបាយទូទៅរបស់រដ្ឋ។ តាមន័យនេះ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវធានាឲមានគណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋអំពីការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និងអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួន ស្របតាមគោលការណ៍អភិបាលកិច្ចល្អដែលបានកំណត់។
ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ
ដើម្បីធានាដល់ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ នៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ ច្បាប់ស្តីពីការគ្រង់គ្រងរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌបានកំណត់អំពីការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ដូចខាងក្រោម ៖
លិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តនានា
យោងតាមអនុក្រឹត្យលេខ២១៥ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩ ស្តីពីតួនាទី ភារកិច្ច និងទំនាក់ទំនងការងាររបស់ក្រុមប្រឹក្សា គណៈអភិបាលរាជធានី ក្រុមប្រឹក្សា គណៈអភិបាលខណ្ឌ និងអនុក្រឹត្យលេខ២១៦ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩ ស្តីពីតួនាទី ភារកិច្ច និងទំនាក់ទំនងការងាររបស់ក្រុមប្រឹក្សា គណៈអភិបាលខេត្ត ក្រុមប្រឹក្សា គណៈអភិបាលក្រុង ក្រុមប្រឹក្សា គណៈអភិបាលស្រុកបានកំណត់កាន់តែលម្អិតអំពីការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ ខ្លឹម-សារសំខាន់ៗទាំងនោះ មានដូចជា ៖
= ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ = ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងឆន្ទៈ និងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អំពីការអនុវត្តកំណែទម្រង់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនីមួយៗត្រូវពង្រឹងការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ ដើម្បីធានាឲមានការអនុវត្តគណនេយ្យ-ភាពនៅក្នុងរដ្ឋបាលរបស់ខ្លួន រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ត្រូវពង្រឹង ៖
គណនេយ្យភាពរបស់ក្រុមប្រឹក្សាចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ
ដើម្បីធានាឲមានគណនេយ្យភាពរបស់ក្រុមប្រឹក្សាចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ ឬគណនេយ្យភាពតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ ក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនីមួយៗត្រូវរៀបចំយន្តការ និងមធ្យោបាយសមស្របនានាក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និងការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួនប្រកបដោយតម្លាភាព ការពិគ្រោះយោបល់ និងការទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ ព្រមទាំងទទួលបាននូវព័ត៌មាន ឬពាក្យបណ្តឹង ត្រឡប់ពីប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ពីសេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ ក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនីមួយៗគប្បីពិចារណា លើចំណុចសំខាន់ៗមួយចំនួនដូចខាងក្រោម ៖
ការប្រមូលបញ្ហា តម្រូវការ និងមតិយោបល់
ដើម្បីឲក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិអាចដឹងអំពីបញ្ហា តម្រូវការ ការបារម្ភ និងមតិយោបល់ ឬសំឡេងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ ក្រុមប្រឹក្សាត្រូវបង្កើតឱ្យមានយន្តការ ឬវិធីសាស្រ្តនានាសម្រាប់ការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាទៀងទាត់រវាងមន្ដ្រី បុគ្គលិកនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ សហគមន៍ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។ យន្តការ ឬ វិធីសាស្រ្តមួយចំនួន សម្រាប់ប្រមូលបាននូវបញ្ហា តម្រូវការ និងមតិយោបល់ ឬសំឡេងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ អាចមានដូចជា ៖ ‘‘‘បញ្ជាក់៖‘‘‘ នីតិវិធីលម្អិតសម្រាប់ការរៀបចំកិច្ចប្រជុំរបស់ក្រុមប្រឹក្សា សូមមើលនៅក្នុងឯកសារបច្ចេកទេសស្តីពីកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសម្រាប់ក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ។
‘‘‘បញ្ជាក់៖‘‘‘នីតិវិធីលម្អិតសម្រាប់ការរៀបចំវេទិកានេះ សូមមើលនៅក្នុងឯកសារបច្ចេកទេសស្តីពីវេទិកាផ្សព្វផ្សាយ និងពិគ្រោះយោបល់សម្រាប់ក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុមប្រឹក្សាក្រុង ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌ។
កំណត់សម្គាល់៖ផ្អែកតាមបទពិសោធន៍នៃការអនុវត្តម៉ោង ជួបប្រជាពលរដ្ឋរបស់ការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយ ដើម្បីពង្រឹងគណនេយ្យភាពចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ រដ្ឋបាលរាជធានី រដ្ឋ-បាលខេត្ត រដ្ឋបាលក្រុង រដ្ឋបាលស្រុក រដ្ឋបាលខណ្ឌ (ក្រៅពីក្រុង ស្រុក ខណ្ឌដែលមានការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយ) គួររៀបចំឲមានកាលវិភាគសម្រាប់ម៉ោងជួបប្រជាពលរដ្ឋ ដោយកំណត់យកថ្ងៃណាមួយនៃសប្តាហ៍ ដូចជា រៀងរាល់ថ្ងៃច័ន្ទជាដើម។
