cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ពីកូ
ពីកូ(និមិត្តសញ្ញា៖ p) ជាបុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ សំដៅលើ 10−12។
បុព្វបទនេះត្រូវបានដាក់អោយប្រើនៅឆ្នាំ១៩៦០។ ពីកូក្លាយពីភាសាអ៊ីតាលីថា piccolo ដែលមានន័យថា តូច។
គេនិយមប្រើបុព្វបទនេះជាមួយខ្នាត កាប៉ាស៊ីតេ ក្នុងអេឡិចត្រូនិច។ ឧទាហរណ៍៖ ពីកូហ្វារ៉ាដ pF។
ណាណូ
គេច្រើនឃើញមានប្រើបុព្វបទនេះនៅក្នុងផ្នែកអេឡិចត្រូនិច សំរាប់ជាខ្នាតប្រវែង (ឧ៖ណាណូម៉ែត្រ nm) រយៈពេល (ឧ៖ណាណូវិនាទី ns) និង កាប៉ាស៊ីតេ (ឧទាហរណ៍៖ ណាណូហ្វារ៉ាដ nF)។
ក្រៅពីនេះគេឃើញមានប្រើបុព្វបទនេះជាមួយពាក្យមួយចំនួនដែរដូចជា៖ ណាណូបច្ចេកវិទ្យា ណាណូបាក់តេរី ណាណូប្លង់តុង ជាដើម។
ស្រុកកោះអណ្ដែត
ស្រុកកោះអណ្តែតជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តតាកែវ។ ស្រុកនេះមាន៦ឃុំ ៖
ឯកសារយោង
'ស្រុកកោះអណ្ដែត'ជាស្រុកមួយដែលសម្បូរទៅដោយអ្នកចេះដឹងយ៉ាងសម្បូរបែប​។ប្រជាជនរស់នៅប្រកបរបរកសិកម្ម នេសាទ...។
សូមមើលផងដែរ
កោះអណ្តែត
អាត់តូ
អាត់តូ(និមិត្តសញ្ញា៖ a) ជាបុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ សំដៅលើ 10−18។
បុព្វបទនេះត្រូវបានដាក់អោយប្រើនៅឆ្នាំ១៩៦៤។ ហ្វង់តូក្លាយពីភាសាដាណឺម៉ាកថា atten ដែលមានន័យថា ដប់ប្រាំបី។
ហ្វង់តូ
ហ្វង់តូ(និមិត្តសញ្ញា៖ f) ជាបុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ សំដៅលើ 10−15។
បុព្វបទនេះត្រូវបានដាក់អោយប្រើនៅឆ្នាំ១៩៦៤។ ហ្វង់តូក្លាយពីភាសាដាណឺម៉ាកថា femten ដែលមានន័យថា ដប់ប្រាំ។
មីក្រូម៉ែត្រការ៉េ
ដើម្បីជាជំនួយក្នុងកាប្រៀបធៀបលំដាប់នៃទំហំផ្សេងគ្នា ខាងក្រោមនេះគឺជាតារានៃផ្ទៃរវាង10-12 m² និង 10-11 m² (1 µm² ទៅ 10 µm²)
យ៉ុកតូ
យ៉ុកតូ (និមិត្តសញ្ញា៖ y) ជាបុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ សំដៅលើ 10-24។
បុព្វបទនេះត្រូវបានដាក់អោយប្រើនៅឆ្នាំ១៩៩១។ យ៉ុតតាក្លាយពីភាសាក្រិចថា ὀκτώ (អុកតូ) ដែលមានន័យថា ប្រាំបី ព្រោះវាស្មើនឹង 1/10008។
គេឃើញមានប្រើបុព្វបទនេះនៅក្នុងការវាស់ម៉ាស់របស់ភាគល្អិត​អនុអាតូមិច ដូចជា៖
ហ្សិបតូ
ហ្សិបតូ(និមិត្តសញ្ញា៖ z) ជាបុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ សំដៅលើ 10−21។
បុព្វបទនេះត្រូវបានដាក់អោយប្រើនៅឆ្នាំ១៩៩១។ ហ្វង់តូក្លាយពីភាសាក្រិចថា σεπτα ដែលមានន័យថា ប្រាំពីរ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្ទុកអគ្គីសនីរបស់អេឡិចត្រុងមួយគ្រាប់ស្មើនឹង 160 ហ្សិបតូគូឡុំ (zC)។
ភាសាអ៊ីតាលី
right|thumb|200px|[[ស្រះរបស់​ ភាសាអីតាលី។]]
ភាសាអ៊ីតាលី (នៅភាសាអ៊ីតាលី italiano អ៊ីតាលីអាណូ) ជាភាសារបស់ប្រទេសអ៊ីតាលី ។​ ភាសានេះនៅក្រុងភាសាវិទ្យារបស់ ភាសាឡាតាំង ។​ គេនិយាយភាសាអ៊ីតាលីនៅ ប្រទេសស្វិស ប្រទេសសាន់ម៉ារីណូ និង ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ។ វាជិត ភាសាអេស្ប៉ាញ ភាសាបារាំង ភាសាព័រទុយហ្គល័ និង គ្រាមភាសាដែល មកពីភាសាឡាតាំង ។​ ភាសានេះចាប់ផ្តើមអភិវឌន នៅសតវត្សរ៏ទី១០ នៅ ខេត្តតូសកាណា (នៅអ៊ីតាលីកណ្ដាល)។
ឯកសារយោង
អ៊ីតាលី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអ៊ីតាលី
អាំងតេក្រាលត្រីកោណមាត្រ
ក្នុងគណិតវិទ្យា អាំងតេក្រាលត្រីកោណមាត្រ(trigonometric integrals) គឺជាគ្រួសារនៃអាំងតេក្រាលដែលទាក់ទងនឹងអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ។ អាំងតេក្រាលត្រីកោណមាត្រគ្រឹះមួយចំនួន ត្រូវបានពិភាក្សានៅក្នុងតារាងអាំងតេក្រាលនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ ។
អាំងតេក្រាលស៊ីនុស
និយមន័យអាំតេក្រាលស៊ីនុសផ្សេងគ្នា គឺ
គឺជាព្រីមីទីវនៃ\sin x/x\, ដែលសូន្យចំពោះ x=0\,
គឺជាព្រីមីទីវនៃ\sin x/x\, ដែលសូន្យចំពោះ x=\infty
យើងបាន
ចំនាំ ៖ គឺជាអនុគមន៍ស៊ីនុសកាឌីណាល់(sinc function) ហើយនិង អនុគមន៍បេស៊ែលស្វែរទីសូន្យ(the zeroth spherical Bessel function) ។
អាំងតេក្រាលកូស៊ីនុស
និយមន័យអាំតេក្រាលកូស៊ីនុសផ្សេងគ្នា គឺ
យើងបាន
អាំងតេក្រាលកូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក
អាំងតេក្រាលកូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក:
ដែល \gamma គឺជាចំនួនថេរអឺលែរ-ម៉ាសឆេរ៉ូនី(Euler-Mascheroni constant)​ ។
ពន្លាត
ពន្លាតជាច្រើនអាចត្រូវគេប្រើ ដើម្បីកំនត់តំលៃនៃអាំងតេក្រាលត្រីកោណមាត្រ ដោយផ្អែកលើតំលៃអាគុយម៉ង់ ។
ស៊េរីអាស៊ីមតូត (ចំពោះអាគុយម៉ង់ធំ)
ស៊េរីនេះគឺមិនទាល់(divergent) បើទោះបីជាអាចត្រូវគេប្រើ សំរាប់ប៉ាន់ស្មានតំលៃពិតប្រាកដត្រង់ ។
ស៊េរីទាល់(Convergent series)
ស៊េរីទាំងនេះទាល់ត្រង់គ្រប់ ~x~ បើទោះបីចំពោះ​ |x|\gg 1 ការកំនត់តំលៃគឺយឺត និងមិនត្រឹមត្រូវ​ បើនៅគ្រប់ចំនុចទាំងអស់។
ទំនាក់ទំនងជាមួយអាំងតេក្រាលអិចស្ប៉ូណង់ស្យែលនៃអាគុយម៉ង់និម្មិត
អនុគមន៍ គឺត្រូវបានគេហៅថា អាំងតេក្រាលអិចស្ប៉ូណង់ស្យែល ។ វាមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និតនឹង Si និង Ci:
ដោយ អនុគមន៍ដែលទាក់ទងនីមួយៗគឺជាវិភាគ លើកលែងតែផ្នែកដែលត្រូវគេកាត់ត្រង់តំលៃអវិជ្ជមាននៃអាគុយម៉ង់ ផ្ទៃនៃសុពលភាពនៃទំនាក់ទំនង គឺអាចមានដល់ ។ (ក្រៅពីតំលៃនេះ តួបន្ថែមដែលជាកត្តាអាំងតេក្រាលនៃ \pi លេចចេញក្នុងកន្សោម)។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាំងតេក្រាល
ទិវានៃក្ដីស្រលាញ់
thumbnail|right|200px|ផ្កាកូលាប និងរូបបេះដូងត្រូវបានគេពេញនិយម ជាងគេនៅថ្ងៃបុណ្យនៃសេចក្ដីស្រលាញ់នេះ។
ថ្ងៃបុណ្យនៃសេចក្ដីស្រលាញ់ និង ចូលឆ្នាំថ្មី ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិឡើងនៅចំ ថ្ងៃទី១៤កុម្ភ:។ បុណ្យនេះគឺជាថ្ងៃដែលបញ្ជាក់អំពីសេចក្ដីស្រឡាញ់ ជាទូទៅ ដោយមិនចាំបាច់សម្រាប់តែគូស្នេហ៍ទេ។ សេចក្ដីស្រឡាញ់ មានលក្ខណះទូលំទូលាយ។ ប៉ុន្ដែ ថ្ងៃបុណ្យនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ ត្រូវបានយល់ច្រលំដោយគិតថាថ្ងៃបុណ្យនេះសម្រាប់តែគូស្នេហ៍ ជាពិសេសក្នុងចំណោមយុវវ័យក្មេងៗ ទើបបានជាពួកគេហៅថ្ងៃបុណ្យនេះថា ថ្ងៃបុណ្យសង្សារ។ នៅថ្ងៃបុណ្យនេះ គេនិយមជូនផ្កាកុលាប សូកូឡា ឬកាតជូនពរឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។ និមិត្តសញ្ញានៃថ្ងៃបុណ្យនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ គឺរូបបេះដូង ផ្កាកុលាប និងរូបកូនទេវតាស្នេហា ដែលមានកាន់ព្
ថ្ងៃបុណ្យនៃសេចក្តីស្រលាញ់ - (sakra school) ថ្មី មួយ ថ្ងៃអង្គារ ៩ រេាច ខែមាឃ ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក ព.ស.២៥៦៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ (ទិវាបុណ្យនៃសេចក្តីស្រលាញ់) ម៉េាង៧:៥៩ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រពៃណីជាតិ មហាសង្ក្រាន្ត ម៉េាង០០:០០ នាទីយប់ និង ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក ព.ស.២៥៦៦ គ.ស.២០២៣ ម.ស.១៩៨៤ ចុ.ស.១៣៤៤ ឆ្នាំថោះ បញ្ចស័ក ព.ស.២៥៦៧ គ.ស.២០២៣ ម.ស.១៩៨៥ ចុ.ស.១៣៤៥ ថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣ ១ រេាច ព.ស.២៥៦៧
ប្រវត្តិរឿងព្រេង
នៅ ស.វ ទី៣ នៃ គ.ស សន្តៈវ៉ាឡេនទិន ជា អាចារ្យម្នាក់នៃ ក្រុងទែរមី (ប្រទេសអ៊ីតាលី)។ គាត់បានរៀបការអោយគូរស្នេហ៍មួយគូរដែលគេមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតិ ព្រោះឪពុកម្ដាយរបស់ពួកគេមិនអនុញ្ញាតិ ឬ តាមប្រភពខ្លះ ដោយសារតែ កូនកំលោះជា ទាសករ ឬ ជាទាហាន ទើបច្បាប់ប្រទេសត្រូវហាមប្រាម។ សន្តៈវ៉ាឡេនទិន បានរៀបការអោយផ្កា ជាច្រើនគូរនៅក្នុងសួនច្បាររបស់គាត់ (នេះជាហេតុផលដែលផ្កា ដើរតួយ៉ាងសំខាន់សំរាប់ថ្ងៃបុណ្យនៃក្ដីស្រលាញ់)។ រឿងនេះមិនបានធ្វើអោយព្រះចៅអធិរាជពេញចិត្តឡើយ ហេតុនេះទើប នៅថ្ងៃទី ១៤ កុម្ភៈ ឆ្នាំ០១សន្តៈវ៉ាឡេនទិន ត្រូវបានកាត់ទោសប្រហារជីវិត។ផឥតឥតមក
សហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប
នៅសតវត្សទី១៩ ទំលាប់ជូនប័ណ្ណជូនពរនៅថ្ងៃនៃសេចក្ដីស្រលាញ់ត្រូវបានគេនិយមចូលចិត្ត។ គេបានរចនាប័ណ្ណទាំងនោះ ដោយតុបតែងរូបភាពផ្សេងៗ​ដូចជា រូបបេះដូង រឺរូបភាពផ្កាជាដើម។ ក្រៅពីនេះ គេក៏បានសរសេរ​កំណាព្យ រឺពាក្យពេចន៍ដែលបញ្ជាក់ពីអារម្មណ៍ និងសេចក្ដី​ស្នេហាដែលគេ​មាន​ចំពោះអ្នក​ទទួល។ សព្វថ្ងៃនេះ គំនិតជូនប័ណ្ណជូនពរនេះនៅតែ​បានគេប្រើប្រាស់នៅឡើយ។​ ពួកគេបានព្យាយាមធ្វើអោយវាមានលក្ខណះផ្អែមល្ហែមដោយ សរសេរជាលេខសំងាត់ រឺបំលែងតួអក្សរទៅជាលេខ។ល។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ថ្ងៃបុណ្យ
យន្តហោះប៉ូឡូញកំទេចឆ្នាំ២០១០
right|thumb|200px|យន្តហោះTupolev Tu-154M។ 54.82533°N, 32.05286°W
