លីលាវតី_ភាគ​ទី​_២
ក្នុងសាលាសម្នាក់បាទចារី
"អាត្មាមិននឿយហត់អ្វីទេ ឧបាសក ! ព្រោះទើបតែដើរមកពីតបោតាធារក្បែរៗនេះឯង អាត្មាត្រេកអរនឹងសន្ទនា​ជាមួយនឹងញោមយូរប៉ុនណាក៏បានក៏ស្រេចតែញោម ប៉ុន្តែបរិយាកាសក្នុងសាលារាងដូចជាងងឹតបន្តិច បើយើងនឹងមើលមុខគ្នាឃើញខណៈដែលសន្ទនាក៏ជាការល្អ" "លោកសមណៈ ! រឿងនេះមិនបាច់បារម្ភទេ ខ្ញុំកណាបានប្រើចៅប្រុសឲ្យយកចង្រៀងនិងទឹកឆាន់មកប្រគេន​លោកម្ចាស់ហើយ គេនឹងមកដល់នៅពេលបន្តិចទៀត" "ឧបាសក ! ភូមិនេះមើលទៅហាក់ដូចជាអាត្មាធ្លាប់ឆ្លងកាត់ម្តងឬពីរដងមកហើយ សូម្បីតែរាត្រីកាលបែប​នេះក៏​ធ្លាប់ឆ្លងកាត់ដែរ ប៉ុន្តែគ្រាមុនៗឃើញថា ភូមិនេះគគ្រឹកគគ្រេងមានមនុស្សមនាប្រសេចប្រសាចពពាក់ពពូន ប៉ុន្តែ​នៅគ្រានេះឃើញថាស្ងាត់ច្រងំខុសប្រក្រតី ប្រហែលជាមានហេតុការណ៍អ្វីកើតឡើងនៅក្នុងភូមិនេះទេដឹង?" ព្រឹទ្ធជនស្រូបដកដង្ហើមធំ អង្គុយស្ងៀមមួយសន្ទុះហើយឆ្លើយថា "លោកសមណៈ ! ខ្ញុំកណាជឿថា មិនមែនមានតែភូមិនេះប៉ុណ្ណោះទេដែលត្រូវស្លោកស្លៅស្រពាប់ស្រពោន សូម្បី​តែរាល់ភូមិក្នុងតំបន់រាជគ្រឹះនេះក៏ស្លោកស្លៅសៅសោកដែរ មិនឲ្យស្រងេះស្រងោចយ៉ាងម៉េចបាន លោក​សមណៈ បើភូមិរបស់យើងមានតែស្រ្តីនិងកុមារប៉ុណ្ណោះដែលនៅចាំផ្ទះ ពួកប្រុសៗនាំគ្នារត់ចូលព្រៃអស់ហើយ" សម្តីរបស់ប្រុសជរាធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាភ្នកនឹកដល់ទេវមិត្រឧបាសកភ្លាម ប៉ុន្តែដើម្បីឲ្យប្រាកដក្នុងចិត្ត ខ្ញុំព្រះ​ករុណា​ទើបសួរប្រុសជរាថា "ហេតុអ្វីបានជាប្រុសៗនាំគ្នាគេចទៅនៅក្នុងព្រៃអស់អញ្ចឹង?" "លោកសមណៈ ! "ប្រុសជរានិយាយបណ្តើរខិតចូលមកជិតខ្ញុំព្រះករុណាបណ្តើរ "លោកម្ចាស់ក៏ដឹងហើយ​ថា ស្រុកទេសយើងកំពុងតែរស់នៅក្នុងយុគផ្តាច់ការ អជាតសត្តុបានធ្វើឃាតព្រះជនករបស់ខ្លួនឯង ហើយឡើង​គ្រងរាជ្យ ញ៉ាំងកំហឹងកំហល់ និង សម្អប់សម្អាយឲ្យកើតឡើងដល់មន្ត្រីរាជការនិងប្រជានុរាស្ត្រ​តូចតាច​ដែល​នៅ​មានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រអង្គដើមជាខ្លាំង ទាំងមន្រ្តីក្រមការបរិវារដើមក៏បានរួបរួមកម្លាំងគ្នា​ដើម្បីកម្ចាត់ព្រះបាទអជាតសត្តុចោល ប៉ុន្តែធ្វើបានដោយពិបាក ព្រោះព្រះអង្គមានបក្សពួកនិងអំណាចខ្លាំង​ណាស់ ព្រោះហេតុនោះ ភាគីប្រឆាំងទើបចេញទៅកៀងគរប្រមែប្រមូលមនុស្ស