បន្ទាប់ពីរៀបចំបញ្ជីនេះរួច នាយករដ្ឋបាលត្រូវចាត់ចែងធ្វើការផ្សព្វ-ផ្សាយឲបានទូលំទូលាយដល់គ្រប់អ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ និងត្រូវបិទ-ផ្សាយជាប្រចាំនៅលើក្តារព័ត៌មាននៅមុខសាលារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌរបស់ខ្លួន (តារាងគំរូទី១)។
ការឆ្លើយតប
បន្ទាប់ពីទទួលបានព័ត៌មាន សំណួរ ការស្នើសុំការបំភ្លឺ ឬ​ការបារម្ភ​របស់ប្រជាពលរដ្ឋ ក្រុមប្រឹក្សា និងគណៈអភិបាល​ត្រូវចាត់​ចែងធ្វើការ​ឆ្លើយ​តបឲបានយ៉ាងលឿនបំផុតតាមដែលអាច​ធ្វើបាន។ ការឆ្លើយតបអាច​ធ្វើ​ តាមរយៈ ៖
-       ការឆ្លើយតបដោយផ្ទាល់មាត់ ៖ អាចធ្វើឡើងតាមរយៈការជួប​ដោយផ្ទាល់ជាមួយអ្នកស្នើសុំ ឬតាមរយៈការប្រកាសផ្សព្វផ្សាយ​តាមមធ្យោបាយនានាដូចជា ឧគ្ឃោសនស័ព្ទ ឬវិទ្យុ និងឬ​តាម​មធ្យោបាយសមស្របផ្សេងៗទៀត។​
-       ការឆ្លើយតបជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ៖ អាចធ្វើឡើងតាមរយៈ​លិខិត ឬសារព័ត៌មាន សម្រាប់ឆ្លើយតបចំពោះបុគ្គល ឬក្រុមអ្នក​ស្នើសុំ។
ឧទាហរណ៍ ៖
-       ប្រជាពលរដ្ឋស្នើសុំឲក្រុមប្រឹក្សាស្រុកជួយដោះស្រាយបញ្ហាគ្មាន​អនាម័យនៅក្នុងផ្សារក្នុងទីរួមស្រុករបស់ខ្លួន។ បន្ទាប់ពីទទួល​បាន​ការស្នើសុំនេះ ក្រុមប្រឹក្សាត្រូវរៀបចំកិច្ចប្រជុំរបស់ខ្លួន ដើម្បីពិនិត្យ និងសម្រេចអំពីដំណោះស្រាយបញ្ហានេះ និងណែនាំឲអភិបាល ចាត់ចែងអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចនេះប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។​ ចំណាត់ការរបស់ក្រុមប្រឹក្សានេះ គឺជាការអនុវត្តគណនេយ្យភាព ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋតាមរយៈការដោះស្រាយនូវបញ្ហារបស់ប្រជា​ពលរដ្ឋ។​
បទពិសោធន៍ ៖ អភិបាលរងខណ្ឌ០១រូបបានមានប្រសាសន៍ថា ការតវ៉ារបស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋមិនមែន​ជា​រឿងអាក្រក់ទាំងអស់​នោះ​ទេ។ ជាការ​ពិត​នៅពេលប្រជាពលរដ្ឋមិនពេញចិត្តនឹងអ្វីដែល​រដ្ឋ​បា​​ល​​ខណ្ឌ​បាន​ធ្វើ នោះពួកគាត់នឹងធ្វើការតវ៉ា។ ដូច្នេះ​រដ្ឋ​បាល​ខណ្ឌ ​ចាំបាច់ត្រូវ​ពិនិត្យមើលលើបញ្ហាដែលប្រជាពល​រដ្ឋបាន​លើក​ឡើង​ដោយត្រូវ​សិក្សា ស្រាវជ្រាវឲបានច្បាស់លាស់ ហើយ​ត្រូវ​ឆ្លើយ​តប​​ទៅ​ប្រជាពលរដ្ឋវិញឲបានលឿនតាម​ដែលអាច​ធ្វើបាន។ រាល់​ការឆ្លើយតបត្រូវតែមានហេតុផលត្រឹមត្រូវ សមហេតុផល និង​ អាច​ទទួលយកបានពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋដែល​បានមក​តវ៉ា​នោះ។
គណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុង
គណេយ្យភាពផ្ទៃក្នុង សំដៅលើគណនេយ្យភាពនៅក្នុងអង្គការ ចាត់តាំងមួយនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិតាមឋានានុក្រមនៃរចនាសម្ព័ន្ធ របស់រដ្ឋបាលនីមួយៗនោះ។​
គណនេយ្យភាពផ្ទៃក្នុងនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនីមួយៗអាច មានដូចជា ៖​
·        គណនេយ្យភាពរបស់គណៈកម្មាធិការនានាចំពោះក្រុមប្រឹក្សា​
·        គណនេយ្យភាពរបស់នាយក នាយករងរដ្ឋបាលចំពោះ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ និង​គណៈអភិបាល
·        គណនេយ្យភាពរបស់ប្រធាន អនុប្រធានអង្គភាពចំពោះ​នាយក​រដ្ឋបាល
គណនេយ្យភាពរបស់គណៈអភិបាលចំពោះ​ក្រុមប្រឹក្សា
យោងតាមច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល​រាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ គណៈអភិបាលត្រូវផ្ដល់យោបល់​ជូនក្រុម​ប្រឹក្សា រាយ​ការណ៍​​ជូន​ក្រុមប្រឹក្សា និងជាអ្នកអនុវត្ដសេចក្ដីសម្រេចរបស់​​​ក្រុម​ប្រឹក្សា។ ជាមួយគ្នា​​ នេះ គ​ណៈអភិបាលត្រូវជួយក្រុមប្រឹក្សាដើម្បី​ឱ្យ​​​​ក្រុមប្រឹក្សា​សម្រេច​បាននូវ​​ ការអនុវត្ដមុខងារ សិទ្ធិអំណាច និងភារកិច្ច​​​របស់ខ្លួន។
ដើម្បីធានាថា គណៈអភិបាលអនុវត្តភារកិច្ចចម្បងៗខាងលើប្រកប ដោយប្រសិទ្ធភាព និងមានគណនេយ្យភាពចំពោះក្រុមប្រឹក្សារបស់ខ្លួន គណៈ​​អភិបាលត្រូវ ៖​
·        រៀបចំផែនការសកម្មភាពរយៈពេលបីខែរបស់រដ្ឋបាល ដើម្បី​ដាក់​ជូន​ក្រុមប្រឹក្សាពិនិត្យ និងអនុម័ត។ ក្នុងការរៀបចំ​ផែនការ​​រយៈពេល​បី​ខែនេះ អភិបាលអាចចាត់ឲនាយក​រដ្ឋបាលរៀបចំដោយបូកសរុបនូវ​ផែន​​ការ​សកម្មភាពរយៈ​ពេល​​បីខែរបស់អង្គភាពចំណុះរដ្ឋបាល​របស់​ខ្លួន។​
ធនាគារកាណាឌីយ៉ា
ធនាគារកាណាឌីយ៉ា (ភាសាអង់គ្លេស៖ Canadia Bank) គឺជា ធនាគារក្នុងស្រុកដ៏ធំបំផុត មួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ ធនាគារនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩១ ហើយបានក្លាយជាឯកជននៅឆ្នាំ ១៩៩៨ ។ វាមានសាខាចំនួន ២២ នៅរាជធានីភ្នំពេញ និង ២៨ សាខានៅក្នុងខេត្តចំនួន ២០ នៅទូទាំងប្រទេស។
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ
គណនេយ្យភាពរបស់គណៈអភិបាលចំពោះ​ក្រុមប្រឹក្សា
·        អភិបាលត្រូវចាត់ឲនាយករដ្ឋបាលបញ្ជូនកំណត់ហេតុប្រជុំ​ប្រចាំអឌ្ឍ​មាស និងប្រចាំខែរបស់ខ្លួនជូនប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ដើម្បី​ផ្តល់ជា​ព័ត៌មាន។ ប្រធាន​​ក្រុមប្រឹក្សាត្រូវចាត់ចែង​បញ្ជូន​កំណត់ហេតុប្រជុំរបស់គណៈ  អភិ​បាល​ទៅសមាជិករបស់ខ្លួន​តាម​ការចាំបាច់។
