cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
លន់ នល់
សេនាប្រមុខលន់ នល់ (១៣ វិច្ឆិកា ១៩១៣ – ១៧ វិច្ឆិកា ១៩៨៥) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរមួយរូប និងជាឧត្តមសេនីយ៍យោធាកម្ពុជា ដែលធ្លាប់កាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាចំនួនពីរលើក(១៩៦៦–៦៧, ១៩៦៩–៧១) និងជារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិជាច្រើនសាដែរ។ គាត់​បាន​ដឹកនាំ​រដ្ឋប្រហារ​យោធា​ទម្លាក់ព្រះអង្គម្ចាស់​ នរោត្ដម សីហនុ​ ហើយ​ប្រកាស់​តាំង​ខ្លួនជាប្រ​ធានាធិបតី​នៃរបប​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរដែលគាំទ្រដោយអាមេរិកហើយបាន​កាន់​អំណាច​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧៥។ គាត់ក៏​ជា​ស្ថាបនិក​និង​មេដឹកនាំ​នៃ​​គណបក្សសង្គមសាធារណរដ្ឋ ដែលជា​គណបក្ស​​មានអត្ថិភាព​តែ​មួយរយៈពេល​ខ្លីប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​គាត់​ក៏ធ្លាប់​កាន់តំណែងជាមេបញ្ជាការ​កង​យោធពល​ជាតិខ្មែរ​ផងដែរ។ នៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ពោលគឺ១៦ថ្ងៃមុនពេលដែលខ្មែរក្រហមបានចូលកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញ លោកក៏បានរត់ភៀសខ្លួនទៅសហរដ្ឋអាមេរិកដោយដំបូងលោកបានទៅរដ្ឋហាវ៉ៃហើយក្រោយមកក៏បានទៅរស់នៅរដ្ឋកាលីហ្វញ៉ារហូតដល់ថ្ងៃមរណៈរបស់លោក។
ដើមជីវិត
លោកបានកើតនៅថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៣ ក្នុងខេត្តព្រៃវែងទៅក្នុងគ្រួសារខ្មែរកាត់ចិន។ ឪពុករបស់លោកឈ្មោះ លន់ ហ៊ិនគឺជាកូនរបស់គ្រួសារកម្ពុជាក្រោមមកពីខេត្តតេនីន គាត់ធ្លាប់បានគេតាងជាអភិបាលស្រុកក្នុងខេត្តសៀមរាបនិងខេត្តកំពង់ធំ, បន្ទាប់ពីបានដឹកនាំក្រុមបង្ក្រាបចោលប្លន់មួយនៅក្នុងខេត្តព្រៃវែង។ ជីតាខាងម្តាយរបស់លោកលន់ នល់គឺជាជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីខេត្តហ្វូជៀន, ប្រទេសចិន ហើយធ្លាប់បានកាន់តំណែងជាអភិបាលខេត្តព្រៃវែង។ លន់ នល់ បានទទួលការអប់រំនៅឯវិទ្យាល័យសាសឺលូប-ឡូបានៅទីក្រុងសៃហ្កនមុនពេលចូលសិក្សានៅសាលាយោធាកម្ពុជា។
ការចូលធ្វើការជាមួយរដ្ឋាភិបាលអាណានិគមបារាំង
លន់ នល់បានរកឃើញការងារដែលជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងសេវាកម្មស៊ីវិលអាណានិគមបារាំងក្នុងឆ្នាំ១៩៣៧។ លោកក៏បានក្លាយជាចៅក្រមហើយក្រោយមកក៏ក្លាយជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់បារាំងដ៏ចំណាប់ម្នាក់ ដែលមានតួនាទីប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពបះបោរមកលើរដ្ឋាភិបាលអាណានិគមបារាំងក្នុងឆ្នាំ១៩៣៩។ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៦, លោកបានឡើងកាន់តំណែងជាអភិបាលខេត្តក្រចេះ, ហើយក៏ចាប់ផ្តើមមានទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះអម្ចាស់នរោត្ដម សីហនុ។ ដល់ចុងទស្សវត្តឆ្នាំ១៩៤០, លោកក៏បានបង្កើតក្រុមនយោបាយមួយដែលប្រកាន់យកនយោបាយឆ្វេងនិយម, រាជាធិបតេយ្យ, និងឯករាជ្យនិយមហើយក្រុមនេះក៏បានចាប់ដើរតួយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងនយោបាយប្រទេសកម្ពុជានាពេលនោះផងដែរ។ លោកបានចូលបម្រើខាងយោធាក្នុងឆ្នាំ១៩៥២ ហើយក៏បានចាប់ផ្តើមធ្វើប្រតិបត្តិការយោធាប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងក្រុមវៀតមិញ។
ក្រោយពីកម្ពុជាបានដណ្តើមបានឯករាជ្យពីបារាំង, គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិរបស់លន់ នល់(រួមជាមួយនឹងគណបក្សស្លាបឆ្វេងតូចៗដែលដឹកនាំដោយលោកសម សារីនិងដាប ឈួន)បានក្លាយជាមូលដ្ឋានដ៏សំខាន់មួយនៃសង្គមរាស្រ្តនិយមដែលជាអង្គការនយោបាយមួយបង្កើតឡើងដោយសីហនុដើម្បីចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត ឆ្នាំ១៩៥៥។ សង្គមក៏បានឈ្នះការបោះឆ្នោតនេះ ហើយសីហនុក៏បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា។
ក្នុងរដ្ឋបាលសីហនុ, ឆ្នាំ១៩៥៥-៧០
លោកលន់ នល់ ត្រូវបានតែងតាំងជានាយសេនាធិការកងទ័ពនៅឆ្នាំ១៩៥៥ និងជាអង្គមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ ហើយព្រមទាំងមានតួនាទីជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិទៀតផង។ នៅពេលនោះ, លន់ នល់គឺជាមនុស្សដ៏គួរឱ្យទុកចិត្តម្នាក់របស់សីហនុដោយក្រុមកម្លាំងរបស់លោកលន់ នល់បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្ក្រាបចលនាកុម្មុយនិស្តសម្ងាត់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ លោកត្រូវបានចាត់តែងតាំងជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣។ ខណៈពេលដែលសីហនុកំពុងគម្លាតប្រទេសមាតុភូមិរបស់ព្រះអង្គឱ្យនៅកាន់តែឆ្ងាយពីសង្គ្រាមវៀតណាម, ព្រះអង្គបានប្រកាន់យកគោលនយោបាយការបរទេសមួយគឺ"អព្យាក្រឹតភាពដាច់ខាត", ប៉ុន្តែគោលនយោបាយមួយនេះបានធ្វើឱ្យកម្ពុជាចូលរួមទាក់ទងជាមួយចិនរឹតតែខ្លាំងនិងបណ្តោយឱ្យវៀតណាមខាងជើងចូលមកធ្វើសកម្មភាពយោធានៅតាមព្រំដែននៃប្រទេសកម្ពុជាទៅវិញ, លន់ នល់នៅតែបន្តភាពរស់រាយរាក់ទាក់របស់លោកទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកហើយបានបង្ហាញថាលោកមានការសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការផ្តាច់ទំនាក់ទំនងជំនួយការពីសហរដ្ឋអាមេរិកក្រោយឆ្នាំ១៩៦៣។
ការបោះឆ្នោតសភាឆ្នាំ១៩៦៦បានបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំមួយនៃតុល្យភាពអំណាចឆ្ពោះទៅកាន់លន់ នល់និងធាតុស្តាំនិយមនៃរបបសង្គមរាស្រ្តនិយម ដោយអ្នកឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតខាងអភិរក្សនិយមនិងស្តាំនិយមត្រូវគេបោះឆ្នោតឱ្យយ៉ាងច្រើន។ លោកលន់ នល់ត្រូវបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្រ្តី និងឆ្នាំបន្ទាប់, អំពើកុបកម្មមួយដែលធ្វើឡើងដោយពួកឆ្វេងនិយមដែលគេហៅថាការបះបោរសាមឡតបានកើតឡើងនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។
លោកលន់ នល់បានទទួករងរបួសធ្ងន់ក្នុងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មួយក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧ ហើយក៏បានលាឈប់ពីការងារនយោបាយជាបណ្តោះអាសន្នសិន។ លោកបានវិលត្រលប់មកធ្វើជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិវិញនៅឆ្នាំ១៩៦៨ ហើយនៅឆ្នាំ១៩៦៩លោកក៏បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្រ្តីជាលើកទីពីរ និងបានតែងតាំងព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈជាអ្នកតំណាងរបស់លោកថែមទៀតផង។
រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៧០
សីហនុបានអះអាងថារដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៧០ប្រឆាំងនឹងព្រះអង្គនេះគឺជាលទ្ធផលនៃការចងសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយសត្រូវស្លាប់រស់របស់ទ្រង់គឺលោកសឺង ង៉ុកថាញ់(និរទេសទៅក្រៅ), ស៊ីសុវត្ថិសិរិមតៈ, និងក្រុមស៊ីអាយអេ (CIA)។ ទោះបីជាមានការចង្អុលបង្ហាញថាលោកប្រមុខរដ្ឋលន់ នល់បានចូលទៅជិតអាមេរិកក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៦៩ ដើម្បីស្ទង់មើលលទ្ធភាពនៃការគាំទ្រខាងយោធាពីសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់រដ្ឋប្រហារប្រឆាំងនឹងសីហនុក៏ដោយ, វាគ្មានភ័ស្តុតាងជាក់លាក់អ្វីដែលសំអាងថា CIA បានជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងរឿងនេះនោះទេ,  ក៏ប៉ុន្តែវាអាចទៅរួចដែលថាភ្ញាក់ងារស៊ើបការសម្ងាត់ខាងយោធាប្រកត់ជាមានការទទួលខុសត្រូវអ្វីមួយក្នុងរឿងខាងលើនេះ។ ខណៈពេលកំពុងរៀបចំចលនាដើម្បីសម្រេចនូវរដ្ឋប្រហារនេះ, លន់ នល់ដំបូងមានគោលបំណងពង្រីកជំហររបស់លោកដើម្បីប្រឆាំងនឹងពួកវៀតណាមខាងជើងដោយរារាំងកងទ័ពរបស់ពួកគេ(រួមជាមួយពួកវៀតកុងផង)ពីការធ្វើប្រតិបត្តិការនៅតាមព្រំដែនប្រទេសកម្ពុជា, ហើយលោកបានដាក់សម្ពាធលើព្រះអង្គសីហនុដើម្បីសម្រេចនូវផែនការមួយនេះថែមទៀតផង។ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណា, ចលនានេះបានវិវត្តយ៉ាងលឿនហួសពីអ្វីដែលបានគ្រងទុក, និងដោយមានការគាំទ្រពីស៊ីសុវត្ថិសិរិមតៈ – ដែលទ្រង់ចង់ឃើញសីហនុត្រូវទម្លាក់ពីតំណែងជាប្រមុខរដ្ឋ – លន់ នល់ក៏ក្លាយទៅជាអ្នករៀបគម្រោងដើម្បីដកសីហនុចេញពីតំណែង។
នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០, មានបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងយួនជាច្រើនបានកើតឡើងនៅទីក្រុងភ្នំពេញខណៈពេលដែលព្រះអង្គសីហនុកំពុងនៅក្រៅជាតិមាតុភូមិ។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា, លោកលន់ នល់និងសិរិមតៈបានបិទកំពង់ផែនៃក្រុងព្រះសីហនុ ដែលជាកន្លែងនាំចូលអាវុធទៅឱ្យពួកវៀតកុងនិងទាហានវៀតណាមខាងជើងនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជាហើយលោកថែមទាំងបានចេញនូវឱសានវាទមួយថា៖ កងពលទាហានវៀតកុងទាំងអស់ត្រូវតែដកថយចេញពីទឹកដីកម្ពុជាក្នុងរយៈពេល៧២ម៉ោង បើមិនអញ្ជឹងប្រកត់ជាត្រូវប្រឈមជាមួយនឹងកម្លាំងយោធាកម្ពុជាជាមិនខាន។
