cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
កម្ពុជា​នៅ​អូឡាំពិក​រដូវ​ក្តៅ​ឆ្នាំ ​២០០៨
កម្ពុជា​បាន​ចូល​រួម​ប្រកួត​កីឡា​អូឡាំពិក​រដូវ​ក្តៅ​ឆ្នាំ ​២០០៨ ធ្វើឡើងនៅទីក្រុងប៉េកាំង សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ចាប់ពីថ្ងៃទី ៨ ដល់ថ្ងៃទី ២៤ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេស​នេះ​បាន​បញ្ជូន​អ្នក​ចូល​រួម​ប្រកួត​សរុប​បួន​នាក់​ទៅ​ប្រកួត​កីឡា​នេះ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជាតិនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ ២០០៨ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​កីឡា​អូឡាំពិក​រដូវ​ក្ដៅ​តាម​ឆ្នាំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កីឡាកម្ពុជា
ឧត្តរកុរុទ្វីប
ឧត្ដរ​កុរុទ្វីប ស្ថិត​នៅ​ទិស​ខាង​ជើង​ភ្នំ​សិនេរុ មាន​ដើម​កប្បព្រឹក្ស​ប្រចាំទ្វីប មនុស្ស​ក្នុង​ទ្វីប​នោះ​មិន​រវល់កង្វល់​ដោយ​កសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម​ឡើយ ចង់​បាន​អ្វី ចង់​បរិភោគ​ចំណី​អាហារ​បែប​ណា គ្រាន់​តែ​ដើរ​ទៅ​ដល់​ដើម​កប្បព្រឹក្ស​បាន​ដូច​ប្រាថ្នា ស្ត្រី​មាន​គភ៌​៧ថ្ងៃ​ប្រសូត​បុត្តធីតា ប្រសូត​បាន​៧​ថ្ងៃ​ចេះដើរ​ចេះរត់។
រ៉ូប្រុក្ស
រ៉ូប្រុក្ស គឺជាវេទិកាហ្គេមអនឡាញ និងប្រព័ន្ធបង្កើតហ្គេមដែលបង្កើតឡើងដោយសាជីវកម្ម Roblox ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់កម្មវិធីហ្គេម និងលេងហ្គេមដែលបង្កើតឡើងដោយអ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត។ បង្កើតឡើងដោយ David Baszucki និង Erik Cassel ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ និងបានចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ វេទិកានេះមានហ្គេមដែលបង្កើតដោយអ្នកប្រើប្រាស់នៃប្រភេទជាច្រើនដែលមានកូដជាភាសាសរសេរកម្មវិធី Lua ។ សម្រាប់ប្រវត្តិសាស្រ្តភាគច្រើនរបស់ Roblox វាមានទំហំតូច ទាំងជាវេទិការ និងក្រុមហ៊ុន។ Roblox បានចាប់ផ្តើមរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងពាក់កណ្តាលទីពីរនៃឆ្នាំ ២០១០ ហើយកំណើននេះត្រូវបានពន្លឿនដោយជំងឺរាតត្បាត COVID-19។
Roblox គឺឥតគិតថ្លៃក្នុងការលេង ជាមួយនឹងការទិញក្នុងហ្គេមដែលមានតាមរយៈរូបិយប័ណ្ណនិម្មិតហៅថា Robux។ គិតត្រឹមខែសីហា ឆ្នាំ ២០២០ Roblox មានអ្នកប្រើប្រាស់សកម្មប្រចាំខែជាង ១៦៤ លាននាក់ រួមទាំងជាងពាក់កណ្តាលនៃកុមារអាមេរិកទាំងអស់ដែលមានអាយុក្រោម ១៦ ឆ្នាំ។ ទោះបីជា Roblox បានទទួលការវាយតម្លៃជាវិជ្ជមានជាទូទៅពីអ្នករិះគន់ក៏ដោយ វាបានប្រឈមមុខនឹងការរិះគន់ចំពោះការសម្របសម្រួល ប្រតិបត្តិការខ្នាតតូច និងការអនុវត្តការកេងប្រវ័ញ្ចដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ដែលសំដៅទៅលើកុមារ។
បន្ទាត់ប្រដាប់ក្មេងលេង
នៅខែមករា ឆ្នាំ 2017 អ្នកផលិតតុក្កតា Jazwares បានចាប់ដៃគូជាមួយសាជីវកម្ម Roblox ដើម្បីផលិតតុក្កតាតូចៗដោយផ្អែកលើមាតិកាដែលបង្កើតដោយអ្នកប្រើប្រាស់ដែលបង្កើតឡើងដោយអ្នកអភិវឌ្ឍន៍នៅលើវេទិកា។ រូបតូចមានអវយវៈ និងសន្លាក់ស្រដៀងនឹងរូបតូច Lego ទោះបីជាវាមានទំហំប្រហែលពីរដងក៏ដោយ។ រូបតូចមានអវយវៈ និងគ្រឿងបន្លាស់ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរបាន។ សំណុំរួមបញ្ចូលលេខកូដដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីលោះវត្ថុនិម្មិត ក៏ដូចជាប្រអប់ពិការភ្នែកដែលមានរូបតូចចៃដន្យ។ នៅឆ្នាំ 2019 សាជីវកម្ម Roblox បានបញ្ចេញនូវប្រដាប់ប្រដាក្មេងលេងថ្មីមួយដែលមានឈ្មោះថា "Roblox Desktop" series។ នៅថ្ងៃទី 13 ខែមេសា ឆ្នាំ 2021 Roblox បានចាប់ដៃគូជាមួយ Hasbro ដើម្បីបញ្ចេញកាំភ្លើង Nerf ដែលមានប្រធានបទ Roblox និងការបោះពុម្ពលើប្រធានបទ Roblox ផ្តាច់មុខ។
វត្តអង្គទឺមហាវិហារ
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពវត្ដអង្គទឺម វត្តអង្គទឺមហាវិហារ ( ប្រាសាទព្រះពុទ្ធធ្ងន់ ) គឺជាវត្តមួយក្នុងចំណោមវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាជាច្រើននៅក្នុងទីក្រុង វៀងច័ន្ទន៍ ប្រទេសឡាវ ។ ឈ្មោះ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ផ្តល់​ឱ្យ​ទៅ​ព្រះវិហារនេះដោយ​សារ​តែ​ព្រះពុទ្ធ​រូប​ព្រះ​អង្គ​ធំ ​សំរឹទ្ធិ ​ដែល​គង់​នៅ​ក្នុង​វត្ត​នេះ​គឺ​ជា​ព្រះពុទ្ធ​ដែល​ធំ​ជាង​គេ​នៅ​ក្រុង​វៀងចន្ទន៍។  វត្តនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងដំបូងដោយព្រះបាទជេដ្ឋាធិរាជ  ក្នុងសតវត្សទី១៦ (ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាភាពរីកចម្រើននៃព្រះពុទ្ធសាសនានៅប្រទេសលាវ) នៅពេលដែលប្រទេសលាវត្រូវបានលុកលុយដោយភូមា ប៉ុន្តែក្រោយមកត្រូវបានកម្ទេចចោលក្នុងពេលមានការឈ្លានពានពីបរទេស។  ដូច្នេះវាប្រហែលជាបានឆ្លងកាត់ការស្ថាបនាឡើងវិញជាច្រើនក្នុងអំឡុងសតវត្សទី 19 ឬ 20 ដើម្បីសម្រេចបាននូវរូបរាងដែលវាមានសព្វថ្ងៃនេះ។
