cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អង្គជ័យ
ក្បួនច្បាប់
ក្នុង​ឆ្នាំកុរ​ ​ដោយ​យល់​ឃើញ​ថា​ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​គ្មាន​បញ្ចក្សត្រ​ប្រចាំ​រាជ្យ​សម្រាប់​សំគាល់​ខ្លួន​ជា​ស្ដេច​(ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ ​ស​ឲ្យ​ឃើញ​ថា​ការ​ឡើង​សោយរាជ្យ​របស់​ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​មិនមែន​បាន​ប្រព្រឹត្ដ​ទៅ​ក្នុង​លក្ខណៈ​ត្រឹមត្រូវ​ ​តាម​ក្រឹត្យ​ក្រម​ច្បាប់​វិន័យ​នគរ​ទេ) ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​កោះហៅ​មន្ដ្រី​តូច​ធំ​ ​និង​អ្នកចេះ​ដឹង​ដែល​មាននៅ​សល់​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ ​ឲ្យ​រៀបចំ​បង្កើត​បញ្ចក្សត្រ​ ​ស្ថាប័ន​សាសនា​ ​និង​រក​ក្បួន​គម្ពីរ​ទុកដាក់​ឲ្យ​មាន​ឡើង​វិញ។​ ​គឺ​មាន​ជា​អាទិ​ដូច​ជា ៖​ និង​ហោរា​ហ្លួង​ ​ក្នុង​ចំណោម​កូនចៅ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍។
ការវិភាគ
១- ក្នុង​ប្រវត្ដិ​ស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម​ ​យើង​កត់សំគាល់​ឃើញ​មាន​ភាព​ស្រពេចស្រពិល​ ​មិន​ច្បាស់លាស់​ ​ច្របូកច្របល់​និង​អាថ៌​កំបាំង​ច្រើន​ណាស់​ ដូចជា ៖ ដើម ​កំណើត​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ ​ដែល​គេ​បាន​អះអាង​ថា​ជា​កូន​របស់​ព្រះ​បទុមរាជា​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ ​មហាក្សត្រ​ទី​១៤។​ ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​មាន​អាយុ​វែង​ ​រស់​បាន​១០​ជំនាន់​ស្ដេច​ ​រហូត​មក​ដក់​សីហនុរាជ​ ​មហាក្សត្រ​ទី​២៤។ ព្រះ ​នាងសុភវត្តី​ ​ដែល​ជា​បុត្រី​របស់​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​ដែរ​នោះ​ ​កាលបើ​បាន​ប្រសូត​បុត្រ​រួច​ហើយ​ ​បាន​ជួប​អ្នក​ស្រុក ​អ្នក​ភូមិ​ ​ម្ដេច​ក៏​មិន​ប្រាប់​បញ្ជាក់​គេឯង​ថា​ខ្លួន​ជា​កូន​ស្ដេច​ ​ហើយ​ម្ដេច​ក៏​មិន​ធ្វើ​ដំណើរ​ត្រលប់​ចូល​ទៅ​ព្រះ​បរមរាជវាំង​ ​ជួបជុំ​នឹង​ព្រះ​មាតាបិតា​វិញ ? ហើយ​បែរជា​មក​សុខចិត្ដ​នាំ​កូន​មក​រស់នៅ​រសាត់អណ្ដែត​ដូច​ចក​យ៉ាង​វេទនា​​ ដូច្នេះ​ទៅ​វិញ? ព្រឹត្តិការណ៍ ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​សម្លាប់​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ត្រូវ​បាន​រួចខ្លួន​ បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​ហើយ​ ​បានកូន​ស្រី​ស្ដេច ​សីហនុ​មក​ធ្វើ​ជា​មហេសី​ទៀត​ ​គឺ​ហាក់បី​ដូចជា​ ​មានការ​ឃុបឃិត​រួមគំនិត​គ្នា​រវាង​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ ​និង​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​ដើម្បី​ធ្វើឃាត​ស្ដេច។​ ​នាម៉ឺន​ទាំងនោះ​បាន​ត្រឹមតែ​ពោល​ប្រកាស​ថាៈ​ ​”នេះ​ជា​កម្ម​របស់​ស្ដេច”។ ឯ​ការពិត ​ឬ​យុត្ដិធម៌​ គេ​មិន​បាន​នាំ​គ្នា​រុករក​ ​លើកយក​មក​រិះគិត​ពិចារណា​ ​រក​ខុស​ត្រូវ​ ​ស​ខ្មៅ​សោះឡើយ។​ ​គេ​យក​ពាក្យ ​”កម្ម” មក​ប្រើ​ធ្វើ​ជា​ពិធី​ដោះស្រាយ​ការ​ប្រហារជីវិត​សម្លាប់​ស្ដេច​ ​ហើយ​ប្រៀបផ្ទឹម​ព្រឹត្ដិការណ៍​នេះ​ ​ទៅ​នឹង​កម្មពៀរ​របស់​សត្វ​ក្របី​ដែល​ងាប់​ដោយ​ស្នាដៃ​តា​ត្រសក់ផ្អែម។​ ​មើលទៅ​ ដូច​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ព្រះ​សីហនុរាជគ្មាន​តម្លៃ​អ្វី​ទាំងអស់​ ​ហើយ​ក៏​ដូច​ជានា​ម៉ឺន​មន្ត្រី​ទាំងអស់​ ​បន់ស្រន់​ឲ្យ​តែ​ស្ដេច​អស់​ជីវិត​ប៉ុណ្ណោះ។
២- ក្នុង​ន័យ​នេះ​ ​គេ​ត្រូវ​តែ​នាំ​គ្នា​តាក់តែង​ ​អួត​សរសើរ​ ​បង្ហាញ​នូវ​ភាព​អច្ឆរិយៈ​ បញ្ជាក់​ថា​ ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ជា​អ្នកមាន​បុណ្យ​ ​ខ្លាំងពូកែ​អស្ចារ្យ​ ​មាន​អាយុ​វែង​ ខុស​ប្លែក​អំពី​មនុស្ស​ធម្មតា។​ ​ដើម្បី​ឲ្យ​ឃើញ​សម្បើម​ ​ហើយ​សមស្រប​ទៅ​តាម​កាលបរិច្ឆេទ​ពេលវេលា​ ​គេ​បាន​ពន្យល់​បញ្ជាក់​ថា​ ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​មាន​អាយុ​វែង​ដល់​ទៅ​៥០០​ ឆ្នាំ។​ ​គាត់​មាន​ឈាមជ័រ​សែស្រឡាយ​ពូជពង្ស​ជា​ស្ដេច​សម័យ​មហានគរ។​ ​ព្រះ​អង្គ​មិនមែន​ជា​អ្នក​សំរែ ​ដូចដែល​គេ​តែងតែ​និយាយ​និទាន​នោះ​ឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត​ ដើម្បី​ឲ្យ​រឹង​រឹត​តែ​មានបុណ្យ​អស្ចារ្យ​ទៅ​ទៀត​ ​គេ​បាន​រៀបចំ​អធិប្បាយ​ធ្វើ​ឲ្យ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ទៅ​រស់នៅ​ឯ​ភ្នំ​ប្រសិទ្ធិ ​ ​ដូច​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​១៩។​ ​ពីព្រោះ​ភ្នំ​ប្រសិទ្ធិ​ ​ជាទឹកដី​ស័ក្ដិសិទ្ធិ។​ ​ដូច្នេះ​នៅ​ភ្នំ​ប្រសិទ្ធិ​ ​ទោះបីជា​គេ​មិន​បាន​ហ៊ាន​សរសេរ​អះអាង​ក៏​ដោយ​ ​ក៏​គេ​ចង់​បង្ហាញ​បញ្ជាក់​ដែរ​ថា​ ​បារមី​តូច​ធំ​ព្រៃ​ទាំងឡាយ​បាន​ប្រសិទ្ធិ​ពរ​ជ័យ​រៀបចំ​ឲ្យ​តា​ត្រសក់ផ្អែម ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​បន្ដ​វង្ស​ត្រកូល​តរៀង​មក។​ ​គឺ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​មាន​ទាំង​មនុស្ស​មាន​ទាំង​ទេវតា​វត្ថុ​ស័ក្ដិសិទ្ធ​ ​បាន​តែងតាំង​ ​តម្រូវ​លើក​ឡើង​ធ្វើ​ជា​ស្ដេច​ផែនដី។​
៤- ទោះបីជា​ខំ​អួត​សរសើរ​ឃោសនា​ ​ដូចនេះ​ក៏​ដោយ​ ​ដើម្បី​នឹង​ឡើង​សោយរាជ្យ​ជា​ម្ចាស់ផែនដី​ ​ហើយ​ដើម្បី​សម្របសម្រួល​ទៅ​តាម​ច្បាប់​ទំនៀមទម្លាប់​នគរ​ ​និង​តាម​កាលទេសៈ​ ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ត្រូវ​តែ​រៀប​អភិសេក​ជាមួយនឹង​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រី​ ច័ន្ទតារាវត្តី​ ​បុត្រី​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ព្រះ​សីហនុរាជ។​ ​ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ ​យើង​ធ្លាប់​ឃើញ​មក​ហើយ​ករណី​ស្ដេច​ជំនាន់​មុន​ជា​ច្រើន។​ បើ​តាម​ការ​កត់សំគាល់​របស់​លោក​ ​Adhémard​ ​Leclere​ ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​ជា​ជនជាតិ​សំរែ​ ​វណ្ណៈ​ទាប​ថោក​ ​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​ប្រហែលជា​ដោយសារ​ការ​បះបោរ​ ​ឬ​ការ​បដិវត្ដន៍​របស់​ប្រជាជន​ខ្មែរ។​ ​សូម្បី​តែ​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ព្រះបាទនរោត្តម ​ក៏​បាន​ទទួលស្គាល់​ថា​ ​ព្រះរាជវង្ស​ព្រះ​អង្គជា​ពូជ​សំរែ​ ​ចុះ​មក​ពី​ស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម​ដែរ។​ ឯកសារ​អ្នកដំណើរចិន​ ​ដែល​បាន​ទៅ​ដល់​នគរ​ខ្មែរ​ ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​១៣​ ​ប្រហែលជា​ ​គ.ស​ ១២៩៦ បុត្រី​ស្ដេច​ខ្មែរ​មួយអង្គ បាន​លួច​ព្រះខ័នរាជ​យក​ទៅ​ឲ្យ​ស្វាមី​របស់​ខ្លួន​ ​ដើម្បី​ដណ្ដើម​រាជ​កុំឲ្យ​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​កណ្ដាប់ដៃ​បងប្រុស​បង្កើត​ មួយទៀត​ ​ដែល​ត្រូវ​ទទួល​ឋានៈ​បន្ត​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ។​ ​ដោយ​ត្រូវ​គេ​លួច​រាជសម្បត្តិ​ ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ក៏​រៀបចំ​ធ្វើការ​បះបោរ​ប្រឆាំង​រាំងជល​ ​តែ​មិន​បាន​សម្រេច​ ​ហើយ​ត្រូវ​គេ​ចាប់​យក​ទៅ​កាត់​ម្រាមជើង ​ដាក់​ឃុំឃាំង​ក្នុង​គុក​ងងឹត។ ​ឈ្មោះ​ស្ដេច​ទាំងនោះ​ ​គេ​មិន​បាន​ស្គាល់​ទេ​ ​ពីព្រោះ​អ្នកដំណើរ​ចិន​មិន​បាន​កត់ត្រា។​ ​ក៏​ប៉ុន្ដែ​កាលបរិច្ឆេទ​ហាក់បី​ដូចជា​ជាន់​ចំ​ពេល​ព្រឹត្ដិការណ៍​ស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម​ដែរ។​ ព្រឹត្ដិការណ៍​នេះ​មាន​ទំហំ​ធំ​ ណាស់​ ​ហើយ​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ​មក​លើ​ប្រទេស​ជាតិ​សង្គម​ខ្មែរ។​ ​គឺជា​បដិវត្ដន៍​មួយ​ដែល​បាន​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ ​រំលំ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ទូទៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ ​ប្ដូរ​ប្រកាន់​យក​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ជា​ធំ។​ ​បើ​និយាយ​ឲ្យ​ចំ​ទៅ​ គេ​អាច​ប៉ាន់​ស្មានថា​ ​ជា​សង្គ្រាម​សាសនា។​ ​នៅ​ទី​បញ្ចប់​ ​ក្រុម​អ្នក​កាន់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​បាន​ទទួល​ជោគជ័យ​ ​ឈ្នះ​លើ​ក្រុម​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​និយម។​ ​អ្នកដំណើរ​ចិន​ឈ្មោះ​ ជីវ​តាក្វាន់ ​ដែល​ធ្លាប់​បាន​ទៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ ​បាន​កត់ត្រា​ថា​ ​នា​សម័យ​នោះ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ជា​សាសនា​ធំ​ជាងគេ​បង្អស់​ ​ហើយ​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​ទៅ​គ្រប់​ទិសទី​ក្នុង​នគរ។​ ​គេ​សង្កេត​ឃើញ​ព្រះសង្ឃ​និមន្ដ​ដើរ​ផ្សព្វផ្សាយ​បង្ហាត់បង្រៀន​ ​ចំណេះ​ចេះ​ដឹង​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​គ្រប់​ច្រកល្ហក​ ​ហើយ​បង្កបង្កើត​ឲ្យ​មាន​សាលារៀន។ ​បណ្ដា​ជន​ជា​ច្រើន​បាន​ស្រឡាញ់​ រាប់អាន​គោរព​កោតខ្លាច​ប្រតិបត្ដិ​ ​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ ​ហើយ​រួបរួម​ចុះចូល​ជាមួយ។​ ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ពួក​វណ្ណៈ​ព្រាហ្មណ៍​តែងតែ​ឱបក្រសោប​លួចលាក់​ក្បួន​គម្ពីរ​ ​បិទ​បាំង​មិន​បញ្ចេញ​បង្ហាត់បង្រៀន​អ្នក​ដទៃ​ ​ឬ​វណ្ណៈ​ផ្សេង​ទៀត​ឡើយ។​ ចំណែកឯ​ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​កាល​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​ ​ក៏​ដាក់​ឈ្មោះ​ទៅ​តាម​របៀប​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ដែរ​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេចមហាបពិត្រ​ធម្មិក​រាជាធិរាជ។​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះ​អង្គ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ ​ក៏​មានឈ្មោះ​របៀប​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ដែរ​ ​ដូច​ជា​ព្រះ​បរម​និព្វានបាទ​ ​និង​ព្រះ​សិទ្ធានរាជ។​
