cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ស្ដង់ដា
· អន្ដរជាតិ:    ដែលធ្វើទៅតាម សលកលោក។
· ចំហរ :      ​   ដែលធ្វើទៅបានដោយសេរី ជាសាធារណៈ។
· អង្គការ :        អង្គភាពខាងដើមដែលជាប់ទាក់ទងជាមួយ ការអភិវឌ្ឍ​ ការសម្របសម្រួល ការប្រកាសឲ្យប្រើ ការបន្ថែម ការកែតំរូវ ការបញ្ចេញម្ដងទៀត ...។
· ​មូលដ្ឋាន:      របៀបនៃការបង្កើត ប្រព្ធន័បច្ចេកទេស។ មាត្រសាស្រ្ត :  ជាការថ្លឹងថ្លែងសំរាប់កំណត់ឲ្យបានត្រូវច្បាស់ទៅតាមទំនាក់ទំនងក្បួនខ្នាត(រយះពេល ចំនួនសរុប ទំហំ គុណភាព)។
·ការរៀន ស្ដង់ដា: ដែលអនុវត្ដ ស្ដង់ដាទៅ ជាអត្ថបទនៃការអប់រំ។
•ស្ដង់ដា គណិតសាស្រ្ត ( Mathematics )
·ភាពទៀងទាត់ : ភាពរយ៉េរយ៉ាយជាច្រើននៃ ការគិតលេខត្រូវបានធ្វើការរៀបចំ ទៅតាមប្រភេទនីមួយៗ ជាក្រុមៗ។
·ការបំបែក:       ជាការបំបែក ទំហំ មាឌ ចំនួន និង រូបរាងរបស់វា។
·ពិន្ទុ ស្ដង់ដា :  ជាស្ថិតិលេខ នៃការកំណត់។
•ស្ដង់ដា នៃចំបាំង:
·តួយ៉ាង នាវាចំបាំង ដំបូងចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩១២ សំរាប់ជាមធ្យាបាយក្នុងការប្រយុទ្ធ និងជាសំភារៈទំនើប។
·ការការពារ: គឺជាការប្រុងប្រយ្នត័ សត្រូវ ដែលតំរូវឲ្យមានស្មារតី រឹងប៉ឹង ដើម្បីចេញល្បាត។
១ ស្ដង់ដារ​ ខ្សែភាពយន្ដ right|thumb|230px|ឆុតឆាកក្នុងការសំដែងរឿង
បច្ចេកទេស ការសំដែង និងសាច់រឿង គឺជាចំនុចសំខាន់នៅក្នុងរឿង ដែលទាមទារឲ្យមានសមត្ថភាពដើម្បីឈានចេញជាលទ្ធផលសំរាច់ ។ ទន្ទឹមនិងនោះ ការបង្កើតខ្សែភាពយន្ដនីមួយៗ ត្រូវតែឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យដោយ ក្រសួងវិចិត្រសិល្បះដើម្បី ធានាបាននូវគុណភាពរឿង និងធ្វើការដាក់បញ្ចាំងចេញ ជាសាធារណៈ។ អ្វីជាការដែលធ្វើឲ្យកាន់តែជោគជយ័ ទៀតនោះគឺខ្សែភាពយន្ដត្រូវតែធ្វើការ ប្រកួតប្រជែង ជាមួយបណ្ដាខ្សែភាពយន្ដ ផ្សេងៗទៀត ទាំងក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក។
២ ស្ដង់ដារ​ ម្ហូបអាហារ right|thumb|230px|ទីផ្សារនៅកម្ពុជា
ម្ហូបអាហារ គឺជាតំរូវការយ៉ាងចាំបាច់សំរាប់មនុស្សដើម្បីទ្រទ្រង់សារពាង្គកាយ និងការលូតលាស់របស់មនុស្ស។ សព្វថ្ងៃនេះ តំរូវការម្ហូបអាហារត្រូវបានកើនឡើងរៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលជះឥទ្ធិពលទៅដល់សុខភាព របស់មនុស្ស។ បញ្ហាអនាម័យ គឺជាកត្ដាសំខាន់ និងត្រូវយកចិត្ដទុកដាក់ខ្ពស់ ព្រោះបញ្ហានេះ វាអាច ប៉ះពាល់ទៅដល់សុខភាព និងធ្វើឲ្យមានភាព អស្ថេរភាពផ្នែកចំនីអាហារ ។ ហេតុនេះហើយ កត្ដាដែលធ្វើម្ហូប មិនសូវត្រូវបានគិតថា ឲ្យមានលក្ខណៈ ស្ដង់ដារ នោះទេ ហេតុនេះផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងភាពគ្មានអនាម័យបានបង្ករឲ្យមានមនុស្សឈឺ និងស្លាប់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ភាពចាំបាច់ ក្នុងការធ្វើម្ហូបអាហារ ដើម្បីបំពេញនូវគុណភាព និងភាពមានអនាម័យ សំរាប់ធ្វើការលក់ចេញប្រកបដោយប្រសិទ្ធ ភាពខ្ពស់ ហើយមានលក្ខណៈ ស្ដង់ដារពិតប្រាកដ ត្រូវបាន កំពុងត្រួតពិនិត្យយ៉ាងម៉ឹងម៉ាត់ពីសំណាក់ រាជរដ្ឋាភិបាល និង អង្គការសុខភាពពិភពលោក ដើម្បីធ្វើការទប់ស្កាត់​ ទំនិញខុស​​ ស្ដង់ដារ​។ នៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប រល់នូវម្ហូបអាហារ នំចំនីផ្សេងៗបានត្រួត ពិនិត្យជាច្រើនលើកជាច្រើនសារ ដើម្បីធានាបានគុណភាព គ្មានជាតិគីមី ដោយបានទទួលស្គាល់ពីស្ថាប័ន​ធំៗជាច្រើនខាងផ្នែកស្ដង់ដារ​ រួមមានៈ ៣ ស្ដង់ដារ ពានិជ្ជកម្ម right|thumb|220px|ការទំនាក់ទំនង ពានិជ្ជកម្ម
រល់ការងារទាំងអស់ តែងតែមានទំនាក់ទំនងមិនថាការងារនោះ តូចឬធំក៏ដោយតែងប្រស្រ័យទាក់ទងដើម្បីចង់សម្ពន័្ពភាព មិត្ដភាព និងដើម្បីមុខរបរ ការងាររបស់ខ្លួនជាដើម។ នៅក្នុងនោះទំនាក់ទំនងនេះ ជាផ្នែកដ៏សំខាន់សំរាប់ពានិជ្ជកម្ម សំរាប់លក់នូវទំនិញ ក៏ដូចជាការជួយដូរទៅវិញទៅមក។ដូចនេះហើយ បានជាការទំនាក់ទំនង និងការសហប្រតិ្ដការណ៏រវាងគ្នានេះ បានធ្វើឲ្យមុខជំនួញទទួលបានជោគជ័យ ហើយធ្វើឲ្យមានការអភិវឌ្ឈន៏ ជាលក្ខណៈអន្ដរជាតិ ដែលឈានទៅដល់ ស្ដង់ដារពានិជ្ជកម្ម ដែលមានការប្រកួតប្រជែងគ្នាក្នុងទីផ្សារទូទាំងពិភពលោក។ ជាទូទៅបណ្ដាលប្រទេសអភិវឌ្ឈន៏ មានការរីកចំរើន ជាខ្លាំងទៅលើមុខជំនួញរបស់ខ្លួន ដែលមានទីផ្សារខ្លួនគ្រប់ទ្វីប គ្រប់ប្រទេស ហើយសុទ្ធសឹងតែមាន ស្ដង់ដារនិងគុណភាព ព្រមទាំងមានបណ្ឌ័ធានារួមជាមួយ ទើបធើ្វឲ្យពួកគេមានដៃគូ ពានិជ្ជកម្មគ្រប់ទីកន្លែង។ ចំនែកនូវប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឈន៏ ក៏មិនខុសគ្នាប៉ុន្មានដែរ គឺការធ្វើពានិជ្ចកម្មមានលក្ខណៈរីកចំរើនព្រមទាំងមាន ដៃគូពានិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួននោះ ចំនែកឯការទំនងវិញមានភាពល្អប្រសើរ ជាមួយបណ្ដាប្រទេសផ្សេងៗហើយ បាននិងកំពុងរៀបចំទំរង់ពានិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួនឲ្យមាន ស្ដង់ដារនិងគុណភាព ព្រមទាំងមានទ្រង់ធំជាងមុន សំរាប់ការប្រជែងយកទីផ្សារ នៅគ្រប់ប្រទេសក្នុងសកលលោក។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បច្ចេកវិជ្ជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យាសាស្រ្ដ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មាត្រដ្ឋាន
ទេវទហៈ
ទេវទហៈ​គឺ​ជា​ទីក្រុង​ចាស់មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​នេប៉ាល់។ ទីក្រុង​នេះ​គឺ​ជា​ជាតិ​ភូមិ​របស់​ព្រះ​នាង​មហា​មាយា​ដែល​ជា​មាតា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ និង​ព្រះនាង​គោតមី​ដែល​ត្រូវ​ជា​ព្រះ​មាតុច្ឆាព្រះ​អង្គ ដែល​ព្រះនាង​ទាំង​ពីរ​បាន​រៀប​អភិសេក​នឹង​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទន​មហារាជ​ដែល​សោយ​រាជ​នៅ​នគរ​កបិលវត្ថុ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ដើមឡើយ​មាន​ព្រះរាជា​មួយ​ព្រះ​អង្គ​សោយ​រាជ​សម្បត្តិ​នៅ​​ទី​ក្រុង​ពារាណសី​​បាន​កើត​រោគ​ឃ្លង់។ ព្រះអង្គ​ក៏​ផ្ទេរ​រាជ​សម្បត្តិ​អោយ​ទៅ​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ រួច​ក៏យាង​ទៅ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​សក្កៈ​(ព្រៃ​ម៉ៃសាក់)។ ព្រះរាជា​អង្គ​នោះ​បាន​បេះ​ផ្លែឈើ​សោយ​ជា​អាហារ​ជា​ប្រចាំ។ ថ្ងៃ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​បាន​បេះ​ចំ​ផ្លែឈើ​ដែល​ជា​ថ្នាំ​អាច​ព្យាបាល​ជំងឺ​ព្រះ​អង្គ​ ក្រោយ​ពី​បាន​សោយ​ហើយ ទ្រង់​ក៏​បាន​ជា​សះ​ស្បើយ​ពី​ជំងឺ។ ក្រោយ​មក​ស្តេច​ក៏​បាន​ជួប​នឹង​ព្រះ​នាង​បិយា ដែល​ជា​បុត្រី​ច្បង​របស់​ព្រះបាទ​ឱក្កាករាជ​ដែល​ត្រូវ​ព្រះ​បិតា​ព្រះនាង​បញ្ជូន​ចេញ​ពី​ព្រះ​នគរ​​ដោយ​សារ​នយោបាយ​ផ្ទៃ​ក្នុងរាជ​វាំង។ កាល​ស្តេច​នោះ​ជ្រាប​​ថា ព្រះ​នាង​បិយា​មានជាតិ​ក្សត្រីយានី ព្រះ​អង្គ​ក៏​ជួយ​ព្យាបាល​រោគ​ឃ្លង់​ព្រះនាង​រហូត​ជា។ ទាំង​ពីរ​ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​រួម​រស់​ជា​មួយ​គ្នា យាង​រក​ទឹក​ដី​សាង​ព្រះ​នគរ​នៅ​ត្រង់​ព្រៃ​កោលៈ ឬ​កោលិយៈ ទើប​ទ្រង់​សន្មត​អោយ​ឈ្មោះ​ថា​កោលិយនគរ មាន​ទេវទហៈ​ជា​រាជ​ធានី។
តមក​ជា​ច្រើន​ជំនាន់​ ព្រះបាទ​អញ្ជនៈ​បាន​សោយរាជ្យ​នៅ​ក្នុង​នគរ​នេះ។ ព្រះ​អង្គ​មាន​ប្អូន​ស្រី​ម្នាក់ ព្រះនាម​កញ្ចនា។ ព្រះ​នាង​កញ្ចនា​បាន​រៀប​អភិសេក​នឹង​ព្រះ​បាទ​សីហហនុដែល​ជា​ស្តេច​សោយ​រាជ្យ​នៅ​នគរ​កបិលវត្ថុ មាន​ព្រះរាជ​បុត្រា​៥​ព្រះ​អង្គ​គឺ ព្រះ​សុទ្ធោទនៈ១ ព្រះ​សុក្កោទនៈ១ ព្រះ​អមិតោទនៈ១ ព្រះធោតោទនៈ១ និង​ព្រះ​ខណិតោទនៈ១ មាន​ព្រះ​រាជ​បុត្រី​២​ព្រះអង្គ គឺ​ព្រះ​នាង​​អមិតា១ និង​ព្រះនាង​បមិតា១។
ចំណែក​ឯ​ព្រះ​បាទ​អញ្ជនៈ បាន​រៀប​អភិសេក​ជា​មួយ​ព្រះនាង​យសោធរា មាន​ព្រះ​រាជ​ឱរស​ពីរ​ គឺ​សុប្បពុទ្ធ១ និង​ទណ្ឌបាណិ១ និង​មាន​បុត្រី​ពីរ​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​គឺ ព្រះនាង​មហាមាយា១ និង​ព្រះ​នាង​គោតមី១។
យោង
សៀវភៅ ផ្លូវព្រះនិព្វាន
http://en.wikipedia.org/wiki/Devadaha
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩៣០
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី៩ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែឧសភា ១៩៣០ នៅទីក្រុងតូក្យូ ចក្រភពជប៉ុន។
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩៣៤
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី១០ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែឧសភា ១៩៣៤ នៅទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន។ នេះជាព្រឹត្តការណ៍ចុងក្រោយ​របស់កីឡាចុងបូព៌ានេះ។