ទោះបីជាប្រាសាទនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងទីក្រុងវៀងច័ន្ទន៍ក៏ដោយ វាមានរូបរាងជាមូលដ្ឋានសម្រាប់អ្វីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា 'រចនាបថហ្លួងព្រះបាង I' ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់តិចតួចនៃការធ្វើឥដ្ឋ និងតួរាងចតុកោណ។
វត្តអង្គទឺម ត្រូវបានគេនិយាយថា ត្រូវបានគេតម្កល់នៅតាមបណ្តោយចំណុចសំខាន់មួយ ស្របតាមប្រាសាទចំនួនបីផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែវាអាចជាការចៃដន្យ។ រូបភាពតូច| ច្រកចូលវត្តអង្គទឺម រូបភាពតូច| ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​ទាំង​បី។
សារមន្ទីរជាតិបាងកក
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Bangkok_National_Museum.jpg/300px-Bangkok_National_Museum.jpg|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| សារមន្ទីរជាតិបាងកក សារមន្ទីរជាតិបាងកក ( พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร , RTGS ៖ Phiphitthaphanthasathan Haeng Chat Phra Nakhon ) គឺជាសារមន្ទីរសាខាសំខាន់នៃ សារមន្ទីរជាតិក្នុងប្រទេសថៃហើយក៏ជាសារមន្ទីរធំជាងគេមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។ វា​មាន​ការ​តាំង​ពិពណ៌សិល្បៈនិង​ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ។ វាកាន់កាប់ អតីតរាជវាំងរបស់អនុស្តេច(ឬ វាំងខាងមុខ ) ដែលស្ថិតនៅចន្លោះសាកលវិទ្យាល័យធម្មសាត និង មហោស្រពជាតិបែរមុខទៅស្នាមហ្លួង ។
សារមន្ទីរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​និង​បើក​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៧៤ដោយ​ព្រះមហាក្សត្រចុល្លាង្ករណ៍ដើម្បី​ដាក់​តាំង​បង្ហាញ​ការ​ប្រមូល​រាជ​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រមង្កុដបិតា​របស់​ទ្រង់​។ សព្វថ្ងៃនេះ វិចិត្រសាលមានការដាក់តាំងបង្ហាញអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រថៃត្រលប់ទៅ សម័យយុគថ្មរំលីង ។ ការប្រមូលផ្ដុំរួមមាន សិលាចារឹករបស់ព្រះបាទរាមាកំហែងដែលត្រូវបានចារឹកលើកម្មវិធីចងចាំរបស់អង្គការយូណេស្កូ ដែលបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ក្នុងការទទួលស្គាល់ពីសារៈសំខាន់របស់វា។
ក្រៅពីការអភិរក្ស និងដាក់តាំងវត្ថុបុរាណរបស់ថៃ ដែលមានតាំងពីសម័យ ទ្វារវតី ស្រីវិជ័យ ដល់ សម័យសុខោទ័យ និង អយុធ្យា សារមន្ទីរក៏បង្ហាញនូវបណ្តុំ សិល្បៈពុទ្ធសាសនាអាស៊ីក្នុងតំបន់ដូចជា គន្ធាឥណ្ឌា ចិន ថាំង វៀតណាម ចាម ឥណ្ឌូនេស៊ី និង សិល្បៈខ្មែរ ។
អបរគោយានទ្វីប
អមរគោយានី​ទ្វីប ស្ថិត​នៅ​ទិស​ខាង​លិច​ភ្នំ​សិនេរុ មាន​ដើម​ក្ទម្ព​ប្រចាំទ្វីប មនុស្ស​ក្នុង​ទ្វីប​នោះ​មិន​កង្វល់​ដោយ​កសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម​ឡើយ ព្រោះ​មាន​ដួង​កែវ​ឲ្យ​សម្រេច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​បាន​គ្រប់​យ៉ាង។
ព្រៃឡង់
ព្រៃឡង់ជាព្រៃធំជាងព្រៃដទៃទៀតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោកមានទំហំ៥២៥០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅប់ែកខាងលិចទន្លេមេគង្គ។ ព្រៃនេះគ្រប់ដណ្តាប់ខេត្តចំនួន៣មានដូចជា ខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តកំពង់ធំ។ ព្រៃនេះជាជម្រកសត្វសំបូរគោព្រៃ ខ្លា និងមានឈើល្អៗ។
ព្រះបាទពញាយ៉ាត
ព្រះបាទពញាយ៉ាត (ឆ្នាំ១៤២១-ឆ្នាំ១៤៦៣នៃគ.ស)
ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទស្រីសុរិយោវង្សទី២។ ព្រះអង្គបានសម្លាប់ស្តេចសៀមពញាព្រែក និងរំដោះរាជធានីអង្គរ។ ព្រះអង្គគង់នៅរាជធានីអង្គរអស់រយៈពេល ១០ឆ្នាំ ទើបផ្លាស់ប្តររាជធានីមកទួលបាសាល់ និងបន្តមកទៀតបានតាំងរាជធានីនៅចតុមុខ។ មូលហេតុនៃការចាកចោលរាជធានីអង្គរដោយសារកត្តាដូចជា ៖ ព្រះបាទពញាយ៉ាតមានព្រះរាជបុត្របីព្រះអង្គ ជាមួយមហេសីនិងស្រីស្នំដូចជា ៖ ឆ្នាំ១៤៦៣ ព្រះបាទពញាយ៉ាតបានដាក់រាជ្យឱ្យបុត្រច្បងគឺព្រះបាទនរាណ៍រាជា។ នៅឆ្នាំ១៤៦៦ ព្រះបាទពញាយ៉ាតក៏បានសោយទីវង្គតដោយរោគពាធនៅព្រះជន្ម ៧០ព្រះវស្សា។ នៅឆ្នាំ១៩៦៧ ព្រះបាទនរាណ៍រាជាបានកសាងចេតីយថ្វាយព្រះបាទពញាយ៉ាតនៅលើភ្នំដូនពេញដែលជាចេតីយធំជាងគេ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ១៩១៧ ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិបានកសាងចេតីយនេះឱ្យធំជាងមុន ។