៥- ប៉ុន្ដែ​ បើ​យើងសំអាង​ទៅ​លើ​ការ​វិវត្ដ​របស់​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ ​យើង​អាច​អះអាង​បាន​ថា​ព្រឹត្ដិការណ៍​ស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម​ជា​រដ្ឋប្រហារ​មួយ​ ដែល​ពឹងផ្អែក​យក​កម្លាំង​អ្នក​កាន់​ពុទ្ធសាសនា​ ​និង​ទ្រឹស្ដី​ព្រះពុទ្ធ​មក​ធ្វើ​ជា​ឈ្នាន់​ ​សម្រាប់​ទៅ​វាយប្រហារ​រំលំ​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ដណ្ដើម​យក​រាជបល្ល័ង្ក​ ​និង​អំណាច។​ ​គឺ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​ឆ្លៀតពេល​ដែល​ស្ដេច​អស់​ប្រជាប្រិយភាព​អស់អំណាច​ ​រាស្ដ្រ​ស្អប់ខ្ពើម​មិន​សប្បាយចិត្ដ​ ​ដើម្បី​ធ្វើឃាត​ស្ដេច​ផ្ដាច់​ពូជ​តែ​ម្ដង។​ ​ដូចដែល​យើង​ឃើញ​ស្រាប់​មក​ហើយ​ ​ការ​ក្ដៅក្រហាយ​ ​ចលាចល​រំជើបរំជួល​ក្នុង​នគរ​ ​ទុក្ខ​ព្រួយ​វេទនា​របស់​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ខ្មែរ​ ​បាន​កើត​កម្រើក​មាន​តាំងពី​រាជស្ដេច​ពាល​ ​ព្រះ​បិតា​ព្រះ​សីហនុ​មក​ម្លេះ។​ ​ខ្មែរ​ម្នាក់ៗ​ ​ចាំតែ​ឱកាសល្អ​ហុច​ឲ្យមក​ដល់​ដើម្បី​ងើប​ប្រឆាំង​នឹង​ស្ដេច។​ ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ក្លាយជា​ឧបករណ៍​ ​ជា​ទ្រឹស្ដី​សម្រាប់​បំបះបំបោរ​ប្រជារាស្ដ្រ​ ​សម្រាប់​គ្រប់គ្រង​ផែនដី​ ​ជំនួស​ស្ថាប័ន​របៀប​ព្រហ្មញ្ញសាសនា។​ ​ពីព្រោះ​ជា​យូរយា​ណាស់​មក​ហើយ​ ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ ​ដែល​ជា​មូលដ្ឋាន​ស្ថាប័ន​ ​និង​នយោបាយ​ជាតិ​ ​បាន​បែងចែកវណ្ណៈ​ ​ធ្វើការ​គៀបសង្កត់​សង្កិន​ ​ប្រើ​កម្លាំងបាយ ​និង​អំណាច​ផ្ដាច់ការ​ ​ជាន់ឈ្លី​ ​មើលងាយ​មើលថោក​ប្រជានុរាស្ដ្រ។​ ​ការ​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋ​របៀប​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ ​មិន​បាន​វិវត្ដទៅ​តាម​ពេលវេលា​កាលៈទេសៈ​ឡើយ។ ​ដូច្នេះ​ ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ដែល​ជា​ទ្រឹស្ដី​ ​ជា​ទស្សនៈ​ ​និង​ជា​មនោគម​វិជ្ជា​ថ្មី​ គ្មាន​ការ​បែងចែក​វណ្ណៈ​ ​គ្មាន​ការ​ជិះជាន់​សង្កត់សង្កិន​ ​ហើយ​ដែល​មាន​តែ​ការ​ខំ​កសាង​ ​ធ្វើ​ទាន ​ធ្វើបុណ្យ​​មាន​មេត្ដាធម៌​ ​សន្ដោស​ប្រោសប្រណី​ ​បាន​ក្លាយទៅជា​សេចក្ដី​សង្ឃឹម​ចុង​ក្រោយ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ។​ ​ទិដ្ឋភាព​និង​បរិយាកាស​នយោបាយ​នេះ​ហើយ​ ​ដែល​ជំរុញ​ឲ្យ​ស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម​ ​និង​បក្សពួក​អាច​សម្រេច​គោលបំណង​ ​ទទួល​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​ធ្វើឃាត​ស្ដេច​សីហនុរាជ។ ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​របៀប​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋ​ ​ក៏​ចាប់ផ្ដើម​មាន​ពី​ពេល​នោះ​មក​ដែរ។​ ​ហើយ​ឆ្លៀតឱកាស​ដែល​ខ្មែរ​កំពុង​តែ​មាន​បញ្ហា​ផ្ទៃក្នុង​ ​ស្រុក​តូច​ធំ​ដែល​ធ្លាប់​ចំណុះ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ ​ក៏​រើបង្រះ​យក​ឯករាជភាព​ ផ្ដាច់ខ្លួន​ពី​នគរ​ខ្មែរ​ដែរ។​ ​មហា​ប្រទេស​ខ្មែរ​ត្រូវ​រួម​រួញ​រៀវ​តូច​ទៅៗ​ជា​លំដាប់លំដោយ។​
៦- មួយ​ចំណែក​ទៀត​ ​យើង​ឃើញ​រឿងព្រេង​និទាន​បរទេស​ខ្លះ​ ​មាន​លំនាំ​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​ប្រវត្ដិ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​ដែរ ​នៅ​ប្រទេស​ភូមា​ ​ក៏​ដូច​ជា​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ជំនាន់​ដើម​​ដែល​ជា​ហេតុ​បញ្ជាក់​ថា​ ​ប្រវត្ដិ​ស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម​ពិតប្រាកដ​ ​យើង​មិន​អាច​ដឹង​ ​និង​ស្គាល់​បាន​ឡើយ។​ ​ប្រវត្ដិ​ដែល​យើង​មាននៅ​ក្នុង​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ​ ​អាច​ជា​ការ​ប្រឌិត​ ​ដែល​គេ​នាំ​គ្នា​តាក់តែង​ចងក្រង​សម្រាប់​បិទ​បាំង​ការ​ពិត​ ​និង​បោកប្រាស់​ភូតភរ​កុហក​រាស្ដ្រ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ​យើង​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ ​វិធី​និពន្ធ​មាន​បែបផែន​ដូច​ព្រេង​និទាន​ខ្មែរ​ ​មានរឿង​ចៅ​កាំបិតបន្ទោះ​ ​រឿង​ពាក្យ​សុភាសិត​តម្លៃ៣០​តម្លឹង​ ​ដែល​ស្ដេច​សុទ្ធតែ​ចេញ​មុខ​ទៅ​តាម​ស៊ើប​លួច​ចាំ​ឃ្លាំចាំ​មើល​សមត្ថភាព​ ​និង​ការ​ស្មោះត្រង់​របស់​នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​ក្រោម​បង្គាប់​ ​និង​រឿងកឹងកន្ដ្រៃ​ ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​ស្ដេច​ជា​ចៅក្រម​កំពូល​ ​វិនិច្ឆ័យ​រក​ការ​ពិត​រក​យុត្ដិធម៌​ជូន​ប្រជាជន​ ​ដូច​ស្ដេច​សីហនុរាជ​ ​ដែល​បាន​កាត់​ក្ដី​ឲ្យ​នាយ​ត្រសក់ផ្អែម​រួចខ្លួន។​
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ប្រាសាទភិមានអាកាស
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទភិមាអាកាសមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិនគរក្រៅ ឃុំគោកចក ស្រុកនគរធំ ខេត្តសៀមរាប។ នៅដើមសតវត្សទី១១ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ បានកសាងប្រាសាទភិមានអាកាលធ្វើជាប្រាសាទសម្រាប់រាជរបស់ព្រះអង្គ (ប្រាសាទភ្នំ)។ ប្រាសាទភិមានអាកាសស្ថិតក្នុងទីធ្លារព្រះបរមរាជវាំងអង្គរធំសំរាប់គោរពបូជារបស់ទ្រង់ ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានអភិសេកដំបូងដោយមានប្រាង្គមាសតាមសំដីអ្នកដំណើរចិនឈ្មោះ ជីវ តាក្វាន់ ហើយវាមានទំនាក់ទំនងដល់រឿងព្រេងដំណាលថាប្រាង្គមាសនៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងអង្គរដែលជាកនែ្លងព្រលឹង នាគរាជក្បាល៩ បានរស់នៅ និងបានប្រែក្រទ្បាខ្លួនជាស្រីស្អាតម្នាក់ចំពោះព្រះអង្គ ដើម្បីរួមដំណេកជាមួយទ្រង់រៀងរាល់យប់ នៅលើប្រាង្គមាសនេះមុនពេលព្រះអង្គចូលបន្ទប់អគ្គមហេសី និងស្រីស្នំផេ្សងៗទៀត  ប្រសិនព្រះអង្គបាត់មួយយប់ គេជឿថាទ្រង់នឹងស្លាប់កនែ្លងខាងជើង និងខាងត្បូងបានកើតឡើងនៅសតវត្សទី១១ គេជឿជាក់ថា កនែ្លងទាំងពីរនេះគឺជាឃ្លាំង ប៉ុនែ្តប្រភពផេ្សងទៀត និយាយថាកនែ្លងពីរនេះបានធ្វើឡើងដើម្បីទុកទទួលភ្ញៀវបរទេសថានៈខ្ពង់ខ្ពស់។ ។
ស្ថាបត្យកម្ម
ប្រាសាទភិមានអាកាស ជាប្រាសាទមួយដែលកសាងឡើងអំពីថ្មភក់នៅលើជើងគ្រឹះថ្មបាយក្រៀមមានបីជាន់ស្រដៀងនឹងប្រាសាទពីរ៉ាមីដ។ កម្ពស់នៃជើងគ្រឹះប្រាសាទវិមានអាកាសទាំងបីជាន់ប្រហែលជា ១២ម៉ែត្រមានសណ្ឋានជាបួនជ្រុងទ្រវែងមានជណ្តើរចោតទាំងបួនផ្នែក ។ ចំណែកឯផ្លូវចូលទស្សនាព្រះរាជវាំងត្រូវដើរឆ្លងកាត់ជើងគ្រឹះ ឡើងលើព្រះពន្លាខ្ពស់ទៅតាមជណ្តើរគ្រុឌព្រោះព្រះរាជវាំងនេះតាំងនៅលើព្រះពន្លាខ្ពស់ពេលណាយើងឡើងទៅកាន់ព្រះពន្លានឹងឃើញបដិមាផុសរូបសិង្ហរចនាបថសម័យបាយ័នឈរយ៉ាងអង់អាចនៅក្បាលជណ្តើរទាំងសងខាង។ នៅលើព្រះពន្លានេះនៅមានស្លាកស្នាមការសង់ព្រះពន្លាក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលគេប្រើសម្រាប់រាជការត្រួតពល ឬប្រារព្ធវិធីខាងសាសនាផ្សេងៗ ។ បច្ចុប្បន្ននេះមិននៅសេសសល់ស្លាកស្នាមទៀតឡើយព្រោះសំណង់ទាំងនោះ ធ្វើអំពីឈើ។ ប្រាសាទវិមានអាកាសតាំងនៅលើជើងគ្រឹះខ្ពស់បីជាន់ មួយជាន់ៗមានកម្ពស់៤ម៉ែត្រ។ ជាន់ក្រោមបង្អស់មានទទឹង ២៨ម្រ៉ែត នៅជួរទិសខាងជើង-ត្បូង ចំណែកបណ្តោយមានប្រវែង ៣៥ម្រ៉ែត នៅជួរទិសខាងកើត-លិច។ ជើងគ្រឹះប្រាសាទទាំង៣ជាន់ជាផ្លូវឡើងទៅកាន់ប្រាសាទបាន ដែលមានជណ្តើរនៅកណ្តាលជើងគ្រឹះទាំងបួនទិស។ ប៉ុន្តែភាគច្រើនបាក់បែកស្ទើរអស់ ហើយកន្លែងដែលនៅមានសភាពល្អបំផុត គឺនៅផ្នែកទិសខាងលិច។ ផ្នែកទាំង២ នៃជណ្តើរឡើងអមសងខាងដោយបដិមាផុសរូបសិង្ហនិង រូបដំរីនៅមុំជើងគ្រឹះទាំង ៣ជាន់។ តួប្រាសាទលើជើងគ្រឹះជាន់លើបង្អស់ផ្នែកក្រៅជារោងថែវ ធ្វើអំពីថ្មភក់ ផ្នែកក្នុងជាតួប្រាសាទលើជើងគ្រឹះជាន់លើបង្អស់ផ្នែកក្រៅជារោងថែវធ្វើអំពីថ្មភក់ផ្នែកក្នុងជាតួប្រាសាទសង់លើជើងគ្រឹះកម្ពស់ ២,៥ម្រ៉ែត។ ស្រះទឹកហ្លួង មានសណ្ឋានរាង៤ជ្រុងទ្រវែងមានទទឹង ៤៥ ម្រ៉ែត បណ្តោយ ១២៥ ម្រ៉ែត។ គែមស្រះជាថ្មភក់ព័ទ្ធជុំវិញជាច្រើនជាន់ចោតចុះផ្នែកខាងក្រោម ។ គេជឿថាស្រះនេះកសាងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១។ នៅត្រង់បរិវេណខាងត្បូងនៃស្រះមានកំពែង វែងតទៅទិសខាងលិចបន្តិច គេសន្និដ្ឋានថា កំពែងនេះសាងឡើងដើម្បីបាំងដីពីប្រាសាទភិមានអាកាសកុំអោយហូរចុះ មកស្រះ ។ ចំណុចដែលគួរអោយស្ញប់ស្ញែងនៃកំពែងនេះគឺរូបចម្លាក់ល្អឥតខ្ចោះ ហើយមានរូបខ្លះស្រដៀងនឹងរូបចម្លាក់នៅតាមជញ្ជាំងទីព្រះលានស្តេចគម្លង់។ ស្រះទឹកខាងកើត នៅទិសខាងកើតនៃគោបុរៈខាងជើង ។មានទទឹង ២០ ម៉្រែត បណ្តោយ ៤០ ម្រ៉ែត មានសណ្ឋានជាស្រះថ្មភក់ដែលមានជម្រៅ ៤,៥ម្រ៉ែត។ គេជឿថាស្រះនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃព្រះរាជវាំងដែលកសាងឡើងក្នុង បរិវេណនេះលើកដំបូង ។ របៀង និង ស្រះទឹកខាងលិចនៃស្រះទឹកហ្លួង នៅខាងលិចគោបុរៈខាងជើង។ខាងក្រៅជាកំពែងថ្មបាយក្រៀមមានលក្ខណៈទ្រុឌទ្រោម។ បន្ទាប់មកទៀតជាស្រះទឹកខ្នាតតូច និង របៀងទាបៗ ហើយចំណុចដែលគួរអោយស្ញប់ស្ញែងមួយកន្លែងទៀត គឺរូបចម្លាក់នៅលើកំពែង ។ របៀងខាងកើត មានសណ្ឋានជារូបកាកបាទ មានសសរមូលនៅខាងក្រោម ប៉ុន្តែឥឡូវនេះត្រូវដើមឈើដុះគ្របជិតស្ទើរអស់ ប្រសិនបើយើងដើរទៅទស្សនាមានការលំបាកបន្តិច។
សិលាចារឹក
តាមសិលាចារឹកប្រាសាទនេះមានឈ្មោះដើមថា ហេមស្រឹង្គគិរី ជាភាសាបាលីឬសំស្រ្តឹតដែលមានន័យថា ភ្នំស្នែងមាស បានផ្តើមស្ថាបនាឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី៩-១១ ដោយក្រតាញស្រីសត្យាស្រ័យឆ្នាំ៩១០គ្រិស្តក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១(៨៨៩-៩១០)តាមសិលាចារឹកលេខ K-២៩១។ បន្តរជ្ជកាលព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២(៩៤៤-៩៦៨) បន្ថែមដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥(៩៦៨-១០០១)តាមសិលាចារឹកលេខ K-៥៣៤(I)។ បញ្ចប់ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ (១០០២-១០៥០)តាមសិលាចារឹកលេខK-២១១ ។
ឯកសារយោង
ភិមានអាកាស
និកាយស៊ុននី
ជនជាតិអ៊ីស្លាមភាពច្រើនមានដើមកំណើតជាចាម ដែរយើងអាចហៅបានថាខ្មែរអ៊ីស្លាម ហើយនិងជនជាតិភាគតិចម៉ាឡេនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
រូបភាពតូច|ស្តាំ|វិហារអ៊ីស្លាមអាល់សែកាល់នៅរាជធានីភ្នំពេញប្រទេសកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរអ៊ីស្លាមនៅប្រទេសកម្ពុជា
ឃុំគោកធ្លក
ឃុំគោកធ្លក ជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកអង្គរបូរី ខេត្តតាកែវ មាន៤ភូមិ ។
ភាសា
ដើមកំណើតនៃភាសា
ភាសាខ្មែរសាគឺជាចំណេះរបស់មនុស្សដើម្បីការបានមកនិងការប្រើរបៀបស្មុគស្មាញនៃការទំនាក់ទំនងឬយើងអាចហៅបានម្យ៉ាងទៀតបានថាភាសាអាចជាឧទាហរណ៍មិនទូទៅខ្លះនៃរបៀបរបប។វិទ្យាសាស្រ្កដែលសិក្សាទៅលើភាសាគឺត្រូវបានហៅថាភាសាវិទ្យាភាសាខ្មែរ។តាមការវាយតំលៃខ្លះៗទៅលើចំនួនយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅលើភាសានៅក្នុងពិភពលោកអាស្រ័យលើការវែកញែកត្រឹមតែមួយភាគតូចរវាងភាសានិងគ្រាមភាសា។បើទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយការវាយតំលៃនេះក៏មានការផ្លាស់ប្តូរផងដែរគឺនៅចន្លោះ៦០០០ទៅ៧០០០ជាភាសាចំនួនពិត។ភាសាធម្មជាតិគឺជាភាសាដែលនិយាយដោយពាក្យសំដីប្រចាំថ្ងៃចេះមកដោយឯកឯង គ្មានវេយ្យាករណ៍ និយាយទៅតាមតំបន់​ ឬអាចហៅថាជាសញ្ញាទៅតាមតំបន់នីមួយៗប៉ុន្តែក៍មានភាសាមួយចំនួនជាពាក្យសំងាត់ដែលស្ថិតនៅក្នុងលំដាប់ទីពីរនៃពត៍មានដោយការប្រើប្រាស់នូវវិញ្ញាណបី​ ហើយវិញ្ញាណនីមួយៗមានស្រាប់នៅក្នុងខ្លួនមនុស្សយើងម្នាក់ៗដូចជាៈ សោតវិញ្ញាណ កាយវិញ្ញាណ និង ចក្ខុវិញ្ញាណឧទាហរណ៍ដូចជាការសរសេរពន្ទុរេខិយ អក្សរសំរាប់មនុស្សខ្វាក់ដែលមានលក្ខណៈជាសូរសំលេង នេះដោយសារតែភាសារបស់មនុស្សមានបែបបទជាលក្ខណៈម្ចាស់ការ។នៅពេលដែលយើងប្រើភាសាជាលក្ខណៈគំនិតវាអាចជាសមត្ថភាពដើម្បីសិក្សានិងប្រើប្រាស់របៀបស្មុគស្មាញនៃការទំនាក់ទំនងឬក៏ដើម្បីពណ៍នារូបរាងនៃច្បាប់ដែលបានបង្កើតឡើងនូវប្រព័ន្ធទាំងនេះឬក៏ការបង្កើតសូរសំលេងចេញពីមាត់ដែលត្រូវបានបង្កើតចេញពីច្បាប់ទាំងអស់នោះ។គ្រប់ភាសាទាំងអស់ពឹងផ្អែកទៅលើការដំណើរការនូវទំរង់នៃសកម្មភាពដែលជាប់ទាក់ទងទៅនិងសញ្ញាជាមួយនិងអត្ថន័យដ៏ល្អិតល្អន់។ការប្រើភាសាដោយមាត់ឬដោយសញ្ញាគឺត្រូវមានប្រព័ន្ធសទ្ទវិទ្យាមួយដែលគ្រប់គ្រងពីរបៀបប្រើប្រាស់និមិត្តសញ្ញានិងទំរង់នៃការទាក់ទងជាមួយរឿងរាវឬក៏ព្រឹត្តិការណ៏អ្វីមួយដែលត្រូវបានស្គាល់ដោយពាក្យនឹងភាគតូចនៃភាសាដែលវាមានអត្ថន័យខ្លួនវាផ្ទាល់តែម្តង ហើយវាមានប្រព័ន្ធរៀបចំវេយ្យាករណ៏មួយដែលគ្រប់គ្រងដោយពាក្យនិងភាគតូចនៃភាសាដែលវាមានអត្ថន័យខ្លួនវាផ្ទាល់ដែលត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅជាទំរង់ល្បះហើយនិងជាគំនិត។
ភាសាសម័យអង្គរ
ភាសាចិនមានសំលេងប្រហាក់ប្រហែលនឹងសំលេងអ្នកស្រុកដែរ តែនិយាយប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាមិនបាន ស្រុកនេះមានភាសាមួយពិសេសទោះបីភាសាអ្នកជិតខាងខ្លួនដូចជាសៀម ចាមក៏មិនអាចដូចគ្នាស្តាប់គ្នាបានឡើយ។ លេខ១គេហៅថាមួយ លេខ២គេហៅថាព័ក លេខ៣គហៅថាបេក លេខ៤គេហៅថាពួន លេខ៥គេហៅថាពុណាំ លេខ៦ហៅថាពុណាំមួយ លេខ៧គេហៅថាពុនាំព័ក លេខ៧គេហៅថាពុណាំព័ក លេខ៨គេហៅថាពុណាំបេក លេខ៩គេហៅថាពុណាំពួន និងលេខ១០គេហៅថាតាប់។ ឪពុកគេហៅថាប៉ាថូ ឪពុកធំ ឪពុកមាក៏ហៅថាម៉ាថូដែរ។ ម្តាយគេហៅថាមី និងម្តាយមីង និងស្រីអ្នកជិតខាងគេហៅថាមីដែរ។ បងស្រីប្រុសគេហៅថាប៉ង ប្អូនប្រុសស្រីគេហៅថាផូវអ៊ង។ មាខាងម្តាយហៅថាអាកឡៃ ឯប្តីរបស់ម្តាយមីងខាងឪពុកគេហៅថាពូឡៃ។ គេប្រើពាក្យយកខាងចុងជាដើមបញ្ច្រាស់គ្នា ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាសាស្ត្រ
ឃុំព្រែកផ្ទោល
ឃុំព្រែកផ្ទោលជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកអង្គរបូរី ខេត្តតាកែវ មាន៤ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកអង្គរបូរី ព្រែកផ្ទោល
ក្រុងសំរោង
ថ្ងៃទី ០៩ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០០៩។ =រដ្ឋបាលស្រុកចាស់= ស្រុកសំរោង ជាទីរួមខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ស្រុកសំរោងចែកចេញជា ៥សង្កាត់គឺ៖ ក្រុងសំរោង ប្តូរឈ្មោះពីស្រុក​​សំរោង តាម អនុក្រឹត្យ លេខ ១៧ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី ០៩ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០០៩។
ស្រីសុរិយោពណ៌ទី១
​
"ព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះ ក៏ពុំឃើញមានព្រះនាម ក្នុងឯកសារដទៃទៀតដែរ"។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
ឡាន
"'ឡាន"'គឹជាកង់ម៉ូតូប្រើសំរាប់ដឹកអ៊ីវ៉ាន់ ដឹកអ្នកដំណើរ ឬ វាអាស្រាយនៃម៉ាស៊ីនម៉ូតូ។ មាននិយមន័យជាច្រើនដែលពួកគេបានកំណត់ ដូចនោះឡានត្រូវបានអ្នកធ្វើបែបផែនច្រើន រត់លើផ្លូវ ។ វាមានគូទពីក្រោយមួយសំរាប់មនុស្សប្រាំបីនាក់ជិះ  បែបផែនវាមានកង់បួនហើយសាងសង់ល្អបំផុតសម្រាប់អោយមនុស្សដាក់អ៊ីវ៉ាន់ បានល្អ ។ ម៉ូតូក៏មានន័យប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដោយប្រើបញ្ជូលភ្លើងអគ្គីសនីប្រព័ន្វបង្កាន់ដៃសម្រាប់បង្ហាញ ឡានមួយជាមួយមុខតំណែង តូចនៃចលកម្មប៉ុន្តែវាបានផ្តាល់វិសាលភាពដល់អ្នកដំណើរហើយគ្មានការញញើត ។ ឡានមានសកម្មភាពយ៉ាងខ្ញៀវខ្ញារនៅលើផ្លូវជិតទីក្រុង ឆ្នាំ២០១០វាមានឡានចំនួនប្រហែល០១រយកោដិគ្រឿងជាមួយនិងតំលៃ៥០០លានរាលដាលក្នុងឆ្នាំ១៩៨៦ចំនួនកើនឆាប់រហ័សគឺប្លែក នៅក្នុងប្រទេសចិន និង ឥណ្ឌា ។
ឃុំព្រៃផ្គាំ
ឃុំព្រៃផ្គាំជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកអង្គរបូរី ខេត្តតាកែវ មាន៦ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកអង្គរបូរី ព្រៃផ្គាំ
ព្រហ្មចក្រព័ត្រាធិរាជ
ប្រវត្តិ
និទាន​កាលនោះ​វិញ នៅ​ស្រុក​ឈើទាល​ប្រឱប​ ​ក្នុង​ខេត្ដ​សំរោងទង​ ​មាន​ប្ដី​ប្រពន្ធ​ពីរ​នាក់​រស់នៅ​ដោយ​ក្ដី​សុខសាន្ដ​ប្ដី​ឈ្មោះ​ប្រាជ្ញ​ ​ប្រពន្ធ​ឈ្មោះ​នាង​តន់។​ ​ក្នុង​ឆ្នាំម្សាញ់​ ​ព.ស ​១៣៩២ ​ត្រូវជា​គ.ស​ ៨៤៩​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹក​វិល​ ​នាង​តន់​សម្រាល​បាន​កូន​ប្រុស​មួយ​ ​អាយុ​ទើបតែ​បាន​ប្រមាណ​បី​ខែ​ ​ស្រាប់តែ​ទារក​នោះ​បាត់​ខ្លួន​ ​ដោយ​អាថ៌​កំបាំង​ជាទី​បំផុត​ទោះបីជា​គេ​ខំ​រក​ដូចម្ដេច​ក៏​រក​មិនឃើញ​ដែរ។​