ម៉ាលៃ
ម៉ាលៃអាចសំដៅលើ៖
វិសមភាពទី1
a\le b\le c ; a,b,c\in I ។
ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថាវិសមភាពនេះនឹងត្រូវគេទទួលស្គាល់ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។
កែវម៉ាស៊ីនថត
រូបភាពតូច|ប្រភេទផ្សេងគ្នារបស់កែវម៉ាស៊ីនថត រួម​ទាំង​ការ​ថត​រូប​បែប​ថត​បាន​ទូលាយ និង​ជំនាញ កែវម៉ាស៊ីនថត ឬ កែវថត គឺជាកែវកញ្ចក់អុបទិកឬការផ្គុំកញ្ចក់ដែលប្រើជាមួយតួកាមេរ៉ា និងយន្តការដើម្បីបង្កើតរូបភាពនៃវត្ថុទាំងនៅលើខ្សែភាពយន្តរូបថត ឬនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងទៀតដែលមានសមត្ថភាពរក្សាទុករូបភាពដោយគីមី ឬអេឡិចត្រូនិក
ទ្រឹស្ដីបទ Rolle
បើ f ជាអនុគមន៍ជាប់លើចន្លោះ [a ; b] ហើយមានដេរីវេលើ (a, b) និង f(a) = f(b) នោះមានយ៉ាងតិចចំនុច x_0 = c មួយ  ដែល f'(c) = 0 ។
កំពង់ស្វាយ
កំពង់ស្វាយអាចសំដៅលើៈ
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩៣៨
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី១១ គ្រោងនឹងធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ១៩៣៨ នៅទីក្រុងអូសាកា ចក្រភពជប៉ុន។ ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានអាក់ខាន​លែងបានធ្វើវិញ ដោយសារការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុននៅឆ្នាំ ១៩៣៧ ទៅក្នុងប្រទេសចិន ដែលបង្កជាសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី២។ កីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាក៏បាត់រូបរាង​តាំងពីពេលនោះមក។
អាស៊ីហ្គេមអ៊ីនដរ
ព្រឹត្តិការណ៍កីឡានេះ មានកីឡាដែលគ្មាននៅក្នុងអាស៊ីហ្គេម អាស៊ីហ្គេមរដូវរងារ និង អូឡាំពិក។ កីឡាទាំងនោះមាន កីឡាអេឡិកត្រូនិក អុក សីដក់ ប្រដាល់សេរី អ៊ែរ៉ូប៊ិក អត្តពលកម្មអ៊ីនដរ កីឡារាំ ហ្វុតសាល ហែលទឹកចំងាយខ្លី២៥ម៉ែត ជាដើម។
XHTML
ទំព័រនេះកំពុងអនុវត្ដន៏
XHTML
<meta name="google-site-verification" content="4aGAwjtN8QiA0m5KKKJhKDS1nSMzA6ESFZ6I8gtbZEc" />កូដXHTML (Extensible Hypertext Markup Language) ជាក្រុមនៃកូដXML ដែលជាការឆ្លុះបញ្ចាំង​ រឺការពង្រឹងអោយមានភាពថ្មីៗ និងកាន់តែធំទូលាយពេលបានប្រើកូដHTML ព្រោះវាជាភាសាដែលបានសរសេរដើម្បីបង្កើតគេហទំព័រ។ ក្នុងអំឡុងពេលដែលកូដ អេចធីអឹមអឹល បានអោយនិយមន័យយ៉ាងល្អថាជាការអនុវត្ដន៏ របស់ភាសាគំរូក្នុងការបង្កើតគេហទំព័រដែល(Standard Generalize Markup Language)
អាស៊ីហ្គេមលើឆ្នេរខ្សាច់
អាស៊ីហ្គេមលើឆ្នេរខ្សាច់ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖Asian Beach Games) ជាព្រឹត្តិការណ៍ពហុកីឡា ដែលធ្វើឡើងរៀងរាល់​២ឆ្នាំម្ដង ក្នុងចំនោមកីឡាករ​នៅអាស៊ី។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ​រៀបចំដោយ​ក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី។
ព្រឹត្តិការណ៍កីឡានេះ មានកីឡាដែលមានប្រជាប្រិយភាពក្នុងការផ្សាយ​តាមទូរទស្សន៍ដូចជា ជិះរលក ជិះក្ដារលើទឹក ហែលទឹក បាល់ទះលើឆ្នេរខ្សាច់ បាល់គប់លើឆ្នេរខ្សាច់ បាល់ទាត់លើឆ្នេរខ្សាច់ និង ប្រណាំងទូកនាគ ជាដើម។
ហាន​សូរី
ប្រវត្តិសង្ខេបខ្លីៗ នៅរវាងឆ្នាំ​១៨៥០ ទង់ជាតិកម្ពុជាមានសណ្ឋានមួយមានរូបរាងអង្គរវត្តនៅចំកណ្តាល ហើយទង់ជាតិថ្មីៗដែលមានព៌ណខៀវនៅសងខាង និងព៌ណក្រហមនៅចំកណ្តាល(............................................)បានយកលំនាំតាមជាបន្តបន្ទាប់ដែលប្រទេល កម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យនៅ ក្នុងឆ្នាំ​១៩៤៨។ទង់ជាតិបានប្រើរហូតមកដល់ ថ្ងៃទី៩ខែតុលាឆ្នាំ១៩៧០។ នៅពេលទង់ជាតិថ្មីមួយទៀតបានដាក់ប្រការជូន សាធារណះរដ្ឋខ្មែរ លុន ណុលបានត្រួតត្រា រហូតដល់សម័យខ្មៃរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧៥។ក្រោយៗមកទៀត រដ្ឋនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមានជីវិត ឡើងវិញ នៅឆ្នាំ១៩៧៥៥រហូត១៩៧៩បានប្រើទង់ជាតិ ដែលបានរចនាដោយមានប្រាសាទអង្គរវត្តកំពូល៣ ដែលបានរក្សាទុក។ កម្ពុជាសាធារណះរដ្ឋប្រជានិមិត្តបានសំរេចឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៩ បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានពីពួកវៀតណាមមកលើកម្ពុជា។ រណសិរ្យខ្មែររួបរួមសាមគ្គីជាតិ​នៃការសង្រ្គោះ (FUNSK ) ដោយខ្មែរអ៊ីសារ៉ាក់របស់ក្រុមអ្នកប្រឆាំតស៊ូ សំរាប់រដ្ឋថ្មី។ទង់ជាតិនេះមានគំរូដូចទង់ជាតិ DK ​តែមានគំនូរស្រមោលនៃប្រសាទអង្គរវត្តកំពូលប្រាំពេលដែល PRK បានដូរឈ្មោះដោយខ្លួនវាផ្ទាល់ដូចជា " រដ្ឋកម្ពុជា " ( SOC ) ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៩សងខាង នៃទង់ជាតិក្លាយជាព៌ណខៀវ។ UNTAC ទង់ជាតិបានប្រើនៅ១៩៩២-១៩៩៣ ក្នុងកំឡុងពេលផ្លាស់ប្តូរតាម ជាមួយនិងទង់ជាតិ SOC នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ បានប្រែប្រួលដូចឆ្នាំ១៩៤៨ ទង់ជាតិថ្មីនេះ មានកិត្តិយសសំរាប់ប្រទេសកម្ពុជា នៅក្នុងពិភពលោកដែលជាលក្ខណះពិសេសមួយក្នុងការ ក៏សាងទងជាតិនេះឡើង។
ស្រុកសំរោង
ស្រុកសំរោងមាន២កន្លែងក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា៖
រឿង ខ្លាស៊ីកូនតាពស់ព្រៃ
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
បទ​កាកគតិ
​យើង​មាន​បំណង ​​​​​​​​​​​​​​​​   ​មោះមុត​កន្លង               ​អោយ​ជន​ខេមរា ​ប្រើ​ភាសា​ខ្មែរ             ​គ្រប់​តែ​អាត្មា                 ​ទើប​ជាតិ​ថ្លៃ​ថ្លា ​ពេជ្រ​ពណ្ណរាយ។ ​ត្រូវ​យល់​បញ្ហា           ​លើក​ស្ទួយ​ភាសា          ​មិន​ត្រូវ​រាយ​មាយ ​ភាសា​រលត់               ​ជាតិ​គត់​រលាយ            ​ឧបស័គ្គ​បែក​ធ្លាយ ​​ដោយ​ឆន្ទៈ​ខ្មែរ។
​បទ​កាក​គតិ​មាន​ឈ្មោះ​ពិត​ប្រាកដ​ជា​ដំបូង​នៅ​ក្នុង​រឿង​ល្បើក​អង្គរ​វត្ត​របស់​អ្នក​ប៉ាង។ បទ​នេះ​មាន​ន័យ​ថា ដំនើរ​ក្អែក។
អំពែរ
អំពែរ (និមិត្តសញ្ញា៖ A) ជាខ្នាតរបស់ចរន្តអគ្គីសនីនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ។ ចរន្តអគ្គីសនី១អំពែរមានន័យថា​មានបន្ទុកអគ្គីសនី២គូឡុំឆ្លងកាត់ផ្ទៃមុខកាត់​នៃខ្សែចំលងក្នុងរយៈពេល១វិនាទី។ ខ្នាតនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមរូបវិទូបារាំងឈ្មោះ អង់ដ្រេ ម៉ារី អំពែរ ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញម្នាក់ដែលរកឃើញអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។
និយមន័យ
និយមន័យក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិសរសេរថា៖មួយអំពែរ​ជាអាំងតង់ស៊ីតេចរន្តថេរមួយ ដែលឆ្លងកាត់ខ្សែចំលងពីរស្របគ្នា មានប្រវែងអនន្តនិងមានផ្ទៃមុខកាត់អាចចោលបាន ដាក់នៅប្រវែង 1 m ពីគ្នា និងបង្កើតកំលាំងអន្តរកម្ម​ស្មើនឹង 2 × 10–7 ញូតុនក្នុងមួយម៉ែត្រ។ និយមន័យនេះផ្អែកលើច្បាប់កំលាំងរបស់អំពែរ។ អំពែជាខ្នាតគោល។
គូឡុំដែលជាខ្នាតរបស់បន្ទុកអគ្គីសនីត្រូវបានអោយនិយមន័យដូចតទៅ "១គូឡុំជាបរិមាណបន្ទុកអគ្គីសនីដឹកនាំងដោយចរន្តអគ្គីសនី១អំពែរក្នុងរយៈពេល១វិនាទី" ។ផ្ទុយមកវិញ ចរន្តអគ្គីសនី១អំពែរមានន័យថា​មានបន្ទុកអគ្គីសនី២គូឡុំឆ្លងកាត់ផ្ទៃមុខកាត់​នៃខ្សែចំលងក្នុងរយៈពេល១វិនាទី។
ជាទូទៅបន្ទុកអគ្គីសនីQកំនត់ដោយចរន្តអចិន្ត្រៃយ៍Iឆ្លងកាត់ក្នុងរយៈពេលt៖
ច្បាប់កំលាំងរបស់អំពែរ
ច្បាប់កំលាំងរបស់អំពែរជាច្បាប់ដែលនិយាយពីកំលាំងអន្តរកម្មរវាងខ្សែចំលង​២ដែលឆ្លងកាត់ដោយចរន្តអគ្គីសនី។ ប្រភពរបស់កំលាំងនោះកើតឡើងដោយ ខ្សែចំលងម្ខាងបង្កើតដែនម៉ាញ៉េទិច (យោងតាមច្បាប់ប្យូ-សាវ៉ា ហើយខ្សែចំលងម្ខាងទៀតរងកំលាំងឡូរិន។ right|350px ឧទាហរណ៍ងាយជាងគេ​ដែលគេស្គាល់ គឺករណីខ្សែចំលងត្រង់២ តូចឆ្មារ ដាក់ស្របគ្នាក្នុងសុញ្ញកាស ឆ្លងកាត់ដោយចរន្តអគ្គីសនីថេរ។ កំលាំងដែលមានអំពើលើខ្សែមួយក្នុងមួយខ្នាតប្រវែងគឺ៖ ដែល
រូបមន្តទូទៅរបស់ច្បាប់កំលាំងរបស់អំពែរសរសេរ៖
ដែល
ដើម្បីកំនត់កំលាំងដែលមានអំពើរវាងខ្សែចំលងទាំង២នៅក្នុងមជ្ឍដ្ឋានរូបធាតុ គេត្រូវជំនួស ពែរមេអាប៊ីលីតេសុញ្ញកាសដោយពែរមេអាប៊ីលីតេរបស់មជ្ឍដ្ឋាននោះ។
អាស៊ីហ្គេមរដូវរងារ