·        គណៈអភិបាលត្រូវរាយការណ៍ជាប្រចាំអំពីសកម្មភាពនៃការអនុវត្ត និង​លទ្ធផលនៃ​ការ​អនុវត្តជូនអង្គប្រជុំសាមញ្ញ ឬវិសា​មញ្ញរបស់ក្រុមប្រឹក្សា។ របាយការណ៍ដែលត្រូវដាក់ជូនក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីពិនិត្យ និង​អនុម័តនេះ ត្រូវបញ្ជូន និងបែងចែកដល់សមាជិក​ទាំង​អស់​របស់ក្រុមប្រឹក្សា​ឲ​បាន​មុន​កិច្ចប្រជុំស្របតាមបទ​បញ្ជាផ្ទៃក្នុង​របស់ក្រុមប្រឹក្សា។
ធនាគារកាណាឌីយ៉ា
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធនាគារនៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុនឯកជននៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុនមានមូលដ្ឋាននៅរាជធានីភ្នំពេញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុនកម្ពុជាបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩១
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ
គណនេយ្យភាពរបស់គណៈអភិបាលចំពោះ​ក្រុមប្រឹក្សា
·        ក្នុងអំឡុងពេលអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សា អភិ​បាល ឬ​អភិបាលរងទទួលបន្ទុក គួរ​មាន​ការ​ពិគ្រោះយោបល់​ជាបន្ត​បន្ទាប់​ជាមួយ​ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាតាម​ការចាំបាច់។
បទពិសោធន៍ ៖ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាស្រុកមួយរូបមានប្រសាសន៍​ថា បច្ចុប្បន្ន​សេចក្តីសម្រេចនានាដែលធ្វើឡើងតាមរយៈ​កិច្ចប្រជុំ​របស់​ក្រុមប្រឹក្សាមិនទាន់ត្រូវបានអនុវត្តពេញលេញ​ដោយ​គណៈ​អភិបាល​ឡើយ ដោយសារការមិនទាន់យល់​ច្បាស់​ពីតួនាទី​ជា​បញ្ហា​មួយ​ ប៉ុន្តែសមត្ថភាពក្នុងការបំពេញការងារ​ក្នុង​នាមអង្គ​ប្រតិបតិ្ត​ជូន​ក្រុមប្រឹក្សាក៏ជាបញ្ហាសំខាន់ដែរ។ ទន្ទឹមនេះ ឯកឧត្តមប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សាមួយរូបក៏បានលើកយោបល់ថា ដើម្បី​ពង្រឹងគណនេយ្យភាព​របស់គណៈអភិបាល​ចំពោះក្រុម​ប្រឹក្សា​ឲមាន​ប្រសិទ្ធភាព ចាំបាច់​ត្រូវ​មានការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថបុគ្គលជាមុនសិន។
គណនេយ្យភាពរបស់គណៈកម្មាធិការនានា ចំពោះក្រុមប្រឹក្សា
ក្រុមប្រឹក្សាត្រូវសម្រេចអំពីការបង្កើត ការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្ត ទៅរបស់គណៈកម្មាធិការ អនុគណៈកម្មការ ឬក្រុមការងារនានា។
ដើម្បីធានាឲមានគណនេយ្យភាពរវាងគណៈកម្មាធិការនានា ចំពោះ​​​​ក្រុមប្រឹក្សា គណៈកម្មាធិការនីមួយៗត្រូវ​ ៖
·        រៀបចំផែនការសកម្មភាព ៖ គណៈកម្មាធិការនីមួយៗរបស់ក្រុម​ប្រឹក្សា ត្រូវរៀបចំផែនការសកម្មភាពប្រចាំខែរបស់ខ្លួន ដើម្បីដាក់ជូន ក្រុមប្រឹក្សាពិនិត្យ និងផ្តល់យោបល់។​ ដើម្បីធានាថា គណៈកម្មាធិការ នីមួយៗ អាចផ្តល់សេវាពិគ្រោះយោបល់ជូនក្រុមប្រឹក្សាបានប្រកប-​ដោយប្រសិទ្ធភាព ក្រុមប្រឹក្សាត្រូវពិនិត្យមើលផែនការសកម្មភាពដែល ​បានរៀបចំ ហើយត្រូវផ្តល់យោបល់ ឬស្នើសុំដាក់បញ្ចូល​នូវសកម្មភាព​នានាដែលក្រុមប្រឹក្សាចង់ឲគណៈកម្មាធិការណាមួយអនុវត្ត។​
·        អនុវត្តផែនការសកម្មភាព ៖ គណៈកម្មាធិការត្រូវអនុវត្តសកម្មភាព​របស់ខ្លួនស្របតាមផែនការដែលបានកំណត់។ ក្នុងការអនុវត្ត គណៈ-​កម្មាធិការអាចជួបពិគ្រោះយោបល់ជាមួយប្រធានក្រុមប្រឹក្សា និង​គណៈ​អភិបាលតាមការចាំបាច់។​
·        ការរាយការណ៍ ៖ គណៈកម្មាធិការនីមួយៗ​ ត្រូវរាយការណ៍អំពី​សកម្ម​ភាពរបស់ខ្លួនឱ្យបានទៀងទាត់​ជូន​ក្រុមប្រឹក្សា និងគណៈអភិបាល ស្របតាមរបៀបរបបការងាររបស់ខ្លួន។ គណៈកម្មាធិការនីមួយៗ​ត្រូវ​ឆ្លើយបំភ្លឺ ឬបកស្រាយអំពីការអនុវត្តផែនការសកម្មភាពរបស់ខ្លួន ឬ​លទ្ធផលនៃការធ្វើសេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួនជូនក្រុមប្រឹក្សា ឬគណៈ​អភិ​-បាលនៅពេលមានការស្នើសុំ។​
គណនេយ្យភាពរបស់នាយក នាយករងរដ្ឋបាល ចំពោះក្រុមប្រឹក្សា និងគណៈអភិបាល
នាយករដ្ឋបាល មានតួនាទីជាជំនួយការក្នុងការចាត់ចែង​​កិច្ចការ​រដ្ឋ-​បាល និងធានានិរន្ដរភាពកិច្ចការរដ្ឋបាលប្រចាំថ្ងៃរបស់ក្រុមប្រឹក្សា និង​គណៈ​​​​អភិបាលរបស់ខ្លួន។ ដើម្បីធានានូវគណនេយ្យភាពរបស់នាយករដ្ឋបាល​​ ចំពោះក្រុមប្រឹក្សា និងគណៈអភិបាលរបស់ខ្លួន នាយករដ្ឋបាលត្រូវ ៖
·        អនុវត្តផែនការសកម្មភាព ៖ នាយករដ្ឋបាលត្រូវចាត់ចែង​អនុវត្ត​សកម្ម​​-ភាព​របស់ខ្លួនស្របតាមផែនការដែលបានឯកភាព។ ក្នុងការអនុវត្ត នាយក​រដ្ឋបាលអាចចាត់ចែង និងសម្របសម្រួលជាមួយនាយក​រង​រដ្ឋបាល និង​ប្រធាន អនុប្រធានអង្គភាពចំណុះ។ ជាមួយគ្នានេះ នាយក​រដ្ឋបាល​អាចស្នើសុំការពិគ្រោះយោបល់ និងការណែនាំពីគណៈអភិបាល និង​ក្រុម​​ប្រឹក្សារបស់ខ្លួនតាមការចាំបាច់។​
·        ការរាយការណ៍ ៖ ​ក្នុងការអនុវត្តផែនការសកម្មភាពនេះ នាយក​រដ្ឋ​-បាល ត្រូវធ្វើសេចក្ដីរាយការណ៍ជូនអភិបាល ឬគណៈអភិបាល ដើម្បី​ឲអភិបាលមានមូលដ្ឋានគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ជូន​ក្រុមប្រឹក្សារបស់ខ្លួន។ នាយករដ្ឋបាល​ត្រូវ​ឆ្លើយបំភ្លឺ ឬបកស្រាយ​អំពី​កា​រអនុវត្តផែនការសកម្មភាពរបស់ខ្លួន ឬ​លទ្ធផលនៃការអនុវត្ត​របស់​ខ្លួនជូនក្រុមប្រឹក្សា ឬគណៈ​អភិ​បាលនៅពេលមានការស្នើសុំ។​
