cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
នីវរណធម៌
នៅ​ក្នុង​ព្រះត្រៃបិដក​ជា​ភាសា​បាលី
ក្នុងន័យនៃការបំពេញបញ្ញា និងការយកជ័យជំនះ លើនីវរណធម៌ តាមសតិបដ្ឋានសូត្រ ព្រះពុទ្ធបានបញ្ជាក់ថា ម្នាលភិក្ខុ! តើភិក្ខុរស់នៅពិចារណា នូវធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ គឺនីវរណធម៌ យ៉ាងដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុ! កាលណាមានកាមឆន្ទៈ ភិក្ខុនោះដឹងថា អាត្មាអញមានកាមឆន្ទៈ កាលមិនមានកាមឆន្ទៈ ភិក្ខុនោះដឹងថា អាត្មាអញមិនមានកាមឆន្ទៈ ។ ភិក្ខុនោះដឹងថា កាមច្ឆន្ទៈដែលមិនទាន់កើត កើតឡើងយ៉ាងដូចម្តេច ភិក្ខុនោះដឹងថាការលះបង់កាមឆន្ទៈ ដែលខ្លួនមានហើយ យ៉ាងដូចម្តេច ហើយភិក្ខុនោះដឹងទៀតថា កាមឆន្ទៈ ដែលមិនទាន់មាន នឹងត្រូវលះបង់ក្នុងអនាគត យ៉ាងដូចម្តេច ។
ធម៌និមួយៗនៃនីវរណធម៌៤ទៀត ក៏មានសេចក្តីបរិយាយ ដូចគ្នានឹងកាមឆន្ទៈដែរ ។
ព្រះពុទ្ធបានបង្ហាញភាពស្រដៀងគ្នា ក្នុងសម្មញ្ញផលសូត្រ (ទិឃនិកាយ២) ដូចតទៅនេះ៖
អក្សរសាស្រ្តក្រោយគម្ពីរបាលី
តាមអត្ថកថាព្រះវិសុទ្ធិមគ្គ ក្នុងគ្រឹស្តសតវត្ស៍ទី១ នីវរណធម៌៥រាប់បញ្ចូល គ្រប់សំយោជនៈទាំង១០ ការជាប់ជំពាក់ណាមួយ ជាមួយនឹងលោភៈ រាប់ចូលក្នុងកាមឆន្ទៈ អកុសលចេតសិកទាំងអស់ នៃទោសៈ រាប់ចូលក្នុងព្យាបាទៈ ហើយអកុសលចេតសិក ទាំងអស់នៃរាគៈ រាប់ចូលក្នុង ថីនមិទ្ធៈ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ និងវិចិកិច្ឆា ។ ព្រះវិសុទ្ធិមគ្គថែម ទាំងបង្ហាញភាពខុសគ្នាថា ថីនៈជារបស់ចេតសិក ចំណែកឯមិទ្ធៈវិញ​ជា​វិបាក (ផល) នៃកាយសង្ខារ មកពីអាហារឬពេលវេលា ឬចេតសិក ។ បើមិទ្ធៈជាវិបាករបស់អាហារ ឬកាល គេ​កំចាត់​វា​ដោយវីរិយៈ ក្រៅពីនេះ គេកំចាត់វាដោយសមាធិ ។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះវិសុទ្ធិមគ្គ កត់សំគាល់វិចិកិច្ឆា ៥ យ៉ាងគឺ ៖
តាមអត្ថកថាសារដ្ឋប្បកាសិនី (Sāratthappakāsinī) របស់ព្រះពុទ្ធឃោសៈ ចំពោះសំយុត្តនិកាយ គ្រិស្តសតវត្ស៍ទី ៥ បុគ្គលម្នាក់អាចរំដោះ​រួច​ពីនីវរណធម៌​ដោយសារការធ្វើឈាន ឬវិបស្សនា ហើយដូចមានសេចក្តីអធិប្បាយ ក្នុងគម្ពីរវិសុទ្ធិមគ្គដែរនោះ បុគ្គលនោះអាច​ផ្តាច់ឫសគល់នៃនីវរណធម៌ ដោយការសម្រេចលោកុត្តរឈានណាមួយ ដូចមានបង្ហាញក្នុងតារាងលេខ ១ នេះ ។
ឯកសារ​យោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ទីឃនិកាយ > បាដិកវគ្គ > សង្គីតិសូត្រ (សៀវភៅ​ភាគ១៩ ទំព័រ​ទី ១៧៥) ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
វ៉ន វេត
វ៉ន-វេត (១៩៣៤–១៩៧៨) កើតនៅPen Thuok ធ្លាប់ជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចនៃរបប កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
ភាសាដាណឺម៉ាក
តំនភ្ជាប់
ដាណឺម៉ាក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាដាណឺម៉ាក
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកបឹងឆ្មារ
The Boeng Tonle Chhmar Wildlife Sanctuary is a protected area of Cambodia on the edge of the Tonle Sap lake. It is located in Peam Bang Commune in Kampong Thom Province. The sanctuary was gazetted on 1 January 1999 and covers an area of 28,000 hectares.
Boeng Tonle Chhmar is a state owned sanctuary. The wildlife sanctuary consists of a lake surrounded by flooded forest on the north eastern side of the Tonle Sap lake. It contains areas of permanent open water, a system of small waterways and areas of flooded forest. In the wet season, Boeng Tonle Chhmar ceases to be a discrete lake and becomes part of the much enlarged Tonle Sap. The sanctuary is an example of near natural South Asian wetland. The area plays an important role in the hydrology and biology of two major river systems, the Stoung river and the Chikreng river. This area is home a large number of diverse plant, fish, mammal and waterbird species. Many of these are listed as rare, vulnerable, or globally endangered. The Tonle Sap lake and its surrounding biosphere play a vital role in the Cambodian economy and several million depend on fish from the lake as a source of protein. Boeng Tonle Chhmar is one of three Ramsar Convention sites in Cambodia with the site number 997.
Location and access
Boeng Tonle Chhmar and the connected creek system are located on the flood plain of the Tonle Sap. This flood plain in turn is part of the Mekong River Basin. The Boeng Chhmar area is close to the center of the lake and located on the northern shore. To the south and the west, Boeng Chhmar joins the Tonle Sap lakeshore. While to the north and the east the protected area joins with areas of floodplain forest. The protected area lies within the administrative boundaries of Peam Bang commune, Stoung District, Kampong Thom province. The commune contains five floating villages - Pov Veuy, Pechakrei, Peam Bang, Ba Lat and Doun Sdaeng which all lie in the vicinity of the protected area.
References
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ធំ
ក្រសួងផែនការ
បេសកកម្ម
ក្រសួងផែនការត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រគល់ឲ្យបន្ទុកបេសកម្មដឹកនាំ និងគ្រប់គ្រង លើវិស័យផែនការស្តីពីការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងលើការអនុវត្តន៍ស្ថិតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
រចនាសម្ព័ន្ធ
រចនាសម្ព័នក្រសួងផែនការចែកជា២ផ្នែក៖
១.រចនាសម្ព័ន្ធនៅថ្នាក់កណ្តាល ១.១. អគ្គនាយកដ្ឋានផែនការ​​​​ * -នាយកដ្ឋានផែនការទូទៅ * -នាយកដ្ឋានផែនការសេដ្ឋកិច្ច * -នាយកដ្ឋានផែនការសង្គមកិច្ច * -នាយកដ្ឋានផែនការវិនិយោគ * -នាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ១.២. វិជ្ជាស្ថានជាតិស្ថិតិដែលមានឋានានុក្រមស្មើថ្នាក់ អគ្គនាយកដ្ឋាន * -នាយកដ្ឋានស្ថិតិទូទៅ * -នាយកដ្ឋានស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ច្ * -នាយកដ្ឋានស្ថិតិសសង្គមកិច្ច * -នាយកដ្ឋានប្រជាសាស្រ្ត ជំរឿន និងអង្កេត ១.៣.អគ្គធិការដ្ឋាន * -ខុទ្ធការល័យរដ្ឋមន្ត្រី * -នាយកដ្ឋានបុគ្គលិក * -នាយកដ្ឋានរដ្ឋបាលទូទៅ * -នាយកដ្ឋានផ្គត់ផ្គង់ និងហិរញ្ញវត្ថុ។ ២. រចនាសម្ព័ន្ធនៃអង្គភាពមួលដ្ឋាន * -មន្ទីរផែនការខេត្ត ក្រុង * -អង្គការលេខរបស់ក្រសួងផែនការជាឧបសម្ព័ន្ធរបស់អនុក្រឹត្យនេះ។
មុខងារនិងភារកិច្ច
ក្រសួងផែនការមានមុខងារ និងភារកិច្ចដូចតទៅ៖
សាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង
'សាកលវិទ្យាល័យ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​​' ({{Lang​-en | National University of Management​}​},  NUM​) ជា​សាលា​ពាណិជ្ជកម្ម​មួយ​នៅ​ក្នុង [[រាជធានី​ភ្នំពេញ​]​] [[ប្រទេស​កម្ពុជា​]​] ដែល​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្បែរ [[​ស្ថា​នី​យ៍​រថភ្លើង​ក្នុង​រាជធានីភ្នំពេញ ]​] ។ សាកល​វិទ្យា​ល័​យ​នេះ​បាន​ផ្តល់​នូវ​កម្មវិធី​បណ្តុះបណ្តាល​ដល់មនុស្សទាំង​អស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​គ្រប់គ្រង​, សេដ្ឋកិច្ច​, ពាណិជ្ជកម្ម​, ពត៍មានវិទ្យា​, ច្បាប់​ពាណិជ្ជកម្ម​, ទេសចរណ៍​, និង​ភាសា​បរទេស​អម​ដោយ​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ ​និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៅ​ក្នុង​ការ​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​តម្រូវ​ការ​ទីផ្សារ​ការងារ​។
​ទស្សនវិស័យ
ទស្សនៈ​នៃ​វិទ្យាល័យ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​គឺ​ដើម្បី​បម្រើ​ប្រទេស​តាម​រយៈ​ការ​ប​ណ្តុះ​ប​ណ្តា​អប់រំ​និស្សិត​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ដោយ​ការ​ផ្តល់​ជា​មួយ​នឹង​ការ​សិក្សា​ប្រសើរ​, ប្រាជ្ញា​, សីលធម៌​ និង​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ល្អ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​។ ជាមួយ​នឹង​ទស្សនៈ​ខាង​លើ​ចំនួន NUM កំពុង​ព្យាយាម​ដ៏​ល្អ​បំផុត​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​:
ប្រវត្តិ
ជា​មួយ​នឹង​ការ​បើក​ឡើង​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ចំពោះ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ក្នុង​អំឡុង​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 1990​, កម្មវិធី ESI នេះ​ត្រូវ​បាន​ប្តូ​រ​ឈ្មោះ​ទៅជា​មហា​វិទ្យាល័យ​ពាណិជ្ជកម្ម (FOB​) ។ ការ​គាំទ្រ​ដំបូង​សម្រាប់ FOB ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ដោយ​មូលនិធិ​អាស៊ី ​និង​នៅ​ពេល​ក្រោយ​តាម​រយៈ​បី​ឆ្នាំ​ជា​ជំនួយ​ឥត​សំណង​របស់ USAID (ឆ្នាំ 1994 ដល់​ឆ្នាំ 1997​) ដោយ​សាកលវិទ្យាល័យ​ទីក្រុង Georgetown និង​សាកលវិទ្យាល័យ​សា​ន់​ហ្វ្រា​ន​ស៊ី​ស្កូ​។
ការ​គាំទ្រ​នេះ​បាន​ផ្តល់​ការ​បណ្តុះបណ្តាល​គ្រូ ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ស្ថាប័ន​ និងបានលើកទឹកចិត្តដល់ការផ្លាស់ប្តូរកម្មវិធី​សិក្សា​នៅ​តាម​បណ្តោយ​បន្ទាត់​នៃ​សាលា​អ​ន្ដ​រ​ជាតិ​ ឬ​អាជីវកម្ម​បែប​អាមេរិក​ថែមទៀត​។ ជំនាញ​ទីផ្សារ​និង​គណនេយ្យ​ត្រូវ​បាន​ណែនាំ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ​ និង​រយៈពេលសិក្សា​នៃ​កម្មវិធី​ថ្នាក់​បរិញ្ញា​នេះ​ត្រូវ​បាន​កាត់​បន្ថយ​ពី​ប្រាំ​ទៅ​បួន​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​សិក្សា​។ ជា​ការពិត​ណាស់​ ច្បាប់​ពាណិជ្ជកម្ម​ត្រូវ​បាន​បន្ថែម​ទៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​សិក្សា​ដោយ​សាកលវិទ្យាល័យ​សាលា​ច្បាប់​សាន​ហ្វ្រា​ន​ស៊ី​ស្កូ​។
នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ 2004​, FOB ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ទៅ​ជា​សាកលវិទ្យាល័យ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង (NUM​)​។ ការ​ផ្តល់​កម្មវិធី​ត្រូវ​បាន​ពង្រីក​ដើម្បី​រួម​បញ្ចូល​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ និង​គ្រប់គ្រង​បដិសណ្ឋារកិច្ច​, ធនាគារ​ហិរញ្ញវត្ថុ​, និង​ប្រព័ន្ធ​ព័ត៌មាន​គ្រប់គ្រង​នេះ​។ វិទ្យាល័យ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​បាន​បើក​កម្មវិធី​អនុបណ្ឌិត​លើក​ដំបូង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​ជាមួយ​សាកលវិទ្យាល័យ Utara ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី (UUM​) ដែលជាសាកល​វិទ្យាល័យមួយ ​ដែល​ឧបត្ថម្ភ​ដោយ​រដ្ឋ​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​។ វិទ្យាល័យ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​រក្សា​​ការ​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​មហាវិទ្យាល័យ​ឋ និង​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​កម្មវិធី​ប្រាំ​ឆ្នាំ​ជាមួយ​សាកលវិទ្យាល័យ​តំបន់ Antwerp​, បែលហ្ស៊ិក ​និង​ពេល​នេះ​បាន​បើក​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​សហគ្រិន​ និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៅ​ក្នុង​ភាព​ជា​ដៃគូ​ជាមួយ​សាកលវិទ្យាល័យ Fisk (Nashville​, អាមេរិក​) និង​សាកលវិទ្យាល័យ​រដ្ឋ​ក្នុង​រដ្ឋ Tennessee ដែលត្រូវបាន​ឧបត្ថម្ភ​ដោយ UNCF / ទីភ្នាក់ងារ USAID ។
បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ជាង 10.000 សិស្ស​ចូលរួម​វគ្គ​បណ្តុះបណ្តាល​ធ្វើ​នៅ​បរិវេណ​សាលា​ដ៏​សំខាន់​នៃសាកលវិទ្យាល័យ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​។ សាកលវិទ្យាល័យ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​ប្រតិបត្តិការ​មួយ​បរិញ្ញាបត្រ​ពេញលេញ​នៃ​កម្មវិធី​បរិញ្ញាបត្រ​គ្រប់គ្រង​ពាណិជ្ជកម្ម​នៅ​ខេត្ត​បាត់ដំបង​ជាមួយ​សិស្ស​ជាង 700 នាក់​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​វគ្គ​បណ្តុះបណ្តាល​ធ្វើ​នៅ​បរិវេណ​សាលា​ខេត្ត​វិទ្យាល័យ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​បាន​។
កម្មវិធី​សិក្សា
{{ផ្នែក​ទទេ | កាលបរិច្ឆេទ = ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ 201​​0​}​}
បុគ្គលិក
{{ផ្នែក​ទទេ | កាលបរិច្ឆេទ = ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ 201​​0​}​}
ផ្សា​ភ្ជាប់​ទៅ
{{ផ្នែក​ទទេ | កាលបរិច្ឆេទ = ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ 201​​0​}​}
គេហទំព័រ
គេហទំព័រផ្លូវការ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
វីដេអូ​ កាមេរ៉ា
[វីដេអូកាមេរ៉ា] គឺជាកាមេរ៉ា​មួយប្រភេទសំរាប់ថត ខ្សែភាពយន្ត ធ្វើឯកសាររូបភាពប្រវត្តិ សំរាប់ការសំដែងក្នុងស្ថានីទូរទស្សន៍ ហើយនាពេលបច្ចុប្បន្ន វីដេអូ កាមេរ៉ាបាននិងកំពុងមាននិយមប្រសើរ។ វីដេអូ កាមេរ៉ាមុនដំបូងគេបង្អស់ត្រូវបានបង្តើតដោយលោក ចន លូចជី ប៊ៀដ (John Logie Baird) លោក​ នីផ គូវឌីស​ (Nipkow disk) គឺជាអ្នកជំនាញខាងកាមេរ៉ាវីដេអូ និងបច្ចេកវិជ្ជារបស់វា ហើយកាមេរ៉ាវិដេអូ ត្រូវបានគេមុនគេនៅ ប៊ីប៊ីស៊ី ដើម្បីពិសោធន៍សាកមើលនៅឆ្នាំ១៩៣០។ គ្រប់អេឡិចត្រូនិចរបស់កាមេរ៉ាត្រូវបានឆ្លងកាត់ប្រពន្ធ័អគ្គីសនីទាំងអស់។ ការមេរ៉ា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា
ភាសាកូរ៉េ
ភាសាកូរ៉េ គឺជាភាសារបស់ជនជាតិកូរ៉េ ហើយត្រូវបាននិយាយភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងជើង និងកូរ៉េខាងត្បូង ហើយមានចំនួនអ្នកនិយាយច្រើនជាង ៧៨ លាននាក់។
នៅកូរ៉េខាងត្បូង ភាសាេនះត្រូវបានគេហៅថា ហាន់កុកម៉ាល (한국말) ឬ ហាន់កុកហ្គូ (Hangeul: 한국어, Hanja: 韓國語) ។ ចំណែកឯនៅប្រទេសកូរ៉េខាងជើងវិញ ភាសានេះ ត្រូវបានហៅថា ឆូសន់ម៉ាល (조선말) or ឆូសន់នូ (조선어, 朝鮮語) ។ ភាសាទាំងពីរនេះត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះខុសគ្នា ព្រោះឈ្មោះទូទៅរបស់កូរ៉េខាងជើង និងកូរ៉េខាងត្បូងគឺខុសគ្នា។
ការសរសេរ
នៅក្នុងប្រព័ន្ធសំណេរ (ការសរសេរ) ភាសាកូរ៉េមានអក្សរក្រមចំបងដែលមានឈ្មោះថា Hangul ។​ នៅក្នុង​ប្រទេស​កូរ៉េខាងជើង មាន​តែ ហ៊ានហ្កុល (Hangeul) តែប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ប្រាស់​ដោយ​ច្បាប់ ។ នៅក្នុង​ប្រទេស​កូរ៉េខាងត្បូង ហ៊ានហ្កុល  (Hangeul)ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ប្រាស់ជា​សាធារណៈ ដូចជា​ក្នុង​វិស័យអប់រំជាដើម, ប៉ុន្តែហានចា ( Hanja) គឺនៅតែត្រូវ​បាន​គេប្រើ​ប្រាស់នៅតាម​សាពត៌មាន ឬក៏ជា​លក្ខណឯកទេស​ផ្សេងៗ ។ Hanja is the system of symbols used in the Chinese that are also used in Korean. Hanja was the only way to express Korean before the invention of Hangeul in the 15th century, and it was common for novels before the 19th century.
តំនភ្ជាប់
កូរ៉េ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាកូរ៉េ
ភាពលំអៀង
អគតិ
អគតិ មាន​ន័យ​ថា ការ​ពុំ​គួរ​ប្រព្រឹត្ត, សេចក្ដី​លម្អៀង : លុះ​ក្នុង​អគតិ, វិនិច្ឆ័យ​ក្តី​ដោយ​អគតិ ។ អគតិ ឬ​សេចក្ដី​លម្អៀង​ នេះ​​មាន ​៤ ​យ៉ាង​គឺ ៖
១- ឆន្ទាគតិ (សំ. បា. < ឆន្ទ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ស្រឡាញ់; ២- ទោសាគតិ (បា. < ទោស + អគតិ; សំ. ទោឞ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ស្អប់; ៣- មោហាគតិ (សំ. បា. < មោហ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ល្ងង់, ព្រោះ​ពុំ​យល់​ការ​ខុស​ត្រូវ; ៤- ភយាគតិ (សំ. បា. < ភយ + អគតិ) : សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ខ្លាច​បុណ្យ​ខ្លាច​អំណាច​ឬ​ខ្លាច​ចិត្ត​គេ ។
ការ​ស្គាល់​សេចក្តី​​លម្អៀង
ការស្គាល់​សេចក្តី​លំអៀង គឺ​ ធ្វើអោយមនុស្ស​ លោកឆ្ពោះទៅរក ភាពលំអៀងដោយដាចអហង្កា ការសម្រេចចិត្ត​​ ដ៍ពិតប្រាកដ​ ទៅតាមកាលៈទេសៈ ផ្អែកទៅលើការស្គាល់ភាគរយនៃភស្តុតាង។ ភាពលំអៀង កើតឡើង ពីរដំណើរការផ្សេងៗដែល ពេលខ្លះ​ មានការលំបាក ដែលមិនស្គាល់ច្បាស់​។ របៀបទាំងនេះរួមបញ្ចូលទាំងផ្លូវកាត់​​ នៃការស្វែងរកពត៍មាន​ កំរិតនៃការប្រាប់ហេតុផល់ និង​ ឥទ្ធិពលសង្គម វីលខច(wilcox 2011) ភាពលំអៀង អាចសរុបន័យពីររបៀបចូល ទៅក្នុង ពត៍មាន ដោយផ្លូវកាត់ ត្រូវបានហៅថា ហឺរីស្ទីក (Heuristis) ។ ពួកគេរាប់បញ្ចូលទាំងការភាន់ច្រឡំ របស់​អ្នកកាត់ក្តី បំនែងចែកសង្គម និង​ ស្មារតី។ ការស្គាល់ភាពលំអៀងគឺជាលទ្ធផល់ សារធារណៈ នៃ​គំរិតសមត្ថភាពពិតប្រាកដនៃ​ រឿងខ្លីៗ និង​
នៅក្នុងសំភារៈផ្សព្វផ្សាយពត៌មាន