យន្តហោះប៉ូឡូញកំទេចឆ្នាំ២០១០ ជាគ្រោះថ្នាក់យន្តហោះ របស់ប្រទេសប៉ូឡូញ នៅថ្ញៃទី១០ខែមេសា ឆ្នាំ២០១០ ជិត ទីក្រុងស្មឡេណ្សក នៅ ប្រទេសរុស្ស៊ី ។​ នៅគ្រោះថ្នាក់នោះ លោក លេច កាកស៊ីន្សគី ជា ប្រធានរបស់ប្រទេសប៉ូឡូញ បានស្លាប់ ជាមួយអ្នករដ្ឋការ ឧត្តមកងទព អភិបាលធនាគារជាតិ អ្នកបម្រើការបរទេស​ សមាជិករបស់សភា និង អ្នកដឺកនាំរបស់ សាសនាផ្រេងៗ
ពួកគេបានទៅ ធ្វើពិធីថ្ញៃខួប៧០ឆ្នាំ របស់វិនាសការ កាទីណ អាជ្ញធរមិនទាន់ដឹងហេតុផល គ្រោះថ្នាក់យន្តហោះនេះ ។​ មានសេចក្ដីរាយការណ៏ប្រារភ ដែលប្រហែលអ្នកបើកបរយន្ដហោះ បានព្យាយាមហោះចុះ៤គ្រា និងគាត់ អត់ធ្វើតាម ការណែនាំរបស់ អ្នកអភិបាលនៅចំណតអាកាស ដែលបានប្រាប់​ សូមទៅនៅ ចំណតអាកាសដែលមាននិរភ័យជាង ពីព្រោះ នៅ ស្មឡេណ្សក មានអ័ភ្រច្រើន ។ នៅពេលទី៤ ដែលព្យាយាមហោះចុះ យន្ដហោះបានវាយ ដើមឈើ និងបែកខ្ទច នៅក្នុងព្រៃ ។ យានចរទាំង៩៧នាក់ស្លាប់។
រដ្ឋភិបាលរបស់ប្រទេសច្រើន ផ្ញើសមានទុក្ខ សំរាប់ ប្រទេសប៉ូឡូញ សាយករដ្ឋមន្រ្ដី ហ៊ុន សែន ផ្ញើសមានទុក្ខ សំរាប់សាយករដ្ឋមន្រ្ដីប៉ូឡូញ។
សេចក្តីបញ្ជាក់
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសប៉ូឡូញ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆ្នាំ២០១០ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសរុស្ស៊ី
ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា
ភូមិ​វប្បធម៌​កម្ពុជា​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សៀមរាប​។ ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជាគឺ​ជា​កូន​ភូមិ​គំរូ​មួយ​ដែល​មាន​សំណង់​ ផ្ទះ និង អាគារ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ទំនាម​ទំលាប់​របស់​ប្រជាជន​ខ្មែរ និង ជីវភាព​របស់​ជនជាតិ​ទាំងអស់​។ កន្លែងនេះ​មាន​ទំហំ ២១០ ០០០ ម៉ែត្រការ៉េ​។​ ក្នុងភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា​មានភូមិ​ចំនួន​១២ ដែល​តំណាង​ឲ្យ​វប្បធម៌​ផ្សេង​ៗ​គ្នា និង ចរិតលក្ខណៈ​របស់​ជនជាតិ​១៩​។ ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​អាច​រីក​រាយ​ជាមួយ​នឹង​ការ​សំដែង​របាំអប្សរា និង របាំ​របស់​ជនជាតិ​ភាគតិច​នៅ​កម្ពុជា និង អាច​ទស្សនា​ការ​សំដែង​អំពី​ប្រពៃណី​រៀប​អាពាហ៌ពិពាហ៌​របស់​ជនជាតិ​ខ្មែរ​។ នៅតាម​ភូមិ​និមួយ​ៗ អ្នក​ទេសចរណ៍​អាច​មើលឃើញ​អំពី​ការបង្ហាញ​អំពី​របៀប​ឆ្លាក់លើថ្ម លើឈើ ដំគ្រឿង​ប្រាក់ និង ឆ្នៃត្បូង​។
ភូមិវប្បធម៌ជាកូនភូមិគម្រូមួយដែលមានសំណង់ផ្ទះ និង អគារប្រវត្តិសាស្រ្ដទំនៀមទម្លាប់របស់ប្រជាជនខ្មែរ និង ជីវភាពរបស់ជនជាតិទាំងអស់ ។ កន្លែងនេះមានទំហំ ២១០ ០០០ ម៉ែត្រការ៉ូ ស្ថិតក្នុងក្រុងសៀមរាប ។
​​​          មានភូមិចំនួន ១២ ដែលតំណាងឲ្យវប្បធម៌ផ្សេងគ្នា និង ចរិតលក្ខណៈរបស់ជនជាតិ ១៩ ។ ភ្ញៀវទេសចរអាចរីករាយជាមួយនឹងការសម្ដែងរបាំប្រពៃណីខ្មែរ និង របាំប្រពៃណីរបស់ជនជាតិភាគតិចក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និង អាចទស្សនាការសំដែងលើប្រពៃណីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ជនជាតិខ្មែរ ព្រមទាំងទស្សនីយភាពដែលសម្ដែងអំពី ប្រវត្តិសាស្រ្ដខ្មែរនាសម័យអង្គរ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ទៀតផង។ នៅតាមភូមិនីមួយៗ អ្នកទេសចរក៏អាចមើលឃើញការបង្ហាញពីរបៀបឆ្លាក់លើផ្ទាំងថ្ម លើឈើ ដំគ្រឿងប្រាក់ និង ឆ្នៃត្បួង ។
សង្កាត់បឹងត្របែក
និរុត្តិសាស្ត្រ
បើតាមរូបសព្ទយើងអាចដឹងបានថាទីតំបន់នោះមានឈ្មោះ បឹងមួយដែលឈ្មោះថាត្របែក បានសេចក្ដីបឹងដែលមានដើមត្របែក ដូច្នេះទីត្រង់ម្ដុំសង្កាត់នេះធ្លាប់មានឈ្មោះបឹងថា បឹងត្របែក ដូច្នេះសង្កាត់នេះក៏យកឈ្មោះតាមបឹងនេះទៅ។
ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា
នៅទីនោះក៏មានសារមន្ទីរក្រមួនដែលបង្ហាញពីរូបប្រវត្តិសាស្រ្ដផ្សេងៗ តាំងពីរបៀបសាងសង់ប្រាសាទអង្គរវត្ត ជីវភាពរស់នៅរបស់ជនជាតិខ្មែរនាសម័យចេនឡា និង រូបតំណាងឲ្យមនុស្សដែលមានចារក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ដផ្សេងៗទៀត ។ លើសពីនេះទៅទៀត នៅទីនោះមានរូបគម្រូ ១/២០ នៃផ្សារធំថ្មី ព្រះបរមរាជវាំង វត្តភ្នំ នៅភ្នំពេញ ភ្នំឧត្តុង្គ និង មានសំណង់គម្រូនៃខ្ទម និង ផ្ទះខ្មែរ, ផ្ទះជនជាតិ, វត្ត និង វិហារឥស្លាម ។ ដំណើរកម្សាន្ដនៅ ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា ជាដំណើរទេសចរណ៏ដែលមិនអាចបំភ្លេចបាន ។
សង្កាត់បឹងត្របែក
ប្រវត្តិតាមបែបរឿងនិទាន
ឯ​សម្ដេច​ព្រះបទុម ជា​មហា​ឧបរាជ​ទ្រង់​ជ្រាប​ព័ត៌មាន​ហើយ ក៏​មាន​ព្រះទ័យ​ត្រេកអរ​ពន់​ពេក ហើយ​ប្រឹក្សា​ជាមួយ​អុង​យួន​ថា​លើក​ទ័ព​ខ្មែរ​យួន​ទៅ​លុក​វាំង​ឧដុង្គឮជ័យ ហើយ​ចាប់​យក​សម្ដេច​ព្រះទាវ ជា​ព្រះវររាជ​មាតានៃ​ព្រះជ័យជេដ្ឋា និង​នាង​អាំ ជា​សាវឡឹក​ទៅ​នៅ​ឯ​បន្ទាយ​ជ្រោយចង្វា។
ព្រះជ័យជេដ្ឋា​គង់​នៅ​ឯ​វាំង​ទួលឪជ្រឹង ទ្រង់​ជ្រាប​ការណ៍​នេះ​ហើយ ទ្រង់​ព្រះកន្សែង​សោក​អាឡោះ​អាល័យ​ពី​ការ​និរាស​ពី​ព្រះវរមាតា ទើប​ព្រះអង្គ​រើ​ព្រះដំណាក់​ពី​ព្រះ​រាជវាំង​ទួលឪជ្រឹង ទៅ​គង់​នៅ​ឧដុង្គឮជ័យ​វិញ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​ប្រឹក្សា​ជាមួយ​សេនាបតី នាម៉ឺន​សព្វ​មុខ​មន្ត្រី​ឲ្យ​ប្រមូល​ទ័ព​ទៅ​ច្បាំង​ជាមួយ​ទ័ព​ខ្មែរ​យួន​ដែល ​នៅ​ជ្រោយចង្វា ដើម្បី​ដណ្ដើម​យក​ព្រះវរមាតា​មក​វិញ។ មន្ត្រី​ចាត់ការ​ប្រមូល​ទ័ព​បាន​គ្រប់​ចំនួន​ហើយ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ព្រះចិន្ដា​ថា ការ​លើក​ទ័ព​ទៅ​វាយ​យួន​ដែល​មាន​ព្រះ​វរមាតា​នៅ​ជាមួយ​ផង​នោះ​មិន​ស្រួល​ ទេ។ គិត​ដូច្នោះ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​កែ​ព្រះរាជ​មធ្យោបាយ​វិញ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប្រឹក្សា​ជាមួយ​ចៅ​ពញា​មន្ត្រី​សង្គ្រាមសួស ដើម្បី​ទៅ​យក​ព្រះរាជមាតា ។ ចៅពញា​មន្ត្រី​សង្គ្រាម​សួស​ថ្វាយ​ព្រះរាជ​យោបល់​ថា មាន​តែ​ប្អូន​ទូលបង្គំ​ឈ្មោះ​ពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក ទេ​ដែល​មាន​ថ្វីដៃ​អាច​ទៅ​យក​បាន។
ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា
មានភូមិចំនួន ១២ ដែលតំណាងឲ្យវប្បធម៌ផ្សេងគ្នា និង ចរិតលក្ខណៈរបស់ជនជាតិ ១៩ ។ ភ្ញៀវទេសចរអាចរីករាយជាមួយនឹងការសម្ដែងរបាំប្រពៃណីខ្មែរ និង របាំប្រពៃណីរបស់ជនជាតិភាគតិចក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និង អាចទស្សនាការសំដែងលើប្រពៃណីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ជនជាតិខ្មែរ ព្រមទាំងទស្សនីយភាពដែលសម្ដែងអំពី ប្រវត្តិសាស្រ្ដខ្មែរនាសម័យអង្គរ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ទៀតផង។ នៅតាមភូមិនីមួយៗ អ្នកទេសចរក៏អាចមើលឃើញការបង្ហាញពីរបៀបឆ្លាក់លើផ្ទាំងថ្ម លើឈើ ដំគ្រឿងប្រាក់ និង ឆ្នៃត្បួង ។
សង្កាត់បឹងត្របែក
ប្រវត្តិតាមបែបរឿងនិទាន
ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក​ទទួល​ព្រះរាជ​បញ្ជា​ហើយ ក៏​សន្យា​នឹង​ព្រះជ័យជេដ្ឋា​ថា តែ​៧​ថ្ងៃ​នឹង​ធ្វើ​ការ​នេះ​ឲ្យ​បាន​សម្រេច ហើយ​សូម​ឲ្យ​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​ទ័ព​នៅ​ចាំ​ទទួល​ផង។ ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក​សុំ​យក​ទាសា​ជំនិត​តែ​ម្នាក់​ឈ្មោះ គោ និង​សុនខ​មួយ​ឈ្មោះ អាស្រគំ ទៅ​ជាមួយ។
ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ដល់​ភ្នំពេញ​ហើយ ​ទៅ​ស៊ើប​ការណ៍​រហូត​ដល់​បាន​ព័ត៌មាន​ថា ទ័ព​ខ្មែរ​យួន​ទុក​សម្ដេច​ព្រះទាវ​ក្នុង​ទូក​នៅ​ឯ​ជ្រោយចង្វា។
ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា
របាំប្រពៃណីរបស់ជនជាតិភាគតិចក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និង អាចទស្សនាការសំដែងលើប្រពៃណីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ជនជាតិខ្មែរ ព្រមទាំងទស្សនីយភាពដែលសម្ដែងអំពី ប្រវត្តិសាស្រ្ដខ្មែរនាសម័យអង្គរ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ទៀតផង។ នៅតាមភូមិនីមួយៗ អ្នកទេសចរក៏អាចមើលឃើញការបង្ហាញពីរបៀបឆ្លាក់លើផ្ទាំងថ្ម លើឈើ ដំគ្រឿងប្រាក់ និង ឆ្នៃត្បួង ។
សង្កាត់បឹងត្របែក
ប្រវត្តិតាមបែបរឿងនិទាន
លុះ​ចប់​ការ​តាំង​អធិដ្ឋាន​ហើយ ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក នាំ​នាយ​គោ​ចេញ​ពី​ព្រះវិហារ ហើយ​ផ្ដាំ​ឲ្យ​អាស្រគំ​ឲ្យ​នៅ​ចាំ​មុខ​ព្រះវិហារ​នេះ។ អ្នក​ផ្សង​សំណាង​ទាំង​ពីរ​នាក់​ផ្លាស់​សម្លៀក​បំពាក់​រួច​ស្រេច​ហើយ ទើប​យក​កាំបិត​ស្នៀត​សៀត​នឹង​ចង្កេះ​ដើរ​រក​ឫស្សី​តោង​ហែល​ឆ្លង​ទៅ​ ជ្រោយចង្វា។ ចៅពញា​ភក្ដី​ឆ្លង​ដល់​ត្រើយ​ហើយ​ពួន​តាម​មាត់​ទឹក​តម្រង់​ទៅ​រក​ទូក​ យួន។ លូន​បណ្ដើរ​សេកមន្ត​គាថា​សណ្ដំ​ទ័ព​យួន​បណ្ដើរ ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក​បាន​ទៅ​ដល់​ទូក​ដែល​សម្ដេច​ព្រះទាវ​ទ្រង់​ ផ្ទំ។ លោក​បាន​ឃើញ​សម្ដេច​ព្រះទាវ​ហើយ ក៏​ចូល​ទៅ​ដាស់​ព្រះអង្គ ហើយ​ថ្វាយ​ចិញ្ចៀន​ព្រះទម្រង់​ដែល​ព្រះជ័យជេដ្ឋា​បាន​ផ្ញើ​ឲ្យ​យក​ទៅ​ថ្វាយ​ ព្រះមាតា។