លោកលន់ នល់បានបដិសេដមិនចង់ទម្លាក់សីហនុចេញពីតំណែងជាប្រមុខរដ្ឋនោះទេ; ប៉ុន្តែដើម្បីឱ្យសម្រេចនូវការដកហូតសឹទ្ធអំណាចសីហនុ, សិរិមតៈបានចាក់សម្លេងព្រះអង្គសីហនុដែលបានថតពីសន្និសីទមួយនៅប៉ារីស, ដែលនៅក្នុងនោះសីហនុបានស្តីបន្ទោសឱ្យពួកគេចំពោះភាពវឹកវរដែលកំពុងកើតឡើងនៅពេញផ្ទៃប្រទេសហើយបានគំរាមប្រហារជីវិតពួកគេទាំងពីរពេលដែលព្រះអង្គត្រលប់ចូលស្រុកវិញថែមទៀតផង។ លោកលន់ នល់ដែលជានាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជានៅពេលនោះនៅតែមិនប្រាកដប្រជាថាតើនឹងធ្វើឱ្យមានការបោះឆ្នោតដកសីហនុក្នុងរដ្ឋសភាឫយ៉ាងណា។ នៅយប់ ថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា, ស៊ីសុវត្ថិសិរិមតៈ, ដែលអមដោយមេទាហានចំនួនបីនាក់បានទៅដល់គេហដ្ឋានរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីហើយក៏បង្ខំដោយយកកាំភ្លើងភ្ជុងលោកលន់ នល់ឱ្យចុះហត្ថលេខាលើឯកសារសំខាន់មួយ។
សាធារណរដ្ឋខ្មែរនិងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង
រូបភាពតូច|ទង់សាធារណរដ្ឋខ្មែរ
យូរៗទៅ, របបលន់ នល់ក៏ត្រូវពឹងផ្អែកលើជំនួយពីអាមេរិកទាំងស្រុងរហូតដល់ពេលចុងបញ្ចប់គឺនៅពេលដែលអាមេរិកបានឈប់ផ្តល់ជំនួយទាំងខាងនយោបាយនិងយោធាដែលជាលទ្ធផលសាធារណរដ្ឋខ្មែរត្រូវរងជាទម្ងន់រហូតទាន់តែត្រូវផ្តួលរលំដោយពួកខ្មែរក្រហម។ មិនយូរប៉ុន្មាន, សាធារណរដ្ឋខ្មែរបានបាត់បង់ដែនដីបន្តិចម្តងៗទៅពួកខ្មែរក្រហមហើយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិខ្មែរត្រូវបាត់បង់រាល់គ្រាប់រំសេវទាំងប៉ុន្មានដែលអាមេរិកបានឱ្យទៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយខ្មែរក្រហម។ សុខភាពលោកលន់ នល់បានកាន់តែទ្រត់ទ្រោមឡើងៗរហូតដល់ថ្នាក់លោកទៅពឹងលើគ្រូទាយគ្រូបាអាចារ្យនិងដំបូន្មានរបស់ព្រះពុទ្ធដើម្បីរម្ងាប់កំហឹងនិងភាពតានតឹងក្នុងចិត្តរបស់លោក: នៅគ្រាមួយពេលដែលខ្មែរក្រហមកំពុងតែវាយលុកចូលទីក្រុងភ្នំពេញ, គេបានឃើញលោកលន់ នល់កំពុងពង្រាយដីខ្សាច់ឱ្យចេញជារាងរង្វង់(ប្រហែលទៅតាមជំនឿព្រះពុទ្ធសាសនា)ដើម្បីការពារទីក្រុងពីពួកកុម្មុយនិស្តខ្មែរក្រហម។ ទីបំផុតនៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា, លោកបានដាក់ពាក្យលាលែងពីតំណែងហើយក៏បាននិរទេសខ្លួនទៅក្រៅប្រទេស, ដោយដឹងថាខ្លួនលោកជាបុគ្គលទីមួយនៅក្នុងចំណោមមនុស្សដែលខ្មែរក្រហមប៉ិនប៉ងរកសម្លាប់។
ការនិរទេសនិងការទទួលអនិច្ចកម្ម
អទិភាពដំបូងរបស់ពួកខ្មែរក្រហមបន្ទាប់ពីបានសម្រេចនូវការគ្រប់គ្រងលើប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលហើយគឺពួកគេត្រូវប្រហារជីវិតរាល់មេដឹកនាំនិងមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ក្នុងរបបសាធារណរដ្ឋចោលទាំងអស់ដោយគ្មានពន្យាឫប្រណីនរណាទេ, ជាវាសនាដែលលន់ នល់រត់គេចខ្លួនរួច។
ទស្សន:នយោបាយ
ទោះបីជាលោកលន់ នល់បានទម្លាក់ព្រះអង្គសីហនុចេញពីតំណែងមែន, ប៉ុន្តែលោកជាអ្នកមានជំនឿខ្លាំងលើប្រពៃណីប្រទេសកម្ពុជា: ក្រោយពីព្រះអង្គសីហនុត្រូវបានលោកដកហូតសឹទ្ធអំណាច, លន់ នល់បានទៅសំពះក្រាបថ្វាយបង្គំសម្តេចម៉ែដើម្បីសុំការអភ័យទោសពីទ្រង់។ លន់ នល់បាននិយាយពីមនោគមវិជ្ជារបស់លោកថាជាការបូកបញ្ចូលគ្នារវាងជាតិនិយមនិងវចនាធិប្បាយនិយមហើយចេញជា"ជាតិខ្មែរនិយម-ថ្មី"។ លោកបានបង្ហាញនូវមហិច្ឆិតារបស់លោកនៃការបង្រួបបង្រួមជនជាតិខ្មែរពីដើមឱ្យរស់នៅរួមគ្នាវិញដូចជាជនជាតិខ្មែរក្រោមនៃដែនដីសណ្តរទន្លេមេគង្គជាមួយនឹងជនជាតិខ្មែរសុរិន្ទនៃប្រទេសថៃហើយគ្រងទុកថារដ្ឋថ្មីរបស់លោក(បើអាចបង្រួបបង្រួមរួចនោះ)នឹងមានជនជាតិខ្មែររហូតទៅដល់"៣០លាននាក់"ក្នុងឆ្នាំ២០២០។ លោកបានស្នើសុំអ្នកដែលគាំទ្រលោកឱ្យប្រកាន់ខ្ជាប់នូវប្រពៃណីខ្មែរដែលលោកបានសំដៅទោថាយុទ្ធសិល្ប៍មន-ខ្មែរ, លោកក៏បានស្នើសុំឱ្យពួកគេហៅលោកថា"ខ្មែរស្រអែម"ដែលជារហសនាមមួយដែលលោកចាត់ទុកថាជាសញ្ញានៃជាតិខ្មែរ"ពិតប្រាកដ"។
អំពីគ្រួសារ
ប្អូនប្រុសរបស់លោកឈ្មោះលន់ និលត្រូវបានសម្លាប់ដោយអ្នកគាំទ្រសីហនុនៅក្នុងរដ្ឋប្រហារកម្ពុជានៃឆ្នាំ១៩៧០។ ប្អូនប្រុសម្នាក់ទៀតរបស់លោកឈ្មោះលន់ ណុនគឺជារដ្ឋមន្រ្តីនៃក្រសួងមហាផ្ទៃនិងជាឯកអង្គរដ្ឋទូតឱ្យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ, ហើយត្រូវបានសម្លាប់ដោយពួកខ្មែរក្រហមបន្ទាប់ពីពួកគេបានចូលគ្រប់គ្រងទីក្រុងភ្នំពេញ។
កូនប្រុសរបស់លន់ នល់គឺលោកលន់ រឹទ្ធបានបង្កើតគណបក្សខ្មែរសាធារណរដ្ឋក្នុងឆ្នាំ២០០៦។
នមោពុទ្ធាយ
ព្យញ្ជនៈខ្មែរមានន័យដូចតទៅ៖
ន ធាតុទឹកមានគុណ ១២តំណាងម្ដាយ
មោ ធាតុដីមានគុណ ២១តំណាងឪពុក
ពុ ធាតុភ្លើងមានគុណ ៦តំណាងស្ដេច ឬ បង
ទ្ធា ធាតុខ្យល់មានគុណ ៧តំណាងញាតិ
យ ធាតុអាកាសមានគុណ ១០តំណាងគ្រូ
សរុបគុណទាំង៥ មាន ៥៦គុណ មានន័យថាគុណព្រះពុទ្ធ ៥៦។
ន
ន តំណាងតួសីលបាណា នៅនឹងមាត់ ជាតួអង្គព្រះកុក្កសន្ធោ គម្ពីរព្រះបុគ្គល ឈ្មោះរូបក្ខន្ធ បង្កើតជាកម្មកិលេស ទានបារមី និង ខន្ដីបារមី តំណាងពណ៌ស ធាតុទឹកគុណម្ដាយ១២។
ន ប ផ ព ភ ម យ រ ល វ ស ហ នៅក្នុងខ្លួនគឺ៖
ន ជាទឹកប្រមាត់ ប ជាទឹកស្លេស ផ ជាទឹកខ្ទុះ ព ជាទឹកឈាម ភ ជាទឹកញើស ម ជាខ្លាញ់ខាប់ យ ជាទឹកភ្នែក រ ជាខ្លាញ់រាវ ល ជាទឹកមាត់ វ ជាទឹកសម្បោរ ស ជាទឹករំអិល ហ ជាទឹកមូត្រ
ចប់គុណម្ដាយ១២ធាតុទឹក។
មោ
មោ តួសីលអទិន្នាទាននៅនឹងកាយ តំណាងតួអង្គព្រះកោនាគមនោ គម្ពីរព្រះកថាវត្ថុ ឈ្មោះវេទនាក្ខន្ធ បង្កើតជាកម្មកិលេស សីលបារមី និង សច្ចបារមី តំណាងពណ៌ខ្មៅ ធាតុដីគុណឳពុក២១។
ក ខ គ ឃ ង ច ឆ ជ ឈ ញ ដ ឋ ឌ ឍ ណ ត ថ ទ ធ ឡ អ្ង័ នៅក្នុងខ្លួន៖
ចប់គុណឳពុក២១ធាតុដី។
ពុ
ពុ តួសីល អព្រហ្មនៅនឹងភ្នែក តំណាងតួអង្គព្រះ កស្សបោ ឈ្មោះ សញ្ញាក្ខន្ធ គម្ពីរព្រះសង្គណី នេក្ខម្មបារមី និង អទិដ្ឋានបារមី ធាតុភ្លើង៦គុណ ព្រះមហាក្សត្រ និង បង សំ វិ ធា បុ ក យ បង្កើតជាកម្មកិលេស ឆព្វណ្ណរង្សី ៦ អាយតនៈទាំង៦ ធាតុទាំង៦ ឥន្រ្ទីយ៍ទាំង៦ ទ្វារទាំង៦ ផ្ទះទាំង៦ ព្រះយុគ្គលៈទាំង៦ តំណាងពណ៌លឿងចប់ គុណស្ដេច និង បងធាតុភ្លើង៦។
ទ្ធា
ទ្ឋា តួសីលមុសា នៅក្នុងត្រចៀក ជាតួអង្គ ព្រះសិរិសាក្សមនីគោត្តម តំណាងគុណញ្ញាតិកាទាំង៧សន្ដាន សំ វិ ធា បុ ក យ បៈ បង្កើតជាធាតុខ្យល់ទាំង៧ សហស្សធម្ម ឈ្មោះសង្ខារក្ខ័ន្ដគម្ពីរព្រះវិភង្គ មេត្ដាបារមី និង បញ្ញាបារមី បង្កើតជាព្រះអភិធម្មទាំង៧គម្ពីរ ម អ ឧ ទាំង១០០០ ឧ អ ម ទាំង ១០០០ អារម្មណ៍ទាំង៧ កំពែងកែវទ្វារនិព្វានទាំង៧ជាន់តំណាងពណ៌បៃតងនិងខៀវ ចប់គុណញាត្តិ៧ធាតុខ្យល់។
យ
យ តួសីលសុរានៅក្នុងខ្លួន ជាតួអង្គព្រះសេអាមេត្រីយ៍ បង្កើតធាតុអាកាសទាំង១០ គុណគ្រូអាចារ្យ១០ សំ វិ ធា បុ ក យ ប ម អ ឧ។ ទា្វទាំង១០ អសុភ១០ កសិណ១០ តំណាងពណ៌ក្រហម ចប់គុណគ្រូអាចារ្យ១០ធាតុអាកាស។
រៀបរៀងដោយ សុខ គឹមហេង
គ្រប់ប្រស្នាថ្មជាច្រើនត្រូវបានស្រាយដោយ (ព្រឹទ្ធិចារ្យ គៀត ចាន់ថុន)
ឯកសារយោង ធម៌ចំរើនគុណ មគ្គ៤ ផល៤ (អភិរក្សដោយព្រឺទ្ធាចារ្យ ចាន់ ស៊ីម)
សូមបុណ្យកុសលដែលកើតចេញពីការចែករំលែកចំណេះនេះ ជួយបើកភ្នែកទី៣(ថ្ងាស បញ្ញា)អោយកូនក្មែរគ្រប់រូបភ្លឺពណ្ណរាយ ស្រឡាញ់ រក្សា អភិរក្សកេរតំណែល ព្រមទាំងអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិ គ្រួសារ និង ខ្លួនឯង ហើយសាមគ្គីគ្នាជានិច្ចនិរន្តន៍តរៀងទៅ។
សំរាប់ឯកសារទាំងមូលអាចទំនាក់ទំនងៈ សុខ គឹមហេង sok.kimheng@gmail.com
អ៊ូ វីរៈ
អ៊ូ វីរៈ (Virak Ou) (កើត​នៅ​ថ្ងៃទី៧ មករា ១៩៧៦) គឺ​ជា​សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​ម្នាក់ ហើយ​ក៏​ជា​ប្រធាន មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ។ ក្រៅ​ពី​នេះ​លោក អ៊ូ វីរៈ ជា​ស្ថាប​និកសម្ព័ន្ធភាព​ដើម្បី​សេរីភាព​បញ្ចេញ​មតិ​នៅ​កម្ពុជា​ ហៅកាត់ថា​អាហ្វិក​ (AFEC) ហើយ​ជា​អ្នក​ទទួល​បាន ពានរង្វាន់សិទ្ធិមនុស្សរីប៊ុក សម្រាប់​យុទ្ធនាការ​ដើម្បី​សិទ្ធិ​សេរីភាព​បញ្ចេញ​មតិ និង​ដើម្បី​ស្វែង​រក​ការ​ដោះលែង​សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត។
ជីវិត​ក្រោម​របប​ខ្មែរ​ក្រហម
លោក អ៊ូ វីរៈ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម ក្រោយ​ពេល​ឪពុក​របស់​លោក ដែល​ជា​ទាហាន​ក្នុង​សម័យ លន់ នល់ ត្រូវ​បាន​ខ្មែរ​ក្រហម​សម្លាប់។ លោក​បាន​រស់​នៅ​ជាមួយ​ម្ដាយ និង​បង​ប្អូន​ប្រុស​ទាំង​បួន​នាក់។ ក្រោយ​មក ដោយ​សារ​មាន​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​ប្រទេស​វៀតណាម​កាន់កាប់​កម្ពុជា គ្រួសារ​របស់​លោក​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​ជំរុំ​ឯ​ប្រទេស​ថៃ រួច​ហើយ​ក៏​បន្ត​ទៅ​រស់​នៅ​ឯ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។
សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា
ដោយ​ធ្វើ​ការ​ក្នុង​ផ្នែក​ច្បាប់ និង​សុខុមាល​ភាព​សាធារណៈ លោក អ៊ូ វីរៈ បាន​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ និង​បាន​បង្រៀន​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ, ភ្នំពេញ។ លោក​បាន​ចូល​រួម​ជាមួយ​មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ក្នុង​តួនាទី​ជា​នាយក​ផ្នែក​តស៊ូ​មតិ និង​ទំនាក់​ទំនង​សាធារណៈ នៅ​ឆ្នាំ​២០០៥ ហើយ​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​នៅ​ឆ្នាំ២០០៧។
លោក​បាន​ដឹក​នាំ​សម្ព័ន្ធភាព​ដើម្បី​សេរីភាព​បញ្ចេញ​មតិ​នៅ​កម្ពុជា (AFEC) ដោយ​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​អង្គការ​ផ្សេងៗ​ទៀត ដើម្បី​ផ្សព្វផ្សាយ និង​ការពារ​សេរីភាព​នៃ​ការ​បញ្ចេញមតិ ព័ត៌មាន និង​ការ​ជួបជុំ​គ្នា​នៅ​កម្ពុជា។ លោក​ក៏​ជា​អនុប្រធាន​ក្រុមការងារ​នៃ​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល (Cambodian NGO Working Group) ដើម្បី​បង្កើត​គណៈ​កម្មការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជាតិ និង​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាស៊ាន ។
បុណ្យ តារា
បុណ្យតាណាបាតា ឬ បុណ្យតារា (Tanabata festival or Star festival) បានមានកំណើតជាង ២០០០ឆ្នាំកន្លងមក តាមការនិទានចិនបូរាណ ដែលហៅថា Kikkoden។
ប្រវត្តិ
បុណ្យ​នេះ​កើត​ដោយ​សារ​ទណ្ឌកម្ម​កាងារ(乞巧節; qǐ qiǎo jié)ដែល​ក្លាយ​មក​ពី​បុណ្យ អូបន(O-bon) ក្នុង​សម័យ​កាល អ៊ីដូ(Edo) ។ ស្រី​ៗ​ប៉ាក់​ក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​គេ ចំណែក​ប្រុស​គេ​សរសេរ​ដោយ​ដៃ​ដាក់​ក្នុង​ក្រដាស​​ប្រាថ្នា​របស់​គេ ។ មក​ដល់​សម័យ​ឥឡូវ​គេ​ប្រើ​ទឹក​ខ្មៅ​ជំនួស​វិញ ។
រឿងព្រេង
កាលនោះមាន ម្ចាស់ក្សត្រីតំបាញ(織姫)មួយអង្គឈ្មោះ អូរីហ៊ីមេ (Orihime) ជាបុត្រីរបស់ស្តេចវេហាស៍ (Sky King, 天工) ឈ្មោះតេនគូ(Tenkou) ។ ម្ចាស់ក្សត្រីនេះចេះត្បាញ សំលៀកបំពាក់បានល្អឥតខ្ចោះ នៅវិមានមួយ ក្បែរមាត់ច្រាំងត្រើយខាងកើត នៃ​ទន្លេថានសួគ៌(River of Heaven) ឈ្មោះអាម៉ាណូកាវ៉ា (Amanogawa, 天の川)។ ឪពុករបស់នាងពេញចិត្តសំលៀកបំពាក់ ដែលនាងបានត្បាញ ហើយដែលនាងបាន ខិតខំធ្វើការខ្លាំងក្លា ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីត្បាញសំលៀកបំពាក់ទាំងនោះ។ ទោះបីដូច្នោះ, នាងបានធ្លាក់ខ្លួនព្រួយ ដោយសារការងារមមារញឹក មិនអាចអោយនាងបានជួប ឬ ស្រឡាញ់នរណាម្នាក់ បាន។ ដឹងដូច្នោះ ក៏តេនគូ ជាឪពុកបានរៀបចំអោយនាង បានជួបជាមួយព្រះអង្គម្ចាស់គង្វាលគោ (Cow Herder Prince, 彦星) ម្នាក់ឈ្មោះហ៊ីកូបូស៊ី (Hikoboshi) ដែលបានរស់នៅនិងបានធ្វើការ នៅត្រើយខាងលិចនៃទន្លេអាម៉ាណូកាវ៉ា។ កាលបើអ្នកទាំងពីរបានជួបគ្នា, ក៏បាក់ចិត្តស្រឡាញ់គ្នាដូចរន្ទះ មួយរំពេច ហើយមិនយូរប៉ុន្មាន ក៍បានរៀបការនឹងគ្នា។ បាននៅក្បែរ គ្នាកាលណា អូរីហ៊ីមេលែងនឹកឃើញ ត្បាញសំលៀកបំពាក់ សំរាប់វិមានរបស់តេនគូជាឪពុក រីឯហ៊ីកូបូស៊ីឯណោះវិញក៏ លែងខ្វល់គោទាំងប៉ុន្មានរបស់ខ្លួន បណ្តោយអោយដើរ ពាសវាលពាសកាល តាមទន្លេថានសួគ៌នោះ។ ដោយខ្ញាល់ខ្លាំងពេក តេនគូជាឪពុកបាន បំបែកគូស្នេហាទាំងពីរអោយ ម្នាក់ៗនៅត្រើយម្ខាងៗនៃ ទន្លេអាម៉ាណូកាវ៉ា និងបានហាមគេទាំងពីរ ជួបគ្នាទៀត។ អូរីហ៊ីមេបានកើតទុក្ខស្នេហា ដោយបាត់ស្វាមីរបស់នាង, បានសុំឪពុក អោយគេទាំងពីរ បានជួបគ្នាឡើងវិញ។ តេនគូទប់ចិត្តមិនរួច ជាមួយនឹងទឹកភ្នែកបុត្រី, បានអនុញ្ញាតិអោយ គូស្នេហ៍ជួបគ្នានៅថ្ងៃទី ៧ នៃខែទី៧ បើសិនជា អូរីហ៊ីមេបានព្យាយាមធ្វើការ និងបានបំពេញការងារ តំបាញរួចរាល់។ លើកដំបូងគូស្នេហ៍បានព្យាយាម ធ្វើយ៉ាងណាក៏ មិនអាចជួបគ្នាបាន ដោយអ្នកទាំងពីរបានយល់ ថាមិនមានវិធីអាច ឆ្លងកាត់ទន្លេព្រោះ មិនបានមានស្ពាន។ អូរីហ៊ីមេបានយំ យ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ហើយក៏មានហ្វូងបក្សីដ៏ធំមួយ (Kasasagi, カササギ,鵲) បានមក ព្រមទាំងបានសន្យាថា នឹងត្រដាង ស្លាប របស់ពួកគេធ្វើជា ស្ពានមួយ អោយនាងអាចឆ្លងកាត់ទន្លេ។ បើមានភ្លៀង បក្សីទាំងនោះមិនអាចមកបាន រីឯគូស្នេហ៍ត្រូវរង់ចាំ ដល់ឆ្នាំបន្ទាប់ ទើបជួបគ្នាបាន ។
ទំនៀម​ទម្លាប់​ធ្វើ​ពិធី
ពួក​ជនជាតិ​ជប៉ុន​បាន​ប្រារព្ធ​ពិធី​នេះ ដោយ​សរសេរ​ក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​គេ​នៅ​លើ​ក្រដាស(短冊, តានសាគុ?) ខ្លះ​មាន​សរសេរ​ជា​បែប​កំណាព្យ​ទៅ​តាម​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​គេ រួច​គេ​យក​ទៅ​ចង់​នៅ​នឹង​មែក​​ឫស្សី ឬ​ក៏​យក​ទៅ​តុបតែង​តាម​ចំណូល​ចិត្ត​របស់​ពួក​គេ ។ បន្ទាប់​ពី​ចប់​កម្មវិធី គេ​ក៏​យក​គ្រឿង​ដែល​គេ​តុបតែង​ជាមួយ​ក្រដាស​ប្រថ្នា​របស់​គេ ទៅ​បណ្ដែត​ក្នុង​ទឹក ឬ​ដុត​ចោល ដែល​អាច​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​ពាក់​កណ្ដាល​អាធ្រាត្រ ឬ​នៅ​ព្រឹក​ស្អែក ។ ការ​ប្រារព្ធ​ពិធី​បុណ្យ​នេះ គេ​ធ្វើ​ទៅ​តាម​ទំនៀម​ទម្លាប់​របស់​ស្រុកភូមិ​គេ​នីមួយ​ៗ ។
អត្ថបទ​ជំនួយ
[ខ្មែរអាយធីសំរាប់អ្នក]
សមាគមន៍សារព័ត៌មាន
សមាគមន៍សារព័ត៌មាន(The associated Press) គឺជាភ្នាក់ងារសារពត៌មានជនជាតិ អាមេរិក( American) ឌឹ អេភី(The AP) គឺជាម្ចាស់ផ្ទាល់ដោយចូលរួម ពីកាសែត វិទ្យុ និងស្ថានីទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ដែលការចូលរួមទាំងពីររឿងនៅក្នុង ឌឹ អេភី(The AP)ហើយប្រើប្រស់វត្ថុធាតុដើមដែលបានសរសេរដោយបុគ្គលិកអ្នកកាសែត។ មានអ្នកកាសែតជាច្រើន ហើយនិងអ្នកផ្សព្វផ្សាយជាច្រើននៅក្រៅសហរដ្ឋអាមេរិក គឺសមាជិករបស់ អេភី(AP) ។ ការបងថ្លៃ សំរាប់ការប្រើប្រាស់សំភារៈ អេភី(AP) ដោយមិនបានចូលរួមជាសមាជិក។ ដូចជានៅឆ្នាំ២០០៥ ព័ត៌មានត្រូវបានប្រមូលដោយអេភី (AP) បានផ្សព្វផ្សាយហើយបានផ្សព្វផ្សាយ ឡើងវិញមានចំនួនច្រើនជាង ១៧០០ កាសែត។ បន្ថែមលើសនេះទៀត មានរហូតដល់៥០០០ នាក់ ដែលផ្សព្វផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុ។ នៅកន្លែងផ្ទុករូបថតរបស់អេភី(AP) មានចំនួនដប់លានរូប។ ភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានដំនើរការចំនួន២៤៣ការិយាល័យព័ត៌មានហើយបានបំរើសេវាកម្មរហូតដល់១២០ប្រទេស រួមទាំងបុគ្គលិកអន្តរជាតិនៅទូទាំងប្រទេស។ សមាគមន៍សារព័ត៌មានបានដំនើរការផងដែរ នូវប្រពន្ធ័បណ្ដាញវិទ្យុ ដែលបានផ្តល់ការផ្សាយដំណឹងទ្វេរដងរៀងរាល់ម៉ោងសំរាប់ការផ្សាយ និង ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុតាមរយះផ្កាយរណប។ ឌឹ អេភី រេដីអូ(The AP Radio) ផ្តល់ដំណឹងនិងផ្សព្វ ផ្សាយការងារសំខាន់ៗ ផ្តល់ដំណឹងប៉ះទង្គិចហើយវែង ពីទំហំនៃព្រឹត្តិការន៍ដ៏សំខាន់ៗ។ ផ្នែកមួយនៃការសហប្រតិបត្តិកាលើកកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយសមាគមន៍សារព័ត៌មាន សមាជិកអ្នកសារ ព័ត៌មានភាគច្រើនអង្គការផ្តល់ការអនុញ្ញាតិដោយស្វ័យប្រវត្តិសំរាប់អេភី(AP) ដើម្បីចែកចាយសេចក្តី រាយការណ៍តាមតំបន់ផ្សេងៗរបស់ពួកគេ។ជាឧទាហរណ៍ នៅទំពរ័ទីពីររាល់ការបន្ថែមនៅលើកាសែត ឌឹវ៉ាស៊ីនតោនប៉ុស(The Washington Post) "The Associated Press is entitled exclusively to use for re-publication of all news dispatches credited to it or not otherwise credited in this paper and all local news of spontaneous origin published herein." សមាគមន៍សារព័ត៌មានជួល "inverted pyramid formula" សំរាប់ការសរសេរ ដែលអ្នកសារព័ត៌មាន អាចចេញដើម្បីកែប្រែរឿងមួយអោយសមអាចធ្វើការបោះពុម្ភនៅតាមតំបន់ដោយគ្មានការបាត់បង់ អត្ថន័យសំខាន់របស់រឿង រួមទាំងខ្លឹមសារទៀងផង។ សេវាកម្មសារព័ត៌មានភាសារអង់គ្លេសដទៃ ដូចជា រូធឺរ(Reuters) និងសេវាកម្មភាសាអង់គ្លេសនៃ អេចិន ហ្រែន ព្រែស(Agence France-Presse) គឺអាស្រ័យទៅលើសហរដ្ឋអាមេរិក។ ជាពិសេសថ្មីៗ ការបង្កើតព័ត៌មានតាមរយះសេវាកម្មអ៊ីនធឺណិតដូចជា All Headline News (AHN) បានក្លាយទៅជាការប្រកួត ប្រជែងតាមរយះខ្សែកាបដូចជាសមាគមន៍សារព័ត៌មាន។
ហ្សកដានី
ប្រទេសហ្សកដានី (ភាសាអារ៉ាប់៖ الأردن) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា ព្រះរាជាណាចក្រហាសេមីតហ្សកដានី គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ វាមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅច្រាំងខាងលិចនៃទន្លេហ្សកដានីក្នុងតំបន់ឡេវ៉ានដែលជាចំណុចប្រសព្វរវាងទ្វីបអឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។ ហ្សកដានីមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសស៊ីរី អ៊ីរ៉ាក់ អ៊ីស្រាអែល អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងតំបន់វ៉េសប៊ែងនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។ សមុទ្រមរណៈមានទីតាំងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនភាគខាងលិចនៃប្រទេសនេះ ហើយវាក៏មានឆ្នេរសមុទ្រប្រវែង ២៦ គីឡូម៉ែត្រជាប់នឹងសមុទ្រក្រហមនៅភាគនិរតីបំផុតផងដែរ។ ទីក្រុងអាម៉ាន់គឺជារាជធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតប្រចាំប្រទេស ហើយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជាតិហ្សកដានីទាំងមូល។
