cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជនជាតិមន
សតវត្សទី ១៦ ដល់ ១៧
ហ្គោហ្គោន (ប៉ារ៉ាហ្គាយ) រដ្ឋធានីនៃ អាណាចក្រ តុងហ្គូត្រូវបានរឹបអូសយកដោយរដ្ឋរ៉ាកឃីនៅឆ្នាំ ១៥៩៩ ។ អាជ្ញាធរបាម៉ាបានដួលរលំហើយពួកមនបានបង្កើតឡើងដោយមានភាពធូររលុងនៅជុំវិញម៉ុតតាម៉ា (ម៉ាថាបាន) ។ មានតែការបង្រួបបង្រួមរបស់ស្ដេច អាន់ក្លរុលុន នៅឆ្នាំ ១៦១៦ ទេដែលជាមនជាថ្មីម្ដងទៀតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បាម៉ា។ មនបានបះបោរនៅឆ្នាំ ១៦៦១ ប៉ុន្តែការបះបោរត្រូវបានទម្លាក់ដោយស្តេច ពុយមីន ។ ជនភៀសខ្លួនមនត្រូវបានផ្តល់ឱ្យនូវការស្នាក់នៅនៅភាគខាងលិចសៀមដោយស្តេចសៀម។ ពួកម៉នបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវិស័យយោធានិងនយោបាយរបស់សៀមខណៈដែលក្រោយមកពួកគេបានបង្កើតរាជវង្សចនគ្រីនៃសៀម (ថៃ) ។ កងវរសេនាធំពិសេសមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់មនដែលបម្រើស្តេចសៀម។
សតវត្សទី ១៨ ដល់ ១៩
ថាមពលបាម៉ាបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅដើមសតវត្សទីដប់ប្រាំបី។ ទីបំផុតមនបានបះបោរម្តងទៀតនៅម៉ុននៅឆ្នាំ ១៧៤០ ដោយមានជំនួយពីប្រជាជន ហ្គីនសាន។. ព្រះសង្ឃមួយអង្គដែលមានខ្សែស្រឡាយរាជវង្សថូវូត្រូវបានប្រកាសជាស្តេចហ្គោលហើយក្រោយមកត្រូវបានស្នងរាជ្យដោយប៊ីនដាដាឡានៅឆ្នាំ ១៧៤៧ ។ អាឡុងប៉ាយ៉ាដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងជនជាតិបាម៉ាឈ្មោះអ៊ូហ្សីយ៉ាយ៉ាបានលុកលុយនិងបំផ្លាញនគរដោយបានសម្លាប់មនមនរាប់ពាន់នាក់រួមទាំងបានរៀនសូត្របូជាចារ្យមនស្ត្រីមានផ្ទៃពោះនិងកុមារ។ បូជាចារ្យជាង ៣០០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់រង្គាលដោយបារ៉ាដែលទទួលបានជ័យជំនះនៅក្នុងទីក្រុងតែម្នាក់ឯង។បូជាចារ្យរាប់ពាន់នាក់ទៀតត្រូវបានសម្លាប់នៅទីជនបទ។ កងទ័ពរបស់អាល់ភផាយ៉ាត្រូវបានគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់កងទ័ពអង់គ្លេស។ លើកនេះការគ្រប់គ្រងរបស់បាម៉ាមានសភាពកាច។ មនត្រូវបានសម្លាប់រង្គាលភាគច្រើនជំរុញការធ្វើចំណាកស្រុកដ៏ធំមួយទៅកាន់ប្រទេសថៃនិងឡានណា។ ពួកមនបានបះបោរនៅឯដាន់ក្នុងរជ្ជកាលស្តេចសឺនស៊ូស៊ូននៃរាជវង្សខុនបាងនៃប្រទេសភូមាហើយទីក្រុងនេះត្រូវបានកម្ទេចចោលដល់ដី។ ជាថ្មីម្តងទៀតនៅឆ្នាំ ១៨១៤ ម៉នបានបះបោរហើយត្រូវបានគេធ្វើបាបដូចកាលពីមុន។ ការបះបោរទាំងនេះបានបង្កជារលកធំនៃការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ជនជាតិមនពីភូមាទៅសៀម។ ធ្វេង|រូបភាពតូច|237x237ភីកសែល| [[ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក|រាមាទី ១ ជាស្ថាបនិកនៃ រាជវង្សចក្រគ្រី នៃ សៀម (ឥឡូវ ថៃ ) ]] នៅដៃម្ខាងនៅប្រទេសសៀមបន្ទាប់ពីការដួលរលំអយុធ្យានៅឆ្នាំ ១៧៦៧ កូនចៅពីរនាក់របស់អភិជនមន។ Phraya Pichai និង ប្រាយ៉ាចក្រី បានក្លាយជាបុរសដៃឆ្វេងនិងស្ដាំរបស់ស្តេច ថាក់ស៊ីន នៃ ថុនបុរី ហើយពួកគេភាគច្រើនបានជួយយុទ្ធនាការរបស់ ថាក់ស៊ីន ក្នុងការរំដោះសៀមពីការកាន់កាប់របស់ ភូមា និងបង្រួបបង្រួមសៀមឡើងវិញ។ ស្តេចតាកស៊ីនខ្លួនឯងក៏ជាកូនចៅ ស៊ីណូ - ម៉ុននិងជីដូនម្តាយរបស់គាត់គឺជាបងស្រីរបស់ប្រធានសហគមន៍មនរបស់សៀម។
មននៅថៃបានតាំងទីលំនៅភាគច្រើននៅតំបន់ខ្លះនៃ ភាគកណ្តាល នៃ ប្រទេសថៃ ដូចជា ប៉ាកគ្រី នៅណនថា បុរី រី ផាប្រាដា នៅ សាមុតប្រាកាន និង បានគី នក្នុងចំណោមការតាំងទីលំនៅមនមនផ្សេងទៀត។ សហគមន៍មនបានសាងសង់ ប្រាសាទព្រះពុទ្ធសាសនា ផ្ទាល់ខ្លួន។ យូរ ៗ ទៅម៉នត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសង្គមនិងវប្បធម៌សៀមទោះបីជាមានការថែរក្សាប្រពៃណីនិងអត្តសញ្ញាណខ្លះក៏ដោយ។
សតវត្សទី ១៩ ដល់ ២០
រូបភាពតូច|231x231ភីកសែល| ស្ត្រីជនជាតិមនម្នាក់នៅប្រទេសថៃក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ ។ ភូមាត្រូវបាន អង់គ្លេសវាយ ដណ្តើមយកបានដោយសង្រ្គាមជាបន្តបន្ទាប់។ បន្ទាប់ពី សង្គ្រាមអង់គ្លេស - ភូមាលើកទី ២ នៅឆ្នាំ ១៨៥២ ទឹកដីមននៅភូមាស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេសទាំងស្រុង។ ចក្រភពអង់គ្លេសបានជួយពួកម៉នអោយដោះលែងខ្លួនពីការគ្រប់គ្រងរបស់របបរាជានិយម។ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ជនជាតិភូមាប្រជាជនមនត្រូវបានគេសម្លាប់រង្គាលបន្ទាប់ពីពួកគេបានបាត់បង់ព្រះរាជាណាចក្ររបស់ពួកគេហើយពួកគេជាច្រើនបានស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រថៃ។ ការដណ្ដើមយកចក្រភពអង់គ្លេសរបស់ភូមាបានអនុញ្ញាតឱ្យជនជាតិមនរស់រានមានជីវិតនៅភូមាខាងត្បូង។
មនបានឆាប់ក្លាយជាអ្នកប្រឆាំងនឹងអាណានិគមហើយបន្ទាប់ពីបានផ្តល់ឯករាជ្យដល់ភូមាក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៨ ពួកគេបានស្វែងរកការប្តេជ្ញាចិត្តដោយខ្លួនឯង។ អ៊ូ នាយករដ្ឋមន្រ្តី ទីមួយ នៃប្រទេសភូមាបាន បដិសេធការប្តេជ្ញាចិត្តខ្លួនឯងរបស់មនហើយពួកគេបានងើបឡើងក្នុងការបះបោរដើម្បីត្រូវបានកំទេចម្តងទៀត។ ពួកគេនៅតែជាក្រុមដែលគាបសង្កត់និងប្រឆាំងនៅក្នុងប្រទេសតាំងពីពេលនោះមក។ ពួកគេបានងើបឡើងនៅក្នុងការបះបោរប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលភូមាក្នុងឱកាសជាច្រើនដែលដំបូងឡើយស្ថិតនៅក្រោម រណសិរ្សប្រជាជនមន និងពីឆ្នាំ ១៩៦២ តាមរយៈគណបក្ស ថ្មីនៃរដ្ឋមន (NMSP) ។ រដ្ឋមន ស្វ័យភាពមួយផ្នែកត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ ចេញពីផ្នែកខ្លះនៃតំបន់ តេនសឺមី និង បាគូ ។ ការតស៊ូបានបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩៥ នៅពេលដែល NMSP និង SLORC បានព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៩៦ សម្ព័ន្ធយូនីយូធី ត្រូវបានបង្កើតឡើង។
សតវត្សរ៍ទី ២១
សព្វថ្ងៃមនគឺជា ក្រុមជនជាតិភាគតិច ដ៏សំខាន់ មួយនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និងជា ក្រុមជនជាតិភាគតិចនៅប្រទេសថៃ ។ ជនជាតិម៉ុងហ្គោលីមកពីប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាត្រូវបានគេហៅថាភូមាមនរឺភូមាម៉ូន។ ម៉នមកពីប្រទេសថៃ (សៀមនៃជនជាតិមន) ត្រូវបានគេហៅថាថៃ  រ៉ាម៉ានឬថៃមន។
ដោយសារតែ ជម្លោះផ្ទៃក្នុង ក្រោយឯករាជ្យភាព នៅមីយ៉ាន់ម៉ា ពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាជនជាតិភាគតិចមនជាច្រើននាក់មកពីតំបន់ជំលោះបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ប្រទេសនៅលើ ពិភពលោកដំបូង តាមរយៈជំរុំជនភៀសខ្លួននៅតាមព្រំដែនថៃ មីយ៉ាន់ម៉ានិងនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ សហគមន៍ជនភៀសខ្លួនភូមាមនអាចត្រូវបានគេរកឃើញនៅ សហរដ្ឋអាមេរិក (សហគមន៍ធំជាងគេគឺនៅ បន្ទាយ ខ្សែប្រយុទ្ រដ្ និងធំជាងគេទីពីរគឺ អាកុន, អូហៃអូ ), អូស្ត្រាលី, កាណាដា, ន័រវែស, ដាណឺម៉ាក, ហ្វាំងឡង់, ស៊ុយអែត និង ហូឡង់ ។
ភាសានិងស្គ្រីប
alt=|រូបភាពតូច|210x210ភីកសែល| ស្គ្រីបមននៅលើសិលាចារឹកម័រអា (១០៨៤–១១១២ គ។ ស។ ) ភាសាមន ជាផ្នែកមួយនៃក្រុម ម៉ូនីក នៃ ភាសាអូស្ត្រូស្ការីក (ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាក្រុមគ្រួសារភាសាមន - ខ្មែរ) ដែលមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ ភាសានីយ៉ាគួរ និងទាក់ទងនឹង ភាសាខ្មែរ ។ ប្រព័ន្ធសរសេរគឺផ្អែកលើ ស្គ្រីបសូចនករ ។ ភាសាមនគឺជាភាសាមួយក្នុងចំណោមភាសាដែលមានឯកសារជាភាសាដើមដំបូងបង្អស់នៃឥណ្ឌូចិន (អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក) ។
គេមិនអាចបដិសេធបានទេថាភាសាមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់ត្រូវបានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីភាសាមន។ ព្យញ្ជនៈតៃថាម និង អក្ខរក្រម ភូមា គឺជាការសម្របខ្លួននៃ អក្សរមន ។ ព្យញ្ជនៈតៃថាមត្រូវបានប្រើជាចម្បងសម្រាប់ ភាសាថៃខាងជើងភាសា តៃ លៀភាសាខាម និង ភាសា ឡាវថា ម។ ព្យញ្ជនៈភូមាត្រូវបានប្រើសម្រាប់ ភាសាភូមាភាសា សានភាសាសាយ អា វ៉ាការ៉ែន និងភាសាផ្សេងទៀត។
តាមប្រវត្តិសាស្ត្រស្តេចតៃនិងបាម៉ាបានប្រើអក្ខរក្រមមនដែលភាសាថៃបានបង្កើតទៅជាប្រព័ន្ធសរសេរផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេជាអក្ខរក្រមតៃថាមសម្រាប់ ជនជាតិថៃយាន នៅភាគខាងជើងថៃហើយជនជាតិបាម៉ាបានបង្កើតព្យញ្ជនៈភូមាសម្រាប់ភូមានៅភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា) ។ ។ អាហារូបករណ៍ភាគច្រើនជឿថាជនជាតិបាម៉ាបានកែសំរួលអក្សរមនសំរាប់ជនជាតិភូមាបន្ទាប់ពីពួកគេបានដណ្តើមបាននគរថុនក្នុងកំឡុងរជ្ជកាល អាណាវ៉ារ៉ា នៅសតវត្សទី ១១ ។
ទោះបីជាប្រជាជនថៃ (ភាគកណ្តាលនិងខាងត្បូងថៃ) បានទទួលយក អក្សរកាត់ខ្មែរ ច្រើនជាងភាសាមនក៏ដោយក៏វាក្យស័ព្ទជាច្រើននៅក្នុង ភាសាថៃ សព្វថ្ងៃនេះបានមកពីភាសាមន។  ភាសាភូមាក៏មានពាក្យជាច្រើនដែលបានមកពីឬខ្ចីពីភាសាមនជាពិសេសទាក់ទងនឹងរដ្ឋបាលស្ថាបត្យកម្មក្រណាត់ម្ហូបនិងផ្កា។