សម្ដេច​ព្រះទាវ​ទត​ឃើញ​សេនា​ព្រះអង្គ​មាន​សេចក្ដី​ រំភើប​ជាទី​បំផុត។ ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក​តឿន​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​ចេញ​ពី​ទូក​យួន​ជា​ ប្រញាប់។ តែ​ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះរាជ​សាវនីយ​ទៅ​កាន់​ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ថា «ឲ្យ​ទៅ​យក​នាង​អាំ​ទៅ​ជាមួយ​ផង ព្រោះ​ធ្លាប់​កំសត់​កម្រ​ជាមួយ​ព្រះអង្គ»។
ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក នាំ​ព្រះទាវ និង​នាង​អាំ​ចេញ​ពី​ទូក​បាន​ហើយ​ដោយ​សារ​មន្ត​អាគម​គាថា​ដែល​សេក​បណ្ដំ​ទ័ព​ យួន មេឃ​ងងឹត​ឈឹង​រក​ទិស​ដៅ​មិន​ឃើញ ក៏​បញ្ជា​ឲ្យ​នាយ​គោ​ផ្ទៀង​ចាំ​ស្ដាប់​សំឡេង​អាស្រគំ​លូ។ ផ្ទៀង​ស្ដាប់​សំឡេង​ឆ្កែ​លូ​ជាក់​ច្បាស់​ហើយ ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក​នាំ​គ្នា​ហែល​ឆ្លង​មក​ត្រើយ​ភ្នំពេញ​វិញ។ លុះ​ដល់​ត្រើយ​ហើយ សម្ដេច​ព្រះទាវ​យាង​ទៅ​សម្រាក​ព្រះកាយ​បន្តិច​ក្នុង​វត្ត​ស្រកាលេញ ហើយ​បន្ត​ព្រះរាជ​ដំណើរ​ទៅ​ទៀត។ ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក​បញ្ជិះ​សម្ដេច​ព្រះ​ទាវ ហើយ​ឲ្យ​នាយ​គោ នាង​អាំ អាស្រគំ​ដើរ​ទៅ​មុខ​តម្រង់​ទៅ​ឧដុង្គឮជ័យ តែ​ពេល​នោះ​មេឃ​ងងឹត​ពេក ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ចេញ​ពី​វត្ត​ស្រកាលេញ​ទៅ​តាម​លំអាន​ផ្លូវ ទៅ​ដល់​បឹងត្របែក​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ មាន​ផ្លូវ​បែក​គ្នា នាយ​គោ​ងាក​មក​សួរ​ចៅហ្វាយ​នាយ​ថា តើ​ត្រូវ​ដើរ​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​ណា។ ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ហុក​ក៏​បញ្ជា​ឲ្យ​នាយ​គោ​បែរ​ទៅ​ខាង​ស្ដាំ កន្លែង​ដែល​មាន​ផ្លូវ​បែក​នេះ មាន​សភាព​ទំនាប​ជា​បឹង​ទើប​ហៅ​ថា «បឹង​ត្រង់​បែក»។ ពាក្យ​ថា «បឹង​ត្រង់​បែក» នេះ អ្នក​ស្រុក​និយាយ​រហ័ស​ក៏​ឮ​តែ «បឹងត្របែកៗ» ទៅ​វិញ ។ សម្ដី​នេះ​ក៏​ចេះ​តែ​ក្លាយ​ទៅៗ រហូត​ដល់​ទៅ​បាត់​ន័យ​ដើម​របស់​ពាក្យ​ទៅ​វិញ។
លុះ​ភ្លឺ​ឡើង ទៅ​ដល់​ស្ទឹង​ព្រែកត្នោត ចៅពញា​ភក្ដី​សង្គ្រាម​ដឹង​ថា​វង្វេង​ផ្លូវ ទើប​នាំ​គ្នា​បែរ​ទៅ​រក​ទិស​ទៅ​កាន់​ឧដុង្គឮជ័យ​វិញ។ បច្ចុប្បន្នក៏មានសាលាមួយឈ្មោះថាសាលាបឋមសិក្សាចៅពញាហុកដែរ ដែលសាលានេះស្ថិតនៅក្បែរផ្សារបឹងកេងកងសព្វថ្ងៃនេះ៕
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
កាលពីជំនាន់ប៉ុលពត សាលាបឹងត្របែកដែលស្ថិតក្នុងសង្កាត់នេះសព្វថ្ងៃធ្លាប់ជាគុកដែលពួកខ្មែរក្រហមធ្វើទារុណកម្ម និងសួរចម្លើយអ្នកទោស។
ខេត្តកំពត
ខេត្តកំពត គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានចម្ងាយ ១៤៨ គ.ម. ពីទីក្រុងភ្នំពេញ មានព្រំប្រទល់ខាងជើងទល់នឹងស្រុកបរសេដ្ឋ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខាងកើតជាប់នឹងស្រុកត្រាំកក់ និង ស្រុកគីរីវង់ ខេត្តតាកែវ ខាងត្បូងជាប់នឹងឈូងសមុទ្រ ខាងលិចជាប់នឹងស្រុកកំពង់សិលា និងស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ ដូចគ្នាដែរ ខ្សែឆ្នេរដ៏វែងស្ថិតនៅលើឈូងសមុទ្រថៃទៅខាងត្បូង ខេត្តកំពតមានទីក្រុងឈ្មោះក្រុងកំពត។ កំពតមានប្រជាជន ៦២៧ ៨៨៤ នាក់ និងប្រកបដោយស្រុកនិងក្រុងចំនួនប្រាំបីដែលបានចែកទៅជាឃុំ-សង្កាត់ ៩២ ជាមួយនិងភូមិសរុប ៤៧៧ ភូមិ។ ខេត្ត​កំពត​មាន​សំណង់​ប្រវត្តិសាស្រ្តជាច្រើន​ដូចជា ​ផ្ទះ ផ្សារ​លក់​ទំនិញ រោងភាពយន្ត​ សាលារៀន​ ផ្លូវគមនាគមន៏ មន្ទីរពេទ្យជាដើម​ សុទ្ធ​សឹង​​ជា​ភស្ដុតាង]បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​របស់​ពួក​បារាំង​ទៅ​លើ​ទឹក​ដី​ខ្មែរខេត្ត​កំពតមួយ​នេះ​។​ហើយក៏មានភ្នំបូកគោដែលជាទីចាប់អារម្មណ៍របស់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិគ្រប់ៗរូបផងដែរ។ នៅលើនោះក៏មានកាស៊ីណូ និង មាន កន្លែងកម្សាន្តជាច្រើនដូចជា៖ វាលស្រែមួយរយ ទឹកធ្លាក់អាចមើលទេសភាព មកខាងក្រោមយ៉ាងស្រស់ស្អាត អាចចាប់ពពកបាន។-ល-។ ស្រុកទូកមាសបានតាំងទីនៅខេត្តកំពត។ទេសភាពនៃព្រែកកំពត មើលពីក្រុងកំពត ក្បែរសាលាខេត្ត ចំពីមុខភ្នំបូកគោ។ ខេត្ដតាកែវ បានចូលដែនរដ្ឋបាលខេត្ដកំពត នៅត្រង់ស្រុកជុំគី ត្រង់ចំនុចវត្ដពុទ្ធគីរី រហូតដល់ រមណីយដ្ឋានកំពូលពេជ្រ។
សង្កាត់បឹងត្របែក
ស្ថាប័នរដ្ឋ
ក្រសួងរៀបចំដែនដីនិងនគរូបនីយកម្ម
ខេត្តកំពត
=រដ្ឋបាល​ខេត្ត=
សង្កាត់បឹងត្របែក
ស្ថាប័នរដ្ឋ
ក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន ​និងយុវនីតិសម្បទា
ខេត្តកំពត
ខេត្តកំពត ត្រូវបានចែកចេញជាក្រុង​ចំនួន ​២ និង​ស្រុកចំនួន​ ៨
សង្កាត់បឹងត្របែក
ផ្សារ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្កាត់នៃខណ្ឌចំការមន
ខេត្តកំពត
= មន្រ្ដី នគរបាល នគរបាលចរាចរណ៍ និង កងរាជអាវុធហត្ថ =
នរគបាល
?
នរគបាលចរាចរណ៍
?
កងរាជអាវុធហត្ថ
?
អំពីឈ្មោះ
​ហើយ​​នៅ​ខាង​លើ​ដៃ​ព្រែក​កំពតបន្តិច​ ​ដែល​ជា​ទីប្រជុំ​ជន​ចិន​រស់​នៅ ហៅ​ភូមិ​ព្រៃ​ស្តុក​(ម្តុំ​អណ្ដូង​ខ្មែរ​) ​យ៉ាង​ក៏ដោយ​ ​​ពាក្យ​ថា គុម្ពត និង​កំពោត គេ​ពុំ​ដែល​យល់​ស្រប​ទៅ​លើ​ដើម​កំណើត និង​​ ឫសគល់​នៃ​ពាក្យ​នេះ​​ឡើយ​។
​ក្នុង​នោះ ​តាម​សម្ដី​អ្នក​ខ្លះ​តំណាល​ថា មាន​ស្ត្រី​អ្នក​មាន​ធនធាន​ចតុស្តម្ភ​ម្នាក់​ឈ្មោះ ​នាង ​ពត ដែល​បាន​រស់នៅ​ទី​នោះ​ជា​អ្នក​មាន​ឥទ្ធិពល និង​ទទួល​ការ​លើក​តម្កើង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​អ្នក​ស្រុក​ភូមិ​ផង​របង​ជាមួយ​ ដោយ​សារ​ភោគ​ទ្រព្យ​មហាសាល​របស់​នាង​ ហើយ​​អ្នក​ស្រុក​បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​គ្នា​មក​រស់នៅ​ជុំវិញ​ស្ត្រី​នោះ ​តាម​បែប​សាជីវកម្ម គឺ​របៀប​ជា​ក្រុម​មួយ។
​តំណ​ក្រោយ​មក ពាក្យ​ថា​ "ក្រុម" ​នេះ​ក្លាយ​មក​ជា​ពាក្យ​ "កុម"​ ​ដូច​នេះ​នៅ​ជាប់​ភូមិឋាន​នៃ​ក្រុម​របស់​នាង​ ​ពត មាន​ឈ្មោះ​ជា​បន្តបន្ទាប់​ថា ក្រុម​នាង​ពត រួច​ក្រុម​ពត។
បន្ទាប់​មក​ទៀត មហេសី​ដែល​មាន​នាម​ថា អ្នក​ម្នាង ​ពត មាន​ជំងឺ​រួច​ក៏​ស្លាប់​នៅ​ទី​នោះ ​ ក្រោយ​មក ​ ដើម្បី​ជា​អនុស្សាវរីយ៍​យូរ​លង់​ត​ទៅ ចំពោះ​ស្ត្រី​ដែល​ព្រះអង្គ​សព្វព្រះទ័យ​ជាង​គេ​ ជា​ពិសេស​ព្រះអង្គ​ក៏​ប្រទាន​ឈ្មោះ​កន្លែង​នោះ​ថា កំពត​។
លើស​ពី​នេះ ​ពាក្យ ​កំពត​ ក៏​នៅ​មាន​ការ​ពន្យល់​ពី​របៀប​ផ្សេង​​គ្នា​ទៀត​ផង​ដែរ​​ ៖
ទី​​២ នៅ​ខាង​ត្បូង​បឹង​កំពត គេ​បាន​ប្រទះ​ឃើញ​សិលា​ចារឹក​មួយ​ផ្ទាំង​ទៀត ដែល​មាន​ទំហំ​ធំ ​ហើយ​មាន​សណ្ឋាន​រូប​រាង​ដូច​ត្រី​ក្រពត ស្ថិត​ក្នុង​ព្រៃ​គុម្ពោត​មួយ​។ ប៉ុន្តែ​ទី​កន្លែង​នោះ ​នៅ​ជ្រៅ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​វាល​ភក់ ព្រម​ទាំង​ទឹក​ជំនន់​លិច​ពិបាក​ចូល​ទៅ​ដល់ ។ ដូច​នេះ​តំណ​ត​ក្រោយ​មក​ពាក្យ​ក្រពត​ ក៏​ក្លាយ​ទៅ​ជា​កំពត​។
ដោយ​យើង​មាន​ទំនោរ​ទៅ​លើ​មតិ​មួយ​ ​នៃ​ការ​បកស្រាយ​ទាំង​ពីរ​ចុង​ក្រោយ ​ដែល​សម​ស្រប​អាច​ទទួល​យក​ពី​បណ្ដា​ជន​អ្នក​ចេះ​ដឹង ​ដែល​រស់នៅ​លើ​ទឹក​ដី​នោះ​ពី​យូរ​លង់​ណាស់​មក​ហើយ​។
ជា​ចុង​ក្រោយ​គេ​បាន​ពន្យល់​មួយ​បែប​ផ្សេង​ទៀត តែ​មិន​សូវ​ជា​ពិតប្រាកដ​ប៉ុន្មាន​ទេ គឺ​ពាក្យ​កំពត​ បាន​ចេញ​ពី​ពាក្យ​ថា កម្ពុជា ដែល​មាន​សំឡេង "កំ​ៗ" ដូច​គ្នា​ ដែល​ជា​ឈ្មោះ​ពី​ដើម​មក​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ ការ​បង្ហាញ​ពន្យល់​បែប​សាមញ្ញ​នូវ​ពាក្យ "កំ​ៗ" ខាង​លើ​នេះ ក៏​គេ​មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន​ដែរ​​ដោយ​ហេតុ​​ផល​ថា៖​
​ទី​​១ ​តាម​ឯកសារ​របស់​លោក ឌឿ វ៉ាន់ បាន​សរសេរ​ជូន​មក​ក្រុម​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​១៩៥៣​ថា ក្រុង​កំពត ពី​ដើម​ដុះ​សុទ្ធ​តែ​កូន​ស្មាច់​ កូន​ផ្អាវ​នៅ​តាម​មាត់​សមុទ្រ ​ដែល​សម្រាប់​ឲ្យ​អ្នក​ជំនួញ​ចត​ទូក និង​សំពៅ ។ ត​ក្រោយ​មក​ទៀត មាន​ចិន យួន ចាម ខ្មែរ​ទៅ​សង់​ខ្ទម​នៅ​ជា ​កំប៉ូត​ៗ​ទទឹង​ថ្ងៃ​នៅ​តាម​បណ្ដោយ​មាត់​ព្រែក​កំពង់​បាយ ភ្ជាប់​ទៅ​កោះ​ធំ ​ដើម្បី​រកស៊ី​លក់​ដូរ​។
ក្រោយ​មក ​អ្នក​ដំណើរ​ឲ្យ​​ឈ្មោះ​ទី​នោះ​ថា "ផ្សារ​កំប៉ូត" ឬ​ភូមិ​កំប៉ូត ថា "ផ្សារ​កំពង់​បាយ" ។ ​នាម​បញ្ញត្តិ​ទាំង​ពីរ​នោះ​ប្រើ​ច្របូកច្របល់​គ្នា ខ្លះ​ហៅ​ថា ផ្សារ​កំប៉ូត ខ្លះ​ទៀត​ហៅ​ថា ផ្សារ​កំពង់​បាយ​ តែ​សព្វ​ថ្ងៃ​គេ​ហៅ​ថា ខេត្ត​កំពត​។
​រីឯ​​ចំណុច​​ទី​២​​ ​តាម​លោក​ម៉ាដ្រូល (Madrolle) បាន​និយាយ​ថា​ ទីប្រជុំ​ជន​នៅ​តាម​ឆ្នេរ​សមុទ្រ ​មាន​ដុះ​សុទ្ធ​តែ​ដើម​ផ្អាវ តែ​កន្លែង​ដែល​ឈ្មោះ​ថា កំពត សព្វ​ថ្ងៃ​ហៅ​ថា​កំពង់​បាយ​។
លោក​ទាំង​ពីរ​ថា កំពង់​បាយ​ដូច​គ្នា ខុស​ត្រង់​លោក ឌឿ វ៉ាន់ ថា​ផ្សារ​កំប៉ូត ​រី​ឯ​លោក​ ម៉ាដ្រូល បាន​អះអាង​ថា កំពត ប្រហែល​មក​ពី​ពាក្យ​កម្ពុជា គេ​អាច​សរសេរ​ទៅ​ជា​កម្ពុជា​រដ្ឋ​ ដល់​គេ​កាត់​រដ្ឋ​ចេញ​ទៅ​នៅ​សល់​តែ​កម្ពុជា​។