សមាគមន៍សារព័ត៌មាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសារព័ត៌មាន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
ហ្សកដានី
នៅប្រវត្តសាស្រ្តប្រទេសហ្សកដង់មានអរិយធម៌ច្រើន ព្រមទាំងបានបញ្ជូលនៅអរិយធម៌បុរាណភាគ ខាងកើតដូចជា : Sumerian, Akkadian, Babylonian, Assyrian, Mesopotamian និងចក្រភព Persian។ហ្សកដង់ធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃអេហ្ស៊ីប ផារ៉ូនិក ដែលជាម្ចាស់ស្រុកអរិយធម៌ខាងបុរាណវត្ថុ វិទ្យាដែលសល់នៅប៊ីត្រា និងមានស្នាមវប្បធម៌ដែលមកពីខាងលិចដូចជា Macedonian, Roman, Byzantine និងចក្រភព Ottoman Turkish។ នៅសវត្សទី១៧ប្រទេសនេះបាននៅក្រោមវប្បធម៌របស់ពួកម៉ូសស្លីមនិងពួកអារ៉ាប់ក្រោមការគ្រប់គ្រង របស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ នៅសវត្សទី១៧ប្រទេសនេះបាននៅក្រោមវប្បធម៌របស់ពួកម៉ូសស្លីមនិងពួកអារ៉ាប់ក្រោមការគ្រប់គ្រង របស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ Hashemite ព្រះរាជាណាចក្រហ្សកដង់ជាប្រទេសអនុវត្តន៏ប្រជាធិបតេយ្យ រដ្ឋធម្មនុញដែលនាយករដ្ឋមន្រ្តីជាកាន់អំណាច។ នៅរាជ្ជកាលព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ជាអ្នកកាន់អំណាចនិងជាមេទ័ពដែលជាអ្នកប្រតិបត្ត នឹងជារដ្ឋមន្រ្តីដំ បូងដែលកាន់អំណាចនិងអនុម័តសភារឺជាគណះរដ្ឋមន្ត្រី។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច
Chengdu J-7
300px|រូបភាពតូចcjsec4xau 1y4vj Chengdu Jian-7 (ភាសាចិន: 歼 -7; កំណែនាំចេញស្រី 7; អង្គការណាតូកូដ: Fishbed) គឺជាសាធារណរដ្ឋប្រជាជននៃកំណែអាជ្ញាប័ណ្ណ-សាងសង់ឡើងនៅប្រទេសចិន របស់សូវៀត Mikoyan-Gurevich MiG-21 ។ បើទោះបីជាការផលិតឈប់នៅឆ្នាំ 2013 វានៅតែបន្តបម្រើនោះភាគច្រើនបំផុតគឺជា interceptor មួយនៅក្នុងកងកម្លាំងខ្យល់ជាច្រើនរួc8qistvodjមទាំងប្រទេសចិន។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះប្រដេញ
បញ្ញាសជាតក
គោល​បំណង
ពាក្យ​ថា​​ "ពោធិសត្វ" នេះ​មាន​អត្ថន័យ​យ៉ាង​ស៊ីជម្រៅ​នៅ​ក្នុង​ទស្សនវិជ្ជា​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​មហាយាន​នៅ​​នេប៉ាល់ ទីបេ ចិន តៃវ៉ាន់ ជប៉ុន កូរ៉េ ម៉ុងហ្គោល និង​វៀតណាម ។ ពុទ្ធបរិស័ទ​និកាយ​មហាយាន ជាពិសេស​អ្នក​បួស ​មាន​ជំនឿថា មនុស្ស​ម្នាក់​ៗ​អាច​សម្រេច​ភាពជាព្រះពុទ្ធ (ពុទ្ធភាព) សម្រាប់​ខ្លួន​គេ​បាន​យ៉ាង​ងាយ ។ ក៏​ប៉ុន្តែ​ ការ​សម្រេច​ភាព​ជា​ពោធិសត្វ​ ដើម្បី​ជួយ​ស្រោចស្រង់​គ្រប់​សត្វ​ឲ្យ​ទៅ​ដល់​ស្ថាន​សុខាវតី ដែល​ជា​​ទី​សុខ​ដ៏​អស្ចារ្យ​តាម​សេចក្តី​ជំនឿ​របស់​ពុទ្ធសានិកជន​និកាយ​មហាយាន​នោះ​ គឺ​ជា​រឿង​ដ៏​លំបាក​ដែល​ពួក​គេ​ខិត​ខំ​ព្យាយាម​ធ្វើ​មិន​ឈប់ឈរ ។​ អ្នក​បួស​ត្រូវ​ស្បថ​ថា នឹង​មិន​ចូល​ទៅ​ស្ថាន​សុខាវតី​ចោល​​មនុស្ស​សត្វ​ទេ ។ ពួក​គេ​ត្រូវ​​បន្ត​កើត​នៅ​លើ​ផែនដី​ដើម្បី​ជួយ​ស្រង់​មនុស្ស​សត្វ​ទាំង​នោះ​ទៅ​ឲ្យ​អស់​​សិន រួច​សឹម​ខ្លួន​គេ​នឹង​ចូល​ទៅ​តាម​ក្រោយ ។
ចំណែក​ទស្សនវិជ្ជា​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ​វិញ ពាក្យ​ "ពោធិសត្វ"​ មាន​អត្ថន័យ​ត្រឹម​តែ​ ជា​តួអង្គ​សត្វ ឬ មនុស្ស​ដែល​ព្រះសមណគោតម (ព្រះពុទ្ធ​)​ ធ្លាប់​យោនយក​កំណើត​ដើម្បី​កសាង​បំពេញ​បារមី​ (លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​ល្អ​ឥតខ្ចោះ) ដើម្បី​ត្រៀម​ខ្លួន​មក​ដល់​ជាតិ​កំណើត​ដែល​ព្រះ​អង្គ​​​បាន​ត្រាស់ដឹង​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ ឧទាហរណ៍ នៅ​ក្នុង​ជាតិ​ជា​ព្រះ​បាទ​វេស្សន្តរ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​ចំណាយ​​ទ្រព្យ​នគរ ទ្រព្យ​ខ្លួន​ឯង ភរិយា​និង​កូន​ទាំងពីរ ដើម្បី​បំពេញ​ទានបារមី ។ គោល​គំនិត​នៅ​ក្នុង​រឿង​ព្រះ​វេស្សន្តរ​បាន​នាំ​មក​ទាំង​មតិ​រិះគន់ និង មតិ​ស្ងើចសរសើរ ។ មនុស្ស​ជាច្រើន​បាន​រិះគន់​សកម្មភាព​របស់​​ព្រះវេស្សន្តរ ឬ ការ​ធ្វើ​ទាន​រហូត​អស់​ពីខ្លួន ថា​ជា​គំនិត​ឆ្គួត​លីលា ព្រោះ​ថា​គ្មាន​មនុស្ស​​មាន​សតិ​ល្អ​ណា​​ម្នាក់​​​​ធ្វើ​រឿង​ឆ្កួតៗ​​បែប​នោះ​​​ទេ ។ លើស​ពី​នោះ​ទៀត គំនិត​លះបង់​ទ្រព្យ​ខ្លួន​ និង ទ្រព្យ​នគរ គឺ​ជា​គោលនយោបាយ​បំផ្លាញ​ជាតិ បំផ្លាញ​រាស្ត្រ ដែល​គ្មាន​មេដឹកនាំ​ល្អ​ណា​ម្នាក់​នឹង​ធ្វើ​តាម​​ឡើយ ។ ចំណែក​ការ​លះបង់​ប្រពន្ធ​និង​កូន​ឲ្យ​ទៅ​មនុស្ស​ដទៃ​យក​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ទាសករ គឺ​ពិត​ជា​អំពើ​ដ៏​គម្រក់​មួយ​ដែល​គ្មាន​ឪពុក​ម្តាយ​ណា​នឹង​ធ្វើ​តាម​ទេ ។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ អ្នក​និពន្ធ​រឿង​ព្រះ​វេស្សន្តរ​ក៏​បាន​ទទួល​ការ​កោត​សរសើរ​ពី​មហាជន​ច្រើន​ជំនាន់​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​ដែរ ព្រោះ​ថា​បើ​គំនិត​នោះ​ជា​គំនិត​អាក្រក់​ គ្មាន​ប្រយោជន៍​បន្តិច​សោះ វា​ច្បាស់​ជា​គ្មាន​នរណា​នឹង​បន្ត​​កាន់​តាម និង ផ្សព្វផ្សាយ​គំនិត​នោះ​​បន្ត​ទៀត​ដែរ ។ ​​អ្នក​ពោល​សរសើរ​ជួយ​អះអាង​ការពារ​ថា នៅ​ក្នុង​សង្គម​ឥណ្ឌា​សម្បូរ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​មនុស្ស​កំណាញ់​ស្វិត គ្មាន​គិត​ដល់​មនុស្ស​ក្រីក្រ មនុស្ស​វណ្ណៈ​ទាបថោក (សូទ្រ និង​ ចណ្ឌាល) ទេ ។ ពួក​វណ្ណៈ​​ព្រាហ្ម វណ្ណៈ​ក្សត្រ និង​ វណ្ណៈ​វេស្ស (ឈ្មួញ) គិត​តែ​នាំ​គ្នា​ជិះជាន់ កេងប្រវ័ញ្ច​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​វណ្ណៈ​សូទ្រ និង ចណ្ឌាល ។​ ពួក​មនុស្ស​ក្នុង​វណ្ណៈ​ខាង​លើ​ទាំង​នោះ​ពោល​អាង​ទៅ​លើ​គម្ពីរ​វេទ និង គម្ពីរ​មនុ ថា​ពួក​គេ​ជា​មនុស្ស​ប្រសើរ​ ជា​ម្ចាស់ ជា​អ្នក​វិនិច្ឆ័យ​សេចក្តី​ក្នុង​គ្រប់​រឿងរ៉ាវ ។ នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ​ ឪពុក​ជា​ម្ចាស់​លើ​ប្រពន្ធ និង កូនៗ ។ ទោះ​គាត់​ចង់​​យក​ប្រពន្ធ​និង​កូន​ធ្វើ​ទាន​​ទៅ​អ្នកណា​ក៏​គ្មាន​បញ្ហា​ទាស់​ខុស​អ្វី​ឡើយ ។ ចំណុច​នេះ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ឲ្យ​ឃើញ​ថា អំពើ​របស់​តួអង្គ​ព្រះ​វេស្សន្តរ​ គឺ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​ ឬ និយាម​នៃ​ក្រម​សីលធម៌​របស់​សង្គម​ឥណ្ឌា​នៅ​សម័យ​នោះ ។ សូម្បី​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន ក៏​យើង​ប្រទះ​ឃើញ​ករណី​ឪពុក​ម្តាយ​លក់​កូនស្រី​ខ្លួន​ឲ្យ​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ស្រីរកស៊ីផ្លូវ​ភេទ ឬ ទៅ​បម្រើ​ម្ចាស់​បំណុល​ដែរ ។
អ្នក​អាន​បាន​ដឹង​ហើយ​ថា សេចក្តី​បង្រៀន​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃបិដក មិន​មាន​លក្ខណៈ​ពិស្តារ​ងាយ​យល់​ងាយ​ស្តាប់​ប៉ុន្មាន​ទេ ព្រោះ​អ្នក​និពន្ធ​ជំនាន់​មុន​បាន​ប្រើ​វិធី​កំណាព្យ​កាព្យ​ឃ្លោង​តាម​បែប​បាលី (ឬ​សំស្ក្រឹត) ដើម្បី​​​ងាយ​​ទន្ទេញ (កត់ត្រា​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល) និង​ ​ងាយ​​បញ្ជូន​គំនិត​ទាំង​នោះ​​បន្ត​ទៅ​ទៀត ។ ការ​បក​ប្រែ​​ភាសា​​ពី​ភាសា​បាលី​មក​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ ដោយ​រក្សា​លក្ខណៈ​ដើម​ទាំងស្រុង​បាន​បង្ក​​ឲ្យ​មាន​ភាព​ច្រំ​ដែលៗ ពិ​បាក​ស្តាប់ ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​អាន​ធុញទ្រាន់ ព្រម​ទាំង​ត្រូវ​ចំណាយ​ក្រដាស់​សៀវភៅ​ច្រើន​ទំព័រ​ដើម្បី​ពន្យល់​គោល​គំនិត (ធម្មក្ខន្ធ) ​តែ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ ។
ដោយ​បាន​យល់​ឃើញ​ចំណុច​ខ្វះ​ខាត​ទាំង​នោះ​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃបិដក ទើប​លោក​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខាង​ពុទ្ធសាសនា​ បាន​តាក់តែង​សៀវភៅ​អដ្ឋកថា (សេចក្តី​ពន្យល់​បន្ថែម) ជា​ឯកសារ​ជំនួយ​ដល់​គ្រប់​សៀវភៅ​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃ​បិដក ។ ទោះ​ជាយ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ការ​សរសេរ​អដ្ឋកថា​ទាំង​នោះ​បាន​ត្រឹម​តែ​ពន្យល់​គំនិត​ ឬ ក្រម​សីលធម៌​ដែល​មាន​ស្រាប់​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ប៉ុណ្ណោះ ។​ នៅ​មាន​គំនិត​ល្អ​ៗ​ជាច្រើន​ទៀត​ដែល​ខ្វះ​ចន្លោះ​មិន​ទាន់​បាន​លើក​យក​មក​បញ្ចូល​ក្នុង​គម្ពីរ ។ ហេតុ​ដូច្នោះ​ហើយ ទើប​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ អ្នក​ប្រាជ្ញ​ ជំនាន់​ក្រោយ​បាន​និពន្ធ​​រឿង​និទាន​ជាច្រើន​បន្ថែម (លើស​ពី​ ៥០០ រឿង) ។ ដើម្បី​ឲ្យ​អ្នក​អាន​ឆាប់​យល់​ព្រម​ទទួល​យក​គំនិត​ថ្មីៗ​ទាំង​នោះ អ្នក​និពន្ធ​រឿង​ទាំង​នោះ​តែង​ប្រើ​ពាក្យ​ថា​ នោះ​គឺ​ជា​រឿង​កំណើត​កាល​ពី​ជាតិ​មុនៗ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​កាល​ទ្រង់​ខិតខំ​សន្សំ​បំពេញ​បារមី ។ ដូច្នោះ​ហើយ​បាន​ជា​​មាន​ពាក្យ​ថា "ជាតក​" (កំណើត)​​ កើត​មាន​ជាប់​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ ។ បើ​អ្នក​និពន្ធ​បញ្ជាក់​បំណង​ពិត​អំពី​​គោល​គំនិត​នៅ​ក្នុង​សាច់​រឿង​ទាំង​នោះ​ដោយ​មិន​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​តួអង្គ​ព្រះពុទ្ធ​ទេ ច្បាស់​ជា​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​មិន​ខ្ចី​ខិតខំ​ចម្លង ចងក្រង​ជា​សាស្ត្រា​ស្លឹករឹត ខំ​សូធ្យ​រៀន​ (ទន្ទេញ) និង បង្រៀន​តៗ​ជាប់​​រហូត​មក​នោះ​​ឡើយ ។
ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​យល់​ច្បាស់​នូវ​គំនិត​របស់​អ្នក​និពន្ធ​រឿង​ទាំងឡាយ​នៅ​ក្នុង​បញ្ញាសជាតក សូម​អ្នក​អាន​ព្យាយាម​អាន​សាច់រឿង​ទាំង​នោះ រួច​វិភាគ​ពិចារណា​ស្រង់​យក​​តែ​ក្រម​សីលធម៌​ល្អ​សម្រាប់​ធ្វើ​ជា​គោលការណ៍​ណែនាំ​តម្រង់​ទិស​​ជីវិត​របស់​ខ្លួន ។
ទី ៦
បណ្ឌិត​មហា ឈឹម-ស៊ុម សាស្ត្រាចារ្យ​នៅ​សាលា​បាលី​ជាន់​ខ្ពស់ ចាត់​ឲ្យ​ប្រែ​ហើយ​ពិនិត្យ​ផ្ទៀង​ផ្ទាត់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង កាល​ដែល​នៅ​ជា​ភេទ​បព្វជិត​ពី ព.ស. ២៤៨៦ គ.ស. ១៩៤៣
អារម្ភកថា
ឯ​គម្ពីរ​បញ្ញាសជាតក តាំង​ពី​ភាគ​ទី ២ ត​ទៅ ពុំ​ទាន់​បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​ឡើយ ។ ហេតុ​ដូច្នេះ យើង​យក​ផ្នែក​ខាង​សម្រាយ​ដែល​បណ្ឌិត​មហា ឈឹម-ស៊ុម ចាត់​ការ​ធ្វើ​នោះ មក​បោះពុម្ព​បញ្ចូល​ក្នុង​ទស្សនវដ្ដី កម្ពុជសុរិយា តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៥៤ នេះ​ត​ទៅ ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ពុទ្ធបរិស័ទ ព្រោះ​គម្ពីរ​បញ្ញាសជាតក​នេះ មាន​រឿង​ទាក់​ទង​ដោយ​គតិ​ធម៌​សុទ្ធ ។
វិបុលរាជ​ជាតក ទី ៦
(និយាយ​អំពី​ពាហិរកទាន​នឹង​អជ្ឈត្តិកទាន)
លោក​អាចារ្យ ឈឹម-ណាក ក្រុម​ជំនុំ​ព្រះ​ត្រៃបិដក
ប្រែ​ពិ​បាលី
ហរិតសរីរោតិ ឥទំ  សត្ថា  ជេតវនេ  វិហរន្តោ  អត្តនោ  ទានបារមឹ  អារព្ភ  កថេសិ  ។ សត្ថា រី​អង្គ​សម្េដច​ព្រះ​បរម​សាស្ដា​ចរិយា​វង្ស​កាល​ទ្រង់​គង់​សម្រាន្ត​ព្រះ​ឥរិយាបថ​ក្នុង​វត្ត​ព្រះ​ជេតពន ក្រុង​សាវត្ថី ព្រះ​ជិន​ស្រី​ទ្រង់​ប្រារព្ធ​នូវ​ការ​បរិច្ចាក​ទាន​របស់​ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​ត្រាស់​សំដែង​ព្រះ​ធម៌​ដ៏​វិសេស​មាន​បទ​ថា​ហរិតសរីរោ ដូច្នេះ​ជា​ដើម​បទ​កំណត់​ព្រះ​គាថា ។
សេចក្ដី​ដំណាល​ថា សម័យ​ថ្ងៃ​មួយ មាន​ភិក្ខុ​ជា​ច្រើន​រូប​អង្គុយ​ប្រជុំ​គ្នា​ក្នុង​រោង​ធម្មសភា ថ្លែង​សរសើរ​គុណ​ព្រះ​បរម​គ្រូ​ពិជិត​មារ​ថា "ម្នាល​លោក​ដ៏​មាន​អាយុ​ទាំង​ឡាយ ព្រះ​តថាគត​ព្រះ​អង្គ​មាន​បុណ្យ​ច្រើន មាន​ប្រាជ្ញា​ច្រើន បាន​បំពេញ​បារមី​មក​ជា​អនេក​ប្រការ គួរ​ឲ្យ​អស្ចារ្យ​ក្រៃ​ពេក" ។
គ្រា​នោះ សម្ដេច​ព្រះ​បរម​សាស្ដា​ទ្រង់​ព្រះ​សវនាការ​ឮ​ពាក្យ​នោះ​ដោយ​ទិព្វ​ស្រោត ទើប​ទ្រង់​ស្ដេច​ចេញ​ចាក​គន្ធកុដី មក​ទ្រង់​ប្រថាប់​នៅ​លើ​អាសន​ដ៏​ប្រសើរ ហើយ​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​សួរ​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​នោះ​ថា "ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ អ្នក​ទាំង​ឡាយ​អង្គុយ​ជំនុំ​គ្នា​ពី​រឿង​អ្វី ?” ។ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​នោះ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ថា "បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចំរើន, ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ទាំង​ឡាយ​អង្គុយ​ជំនុំ​គ្នា​ពី​ការ​បរិច្ចាក​ទាន របស់​ព្រះ​អង្គ" ។ ទើប​ព្រះ​ដ៏​មាន​បុណ្យ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគត​បាន​បំពេញ​ទាន​ក្នុង​កាល​ឥឡូវ​នេះ មិន​ជា​ទី​អស្ចារ្យ​ប៉ុន្មាន​ទេ កាល​ពី​ដើម​ដែល​តថាគត​បាន​បរិច្ចាគ​បុត្ត​ភរិយា​របស់​ខ្លួន ឲ្យ​ទៅ​ជា​ខ្ញុំ​បម្រើ​អ្នក​ដទៃ នោះ​ទើប​មាន​សេចក្ដី​អស្ចារ្យ​ជា​ពន្លឹក" ទ្រង់​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​តែ​ប៉ុណ្ណេះ​ហើយ​ក៏​ទ្រង់​គង់​នៅ​ស្ងៀម ។ គ្រា​នោះ ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​អារាធនា​និមន្ត​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​នាំ​អតីត​និទាន​នោះ​មក​សំដែង​ប្រាប់ ។ ព្រះ​សាស្ដាចារ្យ​ទ្រង់​សំដែង​អតីត​និទាន​តាម​ពាក្យ​អារាធនា​របស់​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ថា៖
ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ក្នុង​កាល​កន្លង​ទៅ​ហើយ មាន​ព្រះ​រាជា​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ព្រះ​នាម​ព្រះ​បាទ វិបុល សោយ​រាជ​សម្បត្តិ​ក្នុង​នគរ​សុចិវត្តី​ព្រះ​អង្គ​មាន​អគ្គមហេសី​ទ្រង់​ព្រះ​នាម សុន្ទរីទេវី, ព្រះ​រាជបុត្រី​ទ្រង់​ព្រះ​នាម​នាង សុចី ។ ព្រះ​រាជា​អង្គ​នោះ​មិន​មាន​ព្រះ​ទ័យ​លំអៀង​ដោយ​អគតិធម៌​ណា​មួយ​ឡើយ ទ្រង់​សោយ​រាជ្យ​ប្រកប​ដោយ​ធម៌ បាន​ចំណាយ​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ ឲ្យ​ជាង​សង់​សាលា​សម្រាប់​ឲ្យ​ទាន ៥ ខ្នង​ហើយ​ទ្រង់​ព្រះ​រាជ​ទាន​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ​ដល់​ស្មូមយាចក អស់​ចំនួន ៥ សែន​កហាបណៈ​រាល់ ៗ ថ្ងៃ ។
ថ្ងៃ​មួយ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រថាប់​នៅ​លើ​ប្រាសាទ​ដ៏​ប្រសើរ ទ្រង់​បើក​ព្រះ​សីហបញ្ជរ ទត​ឥស្សរិយ​ភាព​របស់​ព្រះ​អង្គ ទើប​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​តម្រិះ​ថា "អញ​បាន​បំពេញ​តែ​ពាហិរកទាន (ទាន​ខាង​ក្រៅ) ប៉ុណ្ណោះ​ឯ​អជ្ឈត្តិកទាន (ទាន​ខាង​ក្នុង) អញ​មិន​ទាន់​បាន​បំពេញ​សោះ" ទើប​ទ្រង់​មាន​ចំណង់​ចង់​ធ្វើ​អជ្ឈត្តិកទាន​ទៀត ទ្រង់​រំពឹង​ថា បើ​អ្នក​ណា​សូម​ក្បាល​អញ អញ​នឹង​កាត់​ក្បាល​ឲ្យ​អ្នក​នោះ, បើ​អ្នក​ណា​សូម​ភ្នែក​អញ, អញ​នឹង​ឆ្កៀល​ភ្នែក​ឲ្យ​អ្នក​នោះ បើ​អ្នក​ណា​សូម​បេះ​ដូង​អញ, អញ​នឹង​ពុះ​ទ្រូង​អារ​សាច់​សម្រក់​ឈាម យក​សាច់​បេះដូង​ឲ្យ​អ្នក​នោះ, បើ​អ្នក​ណា​សូម​សាច់​អញ អញ​នឹង​ពន្លះ​សាច់​ក្នុង​សរីរៈ​ទាំង​មូល​ឲ្យ​អ្នក​នោះ, ពុំ​នោះ​សោត​បើ​មាន​អ្នក​ណា​មួយ​មក​និយាយ​នឹង​អញ​ថា បពិត្រ​មហារាជ, សូម​ព្រះ​អង្គ​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ខ្ញុំ​បំរើ​ខ្ញុំ ដូច្នេះ​ក៏​អញ​ស៊ូ​តែ​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ខ្ញុំ​បំរើ​អ្នក​នោះ" ។ កាល​ដែល​ព្រះ​រាជា​កំពុង​តែ​ទ្រង់​ព្រះ​ចិន្តនា​ការ​យ៉ាង​នេះ ក៏​ស្រាប់​តែ​មហា​ប្រឹថពី​ដែល​មាន​កម្រាស់ ២ សែន ៤ ម៉ឺន​យោជន៍ កម្រើក​ញាប់​ញ័រ​ឮ​សូរ​ខ្ទរ​ខ្ទ័រ​ឡើង ដូច​ជា​ដំរី​ចុះ​ប្រើង​បញ្ចេញ​សំឡេង​រោទ៍​ខ្ទរ​ខ្ទារ​គួរ​ឲ្យ​ខ្លាច ភ្នំ​សិនេរុ​រាជ​ក៏​ឱន​លំទោន​ទោរ​ទន់​មក ទាំង​មហាសមុទ្រ​ក៏​កើត​ជា​រលក​បោក​បែក​ផ្កា​ត្រែង មហាមេឃ ក៏​បញ្ចេញ​សំឡេង​គម្រាម​ដោយ​រន្ទះ ហើយ​បង្អុរ​មក​នូវ​ភ្លៀង​រលឹម​ជា​ខ្លាំង ទាំង​ផ្លេក​បន្ទោរ​ពុំ​ជួរ​កាល​ក៏​ភ្លឺ​ផ្លេក​ច្រវាត ពួក​ទេវតា​ក្នុង​កាមាវ​ចរ​សួគ៌ ក៏​ឲ្យ​សព្ទ​សាធុការ​ពរ​ជ័យ សេចក្ដី​ជ្រួល​ជ្រើម​ក៏​កើត​មាន​រហូត​ដល់​ព្រហ្ម​លោក ។ សេចក្ដី​អស្ចារ្យ ជា​អនេក​ក្រៃ​ពេក នឹង​គណនា​ត្រា​រាប់​ពុំ​បាន​ឡើយ ។ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ហើយ បាន​ជា​ព្រះ​បរម​សាស្ដា​ចារ្យ​ជា​ម្ចាស់​ទ្រង់​ត្រាស់​ថាៈ
តទា អារុយ្ហ  បាសាទេ  ឱលោកេត្វា  មហាសិរឹ  សុទ្ធចិត្តំ  ឧប្បាទេត្វា  ទានំ  ទាតុំ  វិចិន្តយិ  សីសំ សចេបិ  ចក្ខុញ្ច  ហទយញ្ចាបិ  មំសកំ  ទទេយ្យំ  កាយំ  សាវេត្វា  យទិ  កោចិ  យាចេយ្យ  មំ  សភាវំ  ចិន្តយន្តស្ស  អកម្បិតមសណ្ឋិតំ  អកម្បិ  តត្ថ  បឋវី  សិនេរវនដំសកាតិ  ។
ក្នុង​កាល​ដែល​តថាគត​ឡើង​ទៅ​លើ​ប្រាសាទ រមិល​មើល​នូវ​សិរី​ដ៏​ធំ ញ៉ាំង​ចិត្ត​ដ៏​ស្អាត​ឲ្យ​កើត​ឡើង ដើម្បី​នឹង​ឲ្យ​ទាន​ហើយ​មាន​សេចក្ដី​ត្រិះ​រិះ​ថា "បើ​អ្នក​ណា​ប្រាថ្នា​ចង់​បាន​ក្បាល​ភ្នែក​បេះដូង ឬ​សាច់​របស់​អញ អញ​អាច​កាត់​ឆ្កៀល​ពន្លះ​ឲ្យ​ទៅ​អ្នក​នោះ ដោយ​ឥត​ញញើត​ឡើយ" គថាគត​កំពុង​តែ​ត្រិះ​រិះ​ដូច្នោះ ស្រាប់​តែ​មហា​ប្រឹឋពី​កំរើក​ញាប់​ញ័រ​ស្ទើរ​តែ​ទប់​ទល់​ទ្រទ្រង់​នៅ​ពុំ​បាន ទាំង​ភ្នំ​សិនេរុ​ក៏​អោន​លំទោន​ទោរ​ទន់​ល្វាស​ល្វន់​មក​រក​តថាគត ។