សព្វថ្ងៃភាសាមនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាភាសាជនជាតិដើមទាំងនៅ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និង ថៃ ។ ដោយសារតែការធ្លាក់ចុះនៃចំនួនអ្នកនិយាយភាសាមននៅក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សថ្មីៗនេះភាសាមនត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ដោយ យូណេស្កូ ថាជា“ ភាសាជិតផុតពូជ ” ដែលអាចនាំឱ្យមាន“ ភាសាដែលផុតពូជ ” ។
និមិត្តសញ្ញា
និមិត្តរូបរបស់ជនជាតិមនគឺ ហួងសា ( មន ဟံသာ, ) បក្សីទឹកទេវកថាដែលត្រូវបានបង្ហាញជាញឹកញាប់ដូចជាសត្វស្វា។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅដោយឈ្មោះភូមារបស់វាគឺ ហ៊ីនថា ( ဟင်္သာ   , IPA:   ) ឬឈ្មោះ ថៃ របស់វា៖ ហុង ((งส์) ។ ហុងដាសាគឺជានិមិត្តរូបរបស់ តំបន់ហ្គោន និង រដ្ឋមន របស់ប្រទេសភូមាដែលជាបន្ទាយរឹងមាំមនជាប្រវត្តិសាស្ត្រពីរ។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថាហុងកុងគឺជានិមិត្តរូបទីក្រុងរបស់ទីក្រុង ប៉ាកខេត របស់ប្រទេសថៃដែលជាតំបន់តាំងទីលំនៅប្រវត្តិសាស្ត្រមន។
តន្ត្រីនិងពិធីបុណ្យ
វប្បធមននិងបេតិកភ័ណ្ឌប្រពៃណីមានរួមបញ្ចូលទាំងរបាំខាងវិញ្ញាណឧបករណ៍តន្ត្រីដូចជា គីមខ្ញុំ ឬ "ទូរស័ព្ ក្រពើ" ដែលជាការ ឡា ហៃយ៉ានសៀង គងនិយាយស្តី, ការ សូ ពិណនិងឧបករណ៍ខ្សែផ្ទះល្វែង។ របាំមនជាធម្មតាត្រូវបានលេងនៅក្នុងល្ខោនផ្លូវការឬពេលខ្លះនៅក្នុងស្រុកក្រៅផ្លូវការនៃភូមិណាមួយ។ របាំនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមតន្ត្រីផ្ទៃខាងក្រោយដោយប្រើស្គរនិងសំលេងរាងជារង្វង់ស្គរក្រពើ xylophone គងហ្គីតាខ្លុយហ្គីតារាបស្មើរ។ ល។ មននៅភូមាស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ស្រដៀងនឹងបាម៉ា។ អ្នកដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសថៃបានយកក្រម៉ានិងសំពត់សំពត់បែប ថៃ ។
ក្នុងអំឡុង បុណ្យចូលឆ្នាំ ពិធីបុណ្យមួយនៅក្នុងប្រទេសថៃដែលជាអ្នករស់នៅមន ស្រុកស្រុក ភីរ៉ា ផារ៉ាឌីង ពិភពទាំងមូលមានតែមួយគត់ណាស់ពិធីប្រពៃណីនិងការសំដែងរឿងនិទានមន។
ម្ហូប
ម្ហូបប្រពៃណីនិងប្រពៃណីធ្វើម្ហូបមនមានឥទ្ធិពលគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើ ម្ហូបភូមា និង ម្ហូបថៃកណ្តាល សព្វថ្ងៃ។ មុខម្ហូបខ្លះដែលឥឡូវកំពុងពេញនិយមនៅមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) និងថៃដំបូងឡើយជាម្ហូបមន។ ឧទាហរណ៍ អ៊ីអាអេ (ထမနဲ) នៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ានិងខនខាំ ចង្កា (จีนมจีน) និង ខាច (แช้าวแช่) នៅក្នុងប្រទេសថៃ។
ខាច ឬបុណ្យអុំទូក នៅក្នុង
ម្ហូបមនបែបប្រពៃណីមួយបានបម្រើជាមួយបាយដែលត្រាំជាមួយទៀននិងទឹកផ្កាម្លិះ - ត្រជាក់ដែលមានក្លិនឈ្ងុយត្រូវបានបរិភោគដោយប្រជាជនមនក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យអុំទូកនៅរដូវក្តៅ។ នៅប្រទេសថៃម្ហូបនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា ខាច ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា“ ម្ហូបរាជ” ។  ម្ហូបនេះត្រូវបានគេបម្រើក្នុងឱកាសបុណ្យអុំទូកដែលជាផ្នែកមួយនៃការធ្វើ កុសល របស់ពួកគេវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា អង្ករបុណ្យ នៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាសព្វថ្ងៃ។
ល្បែងប្រជាប្រិយ
ល្បែងជាច្រើនទាំងនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ានិងថៃគឺដើមកំណើតមន។ ក្នុងចំណោមពួកគេឡេនសាបា (ភ្លឺ។ ល្បែងបោះបាល់ Saba; Mon ဝိုင်မ်ဟနဂ် ; ဂုံညင်းဒို   ) ឡោខនកក្រោន (រំកិលក្រោមបាយអមួយ) និងម៉នសុនប៉ា (ម៉ុងលាក់ក្រណាត់) គឺជាល្បែងកុមារប្រពៃណីមនដ៏ល្បីល្បាញបំផុតហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជា បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបី ដោយ យូ ។ អេស។ អេ។
សូមមើលផងដែរ
• ភាសាមន
• ជនជាតិចាម
• ជនជាតិលាវ
• ជនជាតិថៃ
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ជ័យជេស្ឋាទី២
ជ័យជេស្ឋាទី២ ឬ ជ័យជេស្ដា (អង់គ្លេស: Chey Chestha II) or (Chey Chesda) សៀមហៅទ្រង់ថា ជ័យជេដ្ឋា (Siam call: Chey Chettha II) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៦២៧) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៦១៨-១៦២៧) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៅរាជធានីល្វាឯម ព.សករាជ ២១៦២ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៦១៨ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៥៤១ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះជ័យជេស្ឋាធិរាជ រាមាធិបតី" ទ្រង់គឺជាបុត្រាច្បង នៃ ព្រះបរមរាជាទី៤ និង មានព្រះអនុជ (ប្អូនបង្កើត) ព្រះនាម ឧទ័យ ដែលត្រូវបានស្ដេចសៀមចាប់បញ្ជូនទៅដែនអាយុធ្យា អំឡុងពេលដែលកងទ័ពសៀមវាយបែកបន្ទាយក្រុងលង្វែក ក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៣ នៃគ.សករាជ ។
ការផ្លាសរាជធានី
ជ័យជេស្ឋាទី២ អំឡុងពេលដែលទ្រង់ជាប់បង្ខាំងនៅអាយុធ្យា បិតារបស់ទ្រង់ ស្រីសុរិយោពណ៌ បានធ្វើការទំនាក់ទំនងទ្រង់ជាសម្ងាត់ ដែលធ្វើការឆ្លងឆ្លើយគ្នា ជាភាសាសម្ងាត់កងទ័ព តាមរយៈកូដភាសា ព្រោះទ្រង់មិនអាចទុកចិត្តមនុស្សដែលនៅជុំវិញខ្លួននោះទេ ព្រោះខ្លាចស្ដេចសៀមដាក់ចារកិច្ច ឬ អ្នកសើបការណ៍នៅក្បែរខ្លួន រាល់លិខិតឆ្លងឆ្លើយត្រូវបាន សៀមប្រែសេចក្ដីត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរឹងបំផុត នៅក្នុងសារលិខិតសម្ងាត់របស់ ស្រីសុរិយោពណ៌ បានមានរាជបន្ទូលទៅបុត្ររបស់ទ្រង់ ជ័យជេស្ដា ត្រូវរកគ្រប់មធ្យោបាយធ្វើយ៉ាងណាត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ទ្រង់និងផ្ទេររាជបល្ល័ងដល់ទ្រង់ ។ គ.សករាជ ១៦០៥ ស្ដេចសៀម ព្រះចៅនរេ មានបំណងចង់លើកទ័ពឈ្លានពាននគរឡាវ ដូចនេះ ជ័យជេស្ដា បានសូមព្រះរាជាសៀមចេញច្បាំងដើម្បីឆ្លៀតឱកាសគេចខ្លួនមកកម្ពុជា ស្ដេចសៀមមិនបានដឹងពីចេទនារបស់ ជ័យជេស្ដារនោះទេ ស្ដេចសៀមក៏យល់ព្រមតាមសំណើរ អំឡុងពេលចូលច្បាំងគ្នាជាមួយទ័ពនគរឡាវ ជ័យជេស្ដា បានរត់គេចខ្លួនមកដល់កម្ពុជាវិញ ស្ដេចសៀម ព្រះចៅនរេ ដោយលឺដំណឹងថា ជ័យជេស្ដា បានរត់គេចខ្លួនមកដល់កម្ពុជាវិញ ទ្រង់ក៏ឈឺព្រះទ័យ (ឈឺចិត្ត) ធ្លាក់ខ្លួនប្រឈួនធ្ងន់ហើយបានយាងសោយព្រះទីវង្គត់ក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ នៃគ.សករាជ ។ ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ បានផ្ទេររាជសម្បត្តិ និង បានផ្សំផ្គុំ ជ័យជេស្ឋាទី២ ជាមួយនិង បុត្រីអង្គចូវ នៃព្រះចៅ អណ្ណាម ក្រុងហ្វេ ក្នុងឆ្នាំ ១៦១៨ នៃគ.សករាជ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៦២០ ព្រះជ័យជេស្ឋា ដោយយល់ឃើញថា ក្រុងល្វាឯម នៅជាប់ដងទន្លេធំងាយស្រួល ដល់កងទ័ពជើងទឹក និង សំពៅចម្បាំងធំៗ របស់បរទេសក្នុងការចូលមកវាយប្រហារ ដូចនេះទ្រង់បានសម្រេចចិត្ត ផ្លាសរាជធានីពីក្រុងល្វាឯមទៅតាំងនៅក្រុងឧដុង្គវិញ ដែលជាតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រដ៏ល្អមួយងាយស្រួលសម្រាប់ការពារខ្លួន ពីសត្រូវឈ្លានពាន ដោយមានអណ្ណាម ជាខ្នងបង្អែក ព្រះជ័យជេស្ឋា បានបោះបង់ទំនៀមទម្លាប់សៀម ហើយលើកយកទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរមកប្រើជំនួសវិញ និងមិនបញ្ជូនសួយសារអាករថ្វាយទៅសៀមទៀតឡើយ ដើម្បីបង្ហាញឱ្យសៀមឃើញថាព្រះអង្គមិនទទួលស្គាល់នូវអំណាចសៀមមកលើប្រទេសកម្ពុជាទៀតនោះទេ ។
សង្គ្រាមខ្មែរសៀម គ.សករាជ ១៦២១
Khmer-Siamese War, 1621 AD