អាស៊ីហ្គេមរដូវរងារ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Asian Winter Games) ជាព្រឹត្តិការណ៍ពហុកីឡា ធ្វើឡើងក្នុងចំនោមសមាជិក​របស់ ក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី ដែលមានវិញ្ញាសាកីឡា​រដូវរងារ។ គណកម្មាធិការអូឡាំពិកជប៉ុន បានផ្ដួចផ្ដើមគំនិតនេះមុនគេនៅឆ្នាំ១៩៨២ និងបានធ្វើជាម្ចាស់​ផ្ទះកីឡានេះដំបូងគេ គឺនៅឆ្នាំ១៩៨៦ ដែលធ្វើឡើងនៅសាប់ប៉ូរ៉ូ។ សមាជិកដំបូង​មានតែ៧ប្រទេសប៉ុណ្ណោះ តែចំនួនសមាជិកបានកើនឡើងជាលំដាប់ៗ គឺរហូតដល់ឆ្នាំ២០០៧ មានប្រទេសដល់ទៅ២៧ក្នុងចំនោមសមាជិកទាំង៤៥ចូលរួម។
នគរលូ
លូ (, រង្វង់១០៤២-២៤៩ម.គ.) គឺជារដ្ឋចំណុះមួយកំឡុងរាជវង្សចូវនៃចិនបុរាណ ។ បានស្ថាបនាឡើងនៅសតវត្សទី១១ម.គ. ពួកអ្នកគ្រប់គ្រងនៃរដ្ឋនេះចាប់ពីសាខាកូនពៅនៃត្រកូល ជី (姬) ដែលគ្រប់គ្រងរាជវង្សចូវ ។ អ្នកឧកញ៉ាដំបូងគេគឺ ព័រឈិន (伯禽) គឺជាបុត្រអ្នកឧកញ៉ាចូវ បងប្អូនស្ដេចចូវវូវុ និងជារាជានុសិទ្ធិរបស់ស្ដេចចូវឆឹង ។
រាជធានីរដ្ឋគឺនៅឈិភ្វុ និងទឹកដីរបស់រដ្ឋនេះច្រើនតែបានគ្របដណ្ដប់តំបន់កណ្ដាល និងនិរតីនៃអ្វីដែលឥឡូវគឺជាខេត្តឝានតុង ។ រដ្ឋនេះមានព្រំដែនខាងជើងទល់នឹងរដ្ឋរដ្ឋដ៏មានអំណាច និងខាងត្បូងទល់នឹងរដ្ឋឈូកដ៏មានឥទ្ធិពល ។ ទោះបីជាការលុកលុយរបស់ឈីត្រូវបានកម្ចាត់ចោលនៅ​ក្នុងសមរភូមិឆាងឝោនៅឆ្នាំ៦៨៤ម.គ.ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋនេះស្ថិតនៅក្នុងឱនភាពដែរកំឡុងសម័យរដូវផ្ការីកនិងស្លឹកឈើជ្រុះ ។ អំណាចនយោបាយនៃលូនៅទីបញ្ចប់ត្រូវបែកខ្ញែក​ក្នុងចំណោមបក្សពួកសក្ដិភូមិនៃជីស៊ុន ម៉ឹងស៊ុន និង ឝ៊ូស៊ុន ដ៏មានឥទ្ធិពល (ត្រូវបានគេហៅថាពួកហួនទាំងបីដោយសារតែពួកគេគឺជាជំនាន់ក្រោយនៃអ្នកឧកញ៉ាលូហួន) រហូតដល់អ្នកឧកញ៉ាលូមូបង្កើតបានកំណែទម្រង់មួយ ដែលកាលណោះដែនដីនៃម៉ឹងស៊ុន និងឝ៊ូស៊ុនត្រូវបានកាន់កាប់ ដោយឈី ហើយត្រកូលជីស៊ុនបានបង្កើតឡើងនូវរដ្ឋរបស់ខ្លួនដែលមានឈ្មោះថា ផ្វី (费) ។ លូត្រូវបានបញ្ចូលនៅឆ្នាំ២៥៦ម.គ.ដោយរដ្ឋឈូក ។
លូគឺរដ្ឋកំណើតនៃលោកខុងជឺ ។ វស្សាប្បវត្តិរដូវផ្ការីកនិងស្លឹកឈើជ្រុះត្រូវបានសរសេរដើម្បីកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រលូ ។ ស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យនៃប្រវត្តិសាស្ត្រចិនមួយទៀត គឺលោកហ្សួ-ជ័នក៏ត្រូវបានសរសេរជាភាសាលូដែរ ។
អ្នកគ្រប់គ្រង
បញ្ជីនៃអ្នកគ្រប់គ្រងលូផ្អែកលើកំណត់ត្រាមហាប្រវត្តិវិទូដោយលោកស៊ឺម៉ា-ឈៀន:
ញូតុន
ញូតុន (និមិត្តសញ្ញា៖ N) ជាខ្នាតរបស់កំលាំង ប្រើក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ។ វាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមរូបវិទូអង់គ្លេសឈ្មោះ អ៊ីសាក់ ញូតុន ជាកិត្តិយសដល់ស្នាដៃរបស់គាត់នៅក្នុងមេកានិចក្លាស់សិច។
និយមន័យ
ញូតុនជាខ្នាតកំលាយនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ។ ១ញូតុន​ជាបរិមាណកំលាំងចាំបាច់សំរាប់ផ្ដល់សំទុះ មួយម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទីការ៉េ ទៅអោយអង្គធាតុមានម៉ាស់ មួយគីឡូក្រាម។
ឧទាហរណ៍៖ កំលាំងទំនាញផែនដីដែលមានអំពើលើផ្លែប៉ោមតូចមួយ(ម៉ាស់ប្រហែល ១០២ក្រាម) មានតំលៃប្រហែល១ញូតុន។
អនុគមន៍អ៊ីពែបូលីក
នៅក្នុងគណិតវិទ្យា អនុគមន៍អ៊ីពែបូលីកមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹង​អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រធម្មតា។ អនុគមន៍អ៊ីពែបូលីកគ្រឹះសំខាន់ៗរួមមាន​ស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក (តាងដោយ sinh ) កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក (តាងដោយ cosh ) និង តង់សង់អ៊ីពែបូលីក (តាងដោយ tanh )។
និយមន័យ
256px|thumb| <font color=#b30000>sinh, <font color=#00b300>cosh និង <font color=#0000b3>tanh 256px|thumb| <font color=#b30000>csch, <font color=#00b300>sech និង<font color=#0000b3>coth
ដែល i \, ជាឯកតានិមិត្មនៃចំនួនកុំផ្លិច ( i^2=-1 \,) ។ ទំរង់នៃចំនួនកុំផ្លិចខាងលើទាញចេញពីរូបមន្តអឺលែរ។
អាំងតេក្រាលស្តង់ដារនៃអនុគមន៍អ៊ីពែបូលីក
សំរាប់តារាងពេញលេញនៃអាំងតេក្រាលនៃអនុគមន៍អ៊ីពែបូលីក សូមមើលតារាងអាំងតេក្រាលនៃអនុគមន៍អ៊ីពែបូលីក។
ក្នុងកន្សោមខាងលើ C ត្រូវបានគេហៅថា ថេរអាំងតេក្រាល។
កន្សោមស៊េរីតាយល័រ
អនុគមន៍ខាងលើគ៏អាចសំដែងជាសេរីតាយល័រផងដែរ។
ដែល
លក្ខណៈដូចគ្នានឹងអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ
រូបមន្តមុំឌុប
រូបមន្តកន្លះមុំ
ដេរីវេនៃ \sinh x \, គឺ \cosh x \, និង ដេរីវេនៃ \cosh x \, គឺ \sinh x \, ។
ទំនាក់ទំនងរវាងអនុគមន៍អ៊ីពែបូលីកនិងអនុគមន៍អិចស្ប៉ូណង់ស្យែល
ទាញចេញពីនិយមន័យនៃស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក និង កូស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក យើងបានលក្ខណៈដូចខាងក្រោម៖
និង
ដោយផ្អែកលើរូបមន្តអឺលែរ កន្សោមទាំងនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានិងកន្សោមស៊ីនុស និងកូស៊ីនុស ដែលវាជាផលបូកនៃអិចស្ប៉ូណង់ស្យែលកុំផ្លិច។
អនុគមន៍អ៊ីពែបូលីកចំពោះចំនួនកុំផ្លិច
ទំនាក់ទំនងចំពោះ​អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រធម្មតា​គឺត្រូវបានអោយដោយរូបមន្តអឺលែរចំពោះចំនួនកុំផ្លិច៖
ដូច្នេះ
United World College of the Adriatic
United World College of the Adriatic ដែលសរសេរជាអក្សរកាត់ថា UWCAD គឺជាផ្នែកមួយនៃ United World College ដែលជាចលនាអប់រំជាសកលនាំយកសិស្សជាច្រើនមក​ពីជុំវិញពិភពេលោកក្នុងគោលបំណងបំផុសសន្តិភាព​និងការយល់អធ្យាស្រ័យជាអន្តរជាតិ។ សាលាប្រមូលផ្តុំទៅដោយសិស្សប្រហែល​ ២០០ ​នាក់ទាំងស្រីទាំងប្រុសដែលមានអាយុចន្លោះពី ១៦ដល់១៩ឆ្នាំ មកពី៩០ប្រទេសដាច់ដោយឡែកពីគ្នា​ ហើយភាគច្រើននៃពួកគេទទួលបានអាហារូបករណ៍១០០ភាគរយ​​។ សិស្សទាំងអស់សិក្សាតាមកម្មវិធី International Baccalaureate ដែលជាកម្មវិធីសិក្សារយពេល២ឆ្នាំមុនបន្តទៅសាកលវិទ្យាល័យ។ សាលាមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិមួយដែលមានឈ្មោះថា Duino នៅចន្លោះ Monfalcone​ និង​ Trieste ប៉ែកខាងជើងឆៀងខាងកើត​ប្រទេស Italy ចម្ងាយប្រមាណ៥គីឡូម៉ែតពីព្រំដែន​ Slovenia។​ សាលានោះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ដោយអាជ្ញាធរក្នុងតំបន់​ Friuli-Venezia Giulia ព្រមទាំងទទួលបានការគាំទ្រនិងឧបត្ថម្ភពីក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡានិងរដ្ឋាភិបាល​ Italy ថែមទៀតផង។
គ្រោះថា្នក់ចរាចរណ៍
មូលហេតុគ្រោះថា្នក់ចរាចរណ៍❤️❤️
United World College of the Adriatic
សិស្សនិងបុគ្គលិក សិស្សដែលមកសិក្សានៅ United World College of the Adriatic ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយគណកម្មការជាតិរបស់​ UWC តំណាងប្រទេសនីមួយៗដោយផ្អែកទៅលើភាពជោគជ័យលើការសិក្សា សក្តានុពលលើភាពជាអ្នកដឺកនាំ សកម្មភាពសង្គមក្រៅពីការសិក្សានិងលក្ខណសម្បត្តិរបស់​បុគ្កលម្នាក់។
គ្រោះថា្នក់ចរាចរណ៍
តើមូលហេតុអី្វដែលបណ្តាល ឲ្យមានគ្រោះ ថា្នក់ចរាចរណ៍កើតឡើងចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ? មូលហេតុដែល បណ្តាល ឲ្យមានគ្រោះថា្នក់ចរាចរ ណ៍ គឺ មកពីរកត្តាជាច្រើនជាច្រើនដួចជា: កត្តាយានយន្ត: យានយន្តដឹកធ្ងន់លើស ចំណុះមិន ទៅតាម ប្រភេទរថយន្ត។ យានយន្តចាស់ៗ ដែលនាំចួលពីរក្រៅប្រទេស និង ក្នុងប្រទេសផង។ ទោះបីជាអត្រា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅកម្ពុជាមួយខែចុងក្រោយមកនេះ មានការថយចុះក៍ពិតមែន ប៉ុន្តែការមិនគោរពច្បាប់នៅតែកើតឡើងដដែល។ការមិនគោរពផ្លាក់សញ្ញា ចរាចរណ៍ដែលរដ្ឋា ភិបាល ដាក់ ឲ្យប្រើប្រាស់។ កត្តាមនុស្ស: ការមិនគោរពផ្លាក់សញ្ញាចរាចរណ៍។ បើកបរ ពេលស្រវឹងនិង ការបើកល្បឿនលឿនហួសប្រមាណមិនគោរព តាម ចរាចរណ៍នែនាំនៅតាមដងផ្លូវសាធារណ:។ មិនមានប័ណ្ណ បើកបរ ច្បាស់ លាស់ ពីរសាលារដ្ឋ ឬ អែកជន ដែលទទួលស្គាល់ពីរក្រសួង។ កត្តាផ្លូវ: ផ្លូវតូចចង្រៀត មិនត្រូវ ទៅតាមស្តង់ដាអន្តរជាតិ។ ផ្លូវរអិល ពេល មានភ្លៀងធ្លាក់។ ការជេងពេលចរាចរណ៍ចង្អៀត ដោយល្បឿន លឿន និងការបើកបរមិនពាក់មួកសុវត្តិភាពឬខ្សែក្រវ៉ាតការពារអាយុជីវិត។ របាយការណ៍ដដែលបានបន្តរថា ក្នុងចំនោមគ្រោះថ្នាក់ទាំងនេះ៤៤ភាគរយបណ្តាលមកពីបើកបរលើសល្បឿន កំណត់ ១២ភាគរយមិនគោរពសិទ្ធអាទិភាព ១៨ភាគរយបើកបរក្រោមឥទ្ធិពលនៃជាតិស្រវឹង ១២ភាគរយ ប្រជែង ក្នុងពេលបើកបរ ៣ភាគរយបត់ឆ្វេង ឬស្តាំមិនប្រយ័ត្ន ៤ភាគរយមិនប្រកាន់ស្តាំ ១ភាគរយមិនគោរពភ្លើង សញ្ញា ៣ភាគរយបណ្តាលមកពីកត្តាយាន ២ភាគរយបណ្តាលមកពីកត្តាផ្លូវ និងកត្តាផ្សេងៗ ២ភាគរយ។
អនុគមន៍អ៊ីពែបូលីកច្រាស់