អត្ថបទសំខាន់ៈ ភាពលំអៀង នៃគ្រឿងផ្សព្វផ្សាយ ដំណឹង គឺជាភាពលំអៀង នៃអ្នកការសែត ហើយនិងអ្នកបង្កើតសារពត៌មាន ជាមួយគ្នា នៅក្នុងគ្រឿងផ្សព្វផ្សាយ ដ៍ទូលំទូលាយ​ ក្នុងការជ្រើសរើសនៃព្រឹត្តិការណ៍មួយ ក្នុងរឿង គឺបានរាយការពីររបៀបដែលពួកគេដោយលាកបាំង ទីបំផុតភាពលំអៀងនៃ គ្រឿងផ្សព្វផ្សាយ បញ្ចាក់ពីរភាពជ្រួតជ្រាប មួយឬបាន ផ្សព្វផ្សាយ ពីរបទល្មើសនៃភាពលំអៀង ជាស្តង់ដារនៃសារពត៌មាន​ របស់អ្នកកាសែត គួរសមជាងនោះ គឺទស្សនៈវិស័យនៃអ្នកកាសែត ឬអត្ថបទ​ ផ្ទាល់ខ្លួន កាចាត់ចែង និងកំរិតនៃភាពលំអៀង នៃគ្រឿងផ្សាយពត៌មាននៅក្នុងប្រទេស នីមួយៗផ្សេងៗគ្នា គឺមានការវិវាទយ៉ាងធំទូលាយ។
====
ខេត្តកែប
ខេត្តកែប គឺជាខេត្តតូចជាងគេបំផុតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានផ្ទៃក្រឡាចំនួន ៣៣៦គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (១៣០ម៉ាញ៍) ដែលមានប្រជាជនចំនួន ៤១ ៧៩៨។ ជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តថ្មីបំផុតរបស់កម្ពុជា រួមជាមួយនឹងខេត្តប៉ៃលិន ខេត្តព្រះសីហនុ និងខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដែលបង្កើតឡើងដោយព្រះរាជក្រឹត្យចុះថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨ ដែលបានបំបែកក្រុងកែប និងស្រុកដំណាក់ចង្អើរចេញពីខេត្តកំពត ក៏ដូចជាការកែសម្រួលព្រំប្រទល់ខេត្តមួយចំនួនផងដែរ។ ខេត្តកែបជាខេត្តតូចជាងគេ និងមានប្រជាជនរស់នៅតិចជាងគេបំផុតរបស់កម្ពុជា។ ទីរួមខេត្តគឺក្រុងកែប ហើយខេត្តនេះមានឧទ្យានជាតិកែបថែមទៀតផង។
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
រូបភាពតូច|ជនបទជុំវិញខេត្តកែប រូបភាពតូច|វាលស្រែអំបិលក្នុងខេត្តកែប ខេត្តកែបគឺជាខេត្តមួយដ៏តូចបំផុតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលគ្របដណ្ដប់ផ្ទៃដីប្រមាណ 336 km2 និងមានប្រជាជនចំនួន ៤០ ២៨០ នាក់។ វាគឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តថ្មីៗបំផុតនៃកម្ពុជា រួមជាមួយ ប៉ៃលិន ព្រះសីហនុ និង ត្បូងឃ្មុំ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរាជក្រឹត្យថ្ងៃ ២២ ធ្នូ ២០០៨ ត្រូវបានបំបែកចេញពីខេត្តកំពត ស្របនឹងការសម្របសម្រួលព្រំសីមាខេត្តជាច្រើន។ ទីរួមខេត្តគឺក្រុងកែប ហើយក៏មានឧទ្យានជាតិមួយដែរ ដែលគេហៅថាឧទ្យានជាតិកែប។ ខេត្តកែបជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តទាំង៤ដែលស្ថិតនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រភាគនិរតីនៃប្រទេស កម្ពុជា។ ខេត្តកែបស្ថិតនៅមិនប៉ុន្មានសហាតិមាត្រពីព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាមឡើយ។ ក្រុងកែបធ្លាប់ជាទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រដ៏ពេញនិយមរបស់កម្ពុជា។ ឆ្នេរសមុទ្រនៅក្រុងកែបជាឆ្នេរព្រៃកោងកាង និង គ្រួសខ្មៅៗ ។ក្រុងកែបសំបូរគ្រឿងសមុទ្រថោកៗតែឆ្ងាញ់ ជាពិសេសគឺ ក្ដាមសមុទ្រ។ ខេត្តកែបក៍មាននូវផលិតផលជាច្រើនផងដែរដូចជា ម្រេច អំបិល ផ្លែឈើ ធុរ៉េន ស្វាយ ដូង សាវម៉ាវ ហើយនិងមានតំបន់ទេសចរណ៏ ជាច្រើនដូចជា ឆ្នេរសមុទ្រ ភ្នំ កោះ  រូងភ្នំ  និងរមណីយដ្ឋានជាច្រើន ។ ជាពិសេសក៍មានសណ្ឋាគារសម្រាប់ ភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ និង អន្តរជាតិសម្រាប់ស្នាក់នៅទីនោះផងដែរ។ ទឹកដីកែបហ៊ុំព័ទ្ធទាំងស្រុងដោយ ខេត្តកំពត លើកលែងតែឆ្នេរសមុទ្រ ១៦ គ.ម. ចេញ នៅខាងត្បូងជាប់ព្រំប្រទល់ឈូងសមុទ្រថៃ និង កោះភូគុក (កោះត្រល់) នៃវៀតណាម។ ព្រំខេត្តខាងលិចមានចម្ងាយ ២០ គ.ម. ពីក្រុងកំពត។ ព្រំខេត្តខាងកើតមានចម្ងាយប្រហែល ២០ គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែនវៀតណាម។
រដ្ឋបាលខេត្ត
ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ វាគឺជាស្រុកមួយធំបំផុតក្នុងខេត្តនេះហើយត្រូវបានបែងចែកទៅជាពីរ ឃុំ គឺឃុំអង្កោលនៅខាងលិច និង ឃុំពងទឹកនៅខាងកើត និង ១១ ក្រុម។ វាជាកន្លែងដែលជនជាតិអូស្ត្រាលី ឌែវិដ-វិលសុន អាយុ ២៩ ឆ្នាំ ជនជាតិប៊្រិតថេន ម៉ាខ-ស៊្លែតថឺរ អាយុ ២៨ ឆ្នាំ និងបុរសជនជាតិបារាំង ហ្សង់មីឈែល-ប្រាកេត អាយុ ២៧ ឆ្នាំ ត្រូវបានគេចាប់ខ្លួនដោយអង្គភាពទ័ពព្រៃខ្មែរក្រហមដឹកនាំដោយលោកមេបញ្ជាការឈូក-រិន នៅខែ មិថុនា ១៩៩៤។ កែប ក្រុងកែប ស្ថិតនៅចំកណ្ដាលនៃខេត្ត ត្រូវបានបែងចែកទៅជាបីសង្កាត់ គឺ សង្កាត់កែប នៅខាងកើតនៃទៀបកោះកែប សង្កាត់អូរក្រសារ និង សង្កាត់ព្រៃធំ នៅខាងលិច និងប្រាំក្រុម។ ការផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះពីក្រុងកែប ទៅជាខេត្តកែប(ក្នុងឆ្នាំ២០០៩) [ តាមគោលដៅរដ្ឋបាល, ខេត្តកែបជាខេត្តមួយ មានស្ថានភាពការងារ ដូចនឹង ស្ថានភាពការងារនៃខេត្តមួយដែរ។ ខេត្តកែប ត្រូវបានចែកចេញជា ក្រុង១ និងស្រុក១ ក្នុងនោះរួមមាន ៥ ឃុំ និង សង្កាត់៖
កោះរបស់ខេត្តកែប
ទៀបកោះកែបលយទៅទិសនិរតីនៃឆកកែបជារាងត្រីកោណ។ ប្រជុំកោះ និងកូនកោះតូចៗទាំង ១៣ និងថ្មប៉ប្រះទឹក ១ស្ថិតនៅខាងកើតនៃទៀបកោះមួយនេះ: កោះកុក កោះត្បាល់ កោះទន្សាយ កោះពោធិ៍ កោះម៉ាកប្រាង កោះម៉ាតាយ កោះសារ៉ាង កោះសេះ កោះស្ងួត កោះស្វាយ កោះស្វាយព្រៃ កោះហាលត្រី កោះអង្គ្រង កោះខ្ទះនិងកោះឡិបដែលជាថ្មប៉ប្រះទឹក។
កោះទន្សាយ
កោះទន្សាយតាំងនៅប្រហែល ៤,៥ សហាតិមាត្រ ភាគនិរតីនៃខេត្តកែប។ ពួកអ្នកទេសចរណ៍ត្រូវបានទាក់ទាញដោយឆ្នេរខ្សាច់សក្បុសពីរកន្លែង និងទឹកសមុទ្ររាក់ដែលសាកសមសម្រាប់ការហែលទឹកលេង។ បាតសមុទ្រមាន ផ្កាថ្មប៉ប្រះទឹកចម្រុះផ្សេងៗ សត្វ និង រុក្ខជាតិសមុទ្រដែលទាក់ទាញឱ្យមានពួកអ្នកស្រាវជ្រាវ និង អ្នកបរិស្ថានវិទ្យាចូលមកសិក្សា។ឈ្មោះកោះទន្សាយបានមកពីពាក្យថា រំសាយ។ កាលមួយនោះដើម្បីចៀសឱ្យផុតពីកងទ័ពរបស់នាយបញ្ជាការ ព្រះអង្គម្ចាស់សាគររាជមានការអស់សង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែពួករាជបរិវាររបស់ទ្រង់មានសភាពនឿយហត់អស់ទៅហើយ។ ព្រះអង្គបានដឹកនាំកងទ័ពដែលសេសសល់ឆ្លងកាត់សមុទ្រទៅកាន់កោះមួយនៅចំពីមុខក្រុងកែប ដែលជាកន្លែងកងទ័ពបានចែកផ្លូវគ្នា។ ដោយហេតុនោះហើយ កោះនេះក៏ត្រូវគេហៅថាកោះរំសាយ កោះអម្សាយ កោះអន្សាយ និង កោះទន្សាយ ដែលយើងបានស្គាល់ដូចសព្វថ្ងៃនេះ។ រឿងមួយទៀត តាមរយៈអ្នកស្រុកដែលបានរស់នៅទីនោះតាំងពីក្មេងនៅកែបមុនឆ្នាំ ១៩៧៥ ថាកោះនេះពីមុនហៅថា កោះអន្តាយ។ វាមិនមានន័យច្បាស់លាស់ទេចំពោះពាក្យមួយនេះ។ កោះទន្សាយមានផ្ទៃដី ពីរសហាតិមាត្រក្រឡា។ នៅក្នុងសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមដឹកនាំដោយព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុ កោះទន្សាយបានក្លាយជាកន្លែងឃុំឃាំងអ្នកទោស ហើយពួកអ្នកទោសទាំងនោះក៏ជាអ្នកការពារកោះនោះដែរ។ គេនៅឃើញមានស្លាកស្នាមខ្លះៗ បន្សល់ទុកដូចជា ផ្លូវរទេះសេះ និង ផ្ទះឈើប្រក់ស្បូវដែលសាងសង់ឡើងនាសម័យនោះ។ ភាគច្រើននៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនេះត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញដោយធាតុអាកាស និង សង្គ្រាមជាច្រើនទសវត្ស។ សព្វថ្ងៃនេះកោះទន្សាយគឺជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តកែប។ មានផ្ទះសំណាក់ប្រហែល ៨ និង ភោជនីយដ្ឋានប្រហែល ៥ បានបើកក្នុងមូលដ្ឋានកោះនោះ ដែលបម្រើសេវាអាហារសមុទ្រស្រស់ៗដ៏សំខាន់ដូចជា ក្ដាម ព្រោនបង្កង និង ត្រី។ ពេលថ្ងៃ កោះអាចនឹងមមាញឹកខ្លាំងជាមួយពួកទេសចរណ៍នៅពេលថ្ងៃ ដែលចាកចេញរង្វង់ម៉ោង៤ល្ងាច អញ្ជឹងហើយនៅពេលថ្ងៃលិចមានតែមនុស្សពីរបីនាក់ទេស្នាក់នៅពេញមួយយប់នៅទីនោះ។ អគ្គីសនីមានត្រឹមតែពីម៉ោង ៦-៩ យប់ តាមរយៈម៉ាស៊ីនភ្លើង។ ទឹកមានក្នុងរយៈពេលខ្លីកំឡុងខែប្រាំង (ធ្នូ-មេសា) និង ទូកវែងៗដែលមានធុងទឹកធំៗផ្គត់ផ្គង់នូវភាពខ្វះខាត។ សព្វថ្ងៃ មានប្រជាជន ៧ គ្រួសាររស់នៅលើកោះនេះ។ ពួកគេប្រកបរបរនេសាទនិងដាំដើមដូង។
សាកលវិទ្យាល័យ ចុឡាលុងករណ៍
{| style="clear:both; background:none; color:black;"
សាកលវិទ្យាល័យ​ចុឡាលុងករណ៍ (កំពុង​រៀបចំ)។ សាកលវិទ្យាល័យជូឡាឡុង (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; ; ប្រកាសថា [t͡ɕù.lāː.lōŋ.kɔ̄ːnmá.hǎː.wít.tʰá.jāː.lāj]), អក្សរកាត់ទាំង CU ឬលោក Chula (ថៃ: จุฬาฯ ), គឺ apublic និងសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវស្វ័យភាពក្នុងទីក្រុងបាងកកប្រទេសថៃ។ វាត្រូវបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសថៃលេខ 1 សាកលវិទ្យាល័យពីអ្នករៀបចំការជាច្រើនដូចជាសាកលវិទ្យាល័យពិភពលោកចំណាត់ថ្នាក់ QS ចំណាត់ថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យជុំទី, មជ្ឈមណ្ឌលនៃសាកលវិទ្យាល័យពិភពលោកចំណាត់ថ្នាក់លសាកលវិទ្យាល័យនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1917 ដែលធ្វើឱ្យវាវិទ្យាស្ថានចំណាស់ជាងគេបំផុតនៃការអប់រំខ្ពស់នៅប្រទេសថៃ។
ខេត្តកែប