ស្ដេចសៀមព្រះនាម "សុងថាំ" (Songtham) ដោយមើលឃើញថា ស្ដេចកម្ពុជា មិនចំនុះឱ្យនគរខ្លួន និងបានងាកចេញទៅចងសម្ព័នមិត្តជាមួយ និង នគរអណ្ណាម ទ្រង់គ្រោធយ៉ាងខ្លាំង បានបញ្ជារឱ្យលើកទ័ពចូលឈ្លានពានកម្ពុជា ក្នុងគ.សករាជ ១៦២១ សៀមបានលើកទ័ពចំនួន ១០៥,០០០ (ជាង១សែននាក់) ដឹកនាំដោយមេទ័ពសៀមនាម សម្ដេចថៃដា (Samdach Thaida) បានចែកកងទ័ពជាបីកង កងទី១ មានចំនួន ៥៥,០០០ (ជាង៥មុឺននាក់) ចូលមកតាមច្រក ពោធិ៍សាត់ កងទី២ មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ជាកងទ័ពជើងទឹក ចូលតាមច្រកសមុទ្រស្រុកបន្ទាយមាស (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តកែប) កងទី៣ មានចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) ជាកងទ័ពជើងទឹក ចូលតាមដង ទន្លេសាប កងទ័ពសៀមទាំងបីមុខព្រួញ ធ្វើដំណើរមកវាយប្រហារដើម្បីក្ដោបយកក្រុងឧដុង្គ ។ ព្រះជ័យជេស្ឋា មានទ័ពតែ ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ប៉ុនណោះដោយមើលឃើញថា មិនអាចទប់ទល់និងកងទ័ពសៀមបាន ទ្រង់បានចាត់ចែងឱ្យអគ្គមហេសី របស់ទ្រង់អង្គចូវ ផ្ញើរសារលិខិត ទៅសុំជំនួយទ័ពពីព្រះបិតាក្មេក ដោយអធិរាជអណ្ណាម បានបញ្ជូនកងទ័ពអណ្ណាម ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) មកជួយច្បាំងកម្ពុជា ព្រះជ័យជេស្ឋា បានចែកកងទ័ពជាបីកង កងទី១ ដឹកនាំដោយ តេជោយ៉ត និង តេជោមាស ដឹកនាំទ័ព ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ចូលច្បាំងនិងកងទ័ពសៀម នៅភ្នំចង្កៀង ខេត្តពោធិ៍សាត់ កងទី២ ដឹកនាំដោយ ព្រះឧទ័យ ចូលច្បាំងនិងកងទ័ពសៀម នៅស្រុកបន្ទាយមាស (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តកែប) កងទ័ពទី៣ ដែលជាកងទ័ពអណ្ណាម ត្រូវបង្កប់តាមដងទ្លេសាប ធ្វើយ៉ាងណាមិនឱ្យកងទ័ពសៀមឡើងគោកបាននោះទេ ។ កងទ័ពសៀមជើងគោគ ត្រូវបរាជ័យដោយកងទ័ពខ្មែរ ដឹកនាំដោយ តេជោមាស បានចែកកងទ័ពជា ៧កង ដើម្បីឡោមព័ទ្ធកងទ័ពសៀមជារាង្គស្នែងក្របី រីកងទ័ពជើងទឹកសៀម ដែលលើកមកតាមច្រកសមុទ្រ ស្រុកបន្ទាយមាស (ខេត្តកែប) ត្រូវបរាជ័យក្រោមស្នាដៃ ព្រះឧទ័យ រីឯកងទ័ពជើងទឹកសៀម ដែលលើកមកតាមច្រកដង ទន្លេសាប ទូកចម្បាំងសៀម ក្នុងមួយទូកផ្ទុកកងទ័ពចន្លោះពី ៥០០នាក់ ទៅ ១០០០នាក់ បានច្បាំងនិង កងទ័ពអណ្ណាម តាមដងទន្លេសាប ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង កងទ័ពសៀម ត្រូវកងទ័ព នៃកងកាំភ្លើងវែងអណ្ណាម ស្ទាក់មិនឱ្យឡើងគោកបាននោះទេ នៅទីបំផុតកងទ័ពទាំងបីកងរបស់សៀមត្រូវរងបរាជ័យយ៉ាងដំណំ កងទ័ពសៀមជើងគោគ សល់កងទ័ពជាង ១មុឺននាក់ដកត្រឡប់ទៅវិញ រីឯកងទ័ពសៀមជើងទឹកទាំងពីរកងត្រូវកំចាត់ចោលគ្មានសល់ កងទ័ពអណ្ណាម ដែលលើកមកជួយច្បាំងនិងកងទ័ពខ្មែរ ស្លាប់អស់ ២៧,០០០ (ជាង២មុឺននាក់) កងទ័ពកម្ពុជាស្លាប់ជាង ៣មុឺននាក់ ។ ​
សង្គ្រាមខ្មែរសៀម គ.សករាជ ១៦២២
ស្ដេចសៀមព្រះនាម "សុងថាំ" ដោយមិនអស់ព្រះទ័យដែលរងការបរាជ័យលើកទី១ ក្នុងការឈ្លានពានកម្ពុជា ទ្រង់បានបញ្ជារឱ្យកងទ័ពសៀមលើកមកឈ្លានពានកម្ពុជាមួយលើកទៀត នៅដែនដី កម្ពុជាក្រោម ក្នុងគ.សករាជ ១៦២២ កងទ័ពជើងទឹកសៀមចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) បានបើកការវាយប្រហារទៅលើកំពង់ផែក្នុង ខេត្តពាម ពេលនោះកម្ពុជាមានទ័ពជើងទឹកតែ ៥,០០០ (៥ពាន់នាក់) ប៉ុនណោះ ដោយកម្ពុជាខ្វះខាតនៅកងទ័ពជើងទឹក ជាពិសេសការខ្វះ ខាតទូកចម្បាំងក្នុងការចម្លងកងទ័ពតាមមធ្យោបាយផ្លូវទឹក ព្រះជ័យជេស្ឋា បានស្នើសុំជំនួយទ័ពពីព្រះចៅអណ្ណាមជាលើកទី២ អណ្ណាម បានបញ្ជូនទ័ពជើងទឹកចំនួន ២៥,០០០ (ជាង២មុឺននាក់) ចូលរួមច្បាំងជាមួយកម្ពុជា នៅសមរភូមិខេត្តពាម (បច្ចុប្បន្ន: ត្រូវបាន​រដ្ឋាភិបាល​វៀ​ត​ណា​ម ដាក់បញ្ចូល​ជាទី​រួម​ខេត្ត​របស់ ខេត្តក្រមួនស "Kiên Giang") កាំភ្លើងធំជាច្រើនបានបាញ់ប្រហារគ្នា នៅលើទូកចម្បាំង នៅទីបំផុតកងទ័ពសៀមបានបរាជ័យជាលើកទី២ កងទ័ពសៀមពាក់កណ្ដាលត្រូវបានសម្លាប់ រីឯកងទ័ពសៀមពាក់កណ្ដាលទៀតត្រូវដកថយត្រឡប់ទៅវិញ ជ័យជំនះរបស់កម្ពុជាទាំងពីរលើកនេះ បានក្លាយជាការជំពាក់គុណ ទៅលើអធិរាជអណ្ណាម ហើយការជំពាក់គុណនេះ បាននាំមកនូវទម្ងន់ចិត្តដល់ព្រះរាជាកម្ពុជា ក្នុងការយល់ព្រមផ្ដល់កម្ចីដីនូវ ខេត្តចំនួនពីរទៅដល់អធិរាជអណ្ណាម ក្នុងការដាក់មូលដ្ឋានទ័ពរបស់ខ្លួន ចំនួនពីរទីតាំង គឺ ខេត្តកំពង់ក្របី នៃ ក្រុងព្រៃនគរ និង ខេត្តកំពង់ស្រកាត្រី នៃ ខេត្តដូនណៃ ដែលសន្ធិសញ្ញាផ្ដល់កម្ចីដីនេះបានធ្វើឡើងនៅខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៦២៣ នៃគ.សករាជ ។
មូលដ្ឋានទ័ពអណ្ណាម នៅកម្ពុជា
Annam military base in Cambodia
គ.សករាជ ១៦២៣ រាជវង្សត្រិញ នៃពួកយួនភាគខាងជើង បានបើកការឈ្លានពានមកលើពួកអណ្ណាម នៃរាជវង្សខ្វៀង នៅអំឡុងខែកុម្ភៈ ដូចនេះ អធិរាជអណ្ណាម បានចាត់គណៈបេសកជន មកថ្វាយសារលិខិត សុំដីនៃតំបន់ចំនួនពីររបស់កម្ពុជាដើម្បីដាក់ជាមូលដ្ឋានទ័ព ដើម្បីទប់ទល់និងពួកយួន ដែលមកពីតំបន់តុងកឹង ដោយភាសារបស់ពួកគេមានភាពរឌឺន ទៅរកសំនៀងពួកចិនភាគខាងត្បូង និងរបៀបរបបនៃការស្លៀកពាក់ដូចទៅនិងជនជាតិចិន ហើយម៉្យាងទៀតការស្លៀកពាក់របស់ពួកគេខុសពីពួកអណ្ណាមផងដែរ ដោយពួកអណ្ណាម មានរបៀបរបប នៃការស្លៀកពាក់ស្រដៀងគ្នាទៅនិងពួកចាម្ប៉ា ក្នុងសារលិខិតខ្ចីដីនេះ អធិរាជអណ្ណាម បានរៀបរាប់ពីការពលីរបស់កងទ័ពខ្លួនក្នុងការមកជួយច្បាំងជាមួយកម្ពុជា បន្ថែមលើសពីនេះទៀត អធិរាជអណ្ណាមបានដាក់លក្ខ័ននិងស្ដេចកម្ពុជា បើកម្ពុជាមិនយល់ព្រមតាមសំណើរនេះទេ អណ្ណាម និងផ្ដាច់សម្ព័នមិត្តជាមួយកម្ពុជា ហើយរាល់ពេលដែលកងទ័ពសៀមលើកមកឈ្លានពាន អណ្ណាម មិនបញ្ជូនកងទ័ពទៅជួយកម្ពុជានោះទេ ។ ដោយព្រះជ័យជេស្ឋា អល់អែកព្រះឧទ័យត្រង់ចំនុចដែលថា បើកម្ពុជាមិនយល់ព្រម កម្ពុជានិងមានសត្រូវដ៏ខ្លាំងមួយទៀតគឺ ពួកអណ្ណាមភាគខាងកើត ដើម្បីកុំឱ្យបាត់បង់កម្ពុជាទាំងមូល ទ្រង់មានតែអារសាច់ខ្លួនពីរដុំឱ្យអណ្ណាមប៉ុនណោះ ដូចនេះព្រះជ័យជេស្ឋា យល់ព្រមផ្ដល់កម្ចីដីចំនួនពីរតំបន់ គឺ ខេត្តកំពង់ក្របី នៃ ក្រុងព្រៃនគរ និង ខេត្តកំពង់ស្រកាត្រី នៃ ខេត្តដូនណៃ ដែលផ្ដល់ជាទីតាំងមូដ្ឋានទ័ពឱ្យពួកអណ្ណាមចំនួន ៥ឆ្នាំ ដែលគិតចាប់ពីឆ្នាំ ១៦២៣ ដល់ឆ្នាំ ១៦២៨ នៃគ.សករាជ ត្រូវប្រគល់តំបន់ទាំងពីរនេះមកកម្ពុជាវិញ យ៉ាងណាវិញ ព្រះជ័យជេស្ឋាទី២ មិនបានទារយកតំបន់ទាំងពីរនេះមកវិញនោះទេ ព្រោះទ្រង់បានយាងចូលព្រះទីវង្គត់ក្នុងគ.សករាជ ១៦២៧ មុនសន្ធិសញ្ញាកម្ចីនេះ ជាចុងក្រោយតំបន់នៃខេត្តទាំងពីរបានបាត់បង់ទាំងស្រុង ក្រោយពេលពួកយួនតុងកឹង វាយលេបយក ពួកអណ្ណាម ទាំងស្រុង នៅដើមស.វទី១៨ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនបានដាក់ប្រភពឯកសាររបស់លោក ត្រឹងងា នោះទេ ពីព្រោះពាក្យពេចន៍របស់លោកមានទម្ងន់ចិត្តទៅលើរឿងនយោបាយប្រកាន់បក្សពួក ហើយអត្ថបទទាំងមូលស្ថិតក្នុងភាពអព្យាក្រិត ។
ការផ្ទៀងផ្ទាត់កំណត់ត្រាបានបញ្ចាក់ឱ្យដឹងថា ពួកអណ្ណាម ត្រូវច្បាំងនិង ពួកយួនតុងកឹង ដែលកម្ពុជា តែងសម្គាល់ជាពួកដាយវៀត នៃយួនភាគខាងជើង (យួន) ដែលជាជនជាតិដើម ចិនយូណាន ហើយពួកអណ្ណាម ជាជនជាតិដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ស្រាប់ និងមានវប្បធម៌លាយឡំជាមួយពួកចាម្ប៉ា និង ជនជាតិខ្មែរដើម ដែលស្ថិតនៅ វៀតណាមភាគកណ្ដាល ដោយពួកយួនតុងកឹង បានលេបយកទឹកដីពួកអណ្ណាម និង ទឹកដីរបស់កម្ពុជាភាគខាងកើត នៃដែនដីកម្ពុជាក្រោម ដូចនេះការប្រែប្រួលភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ការរួមបញ្ចូលគ្នានេះ ត្រូវបានកម្ពុជាហៅជារួមថា ជនជាតិយួន ។
មានមតិជាច្រើនដែលមិនបានសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាឱ្យបានសុីជម្រៅនោះទេ បានបន្តចែកចាយប្រវត្តិសាសកម្ពុជាដោយភាពមិនត្រឹមត្រូវ ទៅជាយួនច្បាំងគ្នានិងចិន ទើបមកខ្ចីដីក្នុងរាជស្ដេច ជ័យជេស្ឋាទី២ តាមការសង្កេតមើលរបស់ក្រុមបុរាណាចារ្យ ពលរដ្ឋមួយចំនួនធំ មានភាពល្ងង់ខ្លៅច្រើន លើផ្នែកពត៌មានវិទ្យា មិនថាអ្នកនោះមកពីណា ជាអ្នកណា រាល់ការលើកឡើងពីប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ពួកគេជឿទាំងអស់ដោយមិនពិចារណា ស្វែងរកប្រភពឯកសារ ឬ ភស្តុតាង យកមកផ្ទៀងផ្ទាត់នោះទេ ។
ពិធា លិមចម្រើនរ័ត្ន
រូបភាពតូច|លោកពិធា លិមចម្រើនរ័ត្ន
ពិធា លិមចម្រើនរ័ត្ន (ថៃ: พิธา ลิ้มเจริญรัตน์​ អានថា ភិថា លីមចារើនរ៉ាត់) កើតថ្ងៃទី 5 ខែកញ្ញា ព.ស. 2523 (គ.ស.​ 1980) មានឈ្មោះហៅក្រៅថាធិម គឺជាពាណិជ្ជករ និងជាអ្នកនយោបាយថៃ ជាមេដឹកនាំគណបក្សឆ្ពោះទៅមុខ និងជាអតីតសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ត។ បញ្ជីឈ្មោះគណបក្សនេះធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងជាមួយគណបក្សអនាគតថ្មីពីការបោះឆ្នោតសកលក្នុងឆ្នាំ 2019។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់នៅក្នុងរង្វង់នយោបាយពីការពិភាក្សាអំពីគោលនយោបាយកសិកម្ម "ទ្រឹស្តីនៃ៥ចំណុច" ក្រោមរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្ឱជា ។
បឋមវ័យ
ពិធា កើតនៅថ្ងៃទី ៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៨០ គាត់ជា កូនប្រុសច្បងរបស់នាយ ពង្សស័ក្ដិ៍ លិមចម្រើនរ័ត្ន អតីតទីប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម និងសហករណ៍ ជាមួយលោកស្រី លិលដា លិមចម្រើនរ័ត្ន ហើយ​ក៏ជា​ចៅ​ប្រុស​របស់​លោក ផ្ដុង លិមចម្រើនរ័ត្ន អតីតលេខាធិការរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងលោក តាមចៃ ខាំភតោ អតីតនាយកគ្រប់គ្រងធនាគារ ក្រុងថៃ ដែលជាសាច់ញាតិខាងម្តាយ ជាមួយប្អូនប្រុសម្នាក់ឈ្មោះ ភាសិណ លិមចម្រើនរ័ត្ន