សង្កាត់វាលវង់ (កំពង់ចាម)
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់វាលវង់ មាន ៧ភូមិគឺ÷
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ
គណនេយ្យភាពរបស់ប្រធាន អនុប្រធាន​អង្គភាព​ចំពោះនាយករដ្ឋបាល
យោងតាមច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ អង្គភាពរបស់ក្រុមប្រឹក្សានីមួយៗត្រូវស្ថិតក្រោមការ​គ្រប់គ្រង និងការត្រួតពិនិត្យរបស់គណៈអភិបាល ក្នុងនាមក្រុម​ប្រឹក្សារបស់​​ខ្លួន។ អង្គ​​ភាពនីមួយៗត្រូវស្ថិតក្រោមការទទួលខុសត្រូវ ការត្រួត​ពិនិត្យ និង​ការ​​គ្រប់គ្រងដោយផ្ទាល់របស់ប្រធានអង្គភាព។ ប្រធានអង្គភាព (នា​យក​ទីចាត់ការ “សម្រាប់រាជធានី ខេត្ត” ឬប្រធាន​​​​​ការិ​យា​​​ល័យ “សម្រាប់​ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ”)ត្រូវទទួលខុសត្រូវ និង​មាន​គណនេយ្យ​ភាព​​​​ដោយ​ផ្ទាល់ចំពោះ​​ នាយករដ្ឋបាល។
សង្កាត់វាលវង់ (កំពង់ចាម)
=អប់រំ=
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ
គណនេយ្យភាពរបស់ប្រធាន អនុប្រធាន​អង្គភាព​ចំពោះនាយករដ្ឋបាល
ដើម្បីធានានូវគណនេយ្យភាពរបស់ប្រធានអង្គភាពចំពោះ​នាយក​រដ្ឋបាល ប្រធានអង្គភាពត្រូវ ៖
·        រៀបចំផែនការសកម្មភាព ៖ រៀបចំផែនការសកម្មភាពប្រចាំខែ​សម្រាប់ទីចាត់​ការ ឬការិយាល័យរបស់ខ្លួន (ដោយសម្របសម្រួលជា មួយការិយាល័យចំណុះ “សម្រាប់ថ្នាក់រាជធានី ខេត្ត” ឬមន្រ្តីនៅក្នុង​អង្គភាព​របស់ខ្លួន “សម្រាប់ថ្នាក់ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ”)។ បន្ទាប់ពីរៀបចំ ផែនការសកម្មភាព ប្រធានអង្គភាពត្រូវដាក់ផែនការ​សកម្មភាព​ប្រចាំ​ខែ​របស់ខ្លួនជូននាយករដ្ឋបាល។ នាយករដ្ឋបាលត្រូវពិនិត្យ និងផ្តល់​យោបល់លើផែនការសកម្មភាពរបស់អង្គភាព។ ផ្អែកតាមផែនការ​សកម្មភាពរបស់អង្គភាពនីមួយៗ នាយករដ្ឋបាលត្រូវរៀបចំផែនការ​សកម្មភាពរបស់រដ្ឋបាលខ្លួន ដើម្បីដាក់ជូនអភិបាលពិនិត្យ និង​ផ្តល់​​​យោបល់មុនពេលដាក់ជូនក្រុមប្រឹក្សា។​
សង្កាត់វាលវង់ (កំពង់ចាម)
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ
គណនេយ្យភាពរបស់ប្រធាន អនុប្រធាន​អង្គភាព​ចំពោះនាយករដ្ឋបាល
·        អនុវត្តផែនការសកម្មភាព ៖ ប្រធានអង្គភាពត្រូវចាត់ចែង និង​សម្របសម្រួលជាមួយការិយាល័យ ឬមន្រ្តីចំណុះអង្គភាពរបស់​ខ្លួន​ដើម្បី​អនុវត្តសកម្មភាពស្របតាមផែនការដែលបានឯកភាព។ ក្នុងការ​អនុវត្តជាក់ស្តែង ប្រធានអង្គភាពអាចពិគ្រោះ ពិភាក្សាជាមួយ​​នាយក នាយករងរដ្ឋបាល ឬជាមួយគណៈអភិបាលតាមការចាំបាច់។​
·        ការរាយការណ៍ ៖ ប្រធានអង្គភាពត្រូវរាយការណ៍អំពីលទ្ធផលនៃការ​អនុវត្តផែនការសកម្មភាពប្រចាំខែរបស់ខ្លួនជូននាយករដ្ឋបាល។ ជាមួយ​​ គ្នានេះ ក្នុងអំឡុងពេលអនុវត្ត ប្រធានអង្គភាពក៏អាចរាយការណ៍ជា​បន្ត​បន្ទាប់ជូននាយករដ្ឋបាល តាមការចាំបាច់។ ប្រធានអង្គភាពនីមួយៗ​ត្រូវ​ឆ្លើយបំភ្លឺ ឬបកស្រាយអំពីការអនុវត្តផែនការសកម្មភាពរបស់ខ្លួន ឬ​លទ្ធផលនៃការអនុវត្តរបស់ខ្លួនជូននាយករដ្ឋបាល ក្រុមប្រឹក្សា ឬ​គណៈ​អភិ​បាលនៅពេលមានការស្នើសុំ។​
បញ្ជាក់ ៖ ក្នុងអំឡុងពេលអនុវត្តតួនាទី ភារកិច្ច និងផែនការ​សកម្មភាព​​​របស់ខ្លួន រដ្ឋបាល (អភិបាល អភិបាលរង គណៈ​កម្មា​ធិការ​នានា នាយក នាយករងរដ្ឋបាល នាយក នាយក​រង​ទីចាត់ការ ប្រធាន អនុ​ប្រធានការិយាល័យ ព្រម​ទាំង​មន្រ្តី) ត្រូវមានគណ​នេយ្យភាព​តាម​ឋានានុក្រម និង​​អាច​មាន​គណ​នេយ្យភាពចំពោះក្រុមប្រឹក្សាតាម​ការចាំបាច់។
សញ្ជក
សញ្ជក យើងមិនឃើញមានមន្ត្រីណា ដែលមានគោរម្យងារ សញ្ជកនេះនៅក្នុងសិលាចារឹកមិនសម័យអង្គរទេ។ បើតាមភាសាវិទូខ្មែរបកស្រាយថាពាក្យសញ្ជកជាភាសាម៉ាឡេស៊ីមានន័យថា អាវុធ ។ ចំណែកភាសាវិទូជនជាតិបារាំងលោក ហ្ស៊ក សឺដេស ពន្យល់ថាគោរម្យងារសញ្ជកគឺជាមន្ត្រីនៃព្រះរាជាទុកព្រះរាជហទ័យ ហើយស្មោះត្រង់នឹងព្រះអង្គរហូតដល់ហ៊ានបូជាជីវិត ដើម្បីការពារព្រះអង្គ ។ បុរាណវិទូជនជាតិឥណ្ឌា លោក សាហៃ យល់ថាសញ្ជកទំនងគ្រាន់តែជាឋាន្តរស័ក្តគ្មានតួនាទី ព្រោះតាមសិលាចារឹកមនុស្សមនុស្សដែលមានគុណសម្បត្តិមាន គោរម្យងារជាសញ្ជកនេះបំពេញតួនាទីខុសគ្នា ។
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ
គណនេយ្យភាពរបស់ស្មៀនចំពោះក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់​
ស្មៀនឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើជាសេនាធិការដល់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់​របស់ខ្លួនក្នុងការ ៖
សង្កាត់វាលវង់ (កំពង់ចាម)
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ការអនុវត្តគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ
គណនេយ្យភាពរបស់ស្មៀនចំពោះក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់​
·        កត់ត្រា និងការថែរក្សា ការពារចលនវត្ថុ និងអចលនវត្ថុ​ទាំង​អស់ដែលជាទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់ ឃុំ សង្កាត់ ឬជាទ្រព្យ​សម្បត្តិ ដែលឃុំ សង្កាត់បានជួល។
·        រៀបចំកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់