ប្រវត្តិនៃខេត្តកែប
នៅសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមមានបង្កើតខេត្តបន្ថែមចំនួន៥ និងក្រុង ៣ គឺៈ ខេត្តព្រះវិហារ ខេត្តមណ្ឌលគីរី ខេត្តរតនគីរី ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ ខេត្តកោះកុង និង ក្រុងព្រះសីហនុ (១៩៥៧) ក្រុងកែប (១៩៥៩) និងក្រុងគីរីរម្យ។ ខេត្តកែបទើបតែផ្ទេរពីឈ្មោះក្រុងកែបនាពេលកន្លងទៅប៉ុណ្ណោះ។ ក្រុងកែបបានកសាងឡើងតាំងពីកំឡុងឆ្នាំ ១៩០៨ ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង។ ទីក្រុងនេះបានកែលម្អឱ្យក្លាយជាទីក្រុងទេសចរណ៍ឆ្នេរសមុទ្រដ៏ប្រណីតមួយក្នុង ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ នាសម័យរាជរដ្ឋាភិបាលសង្គមរាស្ត្រនិយម។ តាមការតំណាលរបស់អ្នកខ្លះ ឈ្មោះទីក្រុងកែបនេះ បានក្លាយពីពាក្យបារាំង ឡឺកាប (Le cap) ប្រែមកជាពាក្យខ្មែរគឺ “ជ្រោយ” ដែលមានន័យថា ដីដុះលយទៅសមុទ្រ។មុននោះក្រុងឆ្នេរដ៏ពេញនិយមនិងល្បីល្បាញបំផុត កែបបានធ្លាក់ក្នុងកាលៈទេសៈយ៉ាប់យ៉ឺនក្នុងរយៈកាលប៉ុន្មានឆ្នាំដែរ។ ចាប់ពីដើមទសវត្ស១៩០០ រហូតដល់ ទសវត្ស១៩៦០ វាធ្លាប់ជាក្រុងរមណីយដ្ឋានជឿនលឿនសម្បូរណ៍សប្បាយសម្រាប់ឥស្សរជនបារាំងនិងខ្មែរ។ ការភាន់ច្រឡំដ៏ធំមួយបានយល់ថាកំឡុងសម័យខ្មែរក្រហម ភាគច្រើននៃមនុគ្រឹះនិងភូមិគ្រឹះត្រូវបានគេកម្ទេចចោល។ ជាក់ស្ដែង អ្នកស្រុកដែលរស់នៅប្រចាំនៅទីនោះ ដោយសារតែខ្វះខាតលុយកាក់ និង ស្បៀងអាហារ ក៏បានរំលំភូមិគ្រឹះមួយចំនួនដូច្នេះហើយ ទើបពួកគាត់អាចយកចំណែកដែលអាចលក់បានដោះដូរនៅវៀតណាមដើម្បីបានជាប្រាក់សុទ្ធ និងអង្ករ។ ភូមិគ្រឹះកែបជាច្រើនត្រូវបានគេបោះបង់ចោល ប៉ុន្តែភាពរុងរឿងខ្លះៗរបស់អតីតក្រុងមួយនេះនៅតែឃើញមានដដែល។ មហាសាគរបានអូសបន្លាយជាខ្សែ រួមនិងកន្លែងដើរលេងដ៏ទូលាយនិងរូបចម្លាក់ធំៗ។ ព្រះបាទសីហនុបានកសាងព្រះរាជដំណាក់មួយដែលបែរមុខទៅឈូងសមុទ្រថៃ ប៉ុន្តែដំណាក់នោះមិនមានអ្នកកាន់កាប់ រឺ ក៏អ្នកស្នាក់នៅឡើយ។ ផ្លូវក្រាលថ្មមួយភ្ជាប់ក្រុងនេះជាមួយក្រុងកំពត។ ឆ្នេរកែបសម្បូរដោយដើមកោងកាង និង ផ្ទាំងថ្មខ្មៅៗខុសពីឆ្នេរដែលមានខ្សាច់សក្បុសនៃក្រុងព្រះសីហនុ យ៉ាងណានោះការចាក់បំពេញជាមួយខ្សាច់សនៃក្រុងព្រះសីហនុបានធ្វើឱ្យឆ្នេរកាន់តែធំ និង ស្រស់ស្អាត។ បច្ចុប្បន្នមានផ្ទះសំណាក់ រមណីយដ្ឋាន និងសណ្ឋាគារច្រើនជាង ៦០ នៅក្នុងខេត្តកែបនេះ។ ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដែលមានការរីកចម្រើនលូតលាស់លឿនបំផុតនៅពេលថ្មីៗនេះ​នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាជាមួយការផ្ដោតជាមធ្យមទៅលើអាជីវកម្មដែលប្រកបដោយភាពថ្លៃថ្នូរ។
សាកលវិទ្យាល័យ ចុឡាលុងករណ៍
ប្រវត្តិ​
សាកលវិទ្យាល័យ​ចុឡាលុងករណ៍ (កំពុង​រៀបចំ)។
ខេត្តកែប
វិស័យអប់រំរបស់ខេត្ត
សាលាចំនួនប្រាំជាកន្លែងអប់រំកម្រិតទុតិយសិក្សាដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តនេះមានសិស្សចូលរៀនចំនួន ៥៨៨ នាក់ ក្នុងចំណោមនោះមានសិស្សស្រី ២៤៦ នាក់នៅឆ្នាំ ២០០៨។ ក្នុងឆ្នាំដដែលនោះដែរក៏មានសាលាមត្តេយ្យចំនួន ៩ និង សាលាបឋមសិក្សា ២១ ដែលមានចំនួនសិស្សសរុប ៩ ៦៤៤ នាក់ ក្នុងចំណោមនោះសិស្សជាកុមារីមាន ៤ ៥៨០ នាក់។ ខណៈពេលនោះដែរ ភូមិគ្រឹះបារាំងចាស់មួយ នៅកែបធ្លាប់ជាទីកន្លែងនៃសាលារៀនបារាំងដូចជាសាលាបងស្រីនៃបុរេវេទដែលត្រូវបានបិទទ្វារនៅឆ្នាំ ១៩៧៥ នៅពេលពួកខ្មែរក្រោមកាន់អំណាច។ អគារនេះត្រូវបានវាយកម្ទេចចោលនៅដើមឆ្នាំ ២០១២ និងដីត្រូវប្រគល់ឱ្យទៅរដ្ឋកាន់កាប់វិញ។ កេរដំណែលរបស់បារាំងក្នុងវិស័យអប់រំត្រូវបានបង្ហាញឱ្យឃើញនៅពេលបច្ចុប្បន្នតាមរយៈ Ecole pour Tous ដែលលះបង់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះក្មេងៗក្នុងតំបន់នេះ។ ខេត្តនេះគ្មានសកលវិទ្យាល័យទេ ដោយហេតុថាវាមាននៅក្នុងខេត្តកំពតក្បែរខាងរួចស្រាប់ហើយ។ សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូកែប ផ្ដល់ការបណ្ដុះបណ្ដាលបច្ចេកទេសទៅដល់ប្រជាជនវ័យក្មេងក្នុងតំបន់ និង  សមាគមសួនកែប វិទ្យាស្ថានទាំងពីរជាវិទ្យាស្ថានសម្រាប់មនុស្សវ័យកុមារ និង មនុស្សវ័យជំទង់។ សាលាអន្តរជាតិកែប (ស.អ.ក.) គឺជាសាលាភាសាអង់គ្លេសដំបូងនៅក្នុងខេត្តកែបដែលដើរតាមលំអានកម្មវិធីសិក្សារបស់ឃែមប៊្រិជ (Cambridge) នៅពេលព្រឹក និង នៅពេលល្ងាចបានផ្ដល់ឱ្យសិស្សខ្មែរដូចជា ការអាន ការសរសេរ និង ប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្នុងប្រធានបទផ្សេងៗ។ ក្នុងនោះខត្តមានសាលាមត្តេយ្យមួយគឺសាលាមត្តេយ្យដុនបូស្កូខេត្តកែប និងសាលាបឋមសិក្សាមាន៣គឺ សាលាបឋមសិក្សាកំពង់ត្រឡាច សាលាបឋមសិក្សាប៊ុនរ៉ានីហ៊ុនសែន សាលាបឋមសិក្សាស្បូវ និងសាលាបឋមសិក្សាអូរក្រសា។ សាលាអនុវិទ្យាល័យមានពីរគឺ អនុវិទ្យាល័យសង្គមរាស្រ្តនិយម និងអនុវិទ្យាល័យហ៊ុនសែនក្រុងកែប។ ចំណែកឯវិទ្យាល័យមានពីរគឺវិទ្យាល័យប៊ុនរ៉ានីហ៊ុនសែនចរិយារង្ស និងវិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចម្ការដូង។
សាកលវិទ្យាល័យ ចុឡាលុងករណ៍
មុខ​វិជ្ជា​សិក្សា
ការ​សិក្សា (កំពុង​រៀបចំ)
ដេប៉ាតឺម៉ង់
ការ​សិក្សា (កំពុង​រៀបចំ)
រមណីដ្ឋានជ្រោះផ្អោ្កក
​ រមណីដ្ឋានជ្រោះផ្អោ្កក ​ លោកអ្នកអាចមកទស្សនារមណីដ្ឋានជ្រោះផ្អោកដោយស្ថិតនៅស្រុកគិរីវង្ស ទីរួមខេត្តតាកែវ តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ២ ស្រុកគិរីវង្ស គឺនៅជាប់និង ព្រំដែនវៀតណាម ( កាបាវ ) ។ ពេលចេញពីរផ្លូវជាតិលេខ២ ដែលមានផ្សារនៅខាងស្ដាំដៃមាន ឈ្មោះថាផ្សារដើមទំព័រ ចូលតាមផ្លូវផ្សារប្រហែលជា ៣គីឡូដី អ្នកនឹងទៅដល់កន្លែង រមណីដ្ឋានជ្រោះផ្អោកដែលជាកន្លែង ដែលមានធម្មជាតិដ៏ស្រស់បំព្រង ហើយនៅកន្លែងនោះក៏មានកន្លែងរក្សាយានជំនិះរបស់ភ្ញៀវទេសចណ៏ផងដែរ ។ នៅរមណីដ្ឋានជ្រោះផ្អោក ភាគច្រើនភ្ញៀវទាំងអស់មកលេងនៅទីនេះ នៅខែសីហា កញ្ញា និង ខែ តុលា ព្រោះនៅខែនេះ វាមានទឹកច្រើនហើយត្រូវ នឹង ខែបុណ្យភ្ជុំផង ។ រមណីដ្ឋានជ្រោះផ្អោកនេះ ក៏ មានភ្ញៀវទេសចរណ៏ជាតិ និង អន្តរជាតិ ជាច្រើនមកលេងនៅទីនោះ ។ ទឹកជ្រោះផ្អោកមានកន្លែង ងូតទឹកបីកន្លែង ហើយ កន្លែងនោះ គេសាងសង់ ធ្វើជាអាងទឹកសំរាប់លេងកំសាន្ត ។ នៅអាងទឹកទីមួយ គ៏មានស្ពានដែកមួយសំរាប់ឲភ្ញៀវទេសចរណ៏ឈរថតទេសភាព ឬ មើលទេសភាពនៅលើនោះ ។ ហើយក៏នៅមានកន្លែងសមរាប់អោយក្មេងលេង ដូចជាផ្ទះពោង កន្លែងជិះសេះនិងលេងល្បែងកំសាន្តជាច្រើនទៀត ។ ហើយនៅកន្លែងនោះមានលក់ ម្ហូបអាហារ ផ្លែឈើ និង ភេស្ជ:ជាច្រើន ដែលតំរូវទៅតាមការចូលចិត្តរបស់ភ្ញៀវជាងនេះទៅទៀត ក៏ មានលក់វត្ថុអនុសាវរី គឺត្បូងជាច្រើន ឆ្នៃហើយក៏មានមិនទាន់ឆ្នៃក៏មាន ដោយត្បូងនោះរកដោយប្រជាជននៅទីនោះផ្ទាល់ ។ ប្រជាជននៅទីនោះភាគច្រើនធ្វើចំការដាំដំណាំមានដូចជា ដំឡូង ឪឡឹក ទាប ខ្នុល និងមានផ្លែឈើជាច្រើនទៀត ។
ខេត្តកែប
សុខភាព
រូបភាពតូច|អគារមន្ទីរពេទ្យសម័យអាណានិគមខេត្តកែប។ នៅឆ្នាំ ២០០៨ មាន គ្រួសារ ៤៥២ គ្រួបានផ្ដល់កំណើតឱ្យទារក។ ស្ត្រី ១៥០ នាក់ត្រូវបានបង្កើតកូនឱ្យដោយឆ្មបបុរាណហើយ ទារក ២ នាក់ បានស្លាប់បន្ទាប់ពីសម្រាលរួចបានមួយខែ។ កុមារក្រោមអាយុ ៥ ឆ្នាំ ៦ នាក់ បានស្លាប់នៅឆ្នាំ ២០០៨ និង កុមារអាយុពី ៩-១២ ខែ ៧ នាក់ មិនបានទទួលភាពស៊ាំពេញលេញទេ។ គ្រួសារជាច្រើនផ្អែកជាសំខាន់លើប្រភពទឹកភ្លៀង និង ទឹកអណ្ដូង: នៅឆ្នាំ ២០០៨ គ្រួសារ ៣៨% បានកំពុងប្រើប្រាស់ទឹកបានមកពីអណ្ដូងលូ និង អណ្ដូងជីកចំហ និង ៣៣% ទៀតបានមកពីអណ្ដូងស្នប់។ កំឡុងរដូវប្រាំងឆ្នាំនោះ គ្រួសារ ៧៨% បានកំពុងផឹកទឹកពីប្រភពគ្មានសុវត្ថិភាព។ តាមរយៈការសិក្សារបស់គជអប ២០០៩, ៤២ គ្រួសារបានកំពុងរស់នៅដោយមានសមាជិកម្នាក់ឆ្លង អេដស៍ហ៊ីវ មានក្មេងកំព្រាបានចុះបញ្ជី ១០៥ នាក់ ជនរងគ្រោះប្រចាំគ្រួសារដោយគ្រោះធម្មជាតិមាន ១០៤ នាក់ និង ១១ នាក់ គឺជាជនរងគ្រោះដោយសារគ្រាប់មីន និង យុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ។ មានមន្ទីរព្យាបាល ៥ កន្លែងត្រូវបានចុះឈ្មោះនៅក្នុងខេត្តកែបនៅឆ្នាំ២០០៨ ហើយគ្មានមន្ទីរពេទ្យទេ។ គ្រុនចាញ់ គ្រុនឈាម និង ជំងឺផ្សេងទៀត គឺជាជំងឺនៅតំបន់និវត្តន៍ថ្មីៗដែលមាននៅកម្ពុជា។ ខេត្តឆ្នេរខាងត្បូងចាត់ទុកថាជាតំបន់គ្រុនចាញ់ដែលមានការបង្កការគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ ជាពិសេសដែនកោះនិងតំបន់ព្រៃភ្នំ ដែលជាទីដែលគេឱ្យដំណឹងឱ្យមានវិធានការប្រុងប្រយ័ត្នទុកជាមុន ប្រឆាំងនឹងមូសខាំ ជាពិសេសកំឡុងរដូវវស្សា។ ចំណែកមន្ទីរពេទ្យមានគឺមន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តកែប។
វិស័យដឹកជញ្ជូន