៣៥ ​ឆ្នាំ​កន្លង​មក បុរស​ម្នាក់​ចេញ​មុខ​លេច​មក​រក​ជួប​អ្នកប្រាជ្ញ​ ​និង​នាង​តន់ ដោយ​បញ្ជាក់​ថា​ ​ខ្លួន​នេះ​ហើយ​ជា​កូន​ ​ខ្លួន​មកនេះ​គឺ​ដើម្បី​បម្រើ​ឪពុកម្ដាយដែល​កាន់តែ​ចាស់ជរា​ ​បុរស​ជា​កូន​បាន​រៀបរាប់​ជម្រាប​ជូន​មាតាបិតា​ ​អំពី​បុព្វហេតុ​នៃ​ការ​បាត់​ខ្លួន​ ​និង​ព្រឹត្ដិការណ៍​អស្ចារ្យ​ ​ដែល​អ្នក​សច្ចំ​បាន​រើស​យក​ទៅ​ចិញ្ចឹម​ ​បង្ហាត់បង្រៀន​អប់រំ​ប្រៀនប្រដៅ​អស់​គ្រប់មុខ​វិជ្ជា​ ​វេទមន្ដ​សិល្ប៍សាស្ដ្រ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្លួន​គេ​មាន​កម្លាំង​ពលំ​មាំមួន​ ​ខ្លាំងក្លា​ស្មើ​នឹង​ដំរីសារ​ប្រាំពីរ។​ ​បាន​យល់​ឃើញ​ដឹង​ឮ​ដូច្នេះ​ បុរស​ប្ដី​ប្រពន្ធ​នាំ​គ្នា​ខំ​សង្កេត​ពិនិត្យ​មើលរូប​រាង​ ​អាកប្បកិរិយា​ឫកពា​នាយ​កំលោះ​នោះ​ ​ហើយ​ក៏​មាន​ជំនឿ​ជឿជាក់​ថា​ពិតជា​កូន​របស់​ខ្លួន​ប្រាកដ​មែន។​ ​អ្នកប្រាជ្ញ​ ​និង​នាង​តន់​ ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ថា​ ​ព្រហ្ម។​ ​ចៅ​ព្រហ្ម​មាន​កម្ពស់ ​៦​ហត្ថ​ ​(១ ហត្ថ​មាន​ប្រវែង​ប្រហែល​ ​០,៥០​ម អញ្ជឹងត្រូវជា ៣ ម៉ែត្រ)។
ថ្ងៃមួយ​ ​ឪពុក​ម្ដាយ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ ​នឹកគិត​ចង់​រៀបចំ​ទុកដាក់​កូនចៅ​ឲ្យ​មានគ្រួសារ​ ​គាត់​បាន​នាំ​គ្នា​ចូល​ទៅ​សុំ​ចងស្ពាន​មេត្រី​ ​ស្ដីដណ្ដឹង​នាង​កែស​នី​ ​បុត្រី​ពញា​ស្រី​ ​និង​នាង​កែវ​ ​ទុកដាក់​ជា​ភរិយា​គូគាប់​ចៅ​ព្រហ្ម។​ ​ចៅ​ព្រហ្ម​អាយុ​បាន ​៥៨ ​ឆ្នាំ​ឪពុក​ម្ដាយ​ចែក​ស្ថាន​ចាកចោល​ទៅ​ ​ដោយ​ទុក​គោ​ញី​មួយ​នឹម​ ​សម្បុរ​ត្នោត​ ​និង​ពណ៌​ស​ ​ជា​កេរ្ដិ៍។​ ​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​ចៅ​ព្រហ្ម​ ​និង​នាង​កែស​នី​ ​ពីរ​នាក់​ប្ដី​ប្រពន្ធ​ ​រកស៊ី​ទិញ​គោ​លក់​គោ​ ​រហូត​ទាល់តែ​មានបាន​ទ្រព្យសម្បត្ដិ​ធនធាន​សម្បូរ​ហូរហៀរ​យ៉ាងច្រើន​ ​មាន​មនុស្ស​ខ្ញុំកំដរ​ ​បម្រើ​ដល់​ទៅ​ ៥០០​ នាក់​ ​អ្នកស្រុក​អ្នក​ភូមិ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ថា​ ​តា​ព្រហ្ម​ឈ្មួញ​គោ។​
សម័យកាល ​មួយ​ ​តា​ព្រហ្ម​ ​និង​ភរិយា​នាំ​មនុស្ស​ម្នា​ខ្ញុំបម្រើ​ចេញ​ទៅ​លក់​គោ​នៅ​តំបន់​ក្រៅ។ ​ទៅ​ដល់​តំបន់​ថ្ពង​ ​គេ​នាំ​គ្នា​ឈប់​សម្រាក​យក​កម្លាំង​ក្រោម​ដើមឈើ​ទាល​ ​នាង​កែស​នី​ចាប់ផ្ដើម​ដាំ​ស្ល​ចម្អិន​អាហារ​បាយ​ទឹក​ ​គ្រានោះ​ ​តា​ព្រហ្ម​ដែល​ផ្អែក​ខ្នង​ទៅ​លើ​ដើមឈើ​ទាល​ងើប​ក្បាល​ក្រឡេក​មើល​លើ​ ​ស្រាប់តែ​ប្រទះ​ឃើញ​ពស់វែក​ធំ​ពីរ មួយ​ឈ្មោល​មួយ​ញី​ធំ​ដូច​ដើម​ត្នោត​ប្រវែង​ប្រហែល ​១២ ​ព្យាម​ ​(១​ព្យាម មាន​ប្រវែង​ប្រហែលជា​២​ម៉ែត្រ ត្រូវជា ២៤ ម៉ែត្រ) កំពុង​តែ​រួត​រឹត​រមូល​ខ្លួន​ខ្មាញ់​រួមរក្ស​សង្វាស​គ្នា​លើ​មែកឈើ។​ ​តា​ព្រហ្ម​ ​ក៏​ស្ទុះ​ទៅ​រើស​ចាប់​យក​ដុំ​ថ្ម​មួយ​ផ្ទាំង​ធំ​យ៉ាង​ធ្ងន់​ ​គប់​ចោល​សំដៅ​សម្លាប់​ពស់វែក​ទាំង​ពីរ​ ​រំពេច​នោះ​ ​ទេវតា​នៅ​ដើម​ជ្រៃ​ ​ដែល​ថែរក្សា​ទឹកដី​ព្រៃ​ភ្នំ​ក៏​តំណែង​ខ្លួន​ជា​សមណ​សង្ឃ​និមន្ត​ដើរ​ តម្រង់​មក​រក​តា​ព្រហ្ម។​ ​តា​ព្រហ្ម​ ​និង​នាង​កែស​នី​រីករាយ​ណាស់​ ​បាន​និមន្ដ​ព្រះសង្ឃ​ឲ្យ​ចូល​ទៅ​គង់​ ​ហើយ​ពិតទូល​លោក​អំពី​ហេតុការណ៍​ដែល​ទើបតែ​កើត​មាន។​ ​ព្រះ​សមណ​បាន​មានសង្ឃដិកា​បញ្ជាក់​ថា​ ​ពស់​ទាំង​ពីរ​នេះ​ជា​ពស់វែក​ភ្នំ​ ​ហើយ​ក៏​ជា​ពស់​របស់​ព្រះ​អង្គ។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​បន្ដ​ទៅ​ទៀត​ថា​ ​ពស់វែក​ភ្នំ​ទាំង​ពីរ​ចង់​សាកល្បង​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ ​ជាមួយ​នឹង​តា​ព្រហ្ម។​ ​ឥឡូវ​ពស់វែក​ភ្នំ​នោះ​ចាញ់ហើយ​ ​ដូច្នេះ​ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​ឆ្នាំ​ទៀត​ ​តា​ព្រហ្ម​នឹង​មាន​សំណាង​ដល់​ពេល​បាន​ឡើង​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​ កម្ពុជា​ ​ហើយ​និង​បាន​ការ​ពារ​លើក​ស្ទួយ​តម្កើង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ជា​មិន​ខាន។​ ​មាន​ពុទ្ធ​ដីកា​ទស្សន៍​ទាយ​ចប់​ដល់​ត្រឹមនេះ​ ​ព្រះ​សាមណេរ​ ​និង​ពស់វែក​ភ្នំ​ទាំង​ពីរ​ក៏​បំបាំង​ខ្លួន​បាត់​មួយ​រំពេច​ទៅ​ដែរ។​
តា​ព្រហ្ម​នឹក​ឆ្ងល់​ណាស់​ ​ក៏​សម្រេចចិត្ដ​មិន​ធ្វើ​ដំណើរ​នាំ​គោ​ទៅ​លក់​ឯ​កំពង់សោម​ទេ។​ ​គាត់​នាំ​ប្រពន្ធ​ ​អ្នកបម្រើ​ ​និង​គោ​ត្រលប់​មក​កោះ​ឫស្សី​កែវ​វិញ។​ ​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​ស្ទឹង​ទទឹងថ្ងៃ​ ​គាប់​ជួន​ពេល​ព្រលប់​យប់​មក​ដល់​ ​តា​ព្រហ្ម​នាំ​គ្នា​ឈប់​សម្រាក​នៅ​ទីនោះ​ ​យប់​នោះ​តា​ព្រហ្ម​សុបិន​ឃើញ​ព្រះ​មួយ​អង្គ​ ​យក​ព្រះអាទិត្យ​មក​ប្រគល់​ឲ្យ​គាត់។​ ​ងើប​ភ្ញាក់​ពី​និទ្រា​តា​ព្រហ្ម​នឹក​ពិភាល់​ក្នុង​ចិត្ដ​ណាស់​ ​នាំ​ភរិយា​ចុះទូក​អុំ​ទៅ​វត្ដ​កោះស្លាកែត​ ​ដើម្បី​សុំ​លោកគ្រូ​ចៅអធិការ​ទស្សន៍​ទាយ​មើល​ជោគជតា​វាសនា​របស់​ខ្លួន។​ ​មក​ដល់​ទន្លេ​បួន​មុខ​ ​ភ្លៀង​ព្យុះ​សង្ឃរា​មួយ​យ៉ាង​ធំ​បាន​បោកបក់​មក​លើ​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​ទូក​តា​ព្រហ្ម​លិចលង់​កណ្ដាលទន្លេ។​ ​រហ័ស​ដូច​ផ្លេក​បន្ទោរ​ ​តា​ព្រហ្ម​ចាប់​កញ្ឆក់​ដៃ​នាង​កែស​នី​ហក់លោត​ផ្លោត​ទៅ​ដល់ត្រើយ។​ ​កន្លែង​នោះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ ​ជ្រោយ​តា​ព្រហ្ម​ ​ជាប់​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។​
ឆ្លង​ផុត​ គ្រោះថ្នាក់​លង់​ទូក​ហើយ​ ​តា​ព្រហ្ម​ ​និង​ភរិយា​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​ដំណើរ​បន្ដ​ទៅ​ទៀត។​ ​មក​ដល់​ស្រុក​កៀនស្វាយក្នុង​ ​ស្រាប់តែ​មាន​ខ្លា​បង់បត់​ពីរ​ចេញ​មក​ដេញ​ខាំ​រកស៊ី​ប្ដី​ប្រពន្ធ​ទាំង​ពីរ។​ ​ប៉ុន្ដែ​តា​ព្រហ្ម​រហ័ស​ជាង​ ​ចាប់​ដំបង​វាយ​សម្លាប់​ខ្លា​ទាំង​ពីរ​នោះ​បាន​ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា។ ​បន្ទាប់​មក​គាត់​លី​ខ្លា​ទាំង​ពីរ​ ​យក​ទៅ​ប្រគេន​លោកគ្រូ​មេវត្ដ។​
សង្កេត​មើលឃើញ​ ​និង​ស្គាល់​គ្រប់​អស់​ភិនភាគ​និស្ស័យ​តា​ព្រហ្ម​ ​លោកគ្រូ​ចៅអធិការ​យល់​ស្គាល់​ច្បាស់​ថា​ ​តា​ព្រហ្ម​ជា​អ្នកមាន​បុណ្យ​ ​ដែល​ត្រូវ​សោយរាជ្យ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​និង​ត្រូវ​លើក​ស្ទួយ​តម្កើង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ទៅ​អនាគត។​ ​តែ​តា​ព្រហ្ម​មិន​បាន​អាយុ​វែង​ទេ​ ​ពីព្រោះ​គាត់​មានកម្ម​ពៀរ​វេរា​ ​ដោយ​បាន​សម្លាប់​ពស់​ទាំង​ពីរ​ ​និង​ខ្លា​ទាំង​ពីរ។​ ​ព្រះ​គ្រូ​ចៅអធិការ​ ​បាន​មាន​សង្ឃដីកា​បញ្ជាក់​ប្រាប់​តា​ព្រហ្ម​ថា​ ​គាត់​នឹង​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​ ​ហើយ​នឹង​ត្រូវ​ការពារ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា។​ព្រះសង្ឃ​បាន​ចង្អុលបង្ហាញ​ ឲ្យធ្វើ​ដំណើរ​តម្រង់​ទៅ​តាម​ទិស​ខាងជើង​ឆៀង​ខាងកើត​ ​នោះ​នឹង​បាន​សម្រេច​ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ជា​មិន​ខាន។​
ឆ្នាំរកា ​ព.ស​ ១៤៩៤​ត្រូវជា ​គ.ស ​៩៥១​ ​តា​ព្រហ្ម​អាយុ​បាន​ ១០២ ​ឆ្នាំ។​ ​គ្រានោះ​ ​តា​ព្រហ្ម​និង​ភរិយា​ ​ព្រមទាំង​ខ្ញុំ​កំដរ​ប្រុស​ស្រី​ នាំ​ហ្វូងគោ​ឆ្លងកាត់​ទន្លេ​ទៅ​ដល់​ភូមិ​អរិយក្សត្រ​ ​បន្ដ​ទៅ​ដល់​ពាមផ្កាយម្រេច​ ​ឆ្លង​ទៀត​ទៅ​ដល់​ស្រុក​ជីរោ​ ​សព្វថ្ងៃ​គឺ​ស្រុក​ត្បូងឃ្មុំ​ ​រហូត​ទៅ​ដល់​ខេត្ដ​កំពង់ចាម​ ​និង​កំពង់សៀម​ ​(នៅ​កំពង់សៀម​ ​ក្នុង​ខេត្ដកំពង់ចាម​ ​រូងភ្នំ​ ​ជា​កន្លែង​ដែល​តា​ព្រហ្ម​រក្សា​ទុកដាក់​ស្នា​ ​មានឈ្មោះ​ថា​តុ​តា​ព្រហ្ម​ជាប់​រហូត​រៀង​មក​) តា​ព្រហ្ម​និង​ភរិយា​នាំ​គ្នា​រៀបចំ​សង់​ទីលំនៅ​នៅ​ទី​នេះ​ហើយ​ប្រកប​មុខរបរ ​កសិកម្ម​ធ្វើស្រែ​ចម្ការ​ និង​ចិញ្ចឹម​គោ។​
ថ្ងៃមួយ តា​ព្រហ្ម​នាំ​ខ្ញុំកំដរ​ ​និង​គោ​ទៅ​លក់​ឯ​មហានគរ។​ ​គ្រានោះ ព្រះឥន្ទ្រ ព្រះព្រហ្ម​ ទេពតា​តូច​ធំ​ ​គុណបុណ្យ​បារមី​ និង​វត្ថុ​ស័ក្ដិ​សិទ្ធ​ទាំងឡាយ​បាន​បង្កើត​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្នូរ​ជើងគោ​ត្រដោក​ លាន់ឮ​សូរ​គគ្រឹកគគ្រេង​ទ្រហឹង​អឺងកង​ ​ខ្ទរខ្ទារ​សុះសាយ​ពាសពេញ​ព្រៀប​មក​លើ​មហានគរ ។​ ​សព្វ​អស់​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​ ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ​ដែល​កំពុង​តែ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ស្នងរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ស្ដេច​ពាល​ ​ឬ​ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ​ ​មានការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ​ខំ​ងាក​ក្រឡេក​សម្លឹង​មើលទៅ​តាម​ទិស​ដែល​ឮ​សូរ​ស្នូរ​សំឡេង​ ​ក៏​ស្រាប់តែ​ឃើញ​មាន​ឥន្ទ​ចន្ទ​ប្រាំពីរ​ជាន់​ ​ប្រក់ព្រំ​ការពារ​ពីលើ​តា​ព្រហ្ម​ ​ដូច​ជា​គេ​បាំង​ក្លស់​ឲ្យ។​ ​ក្លស់​ឥន្ទ​ចន្ទ​នោះ​ ​មាន​ពណ៌​ចម្រុះ​ ​ខៀវ​ ​ស​ ​បៃតង​ ​ក្រហម​ ​លឿង​ ​មើលទៅ​គួរ​ឲ្យ​អស្ចារ្យ​សម្បើម​ពេក​ក្រៃ។​
ដោយ​ យល់​ឃើញ​ថា​ ​តា​ព្រហ្ម​ជា​មនុស្ស​មានបុណ្យ​បារមី​ ​មាន​អាយុ​វែង​ជាង​មនុស្ស​ធម្មតា​ ​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ខ្មែរ​ទូទៅ​ ​ព្រមទាំង​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​បាន​ចុះសម្រុង​មូលមតិ​គ្នា​ ​សុំ​ឲ្យ​គាត់​ឡើង​គ្រប់គ្រង​រាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ ​តា​ព្រហ្ម​ឈ្មួញ​គោ​បាន​នាំ​មក​នូវ​សេចក្ដី​សុខក្សេមក្សាន្ដ​ ​សន្ដិភាព​ ​ចម្រុងចម្រើន​ ​គ្រប់​ប្រការ​ដល់​ប្រទេស​ជាតិ។​ ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹក​វិល​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​កសាង​ប្រាសាទ​ជា​ច្រើន​ ​ដូច​ជា​ប្រាសាទ​តាព្រហ្ម​ជាដើម ។​