thumb|200px|right|អនុគមន៍ artanh អនុគមន៍ច្រាស់នៃអនុគមន៍អ៊ីពែបូលីកគឺជាអនុគមន៍អ៊ីពែបូលីកក្រលាផ្ទៃ។ វាគណនាក្រលាផ្ទៃនៃបំណែករបស់អ៊ីពែបូលឯកតា ដែលជាវិធីដូចគ្នាចំពោះអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ ក្នុងការគណនាប្រវែងធ្នូនៃបំណែកមួយនៅលើរង្វង់ឯកតា ។ នៅក្នុងគណិតវិទ្យា ជាទូទៅវាត្រូវបានគេសរសេរកាត់ជា  ឬ asinh \, (នៅក្នុងជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ)។  ជាដើមក៏ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ផងដែរ។
គ្រោះថា្នក់ចរាចរណ៍
កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍
អនុគមន៍អ៊ីពែបូលីកច្រាស់
តំណាងលោការីត
សញ្ញានៃប្រមាណវិធីត្រូវបានផ្តល់និយមន័យនៅក្នុងប្លង់កុំផ្លិចដោយ៖
គ្រោះថា្នក់ចរាចរណ៍
តើយើងត្រូវធ្វើដួច ម្តេចដើម្បីកាត់បន្ថយនូវគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង? ជាមួយគ្នានេះ ដើម្បីកាត់បន្ថយនូវគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នេះសមត្ថកិច្ចអះអាងថា និងមានវិធានការចាប់រថយន្តទាំងឡាយណា ដែលដឹកសំពីងសំពោង លើសចំណុះ ហាមមិនឲ្យមនុស្សជិះលើដំបូលរួម និងមានវិធានការ ចំពោះការបើកបរលើសល្បឿនកំណត់។ ដើម្បីកាត់បន្ថយនូវគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅក្នុងប្រទេសយើងគប្បីស្គាល់ផ្លាកសញ្ញចរាចរណ៍ ឲ្យបានច្បាស់ហើយពិនិត្យ មើលយានយន្ត មុន ពេលបើកបរ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវផាកពិន័យ អ្នកមិនគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ គ្រប់រូបភាព។មន្រ្តីជំនាញត្រូវពន្យល់ ពីរ បញ្ហាគ្រោះថ្នាក់និងផល ប៉ះ ពាល់អំពីរ ចរាចរណ៍តាមជនបទ ឬ តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានា។ ដើម្បីទប់ទល់នឹង កំណើននៃគ្រោះថ្នាក់ និងជនរងគ្រោះដោយ សារ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍សញ្ញាចរាចរណ៍រួមមានផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍នៅតាមផ្លូវ ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ គំនូសសញ្ញាចរាចរណ៍នៅលើផ្លូវ សញ្ញាបញ្ជារបស់ភ្នាក់ងារចរាចរណ៍ និងសញ្ញាផ្សេងៗទៀត។ ផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ និងគំនូសសញ្ញាចរាចរណ៍ នៅលើផ្លូវត្រូវរៀបចំជាប្រព័ន្ធទាក់ទងស៊ីចង្វាក់គ្នាជាហូរហែនៅតាមកន្លែងមានសារៈប្រយោជន៍ដែលធ្វើឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវងាយស្រួលមើលឃើញ ។ សញ្ញាគ្រោះថ្នាក់នៅតាមដងផ្លូវដែលមានលក្ខណៈមិនអចិន្ត្រៃយ៍ ត្រូវដាក់ក្នុងចម្ងាយសមស្របល្មមគ្រប់គ្រាន់តាមប្រភេទផ្លូវ ចំណាត់ថ្នាក់ផ្លូវ និងស្ថានភាពផ្លូវដែលអាចធ្វើឲ្យអ្នកបើកបរមានស្មារតីប្រុងប្រយ័ត្នជាងមុនដោយឲ្យបានល្អប្រសើរឡើង។ ហាមបិទក្រដាស ឬរបស់ផ្សេងៗទៀត ឬគូសវាសនៅលើផ្លាកសញ្ញា ឬប្រើប្រាស់ទម្រផ្លាកសញ្ញា ឬនៅលើសម្ភារៈអ្វីផ្សេងៗទៀតដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់សញ្ញាចរាចរណ៍ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យអ្នកបើកបរមិនអាចមើលឃើញសញ្ញាចរាចរណ៍ច្បាស់បានល្អ ឬយល់ខ្លឹមសារសញ្ញាចរាចរណ៍មិនបានត្រឹមត្រូវ ឬធ្វើឲ្យអ្នកបើកបរចាំងភ្នែក ។ រូបភាព និងខ្លឹមសារស្តីពីសញ្ញាចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ត្រូវកំណត់នៅក្នុងប្រកាសរបស់ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ។នោះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានលើកយកបញ្ហា សុវត្ថិ ភាពចរាចរណ៍គឺជាបញ្ហាជាតិដែលត្រូវដោះស្រាយ។ ក្នុងគំនិតខ្ញុំ ប្រជា ពលរដ្ឋត្រូវតែស្តាប់ចរាចរណ៍ណែនាំ របស់រដ្ឋាភិបាល។ មិនត្រឹមតែ ប៉ុនោះ វាអាចប៉ះពាល់ ដល់ អាយុជីវិត ទ្រព្យសម្បត្តិជាតិ និងបណ្តាល ឲ្យបាត់បង់បេលវេលាសំរាប់យើងទៀតផង។ ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ  ដោយមានជំនួយ ឧបត្ថម្ភពីដៃគូធ្វើការងារសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផង  ប្រទេសកម្ពុជាបានបង្កើតផែនការជាតិសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ជូនប្រជាពលរដ្ឋ។
អនុគមន៍អ៊ីពែបូលីកច្រាស់
កន្សោមស៊េរី
កន្សោមស៊េរីអាចទទួលបានចំពោះអនុគមន៍ខាងលើ៖
កន្សោមអាស៊ីមតូចចំពោះ arsinh x គឺ
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ខេត្តផ្សំអំបើស
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ខេត្តផ្សំអំបើស ឬ ខេត្តហឺវយ៉ាង ( ភាសាវៀតណាម : Hậu Giang ) គឺជាខេត្តមួយនៅដែនដីកម្ពុជាក្រោមស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសវៀតណាម។ វី ថាញ់ គឺជាទីរួមខេត្ត។
រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃ សង្គ្រាមវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ខេត្តនេះបានរួមបញ្ចូលទីក្រុងព្រែកឬស្សី ដែលជាទីរួមខេត្ត។ នៅឆ្នាំ១៩៧៥ ខេត្តនេះត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជាខេត្តព្រែកឬស្សី ដោយទីក្រុងព្រែកឬស្សីនៅតែជាទីរួមខេត្ត។ ចុងឆ្នាំ ២០០៤ ព្រែកឬស្សីនិងទីក្រុងជុំវិញមួយចំនួនបានក្លាយជាក្រុងព្រែកឬស្សី (Thành Phố Cần Thơ)។ ខេត្តព្រែកប្ញស្សី ដែលនៅសេសសល់បានក្លាយទៅជាខេត្តផ្សំអំបើស ឬ ខេត្តហឺវយ៉ាង ។
៨០% នៃខេត្តនឹងស្ថិតនៅក្រោមទឹកបន្ទាប់ពី 0.5 m ការកើនឡើងកម្រិតទឹកសមុទ្រ ទាក់ទងទៅនឹងកម្ពស់ដីបច្ចុប្បន្ន ដែលថយចុះតាមពេលវេលា។
ចំនួនថេរត្រីកោណមាត្រពិត
ចំនាំ
thumb|200px|
ការប្រើប្រាស់ចំពោះចំនួនថេរ
មាឌនៃសូលីតដែលបង្កើតដោយពហុកោណមានជ្រុង៥(បញ្ចកោណ) ហើយ a\, ជាប្រវែងនៃជ្រុងរបស់បញ្ចកោណ
សំដែងដោយ
ដោយប្រើ វាក្លាយទៅជា
ឌីណូស័រ
ឌីណូស័រ
សត្វឌីណូស័រជាសត្វម៉្យាងដែលមានអំនាចជាងគេក្នុងចំនោមពពួកសត្វល្មួននៅលើដី។ពាក្យថាឌីណូស័រមកពីពាក្យរបស់ក្រិចដែលមានន័យថាៈសត្វល្មូនដែលគួរអោយខ្លាច។ ឈ្មោះរបស់ពួកគេត្រូវបានបោះប្រាក់កាក់ដោយជីវសាស្រ្ដអង់គ្លេសម្នាក់ឈ្មោះ”រីឆាតអូវេន”ក្នុងឆ្នាំ១៨៤២។ ហ្វូស៊ីលដំបូងដែលត្រូវបានគេរកឃើញជាលើកដំបូងរបស់ឌីណូស័រ គឺមានអាយុប្រហែលជា២៣០លានឆ្នាំកន្លងមកហើយ។សត្វស្លាបជាច្រើនជាកូនចៅរបស់ Theropodឌីណូស័រ។ឌីណូស័របានផ្លាស់ប្ដូរក្រុមរបស់សត្វជាច្រើន។ប៉ាលេអូនតូលូចីស មានត្រូវបានពិសោធយ៉ាងច្បាស់ថា មានជាង៥០០ប្រភេទ។ខ្លះជាតិណាសី ស៊ីរុក្ខជាតិជាអាហារ ហើយនិងផ្សេងទៀត មំសាសី ដែលជាសត្វដែលស៊ីសាច់ជាអាហារ។ ឌីណូស័រ ដែលធំជាងគេបំផុតគឺជាឌីណូស័រដែលស៊ីរុក្ខជាតិជាអាហារ ដូចជាអាប៉ាតូស័ររុស និង ប៉ាឆីអូស័ររុស។ ពួកគេជាសត្វធំជាងគេ ហើយវាសំទៅនឹងការដើរនៅលើដីក្ដៅ។និងសត្វ ដែលស៊ីរុក្ខជាតិជាអាហារផ្សេងទៀត មានអាវុធពិសេស ដើម្បីការពារពួកគេពីការវាយប្រហាររបស់ពួកដែលស៊ីសាច់ជាអាហារ។ឧទាហរណ៏ៈដូចជាត្រីស័ររេថបមានស្នែងបីនៅលើ ក្បាលរបស់សំរាប់ធ្វើជារបាំងការពារ ។អែនឃីលូស័ររុស គឺត្រូវគ្របដណ្ដប់ដោយគ្រោងឆ្អឹង និង ស្ដេហ្គូស័ររុស មានថាហ្កូម៉ៃស័រនៅនឹងកន្ទុយដែលជាអាវុធការពារខ្លួនរបស់​ពួក​វា​ពី​ឌីណូស័រ​ដែល​សាច់ជាអាហារ ខ្លួនរបស់ពួកគេត្រូវបានឆ្ពោះទៅផ្ដេក និងមានភាពស្មើរគ្នា គឺអាស្រ័យលើកន្ទុយរបស់វា​។ ពពួកខ្លះធំដូចជា ទីរ៉ាណូសស័ររុស និងស្ពីណូស័ររុស ប៉ុន្ដែមានខ្លះដែលតូច ដូចជា ខមសុងណាសុស។ ឌីណូស័រតូចៗខ្លះដែលស៊ីសាច់ជាអាហារ ជូនកាលពួកគេអាចធ្វើសមយុទ្ធទៅជាសត្វបក្សី។ហ្វូស៊ីលបក្សី អាឆាពធ័ររីស មានគ្រោងឆ្អឹងដែលបានត្រួតពិនិត្យ ទៅដូចទៅនិងហ្វូស៊ីលរបស់ឌីណូស័រ។មានពពួកល្មួនដែលធំអាចហើរបាន ដែលបានរស់នៅដូចឌីណូស័រដទៃទៀតដែរ គឺ ស្ពឺរ៉ូស័រ។ ពួកគេដូចជាឌីណូស័រមួយចំនួន មកពីរការបំបែក ក្រុមនៃពួកល្មូនដែលគេហៅថា អាចូសើស។ មានក្រុមប្រភេទល្មូនធំៗជាច្រើនដែលអាចហែល ដូចជាអ៊ីឆីអូសើស, ព្លេស៊ីអូសើស និងម៉ូសាសើស។
សម័យអន្ឋកាល៣ឆ្នាំ៨ខែ២០ៃថ្ង
បដិវត្តន៍នៅប្រទេសកម្្ពុជា
ប្រជាជនខ្មែរដែលមានវ័យចំនាស់ស្ទើរតែគ្រប់រូបនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២១នេះយល់ថារយះពេលបីឆ្នាំកន្លះក្រោយការដណ្តើមបានទីក្រុងភ្នំពេញក្នុង ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ គឺជាសម័យកាលពោរពេញទៅដោយក្តីរន្ឋត់នៅក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេ។ដោយសារភាពព្រៃផ្សៃដែលបដិវត្តន៍កម្ពុជាបានបង្កឡើងនិង​គោលការណ៍ដែលផ្ទុយទៅនឹងទស្សនះ របស់មនុស្សជាច្រើនអំពីប្រទេសកម្ពុជាមុនសម័យបដិវត្តន៍នោះ សម័យនេះក៏បានទាក់ទាញអ្នកសង្កេតការណ៍មកពីខាងក្រៅជាច្រើន។ របបកុម្មុយនិស្តដែលបានគ្រប់គ្រងប្រទេសកម្ពុជាពីខែមេសា ១៩៧៥ ដល់ខែមករា ១៩៧៩​ នោះមានឈ្មោះថារបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។បដិវត្តន៍ដែលរបបនេះរៀបចំឡើងនោះ បានបក់បោកឆាបឆេះប្រទេសកម្ពុជាដូចភ្លើងឆេះព្រៃ ឬ ដូចព្យុះសង្ឃរា ហើយអ្នកនាំពាក្យរបបនេះបានប្រកាសថារយះពេលជាងពីរពាន់ឆ្នាំនៃប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា​បានចប់ហើយ។ បា្រក់កាស