ផ្លូវជាតិលេខ៣៣ ឆ្លងកាត់ខេត្តនេះពីខាងលិចទៅខាងកើត ដែលរត់ពីក្រុងកំពតទៅស្រុកកំពង់ត្រាច បន្ទាប់មកឆ្ពោះទៅមុខដល់ព្រំដែនវៀតណាម។ផ្លូវបំបែកចេញពីផ្លូវជាតិលេខ៣៣ មានឈ្មោះថា ផ្លូវជាតិលេខ៣៣A វាងទៅកាន់បូជនីយដ្ឋានសេះសកែបនៅស្រុកដំណាក់ចង្អើរ ដែលរត់តាមបណ្ដោយឆ្នេរក្រោយមកភ្ជាប់ផ្លូវជាតិលេខ៣៣ ប្រហែល ៣ សហាតិមាត្រ ទៅភាគខាងកើត។ កែបគ្មានសេវាដឹកជញ្ជូនឡានក្រុងសាធារណៈ រឺ ក៏ឡានឈ្នួលទេ។ ចន្លោះប្រហោងនេះត្រូវបានបំពេញដោយសេវាម៉ូតូឌុប និង ធុកធុក។ ក្រុមហ៊ុនឡានក្រុងឯកជនដូចជា ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនសូរិយាខូ.អិលធីឌី មានខ្សែរវាងភ្នំពេញ - កែប និង កំពតឆ្លងកាត់ ផ្លូវជាតិលេខ៣៣។ ធ្វើដំណើរពីកែបទៅកាន់ព្រះសីហនុត្រូវបានបម្រើដោយសេវាឡានក្រុងទៅមក។ ខេត្តនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ដោយផ្លូវដែកមួយខ្សែដែលតភ្ជាប់ភ្នំពេញនិងកំពង់ផែព្រះសីហនុដែលមានស្ថានីយ៍មួយនៅកែប។ យ៉ាងណាក្ដីនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ខ្សែនេះនៅមិនទាន់បានដំណើរការនៅឡើយ។ កំពង់ផែកែបតូចមួយនេះត្រូវបានបម្រើសេវាដោយទូកទេសចរណ៍តូចៗតែប៉ុណ្ណោះដែលជិះទៅកាន់ប្រជុំកោះកែប ជាពិសេសកោះទន្សាយ។ គ្មានជើងសមុទ្រកំណត់ពេលជាក់លាក់ទៅកានកំពង់ផែឆ្នេរក្នុងស្រុក រឺ ក៏កំពង់ផែវៀតណាម និង ថៃ ដែលជាប្រទេសជិតខាងឡើយ។ ចម្ងាយរវាងកែបនិងខេត្តនៃកម្ពុជាសំខាន់ៗដទៃទៀត មានដូចជាៈ
រមណីដ្ឋានជ្រោះផ្អោ្កក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រមណីដ្ឋានជ្ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ
សាកលវិទ្យាល័យ ចុឡាលុងករណ៍
ទីតាំង​សាកលវិទ្យាល័យ
សាកលវិទ្យាល័យ​ចុឡាលុងករណ៍ (កំពុង​រៀបចំ)
អត្តសញ្ញាណ​សាកលវិទ្យាល័យ
សាកលវិទ្យាល័យ​ចុឡាលុងករណ៍ (កំពុង​រៀបចំ)
ព័ត៌មាន​ទាក់ទង
សាកលវិទ្យាល័យ​ចុឡាលុងករណ៍ (កំពុង​រៀបចំ)
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាកលវិទ្យាល័យ
ខេត្តកែប
ហេដ្ឋារចនាសម័្ពន្ធខេត្ត
ខេត្តកែបមានកង្វះខាតផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋ។ រហូតមកទល់ឆ្នាំ ២០០៥ ខេត្តកែបប្រើប្រាស់ភ្លើង​អគ្គីសនីផ្គត់ផ្គង់ដោយម៉ាស៊ីនប្រើប្រេងម៉ាស៊ូត រយៈពេល ២ ម៉ោងក្នុង ១ ថ្ងៃ គឺចាប់ពីម៉ោង ៧ ដល់ម៉ោង៩ យប់តែ ប៉ុណ្ណោះ។ កត្តានេះជំរុញអោយអាជីវកម្មទាំងអស់បង្ខំចិត្តផលិតភ្លើងដោយខ្លួនឯង។ នៅឆ្នាំ ២០០៧ ខេត្តបានជំរុញអោយមានការទាញភ្លើងពីប្រទេសវៀតណាមដែលមានតម្លៃ ៨០០រៀល ក្នុង១គីឡូវ៉ាត់ម៉ោង Kwh។ មកទល់ពេលនេះក្រុងគ្នានបណ្តាញផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតទេ។ ប្រជាជននិងអាជីវកម្មនានាប្រើប្រាស់ ទឹកអណ្តូងតាមផ្ទះរៀងខ្លួន។មកទល់ពេលនេះ ក្រុងគ្មានបណ្តាញគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ទេ។ ប្រជាជននិងអាជីវកម្មនានាត្រូវ ដោះស្រាយការបោះកាកសំណល់ និង សំរាមដោយខ្លួនពួកគេ។​ ហើយប្រជាជននៅទីនេះកំពុងតែព្យាយាមសំអាតទីក្រុងរបស់ពួកគេ។
ឯកសារពិគ្រោះ
កែប កែប
សាកលវិទ្យាល័យអង្គរ
សាកលវិទ្យាល័យអង្គរ (Angkor University) គឺជាគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាធំមួយនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែល បានបង្កើតឡើងដោយបានការទទូលស្គាល់តាម អនុក្រឹតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលលេខ២៨ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៤ ដែលមានអាសយដ្ឋាននៅ បុវីសៀងណាំ ភូមិខ្នារ ឃុំជ្រាវ ស្រុកសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។
ជេឃ្វីរី
ជេឃ្វីរី ​ (jQuery) គឺជាកូតមួយនៃ កម្មវិធី ចារ្យវ៉ាស្រ្គី (Java Script) ដែលសំរាប់ធ្វើការ រចនា និងកែច្នៃ ឲ្យការតែមានងាយស្រួល ក្នុងការសរសេរទំព័ររបស់អ្នកនិពន្ធ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើង នៅខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ ដោយ លោក ចន រីស៊ិក (John Resig) នៅឯ បារខាម អ៊ិនវ៉ាយស៊ី​( BarCamp NYC )។ ជេឃ្វីរី ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ ប្រហែល ៥៥%  ក្នុងចំនោម គេហៈទំព័រ ជាង១០​ ០០០ នៅលើប្រព្ធន័ អ៊ិនធឺណេត ដែលនេះបានបង្ហាញអំពី ភាពពេញនិមយ ជាខ្លាំង របស់ 'ជឹឃ្វីរី' ក្នុងពេលសព្វថ្ងៃនេះ។right|thumb|230px|
ជេឃ្វីរី ឥលូវនេះ បានបន្ថែម ទៅក្នងៈ
•ឌូម (DOM)​ជាកូដ (ធាតុ ជ្រើសរើស) ប្រើប្រាស់ជាមួយនិង កម្មវិធី ជាច្រើន ក្នុងការបើក
បង្ហាញកូតរបស់ គេហៈទំព័រ ណាមួយ​។
•ឌូម ​(DOM)ជាកូដ​(ឆ្ងងកាត់ និង កែប្រែ) ប្រើប្រាស់​បាន នៅក្នុង កូដ ស៊ីអេសអេស ១-៣​។
•ឌូម (DOM) ជាកូដ(រៀបចំ ទីតាំង) ប្រើប្រាស់នៅក្នុង ធាតុរបស់ ស៊ីអេសអេស ដែលអ្នកប្រើប្រាសអាច កត់ចំណាំ
•ប្រើប្រាស នៅក្នង ព្រឹត្ដិការណ៏
•ប្រើប្រាស់ ក្នុងការធ្វើឲ្យអ្វីមួយមាន ចលនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បច្ចេកវិជ្ជា
ស្វែងរក
ការស្វែងរកគឺ ជាទិសដៅមួយ សំរាប់អ្នកប្រើប្រាស់ អាចធ្វើការស្វែងរកនូវអ្វីដែលគេចង់រក។ គេហទំព័រសំរាប់ស្វែងរក គឺបង្កើតឡើងដើម្បីស្វែងរកព៌តមាននៅលើពិភពលោក​ និងនៅក្នុងឃ្លាំងស្ដុកព៌តមានរបស់ ប្រភព។​លទ្ធផលនៃការស្វែងរកគឺជាការបង្ហាញលទ្ធផលនៅក្នុងតារាងSERPS​ រឺការបង្ហាញនូវទំព៌រ។​ព៌តមានអាចមានទំនាក់ទំនងជាមួយនិងទំព៌រ រូបភាព និងឯកសារផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។ ការស្វែងរកខ្លះអាជាគំនិត រឺដោយផ្ទាល់។ ការស្វែងរកដោយផ្ទាល់គឺជាការស្វែងរក ដោយ មនុស្ស ហើយក៏មានពេលវេលាពិតប្រាកដ​ផងដែរដើម្បី អោយការស្វែងរកបានលទ្ធផល។
ប្រវត្តនៃការស្វែងរក
នៅអំឡុងពេលដែលមានការរីកចំរើនខាងផ្នែកគេហទំព៌រ លោក ធីម បឹនឺស លីបានបង្កើតតារាងនៃប្រភពនិងទំនាក់ទំនងទៅនិង អ៊ីនថឺនេត ដោយCERN។ ប្រវត្តដំបូងគឺនៅឆ្នាំ១៩៩២ គឹទាមទាអោយមានប្រពន្ធទំានាក់ទំនង​កុំព្យូទ័រ ហើយបន្ទាប់មកទៀត ប្រភពបានបង្ហោះនៅលើអ៊ីនថឺនេត ប៉ុន្តែមិនអាចរក្សាទុកនូវទិន្នន័យបាន។នៅNCSA​គឺជាប្រភពថ្មីដែលត្រូវបានស្ដុកទុកបន្តិចបន្ទួច នូវអ្វីដែលថ្មី។ ឧបករណ៍ ដំបូងដែលគេប្រើសំរាប់ស្វែងរកនូវលើអ៊ីនថឺនេតនោះគឺ Archie ដែលមានឈ្មោះពេញនោះគឺគ្មានអក្សរី( v​ ) ដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩០​ដោយ អាលេន អ៊ីមថេក(Alan Emtage) ប៊ីលហេលេន(Bill Heelan) និង ចេ ភីថឺ ដិថច(J. Peter Deutsch) ដែលជាអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តខាងកុំព្យូទ័រ នៅសកលវិទ្យាល័យMcGill ក្នុងរដ្ឋ មុនទ្រិល(Montreal)។ កម្ម​វិធី បានដាក់ចូល ទៅក្នុងឃ្លាំង សំរាប់ផ្សព្វផ្សាយ ដែលអាចអោយ ការស្វែងរកអាច ធ្វើទៅបាន។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ Archie មិនអាចបង្ហាញ នូវមាតិកា នៃទំព៌រនេះឡើយរហូតដល់ ទិន្នន័យត្រូវបាន កំនត់ ទើបអាចស្វែងរកបាន។
ខ្មៅដៃ
យកមកពីវីគីភីឌាអង់គ្លេស
ខ្មៅដៃ គឺជាឧប្បករណ៏មួយសម្រាប់សរសេរ ឬគូសអ្វីផ្សេងៗ។ គឺជាឧបករណ៏សំរាប់សរសេរ ហើយវាមាន​ចុងតូចសម្រាប់សរសេរ និងគូសគំនូរសិល្បៈផ្សេងៗ។ម្យ៉ាងទៀតវាអាចជួយអោយយើងងាយស្រួល ក្នុងការសរសេរផ្សេងៗដែលវាមានជ័រសំរាប់លុបទៀតផង។ យ៉ាងណាមិញខ្មៅដៃគឺបានផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៏ជាច្រើនសំរាប់អ្នកសរសេរ ជាពិសេសខ្មៅដៃនេះបានរួមផ្សំជាមួយនឹង​ ជក់ធ្វើអោយក្លាយទៅជាសិល្បៈគំនូរមួយយ៉ាងល្អ។​ ជាពិសេសនៅសព្វថ្ងៃនេះសិល្ប:ដែលរីកចំរើនជាងគេគឺមាននៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។ ជាពិសេសខ្មៅដៃបានជួយបុព្វបុរសខ្មែរ ជួនណាត យកវាទៅសរសេរបានជាសៀវភៅចែកជូនកូនៗជំនាន់ក្រោយ។​ គឺមានសិល្បៈតែងកំណាព្យខ្មែរ។ right|thumb|200px|ខ្មៅដៃ
ប្រវត្តិសាស្រ្ដ
ខ្មៅដៃ ចាស់ហើយដែលមកពីប្រទេសបារាំងគឺជាជក់ដ៏តូចមួយមកពីប្រទេសឡាទីន។ ខ្មៅដៃគឺជាសំភារៈម្យ៉ាងដែលមានសារៈសំខាន់តាំងពីយូយារណាស់មកហើយ ក្នុងការសរសេរ ឬ ការគូសគំនួរផ្សេងៗ។ ហើយវិចិត្រកររបស់យើងបានស្វែងរក សក់អូដ្ឋតែងតែប្រើសំរាប់សរសេរអ្នកដឹកនាំដែលទាន់សម័យ ក្នុងការរកប្រដាប់លុបខ្មៅដៃ គឺមានន័យថា ខ្មៅដៃនេះគឺគេធ្វើអំពីដុំធ្យូងដែលមានពណ័ខ្មៅ ដែលត្រូវបានគេរកឃើញយូរមកហើយនៅក្នុងសតវត្សទី១៦ មកម្ល៉េះ ។ ហើយអ្នកវិចិត្រករដែលរកឃើញខ្មៅដៃនេះបានបញ្ជាក់ថាយើងអាចគូរ ជាដែកចារ ដែលជាលោហៈធាតុដែលតូច អាចធ្វើជាការគូរតុបតែងតុ អាចសរសេររឿងប្រលោមលោកបបា​​នច្រើនជាស្នាដៃទុកផងដែរ។
សំណង់ប្រាសាទខ្មែរ នៅលើទឹកដីថៃបច្ចុប្បន្ននាសម័យអង្គរ