នៅ​ពេល​ដែល​ក្រុង​កំពត កំពុង​កកើត​​មាន​ឈ្មួញ​ជន​ជាតិ​សៀម​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​សមុទ្រ ​មក​ឈប់​អាស្រ័យ​បាយ​នៅ​ត្រង់​កន្លែង​នោះ ​ហើយ​ដោយ​​​​ភាសា​សៀម ពាក្យ​ថា កម្ពុជា អាន​ថា "កម្ពុត" ដល់​ យូរ​ៗ​ទៅ​ដោយ​ធ្វេស​ប្រហែស​បាត់​ស្រៈ​អ៊ុ ( ុ) នៅ​សល់​តែ "កំពត"។
អតីតភាពរបស់ខេត្ត
right|thumb|200px|ទេសភាពនៃ[[ព្រែកកំពត មើលពីក្រុងកំពត ក្បែរសាលាខេត្ត ចំពីមុខភ្នំបូកគោទឹកឈូ]] យើងបានដឹងពីប្រវត្តិខេត្តកំពតនៅតិចតួចណាស់ ដោយសារខ្វះឯកសារស្រាវជ្រាវ។ អ្វីដែលយើងនឹង លើកយកមកបរិយាយពីអតីតកាលខេត្តកំពត មានច្រើននិយាយពីម្រេច អំបិល និងរមណីយដ្ឋាន នានាដែលបង្កើតឡើងកាលពីសម័យអាណាព្យាបាលតែប៉ុណ្ណោះ។ ជីវតាក្វាន់ ធ្លាប់បានពណ៌នាអំពី ការផលិតម្រេចនៅដើមសតវត្សទី១៣ ប៉ុន្តែការផលិតម្រេចពិត ប្រាកដគឺចាប់ផ្តើមពីសង្រ្គាមអាឆេ (Aceh War) នៅឥណ្ឌូណេស៊ីចន្លោះឆ្នាំ ១៨៧៣-១៩០៨។ ស្តេចស៊ុលតង់នៅអាឆេ បានដុតកម្ទេចចោលចម្ការម្រេចនៅឆ្នាំ ១៨៧៣-១៨៧៤ ដោយសារខ្លួនមិនចង់ឲ្យពួកហូឡង់កាន់កាប់លើចម្ការម្រេច ដ៏ស្តុកស្តម្ភឡើយ។ ហេតុដូចនេះហើយទើប ការផលិតម្រេចមួយផ្នែក បានត្រូវបង្វែរមកធ្វើនៅខេត្តកំពតជំនួសវិញ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០ ក្នុងសៀវភៅឈ្មោះ “Un Empire francaise, L’Indochine” ក្រោមការដឹកនាំដោយលោក ម៉ាស្ប៉េរ៉ូ (G.Maspero) បានសរសេរថា ម្រេចគឺជាផលិតផលនាំចេញ សំខាន់បំផុតរបស់ពួកអាណានិគម។ ម្រេចស្ទើរតែទាំងអស់ ត្រូវបានគេនាំយកទៅប្រើប្រាស់ នៅប្រទេសបារាំងគឺ ២ ១០០ តោន ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧, ២ ៦០០ តោន ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៨ ចេញពីដែនដីឥណ្ឌូចិន រហូតដល់ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩២៨ មានច្បាប់ចែងពីការនាំចេញម្រេចដោយគ្មានដែនកំណត់ ចេញពីប្រទេស អាណានិគម។ right|thumb|២00px|នេះគឺជាអាជីវករនៅក្នុងផ្សារសាមគ្គី ខេត្តកំពត ដែនដីអាណានិគម របស់បារាំងអាចនាំចេញ លើសពី ៣ ពាន់តោនជាមធ្យមក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំ ហើយនាំចេញបាន ៤ ២៣៥ តោនក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧។ ផលិតកម្មម្រេច ស្ទើរតែបាត់ស្រមោលនៅក្នុង ដែនដីកូសាំងស៊ីន នៅពេលដែលចម្ការម្រេចធ្លាក់ទៅក្នុងដៃអ្នកដាំម្រេចខេត្តហៃណាន ប្រទេសចិន ដែលនៅក្នុងខេត្តហៃទៀន ប៉ុន្តែការផលិតនៅមាន ភាពនឹងនរនៅកម្ពុជា។ ម្រេច គឺតែងតែដើរតួសំខាន់ ក្នុងឧស្សាហកម្មខេត្តកំពត។ រសជាតិប្រហើរ និងម្សៅ ម្រេច (ម្រេចម៉ត់) បានធ្វើឲ្យម្រេចកំពត ក្លាយជាម្រេច ពិសេសបំផុតនៅលើពិភពលោក ជាស្តេចនៃគ្រឿងទេស ដែលគ្មានគូប្រជែងប្រចាំផ្ទះបាយ របស់ចុងភៅបារាំង។ ជាអកុសលដោយសារតែ ព្រឹត្តិការណ៍អាក្រក់មួយ ចំនួនបានកើតឡើងនៅកម្ពុជា បានបំផ្លិចបំផ្លាញនូវ វិសាលភាពនៃផលិតកម្មរបស់កម្ពុជា។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធត្រូវបានកម្ទេច ឧបករណ៍ និងគ្រឿងយន្ត ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល កម្រិតអក្ខរភាពបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក។ សព្វថ្ងៃ ប្រជាជនប្រមាណ ៣៥% រស់នៅក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ។
កសិកម្ម
ស្រូវ​គឺ​ជា​ទិន្នផល​កសិកម្ម​ចម្បង​សម្រាប់​ខេត្តកំពត។ ដី​ប្រហែល​ ១២៥ ០០០ ហិកតា ត្រូវ​បាន​រក្សា​ទុក​សម្រាប់​ដាំស្រូវ​ដោយ​មានទិន្នផលជា​មធ្យម​ខ្ពស់​ចំនួន​ ២,៦​ តោន​ក្នុង​មួយ​ហិកតា​នៅ​រដូវ​វស្សា​ និង ៣,៣ តោន ក្នុងមួយហិកតា នៅរដូវប្រាំង។ ផ្លែឈើក៏ជាដំណាំសំខាន់នៅក្នុងខេត្តកំពតផងដែរ។ ជាពិសេសទុរេន (ប្រហែល ៧០ ៥០០ ដើម) ស្វាយ (៥៩ ៣០០ ដើម ) និងដូង (៨៧៧ ០០០ ដើម)។ ខេត្តកំពតមានឈ្មោះ ល្បីល្បាញខាងដំណាំម្រេច។ ម្រេចកំពតទទួលបានពានរង្វាន់ជាអន្តរជាតិ ហើយទទួលបានឋានៈ សុចនាករផ្នែកភូមិសាស្រ្តដែលជួយដាក់យីហោផលិតផលនិងខេត្តរបស់យើង។ បច្ចុប្បន្ននេះ ម្រេចខ្មៅ កំពត ត្រូវបានគេប្រទះឃើញប្រើប្រាស់នៅតាមភោជនីយដ្ឋានធំៗនៅអឺរ៉ុប។ ចម្ការម្រេចនៅខេត្តកំពត ផ្តល់ទិន្នផលរហូតដល់ ៦,៥ តោនក្នុងមួយហិកតា។ បន្លែត្រូវបានដាំនៅលើផ្ទៃដីប្រហែល ៦៦ ហិកតា ហើយផ្គត់ផ្គង់ដល់រាជធានីភ្នំពេញ។ ការនេសាទ និងការដាំសារាយសមុទ្រក៏មានសារៈសំខាន់ចំពោះ សេដ្ឋកិច្ចខេត្តផងដែរ។ ខេត្តកំពតតំណាង អោយជាង ១០ % នៃការចិញ្ចឹមបក្សីសរុបរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ដំណាំស្រូវ
right|thumb|200px|[[ក្រុងកំពត]] តារាងខាងលើនេះ គឺជាទិន្នន័យស្តីពីការប្រមូលផលស្រូវប្រចាំខេត្តកំពតចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៦ ដល់ ២០០៨។ តាមតារាងខាងលើបង្ហាញឲ្យឃើញថា ការប្រមូលផលស្រូវវស្សា មានបរិមាណច្រើនលើសលប់ជាងស្រូវប្រាំង និងស្រូវនៅតាមតំបន់ខ្ពង់រាប។ គេអាចប្រមូលផលស្រូវវស្សាបានជាង ២ សែនតោន ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ ខ្ពស់ជាង ១៩០ ដងលើស្រូវប្រាំង។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០០៨ ទិន្នផលស្រូវវស្សាទទួលបានជាង ២ សែន ២ ម៉ឺនតោន។ បើពិនិត្យឲ្យជាក់លាក់ទៅលើទិន្នន័យនៃការប្រមូលផលស្រូវវស្សា យើងឃើញថា ផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផល បានធ្លាក់ចុះពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺពី ១៧ សែនហិចតា មកនៅត្រឹមតែ ១១ សែនហិចតា។ ផ្ទុយទៅវិញ ទាំងផ្ទៃដីប្រមួលផលស្រូវជាក់លាក់ ទិន្នផលស្រូវសរុបបានកើនឡើងឥតឈប់ឈរ។ ពីរឆ្នាំចុងក្រោយ ការប្រមូលផលប្រព្រឹត្តិទៅបានស្ទើរតែគ្រប់ផ្ទៃដី ដោយទទួលបានទិន្នផល ១០០% ហើយជាមធ្យម ស្រែមួយហិចតា ប្រមូលផលបាន ២ តោន។ ឯតំបន់ខ្ពង់រាបវិញ ក៏មិនអន់ដែរ ផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផលបានកើន ឡើងទ្វេដងក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ បើធៀបទៅនឹងឆ្នាំ ២០០៦ ដោយក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ គេអាចប្រមូលផលស្រូវបាន ២ តោន ក្នុងមួយហិចតា។ សរុបទៅ ការប្រមូលផលស្រូវ ហាក់ដូចជាធ្លាក់ចុះបន្តិចក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ ដែលអាច បណ្តាលមកពីការយឺតយ៉ាវនៃរបបទឹកភ្លៀង សត្វមមាចត្នោត និងកត្តាអាកាសធាតុមួយចំនួនទៀត។
ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ស្រូវ ៩៧% ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១០៨ ៩៣២ ហិចតា ទទួលបានរបបទឹកភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់ ដោយ ៣% ទៀត (៣ ៨៩៦ ហិចតា) ទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ទឹកពីប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ក្នុងនោះទឹកប្រឡាយ និងទំនប់អាចស្រោចស្រប់លើវាលស្រែចំនួន ៣ ០១៥ ហិចតា ស្ទឹង បឹងបួរធម្មជាតិ អាចស្រោចស្រប់បាន ៧៦៤ ហិចតា ហើយ ៩០ ហិចតា បានមកពីស្រះជីក។ ស្រុកចំនួនបួន ដែលទទួលបានទឹកសម្រាប់បង្កបង្កើនផលមាន ស្រុកកំពត ស្រុកដងទង់ ស្រុកបន្ទាយមាស និងស្រុកអង្គរជ័យ ក្នុងនោះប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជាជាង ៧ ពាន់គ្រួសារអាចប្រើប្រាស់ទឹកទាំងនោះបាន។ ដោយមូលហេតុនៃចំនួនប្រជាជនកើនឡើង និងការអភិវឌ្ឍ ឧស្សាហកម្ម ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៦៦ ០០០ គ្រួសារមានកាន់កាប់ផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផលតិចជាង ១ ហិចតា ហើយ ៤ ២០៨ គ្រួសារទៀត គ្មានផ្ទៃដីសម្រាប់បង្កបង្កើនផលផ្ទាល់ខ្លួន។
ដំណាំម្រេច
ម្រេចកំពត បានទទួលឋានៈជាសុចនាករភូមិសាស្រ្ត ពីរាជរដ្ឋាភិបាល កម្ពុជា និងពីសហភាពអឺរ៉ុប មានន័យថារាល់ម្រេចទាំងអស់ដែលដាក់យីហោថា “ម្រេចកំពត” ត្រូវតែដាំ និងប្រមូលផល នៅខេត្តកំពតតែមួយគត់ ដោយគ្មានប្រទេសណាមួយអាចយកឈ្មោះម្រេចកំពតមក ប្រើប្រាស់ សម្រាប់អាជីវកម្មដោយគ្មានអនុញ្ញាតបានឡើយ។ ម្រេចកំពត ដូចជា ម្រេចខ្មៅ ម្រេចខ្ចី និងម្រេចស។ ក្រុងកំពត សណ្តូកតាមដងស្ទឹង នៅក្បែរឆ្នេរសមុទ្រប៉ែកនិរតីនៃប្រទេសកម្ពុជា។ តំបន់នេះ ត្រូវ បានគេទទួលស្គាល់ជា កន្លែងដាំម្រេចដ៏ល្អបំផុត គឺចាប់តាំងពីរបបខ្មែរក្រហមមកម្ល៉េះ។ ក្រុមចុងភៅប៉ារីស បានប្រកាសថា ម្រេចកំពត ជាម្រេចដែលល្អបំផុតនៅលើពិភពលោក។ កន្លងមកនេះ ម្រេចកំពត បានចរាចរម្តងទៀតនៅលើទីផ្សារអឺរ៉ុប ដោយទទួលបានការគាំទ្រ និងប្រើប្រាស់ជាច្រើនតាម បណ្តាភោជនីយដ្ឋានធំៗ ហើយក៏ទទួលបានឋានៈជាសុចនាករភូមិសាស្រ្តពីសហភាពអឺរ៉ុប។ ម្រេច គឺជា គ្រឿងទេសលេខមួយនៅលើពិភពលោក ជាមួយនឹងការផ្គត់ផ្គង់ជាង ៥ សែនតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ សព្វថ្ងៃនេះ វៀតណាម ជាអ្នកផលិតម្រេចធំបំផុត(១០០ ០០០ តោន) តាមពីក្រោយដោយប្រទេសឥណ្ឌា ឥណ្ឌូណេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី។ គេប៉ាន់ស្មានថា ខេត្តកំពតអាចមានសក្តានុពលផលិតបាន ២០០ តោន នៅលើដីទំហំ ២០ ហិចតា។ ដោយសារតែកង្វះខាតនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការគ្រប់គ្រងនៅទន់ខ្សោយរបស់កសិករ ធ្វើឲ្យការផលិតមានតម្លៃថ្លៃ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រទេសជិតខាង។ ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការផ្វាមលិង កសិករនៅកំពង់ត្រាច បានចាប់ផ្តើមផលិតម្រេចសាជាថ្មី ដើម្បីនាំម្រេចកំពតចូលទៅកាន់ទីផ្សារម្តងទៀត។ ម្រេចមានតម្លៃទាបជាង ០,៧៦ យូរ៉ូ ក្នុងមួយគីឡូ។