ការបោះបង់ចោលរាជធានីអង្គរ
នៅឆ្នាំ១៤៣៤ ចេះតែរអែងខ្លាចសៀមចូលមកលុបលុយប្រទេសខ្មែរទៀត ព្រះបាទពញាយ៉ាតក៏បានសម្រេចព្រះទ័យលើករាជធានីចេញឱ្យឆ្ងាយពីរាជធានីអង្គរ។ មូលហេតុនៃការបោះបង់រាជធានីអង្គរនេះគឺមកពីប្រជារាស្រ្តខ្មែរនៅអាណាចក្រខាងលិចត្រូវសៀមកៀរយកទៅអស់ជាច្រើន ហើយមួយផ្នែកទៀតត្រូវស្លាប់ដោយសារសង្គ្រាមជាច្រើនលើកច្រើនគ្រាជាមួយសៀមទៀត ដែលនៅពេលនោះស្ថិតនៅតែ ៤០០គីឡូមែត្រពីក្រុងអយុធ្យាប៉ុណ្ណោះ។ ក្រោយពីបានប្រឹក្សាយោបល់ជាមួយនាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រីហើយ ព្រះអង្គទ្រង់ក៏បានបញ្ជាឱ្យលើករាជធានីទៅតាំងនៅទួលបាសាន​ ក្នុងខេត្តស្រីសឈរវិញ តែដោយសារមានទឹកជំនន់ធំខុសធម្មតា ព្រះអង្គក៏បានបញ្ជាឱ្យលើករាជធានីទៅតាំងនៅភ្នំដូនពេញ ឬចតុមុខវិញ ។
សរសើរព្រះបារមី
ទំនុកច្រៀង
• បកប្រែជាភាសាខ្មែរ
យើង​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​បម្រើ​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ
ឱនក្បាល និងបេះដូងរបស់យើង
គោរព​ដល់​អ្នក​គ្រប់គ្រង​ដែល​គុណសម្បត្តិ​គ្មាន​ព្រំដែន
អស្ចារ្យ​បំផុត​នៃ​ប្រទេស​សៀម
ដោយកិត្តិយសដ៏អស្ចារ្យ និងយូរអង្វែង
(យើង) មានសុវត្ថភាព និងសន្តិភាព ដោយសារការគ្រប់គ្រងរបស់ស្តេច
លទ្ធផលនៃការការពាររាជវង្ស
(គឺ) មនុស្សនៅក្នុងសុភមង្គលនិងសន្តិភាព,
សូមឱ្យវាក្លាយជានោះ។
អ្វីដែលអ្នកចង់ធ្វើ
តាមក្តីសង្ឃឹមនៃបេះដូងដ៏អស្ចារ្យរបស់អ្នក។
ដូចដែលយើងប្រាថ្នា (អ្នក) ជ័យជំនះ, ហ៊ឺរ៉ា!
អេសខេអេថដឹអ៊ីនហ្វីនីធី
អេសខេអេថដឹអ៊ីនហ្វីនីធី (SK∞ エスケーエイト) គឺជាគំនូរជីវជលអានីមេជប៉ុន​ ផលិតនិងចលនាដោយបូនស៍ (Bones) ដែលបានចាក់ផ្សាយចាប់ពីខែមករាដល់ខែមេសាឆ្នាំ ២០២១។​
បុសលាវ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
បុះលាវ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
បានមឿង
ពុកឃុន បានមឿង ( ថៃ : บานเมือง )គឺជា ព្រះមហាក្សត្រនៃនរគសុខោទ័យ ជានគរទី១នៅក្នុង ប្រទេសថៃ ។ គាត់មកពីរាជវង្ស ព្រះរោង ។
ស្រីធម្មរាជា
ស្រីធម្មរាជា រឺ អង្គឥមទី២ (១៧០៦ - ១៧៤៨)ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណចក្រកម្ពុជា​ពីគ.ស. ១៧៤៧ ដល់ គ.ស. ១៧៤៨
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
សរិដ្ឋ ធនះរ័ជ្ត
នាយឧត្តសេនីយ៍ សរិដ្ឋ ធនះរ័ជ្ត ប្រសូតនៅថ្ងៃទី (៨ មិថុនា ព.ស. ២៤៥១ - ១៤ ធ្នូ ព.ស.២៥០៦) ព្រម​ទាំង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃទី .. និង​កាន់​តំណែង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ៣​សម័យ ចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ ព.ស. ២៥០២ ​ដល់ ​ព.ស.២៥០៦
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
ភូមិចារ
វត្ត៖
សាលារៀន៖
ឃុំកំពង់ប្រាំង
(Kampong Prang Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង មាន ៦ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
កម្ពុជនាគរាជ
ព្រះបាទកម្ពុជនាគរាជ (ម.គ.ស. ?-?) រជ្ជកាល (ម.គ.ស. ?-២៦៧) ក្សត្រដើមគេបង្អស់នោះ គឺព្រះបាទកម្ពុជនាគរាជ ព្រះអង្គនិម្មិតថ្វាយព្រះបាទ កមេរុរាជជារាជសុណិសា។ ក្រោយមកព្រះបាទ កមេរុរាជក្រែងអត់ពីព្រះអង្គទៅ នឹងវិនាសបាត់កេរ្តិ៍ព្រះចៅ ទើបទ្រង់ឲ្យសាងប្រាសាទជាថ្មីឡើងវិញ។ ព្រះអង្គមានបុត្រមួយអង្គគឺព្រះនាងធារាវត្តី។ ព្រះអង្គបានបឺតទឹកសមុទ្រដើម្បីបង្កើតដីនគរគោកធ្លកអោយធំទូលាយទុកអោយបុត្រីនិងបុត្រសុណិសានៅគ្រប់គ្រង។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះថោង
អណ្ដែតហ្វាយនែនភីអិលស៊ី (សាខាខេត្តកំពង់ចាម)
=ប្រវត្តិស្ថាប័ន=
ប្រវត្តិសាខា
=រចនាសម្ព័នដឹកនាំ=
មន្ត្រីសាខា
=មើលផងដែរ=
ទស្សពល ហិមពាន្ត
ទស្សពល ហិមពាន្ត (ทศพล หิมพานต์ ១៥ មេសា ១៩៦៥) គឺជាអ្នកចម្រៀងលូកធុងប្រុសប្រជាជនថៃពីស្លាកតន្ត្រី Four-S គាត់គឺជាមនុស្សម្នាក់ដែលមានប្រជាប្រិយបំផុតនិងភាពល្បីល្បាញរបស់សិល្បករក្នុងប្រភេទភ្លេងឡែ (เพลงแล่) តន្ត្រីពេញនិយមរបស់គាត់ Ah Lai Mary (อาลัยเมรี) ត្រូវបានដោះលែងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥ គាត់បានសម្តែងជាមួយ វ៉ៃភច ពេជ្រសុពណ្ណ និង យុយ យ៉ាតយើះ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសថៃ
លោកកៃយុសសេសារ
លោកកៃយុសសេសារ (31 សីហាគ 12 - 22 ខែមករាគ 41) ជាអធិរាជរ៉ូម៉ាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