​ប្រវត្តិសាស្ត្រសង្រ្គាមជូរចត់របស់ប្រទេសខ្មែរបានកើតឡើងអស់រយៈពេលជាច្រើនស.វ មកហើយ ហើយការបាត់បង់ទឹកដីនិងប្រាង្គប្រាសាទរបស់ខ្មែរក៏មានច្រើនដែរ ដែលក្នុងនោះ មានប្រាសាទជាច្រើនស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសថៃ ។ តាមរយៈសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចក្រភពកម្ពុទេសបាន លើកឡើងថាក្នុងបញ្ជីប្រាសាទ ដែលនិងយកមកអត្ថាធិប្បាយ នូវក្នុងទំព័រខាង មុខនេះគេមិនបានរៀបរាប់ នូវស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ នាសម័យបុរេអង្គរទេ បញ្ហានេះ នឹងត្រូវសិក្សាក្នុងសៀវភៅផ្សេងមួយទៀត ដែលពាក់ព័ន្ធទៅ នឹងមត៌កវប្បធម៌ខ្មែរនាសម័យបុរេអង្គរ ក្នុងព្រះរជាណាចក្រថៃបច្ចុប្បន្ន ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្រៅពីសំណង់ប្រាសាទ គេឃើញមានផ្លូវ ថ្នល់ បារាយណ៏ ស្ពាន អណ្ដូង ព្រមទាំងព្រះដិមាតូចធំជាច្រើន នៅពាសពេញដេរដាសទូទាំងទឹកដីខ្មែរ ។ រីឯប្រាសាទសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ភាគច្រើន គឺវត្ត អារាមមហាយាន ដែលមានប្រាង្គប្រធានតែមយនៅចំកណ្ដាល ដូចជាវត្តមហាធាតុ នៅខេត្តរាជបុរី លពបុរី វត្តកំផេងលែង ជាដើម ។ ក្រោពីវត្តមហាយាន ទាំងនោះ គេឃើញមានមន្ទីរពេទ្យ ឬអរោគសាលា និងធម្មសាលា ដែលមានលក្ខណៈខុសពីវត្តបន្តិច ។
ខេត្តនគររាជសីមា
ចំពោះខេត្តនគររាជសីមាតែមួយ បច្ចុប្បន្ននេះ យើងសង្កេតឃើញថាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលមានស្លាកស្នាមវប្បធម៌បុរាណ សីមាវត្ត សិលាចារឹក ការដ្ឋានថ្ម សម្រាប់សាងសង់ប្រាសាទ និងទីក្រុង បុរាណជាដើម ។ ក្រៅពីប្រាសាទពិមាយអមដោយ ប្រាង្គហិនដែង,ទាំងពីរនិងព្រហ្មទត្ត, បា្រសាទភ្នំវ៉ាន់, ដែលមានទំហំធំ គេឃើញប្រាសាទហិនមឿងខែន, ប្រាង្គបានសិតា ,ប្រាង្គបានប្រាង្គ ,ប្រាសាទគូបានគូ, ឬប្រាំងបានគូ ,ប្រាសាទនាងរ៉ាំ ,គូក្សេម, ប្រាំងស្រះផ្លែង ,ប្រាង្គបានគោ, ឬបានផៈគោ, ប្រាង្គហិនបានថ្នន់ហាក់, ប្រាសាទនុឯហ័យ, ប្រាសាទបានប្រាង្គ ,ឬប្រាសាទស្រះណយ, ប្រាសាទហិនណាគេ, គ្រូស្រះផាំង, កុដិឫស្សិ, កុដ្ឋិឫស្សីណយ, វត្តប្រាង្គថង, វត្តផាង, វត្តប្រាង្គ, បូតបានផៃម៉ៃ, ប្រាសាទហយស្រះ, គូបានប្រាសាទ, ប្រាសាទបានប្រាសាទ , ប្រាសាទហិនស្រះផ្លោង, កុដិសីលា, ប្រាសាទហិនននគូ, ប្រាំងបានប្រាង្គ , កោដិសីលា , ប្រាង្កផលសង្គ្រាម , វត្តក្លាង, ប្រាសាទហិនមឿងកៅ, ប្រាសាទបនមុយ៉ៃ , ប្រាសាទព្រះហិន, ប្រាសាទចម្ប៉ាថង, ប្រាង្គបុរីបុល ។ នៅទីនេះមាន ប្រាសាទភិមាយ ដែលសាងសង់ឡើងដោយ ព្រះបាទសូរ្យវ្មរ័នទី១ កែឃើញមានសិលាចារឹកមួយផ្ទាំង លេខជំរឿន K .៥៩៣ ត្រូវនិងគ.ស១០៤១,  k ៣៩៧ នៅឆ្នាំ១១១២គ.ស ។ នេះសបញ្ជាក់អោយឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា នាសម៧យនោះ ខេត្តនេះ នៅជារបស់ខ្មែរនៅឡើយ ។
ប្រាសាទនៅសុខោទ័យ
ក្រៅពិបារាយណ៏ដ៏ធំ ឈ្មោះទំណប់រោង ដែលមានទំហំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា
អត្ថន័យអំបោះចំណងដៃ ភាគ១
តើការចងអំបោះពណ៌ស ឬក្រហម នៅកដៃ ចង្កេះ ឬនៅ ក មានអត្ថន័យយ៉ាងម៉េច នៅក្នុងប្រពៃណីខ្មែរ? ១/ អំពីការចងអំបោះក្រហម​ ឬកន្សែងក្រហម៖ នៅសម័យមុនព្រហ្មញ្ញសាសនានិងពុទ្ធសាសនាលាតឥទ្ធិពលមកលើប្រទេសខ្មែរ ពលរដ្ឋនៅទឹកដីឥណ្ឌូចិន ប្រកាន់យក ជំនឿមួយហៅថា ជំនឿវិញ្ញាណនិយម ឬជំនឿអារក្សអ្នកតា (Animism)គឺការមានជំនឿ លើវិញ្ញាណក្ខន្ខ័ សក្តិសិទ្ធិ រក្សាទឹកដីព្រៃភ្នំនិងជីវិតមនុស្សសត្វ។ នៅក្នុងជំនឿនេះ គ្មានព្រះអាទិទេព ឬព្រះពុទ្ធទេ មានតែវិញ្ញាណក្ខ័ន្ធ សក្តិសិទ្ធិ រក្សាលោក ដូចជា អ្នកតា (អ្នករក្សាព្រៃភ្នំនិងសត្វ ដែលរស់នៅអាស្រ័យព្រៃភ្នំ ជាជម្រក) អារក្ស (អ្នករក្សាទឹក និងសត្វ ដែលរស់នៅ អាស្រ័យទឹក ជាជម្រក) មេមត់ (អ្នករក្សាវិន័យ និងរបៀបរៀបរយ ប្រចាំមណ្ឌលរស់នៅ) ព្រះភូមិ (អ្នករក្សាដីភូមិ ចំការដំណាំ) ជំនាងផ្ទះ (អ្នករក្សាការពារ លំនៅស្ថាន) ម្រេញគង្វាល (អ្នករក្សាកុមារ និងជនដែល មិនអាច ជួយខ្លួនឯងបាន ដូចជាអ្នកពិការ និងចាស់ជរា) ជាដើម។ ចំណែកវិញ្ញាណ ដែលបំផ្លាញលោក មាន មេធ្មប់ (ជាយមរាជ ឬជាស្តេចនៃព្រលឹងសៅម៉ាន ទាំងឡាយ) ព្រាយ អាប(ដែលជាសេនា ទាំងឡាយ របស់មេធ្មប់ ដែលមេធ្មប់ អាចបញ្ជាបានគ្រប់ពេល)។ ក្រោយមក បន្ទាប់ពីមាន ការឆ្លងវប្បធម៌ ពីប្រទេសឥណ្ឌា ខ្មែរបានទទួលឥទ្ធិពល បន្ថែមទៀត ពីជំនឿថា មានយក្ស មានបិសាច នៅក្នុងជំនឿ វិញ្ញាណនិយម នេះដែរ។
នៅក្នុងជំនឿ វិញ្ញាណនិយម នេះ អ្នកស្រុកនិយម ប្រើពណ៌ក្រហម​ ជាតំណាង ឬទិ្ធអំណាច រាសី ឬជាមន្តអាគម រក្សាឬទ្ធិអំណាច ឬរាសី។ ឧទាហរណ៍ អ្នកតាក្រហមក មានន័យថា អ្នកតាដែលមាន កន្សែងក្រហម រុំជាប់នៅលើ​ ក ជាកន្សែង ដែលមានចារយ័ន្ត ជាភាសាមន្តអាគម រក្សាឬទ្ធិអំណាច និងរាសី របស់ពលរដ្ឋដែលប្រកាន់អំពើល្អ។ ប្រពៃណីនៃការចារយ័ន្ត នៅលើ កន្សែងក្រហមនេះ មាននៅសេសសល់ រហូតដល់សព្វថ្ងៃ ដូចជាការចារយ័ន្ត លើក្រណាត់សំពត់ក្រហម ដើម្បីដាក់តាំង នៅលើជញ្ជាំងផ្ទះ សម្រាប់ការពាររាសី របស់ម្ចាស់ផ្ទះ និងអ្នកដែលរស់នៅ ក្នុងផ្ទះនោះ ឬការចារយ័ន្ត លើកន្សែងក្រហម ដើម្បីប្រគល់ជូន ដល់កងយុទ្ធជន ដែលត្រូវចេញ ទៅសមរភូមិ ដើម្បីជា ការប្រសិទ្ធពរ សុំអោយ មានឬទ្ធិ មានជ័យ ពេលប្រតិបត្តិការ ការពារជាតិ។ ជួនកាលទៀត យើងមានចារយន្ត័ លើកន្សែង អោយអ្នកកីឡាប្រដាល់ សម្រាប់ជួតក្បាល ចងនៅដើមដៃ ឬចងចង្កេះ មុនពេលឡើងសៃវៀនប្រកួតម្តងៗ។ មានកាលខ្លះទៀត មេមត់ ឬអ្នកចូលរូបមេមត់ ដែលជា វិញ្ញាណរក្សា វិន័យនិងសណ្តាប់ធ្នាប់ ប្រចាំភូមិ ច្រើនជាអ្នកផ្តល់ គំនិតអប់រំប្រដៅទូន្មាន ដល់មនុស្សដែលធ្វើខុស មនុស្សមានជម្ងឺ ដើម្បីកែ ឬព្យាបាល អោយជានា មកល្អប្រសើរ ធម្មតាមកវិញ។ យើងច្រើនឃើញ រូបសំណាករបស់មេមត់ មានស្លៀកក្បិនខ្មៅ (តំណាងអោយ ភាពម៉ឺងម៉ាត់) ឬក្បិនក្រហម (តំណាងអោយរាសី ឬឬទ្ធិអំណាច) ពាក់អាវក្រហម បង់ក្រមាក្រហម នៅក្នុងខ្ទម កណ្តាលទីធ្លាក្នុងភូមិ។
ដោយសារហេតុថា ការប្រើកន្សែង ជាបន្ទះក្រណាត់ មានផ្ទាំងធំពេក អាចអោយទើសទាក់ ពិបាកនឹងរក្សា ជាពិសេស ពេលធ្វើដំណើរទៅច្បាំង ឬប្រតិបត្តិការងារ មមាញឹកផ្សេងៗ ដើម្បីការពារស្រុកភូមិ អ្នកស្រុកខ្លះ ក៏បែកគំនិត វេញអំបោះក្រហម ចងកាថាយ័ន្ត ចងចែកាច់ ភ្លុកដំរី ដែលគេប្រសិទ្ធីរួចហើយ ដើម្បីយកមកចងដៃ ចងចង្កេះ ពាក់ឆៀង ឬចងបន្តោង នៅក ជាជំនួសវិញ។ នៅក្នុងជំនឿនេះ រូបចម្លាក់អ្នកតា មេមត់ទាំងឡាយ ច្រើនស្លៀកក្បិនពណ៌ក្រហម ហើយបង់ក ជួតក្រមា ឬស្ពាយឆៀង ដោយកន្សែង ពណ៌ក្រហម ជានិច្ច។ ចំណែក ខ្ទមអ្នកតា ឬខ្ទមមេមត់ រមែងមាន ប្រក់ក្បឿងក្រហម ឬមានដំបូលក្រហម ជានិច្ចដែរ។ នៅក្នុងទំនៀមទម្លាប់នេះ គេច្រើននិយាយសំដៅ ទៅលើ អារក្សអ្នកតាព្រះភូមិ ថាជាវិញ្ញាណ តំណាងភេទបុរស គ្រប់គ្រងផ្នែកការពារទឹកដីស្រុកភូមិ ហើយមេមត់ និងជំនាងផ្ទះ ជាវិញ្ញាណ តំណាងភេទនារី គ្រប់គ្រងផ្នែករក្សាកូនចៅ ខាងវិន័យសណ្តាប់ធ្នាប់។ ចំណែកម្រេញគង្វាល ជាវិញ្ញាណ រក្សាការពារ កុមារ ជនជរា និង ជនពិការ។ រីឯមេធ្មប់វិញ គេនិយាយសំដៅទៅ វិញ្ញាណយាយី ច្រើនមានភេទប្រុស ប្រៀបបានទៅនឹងយមរាជ ឬយមបាល។ ខ្មោចបិសាចជា វិញ្ញាណយាយី ​មានភេទជាប្រុស។ ព្រាយនិងអាប ជាតំណាង វិញ្ញាណយាយី ជាភាវៈភេទស្រី។ ជំនឿវិញ្ញាណនិយមនេះ ក៏មាននៅសេសសល់ ជាបន្តៗមក ពាសពេញប្រទេសខ្មែរ លាវ​ ថៃ ភូមា បឹងក្លាដែស ឥណ្ឌូនេស៊ី និងវៀតណាមខាងត្បូង ជាពិសេស នៅសង្គមដែលមាន ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី រស់នៅ បែបបុរាណនៅឡើយ។
២/ អំពីការចងអំបោះពណ៌ស៖ នៅពេលសាសនាព្រាហ្ម ចាប់លាតឥទ្ធិពល មកដល់ប្រទេសខ្មែរ តាមរយៈអនុភាព នៃព្រះចៅគ្រប់គ្រងផែនដី ពលរដ្ឋយើង បានកត់សំគាល់ ឃើញថា ពពួកព្រាហ្ម កាន់កិច្ចការរាជវាំង អមមហាក្សត្រ ប្រចាំនគរ សុទ្ធតែ ស្លៀកពាក់ ពណ៌ស ឈ្នួតក៏មានពណ៌ស កន្សែងពានា ក៏ពណ៌ស ជាតំណាងពណ៌បរិសុទ្ធ និងភាពស្មោះត្រង់ ចំពោះព្រះ ម៉្យាងទៀត ក៏ជាតំណាង ឋានន្តរសក្តិប្រសើរខ្ពស់ខ្ពស់ នៅក្នុងប្រទេសដែរ។ នៅក្នុងជំនឿព្រាហ្មសាសនានេះ គេប្រារព្ធកំណើតរបស់មនុស្ស ដោយប្រើក្រណាត់ស រុំទារក នៅពេលប្រសូត្រឡើងភ្លាម រួចហើយគេធ្វើពិធីប្រសិទ្ធី ដោយផ្តិម្សៅស មួយតំណក់ នៅលើថ្ងាសទារក ចន្លោះចិញ្ចើមទាំងគូ ជាតំណាង តំណក់ជីវិតមួយ ឬតំណក់ទឹកអម្រិត ដែលប្រទានមកពីព្រះសិវៈ គីព្រះបង្កើតលោក។ នៅក្នុង ព្រាហ្មញ្ញសាសនា ខ្មែរយើងមានជំនឿ ទៅលើ ព្រះសិវៈ គឺព្រះដែលបង្កកំណើត មានព្រះឥសូរ ជាតំណាងភាវៈជាឪពុក គ្រប់គ្រងលោក (សំដៅទៅលើក្រុមគ្រួសារ) និងព្រះនរាយណ៍ ជាតំណាងភាវៈជាម្តាយ ដែលច្រើនមានរូបចម្លាក់ មានស្នាមញញឹម ស្រស់ស្អាត មានដៃ៨កាន់សាស្រ្តាវុទ្ធ ឈរជាន់ទារក ក្នុងអត្ថន័យថា ម្តាយរក្សាកូន ក្រោមអាណាព្យាបាលរបស់ខ្លួន ដោយធ្វើការមមាញឹក ដូចមានដៃ៨ដូច្នោះឯង សម្រាប់រក្សាថែថួនកូនដែលនៅក្រោមអាណាព្យាបាលរបស់ខ្លួន អោយបានទទួល ការរស់នៅសុខសប្បាយ។ នៅក្នុងសាសនានេះ ខ្មែរយើងជំនាន់បុរាណ បានយកថ្មឆ្លាក់ រូបលឹង្គឥសូរ ឆ្លាក់បញ្ឈរ ពីលើយោនី ដែលឆ្លាក់ជារាងត្បាល់កិនម្សៅ ត្រងពីក្រោម ជាតំណាង ការរួមភេទ រវាងបុរសនិងស្រ្តី ដើម្បីបង្កកំណើតជីវិត ហើយយើងក៏មានជំនឿទៅលើ សភាវៈបួនមុខទៀត គឺ ដីទឹកភ្លើងខ្យល់ (ព្រះធរណី ព្រះគង្គា ព្រះអគ្គី ព្រះវាតា) ដែលជាសភាវៈសម្រាប់បម្រើទ្រទ្រង់ជីវិតមនុស្ស នៅលើលោក។