ពិធា ចូល​រៀនថ្នាក់​មធ្យម​សិក្សា​នៅសាលាក្រុងទេពគ្រីសស្ទានវិទ្យាល័យ ដោយសារចរិតរប៉ិលរប៉ុចរបស់គាត់ លោកពង្សស័ក្ដិ៍ដែលជាឪពុក​​បាន​បញ្ជូន​ពិធា​ទៅ​រៀន​នៅប្រទេស នូវែលសេឡង់ ពេលគាត់មានអាយុ 11 ឆ្នាំដោយរស់នៅ Hamilton ជាមួយគ្រួសារចិញ្ចឹមមួយ ដែលជាហេតុនាំឲ្យពិធាចាប់ផ្តើមចាប់អារម្មណ៍នឹងនយោបាយពីស្ត្រីមេផ្ទះម្នាក់ដែលចូលចិត្តមើលការពិភាក្សារបស់សភារហូត។ ក្រៅពីការសិក្សានៅសាលា លោកពិធាធ្វើការក្រៅម៉ោងដើម្បីរកប្រាក់ដោយការជិះកង់ទៅចែកកាសែត បេះផ្លែស្ត្របឺរី និងទទួលមើលសត្វសុនខឲ្យគេ នៅពេលបញ្ចប់ការសិក្សានៅអនុវិទ្យាល័យ ពិធាបាន​ចូល​សិក្សាបន្ត​នៅ​ឯ មហាវិទ្យាល័យពាណិជ្ជកម្ម និងគណនេយ្យ នៃសាកលវិទ្យាល័យ ធម្មសាស្ត្រ ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ (កម្មវិធីភាសាអង់គ្លេស) បានបញ្ចប់ការសិក្សាដោយកិត្តិយសថ្នាក់ដំបូង បន្ទាប់មកបន្តទៅសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតនៅ មហាវិទ្យាល័យនយោបាយ និងអភិបាលកិច្ចនៅ សកលវិទ្យាល័យ​ហារ៍​វើដ រួមជាមួយនឹងផ្នែកការគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មនៅ  វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាមែសសាឈូសេត្ត្រ ។
ការងារនយោបាយ
ពិធា ចូល​ប្រឡូក​ក្នុង​ឆាក​នយោបាយ​ក្នុង​នាម​ជា​ទីប្រឹក្សា​ទីស្តីការ​នាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រចាំនៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ក្រោយមក ពិធាបានដាក់ពាក្យចូលជាសមាជិក គណបក្សអនាគតថ្មី និង​បាន​ឈរ​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត​ជា​សមាជិក​សភា​ក្នុង​បញ្ជី​គណបក្ស​លេខរៀងទី​៤ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​តាំង​ជា​សមាជិក​សភា​ជា​លើក​ដំបូង ដោយពិធាត្រូវ​បាន​ជ្រើស​តាំង​ជា​ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការដែន​ដី ធនធានធម្មជាតិ និងបរិស្ថាន សភាតំណាងទី 25 ក្នុងសមាមាត្រនៃគណបក្សអនាគតថ្មី
នៅថ្ងៃទី 25 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2019 ពិធាបានរួមពិភាក្សាជាលើកដំបូងនៅក្រុមប្រឹក្សាគោលនយោបាយកសិកម្មនៃ រដ្ឋាភិបាល​របស់លោកប្រាយុទ្ធ ជាពិសេស «បញ្ហាទ្រឹស្តីនៃ៥ចំណុច» បានទទួល​ការ​​សរសើរពី​ប្រជាជន និងសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ត ពិធាផ្តល់ជូនដំណោះស្រាយដល់កសិករដោយការភ្ជាប់ជាមួយ ទ្រឹស្តីនៃ៥ចំណុច៖ ដីធ្លី បំណុលកសិកម្ម សារធាតុគីមីនិងការធានារ៉ាប់រងតម្លៃដំណាំ ការកែច្នៃ និងនវត្តកម្ម និងកសិទេសចរណ៍ ពីការពិភាក្សារបស់គាត់ លោក នាយឧត្តមសេនីយ៍ អនុពង្ស ផោចិន្តា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃថៃ បាន​សរសើរ​ការ​ពិភាក្សា​របស់​ពិធាអំពីការ​លើក​ឡើង​ថាបញ្ហា​ក្រុម​ជនជាតិ​ភាគតិច និង​បញ្ហា​ដីធ្លី​មាន​ការ​ពាក់ព័ន្ធ
ខេត្តព្រះ​សួគ៌ា​
=ប្រវត្តិខេត្ត= ខេត្តព្រះសួគា៌កាលដើមឡើយជា
ពិធា លិមចម្រើនរ័ត្ន
ការងារនយោបាយ
បន្ទាប់ពីសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការធម្មនុញ្ញក្នុងការរំលាយគណបក្សអនាគតថ្មីនៅថ្ងៃទី ២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២០ បន្ទាប់មកទៀតនៅថ្ងៃទី ៨ ខែមីនា លោកពិធា បានផ្លាស់ទៅ គណបក្សឆ្ពោះទៅមុខ រួមជាមួយនឹងអតីតសមាជិកគណបក្សចំនួន ៥៤ នាក់ផ្សេងទៀត ដែលលោកពិធាបានកាន់តំណែងជាប្រធានគណបក្ស។
បន្ទាប់ពី ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ 2023 ក្នុងសភាតំណាងរាស្រ្តថៃ កាលពីថ្ងៃទី 15 ឧសភា លោកពិធា បានប្រកាសថាលោកត្រៀមខ្លួនជានាយករដ្ឋមន្ត្រី បន្ទាប់ពីគណបក្សឆ្ពោះទៅមុខទទួលបានសំឡេងភាគច្រើន ហើយបានអញ្ជើញ គណបក្សភឿថៃ រួមជាមួយនឹងគណបក្សមួយចំនួនទៀតបង្កើត រដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ។
ជីវិត​ឯកជន
ពិធាពីមុនធ្លាប់រៀបការជាមួយតារាសម្ដែង ជុតិមា ទីបៈមាថ(ชุติมา ทีปะนาถ) នៅឆ្នាំ 2012 និងបានលែងលះគ្នាក្នុងឆ្នាំ 2018 ដោយមានកូនស្រីម្នាក់គឺ ភិភិម ដែលអ្នកទាំងពីរមានសិទ្ធិមើលថែស្មើគ្នា។
ខេត្តព្រះ​សួគ៌ា​
=រដ្ឋបាល= ខេត្តព្រះសួគ៌ា ត្រូវបានបែងចែកជា ស្រុក គឺ÷
រដូវរងា
រដូវរងា (Winter, Hiver) គឺជារដូវដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់នៃឆ្នាំមួយ ។
ខេត្តព្រះ​សួគ៌ា​
=ប្រជាសាស្ត្រ= =អប់រំ=
១៩១៧ (ខ្សែភាពយន្តឆ្នាំ ២០១៩)
១៩១៧ (1917) គឺជាភាពយន្តសង្រ្គាមឆ្នាំ ២០១៩ ដែលដឹកនាំ និងផលិតដោយ Sam Mendes ដែលសហការនិពន្ធភាពយន្តជាមួយ Krysty Wilson-Cairns ។ មួយផ្នែកត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយរឿងរ៉ាវប្រាប់ដល់ Mendes ដោយជីតារបស់គាត់ឈ្មោះ Alfred អំពីការបម្រើរបស់គាត់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ ខ្សែភាពយន្តនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពីការដកថយរបស់អាល្លឺម៉ង់ទៅកាន់បន្ទាត់ Hindenburg កំឡុងប្រតិបត្តិការ Alberich ហើយដើរតាមទាហានអង់គ្លេសពីរនាក់គឺ Will Schofield (George MacKay) និង Tom Blake (Dean-Charles Chapman) នៅក្នុងបេសកកម្មរបស់ពួកគេដើម្បីបញ្ជូនសារដ៏សំខាន់មួយដើម្បីហៅការវាយប្រហារវាយលុកដែលនឹងត្រូវបំផ្លាញ។
រដូវរងា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដូវ
១៩១៧ (ខ្សែភាពយន្តឆ្នាំ ២០១៩)
សាច់រឿង
នៅថ្ងៃទី ៦ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩១៧ ការឈ្លបយកការណ៍តាមអាកាសបានសង្កេតឃើញថា កងទ័ពអាឡឺម៉ង់ ដែលបានដកថយពីផ្នែកមួយនៃរណសិរ្សខាងលិចនៅភាគខាងជើងប្រទេសបារាំង មិនបានដកថយទេ ប៉ុន្តែបានធ្វើការដកថយជាយុទ្ធសាស្ត្រទៅកាន់ខ្សែបន្ទាត់ Hindenburg ថ្មី ដែលពួកគេកំពុងរង់ចាំ។ ត្រួតត្រាអង់គ្លេសដោយកាំភ្លើងធំ។ នៅក្នុងលេណដ្ឋានរបស់អង់គ្លេស ជាមួយនឹងការកាត់ខ្សែទូរស័ព្ទ ទាហានវ័យក្មេងអង់គ្លេសពីរនាក់គឺលោក William Schofield ដែលជាអតីតយុទ្ធជននៃ Somme និង Tom Blake ត្រូវបានបញ្ជាដោយឧត្តមសេនីយ៍ Erinmore ឱ្យនាំសារទៅកាន់វរសេនីយ៍ឯក Mackenzie នៃកងវរសេនាតូចទី ២ នៃកងវរសេនាធំ Devonshire ។ ដោយបានលុបចោលការវាយប្រហារដែលបានគ្រោងទុកនៅព្រឹកបន្ទាប់ដែលនឹងធ្វើឱ្យគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតរបស់បុរស ១,៦០០ នាក់ រួមទាំងបងប្រុសរបស់ Blake Joseph ដែលជាអនុសេនីយ៍ទោ។
កវេន្ទ្រារិមថន
កវីកវេន្ទ្រារិមថន រជ្ជកាល (រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២) ព្រះមហាក្សត្របានគង់នៅក្នុងមហារាជវាំងដែលបានរចនាតុបតែងដោយមន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គ កវេន្ទ្រារិមថន។ នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ​នេះ​ដែរ មាន​វីរជន ឬ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​នៃ​ព្រះបរមរាជវាំង​ជាច្រើន បាន​រួម​ចំណែក​កសាង​សមិទ្ធផល​ផ្សេងៗ ដូច​ជា​នៅ​ឆ្នាំ​៩៤៦ កវេន្ទ្រារិមថន ជា​ស្ថាបត្យករ​បាន​សាង​ប្រាសាទ​បាតជុំ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ថ្វាយ​ចំពោះ​ពោធិសត្វ​មួយ​អង្គ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​មហាយាន និង​ព្រះនាង​ប្រាជ្ញាបារមីតា។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កវីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មន្ត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថាបត្យករនៃកម្វុជទេឝ
១៩១៧ (ខ្សែភាពយន្តឆ្នាំ ២០១៩)
សាច់រឿង
ស្ពានព្រែកជីកដែលត្រូវបានបំផ្លាញនៅជិត Écoust-Saint-Mein រារាំងឡានដឹកទំនិញអង់គ្លេសមិនឱ្យឆ្លងកាត់ ហើយ Schofield ជ្រើសរើសចែកផ្លូវជាមួយពួកគេ។ គាត់​ប្រើ​អ្វី​ដែល​នៅ​សល់​ពី​ស្ពាន​ឆ្លង​កាត់​តែ​ម្នាក់​ឯង ហើយ​ត្រូវ​រង​ការ​បាញ់​ប្រហារ​ពី​អ្នក​លបបាញ់។ ការផ្លាស់ប្តូរការបាញ់ប្រហារ Schofield ធ្វើឱ្យអ្នកលបបាញ់របួសហើយឈានទៅមុខបន្ទាប់មកគាត់និងអ្នកលបបាញ់បាញ់គ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ អ្នកលបបាញ់ត្រូវបានសម្លាប់ ខណៈពេលដែល Schofield ត្រូវបានវាយប្រហារដោយមួកសុវត្ថិភាព និងសន្លប់។ គាត់ភ្ញាក់នៅពេលយប់ ហើយធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ប្រាសាទដែលឆេះដោយភ្លើងនៃទីក្រុង។ បន្ទាប់ពីគេចចេញពីទាហានអាឡឺម៉ង់ គាត់បានរកឃើញស្ត្រីជនជាតិបារាំងម្នាក់កំពុងលាក់ខ្លួនជាមួយទារក។ គាត់ព្យាបាលរបួសរបស់គាត់ ហើយគាត់បានឱ្យអាហារកំប៉ុង និងទឹកដោះគោរបស់គាត់ពីកសិដ្ឋាន។ ទោះបីជាមានការអង្វររបស់នាងក៏ដោយ Schofield ចាកចេញបន្ទាប់ពីបានលឺសំលេងរោទិ៍នៃនាឡិកានៅក្បែរនោះហើយដឹងថាពេលវេលាជិតអស់ហើយ។ ជួប​ទាហាន​អាឡឺម៉ង់ គាត់​ច្របាច់ក​ម្នាក់​រហូត​ដល់​ស្លាប់ ហើយ​រត់​គេច​ខ្លួន​ដោយ​លោត​ចូល​ទឹក​ទន្លេ។ ទន្លេ​ដឹក​គាត់​នៅ​ពេល​ដែល​ផ្កា​រីក​ធ្លាក់​ចុះ។ គាត់ត្រូវបានគេបោកបក់ពីលើទឹកជ្រោះមួយ មុនពេលទៅដល់ច្រាំងទន្លេ។ នៅក្នុងព្រៃគាត់បានរកឃើញក្រុមហ៊ុន D នៃ 2nd Devons ដែលស្ថិតនៅក្នុងរលកចុងក្រោយនៃការវាយប្រហារ។ នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនចាប់ផ្តើមឆ្ពោះទៅមុខ Schofield ព្យាយាមទៅដល់ Colonel Mackenzie ។