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
វ្លាឌីមៀរ អ៊ីលីច លេនីន
វ្លាឌីមៀរ អ៊ីលីច លេនីន (ជា​ភាសាអង់គ្លេស​៖ Vladimir Ilyich Lenin, ជាភាសារុស្ស៊ី៖ Влади́мир Ильи́ч Ле́нин) មាន​ឈ្មោះ​ដើម វ្លាឌីមៀរ អ៊ីលីច អ៊ូលីយ៉ាណូវ (ជា​ភាសាអង់គ្លេស​៖ Vladimir Ilyich Ulyanov, ជាភាសារុស្ស៊ី៖ Влади́мир Ильи́ч Улья́нов) ដែល​ត្រូវ​គេ​ស្គាល់​ឈ្មោះ​ក្រៅ​ថា V. I. Lenin និង N. Lenin (២២ មេសា [ប្រតិទិន​ចាស់ ១០ មេសា] ១៨៧០ – ២១ មករា ១៩២៤) កើត​នៅ​ក្រុងស៊ីមបៀរស្ក (Simbirsk) ស្ថិត​នៅ​តាម​ដងទន្លេ​វ៉ុលហ្កា​។ គាត់​គឺជា​អ្នកបដិវត្ត​រុស្ស៊ី ជា​អ្នកនយោបាយ កុម្មុយនិស្ត ជា​អ្នកដឹកនាំ​ដ៏​សំខាន់​នៃ​បដិវត្តន៍​ខែ​តុលា ជា​មេដឹកនាំ​សាធារណរដ្ឋ​សង្គមនិយម​សូវៀត​រុស្ស៊ី​ទី​មួយ និង​ពី​ឆ្នាំ ១៩២២ ជា​មេដឹកនាំ​សហភាពសូវៀត​។ គាត់​បាន​ជាប់​ឈ្មោះ​នៅ​ក្នុង​ទស្សនាវដ្ដី​ថែមស៍ (Time Magazine) នៅ​ក្នុងចំណោម​មនុស្ស​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​បំផុត ១០០ នាក់​នៃ​សតវត្ស​ទី​២០​។ គាត់​បាន​អភិវឌ្ឍ​ទ្រឹស្ដី​ម៉ាក្សនិយម ទៅជា​លទ្ធិ​លេនីននិយម​។
ជីវិតបឋមវ័យ
នៅ​ឆ្នាំ ១៨៨៦ ឪពុក​របស់​លេនីន ដែល​ជា​នាយក​សាលា​ម្នាក់​បាន​ទទួលអនិច្ចកម្ម ហើយ​នៅ​ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៨៨៧ គឺ​នៅពេលដែល លេនីន​មាន​អាយុ ១៧ ឆ្នាំ បងប្រុស​ច្បង​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន និង​ព្យួរក​ពី​បទចោទប្រកាន់​ថា​ចូលរួម​ជាមួយ​យុវជន​បះបោរ​មួយ​ក្រុម​ប៉ុនប៉ង​ដាក់​គ្រាប់បែក​ធ្វើឃាត​ស្ដេច ត្សារ អាឡិចសង់ឌ័រ​ទី​បី​។ ប្អូនស្រី​របស់​គាត់​ឈ្មោះ អាណា (Anna) ដែល​នៅ​ជាមួយ​អាឡិចសង់ឌ័រ​នៅពេលដែល​គេ​ចាប់ខ្លួន ត្រូវ​បាន​គេ​បណ្ដេញ​ចេញពី​ផ្ទះ​នៅ​ក្នុង​ភូមិ Kokushkino ដែល​ស្ថិត​នៅ​ប្រហែល ៤០ គ.ម ពី​កាហ្សង់ (Kazan) ។
មុន​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​លេនីន បាន​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ចំពោះ​រឿង​នយោបាយ​តែ​បន្តិចបន្តួច​ប៉ុណ្ណោះ​។ គាត់​មាន​បំណង​ប្រាថ្នា​ចង់​ក្លាយជា​សាស្ត្រាចារ្យ បង្រៀន​អំពី អក្សរសាស្ត្រ​ក្លាស៊ីក និង​អំពី​មនុស្សជាតិ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ ប៉ុន្តែ​នៅពេលដែល​បងប្រុស​ជាទីស្រឡាញ់​បាន​ស្លាប់ លេនីន​ក៏​បាន​បោះបង់​បំណង​ប្រាថ្នា​នោះ​ចោល ដោយ​គេ​ឃើញ​លេនីន បាន​មក​សុំ​ចុះឈ្មោះ​ចូលរៀន​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​​កាហ្សង់ (Kazan State University)​។
គំនូរ​ដ៏​ល្បី​មួយ ដែល​គូរ​ដោយ Piotr Belousov មាន​ឈ្មោះ​ថា "We Will Follow a Different Path" (មានន័យ​ថា​៖ "យើង​នឹង​ដើរ​ផ្លូវ​ផ្សេង") ត្រូវ​បាន​បោះពុម្ព​ឡើងវិញ​នៅក្នុង​សៀវភៅ​រាប់លាន​ក្បាល​របស់​សហភាព​សូវៀត ដែល​បាន​ពណ៌នា​អំពី​ទុក្ខសោក​របស់​យុវជន​លេនីន និង​ម្ដាយ ដោយសារ​ការបាត់បង់​បងប្រុស​ច្បង​ជាទីស្រឡាញ់​របស់​គាត់​។ ឃ្លា "We will follow a different path" ដោយ​យោងតាម​ការជ្រើសយក​លទ្ធិ​ម៉ាក្សនិយម ដើម្បី​សម្រេច​គោលដៅ​បដិវត្តន៍​ប្រជាជន ជំនួស​ឲ្យ​របៀប​អនាធិបតេយ្យនិយម ឬ បុគ្គលនិយម​។ នៅពេលដែល លេនីន​បាន​ចាប់ចិត្ត​ចំពោះ​លទ្ធិ​ម៉ាក្សនិយម គាត់​បាន​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ចលនា​តវ៉ា​ជាច្រើន​របស់​ពួក​និស្សិត ហើយ​ក្រោយមក​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់ខ្លួន​។ បន្ទាប់មក​ទៀត លេនីន​ត្រូវ​បាន​គេ​បណ្ដេញ​ចេញពី​សាកលវិទ្យាល័យ​កាហ្សង់ ក្រោយពេល​សិក្សា​នៅ​ទីនោះ​បាន​តែ​បី​ខែ​ប៉ុណ្ណោះ ដោយសារតែ​គំនិត​នយោបាយ​របស់​គាត់ និង​ម្យ៉ាង​ដោយសារតែ បងប្រុស​របស់​គាត់​អាឡិចសង់ឌ័រ​មាន​ជាប់ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការប៉ុនប៉ង​ធ្វើឃាត​ស្ដេចត្សារ​កាលពី​ពេលមុន​។ អាជ្ញាធរ​រុស្ស៊ី​បាន​ចាត់វិធានការ​បែបនេះ​ចំពោះ​រូបគាត់ ដើម្បី​ទុកជា​ការព្រមាន​ដល់​អ្នកដទៃ ដូច្នេះ​គាត់​បាន​បន្ត​រៀន​ដោយខ្លួនឯង​។ ក្រោយមក លេនីន​ត្រូវ​បាន​គេ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​បន្ត​ការសិក្សា​របស់​គាត់​ឡើងវិញ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​សាំងពីទឺសប៊ឺស (the University of Saint Petersburg) ។ នៅ​ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៨៨២ លេនីន​បាន​ទទួល​រង្វាន់​លេខមួយ ខាង​ច្បាប់​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ​។ គាត់​ក៏បាន​ស្វែងយល់​ដោយ​ខ្លួនឯង​នូវ​ភាសាឡាតាំង និង​ភាសាក្រិច ព្រមទាំង​រៀន​ភាសាអាល្លឺម៉ង់ ភាសាបារាំង និង ភាសាអង់គ្លេស ផងដែរ​។ ចំណេះដឹង​ពីរ​ភាសា​របស់​គាត់​ក្រោយមក​មាន​កម្រិត គាត់​បាន​ពឹងពាក់ Inessa Armand ឲ្យ​ជួយ​បកប្រែ​អត្ថបទ​ទៅជា ភាសាបារាំង និង ភាសាអង់គ្លេស នៅ​ឆ្នាំ​១៩១៧​។ នៅ​ឆ្នាំ​ដដែល​នោះ គាត់​ក៏បាន​សរសេរ​ទៅកាន់ S. N. Ravich នៅ​ទីក្រុងហ្សឺណែវ ថា "I am unable to lecture in French" (មានន័យថា​៖ ខ្ញុំ​មិនអាច​អាន​ភាសាបារាំង​បានទេ) ។
សកម្មភាព​បដិវត្តន៍ ការធ្វើដំណើរ និង​ការនិរទេស
upright|thumb|លេនីន ពេលចាប់ខ្លួន​កាលពី​ខែ​ធ្នូ ១៨៩៥ លេនីន បាន​ក្លាយជា​មេធាវី​អស់​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ នៅ​ក្រុងសាម៉ារ៉ា (Samara) ជា​ក្រុង​កំពង់ផែ​មួយ​នៃ​ទន្លេវ៉ុលហ្កា មុនពេល​ផ្លាស់​ទៅ​នៅ​ក្រុងសាំងពីទឺសប៊ឺស នៅ​ឆ្នាំ​១៨៩៣​។ ជាជាង​ការ​ប្រកបការងារ​ជា​អ្នកច្បាប់ គាត់​បង្កើន​សកម្មភាព​ក្នុង​ចលនា​ឃោសនា​បដិវត្តន៍​យ៉ាងខ្លាំងក្លា ដោយមាន​ការចូលរួម​ពី​ក្រុម​ម៉ាក្សនិយម​ក្នុងស្រុក​។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៧ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៨៩៥ លេនីន​ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន​ដោយ​អាជ្ញាធរ និង​ដាក់គុក​អស់​រយៈពេល ១៤​ខែ ហើយ​បន្ទាប់មក​គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​កាត់ទោស​និរទេស​គាត់​រយៈពេល ០៣​ឆ្នាំ ទៅកាន់​ភូមិ Shushenskoye នៅ​ស៊ីបេរី (Siberia) ជា​កន្លែង​ដែល​គាត់​បាន​ចូលរួម​ជាមួយ​ជនម៉ាក្សនិយម​ជាច្រើន​ដូចជា Georgy Plekhanov ដែល​បាន​នាំ​លទ្ធិ​សង្គមនិយម​ចូលមក​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​។
នៅ​ឆ្នាំ​១៨៩៨ លេនីន​បាន​រៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍​ជាមួយ​សកម្មជន​សង្គមនិយម​ម្នាក់​គឺ​នាង​ណាដេស្តា គ្រុបស្កាយ៉ា (Nadezhda Krupskaya) ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​និរទេស​ដូច​លេនីន និង​មិត្ត​ដទៃទៀត​ដែរ ហើយ​គាត់​បាន​បោះពុម្ព​នូវ​សៀវភៅ​មួយ​មាន​ចំណងជើង​ថា "The Development of Capitalism in Russia" ("ការអភិវឌ្ឍ​នៃ​មូលធននិយម​នៅ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី") នៅ​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៨៩៩​។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩០ ការនិរទេស​របស់​គាត់ បាន​ឈាន​មកដល់​ទីបញ្ចប់ ហើយ​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ធ្វើដំណើរ​របស់​គាត់​ឆ្លងកាត់​ប្រទេស​រុស្ស៊ី និង​សម្រាក​នៅ​អឺរ៉ុប​។ លេនីន​បាន​រស់នៅ​ទីក្រុង ហ្ស៊ូរិច, ហ្សឺណែវ (ជា​កន្លែង​ដែល​គាត់​បាន​បង្រៀន និង​សិក្សា​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​ហ្សឺណែវ), មុយនិច, ប្រាក, វ្យែន, ម៉ែនឆែស្ទ័រ និង​ទីក្រុងឡុងដ៍ ហើយ​ក្នុងកំលុង​ស្នាក់នៅ​ក្រុងមុយនិច គាត់​បាន​រួម​បង្កើត​កាសែត​បដិវត្តន៍​ថ្មី​មួយ​ឈ្មោះ អ៊ីស្ក្រា (Iskra មានន័យថា​៖ ផ្កាភ្លើង) ជាមួយនឹង Julius Martov ដែល​ក្រោយមក​បាន​ក្លាយទៅជា​អ្នកប្រឆាំង​ឈានមុខ​ម្នាក់​។ គាត់​ក៏បាន​សរសេរ​អត្ថបទ និង​សៀវភៅ​ជាច្រើន ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ចលនា​បដិវត្តន៍ ដើម្បី​សម្រេច​ឲ្យបាន​នូវ​អនាគត​ប្រជាធិបតេយ្យ​សង្គម​។ គាត់​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ប្រើ​ឈ្មោះ​ក្លែងក្លាយ​ប្លែកៗ​ជាច្រើន ជាចុងក្រោយបង្អស់​គឺ លេនីន (Lenin) ឬ N. Lenin ជា​សរសេរ​ពេញ (អ្នកសារព័ត៌មាន​លោកខាងលិច ជារឿយៗ​បាន​ហៅ​គាត់​ថា "Nikolai Lenin" ប្រហែល​មកពី​ពួកគេ​ស្មាន​ខុស​ថា N. តំណាង Nikolai) ។