ផលិតផលកសិកម្មផ្សេងៗ
ក្រៅពីម្រេច និងស្រូវ ខេត្តកំពត សំបូរទៅដោយដំណាំល្អៗ និងប្លែកៗ ដូចជា ទុរេន សាវម៉ាវ ដូង សណ្តែកសៀង សណ្តែកដី ពោត និងប៉េងប៉ោះជាដើម។ យើងទាំងអស់គ្នា ច្បាស់ជាបានស្គាល់ហើយនូវរសជាតិទុរេនកំពត។ ទុរេនកំពត ត្រូវបានគេដាំដុះនៅតំបន់ខ្ពង់រាប ជាពិសេសនៅតំបន់ទឹកឈូ។ ប្រជាជនខេត្តកំពត ក៏ប្រសប់ណាស់ដែរ ក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វសម្រាប់បម្រើវិស័យកសិកម្ម និងសម្រាប់ផលិតផលនៅលើទីផ្សានេះដែរ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ មានគ្រួសារសរុប ១ ៤១៣ ចិញ្ចឹមត្រីដោយក្នុងនោះអ្នកស្រុកដងទង់ជាអ្នកចិញ្ចឹមច្រើនជាងគេ។ ប្រជាជនជាងពាក់កណ្តាល ៨ ម៉ឺនគ្រួសារចិញ្ចឹម[[ជ្រូក ជាង ១ សែនគ្រួសារចិញ្ចឹមមាន់ ៤៥ ០០០ គ្រួសារចិញ្ចឹមទា ១០៣ គ្រួសារចិញ្ចឹមពពែ និង ៩៣៤ គ្រួសារចិញ្ចឹមសេះ។ ជាមធ្យមគ្រួសារនីមួយៗមានគោឬក្របីសម្រាប់ជំនួយ កសិកម្មចំនួន ២,៥ ក្បាល។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ គេប្រមូលផលពោតបាន ៣ ៤០០ តោន សណ្តែកដីបាន ៤៥៨ តោន ដំឡូងមី ៩៤៥ តោន និងប៉េងប៉ោះ ៩៥២ តោន។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ខេត្តកំពតបាននាំចេញដូងយ៉ាងច្រើន ជាពិសេសមកកាន់ ទីក្រុងភ្នំពេញដោយសារទីនោះសំបូរដើមដូង ជាពិសេសដូងតុកកែ ដែលយើងស្គាល់គ្រប់ៗគ្នា។
ផ្លូវគមនាគមន៍
] ខេត្តកំពតភ្ជាប់ដោយផ្លូវជាតិសរុបចំនួន ៤ ដែលមានប្រវែងប្រហែល ២២៦ គីឡូម៉ែត្រ (ប្រហែល ៥% នៃផ្លូវជាតិសរុបនៃប្រទេសកម្ពុជា)។ ផ្លូវទៅកាន់ខេត្តព្រះសីហនុគឺជាផ្នែកនៃប្រព័ន្ធផ្លូវអាស៊ាន។ ការដឹក ជញ្ជូនធំៗជាច្រើនប្រើប្រាស់ផ្លូវនេះ (ឧទាហរណ៍ ការដឹកជញ្ជូនទៅកាន់រោងចក្រស៊ីម៉ង់ត៍ក្នុងស្រុក)។ ផ្លូវទៅកាន់ភ្នំបូកគោ កំពុងត្រូវបានជួសជុលកែលំអ ដែលនិងជួយជំរុញយ៉ាងខ្លំាងបំផុតសម្រាប់វិស័យ ទេសចរណ៍។ សភាពផ្លូវថ្នល់ ត្រូវបានកែលំអគួរអោយកត់សំគាល់ នៅក្នុងរយៈពេល ប៉ុន្មានឆ្នាំនីមួយៗ នេះហើយអាជីវកម្មក្នុងស្រុកបានរាយការណ៍ថាបានកាត់បន្ថយពេលវេលា និងតម្លៃក្នុងការដឹកជញ្ជូន រហូតដល់ ៥០ %។ ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសវៀតណាម ត្រូវបានគាំទ្រដោយច្រកព្រំដែនពីរ (ច្រកអន្តរជាតិមួយ និងច្រកតំបន់មួយ)។ ផ្លូវជាតិលេខ៣១ តភា្ជប់ពីខេត្តកំពតទៅកាន់ព្រំដែន វៀតណាមនៅ តុងហុង និង ព្រែកចាក ដែលមានរយៈ ប្រហែល ១ ម៉ោងពីទីរួមខេត្តកំពត។ នៅរយៈពេល ឆាប់ៗខាងមុខនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលនឹងវិនិយោគប្រាក់ប្រហែល ៣០ លានដុល្លារអាមេរិចទៅលើការជួសជុល កែលំអផ្លូវថ្នល់ជាពិសេសពង្រីកផ្លូវជាតិលេខ៣ និងផ្លូវសំខាន់ៗផ្សេងទៀត ដូចជាផ្លូវទៅកាន់ ប្រទេសវៀតណាម និងចំណុចភ្ជាប់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗក្នុងមូលដ្ឋាន។ រាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជណាចក្រកម្ពុជា បានចាប់ផ្ដើមការងារជួសជុលកែលំអ ខ្សែផ្លូវរថភ្លើងពីរាជធានីភ្នំពេញ ទៅកាន់ខេត្តព្រះសីហនុ ដែលឆ្លងកាត់ខេត្តកំពត។ ផ្លូវមួយខ្សែនេះនិងកែលំអដឹកជញ្ជូន និងពាណិជ្ជកម្មអោយកាន់តែប្រសើរឡើង។ ខេត្តកំពតផ្គត់ផ្គង់ទឹកដោយស្ទឹងកំពត ដែលហូរពីភ្នំប៉ែកខាងលិច ទៅកាន់តំបន់ឆ្នេរជិតៗ នោះដែលមានសភាពល្អប្រសើរបំផុតសម្រាប់ការធ្វើដំណើរ និងការដឹកជញ្ជូន។ ស្ទឹងនេះ គឺជាកត្តាគន្លឹះ នៃអត្តសញ្ញាណខេត្ត ហើយក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយ ត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់អាជ្ញាបណ្ណអោយបូមដីធ្វើអោយទន្លេមានជម្រៅជ្រៅ ដើម្បីអោយកប៉ាល់ធំៗអាចដឹកកុងទីន័រ និងទំនិញធំៗ ឆ្ពោះទៅកាន់កំពង់ផែខេត្តព្រះសីហនុ។ លើសពីនេះទៅទៀតកំពង់ផែដ៏ធំមួយ ដែលត្រូវនឹងគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុនកំពង់ផែខេត្តកំពតកំពុងត្រូវបានកសាងរួមជាមួយនិង តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់ការវិនិយោគទុនខាងពាណិជ្ជកម្ម។
ទេសចរណ៍
"“ខេត្តកំពតបានក្លាយជាទីតាំងដ៏ល្បីល្បាញយ៉ាងឆាប់រហ័ស សម្រាប់អ្នកទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ។ មានចំណុចទាក់ទាញ និងគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ជាច្រើនសម្រាប់បំពេញចិត្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ទាំងឡាយ។ ទីនោះ គឺជាកូនទីក្រុងតាមមាត់ទន្លេមួយដោយច្នៃម៉ូដឡើងតាមបែបស្ថាបត្យកម្មបារាំង ជាមួយនិងរបាំង ភ្នំខែមជ័យនៅពីក្រោយ គឺជាទេសភាពមួយនិងកម្ររកបាន។ខេត្តមួយនៃប្រទេសកម្ពុជាដែលល្បី ល្បាញបំផុត សូមអរគុណដល់ការរួមបញ្ចូលគ្នាដ៏គួរឲ្យកោតសរសើរនៃអតីតទីក្រុងអាណានិគម ដែល ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល បោះបង់ចោលនូវទេសភាពដ៏គួរឲ្យទាក់ទាញ ហើយនិងភាពងាយស្រួលក្នុង ការធ្វើដំណើរជុំវិញទីក្រុង... ទីក្រុងដែលមានទន្លេលំហែកាយជាមួយនិងការរៀបចំដ៏គួរឲ្យស្ញប់ស្ញែង និងទីតាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវទៅលើគុហា និងអារាមទាំងឡាយ។” The Lonely Planet"
Fishing Boats on the Kampot River - 2012.JPG]
វិស័យអប់រំ
សព្វថ្ងៃ ខេត្តកំពតមានសិស្សានុសិស្សជាង ១៥០ ០០០នាក់ កំពុងតែសិក្សានៅសាលាបឋមសិក្សាចំនួន ២៩៨ និង ៧៩ វិទ្យាល័យផ្សេងទៀត។ ស្ថិតនៅ ២៦,៥% នៃប្រជាជនសរុប ខេត្តកំពតទទួលបានការចុះឈ្មោះចូល រៀនច្រើនជាងគេនៅទូទាំងប្រទេស។ សាកលវិទ្យាល័យបី ត្រូវបានបើកឲ្យដំណើរការនៅខេត្តកំពត រួមជាមួយនឹងមហាវិទ្យាល័យគរុកោសល្យពីរ និងមជ្ឈមណ្ឌលហ្វឹកហ្វឺនភាសាបួន។ ជំនាញក្នុងតំបន់បានអភិវឌ្ឍ ជាពិសេសនៅតំបន់ដែលទទួលបាន ទេសចរណ៍ច្រើនបំផុត ដោយភាសាអង់គ្លេស ត្រូវបានគេផ្តោតអារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។ ការចំណាយលើការអប់រំនៅបឋមសិក្សា ដែលជាចំណែកមួយនៃផ.ស.ស. បានកើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់នៅកម្ពុជាកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ ហើយឥឡូវនេះកំពុងតែចាប់ដៃគូជាមួយប្រទេសថៃ។ ការអភិវឌ្ឍខេត្ត នឹងមិនត្រូវបានគេបញ្ចប់ត្រឹមប៉ុណ្ណេះទេ។ រដ្ឋាភិបាល មានគម្រោងបន្តការចំណាយលើការអប់រំជាបន្តទៀត។ ការផ្តល់នូវប្រព័ន្ធអប់រំ ដ៏មានប្រសិទ្ធិភាពមួយ វាមិនចម្លែកពេកទេដែល ពលកម្មខេត្តកំពត បានរីកចម្រើន ២៩% នៅក្នុងវិស័យសេវាកម្ម ដែលមានទំនាក់ទំនង យ៉ាងសំខាន់ទៅនឹងការអប់រំ។ កម្មករគ្មានជំនាញនៅខេត្តកំពតទទួលបានប្រាក់ខែតែ ៤០ ដុល្លារ ទៅ ៧០ ដុល្លារតែប៉ុណ្ណោះ (បូករួមទាំងអាហារ និងកន្លែងស្នាក់នៅក្នុងករណីខ្លះ)។ រីឯកម្មករជំនាញ និងមានបទពិសោធន៍ អាចទទួលបានប្រាក់ខែយ៉ាងតិចក៏ ១០០ ដុល្លារក្នុងមួយខែដែរ។ “យើងមានមោទនភាពយ៉ាងខ្លាំង ដោយបានដឹកនាំបង្កើតឲ្យមានធនធានមនុស្សដើម្បីជួយគាំទ្រ នូវជំនួញរបស់យើង ហើយយើងជឿជាក់ថានេះគឺជា គុណសម្បត្តិនៃការប្រកួតប្រជែងដ៏ខ្លាំងក្លាមួយ ដែលប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើងអាចជួយបង្កើនការលូតលាស់នៃសហគ្រាស របស់យើង។” ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងមោទនភាពនេះ ការលំបាកមួយចំនួនក៏នៅតែចោទជាបញ្ហាដល់កុមារ និងយុវជន ដើម្បីចូលមកសិក្សាផងដែរ ដែលកត្តាទាំងនោះរួមមានប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រពៃណី ភាពក្រីក្រជាដើម។
សុខាភិបាល
ការផ្តល់សេវាកម្មសុខភាពបង្កកំណើត គឺជារឿងដ៏សំខាន់មួយ ដើម្បីជួយគាំពារសុខភាពមាតា និងទារក ក្នុងពេលកំពុងមានផ្ទៃពោះ និងពេលកំពុងឆ្លងទន្លេ។ តាមតារាងខាងក្រោមបង្ហាញពីអត្រាគិតជាភាគរយនៃស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ ដែលមិនបានទទួលបានការផ្តល់សេវាសុខភាព​បង្កកំណើតនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៥។ កង្វះខាតនៃការផ្តល់សេវាថែរក្សាសុខភាព​បង្កកំណើត គឺជាកត្តាដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយក្នុងការតាមដានចំនួនទារកកើត ការប្រឈមមុខនឹងការស្លាប់នៅពេលឆ្លងទន្លេ និងកង្វះជីវជាតិនៅក្នុងខេត្តកំពត។ ភាគរយនៃស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ ដែលមិនបានមកទទួលសេវាកម្មសុខភាពបង្កកំណើត គឺស្មើគ្នាបើប្រៀបធៀបទៅនឹងកម្រិតជាតិ។ មានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះស្ត្រីដែលឆ្លងទន្លេជាមួយឆ្មបបុរាណ ហើយឆ្លងទន្លេដោយមិនមានសម្ភារៈត្រឹមត្រូវ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងទិន្នន័យកម្រិតជាតិ។ សូមអរគុណ!