·        ធ្វើសេចក្តីសម្រេច និងអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចនានា ដោយ​អនុលោមទៅតាមច្បាប់ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិ​យុត្តនានា​ដែល​មានជាធរមាន
·        ។ល​។​
លើសពីនេះទៀត ស្មៀនឃុំ សង្កាត់ត្រូវជួយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ អនុវត្តកិច្ចការរដ្ឋបាល ការធានាឲមាននីត្យានុកូលភាពនៃការអនុវត្ត​អាណត្តិរបស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ការរៀបចំកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ និងគណៈកម្មាធិការនានា ការអនុវត្តនិងការតាមដានការ​អនុវត្ត​សេចក្តីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន​ជាសាធារណៈ ជាដើម។
គណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋបាលចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ
ដើម្បីបម្រើប្រជាជនកាន់តែល្អប្រសើរឡើង មន្រ្តីរាជការស៊ីវិល គ្រប់រូបចាំបាច់ត្រូវបំពេញការងារប្រកបដោយឆន្ទៈ ម្ចាស់ការ ភក្តីភាព មនសិការ​វិជ្ជាជីវៈ និងត្រូវមានវប្បធម៌សេវាសាធារណៈ នឹងធ្វើឲការផ្តល់​សេវា​របស់​រដ្ឋបាលសាធារណៈកាន់តែមានតម្លាភាព ភាព​ឆ្លើយតប និង​ប្រសិទ្ធភាព។​ ក្នុង​​ការអនុវត្តតួនាទី ភារកិច្ចរបស់ខ្លួន មន្រ្តីរាជការទាំងអស់​មាន​កាតព្វកិច្ច​គោរពច្បាប់ បទបញ្ជា និងសេចក្តីណែនាំនានារបស់ថ្នាក់​ដឹក​នាំខ្លួន និងមាន​ការទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់​ចំពោះ​​សកម្មភាពរបស់ខ្លួន។
ដើម្បីសម្រេចគោលបំណងក្នុងការបម្រើប្រជាពលរដ្ឋឲបានកាន់តែល្អ​ប្រសើរឡើង មន្រ្តីរាជការនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ ពិសេសមន្រ្តី​រាជការ​នៅតាមសាលារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ និងឃុំ សង្កាត់​ដែលជាអ្នក ផ្តល់សេវាសាធារណៈជូនប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់​ខ្លួន ត្រូវ​យក ​ចិត្តទុកដាក់ទៅលើ ៖
·        ការផ្តល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការទទួលយកសេវារបស់ប្រជា​ពលរដ្ឋ ៖ តាម​​រយៈការផ្តល់ព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ ច្បាស់លាស់ និងងាយ​យល់ ព្រមទាំងត្រូវកាត់បន្ថយនូវការិយាធិបតេយ្យ និងនីតិ​វិធី​ស្មុគស្មាញនានា សំដៅកាត់បន្ថយការលំបាក​របស់​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់សេវា ក្នុងការស្វែងរកសេវាដោយខ្លួនឯង និង​ការ​ចំណាយបន្ថែមលើអ្នករត់ការក្រៅផ្លូវការ។​ អ្នកផ្តល់សេវា សាធារណៈ ត្រូវលើកទឹកចិត្តដល់ប្រជាពលរដ្ឋឲប្រើប្រាស់ សេវាសាធារណៈតាមតម្រូវការរបស់ពួកគេ និងត្រូវដើរ​តួនាទី​ ជាអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងការផ្តល់ និងទទួលសេវាផងដែរ។
·        តម្លាភាព និងគណនេយ្យភាពក្នុងការផ្តល់សេវា ៖ អ្នកផ្តល់ សេវាត្រូវផ្តល់ព័ត៌មានឲបានទូលំទូលាយ ជាចំហដោយមិន​រើសអើង និងយកចិត្តទុកដាក់ផ្តល់សេវាឲបានទាន់​ពេល​វេ​​លា​​កំណត់ និងមានគុណភាពជូនអ្នកប្រើប្រាស់ ដោយស្មារតី​ទទួល​ខុស​ត្រូវខ្ពស់។ ទន្ទឹមនោះ អ្នកផ្តល់សេវាក៏ត្រូវទុក​លទ្ធភាពឲអ្នកប្រើប្រាស់តាមដាន និងស្វែងយល់អំពីនីតិវិធី​នៃការផ្តល់សេវា និងអាចធ្វើការទិតៀន តវ៉ា ឬទាមទារឲ​មាន​​ការកែលំអលើចំណុចខ្វះខាតផ្សេងៗ តាមតម្រូវការ សំដៅ​​លើក​​កម្ពស់ប្រសិទ្ធភាព និងតម្លាភាពស្របតាម​គោល​ការណ៍​អភិ​បាលកិច្ចល្អ។​
·        គុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃសេវា​ ៖ អ្នកផ្តល់សេវា ត្រូវ​គោរព​ឲបាននូវស្តង់ដារកំណត់ មានន័យថា អ្វីដែលបាន​កំណត់​ជូន​អ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវតែធ្វើឲបានតាមការកំណត់នោះ ទាំងតម្លៃ ទាំងពេលវេលា និងគុណភាព។ គុណភាព​នៃសេវា​ត្រូវបាន​កំណត់ផ្អែកលើការពេញចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់សេវា កម្រិតនៃការឆ្លើយតបទៅនឹង​តម្រូវ​ការ និង​ផលប្រយោជន៍​ទូទៅរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។
·        តម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់សេវា ៖ កន្លងមក មន្រ្តី​រាជការផ្តល់សេវាក្នុងឥរិយាបថជា អ្នក​គ្រប់គ្រង និងបាន​កំណត់ជាស្រេចនូវប្រភេទសេវា ដែល​ត្រូវ​ផ្តល់ជូនអ្នកប្រើ​ប្រាស់ ទោះជាសេវាមួយចំនួនអ្នក​ប្រើប្រាស់​មិន​ត្រូវការ​ក៏​ដោយ។ ប៉ុន្តែក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននេះ មន្រ្តី​រាជការត្រូវ​ផ្តល់​សេវាក្នុងឥរិយាបថជា អ្នកផ្តល់សេវា ដោយ​ត្រូវ​កំណត់​ប្រភេទ​សេវាទៅតាមតម្រូវការរបស់​អ្នកប្រើ​ប្រាស់​សេវា​វិញ។
·        ការផ្តល់សេវាដោយមានភាពគួរសម រួសរាយ រាក់ទាក់ និង​ការ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់ចំពោះអ្នកប្រើប្រាស់សេវា
·        ការផ្តល់ចម្លើយសាមញ្ញ ងាយយល់​និងទាន់ពេលវេលា​
·        ...។ល។
គណនេយ្យភាពចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាល
ច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលឃុំ​ សង្កាត់ និងច្បាប់ស្ដីពីការ​គ្រប់​គ្រងរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ដ ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ បានផ្ដល់សិទ្ធិអំណាច​ដល់​រដ្ឋ មន្ដ្រីក្រសួងមហាផ្ទៃក្នុងការពិនិត្យនីត្យានុកូលភាពលើដីកា និងសេចក្ដី​សម្រេច ដែលចេញដោយក្រុមប្រឹក្សា ដើម្បីធានាថា ដីកា និងសេចក្ដី​សម្រេច​​ទាំងនោះស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ច្បាប់ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ដ​ជា​ធរមាន។ ដូច្នេះ រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងមហាផ្ទៃអាចធ្វើមោឃភាព​សេចក្ដី​សម្រេច ឬស្នើឱ្យក្រុមប្រឹក្សាកែសម្រួលសេចក្ដីសម្រេចនានាដែលផ្ទុយ​នឹងរដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ ច្បាប់ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ដរបស់ថ្នាក់ជាតិ។ រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ​ក៏មានសិទ្ធិអំណាចក្នុងការតាមដានការអនុវត្ដតួនាទី និងភារកិច្ច ព្រមទាំង​រាល់ការរំលោភអំណាចនានាដែលកើតឡើងនៅរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។
លើសពីនេះទៀត ច្បាប់រៀបចំអង្គការ ក៏បានផ្ដល់​សិទ្ធិដល់​រដ្ឋមន្ដ្រី​ក្រសួងមហាផ្ទៃក្នុងការរំសាយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ និងការស្នើ​ទៅ​រាជ រដ្ឋាភិបាលឱ្យធ្វើការរំសាយក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ដ ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ក្នុង ករណីដែលក្រុមប្រឹក្សាទាំងនោះអនុវត្ដផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ គោល​នយោ​បាយ ច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ អនុក្រឹត្យ។ រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ក៏អាច​ចេញ​សេច ក្ដីណែនាំជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ដើម្បីជំរុញឱ្យក្រុមប្រឹក្សា​អនុវត្ដភារ​កិច្ច​របស់ខ្លួនឱ្យបានត្រឹមត្រូវឡើងវិញ ឬអាចគ្រប់គ្រងជំនួស​ជាបណ្ដោះ​អាសន្ន រហូតដល់មានក្រុមប្រឹក្សាថ្មីចូលកាន់តំណែង។ រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ អាច ស្នើទៅរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការដកចេញពីមុខតំណែងនូវអភិបាល អភិ​បាលរង រាជធានី ខេត្ដ អភិបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ និងអាចសិក្សាស្រាវជ្រាវ និង​ដកចេញ​ពីមុខ​តំណែងនូវអភិបាលរងក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ តាមសំណើ​របស់​ក្រុមប្រឹក្សា។ តាមន័យនេះ ក្រុមប្រឹក្សា និងគណៈអភិបាលនៃ​រដ្ឋបាល​ថ្នាក់ ក្រោមជាតិត្រូវមានគណនេយ្យភាពចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាល ពិសេស​គណនេយ្យ ភាពចំពោះរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃ៕
ឃុំសណ្ដែក
( Sandaek Commune Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាធាយ ខេត្តកំពង់ចាម មាន ៥ភូមិ ៖
=រដ្ឋបាល= ឃុំសណ្ដែកមាន ៦ភូមិគឺ
=ប្រជាជន​ ១៣៩៩៥ ស្រី៧៣៤៦ គ្រួសារ៣៣៩៧= =អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=មន្ត្រី=
មន្ត្រីប៉ុស្តិ៍
=ផ្សារ= =តំបន់ទេសចរណ៍=
ពត ពៅ
លោក​ជំទាវ ពត ពៅ គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កណ្ដាល របស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅអណត្តិទី៥ ហើយជាអតីតតំណាងរាស្ត្រ គណបក្សសមរង្ស៊ី នៅ​អណត្តិ​ទី​៤ ពី​ឆ្នាំ​២០០៨ ដល់​២០១៣។
ប្រវត្តិ
លោក​ជំទាវ ពត ពៅ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៤ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៥៥ នៅ​សង្កាត់​លេខ​៤ រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ។
ការ​សិក្សា
១៩៦៧ – ១៩៧១ : សញ្ញាប័ត្រ​មធ្យម​សិក្សា​កម្រិត​២ វិទ្យាល័យ​បឹង​កេងកង ១៩៦១ – ១៩៦៧ : បឋម​សិក្សា សាលា​ក្រុម​រក្សា​ព្រះ​អង្គ
ឡើង​កាន់​តំណែង
លោក​ជំទាវ ពត ពៅ គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កណ្ដាល របស់​គណៈបក្ស​ សម រង្ស៊ី នៅ​អណត្តិ​ទី​​​៤ ពី​ឆ្នាំ​២០០៨ ដល់​២០១៣។
តំណែង​នានា
១៩៩២ – ១៩៩៤ : គិលានុប្បដ្ឋានយិកា​មធ្យម សាលា​កម្មាភិបាល​សុខាភិបាល​មជ្ឈឹម ១៩៨៨ – ១៩៨៩ : គិលានុប្បដ្ឋានយិកា​បឋម សាលា​ពេទ្យ​ក្រុង ១៩៩៩ – ២០០៩ : សមាជិក​គណៈ​កម្មាធិការ​នាយក និង​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ទ្រទ្រង់​ស្រុក​កៀន​ស្វាយ ខេត្ត​កណ្ដាល ១៩៩៥ : មេ​បណ្ដាញ​គណបក្ស​ជាតិ​ខ្មែរ ១៩៧៩ – ២០០៨ : មន្ត្រី​នាយកដ្ឋាន​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ជំងឺ​ឆ្លង ក្រសួង​សុខាភិបាល
ជីវិត​គ្រួសារ
លោក​ជំទាវ ពត ពៅ មាន​គ្រួសារ និង​មាន​កូន​៣​នាក់។
ឯកសារយោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
វត្ត​ព្រះស្រីសាន់ពេជ្ញ៍