កាល​នោះ​ទីសយនា​ក្រឡា​បន្ទំ​នៃ​សក្កទេវរាជ ក៏​ក្ដៅ​ក្រហាយ​ដោយ​តេជានុភាព​នៃ​ទាន​បារមី ។ សម្ដេច​សហស្សន័យន៍​ទ្រង់​ប្រមើល​មើល​ឃើញ​ហេតុ​នោះ​ហើយ​ក៏​លាន់​ព្រះ​ឱស្ឋថា ឱហ្ន៎ ! ព្រះ​បាទ​វិបុល​រាជ​ជា​ពុទ្ធ​ង្កូរ​បណ្ដូល​ពុទ្ធ​វង្ស ទ្រង់​ឋិត​នៅ​ក្នុង​មនុស្ស​លោក​ឯ​ណោះ មាន​ព្រះ​រាជ​សទ្ធា​បាន​ចំណាយ​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ ឲ្យ​ទៅ​ជា​ទាន​ដល់​ស្មូម​យាចក​អ្នក​កំសត់​ទុគត់ ដោយ​ឥត​អាឡោះ​អាល័យ​សោះ ដល់​ម្ល៉ោះ​ទ្រង់​ក៏​មិន​ទាន់​ស្កប់​ព្រះ​រាជ​ហប្ឬទ័យ​ក្នុង​ពាហិរកទាន ឥឡូវ​ទ្រង់​គិត​ថា នឹង​បំពេញ​អជ្ឈត្តិក​ទាន​ទៀត" ។ សក្កទេវរាជ​ទ្រង់​អាជ្ជនាការ​ពិចារណា​ឃើញ​ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ ក៏​ក្លែង​ភេទ​ជា​ព្រាហ្មណ៍​ក្មេង​មក​អង្គុយ​ក្នុង​សាលា​ទាន ។
គ្រា​នោះ ព្រះ​រាជា​ទ្រង់​ស្រង់​ព្រះ​ឱទកធារាព​ព្រលឹម ហើយ​ទ្រង់​សោយ​ព្រះ​ស្ងោយ​មាន​ឱ​ជា​រស​ផ្សេង ៗ ស្រេច​ស្ដេច​ទ្រង់​ប្រដាប់​គ្រឿង​អលង្ការ ក្សត្រា​ទ្រង់​ឡើង​គង់​លើ​ព្រះ​ទី​នាំង​គជេន្ទ្រ មាន​ពួក​អាមត្យ​ហែហម​ជា​បរិវារ ទ្រង់​យាត្រា​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​ទាន​សាលា លុះ​ដល់​កាល​ណា​ក៏​ទ្រង់​ចុះ​ចាក់​ព្រះ​រាជ​ទី​នាំង ចូល​ទៅ​ក្នុង​សាលា ទ្រង់​បែង​ចែក​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ​ព្រះ​រាជ​ទាន​ក្នុង​ពេល​នោះ​តាម​ធម្មតា ។ គ្រា​នោះ ឥន្ទព្រាហ្មណ៍​លើក​កំបង់​អញ្ជលី​ដាក់​លើ​សិរសា​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំទូល​ថា "បពិត្រ​ព្រះ​សម្មតិ​ទេវាវង្ស ទ្រង់​នូវ​ព្រះ​រាជ​សម្ភារ, សូម​ព្រះ​អង្គ​មាន​ជ័យ​ជំនះ​ឈ្នះ​អស់​សត្រូវ​សព្វ​គ្រប់​ប្រការ" ថា​ដូច្នេះ ហើយ​ក៏​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សម​គួរ ។ លំដាប់​នោះ ព្រះ​រាជា​ទ្រង់​ព្រះ​សវនាការ​ពាក្យ​នោះ​ហើយ ទ្រង់​ត្រិះ​រិះ​ថា "ព្រាហ្មណ៍​នេះ​ចង់​បាន​អ្វី​អែះ ? បើ​ដូច្នេះ អញ​នឹង​សួរ​វា​មើល" កាល​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​សួរ​នូវ​ហេតុ​នោះ​ទើប​ត្រាស់​នូវ​បឋម​គាថា​ថាៈ
ហរិតសរីរោ តវញ្ច  ទស្សនីយោ  សុរូបិយោ  បគ្គយ្ហ  អញ្ជលិញ្ចេវ  កឹ  មំ  យាចសិ  ព្រាហ្មណាតិ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍, អ្នក​ឯង​មាន​សរីរៈ​ហាក់​ដូច​ជា​លាប​ស្រឡាប​ដោយ​ខ្លឹម​ចន្ទន៍​ក្រហម គួរ​ឲ្យ​អ្នក​ផង​ក្រឡេក​មើល, រូប​អ្នក​សោត​ក៏​ស្រស់​បំព្រង គួរ​ឲ្យ​អ្នក​ផង​គយ​គន់ អ្នក​មក​អង្គុយ​ប្រណម្យ​អញ្ជលី​នៅ​ទី​នេះ តើ​អ្នក​ចង់​បាន​អ្វី ? ។ 	ព្រាហ្មណ៍​បាន​ស្ដាប់​ហើយ ក៏​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ត្រេក​អរ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​សុំ​ព្រះ​រាជទេពី ទើប​ក្រាប​ទូល​នូវ​ព្រះ​គាថា​ទី​ពីរ​ថាៈ
យថា វារិវហោ  បូរោ  សព្វកាលំ  ន  ខីយតិ  ឯវន្តំ  យាចិតាគញ្ឆឹ  ទេវឹ  មេ  ទេហិ  យាចិតោតិ  បពិត្រ​ព្រះ​នរបតី ទឹក​ក្នុង​បឹង​ស្ទឹង​ព្រែក តែ​ហូរ​ទៅ​កាន់​សមុទ្រ​សព្វ​កាល មិន​ចេះ​អស់​យ៉ាង​ណា ព្រះ​រាជហ្ឬទ័យ​របស់​ព្រះ​ករុណា ក៏​តែង​តែ​ជ្រះ​ថ្លា​ក្នុង​ការ​ព្រះ​រាជ​ទាន​ពុំ​មាន​អស់​យ៉ាង​នោះ​ដែរ, ទូល​ព្រះ​បង្គំ​ជា​ខ្ញុំ​មក​សូម​ព្រះ​នាង​ទេវី​សូម​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា​ប្រោស​ព្រះ​រាជ​ទាន​កុំ​ខាន ។
ព្រះ​រាជា​ទ្រង់​បាន​ព្រះ​សវនាការ​ពាក្យ​ព្រាហ្មណ៍ ក្រាប​បង្គំ​ទូល​សូម​ព្រះ​នាង​ទេវី​ដូច្នោះ​ហើយ ទ្រង់​ក៏​មាន​ព្រះ​បីតិ​សោមនស្ស​អស់​ពី​ព្រះ​រាជហប្ឬទ័យ ហាក់​ដូច​ជា​បុរស​កំសត់​បាន​មាស ១ ពាន់​ដំឡឹង​អំពី​សំណាក់​ព្រះ​មហាក្សត្រ ទើប​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ​ត្រាស់​នូវ​គាថា​គំរប់ ៣ ថាៈ
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ អ្នក​សូម​របស់​អ្វី យើង​ឲ្យ​របស់​នោះ​ឥត​ទើស​ទាស់​ទេ យើង​មិន​លាក់ ទុក​របស់​ដែល​មាន​ទេ ចិត្ត​យើង​ត្រេក​អរ​ចំពោះ​ការ​ឲ្យ​ទាន​តែ​ម្យ៉ាង ។ 	ទើប​ទ្រង់​ត្រាស់​ហៅ​ព្រះ​នាង​ទេវី​មក​ប្រាប់​ថាៈ "ម្នាល​ប្អូន​ស្រី​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិត្ត ដ្បិត​ព្រាហ្មណ៍​នេះ​មក​សូម​នាង យើង​ប្រាថ្នា​សព្វ​ញ្ញតញ្ញុណ ចូរ​នាង​បំពេញ​ទាន​បារមី​ដល់​យើង​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ចុះ ។ ឯ​អគ្គមហេសី​ជា​ស្ត្រី​គ្រប់​លក្ខណ៍ លុះ​បាន​ស្ដាប់​ជាក់​ក៏​មាន​ព្រះ​ហប្ឬទ័យ​ត្រេក​អរ​សោមនស្ស​អស់​ពី​ព្រះ​ចិន្ដា ហើយ​មាន​ព្រះ​រាជសវនីយ​ទទួល​ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ​ថាៈ
ទាសី តុយ្ហំ  អហំ  ទេវ  សាមិកោ  មម  ឥស្សរោ យស្សិច្ឆេ តស្ស មំ  ទជ្ជា  វិក្កីនេយ្យ  ហនេយ្យ  វាតិ
បពិត្រ​ព្រះ​រាជ​សម្ភារ, សូម​ទ្រង់​ព្រះ​ករុណា​មេត្តា​ប្រោស, ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ជា​ទាស់​របស់​ព្រះ​អង្គ​ស្រាប់ ព្រះ​អង្គ​ជា​ម្ចាស់​លើ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ, បើ​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​ការ​ព្រះ​រាជទាន​ដល់​នរណា សូម​ទ្រង់​ព្រះ​រាជទាន​តាម​សព្វ​ព្រះ​រាជ​ហប្ឬទ័យ, ទុក​ណា​ជា​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​ការ​លក់​ដូរ​យ៉ាង​ណា​ក្ដី សម្លាប់​បង់​ក្ដី ក៏​ស្រេច​នឹង​ព្រះ​រាជហប្ឬទ័យ​ព្រះ​អង្គ​ស្រាប់ ។
ព្រះ​រាជា​ទ្រង់​ព្រះ​សវនាការ​ព្រះ​រាជ​សវនីយ នៃ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ដែល​ទទួល​ព្រម​ដូច្នោះ​ហើយ ក៏​ទាញ​យក​ក្អម​មាស​ហើយ​ចាប់​ព្រះ​ហស្ដ​ព្រះ​អគ្គមហេសី បួង​សួង​យក​ផែនដី​ជា​បន្ទាល់ ទ្រង់​ជ្រួច​ស្នោ​ទក​ហើយ​ត្រាស់​យ៉ាង​នេះ​ថា "ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភរិយា​របស់​យើង​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិត្ត​ក្រៃ​ពេក, ប៉ុន្តែ​យើង​ចង់​បាន​សព្វញ្ញុតញ្ញាណ​លើស​លុប​ជាង​នេះ មិន​អាច​រាប់​ថា ១ រយ​គុណ ១ ពាន់​គុណ ១ សែន​គុណ​បាន​ឡើយ, បាន​ជា​យើង​ស៊ូ​លះ​បង់​នាង​ទេវី​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិត្ត ឲ្យ​ដល់​អ្នក​ឯង​យើង​មិន​ប្រាថ្នា​សម្បត្តិ​មនុស្ស សម្បត្តិ​សួគ៌ សម្បត្តិ​ព្រះ​ឥន្ទ សម្បត្តិ​ព្រហ្ម សម្បត្តិ​សាវ័ក សម្បត្តិ​បច្ចេកពុទ្ធ​ឡើយ ប្រាថ្នា​ចំពោះ​សព្វញ្ញុតញ្ញាណ​តែ​ម្យ៉ាង" លុះ​ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នេះ​ហើយ ទ្រង់​ព្រះ​រាជ​ទាន​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​ក្នុង​កាល​នោះ​ឯង តមត្ថំ បកាសេន្តោ សត្ថា  អហ  សម្ដេច​ព្រះ​បរម​សាស្ដា​ចរិយា​វង្ស​កាល​ទ្រង់​ប្រកាស​សេចក្ដី​នោះ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថាៈ
ទេវឹ ហត្ថេ  គហេត្វាន  ឧទកមណ្ឌលំ  គណ្ហិ  បសន្នមនសង្កប្បោ  តស្ស  ទេវឹ   អទាសិ  សោ  ទេវិយា  ទទមានាយ  បិយចិត្តេន  បមោទិតោ  តស្មា  បឋវី   កម្បតិ  សិនេរុវនវដំសកាតិ
ព្រះ​រាជា​អង្គ​នោះ​បាន​ចាប់​ព្រះ​ហស្ត​ព្រះ​នាង​ទេវី ហើយ​កាន់​យក​ក្អម​ទឹក​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ដ៏​ជ្រះ​ថ្លា បាន​ប្រទាន​ព្រះ​នាង​ទេវី​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​នោះ កាល​បើ​ទ្រង់​ព្រះ​រាជ​ទាន​ព្រះ​នាង​ទេវី​រួច​ហើយ​ក៏​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ត្រេក​អរ​ជ្រះ​ថ្លា យ៉ាង​ក្រៃ​លែង, ព្រោះ​ហេតុ​នោះ បាន​ជា​មហា​ប្រឹឋពី​ញាប់​ញ័រ ទាំង​ភ្នំសិនេរុ​ក៏​អោន​លំទោន​ទោរ​ទន់ ។ ឯ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​បាន​នាង​ទេវី​ហើយ ក៏​នាំ​យក​បាត់​ពី​ទី​នោះ​ទៅ​ភ្លាម ។ ក្សិណ​នោះ ឥន្ទព្រាហ្មណ៍​ជា​តួ​អង្គ​សក្កទេវរាជ និម្មិត​ជា​ព្រាហ្មណ៍​ប្លែក មក​ថ្វាយ​សព្ទសាធុការ ហើយ​ពោល​ថា យថា វារវិហោបូរោ  សព្វកាលំ  ន  ខីយតិ  ឯវន្តំ  យាចិតាគញ្ឆឹ  បុត្តឹ  មេ  ទេហិ  យាចិតោតិ  បពិត្រ​ព្រះ​រាជ​សម្ភារ, ធម្មតា​ទឹក​ស្ទឹង​បឹង​ព្រែក​តែង​ហូរ​ទៅ​កាន់​សមុទ្រ​សព្វ​ៗ កាល មិន​ចេះ​អស់​យ៉ាង​ណា ព្រះ​ទ័យ​ព្រះ​ករុណា​ក៏​តែង​ជ្រះ​ថ្លា​ក្នុង​ការ​ព្រះ​រាជទាន​មិន​ចេះ​អស់​យ៉ាង​នោះ​ដែរ, បពិត្រ​ព្រះ​នរបតី ទូល​ព្រះ​បង្គំ​ជា​ខ្ញុំ​មក​សូម​ព្រះ​រាជបុត្រី សូម​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា ប្រោស​ព្រះ​រាជទាន ។ ព្រះ​រាជា​ទ្រង់​ព្រះ​សវនាការ​ពាក្យ​នោះ​ហើយ ក៏​មាន​ព្រះ​រាជហប្ឬទ័យ​សោមនស្ស​ជ្រះ​ថ្លា ទើប​មាន​ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ​ថាៈ
ទទាមិ ន  វិកម្បាមិ  ឥស្សរោ  នយ  ព្រាហ្មណ សន្តំ ន  បតិគុយ្ហាមិ  ទានេ  មេ  រមតី  មនោតិ
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍, យើង​ជា​ឥស្សរៈ យើង​ឥត​ធុញ​ទ្រាន់​នឹង​ការ​ឲ្យ​ទេ អ្នក​ឯង​ចាំ​តែ​នាំ​យក​របស់​ដែល​យើង​ឲ្យ​ចុះ យើង​មិន​លាក់​លៀម​របស់​ដែល​មាន​ទេ ចិត្ត​យើង​ត្រេក​អរ​តែ​ក្នុង​ការ​បរិច្ចាគ​ទាន​តែ​ម្យ៉ាង ។