អនាម័យ និងទឹកស្អាតនៅខេត្តកំពត
ទឹក និងប្រដាប់ប្រដាប្រើប្រាស់អនាម័យ គឺជាការកំណត់សំខាន់បំផុតនៃស្ថានភាពសុខភាពរបស់ សមាជិកគ្រួសារ និងកុមារទាំងឡាយ។ ការរស់នៅប្រកបដោយអនាម័យ បានកាត់បន្ថយការប្រឈមមុខទៅនឹងជំងឺធ្ងន់ធ្ងរចម្បងមួយចំនួនរបស់កុមារ ជាឧទាហរណ៍ជំងឺអាសន្នរោគជាដើម។ (CDHS 2000) តារាងខាងក្រោមនេះ បង្ហាញអំពីផ្ទះមួយចំនួនដែលមិនបានសាងសង់បង្គន់អនាម័យត្រឹមត្រូវ និង មិនមានទឹកស្អាតដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤។ ក្នុងចំណោមផ្ទះទាំងនេះ សមាជិក និងកុមារ បានប្រឈមមុខទៅនឹង លក្ខ័ណ្ឌអនាម័យខ្សោយនៅឡើយ ដែលអាចនឹងធ្វើឲ្យកើនឡើងនូវភាពប្រថុយប្រថានក្នុងការឆ្លងជំងឺមួយចំនួនដូចជាអាសន្នរោគ ហើយដែលនឹងធ្វើឲ្យកើនឡើងនូវភាពប្រថុយប្រថាននៃអត្រាមរណៈរបស់កុមារ និងអាចកាត់បន្ថយកម្រិតនៃអាហារូបត្ថម្ភរបស់កុមារទៀតផង។ ការប្រើប្រាស់ទឹកស្អាត និងអនាម័យក្នុងខេត្តកំពតឆ្នាំ ២០០៥
ភាគរយនៃប្រជាជនដែលមិនបានប្រើប្រាស់ទឹកស្អាតតាមឃុំនីមួយៗក្នុងខេត្តកំពតឆ្នាំ ២០០៤
ផែនទីខាងក្រោមនេះ បង្ហាញពីភាគរយនៃប្រជាជនដែលមិនបានប្រើប្រាស់ទឹកពីប្រភពដែលមានសុវត្ថិភាពតាមឃុំ យោងទៅតាមទិន្នន័យឃុំឆ្នាំ ២០០៤។ កុមារដែលមិនបានប្រើប្រាស់ទឹកស្អាត អាចប្រឈមមុខយ៉ាង ងាយទៅនឹងការស្រកទម្ងន់ ជំងឺ និងការស្លាប់។
មើលផងដែរ
កំពត កំពត
ឧទាហរណ៍នៃការគណនាដេរីវេ
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ថេរ
គេមានចំនួនពិតថេរ C ។ សន្មតអនុគមន៍ថេរ f មានតំលៃស្មើ C គេបាន៖
ដូច្នេះ
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ចំនួនថេរគឺស្មើសូន្យ។
ឧទាហរណ៍៖គណនាដេរីនៃ f(x) = 25 ។
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ដឺក្រេទី១
គេមានក្រាបនៃអនុគមន៍ f(x) = 5x - 1 ។ គណនាមេគុណប្រាប់ទិសនៃក្រាប f(x) ត្រង់ចំនុចដែលមានកូអរដោនេ (2,6)។
ដូចនេះតំលៃនៃមេគុណប្រាប់​ត្រង់ចំនុចមួយ​នៃអនុគមន៍ជាតំលៃដេរីវេនៃអនុគមន៍​ត្រង់ចំនុចនោះ។
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ដឺក្រេទី២ (អនុគមន៍ការ៉េ)
ឧបមាថាគេមានអនុគមន៍ f កំនត់លើ \mathbb{R} ដោយ
គេអាចកំនត់មេគុណប្រាប់ទិសនៃខ្សែកោងតាមរយៈដេរីវេ។ ឧទាហរណ៍មេគុណប្រាប់ទិសនៃខ្សែកោង f(x) = x2 កំនត់ដោយ
ចំពោះគ្រប់តំលៃ x, មេគុណប្រាប់ទិសនៃអនុគមន៍ f(x)=x^2 \, គឺ f'(x)=2x \, ។
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ពហុធាដឺក្រេទី n
សំរាយបញ្ជាក់ :
គេមានអនុគមន៍ f:
កំនត់លើ {I}\,
h\not=0
ដែលមេគុណ p_i ត្រូវបានអោយដោយត្រីកោណប៉ាស្កាល់ ( p_1=1 និង p_2=n)។ គេអាចបំបាត់ a^{n} តាម h ។
ដូចនេះ :
ឧទាហរណ៍ដេរីវេរីនៃអនុគមន៍ពហុធាដឺក្រេទី៣
ចូរគណនាដេរីវេនៃអនុគមន៍ខាងក្រោម
.
ដេរីវេ:
..
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ក្រោមសញ្ញារឹស √
ឧបមាគេមានអនុគមន៍
គេបាន
ម្យ៉ាងទៀត
ដូច្នេះ f គ្មានដេរីវេត្រង់ ០ ទេ។
ឧបមាថាគេមាន :
នោះគេបានដេរីវេទី២នៃ f(x) កំនត់ដោយ
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ដែលមានស្វ័យគុណជាចំនួនពិត b
គេមានអនុគមន៍ y ដែល
នោះគេបានដេរីវេបន្តបន្ទាប់នៃ y កំនត់ដោយ ដូចនេះគេបានដេរីវេទី n នៃ y ត្រូវបានផ្តល់អោយនៅលើចន្លោះកំនត់ជាក់លាក់ដោយកន្សោមខាងក្រោម៖
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដេរីវេ
រឿង បឹងត្របែក
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ចន ឡុក
ជីវប្រវត្តិរបស់ ចន ឡុក John Locke ( ១៦៣២-១៧០៤ នៃគ.ស.​ ) លោក​ចន ឡុកជាទស្សនវិទូ​ និងជាអ្នកទ្រឹស្តីនយោបាយ ជនជាតិអង់គ្លេស ​។​ គាត់កើតនៅ​ថ្ងៃទី​ ២៩​ ខែសីហា​ ១៦៣២ ​នៃគ.ស. នៅក្នុង​​​ភូមិ​ រីងថុណ ​ក្រុង សាំសេត ខាងត្បូងឈៀងខាងលិច នៃ​​ប្រទេសអង់គ្លេស ​។ ​​ហើយបានទទួលមរណកាលនៅថ្ងៃ​ទី​ ២៨ ខែតុលា ​ឆ្នាំ​ ១៧០៤ ​នៃគ.ស​. ក្នុងជន្មាយុ​ ៧២ ឆ្នាំ​ ​ក្នុងក្រុង អេសសេច ​ភាគខាងកើត នៃប្រទេសអង់គ្លេស​ ។ គាត់ក៏ជាស្ថាបនិកទ្រឹស្តីសេរីនិយមម្នាក់ដែរ ។​
ទស្សនៈវិជ្ជារបស់'​'ចន ឡុក
ទស្សននយោបាយរបស់លោក​ចន ឡុកដែលធ្វើឲ្យលោកមានកិត្យានុភាពល្បីល្បាញ​ ក្លាយជាអ្នកនយោបាយវិទ្យា គឺស្នាដៃ «អភិប្រាយពីរនៃការដឹកនាំរដ្ឋ​ (Two Treatises of Government)» ​ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយលើកទីមួយ​ នៅក្នុងឆ្នាំ​ ១៦៩០ ។ ​នៅក្នុងស្នាដៃលោក​ចន ឡុកបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់​ នូវការកំណត់មូលន័យ ​នៃសេរីនិយម​ ដូចជា «បុគ្គលភាព​» ​ «សង្គម» ​«រដ្ឋ» ​ហើយបានដាក់ «បុគ្គលភាព» ​ឲ្យខ្ពស់ជាង ​​«សង្គម» ​និង «រដ្ឋ» ។​ ​ពោលគឺបានបកស្រាយ អំពីបញ្ហារបស់មនុស្ស​ តាមសភាពធម្មជាតិ​ ការកកើតសង្គម និងការកកើតរដ្ឋ​ ។ ​«អ្វីដែលមាននៅក្នុងគំនិត ​គឺអ្វីដែលធ្លាប់មានក្នុងពិសោធន៍​»​ នេះជាការអះអាងរបស់​ចន ឡុក ។ ​យោងតាមទស្សនៈបស់លោក​ចន ឡុកថា​​ «មនុស្សមានសិទ្ធិ​រស់ ​សេរីភាព​ កម្មសិទ្ធិ​»​ នេះជាលក្ខណៈ ពិសេសរបស់មនុស្ស ដែលមានមកតាំងពីកំណើត​ ។ លោក John Locke មានការចាប់អារម្មណ៍ ទៅលើបញ្ហាកម្មសិទ្ធិជាឯកជន ​​ចាត់ទុកជាច្បាប់ធម្មជាតិរបស់មនុស្ស លោក​ចន ឡុកយល់ថា ​«រដ្ឋ ត្រូវមានស្ថានភាព​ជាអ្នកនាំមុខសង្គម​» ​។ រដ្ឋ ជាយន្តការ មានលទ្ធភាព​ និងប្រសិទ្ធិភាព ​ការពារយុត្តិធម៌​ ។ ​ចំណែកការរស់នៅក្នុងធម្មជាតិ​ មានលក្ខណៈខុសពីរដ្ឋ​ ។ ​លោក John Locke បានសរសេរថា ​​«ដោយឈរលើវិចារណញ្ញាណ មនុស្សបានសន្មតគ្នា ដើម្បីអនុវត្តន៍ច្បាប់ ដោយឆ្ពោះទៅរកគោលការណ៍​ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងគ្នា ​ដោយរួមជាសង្គម​ (Social Contract) ហើយបង្កើតបានជារដ្ឋ​»​ ។
តាមរយៈ បទពិសោធន៍ទ្រឹស្តីធម្មជាតិ ​ហើយនឹងតាមរយៈ ការបកស្រាយ​ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ​ចន ឡុកបានពន្យល់ថា ​«ដំបូងមនុស្ស ត្រូវការចំណីអាហារ ​ផ្លែឈើ បរិភោគចំអែតក្រពះ​» ។ គាត់ថា «​​ដោយសារតែកម្លាំងពលកម្មរបស់គេ ​មនុស្សត្រូវបេះផ្លែឈើឲ្យបានច្រើន ​ដាំដើមឈើហូបផ្លែ ឲ្យបានច្រើន​នេសាទ ឲ្យបានច្រើន ​ឬផលិតគ្រឿងឧបភោគបរិភោគឲ្យបានច្រើន​ ដើម្បីទុកសម្រាប់ពេលក្រក្សត់»​ ។ ​​ដូច្នេះ ចេញពីផលិតផលដែលគេខំផលិតសម្រាប់ទុកបរិភោគនេះឯង ​​​ដែលទាំងនេះជាប្រភព ​ឬជាហតុនាំឲ្យកើតមានកម្មសិទ្ធិ​ ។​ កម្មសិទ្ធិពីធម្មជាតិ របស់មនុស្ស​ដែល​ John Locke លើកមកបង្ហាញផងដែរ គឺ​សិទ្ធិ​ និងសេរីភាព​ ។ គាត់យល់ថា​ «​មនុស្ស មានវិចារណញ្ញាណ​ដែលបង្ខំឲ្យគេមានការងារ ​ឬករណីយកិច្ចជាច្រើន​ ហើយកិច្ចមុនដំបូងគេបង្អស់នោះ គឺ​ការរក្សាអាត្មាខ្លួនឯងជា​មុនសិន​​ ។​ បើការរក្សាខ្លួនឯង​ជាករណីយកិច្ចនោះ​ក៏បញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា​ មនុស្សម្នាក់ៗ មានសិទ្ធិលើខ្លួនឯផ្ទាល់​គេ គឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនគេផ្ទាល់​ ។​ ពីធម្មជាតិ គេមានខ្លួនគេជាប់ជាមួយនឹងកម្លាំងការងារ ​​ដូច្នេះអ្វី ដែលកើតចេញពីកម្លាំង​របស់គេ ក៏ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនគេដែរ​» ។
ឆ្កែ
