មហាជនកជាតក
សង្ខេបរឿង
ព្រះបាទមហាជនក​បរមពោធិសត្វ កាលគង់លើរាជាសនៈ​ក្រោមស្វេតច្ឆត្រ ទតឃើញ​សិរីរាជសម្បត្តិ ដូចជាសិរីនៃព្រះឥន្ទ​ទ្រង់រលឹកឃើញនូវការព្យាយាម​ដែលទ្រង់ធ្វើនូវមហាសមុទ្រ ក៏មានព្រះរាជហឫទ័យ​ប្រកបដោយបីតិសោមនស្ស ទ្រង់បន្លឺ​ព្រះឧទានថាៈ បុរសជាបណ្ឌិត​ត្រូវតែតស៊ូ! មិនត្រូវនឿយណាយ! យើងឃើញច្បាស់​ដោយខ្លួនឯងថា យើងប្រាថ្នា​យ៉ាងណា បានយ៉ាងនោះ យើងឃើញ​ច្បាស់ដោយ​ខ្លួនឯងថា ទេវតាស្រង់យើង​អំពីទឹកដាក់មក​លើគោក។ បុរសជាបណ្ឌិត​ត្រូវតែព្យាយាម! មិនត្រូវនឿយ​ណាយ! អ្នកមានប្រាជ្ញា​ទោះបីសេចក្ដីទុក្ខ​ប៉ះពាល់ត្រូវ ក៏មិនត្រូវកាត់​បំណងខ្លួនដែរ! ចំណេរកាល​តមក ព្រះនាងសីវលីទេវី​ប្រសូតព្រះរាជបុត្រា​ទ្រង់បានព្រះរាជទាន​ព្រះនាមថា ទីឃាវុកុមារ។ ព្រះរាជបិតា បានព្រះរាជ​ទានឋានៈ​ជាឧបរាជ​ដល់ព្រះរាជបុត្រនេះ។ ព្រះមហាជនក​ទ្រង់សោយរាជ្យ​ប្រកបដោយ​ទសពិធរាជធម៌ ឥតមានមោះមៃ​សេចក្ដីអន្តរាយ​ក្នុងនគរឡើយ។ ថ្ងៃមួយទ្រង់​ស្ដេចទៅកាន់​ឧទ្យាន បានទត​ឃើញស្វាយមួយដើម រេចស្លឹក​បាក់មែកព្រោះ​តែមានផ្លែ ស្វាយមួយដើម​ទៀតមានស្លឹកលាស់ខ្ចី សាខាត្រឈឹងត្រឈៃ​ដង្គោលល្អ ព្រោះឥតផ្លែ ទើប​ទ្រង់ព្រះចិន្ដា​ថាៈ ស្វាយដែលរេចស្លឹក​បាក់មែកព្រោះតែផ្លែ ដូចជាអាត្មាអញ​ជាស្ដេចសោយរាជ្យ ធ្វើប្រយោជន៍ឱ្យ​កើតឡើងសម្រាប់​តែអ្នកត្រូវការ ត្រង់ខ្លួន​អាត្មាចេះតែរេច​ទៅៗ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ព្រះចិន្ដា​ដូច្នេះហើយ ទើបទ្រង់​សព្វព្រះរាជហឫទ័យ​ក្នុងភេទបព្វជ្ជា ទ្រង់និវត្ត​មកកាន់ព្រះបរមរាជនិវេសន៍​វិញ ទ្រង់បណ្ដេញ​ហាមឃាត់មិនឱ្យ​មនុស្សដទៃនៅ ឬចូល​ទៅក្នុងព្រះរាជវេសន៍​ឡើយ លើកលែង​តែអ្នកបម្រើ​ផ្ទាល់ព្រះអង្គ​ម្នាក់ចេញ។ ព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើ​សមណធម៌ស្មឹងស្មាធិ៍អស់វេលា៤ខែ ឥតឱ្យនរណាដឹងសោះ។ ថ្ងៃមួយនោះ ទ្រង់ឱ្យអ្នក​បម្រើទៅហៅខ្មាន់​ព្រះកេសមក​ចម្រើនព្រះកេសា ឱ្យទៅជា​សមណបរិក្ខារ (បាត្រចីវរ) មកផ្លាស់​គ្រឿងអម្ពរទ្រទ្រង់​ភេទបព្វជ្ជា ទ្រង់ព្រះពស្រ្តកាសាយ៍​ស្ពាយបាត្រឰដ៏ព្រះអង្សា ប្រាថ្នានឹងចេញទៅ​ព្រៃហេមពាន្ត។ គ្រានោះព្រះនាងសីវលី និងស្រីស្នំ៧រយនាក់ តាក់តែងអង្គ​ទ្រង់គ្រឿងអលង្ការ​បំពារាជប្បញ្ញត្តិ​ចូលទៅគាល់ ជួនជាព្រះអង្គ​ចុះចេញអំពីប្រាសាទ ​យាងដោយព្រះបាទា ទោះបីស្រ្តីទាំងនោះ​អង្វរឃាត់យ៉ាងណា ក៏ទ្រង់ពុំព្រម​ត្រឡប់វិញសោះ។ មហាជនក្នុងនគរទាំង​អស់ ទាំងស្រ្តីទាំងបុរស ទាំងរាស្រ្ត​ទាំងមន្រ្តី ផ្អើលឆោឡោរត់​តាមព្រះចក្រី ថ្លែងសេចក្ដី​អង្វរផ្សេងៗជាអនេកប្រការ ក៏ពុំអាចញ៉ាំង​ព្រះអង្គឱ្យទ្រង់​ត្រឡប់បាន។ ព្រះនាងសីវលី នឹកឃើញ​ឧបាយមួយថា “ព្រះរាជា​តែងខ្វល់ខ្វាយក្នុង​កិច្ចការពារអន្តរាយ​នៃប្រជាជន” ទើបទ្រង់ចាត់សេនាបតី​ឈ្មោះមហាសេនាគុត្ត ឱ្យដុតផ្ទះចាស់ៗ ដុតសម្រាម ដុតស្លឹកឈើ ធ្វើឱ្យមានផ្សែង​ទ្រលោមឡើង ព្រះនាងក៏ទៅ​ឱបព្រះបាទាព្រះស្វាមី​ទូលថាៈ នគរមិថិលាត្រូវ​ភ្លើងឆេះហើយ។ ព្រះអង្គទ្រង់​មានព្រះឱង្ការថាៈ សេចក្ដី​ខ្វល់ខ្វាយ​នៃជនណាមាន សេចក្ដីខ្វល់ខ្វាយ​នោះនៃជននោះតែងឆេះ​ចេញជាភ្លើង ឯយើងឥត​មានសេចក្ដីខ្វល់ខ្វាយ​ទេ ឥតភ្លើងឆេះទេ។ល។ ព្រះនាងឱ្យពួក​អ្នកកាន់អាវុធ​សំឡុតអ្នកស្រុក​ធ្វើហាក់ដូច​ជាចោរប្លន់។ អ្នកស្រុក​ទាំងរយទាំងពាន់​រត់មកយំស្រែក​ស្ទាក់ព្រះរាជ​ដំណើរថាៈ ចោរប្លន់ដែន​ព្រះអង្គហើយ សូមព្រះអង្គ​ត្រឡប់កុំឱ្យដែន​នេះវិនាស។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថាៈ កង្វល់​របស់យើងមិនមាន​ទេយើងរស់នៅ​ជាសុខ ទុកជាដែន​ត្រូវចោរប្លន់ក៏យក​សម្បត្តយើង​មិនបានដែរ។ ព្រះអង្គទ្រង់​ចេញទៅអស់​ផ្លូវដ៏ឆ្ងាយ។ មហាជនទាំងឡាយ​ក៏ប្រឹងតែតាមមិនព្រមត្រឡប់ ដល់ផ្លូវប្រហប់​ព្រះអង្គទ្រង់ងាកសួរថាៈ រាជ្យនេះជា​រាជ្យនរណា? នរណាកាន់​អំណាចក្នុងប្រទេស​នេះ? - ឆ្លើយទូលថាៈ រាជ្យព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​កាន់អំណាច។ ទើបព្រះពោធិសត្វ​យកព្រះទណ្ឌៈ (ឈើច្រត់) គូសទទឹង​ផ្លូវប្រហប់ថាៈ យើងជាអ្នក​កាន់អំណចគូសគំនូស​នេះ នរណា​កន្លងគំនូស​នេះនឹងត្រូវមានទោស។ មហាមន្រ្តី​ទាំងរាស្រ្តទាំងមន្រ្តី​ឥតបីហ៊ានកន្លងផ្គង​អញ្ជលីឱនសិរសា​ក្រាបទល់ត្រឹមគំនូសនេះ។ ព្រះនាង​សីវលីផ្ដួលអង្គ​ទ្រង់បម្រះននៀល​ទាល់តែរលុបគំនូស​នោះអស់។ មហាជន​ឃើញដូច្នេះ ក៏ស្រែកថា “ម្ចាស់គំនូស​ទម្លាយគំនូស​ហើយ” ហើយខំរត់​ប្រពាក់ប្រពូន​តាមទៅទៀត។