ដោយដឹងថាលេណដ្ឋានមានមនុស្សច្រើនពេកសម្រាប់គាត់ក្នុងការធ្វើវាទៅ Mackenzie ទាន់ពេល Schofield ទៅ "ពីលើកំពូល" ហើយរត់លើសមរភូមិបើកចំហស្របនឹងបន្ទាត់លេណដ្ឋានរបស់អង់គ្លេស ខណៈពេលដែលថ្មើរជើងចាប់ផ្តើមការចោទប្រកាន់របស់ខ្លួន។ គាត់​បង្ខំ​ឱ្យ​គាត់​ចូល​ទៅ​ជួប Mackenzie ដែល​បាន​អាន​សារ ហើយ​ស្ទាក់​ស្ទើរ​ហៅ​ការ​វាយ​ប្រហារ។ Schofield ស្វែងរកបងប្រុសរបស់ Blake ហើយរកឃើញគាត់ដែលស្ថិតក្នុងចំណោមរលកទីមួយ ហើយមានឈាម ប៉ុន្តែមិនមានគ្រោះថ្នាក់។ Schofield ជូនដំណឹងដល់យ៉ូសែបអំពីបេសកកម្មរបស់គាត់ និងការស្លាប់របស់ Tom ដោយឆ្លងកាត់ចិញ្ចៀនរបស់ Tom និងស្លាកឆ្កែ។ យ៉ូសែបមានការខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះបងប្រុសរបស់គាត់ ប៉ុន្តែអរគុណ Schofield សម្រាប់ការខិតខំរបស់គាត់។ Schofield សុំការអនុញ្ញាតឱ្យសរសេរទៅកាន់ម្តាយរបស់ពួកគេអំពីវីរភាពរបស់ Tom ដែលយ៉ូសែបយល់ស្រប។ ដោយអស់កម្លាំង Schofield អង្គុយនៅក្រោមដើមឈើក្បែរនោះ ហើយមើលរូបថតប្រពន្ធ និងកូនរបស់គាត់។
ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន
ការដួលរលំនៃទីក្រុងសៃហ្គន ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជារំដោះសៃហ្គនដោយវៀតណាមខាងជើង ឬរំដោះភាគខាងត្បូងដោយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម គឺជាការដណ្តើមយកទីក្រុងសៃហ្គន រដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូងដោយកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម (PAVN) និងរំដោះជាតិ។ រណសិរ្សវៀតណាមខាងត្បូង (វៀតកុង) នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានកត់សម្គាល់ការបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមវៀតណាម និងការចាប់ផ្តើមនៃដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូរពីការបង្រួបបង្រួមជាផ្លូវការនៃវៀតណាមទៅជាសាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម។
PAVN ក្រោមការបញ្ជារបស់ឧត្តមសេនីយ Văn Tiến Dũng បានចាប់ផ្តើមការវាយប្រហារចុងក្រោយរបស់ពួកគេលើទីក្រុង Saigon នៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ឆ្នាំ 1975 ជាមួយនឹងកងកម្លាំងកងទ័ពនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម (ARVN) ដែលបញ្ជាដោយឧត្តមសេនីយ Nguyễn Văn Toàn ទទួលរងការទម្លាក់គ្រាប់បែកកាំភ្លើងធំ។ លុះដល់រសៀលថ្ងៃបន្ទាប់ ក.ប.វ.ណ. និងវៀតកុងបានកាន់កាប់ចំណុចសំខាន់ៗនៃទីក្រុង ហើយលើកទង់ជាតិរបស់ពួកគេលើវិមានប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូង។￼
ការដណ្តើមយកទីក្រុងនេះ គឺបានធ្វើឡើងមុនដោយ Operation Frequent Wind ដែលជាការជម្លៀសបុគ្គលិកស៊ីវិល និងយោធាអាមេរិកស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងទីក្រុង Saigon រួមជាមួយនឹងជនស៊ីវិលវៀតណាមខាងត្បូងរាប់ម៉ឺននាក់ ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយរបបសាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម។ ជនជាតិអាមេរិកពីរបីនាក់បានជ្រើសរើសមិនត្រូវបានជម្លៀសចេញ។ អង្គភាពប្រយុទ្ធជើងគោករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាកចេញពីប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូងជាងពីរឆ្នាំមុនពេលការដួលរលំនៃទីក្រុង Saigon ហើយមិនមានលទ្ធភាពក្នុងការជួយទាំងការការពារទីក្រុង Saigon ឬការជម្លៀសនោះទេ។ ការជម្លៀសនេះគឺជាការជម្លៀសដោយឧទ្ធម្ភាគចក្រដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ បន្ថែមពីលើការហោះហើររបស់ជនភៀសខ្លួន ការបញ្ចប់សង្រ្គាម និងស្ថាប័ននៃច្បាប់ថ្មីដោយរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តបានរួមចំណែកដល់ការថយចុះ នៅក្នុងចំនួនប្រជាជនទីក្រុងរហូតដល់ឆ្នាំ 1979 បន្ទាប់មកចំនួនប្រជាជនបានកើនឡើងម្តងទៀត។
នៅថ្ងៃទី 3 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1976 រដ្ឋសភា វៀតណាមបង្រួបបង្រួមបានប្តូរឈ្មោះ Saigon ជាកិត្តិយសដល់ លោក Hồ Chí Minh ដែលជាអតីតប្រធាន បក្សពលករវៀតណាម និងជាស្ថាបនិកនៃ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម ខាងជើង។ រូបភាពតូច|ស្ថានភាពនៃការត្បូងវៀតមុនពេលចាប់នៃមណ្ឌលកេរ្តិ៍(ខាងស្តាំ)នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសាឆ្នាំ ១៩៧៥ រូបភាពតូច| ជនភៀសខ្លួនវៀតណាមខាងត្បូងមកដល់កប៉ាល់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក អំឡុងពេលប្រតិបត្តិការខ្យល់ញឹកញាប់
ឃុំសង្កែ(ស្រុករំដួល)
=រដ្ខបាល= ឃុំ មានភូមិ៖
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
NSU ម៉ូតូហឺនវ៉ែខឺរ
NSU ម៉ូតូហឺនវ៉ែខឺរ(អង់គ្លេស និងអាឡឺម៉ង់: NSU Motorenwerke) គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តអាល្លឺម៉ង់ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1873។ វាត្រូវបានរំលាយនៅឆ្នាំ 1969 នៅពេលដែលសហភាពរថយន្តរូវបានបង្កើតឡើងដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា អូឌី សព្វថ្ងៃនេះ។
ក្លូដ ម៉ូនេត
រូបភាពតូច ក្លូដ ម៉ូនេត (Claude Monet) ឬ អូស្ការ-ក្លូដ ម៉ូនេត (Oscar-Claude Monet; ១៤ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៨៤០ - ៥ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩២៦) គឺជាវិចិត្រករលទ្ធិអារម្មណ៍និយម និងជាវិចិត្រករសំខាន់របស់បារាំងនៅសតវត្សរ៍​ទី ១៩ ដល់ ២០ ។ គាត់ជាមនុស្សសំខាន់ក្នុងការក្លាយជាអ្នកច្នៃប្រឌិតផ្នែកសិល្បៈមួយនៅក្នុងលទ្ធិអារម្មណ៍និយម និងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងទស្សនវិជ្ជា និងការអនុវត្តចលនានេះ ដោយជាគំនូរពីចំណាប់អារម្មណ៍នៃអ្វីដែលវិចិត្រករបានមើលឃើញ (perception) ជំនួសឱ្យធ្វើឱ្យមានភាពប្រាកដនិយមតាមធម្មជាតិ នៅក្នុងសិល្បៈទេសភាព (Landscape painting) ជាពិសេស ។ ដោយពាក្យថា “Impressionism” មកពីឈ្មោះគំនូរផ្ទាល់របស់ខ្លួនឯងថា “Impression, Sunrise” (ចំណាប់អារម្មណ៍របស់ព្រះអាទិត្យរះ)
ឃុំជាំ
​  (Choam Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ១០ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំចាន់មូល
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ភូមិ÷
ឃុំជាំ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំចាន់មូល
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ខាងកើតទល់នឹង ឃុំជាំ ឃុំជាំក្រវៀន ស្រុកមេមត់ West	ខាងលិចទល់នឹង ឃុំរូង ស្រុកមេមត់ South	ខាងត្បូងទល់នឹង ប្រទេសវៀតណាម North	ខាងជើងទល់នឹង ឃុំត្រមូង ស្រុកមេមត់ List of village Code	Khmer	English	Reference	Note 1	25030101	ស្រែតានងលិច	Srae Ta Nong Lech	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 2	25030102	ស្រែតានងកើត	Srae Ta Nong Kaeut	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 3	25030103	ធ្លក	Thlok	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 4	25030104	ស្អំ	S'am	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 5	25030105	ចាន់មូល	Chan Mul	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 6	25030106	តាកែវ	Ta Kaev	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 7	25030107	ពាម	Peam	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 8	25030108	គរ	Kor	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 9	25030109	តាឡូ	Ta Lou	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 10	25030110	កន្ដ្រើយ	Kantraeuy	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 11	25030111	អំផុល	Amphol	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 12	25030112	ខ្លុងត្បូង	Khlong Tboung
ឃុំជាំ
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំចាន់មូល
ឃុំចាន់មូល មាន ១២ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
ខេត្តពាមបន្ទាយមាស
ខេត្តពាមបន្ទាយមាស ជាខេត្តរបស់ដែនដី  កូសាំងស៊ីន។
=ប្រវត្តិខេត្ត= =រដ្ឋបាល= ខេត្តពាមបន្ទាយមាស ត្រូវបានបែងចែកជា ស្រុក គឺ÷
=ប្រជាសាស្ត្រ= =អប់រំ=
=វត្ត= =មើលផងដែរ=
កុមារមេគង្គ