ប្រវតិ្តBoney M
Boney M.គឺជាក្រុមចម្រៀង ដែលបង្កើតឡើង ដោយជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ ហើយមានអ្នកផលិតការថតសម្លេងនេះ គឺFrank Farian ។ ដែលមានមូលដ្ឋានគ្រឹះសំខាន់ គឺនៅអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច។
ប្រវត្តិ
សមាជិក៤នាក់ដំបូង របស់ក្រុមនេះ នៃអ្នកបង្កើតក្រុមនេះ គឺLiz Mitchell និងMarcia Barrett ដែលមកពីចាម៉ីកា ។ Maizie Williams មកពីMontserrat និង Bobby Farrell ដែលមកពី Aruba។ក្រុមនេះបានចាប់ផ្តើមឡើង នៅឆ្នាំ១៩៧៥ ហើយទទួល បានជោគជ័យ និងការទទួលស្គាល់ នៅក្នុង យុគសម័យឌីសស្កូ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧០។
ជីវិត
អ្នកចម្រៀង និងកវីនិពន្ធជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ Frank Farian បានថតបទចម្រៀង នៅក្នុងចង្វាក់រាំរបស់គាត់គឺ "Baby Do You Wanna Bump?"។ នៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៤។ Farian បានច្រៀងបទចម្រៀងម្តងទៀតគឺ "Baby Do You Wanna Bump?" នៅក្នុង ការបញ្ចេញសម្លេងដង្ហើមវែង ដែលជាការសម្តែងបានល្អ នៅក្នុងចង្វាក់ falsetto ។
បទចម្រៀង
នៅពេលដែលបទចម្រៀងនោះបានបោះពុម្ពផ្សាយចេញ វាបានមានរហ័សនាមថា Boney M.នៅពេលនោះរហ័សនាមរបស់ Farian គឺបានបង្កើតឡើងដោយគាត់ផ្ទាល់ បន្ទាប់ពីបានមើល ភាពយន្តស៊ើបអង្កេតBoney។ បន្ទាប់ពីភាពយន្តចាប់ផ្តើម បទចម្រៀងបានល្បីរន្ទឺ ពេញប្រទេស Netherlands និង ប៉េកាំង។ វាជាហេតុផលដែលធ្វើឲ្យ Farian បានសម្រេចចិត្ត ជួលតួសម្តែង ទៅកាន់មុខកញ្ចក់ទូរទស្សន៍សម្រាប់ក្រុមសម្តែងរបស់លោក។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១០ Maizie Williams ជាប្រធានក្រុម នៃការសម្តែងរបស់ Boney M. នៅឯ Ramallah's Cultural Palace, នៅខាងលិចធនាគារ, ដែលជាផ្នែកមួយនៅ Palestine International Festival។ហើយក្រុមនោះបានសម្តែងនូវបទ "Daddy Cool", "Ma Baker" and "Brown Girl in the Ring", ប៉ុន្តែបទបន្ទរ "Rivers of Babylon", ពាក្យចចាមរាមនេះពីព្រោះសំណូមពេរបស់អ្នកចាត់ចែង ដែលបានធ្វើការពិពណ៌នាគឺលោក Jewish ដែលសង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំងទៅលើ Zion។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុន
ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស
ទ្រឹស្តីបទ
រូបតូច|ស្តាំ|[[ត្រីកោណ ABC ដែលមានជ្រុង a, b, c, ក្រលាផ្ទៃ S រង្វង់ចារឹកក្រៅកាំ R និងមុំ A, B, C]] គេមាន​ត្រីកោណ ABC ដែលមានជ្រុង a, b និង c និង A, B និង C ជាមុំឈមនៃជ្រុងទាំងនេះ(∠A=A, ∠B=B, ∠C=C) និងR \, ជាកាំនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ ABC នោះគេបាន​​ទ្រឹស្តីបទ​ស៊ីនុស​​បង្ហាញដូចខាងក្រោម
ដែល S \, ជាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណ និង p \, ជាកន្លះបរិមាត្រ។
សំរាយបញ្ជាក់
រូបតូច|ស្តាំ|△ABC កំពស់ h គូសចេញពីកំពូល C
គេមានត្រីកោណ ABC ដែលមានរង្វាស់ជ្រុងរៀងគ្នា a, b, c និងមុំ A B C បង្ហាញដូចរូបខាងស្តាំ។ h ជា​កំពស់​គូស​ចេញ​ពី​កំពូល C មកជ្រុង AB ។ តាម​និយមន័យ​វា​ចែក​ត្រីកោណ ABC ជា​ពីរ​ត្រីកោណកែង​។ គេ​បាន
ដូចគ្នា​ដែរ​ចំពោះ​កំពស់​គូស​ចេញ​ពី​កំពូល A មក​ជ្រុង BC នៃ​ត្រីកោណ គេបាន
(1) \, និង (2) \, យើង​បាន
BD ជា​អង្កត់ផ្ចិត​នៃរង្វង់ចារឹកក្រៅ​ត្រីកោណ នោះ​ចំនុច D គឺ​ស្ថិត​នៅ​លើ​រង្វង់ ។
នាំអោយ BD = 2R \, (R ជាកាំរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ)
ដោយ​យោង​តាម​ទ្រឹស្តីបទ​មុំចារឹកក្នុងរង្វង់ គេបាន
BD ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ នោះគេបាន
តាង គេបាន
ដោយមុំ D = A គេបាន
តាមរយៈវិធីដូចគ្នាចំពោះផ្សេងទៀត (មុំ B និងមុំ C) គេបាន
ហេតុនេះ
ស្តាំ|រូបតូច|250px| ករណីមុំ A = ៩០០
មុំ A ជាមុំកែង គេបាន BC ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ
ABC ជាត្រីកោណកែង គេបាន
បុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ
នៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ គេមានកំនត់ប្រើបុព្វបទមួយចំនួនសំរាប់សំគាល់ពហុគុណរបស់​ខ្នាតនានា។
ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស
សំរាយបញ្ជាក់
តាម និង យើងបានទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស ស្តាំ|រូបតូច|250px|
បុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ
សូមមើលផងដែរ
Kansainvälinen yksikköjärjestelmä
ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស
សំរាយបញ្ជាក់
ករណី BD ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ គេបានចំនុច D ស្ថិតនៅលើរង្វង់។ យោង​តាម​លក្ខណៈ​​រង្វង់ចារឹកក្រៅចតុកោណ (=ចតុកោណចារឹកក្នុងរង្វង់)​​គេបាន
BD ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ
BCD ជាត្រីកោណកែង​ត្រង់ C គេបាន
ធ្វើដូចគ្នាដែរចំពោះមុំផ្សេងទៀត (មុំ B និងមុំ C) គេបាន
ហេតុនេះ សនិដ្ឋាន: ដូចនេះគេបាន​ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុស ផ្ទៀងផ្ទាត់គ្រប់ករណីទាំងបីខាងលើ។
បំណក​ស្រាយ​ទ្រឹស្តីបទ​ស៊ីនុស​ដោយប្រើ​ទ្រឹស្តីបទកូស៊ីនុស
320px|thumb|right| ទ្រឹស្តីបទកូស៊ីនុស
ដូចគ្នាដែរចំពោះ
ដូចនេះ តាម  និង  គេបាន
អនុវត្ត
គេមាន​ត្រីកោណ ABC ដែលមានរង្វាស់ជ្រុង a, b​, c​ ចារឹកក្នុងរង្វង់កាំ R ។ ស្រាយបំភ្លឺថាៈ
ដំណោះស្រាយ
តាមទ្រឹស្តីបទស៊ីនុសនៃត្រីកោណ ABC ចារឹកក្នុងរង្វង់កាំ R
យើងបាន:
\ S ជាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណចារឹកក្នុងរង្វង់កាំ R
ជំនួស abc ក្នុង (1) \, យើងបាន
ទ្រឹស្តីបទស៊ីនុសក្នុងត្រីកោណមាត្រស្វ៊ែរ
ដែល
សូមមើលផងដែរ
ស៊ីនុស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណមាត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុំ
ប៉ាឡូ
ប្រទេសប៉ាឡូ (ភាសាប៉ាឡូ៖ Belau) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋប៉ាឡូ (Beluu er a Belau) គឺជាប្រទេសកោះមួយ ស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិចមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ ប្រទេសនេះមានកោះប្រហែល ៣៤០ ហើយភ្ជាប់នឹងខ្សែសង្វាក់ភាគខាងលិចនៃកោះការ៉ូលីន និងផ្នែកខ្លះនៃសហព័ន្ធរដ្ឋមីក្រូណេស៊ី។ វាមានផ្ទៃដីសរុប ៤៦៦ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា។ កោះដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេគឺ កូរ៉រ។  ចំណែកឯរដ្ឋធានីវិញមានឈ្មោះថា ងេរូលមូដ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរកោះបាបែលដាអូប ក្នុងរដ្ឋមេលីកេអុក។  ប្រទេសប៉ាឡូមាន​ព្រំ​ដែនសមុទ្រ​ជាប់ជាមួយ​ដែនដែនទឹក​អន្តរជាតិ​នៅ​ភាគខាងជើង មីក្រូណេស៊ី​នៅភាគ​ខាងកើត ឥណ្ឌូណេស៊ី​នៅ​ខាងត្បូង និង​ហ្វីលីពីន​នៅទិសពាយព្យ។
នៅចំងាយប្រហែល​៨០០គ.មខាងកើត​ប្រទេសហ្វីលីពីន និង​ចំងាយ​ប្រហែល​៣២០០គ.ម​ខាងត្បូង​ទីក្រុងតូក្យូ។ ប្រទេសនេះ​ផ្ដាច់ខ្លួន​ពី ដែនដីបញ្ញើរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (គ្រប់គ្រងដោយ​សហរដ្ឋអាមេរិក) នៅឆ្នាំ១៩៩៤។
បុរេប្រវត្តិ
ជនជាតិប៉ាឡាវ​ដើមដំបូង​ទំនង​ជាមាន​ប្រភព​មកពី​តំបន់​ប៉ូលីនេស៊ី​និង​អាស៊ី។
អស់​រយៈពេល​រាប់ពាន់ឆ្នាំ ជនជាតិប៉ាឡាវ​បានកសាង​សង្គម​យ៉ាងរឹងមាំ​មួយ​ដែលយក​ស្ត្រីជាធំ ដែលគេជឿថា​យកគំរូតាម​ជនជាតិជ្វា។ តាមប្រពៃណី ដី ប្រាក់កាស រួមទាំងងារ​ត្រូវបានបន្តវេន​តាម​ខ្សែខាងស្ត្រី។ ដីកុលសម្ព័ន្ធ​នៅតែអនុវត្ត​តាមវិធីនេះ ខណៈ​ប្រព័ន្ធទំនើប​ងាកមកយក​ខាងបុរស​ជាធំវិញ។
ទំនាក់ទំនងជាមួយអឺរ៉ុប
នៅមុន​សតវត្សរ៍ទី១៨ ប៉ាឡាវ​មិនសូវមាន​ទំនាក់ទំនង​​ជាមួយបរទេស ក្រៅពីជាមួយកោះយ៉ាប់​និង​ប្រទេសជ្វាទេ។ ជនជាតិអឺរ៉ុប​ដែលមកដល់មុនគេ​គឺជនជាតិអង់គ្លេស​ឈ្មោះហិនរី វីលសុន ដែលជា​កាពីតែន​នាវា​នាំសាររបស់​ក្រុមហ៊ុនបូព៌ាឥណ្ឌា។ នាវា​របស់គាត់​បានទៅទើរ​នៅក្បែរកោះអ៊ូឡុង​នៅឆ្នាំ១៧៨៣។ គឺវីលសុន​នេះឯង​ដែលបាន​ដាក់ឈ្មោះ​កំរងកោះ​នេះថា​កំរងកោះប៉ាឡាវ។
ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អេស្ប៉ាញ
នៅចុង​សតវត្សរ៍ទី១៩ ចក្រភពអង់គ្លេស អេស្ប៉ាញ និង ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ បានប្រកាសខ្លួន​ជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធ​លើ​កំរងកោះនេះ។ នៅឆ្នាំ១៨៨៥ បញ្ហានេះ​ត្រូវបាន​លើកឡើងទៅ​សម្ដេចប៉ាបឡេអូទី៨ អោយសំរេចចិត្ត។ សម្ដេចប៉ាប​​បានទទួលស្គាល់​ការប្រកាស​របស់​អេស្ប៉ាញ ប៉ុន្តែ​បានផ្ដល់សិទ្ធ​ខាងសេដ្ឋកិច្ច​អោយអង់គ្លេស​និងអាល្លឺម៉ង់។ ប៉ាឡាវ​បានក្លាយជា​ផ្នែកមួយ​របស់​អេស្ប៉ាញបូព៌ាឥណ្ឌី ជាមួយ​កំរងកោះម៉ារីយ៉ាណា កំរងកោះខារ៉ូលីន និងកំរងកោះម៉ាស្សលដែរ។ កំរងកោះទាំងនេះ​ស្ថិតក្រោម​រដ្ឋបាលហ្វីលីពីន។
បន្ទាប់ពីចាញ់​សង្គ្រាមអេស្ប៉ាញ-អាមេរិក នៅឆ្នាំ១៨៩៨ និងបាត់បង់សិទ្ធ​គ្រប់គ្រង​កំរងកោះហ្វីលីពីន អេស្ប៉ាញ​បានលក់​កំរងកោះប៉ាឡាវ​ទៅចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាអាល្លឺម៉ង់-អេស្ប៉ាញឆ្នាំ១៨៩៩។
សម័យអាល្លឺម៉ង់
ក្រោយមក ប៉ាឡាវ​ស្ថិតក្រោមរដ្ឋបាល​ញូហ្គីនេអាល្លឺម៉ង់ ហើយរយៈកាល​នៃ​ការរីកចំរើន​សេដ្ឋកិច្ច​បានចាប់ផ្ដើម។ វិស្វករអាល្លឺម៉ង់​បានចាប់ផ្ដើម​ជីករ៉ែបុកស៊ីត​និងផូស្វាត និងផលិតខូប្រា (ដូងហាល) និងសាគូ នៅលើ​កំរងកោះនេះ។ ប៉ុន្តែអាល្លឺម៉ង់​មិនបានស្ថាបនា​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​និងផ្ដល់​ការអប់រំ​ដល់ជនជាតិម្ចាស់ស្រុក​ទេ។​ ការគ្រប់គ្រង​របស់អាល្លឺម៉ង់​មានរយៈពេលខ្លី​ត្រឹមតែ១៥ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ។
សម័យជប៉ុន
thumb|right|250px|[[ខូរ៉នៅសម័យជប៉ុន]] ក្រោមផ្លាក​សម្ព័ន្ធមិត្តអង់គ្លេស-ជប៉ុន ចក្រភពជប៉ុន​បានប្រកាសសង្គ្រាម​ជាមួយ​ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់នៅឆ្នាំ១៩១៤ និងបាន​ចូលឈ្លានពាន​ដែនដីនៅ​មហាសុមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក​របស់អាល្លឺម៉ង់។ បន្ទាប់ពី​សង្គ្រាម ប៉ាឡាវត្រូវបានប្រគល់​ទៅអោយ​ជប៉ុន តាមការសំរេចចិត្ត​របស់សន្ធិសិទសន្តិភាពក្រុងប៉ារីស។
ជប៉ុន​បានបញ្ចូល​កំរងកោះនេះ​ទៅជាផ្នែកមួយ​របស់ចក្រភពខ្លួន ដោយបាន​បង្កើតរដ្ឋាភិប៉ាលណាន់យ៉ូចូ​(南洋庁)​ដោយយកកោះខូរ៉ជារដ្ឋធានី។ ការគ្រប់គ្រង​តាមរបៀបស៊ីវិល​បានចាប់​អនុវត្ត​ពីឆ្នាំ១៩២២។ ជប៉ុន​បានជំរុញ​ការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ចលនាអត្តោប្រវេសន៍​​ប្រជាជនពី​ជប៉ុន អូគីណាវ៉ា និងកូរ៉េ។ ជនជាតិដើម​ប៉ាឡាវ​បានក្លាយជា​ជនជាតិភាគតិច​នៅលើ​ដែនដីខ្លួនឯង​មួយរំពេច។ អ្នករស់នៅ​ប៉ាឡាវ​៣ភាគ៤​ជា​ជនជាតិជប៉ុន​(ស្ថិតិឆ្នាំ១៩៤៣ក្នុងចំនោមប្រជាជនសរុប​(មិនរាប់កងទ័ពចូល) ៣៣៩៦០នាក់ មានជនជាតិជប៉ុន​២៥០២៦​នាក់ កូរ៉េ​២៤៦០នាក់​ ប៉ាឡាវ​៦៤៧៤នាក់ និងបុព្វជិតសាសនា​ជនជាតិអេស្ប៉ាញ​និង​អាល្លឺម៉ង់​១៨នាក់)។ ជប៉ុន​បានកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ដូចជា​សាលារៀន​ មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវថ្នល់ជាដើម។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ ខូរ៉ផ្លាស់មុខមាត់​ជាទីក្រុង​ទំនើប​នាសម័យ​នោះ។ ព្រមជាមួយនោះ​ជប៉ុនក៏បាន​ប្រើប្រាស់​ភាសាជប៉ុន​ក្នុងការបង្ហាត់​បង្រៀន​(បញ្ចូល​មនោគមវិជ្ជា?)ដល់​ប្រជាជនប៉ាឡាវផងដែរ។ ជប៉ុន​បានបន្ដ​អាជីវកម្មរ៉ែ​ពីអាល្លឺម៉ង់ និងបង្កើត​រោងចក្រ​ធ្វើត្រីបូនីតូកំប៉ុង​និង​រោងចក្រកែច្នៃខូប្រា។
សម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២
វត្តមាន​ជប៉ុន​បានធ្វើអោយប៉ាឡាវ​ក្លាយជាគោលដៅ​វាយប្រហារ​យ៉ាងសំខាន់​​ពីសំណាក់កងទ័ព​សម្ព័ន្ធមិត្ត​​នៅសម័យ​សង្គ្រាមលោកលើកទី២។ សមរភូមិប៉េលេល្យូ​​នៅឆ្នាំ១៩៤៤ ជាឆាកប្រយុទ្ធ​យ៉ាងស៊ីសាច់ហុតឈាម​​រវាងកងទ័ពអាមេរិក​និង​ជប៉ុន។ ជ័យជំនេះ​បានទៅលើ​កងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្ត ប៉ុន្តែ​ទាំងសងខាង​បាត់បង់កងទ័ព​ច្រើនដូចគ្នា។ ជនជាតិជប៉ុន​ដែលនៅរស់​ត្រូវបានសង​ទៅជប៉ុន​វិញក្រោយពី​សង្គ្រាមចប់។
សម័យក្រោយសង្គ្រាម
នៅឆ្នាំ១៩៤៧ អង្គការសហប្រជាជាតិ បានសំរេចអោយ​អាមេរិក​គ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល​ប៉ាឡាវ​ក្នុងនាមជាដែនដីបញ្ញើនៃកំរងកោះប៉ាស៊ីហ្វិក។​ នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រជាជនប៉ាឡាវ​បានបោះឆ្នោត​ប្រឆាំង​មិនចូលក្នុង​សហព័ន្ធរដ្ឋមីក្រូនេស៊ី ដោយសារ​ភាពខុសគ្នា​ខាងភាសា​និង​វប្បធម៌។ បន្ទាប់ពី​សម័យ​អន្តរកាលយ៉ាងយូរ (រួមទាំងមរណភាព​ដោយអំពើហឹង្សា របស់ប្រធានាធិបតី២រូប គឺលោក ហារឹអុ រេមេលីក នៅឆ្នាំ១៩៨៥ និងលោក ឡាហ្សារុស សាលី នៅឆ្នាំ១៩៨៨) បាឡាវ​បានបោះឆ្នោត​នៅឆ្នាំ១៩៩៤ ជ្រើសយកឯករាជ្យភាព​និងភ្ជាប់ខ្លួនជាមួយអាមេរិក។
នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល
right|thumb|300px|អគារសភាជាតិថ្មីនៅប៉ាឡាវ នយោបាយ​ប៉ាឡាវ​អនុវត្តលទ្ធិពហុបក្ស​។ ប្រទេសនេះ​ជាសាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​អាស្រ័យសភា​និងប្រធានាធិបតី។ ប្រធានាធិបតីប៉ាឡាវ​ជាប្រមុខរដ្ឋ​ផងនិងជា​ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលផង។ អំនាចនីតិប្រតិបត្តិ​ជារបស់រដ្ឋាភិបាល ខណៈ​អំនាចនីតិបញ្ញតិ្ត​ជារបស់រដ្ឋាភិបាលផង​និងជារបស់​សភាជាតិប៉ាឡាវផង។ អំនាចតុលាការ​ស្ថិតនៅឯករាជ្យ​ពីអំនាចទាំង២នេះ។ ប៉ាឡាវ​បង្កើត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ផ្ទាល់ខ្លួន​នៅឆ្នាំ១៩៨១។
ប្រធានាធិបតី​មានអាណត្តិ៤ឆ្នាំ។ សភាជាតិ​មាន២ ​(សភាជាន់ទាប​មានតំណាងរាស្ត្រ១៦រូប និង​សភាជាន់ខ្ពស់​មានតំណាងរាស្ត្រ៩រូប) មានអាណត្តិ៤ឆ្នាំដែរ។ នយោបាយ​បច្ចុប្បន្ន​ជួប​ប្រទះនឹង​បញ្ហាអាមេរិក​បញ្ចប់​ជំនួយ​ហិរញ្ញវត្ថុ​នៅឆ្នាំ២០០៩។
ទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិក
ប៉ាឡាវ​ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង​ផ្នែករដ្ឋាភិបាល​ សេដ្ឋកិច្ចនិងសន្តិសុខ យ៉ាងសេរីនិងដោយស្ម័គ្រចិត្ត​ជាមួយ​សហរដ្ឋអាមេរិក។ ប៉ាឡាវ​មិនមាន​យោធា​ផ្ទាល់ខ្លួនទេ ហេតុនេះ​សន្តិសុខជាតិ​ត្រូវពឹងផ្អែក​ទាំងស្រុង​ទៅលើ​ការការពារពីអាមេរិក។ តាមកិច្ចព្រមព្រៀង យោធាអាមេរិក​មានសិទ្ធចូល​ប្រទេសនេះ​ក្នុងរយៈពេល៥០ឆ្នាំ​(គិតចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៤)។ តួនាទី​កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក​​គឺតិចណាស់។ មានតែ​ក្រុមវិស្វករសាងសង់ជើងទឹក​មួយក្ដាប់តូចប៉ុណ្ណោះមានសកម្មភាព។ ប៉ុន្តែ​កងរក្សាសន្តិសុខ​សមុទ្រ​របស់អាមេរិក​​ពិតជាមាន​សារៈសំខាន់​ណាស់​ក្នុងការល្បាតផ្ទៃទឹក។
ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ
ក្នុងនាមជា​ប្រជាជាតិឯករាជ្យ ប៉ាឡាវ​បានធ្វើ​ទំនាក់ទំនង​អន្តរជាតិ​ដោយខ្លួនឯង។ បន្ទាប់ពីឯករាជ្យជាតិ ប៉ាឡាវ​បានចង​ទំនាក់ទំនង​ការទូត​ជាមួយ​ប្រទេស​មួយចំនួន រួមទាំង​បណ្ដា​ប្រទេសជិតខាង នៅប៉ាស៊ីហ្វិក។ ប៉ាឡាវ​ចូលជា​សមាជិក​អ.ស.បនៅថ្ងៃទី១៥ ធ្នូ ១៩៩៤ និងចូលជា​សមាជិក​អង្គការអន្តរជាតិ​ជាច្រើនទៀត។ នៅខែសីហា ២០០៦ ប៉ាឡាវ​បានធ្វើ​ជាម្ចាស់ផ្ទះ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​របស់ប្រទេស​នៅប៉ាស៊ីហ្វិក​និងតៃវ៉ាន់។
បំណែងចែករដ្ឋបាល
thumb|350px|រដ្ឋទាំង១៦របស់ប៉ាឡាវ ប៉ាឡាវផ្សំឡើង​ដោយកោះតូចធំ​ប្រហែល២០០កោះ ដែលក្នុងនោះមានកោះតែមិនដល់១០ផង​ដែលមានមនុស្សរស់នៅ។ ប៉ាឡាវចែកចេញជា១៦រដ្ឋ ដូចខាងក្រោម៖
ភូមិវិទ្យា
thumb|right|250px|ផែនទីសាធារណរដ្ឋប៉ាឡាវ កោះ​ដែលមាន​ប្រជាជន​ច្រើនជាងគេ​គឺកោះអាំងហ្គួរ កោះបាបែលដាអុប កោះខូរ៉ និងកោះប៉េឡេល្យូ។ ប្រជាជន​២ភាគ៣​រស់នៅខូរ៉។ កាយ៉ាងហ្គែល​ជាអាតុល (កងល្បាប់ផ្កាថ្ម) ស្ថិតនៅ​ខាងជើង​កោះទាំងនេះ។ ក្រុមកោះរ៉ក់ (មានប្រហែល​២០០កូនកោះ) ដែលនៅខាងលិចកោះសំខាន់ៗ គ្មានមនុស្ស​រស់នៅទេ។ រដ្ឋហាតុហូបេនិងរដ្ឋសុនសូរ៉ូល ជាបណ្ដុំកោះ៦​នៅចំងាយ៦០០គ.ម​ភាគនិរតី​នៃកោះសំខាន់ៗ។
អាកាសធាតុ
ប៉ាឡាវ​មានអាកាសធាតុ​ត្រូពិច​​ពេញមួយឆ្នាំ។ សីតុណ្ហភាព​មធ្យម​ប្រចាំឆ្នាំ​ប្រហែល​២៨ °C។ ភ្លៀង​អាចធ្លាក់​ពេញមួយឆ្នាំ ជាពិសេស​នៅចន្លោះ​ខែកក្កដា​ទៅខែតុលា។ សំណើមមធ្យម​ប្រចាំឆ្នាំ​ខ្ពស់ដល់ទៅ​៨២% ហើយ​កំពស់ទឹកភ្លៀង​មានដល់ទៅ​៣៨០០មម។ ព្យុះទីហ្វុង​មិនសូវមានទេ ដោយសារ​ប៉ាឡាវ​ស្ថិតនៅក្រៅ​តំបន់ខ្យល់ព្យុះនេះ។
បរិស្ថាន
បរិស្ថាន​ធម្មជាតិ​ប៉ាឡាវ​​មិនទាន់មាន​ការបំផ្លិចបំផ្លាញ​​ច្រើនទេ។ ប៉ុន្តែ​នៅតែមាន​បញ្ហា​គួរបារម្ភ​មួយចំនួន​ដែរដូចជា​ការនេសាទ​ខុសច្បាប់​ដោយប្រើ​គ្រាប់បែក ការគ្រប់គ្រង​កាកសំនល់រឺង​មិនសមរម្យ​នៅខូរ៉ និងការបាខ្សាច់​និង​ផ្កាថ្ម​ពីក្នុងឡាហ្គូន (បឹងក្នុងសមុទ្រ)។ ដូចបណ្ដា​ប្រទេសកោះ​នៅប៉ាស៊ីហ្វិក​ដទៃដែរ កំនើន​កំពស់ទឹកសមុទ្រ​ជាការគំរាមគំហែង​​បរិស្ថាន​ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ​បំផុត។ ទឹកសមុទ្រ​ដែលគ្របលើ​តំបន់រាក់ៗ​​មានឥទ្ធិពល​ទៅលើការកសិកម្មដាំដុះ​នៅតាមឆ្នេរ​​ព្រមទាំងភាពសុទ្ធ​របស់​ទឹកសាប​​សំរាប់ផ្គត់ផ្គង់​នៅទូទាំង​ប្រទេសដែរ។ ប៉ាឡាវ​មានបញ្ហា​ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់​ទឹកសាប​និងទំហំដីកសិកម្មតូច​ប្រៀបធៀប​នឹងចំនួនប្រជាជន។ ប្រទេសនេះ​ឧស្សាហ៍ជួប​នឹងរញ្ជួយដី បន្ទុះភ្នំភ្លើង និងព្យុះត្រូពិចផងដែរ។ ការគ្រប់គ្រង​ទឺកស្អុយ​និង​កាកសំនល់ពុល​ចេញពីជីគីមី​និងថ្នាំសំលាប់​សត្វល្អិត​ក៏ជា​កង្វល់មួយដែរ។
នៅថ្ងៃទី២៥ កញ្ញា ២០០៩ ប៉ាឡាវ​បានប្រកាស​បង្កើតតំបន់អភិរក្សត្រីឆ្លាម​ទី១នៅលើពិភពលោក។ ប៉ាឡាវ​បានហាមប្រាម​​ការនេសាទ​ត្រីឆ្លាម​ជាលក្ខណៈ​​អាជីវកម្ម។ តំបន់​អភិរក្សនេះ​នឹងជួយការពារ​​ផ្ទៃសមុទ្រ​ប្រហែល៦សែនគ.ម២ (ប្រហែល​ផ្ទៃដី​ប្រទេសបារាំង)។ ប៉ាឡាវ​ក៏អំពាវនាយ​អោយសហគមន៍​អន្តរជាតិ​ធ្វើការហាមប្រាម​ការនេសាទ​​ត្រីឆ្លាម​ផងដែរ។
ក្រពើទឹកប្រៃ មានឃើញ​ច្រើននៅប៉ាឡាវ។ វាច្រើន​រស់នៅតាម​ព្រៃកោងកាង​និងផ្នែកខ្លះ​នៃក្រុមកោះរ៉ក់។ ក្រពើទឹកប្រៃ​ជាសត្វមាន​គ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង​ចំពោះមនុស្ស ប៉ុន្តែ​គេទើបតែ​ឃើញមាន​ករណី​វាយប្រហារ​មកលើ​មនុស្ស​តែម្ដង​ប៉ុណ្ណោះ​​គឺនៅ​ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០។ ក្រពើ​ដែលធំជាងគេ​នៅប៉ាឡាវ​មានប្រវែងធំ​ដល់ទៅ៤,៥ម ប៉ុន្តែ​ត្រូវគេចាត់ទុក​ជាទំហំមធ្យម​បើប្រៀបធៀប​ជាមួយ​ប្រភេទក្រពើដទៃ (ក្រពើនៅ​អូស្ត្រាលី​ដែលមាន​ប្រវែងលើស៦ម មិនមែន​ជារឿងចំលែកទេ)។
សេដ្ឋកិច្ច
សេដ្ឋកិច្ច​ប៉ាឡាវ​​ពឹងផ្អែក​ជាចំបង​ទៅលើ​វិស័យ​​ទេសចរណ៍ កសិកម្មមួយចំអែតក្រពះ និងការនេសាទ។ សកម្មភាពទេសចរណ៍​សំខាន់ៗ​មានការជ្រមុជទឹកសមុទ្រ​​និង​ការជ្រមុជទៅបាតសមុទ្រ។ រដ្ឋាភិបាល​ជានិយោជក​ដ៏សំខាន់​លើកំលាំង​ពលកម្ម ដោយពឹងផ្អែក​លើជំនួយ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ពីអាមេរិក។ ចំនួនទេសចរណ៍​ដែលចូលមកលេង​មានប្រហែល​៥ម៉ឺននាក់​នៅឆ្នាំរដ្ឋបាល២០០០/២០០១។ ប្រាក់ចំណូល​សំរាប់ប្រជាជនម្នាក់ ស្មើនឹង២ដងធៀបនឹងហ្វីលីពីន និងច្រើនដាច់ធៀបនឹងមីក្រូនេស៊ី។ ការពង្រីក​ចរចរណ៍​តាមផ្លូវអាកាស​នៅប៉ាស៊ីហ្វិក រួមទាំង​កំនើន​វិបុលភាព​របស់បណ្ដាប្រទេស​នៅអាស៊ីខាងកើត និងការបោះវិនិយោគ​ពីបរទេស​លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុ បានជួយទ្រទ្រង់​និងផ្ដល់ក្ដីសង្ឃឹម​រយៈពេលវែង​​ដល់វិស័យ​ទេសចរណ៍​ដ៏សំខាន់នេះ។
សេដ្ឋកិច្ចប៉ាឡាវមាន​តួលេខ​ក្រហម(រកស៊ីខាត)។ នៅឆ្នាំ២០០០ ប៉ាឡាវនាំចេញប្រហែលបានតែ​១៨លានដុល្លា ប៉ុន្តែ​នាំចូល​ដល់ទៅ​៩៦លានដុល្លា។ ផលិតផលនាំចេញ​សំខាន់ៗ​មានត្រីធូណា ខូប្រា និងសិប្បកម្ម។ ផលិតផលនាំចូលសំខាន់ៗមាន គ្រឿងយន្ត(២៤,២%) វត្ថុធាតុដើម(១៩,០%) ម្ហូបអាហារ(១៥,២%) អេឡិចត្រូនិច(១៣,៣%) ឥន្ធនៈ(១០,៤%)។ ប្រទេសដើមនាំចូលសំខាន់ៗមាន អាមេរិក(៣៩,៣%) ហ្គ័ម(១៤,០%) ជប៉ុន(១០,២%) សិង្ហបុរី(៧,៧%) កូរ៉េខាងត្បួង(៦,៤%)។
នៅខែកក្កដាឆ្នាំ២០០៤ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ប៉ាឡាវមីក្រូនេស៊ី បានចាប់បំរើ​សេវា​ពីប៉ាឡាវទៅ កោះយ៉ាប់ ហ្គ័ម មីក្រូនេស៊ី សៃប៉ាន អូស្ត្រាលី និង ហ្វីលីពីន។ ក្រុមហ៊ុននេះ​ផ្ដល់សេវា​ក្នុងតំលៃទាប​ដើម្បី​​ប្រកួតប្រជែង​ជាមួយ​ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍កុងទីណង់តាល់មីក្រូនេស៊ី​។ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុននេះ​បានបញ្ចប់​ប្រតិបត្តិការ​នៅខែធ្នូ​ឆ្នាំដដែល ដោយសារ​តំលៃប្រេង​ឡើងថ្លៃ។ ក្រុមហ៊ុននេះ​មិនទាន់ចាប់ផ្ដើម​ប្រតិបត្តិការ​ឡើងវិញឡើយ ប៉ុន្តែ​បានចងសម្ព័ន្ធភាព​ប្រើលេខកូដរួម​ជាមួយក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អេស៊ានស្ពីរីត (ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​ដែលរត់ផ្លូវ​អាកាស​ប៉ាឡាវ-ហ្វីលីពីន)។
ពន្ធអាករ​មាន​កំរិតមធ្យម។ អត្រាពន្ធ​លើចំណូល​ចែកជា៣ដំណាក់ (៩,៣% ១៥% ១៩,៦%) អត្រាពន្ធ​លើសហគ្រាស៤% និងអត្រាពន្ធ​លើចំណាយ៧,៥%។ គ្មានពន្ធ​លើអចលនវត្ថុទេ។
ប្រជាសាស្ត្រ
ប្រជាជន​ប៉ាឡាវ​មានប្រហែល ២១០០០នាក់ ដែលក្នុងនោះ​៧០%ជា​ជនជាតិប៉ាឡាវដើម។ ជនជាតិទាំងនោះ​ជាកូនចៅកាត់​ចំរុះ​ជនជាតិមេឡានេស៊ី មីក្រូនេស៊ី និងម៉ាឡេ។ ជនជាតិប៉ាឡាវ​ជាច្រើន​​មានកាត់ខ្សែស្រឡាយ​អាស៊ីខ្លះដែរ ដែលជាលទ្ធផល​បានពីអាពាហ៍ពិពាហ៍​​ឆ្លងសាសន៍​រវាង​​ជនចំនួលស្រុក​និងជនជាតិប៉ាឡាវ​​នៅចន្លោះ​សតវត្សរ៍ទី​១៩​និងទី២០។ ជនជាតិប៉ាឡាវ​ខ្សែជប៉ុន​​មានច្រើនជាងគេ បន្ទាប់មក​ខ្សែហ្វីលីពីន ខ្សែចិន និង ខ្សែកូរ៉េ។
ភាសាផ្លូវការ​នៅប៉ាឡាវគឺ​ភាសាប៉ាឡាវ​និងភាសាអង់គ្លេស លើកលែងតែនៅរដ្ឋ២ (រដ្ឋហាតុហូបេ​និង​រដ្ឋសុងសូរ៉ូល) ដែលនៅទីនោះ​ភាសាតំបន់​ក៏ចាត់ទុកជា​ភាសាផ្លូវការដែរ។ ភាសាជប៉ុន​ត្រូវបានប្រើ​ក្នុងចំនោម​ជនជាតិប៉ាឡាវ​​ចំណាស់ៗ និងជាភាសាផ្លូវការ​នៅរដ្ឋអាំងហ្គួរ។ ភាសាតាហ្គាលោក​មិនមែនជា​ភាសាផ្លូវការ​នៅប៉ាឡាវទេ ប៉ុន្តែក៏​ជាភាសា​និយាយធំទី៤​នៅប៉ាឡាវដែរ។
៣ភាគ៤​នៃប្រជាជនប៉ាឡាវ​​កាន់សាសនាគ្រឹស្ដ (ភាគច្រើនកាន់​និកាយរ៉ូម៉ាន់កាតូលិក​​និង​​និកាយប្រូតេស្ដង់) ប៉ុន្តែ​គេក៏​ឃើញមាន​អ្នកកាន់​សាសនាម៉ូដេកង៉េ ​(បន្សំរវាងសាសនាគ្រឹស្ត​និង​សាសនា​ប្រពៃណី​របស់ប៉ាឡាវ​និងការទស្សន៍ទាយ) និងសាសនាប៉ាឡាវ​បុរាណច្រើន​ផងដែរ។ តាមការធ្វើ​ជំរឿនឆ្នាំ​២០០៥ ប្រជាជន៤៩,៤%​កាន់សាសនាគ្រឹស្ដ​និកាយរ៉ូម៉ាន់កាតូលិក ២១,៣%កាន់​សាសនាគ្រឹស្ត​និកាយប្រូតេស្តង់ ៨,៧%កាន់​សាសនាម៉ូដេង៉េ និង ៥,៣%កាន់​សាសនាគ្រឹស្ត​និកាយអេដវិនទីស៧ថ្ងៃ។ មានសហគមន៍​សាសនាជ្វីហ្វ​តូចមួយ​ដែរនៅប៉ាឡាវ។
គមនាគមន៍
អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិប៉ាឡាវ​ផ្ដល់ជើងហោះហើរ​ប្រចាំ​ទៅកាន់​ហ្គ័ម​និង​ម៉ានីល។ កំពង់ផែ​សំខាន់​គឺកំពង់ផែម៉ាឡាខល ដែលជា​ញឹកញាប់បាន​ទទួលការចត​នាវាដឹកទំនិញ នាវាយោធា និងនាវាទេសចរណ៍ផងដែរ។ ប៉ាឡាវ​គ្មានផ្លូវដែកទេ ហើយពាក់កណ្ដាល​នៃផ្លូវថ្នល់​ទាំងអស់​មិនមានចាក់​កៅស៊ូឡើយ។ គេបើកបរ​ប្រកាន់ស្ដាំ ហើយ​ល្បឿនអតិបរមា​គឺ ៤០គ.ម/ម៉ោង។ តាក់ស៊ី​មានរត់តែនៅ​ខូរ៉ទេ (មិនមែនជា​តាក់ស៊ីម៉ែតទេ ហេតុនេះ​គេអាចតថ្លៃបាន)។ មានតែនៅ​ខូរ៉ប៉ុណ្ណោះ​ដែលមាន​សេវា​ឡានក្រុង​រត់។ ការធ្វើដំណើរ​​រវាងកោះ​នានា​ពឹងផ្អែក​ជាសំខាន់​​ទៅលើ​ទូក​និង​កាណូតឯកជន និងសេវា​ផ្លូវអាកាស​ក្នុងស្រុក។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ប៉ាឡូ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កោះការ៉ូលីន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមាគតរដ្ឋនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំកោះនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅមីក្រូណេស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអូសេអានី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមនៅអូសេអានី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមអាល្លឺម៉ង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមជប៉ុន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមអេស្ប៉ាញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអូសេអានី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
កីឡាអាស៊ីខាងត្បូង
កីឡាអាស៊ីខាងត្បូង (ឈ្មោះពីមុន៖កីឡាសហព័ន្ឋអាស៊ីខាងត្បូង) (ជាភាសាអង់គ្លេស៖South Asian Games) ជាព្រឹត្តិការពហុកីឡា​ធ្វើឡើងរាល់២ឆ្នាំម្ដង ក្នុងចំនោមកីឡាករនៅអាស៊ីខាងត្បួង។ ស្ថាប័នដឹកនាំកីឡានេះគឺ​ក្រុមប្រឹក្សាកីឡាអាស៊ីខាងត្បូង (South Asian Sports Council ឬ SASC) ដែលត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៩៨៣។ ប្រទេសសមាជិកទាំង៨មាន (រៀបតាមអក្ខរក្រម) នេប៉ាល់ បង់ក្លាដែស្ស ប៉ាគីស្ថាន ប៊ូតាន ម៉ាល់ឌីវ ស្រីលង្កា អាហ្វហ្គានីស្ថាន និង ឥណ្ឌា ។
បជាបតិគោតមី
ព្រះនាង​បជាបតីគោតមី (महापजापति गौतमी (Mahāpajāpatī Gotamī)) ជា​ភិក្ខុនី​កំពូល​លើ​ភិក្ខុនី​ទាំងឡាយ​ខាង​ផ្នែក​មានវស្សាច្រើន។ ព្រះនាង ​គឺ​ជា ​ស្ត្រី​ដំបូង ​ដែល​បាន​​បួស​ជា​ភិក្ខុនី ​ក្នុង​សាសនា ​របស់​ព្រះមានព្រះភាគ។ ព្រះនាង​ជា​ព្រះ​មាតុច្ឆា (​មីង​ខាង​ព្រះ​មាតា) និង ​ជា​មាតាទីពីរ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ ព្រះនាង​បាន​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​កុមារ​ផ្ទាល់​ព្រះ​ហស្ថ ដោយ​ទុក​​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ដូច​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះ​នាង ហើយ​ព្រះ​នាង​សុខ​ចិត្ត​ទុក​បុត្រ​បង្កើត​របស់​ព្រះ​នាង​ឲ្យ​​មេដោះ​ដទៃ​មើល​ថែ​រក្សា​ជំនួស​ព្រះ​នាង ។
ជីវប្រវត្តិ
ព្រះនាង​មហាបជាបតីគោតមី មាន​ជាតិ​ភូមិ​នៅ​នគរ​ទេវទហៈ ​គឺ​ជា​ បុត្រី​ ទី ​២ ​របស់​ព្រះបាទ​អញ្ជនៈ និង ​ព្រះ​នាង​យសោធរា (សូម​កុំ​ច្រឡំ​នឹង​ព្រះ​នាង​ពិម្ពាយសោធរា​ដែល​ជា​ព្រះ​ជាយា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​) ។ ព្រះនាង​មាន​ព្រះ​រៀម​ ៣​ ព្រះអង្គ​គឺ ព្រះបាទ​សុប្បពុទ្ធ, ទណ្ឌបាណិ និង​ ព្រះនាង​មហាមាយា ។ បន្ទាប់​ពី​ម្ចាស់​បង​របស់​​ព្រះ​នាង​ គឺ ព្រះនាង​​មហាមាយា​ បាន​សោយ​ទី​វង្គត ព្រះ​នាងបាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​មហារាជ បាន​បុត្រាមួយ​​ព្រះអង្គ​ ព្រះនាម នន្ទ និង​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ព្រះ​នាម​សុន្ទរីនន្ទា ។ បានជាព្រះ​នាង​មាន​ព្រះនាម​ថា "​បជាបតី" ព្រោះ​តាំងពី​ប្រសូត​មក​ ព្រះនាង​ត្រូវ​បាន​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ​ព្យាករណ៍​ថា ព្រះ​នាង​នឹង​ជា​ធំ នឹង​មាន​បរិវារច្រើន។ ហេតុនេះ​ទើប​ព្រះ​ញាតិ​ដាក់​ព្រះនាម​ឲ្យ​​ថា "​មហាបជាបតី" ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​ព្រះនាម​ "គោតមី" ដែល​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​យើង​សរសេរ​ពាក្យ​ទាំង​ពីរ​នេះ​រួម​គ្នា ទៅជា ​"មហាបជាបតិគោតមី"​ វិញ ។
ចេញបួស
ក្រោយ​ពី​បាន​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​អនុត្តរ​សម្មា​សម្ពោធិញាណ ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​បាន​យាង​ត្រឡប់​ចូល​ព្រះ​នគរ​ក្នុង​បំណង​ដើម្បី​ប្រោស​ព្រះ​ញាតិ​របស់​ព្រះ​អង្គ ។ រយៈពេល​ ៣​​ ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ដល់​ព្រះ​នគរ​ ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្តែង​ធម្មទេសនា​​ប្រោស​ព្រះនាង​ គោតមី​ ដែល​ជា​ ព្រះ​មាតុច្ឆា ឲ្យ​​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សោតាបត្តិផល។ បន្ទាប់​​ពី​ព្រះ​បាទ​ សុទ្ធោទនៈ ​ដែល​ជា​ព្រះ​ស្វាមី​របស់​ព្រះ​នាង​ចូល​ទី​វង្គត ព្រះ​នាង​ បជាបតិគោតមី​​ បាន​បបួល​ក្សត្រី​ក្នុង​ត្រកូល​ជាច្រើន​អង្គ​ក្នុងនោះ​មាន​ព្រះ​នាង​ពិម្ពា​ផង​ដែរ​​ដើម្បី​នឹង​ចេញ​សាង​ផ្នួសក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​គោតម។ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​មែន​ជា​ការ​ងាយ​ស្រួល​ដូច​ជា​បួស​ជា​ភិក្ខុ​ឡើយ។ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​បាន​បដិសេធ​នូវ​សំណើរ​របស់​នាង ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្យាករណ៍​ថា សាសនា​នឹង​តាំង​នៅ​មិន​បាន​យូរឡើយ បើ​មាន​ស្ត្រី​សាង​ផ្នួស ​។ ព្រះនាង​គោតមី​ និង ​ក្សត្រី​ដទៃ​ទៀត​មិន​បាន​បោះបង់បំណង​នេះ​​ឡើយ ។ ព្រះ​នាង​ព្រម​ទាំង​ក្សត្រី​ជា​ច្រើន​អង្គ​បាន​តាម​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ តាំង​ពី​នគរ​កបិលវត្ថុ រហូត​ដល់​វេសាលី ដោយ​មាន​ព្រះបាទ​ទទេ ។ ដោយ​ព្រះនាង​ជា​ក្សត្រី​មួយ​អង្គ ​ធ្លាប់​រស់​នៅ​សោយ​សុខ​ស្រណុក​ក្នុង​ព្រះរាជ​វាំង លុះ​បាន​យាង​ដោយ​ព្រះបាទ​ទទេ​ដូច្នោះ ព្រះ​នាង​ក៏​មាន​ព្រះបាទ​ពង​បែក​ឈាម ។ ព្រះនាង​ព្រម​ទាំង​ក្សត្រី​ទាំង​ឡាយ​បាន​ទួញយំ​ប្រថាប់​ឈរ​នៅ​ក្លោង​ទ្វារ​វត្ត ព្រោះ​មិន​ហ៊ាន​ចូល​តាម​ទៅ ​។ ព្រះ​អានន្ទ​បាន​ឃើញ​អាការៈ​យ៉ាង​នោះ ក៏​បាន​សុំ​អង្វរ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគដោយ​គោរព ដើម្បី​ឲ្យ​ព្រះនាង​បាន​បួស​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះអង្គ ។ ព្រះ​អានន្ទ​បាន​សួរ​ទៅ​ព្រះ​មានព្រះភាគ​ថា ៖
ព្រះអានន្ទ​ក៏​បាន​ទៅ​ទូល​ដល់​ព្រះ​នាង​វិញ ។ ព្រះ​នាង​បាន​យល់​ព្រម​គ្រប់​លក្ខខណ្ឌ​ទាំង​អស់​ ហើយ​ក៏​បាន​បួស​ជា​ភិក្ខុនី​ពេញ​សិទ្ធិ​ក្នុង​សម្នាក់​ព្រះ​សាស្តា។
ចក្ខុវិញ្ញាណនៃសារពត័មាន
ចក្ខុវិញ្ញាណនៃសារពត័មានគឺជាការអនុវត្តន៏នៃការរៀបចំយុទ្ធសាស្រ្ត នៃពាក្យដើម្បីផ្សព្វផ្សាយពត័មាន។
សកលលោក ​​​​​
ចក្ខុវិញ្ញាណនៃសារពត័មាន​ គឺជាការសន្មត់នៅគំនឹតខាងលើដែលវាជាពេលវេលាមួយដើម្បីធ្វើការផ្លាស់ប្តូរ​, ជាធម្មតាពាក្យដែលមិនអាចរក្សាភាពអស្ចារ្យជាមួយ នឹងការ​ប្រឌឹត។​ ចក្ខុវិញ្ញាណ​នៃសារពត័មាន ដែល ចូលរួមតាំងពីអក្សរបុរាណដែលបញ្ចេញសួរសំលេងជាមួយ មនុស្ស ដោយឆ្លកាត់ វប្បធម័ និង​បង្កើតអត្តន័យភ្លាមៗ ។   ចក្ខុ​វិញ្ញាណនៃសាពត័មាន  គឺជាភាពអស្ចារ្យ ​​នៃការអនុវត្តន៏ ។ចក្ខុវិញ្ញាណនៃសារពត័មាន​ គឺជាភាពអស្ចារ្យនៃការអនុវដ្តន៏នៃភាពងាយស្រួល របស់ ពិនទុរិខិយ ហើយនឹងការថតសំលេង ដែលចាប់ផ្តើមក្នុងការចូលរួម កិច្ចប្រជុំ, សន្និសិត​ និងប្រជុំពិចារណាអំពី ការផ្ទុះគ្រាប់បែក ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០ ជាមួយ អ្នកដឹកនាំ គឺលោក ដេ វីដ ស៊ីសប៊ីត, ក្រុមប្រឹក្សារអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែរ វាគឺបានវិលត្រឡប់ មកវិញ ចាកឬសម្តងទៀត នៅក្នុងរូង ថ្មរគំនូរបុរាណ នាំយកភាពរីកចំរើន ក្នុងការងារនៃ អ្នករចនាម៉ូត និង វិស្វករ។ ត្រឺមតែ ភាពថ្មី បានធ្វើអន្តរកម្ម ជាមួយនិងចក្ខុវិញ្ញាណ នៃការផ្លាស់ប្តូរ ទំរងខ្លីៗ ទាំងអស់នេះ បញ្ចូលទៅក្នុងការប្រើប្រាស់ ជាសាធារណះ ក្នុង ប្រភេទទាំងអស់ នៃក្រុមកិច្ចសន្យា។ ​នាក់ទាំងបី នៃទំរង់ចក្ខុ ទាំងនេះ ក្នុង ការទំនាក់ទំនង គឺលោក រ៉ូ​បឺត ហ៊ន, អ្នកប្រាជ្ញដុកទ័រ ,ក្មេងប្រុស ម្នាក់ទៀតរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ ស្តែន ហ្វ័ត ហើយនិងអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ ភាសារចក្ខុវិញ្ញាណ។
ការនែនាំអំពីអត្តន័យនៃពាក្យ ​​​​​
ចក្ខុវិញ្ញាណនៃសារពត័មាន គឺមិនមែនជាក្រុមនៃសញ្ញារ ដែលមានអត្តន័យជាក់លាក់ នោះទេ ប៉ុន្តែរូបភាពបែបនឹង គឺមានអត្តន័យស្មុកស្មាញ ក្នុងប្រពៃណីអេហ្ស៊ីប នៃគំនូរកំប្លែង, ក្នុង ចំណុះពាក្យ។ ការអំនះ អំណាង ផ្តល់ភាពងាយស្រួល ប៉ុន្តែរការអនុវដ្តន៏ក្នុងអត្តន័យ ហើយក្នុងការរៀបចំជាមួយភាពសំអាង នៃពាក្យ, គឺរ​ចនាម៉ូដ ដើម្បីបង្កើតការគិត ។ ចក្ខុវិញ្ញាណនៃសារពត័មាន គឺជា ផ្នែកមួយ សំរាប់ពិព័ណនា ដោយអ្នក និពន្ធឈ្មោះ ដានៀល ផីង គាត់គឺជាអ្នក និពន្ធសៀវភៅ "A whole new mind" សំរាប់បញ្ចេញអោយឃើញ ពីចិត្តគំនឺត ដែលប្រជាជនត្រូវតែ​ចេះអត់អោននៃការមាន ន័យមិនច្បាស់លាស់ និងការ ទំនាក់ទំនងលឿនពេក, ជារឿយៗមុននិងគិតរួចរាល់ ដើម្បីក្លាយជាចំនងក្នុងការ និពន្ធអំពីរប្រពៃណី។
ភាពមើលឃើញ ​​​​​
ការផ្សាយពត័មាន គឺជាផ្នែកមួយនៃពត័មាន ហើយនិងអ្នកការសែត ការផ្សព្វផ្សាយ ,នោះគឺការបោះពុម្ភដោយ ប្រពន្ធ័អគ្គសនី គឺល្អជាងឧបករណ៏បុរាណ, ដូចនេះអាចបោះពុម្ភជាការសែត ហើយនិងបណ្ណ័ប្រ កាស ។ របៀបផ្សព្វផ្សាយ គឺបានបញ្ចូលទៅក្នុង វិទ្យុ (កាត់តាម ខ្យល,ខ្សែរលួស ,អ៊ីនធើណែត) ទូរទស្សន៏(កាត់តាមខ្យល​,ខ្សែរលួស, អ៊ីនធើណែត), ហើយជាពិសេសអ្វីដែលកើតឡើងថ្មីៗជានិច្ច ជាទូទៅតាម ប្រពន្ធ័ អ៊ីនធើណែត ដួចនេះការមើលរូបភាព ធ្វើអោយយើងបែកគំនឹត (ឋិតិវន្ត និងភាពយន្ត) ការមើលអត្តបទ,ការស្តាប់សំលេង។ ការរៀបចំគំរោងសំរាប់និយាយ ដើម្បីក្លាយជាការផ្សព្វផ្សាយក្លាយជាការ សរសេខុសៗគ្នា ។តួរយ៉ាង កាលពីអតីតកាល គឺជាទូទៅគ្មានភាពស្មុកស្មាញ ហើយទំនាក់ទំនងអោយ​បានច្រើ​ន។ វិទ្យុនិងទូរទស្សន៏ គឺរចនាដើម្បីអោយគេមើលឃើញ ហើយលឺរហ័ស ហើយជារឿយៗ ក្នុងមួយថ្ងៃរឺមួយសប្តាហ៏គឺមានការសែតច្រើនដើម្បីអាន។ការផ្សព្វផ្សាយរឿង អាចជាការនិពន្ធហើយបញ្ចូលទៅក្នុងស៊ីឌី និងការសែត ។
វិទ្យុ ​​​​​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការបង្កើតសារពត័មាន