សត្វឆ្កែ (Canis lupus familiaris) គឺជាថនិកសត្វមួយប្រភេទដែលចេញ​មកពី​អំបូរ​ Canidae។ សត្វឆ្កែត្រូវបានផ្សាំងដោយមនុស្ស​អស់រយៈកាលដ៏យូរណាស់​មក​ហើយ​។​ វាគឺជាសត្វដំបូងបំផុតដែលត្រូវបានផ្សាំង។ ឆ្កែត្រូវបានប្រើប្រាស់​ដោយ​​​មនុស្សសម្រាប់មុខងារខុសៗគ្នាជាច្រើន ដូចជា​ធ្វើ​ការ​ងារ​​ និងធ្វើជា​សត្វ​ចិញ្ចឹម​​។ ពួកវាគឺជាសត្វចិញ្ចឹមដ៏ពេញ​និយមពី​ព្រោះ​ពួកវាតែងតែចូលចិត្តលេង រាក់​ទាក់ ហើយ​និងចេះស្ដាប់មនុស្ស។ សត្វឆ្កែសាមសិបលានក្បាល​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ត្រូវបានចុះឈ្មោះជាសត្វចិញ្ចឹម។ សត្វឆ្កែស៊ីទាំងសាច់ និងបន្លែ​ដែល​ជានិច្ច​​​ជា​កាល​​ត្រូវ​បានគេលាយបញ្ចូលគ្នា ហើយដាក់លក់នៅតាម​ទីផ្សារជា​អា​ហារ​​​សត្វ​ឆ្កែ​។ ជាញឹកញាប់ សត្វឆ្កែតែងតែមានការងារ ដូចជាឆ្កែប៉ូលីស ឆ្កែទា​ហ៊ាន ឆ្កែនាំផ្លូវជនពិការ ឆ្កែពន្លត់អគ្គីភ័យ ឆ្កែនាំសារ ឆ្កែប្រម៉ាញ់ និងឆ្កែគង្វាល។
ពេលខ្លះ ពួកវាត្រូវបានគេហៅថា "canines" មកពីពាក្យឡាទីនសម្រាប់ពាក្យ​ថា​ dog - canis។ ពេលខ្លះមនុស្សក៏ប្រើផងដែរនូវពាក្យថា "dog" ដើម្បី​ពណ៌​នា​ពូជ​ឆ្កែ​ដទៃទៀត​ ដូចជាសត្វឆ្កែចចកជាដើម។ សត្វឆ្កែដែលទើបនឹងកើត គេហៅថា pup​ ឬ puppy។  សត្វឆ្កែត្រូវបានគេហៅថា puppy រហូតដល់វាមានអាយុប្រហែល​មួយ​ឆ្នាំ។
សត្វឆ្កែ ពេលខ្លះត្រូវបានគេចាត់ទុកជា "មិត្តសំឡាញ់របស់មនុស្ស" ពីព្រោះវា​ត្រូវ​បានគេ​​​ទុកជាសត្វចិញ្ចឹម ហើយវាស្មោះត្រង់នឹងម្ចាស់ និងចូលចិត្ត​នៅក្បែរ​មនុស្ស​។​
រូបរាង​ និងឥរិយាបថ
សត្វឆ្កែអាចហិតក្លិន និងស្ដាប់បានយ៉ាងល្អ ប៉ុន្តែមិន​អាចមើល​ឃើញពណ៌​បាន​​ល្អ​នោះទេ។ ពួកវាងងឹតពណ៌។ សត្វឆ្កែមានជើងបួន ហើយបង្កើតសម្លេង "បាក"​ "វូហ្វ" ឬក៏ "អាហ្វ"។ សត្វឆ្កែតែងតែដេញចាប់សត្វឆ្មា ហើយ​សត្វឆ្កែភាគច្រើនលេង​ចាប់បាល់ និងដំបងឈើ។
ជាធម្មតា សត្វឆ្កែរស់បានប្រហែលដប់ឆ្នាំ ឬក៏អាចច្រើនជាងនេះ។ ទំហំ និង​ពូជ​របស់វាអាចធ្វើឲ្យប្រែប្រួលរយៈពេលដែលពួកវាអាចរស់នៅ។ ជាធម្មតា សត្វ​ឆ្កែ​ពូជតូចៗរស់នៅបានយូរជាងសត្វឆ្កែពូជធំៗ។
ដូចគ្នានឹងសត្វឆ្កែចចកដែរ ឆ្កែព្រៃធ្វើដំណើរទៅណាមកណា​ជាក្រុមហៅ​ថាហ្វូង។ ហ្វូងឆ្កែគឺចាត់ថ្នាក់ដោយឋានៈ ហើយសត្វឆ្កែដែល​មានឋានៈ​ទាប​នឹង​ត្រូវ​ចុះចូលជាមួយសត្វឆ្កែដទៃដែលមានឋានៈខ្ពស់ជាង។ ឆ្កែដែលមាន​ឋានៈ​ខ្ពស់​ជាងគេគឺហៅថា alpha male (សត្វឈ្មោលដែលខ្លាំងលើសគេ)។ សត្វ​ឆ្កែ​ដែល​នៅក្នុងក្រុមជួយ និងមើលថែគ្នាទៅវិញទៅមក។ សត្វឆ្កែ​ស្រុ​ក​តែង​តែ​មើលទៅម្ចាស់របស់​វាថា​ជា​ សត្វឈ្មោល​ដែលខ្លាំងលើសគេ។
ដើមកំណើតសត្វឆ្កែ
សត្វឆ្កែទាំងអស់គឺជាប់ពូជមកពីសត្វឆ្កែចចក​ ដែលបានកើតឡើងដោយ​សារ​​តែ​ការផ្សាំង​និង ការជ្រើសរើសសិប្បនិមិត្ម។ វាត្រូវបានគេដឹង​ដោយ​សារ​ការវិភាគ​ DNA genome ត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បី​រក​ឲ្យឃើញរឿងទាំងអស់នេះ។ ពួកវាត្រូវបានបង្កាត់ពូជដោយមនុស្ស។ ផូស៊ីល​នៃ​សត្វ​ឆ្កែមុនគេបង្អស់​ដែលត្រូវបាន​គេ​ស្គាល់​​គឺតាំងពី ៣១ ៧០០ ឆ្នាំមុននៅប្រទេសបែលហ្ស៊ិក។
សត្វឆ្កែនិងមនុស្ស
សត្វឆ្កែបានរស់នៅជាមួយមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៣០ ០០០ឆ្នាំ។ ជាញឹកញយ ពួកវាត្រូវបានគេហៅថាជា "មិត្តសំឡាញ់របស់មនុស្ស" ពីព្រោះពួកវាសមទៅនឹងជីវិតរបស់មនុស្ស។ សត្វឆ្កែអាចបម្រើមនុស្សបានច្រើនបែប។ ឧទាហរណ៏​ មានដូចជា ឆ្កែការពារ ឆ្កែប្រម៉ាញ់ ឆ្កែប្រមូលហ្វូងឆ្កែនាំផ្លូវ និងសម្រាប់មនុស្សពិការភ្នែក។ មានសត្វ​ឆ្កែ​មួយ​ចំនួន​ផង​ដែរដែលត្រូវបានគេបង្វឹកឲ្យហិតក្លិនជំងឺក្នុងរាងកាយមនុស្ស ឬក៏សម្រាប់ស្វែងរកគ្រាប់បែក ឬ​ថ្នាំញៀន​ខុសច្បាប់។ សត្វ​ឆ្កែ​ទាំងនេះពេលខ្លះជួយដល់ប៉ូលីសនៅក្នុងព្រលានយន្តហោះ ឬទីកន្លែងផ្សេងៗទៀត។ ឆ្កែហិតក្លិន (ជាធម្មតាគឺពូជ beagles)​ គឺពេលខ្លះត្រូវបានគេបង្វឹកក្នុងការងារនេះ។ សត្វឆ្កែថែមទាំងត្រូវបានបញ្ជូនដោយជនជាតិរុស្សីទៅកាន់ភពអវកាស ពីរ បីឆ្នាំមុនមនុស្សឡើងទៅទៀតផង។ សត្វឆ្កែដំបូងដែលត្រូវបានបញ្ជូនទៅឈ្មោះថា Laika ប៉ុន្តែបានស្លាប់នៅទីនោះ។
ពូជសត្វឆ្កែ
មាន​សត្វឆ្កែយ៉ាងហោចណាស់ ៨០០ ពូជ (ប្រភេទ)។ សត្វឆ្កែដែលមេ​បា​របស់​វា​ជា​ពូជតែមួយ នោះវានឹងជាពូជនោះដែរ។ ឆ្កែទាំងអស់នោះហៅថា ពូជសុទ្ធ ឬ ឆ្កែ pedigreeសុទ្ធ។ សត្វឆ្កែដែលមានមេ​បាពី​ពូជខុសៗគ្នាគឺមិន​ស្ថិតនៅក្នុង​ប្រ​ភេទ​ពូជ​​តែមួយទៀតឡើយ។ ពួកវាត្រូវហៅថា​mutts, សត្វឆ្កែពូជកាត់ ឆ្កែកូនកាត់ ឬ សត្វ​ពូជកាត់។ ពូជឆ្កែមួយចំនួនក្នុង​ចំ​ណោម​​​ពូជឆ្កែដែលពេញនិយម មានដូចជា ឆ្កែ​គង្វាល collies poodles និង retrievers។ ពួកវាកំពុងតែពេញ​និយម​ក្នុងការ​បង្កាត់​​ពូជ​​សត្វឆ្កែពីរខុសគ្នា ហើយហៅឈ្មោះពូជឆ្កែថ្មីនោះ​ដែលជាការ​លាយ​គ្នា​នៃ​​​ឈ្មោះពីររបស់ពូជនៃមេបា។ កូនឆ្កែដែលមានមេបាជាពូជ poodle ហើយ​និង​ពូជ​ pomeranian ត្រូវបានគេហៅថា Pomapoo។ ជំនួសឲ្យការហៅថា mutts​ សត្វ​​ឆ្កែប្រភេទ​នេះ​ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ពូជឆ្កែអ្នកច្នៃម៉ូដ។ ពពួកឆ្កែប្រភេទនេះ ជាទូទៅត្រូវបានគេប្រើ​សម្រាប់ការ​បង្ហាញ​យក​ពាន​រង្វាន់​ និង​ការបង្ហាញម៉ូដ។ សត្វឆ្កែប្រភេទនេះក៏អាចជាឆ្កែនាំផ្លូវផងដែរ។
ព័ត៌មានវិទ្យា
បច្ចេកសព្ទ ព័ត៌មានវិទ្យា ត្រូវបានប្រើក្នុងវិស័យទាំងប៉ុន្មាននេះជាបន្តបន្ទាប់ដូចខាងក្រោមនេះ:
សង្កាត់ច្បារអំពៅទី១
សង្កាត់ច្បារអំពៅទី១ (អក្សរឡាតាំង: Chbar Ampov Ti Muoy រឺ Sangkat Chbar Ampov Ti Muoy) ជាគូនឹងសង្កាត់ច្បារអំពៅទី២ នៃខណ្ឌច្បារអំពៅ រាជធានីភ្នំពេញ។
ប្រវត្តិ
កាលពីដើមឡើយសង្កាត់ច្បារអំពៅទី១ កើតចេញពីការកាត់ដីនៃឃុំច្បារអំពៅ ស្រុកមានជ័យមួយផ្នែកយកមកបង្កើតជា សង្កាត់ច្បារអំពៅ នៃ ខណ្ឌមានជ័យ។ សង្កាត់ច្បារអំពៅទី១ស្ថិតនៅចំណុះខណ្ឌមានជ័យ កាលពីមិនទាន់បង្កើតខណ្ឌច្បារអំពៅថ្មី។ យោងតាម អនុក្រឹត របស់រាជរដ្ឋាភិបាល លេខ៥៧៩ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៣។
រដ្ឋកម្ពុជា-ព្រះរាជាណាចក្រទី២ (មុន-០៥ វិច្ឆិកា ២០១០) រហូតដល់ ២៥ ធ្នូ ២០១៣
សង្កាត់ច្បារអំពៅទី១ ភូមិក្រមគឺ ១២០៦០៤
បំណែងចែករដ្ឋបាល
សង្កាត់ច្បារអំពៅទី១ ភូមិក្រមគឺ ១២១០០១
បរិស្ថាន
ពាក្យបរិស្ថាន មកពីភាសាបារាំង environner វាមានន័យថាជាការព័ទ្ធជុំវិញ ឬរបស់នៅជុំវិញ ឬទី២ គឺជាលក្ខណ្ឌទាក់ទិនគ្នានៅក្នុងសង្គម និងវប្បធម៌ឥទ្ធិពលលើបុគ្គលណាមួយ ឬសហគមន៍រស់នៅ។
យើងក៏អាចឲ្យនិយមន័យផងដែរថាៈ ទីមួយគឺជាដី សមុទ្រ ខ្យល់ អាកាសធាតុ រុក្ខជាតិ និងអ្វីៗដែលនៅជុំវិញយើង ដែលមានមនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិផងដែរទាំងនេះហៅថា បរិស្ថានរូប។ ទីពីរ គឺកត្តាទាំងឡាយណាដែលមានហេតុប៉ះពាល់លើប្រភេទសារពាង្គកាយណាមួយ ឬក៏ជះឥទ្ធិពលលើពិភពលោកយើងទាំងមូល។ បរិស្ថានរបស់យើងនេះ គឺជាវត្ថុទាំងឡាយដែលនៅជុំវិញយើង ហើយវាមានឥទ្ធិពលដល់យើងវិញដោយរួមមានទាំងអ្វីដែលបានមកពីធម្មជាតិ ឧទាហរណ៍មាន ដើមឈើ មច្ឋាជាតិ ទឹកភ្លៀង គឺ បរិស្ថានធម្មជាតិ។ អ្វីៗដែលបង្កើតដោយស្នាដៃមនុស្ស ឧទាហរណ៍មានដូចជា ទូរទស្សន៍ និងរថយន្ត គឺ បរិស្ថានបង្កើតដោយមនុស្ស។ ចំណេះដឹង និងជំនឿផ្សេងៗរបស់សហគមន៍រស់នៅគឺ បរិស្ថានវប្បធម៌។ មាគ៌ាដឹកនាំផ្សេងៗ ហើយនិងក្រុមទាំងឡាយណា ដែលបានរៀបចំឡើង គឺជា បរិស្ថានសង្គម។ ទ្រព្យសម្បត្តិដែលយើងមាន ឬក៏មិនមានហៅថា បរិស្ថានសេដ្ឋកិច្ច ហើយនិងអ្វីៗដែលបានអនុវត្តលើសីលធម៌ដែលវាពិនិត្យលើសុជីវធម៌លើការទទួលខុសត្រូវក្នុងការរស់នៅ គឺជា ក្រមបរិស្ថានក្នុងការរស់នៅ។
បុណ្យ វិសាខ បូជា
ពិសាខ​បូជា គឺឈ្មោះ​ពិធី​បុណ្យ ឬ​ការ​ធ្វើ​សក្ការ​បូជា​ក្នុង​ថ្ងៃ​ពេញ​បូណ៌មី​ខែ​ពិសាខ ជា​ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះ​សក្យ​មុនី​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ប្រសូត, ទ្រង់​បាន​បរមាភិសម្ពោធិ, ទ្រង់​រលត់​ខន្ធ​ចូល​កាន់​បរិនិព្វាន; ធ្វើ​រំឭក​ដល់​ព្រះ​គុណ​របស់​ព្រះ​អង្គ, ជា​ការ​បូជា​ពិសេស​មួយ​យ៉ាង សម្រាប់​ពុទ្ធ​សាសនិក​ជន​ទាំង​បព្វជិត​ទាំង​គ្រហស្ថ​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​រាល់​ឆ្នាំ, រាប់​ថា​ជា​បុណ្យ​សម្រាប់​ពុទ្ធ​សាសនា : ថ្ងៃ​ពិសាខ​បូជា, ធ្វើ​ពិសាខ​បូជា ។
(កំពុង​រៀបចំ)
ប្រវត្តេរូបសង្ខេប
ប្រវត្តិទូទៅ
ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ពូល គឹមសុង     កើតថ្ងៃទី ០៥ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៩៨៨
ស្រុកកំណើតៈ ភូមិ ព្រែកជ្រៃលើ ឃុំ ព្រែកជ្រៃ ស្រុក កំពង់លាវ ខេត្ត ព្រែវែង
មុខរបរៈ ធ្វើទាហាន   ថ្ងៃទីចូលបំរើទ័ព្ទ ០១ មករា ២០០៦
ឋានស័ក្តៈ អនុសេនីយ៍ទោ
មុខងាៈ   នាយរងការិយាល័យបច្ចេកទេស   អគ្គបញ្ជាការ
កង់ពលៈ   កង់ពលធំអត្តរគមន៍លេខ២
ឆ្នាំសិក្សាៈបានបញ្ចប់វគ្គ បណ្តុះបណ្តាលមធ្យមបច្ចេកទេសជំនាន់ទី២
ពី វិទ្យាស្ថានបច្ចេកទេសតេជោ  ហ៊ុន សែន
ងៃទី     ខែ        ឆ្នាំ  ២០១៦
កំពស់ ៈ    ១.៧២ ម
បក្សីចាំក្រុង
ព្រះបាទបក្សីចាំក្រុង (គ.ស ១០០១-១០៧១) រជ្ជកាល (គ.ស ១០២៨-១០៧១) ព្រះបាទសិន្ធពអមរិន្ទ​ ​ឬ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៨​ ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ក្នុង​ឆ្នាំមមែ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​ ៣១​ វស្សា​ ​ក្រោយ​ដែល​បាន​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ ​អស់​ចំនួន​ ២០​ ឆ្នាំ (ព្រះ​ជន្ម​របស់​ព្រះបាទ​សិន្ធព​អនុរាជ​ ​ឬ​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​ ​ត្រូវ​បាន​ពង្សាវតារ​ផ្សេងៗ​កត់ត្រា​ខុស​គ្នា​ទាំងអស់) នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​របស់​សម្ដេច​វាំង​ជួន។​ ពិធី​អភិសេក​បក្សីចាំក្រុង​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​រៀបចំ​ ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ជា​ពេលា​ល្អ​ ​ដែល​ត្រូវជា​ថ្ងៃ ​១១​កើត ខែ​ពិសាខ​ ​ឆ្នាំរោង​ ​ព.ស​ ១៥៧២ ម.ស​ ៩៥០​ ​ច.ស​៣៩០ គ.ស​ ១០២៨ កាលនោះ​ព្រះ​បាទ​បក្សីចាំក្រុង​មាន​ព្រះ​ជន្ម​២៨​វស្សា ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៩។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ គម្ដែង​អញប្រដែង រាជ​បក្សីចាំក្រុង​ បម្រុងរាស្ដ្រ។​ ​រាជធានី​ខ្មែរ​ស្ថិត​នៅ​មហានគរ​ដដែល។​ ព្រះបាទ ​សម្ដេច​​គម្ដែងអញប្រដែង ​ ​រាជបក្សីចាំក្រុង​ ​បម្រុងរាស្ដ្រ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៩​ ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ ​នៅ​ឆ្នាំកុរ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៧១ ​វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ ៤៤ ​ឆ្នាំ។​
ពេលចាប់កំណើតនឹងធំឡើង
ព្រះអង្គត្រូវជាបុត្ររបស់អ្នកម្នាងកែវ និងព្រះបាទចក្រព័ត្រ (ឯពង្សាវតារខ្លះថាទ្រង់ជាបុត្រពញាពេជ្រ (បុត្រព្រះបាទចក្រព័ត្រ) និង អ្នកម្នាងទេពវិញ)។
តា​គហេ ​យាយ​លក្ខណ៍​ ​បាន​ស្រឡាញ់​ថ្នាក់ថ្នម​ទំនុកបម្រុង​ព្រះ​នាង​កែវ​ ​និង​ទារក​ដូច​ជា​កូន​ ​និង​ចៅ​បង្កើត។​ ​សម័យ​ថ្ងៃមួយ​ ប្ដី​ប្រពន្ធ​តា​គហេ​ ​យាយ​លក្ខណ៍​ ​និង​ព្រះ​នាង​កែវ​បាន​នាំ​ព្រះរាជបុត្រ​ទៅ​ច្រូតស្រូវ​ជាមួយ។​ ​ទៅ​ដល់​កន្លែងធ្វើការ​ ​គេ​បាន​យក​ព្រះរាជបុត្រ​ទៅ​ដាក់​ឲ្យ​ផ្ទុំ​ក្រោម​ម្លប់ឈើ។​ ​ដោយ​រវល់​ជាប់​ជក់​នឹង​ការងារ​ពេក​ ​ម្នាក់ៗ​មិន​បាន​នឹកភ្នក​ចាប់​អារម្មណ៍​ដល់​ទារក​ដែល​កំពុង​តែ​ត្រូវ​ស្ថិត ​នៅ​ក្រោម​កម្ដៅ​កាំរស្មីព្រះអាទិត្យ​ឡើយ។​ ​ពេល​នោះ​ ​ទិដ្ឋភាព​ដ៏​សែន​អស្ចារ្យ​ដែល​គេ​មិន​ធ្លាប់​ឃើញ​ ​ហើយ​ដែល​មិន​ធ្លាប់​កើត​មាន​នោះ​ ​បាន​កើតឡើង​ ​គឺ​ទេព​ឥន្ទ្រី​ ​និង​បក្សាបក្សី​ជា​ច្រើន​ទាំង​ហ្វូង​បាន​ហោះ​ចុះ​មក​ ​កក​កុំ​ ​ក្រុង​ព័ទ្ធ​ជិតជុំ​ ​ការពារ​ទារក​មិន​ឲ្យ​ត្រូវ​កម្ដៅ​ថ្ងៃ។​ ​តា​គហេ​ឃើញ​ដូច្នេះ​ ​ភ័យ​លោះ​ព្រលឹង​ ​ខំ​រត់​យ៉ាង​លឿន​ស្លេវ​ទៅ​ដេញ​បង្អើល​ហ្វូង​សត្វ​បក្សាបក្សី។​ ​ទៅ​ដល់​ ​តា​គហេ​ខំ​ពិនិត្យ​មើល​ខ្លាចក្រែង​ទារក​រងគ្រោះថ្នាក់​ ​ឬ​មាន​របួស​ស្លាក​ស្នាម​ ​តែ​គាត់​មើល​មិនឃើញ​មាន​អ្វី​ដែល​ជា​ការ​គួរ​ឲ្យ​ភ័យ​ព្រួយបារម្ភ​ ឡើយ។​ ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ទារក​ហាក់បីដូចជា​បាន​ទទួល​នូវ​សេចក្ដីសុខ​ ​និង​ការ​ថ្នាក់ថ្នម​ឥត​ហ្មង​ពី​ហ្វូង​បក្សាបក្សី។​ ​បាតុភូត​ដ៏​សែន​អស្ចារ្យ​នេះ​ បាន​បណ្ដាល​ឲ្យ​ព្រះ​នាង​កែវ​ ​តា​គហេ​ ​និង​យាយ​លក្ខណ៍​ដាក់​ឈ្មោះ​ទារក​នោះ​ថា​ ​បក្សីចាំក្រុង។​
ប្រផ្នូលស្ដេចសិន្ធពអមរិន្ទ
ពង្សាវតារ ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​បាន​ត្រឹមតែ​បញ្ជាក់​ថា​ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​បាន​កោះហៅ​ហោរា​ឲ្យ​ទស្សន៍​ទាយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ចង់​ដឹង​ថា​ ​តើ​មាន​អ្នកមាន​បុណ្យ​ណាមួយ​អាច​នឹង​មក​ដណ្ដើម​រាជ្យ​ព្រះ​អង្គ​ឬទេ?
យូរ​ឆ្នាំ​ កន្លង​មក​ ​ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​សុបិន​ឃើញ​សត្វ​គ្រុឌ​ហោះ​ចេញពី​ទិស​ខាងត្បូងមក​ខ្វេះ​យក​ភ្នែក​ព្រះ​អង្គ​ទាំង​គូ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ភ័យរន្ធត់​ញាប់​ញ័រ​ ​ព្រួយបារម្ភ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ​ហើយ​កោះហៅ​ហោរា​ ​បង្គាប់​ឲ្យ​ទស្សន៍​ទាយ​មើល​ជតារាសី។​ ​ហោរា​ទាយ​ថា​ ​អ្នកមាន​បុណ្យ​ ​នឹង​យាង​មក​យក​រាជបល្ល័ង្ក​ ​ឥឡូវ​នេះ​អ្នកមាន​បុណ្យ​អាយុ​បាន​ ​៧​ឆ្នាំ​ហើយ ហើយ​មាន​សញ្ញា​កងចក្រ​លើ​បាត​ដៃ​ ​និង​បាតជើង។​ ​រូប​កងចក្រ​នេះ​ ​បើ​មើល​នឹង​ភ្នែក​ ​មើល​មិនឃើញ​ លុះត្រាតែ​យក​បាត​ដៃ​បាត​ជើង​ទៅ​ដាក់​លើ​ម្សៅ។​ ​ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​បានជា​ព្រះមហាក្សត្រ​បង្គាប់បញ្ជា​ឲ្យ​នាម៉ឺន​ពល​រេហ៍​ កេណ្ឌ​កៀរ​ក្មេង​អាយុ​ ​៧ ​ឆ្នាំ​ពី​គ្រប់​ទិស​ទីតំបន់​ក្នុង​នគរ យក​មក​ពិសោធន៍​ដាក់​បាត​ដៃ​បាតជើង​លើ​ចង្អេរ​ម្សៅ។​
គ្រាន់តែ​ បានឮ​ហោរា​ទស្សន៍​ទាយ​ដូច្នេះ​ ​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​កើត​មាន​ក្ដី​ភ័យ​ព្រួយបារម្ភ​ ​រន្ធត់​ក្នុង​ឱរា​ខ្លាច​របូត​បាត់​រាជសម្បត្ដិ​ពី​ដៃ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ចាត់ចែង​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​អស់​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​ ​ពល​សេនា​បរិវារ​ទាំងឡាយ​ ​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​គ្រប់​ច្រកល្ហក​ ​ដើម្បី​រុករក​អ្នកមាន​បុណ្យ។​ ​តែ​គ្មាន​នរណា​មួយ​អាច​ដឹង​បាន​ថា​ ​តើ​អ្នកមាន​បុណ្យ​នៅ​ទីណា​ឡើយ។​ ​
ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​ម្ដងនេះ​ ​បង្គាប់បញ្ជា​ឲ្យ​កេណ្ឌ​ប្រមូល​បង្ខំ​យក​ក្មេងក្មាង​ទាំងអស់​ ​ពី​គ្រប់​ទិស​ទី​ខេត្ដ​ខណ្ឌ​ក្នុង​ព្រះ​នគរ​ ​ដែល​មាន​អាយុ​ ៧ ឆ្នាំ មក​ធ្វើការ​ពិសោធ​ ​សាកល្បង​ដាក់​បាត​ដៃ​ បាត​ជើង​លើ​ម្សៅ​ដែល​គេ​ដាក់​ទុក​ក្នុង​ចង្អេរ។​ ​ក្មេង​ណា​ ​ដែល​គ្មាន​បញ្ចេញ​ស្នាម​កងចក្រ​លើ​ចង្អេរ​ម្សៅ​ទេ​ ​ក្មេង​នោះ​ត្រូវ​រួចខ្លួន​ ​ហើយ​គេ​ដោះ​លែង​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​ត្រលប់​ទៅ​ផ្ទះសម្បែងវិញ។​