អង្គការ កុមារមេគង្គ គឺជា អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ដែលគាំទ្រដល់ការអប់រំរបស់កុមារពីគ្រួសារក្រីក្រខ្លាំង និងគម្រោង អភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ទាក់ទងនឹង ការការពារកុមារ និងការសិក្សានៅក្នុងបណ្តា ប្រទេស អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ មានព្រំប្រទល់ជាប់ ទន្លេមេគង្គ ក៏ដូចជានៅក្នុង ប្រទេសហ្វីលីពីន ផងដែរ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
អង្គការ​ កុមារមេគង្គ​ នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង ​ឆ្នាំ ១៩៥៨ ហើយ​បាន​យក​ឈ្មោះ​ថា​កុមារ​នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ​នៅ​ក្នុង ​ឆ្នាំ ១៩៧៧ ។ អង្គការនេះផ្តោតសំខាន់លើការស្វាគមន៍ជនភៀសខ្លួន មុននឹងផ្តោតលើគម្រោងអប់រំតាមរយៈការឧបត្ថម្ភ តាំងពីសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅប្រទេសកម្ពុជា។ អង្គការនេះបានទទួល រង្វាន់សិទ្ធិមនុស្សពីសាធារណៈរដ្ឋបារាំង ក្នុង ឆ្នាំ ១៩៩០ ។  នៅឆ្នាំ ២០១៨ អង្គការនេះបានប្រារព្ធខួបលើកទី ៦០ របស់ខ្លួន  ។
ទង្វើ
អង្គការនេះលើកកម្ពស់ដល់ការសិក្សារបស់កុមារឈឺ ឬពិការ ប្រជាជននៅតំបន់ជនបទ និងតំបន់ដាច់ស្រយាល ជនភៀសខ្លួន និងការអប់រំកុមារី និងកុមារមកពីជនជាតិភាគតិច ដែលមានកុមាររហូតដល់ ៦០ ០០០ នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។ អង្គការនេះក៏គាំទ្រគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាពផងដែរ។ មានអ្នកស្ម័គ្រចិត្តមកពីបរទេសដែលចូលរួមក្នុងគម្រោងបានគាំទ្រសម្រាប់រយៈពេលពីមួយទៅបីឆ្នាំ ។ គោលដៅរបស់ អង្គការ​ កុមារមេគង្គ គឺលើកស្ទួយឲ្យកុមារទទួលបានការអប់រំ និងមានជំនាញមួយកម្រិតទៀត ដែលអាចឱ្យពួកគេចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិ។ ស្ថាបនិក តួអង្គភាគច្រើន និងលក្ខន្តិកៈនៃ​អង្គការ​ កុមារមេគង្គកាន់សានាគ្រីស្ទាន។
ប្រភពមូលនិធិ
មាន៩៦ %​នៃធនធានទាំងអស់ដែលបានមកពីការបរិច្ចាគឯកជន ទាំងបុគ្គល ទាំងក្រុមហ៊ុន ទាំងមូលនិធិ និងក្លឹប។
រចនាសម្ព័ន្ធនៅប្រទេសកម្ពុជា
អង្គការកុមារមេគង្គនៅប្រទេសកម្ពុជាមានមណ្ឌលសម្រាប់យុវជន​ និងយុវនារី ។ មណ្ឌលមានចំនួន៦កន្លែង ដូចជា ព្រះវិហារ ឩត្តរមានជ័យ បន្ទាយមានជ័យ បាត់ដំបង បន្ទាយឆ្មា និងភ្នំពេញ។លើសពីនេះទៅទៀតមានការឩបត្ថម្ភជាច្រើនដល់កុមារក្រីក្ររាប់រយនាក់។
ខេត្តព្រះសួគ៌ា
ខេត្តព្រះសួគ៌ា ជាខេត្តរបស់ដែនដី កូសាំងស៊ីន។ ខេត្តនេះធ្លាប់ជាអាណាខេត្ត របស់កម្ពុជាជាយើង តែឥឡូវត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រទេសវៀតណាម ខេត្តនេះមាន ព្រំប្រទល់ ខាងជើងជាប់នឹងខេត្ត ដូនណៃ ខាងលិចជាប់នឹងខេត្ត ព្រៃនគរ ខាងត្បូងជាប់នឹងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ខេត្តនេះត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមច្របាច់បញ្ចូលជាមួយខេត្ត អូរកាប់ហៅថា បារៀ ។
=ប្រជាសាស្ត្រ= =អប់រំ=
=វត្ត= =មើលផងដែរ=
អេនប៊ីស៊ី
ក្រុមហ៊ុនផ្សព្វផ្សាយជាតិ (National Broadcasting Company) ឬ អេនប៊ីស៊ី (NBC) គឺជាវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍អាមេរិក ដែលគ្រប់គ្រងដោយ NBCUniversal ដែលជាផ្នែកមួយរបស់ Comcast ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1926 ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
សារ៉ា បឺនហាត្ត
thumb|200px|សារ៉ា បឺនហាត្ត សារ៉ា បឺនហាត្ត (Sarah Bernhardt; ២៣ តុលា ឆ្នាំ ១៨៤៤ - ២៦ មីនា ឆ្នាំ ១៩២៣) គឺជាតារាសម្តែងជនជាតិបារាំង បានទទួលរហស្សនាមថា «តារាសម្តែងស្រីដ៏ល្បីល្បាញបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពីភពលោក» («The most famous actress in the history of the world») ។ បឺនហាតមានភាពល្បីល្បាញពីការសម្តែងល្ខោនឆាកនៅអឺរ៉ុបនៅ ទសវត្ស ១៨៧០
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
18441923
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៤ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីប៉ារីស
បញ្ជីតារាចម្រៀងប៉ុបថៃ
នេះគឺជាបញ្ជីសិល្បករនិងក្រុមតន្ត្រីប៉ុបថៃ។
ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ
ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ (Fox Broadcasting Company) ឬ ហ្វក (Fox) គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍អាមេរិក ដែលគ្រប់គ្រងដោយ Fox Corporation ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 9 ខែតុលាឆ្នាំ 1986 ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
តែដាជីលីង
thumb|ស្លឹកតែដាជីលីង តែដាជីលីង (Darjeeling Tea) គឺជាតែដែលត្រូវបានផលិតឡើងនៅក្នុងទីក្រុងដាជីលីងនៅប៉េងហ្គាល់ខាងលិច ឥណ្ឌា ។ តែដាជីលីងត្រូវបានផលិតឡើងនៅប្រភេទផ្សេងៗ ឧ. តែខ្មៅ តែបៃតង តែស និងតែអូលុង ។ នៅពេលវាត្រូវបានធ្វើឡើង នឹងបានតែដែលមានពណ៌ភ្លឺ ឱ្យក្លិនក្រអូបផ្កា ដូច្នេះ វាធ្វើឱ្យតែដាជីលីងបានទទួលរហស្សនាមថា សំប៉ាញនៃតែ (Champagne of Teas)
អ៊ីចប៊ីអូ
ការិយាល័យប្រអប់ផ្ទះ (Home Box Office) ឬ អ៊ីចប៊ីអូ (HBO) គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ខ្សែកាបរបស់អាមេរិកដែលគ្រប់គ្រងដោយ Warner Bros. Discovery ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1972 ដោយលោក Charles Dolan ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
បារាយណ៍ឥន្រ្ទតដាក
កសាងដោយព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១​ នៅឆ្នាំ ៨៧៧ គ.ស ស្ថិតនៅខាងជើងរាជធានី មានប្រវែង ៣០០០ ម × ទទឹង ៨០០ម នឹងដាក់ទឹកបាន ៦លានម៉ែត្រគូប។
ស៊ីអេនអេន
បណ្តាញព័ត៌មានខ្សែកាប (Cable News Network) ឬ ស៊ីអេនអេន (CNN) គឺជាប៉ុស្តិ៍ព័ត៌មានខ្សែកាបរបស់អាមេរិកដែលគ្រប់គ្រងដោយ Warner Bros. Discovery ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1980 ដោយ Ted Turner ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
ឃុំអំពិលតាពក
=រដ្ឋបាល= ($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអូររាំងឪ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ភូមិ÷
ឃុំអំពិលតាពក មាន ២៤ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
East	ខាងកើតទល់នឹង ឃុំទឹកជ្រៅ ឃុំត្រពាំងព្រីង ស្រុកតំបែរ West	ខាងលិចទល់នឹង ស្រុកត្បូងឃ្មុំ South	ខាងត្បូងទល់នឹង ឃុំនាងទើត ឃុំទឹកជ្រៅ ស្រុកតំបែរ North	ខាងជើងទល់នឹង ឃុំគោកស្រុក ស្រុកតំបែរ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ=
=រមណីដ្ឋាន=
អូវ័រវ៉តវើលកាប់ ២០១៧
អូវ័រវ៉តវើល្ដកាប់ ២០១៧ គឺជាការប្រកួតកីឡា អ៊ីស្ប៉ត ដែលត្រូវបាននឹងប្រារព្ធឡើង ។ វាបានរៀបចំដោយ ប្លិហ្សាត់អេនថឹថេនម៉ឹនថ៍ដែលជាអ្នកអភិវឌ្ឍន៍ហ្គេមនោះ ។ ការប្រកួតនេះ មានតំណាងក្រុមមកពី ៣២ ប្រទេសនៅទួទាំងពិភពលោក និងនឹងត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅ មជ្ឈមណ្ឌលសន្និបាតអាណាហៃ ពី ៣ ដល់ ៤ វិច្ឆិកា ។
ហ្គត់សេវេន
ហ្គត់សេវេន (갓세븐, Got7) គឺជាក្រុមតន្រ្តី Boy band កូរ៉េខាងត្បូង បង្កើតឡើងដោយ JYP Entertainment ក្រុមនេះមានសមាជិក ៧ នាក់ JB (ជេប៊ី) ម៉ាក ជែកសុន ជីនយ៉ុង យ៉ុងជែ ប៊ែមប៊ែម និង យូក្យុម ចាប់ផ្តើមនៅក្នុង មករា ២០១៤ ជាមួយនឹងការចេញផ្សាយដំបូងរបស់ពួកគេ EP Got It? ដែលឡើងដល់លេខ ២ នៅលើ Gaon Album Chart និងទីមួយនៅលើ Billboard's World Albums Chart ក្រុមនេះទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ការសម្តែងឆាកផ្ទាល់របស់ពួកគេ ដែលជាញឹកញាប់រួមបញ្ចូលធាតុនៃល្បិចសិល្បៈក្បាច់គុននិងរាំតាមដងផ្លូវ
នៅចុងឆ្នាំ ២០១៤ Got7 បានចុះហត្ថលេខាជាមួយ Sony Music Entertainment Japan និងបានបណ្តាក់ទុនចូលក្នុងទីផ្សារជប៉ុន ចេញជាភាសាជប៉ុន Single ដំបូងរបស់ពួកគេ "Around the World" ពួកគេបានវិលត្រឡប់ទៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងវិញ មួយខែក្រោយមកដើម្បីចេញអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោពេញប្រវែងដំបូងរបស់ពួកគេ Identify ឈរលើតារាងប្រទេស នៅឆ្នាំ ២០១៥ Got7 បានចេញផ្សាយ EP Just Right និង Mad ដែលបានផ្តល់នូវតន្ត្រីដែលទទួលបានជោគជ័យបំផុតផ្នែកពាណិជ្ជកម្មរបស់ពួកគេ "Just Right" ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ពួកគេបានចេញអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោជប៉ុនពេញប្រវែងដំបូងរបស់ពួកគេ Moriagatteyo បង្ហាញខ្លួននៅទី ៣ Oricon Albums Chart បន្ទាប់មកពួកគេបានបន្តដោះលែងជនជាតិកូរ៉េទី ៥ របស់ពួកគេ EP Flight Log: Departure និងអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោពេញប្រវែងទី ២ របស់ពួកគេ Flight Log: Turbulence ទាំងពីរ chart-toppers ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ Got7 បានចេញផ្សាយទីប្រាំមួយរបស់ពួកគេ EP Flight Log: Arrival លក្ខណៈពិសេសតែមួយ "Never Ever" អាល់ប៊ុមគឺជាផ្នែកទីបីនិងចុងក្រោយនៃក្រុម Flight Log ស៊េរីនិងនៅពេលនោះ វាជាអាល់ប៊ុមលក់ដាច់បំផុតរបស់ពួកគេ ជាមួយនឹងការលក់អស់ជាង ៣០០.០០០ ច្បាប់ នៅឆ្នាំដដែលពួកគេក៏បានដោះលែងទីប្រាំពីររបស់ពួកគេផងដែរ EP 7 for 7 លក្ខណៈពិសេស Chart-topping នៃតន្ត្រីតែមួយ "You Are" អាល់ប៊ុមនេះលក់ដាច់ជាង ៣០ ម៉ឺនកូពី EP ទីប្រាំបីរបស់ពួកគេ Eyes On You ត្រូវបានដោះលែងនៅថ្ងៃទី ១២ ខែមីនាឆ្នាំ ២០១៨ ហើយបានលក់ដាច់ជាង ៣០ ម៉ឺនច្បាប់