លេនីន បាន​ចូលរួម​ក្នុង​"គណបក្ស​ពលករ​ប្រជាធិបតេយ្យ​សង្គម​រុស្ស៊ី" (“the Russian Social Democratic Labour Party”) ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩០៣ គាត់​បាន​ដឹកនាំ​ក្រុម​បុលសេវិក (Bolshevik) ក្រោយ​ការផ្ដាច់ខ្លួន​ចេញពី ម៉ែនសេវិកស៍ (Mensheviks) ។ ឈ្មោះថា បុលសេវិក (Bolshevik) ឬ ពួកភាគច្រើន (Majority) និង ម៉ែនសេវិក (Menshevik) ឬ ពួកភាគតិច (Menshevik) ដោយសារតែ គោលជំហរ​តឹងរឹង​របស់​លេនីន​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ដោយ​សំឡេង​លើសតែ​បន្តិចប៉ុណ្ណោះ នៅក្នុង​បក្ស ម៉ែនសេវិកស៍ (Mensheviks) លើ​ពួក​ដែល​ចង់ឲ្យ​គណបក្ស​បើកទូលាយ ឲ្យ​អ្នកណា​ចង់​ចូល​ក៏​ចូល​បាន​។ ឯ​លេនីន ចង់​កម្រិត​ការ​ចូលជា​សមាជិក​បក្ស​សម្រាប់​តែ​អ្នក​ដែល​មាន​អាជីព ជា​អ្នកបដិវត្ត​ប៉ុណ្ណោះ​។ ចាប់តាំងពី​ពេលនោះ​មក ក្រុម​ដែល​ដើរតាម​លេនីន ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា បុលសេវិក ឯ​ក្រុម​ដែល​ប្រឆាំង​លេនីន ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា ម៉ែនសេវិក ។ ការបែងចែក​នេះ ត្រូវ​បាន​បំផុស​ឲ្យ​ចូលរួម​ដោយសារ​សៀវភៅ​របស់​លេនីន ដែល​មាន​ឈ្មោះថា "តើត្រូវធ្វើអ្វី?“ (១៩០១-១៩០២) ដែល​សង្កត់ធ្ងន់​ទៅលើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​បដិវត្តន៍​។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា គឺជា​សារ​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​បំផុត មុន​បដិវត្តន៍​នៅ​រុស្ស៊ី ដែល​លេនីន​ខ្លួនឯង បាន​អះអាង​ថា កម្មករ​០៣​នាក់​ពី​ចំណោម​កម្មករ​០៥​នាក់ បាន​អាន​វា ឬ ក៏​បាន​អាន​ឲ្យ​ពួកគេ​ស្ដាប់​។
នៅ​ខែ​វិច្ឆិកា ១៩០៥ លេនីន​បាន​ធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ ពី​ការនិរទេស​ចូលមក​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​វិញ ដើម្បី​គាំទ្រ​ដល់​បដិវត្តន៍​រុស្ស៊ី​ឆ្នាំ​១៩០៥​។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩០៦ លេនីន​បាន​ជាប់ឆ្នោត​ជា​ប្រមុខដឹកនាំ​"គណបក្ស​ពលករ​ប្រជាធិបតេយ្យ​សង្គម​រុស្ស៊ី"​។ នៅពេលនោះ គាត់​បាន​ធ្វើសកម្មភាព​ទៅមក​រវាង​ប្រទេស​ហ្វាំងឡង់ និង​រុស្ស៊ី ប៉ុន្តែ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩០៧ បដិវត្តន៍​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​កម្ទេច​ដោយ​អាជ្ញាធរ​របស់​ស្ដេចត្សារ ដូច្នេះ​គាត់​ក៏បាន​ធ្វើនិរទេស​ត្រឡប់​ទៅ អឺរ៉ុប​វិញ​។ គាត់​បាន​ចំណាយ​ពេលវេលា​របស់​គាត់​ភាគច្រើន​ក្នុងកំលុងពេល​និរទេស​នៅ​អឺរ៉ុប បន្ត​សរសេរ​បញ្ហា​នយោបាយ​តទៅទៀត ថ្វីបើ​គាត់​បាន​ប្រឈម​នឹង​ការ​ខ្វះខាត​ក៏ដោយ រហូតដល់​បដិវត្តន៍​ឆ្នាំ​១៩១៧​។
ដើម្បី​ឆ្លើយតប​ទៅនឹង​ការពិភាក្សា​បែបទស្សនវិជ្ជា​ស្ដីពី​ទិសដៅ​ត្រឹមត្រូវ នៃ​បដិវត្តន៍​សង្គមនិយម​មួយ លេនីន​សម្រេច​ជាស្ថាពរ​នូវ​ទស្សនៈ Materialism (រូបធាតុនិយម) និង Empirio-criticism នៅ​ឆ្នាំ ១៩០៩ ជា​ការងារ​មួយ ដែល​បាន​ក្លាយទៅជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​លទ្ធិម៉ាក្ស-លេនីន​។ លេនីន បាន​បន្ត​ដំណើរ​ទៅ​អឺរ៉ុប និង​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ការប្រជុំ និង​សកម្មភាព​សង្គមនិយម​ជាច្រើន រួមទាំង​សន្និសីទ​គណបក្ស​ទីក្រុងប្រាក​ឆ្នាំ​១៩១២​ផងដែរ​។
នៅពេលដែល​នាង Inessa Armand ចាកចេញពី​រុស្ស៊ី ទៅ​រស់នៅ​ទីក្រុងប៉ារីស នាង​បាន​ជួប​ជាមួយ​លេនីន និង​ជនបុលសេវិក​ដទៃទៀត ដែល​រស់នៅ​ដោយ​និរទេសខ្លួន​នៅទីនោះ ហើយ​គេ​បាន​ជឿថា​នាង​គឺជា​មនុស្ស​ដែល​លេនីន​ស្រឡាញ់​នាពេលនោះ​។
thumb|left|រូបថត​ឆ្នាំ​២០០៨ នៃ​ផ្ទះ​ដែល​លេនីន​បានជួល​នៅ​[[ក្រុងហ្ស៊ូរិច ប្រទេស​ស្វីស]] thumb|រូបថត​ផ្ទះ​កាលពី​ឆ្នាំ​១៩២០ thumb|ផ្ទាំងបដា​រំលឹក​អនុស្សាវរីយ៍ នៅពេលដែល សង្គ្រាមលោក​លើកទី១ បាន​ចាប់ផ្ដើម​នៅ​ឆ្នាំ​១៩១៤ ហើយ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​សង្គម (ដែល​ពេលនោះ​បាន​ហៅ​ខ្លួនឯង​ថា​ជា​ជនម៉ាក្សនិយម ក្នុងនោះ​ក៏​មាន​បណ្ដា​អ្នកប្រាជ្ញ​ជាច្រើន​ដូចជា Karl Kautsky ផងដែរ) ជាច្រើន​បាន​គាំទ្រ​ដល់​ការធ្វើសង្គ្រាម​របស់​ប្រទេស​ពួកគេ​រៀងៗខ្លួន ដោយមោទនភាព​ទៀតផង ជាហេតុ​ធ្វើឲ្យ​លេនីន មានការ​ស្រងាកចិត្ត​ជាខ្លាំង ដោយ​ដំបូងឡើយ​គាត់​បាន​បដិសេធ​ថា​គាត់​មិន​ជឿថា ជន​ប្រជាធិបតេយ្យ​សង្គម​អាល្លឺម៉ង់ បាន​បោះឆ្នោត​គាំទ្រ​សង្គ្រាម​នោះទេ​។ លេនីន បាន​ជ្រើសយក​ជំហរ​ដែល​គាត់​និយាយ​ថា​គួរតែ​ប្រក្លាយ​សង្គ្រាមចក្រពត្តិ ទៅជា​សង្គ្រាមស៊ីវិល​រវាង​វណ្ណៈ​វិញ​។ លេនីន​បាន​ប្រឆាំង​សង្គ្រាម គាត់​មានជំនឿថា កសិករ និង​កម្មការ​កំពុងតែ​បាន​ប្រយុទ្ធ​នៅលើ​សមរភូមិ​របស់​ពួកគហបតី (ពួកនាយទុន) ដើម្បី​តែ​ផលប្រយោជន៍​របស់​ពួកគេ (នាយទុន) ប៉ុណ្ណោះ​។ នៅពេលដែល​សង្គ្រាម​បាន​ផ្ទុះ លេនីន​ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន​មួយរយៈពេល​ខ្លី​ដោយ​អាជ្ញាធរ​អូទ្រីស នៅក្នុង​ទីក្រុងប៉ូរ៉ូនីន (Poronin) ជា​កន្លែង​ដែល​គាត់​បាន​ស្នាក់នៅ​នាពេលនោះ​។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៥ កញ្ញា ១៩១៤ គាត់​បាន​ចាកចេញ​ទៅកាន់​ប្រទេស​អព្យាក្រឹត​ស្វីស ជាដំបូង​គាត់​បាន​ស្នាក់នៅ​ទីក្រុង Berne ហើយ​បន្ទាប់មក​ស្នាក់នៅ​ទីក្រុង Zurich ។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩១៥ លេនីន​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​សន្និសីទ​ក្រុងហ្ស៊ីមម័រវ៉ាលដ៍ (Zimmerwald Conference) ដើម្បី​ប្រឆាំង​សង្គ្រាម ដែល​បាន​ប្រារព្ធឡើង​នៅ​ក្រុងហ្ស៊ីមម័រវ៉ាលដ៍ ប្រទេស​ស្វីស​។ លេនីន គឺជា​មេដឹកនាំ​នៃ​ក្រុមភាគតិច Zimmerwald Left ដែល​បាន​ទទួល​បរាជ័យ​ក្នុង​ការបញ្ចុះបញ្ចូល​ពួក​សន្តិភាពនិយម ដែល​មាន​ភាគច្រើន​នៅក្នុង​សន្និសីទ ឲ្យ​ធ្វើការ​ជ្រើសយក​គោលជំហរ​របស់​លេនីន ដែល​ចង់​ប្រែក្លាយ​សង្គ្រាមចក្រពត្តិនិយម ឲ្យ​ទៅជា​សង្គ្រាម​វណ្ណៈ ។ លេនីន និង​ក្រុម Zimmerwald Left បាន​បញ្ចុះបញ្ចូល​នូវ​ដំណោះស្រាយ​ស្រដៀងគ្នា​នេះដែរ នៅក្នុង​សន្និសីទ​ប្រឆាំង​សង្គ្រាម​លើកក្រោយ ដែល​នៅ​ក្រុង Kienthal ប្រទេស​ស្វីស​ដដែល ចាប់ពី​ថ្ងៃ​ទី ២៤-៣០ មេសា ១៩១៦ ប៉ុន្តែ​នៅ​ទីបញ្ចប់​ក៏​មាន​ការព្រមព្រៀងគ្នា​មួយ​បាន​កើតឡើង​។
នា​និទាឃៈរដូវ ឆ្នាំ​១៩១៦ នៅ​ទីក្រុងហ្ស៊ូរិច (Zurich) លេនីន​បាន​សរសេរ​សៀវភៅ​មួយ​មាន​ចំណងជើង​ថា "ចក្រពត្តិនិយម​គឺជា​កំពូល​ខ្ពស់បំផុត នៃ​មូលធននិយម" (“Imperialism, the Highest Stage of Capitalism”) ដែល​ជា​ទ្រឹស្ដី​មួយ​ដ៏សំខាន់​។ នៅក្នុង​សៀវភៅ​នេះ លេនីន​បាន​ជំទាស់​ចំពោះ​ការ​រួមបញ្ចូលគ្នា​រវាង​ធនាគារ និង​សហគ្រាស ដើម្បី​បង្កើន​ដើមទុន​។ បើ​តាម​លេនីន ដំណាក់កាល​ចុងក្រោយ នៃ​មូលធននិយម ដោយសារ​ការស្វែងរក​ប្រាក់ចំណេញ​ច្រើនជាង​ទីផ្សារ​ក្នុងស្រុក​អាច​ផ្ដល់ឲ្យបាន ពេលនោះ​ដើមទុន​នឹង​ត្រូវ​នាំចេញ​ទៅ​ខាងក្រៅ​។ ទ្រឹស្ដី​នេះ បាន​ធ្វើឲ្យ​មាន​ការបែងចែក​ពិភពលោក​រវាង​ក្រុមហ៊ុន​ម៉ូណូប៉ូល​អន្តរជាតិ និង​បណ្ដា​ប្រទេស​អឺរ៉ុប ដែល​មាន​ទឹកដី​អាណានិគម​មួយផ្នែក​ធំ​នៃ​ពិភពលោក ដែល​គាំទ្រ​មុខជំនួញ​របស់​ពួកគេ​។ ចក្រពត្តិនិយម គឺជា​ដំណាក់​ដ៏ខ្ពស់ នៃ​មូលធននិយម ដែល​ផ្អែកទៅលើ​ការកើនឡើង​នូវ​ភាពផ្ដាច់មុខ និង​ការនាំចេញ​ដើមទុន (ជាជាង​ទំនិញ) និង​អាណានិគមនិយម គឺជា​លក្ខណៈ​មួយ​។
មាតុភូមិនិវត្តន៍
បន្ទាប់ពី​បដិវត្តន៍​ខែ​កុម្ភៈ នៅ​រុស្ស៊ី និង​ការដាក់រាជ្យ​របស់​ស្តេចត្សារ នីកូឡាសទីពីរ លេនីន​បាន​យល់ថា គាត់​ត្រូវតែ​វិលត្រឡប់​ចូល​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​វិញ ឲ្យបាន​ឆាប់​តាម​ដែល​អាច​ធ្វើ​បាន ប៉ុន្តែ​គាត់​ពុំ​ទាន់​ប្រាកដ​ទេ គាត់​បាន​នៅ​ដាច់ដោយឡែក នៅក្នុង​ប្រទេស​អព្យាក្រឹត​ស្វីស នៅ​ខណៈ​ដែល សង្គ្រាមលោក​លើកទី១ បាន​ឆាបឆេះ​នៅ​រដ្ឋ​ជិតខាង​។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ជនកុម្មុយនិស្ត​ស្វីស​ឈ្មោះ Fritz Platten បាន​ចាត់ចែង​ការចរចា​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​អាល្លឺម៉ង់ ដើម្បី​ឲ្យ​លេនីន និង​ក្រុមហ៊ុន​របស់​គាត់​ធ្វើដំណើរ​ឆ្លងកាត់​អាល្លឺម៉ង់​ទៅ​រុស្ស៊ី តាម​រថភ្លើង​។ រដ្ឋាភិបាល​អាល្លឺម៉ង់ សង្ឃឹមថា​លេនីន​នឹង​អាច​ធ្វើការ​ផ្ដួលរំលំ​រដ្ឋាភិបាល​រុស្ស៊ី ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ កេរ៉េនស្គី និង​អាច​ជួយ​ឲ្យ​អាល្លឺម៉ង់​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​ជាមួយ​រុស្ស៊ី នៅ​សមរភូមិ​ខាងកើត ដែល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អាល្លឺម៉ង់​អាច​បញ្ជូន​កងទ័ព​ទៅ​សមភូមិ​ខាងលិច ដើម្បី​តទល់​ជាមួយ​កងទ័ព​បារាំង អង់គ្លេស និង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​ពួកគេ​។
