cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ឧកញ៉ាស្រាលមាន់
វាយអម្រិន្ទ្របូរណ៍ពោធិ៍សាត់
ក្នុង​ខណៈនោះ​ សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា ព្រះ​បរមបពិត្រ​ទ្រង់​ជ្រាប​ដោយ​បំរើសេះ​ពី​ខេត្ដ​លង្វែក​ចូល​ទៅ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​សព្វគ្រប់​ប្រការ​ហើយ ទ្រង់​ព្រះ​ពិរោធ​ជា​ខ្លាំង​ណាស់។ ទ្រង់​ប្រាប់​ឧកញ៉ា​ចក្រី​កែវ និង​ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ​កែឲ្យ​ឃុំ​ពល ​២០០០០​នាក់​លើក​ចេញ​ទៅ។ ព្រះ​បរមបពិត្រ​អម្ចាស់​ត្រាស់​ឲ្យ​ស្ដេច​ព្រះ​ភាគិនេយ្យ​យសរាជា​នៅ​ចាំ​រក្សា​បន្ទាយ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រម​ដោយ​សេនា​ទាហាន រេហ៍ពល​ ៣០០០០​ នាក់លើក​ចេញ​ទៅ​តាំង​នៅ​ភូមិ​ជ័យសួគ៌នៅ​ខេត្ដ​លង្វែករង់ចាំ​ស្ដាប់​រាជការ​សង្គ្រាម បើ​ឃើញ​អាសន្ន​ទ្រង់​នឹង​លើកទ័ព​ទៅ​ជួយ​ជា​ឆាប់។ ក្នុង​គ្រានោះ​ឧកញ៉ា​ចក្រី​កែវ ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ​កែលើកទ័ព​ចូល​ច្បាំង​នឹង​កងទ័ព​ចៅពញា​ស្រាល។ វង្សាអគ្គរាជ​លើកទ័ព​តទល់​នឹង​ចៅពញា​លំពាំងជា​សេនាបតី​មេទ័ព​ត្រើយ​ខាងកើត។ ខណៈនោះ ​សេនា​ទាហាន​រេហ៍ពល​ទាំង​សងខាង​ចូល​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ដោយ​អាវុធ​វែង​ខ្លី ជា​សន្ធឹក​គឹកកង​កោលាហល។ ពួក​ពល​ស្លុត​ស្លាប់​ទាំង​សងខាងកងទ័ព​ដំរី (ទ័ព​ខាង​សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា) ដែល​ឧកញ៉ា​ចក្រី​ឲ្យ​ឧកញ៉ា​នរិន្ទ​នាយក​ ព្រះរាជា​នុកូលទៅ​បង្កប់​ក្នុង​ព្រៃ​នោះ​ចំនួន​ដំរី​សឹក​ ១៤០​ នាក់វាង​បាន​ទៅ​ខាងក្រោយ​ទ័ព​សត្រូវ​ហើយ​ក៏​បរ​ចូល​ទៅ​រួសរាន់​ជាន់​ជល់​ពង្រាប​ពីក្រោយ​កងទ័ព។ ខណៈនោះ​ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​ស្រាលទ្រាំ​ពុំ​បាន​ក៏​បែក​ទ័ពរត់ទៅ​នៅ​ក្នុង​បន្ទាយ​ភ្នំពេញ​វិញ។ មេទ័ព​នៃ​សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា ព្រះ​បរមបពិត្រ​ទាំង​ពីរ​កង​ក៏​លើក​រហូត​ទៅ​វាយ​បាន​បន្ទាយ​ខេត្ដ​បាទី ខេត្ត​ទ្រាំង​មួយ ចាប់​បាន​ចៅហ្វាយស្រុក​បាទី​មួយ ចៅ​មឿង​ព្រៃកប្បាស​មួយ ចៅ​មឿង​កណ្ដាលស្ទឹង​មួយ ចៅ​មឿង​គងពិសី​មួយ ចៅ​មឿង​ភ្នំស្រួច​មួយ ព្រមទាំង​ចាប់​បាន​ចៅ​មឿង​បន្ទាយមាស​មួយ ចៅ​មឿង​ពាម​មួយ ចៅ​មឿង​ស្រែរនោង​មួយ ចៅ​មឿង​ជើងកញ្ជុំ​មួយ នាំ​មក​ក្រាបទូល​ថ្វាយ។ ព្រះ​បរមបពិត្រ​ទ្រង់​ចាត់​ឲ្យ​ទទួលទាន​បាយ​ទឹក​ព្រះ​ពិភ័ទ្ធ​សច្ចា ហើយ​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្ដាប្រោស​លើកលែង​ខ្លួន និង​ឲ្យ​នៅ​រក្សាស្រុក​ខេត្ត​ដូច​ដើម​វិញ។ ចៅពញាពិស្ណុលោកឯក ជា​ចៅហ្វាយស្រុក​ខេត្ដ​ទ្រាំងក្នុង​ពេល​នោះ​រត់​រួច ហើយ​ទៅ​រួម​នឹង​ចៅហ្វាយស្រុក​បាសាក់​មួយ ព្រះត្រពាំង​មួយ ក្រមួនស​មួយ ឪម៉ៅ​មួយ តាំង​បន្ទាយ​មាំមួន​នៅ​ខេត្ដ​នោះ។ ដល់​រដូវ​ទ្វារទសមាសអកអំបុក​នោះ អស់​មុខមន្ដ្រី​ខាង​សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា ជា​ព្រះ​បរមបពិត្រ​អម្ចាស់​ផែនដី​ត្រើយ​ខាង​ចតុមុខ​ទៅ​ធ្វើ​ប្រាសាទ​គ្រឿង​ឈើ ប្រក់​ស្បូវ នៅ​កំពង់​ខេត្ត​លង្វែក។ លុះដល់​សំរេច​ហើយ​ក៏​អញ្ជើញស្ដេច​ទៅ​ប្រថាប់​ទត​ប្រណាំងទូក និង​លយ​កន្ទោង​ធំ ទូក ប្រទីប ថ្វាយ​ទៅ​ព្រះ​ចង្កូម​កែវ ដែលតំកល់​នៅ​ពិភពនាគ និង​អុជ​កាំជ្រួច​រន្ទាថ្វាយ​ទៅ​ចូឡាមណី​ចេតិយ​ដែល​តំកល់​ព្រះ​ចង្កូម​កែវ​នៅ​ឋាន​ត្រៃត្រិង្ស ​៣​ ថ្ងៃ។ ទ្រង់​ប្រោស​ប្រទាន​ឈ្មោះ​ភូមិ​ជ័យសូរ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​តាំង​បន្ទាយ​នោះ​ឲ្យ​ហៅ​ថា “ភូមិ​សូរវង្ស”។ ឯ​ភូមិ​កំពង់សែត​នោះ​ទ្រង់​ឲ្យ​ហៅ​ថា កំពង់​ប្រាសាទ។ ហេតុនេះ​ហើយ​បានជា​មាន​ឈ្មោះ​ហៅ​ថា ភូមិ​សូរវង្ស​ កំពង់ប្រាសាទ​រៀង​មក។ លុះ ​ការ​បុណ្យ​ទ្វារទសមាស​ហើយ សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​បង្គាប់​ឧកញ៉ា​ចក្រី​កែវ ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ​កែ និង​ឧកញ៉ា​ក្រឡាហោម​គាំ​ឃុំ​ពល​រេហ៍ ​៣០០០០​ នាក់​លើក​ទៅ​ចោម​បន្ទាយ​ខេត្ដ​ភ្នំពេញ។ ឧកញ៉ា​ទាំង​ ៣ ​នាក់​ក៏​ថ្វាយបង្គំ​លា​ចេញ​ទៅ​ចាត់ចែង​កងទ័ព ព្រមទាំង​គ្រឿងសាស្ដ្រាវុធ​ស្រេច​ហើយ​ក៏​លើក​ចេញ​ទៅ​ចោម​វាយ​បន្ទាយ​នោះ​តាម​ត្រាស់​បង្គាប់។ ខណៈ​នោះ​មេទ័ព​ខាង​ស្ដេច​កន គឺ​ចៅហ៊្វា​កៅ ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​ស្រាល ចៅពញា​តេជោ ចៅហ្វាយស្រុក​សំរោងទង ចៅពញា​រាជា​មេត្រី ចៅហ្វាយស្រុក​ភ្នំពេញ ជា​មេទ័ព​ម្ចាស់ផែនដី​ត្រើយ​ខាងកើត​ចេញ​ច្បាំង​នឹង​មេទ័ព​នៃ​អម្ចាស់​ត្រើយ​ខាងលិចជួន​ឈ្នះជួន​ចាញ់​ម្ដងម្នាក់​ជា​ច្រើន​ដង។ លុះដល់​រដូវភ្លៀង​រាស្ដ្រ​អត់ឃ្លាន​បាយ គ្មាន​ស្រូវ វេទនាណាស់ ក៏​សន្យា​បើក​កងទ័ព​ទាំង​សងខាង​ឲ្យ​ឈប់​ច្បាំង​រហូត​ដល់​ធ្វើស្រែ​ហើយ។
ឯ​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ជា​ម្ចាស់ផែនដី​ត្រើយ​ខាងកើត​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា​យក​បាន​ផែនដី​ខេត្ត​ខាងលិច​ទាំង​អស់ហើយ ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​ស្រាល​ ក៏​ស្លាប់​ក្នុង​សង្គ្រាម​អស់ ចៅពញា​វៀង ចៅពញា​វាំង ក៏​មាន​រោគ​អនិច្ចកម្ម​ទៅ​ទាំងអស់​គ្នា​ទៀត។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រាលនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧកហ្លួងនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះស្រីជេដ្ឋាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧកញ៉ានៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ភ្នំជម្រកសត្វ
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ភ្នំជម្រកសត្វគឺជាផ្នែកមួយនៃសហគមន៍ព្រៃឈើភ្នំជម្រកសត្វ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិឆ្វាំង ឃុំសំអាង ស្រុកថាឡាបរិវាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ សហគមន៍នេះមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តស្ទឹងត្រែងតាមផ្លូវជាតិលេខ៦៤ពីខេត្តស្ទឹងត្រែងទៅខេត្តព្រះវិហារ។ សហគមន៍នេះបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការអភិវឌ្ឍ ការរស់នៅរបស់ប្រជាសហគមន៍ ពិសេសជនជាតិភាគតិច និងធ្វើឱ្យប្រជាសហគមន៍ចូលរួមក្នុងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងកាត់បន្ថយការកាប់បំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ ។
ក្រុងប៉ៃលិន​
(Pailin Municipality) ស្ថិតនៅ ខេត្តប៉ៃលិន មាន ៤សង្កាត់ និង ៤១ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ប្រជាជនកម្ពុជា
= ប្រជាជនខ្មែរ =
ចំនួនប្រជាជន[កែប្រែ][កែប្រែ]
នៅស្រុកកំពងត្រាចមានចួនប្រជាជនចំនួន​ 83,061
ខ្មែរដែលបានបង្កើតអក្ខរក្រមខ្មែរអក្ខរក្រមដំបូងនៅតែមានក្នុងការប្រើប្រាស់នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលនៅក្នុងវេនបានផ្ដល់កំណើតដល់ក្រោយមកអក្សរថៃនិងឡាវ។ ខ្មែរត្រូវបានចាត់ទុកដោយបុរាណវិទូនិង ethnologists ដើម្បីជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់ឦសាននៃជាប់គ្នា, ភាគខាងត្បូងប្រទេសឡាវកម្ពុជានិងវៀតណាមខាងត្បូង។ ថាគឺដើម្បីនិយាយខ្មែរប្រវត្តិសាស្រ្តមួយដែលបានទំនាបដែលបានរស់នៅជាមនុស្សដែលស្និទ្ធនឹងដៃទន្លេមួយនៃទន្លេមេគង្គនៃការនេះ។ ហេតុផលដែលពួកគេបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍មកកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះមិនត្រូវបានគេយល់ផងដែរ, ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញជឿថាវាគ្មិននៅអាស៊ីខាងត្បូងដែលត្រូវបានរុញច្រានទៅភាគខាងត្បូងដោយការលុកលុយវាគ្មិន Tibeto-ភូមាពីភាគខាងជើងតាមភស្តុតាងដោយវាក្យសព្ទទក្សិណអាស៊ីជាភាសាចិននេះដោយគោលបំណងកសិកម្មជាភស្តុតាងតាមផ្លូវអន្តោប្រវេសន៍របស់ពួកគេតាមបណ្ដោយធំ ទន្លេ, ឬការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការទាំងនេះនិងកត្តាផ្សេងទៀត។
ស្ត្រីខ្មែរថ្នាក់ខាងលើនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 នេះ[កែប្រែ][កែប្រែ]
ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ 1900 នេះ។ ដូចជាមនុស្សដើមដំបូងផ្សេងនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចជាព្យូមនចាមម៉ាឡេនិងជ្វា, ខ្មែរគឺជាផ្នែកមួយនៃមហាប្រទេសឥណ្ឌាទទួលយកសាសនាឥណ្ឌា, វិទ្យាសាស្ត្រនិងទំនៀមទម្លាប់ពួកគេនិងខ្ចីពីភាសាពួកគេ។ នគរពាណិជ្ជកម្មដែលមានឥទ្ធិពលជាលើកដំបូងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅព្រះរាជាណាចក្រនគរភ្នំត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅភាគអាគ្នេយ៍ប្រទេសកម្ពុជានិងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គនៅសតវត្សទីមួយបើទោះបីជាការងារបុរាណវិទ្យាទូលំទូលាយនៅស្រុកអង្គរបុរីនៅក្បែរព្រំដែនវៀតណាមសម័យទំនើបបានរកឃើញ brickwork ប្រឡាយបញ្ចុះសពនិងផ្នូរ ណាត់ទៅសតវត្សទីប្រាំមុនស។
ព្រះរាជាណាចក្រនៃហ៊្វូណនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាម្តាយរបស់នគរអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅពេលក្រោយទាំងអស់។ ក្នុងអំឡុងពេលភ្វូណន (សតវត្សទី 1 - សតវត្សទីប្រាំមួយ) ដែលខ្មែរបានទទួលផងដែរព្រះពុទ្ធសាសនា, គំនិតនៃការ Shaiva បានការគោរពអធិរាជនៃទេវរាជនិងមហាប្រាសាទជាភ្នំនិមិត្តសញ្ញាដែលបានពិភពលោកមួយ។ ព្រះរាជាណាចក្រចេនឡាខ្មែរដែលជាគូប្រជែងបានផុសឡើងក្នុងសតវត្សទីប្រាំហើយក្រោយមកបានសញ្ជ័យនៅព្រះរាជាណាចក្រនគរភ្នំ។ ចេនឡាជារដ្ឋមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចចំការគឺពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្មខណៈដែលភ្វូណនជារដ្ឋមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចទំនាបមួយដែលពឹងផ្អែកលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ។
បណ្តារដ្ឋទាំងពីរនេះសូម្បីតែបន្ទាប់ពីការសញ្ជ័យដោយចេនឡានៅសតវត្សទីប្រាំមួយត្រូវបានគេជានិច្ចស្ថិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយគ្នាផ្សេងទៀតនិងមានទំហំតូចក្សត្រ។ ក្នុងអំឡុងពេលរយៈពេលចេនឡា (សតវត្សទី 5-8) ប្រជាជនកម្ពុជាចាកចេញរបស់ពិភពលោកបានគេស្គាល់ដំបូងបំផុតសូន្យនៅក្នុងផ្នែកមួយនៃការសិលាចារឹកប្រាសាទរបស់ពួកគេ។ តែនៅពេលដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី II បានប្រកាសឯករាជ្យនិងរួបរួមកម្ពុជានៅទីនោះមានសន្តិភាព 802 សាច់ញាតិរវាងដីទាំងពីរខាងលើនិងតំបន់វាលទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជា។
ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី II (802-830), រស់ឡើងវិញអំណាចកម្ពុជានិងបានសាងនូវមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ចក្រភពអង្គរដោយការស្ថាបនារាជធានីបីឥន្ទ្របុរៈហរិហរាល័និង Mahendraparvata តសំណល់បុរាណវត្ថុដែលបង្ហាញច្រើនអំពីសម័យកាលរបស់ទ្រង់។ បន្ទាប់ពីការឈ្នះសង្គ្រាមស៊ីវិលរយៈពេលយូរ, ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នខ្ញុំ (សោយរាជ្យ 1002-1050) បានបង្វែរកម្លាំងរបស់ទ្រង់ឆ្ពោះទៅខាងកើតនិងបានដាក់រាជាណាចក្រមនទ្វារវតីក្រោមអំណាច។ ជាលទ្ធផលព្រះអង្គបានគ្រប់គ្រងលើមួយភាគធំនៃប្រទេសថៃសម័យបច្ចុប្បន្ននិងឡាវព្រមទាំងពាក់កណ្តាលភាគខាងជើងនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ។ ពេលនេះក្នុងអំឡុងពេលដែលប្រាសាទអង្គរវត្តត្រូវបានសាងសង់ឡើងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំណុចកំពូលនៃអរិយខ្មែរ។
គណបក្សសេរីនិយម
គណបក្សសេរីនិយម ( គណបក្សសេរីនិយម  ) ត្រូវបានគេស្គាល់ថា គណបក្សធម្មនុញ្ញនិយម  គឺជាគណបក្សនយោបាយនិយមនិយមបារាំងនៅកម្ពុជា។ គណបក្សនេះដឹកនាំដោយព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម នរិន្ទដេត ហើយត្រូវបានគាំទ្រដោយឥស្សរៈជនខ្មែរ និង បារាំង និងសមាជិកនៃព្រះរាជវង្សានុវង្ស។  គណបក្ស​នេះ​បាន​តស៊ូ​មតិ​នូវ​វិធីសាស្ត្រ​វិវត្តន៍​មួយ​ដើម្បី​ឯករាជ្យភាព​ដែល​ផ្ទុយ​ពី​គូប្រជែង​រ៉ាឌីកាល់​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​គឺ ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ ។
ម៉ាក សែនសូនីតា
ម៉ាក សែនសូនីតា (កើតថ្ងៃទី ១៦ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៩៤) គឺជាតារាសម្តែងកម្ពុជា។ នាង ក៏​ជា​តារា​បង្ហាញ​ម៉ូដ​សម្រាប់​ទស្សនាវដ្ដី​មួយ​ចំនួន​ផង​ដែរ។ នាង​ចាប់​ផ្ដើម​អាជីព​កម្សាន្ត​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១០។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាភាពយន្តខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងខ្មែរ
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍កោះសាមសិប
អង្គការ NTFP-EP និងមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តក្រចេះ មានមោទនភាពសូមណែនាំតំបន់ទេសភាពទន្លេមេគង្គដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍កោះសាមសិប ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តក្រចេះ។ តំបន់អាងទឹកដ៏ធំនេះសម្បូរទៅដោយកោះរាប់រយគ្រប់ដណ្តប់ដោយព្រៃឈើពណ៌បៃតង ជីវៈចម្រុះសម្បូរបែប ដូចជាព្រៃលិចទឹក ត្រីមេពូជកម្រជិតផុតពូជ និងប្រភេទសត្វបក្សីជិតផុតពូជ ដែលអ្នកអាចមកទស្សនាបាន។ សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍កោះសាមសិបធ្វើឱ្យអ្នកទស្សនារីករាយជាមួយតំបន់ទេសភាពទន្លេមេគង្គដ៏ល្អឯក វាបានផ្តល់ឱកាសឱ្យអ្នកចូលរួមក្នុងការងារអភិវឌ្ឍន៍ និងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិក្នុងសហគមន៍ផងដែរ។ សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍កោះសាមសិបត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រជាសហគមន៍ផ្ទាល់ ក្នុងគោលបំណងបង្កើតប្រាក់ចំណូលសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពរបស់ប្រជាសហគមន៍ និងមួយផ្នែកទៀតត្រូវបានបរិច្ចាកសម្រាប់ការពារជីវចម្រុះក្នុងសហគមន៍ ។
សកម្មភាពកម្សាន្ត
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍កោះសាមសិបមានសេវាកម្សាន្តដូចជា
សេវាកម្មសហគមន៍
សេវាសហគមន៍មានដួចជា៖
ទីតាំង
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍កោះសាមសិបមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ៩៥គីឡូម៉ែត្រ តាមបណ្តាយផ្លូវជាតិលេខ៧ ពីទីរួមខេត្តក្រចេះទៅខេត្តស្ទឹងត្រែង និងមានចម្ងាយប្រមាណ៦៥គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តស្ទឹងត្រែងទៅខេត្តក្រចេះ។
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍បុរីអូរស្វាយ
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍បុរីអូរស្វាយមានទីតាំងស្ថិតនៅឃុំអូរស្វាយ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ សហគមន៍នេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាសហគមន៍ និងដើម្បីផ្សព្បផ្សាយចំណេះដឹងទៅសាធារណៈជនអំពីសារៈសំខាន់នៃទេសភាពធនធានធម្មជាតិ និងស្វែងរកការគាំទ្រការអភិរក្សជីវៈចម្រុះ។ សហគមន៍នេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែងព្រំដែនកម្ពុជាឡាវ និងស្ថិតនៅក្បែររមណីយដ្ឋានទឹកធ្លាក់ព្រះនិម្មិត។ សហគមន៍នេះមានចម្ងាយប្រហែល ៥៦គីឡូម៉ែត្រភាគខាងជើងឈៀងខាងលិចទីរួមខេត្តស្ទេងត្រែង ដោយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៧ បន្ទាប់មកភ្ញៀវទេសចរនឹងឃើញស្លាកសញ្ញាបង្ហាញផ្លូវនៃសហគមន៍បត់ប្រហែល១២គីឡូម៉ែត្រនឹងដល់មជ្ឃមណ្ឌលព័ត៌មានសហគមន៍នៅបន្ទាប់ពីអនុវិទ្យាល័យបុរីអូរស្វាយ ។
ឧទ័យធិរាជប្រាង្គ
ចៅពញាឧទ័យធិរាជប្រាង្គ កាន់តំណែងឆ្នាំ ១៥១៦-១៥?? ជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្រអាសន្ទុក មានចៅមឿងស្រុកឡើង ២៤ ស្រុក: មឿងស្ទោង១ ជីក្រែង១ ព្រំទេព១ ប្រាសាទដប់១ ព្រៃក្ដី១ ស្រងែ១ ឈើទាល១ ងន១ កំពង់លែង១ កោះកេរ្តិ៍១ ព្រះកាន១ ពោធិ៍រោង១ សេន១ នគរ១ ម្លូព្រៃ១ ជាំក្សាន្ត១ វារីសែន១ ព្រៃសំបួរ១ កំពូលពេជ្រ១ ព្រះប្រសប់១ ត្បែង១ ព្រះឃ្លាំង១ គោកសេះ១។
សមរភូមិក្រគរ គ.ស.១៥១៦
ចៅពញាលំពាំងធិបតី ក្រាបទូលពុំទាន់ផុតវាចាផង ព្រះរាជវរានុកូលក្រាបទូលថា: "សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស មានសំបុត្រចៅហ្វាយស្រុកខែត្រក្រគរប្ដឹងទូលព្រះបង្គំថា: នៅខែត្រពោធិ៍សាត់នោះ ចៅពញាសួគ៌ាលោកអនិច្ចកម្មក្នុងចំបាំងទៅហើយ ឥឡូវនេះចៅពញាចន្ទរាជាតាំងពញាពេជ្រ (មឿង) មេស្មឹងឲ្យឡើងជាចៅពញាសួគ៌ាលោកហើយ ហើយឲ្យធ្វើជាមេទ័ព សំរេចរាជការទាំងពួងផងទៀត ចៅពញាចន្ទរាជាឲ្យកូនពញាពេជ្រទាំង៤ នាក់នោះធ្វើជាសេនាបតីសំរាប់ទ្រង់ហើយឲ្យធ្វើបាឡាត់ទ័ពមុខ ក្រោយ ឆ្វេង ស្ដាំ លើកមកវាយបន្ទាយខែត្រក្រគរទៀត ឥឡូវនេះ បន្ទាយខែត្រក្រគរបកហើយ"។ ព្រះស្រីជេដ្ឋា ទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ហើយ ទ្រង់គ្រវីព្រះសិរសា ហើយមានព្រះបន្ទូលថា: បងចក្រី ចូរបងឯងចេញទៅជាមេទ័ពធំ កេណ្ឌបណ្ដារាស្ត្រខែត្រខាងលិច ហើយលើកយ៉ាងស្រូតរូតទៅទល់ទប់ទ័ពរបស់ចៅពញាចន្ទរាជា ឲ្យទាន់ការណ៍ សូមបងប្រឹងជួយខ្ញុំ ឲ្យអស់ពីកំលាំងចិត្តណា៎"។ ពញាចក្រីទទួលព្រះរាជបញ្ជា ហើយក្រាបទូលថា : "ទូលព្រះបង្គំ លើកទ័ពទៅម្ដងនេះ បើចាប់បានតួខ្លា ឬ មិនបាន ក៏គង់ខ្លាត្រូវរបួសបង់ជន្មឲ្យរាងចាលជាមិនខានដែរ"។ ព្រះស្រីជេដ្ឋា ទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ហើយ ទ្រង់ត្រូវព្រះទ័យណាស់ ទ្រង់ព្រះទានលំពែងក្រំ (១) មាសមួយជាអាជ្ញាសឹក ហើយឲ្យលើកកងទ័ពទៅតាំងនៅក្នុងខែត្រលង្វែក។ ហើយទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់សម្ដេចចៅហ្វាកៅជាមាឲ្យធ្វើមេទ័ពធំ។ ទ្រង់ប្រទានដាវគ្រឿងមាសមួយជាអាជ្ញាសឹក ហើយនឹងពានកន្ថោរទិតោមាសមួយសំរាប់ជាគ្រឿងសំរាប់យស និង ស្គរហែពីរសំរាប់ទូងតាមផ្លូវខែត្រកំពង់សៀម។ សម្ដេចចៅហ្វាកៅទទួលព្រះរាជបញ្ជាហើយក៏ថ្វាយបង្គំលា លើកទ័ពទៅដល់ខែត្រកំពង់សៀមហើយចេញសំបុត្រទៅកេណ្ឌរេហ៍ពលគ្រប់ខែត្រ។ លុះបានរេហ៍ពលគ្រប់ខែត្រមកជួបជុំហើយចៅហ៊្វាកៅ ក៏ចាត់ចៅពញាឧទ័យធិរាជចៅហ្វាយស្រុកខែត្រអាសន្នទុក ឲ្យលើកទ័ពកាត់សំដៅទៅខែត្របាត់ដំបងឆ្លងមកវាយផ្ទប់ពីក្រោយកុំឲ្យចៅពញាចន្ទរាជារត់រួច។ ចំណែកឯសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅខ្លួនឯង ជាមេទ័ពធំនោះ លើកទ័ពឆ្លងមកត្រើយខាងលិច។ ឯប៉ែកកងទ័ពនៃចៅពញាចក្រី កាលកេណ្ឌរេហ៍ពលបាន ៥៥០០ នាក់ ហើយក៏ឲ្យចៅពញាតេជោ ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រសំរោងទងលើកទ័ព ១០០០០ នាក់ជាទ័ពមុខឲ្យចៅពញារាជាមេត្រី ចៅហ្វាយស្រុកភ្នំពេញកាន់ពល ១០០០០ នាក់ជាប៉ែកស្ដាំឲ្យចៅពញាវង្សាអនុជិត (២) ចៅហ្វាយស្រុកបាទីកាន់ពល ១០០០០ នាក់ជាប៉ែកឆ្វេងឲ្យព្រះរាជាវរានុកូលកាន់ពល ១០០០០ នាក់ជាទ័ពក្រោយ។ ឯខ្លួនចៅពញាចក្រីឯងកាន់ពល ១៥០០០ នាក់ជាទ័ពធំ។ ទ័ពចៅពញាចក្រីលើកដល់ខែត្រក្រគរក៏ប្រទះនឹងទ័ពនៃចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ។ ចៅពញសួគ៌ាលោកពេជ្រយល់ថា "ទ័ពខាងចៅពញាចក្រីលើកមកដល់ហើយព្រមទាំងមានពលលើសកងទ័ពខ្លួនច្រើនចំនួនណាស់ផង ក៏ចាត់ប្រើចៅពញាវង្សាអគ្គរាជកែវជាកូនច្បងឲ្យកាន់ពល ២០០០ នាក់ជាទ័ពមុខចាត់ចៅពញាបរទេសរាជអង់ជាកូនទី២ឲ្យកាន់ទ័ព ១០០០ នាក់ជាប៉ែកស្ដាំ ចាត់ចៅពញាវិបុលរាជទេពជាកូនទី៣ឲ្យកាន់ទ័ព ១០០០ នាក់ជាប៉ែកឆ្វេងចាត់ចៅពញារាជតេជៈសុខជាកូនទី៤ ជាទ័ពក្រោយកាន់ពល ១០០០ នាក់។ ឯខ្លួនចៅពញាសួគ៌ាលោកឯងកាន់ពល ៤០០០ នាក់ជាមេទ័ពធំ ហើយចេញទៅតនឹងចៅពញាចក្រី។
កងទ័ពចៅពញាបរទេសរាជ និងចៅពញាវិបុលរាជ កាលបើបានប្រទះហើយ ក៏ដេញពលចូលច្បាំង កាប់ចាក់ពលនឹងពល ចៅហ្វាយនឹងចៅហ្វាយប្រកាប់ប្រចាក់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ចៅពញាវង្សាអនុជិតជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្របាទីក្នុងពេលដែលកំពុងប្រកាប់គ្នាទៅវិញទៅមកនោះសេះរបស់ខ្លួនផុងជើងក្នុងរណ្ដៅផង ច្រឡោតដោយស្នូរកាំភ្លើងផង ក៏បណ្ដាលឲ្យធ្លាក់ចៅពញានេះទៅដី។ មួយរំពេចនោះ ចៅពញាវិបុលរាជស្ទុះចូលទៅកាប់ត្រូវស្មាចៅហ្វាយស្រុកខែត្របាទីបណ្ដាលឲ្យគាត់ពិការជាទំងន់។ អស់សេនាទាហាន ខាងចៅពញាវង្សាអនុជិតនាំគ្នាជួយគ្រាហ៍ចៅហ្វាយរត់រួចខ្លួនទៅ។ ទ័ពស្ដាំរបស់ចៅពញាចក្រី កាលបើឃើញថា "នាយទ័ពរបស់ខ្លួនត្រូវរបួសជាទំងន់ហើយ" ក៏នាំគ្នាទៅរកទ័ពចៅពញាតេជោ។ មេកងខាងចៅពញាចក្រី កាលដឹងថា"ចៅពញាតេជោ ស្លាប់ក្នុងសង្គ្រាមហើយ" ក៏នាំសេនាទាហានទាំងពីរកង ទៅប្ដឹងចៅពញាចក្រី។ ចៅពញាចក្រីបានដឹងហើយក៏លើកទ័ពធំតាមមក។ ចៅពញាចក្រី លុះឃើញកងទ័ព ចៅពញារាជាមេត្រី ចៅហ្វាយស្រុកភ្នំពេញនិងទ័ពចៅពញាបរទេសរាជ និងវិបុលរាជ ជាកូនទី២ ទី៣របស់ចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រកំពុងច្បាំងប្រកាប់គ្នា យ៉ាងគឹកកងរំពងខ្លាំងណាស់ដូច្នោះ ព្រមទាំងបានក្រឡេកមើលពីលើដំរីទៅ ឃើញកូនតាពេជ្រ ទាំងពីរនាក់នោះក្លាហានណាស់ ក៏នឹកថប់ក្រែងចៅពញារាជាមេត្រីថយថ្វីដៃរបស់កូនតាពេជ្រទាំងពីរនាក់ ទើបចៅពញាចក្រី ដេញរេហ៍ពល ឲ្យចូលទៅជួយច្បាំងថែមទៀត។
ចំណែកឯ ចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ ចៅពញារាជតេជៈសុខកូនទី៤ របស់តាពេជ្រ កាលបានដឹងនូវកិច្ចការទ័ព ទាំងនោះហើយ ក៏លើកទ័ពទៅដែរ ហើយចូលជួយច្បាំងកូនទាំងពីរនោះទៀត។ ការប្រយុទ្ធរវាងកងទ័ព ខាងចៅពញាចក្រី និង ខាងចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ បានប្រព្រឹត្តទៅអស់ពេលដ៏យូរ តែមិនមានខាងណាអន់ជាងខាងណាឡើយ។ ទ័ពទាំងសងខាង សុទ្ធសឹងតែរបឹងរឹងរូសមោះមុត ដូចៗគ្នា។
ចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ និង កូនទាំង៤នាក់ នាំសេនាទាហានរេហ៍ពល ថយទ័ពទៅក្រាបបង្គំគាល់ ព្រះចៅពញាចន្ទរាជានៅបន្ទាយពោធិ៍សាត់ ព្រមទាំងក្រាបបង្គំទូល តាមហេតុគ្រប់ប្រការ។ ចៅពញាចក្រី ឃើញថាចៅពញាសួគ៌ាលោក បន្ថយទ័ពទៅនោះ មិនហ៊ានដេញតាមទៅទេ ដោយខ្លាចចាញ់កលតាពេជ្រផង ដោយព្រះអាទិត្យអស្ដង្គតរលត់រស្មីទៅហើយផង។
ដណ្ដើមអាណាខែត្រឱ្យព្រះចន្ទរាជា
លុះ​ពល​ទាំងនោះ​សុំ​ចុះចូល​អស់ហើយ ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​បង្គាប់​ទៅ​ពញា​ឧទ័យធិរាជ​ជា​ចៅហ្វាយ​ស្រុកខែត្រ​អាសន្ទុក​ដែល​ទើបនឹង​សុំ​ចុះចូល​ឲ្យ​នាំ​មឿង​ទាំង​ ២២ ​ស្រុក និង​រេហ៍ពល ​៦០០០០​ នាក់​ដែល​សល់​ពី​ស្លាប់​នោះ​ឲ្យ​លើកទ័ព​ទៅ​វាយបន្ទាយ​ខែត្រ​កំពង់សៀម បន្ទាយ​ខែត្រជើងព្រៃ និង​ស្ទឹងត្រង់ ទាំង ​៣​ ខែត្រ​នេះ​ឲ្យ​បាន។ ចៅហ្វាយស្រុក​ទាំង ​៣ ​ខែត្រ​នេះ​ធ្លាប់​ខ្លាច​ថ្វីដៃ​ចៅពញា​ឧទ័យធិរាជ​ស្រាប់លុះ​ឃើញ​កងទ័ព​ពញា​ឧទ័យធិរាជ​ចាត់​សេនា​ទាហាន​ឲ្យ​នៅ​រក្សា​ខែត្រ​ទាំង ​៣​ នោះ​ហើយក៏​លើកទ័ព​មក​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ស្ដេច​ចៅពញា​ចន្ទរាជា​អំពី​ជ័យ​ជំនះ​ ដែល​ខ្លួន​យក​បាន​គ្រប់​ប្រការ។ ស្ដេច​ចៅពញា​ចន្ទរាជា​ទ្រង់មាន​ព្រះ​អំណរ​ណាស់ ទ្រង់​ត្រាស់​ព្រះ​រាជទាន​មាស ប្រាក់ យសស័ក្ដិ​ដល់​សេនា​ទាហាន​ទាំងនោះ​ឲ្យ​ឡើង​ទីទៃៗ​ពី​គ្នា​តាម​សមគួរ​ហើយ ទ្រង់​ផ្ដាំ​នឹង​ចៅពញា​ឧទ័យធិរាជ​ឲ្យ​ការពារ​សឹក​សង្គ្រាម​ត្រើយ​ខាងកើត ទិស​ខាងជើង​នេះ​ឲ្យ​ជាប់​នៅ​នឹង​បា​ឯងឲ្យ​បា​ឯង​ខំ​រក្សា​អាណាខេត្ដ ព្រមទាំង​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ចៅហ្វាយស្រុក ចៅ​មឿង​ទីទៃៗ​ឲ្យ​បាន​មក​ជា​ចំណែក​ខាងយើង​ទាំងអស់។ ចៅពញា​ឧទ័យធិរាជប្រាង្គ និង​ចៅ​មឿង ​២១​ ខែត្រក៏​ថ្វាយបង្គំ​ទូល​ថ្វាយ​ទទួល​ព្រះ​បន្ទូល​ពិសេស​ហើយ ក៏​លើក​ទ័ព​ត្រឡប់​ទៅ​ខែត្រទីទៃៗ​រៀងខ្លួន។ ចៅពញា​ឧទ័យធិរាជ​ទៅ​ដល់​ខែត្រ​ហើយ ក៏​ឲ្យ​កេណ្ឌ​សេនា​ទាហាន និង​អ្នកមាន​ប្រាជ្ញា​ស្មារតី​មាន​ថ្វីមាត់​ចេញ​ទៅ​និយាយ​បញ្ចុះបញ្ចូល​ ចៅហ្វាយស្រុក​ចៅ​មឿង​ដែល​នៅ​ទិស​ខាងកើត​ ប៉ែក​ខាងលិច​នោះ​ទាំងអស់។ សេនា​ទាហាន និង​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ស្មារតី​ថ្វីមាត់​ទាំងនោះ​ទៅ​បញ្ចុះបញ្ចូល​បាន​ ចៅហ្វាយស្រុក​មហានគរ ចៅ​មឿង​សូទ្រ​និគម ចៅ​មឿង​ពួក ចៅ​មឿង​ក្រឡាញ់ ចៅ​មឿង​ចុងកាល់ និង​រហូត​រៀង​ទៅ​ដល់​ចុងផែន​បានជា​ច្រើន​នៅ​ទិស​ខាងលិច​ជា​ស្រេច​ដាច់ខាត​មកខាង​ស្ដេច​ពញា​ចន្ទរាជា​ទាំងអស់។ ចៅពញា​ឧទ័យធិរាជ​ជោគជ័យ​ដូច្នោះ​ហើយ ក៏​ធ្វើ​សំបុត្រ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ចូល​មក​ព្រះបាទ​ចន្ទរាជា​ជា​ម្ចាស់​តាម​ដំណើរ។ ព្រះបាទ​អ្នក​អង្គ​ម្ចាស់​ទ្រង់​ជ្រាប​ហើយ ទ្រង់មាន​ព្រះ​អំណរ​ណាស់ ទើប​ព្រះ​អង្គ​ថយ​ទ័ព​ត្រឡប់​មក​ខេត្ដ​អម្រិន្ទបូរ​វិញ។ ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ អដ្ឋស័ក​នោះ ព្រះ​សង្ឃរាជ​រាជាគណៈ ​ឋានានុក្រម និង​ព្រះ​បុរោហិត ព្រឹទ្ធាចារ្យ ព្រះរាជ​វង្សានុវង្ស​ដែល​រត់​ខ្ចាត់​ភ្លាត់​ចេញពី​ក្រុងភ្នំពេញ និង​ពី​ក្រុង​បាសាន្ត​នោះ​ដឹង​ថា “សម្ដេច​ព្រះអនុជ (ព្រះ​ចន្ទរាជា) ព្រះ​អង្គ​មាន​ជ័យ​ជំនះ​ហើយ” ក៏​ចេញពី​ព្រៃ​ដែល​ពួន​ជ្រក​នោះ​មក​ជួបជុំ​នាយកង​នាយ​ទ័ពសុំ​ឲ្យ​នាំ​ខ្លួន​យក​ទៅ​ថ្វាយ​ជា​ខ្ញុំ​រាជការ ហើយ​ប្រឹក្សា​គ្នា​ថា “ទ្រង់​ព្រះករុណា​ពិសេស​ជា​អម្ចាស់​យើង​នេះ​ពេញ​ជា​ព្រះរាជ​បុត្រា​បង្កើត​នៃ​ព្រះបាទ​សម្ដេចព្រះ​រាជឱង្ការ​ ព្រះ​ធម្មរាជា​ដែល​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ទ្រង់ធម៌ ទ្រង់​ប្រាថ្នា​ជា​ពុទ្ធភូមិ វិរិយោធិក ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​យើង​នេះ​ពេញ​ជា​មាន​សតិបញ្ញា​ឈ្លាសវៃ​ណាស់ ព្រះ​អង្គ​ឈម​ព្រះ​ភ័ក្ដ្រ​ទៅ​ធ្វើសង្គ្រាម​ទិស​ណា ក៏​វាយ​ទិស​នោះ​បាក់បប​ខ្លបខ្លាច​ទាំងអស់ ពុំដែល​ទើស​ទាក់ និង​ព្រះ​រាជានុភាព​បាន​ឡើយ។
សមរភូមិស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ គ.ស. ១៥២៤
សម្ដេចព្រះ​បរមបពិត្រ​ខត្តិយា​ចន្ទរាជា ជា​អម្ចាស់​ជីវិតលើត្បូង ព្រះ​អង្គ​លើក​ពិជ័យសង្គ្រាម​មក​ដល់​ស្រុក​ឧដុង្គ​ហើយ ស្ដេច​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​ចេតិយ ព្រះ​បដិមា ហើយ​ស្ដេច​ត្រឡប់​មក​គង់​ព្រះ​ពន្លា​វិញ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​ចាត់​កងទ័ព​ជា​ច្រើនកង៖ ទាំង ​៤​ កងឃុំ​ពល ​៥០០០០ ​នាក់​លើក​ជា​ទ័ពជើងគោក​ទៅ​ ខែត្រ​កំពង់សៀមឆ្លង​ទៅ​មាត់​ឃ្មុង និង​ភ្នំ​ពានជាំងស្ទាក់ផ្លូវ​កុំឲ្យ​សម្ដេចចៅពញា​កំហែងជា​ឪពុកក្មេក​ ព្រះស្ដេច​កនលើក​ទៅ​ជួយ​ព្រះស្ដេច​កន​បាន។ ទើប​ព្រះ​អង្គ​ចាត់​ទ័ព​មួយ​ផ្លូវ​ទៀត៖ ឧកញ៉ា​មហាមន្ដ្រី ឃុំ​ពល ​៥០០០​ នាក់ជា​ទ័ព​បង្កប់ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​ផ្ដាំ​ឲ្យ​ធ្វើ​តាម​គ្រប់​ប្រការ។ ព.ស ​២០៦៨, គ.ស​ ១៥២៤, ម.ស​ ១៤៤៦, ច.ស ​៨៨៦ ឆ្នាំវក ​ឆស័ក សម្ដេចព្រះ​បរមខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា លុះ​ទ្រង់​ចាត់​ទ័ព​ស្រេច​ហើយ ស្ដេច​ចូល​ស្រង់​ទ្រង់គ្រឿង​រង្គ​សង្គ្រាម​យុទ្ធ​បរិសុទ្ធ​នូវ​គ្រឿង​កកុធភ័ណ្ឌ ព្រះ​ហោរា​ថ្វាយ​ពិជ័យ​ឫក្ស​ព្រះរាជ​គ្រូ​បុរោហិត ថ្វាយ​ទឹក​ស័ង្ខ ទឹក​កុណ្ឌី ទឹក​ក្លស់ ផ្លុំ​ត្រៃ​ស័ង្ខ ក្រុម​សុរិយា​តូរ្យតន្ដ្រី វាយគង ទូងស្គរ ខ្ទ័រ​ខ្ទារ ទាំង​ក្រឡា​ប្រឹថពី ស្ដេច​គង់​ព្រះ​រាជយានព្រម​ដោយនូវ​ស្វេតច្ឆត្រ​ស​ ៩ ​ជាន់ និង​ចាមរបៃមន់ សែនត្វាន់ ទង់ ឆត្រ​លឿង ខៀវ សព្រាតឆ្លុះ​ស​សែង ព្រះ​សុរិយា​ស្ដេច​យាង​គង់​ព្រះ​ទីនាំង​ចក្រពត្ដិ​សារាយអណ្ដែត។ ឯ​អស់​មន្ដ្រី​សេនារេហ៍ពល​សឹង​ជិះទូក​ហ៊ោ​ទូក-​ង មួង យោង​ពីមុខនៅ​ពីក្រោយតាម​អណ្ដាប់​អណ្ដោយលើក​ចេញ​ទៅ​ប្រថាប់​ទ័ព​នៅ​ព្រះ​ប្រសប់ឈប់​ចាំ​ស្ដាប់​សូរសព្ទ​គ្រប់​កង​ដែល​លើក​ទៅ។ ផ្លូវ​ខាង​ណា​ទន់​នឹង​បាន​ទៅ​ជួយ​ខាង​នោះ។
សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​ដែល​ នាំ​ព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ព្រះស្ដេច​កន​រត់​ទៅ​នោះ​លុះរត់ទៅ​ដល់​បន្ទាយ​ហើយ ក៏​រួបរួម​នឹង​សម្ដេចចៅពញា​ហែង ចៅពញា​ចក្រី និង​ចៅពញា​ស្នង​ធ្នឹម​ព្រះ​នគរជាលន់នឹង​ចៅពញា​វាំង ចៅពញា​ស្រាល ចៅពញា​លំពាំងតាំង​ឲ្យ​ត្រួតត្រា​រក្សា​ពុំ​ហ៊ាន​ធ្វេសប្រហែស​ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ។ មេទ័ព​ទាំង​បី​កង​ខាង​ព្រះ​បរមខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា លុះ​លើក​ទៅ​ដល់​បង្គាប់​ពល​ឲ្យ​ឡើង​ក្បាល​បន្ទាយ​ខាង​សត្រូវអត់​មាន​បង្អែបង្អង់​ឡើយ។ ពួក​ពល​ខ្មាំង​ក៏​ពួយ​នឹង​លំពែង បាញ់​នឹង​កាំភ្លើង ប្រមៀល​ដុំ​ថ្មទំលាក់​មក​ត្រូវ​អស់​រេហ៍ពល​មេទ័ព​ខាងលិចបណ្ដាល​ឲ្យ​ស្លុត​ស្លាប់​អស់​ជា​ច្រើន។ មេទ័ព​ខាងលិច​យល់​ថា ទ្រាំ​ពុំ​បាន​ហើយ​ក៏​វាយ​ស្គរ​បរពល​ថយ​មក​វិញ មេទ័ព​ខាងលិច​ព្យាយាម​បរពល​ឲ្យ​ចូល​ចោម​បន្ទាយ​ព្រះស្ដេច​កន​ឥត​មាន​ឈប់​ឈរ តែ​ឡើង​បន្ទាយ​នោះ​ពុំ​បានត្បិត​បន្ទាយ​នោះ​ធំ​ហើយ​ខ្ពស់​ណាស់។
ការឡោមព័ទ្ធបន្ទាយស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ (១៥២៥)
និយាយ​អំពី​សម្ដេច​ស្រីជេដ្ឋា ព្រះ​អង្គ​គ្រង​ពិជ័យ​ព្រៃនគរ​នោះ​វិញ លុះដល់​ខែ​មិគសិរ បុស្ស ហើយ​ទ្រង់​គិត​ថា ទ្រង់​នឹង​ធ្វើ​សង្គ្រាម​យកជ័យ​ជំនះ​លើ​សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា​ក្នុង​គ្រានេះឲ្យ​ខាង​តែ​បាន ទើប​ទ្រង់​ត្រាស់​បង្គាប់​ចៅហ៊្វា​កៅ សម្ដេចចៅពញា​ហែង ចៅពញា​ស្នង​ធ្នឹម​ព្រះ​នគរ ចៅពញា​វៀង ចៅពញា​វាំង ចៅពញា​ស្រាល និង​ចៅពញា​លំពាំង​ជា​សេនាបតី​ឲ្យ​កេណ្ឌ​រេហ៍ពល​បាន ​១៥០០០​ នាក់​មក​សម​ហាត់​ឲ្យ​ស្ទាត់ ហើយនឹង​យក​ទៅ​វាយ​បន្ទាយ​ក្ដុល​វិញ។ បើ​មាន​ជ័យ​ជំនះ​ហើយ ទ្រង់​នឹង​លើក​រហូត​ដល់​បន្ទាយ​មានជ័យ (ពោធិ៍សាត់) សំរេចផែនដី​ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ​ឲ្យ​បាន។ សេនាបតី​ទាំង​ប្រាំមួយ​នាក់ ក៏​ថ្វាយបង្គំ​លា​ចេញ​ទៅ​ចាត់​សំបុត្រ​ឲ្យ​កេណ្ឌ​មក​គ្រប់គ្រាន់​តាម​ព្រះ​បន្ទូល​ពិសេស។ សេចក្ដី​ដែល​កេណ្ឌ​រេហ៍ពល​មក​សមហាត់​នេះ​ឮ​សូរសព្ទ​ទៅ​ដល់​សម្ដេចព្រះ​ភគិនេយ្យោ​យសរាជា​ជា​កែវ​នាយក​ទើប​ទ្រង់​ត្រាស់​ប្រឹក្សា​នឹង​ឧកញ៉ា​ចក្រី​ទេព ឧកញ៉ា​សួគ៌ាលោក​សុខ កូន​ពញា​មឿង និង​សម្ដេចចៅពញា​កែវ ចៅពញា​ឧទ័យធិរាជ ចៅពញា​តេជោ​នោះអស់​នាយ​កងទ័ព​ថា ពល​គេ​ដល់​ទៅ​១៥០០០០ ​នាក់ ​ពល​យើង​មាន​តែ ​៤០០០​ នាក់ដូច្នោះ​នឹង​គិត​ដូច​ម្ដេច​កើត។ វេលា​នោះ​ ឧកញ៉ា​ចក្រី​កែវ ចៅពញា​សួគ៌ាលោក​សុខ កូន​ពញា​មឿង​យក​សេចក្ដី​ក្រាប​ទូល​ពល​យើង​សម្ដេចព្រះ​បរមបពិត្រ​ជា​អម្ចាស់​ ទ្រង់​ឲ្យ​បន្ថយ​អស់​ទៅ​ហើយ បើ​យើង​នឹង​ទៅ​កេណ្ឌ​ថែម​ទៀត ក្រែង​ពុំ​ទាន់ តែ​កាល​បិតា​ទូលព្រះបង្គំ​លោត​អន្លង់​សំលាប់​ខ្លួន​ទៅ​កេណ្ឌ​ទ័ព​បិសាច​ឲ្យ​ជួយ​ធ្វើការ​នោះ បាន​ផ្ដាំ​ទុក​នឹង​ចៅពញា​ចន្ទ មេ​ស្មឹង​ជាភឿន​ថា បើ​ម្ចាស់ផែនដី​មាន​សេចក្ដី​ទ័ល​ធុរៈ​ដូច​ម្ដេច កុំឲ្យ​ស្ដេច​មាន​បន្ទូល​ផ្ទាល់​ថាឲ្យ​មេ​ស្មឹង​និយាយ​ឆ្លង​ព្រះ​បន្ទូល លោក​នឹង​កេណ្ឌ​ទ័ព​បិសាច​មក​ជួយ​ឲ្យ​បានសំរេច។ ឥឡូវ​ការណ៍​យើង​ក៏​ប្រទាល​ខ្លួន​ណាស់​ហើយ គួរ​យើង​ធ្វើ​តាម​បណ្ដាំ​នោះ​ល្បងមើល សម្ដេចព្រះ​ភគិនេយ្យោ​យសរាជា​ជា​កែវ​នាយក​ទ្រង់​ជ្រាប​ហើយ ទ្រង់​ត្រាស់​ឲ្យ​ចៅពញា​ចន្ទ មេ​ស្មឹង ចូល​មក​ត្រាស់​ប្រាប់​ដូន​កូន​ពញា​មឿង​ពីរ​នាក់​យក​សេចក្ដី​ក្រាប​បង្គំ​ទូល។ ខណៈនោះ ពញា​ចន្ទ ​មេ​ស្មឹងទទួល​ព្រះ​បន្ទូល​ពិសេស​ហើយ​ក៏​ឲ្យធ្វើ​រោង​រាជវ័តិ និង​ឆត្រ គ្រឿង​សក្ការៈបូជា ស្លៀក​ស​ស្រេច​ហើយ ក៏​ចូល​ទៅ​ក្នុង​រោង​រាជពិធី​ឧទ្ទិស​ដល់​ខ្មោច​ពញា​មឿង​ថាសុំ​ឲ្យ​ពញា​ជួយ​ឲ្យ​បាន​សំរេច​ដូច​ជួយ​ការណ៍​ក្នុង​ខែត្រ​ ពោធិ៍សាត់។ ក្នុង​គ្រានោះ​បិសាច​ពញា​មឿង​ចូល​សណ្ឋិត​នឹង​មេ​ស្មឹង ហើយ​ប្រាប់​កូន​ទាំង​ពីរ​ថាឲ្យ​យក​ចំបើង​ចង​ជា​រូប​មនុស្ស​ឲ្យ​កាន់​ប្រឆេះ​ឲ្យ​ពួក​ពល​ចេះ​តែ​តាំង​ហ៊ោបាញ់​កាំភ្លើង​ពី​ចំងាយ​ទៅ​សុំ​យើង​កេណ្ឌ​ទ័ព​បិសាច​ទៅ​ជួយ​ឲ្យ​សំរេច។ វេលា​នោះ​កូន​ពញា​មឿង​ទាំង​ពីរ​នាក់ លុះដល់​ពេល​យប់​ហើយឲ្យ​រេហ៍ពល​យក​ចំបើង​ចង​ជា​រូប​មនុស្សរួច​ចង​ប្រឆេះ​នៅ​រូប​ចំបើង​នោះយក​ទៅ​ដាក់​នៅ​ក្បាល​ត្រោក​ជុំវិញ​បន្ទាយ​ព្រះស្ដេច​កន។ ឯ​បិសាច​ពញា​មឿង​ក៏​កេណ្ឌ​ឲ្យ​តាំង​ហ៊ោ​បីដូច​គេ​ប្លន់​យក​បន្ទាយ។ ទ័ព​ស្ដេច​កន​ឮ​ហើយ ក៏​តាំង​តែ​បាញ់កាំភ្លើង ធ្នូ ស្នាចោល​ដុំ​ថ្ម​ពី​ក្នុង​បន្ទាយ​មក​ជា​ច្រើន​រាត្រី។ សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​ធ្វើ​តែ​ដូច្នោះ ​១៥ ​រាត្រី។ កងទ័ព​ក្នុង​បន្ទាយ​បាញ់​អស់​ព្រួញ ធ្នូ ស្នា នឹង​ជិត​អស់ទាំង​គ្រាប់រំសេវលុះដល់​យប់​គំរប់ ​១៥ ​នោះស្រាប់តែ​ឮ​តាំង​ហ៊ោ​ទូងស្គរ​ក្រោម​ដី និង​លើ​អាកាស​ដូច​រន្ទះ កក្រើក​ទាំង​ព្រះធរណី ធូលី​ក៏​បក់​បោក​ចូល​ភ្នែក។ អស់​សេនា​ទាហាន​ទ្រាំ​ពុំ​បាន​ក៏​បើកទ្វារ​បន្ទាយ​ខាងកើត ហើយរត់ទៅ​ទិស​អាគ្នេយ៍​ប៉ង​ទៅ​ខែត្ររោងដំរី​ដើម្បី​ទៅ​ពឹង​ប្រទេស​ចាម​ឲ្យ​ជួយ។ កងទ័ព​បិសាច​បណ្ដាល​អាត្មា​ឲ្យ​ឃើញកងទ័ព​ឈរ​តាំង​ហ៊ោ​តាម​ផ្លូវថ្នល់​ដល់​ទៅ​ខែត្រ​រោងដំរី​នោះ។ ឯ​ព្រះស្ដេច​កន សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ ចក្រី និង​ស្នង​ធ្នឹម​ព្រះ​នគរ​ជាលន់នាំអ្នកម្នាងជាលែងរត់​ចេញ​តាម​ទ្វារ​ប៉ម​ទិសឦសានដើម្បី​ទៅ​ទិស​ខាងជើង​កាត់​ស្រុក​លាវ។
មាន សូនីតា
មាន សូនីតា ( មាន សូនីតា; កើតថ្ងៃទី ១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៩០) គឺជាតារាសម្ដែងនិងជាតារាបង្ហាញម៉ូដកម្ពុជា។ មាន សូនីតា បាន​ចូល​រួម​ការ​ប្រកួត​សម្រស់​ក្នុង​ស្រុក Freshie Girls & Boys (season 8)២០០៩។ នាង​បាន​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ ៣ ដោយ​ទទួល​បាន​ពាន​បវរកញ្ញា​ប្រជាប្រិយ។ នាងបានចាប់ផ្តើមអាជីពរបស់នាងនៅឆ្នាំ ២០០៩ ។ នាងបានចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យភាពយន្ត ហើយបានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តដំបូងរបស់នាងបេះដូងអ្នកការពារដែលនាំឱ្យទស្សនិកជនក្នុងស្រុក។ បន្ទាប់​មក​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង​របស់​នាង​នៅ​លើ​កញ្ចក់​ទូរទស្សន៍​គឺ​ជា​ខ្សែ​ភាព​យន្ត Loy9 និង Love9 ដោយ សកម្មភាពប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយBBC កម្ពុជា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ​១៩៩០ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាភាពយន្តខ្មែរ
ឧទ័យធិរាជប្រាង្គ
រាជទាន
តែងតាំងរួចហើយ សម័យថ្ងៃមួយនោះ ព្រះបរមបពិត្រ ព្រះអង្គចេញគង់ចុងព្រះរាជរោងរម្យ ជួបជុំព្រះបរមវង្សានុវង្ស អង្គអគ្គសេវកាមហាមាត្យ បុរោហិត បណ្ឌិត កវី មន្ត្រីតូចធំ ទើបមានព្រះរាជបន្ទូលមង្គលទិព្វពិសេសត្រាស់ថា: ទំនៀមព្រះមហាក្សត្រខត្តិយាវង្ស អំពីបូរាណរាជរៀងមកតែង ទ្រង់គ្រឿងអលង្ការ កកុធភណ្ឌ ចេញឱ្យមន្ត្រីក្រាបបង្គំគាល់ជាប្រក្រតី នោះឃើញលំបាកណាស់ ទើបត្រាស់ឱ្យធ្វើព្រះសភ័គ ប្រវែង ៨ ហត្ថ ឱ្យពិចិត្ររចនាដោយសុវណ្ណបុប្ផាដាំជរ ជាសំរាប់ព្រះអង្គទ្រង់ជាប្រក្រតីវិញហើយទ្រង់ប្រញប្ដិ ខាងរបៀបក្សត្រីនោះ ព្រះរាជវង្សានុវង្ស ជំទាវខុនណាង តូចធំឱ្យដណ្ដប់ស្បៃប្រវែង ៨ ហត្ថ មានផ្កាភ្ញីជរដោយខណ្ឌ ដោយសែសយតិចច្រើនតាមបណ្ដាសក្ដិធំតូច។ ក្នុងមួយខ្លួនឱ្យមានជា ៣ យ៉ាង ឬ ៣ សំរាប់ សំរាប់ស្លៀកដណ្ដប់ដោយមានការណ៍ធំតូច។ វេលាកាលចូលគាល់ឱ្យដណ្ដប់ស្បៃដែលបញ្ញត្តិ។ ឱ្យសេនាទាហានកាន់ផ្លិតស្លឹកត្នោត ឯផ្លិតនោះឱ្យបិទមាសរាយផ្កាយជាជរប៉ាន់ប៉ាក់។ វេលាណាចូលគាល់ ឱ្យចូលគាល់រាល់ខ្លួនតាមសក្ដិ។ ព្រះបរមវង្សានុវង្សខាងក្សត្រាឱ្យបាំងព្រះក្លស់ គង់ព្រះរាជយានបិទមាស ព្រះវង្សាដែលមានយសជាធំឱ្យបាំងសប្បធមជិះគ្រែក្រញូង មនុស្សសែង ៤ នាក់បាំងតាំងយូក្រអែ រាយផ្កាយបិទមាសរំយោលមាសយ៉ាងច្រើន។ មន្ត្រីធំតូចឱ្យបាំងតាំងយូក្រអែលាបម្រ័ក្សណ៍ លាបប្រាក់ និង ជាតិហិង្គុលបិទមាសរំយោលយ៉ាងច្រើន។ មន្ត្រីធំ តូច ឱ្យបាំងតាំងយូ ក្រអែ លាបម្រ័ក្សណ៍ លាបប្រាក់ និងជាតិហិង្គុលបិទមាសរំយោលយ៉ាងច្រើនតិច ចុះមកតាមបណ្ដាសក្ដិធំតូច។ ឯតាំងយូក្រអែនោះ ធ្វើនឹងស្លឹកត្នោត តែតំលោះពុំបាន ហើយទ្រង់ព្រះករុណា ឱ្យចៅពញាឧទ័យធិរាជចៅហ្វាយស្រុកខែត្រអាសន្ទុកខ្នងពស់១ ឱ្យចៅពញាពិស្ណុលោកខែត្រទ្រាំង១ ឱ្យចៅពញាធម្មាតេជោខែត្របាភ្នំ ១ ឱ្យចៅពញាអរជូនស្រុកត្បូងឃ្មុំ១ ឱ្យចៅពញាសួគ៌ាលោកជាចៅហ្វាយស្រុកខ្នងពស់ខែត្រពោធិ៍សាត់១ ជើងគ្រឹះទាំង ៥ នេះឱ្យមានដំរី សេះ និង រោងពលសំរាប់ចាំទ្វារ សំរាប់សែងបំរើដោយចំនួនតិចច្រើន និង តាមសក្ដិធំតូច។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃអាណាចក្រមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញាសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ដេចត្រាញ់នៃអាណាចក្រមានជ័យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ដេចត្រាញ់សម័យលង្វែក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ដេចត្រាញ់នៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧទ័យធិរាជនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧទ័យធិរាជសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧទ័យធិរាជនៃអាណាចក្រមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រអាសន្ទុកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកនៃអាណាចក្រមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃអាណាចក្រមានជ័យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពសម័យលង្វែក
ព្រះមទុរៃវីរ័ន
រូបភាពតូច| [[ទេវរូបព្រះមទុរៃវីរ័ន-ព្រះម៉ែប៉្ររិយាចី សិល្បៈឥណ្ឌាវត្តស្រី​វីរៈមហាមារីអ័ម័ន សិង្ហបុរី.]]
ព្រះមទុរៃវីរ័ន (Lord Madurai Veeran, พระกัตตวรายัน , மதுரை வீரன்) ) គឺ វីរៈបុរសអ្នកតា​ នៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទក្នុង​នៅឥណ្ឌាខាងត្បូង(ទមិឡណាឌូ)។. ព្រះអង្គ គឺ វីរៈបុរសអ្នកតា​រក្សាក្រុងមទុរៃ ​នៅឥណ្ឌាខាងត្បូង(ទមិឡណាឌូ)។.
ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៤៧
ការបោះឆ្នោតសកល ឬ ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៤៧ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី 21 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1947។ គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ ​ទទួល​បាន​៤៤​អាសនៈ​ក្នុង​ចំណោម​៧៥​អាសនៈ។
សហគមន៍ទេសចរណ៍សំបូរព្រៃគុក
សហគមន៍ទេសចរណ៍មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល ២៥គ៉ឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពង់ធំ។ នៅសហគមន៍មានផលិតផលសិប្បកម្មធ្វើដោយដៃជាច្រើនប្រផែទរួមមាន ប្រអប់សម្រាប់ដាក់គ្រឿងបរិក្ខារ គម្រប ឬជើងទ្រអំពូលភ្លើង កញ្ច្រែងដាក់ផ្លែឈើ កន្ត្រកសម្រាប់ដាក់សម្ភារៈ ឬសម្លៀកបំពាក់ ប្រអប់ដាក់ប៊ិក និងប្រអប់ ឬក្រឡដាក់គ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្សេងៗជាដើម។ ផលិតផលដែលធ្វើអំពីឬស្សី និងរពាក់ ផ្តៅទាំងអស់ គឺជាផលិតដោយស្នាដៃរបស់ស្រ្តីរស់នៅក្នុងភូមិអូរគ្រូកែ និងភូមិកំពង់ឈើទាល ។
របៀប សរ សេ រស្រ្កីប បនិង ការ កាសែត ភាពយន្ដ
ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូ គឺជា កាមឺរាដែលប្រើប្រាស់គ្រឿងម៉ាស៊ីន ដែលបានមកពីចលនារូបភាព កា​រអភិវឌ្ឍន៍  ដោយឧស្សាហកម្មទូរទស្សន៍ ប៉ុន្ដែវាមានអ្វីជាច្រើនទៀត ។​  ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូ បង្កើតឡើង ដោយលោក ចនលូគៀប៉ាអីអេរ (John Logie Baird). ជាមូលដ្ឋានNipkow disk ហើយប្រើប្រាស់ដោយ​ BBCនៅ ក្នុងការផ្សាយសាកលមើល  ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៣០ អគ្គិសនីទាំងអស់រចនាជាមូលដ្ឋាននៅលើកន្លែង រេធូប ដូចជា vladimir zworykkin's I conoscope ហើយនិង philot farnswoth's image  dissector បានដាក់ជំនូសដោយប្រព័ន្ទ Baird នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤០​ ហើយបាននៅសល់យ៉ាងធំទូលាយ  ប្រើប្រាស់រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨០ ។​  នៅពេលនេះcameraផ្អែក ទៅលើភាពមាំមួនដែលជាជោគេវាសនានៃ image sensors ដូចជាCCDS​ (បន្ទាប់មក CMOS active pixel  senors)  ត្រូវបានជំររុះចោល បញ្ហារួម ដែលមានជាភាគច្រើនក្នុងបច្ចេកវិជ្ជា ដូចជា រូបភាព​ burnin ហើយនិងការបង្កើតកាធ្វើការទូរទស្សន៍ អោយមានប្រយោជន៍ ។
thumb|right|200px|វីឌីអូកាមឺរ៉ា វីឌីអូកាមឺរ៉ា គឺប្រើប្រាស់លើកដំបូងក្នុងវិធីពីរយ៉ាងៈ វិធីទី១ គឺបញ្ចាក់ភិនភាគនៃការផ្សព្វផ្សាយមុនពេលកំណត់កន្លែងទូរទស្សន៍​​ ដែលមានកន្លែងកាមឺរ៉ា​ ផ្ដល់ ជារូពភាពភ្លាមៗ តាមអេក្រង់​សំរាប់ ការពិនិត្យ មើលរហ័សទាន់ចិត្ដ ។ កាមឺរ៉ា​មួយចំនួនមានស្នាដៃនៃ​កន្លែងទូរទស្សន៍ ប៉ុន្តែជីវិតរស់នៅល្អបំផុតគឺការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង សំរាប់ សន្ដិសុខ យោធា ឬ យុទ្ឋវិធីហើយការប្រតិបត្ដិ ខាងវិជ្ជាជីវៈ ដែលធ្វើឲ្យមានការលាក់លៀម ឬ​ ទិដ្ឋភាព ដាច់ស្រយាល ។
វិធីទី២​ រូបភាពដូចជាឯកសារ ជាឧបករណ៍​សំរាប់ទុកបណ្ណ័សារដ្ឋាន ឬ ធ្វើចលនាតៗគ្នា ជាច្រើនឆ្នាំ នៃ បណ្ទៈវីឌីអូ​ ដែលមានទ្រង់ទ្រាយធំជាងសំរាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណង  នេះបុន្ដែ  opticalisea គឺជា ផ្សព្វផ្សាយ​hard disk និង​flash memory in  tapeless camcorders ទាំងអស់នេះកាន់តែប្រើប្រាស់ ដូចជាឯកសារវីឌីអូគឺប្រើប្រាស់ក្នុងទូរទស្សន៍ និង ផលិតកម្មភាពយន្ដ ​ ហើយ  មានបន្ថែមក្នុង ការមើល និងឧបករណ៍សង្កេតកិច្ចការ ជាកន្លែងដែលសំលេងថតហើយចូលរួមមិនបាន នៃទីតាំងមួយដែលបានពឹងផ្អែក សំរាប់ពិភាក្សា ។​
<span style="font-family: khmer os​ battambang; font-size:150%;color:Green;">ការប្រប្រាស់ម៉ាស៊ីនថតមានលក្ខណៈតូច
វីឌីអូកមឺរ៉ា មានលក្ខណៈទំនើប មានការរចនា និងប្រើប្រាស់ជាច្រើនអ្វីទាំងអស់មិនដូចវីឌីអូកាមឺរ៉ា ឡើយ ។​​ ពិសេសកាមឺរ៉ា​ ទាំងនេះប្រើប្រាស់ក្នុង​ ផលិតកម្មទូរទស្សន៍ ហើយពេលខ្លះ ដារធ្វើភាពយន្ដ ក្នុង digital cineme ទាំងនេះប្រហែលជាស្ដូតឌីយោ ទូរទស្សន៍ ជាមូលដ្ឋានឬប្រែប្រួលក្នុងករណីនៃ​​ផលិតកម្ម អេឡិចត្រូនិច (EFP) ។​​​​ ដូចនេះកាំមឺរ៉ាជាទូទៅផ្ដល់នៅប្រព័ន្ទ​ក្បួនច្បាប់និងមណ្ដាញដ៏ល្អសំរាប់ប្រតិបត្ដិការកាមឺរ៉ា ជារឿយៗ មិនត្រូវវបានអោយចូលដោយអ្នកប្រតិបត្ដិការអេឡិចត្រូមាទិច​ ។​​  Camcorders  ដែលមានការលាយពីកាមឺរា និង​V C R  ឬក៏សំលេងថតហើយក្នុងមាត្រា ឧបករណ៍ទាំងនេះមានសំលេង នៃផលិតកម្ម ទូរទស្សន៍ កន្លែងទូរទស្សន៍ ភាពយន្ដ ពត៌មាន (ENG) (ការបញ្ជូនរលកសំលេង ) ហើយស្រដៀងនិងការចង់បានរបស់យើង ។ ឧបករណ៍ប្រើដោយដៃ ខ្លះគឺប្រើជាលក្ខណៈតូច ។ ការបឹទនៃទូរទស្សន៍ (CCTV )ជាទូទៅប្រើប្រាស់​pantilt zoom camera (PIZ) សន្ដិសុខ មើលសា្ថនភាព ហើយគោលបំណងមើលការខុសត្រូវ​ ។​ កាំមឺរ៉ាមានលក្ខណៈតូច ងាយស្រូល ហើយមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់រហ័សទាន់ចិត្ដ ។   ទាំងនោះប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្មឬក៏វិទ្យាសាស្រ្ដជារឿយ​ សំរាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងបរិស្ថានជាធម្មតាមនុស្សធ្វើដោយលំបាក​​ មិនសប្បាយចិត្ដ ហើយដូច្នេះ វាមានលក្ខណៈរឹង​ ជាមិនត្រូវគ្នាជាមួយបរិស្ថាន (​ ឧទាហរណ៍​ radiation, កំដៅខ្ពស់ ឬក៏មានការបះពាល់សារធាតុគីមី )​​ ។    វ៉ែបខេម  គឺជាវីឌីអូកាមឺរ៉ាមួយstream កន្លែងវីឌីអូ ទៅ កុំព្យួទ័រ មានទំហំធំ ធេងវីឌីអូកាមឺរ៉ា (ជាពិសេស camcorder​ ហើយ CCTV កាមឺរ៉ា) អាចប្រហែលជាប្រើប្រាស់ គិតទៅពិតជាត្រូវការ ក្នុង​ទុកកន្លែងមួយទិន្ទផលនៅលើកុំព្យូទ័រ ឬក៏កាថតសំលេង ទូរទស្សន៍ ឬ​ក៏ផ្ញើរវាទៅប្រព័ន្វ នែកវើកវផ្សេងទៀត ។​​ នៅចុងស.វទី២១​​ វីឌីអូកាមឺរ៉ា គឺជាកាមឺរ៉ាប្រើដោយដៃ​ ដែលផ្លាស់ជាសញ្ញាយ៉ាងត្រង់ទៅលើទិន្ធផល ម្ដងហើយ កាមឺរ៉ាមានលក្ខណៈតូច ស្ដើងជាង CCTV សុវត្ដិភាពនៃកាមឺរ៉ា ហើយប្រើប្រាស់ វ៉ែបខេម ឬក៏កាមឺរ៉ាទំនើប .​ មានការរួមបញ្ចូលគ្នា នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ឬក៏ការទំនាក់ទំនងគ្រឿងដែក ​​  ជាពិសេសទូរស័ព្វថ្វីបើវីឌីអូដើរយឺត ប្រដាប់សល់ពីប្រើ​ប្រាស់ ។  ប្រព័ន្ធដែលពិសេស ចូលចិត្ដ ងការប្រើទាំងនោះ ប្រើសំរាប់ការស្រាវជា្រវវិទ្យាសាស្រ្ដ ឧទាហរណ៍ នៅលើប៉ដា សែតធឺឡាយ ឬក៏ spaceprobe ឬ ក៏ក្នុងartificial intellignec  ហើយរូបយន្ដ ក្នុងការស្រវជ្រាវ ។ camera ជារឿយៗ​ ក្នុងការប្រគុំនៃ ការគ្មានការមើលឃើញ ការចេញនៃដែលមានការថតរូប (សំរាប់ការឃើញជាប្រយោល ​​ ហើយមានការផ្ញើរ )​   ឬក៏  អិចសារេ (សំរាប់​ វិទ្យាពេទ្យ ហើយមានការប្រើប្រាស់ វីដីអូវិទ្យា ៕
<span style="font-family: khmer os​ battambang; font-size:150%;color:Green;">យើងឃើញផងដែរ
រូបភាព:​ Camera.jpg
គុនខ្មែរ
គុនខ្មែរ (អង់គ្លេស: Kun Khmer) គឺជាក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរមួយបែប ដែលរាប់បញ្ចូលក្នុងប្រភេទកីឡាប្រដាល់ ដែលមានមានភាពចំណាស់ក្នុងភូមភាគអាសុីគ្នេយ៍នេះ គុនខ្មែរដែលសម្គាល់ជា ប្រភេទប្រដាល់សេរី (Boxing Free Style) ដែលកីឡាករ អាចប្រើបានជាទូទៅ នៃការប្រើប្រាស កែង និង ជង្គង់ គ្រប់ទម្រង់នៃការប្រើប្រាសត្រូវបានរួមបញ្ចូលជាស្នៀតគុនផងដែរ ។
ប្រវត្តិគុនខ្មែរ
History of Kun Khmer
គុនខ្មែរ ជាសិល្បៈក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរមួយបែប ដែលត្រូវបានជឿជាក់ថាបង្កើតឡើងក្នុងរាជព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលបន្សល់ទុកភស្តុតាងជាច្រើន នៅតាមចម្លាក់ជញ្ជាំង ប្រាសាទបាយ័ន ដែលសាងសង់ឡើង ក្នុងស.វទី១២ ចម្លាក់នៃក្បាច់គុនខ្មែរបានបង្ហាញយ៉ាងជិតស្និតស្រដៀងនឹងក្បាច់ប្រដាល់ចិន ផងដែរ ។ គ្រប់បណ្ដាលប្រទេសនៅលើពិភពលោក តែងតែមានការប្រកួតវាយតប់គ្នា ហើយប្រាកដជាមានប្រភពដើមនៅក្នុងបុរេប្រវត្តិរបស់មនុស្សជាតិ ប៉ុន្តែមិនមែនការវាយតប់គ្នាទាំងអស់សុទ្ធតែដូចគ្នានោះទេ ពីព្រោះវាប្រែប្រួលទៅតាមតំបន់នីមួយៗផងដែរ ដូចជា៖ គុនបុរាណខ្មែរ ដែលមានអាយុកាលប្រហែល ១ពាន់ឆ្នាំ បានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលជាច្រើនក្នុងការអភិវឌ្ឈន៍ក្បាច់គុនរបស់ខ្លួន ពីមួយជំនាន់ ទៅមួយជំនាន់ រហូតបង្កើតបាន ច្បាប់នៃក្បាច់គុនរបស់ខ្លួន ដែលរួមបញ្ចូលនូវមរតកវប្បធម៌របស់ខ្លួនផ្សេងៗទៀត ដូចជា សាក់យ័ន្ត ក្រណាត់ចងក្បាល ការចងស្នាប់ដៃ ការរាំគុនគ្រូជាទម្រង់ក្បាច់ផ្សេងៗ បន្ទាប់មកទើបឈានដល់ការប្រកួត រួចកំណត់ទឹកប្រកួតក្នុងការសំរាក ដែលទឹកប្រកួតនីមួយៗ មានពី ៣ទឹក ទៅ ៥ទឹក ហើយទឹកប្រកួតចុងក្រោយគឺជាទឹកកាត់សេចក្ដីផងដែរ ។
អំបោះសូត្រឈ្នួតក្បាល (ទៃគ្រូ)
Silk Turban thread (Tey Kru)
អំបោះសូត្រឈ្នួតក្បាល ដែលចាត់ចូលជាគ្រឿងបង្ហាញក្នុងប្រភេទកីឡាប្រដាល់គុនខ្មែរ ដែលហៅថា "ទៃគ្រូ" គឺជាខ្សែរអំបោះឆៅធំៗ ដែលគេវេញបញ្ចូលគ្នាមានទម្រង់ដូចជាខ្សែរពួរ ហើយចុងម្ខាងៗនៃខ្សែរគេត្រូវផ្គួបបញ្ចូលគ្នា មានសន្ឋានដូចប្រមោយដំរី រួចគេយកវាទៅពាក់ស៊កនៅលើក្បាល ដើម្បីធ្វើឱ្យអារម្មណ៍របស់កីឡាករមានសភាពនឹងនរ និងមានទម្ងន់ចិត្តដូចសត្វដំរី មុននិងកីឡាករពាក់វា គេត្រូវធ្វើពិធីសូត្រមន្តគាថា អភិសេក ឱ្យវាទៅជាខ្សែរមង្គល ទើបគេពាក់វាដើម្បីរាំគុនគ្រូ មុននិងចាប់ផ្ដើមការប្រកួត ដោយប្រទេសកម្ពុជាជួបប្រទះនិងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង ក្នុងសម័យកាលខ្មែរក្រហម ដែលធ្វើឱ្យគ្រូគុនខ្មែរពីបុរាណ និងអ្នកប្រដាល់មួយចំនួនធំបានស្លាប់ បូករួមទាំងពួកខ្មែរក្រហមដុតបំផ្លាញឯកសារអស់ផងនោះ ការអនុវត្តនូវឈ្នួតក្បាល ជាលក្ខណៈទៃគ្រូ បានប្រែប្រួល ជំនួសឱ្យក្រម៉ា ឬ ស្ទើរបាត់បង់ទាំងស្រុង ដោយមិនសូវមានការលើកយកមកបង្ហាញមកដល់ពេលបច្ចុបន្ននេះ ។
គតិយុត្ត
គុនខ្មែរ គឺជាប្រភេទកីឡាប្រដាល់សេរី ដែលមានគតិយុត្ត ក្នុងការសម្គាល់ហៅថាគន្លងច្បាប់ប្រដាល់ ដែលសំភារៈនីមួយៗ ប្រើក្នុងមុខងារណាខ្លះ មានអត្ថន័យបែបណាខ្លះ ដោយសារកម្ពុជាជួបសង្គ្រាម ទើបការអនុវត្តបានប្រែប្រួល ដោយភាពស្រពិចស្រពិល បើសិនជាយើងដឹងថាវាជារបស់ខ្លួន ហេតុអ្វីយើងមិនហ៊ានប្រើ ការយល់ឃើញរបស់ជនទីបីចំពោះទៃគ្រូ ដែលសន្និដ្ឋានថាជារបស់អ្នកខាងនេះ ឬ អ្នកខាងនោះ គឺជារឿងរបស់ពួកគេ សំខាន់គឺគតិយុត្តរបស់យើង គឺត្រូវយកវាមកប្រើប្រាសឡើងវិញ ដើម្បីទទួលបានអត្ថន័យក្នុងការបញ្ចាក់ ត្រូវយល់ថា តើក្រម៉ា កើតពេលណា ប្រើប្រាសពេលណា ហើយប្រើប្រាស ក្នុងឋានៈនៃក្រិតក្រមណាមួយ ខ្មែរបែងចែក ការប្រើប្រាសក្រម៉ា ទៅតាមក្រិតក្រម នៃសង្គមរស់នៅ ដើម្បីបែងចែកភាពថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស ក្នុងសង្គមរស់នៅ តាមរយៈការចូលរួមនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នៃកម្មវិធីណាមួយ ។ ឧទាហរណ៍ ៖ សំលៀកបំពាក់នៅផ្ទះ សំលៀកបំពាក់ដើរលេង សំលៀកបំពាក់ទៅវត្ត សំលៀកបំពាក់ចូលរួមកម្មវិធីមង្គលការ សំលៀកបំពាក់ចូលរួមពិធីបុណ្យសព សំលៀកបំពាក់សិស្សសាលា សំលៀកបំពាក់ហាត់កីឡា សំលៀកបំពាក់កងទ័ព ដូចនេះគេចាត់ទុកការប្រើប្រាស (ក្រម៉ា) ជាការប្រើប្រាសនៅផ្ទះ ហើយមិនត្រូវដាក់បញ្ចូលក្នុងច្បាប់គតិយុត្ត របស់កីឡាគុនខ្មែរនោះទេ ដោយ បុរាណាចារ្យ ។
តន្ត្រីគុនខ្មែរ
Kun Khmer Music
តន្ត្រីគុនខ្មែរ គឺជាតន្ត្រីខ្មែរមួយបែបដែលលេងសម្រាប់កំដរការប្រកួតគុនខ្មែរ ដែលស្ថិតក្នុងវង់ភ្លេងប្រដាល់ ដែលជាវង់ភ្លេងរបស់ពួកចាមជ្វា ដែលនាំមកកម្ពុជានៅចុងស.វទី៨ ឬ ដើមស.វទី៩ ក្នុងរាជព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី២ ឧបករណ៍ នៃវង់ភ្លេងនេះមាន ស្គរ ឈឹង និង ស្រឡៃ ជាឧបករណ៍ដែលគេយកមកប្រគុំក្នុងការប្រកួតប្រដាល់គុនខ្មែរ ដោយបទភ្លេងនេះមានឈ្មោះថា "ខ្លងយោន" ដែលជាពាក្យខ្មែរបុរាណ ពាក្យ (ខ្លង) មានន័យថាស្គរ ពាក្យ (យោន) មានន័យថាឈ្នះ ពាក្យទាំងពីរនេះផ្គុំចូលគ្នាមានន័យថា "ស្គរឈ្នះ" ។ ដោយសារតែកម្ពុជា ឆ្លងកាត់សម័យកាលសង្គ្រាម ក្នុងអំឡុងសម័យកាលខ្មែរក្រហម ការបាត់បង់ឯកសារជាច្រើន ពីការហៅឈ្មោះ ទម្រង់ភ្លេងរបស់ខ្មែរ ទើបបញ្ចុប្បន្នគេសម្គាល់ហៅភ្លេងនេះថា ភ្លេងប្រដាល់តែម្ដង ។
សេចក្ដីអំពាវនាវ
ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះយើងមើលឃើញថា ក្រុមក្មេងៗផ្នែកតន្ត្រីពិណពាទ្យ បានប្រគុំបទកំដរសព ក្នុងពិធីបុណ្យមរណៈទុក្ខ ឬ ពិធីបុណ្យសព ហើយផុសលើបណ្ដាញសង្គមផ្សេងៗ ដោយប្រើឈ្មោះថា "ខ្លងយោន" នេះជាភាពខុសឆ្គងមួយ ពីព្រោះភ្លេងខ្លងយោន សម្គាល់តែ ជាភ្លេងសម្រាប់វង់ភ្លេងប្រដាល់ប៉ុនណោះ ហើយបទភ្លេងដែលពួកគេប្រគុំមានឈ្មោះថា "ខ្លងធ្នាក់" ដូចនេះសូមធ្វើការកែប្រែឈ្មោះដែលបងប្អូនយល់ឃើញនេះ ។
គុនគ្រូ
Kun Kru
គុនគ្រូ គឺជាសិល្បៈរាំមួយបែបដែលត្រូវបានកីឡាករលើកយកមកបង្ហាញនៅក្នុងកម្មវិធីប្រកួតកីឡាប្រដាល់គុនខ្មែរ ។ មុនចាប់ផ្ដើមការប្រកួត កីឡាករត្រូវរាំរំលឹកគុនទៅដល់គ្រូកំណើតនៃក្បាច់គុន តាមក្បាច់នៃស្នៀតមេគុនរបស់ខ្លួន, ការរំលឹកគុនគ្រូគឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងកម្មវិធី ប្រកួតកីឡាប្រដាល់គុនខ្មែរ ដើម្បីឱ្យកីឡាករស្មឹងស្មាតនូវចិត្តវិញាណរបស់ពួលគេ ទៅផ្សារភ្ជាប់នូវចិត្តវិញាណរបស់គ្រូគុន តាមរយៈការបង្ហាញក្បាច់រាំដែលជាតួអង្គអវតារ របស់អទិទេព សិល្បៈនៃការរាំរំលឹកគុនគ្រូមានចំនួន ២០ ក្បាច់ ហើយក្បាច់ទាំងនោះមានដូចជា៖ ឥសូរជាន់ភ្នំ, កិន្នរបាចផ្កា, ព្រះរាមថ្លែងសរ, ព្រះល័ក្សណ្មព័ទ្ធសីម៉ា, ក្រុងរាពណ៍សម្ដែងរិទ្ធ, ហនុមានសាងស្ពាន, ហនុមានសំដែងរិទ្ធ, ហនុមានហែកមេឃ, ក្របីសម្រួចស្នែង, ក្របីលាក់កូន, នាគហោះពាំកែវ, នាគចុះលេងទឹក, គ្រុឌសម្ដែងរិទ្ធ, ក្រញាំគ្រុឌឆក់នាគ, អ្នកចម្បាំងមុខបួន, រាហ៊ូលេបច័ន្ទ, ខ្លាលាក់ក្រចក, ក្រមុំតែងខ្លួន, ឥន្ទ្រីត្រដាងស្លាប, មច្ឆាប្រឡែងគង្គា ។
រុំដៃដោយអំបោះឆៅ
Wrap hands with raw yarn
ការរុំដៃដោយអំបោះឆៅ នៅក្នុងការប្រកួតប្រដាល់គុនខ្មែរ ដោយគេត្រូវយក​អំបោះឆៅ​មក​ស្រាក់ព័ទ្ធ​នៅ ​គល់​ម្រាមដៃ​ទាំង ៥ ​​ទាំងសងខាង​អោយ​សមគួរ ហើយ​គេ​ត្រកួញ​កួច​អំបោះ​ឡើងរ​ដិប​រដុប​ដូច​គូទ​ខ្យង បន្ទាប់មកគេរឹតវាឱ្យឡើង​ណែន​រឹង​នៅលើ​ខ្នងម្រាមដៃ​ទាំងសងខាង ដើម្បីឱ្យគូប្រកួតអាច​វាយទៅណែនដៃ មានទម្ងន់ដៃដូចសត្វដំរី នៅ​ពេលដែល​កីឡាករដាល់​ត្រូវ​គូប្រកួតរបស់ខ្លួន ។ អំបោះឆៅដែលយកមករុំ ត្រូវបាន​គេហៅថា "អំបោះភ្លុក" ជាអំបោះពណ៌ស ជាពណ៌តំណាងឱ្យភាពបរិសុទ្ធ ភាពស្មោះត្រង់ ភាពស្អាតស្អំ អំបោះឆៅពណ៌ស តែងត្រូវបានប្រើប្រាសនូវនៅក្នុងវប្បធម៌ជំនឿរបស់កម្ពុជា ។
ការវិវត្តន៍នៃគុនខ្មែរ
The evolution of Kun Khmer
ប្រដាល់គុនខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​កីឡា​លំដាប់​ទី​មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​បាល់ទាត់​ស្ថិត​នៅ​លំដាប់លេខ​ពីរ ។ ប្រដាល់គុនខ្មែរពីបុរាណ មានទឹកប្រកួតចំនួន ១២ និង មិនមានស្រោមដៃការពារនោះទេ ម្រាមដៃរបស់កីឡាករត្រូវរុំដោយអំបោះឆៅ ដោយបែបនេះហើយជារឿយៗ ពេលមានកម្មវិធីប្រដាល់មកដល់ គូរប្រកួតអាចឈ្លៀតឱកាសសងសឹកគ្នាអំឡុងពេលប្រកួតនេះ ដូចនេះហើយ ក្រោយបញ្ចប់កម្មវិធីប្រដាល់ តែងតែមានកីឡាកររបួសធ្ងន់ និង ពេលខ្លះបណ្ដាលឱ្យស្លាប់បាត់បង់ជីវិតថែមទៀតផង ដោយមើលឃើញពីភាពសាហាវនៃប្រដាល់គុនខ្មែរ ក្រុមទេសាភិបាលបារាំងក៏សម្រេចផ្លាសប្ដូរនៃរបៀបវាយតាមបែបខ្មែរបុរាណ វិវត្តន៍ជាការប្រដាល់បែបពាក់ស្រោមដៃទំនើប ចាប់ពី ស.វទី២០ ក្នុងអំឡុងពេលដែលបារាំងដាក់អណាព្យាបាល លើប្រទេសកម្ពុជា រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ដោយចំនួនទឹកប្រកួត ត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹម ៥ទឹក ប៉ុនណោះ ក្រោយពេលដែលកំលាំងកីឡាករមិនអាចតស៊ូដល់ទឹកទី១២បាន ដែលធ្វើឱ្យការប្រកួតមិនមានភាពជក់ចិត្តនិងល្អមើល ។
ព្រះម៉ែនីវ៉ាន់
ព្រះម៉ែនីវ៉ាន់(ព្រះម៉ែនីវា) (goddess Nüwaพระแม่หนี่วา女娲) ជាទេពធីតាចិននៃសាសនាអ្នកស្រុកចិន ,សាសនាតាវ,សាសនាខុងជឺ ៕៚. 200x250px|thumb|[[ទេវរូបព្រះម៉ែនីវ៉ាន់(ព្រះម៉ែនីវា) . ]]
ព្រះសិវលិង្គ
រូបភាពតូច| [[ទេវរូបព្រះសិវលិង្គ .]]
ព្រះសិវលិង្គ ( Lingam, शिवलिंगஇலிங்கம் ) គឺ​ធ្វើ​រូប​ លិង្គព្រះឥសូរ.
ផ្នែកសំខាន់ៗ
តាមការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកបុរាណវិទ្យាបានបញ្ជាក់ថា ចម្លាក់ព្រះសិវលិង្គជានិមិត្តរូបនៃទ្រឹស្តីត្រីមូ៌តក្នុងលទ្ធិព្រាហ្មណ៍សាសនា ដែលមានព្រះអង្គជាប្រធានគឺព្រះសិវៈ ឬព្រះឥសូរ ព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍ និងព្រះព្រហ្ម។ ក្នុងបឋមបដិមាសាស្រ្តព្រះសិវលិង្គត្រូវបានបែងចែកជាបីផ្នែកដូចជា៖ រីឯស្នានទ្រោណិទម្រព្រះសិវលិង្គមានរាងជាយោនី តំណាងឱ្យព្រះនាងឧមា ដែលជាមហេសីរបស់ព្រះសិវ ។ នាសម័យអង្គរ សិល្បករខ្មែរបុរាណឆ្លាក់រូបព្រះឥសូរ ឬព្រះសិវៈដែលតំណាងឱ្យទេវតាបំផ្លាញលោកក្រោមរូបភាពជាលិង្គ។ គេនិយមឆ្លាក់លិង្គព្រះសិវៈអំពីថ្មកែវ ឆ្អិង ឬភ្លុក ដីនិងលោហៈធាតុជាច្រើនទៀតដូចជាទង់ដែង មាស ប្រាក់ និងសំរឹទ្ធជាដើម ដើម្បីយកទៅគោរពបូជា។ ចម្លាក់មួយចំនួនធ្វើអំពីថ្ម និងដីដុតមានលាបពណ៌ក្រហមពីលើចុងលិង្គហាក់ដូចជារាងកាយពិតៗ។ តាមទស្សនៈមនោគមវិជ្ជាឥណ្ឌាស្តីពីព្រះសិវលិង្គ និងយោនីដែលតំណាងព្រះនាងឧមាពិតជាសមស្របទៅនិងជំនឿបាមេ ដែលជាកេរម៌តកខ្មែរ-មននាសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្រ្ត។
រឿងទេវកថា
រូបភាពតូច| [[ទេវរូបព្រះសិវលិង្គ .]] កាលសម័យជម្លោះរវាងព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍ ជាមួយនឹង ព្រះព្រហ្ម ដើម្បីយកនាមជា ទេពដែលបង្កើតលោកនោះ ក៏មានសសរធំមួយដែលគេហៅថា ព្រះសិវៈលិង្គផុសញែក ពាក់កណ្តាលរវាងទេពទាំងពីរ។ ព្រះវិស្ណុប្រែខ្លួនជាទេពជ្រូកព្រៃ ឆ្មុលចូលក្នុងដីរកទីបញ្ចប់គ្មានចំនែក ព្រះព្រហ្មបានក្រឡា ខ្លួនជា ហង្ស ហើរលើអាកាសរកទីបញ្ចប់នៃសសរលិង្គនេះគ្មាន។ ព្រះសិវៈបានចេញរូប ឡើងពាក់កណ្តាលនៃសសរ ហើយប្រាប់ទៅទេព ទាំងពីរថា យើងជាអទិទេព ដែលបង្កើតលោកនេះ ហើយក៏បញ្ចប់លោកនេះផងដែរ។
នរោត្តម នរិន្ទដេត
ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម នរិន្ទដេត ( នរោត្តម នរិន្ទដេត , ១៩០៦? – ឆ្នាំ ១៩៧៥) ជា​សមាជិក​នៃ​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស​នៃ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ គឺជាអ្នកនយោបាយ និងអ្នកការទូតក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៤០ ១៩៥០ និង ១៩៦០ គាត់បានចាប់ផ្តើមគណបក្សនយោបាយដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយ។
ជីវប្រវត្តិ
ព្រះអង្គម្ចាស់ នរិន្ទដេត គឺជា​ចៅ​ប្រុស​របស់ ​ព្រះបាទ​នរោត្តម ​ ហើយ​បាន​សិក្សា​នៅ ​សកលវិទ្យាល័យ​ប៉ារីស ។ នៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ដែលកំណត់ដោយ បារាំង សមាជិកណាមួយនៃ នរោត្តម ឬ ស៊ីសុវត្ថិ ជាកូនចៅរបស់ ព្រះបាទអង្គឌួង អាចនឹងត្រូវបានជ្រើសរើសជាស្តេចរបស់ប្រទេស ហើយបន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គត់របស់ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ឆ្នាំ ១៩៤១ នរិន្ទដេត រួមជាមួយនឹង ស៊ីសុវត្ថិ មុនីរ៉េត និង នរោត្តម សុរាម្រិត គឺជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោម បុគ្គលសំខាន់មួយចំនួនសម្រាប់រាជសម្បត្តិ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ទីបំផុតអាជ្ញាធរបារាំងបានជ្រើសរើសក្មួយប្រុសព្រះជន្ម ១៩ ព្រះវស្សារបស់ ព្រះអង្គ នរោត្តម សីហនុ ជាព្រះមហាក្សត្រ ទោះបីជានរិន្ទដេតត្រូវបានតែងតាំងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សារាជានុសិទ្ធិក៏ដោយ។
នៅឆ្នាំ ១៩៤៦ នរិន្ទដេត បានបង្កើតគណបក្សសេរីនិយម ដែលដំបូងឡើយគេស្គាល់ថា គណបក្សរដ្ឋធម្មនុញ្ញនិយម។ វាជាលើកដំបូងដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេស។ ពួកសេរីនិយមបានគាំទ្របារាំងយ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយបានតស៊ូមតិអំពីវិធីសាស្រ្តបន្តិចម្តងៗក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ដោយរក្សាបាននូវទំនាក់ទំនងដ៏រឹងមាំរបស់បារាំង៖ នរិន្ទដេតសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានការគាំទ្រដែលធានាពីឥស្សរជន ប្រឆាំងកុម្មុយនិស្ត និងជនជាតិភាគតិចចាម របស់ប្រទេស។ មិនដូចគូប្រជែងសំខាន់របស់ពួកគេទេ គឺ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ជ្រុលនិយម និងឯករាជ្យរបស់ អៀវ កើស និងព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ យុទ្ធវង្ស សេរីនិយមត្រូវបានផ្តល់មូលនិធិយ៉ាងច្រើនដោយពួកបារាំង ដែលបានគាំទ្រពួកគេដោយសម្ងាត់ជាមធ្យោបាយរក្សាឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេ។ នរិន​ដេត​បាន​រៀបចំ​ការ​ប្រជុំ​បក្ស​នៅ​គេហដ្ឋាន​របស់​ទ្រង់ ទោះ​បី​ជា​ការ​ធ្វើ​ទាំង​នេះ​បាន​ជួយ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​អ្នក​សង្កេតការណ៍​មួយ​ចំនួន​ថា ព្រះអង្គម្ចាស់ "គ្មាន​គំនិត​នយោបាយ"។
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យបានទទួលជោគជ័យក្នុងការបោះឆ្នោតដំបូង ហើយមានរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំដែលមានប្រជាប្រិយភាពបំផុតនៅក្នុងប្រទេស។ នៅឆ្នាំ ១៩៥០ មេដឹកនាំរបស់ខ្លួន អៀវ កើស ត្រូវបានគេធ្វើឃាត ដោយបានស្តីបន្ទោសដោយចង្អុលទៅសមាជិកនៃសមាជិកម្នាក់នៃសមាជិករបស់នរិនដេត។ នរិន​ដេត បាន​ភៀសខ្លួន​ទៅ ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ដោយសារ​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ឃាតក។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី គណបក្សសេរីនិយម នឹងទទួលបានតំណែងជាបណ្តោះអាសន្ននៅក្នុងសភា ដោយសារលទ្ធផលនៃភាពមិនប្រក្រតីរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ។
នរិន្ទដេត​បាន​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥១ ហើយ​ត្រូវ​ចាក​ចេញ​ពី​គណបក្ស​សេរីនិយម ហើយ​ចូល​រួម​ជាមួយ​ចលនា​នយោបាយ ​សង្គម​រាស្ត្រ ​និយម​របស់​ព្រះសីហនុ ក្រោយ​ការ​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៥។ ក្រោយ​មក​នៅ​ឆ្នាំ​នោះ គាត់​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រតិភូ​អចិន្ត្រៃយ៍​កម្ពុជា​ដំបូង​គេ​នៅ ​អង្គការ​យូណេស្កូ ។ ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៩៦០ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតប្រចាំ ប្រទេសយូហ្គោស្លាវី (១៩៦១-១៩៦៣) និង ភូមា (១៩៦៤-៦៧) ។
នរិន្ទដេត គឺជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងចំណោមសមាជិកជាច្រើននៃព្រះរាជវង្សានុវង្សកម្ពុជា ដែលត្រូវបានសម្លាប់ជាបន្តបន្ទាប់ បន្ទាប់ពីការកាន់កាប់ របស់ខ្មែរក្រហម នៅខែមេសា ឆ្នាំ 1975។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយខ្មែរ
ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៥១
ការបោះឆ្នោតសកល ឬ ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៥១ ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិឡើងនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី ៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៥១។  គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ទទួលបាន ៥៤ អាសនៈក្នុងចំណោម ៧៨ អាសនៈ។
ខេត្តសុខោទ័យ
ខេត្តសុខោទ័យ (สุโขทัย, អានថា: ស៊ុខូថៃ) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) មួយក្នុងចំណោមខេត្តចិតសិបប្រាំមួយរបស់ប្រទេសថៃ ស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ខេត្តជិតខាងគឺ​ ខេត្តព្រែ, ខេត្តឧត្តរឌិត្ថ, ខេត្តវិស្ណុលោក, ខេត្តកំពែងពេជ្រ, ខេត្តតាក, និងខេត្តលំប៉ាង ខេត្តសុខោទ័យអាចត្រូវបានបកប្រែជា 'ព្រឹកព្រលឹមនៃសុភមង្គល'
បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​រ
ប្រវត្តិការងារ និង ជំនាញ
មន្ទីរពេទ្យទាំងអស់ផ្តល់ការព្យាបាលដោយមិនគិតថ្លៃ។
ការដង្ហែរអដ្ឋិធាតុ និងគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ
ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេច ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី និងព្រះមហាក្សត្រី ព្រះវររាជមាតាជាតិខ្មែរ នរោត្តម មុនីនាថ សីហនុ នៅព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ បានយាងដាក់កម្រងផ្កា និងគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធលោកវេជ្ជបណ្ឌិត​ បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​រ (​Beat Richner) ស្ថាបនិកមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផា នៅចេតិយតម្កល់ធាតុរបស់ បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​រ នៅមុខមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផា ក្នុងក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។
ខេត្តសុខោទ័យ
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​រ
ការដង្ហែរអដ្ឋិធាតុ និងគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ
ធាតុរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត​ បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​រ ត្រូវបានដឹកមកពីប្រទេសស្វីស។ នៅពេលដឹកមកដល់ព្រលានយន្តហោះខេត្តសៀមរាប ដង្ហែរចេញតាមបណ្តោយផ្លូវ ​ឆ្លងកាត់​តាម​ ផ្លូវជាតិ​លេខ​៦ បន្ត​មក​ដល់ ​ភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍សណ្ឋាគារ​សុខា​អង្គ​រ បត់​តាម ​ផ្លូវ​ស៊ី​វុ​ត្ថា ​ឆ្ពោះទៅ​កាន់​ ផ្សារចាស់ ​តាម ​រង្វង់​មូល​នាគ​បាញ់​ទឹក​ បន្ត​ឆ្លងកាត់ ​ស្ពាន​វត្ត​ដំណាក់​ បត់​ស្រប​តាម​ផ្លូវ​បណ្ដោយ​ ស្ទឹង​សៀមរាប មក​កាន់ ​ស្ពាន​ព្រះរាជ​ដំណាក់ បន្ត​តាម​ ផ្លូវ​ហ្សា​ដឺ​ហ្គោ​ល​ ឆ្ពោះទៅកាន់ មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផា ខេត្តសៀមរាប​ ដែលជាទីដែលត្រូវតម្កល់ធាតុរបស់លោកនៅទីនោះ។
ធាតុលោកវេជ្ជបណ្ឌិត បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​របានដឹកពីប្រទេសស្វីស​ ជាទឹកដីកំណើតរបស់លោក មកដល់ ខេត្តសៀមរាប ហើយនៅ ព្រឹកថ្ងៃទី ៥​ ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០១៨ ម៉ោង៨ព្រឹក ។ ដោយមានការសូត្រមន្តបង្សុកូលឧទ្ទិសកុសលដល់ដួងវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់លោកពីសំណាក់ព្រះសង្ឃប្រមាណ​ ៧០០អង្គ។
សហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិកំពង់ឃ្លាំង
ផលិតផលទេសចរណ៍
សហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិកំពង់ឃ្លាំងមានផលិតផលទេសចរណ៍ដូចជា៖
ឃុំឫស្សីកែវ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
សហគមន៍តំបន់ការពារធម្មជាតិភ្នំទ័ពជាង
សហគមន៍តំបន់ការពារធម្មជាតិភ្នំទ័ពជាងមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិព្រះអង្គកែវ ភូមិបាក់អង្រុត ឃុំដងពែង ស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង។ សហគមន៍មានផ្ទៃដីទំហំ ៣០៩៣ហិចតា និងមាន២៨១គ្រួសារ ស្មើនឹងប្រជាជន១៣៣០នាក់។ តំបន់សក្តានុពលទេសចរណ៍នៅក្នុងសហគមន៍មានដូចជា ភ្នំយាយជី ឆាយខ្សែភ្លើង ថ្មវិហារ រូងតាងួន ថ្មអណ្តើក វាលស្មៅពណ៌មាស ត្រពាំងពាប និងស្ទឹងពង្រូលក្រោម។ ផលិតផលទេសចរណ៍ដូចជា បោះតង់ អ្នកនៃភ្ញៀវ ជិះគោយន្ត និងម្ហូបអាហារ។ ក្រៅពីនេះសហគមន៍មានផលិតផលកន្រ្តក និងជើងធូកធ្វើអំពីឬស្សី ផលិតផលតុកៅអីធ្វើអំពីឬស្សី និងផលិតផលទឹកឃុំព្រៃធម្មជាតិជាដើម ។
កោះស្មាច់
កោះស្មាច់ស្ថ្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ៦គីឡូម៉ែត្រពីកោះស្តេច ដែលជាកន្លែងភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិតែងតែទៅសម្រាកកម្សាន្ត ស្រូបខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធជាមួយការបោះតង់សម្រាកលើឆ្នេរខ្សាច់ ស្ទូចត្រី ហែលទឹក និងសកម្មភាពកីឡាលើទឹកផ្សេងៗ ។
កាតាកាណា
កាតាកាណា​​​ (片仮名, カタカナ, かたかな (Katakana)) គឺជាតួអក្សរសម្រាប់សំឡេងជាភាសាជប៉ុនមួយប្រភេទ និងអាចត្រូវបានសរសេរជំនួសសំឡេងជាភាសាបរទេសដូច​គ្នា អក្សរកាតាកាណាបានទទួលការសរសេរភាសាអៃនុដែលគឺជាភាសារបស់ជនជាតិភាគតិចនៅភាគខាងជើងរបស់កោះហុកកៃដូ
ការប្រើ
អក្សរកាតាកាណាមាននិមិត្តសញ្ញា ​48 តួ​ ក្នុងយុគសម័យដើមស្គាល់ដោយឈ្មោះ​ ការសរសេររបស់ប្រុស កាតាកាណាប្រើនិងពាក្យខ្ចីដែលមិនបានមកពីភាសាចិនជាភាគច្រើន រួមទាំងការធ្វើត្រាប់តាមសំឡេង ឈ្មោះពីភាសាផ្សេង ការសរសេរតាមទូរលេខ និងការបន្លិចពាក្យ (វិធីដូចគ្នានឹងការប្រើអក្សរធំជាភាសាអង់គ្លេស។) មុន​ពេលនោះពាក្យខ្ចីទាំងអស់សរសេរជាមួយអក្សរកាន់ជិ ត្រូវបានប្រើក្នុងករណីជាច្រើន គឺ
ប្រភព
thumb|left|ប្រភពដើមរបស់កាតាកាណាពីអក្សរចិន តួអក្សរកាតាកាណាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅយុគសម័យហេអាំង ដកស្រង់ចេញពីផ្នែកមួយរបស់តួអក្សរកាន់ជិដែលបង្កើតឡើងពីអក្សរចិនដែលប្រើដោយព្រះភិក្ខុដើម្បីបង្ហាញការបញ្ចេញសំឡេងអក្សរចិនដែលត្រឹមត្រូវប្រហែលឆ្នាំ 857 ពេល​ចាប់ផ្តើមមាននិមិត្តសញ្ញាជាច្រើនដែលបង្ហាញសំឡេងដូចគ្នា ប៉ុន្តែយូរ ៗ ទៅ អក្សរត្រូវបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងប្រហែលឆ្នាំ 1357 មាននិមិត្តសញ្ញា 1 តួ ក្នុង 1 ព្យាង្គតែប៉ុណ្ណោះ ពាក្យថា កាតាកាណា មានន័យថាអក្សរព្យាង្គដែលគឺជាផ្នែក (របស់កាន់ជិ)
តារាងកាតាកាណា
1 យុគសម័យមេជីដំបូងបានស្នើឱ្យប្រើអក្សរកាតាកាណា 20x20ភីកសែល​ 20x20ភីកសែល 20x20ភីកសែល ប៉ុន្តែការផ្តល់ជូនបានធ្លាក់ចុះ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាជប៉ុន
ប៊ុនខង
ព្រះអង្គម្ចាស់ប៊ុនខង គឺជា ឧបរាជចុងក្រោយរបស់ហ្លួងព្រះបាង ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បាន​​ប្រគល់​ងារ​ជាចៅរាជសារភាគិនេយ្យដោយព្រះបាទ​ចុល្លាង្ករណ៍នៃ​សៀម​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៨៨៤។ ពីឆ្នាំ១៩១១ ដល់ឆ្នាំ១៩២០ គាត់គឺជាសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលនៃឥណ្ឌូចិនបារាំង ។
ចៅមហាឧបរាជប៊ុនខង ជា​បិតា​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់ ​ផេតសារាជ រតនាវង្ស, ​សុវណ្ណភូមា , សុភានុវង្ស និង ​សុវណ្ណរាជ ។ ទ្រង់សុគតនៅហ្លួងព្រះបាង នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩២០ ដោយមានកូនប្រុស ១១ នាក់ ស្រី ១៣នាក់ ដោយប្រពន្ធ១១ នាក់ ។
អេពីគួរ
អេពីគួរ (អង់គ្លេស :Epicurean) ជាក្រុមទស្សនវិទូអាថែន។ ពួកគេមានគំនិតប្រឆាំងនឹងសាសនាទាំងអស់ ជាពិសេសប្រឆាំងនឹងគោលបង្រៀននៃដំណឹងល្អ។ រូបភាពតូច|480x480ភីកសែល|រូបចម្លាក់ ទស្សនវិទូរ៉ូម អេពីគួរឹស។ អេពីគួរនិយម គឺជាប្រព័ន្ធទស្សនវិជ្ជាដែលមានមូលដ្ឋានលើសេចក្ដីបង្រៀនរបស់ទស្សនវិទូក្រិកសម័យបុរាណ ឈ្មោះថា អេពីគួរឹស (Epicurus) បង្កើតឡើងប្រហែលជាឆ្នាំ ៣០៧ មុនគ.ស។ អេពីគួរឹសគឺជាទស្សវិទូរូបធាតុនិយម ដែលដើរតាមទស្សវិទូដេម៉ូគ្រីធឹស (Democritus)។ គំនិតខាងរូបធាតុនិយមរបស់ទស្សនវិទូរូបនេះ បាននាំឲ្យគាត់ប្រឆាំងនឹងអបិយជំនឿ និងអំណាចខាងព្រះ។ អេពីគួរឹសជឿថា "សេចក្ដីសប្បាយរីករាយ" គឺជាអ្វីដែលល្អប្រសើរបំផុត ហើយដើម្បីទទួលបាននូវសេចក្ដីសប្បាយរីករាយដូច្នេះគឺត្រូវតែេរស់នៅឲ្យបានសមរម្យ ស្វែងរកចំណេះដឹងការងារសម្រាប់ពិភពលោកនេះ និងកំណត់ដែនកំណត់នៃចំណង់របស់ខ្លួន។ ការធ្វើដូច្នេះអាចនាំមនុស្សម្នាក់ឈានទៅរកភាពស្ងប់ ហើយរួចផុតពីការភ័យខ្លាច ព្រមទាំងគ្មានការឈឺចាប់ខាងរូបកាយ។ កត្តាទាំងនេះធ្វើឲ្យមនុស្សសុភមង្គលដ៏ប្រសើរបំផុត។
លទ្ធិអេពីគួរនិយម ដើមដំបូងឡើយជាគូប្រឆាំងនឹងលទ្ធិផ្លាតូ (Platonism) តែក្រោយមកបានត្រឡប់ជាគូប្រឆាំងដ៏ធំនឹងលទ្ធិស្តូក (Stoicism)។ ទស្សនវិទូអេពីគួរឹស និងពួកអ្នកដែលដើរតាមខ្លួន បានចៀសចេញពីនយោបាយ។ ក្រោយពីទស្សនវិទូអេពីគួរឹសបានស្លាប់ទៅ សាលារៀនរបស់គាត់ត្រូវបានដឹកនាំដោយទស្សវិទូហើម៉ាគូស (Hermarchus)។ សង្គមអេពីគួរបានរីកចម្រើនដុះដាលនៅចុងសម័យហេលិនីស និងក្នុងអំឡុងសម័យរ៉ូម។ នៅចុងបញ្ចប់នៃចក្រភពរ៉ូម លទ្ធិអេពីគួរនិយមត្រូវបានប្រឆាំងដោយទស្សនវិជ្ជាជាច្រើន (ជាពិសេសត្រូវបានប្រឆាំងដោយលទ្ធិ Neo-Platonism) ហើយក៏បានបាត់បន្តិចម្ដងៗរហូតដល់អស់រលីង ប៉ុន្តែលទ្ធិនេះបានរស់ឡើងវិញ នៅសម័យនៃហេតុផល (Age of Enlightenment)។ សព្វថ្ងៃនេះ នៅក្រិកមានសហគមន៍អេពីគួរធំៗជាច្រើន ឈ្មោះថាសង្គមនៃមិត្តភក្ដិរបស់អេពីគួរឹស ភាគខាងលិច។