លុះ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នោះ​ហើយ​ក៏​បញ្ជូន​ព្រះ​រាជ​បុត្រី​ឲ្យ​ទៅ​ស្រង់​ស្អិត​ស្អាង​ព្រះ​កាយ​ដោយ​គ្រឿង​អលង្ការ​គ្រប់​យ៉ាង ហើយ​ហៅ​មក​ឲ្យ​គង់​លើ​អាសនៈ ទ្រង់​ជប់​ព្រះ​សិរ​លួង​លោម​ផ្ដែ​ផ្ដាំ​សព្វ​គ្រប់​សេចក្ដី​ព្រះ​ចក្រី​នឹង​ទ្រង់​ប្រកាស​ដល់​អស់​ទេវតា​ទាំង​ពួង យក​ជា​បន្ទាល់​សាក្សី ទើប​ទ្រង់​ត្រាស់​នូវ​ព្រះ​គាថា​ថាៈ
ហាហា ភោន្តោទេវសង្ឃា  សព្វេ  ទេវា  សមាគតា ទានំ មេ  អនុមោទន្តុ  បុញ្ញំ  គណ្ហន្តុ ឦទិសំ តស្ស បុត្តិញ្ច ទស្សាមិ  បិយំ  ចិត្តេន  ទេមិហំ បុត្តិមហំ សុភជាតឹ ពោធិយា  យេវ  ការណាតិ
បពិត្រ​ទេពតា​ទាំង​ឡាយ​អើយ ! សូម​ពពួក​ទេវតា​អញ្ជើញ​មក​ជួប​ជុំ​ជា​បន្ទាល់​សាក្សី​ពេជ្ញ​ញាណ សូម​ជួយ​អនុមោទនា​ទាន​នៃ​ខ្ញុំ ហើយ​សូម​ទទួល​យក​ចំណែក​បុណ្យ​នេះ ដ្បិត​ខ្ញុំ​បាន​ឲ្យ​បុត្រី​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិត្ត​ប្រកប​ដោយ​រូប​ឆោម​ប្រពៃ​ដើម្បី​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះពុទ្ធ​ប្រាកដ​ក្នុង​អនាគត ។ លុះ​ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នោះ​ហើយ ក៏​ព្រះ​រាជ​ទាន​ព្រះ​រាជបុត្រី​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​ក្នុង​កាល​នោះ​ឯង ។
គ្រា​នោះ​កើត​មាន​សេចក្ដី​អស្ចារ្យ​ជា​អនេក​ប្រការ ដោយ​តេជៈ​នៃ​ការ​បរិច្ចាគ​ទាន ដែល​ពុំ​មាន​នរណា​ធ្វើ​ដូច​បាន ។ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​បាន​ជា​អង្គ​សម្ដេច​ព្រះ​ទ្រង់​ញាណ​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដីកា​ថាៈ
តទាសិ យម  ភឹសនកំ  តទាសិ  លោមហំសនំ រាជបុត្តិម្ហិ បទិន្នម្ហិ  មេទនិ  សមកម្បថ  ។ អច្ឆរិយំ ច  អាសិ  សោ  ឃោសោ  ច  វិបុលោ  មហា បុត្តីភរិយេ បទិន្នម្ហិ  សកលសគ្គំ  កម្បថាតិ
ក្នុង​កាល​ដែល​តថាគត​បាន​ឲ្យ​បុត្រី​ទៅ​ជា​ទាន តថគត​មាន​សេចក្ដី​ព្រឹព្រួច​ញ័រ​សព្វ​សព៌ាង្គកាយ ទាំង​ផែន​ប្រឹឋពី​ជា​ទី​ទ្រទ្រង់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ ក៏​កក្រើក​រំពើក​ញាប់​ញ័រ ទាំង​ឋាន​សួគ៌​ជា​ទី​នៅ​អាស្រ័យ នៃ​ពួក​ទេពនិករ ក៏​ញាប់​ញ័រ​អស្ចារ្យ​ជា​ពន្លឹក ។
គ្រា​ដែល​ព្រះ​មហាក្សសត្វ​ទ្រង់​ព្រះ​រាជ​ទាន​រួច​ហើយ ទ្រង់​កំពុង​មាន​ព្រះ​រាជហប្ឬទ័យ​រីក​រាយ​សោមនស្ស​ស្រស់​ស្រាយ ស្រាប់​តែ​សក្ក​ទេវរាជ​ដែល​នាំ​យក​ព្រះ​រាជ​បុត្រី​ពី​ទី​នោះ​ទៅ ក៏​ក្លែង​ភេទ​ជា​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់​ប្លែក​ដៃ​កាន់​ឈើ​ច្រត់ មាន​សក់​ស្កូវ មាន​ពុក​មាត់​ពុក​ចង្ការ​វែង ៗ មក​អង្គុយ​ទៀប​ទ្វារ​ព្រះ​រាជ​ដំណាក់ ។ ព្រះ​រាជា​ទ្រង់​ទស្សនា​ការ​ទប​ឃើញ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ហើយ ក៏​ត្រាស់​សួរ​ថាៈ
អថ ត្វំ  កេន  វណ្ណេន  កេន  វា  បន  ហេតុនា អនុប្បត្តោសិ នគរំ  តំ  មេ  អក្ខាហិ  បុច្ឆិតោតិ
នែ​អ្នក​ដែល​មាន​រូប​អន្ធការ អ្នក​មក​ពី​ណា ? មាន​ការ​អ្វី ? ចូរ​អ្នក​ប្រាប់​យើង​ឲ្យ​ដឹង​សេចក្ដី កុំ​បី​កោត​ញញើត ។ គ្រា​នោះ សក្កទេវរាជ​បាន​ស្ដាប់​ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ​ហើយ ក៏​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ថាៈ ជិណ្ណោហមស្មិ អាគតោ  ទីឃមទ្ធានមាគតោ  សុត្វាន  សុចរិតញ្ចា  រាជ  អាគតោស្មិតវ   សន្តិកេ  អនុជានាហិ  នគរំ  ទេហិ  ត្វំ  មមាតិ  បពិត្រ​ព្រះ​រាជ​សម្ភារ​ជា​បរមក្សត្រ​ដ៏​ប្រសើរ ទូល​ព្រះ​បង្គំ​ជា​ខ្ញុំ​ជា​មនុស្ស​ចាស់​ជរា​មក​ពី​ស្រុក​ឆ្ងាយ​ដាច់​សង្វែង ឮ​ដំណឹង​ថា​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​សុចរិត ព្រម​ទាំង​មាន​ព្រះ​រាជា​សទ្ធា បាន​ជា​ទូល​ព្រះ​បង្គំ​ជា​ខ្ញុំ​មក​ដើម្បី​សូម​ព្រះ​នគរ, សូម​ទ្រង់​ព្រះ​រាជា​នុញ្ញាត​ព្រះ​រាជ​ទាន​នគរ​ដល់​ទូល​ព្រះ​បង្គំ​ជា​ខ្ញុំ ។ ព្រះ​មហាសត្វ​ទ្រង់​ព្រះ​សវនាការ​ហើយ ក៏​មាន​ព្រះ​បីតិ​សោមនស្ស​អស់​ពី​ព្រះ​ទ័យ ទើប​ទ្រង់​លះ​បង់​ព្រះ​សិរីរាជ​សម្បត្តិ ព្រះ​រាជ​ទាន​ដល់​ព្រាហ្មណ៍, ទ្រង់​មាន​ព្រះ​ឱង្ការ​ថាៈ
គណ្ហាហិ តវ  ឥច្ឆម្ហិ  ឥស្សរោ  នយ ព្រាហ្មណ មនោរថំ បូរេស្សាមិ  ទានេ  មេ  រមតី  មនោតិ
មា្នល​ព្រាហ្មណ៍, ចូរ​អ្នក​ជា​ធំ​លើ​នគរ តាម​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​អ្នក​ចុះ យើង​បំពេញ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​អ្នក​ឲ្យ​បាន​ពេញ​លេញ​ដូច​បំណង ព្រោះ​ចិត្ត​យើង​តែង​ត្រេក​អរ​តែ​ក្នុង​ការ​បរិច្ចាគ​ទាន ។ ទើប​ព្រះ​រាជា​ចាប់​យក​កន្ទីរ​មាស មក​ជ្រួច​ស្នោទក យើហ​ទ្រង់​ព្រះ​រាជ​ទាន​នគរ​នោះ ដោយ​ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ​រួស​រាយ​ថាៈ
ឥទំ ហិ  នគរំ  មយ្ហំ  សព្វលោកសមិទ្ធិនំ ទត្វាន នគរំ  ឥទ្ធំ  ខេឡបិណ្ឌំ  វ  ធឌិតំ សំសារតរណត្ថាយ កាមរាគមហណ្ណវេ សព្វេ សត្តា  បវត្តាវ  បាបុណីស្សាមិ  និព្វុតិន្តិ
នគរ​របស់​យើង​នេះ ស្ដុក​ស្ដម្ភ​ជាង​ស្រុក​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​លោក​ទាំង​អស់ យើង​បាន​ឲ្យ​នគរ​នោះ ផុត​ស្រឡះ​ពី​ដួង​ចិត្ត​ឥត​មាន​សេចក្ដី​ស្ដាយ​ស្រណោះ ដូច​ជា​បុគ្គល​ស្ដោះ​ចោល​នូវ​ដុំ​នៃ​ទឹក​មាត់​ដូច្នោះ សព្វ​សត្វ​ទាំងឡាយ​ដែល​វិល​កើត​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​មហាសមុទ្រ​គឺ​កាម​រាគ​នោះ​ច្រើន​ណាស់, យើង​ប្រាកដ​ជា​នឹង​បាន​ជួយ​សត្វ​ទាំង​នោះ ឲ្យ​ឆ្លង​ចាក​សង្សារវដ្ត​ទៅ​កាន់​ព្រះ​និព្វាន​បាន​ពុំ​ខាន ។
សម្ដេច​ព្រះ​សក្កទេវិន្ទ្រពិន្ទអមរា បាន​ឃើញ​ទឹក​ព្រះ​ទ័យ​គួរ​ជាទី​អស្ចារ្យ​ក៏​លាន់​ព្រះ​ឱស្ឋ​ថា "ឱ​ហ្ន៎ ! ព្រះ​រាជា​នេះ​ប្រាកដ​ជា​ពុទ្ធង្កូរ​បណ្ដូល​ពុទ្ធ​វង្ស​ជា​អង្គ​សព្វញ្ញុពុទ្ធ ជា​ទី​ពឹង​ពាក់​សំណាក់​អាស្រ័យ​នៃ​មនុស្ស​នឹង​ទេវតា​ទាំងឡាយ​ទៅ​ឯ​អនាគត​ពុំ​ខាន​ឡើយ" ហើយ​ក៏​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​រាជា​ថា "បពិត្រ​មហារាជ, ខ្ញុំ​ជា​ព្រះ​ឥន្ទ​ទេ​តើ​មិន​មែន​ព្រាហ្មណ៍​ទេ, ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​អង្គ​ប្រព្រឹត្ត​សុចរិត​ធម៌ បាន​ជា​មក​ជួយ​បំពេញ​សព្វញ្ញុត​ញ្ញាណ, បពិត្រ​មហារាជ, សូម​ព្រះ​អង្គ​ទទួល​យក​បុត្រ​នឹង​អគ្គមហេសី​នឹង​នគរ ព្រះ​អង្គ​វិញ​ចុះ" ។ សក្កទេវរាជ ក៏​ប្រគល់​ព្រះ​រាជ​បុត្រី​នឹង​អគ្គមហេសី​ថ្វាយ​ព្រះ​បាទ​វិបុល​រាជ​ហើយ​ឱន​ព្រះ​សិរ​គំនាប់​ដោយ​សម​គួរ ទើប​ក្លែង​ភេទ​ជា​ព្រះ​ឥន្ទ​មាន​ព្រះ​កាយ​ដ៏​រុង​រឿង​ល្អ​ក្រៃ​ពេក ហោះ​ផ្លោះ​ផ្លេក​ឡើង​ទៅ​កាន់​អាកាស ។ តមត្ថំ បកាសេន្តោ  សត្ថា  អាហ  ដំណើរ​សេចក្ដី​តាម​រឿង​នេះ​ដែល​ពុំ​ទាន់​ប្រាកដ លុះ​សម្ដេច​ព្រះ​សុគត​បរម​សាស្ដា បាន​ត្រាស់​ឡើង​កាល​ណា ទើប​ទ្រង់​វប្រកាស​សេចក្ដី​នោះ​ឲ្យ​ប្រាកដ​ឡើង​ថាៈ
តស្ស សង្កប្បមញ្ញាយ	មឃវា  ទេវកុញ្ជរោ អាកាសគគណេ ឋត្វា	ឥទំ  វចនមព្រវិ និន្នាទិតា តេ  បឋវី		សទ្ទោ  តេ  តិទិវង្គតោ សមន្តា វិជ្ជុតា  អាគូ		គីរីនំ  វ  បតិស្សុតា តស្ស តេ  អនុមោទន្តិ	ឧភោ  នារទបព្វតា ឥន្ទោ ព្រហ្មាបជាបតិ	សោមោ  យមោ  វេស្សវណោ សព្វេ ទេវា  អនុមោទន្តិ	ទុក្ករំ ហិ  ករោតិ  សោ ទុទ្ទទំ ទទមានានំ		ទុក្ករំ  កម្មកុព្វតំ អសន្តោ នានុកុព្វន្តិ		សតំ  ធម្មោ  ទុន្វយោ តស្មា សតញ្ច  អសតំ	នានា  ហោតិ  ឥតោ  គតិ អសន្តោ និរយំ  នេតិ		សន្តោ  សគ្គបរាយនោតិ
មឃវៈ​ជា​ទេវកុញ្ជរ បាន​ជ្រាប​នូវ​វារៈ​ចិត្ត​ព្រះ​មហាសត្វ​នោះ ហើយ​ក៏​ហោះ​ផ្លោះ​ឡើង​ទៅ​កាន់​អាកាស ប្រកាស​សរសើរ​ទាន​បារមី​ថា ផែន​ដី​របស់​ព្រះ​អង្គ​ញាប់ ញ័រ​ហើយ កិត្តិស័ព្ទ​របស់​ព្រះ​អង្គ ផ្សាយ​ទៅ​ហើយ​រហូត​ដល់​ពិភព​ត្រៃ​ត្រឹង្ស​ទាំង​ផ្លេក​បន្ទោរ​ក៏​ដាល​ឆ្វៀល​ឆ្វាត់​ច្រាវាត់​ជុំ​វិញ សព្វ​ទិស​នានា សេចក្ដី​អស្ចារ្យ​មាន​ប្រាកដ រហូត​ដល់​សព្វ​គិរិបរពត​សមុទ្រ​សាគរ​ហាក់​ដូច​ជា​មាន​អំណរ​ជួយ​ត្រេក​អរ ចំពោះ​ទាន​បារមី​នៃ​ព្រះ​អង្គ ទាំង​ពួក​អមរ​វង្ស​ឥន្ទ​ព្រហ្មបជាបតី​ទាំង​ព្រះ​អាទិត្យ​ព្រះ​ចន្ទ្រ ព្រះ​យមរាជ​ព្រះ​វេស្សវ័ណ​ក្ដី​សឹង​មាន​សេចក្ដី​ត្រេក​អរ​គ្រប់​ៗ គ្នា ទទួល​អនុមោទនា​សរសើរ​ព្រះ​អង្គ​ថា ឱ ! ព្រះ​បាទ​វិបុល​រាជ​អើយ ! ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បរិច្ចាគ​ទាន​ឥត​មាន​នរណា​ធ្វើ​ដូច​ព្រះ​អង្គ​បាន​ឡើយ, បុគ្គល​ជា​សប្បុរស​តែង​ឲ្យ​របស់​ដែល​គេ​ឲ្យ​បាន​ដោយ​កម្រ តែង​ធ្វើ​នូវ​អំពើ​ដែល​អ្នក​ទាំង​ពួង​ធ្វើ​បាន​ដោយ​កម្រ ឯ​អសប្បុរស​ធ្វើ​តាម​យ៉ាង​នេះ​ផង​ពុំ​បាន​ទេ, ធម៌​របស់​ពួក​សប្បុរស​ទាំង​ឡាយ គឺ​ពួក​អសប្បុរស​កម្រ​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​តាម​កើត​ណាស់​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ បាន​ជា​សប្បុរស​នឹង​អសប្បុរស​តែង​មាន​គតិ​ដំណើរ​អន្ទោល​ទៅ​កាន់​ភព​ផ្សេង​គ្នា គឺ​អសប្បុរស​តែង​ទៅ​កាន់​ទុគ្គតិភព សប្បុរស​រមែង​ទៅ​កាន់​ស្ថាន​សួគ៌ ។ សក្កទេវរាជ​នោះ​លុះ​ពោល​សរសើរ​ព្រះ​បាទ​វិបុល​រាជ​រួច​ហើយ ក៏​ហោះ​ត្រឡប់​ទៅ​កាន់​ឋាន​អាត្មា​វិញ​ហោង ។