ឃុំកំពង់ឫស្សី(ស្រុកពារាំង)
=រដ្ឋបាល= មាន ១៨ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
ឧទ័យរាជាទី១
ឧទ័យរាជាទី១ រឺ ឧទ័យ (១៥៧៧ - ៥ មករា ១៦៤២)ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណចក្រកម្ពុជា​ពីគ.ស. ១៦២៧ ដល់ គ.ស. ១៦៤២
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
អង្គស្ងួន
អង្គស្ងួន ( ប្រសូត១៧៩៤-១៨២២ )–គឺជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃប្រទេសកម្ពុជា ។ ព្រះអង្គជាបុត្រាទី​បី​របស់​ព្រះបាទអង្គ​អេង ។
ស្តេចសៀមព្រះនាមពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក សោយទីវង្គតនៅឆ្នាំ១៨០៩។ ព្រះបាទព្រះឧទ័យរាជាអង្គច័ន្ទ បដិសេធមិនទៅចូលរួមព្រះរាជពិធីបូជាព្រះសពរបស់ព្រះអង្គទេ។ តែផ្ទុយ​ទៅ​វិញ អង្គ​ចន្ទ​បាន​បញ្ជូន​ព្រះអង្គម្ចាស់​ខ្មែរ​បី​អង្គរួម​មានអង្គស្ងួន អង្គឯម និង ​អង្គឌួង ឲ្យទៅ​ចូលរួម​បុណ្យសព។ អង្គស្ងួននិងអង្គឯម ត្រូវបានតែងតាំងជាឧបរាជខ្មែរដោយស្តេចពុទ្ធលើសឡានភាល័យ។ មានរដ្ឋមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនបានគាំទ្រអង្គស្ងួន រួមមាន ព្រះយ៉ាចក្រី (បែន)និងព្រះយ៉ាក្រឡាហោម (មឿង)។
សកម្មភាពរបស់ស្តេចពុទ្ធលើសឡានភាល័យ ជាក់ស្តែងបានធ្វើឱ្យរាជវាំងកម្ពុជា ទៅជាក្រុមគាំទ្រសៀមនិងបក្សពួកនិយមយួន ។ ក្រោយ​ពីរាជទូតត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ អង្គ​ចន្ទ​ត្រូវព្រះរាជាចក្រីនិងព្រះយ៉ាក្រហោមប្រហារ​ជីវិត។ អង្គស្ងួន អង្គឯម និងអង្គឌួង បានរត់គេចពីឧដុង្គដោយសម្ងាត់ជាមួយបក្ខពួករាប់រយនាក់ ពួកគេបានភៀសខ្លួនទៅ ពោធិសាត់ ហើយស្វែងរកជំនួយពីសៀម។  ជាការឆ្លើយតបកងទ័ពសៀមមួយបានលើកទ័ពមកកម្ពុជា នៅឆ្នាំ១៨១១។  អ្នករត់ចោលស្រុកខ្មែរត្រូវបានដាក់នៅបាត់ដំបង ។  ដោយ​មាន​ជំនួយ​ពី​កងទ័ព​សៀម អង្គស្ងួន​បាន​ទាមទារ​ឱ្យ​ព្រះឧទ័យរាជាអង្គចន្ទ​ប្រគល់​ស្រុក​ចំនួន​បី​ឱ្យ​ទ្រង់ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ។ កង​កម្លាំង​របស់អង្គ​ស្ងួន​បាន​ដើរ​ទន្ទ្រាន​យក​ ស្រុកប្រាសាទសម្បូរ ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង និង ​ឧដុង្គ ។ ពេល​ដំណឹង​មក​ដល់ភ្នំពេញ ព្រះឧទ័យរាជាអង្គ​ចន្ទ​ត្រូវ​យួន​នាំ​ទៅ​ក្រុង ​ព្រៃនរគ ។  អង្គស្ងួនត្រូវបានតែងតាំងជារាជានុសិទ្ធិ។
ពួកយួនបាន​បញ្ជូន​ទ័ព​ធំ​ទៅ​ស្ការព្រះឧទ័យរាជាអង្គចន្ទ។ ពេល​ដំណឹង​នេះ​ទៅ​ដល់​បាងកក ពុទ្ធលើសឡានភាល័យបាន​បញ្ជា​ឲ្យ​អង្គស្ងួន អង្គឯម និង​អង្គឌួង នាំ​អ្ន​កទាំងបីតាម​ទៅ​បាងកក។
អង្គស្ងួន​បានោយទិវង្កត់​ដោយ​ជំរោគាព្យាធិងឺ​នៅ​ទីក្រុង​បាងកក​ក្នុង​ឆ្នំ ១៨២២។
កំណត់ចំណាំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
បញ្ជីរាយនាម នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
នាយករដ្ឋមន្ត្រី​​កម្ពុជា​ គឺជាប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីក៏ត្រូវជាប្រធានទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីនិងជាតំណាងរាជរដ្ឋាភិបាលទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេសផងដែរ។ ក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានឱ្យដឹងថា នាយករដ្ឋមន្រ្តីគឺត្រូវបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសម្រាប់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ (១ អាណត្តិ) ដោយមិនកំណត់អាណត្តិនោះទេ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៥ មក ប្រទេសកម្ពុជាគឺមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីចំនួន ៣៦ អង្គ/រូប ហើយក្នុងចំណោមនោះមាន ៤ រូបជានាយករដ្ឋមន្រ្តីស្តីទី (បណ្តោះអាសន្ន)។
យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នាយករដ្ឋមន្រ្តីគឺតម្រូវឱ្យធ្វើជាសមាជិកនៃរដ្ឋសភាជាតិ។ ទ្រង់/លោក/នាងត្រូវតែជ្រើសតាំងដោយសភាភាគច្រើនសិន បន្ទាប់មកទើបមានការតែងតាំងដោយព្រះរាជក្រឹត្យ និងត្រូវតែធ្វើពិធីសច្ចាប្រណិធានចូលកាន់តំណែងនៅឯព្រះបរមរាជវាំង នៅចំពោះព្រះភក្រ្តព្រះមហាក្សត្រ និងសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ គណៈមហានិកាយ និងគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ។
ទួនសុចនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នគឺសម្តេចតេជោ[ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃឈ្នះមួយរយភាគរយ]] ដែលសម្តេចបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាតាំងពីថ្ងៃ១៤ ខែមករា ឆ្នាំ2023មកម្លេះ។
វេល
