ធម្មវិចារណា
តចប់
សេចក្ដី​ដែល​បាន​ពណ៌នា​មក​ហើយ​នេះ មិន​ទាន់​សព្វ​គ្រប់ ឬ​ល្អិត​ល្អន់​ណាស់​ណា​នៅ​ឡើយ​ទេ ប៉ុន្តែ សូម​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​ទាំង​ឡាយ​ជ្រាប​ថា​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​ណា ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​រាគៈ (តម្រេក​ក្នុង​វត្ថុ​កាម​នឹង​កិលេស​កាម) ដើម្បី​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​ទុក្ខ ដើម្បី​ការ​សន្សំ​កិលេស​មាន​លោភៈ​ជាដើម ដើម្បី​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ធំ ដើម្បី​សេចក្ដី​មិន​សន្ដោស​ដើម្បី​ការ​ច្រឡូក​ច្រឡំ​ដោយ​បក្ខពួក ដើម្បី​សេចក្ដី​ខ្ជិល​ច្រអូស ដើម្បី​ការ​ពិបាក​គេ​ចិញ្ចឹម សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​នោះ មិន​មែន​ជា​ធម៌ មិន​មែន​ជា​វិន័យ​ដែល​ហៅ​ថា ពុទ្ធសាសនា របស់​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​ទេ ។ ពុទ្ធសាសនា​ជា​ឱវាទ​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់ ដែល​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សំដែង​ទូន្មាន​ដឹក​នាំ​សត្វ​ឲ្យ​លះ​ពួក​កិលេស​មាន​រាគៈ​ជា​ដើម ហើយ​ឲ្យ​សត្វ​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​បរម​សុខ​គឺ​និព្វាន​តែ​ម្យ៉ាង​ប៉ុណ្ណោះ ។ បើ​ពុទ្ធ​សាសនា​ប្រៀន​ប្រដៅ​សត្វ​ឲ្យ​ប្រតិបត្តិ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​បរម​សុខ គឺ​និព្វាន​តែ​ម្យ៉ាង​ទេ ចុះ​ហេតុ​អ្វី ក្នុង​អនុ​បុព្វិ​កថា ៥ យ៉ាង ត្រង់​សគ្គ​កថា ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សំដែង​សរសើរ​សម្បត្តិ​ឋាន​សួគ៌ នាំ​ឲ្យ​សត្វ​ស្រឡាញ់​ជាប់​ចិត្ត​ប្រាថ្នា​ចង់​បាន​ទៅ​វិញ ? ត្រង់​នេះ គួរ​ជ្រាប​ថា ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​បរម​គ្រូ​ជា​ទេសនា​កោសល ព្រះ​អង្គ​ប៉ិន​ប្រសប់​ក្នុង​វិធី​សំដែង​ធម៌​ទូន្មាន​សត្វ​វិសេស​ក្រៃលែង​ជាង​គ្រូ​ដទៃ​ទាំង​អស់​អស់​ក្នុង​លោក ពី​ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា អធ្យាស្រ័យ​សព្វ​សត្វ​មិន​ដូច​គ្នា មិន​ស្មើ​គ្នា​ទេ ដោយ​ហេតុ​ថា អធ្យាស្រ័យ​របស់​សត្វ​ខ្លះ​នៅ​ទន់​​ខ្ចី​គ្រោតគ្រាត​ទាប​ថោក អធ្យាស្រ័យ​របស់​សត្វ​ខ្លះ ចាស់​ក្លា​ខ្ពង់ខ្ពស់​មាន​ឧត្ដម​គតិ​ល្អ ។ បើ​សត្វ​ណា​ដែល​មិន​ទាន់​មាន​សទ្ធា​សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា គឺ​មាន​អធ្យាស្រ័យ​ទន់​ខ្ចី​នៅ​ឡើយ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សំដែង​សរសើរ​សម្បត្តិ​ឋាន​សួគ៌​ជា​ការ​ប្រលោម​លួង​លោម ដើម្បី​ឲ្យ​សត្វ​នោះ កើត​សទ្ធា​សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា​ស្រឡាញ់​ជាប់​ចិត្ត​ចង់​បាន ការ​ចង់​បាន​សម្បត្តិ​ឋាន​សួគ៌​នោះ លុះ​តែ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​គប្បី​ធ្វើ​កុសល​ផ្សេង ៗ មាន​ការ​ឲ្យ​ទាន​រក្សាសីល​ជា​ដើម ទើប​អាច​បាន​នូវ​សម្បត្តិ​សួគ៌​ក្នុង​ទេវលោក ។ កាល​បើ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជ្រាប​ថា សត្វ​ណា​មាន​សទ្ធា​ជ្រះ​ថ្លា​ដ៏​ក្លៀវក្លា​បំពេញ​ការ​កុសល​មាន​ទាន​និង​សីល​ជា​ដើម ហើយ​ប្រាថ្នា​ចង់​បាន​សម្បត្តិ​មនុស្ស និង​សម្បត្តិ​ទេវតា​ក្នុង​ឋានសួគ៌ ព្រះ​អង្គ​ត្រឡប់​ជា​ទ្រង់​សំដែង​គម្រាម​ឲ្យ​សត្វ​នោះ​មាន​សេចក្ដី​ភ័យ​ខ្លាច ឲ្យ​មាន​សេចក្ដី​នឿយ​ណាយ​ធុញ​ទ្រាន់​ចំពោះ​សម្បត្តិ​មនុស្ស​និង​សម្បត្តិ​ទេវតា​ក្នុង​ឋាន​សួគ៌​នោះ​ទៅ​វិញ គឺ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សំដែង​ពន្យល់​ឲ្យ​សត្វ​ឃើញ​ច្បាស់​ថា សម្បត្តិ​មនុស្ស​ក្នុង​លោក​នេះ​ក្ដី សម្បត្តិ​ទេវតា​ក្នុង​ឋាន​សួគ៌​ក្ដី សុទ្ធ​តែ​ជា​គ្រឿង​កាម​ទាំង​អស់​ឯ​ទោស​របស់​កាម​មាន​ច្រើន​ប្រការ​ណាស់ ដូច​សត្វ​ដែល​ធ្លាក់​ទៅ​រង​ទុក្ខ​ក្នុង​អបាយ​ភូមិ​គឺ​នរក ប្រេត អសុរកាយ តិរច្ឆាន ពី​ព្រោះ​តែ​ទោស​នៃ​កាម អ្នក​ដែល​ទទួល​រង​ទុក្ខ​វេទនា​ផ្សេង ៗ ក្នុង​លោក​នេះ មាន​ការ​ជាប់​គុក​ច្រវាក់​ជា​ដើម ពី​ព្រោះ​តែ​ទោស​នៃ​កាម សត្វ​ដែល​អន្ទោល​យោន​យក​កំណើត​កើត​ស្លាប់​ក្នុង​វាល​វដ្ដ​សង្សារ​មិន​មាន​ទី​បំផុត ពី​ព្រោះ​តែ​ទោស​នៃ​កាម​ហ្នឹង​ឯង​ជា​មូល​ហេតុ ។ ពាក្យ​ថា​ កាម​ក្នុង​ទី​នេះ សំដៅ​យក​កាម​ទាំង​ពីរ​គឺ ១ – វត្ថុកាម បាន​ខាង​ទ្រព្យ​មាន​វិញ្ញាណ មាន​គោ​ក្របី ខ្ញុំ​ប្រុស​ស្រី ជា​ដើម នឹង​ទ្រព្យ​ឥត​វិញ្ញាណ មាន​មាស​ប្រាក់ ដី ស្រែ ចំការ ច្បា​ដំណាំ​ជា​ដើម ឬ​សំដៅ​យក រូប សំឡេង ក្លិន រស សម្ផស្ស​ក៏​បាន ២- កិលេស​កាម បាន​ខាង​ធម៌​ដែល​ធ្វើ​ចិត្ត​ឲ្យ​សៅហ្មង មាន​រោគៈ លោភៈ​ជា​ដើម ។ កាម​ទាំង​ពីរ​នេះ ឈ្មោះ​ថា​ជា​អន្ទាក់​របស់​មារ សម្រាប់​ទាក់​ចង​ឲ្យ​ជាប់​នៅ​ក្នុង​ភព​ទាំង​បី បើ​សត្វ​ណា មាន​គំនិត​នឿយ​ណាយ​ធុញ​ទ្រាន់​រត់​គេច​ចេញ​អំពី​ភព ឬ​អំពី​អន្ទាក់​របស់​មារ ៗ នោះ​ឯង តែង​មាន​សេចក្ដី​ក្ដៅ​ក្រហាយ​មិន​សប្បាយ​ចិត្ត​ដោយ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា សត្វ​នោះ​កន្លង​នូវ​វិស័យ​របស់​ខ្លួន ម្ល៉ោះ​ហើយ​មារ​នោះ ក៏​តែង​ស្វែង​រក​ទោស​គឺ​កាម​បៀតបៀន​បន្ទច់​បង្អាក់​ដំណើរ មិន​ឲ្យ​គេ​ចេញ​រួច​អំពី​អន្ទាក់​របស់​ខ្លួន​ទៅ​បាន ។ កាល​បើ​សត្វ​ណា ឃើញ​ទោស​របស់​កាម ហើយ​មាន​សេចក្ដី​ភិត​ភ័យ​តក់​ស្លុត​ខ្លាច ចង់​រក​ឧបាយ​ដោះដៃ​គេច​ចេញ​អំពី​កាម ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សំដែង​ចង្អុល​បង្ហាញ នេក្ខម្មៈ ថា​ជា​ផ្លូវ​សម្រាប់​រត់​គេច​ចេញ​អំពី​កាម ។ នេក្ខម្មៈ ប្រែ​ថា ចេញ​ចាក​កាម ការ​ចេញ​ចាក​កាម​នោះ ដោយ​វិធី​ពីរ​យ៉ាង​គឺ ១ – ការ​លះ​ពួក​ក្រុម​គ្នីគ្នា ហើយ​ចេញ​ទៅ​សម្ងំ​នៅ​ក្នុង​ទី​ស្ងប់ស្ងាត់​ហៅ​ថា កាយ​នេក្ខម្មៈ ការ​លះបង់​សំដី​ទុច្ចរិត​ចេញ​ហៅ​ថា​វចី​នេក្ខម្មៈ ការ​លះ​បង់​គំនិត​ទុច្ចរិត​ចេញ ហៅ​ថា ចិត្ត​នេក្ខកម្មៈ ២-ការ​លះ​បង់​ទ្រព្យ​នឹង​ញាតិ​ព្រម​ទាំង​ភេទ​គ្រហស្ថ​ចេញ ហើយ​ចូល​ទៅ​បួស​ក្នុង​ពុទ្ធ​សាសនា ក៏​ហៅ​ថា នេក្ខកម្មៈ ។