តមត្ថំ បកាសេន្តោ  សត្ថា  អាហ  ព្រះ​សាស្ដា​ចរិយាវង្ស​កាល​ទ្រង់​ប្រកាស​សេចក្ដី​នោះ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថាៈ
ឥទំ វត្វា  ន  មឃវា		ទេវរាជា  សុជម្បតិ ពោធិសត្តំ ថូតឹ  កត្វា		សគ្គកាយំ  អបក្កមាតិ
ទេវរាជ​ឈ្មោះ​មឃវា ជា​ស្វាមី​នៃ​នាង​សុជាតា ពោល​សរសើរ​ព្រះ​ពោធិសត្វ​ដូច្នេះ​ហើយ ក៏​ភៀស​ខ្លួន​ចៀស​ចេញ​ទៅ​កាន់​ទេវលោក​ទៅ ។ ព្រះ​បាទ​វិបុល​រាជ​នៅ​ក្រុង​សុចវត្តី​ស្រី​មហានគរ ទ្រង់​ប្រកប​ដោយ​ទសពិធរាជធម៌​ឥត​មាន​ល្អក់​កករ ក្នុង​ព្រះ​រាជហ្ឬទ័យ​ឡើយ ហើយ​ទ្រង់​សន្សំ​បុណ្យ​ទាំង​ឡាយ​មាន​ទាន​ជា​ដើម រៀង​រាប​ដរាប​ដល់​អស់​ព្រះ​ជន្មាយុ ស្ដេច​បាន​ទៅ​សោយ​សេចក្ដី​សុខ​ក្នុង​ទេវលោក ។ សម្ដេច​ព្រះ​បរម​សាស្ដាចារ្យ ទ្រង់​នាំ​ធម៌​ទេសនា​មក​សំដែង​ប្រាប់​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ថា "ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ តថគត​បាន​ឲ្យ​ទាន​ដ៏​ធំ​នេះ មិន​មែន​តែ​ក្នុង​កាល​ឥឡូវ​នេះ​ទេ កាល​ពី​មុន​ដែល​តថាគត​កើត​ជា​ស្ដេច​វិបុល​រាជ ក៏​តថាគត​បាន​ឲ្យ​ទាន​មាន​សេចក្ដី​អស្ចារ្យ​ជា​អនេក​ប្រការ​យ៉ាង​នេះ​ដែរ ។ លុះ​ត្រាស់​ដូច្នោះ​ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ប្រកាស​នូវ​សច្ចធម៌​ទាំង​ឡាយ ទើប​ទ្រង់​ប្រជុំ​ជាតក​ក្នុង​ទី​បំផុត​នៃ​សច្ចកថា​ថា "ស្ដេច​ទេវតា​បាន​ចេរវិល​វឹង​មក​កើត​ជា​ភិក្ខុ​ឈ្មោះ​អនុរទ្ធ នាង​សុន្ទរីទេវី​ជា​អគ្គមហេសី​ព្រះ​បាទ​វិបុលរាជ បាន​ចេរវិល​វឹង​មក​កើត​ជា​នាង​យសោធរាពិម្ពា ជា​មាត​រាហុល នាង​សុចី​ជា​រាជបុត្រី​នៃ​ព្រះ​រាជា​នោះ បាន​មក​កើត​ជា​នាង​កណ្ឌកត្ថើរ, ពួក​ជន​អ្នក​ប្រទេស​សុចិវត្តី​ក្នុង​កាល​ណោះ គឺ​ជា​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​របស់​តថាគត​ក្នុង​កាល​ឥឡូវ​នេះ ព្រះ​បាទ​វិបុលរាជ គឺ​ជា​អង្គ​តថាគត​ដែល​ជា​ទី​ពឹង​របស់​សត្វ​លោក​ហ្នឹង​ឯង ។ សូម​អ្នក​ទាំងឡាយ​ជា​ពុទ្ធបរិស័ទ ចង​ចាំ​ចំណាំ​ជា​តក​នេះ ដោយ​បការ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
ទី ៤៤
រឿងសុបិនកុមារ===ទី ៤៥===
អប្សរា
thumb|right|រូប​ចំលាក់​នៅ​លើ​ប្រាសាទ​សតវស្ស​ទី​១២ [[អង្គរវត្ត នៅ​ប្រទេឝ​កម្ពុជា។]] អប្សរាម្នាក់ (अप्सरा: apsarāḥ អប្សរាះ, ពហុវចនៈ अप्सरस: apsarasaḥ អប្សរសះ ឬAccharā អច្ឆរា) ជា​ព្រលឹង​ ដួង​វិញ្ញាណ​ស្ត្រី នៃ​ពពក និង​ទឹក ក្នុង​ជំនឿ​ហិន្ទូ និង ពុទ្ធសាសនា។
អប្សរា​ជា​ភាវៈ​អរូបី ពួក​គេ​លេច​ចេញ​មក​ជា​ស្ត្រី​ក្មេង​ មាន​រូបសំរស់​ស្អាត ដែល​មាន​ភាព​ប៉ិន​ប្រសប់​ក្នុង​សឝិល្បៈ​របាំ។ ពួក​គេ​ជា​ភរិយា​របស់ពួក គំធវ៌ ជា​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​ព្រះ​ឥន្ទ្រ។ ពួក​អប្សរារាំ​តាម​ភ្លេង​ដែល​លេង​ដោយ​ប្តី​របស់​ពួក​គេ ជា​ទូទៅ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​របស់​ព្រះ​អាទិទេព ដើម្បី​បន្ធូរ​អារម្មណ៍​របស់​ព្រះ​អាទិទេព​និង​ពួក​វីរបុរុឞ​ដែលបាត់​បង់​ កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ។ អប្សរា​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា អាច​ប្រែកាយ​បាន ហើយ​ជា​អ្នក​កំនត់​សំនាង​នៅ​ក្នុង​ល្បែង​ស៊ីសង។ ឧរ្វសី, មេនកា, រម្ភា និង តិលោត្តម ជា​អ្នក​ល្បី​ល្បាញ​បំផុត ​ក្នុង​ចំនោម​ពួក​គេ។ អប្សរា​ម្នាក់​ៗ​នៃ​អប្សរា​ទាំង​២៦​នាក់​ ក្នុង​រាជវាំង​របស់​ព្រះ​ឥន្ទ្រ តំនាង​អោយ​ទិដ្ឋភាព​ផ្សេងៗ​គ្នា​នៃ​ការ​សំដែង​ឝិល្បៈ។ អប្សរា​ជាប់​ទាក់​ទង​នឹង​ទឹក និង​នឹង​ពិធី​បួង​សួង​សុំ​កូន​រឺ​សមត្ថភាព​ផ្លូវ​ភេទ។ ក្នុង​ជំនឿ​ហិន្ទូ អប្សរា​ថ្នាក់​ទាប​បំផុត​ជួន​កាល​ត្រូវ​គេ​ចាត់​ទុក​ថា ជា​ព្រលឹង​ ដែល​អាច​អន្ទង​មនុស្ស​ប្រុស​អោយ​ទៅ​រក​ក្តី​ស្លាប់​បាន។
ឫគ​វេទ
គម្ពីរ​ឫគវេទ​បាន​និយាយ​អំពី​ អប្សរា​ម្នាក់ ដែល​ជា​ភរិយា​របស់​គំធវ៌ ប៉ុន្តែ​គម្ពីរ​ឫគវេទ ក៏​បាន​បង្ហាញ​ផង​ដែរ​ថា អាច​មាន​អប្សរា​ច្រើន​ជាង​ម្នាក់។ អប្សរា​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ជា​ពិសេស​ដែល​គេ​ស្គាល់​គឺ ឧរ្វសី។ អប្សរា​ផ្សេង​ទៀត​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សំដី​សាសង​គ្នា​រវាង ឧរ្វសី និង​គូស្នេហ៍​របស់​នាង គឺបុរុរវ។ ក្នុង​ឝាស្ត្រា​ហិន្ទូផ្សេង​ទៀត បាន​និយាយ​អំពី​អប្សរា​ជា​ច្រើន ដែល​ដើរ​តួ​នាទី​ជា​ស្រី​បំរើ​របស់​ព្រះឥន្ទ្រ រឺ​ក៏​ជា​ស្រី​របាំ​នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​របស់​គាត់។
មហាភារត
ក្នុង​រឿង​​ជា​ច្រើន​ទាក់​ទង​គ្នា​ក្នុង​មហាភារត អប្សរា​មាន​នៅ​ក្នុង​តួ​នាទី​ជំនួយ​ការសំខាន់​ៗ​ជា​ច្រើន។ វីរកថា​បាន​និយាយ​អំពី​តារាងផ្សេងៗ​នៃ​​ឈ្មោះ​អប្សរា​សំខាន់​ តារាង​និមួយៗ​មិន​សុទ្ធ​តែ​ដូច​គ្នា​នោះ​ទេ។ ហើយ​នេះ​ជា​តារាង​មួយ ដែល​បាន​អធិប្បាយ​អំពី​ការ​លេច​ឡើង​នៃ​​អប្សរា​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ម្ចាស់​ផ្ទះ​ និង​ភ្ញៀវ នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​របស់​អាទិទេព៖
"ឃ្ឫតឆីនេះ​មួយ មេនកនេះ​មួយ រម្ភនេះ​មួយ បុរ្វ​ឆិត្តីនេះ​មួយ ស្វ័យំប្រភនេះ​មួយ ឧរ្វសីនេះ​មួយ មិស្រកេសីនេះ​មួយ ទន្ទគោរីនេះ​មួយ វរុថិនីនេះ​មួយ គោបលីនេះ​មួយ សហជន្យានេះ​មួយ កុម្ភយោនីនេះ​មួយ ប្រជគរនេះ​មួយ ឆិត្រសេនានេះ​មួយ ឆិត្រលេខានេះ​មួយ សហនេះ​មួយ មធុរស្វននេះ​មួយ ពួក​នេះ​និង​បរិវារ​រាប់​ពាន់​នាក់ មាន​ភ្នែក​ដូច​ជា​ស្លឹក​ឈូក ដែល​ប្រើ​សំរាប់​សណ្តំ​បេះ​ដូង​អ្នក​ប្រត្តិបត្តតបៈ រេ​រាំ​នៅ​ទី​នោះ។ ហើយ​មាន​ចង្កេះ​រាវ និង​ត្រគាក​ធំ​ ពួក​គេ​ចាប់​ផ្តើម​ចលនា​ផ្សេងៗ រំញ័រ​ដើម​ទ្រូង​មូល​ក្តំ​របស់​ពួក​នាង ហើយ​ចោល​កន្ទុយ​ភ្នែក​មើល​ទស្សនិកជន​គ្រប់​គ្នា​នៅ​ជុំ​វិញ ហើយ​កាច់​ឫក​កាច់​រាង​ដើម្បី​ល្បួង​យក​បេះ​ដូង​ និង​សេចក្តី​អង់​អាច​និង​ទឹក​ចិត្ត​របស់​ទស្សនិកជន"។
លក្ខណៈ​របស់​អប្សរា​ម្នាក់ៗ
ឯកសារ​មហាភារត​ បាន​និយាយ​ប្រាប់​អំពីអប្សរា​ម្នាក់​ៗ ដូច​ជា តិលោត្តម (តិល =គ្រាប់ល្ង + ឧត្តម= ឧត្តម) ដែល​បាន​ជួយ​ពិភពលោក​ពី​កំហឹង​របស់​បង​ប្អូន​អសុរា សុន្ទ និង ឧបសុន្ទ ហើយ ឧរ្វសី ដែល​ព្យាយាម​តាម​ចែចង់​មហាបុរស អរ្ជុន។
អត្ថបទ​ខ្លីអំពី​អប្សរា​និង​ពួក​ឥសី
រឿង​ខ្លី​ៗ​នៅ​ក្នុង​មហាភារត បាន​និយាយ​អំពី​អប្សរា​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​មក​បំបែក​កម្មដ្ឋាន​របស់​ឥសី​ មិន​អោយ​ធ្វើ​តបៈ​បាន​សំរេច។ រឿង​មួយ​ដែល​និយាយ​អំពី​ឆាក​ឈុត​នេះ​គឺ​ការ​រៀប​រាប់​របស់​វីរនារី​​នៃ​ វីរកថា សកុន្តលា ដែល​និយាយ​រៀប​រាប់​អំពី​ឪពុក​ម្តាយ​របស់​នាង
"មាន ​កាល​មួយ​នោះ ឥសី វិស្វមិត្រ បាន​បង្កើត​ថាមពល​ដ៏​ខ្លាំង​ក្លា​មួយ ដោយ​ប្រើ​វិធី​តប ​របស់​គាត់ រហូត​ដល់​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច។ ដោយ​សំរេច​ចិត្ត​ថា ឥសី​រូប​នេះ​គួរ​តែ​បោះ​បង់​ចោល​តប​ចោល ព្រះ​ឥន្ទ្រ​ក៏​បញ្ជូន​ អប្សរា មេនក ទៅ​ដាក់​ស្នេហ៍​តាបស​រូប​នេះ។ មេនក មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ចំពោះ​កំហឹង​របស់​តាបស​ដ៏​ពូកែ​រូប​នេះ ប៉ុន្តែ​នាង​ត្រូវ​តែ​ស្តាប់​តាម​បញ្ជា​របស់​ព្រះឥន្ទ្រ។ នៅ​ពេល​ដែល​នាង​ទៅ​ជិត​វិស្វមិត្រ ខ្យល់​របស់​ព្រះ​វាយុ បាន​បក់​បំប៉ើង​សំលៀកបំពាក់​របស់​នាង​​ចេញ​ពី​ខ្លួន។ ដោយ​ឃើញ​នាង​គ្មាន​សំលៀក​បំពាក់​បែប​នេះ ឥសី​ក៏​លង់​​ក្នុង​សំនាញ់​តណ្ហា។ អប្សរា​និង​ឥសី រស់​នៅ​សប្បាយ​ជា​មួយ​គ្នា​មួយ​រយៈកាល ដែល​ក្នុង​អំលុង​ពេល​នោះ តប​របស់វិស្វមិត្រ​ត្រូវ​បាន​ ខក​ខាន។ ជា​លទ្ធផល​ មេនក បាន​ផ្តល់​កំនើត​បុត្រី​ម្នាក់ ដែល​នាង​បាន​បោះបង់​ចោល​នៅ​មាត់​ទន្លេ។ បុត្រី​នោះ​គឺ​នាង សកុន្តលា អ្នក​និយាយ​រឿង​នេះ​​នេះ​ឯង"។
អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​របស់​ជ្វា​និង ពលី(បា-លី) បុរាណ ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី
រូប​ភាព​អប្សរា​ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​នានា​ របស់​ជ្វា​បុរាណ សង់​កាល​ពី​សម័យ​អធិរាជ សៃលេន្ទ្រៈ ដល់​ចក្រភព​ មជបហិត។ ជា​ទូទៅ​អប្សរា​ មិន​ត្រូវ​បាន​គេរក​​ឃើញថា​​ឆ្លាក់​ក្នុង​គោល​បំនង​តែង​លំអ​ប្រាសាទនោះ​ទេ តែ​ច្រើន​តែ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​វីរកថា ដូច​ជា​នៅ​ បូរ៉ូបុដួរ មេនដុត ប្រាំ​បាណាន់ ប្លៅ​សាន់ និង ប៉េនាតារាន់។ នៅ​ បូរ៉ូបុដួរ អប្សរា ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ជា​ស្រី​សួគ៌​ដ៏​ស្អាត ត្រូវ​បាន​គេ​ឆ្លាក់​​ជា​រូប​ឈរ រឺ ហោះ ជា​ទូទៅ​ដៃ​កាន់​ផ្កា​ឈូក បាច​ផ្កា រឺ​បក់​បោយ​កន្សែង ហាក់​ដូច​​ជា​ប្រើ​ដើម្បី​ជួយ​អោយ​ហោះ​អញ្ចឹង។ នៅ​លើ​ប្រសាទ​មេនដុត ជិត​ បូរ៉ូបុដួរ មាន​ឆ្លាក់​ទេវតា​មួយ​ក្រុម កំពុង​ហោះ​ហើរ​លើ​ស្ថានសួគ៌ ដោយ​ក្នុង​នោះ​មាន​រូប​អប្សរា​ដែរ។