' (velவேல்) ឬ នាមនៅភាសា​ខ្មែរ គឺ ' គឺ  អាវុធ​របស់​ព្រះស្កន្ទ, ព្រះម៉ែកោមារី , ព្រះម៉ែទុគា នៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ.។ ៚និង អ្នក​ដែល​មាន​ដៃ​កាន់ព្រះលំពែងសក្តិ ឬ  លំពែងសក្តិយុទ្ធ  ឬ​អ្នក​ដែល​មានព្រះលំពែងសក្តិ ឬ  លំពែងសក្តិយុទ្ធ ​ជា​អាវុធ (គឺ ​ព្រះស្កន្ទ , ព្រះម៉ែកោមារី , ព្រះម៉ែទុគា ).។ ៚
ពណ៍នាពីដើមដូង
ដើមដូង ដូងគីជារុក្ខជាតិម្យ៉ាងដែលយើងអាចយកដើមវាទៅធ្វើជារបស់ប្រីប្រាស់ជាច្រើនដូចជាផ្ទះជាដើមហើយ
សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ
សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ ( องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย) ឬ TPBS ( ส.ส.ท. បកប្រែថា: ស.ស.ថ) គឺជាសេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈនៅក្នុងប្រទេសថៃ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយច្បាប់សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ ឆ្នាំ២០០៨ ដែលចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨។ នៅក្រោមទង្វើនេះ សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ មានឋានៈជាទីភ្នាក់ងាររដ្ឋដែលមានបុគ្គលិកលក្ខណៈស្របច្បាប់ ប៉ុន្តែមិនមែនជា ភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល ឬ សហគ្រាសរដ្ឋ ទេ។
សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ ដំណើរការ ថៃ ពីប៊ីអេស (ไทยพีบีเอส) ដែលពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថា iTV, TITV និង TV Thai TV រៀងគ្នា។ សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ ជាស្ថានីយ៍ ទូរទស្សន៍សាធារណៈដែល ចាក់ផ្សាយតាមប៉ុស្តិ៍ UHF ប៉ុស្តិ៍លេខ២៩។ ស្ថានីយ៍ផ្សាយតាមប្រេកង់ដែលពីមុនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប៉ុស្តិ៍ដែលដំណើរការដោយឯកជន iTV ។ សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ បានសាកល្បងការផ្សាយរបស់ខ្លួនដោយភ្ជាប់ទៅសញ្ញាបណ្តោះអាសន្នសម្រាប់ការផ្សាយទៅកាន់តារាងកម្មវិធីពិសេសដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយ ទូរទស្សន៍ថៃ (TVT ឬ TV 11 Thailand) នៅស្ថានីយ៍ផ្សព្វផ្សាយផ្លូវធីវីធីថ្មីពេជ្របុរី (TVT New Phetchaburi Road Broadcasting Station) ។ (បច្ចុប្បន្នជាការិយាល័យកណ្តាលសារព័ត៌មានជាតិនៃប្រទេសថៃ និងស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ពិភពលោក NBT និងអតីតប៉ុស្តិ៍ UHF លេខ ២៩ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ ។ កម្មវិធីបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៨។ )
ជនជាតិជ្វីហ
កាលណា​គេ​និយាយ​ពី​អរិយធម៌​នៃ​តំបន់​មេឌីទែរ៉ាណេ​សម័យបុរាណ គេ​មិន​អាច​មិននិយាយ​​បានទេ អំពី​ប្រវត្តិ​របស់​ជនជាតិ​តូចមួយ ក៏ប៉ុន្តែ ដែល​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​មនុស្ស​ជាតិ ជាពិសេស ឥទ្ធិពល​ខាង​មនោគមន៍វិជ្ជា​សាសនា។ នោះគឺ ជនជាតិជ្វីហ្វ។ ការស្វែងយល់​អំពី​ជនជាតិជ្វីហ្វ​សម័យបុរាណ​ក៏​ជា​មូលដ្ឋាន​ដ៏សំខាន់​ដែរ ដើម្បីយល់​ពី​ជម្លោះ​​នៅ​ដើមបូព៌ា​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។
ជនជាតិជ្វីហ្វ​សម័យបុរាណ​នោះ ថ្វីដ្បិត​តែ​រស់នៅ​ក្បែរឆ្នេរសមុទ្រ ក្នុង​តំបន់​មេឌីទែរ៉ាណេ ក៏ប៉ុន្តែ មិនមែន​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ខាង​ដើរសមុទ្រ​ ដូចអរិយធម៌​មេឌីទែរ៉ាណេផ្សេងទៀត ដូចជា ក្រិក កោះក្រែត និង​ហ្វេនីស៊ី​នោះទេ។ ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ​សម័យដើម គឺ​ជា​ជាជនជាតិ​ដែល​រស់នៅ​តាម​បែប​កុលសម្ព័ន្ធនៃ​​មនុស្ស​សម័យបុរេប្រវត្តិ ដោយផ្លាស់ទី​ពី​កន្លែងមួយ ទៅកន្លែងមួយ នៅ​ចន្លោះ​​​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប​ និង​មេសូប៉ូតាមី។ ប្រវត្តិ​នៃ​​​ប្រជាជាតិ​ជ្វីហ្វ​បាន​ចាប់ផ្តើម​ឡើង កាល​ពី​ជាង ៣ពាន់ឆ្នាំ​មុន នៅពេលដែល​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ​ភៀសខ្លួន​ចេញ​ពី​ភាព​ជា​ទាសករ​នៅ​អេហ្ស៊ីប ហើយ​ធ្វើ​ដំណើរ​កាត់តាម​វាលរហោស្ថាន​ ឆ្ពោះទៅកាន់​ទឹកដី​កាណាន (អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​បច្ចុប្បន្ន)។ ដំណើររឿង​ ដែល​ត្រូវ​បាន​រ៉ាយរ៉ាប​យ៉ាង​ក្បោះក្បាយ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​តូរ៉ា (Torah) របស់​ពួក​ជ្វីហ្វ និង​នៅ​ក្នុង​សញ្ញាចាស់​នៃ​គម្ពីរប៊ីប​របស់​គ្រឹស្ត​សាសនា។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត និង​អ្នក​បុរាណវិទ្យា​នៅតែ​មិនទាន់​មាន​ការឯកភាព​គ្នា​នៅឡើយ ជុំវិញ​ដំណើររឿងនេះ។ នៅ​ក្នុងទឹកដី​កាណាន ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ (ឬ​ហេព្រើ) បាន​ចាប់​របរ​កសិកម្ម បង្កើត​ជា​រដ្ឋ រួចហើយ​បាន​សាងសង់​បុរី​ជាទីសក្ការៈមួយ គឺ​ទីក្រុង​យេរូសាឡឹម។ នៅ​ខាងត្បូង​ទីតាំង​ដែល​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ​រស់នៅ មាន​ជនជាតិ​មួយទៀត​ ដែល​ជា​សត្រូវ​របស់​ពួក​ជ្វីហ្វ គឺ​ជនជាតិ​ហ្វ៊ីលីស្ទីន។ ក្រុងយេរូសាឡឹម​របស់​ពួកជ្វីហ្វ​​ត្រូវ​បាន​ពួក​បាប៊ីឡូន​កម្ទេច​ចោល នៅ​ឆ្នាំ​៥៨៨​មុនគ.ស ហើយ​ជនជាតិជ្វីហ្វ​ទាំងអស់​ត្រូវ​បាន​គេជម្លៀស​ចេញ​ពី​ទឹកដី​កំណើត យក​ទៅ​បាប៊ីឡូន រហូតក្រោយ​ពេល​ដែល​អាណាចក្រ​ពែរស៍​វាយដណ្តើម​កាន់កាប់​បាប៊ីឡូន ទើប​អធិរាជ​ពែរស៍​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ​វិលត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​កំណើត​របស់​ពួកគេវិញ។
នរាយណ៍រាជាទី១
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រសម័យចតុមុខ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់សម័យចតុមុខ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រជ្ជទាយាទសម័យចតុមុខ
នយោបាយនៅកម្ពុជា
នយោបាយប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃរបបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលក្នុងនោះព្រះមហាក្សត្រមានតួនាទីជាប្រមុខរដ្ឋហើយនាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល។ នៅឆ្នាំ១៩៧៩ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធវៀតណាមបានវាយចូលទឹកដីកម្ពុជា រួចបានផ្តួលរំលំរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ហើយបន្ទាប់មក ក៏បានបន្តឈរជើងក្នុងប្រទេសកម្ពុជារហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៩។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបកុម្មុយនីស្តនៅជុំវិញពិភពលោកចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩០ ទីបំផុតវៀតណាមក៏បានសម្រេចដកកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនចេញពីដែនដីកម្ពុជា។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣ ត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើបន្ទាប់ពីភាគីជម្លោះបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១ និងបន្ទាប់ពីមានការបោះឆ្នោតដែលបានរៀបចំឡើងដោយអាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (អ៊ុនតាក់)។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះបានប្រកាសអំពីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សនៅប្រទេសកម្ពុជាហើយមានអំណាចធំៗបីគឺ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ អំណាចតុលាការ និងអំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ។ ក៏ប៉ុន្តែ តាំងពីបានប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញមក កម្ពុជាគឺមិនដែលមានបក្សប្រឆាំងណាដែលមានសក្តានុភាពអាចយកឈ្នះលើបក្សកាន់អំណាចនោះឡើយ ដោយហេតុនេះហើយទើបសម្តេចហ៊ុន សែនអាចបន្តកាន់អំណាចជានាយករដ្ឋមន្រ្តីគិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៨៥ មក។ គណបក្សសម្តេចគឺ គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជាដែលដណ្តើមអាសនៈបានទាំង ១២៥ នៅក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋសភាក្នុងឆ្នាំ២០១៨ បន្ទាប់ពីបានរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជាចោល ដែលពេលនោះត្រូវជាបក្សប្រឆាំងធំបំផុតនឹងបក្សប្រជាជន។ តមកទៀត រដ្ឋធម្មនុញ្ញក៏បានប្រកាសដែរថាប្រទេសកម្ពុជាគឺជា "រដ្ឋឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ សន្តិភាព អព្យាក្រឹត និងរដ្ឋមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ"។
អំណាចនីតិប្រតិបត្តិត្រូវបានអនុវត្តដោយរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងនាមនិងដោយឯកច្ឆ័ន្ធពីសំណាក់ព្រះមហាក្សត្រ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយគណៈរដ្ឋមន្រ្តីដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្រ្តី។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីត្រូវបានជួយ ឬគាំទ្រដោយសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សានោះមានដូចជា ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី រដ្ឋមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ និងរដ្ឋមន្រ្តីផ្សេងៗ។ អំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិត្រូវបានផ្ទេរទៅនីតិបញ្ញត្តិទ្វេភាគី ដោយក្នុងនោះមានរដ្ឋសភាដែលមានសិទ្ធិអំណាចបោះឆ្នោតលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ហើយព្រឹទ្ធសភាវិញមានសិទ្ធិអំណាចពិនិត្យមើលឡើងវិញ។ នៅពេលអនុម័តច្បាប់តាមរយៈស្ថាប័នសភាទាំងពីរ សេចក្តីព្រាងច្បាប់នោះនឹងត្រូវដាក់ជូនព្រះមហាក្សត្រដើម្បីឡាយព្រះហត្ថលេខា និងប្រកាសឱ្យប្រើ។ អំណាចតុលាការមានភារកិច្ចការពារសិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនិងដោះស្រាយជម្លោះវិវាទដោយមិនលម្អៀង។ តុលាការកំពូលគឺជាតុលាការខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេស ហើយមានអំណាចវិនិច្ឆ័យលើសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការជាន់ទាប។ ស្ថាប័នដាច់ដោយឡែកមួយទៀតហៅថា ក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីផ្តល់ការបកស្រាយអំពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងច្បាប់ ហើយដើម្បីដោះស្រាយវិវាទទាក់ទងនឹងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកសភា។
គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជាបានគ្របដណ្តប់លើទិដ្ឋភាពនយោបាយកម្ពុជាចាប់តាំងពីជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៃឆ្នាំ១៩៩៧ នៅឯទីក្រុងភ្នំពេញបានបញ្ចប់មកម្លេះ។ គណបក្សផ្សេងៗដែលជាគូប្រជែងនឹងបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមាន គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចដែលជាគណបក្សរាជានិយម និងអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលត្រូវបានរំលាយចោលដោយតុលាការកំពូលនៅឆ្នាំ២០១៧។ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយឈ្មោះស្ទីវិន ឡេវីតស្គី និងលូកាន-វេ បានពណ៌នាពីប្រទេសកម្ពុជាថាជា"របបផ្តាច់ការប្រកួតប្រជែង" ដែលជាប្រភេទរបបចម្រុះ មានលក្ខណៈជាប្រជាធិបតេយ្យផងនិងបែបផ្តាច់ការផង។
ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់
កម្ពុជាគឺជាប្រទេសប្រកាន់យករបបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធជាឯកត្តរដ្ឋ និងមានទម្រង់ជារដ្ឋាភិបាលសភា។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលចែងអំពីក្របខ័ណ្ឌគ្រប់គ្រងត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅអំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៣ ដោយសភាធម្មនុញ្ញក្រោយពីការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលធ្វើឡើងដោយអាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (អ៊ុនតាក់)។ សភាធម្មនុញ្ញបានអនុម័តគោលការណ៍និងវិធានជាមូលដ្ឋានដែលកំណត់ដោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ សកម្មភាពនេះបានធ្វើឱ្យរដ្ឋធម្មនុញ្ញក្លាយជាច្បាប់កំពូលនៃប្រទេស ដោយប្រកាសថាកម្ពុជាគឺជារដ្ឋអធិបតេយ្យ ឯករាជ្យ និងអព្យាក្រឹត ប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សដោយមានការបោះឆ្នោតប្រកបដោយយុត្តិធម៌និងតាមការកំណត់ ហើយធានាការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនិងផ្តល់នូវប្រព័ន្ធតុលាការឯករាជ្យ។
ភាពឃោរឃៅនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានតម្រូវឱ្យមានការដាក់បញ្ចូលបទប្បញ្ញត្តិទាក់ទងនឹងសិទ្ធិមនុស្សជាចាំបាច់ ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការវិលត្រឡប់ទៅរកគោលនយោបាយនិងការអនុវត្តដ៏ព្រៃផ្សៃដូចមុនទៀត។ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យទាំងនេះត្រូវបានដកចេញពីដំណើរការរៀបចំសេចក្តីព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រទេសណាមីប៊ីដែលបានធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៨២។ វិជ្ជាករច្បាប់រដ្ឋធម្មនញ្ញអាល្លឺម៉ង់ម្នាក់ឈ្មោះហ្ស៊ក មិនហ្សែលបានសម្គាល់លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យទាំងនេះថាជា"ស្នូលចាំបាច់នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញសម័យទំនើប។" តមកទៀត រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានធ្វើឱ្យស្ថានភាពនៃច្បាប់អន្តរជាតិក្នុងបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សបានកាន់តែប្រសើរឡើងដោយចងភ្ជាប់ប្រទេសកម្ពុជាឱ្យ"គោរព"បទប្បញ្ញត្តិនៃសន្ធិសញ្ញាសិទ្ធិមនុស្សដែលត្រូវបានអនុម័តដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣ ត្រូវបានធ្វើវិសោធនកម្មចំនួនប្រាំបួនដងចាប់តាំងពីការអនុម័តមក – ពោលគឺនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤, ១៩៩៩, ២០០១, ២០០៥, ២០០៦, ២០០៨, ២០១៤ និងឆ្នាំ២០១៨។