លុះដល់ពេល មនុស្សប្រុសស្រី មានគូស្រករ គេច្រើនប្រសិទ្ធី ដោយប្រីម្សៅពណ៌ស បីតំណក់ ផ្តិតទៅលើថ្ងាស កូនកម្លោះនិងកូនក្រមុំ ជាសញ្ញាតំណាងក្រុមគ្រួសារ ដែលមានមុំបីជ្រុង គឺឳពុក ម្តាយ និងកូន គឺមានន័យថា គេបានទទួល ពរប្រសិទ្ធីពីព្រះ យ៉ាងប្រសើរ ដើម្បីរៀបចំខ្លួនទទួលនាទី ជាប្តីប្រពន្ធ និងជាឳពុកម្តាយ ពេញសម្រុងហើយ។ នៅពេលមនុស្សស្លាប់ លាចាកលោកទៅវិញ គេធ្វើពិធីប្រសិទ្ធីលាសព យ៉ាងពិសេសមួយ ដោយយកម្សៅស មកផ្តិតគូរ ជាឆ្នូតវែងៗ តាមបណ្តោយថ្ងាសរបស់សព ហើយយកក្រណាត់ស មកគ្រប រុំសពមនុស្ស ជាតំណាងពរប្រសិទ្ធី លាងបាបកម្ម ទាំងឡាយ ដែលខ្លួនគេបានធ្វើ កាលពីនៅរស់ (Purifying the soul) ដើម្បីបញ្ជូនវិញ្ញាណរបស់សពនោះ អោយធ្វើដំណើរទៅឋានសួគ៌ ដោយសេចក្តីស្ងប់សុខ។ នៅក្នុងជំនឿនេះ ព្រាហ្ម ឬអាចារ្យ ជាអ្នកបួស និយមស្លៀកស ពាក់ស ពានាក្រមាស តែមិនកោរសក់ទេ។ ម៉្យាងទៀត ដើម្បីបង្ហាញនូវកម្រិត ឋាននន្តរសក្តិរបស់អ្នកផ្នួសនិមួយៗ នៅក្នុងជួរសាសនា ពពួកព្រាហ្មទាំងនេះ ច្រើនផ្តិតម្សៅក្រហមបន្តក់ នៅលើប្រជុំចិញ្ចើម ឬគូរឆ្នូតម្សៅស ម្សៅក្រហម នៅលើថ្ងាស ជាស្នាមវែងៗ តាមបណ្តោយថ្ងាស។ មានកាលខ្លះទៀត គេសាក់ គោរមងារ នៅលើដើមដៃ ក្បែរស្មា ឬនៅលើខ្នងជិតកញ្ចឹងក ឬនៅលើខ្នងដៃ ដើម្បីជាការកត់សំគាល់វណ្ណៈ របស់ព្រាហ្ម នៅក្នុងជួរសាសនា។
លុះជំនឿនេះ បានចូលមកប្រឡូក ឥទ្ធិពល ជាមួយនឹងជំនឿវិញ្ញាណនិយម ដែលមាននៅលើទឹកដីខ្មែរយូរមកហើយ នោះទើបបានជាយើងឃើញមាន ការត្រងទទួលយកប្រពៃណី នៃការស្លៀកពាក់ពណ៌ស ចងអំបោះស ចារយ័ន្តលើក្រណាត់ស ការសាក់យ័ន្តលើស្បែកមនុស្ស លាយឡំគ្នា កាន់តែច្រើនឡើងៗ ដោយមិនដឹងថា ពណ៌មួយណា សំខាន់ជាងមួយណា។ ខ្លះមានគំនិតប្រកាន់ថា ពណ៌ស ជាពណ៌ប្រសើរ ជាងពណ៌ក្រហម ព្រោះជាពណ៌ ដែលស្តេចគ្រប់គ្រងផែនដី គោរពលើកតម្កើងជាងគេ។ ខ្លះទៀតថា ពណ៌ក្រហម ជាមន្តអាគម ពិតប្រាកដ ហើយសក្តិសិទ្ធិជាង ព្រោះជាតំណាងរាសី និងអំណាច មិនដូចពណ៌ស ដែលទន់ភ្លន់បរិសុទ្ធ ក្នុងធម៌ព្រះ ដោយគ្មានអំណាចតវ៉ាបាន។ ចំណែកប្រពៃណីបន្តក់ម្សៅស នៅប្រជុំចិញ្ចើម មាននៅសល់នៅក្នុងប្រទេសថៃ និងប្រទេសលាវ តែពុំសូវឃើញមាន នៅក្នុងប្រទេសខ្មែរបច្ចុប្បន្ន នេះទៀតទេ។
តទៅភាគពីរ
អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
អ៊ីហ្គល (ក្រុមតន្រ្តី)
Eagles (ថា «អ៊ីហ្គល» បកប្រែ «សត្វឥន្រ្ទី») គឺជាក្រុមចំរៀងពីប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបង្កើតឡើងនៅ ទីក្រុង ឡូសអែនចឺឡេស រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរីក នៅឆ្នាំ១៩៧១។
ហើយគាតជាមនុស្សដ៍ល្បីល្បាម្នាក់នៅក្នុងទីក្រុងនេះគាតបានច្រៀងចំរៀងមួយបទដែលចំនងជើងថា Hotel California គឺជាបទចំរៀងមួយដែលល្បីចេញពីលោក ( Eagles ) ហើយបានបង្ហាញខ្លូនចេញនៅឆ្នាំ ១៩៧៧ នៅ ក្នុងខែ កុម្ភះ។ បទនេះគឺជាបទទីប្រាំដែលលិចខ្លួនចេញពី ប្រទេស(American) បទនេះជាមុន តបូងគេបង្អស់នៅក្នុងAlbum របស់ លោក Eagles។ ការលំអៀងចិត្តកំនិតរបស់គាក់ទៅនិង guitarist គឺនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ ដល់ ១៩៨០ បន្តាប់មកគាត់បានចាប់ផ្ដើមវាម្ដង់ទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ ដល់ ២០០១ បន្តាប់បន្តាប់ពីគាតបានចូលក្នុង សណ្ធាគារមួយដែលមានឈ្មោះថា Hotel California ហើយនិងដំណើរកំសាន្តរបស់គាត។ នៅខែ មករា ថ្ងៃទី ១៥ ឆ្នាំ ១៩៧៧ បទចំរៀ្ងងនេះបានចាប់ចំនាត់ថ្នាក់លេខពីរ ដែលនៅពីក្រោយ Eagles'Hotel California។ ហើយបទនេះបាននិពន្ធដោយលោក (Don Henley, Glenn Frey and J.D. Souther.) ទំនុបភ្លេង Rock Band
​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចំរៀង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្ត្រីអាមេរិក
ស្រុកដំបែ
ស្រុកដំបែ គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោមស្រុកទាំង នៃខេត្តកំពង់ចាម ហើយទីរួមស្រុកក៏ត្រូវបានគេហៅថា ដំបែ ផងដែរ។ ទីរួមស្រុកនេះ មានទីតាំងតាមបណ្ដោយផ្លូវជាតិលេខ៧៣ ប្រមាណ១១គីឡួម៉ែតពីផ្លូវជាតិលេខ៧។ ទីរួមស្រុកដំបែ ស្ថិតនៅចម្ងាយប្រម៉ាណ ៤៥គីឡូម៉ែត ភាគខាងលិចនៃក្រុងកំពង់ចាម ដែលជាទីរួមខេត្តកំពង់ចាម និង៤៧គីឡូម៉ែត ភាគខាងត្បូងក្រុងក្រចេះនៃខេត្តក្រចេះ។
ស្រុកដំបែ គឺជា
ទីតាំង
ស្រុកដំបែមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃខេត្តកំពង់ចាម ហើយមានព្រំប្រទល់ភាគខាងជើងជាប់ ស្រុកព្រែកប្រសព្វនៃខេត្តក្រចេះ ភាគខាងកើតជាប់ស្រុកមេមត់ ភាគខាងត្បួងជាប់ស្រុកពញាក្រែក និងភាគខាងលិចជាប់ជាមួយស្រុកត្បូងឃ្មុំ និងស្រុកក្រូចឆ្មារ នៃខេត្តកំពង់ចាម។
រដ្ឋបាល
($ District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=មណ្ឌលសុភាព= =មន្ត្រី=
មន្ត្រីប៉ុស្ដិ៍
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =តំបន់ទេសចរណ៍=
ការបង្កើតព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
right|thumb|200px|នេះគឹជារូបផែនទីរបស់ខ្មែរកម្ពជាក្រោម
ការសិក្សាអំពីការបង្កើតព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានេះ ធ្ចើអោយគេបង្ហាញបាននូវ ក្របខណ្ឌ័ភូមិសាស្ត្រដែលចារិកអំពីអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។អាចអោយយើងដកវបាននូចសេចក្តីសន្និដ្ធានថា៖ កូសាំងស៊ីនគឺជាផ្នែករួមបញ្ចូលរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅក្នុងការរំលឹកអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ គេនឹងត្រូវពិនិត្យមើលម្តងៗនូវដំណាក់កាលធំៗដួចតទៅនេះ​​​​​​​​​​​គឺ​ I .- អំពីបុរេប្រវត្តិសាស្រ្ត មកដល់ដំណាក់កាលប្រមួលរួបរួមតែមួយ។ II.-សម័យកាលនៃរជ្ជកាលបង្រួបបង្រួម ចេនឡា និង​ ហ៊្វូណន។III.-សម័យកាលនៃការវាតទី ឬសម័យកាលអង្គរ។ IV.-សម័យកាលក្រោយអង្គរ។   I)-ពីបុរេប្ររត្តិសាស្ត្រ ​មកសម័យកាលបង្រួបង្រួមជារួម ពួកអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត និង​ពួកអ្នកបយរាណវិទួបានយល់ស្របគ្នាថា សម័យ យុគថ្មរំលីង(សម័យដែលមនុស្សយកថ្មធ្វើជារបស់ប្រើប្រាស់)កុលសម្ព័ន"មន-ខ្មែរ" បានកាន់កាប់ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន។ ដួច្នេះជាតិសាសន៏ខ្មែរបានកើតមានចាប់តាំងពីប្រហែលម្ភៃសតវត្សរ៏មុនគ្រិស្តរាជ។ក្រុមមន-ខ្មែរនេះ បានតាំងទីលំនៅ នៅលើអាងនៃទន្លេទាំង៣គឺទន្លេ មេគង្គ មេណាម និង​ឥរាវតី។នៅក្នុង"ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ប្រទេសកម្ពជា៣ លោក អនុប្រធាននៃសមាគមភូមិសាស្រ្ត សេដ្ធកិច្ចបារាំង ក្រោយ ពិវបានយកចេញពីក្នុងអត្ថបទបបស់សាលាបារាំងនៅចុងបូពា៏ប្រទេសមក មកបានសរសេរអំពីបុរេប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរថាៈ "ប្រជាជនកម្ពុជា ឬដុដដចដែលពួកគេបានអោយឈ្មោះថា ជាខ្មែរនោះបង្កើតនួវក្រុ​ម អូស្ត្រួអាស៊ី មួយ ដែលតាំងទីលំនៅ នៅឥណ្ឌូចិន ចាប់តាំងពីជំនាន់ប្រហែលជាម្ភៃសតវត្សរ៏ មុនសករាជយើងនេះ។ ក្រុមនេះនៅមានតំនាងរបស់ពួកគេនៅឡើយ នៅប្រទេសភូមាខាងក្រោម និង នៅតាមជួរភ្នំអណ្ណាម។ សមាសភាពនៃជនជាតិ ម៉ុងហ្គូលី គឺមាននៅទីនោះថ្មីៗបំផុត។ "ប្រជាជនទាំងឡាយនៅឥណ្ឌូចិន ប្រជាជនខ្មែរគឺជាវប្រជាជនដែលកាន់កាប់ ចាស់ជាងគេបំផុត នូវទីលំនៅរបស់ខ្លួន។ មានតែរាប់ពាន់ឆ្នាំយូរក្រោយមកទេគឺនៅសតវត្សរ៏ ទី១៣នៃសករាជរបស់យើងនេះ ដេលតាក់ទាញដោយដោយដីសណ្តនិង ដោយសមុទ្រ និង​ការដេញពីចិនដោយពួកម៉ុងហ្គូលីនោះទេ ទើបបានលេចឡើងប្រជាចនវៀតណាម ​ប្រជាជនថៃ និង​ប្រជាជនភូមា ដែលបានរុញច្រានប្រជាជនខ្មែរ និង​ឪពុកជិតដិតរបស់ពួកគេ គឹប្រជាជន "មន" ពីទន្លេមេណាម និងទន្លេ "ឥរាវតី"។នៅក្នុងសៀវភៅមួយដែលបាននិយាយអំពីអាជ្ញាធរ"អង្គរ មនុស្ស និង​ថ្ម" បុរាណវត្ថុវិទូដ៏ឧត្តម លោក បឺណាត ហ្វីលីភី ក្រូសីអ័រ អ្នកទទួលមរតករបស់អ្នកជីកកាយបុរាណវត្ថុខ្មែរ អតីតអគ្គនាយក នៃសាលាបារាំងនៅចុងបួពា៏ប្រទេស(១៩៥០-១៩៥៤) បានផ្តល់នួវភាពជាក់លាក់នៅលើក្របខ័ណ្ឌទាំងពីរនេះ គឺភូមិ សាស្រ្តនៃប្រទេសកម្ពុជា តាមលក្ខណៈភូមិសាស្រ្តត្រួវវបានបង្កើតឡើងជាពីរផ្នែក មួយដែលមានភ្នំច្រើនលាតសន្ធឹងទៅខាងជើងភ្នំដងរែក តំបន់ដែកបុរាណវត្ថុវិទួហៅថា"ប្រទេសខាងក្រោម"ដែលត្រួវវបានគេកំណត់ទុកថា ជាតំបន់ប្រសប់មុខគ្នានៅអាស៊ី។គេអាចសង្កេតឃើញទៀតពីភ្នំលេន នូវស្នាដៃនៃរលកសមុទ្រដែលបាន ពង្រីកថ្មនៅផ្នែកដេលមានភ្នំច្រើននៅដងរែកបន្តិចម្តងៗ។​ដួច្នេះ "ប្រទេសខាងក្រោម" នៅដើមកមណើត​ គឺជាឈួងដ៏ពិតប្រាកដមួយនៅជើងភ្នំដងរែក។ គឺជាការងាររបស់សមុទ្រ ដេល​ថ្វើអោយលេចចេញពីដីនួវដុំថ្មធំៗកម្រាស់ប្រហែល២០ ម៉ែត្រ ស្ថិតនៅកំពូលនៃភ្នំគូលេន ហើយដែលត្រូវបានគេឆ្លាក់ធ្វើជារូបភាពរបស់"ព្រះពុទ្ធចួលនិព្វាន"។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ឃុំត្រពាំងភ្លាំង