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្រ្តីកូរ៉េ
សាបាឌ័រ ដាលី
thumb|250px|right|សាបាឌ័រ ដាលី នៅឆ្នាំ ១៩៣៩ សាបាឌ័រ ហ្វេលីប យ៉ាសិង ដាលី អ៊ី ដ៉ូមេនេហ្ក ម៉ាក្វេសនៃផ៊ូបូល (Salvador Felip Jacint Dalí i Domènech, marquès de Púbol) ឬត្រូវបានគេស្គាល់ថា សាបាឌ័រ ដាលី (១១ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩០៤ – ២៣ មករា ឆ្នាំ ១៩៨៩) គឺជាវិចិត្រករជនជាតិអេស្ប៉ាញ ។ គាត់មានភាពល្បីល្បាញជាមួយការងារគំនូរប្រភេទមនោគតិនិយម ។
កំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃរបស់មីកា
កំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃរបស់មីកា (O Diário de Mika) គឺជារឿងភាគទូរទស្សន៍ដែលមានចលនា នៅមតេយ្យសិក្សារបស់ប្រេស៊ីលដោយ Elizabeth Mendes និង Josep Vicina ។ កម្មវិធីនេះបានចាក់ផ្សាយជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៥។
តំណភ្ជាប់ខាងក្
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុក
ទីបន្ទាល់
ទីបន្ទាល់ (អង់គ្លេស: Testimony) ជាសាក្សី ជាភស្ដុតាង ឬជាការប្រកាស ដែលបញ្ជាក់អះអាង ឬធ្វើឲ្យគេស្គាល់អ្វីមួយ។
ជាទូទៅ គ្រីស្ទានប្រើពាក្យ "ធ្វើបន្ទាល់" ឬ "ផ្ដល់ទីបន្ទាល់របស់អ្នកណាម្នាក់" ក្នុងន័យបង្ហាញពីរបៀបដែលអ្នកណាម្នាក់បានក្លាយជាគ្រីស្ទាន។ ជាធម្មតាពាក្យនេះសំដៅលើព្រឹត្តិការណ៍ជាក់លាក់មួយ នៅក្នុងជីវិតគ្រីស្ទានណាម្នាក់ ដែលគេជឿថាព្រះជាអ្នកធ្វើឲ្យកើតឡើង ហើយការដែលប្រាប់រឿងនោះដល់អ្នកដទៃ គឺជាប្រយោជន៍សម្រាប់អ្នកដែលស្ដាប់នោះ។ ជាធម្មតាគ្រីស្ទានធ្វើទីបន្ទាល់នៅពេលទទួលពិធីជ្រមុជទឹក ឬនៅពេលប្រកាសដំណឹងល្អ។
ក្រុមជំនុំដ៏វិសុទ្ធជាច្រើនបានអនុញ្ញាឲ្យសមាជិករបស់ខ្លួនផ្ដល់ទីបន្ទាល់ផ្ទាល់ខ្លួន អំពីជំនឿរបស់ពួកគេ និងអំពីបទពិសោធន៍ក្នុងការរស់នៅក្នុងជីវិតជាគ្រីស្ទាន។
ខេត្តចង្វា​ត្រពាំង
ខេត្តចង្វាត្រពាំង (Changva Trapeng) រឺ ខេត្តស្រកីត្រី (Sraka Trey) ជាខេត្តខ្មែរនៅ កម្ពុជាក្រោម ដែលបានបាត់បង់ទៅប្រទេសវៀតណាម នៅឆ្នាំ១៦៥១ ដែលយួនប្ដូរឈ្មោះទៅជា បៀង ហ្វាង (Bien Hoa)។
=ប្រវត្តិខេត្ត= ការបាត់បង់ខេត្តត្រពាំងចង្វា(Bien hoa)
=រដ្ឋបាល= ខេត្តចង្វាត្រពាំង ត្រូវបានបែងចែកជា ស្រុក គឺ÷
=ប្រជារាស្រ្ត=
=អប់រំ=
=វត្ត=
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រុងនៃកម្ពុជាក្រោម
ប៉ុស្តិ៍ឌីសនីយ៍
ប៉ុស្តិ៍ឌីសនីយ៍ (Disney Channel) គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ខ្សែកាបរបស់អាមេរិកដែលគ្រប់គ្រងដោយដឹ វ៉លត៍ ឌីសនីយ៍ ។ វាត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 18 ខែមេសាឆ្នាំ 1983 ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
មហិតល អតុល្យតេជ
សម្តេចព្រះមហិតលាធិបេស អតុល្យតេជវិក្រមព្រះបរមរាជជនក ( สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก  កើតថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៨៩២ ដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩២៩) អតីតព្រះមហាក្សត្រ សម្តេចចៅហាមហិតលអតុល្យតេជ ក្រមហ្លួងសង្ខលានគរិន្ទ្រ៍ ( สมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมหลวงสงขลานครินทร์  ឬ ហាម្ហិតលសង្ខលា គឺជាបិតារបស់ស្តេចអានន្ទមហិតល ( រាមាទី៨) និងស្តេចភូមិពលអតុល្យតេជ ( រាមាទី៩) នៃប្រទេសថៃ និងជាព្រះអយ្យកោរបស់ស្តេចវជិរាលង្ករណ៍ ( រាមាទី១០ ) ។ លោក​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​បិតា​ឱសថ​ទំនើប និង​សុខភាព​សាធារណៈ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ លោកក៏បានបង្កើត រាជវង្សមហិតល ឬ រាជវង្សនៃថៃ នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ កូនប្រុសទាំងពីររបស់គាត់បានសោយរាជ្យអស់រយៈពេលជាងប្រាំបីទសវត្សរ៍ យូរជាងបងប្អូនបង្កើតរបស់ អ៊ិបន៍ សអូត និងបងប្អូនណាយាននៃអាប៊ូដាប៊ី ។
រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២
វ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ (រាជិន្ទពម៌ទី២) គឺជាមហាក្សត្រនៃកម្វុជទេឝ (សោយរាជ្យនៅអង្គរ កម្ពុជា) ចាប់ពី ៩៤៤ ដល់ ៩៦៨។ ព្រះនាមសំរាប់រាជ្យ ធូលីវ្រះបាទ ធូលីជេងវ្រះកម្រតេង អញឝ្រីរាជេន្ទ្រវម្ម៌ទេវ (ធូលីព្រះបាទ ធូលីជើង ព្រះគម្ដែង អញស្រីរាជិន្ទពម៌ទេព)។ ក្រោយ​ពី​វ្រះបាទ​ហឝ៌វម៌្មទី២ ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ វ្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ ដែល​ជា​ព្រះរាជ​បុត្រ​របស់​ព្រះនាង​មហេន្ទ្រទេវី (ឯកសារខ្លះថាជាប្អូនទៅវិញ) ដែល​ត្រូវ​ជា​បង​ស្រី​មួយ​អង្គ​ទៀត​របស់​វ្រះបាទយឝោវម៌្មទី១ ដែរ ក៏​ទ្រង់​ឡើង​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអនុជ​នៅ​ឆ្នាំ ​៩៤៤។ រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ ត្រូវជាក្មួយនៃអតីតព្រះរាជា និងត្រូវជារជ្ជទាយាទ នៃមហាក្សត្រមហេន្ទ្រវម៌្ម សោយរាជ្យនៅនគរភវបុរ (ទីតាំងរបស់ទីក្រុងត្រូវបានគេជជែកពិភាក្សា) បានលើករាជធានីត្រឡប់មកយឝោធរបុរវិញ។ នៅសម័យព្រះអង្គ ទឹកដីភវបុរ ត្រូវបានភ្ជាប់មក "កម្វុជទេឝ" ដែលមានរាជធានីធំនៅអង្គរ។ ព្រះអង្គបានសាងប្រាសាទភ្នំ ពីរគឺ ប្រែរូប (គ.ស ៩៦១) និងមេបុណ្យខាងកើតគឺជាបូជនីយដ្ឋានសំខាន់ៗរបស់ទ្រង់បានតាំងនៅតំបន់អង្គរនៃខេត្តសៀមរាបរបស់កម្ពុជា។ រាជបុរោហិត ព្រាហ្មណ៍ អាត្មឝិវ។ សិលាចារឹកនិយាយថាកម្វុជទេឝស្ថិតក្រោមការទំនុកបំរុងរបស់ទ្រង់បានលាតសន្ធឹងដល់ វៀតណាមខាងត្បូង លាវ និងប្រទេសថៃមួយភាគធំ ហើយកាន់តែឆ្ងាយទៅដល់ភាគខាងត្បូងចិន។ សិលាចារឹកនៅប្រាសាទប្រែរូបរៀបរាប់ថារាជេន្ទ្រវម៌្មទី២គឺជាអ្នកចំបាំងដ៏អស្ចារ្យ ព្រះខ័ឌ្តរបស់ទ្រង់ប្រឡាក់ដោយលោហិតរឿយៗ ព្រះកាយរបស់ទ្រង់រឹងមាំប្រៀបាននឹងគ្រាប់ពេជ្រ។ ទោះបីយ៉ាងណា ក្សត្រអង្គនេះបានដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះទុក្ខទោស សិលាចារឹកថ្លែងថា ទ្រង់គឺមហាសាគរនៃក្ដីមេត្តាករុណាធម៌ចំពោះអពិរុទ្ធជន។ សិលាចារឹកផ្សេងៗទៀតពិពណ៌នាទ្រង់ជាអ្នករៀបចំក្បួនពិធីសាសនារដ្ឋ។ ក្នុងអត្ថបទមួយ ទ្រង់ចេញរាជបញ្ជាឱ្យមានការប្រមូលប្រេងបូជា ក្នុងទំរង់ជាក្រមូន សំរាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងប្រាសាទ។
ព្រះមហាក្សត្របានគង់នៅក្នុងមហារាជវាំងដែលបានរចនាតុបតែងដោយមន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គ កវេន្ទ្រារិមថន។ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនជឿជាក់ថា រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ បានស្ថាបនាប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលមជ្ឈការ ដែលបានធ្វើការគ្រប់គ្រងដោយផ្ទាល់លើក្រុមព្រះអង្គម្ចាស់ ដែលមានឯករាជ្យយ៉ាងធំធេងក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួននៅតាមបណ្ដាខេត្តនានា។
សំណង់បន្ទាយស្រី ប្រាសាទនេះលំអតុបតែងដោយថ្មភក់ផ្កាឈូកស្ថិតនៅខាងជើងនៃសំណង់អគារអង្គរសំខាន់ៗ ចាប់ផ្ដើមកំឡុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ។
រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ទ្រង់​ជា​ស្ដេច​សឹក​មួយ​អង្គ​ដ៏​អង់​អាច​ក្លាហាន បានដឹកនាំការប្រយុទ្ធទល់នឹងរដ្ឋសត្រូវចាម្ប៉ានៅខាងកើត នៅគ.ស ៩៥០។ ក្រោយ​ពី​ចាម្ប៉ា​បាន​មក​លុក​លុយ​ប្រទេស​កម្ពុជា នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៥ នោះ។ នៅ​ឆ្នាំ​៩៤៥-៩៤៦ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​ឡោមព័ទ្ធ​រាជធានី​នៃ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា បាន ហើយ​បាន​នាំ​បដិមា​ទេពធីតា​រក្សា​នគរ ដែល​ធ្វើ​អំពី​មាស នៅប្រាសាទពោធិ៍នគរប្រទេសចាម្ប៉ា និង​រឹប​យក​នគរ​ចាម្ប៉ា ដាក់​ជា​ចំណុះ​នគរ​ខ្មែរ​មួយ​រយៈ​ថែម​ទៀត​ផង។