upright|left|thumb|180px| លេនីន ពេលក្លែងខ្លួន​ជា​កម្មករ​រថភ្លើង​គេចទៅ​[[ហ្វាំងឡង់, ថ្ងៃទី​១១ សីហា ១៩១៧]] រថភ្លើង​របស់​លេនីន បាន​មកដល់​ស្ថានីយហ្វាំងឡង់ ក្រុងពេត្រូក្រាត (Petrograd) នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ មេសា ១៩១៧​។ លេនីន​បាន​ដឹកនាំ​ក្រុម​បុលសេវិក ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​បណ្ដោះអាសន្ន ដឹកនាំ​ដោយ​អាឡិចសង់ឌ័រ កេរ៉េនស្គី ដែល​ជា​ជនសង្គមនិយម​កណ្ដាលនិយម​។ កេរ៉េនស្គី មាន​ការ​ខឹងសម្បា​ជាខ្លាំង​ចំពោះ​ការវាយប្រហារ​របស់​លេនីន ហើយ​ក៏​ប៉ុនប៉ង​ចាប់ខ្លួន​គាត់ តែ​លេនីន​បាន​កោរ​ពុកមាត់ ពុកចង្កា ក្លែងខ្លួន​ធ្វើជា​កម្មករ​រថភ្លើង​ជនជាតិហ្វាំងឡង់ ហើយ​គេចខ្លួន​ទៅ​ហ្វាំងឡង់​ដោយ​សុវត្ថិភាព ក្រោយពេល​ដែល ក្រុម​កម្មករ​បាន​ប៉ះទង្គិច​ជាមួយ​កងទ័ព​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​រដ្ឋធានី​ពេតូក្រាត​។ ពួកបុលសេវិក មិន​ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន​នៅក្នុង​ការបះបោរ​នោះ​ទេ​។ លេនីន បាន​គូសបញ្ជាក់ថា ពេលនេះ​មិនទាន់​ដល់ពេល​ទុំជោរ​សម្រាប់​បដិវត្តន៍​ទេ បើទោះជា​កម្មករ​នៅក្នុង​ទីក្រុង​មាន​ឆន្ទៈ​ក៏ដោយ ប៉ុន្តែ​បុលសេវិក នៅតែ​រង់ចាំ​ការគាំទ្រ​ពី​កសិករ​សិន​។ ក្នុងកំលុងពេល​ដ៏ខ្លី​របស់​គាត់ នៅ​ប្រទេស​ហ្វាំងឡង់ លេនីន​បាន​សរសេរ​បញ្ចប់​នូវ​សៀវភៅ​ឈ្មោះ "រដ្ឋ និង បដិវត្តន៍" (“State and Revolution”) ដែល​ប្រាថ្នា​ចង់បាន​រចនាសម្ព័ន្ធ​ថ្មី​មួយ នៃ​រដ្ឋាភិបាល​ដោយ​ផ្អែកទៅលើ​ក្រុមប្រឹក្សា​កម្មករ ឬ សូវៀត ដែល​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសតាំង និង​ទម្លាក់​វិញ​បាន​គ្រប់​ពេលវេលា ដោយ​កម្មករ​។
ក្រោយ​ការប៉ុនប៉ង​ធ្វើរដ្ឋប្រហារ​មិនបានសម្រេច ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​ឧត្ដមសេនីយ៍ Kornilov នៅ​ក្រោយ​ខែ​សីហា​មក ពួកគេ​បាន​ចូលរួម​ជាមួយ​ពួកបុលសេវិក និង​កម្មវិធី​នយោបាយ​របស់​គេ​គឺ "សន្តិភាព នំប៉័ង និង ដី"​។ ក្រុម​មេដឹកនាំ​បុលសេវិក​ដែល​ជាប់គុក ត្រូវ​បាន​ដោះលែង ហើយ​លេនីន​បនា​ត្រឡប់​មក​ទីក្រុងពេត្រូក្រាត​វិញ នៅ​ខែ​តុលា ដើម្បី​បញ្ឆេះ​ចលនា​បដិវត្តន៍​ខែ​តុលា ជាមួយ​ពាក្យស្លោក​ថា "អំណាច​ទាំងអស់​ត្រូវ​ប្រគល់​ឲ្យ​សូវៀត" (“All Power to the Soviets!”) ។ លេនីន បាន​ដឹកនាំ​ផ្ដួលរំលំ​រដ្ឋាភិបាល​បណ្ដោះអាសន្ន​ដោយផ្ទាល់​ពី Smolny Institute នៅ​រវាង​ថ្ងៃ​ទី​០៦ ដល់ ០៨ វិច្ឆិកា ១៩១៧​។ ការវាយប្រហារ​ដ៏​ខ្លាំងក្លា និង​ការចុះចាញ់ នៃ Winter Palace នា​យប់​ថ្ងៃ​ទី​០៧ ឈានចូល​ថ្ងៃ​ទី​០៨ ខែ​វិច្ឆិកា បាន​បើក​ទំព័រ​ថ្មី​នៃ​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​សូវៀត​។
ការដឹកនាំ​សហភាពសូវៀត
នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៨ វិច្ឆិកា ១៩១៧ លេនីន​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសតាំង​ជា "ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ស្នងការ​ប្រជាជន" ("the Chair of the Council of People’s Commissars") ដោយ​សមាជ​សូវៀត​រុស្ស៊ី​។ វា​គឺជា​រឿង​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ ដែល​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​មុន​នេះ លេនីន​ជា​អ្នករត់គេចខ្លួន លាក់ខ្លួន​ពី​ការតាមចាប់​របស់​ភ្នាក់ងារ​ប៉ូលិស​របស់​រដ្ឋាភិបាល ស្រាប់តែ​ពេលនេះ​បាន​ក្លាយទៅជា​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​មួយ​ដែល​ធំជាងគេ​លើ​ពិភពលោក ទោះជា​កាលពីមុន គាត់​ពុំ​ធ្លាប់​មាន​បទពិសោធន៍​កាន់តំណែង​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​សោះ​ក៏ដោយ​។
លទ្ធិកុម្មុយនិស្ត គឺជា​អំណាច​សូវៀត បូករួម​នឹង​ការតភ្ជាប់​ចរន្តអគ្គិសនី​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​។ លេនីន បាន​និយាយ​សង្កត់ធ្ងន់​ទៅលើ​ការនាំយក​ចរន្តអគ្គិសនី​ទៅ​គ្រប់​ទិសទី​នៃ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី និង​ការធ្វើទំនើបកម្ម​លើ​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម និង​កសិកម្ម​ថា​៖ "យើង​ត្រូវតែ​បង្ហាញ​ឲ្យ​កសិករ​ឃើញថា ស្ថាប័ន​ឧស្សាហកម្ម អាស្រ័យលើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​ភាពទំនើប បច្ចេកវិជ្ជា​កម្រិតខ្ពស់ អាស្រ័យលើ​ការតភ្ជាប់​ចរន្តអគ្គិសនី ដែល​យើង​នឹង​ផ្ដល់​នូវ​ការតភ្ជាប់​រវាង​ទីក្រុង និង​ជនបទ ដែល​នឹង​បញ្ចប់​នូវ​ការខ័ណ្ឌចែក​រវាង​ទីក្រុង និង​ជនបទ​តទៅទៀត ដែល​នឹង​បង្កើត​លទ្ធភាព​លើកកម្ពស់​កម្រិត​វប្បធម៌​នៅ​តាម​ទី​ជនបទ ហើយ​យើង​ត្រូវ​ពុះពារ​ឲ្យបាន បើទោះជា នៅ​ទី​ដ៏​សែន​ឆ្ងាយ​បំផុត ដែល​ពោរពេញ​ដោយ ភាពអន់ថយ ភាពល្ងង់ខ្លៅ ភាពក្រីក្រ ហើយ​ភាព​ឃោរឃៅ"​។
ផែនការ​ដំបូង​របស់​សូវៀត គឺ​ត្រូវ​ស្ដារ​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ​ឡើងវិញ និង​ការអភិវឌ្ឍ​។ គាត់​បាន​គិតគូរ​យ៉ាងខ្លាំង​ដល់ ការបង្កើត​ប្រព័ន្ធ​ថែរក្សា​សុខភាព​សកល​ដោយ​ឥតគិតថ្លៃ​មួយ​សម្រាប់​ទាំងអស់​គ្នា ការ​លើកកម្ពស់​សិទ្ធិ​ស្ត្រី និង បង្រៀន​ប្រជាជន​រុស្ស៊ី​ឲ្យ​ចេះអាន និង​សរសេរ​។ ប៉ុន្តែ​ជា​អាទិភាព​ទី១ រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​បក្សបុលសេវិក ត្រូវតែ​ដក​ប្រទេស រុស្ស៊ី​ចេញពី​សង្គ្រាមលោក​សិន​។
នៅ​ថ្ងៃទី​១៥ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩១៧ រុស្ស៊ី និង អាល្លឺម៉ង់​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ផ្សះផ្សា​គ្នា​។ មួយ​អាទិត្យ​ក្រោយមក នៅ​ទីក្រុងប្រេស្ត-លីតូវស្ក បាន​ចាប់ផ្ដើម​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​មួយ ដែល​ចូលរួម​ដោយ​គណៈប្រតិភូ​មកពី​ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ អូទ្រីស-ហុងគ្រី ទួរគី បុលការី និង សូវៀតរុស្ស៊ី​។ ប្រទេស​សម្ព័ន្ធ​ចាស់​របស់​ចក្រភពរុស្ស៊ី​របស់​ស្ដេចត្សារ បាន​បដិសេធ និង​មិន​សប្បាយចិត្ត​ចំពោះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ឡើយ​។ ជា​លទ្ធផល ប្រទេស​រុស្ស៊ី​បាន​បាត់បង់​ទឹកដី​យ៉ាងច្រើន​នៅ​ភាគខាងលិច និង ត្រូវ​ប្រគល់​ទឹកប្រាក់ ៦,០០០,០០០,០០០ (ប្រាំមួយពាន់លាន) ម៉ាក ទៅ​ឲ្យ​អាល្លឺម៉ង់​ជា​សំណង​ដោយសារ​សង្គ្រាម​ទៀតផង​។ នេះ​គឺជា​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​ដែល​មាន​ភាពលំអៀង​ច្រើន​ទៅ​ខាង​អាល្លឺម៉ង់ តែ​ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅ​ថ្ងៃទី​០៣ ខែ​មិនា ឆ្នាំ​១៩១៨ សូវៀតរុស្ស៊ី​នៅតែ​សុខចិត្ត​ចុះហត្ថលេខា ដោយ​ឥតលក្ខខណ្ឌ​លើ "សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព​ប្រេស្ត-លីតូវស្ក" (Treaty of Brest-Litovsk) តាម​ការបង្គាប់បញ្ជា​ពី​លេនីន ដោយ​សង្ឃឹម​ថា​៖ "បដិវត្តន៍​ពិភពលោក​នឹង​ផ្ទុះឡើង​ដោយ​ជៀស​មិន​រួច នៅក្នុង​ប្រទេស​អឺរ៉ុប ហើយ​ទីបំផុត​គឺជា​ថ្ងៃ​ជ័យជម្នះ​នៃ​លទ្ធិសង្គមនិយម និង ជា​ថ្ងៃ​អវសាន​នៃ​របបមូលធននិយម​សកលលោក" ។
ការបង្កើត​ប៉ូលិសសម្ងាត់
right|thumb|លេនីន អង្គុយក្នុង​ការិយាល័យ​របស់​គាត់ នៅ​វិមានក្រឹមឡាំង ឆ្នាំ​១៩១៨ ដើម្បី​ការពារ​រដ្ឋាភិបាល​បុលសេវិក​ដែល​ទើប​បង្កើត​ថ្មី ពី​ប្រតិបដិវត្តន៍ និង​អង្គការ​នយោបាយ​ប្រឆាំង​ដទៃទៀត ពួក​បុលសេវិក បាន​បង្កើត​ប៉ូលិស​សម្ងាត់ (Cheka) នៅ​ខែ​ធ្នូ ១៩១៧​។
ការប៉ុនប៉ង​ធ្វើឃាត
នៅ​ថ្ងៃទី​៣០ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​១៩១៨ យុវជន​អនាធិបតេយ្យ​ម្នាក់​ឈ្មោះ ហ្វាន់នីយ៉ា កាប្លង់ ជា​សមាជិក​នៃ​គណបក្ស​បដិវត្តន៍​សង្គមនិយម បាន​ចូលទៅជិត​លេនីន ក្រោយពេល​គាត់​ថ្លែង​នៅក្នុង​អង្គប្រជុំ​មួយ និង​នៅ​តាម​ផ្លូវ​ទៅកាន់​រថយន្ត​របស់​គាត់​។ នាង​បាន​ចំនួន​០៣​គ្រាប់​សំដៅ​ទៅរក​លេនីន ក្នុងនោះ​គ្រាប់កាំភ្លើង​ចំនួន​០២​គ្រាប់​បាន​ត្រូវ​ចំ​លេនីន​។ គ្រាប់កាំភ្លើង​ទី១ មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​បញ្ហា​ធ្ងន់ធ្ងរ​ទេ គឺ​ត្រូវ​បៀម​ជាប់​នៅក្នុង​ដៃ​របស់​គាត់, គ្រាប់កាំភ្លើង​ទី២ បាន​ត្រូវ​ចំ​ចំណុច​រវាង​ថ្គាម និង​ក ចំណែក​គ្រាប់កាំភ្លើង​ទី៣ បាន​ត្រូវ​ចំ​ស្ត្រី​ម្នាក់ ដែល​កំពុង​និយាយ​ជាមួយ​លេនីន​នៅពេលដែល​គ្រាប់​បាន​ហោះ​សំដៅ​មករក​ពួកគេ​។ លេនីន បាន​ដួល​សន្លប់​ទៅ​នឹង​ដី​លែង​ដឹងខ្លួន​តែម្ដង​។ លេនីន ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជូន​ទៅ​បន្ទប់​របស់​គាត់​នៅ​វិមានក្រឹមឡាំង ដោយ​បដិសេធ​មិន​ប្រថុយ​ទៅ​មន្ទីរពេទ្យ ព្រោះ​គាត់​បាន​ជឿ​ថា ពួក​អ្នកប៉ងធ្វើឃាត​ផ្សេងទៀត​រង់ចាំ​នៅទីនោះ​។ ក្រុម​គ្រូពេទ្យ ត្រូវ​បាន​ដាស់តឿន ប៉ុន្តែ​ច្បាស់ណាស់​ថា​វា​គ្រោះថ្នាក់​ខ្លាំងណាស់​ដើម្បី​យក​គ្រាប់កាំភ្លើង​ចេញ​។ ឆ្លងផុត​ការ​ប៉ុនប៉ង​ធ្វើឃាត​លើក​នេះ ថ្វីត្បិតតែ​លេនីន​គេច​ផុត​ពី​សេចក្ដីស្លាប់ តែ​ក៏​អាច​បណ្ដាលឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​សុខភាព​ជា​ប្រចាំ​តមក​ទៀត​។ បន្ទាប់មក លេនីន​កើត​ជំងឺ​ខួរក្បាល ដែល​បណ្ដាលឲ្យ​គាត់​ពិការ​មួយចំហៀង​ខ្លួន​។
ក្រោយពេល​មរណភាព