កសាងជាទ័ពឧទាម​ចាំវាយ​ឆ្មក់នៅក្នុងព្រៃ បណ្តាប្រុសសុពលទាំងឡាយក្នុងភូមិរបស់យើងក៏ស្ម័គ្រចិត្តចូលទៅជាកម្លាំងពលជាមួយនឹង​ទ័ពឧទាមអស់ ព្រោះហេតុនោះបានជាភូមិរបស់យើងមើលទៅដូចជាស្រងេះស្រងោច" ។ "ម្នាលឧបាសក ! អាត្មាដូចជាចម្លែកចិត្តណាស់ថា ហេតុអ្វីបានជាយុវជនសុពលទាំងឡាយត្រេកអរទៅស្ម័គ្រ​ចូលជាកម្លាំងពលជាមួយនឹងទ័ពឈ្លប ឬពួកគេត្រូវបានទ័ពឈ្លបបង្ខិតបង្ខំឲ្យទៅចូលរួម?" "ពួកគេស្ម័គ្រចិត្តទៅដោយខ្លួនឯង លោកសមណៈ ! កងទ័ពឧទាមមិនបង្ខិតបង្ខំទេ ហេតុផលដែលត្រេកអរ​ទៅចូលរួមក៏ព្រោះតែគុណអំពើល្អរបស់មេខ្លោងទ័ពឈ្លបនោះឯង" ។ គ្រាន់តែបានស្តាប់សម្តីរបស់ព្រឹទ្ធជន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏កើតលំនឹកសង្ឃឹមព្រាលៗឡើងភ្លាមថា ប្រាកដជា​នឹង​បាន​ស្គាល់​មេខ្លោងទ័ពឈ្លបនៅពេលនេះឯង ព្រោះប្រុសជរាមិនមែនជាសមាជិករបស់ទ័ពឈ្លបទេ ទាំង​មុខ​ជាពុំ​បានធ្វើសម្បថស្បថស្បែលាក់បាំងឈ្មោះមេខ្លោងទ័ពឈ្លបជាការសម្ងាត់ឡើយ "មេខ្លោងទ័ពឈ្លបគឺជាអ្នកណា? ឧបាសក ! " ប្រុសជរាអង្គុយមិងមាំងមួយសន្ទុះ សម្តែងកិរិយាអាការរសាប់រសល់ហាក់នឹងថាមិនចង់បង្ហើបប្រាប់ការពិត ខណៈនោះស្រាប់តែចៅប្រុសរបស់គាត់បានយកចង្កៀងប្រេងនិងក្អមទឹកផឹកចូលមកឲ្យក្នុងសាលា ខ្ញុំព្រះករុណាយកបំពង់ច្រោះទឹកចេញពីបាត្រ ច្រោះយកទឹកចេញពីក្អមទឹកដាក់ភាជនៈរបស់ខ្លួនឯង ហើយក៏ឆាន់ទឹកដ៏ត្រជាក់ស្រេបរបស់ប្រុសជរាដែលជ្រោមជ្រែង ធ្វើឲ្យស្រស់បស់ ស្រឡះស្រឡំហំហួនឡើង យ៉ាងច្រើន ។ "ឧបាសក ! ញោមទំនងជាមិនសប្បាយចិត្តដែលនឹងប្រាប់ឈ្មោះរបស់មេខ្លោងទ័ពឈ្លបដល់អាត្មាទេ មិនបាច់ប្រាប់ក៏បាន អាត្មាមិនចង់ដឹងប៉ុន្មានទេ ទោះបីដឹងក៏មិនកើតប្រយោជន៍អ្វីដល់អាត្មាដែល​ឈប់ខ្វល់​រវល់នឹងលោកិយវិស័យហើយនោះដែរ " "ខ្ញុំកណានឹងប្រាប់ប្រគេនក៏បាន លោកសមណៈ ! ប៉ុន្តែលោកម្ចាស់ត្រូវសន្យាជាមុនថា នឹងរក្សាទុកជាការ​សម្ងាត់ មិនយកទៅបង្ហើបប្រាប់ឲ្យគេដឹងជាដាច់ខាត" "អាត្មាមិនអាចសន្យាបានទេ ឧបាសក ! សមណវិស័យមិនអនុញ្ញាតឲ្យអាត្មាផ្តល់ពាក្យសន្យាទាក់ទង​នឹង​លោកិយវិស័យជាមួយនឹងអ្នកណាៗទេ បើញោមនៅមិនជឿក្នុងសមណភាវៈរបស់អាត្មា សូមកុំប្រាប់ ប៉ុន្តែ​បើញោមជឿ និងទុកចិត្តក្នុងសមណភេទរបស់អាត្មាប្រាប់ក៏បាន ឬជឿប៉ុន្តែមិនប្រាប់ក៏បានស្រេចតែចិត្ត"