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឈូក ខេត្តកំពត មាន  ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
= ឃុំត្រពាំងភ្លាំង = == មាតិកា ===
១	រដ្ឋបាល
១.១	ព្រំប្រទល់
២	អប់រំ
២.១	បឋមសិក្សា
៣.១	ព្រះពុទ្ធសាសនា
៣.១.១	វត្ត
៤	ផ្សារ
៥	រមណីដ្ឋាន ឃុំត្រពាំងភ្លាំង គឺជា ឃុំមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង​​ ស្រុកឈូក ខេត្តកំពត​​​ ហើយក៏ជាឃុំមួយនៅដាច់ស្រយាលជាងគេ ក្នុងចំណោមឃុំទាំង ១៤​ និង សំបូរទៅដោយព្រៃឈើ។ ហើយឃុំនេះមានប្រជាជនសរុបចំនួន.............និង​ បែងចែកភូមិជា ៧ ចំនែកឯប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងឃុំត្រពាំងភ្លាំងភាគច្រើនជាកសិករ និង អ្នកចំការ។ ចំណាត់ថ្នាក់ម:ក្រុឃុំត្រពាំងភ្លាំង
១.០ ឃុំត្រពាំងភ្លាំង
ឃុំត្រពាំងភ្លាំង មាន ៧ភូមិគឺ÷"ភូមិស្រែលាវ"ភូមិកោះស្លា"ភូមិដុំផ្តៅ"ភូមិព្រៃពៀញ"ភូមិត្រពាំងស្តៅ"ភូមិតេជោជ្រៃបាក់
១.១ ​​​​​​​​​ព្រំប្រទល់[កែប្រែ]
ឃុំ   ទិស​ជើង(N)	    កើត(E)	លិច(W)	   ត្បូង(S)
ឃុំរ និង ឃុំ	   ឃុំ និង ឃុំ	  ឃុំ និង ឃុំ​​   ឃុំ
នពតល ប៉័ទមៈ
{| style="clear:both; background:none; color:black;"
នពតល ប៉័ទមៈ (ថៃ៖ นายนพดล ปัทมะ) (អាន​ថា ណុផៈដុន ប៉ាត់ថៈម៉ៈ តាម​ប្រព័ន្ធ​សម្លេង​សៀម) កើត​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៦១ ក្នុង​ស្រុក​សីតា ខេត្ត​នគរ​រាជសីមា ប្រទេស​ថៃ។
ប្រវត្តិ​
លោក នពតល ប៉័ទមៈ ​បាន​ឡើង​កាន់​តំណែង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​ ២០០៨ នៅ​ក្នុង​គណៈ​រដ្ឋមន្ត្រី​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ស្ម័គ្រ សុន្ទរវេជ។ លោក​គឺ​ជា​សមាជិក​គណបក្ស​អំណាច​ប្រជាជន​របស់​លោក​ស្ម័គ្រ និង​ជា​អតីត​ទីប្រឹក្សា​ច្បាប់​របស់​លោក​ទក្សិណ ជិនវ័ត្រ អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ទម្លាក់​ចេញ​ពី​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ដោយ​ពួក​យោធា កាល​ពី​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​ ២០០៦។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១០ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​ ២០០៨ លោក​ក៏​បាន​លាលែង​ចេញ​ពី​តំណែង​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស។
ការ​សិក្សា
នីតិសាស្ត្រ​បណ្ឌិត ពី​មហាវិទ្យាល័យ​ធម្មសាស្ត្រ (កាល​ពី ​គ.ស.​១៩៨២) ដោយ​បាន​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ ​១ និង​ទទួល​បាន​អាហារូបករណ៍​ហ្វូលប្រាយ និង​ទៅ​បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ និង​ទទួល​បាន​អាហារូបករណ៍​ពី​មូលនិធិ​អានន្ទមហិតុល (កាល​ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៨៨ បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​អកហ្វរដ៍ ប្រទេស​អង់គ្លេស និង​សាកលវិទ្យាល័យ​ឡុងដុង ដោយ​មូលនិធី​អានន្ទមហិតុល (ឆ្នាំ​ ១៩៩០)។ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩១ ដោយ​មូលនិធិ​អានន្ទមហិតុល លោក​បាន​​ផ្នែក​នេតិបណ្ឌិត​ភាសាអង់គ្លេស​នៅ​លិនខុនស៍​អ៊ិន្ន Lincoln’s lnn។
ការ​លា​លែង​ពី​តំណែង
លោក នពតល ប៉័ទមៈ ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ចិត្ត​លា​លែង​ពី​តំណែង​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស ដោយ​សារ​ពួក​ប្រឆាំង​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​ទាក់ទង​នឹង​ករណី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។
ភាសាថៃ
ភាសាថៃ ឬ​​ ភាសាសៀម ជាភាសាកំណើតរបស់ជនជាតិថៃ និងជាភាសាដែលប្រើជាផ្លូវ​ការនៅប្រទេសថៃ។ ភាសានេះត្រូវបាននិយាយជាភាសាដើមកំណើតដោយប្រមាណ ២០-៣៦ លាននាក់ និងត្រូវបាននិយាយជាភាសាទីពីរដោយប្រមាណ ៤៤ លាននាក់ ។ ការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រទេសថៃមានលក្ខណៈជាតិពន្ឋុ។ ភាសាថៃជាសមាជិករបស់អំបូរភាសាក្រា-ដៃ។ ពាក្យពេចន៍ មួយចំនួនរបស់ភាសាថៃត្រូវបានខ្ចីពីភាសាបាលី សំស្រ្កឹត និង ភាសាខ្មែរ។​ វាមាន សូរសំនៀង និង ភាសាវិភាគ។ ភាសាថៃ មានភាពស្មុកស្មាញផងដែរចំពោះ អក្ខរាវិរុទ្ឋ និង រាល់គំនូសតាង ។ ភាសាថៃនិង ភាសាឡាវ  មានភាពងាយយល់គ្នាវិញទៅមក  ដោយហេតុថាវាមានគ្រាមភាសាស្ទើរតែដូចគ្នា។
គ្រាមភាសា​ និង ភាសា
និយាយភាសាថៃ រួមទាំងថៃបាងកក (ទោះបីជាងយ៉ាងណាវាក៏ត្រូវបានគិតថា មានភាពដាច់ដោយឡែកពី គ្រាមភាសា។​ ថៃគោរាជ មានមនុស្សនិយាយភាសានេះប្រហែល ៤០០,០០០​(១៩៨៨) នៅ នគររាជសីមា(ដែនដីអណាក្រខ្មែរពីមុន) ជាការគ្រប់គ្រងនៃកន្លែងភាសារវាងបណ្តា ភាសា ថៃកណ្តាល និង ឦសាន ដែលជាគ្រាមភាសាមានទំនាក់ទំនងគ្នា ហើយប្រហែលជាត្រូវបានគេគិតថានឹងអាចក្លាយជា ភាសាមួយផ្សេងទៀត។មនុស្សភាគច្រើន រស់នៅតំបន់ ឥសាន នៃប្រទេសថៃ និយាយគ្រាមភាសារបស់ភាសាឡាវ ដែលពិតជាមាន ឥទ្ឋិពលចំពោះគ្រាមភាសាថៃកណ្តាលទៅវិញ។ ការបន្ថែមទៅលើភាសាផ្លូវការណ៍ថៃ នោះគឺប្រទេសថៃជាម្វាស់ផ្ទះដែលមានទំនាក់ទំនងនឹង ភាសាតៃ រួមមាន :
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាថៃ
នូវែលហ្សេឡង់
​ប្រទេសនូវែលហ្សេឡង់​ (ភាសាអង់គ្លេស៖ New Zealand និងភាសាម៉ាវរី៖ Aotearoa) គឺជាប្រទេសកោះមួយស្ថិតនៅប៉ែកនិរតីនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ ប្រទេសនេះមានដែនដីធំៗចំនួនពីរគឺ កោះខាងជើង (Te Ika-a-Māui) និងកោះខាងត្បូង (Te Waipounamu) និងបូករួមជាមួយកោះតូចៗចំនួន ៧០០ ទៀត។ នូវែលហ្សេឡង់ជាប្រទេសកោះធំបំផុតទីប្រាំមួយ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីសរុប ២៦៨,០២១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ វាស្ថិតនៅប្រមាណ ២០០០ គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងត្បូងប្រទេសអូស្ត្រាលី កាត់សមុទ្រតាស្មាន់ និង ១,០០០ គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងត្បូងនៃកោះនូវែលកាឡេដូនី ហ្វីជី និងតុងកា។ ប្រទេសនេះមានតំបន់ភូមិសាស្ត្រ​ចម្រុះច្រើន និង​កំពូល​ភ្នំ​មុតស្រួច រួម​ទាំង​ភ្នំទឹកកកនៅតាមភាគ​ខាង​ត្បូងផងដែរ។ រាជធានីរបស់ប្រទេសនូវែលសេឡង់មានឈ្មោះថា វេលីងតុន ហើយទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេគឺមានឈ្មោះថា អូកឡិន។
ប្រទេស​នូវែលហ្សេឡង់​​ជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍មួយដែលមានឋានៈខ្ពស់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងបណ្តាប្រទេសនៅលើអន្តរជាតិដែលជាប្រទេសកំពូលៗ រួមទាំងវិស័យអប់រំ សេរីភាពសេដ្ឋកិច្ច ហើយបង្ហាញនូវចំនួនដ៏ទាបនៃសន្ទស្សន៍នៃអំពើពុករលួយ ។ ទីក្រុងជាច្រើនក៏មានឋានៈខ្ពស់ៗក្នុងចំណោមទីក្រុងមានបំផុតនៅលើពិភពលោក ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំកោះនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអូស្ត្រាឡាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅប៉ូនីណេស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកោះ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសមាគមប្រជាជាតិនៃសហធនរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្សេឡង់ឌី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអូសេអានី
ប្រវត្តិសាស្ត្ររបបប្រជាធិបតេយ្យ
ប្រវត្តិសាស្ត្ររបបប្រជាធិបតេយ្យ សម័យខ្មែរក្រហម យើង​បាន​ដឹងរួចមកហើយថា​ប្រទេសកម្ពុជាធ្លាប់មានប្រវត្តិសាស្រ្តជូរចត់ឆ្លងកាត់នូវសង្រ្គាម​អស់​ច្រើន​សតវត្ស​ ភាពរង​ទុក្ខ​លំបាក​នានា​ខ្មែរ​បាន​ជួបប្រទះ​ឆ្អែតឆ្អន់​ ខ្មែរ​គ្រប់​រូប​គឺមិនចង់​ទទួល​រសជាតិ​ល្វីង​ជូរ​ចត់នោះ​សារជា​ថ្មីម្ដង​ទៀត​ឡើយ​ ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមខ្មែរ​បាន​ដក់​ជាប់​នៅ​ក្នុង​ក្រអៅ​បេះ​ដូង​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរដែល​អ្វីៗ​គ្រប់​យ៉ាង​បាន​កើតឡើង ខ្មែរ​មិន​អាច​​​មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន​ឡើយ។ ​
មៀច ប៉ុណ្ណ
ក្នុង​មួយ​ជិវីត​ ពេញ​ចិត្ត​តែ​នឹង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​សិក្សា និពន្ធ​សរសេរ​ចង​ក្រង​សៀវភៅ ​ឯកសារ​ទាក់ទង​នឹង​វប្បធម៌​ប្រពៃណី​អក្សរ​សាស្រ្ត ។ ស្នា​ដៃ​នឹង​សកម្មភាព​មាន ៖