ស្តាំ|រូបភាពតូច| វត្តព្រះស្រីសាន់ពេជ្ញ៍ វត្តព្រះស្រីសាន់ពេជ្ញ៍ ( วัดพระศรีสรรเพชญ์  ; "វត្តដ៏វិសុទ្ធអស្ចារ្យបំផុត") គឺជាវត្តអារាមដ៏ពិសិដ្ឋបំផុតនៅលើទីតាំងនៃព្រះបរមរាជវាំងចាស់ក្នុងរាជធានីបុរាណអយុធ្យា របស់ប្រទេសថៃ រហូតដល់ទីក្រុងនេះត្រូវបានបំផ្លាញទាំងស្រុងដោយពួកភូមា នៅឆ្នាំ១៧៦៧។ វា​ជា​វត្តដ៏ធំបំផុត និង​ស្អាត​បំផុត​នៅ​ក្នុង​រាជធានី ហើយ​វា​បាន​បម្រើ​ជា​គំរូ​សម្រាប់វត្តព្រះកែវ ក្នុងទីក្រុងទេពមហានគរ ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ចេតិយ​ទាំចេតិយទាំងបីនៃវត្ត​ព្រះស្រីសាន់ពេជ្ញ៍ នៅឆ្នាំ១៣៥០ ឧទង ដែលគេស្គាល់ថាជាព្រះបាទ រាមធិបតីទី១ បានបញ្ជាឱ្យសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងមួយនៅក្នុងតំបន់ដូចគ្នាដែលវត្តប្រាស៊ីសានផេតឈរសព្វថ្ងៃនេះ។ ព្រះរាជវាំងនេះត្រូវបានសាងសង់រួចរាល់នៅឆ្នាំ១៣៥១ ហើយព្រះបាទរាមាធិបតី បានបង្កើតអយុធ្យាជារាជធានីនៃរាជាណាចក្ររបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះបរមរាជវាំង​មាន​អគារ​ឈើ​ចំនួន​បី​ដែល​មាន​ឈ្មោះថា "ផៃទូនមហាប្រាសាទ" "ផៃចាយ៉ុនមហាប្រាសាទ" និង "ឰស្វានមហាប្រាសាទ" ។ នៅពេលបញ្ចប់ព្រះរាជវាំងនៅឆ្នាំ១៣៥១ ព្រះអង្គបានតាំងអយុធ្យាជារាជធានីរបស់ព្រះអង្គ ហើយត្រូវបានប្រគល់ងារជាព្រះបាទរាមាធិបតីទី១។ នៅឆ្នាំ១៤៤៨ ព្រះបាទបរមត្រៃលោកនាថ បានកសាងព្រះរាជវាំងថ្មីនៅខាងជើង ហើយបានបំប្លែងបរិវេណវាំងចាស់ទៅជាកន្លែងសក្ការៈ ។ ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គគឺព្រះបាទ រាមធិបតីទី២ បានបន្ថែមចេតិយពីរដែលនៅក្នុងប្រទេសថៃហៅថាចេតិយត្រូវបានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ១៤៩២ ជាកន្លែងដែលផេះរបស់ព្រះបិតាព្រះអង្គគឺព្រះបាទបរមត្រៃលោកនាថ និងប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គគឺព្រះបាទបរមរាជាទី៣ត្រូវបានបញ្ចុះ។
នៅឆ្នាំ១៤៩៩ ព្រះវិហារមួយ ឬសាលសក្ការៈមួយហៅថា “វិហារហ្លួង” (Royal Chapel) ត្រូវបានសាងសង់នៅលើដីវាំង។ ព្រះបាទ​រាមាធិបតី​ទី២ ទ្រង់​ត្រាស់​បង្គាប់​ឱ្យ​យក​រូប​ព្រះពុទ្ធ​ដ៏​មហិមា​មួយ​អង្គ​ទៅ​បោះ​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ស្រីសាន់ពេជ្ញ៍។ រូបព្រះពុទ្ធនេះមានកំពស់ ១៦ម៉ែត្រ ស្រោបមាស និងជើងទម្រមានប្រវែង ៨ម៉ែត្រ។ ស្នូល​នៃ​រូបសំណាក​នេះ​ធ្វើ​ពី​លង្ហិន ហើយ​មាន​ទម្ងន់​ប្រហែល ៦៤តោន។ ផ្ទៃខាងលើត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយមាសប្រមាណ ៣៤៣គីឡូក្រាម។ រូបសំណាក​នេះ​ចំណាយ​ពេល​ជាង​បី​ឆ្នាំ​ដើម្បី​បញ្ចប់។ រូបសំណាក​នេះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា «​ព្រះ​ស្រីសាន់ពេជ្ញ៍ដាយាន» ជា​វត្ថុ​សំខាន់​នៃ​ការ​គោរព​បូជា​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជវាំង ។
ចេតិយ​មួយទៀត​ត្រូវបាន​សាងសង់​ក្រោម​ព្រះបាទបរមរាជាទី៤ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៥២៩ ដើម្បី​តម្កល់​ព្រះ​អដ្ឋិធាតុ​របស់​បិតា​ព្រះអង្គ គឺ​ព្រះបាទ​រាមា​ធិ​ប​តី​ទី​២ ។ ក្រោយ​មក មាន​ការ​សាង​សង់​បន្ថែម​ទៀត​ដោយ​ព្រះបាទនារាយណ៍ ។ វាមិនប្រាកដថាតើ ម៉ូនដុប រវាងចេតិយ នីមួយៗត្រូវបានបន្ថែមក្នុងអំឡុងពេលនោះទេ។ នៅឆ្នាំ១៦៣០ ព្រះបាទណារ៉ាយបានបន្ថែមប្រាសាទព្រះវិហារដែលមានរាងជាឈើឆ្កាងនៅខាងលិចវេទិកាទ្រទ្រង់ចេតិយទាំងបី ប្រាសាទនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រាសាទព្រះនារាយណ៍។ ស្ថាបត្យកម្មនេះត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយការលាយបញ្ចូលគ្នានៃរចនាបថអ៊ឺរ៉ុបសម្រាប់រូបរាងខណៈពេលដែលបង្អួចធ្នូ ចង្អុលត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយស្ថាបត្យកម្មឥណ្ឌូពែរសាន។
នៅឆ្នាំ១៧៤២ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះបាទបរមកោដ្ឋ ប្រាសាទនេះត្រូវបានជួសជុលម្តងទៀត។ ជាអកុសល ទីក្រុងអយុធ្យា រួមទាំងបរិវេណប្រាសាទត្រូវបានបំផ្លាញទាំងស្រុងក្នុងការលុកលុយរបស់ភូមាក្នុងឆ្នាំ១៧៦៧ លើកលែងតែចេតិយទាំងបីដែលអាចមើលឃើញសព្វថ្ងៃនេះ។
នៅឆ្នាំ១៧៦៧ ភូមាបានវាយដណ្តើមយករាជធានីអយុធ្យា ហើយបានចាប់ផ្តើមការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងទូលំទូលាយ និងការលួចយកប្រាង្គប្រាសាទជាច្រើន និងអគារផ្សេងៗទៀត រួមទាំងវត្តប្រាស៊ីសានផេតផងដែរ។ ពួក​គេ​ដុត​អគារ​នោះ ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាស​រលាយ។ ចេតិយ​ពីរ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ក្នុង​ដំណើរ​ការ ខណៈ​ដែល​ចេតិយ​ខាង​កើត​នៅ​តែ​ឈរ។ ទាំងអស់ត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញដោយនាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈនៅឆ្នាំ១៩៥៦ ។ រូបភាពតូច| វត្ត​ព្រះ​ស្រីសាន់ពេជ្ញ៍នាពេលរាត្រី រូបភាពតូច| អ្នក​ខ្លះ​ជឿ​ថា​ជា​ព្រះ​សិរសា​នៃ​ព្រះពុទ្ធ​ព្រះ​អង្គ​ធំ​សម្បើម​ព្រះ​ស្រីសាន់ពេជ្ញ៍ ដែល​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាម។
ភូមិខ្វាវ
សំដៅទៅដល់÷
ភូមិចំប៉ី
សំដៅទៅដល់÷
ឃុំកោះទន្ទឹម(ស្រុកកំពង់សៀម)
ឃុំកោះទន្ទឹម ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំកោះទន្ទឹម មាន ៦ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
តាយ឴ អរ៉ះថៃ
តាយ឴ អរ៉ះថៃ (ต่าย อรทัย) គឺជាតារាចម្រៀងស្រីថៃ។ កើតនៅថ្ងៃទី 27 ខែមីនាឆ្នាំ 1980 នៅខេត្តរ៉ូរីអេ។ ចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យសិល្បៈក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩
ជីវិតដំបូង
ឈ្មោះពិតរបស់នាង អរ៉ះថៃ​ ដាបខាំ (อรทัย ดาบคำ) នាងបានកើតនៅលើថ្ងៃទី ២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ ​១៩៨០ នៅក្នុងភូមិឃុំសាន់ឆានី ស្រុករងផន់សាវ៉ាន ស្រុកណាឆ្លួយ ឧបុលរ៉ាច្ឆាថានី ប្រទេសថៃ នាងគឺជាកូនស្រីរបស់លោក សែង ដាបខាំ និងអ្នកស្រី នីត្តយ៉ា កែវថង់ ឪពុកម្តាយរបស់នាងបែកគ្នានៅពេលនាងមានអាយុ ១១ ឆ្នាំហើយពីទីនោះនាងរស់នៅជាមួយជីដូនរបស់នាង ឃុនយ៉ៃ ថង់ខាំ កែវថង់ នាងគឺជាបងប្អូនទី ១ ក្នុងចំណោមបងប្អូន ៤ នាក់ កាលពីនៅក្មេងនាងត្រូវជួយយាយរបស់នាងចិញ្ចឹមបីបាច់ប្អូនប្រុសបីនាក់ដែលមានន័យថានាងត្រូវជួយជីដូនដើម្បីរកប្រាក់ចំណូល
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងស្រីថៃ
ភាសាតៃនឿ
ភាសាតៃនឿ ឬ ភាសាថៃហ្នឿ (តៃនឿ: ᥖᥭᥰᥖᥬᥳᥑᥨᥒᥰ; ហៅផងដែរ៖ តៃឡឺ, ដេហុងដៃ/តឺហុងតៃ ឬ ភាសាចិនសាន; ដែលមានន័យថា "តៃខាងលើ" ឬ "តៃខាងជើង" ឬ ᥖᥭᥰᥖᥬᥳᥑᥨᥒᥰ, ; ចិន: Dǎinàyǔ, 傣那语 ឬ Déhóng Dǎiyǔ, 德宏傣语; ภาษาไทเหนือ, ឬ ภาษาไทใต้คง, ) គឺជាភាសាមួយក្នុងចំណោមភាសាដែលនិយាយដោយជនជាតិតៃនៅប្រទេសចិន ជាពិសេសនៅក្នុងខេត្តស្វយ័តជនជាតិតៃនិងជីងប៉ូតឺហុង នៅភាគនិរតីនៃខេត្តយូណាន មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយភាសាតៃផ្សេងទៀត​ អ្នកនិយាយភាសានេះឆ្លងព្រំដែនក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាជនជាតិសាន មិនគួរច្រឡំជាមួយតៃលឺ (ខេត្តស្វយ័តជនជាតិតៃស៊ីសួងប៉ានណា)
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាតៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសានៅប្រទេសថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសានៅប្រទេសចិន
អ៊ឹង គឹមលាង
លោក អ៊ឹង គឹមលាង សព្វថ្ងៃមានមុខរបរជាមន្ត្រីយោធា នៅអគ្គបញ្ជារការដ្ឋាន នៅជិតសាលាក្តីខ្មែរក្រហមរាជធានីភ្នំពេញ ។ លោក បានបញ្ចប់បរិញ្ញាបត្រនីតិសាធារណៈនៅសាកលវិទ្យាល័យ ខេមរៈ និង បានបន្តសិក្សានៅប្រទេសចិន ផ្នែកយោធា និងហាត់ការផ្នែកការទូត លើភាសាចិន និងអង់គ្លេស ទៀតផង ។
សមរភូមិកោះចាង
ស្ថានភាព
សង្គ្រាម​បារាំង​-​ថៃ ​បាន​ដំណើរការ​ទៅ​យ៉ាង​លំបាក​សម្រាប់​កងទ័ព​ដីគោក​បារាំង​ដែល​គ្មាន​ឧបករណ៍​គ្រប់គ្រាន់​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ជាមួយ​កងទ័ព​ថៃធំជាង។ អគ្គទេសាភិបាលនៃឥណ្ឌូចិន និងជាអគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងទឹក ឧត្តមនាវីឯកហ្សង់ ឌេកូស បានសម្រេចចិត្តថា ឱកាសដ៏ល្អបំផុតរបស់ឥណ្ឌូចិនក្នុងការបញ្ឈប់ការលុកលុយ គឺជាការប៉ុនប៉ងវាយប្រហារដោយកងទ័ពជើងទឹកលើកងនាវាចរ និងទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្ររបស់ប្រទេសថៃ។ នេះនឹងជម្រះផ្លូវសម្រាប់បេសកកម្មទម្លាក់គ្រាប់បែក ដើម្បីគាំទ្រការវាយលុកតាមព្រំដែនកម្ពុជា ។
កងទ័ពជើងទឹកថៃ
រូបភាពតូច|HTMS ធនបុរី ថ្វីត្បិតតែមានទំហំតូចក៏ដោយកងនាវាចរថៃ ត្រូវបានធ្វើទំនើបកម្មជាមួយនឹងការទិញនាវាពីប្រទេសជប៉ុន និងអ៊ីតាលីនាពេលថ្មីៗនេះ។ អង្គភាពសំខាន់ៗនៃកងនាវារួមមាន នាវាការពារឆ្នេរសមុទ្រដែលផលិតដោយជប៉ុនចំនួនពីរ ដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅ 2500 LT និងកាន់ ៨ អ៊ីញ (២០៣ ម.ម) កាំភ្លើង, រថពាសដែក​ផលិត​ដោយ​អង់គ្លេស​ចំណាស់​ពីរ​គ្រឿង​ដែល​មាន​ទំហំ ៦ អ៊ីញ (១៥២ ម.ម) កាំភ្លើង ទូកផ្ទុកទំំនិញ ១២ គ្រឿង និងនាវាមុជទឹក ៤ គ្រឿង។
លើសពីនេះកងទ័ពអាកាសថៃ មានយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់ជាង១៤០គ្រឿង រួមទាំងយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក ធុនស្រាល មីតស៊ូប៊ីស៊ី គី-៣០ ( សម្ព័ន្ធមិត្តដែលរាយការណ៍ថាឈ្មោះ "អាន") ដែលបានឃើញសេវាកម្មយ៉ាងទូលំទូលាយប្រឆាំងនឹងបារាំងក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាម។ យន្តហោះទាំងនេះមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរំខានដល់ប្រតិបត្តិការកងទ័ពជើងទឹកបារាំង ដែលអាចនឹងត្រូវបានដំឡើង។ យន្តហោះដែលមានសមត្ថភាពតិចផ្សេងទៀតនៅក្នុងសារពើភ័ណ្ឌរបស់ថៃរួមមានយន្តហោះចម្បាំង P-៣៦ ហោក, ៧០ ឆានស៍-វ៉ក អូ២យូ-២ ខសេ យន្តហោះពីរ, យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក ម៉ាទីន B-១០ ប្រាំមួយនាក់ និងគ្រូបង្វឹក អាវរូ ៥៤០ ជាច្រើន។
កងទ័ពជើងទឹកបារាំង
រូបភាពតូច| ឡាម៉ត-ភីកេត ឧត្តមនាវីឯក Jean Decoux បានបង្កើតក្រុមតូចមួយដែលមានឈ្មោះថា Groupe Occasionnel (ក្រុម ad hoc) នៅថ្ងៃទី 9 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1940 នៅ Cam Ranh Bay ភាគខាងជើងនៃ Saigon ។ នៅក្នុងបញ្ជាការគាត់បានដាក់ Capitaine de Vaisseau Régis Bérenger។
កងអនុសេនាធំរួមមានៈ
មិនមានគម្របខ្យល់ទេ លើកលែងតែយន្តហោះសមុទ្រ Loire 130 ចំនួនប្រាំបួនដែលមានមូលដ្ឋាននៅ រាម ដែលផ្តល់ការឈ្លបយកការណ៍។ កាយរឹទ្ធិបន្ថែមត្រូវបានធ្វើឡើងដោយសិប្បកម្មស្ទាបស្ទង់ឆ្នេរចំនួនបី ហើយការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់បានប្រមូលពីអ្នកនេសាទក្នុងតំបន់។