ព្រះអង្គ​មិន​គង់​នៅ​រាជធានី​កោះ​កេរ្តិ៍ ទៀត​ទេ គឺ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​នាំ​យក​លិង្គ​ទេវរាជ​ត្រឡប់​ទៅ​យសោធបុរ ក្រុង​អង្គរ បាន​ជួសជុល និង​រៀប​ចំ​កសាង​បន្ថែម ធ្វើ​អោយ​រាជធានី​យឝោធរបុរ នេះ​កាន់​តែ​រុងរឿង​ឡើង​ថែម​ទៀត។
នៅ​ចំ​កណ្ដាល​ទីក្រុង​នេះ គេ​ចាប់​ផ្ដើម​កសាង​ប្រាសាទ​វិមាន​អាកាស​ដ៏​ល្អ​ឆើតឆាយ ហើយ​នៅ​ភាគ​ខាង​កើត​នៃ​ទីក្រុង​នៅ​ឆ្នាំ​៩៥២ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​សាង​ប្រាសាទ​មេ​បុណ្យ​ខាង​កើត ដែល​មាន​ប្រាង្គ​ចំនួន​៥ នៅ​ចំ​កណ្ដាល​បារាយណ៍​យឝោធរតដាក ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​ព្រះ​មាតា​ព្រះ​បិតា បុព្វការី​ជន​ផ្សេង​ទៀត និង​ឝិវលិង្គ។ នៅ​ឆ្នាំ​៩៦១ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​សាង​ប្រាសាទ​មួយ​ទៀត​ដែល​មាន​រូបរាង និង​ប្រាង្គ​ចំនួន​៥ ដូច​គ្នា​នឹង​ប្រាសាទ​មេ​បុណ្យ​ខាង​កើត​ដែរ ឈ្មោះ​ថា ប្រាសាទ​ប្រែ​រូប ដោយស្ថាបត្យករកវេន្ទ្រារិមថនក្នុងឆ្នាំ៩៦១។ ស្ថិត​នៅ​ខាង​ត្បូង​យឝោធរតដាក ដើម្បី​តម្កល់លិង្គ​ទេវរាជ និង​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​ព្រះ​ញាតិ​ព្រះអង្គ​ផង។
ហេតុ​ដែល​បណ្ដាល​អោយ​វ្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ សាង​ប្រាសាទ​ប្រែ​រូប​ដែល​មាន​រូបរាង និង​សណ្ឋាន​ដូច​គ្នា​នឹង​ប្រាសាទ​មេ​បុណ្យ​ខាង​កើត​នោះ គឺ​មក​ពី​ប្រាសាទ​មេ​បុណ្យ​ខាង​កើត​នេះ​បាន​ត្រូវ​សាងសង់​ឡើង​នៅ​កណ្ដាល​បារាយណ៍ ដែល​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​អោយ​មាន​ការ​ពិបាក​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​បុណ្យ​ទាន។
ក្នុង​រាជ្យ​របស់​វ្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ សាសនា​ទាំងអស់​មាន​ការ​រីក​ចម្រើន ហើយ​រួម​រស់​ដោយ​សុខដុម​ជាមួយ​គ្នា។ នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ​នេះ​ដែរ មាន​វីរជន ឬ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​នៃ​ព្រះបរមរាជវាំង​ជាច្រើន បាន​រួម​ចំណែក​កសាង​សមិទ្ធផល​ផ្សេងៗ ដូច​ជា​នៅ​ឆ្នាំ​៩៤៦ កវេន្ទ្រារិមថន ជា​ស្ថាបត្យករ​បាន​សាង​ប្រាសាទ​បាតជុំ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ថ្វាយ​ចំពោះ​ពោធិសត្វ​មួយ​អង្គ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​មហាយាន និង​ព្រះនាង​ប្រាជ្ញាបារមីតា។ នៅ​ឆ្នាំ​៩៦៧ ព្រះរាជ​គ្រូ​ព្រាហ្មណ៍យជ្ញវរាហ ចាប់​ផ្ដើម​សាង​ប្រាសាទ​បន្ទាយស្រី ត្រីភូវនមហេស្វរ ស្ថិត​ខាង​ជើង​ក្រុង​យឝោធរបុរ។
TNAOT
TNAOT APP ប្រមូលផ្តុំស្នាដៃកម្សាន្ត ចំណេះដឹង និងព័ត៌មានបែបឌីជីថលថ្មីបំផុតនៅកម្ពុជា។ TNAOT APP ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ ក្រុមហ៊ុន​ កោះ​ថ្មី​ ថេកណឡូជី ឯ.ក. នៅឆ្នាំ ២០១៧។
ស្របពេលពិភពលោក កាន់តែធ្វើទំនើបកម្មទៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបែបឌីជីថល “កម្ពុជា” ទោះជាប្រទេសតូច ជាមួយចំនួនពលរដ្ឋប្រមាណ ១៦លាននាក់ ក៏កំពុងស្រូបយកបច្ចេកទេស និងគំហើញថ្មីៗពីបរទេស ដើម្បីពង្រឹងសក្តានុពលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុក ឆ្ពោះទៅដល់ស្តង់ដាបែបឌីជីថលដែរ។ គិតត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២០ ពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ ១០លាននាក់ ស្មើប្រមាណ ៦៣% នៃប្រជាជនកម្ពុជាសរុប កំពុងរស់នៅជាមួយបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ពិសេសការប្រើប្រាស់កម្មវិធីទំនាក់ទំនងសង្គម និងកម្មវិធីផ្សេងៗទៀតលើទូរសព្ទ។ តួលេខនេះ ក៏រំពឹងថានឹងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សបន្ថែមទៀតពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ស្របទៅនឹងការវិវត្តន៍នៃវិស័យបច្ចេកវិទ្យា។
ផ្អែកលើកំណើនយ៉ាងលឿនក្នុងបរិបទប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានៅកម្ពុជា ដូចនេះ TNAOT APP ក៏កំពុងបោះជំហានជាមួយចក្ខុវិស័យដ៏រឹងមាំនៅលើទឹកដីកម្ពុជា ក្នុងនាមជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីផល បែបថ្មីដ៏ធំមួយ ពោលគឺ TNAOT APP មានទស្សនវិស័យចម្បង ក្នុងការផ្សារភ្ជាប់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា ជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យាទំនើបតាមរយៈកម្មវិធីទូរសព្ទវ័យឆ្លាត ដោយបើកទូលាយនូវ ការទទួល និងផ្ដល់ព័ត៌មានទាន់ហេតុការណ៍ថ្មីៗដែលកំពុងកើតឡើងទាំងក្នុងស្រុក និងអន្ដរជាតិ រួមទាំងមាតិកាសម្បូរបែប ពីការចូលរួមបញ្ចេញគំនិតមតិ និងបង្ហោះស្នាដៃរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ក្នុង TNAOT APP ផ្ទាល់តែម្តង។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៧ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ អ្នកប្រើប្រាស់ TNAOT APP តែងបានចូលរួមកម្មវិធីថ្មីៗ និងទទួលបាននូវមាតិកាប្រចាំថ្ងៃដ៏សម្បូរបែប ទាំងព័ត៌មាន ការកម្សាន្ត និងចំណេះដឹងទូទៅ នៅលើទូរសព្ទដៃរបស់ពួកគាត់។ យើងខ្ញុំអាចចាត់ទុកបានថា នេះជាការបោះជំហានទៅមុខមួយរបស់ TNAOT APP ក្នុងប្រតិបត្តិការប្រមាណជាង ២ ឆ្នាំមកនេះ ។
ដោយសម្លឹងឃើញតម្រូវការ និងឈរលើគោលជំហរវឌ្ឈនភាព TNAOT APP មានក្រុមការងារជំនាញ សកម្ម និងមានភាពច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ ធ្វើយ៉ាងណា បំពេញតម្រូវការរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ ដើម្បីបង្កើតមាតិកាប្រចាំថ្ងៃឲ្យកាន់តែសម្បូរបែប និងមានអត្ថប្រយោជន៍ ការចូលរួមបង្ហោះស្នាដៃរបស់មិត្តអ្នកប្រើប្រាស់ ទាំងអ្នកធម្មតា អ្នកមានចំណេះដឹងវិជ្ជាជីវៈ និងស្ថាប័នផ្សេងៗ គឺជាការរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ TNAOT APP ដោយក្នុងនោះ មានដូចជា ការចែករំលែកតាមរយៈ News Feed, Wemedia ជាដើម។ អ្វីកាន់តែអស្ចារ្យទៀតនោះ News Feed និង Wemedia របស់ TNAOT APP ដែលជាវេទិកាថ្មីមួយ មិនត្រឹមបើកទូលាយសម្រាប់សាធារណជនបង្ហោះស្នាដៃប៉ុណ្ណោះទេ តែអ្នកបង្ហោះស្នាដៃទាំងនោះ ក៏នឹងទទួលបានអ្នកគាំទ្រ រួមនិងរង្វាន់ពី TNAOT APP ទៀតផង។
ដូចនេះ បន្ថែមលើមាតិកាសារព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃទាំងភាសាខ្មែរ និងភាសាចិន នៅលើ TNAOT APP យើងមានក្រុមការងារជំនាញដែលសកម្ម និងមានភាពច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ ធ្វើយ៉ាងណា ឲ្យមានការចូលរួមឲ្យបានច្រើន និងសកម្មពីសាធារណជនគ្រប់គ្នា គ្រប់ស្ថាបនផ្សេងៗ ដើម្បីមកបង្កើតនូវវេទិការបង្ហាញពីស្នាដៃរបស់ខ្លួន។ ទន្ទឹមនេះ TNAOT APP ក៏កំពុងសហការជាមួយបណ្តាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ តារាល្បីៗ Influencers លើបណ្តាញសង្គម តារា TikTok និង YouTuber ជាដើម ដើម្បីជួយផ្សព្វផ្សាយ ដល់អ្នកដែលចង់មានវេទិកាស្នាដៃផ្ទាល់ខ្លួនមកបង្កើតនូវកម្មវិធីថ្មីៗ ប្លែកៗចែករំលែកក្នុង TNAOT APP នឹងជំរុញឲ្យកម្មវិធីទូរសព្ទនេះពោរពេញទៅដោយព័ត៌មាន និងមាតិកាកាន់សម្បូរបែប និងមានតម្លៃ។
ចំណុចដែលមិនអាចមើលរំលងបាន ក្នុងនាមជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបែបឌីជីថលឈានមុខគេ TNAOT APP ក៏តែងចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងកិច្ចការមនុស្សធម៌ កិច្ចការសង្គម និងការការពារធម្មជាតិ ទៀតផង ដោយមានកិច្ចសហការជាមួយស្ថាប័នរាជរដ្ឋាភិបាល អង្គការ និងសមាគមក្រៅរដ្ឋាភិបាលជាដើម។ កន្លងមក TNAOT APP បានបរិច្ចាគថវិកា សម្ភារៈដល់យោធិនពិការ អតីតយុទ្ធជន ក៏ដូចជាការដាំកូនឈើជាដើម។ ថ្មីៗនេះ TNAOT APP ក៏បង្កើតយុទ្ធនាការផ្តល់ម៉ាស់ការពារវីរុសកូវីដ ១៩ រាប់ម៉ឺនម៉ាស់ទៅដល់ប្រជាជនកម្ពុជា ទាំងទីសាធារណៈ សមាគម អង្គភាព ក្រសួងស្ថាប័ននានា ដែលសកម្មភាពទាំងនេះបង្ហាញថា ទោះជាស្ថិតក្នុងវិស័យឯកជនក្តី TNAOT APP នៅតែយកចិត្តទុកដាក់ជាខ្លាំងក្នុងការចូលរួមជាមួយវិស័យរដ្ឋ និងវិស័យសាធារណៈ។
ជារួម ឈរលើទស្សនវិស័យរឹងមាំ និងការប្តេជ្ញារួមគ្នា TNAOT APP នឹងក្លាយជាវេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបែបឌីជីថលឈានមុខគេ ក្នុងការប្រមូលផ្តុំស្នាដៃ និងបង្ហាញមាតិកាល្អៗសម្រាប់កម្ពុជា៕
លោកអ្នកអាចស្វែងរក នៅ Facebook | Instagram | YouTube | គេហទំព័រ TNAOT
នីខេឡូឌឿន
នីខេឡូឌឿន (Nickelodeon) គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ខ្សែកាបរបស់អាមេរិក ដែលគ្រប់គ្រងដោយ Paramount Global ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 1 ខែមេសា ឆ្នាំ 1979 ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក