បាយាសិសូត្រ
[១៤០] សម័យ​នោះ​ឯង ​ព្រះ​បាទបាយាសិរាជញ្ញៈ ទ្រង់​ស្ដេច​ចូល​ទៅ​កាន់​ក្រឡា​បន្ទំ​ ​ក្នុង​វេលា​ថ្ងៃ ខាងលើប្រាសាទ។ ​ព្រះ​បាទបាយាសិរាជញ្ញៈ បាន​ទត​ឃើញ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី ​អ្នក​ក្រុង​សេតព្យៈ កំពុង​ចេញ​ពី​ក្រុង​សេតព្យៈជា​ពួក​ ជាកង ​មាន​មុខត្រសង ​ទៅ​កាន់​ទិស​ខាង​ជើង ​លុះ​ទត​ឃើញ​ហើយ​ទ្រង់ត្រាស់​សួរ​ខត្តាមាត្យ [អាមាត្យ​អ្នក​អាច​ដោះស្រាយ​ប្រស្នា ​ដែល​គេ​សួរ​បាន] ថា ​ម្នាល​ខត្តៈ​ដ៏​ចម្រើន​ ចុះ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី ​អ្នក​ក្រុង​សេតព្យៈ ​ចេញ​ទៅ​ពី​ក្រុង​សេតព្យៈ ជា​ពួក​ ជាកង ​មាន​មុខត្រសង ​ទៅ​ទិសខាងជើង ​ដើរ​ទៅ​កាន់​ព្រៃ​ធ្នង់ ​ធ្វើ​អ្វី​ហ្ន៎។ ខត្តាមាត្យ​ក្រាប​ទូល​ថា សូម​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា​ប្រោស ដ្បិត​មាន​សមណៈ​ ​ឈ្មោះ​ ​កុមារ​កស្សបៈ ជា​សាវ័ក​នៃ​ព្រះ​សមណ​គោតម ត្រាច់​ទៅ​កាន់​ចារិក ​ក្នុង​ដែន​កោសល ជាមួយ​នឹង​ភិក្ខុសង្ឃ​ច្រើន​ ចំនួន​៥០០រូប មក​ដល់​ក្រុង​សេតព្យៈ ​ដោយ​លំដាប់ ​ហើយ​គង់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ធ្នង់ ជាខាងជើង​ក្រុង​សេតព្យៈ ជិត​ក្រុង​សេតព្យៈ កិត្តិស័ព្ទ​សរសើរ​កុមារកស្សប​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​ ពីរោះ ​ឮ​ខ្ចរខ្ចាយ​យ៉ាង​នេះថា ​លោក​ជា​បណ្ឌិតឈ្លាសវៃ ​មាន​ប្រាជ្ញា ជាពហុស្សូត ​មាន​សំដី​ដ៏​វិចិត្រ ​មាន​បដិភាណ​ដ៏​ល្អ ជា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​ផង ជា​ព្រះ​អរហន្តផង ឯ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី​ទាំង​នុ៎ះ ​នឹង​ចូល​ទៅ​រកជួប​ព្រះ​កុមារកស្សប​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​។ ​ព្រះ​បាទ​បាយាសិរាជញ្ញៈ ​មាន​ព្រះ​បន្ទូលថា ​ម្នាល​ខត្តៈ​ដ៏​ចម្រើន​ បើដូច្នោះ ​ចូរ​អ្នក​ចូល​ទៅ​រក​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី​ ​អ្នក​ក្រុង​សេតព្យៈ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​និយាយ​នឹង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ គហបតី ​អ្នក​ក្រុង​សេតព្យៈ ​យ៉ាង​នេះថា ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ព្រះ​បាទ​បាយាសិរាជញ្ញៈ បានត្រាស់​យ៉ាង​នេះថា ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំង​ឡាយ​ ​ចូរ​រង់ចាំសិន ​ព្រះ​បាទបាយាសិរាជញ្ញៈ ​នឹង​ចូល​ទៅ​ដើម្បី​ជួប​សមណៈ​កុមារ​កស្សបៈ​ដែរ ​ហើយ​ត្រាស់ដូច្នេះថា ពីមុនមក សមណៈ​កុមារកស្សប តែងញុំាង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី ​អ្នក​ក្រុង​សេតព្យៈ ​ដែល​ល្ងង់ មិនវាងវៃ ​ឲ្យ​ទាល់តែចូល​ចិត្ត​ច្បាស់ថា ​លោក​ដទៃ​មាន​ សត្វជាឱបបាតិកៈ​មាន​ ផល​និង​វិបាករបស់កម្ម​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​ពួក​សត្វធ្វើល្អ ធ្វើអាក្រក់​មាន​ ​ដោយ​ហេតុនេះ ​ម្នាល​ខត្តៈ​ដ៏​ចម្រើន​ តែបើតាមពិត​នោះ​ ​លោក​ដទៃមិន​មាន​ សត្វជាឱបបាតិកៈមិន​មាន​ ផល​និង​វិបាករបស់កម្ម​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​ពួក​សត្វធ្វើល្អ ធ្វើអាក្រក់មិន​មាន​ទេ។ ខត្តាមាត្យ​នោះ​ ទទួល​ព្រះ​ឱង្ការរបស់​ព្រះ​បាទបាយាសិរាជញ្ញៈថា ករុណាវិសេស ​ហើយ​ក៏​ចូល​ទៅ​រក​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី​ ​អ្នក​ក្រុង​សេតព្យៈ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​និយាយ​នឹង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ គហបតី ​អ្នក​ក្រុង​សេតព្យៈ ​យ៉ាង​នេះថា ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ព្រះ​បាទ​បាយាសិរាជញ្ញៈ ត្រាស់​យ៉ាង​នេះថា ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំង​ឡាយ​ ​ចូរ​រង់ចាំសិន ដ្បិត ​ព្រះ​បាទ​បាយាសិរាជញ្ញៈ ​នឹង​ចូល​ទៅ​ជួប​សមណៈ​កុមារ​កស្សបៈ​ដែរ។ លំដាប់​នោះ​ ​ព្រះ​បាទបាយាសិរាជញ្ញៈ ​មាន​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី ​អ្នក​ក្រុង​សេតព្យៈ ហែហម​អម​អង្គ​ ​ក៏​ចូល​ទៅ​រក​ព្រះ​កុមារ​កស្សបៈ​ដ៏​មាន​អាយុ ​ដែល​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ធ្នង់ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ​ក៏​មាន​បន្ទូលរាក់ទាក់ ​សំណេះ​សំណាល ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​កុមារកស្សប​ដ៏​មាន​អាយុ ​លុះ​បញ្ចប់ពាក្យសំណេះសំណាល ​និង​ពាក្យគួរ​រលឹក​ហើយ​ ​ក៏​គង់​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ។ ចំណែក​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី ​អ្នក​ក្រុង​សេតព្យៈ ​ពួក​ខ្លះ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​កុមារកស្សប​ដ៏​មាន​អាយុ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ​ពួក​ខ្លះ​និយាយ​ពាក្យ​រាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​កុមារកស្សប​ដ៏​មាន​អាយុ ​លុះ​បញ្ចប់ពាក្យរាក់​ទាក់ សំណេះ​សំណាល ​និង​ពាក្យគួររលឹក​ហើយ​ ​ក៏​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ​ពួក​ខ្លះ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ប្រណម្យអញ្ជលី ចំពោះ​ព្រះ​កុមារកស្សប​ដ៏​មាន​អាយុ ​ពួក​ខ្លះ ប្រកាស​នាម ​និង​គោត្រ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ​ពួក​ខ្លះ​អង្គុយស្ងៀម​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ។ ​លុះ​ព្រះ​បាទ​បាយាសិរាជញ្ញៈ គង់​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ​ហើយ​ទើប​មាន​ព្រះ​ឱង្ការ ​នឹង​ព្រះ​កុមារកស្សប​ដ៏​មាន​អាយុ ​យ៉ាង​នេះថា បពិត្រ​ព្រះ​កស្សបៈ​ដ៏​ចម្រើន​ ខ្ញុំតែង​និយាយ​យ៉ាង​នេះ យល់​ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​លោក​ដទៃ​មិន​មាន​ ​ពួក​សត្វ​ជា​ឧបបាតិកៈមិន​មាន​ ផល​វិបាក​របស់​កម្ម​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​សត្វ​ធ្វើ​ល្អ ធ្វើ​អាក្រក់​មិន​មាន​ ​ដោយ​ហេតុនេះ។ ​ព្រះ​កុមារកស្សប ថ្វាយ​ព្រះ​ពរថា បពិត្ររាជញ្ញៈ អាត្មាភាព​បាន​ឃើញ បាន​ឮ​បុគ្គល ​ដែល​ធ្លាប់​និយាយ​យ៉ាង​នេះ យល់​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ តែ​មិន​សម​បើ​បុគ្គល​នោះ​ ​និយាយ​យ៉ាង​នេះ យល់​យ៉ាង​នេះថា ​លោក​ដទៃ​មិន​មាន​ ​ពួក​សត្វ​ជា​ឧបបាតិកៈមិន​មាន​ ផល​វិបាក​របស់​កម្ម​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​សត្វ​ធ្វើ​ល្អ ធ្វើ​អាក្រក់​មិន​មាន​ ដូច្នេះសោះ បពិត្ររាជញ្ញៈ បើដូច្នោះ អាត្មាភាព​ ​នឹង​ទូលសួរ​មហា​បពិត្រ ​ក្នុង​ដំណើរ​នេះ ប្រស្នានេះ ពេញ​ព្រះ​ហឫទ័យ នៃមហាបពិត្រ​យ៉ាង​ណា សូមមហាបពិត្រ ព្យាករប្រស្នា​នោះ​ ​យ៉ាង​នោះ​ចុះ បពិត្ររាជញ្ញៈ ចុះទ្រង់សំគាល់ដំណើរ​នោះ​ថា​ដូច​ម្តេច ​ព្រះ​ច័ន្ទ ​និង​ព្រះ​អាទិត្យនេះ នៅ​ក្នុង​លោក​នេះ ឬ​នៅ​ក្នុង​លោក​ដទៃ ជា​ទេវតា ឬ​ជា​មនុស្ស​។ ​ព្រះ​បាទបាយាសិរាជញ្ញៈ តបថា បពិត្រ​ព្រះ​កស្សប​ដ៏​ចម្រើន​ ​ព្រះ​ច័ន្ទ ​និង​ព្រះ​អាទិត្យនេះ ​នៅ​ក្នុង​លោក​ដទៃ មិនមែននៅ​ក្នុង​លោក​នេះទេ ជា​ទេវតា ​មិនមែន​ជា​មនុស្ស​ទេ។ ​ព្រះ​កុមារ​កស្សប ថ្វាយ​ព្រះ​ពរថា ឱរាជញ្ញៈ បើ​តាម​បរិយាយ​នេះ សូម​មហា​បពិត្រ​បែរ​ព្រះ​យោបល់ យល់​យ៉ាង​នេះ​វិញ​ថា ​លោក​ដទៃ​មាន​ ​ពួក​សត្វ​ជា​ឧបបាតិកៈ​មាន​ ផល​វិបាល​របស់​កម្ម​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​សត្វ​ធ្វើ​ល្អ ធ្វើ​អាក្រក់​មាន​ ​ដោយ​ហេតុនេះ។