thumb|right| វ្លាឌីមៀរ លេនីន គូរ​ដោយ [[Nikolai Bukharin ឆ្នាំ​១៩២៧]] ស្តាលីន បាន​ឲ្យ​គេ​យក​សាកសព​របស់​លេនីន ទៅ​តម្កល់ទុក​នៅក្នុង​ថ្នូរថ្មកែវ​ពណ៌ក្រហម នៅ​ខាងក្រៅ​កំផែង​ក្រឹមឡាំង ក្នុង​ទីលានក្រហម នៃ​ទីក្រុងមូស្គូ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា "សារមន្ទីរ​លេនីន" ។ ចាប់តាំងពី​ពេលនោះ​មក មនុស្ស​រាប់លាន​នាក់​បាន​នាំគ្នា​ទៅ​ឈរ​បន្តគ្នា​យ៉ាង​ស្ងាត់ស្ងៀម​ទោះជា​ធាតុអាកាស​ក្ដៅ ឬ ត្រជាក់​យ៉ាងណាក្ដី ដើម្បី​ចូលរួម​មើល​សព​របស់​គាត់​។
ចាប់តាំងពី​ការរលំរលាយ​នៃ​សហភាព​សូវៀត ប្រជាជន​នៅ​សហភាព​សូវៀត​ក្ដី និង​នៅ​ប្រទេស​រណប​ក្ដី នៅ​ពាសពេញ​ពិភពលោក​នាំគ្នា​សម្រេច​ធ្វើ​រួចមកហើយ គឺ​នាំគ្នា​ផ្ដួលរំលំ​រូបសំណាក​ដែល​ធ្វើឡើង​ដើម្បី​ជា​គារគោរព​ដល់​រូប​គាត់ ដែល​ភាគច្រើន​នៅ​អឺរ៉ុបខាងកើត ប៉ុន្តែ​រូបសំណាក​របស់​គាត់​ជាច្រើន​ទៀត​នៅ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី និង​អតីត​សាធារណរដ្ឋ​សង្គមនិយម​សូវៀត​នៅ​អាស៊ីកណ្ដាល មិន​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ទេ​។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩១ ក្រោយពី​បិទបញ្ចប់​ការបោះឆ្នោត និង​ការតស៊ូ​នយោបាយ​រវាង​ពួក​កុម្មុយនិស្ត និង​ពួក​សេរីនិយម ទីក្រុងលេនីនក្រាត​ត្រូវ​បាន​ប្ដូរទៅជា សាំងពីទឺប៊ឺស ដែល​ជា​ឈ្មោះដើម​ប្រើ​នៅ​ជំនាន់​ស្ដេចត្សារ​វិញ​។ ប្រជាជន​នៃ​ក្រុងអ៊ូលីយ៉ាណូវស្ក ដែល​ជា​ស្រុកកំណើត​របស់​លេនីន បាន​ប្រឆាំង​រាល់​ការប៉ុនប៉ង​ទាំងឡាយ​ណា ដើម្បី​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ទីក្រុង​នេះ​ទៅជា ស៊ីមបៀរស្ក​វិញ​។ ប្រធានបទ​នៃ​ការបញ្ចុះ​សព​លេនីន បាន​ធ្វើឲ្យ​នឹកឃើញ​ព្រឹត្តិការណ៍ ដែល​កន្លងទៅ​ច្រើន​ឆ្នាំ​មកហើយ​នៅ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សហភាព​សូវៀត
ឃុំពន្លៃ(ស្រុកអង្គរបុរី)
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកអង្គរបូរី ពន្លៃ(ស្រុកអង្គរបុរី)
អាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៩៤
អាស៊ីហ្គេមលើកទី១២ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទីក្រុងហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា ប្រទេសជប៉ុន ពីថ្ងៃទី២ ដល់ទី១៦ តុលា ១៩៩៤។ ប្រធានបទសំខាន់នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាលើកនេះ គឺដើម្បីជុំរុញសន្តិភាពនិង​សុខុដុមភាព​រវាងបណ្ដាប្រទេសនៅអាស៊ី។ ហេតុនេះទើបគេជ្រើសរើសយកទីក្រុងហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា ដែលជាកន្លែងទំលាក់គ្រាប់បែកបរមាណូលើកទី១លើលោក។
កីឡាករចំនួន ៦ ៨២៨ នាក់មកពី៤២ប្រទេស​បានចូលរួមប្រកួតលើព្រឹត្តិការណ៍កីឡា៣៤។ កីឡាបើកឆាកមាន បេសបល ការ៉ាតេ និង modern pentathlon។
សមាជិកភាពរបស់តៃវ៉ាន់បានត្រលប់មកវិញ រួមមានទាំងការបន្ថែមសមាជិក៥ប្រទេសនៅអាស៊ីកណ្ដាលមាន កាហ្សាក់ស្ថាន គាហ្គីស្ថាន តាជីគីស្ថាន តួរមិនីស្ថាន និង អ៊ូបេគីស្ថាន។ ដោយសារសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រពែក្សលើកទី១ អ៊ីរ៉ាក់បានអាក់ខានមិនបានចូលរួម។
កំនត់ត្រាមេដាយ
(ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះត្រូវបានដាក់ពណ៌)
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ីហ្គេម
ឃុំចំបក់
សំដៅទៅដល់÷
ឃុំចំប៉ី
សំដៅទៅដល់÷
ស្រុកវ៉ារិន
ស្រុកវ៉ារិនជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប។ ស្រុកនេះមាន៥ឃុំនិង២៩ភូមិ ៖
ស្រុកសំរោង(ខេត្តតាកែវ)
ស្រុកសំរោងជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តតាកែវ។ ស្រុកនេះមាន១១ឃុំ ៖
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំរោង(ខេត្តតាកែវ) សំរោង(តាកែវ)
២៤ ខែកញ្ញា
សព្វវចនាធិប្បាយសេរី វិគីភីឌា
ថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ជាថ្ងៃទី ២៦៧ (២៦៨ ចំពោះឆ្នាំលោត:leap year) ក្នុងប្រតិទិន ក្រេកូរី (Gregory)។ នៅសល់ ៩៨ ថ្ងៃទៀត គឺដល់ដាច់ឆ្នាំ។
ភូមិសាស្ត្រនយោបាយចិន និងជប៉ុន
=ភូមិសាស្ត្រនយោបាយចិន និងជប៉ុន=
ឃុំដូង(ស្រុកបាទី)
ឃុំដូងជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ មាន៨ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបាទី ដូង(ស្រុកបាទី)
ភូមិសាស្ត្រនយោបាយចិន និងជប៉ុន
ចិន និងជប៉ុន៖ ទំនាក់ទំនង​សេដ្ឋកិច្ច​ល្អ​លើស​ពេល​ណាៗ​ទាំងអស់
right|thumb ទោះ​ជា​មិន​ត្រូវ​គ្នា​ក៏​ដោយ ទោះ​ជា​ភាព​តានតឹង​ចេះ​តែ​កើត​ឡើង​មិន​ស្វាង​រវាង​គ្នា​ក៏​ដោយ ក៏​ចិន​និង​ជប៉ុន​កំពុង​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ដៃ​គូ​ដ៏​សែន​សំខាន់ នៅ​លើ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ពាណិជ្ជកម្ម។
ទស្សនវិស័យ​នៃ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ចិន និង​ជប៉ុន
right ទោះ​បី​ជា​ត្រូវការ​គ្នា​កាន់​តែ​ខ្លាំង នៅ​លើ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ពាណិជ្ជកម្ម​ក៏​ដោយ ក៏​ចិន​និង​ជប៉ុន​មិន​អាច​ត្រូវ​គ្នា​បាន​ទេ នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​និង​នៅ​អនាគតកាល។
ឯកសារយោង
ដោយ តាន់ ហ្សង់-ហ្វ្រង់ស្វ័រ
២៦ ខែកញ្ញា
សព្វវចនាធិប្បាយសេរី វិគីភីឌា
ថ្ងៃទី២៦ ខែកញ្ញា ជាថ្ងៃទី ២៦៩ (២៧០ ចំពោះឆ្នាំលោត:leap year) ក្នុងប្រតិទិន ក្រេកូរី (Gregory)។ នៅសល់ ៩៦ ថ្ងៃទៀត គឺដាច់ឆ្នាំ។
២៥ ខែកញ្ញា
ថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញា ជាថ្ងៃទី ២៦៨ (២៦៩ ចំពោះឆ្នាំលោត:leap year) ក្នុងប្រតិទិន ក្រេកូរី (Gregory)។ នៅសល់ ៩៧ ថ្ងៃទៀត គឺដល់ដាច់ឆ្នាំ។
ឃុំកណ្តឹង
ឃុំកណ្តឹងជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ មាន៨ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបាទី កណ្តឹង
ហោះ
ហោះគឺជាវិធីមួយដែលផ្លាស់ប្តូរតាមខ្យល់អកាស(ពិសេសនៅលើខ្យល់)ព្រោះថាវាជាហេតុដែលផុតពីផែនដីនៃលំហរបង្កើតឡើយ ដោយឌីណាមីកអកាសសំរាប់រុញបុកអកាសប្រើភាពអាចអណ្តែតបានឬដោយគ្រាប់ផ្លោងដែលមានចលនាលុះត្រាតែមានអ្នកត្រួតត្រា និងគាំទ្រមកពីផ្ទៃខាងក្រៅមួយចំនួន។មានវត្ថុមួយចំនួនដែលហោះហើរមកពីធម្មជាតិដូចជាសត្វនិងសត្វល្អិតចំពោះមនុស្សមានការច្នៃប្រឌិត ដូចជាអាចបោះទៅមុខបាន(កាំជ្រួច យន្តហោះ អាកាសយាន,អាលីកុបទែរ)ហើយនិងប៉េងងប៉ោងរុកកែតសាស្រ្តអវកាស។ អ្នកសិក្សាទិន្ធភាពវិស្វកម្មក្នុងអកាសវេហាស៏បញ្ចែកជាផ្នែកតូចៗចូលទៅក្នុងវិជ្ជាការខាងអកាសយានសិក្សាពីយានដែលធ្វើដំនើរទៅអកាស ហើយនិងតារាយានវិទ្យាឬក៏សិក្សាអំពីយានដែលធ្វើដំណើរតាមលំហរហើយតាមការសិក្សានៃគ្រាប់ផ្លោងបានបង្ហាញពីការហោះ ហើរវត្ថុដែលកគេចោលឬបាញ់ទៅឆ្ងាយ។
ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភ
ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភ ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភគឺជាគ្រឿងអគ្គីសនីដែលដែលបង្កើតមកសបម្រាប់ជំនួយក្នុង ការថតចំលងឯកសារអោយដូចជារូបដើម ដូចជាអត្ថបទ រូបភាព ជាដើម។ ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភមួយចំនួនអាចតភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ទៅនឹងកុំព្យូទ័រតែម្ដង។ ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភត្រូវបានគេគេរៀបចំដោយគាំទ្រ អោយប្រើទាំងការតភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់នឹង ការប្រើដោយប្រើបណ្ដាញក្នុងពេលតែមួយបាន។ ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភមួយចំនួនអាច បោះពុម្ភ ឯកសារដែលរក្សាទុកក្នុង ម៉េមម៉ូរីកាត(memory cards) ឬ ពី ការមេរ៉ា នឹង រូបភាព។ ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភមានមុខងារច្រើនដូចជាការថតចំលង ការស្គេន (scanner)  ឯកសារ ឬការផ្ញើរឯសារ នេះគេអាចហៅថាជាមុខងាររបស់វា។ វាអាច ស្គេន ថតចំលង បោះពុម្ភ នេះជាលក្ខណះមួយចំនួយក្នុងរបស់វា។ អ្នកជំនួញនិងអ្នកប្រើប្រាស់វាបានរចនាអោយវាមានមាឌតូចនិងមានតម្លៃថោក។វាគឺមានល្បឿនលឿនក្នុងការធ្វើការងារ ជាក់ស្ដែងវាមិនតម្រូវអោយយើងប្រើពេលវេលាយូរនិងការលំបាក់ក្នុការថតចំលង់ឯកសារនៅទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភនៅតែមានការយឺតផងដែរ (ដោយ ៣០ ទំព័រក្នុងមួយនាទីវាជាការលឿនបំផុត អ្នកប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនថោកគឺមានការយឺតជាងនេះ) ហើយតំម្លៃក្នុងមួយសន្លឹកមានតំម្លៃថ្លៃ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយការទូទាត់ទៅតាមភាពងាយស្រួលផងដែរ។ នៅលើពិភពលោកកុំព្យូទ័រដំបូងដែលបោះពុម្ភបានគឺនៅសតវត្យទី ១៩ ផលិតដោយលោក ឆាលលីស បែបបេច (Charles Babbage) សប្រាប់ម៉ាស៊ីនរបស់គាត់។ ជាក់ស្ដែងម៉ាស៊ីនបោះពុម្ភគឺជាចំណែកមួយនៃកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលអ្នកប្រើប្រាស់យកមកដែលមានការទាក់ទងគ្នា វាប្រហាក់ប្រហែលនឹកកម្មវិធីដែរ ប៉ុន្ដែវាមិនអាចតភ្ជាប់ជាមួយនឹងរូបរាងកុំព្យូទ័របានទេ។