ការបែងចែកអំណាច
អំណាចរដ្ឋត្រូវបានបែងចែកជាបីគឺ៖ អំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ និងអំណាចតុលាការ។ អធិបតេយ្យភាពនយោបាយគឺស្ថិតនៅលើប្រជាជនកម្ពុជាដែលអាចប្រើអំណាចរបស់ពួកគេតាមរយៈអំណាចរដ្ឋទាំងបី។ រាជរដ្ឋាភិបាលដែលកាន់អំណាចប្រតិបត្តិគឺត្រូវទទួលខុសត្រូវដោយផ្ទាល់ចំពោះរដ្ឋសភា។ ប្រព័ន្ធតុលាការដែលជាអំណាចឯករាជ្យមានភារកិច្ចការពារសិទ្ធិនិងសេរីភាពរបស់ពលរដ្ឋ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានប្រកាសជាសាសនារបស់រដ្ឋ។
ឥទ្ធិពលលើប្រព័ន្ធច្បាប់
ប្រព័ន្ធច្បាប់នៃប្រទេសកម្ពុជាគឺ ច្បាប់ស៊ីវិល ហើយត្រូវបានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសបារាំងដែលជាលទ្ធផលនៃអាណានិគមនិយម។ ប្រព័ន្ធច្បាប់សូវៀត-វៀតណាមបានគ្របដណ្តប់លើប្រព័ន្ធច្បាប់កម្ពុជាដើមពីឆ្នាំ១៩៨១ ដល់ឆ្នាំ១៩៨៩, យុត្តិវិទូជាតិស្រីលង្កាម្នាក់ឈ្មោះបាសែល ហ៊្វែណានដូបានអះអាងថាធាតុខ្លះដែលមាននៅក្នុងប្រព័ន្ធសង្គមនិយមគឺនៅតែបន្តមាននៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់កម្ពុជាសព្វថ្ងៃដដែរ។ ជាទូទៅ ច្បាប់ទំនៀមទម្លាប់ដែលផ្អែកលើព្រះពុទ្ធសាសនានិងច្បាប់ដែលបន្សល់ទុកពីសម័យអង្គរក៏នៅតែមានអនុវត្តខ្លះដែរ។
សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ
រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានប្តេជ្ញាចំពោះ"ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ" រួមជាមួយបទប្បញ្ញត្តិដែលផ្លាស់ប្តូរជាមូលដ្ឋាននៅក្នុងតួនាទីរបស់រដ្ឋពីអតីតកាល។ សន្តិសុខទ្រពសម្បត្តិឯកជន និងសិទ្ធិលក់ដូរដោយសេរីដែលមានលក្ខខណ្ឌចាំបាច់សម្រាប់ដំណើរនៃសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ត្រូវបានផ្តល់ជូន។ អំណាចអស្សាមិករណ៍របស់រដ្ឋបានកំណត់ដល់វិសាលភាពនៃការបម្រើផលប្រយោជន៍សាធារណៈហើយត្រូវអនុវត្តតែនៅពេលដែលសំណង"ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៍"ត្រូវធ្វើឡើងជាមុន។ ដោយដំណើរការនៅក្រោមពាក្យស្លោកមួយថា "Le Cambodge s'aide lui-même" ដែលប្រែថា "កម្ពុជានឹងជួយខ្លួនឯង"។ សកម្មភាពដំបូងបំផុតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលគឺអនុវត្តកម្មវិធីដែលធានាការស្តារឡើងវិញនូវសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងការធ្វើសមាហរណកម្មប្រទេសចូលទៅក្នុងទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ចតំបន់និងពិភពលោក។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៤ រាជរដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសពីការផ្លាស់ប្តូរដែល"មិនអាចនឹងត្រឡប់វិញបាននិងមិនអាចផ្លាស់ប្តូរវិញបាន"ពីសេដ្ឋកិច្ចផែនការកណ្តាលទៅរកសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារទិសដៅ។
ព្រះមហាក្សត្រ
ប្រទេសកម្ពុជាគឺជារដ្ឋប្រកាន់របបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ (ពោលគឺព្រះមហាក្សត្រសោយរាជ្យ ប៉ុន្តែគ្មានអំណាចនយោបាយ) ដែលមានទម្រង់ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងមហាក្សត្រិយានីអេលីហ្សាប៊ែតទី២ នៃអង់គ្លេសដែរ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាបានចែងថា ព្រះមហាក្សត្រគឺជាប្រមុខរដ្ឋ និងជានិមិត្តរូបនៃឯកភាព និងនិរន្តភាពជាតិ។
ព្រះបាទសម្តេចនរោត្តម សីហនុបានសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា (រជ្ជកាលទី២) ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៣ រហូតដល់ថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៤។ ទ្រង់ក៏ធ្លាប់បានកាន់តំណែងមួយចំនួនផ្សេងទៀតផងដែរ ដូចជា នាយករដ្ឋមន្រ្តី និងព្រះមហាក្សត្រ (រជ្ជកាលទី១) តាំងពីឆ្នាំ១៩៤១ មក។ យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ស្តេចឬព្រះមហាក្សត្រគឺមិនមានអំណាចនយោបាយនោះទេ ប៉ុន្តែដោយសារតែការគោរពស្រឡាញ់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុពីសំណាក់ប្រជាជនកម្ពុជា ពាក្យវាចារបស់ព្រះអង្គតែងផ្តល់ឥទ្ធិពលជាច្រើនមកលើរដ្ឋាភិបាល។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ធ្លាប់កើតព្រះទ័យខ្ញាល់យ៉ាងខ្លាំងលើរឿងជម្លោះនយោបាយនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសជាតិរហូតជួនកាលព្រះអង្គបានគំរាមកំហែងដាក់រាជ្យបើបក្សពួកនយោបាយមិនព្រមចុះសម្រុងយោគយល់នឹងគ្នា។ ទង្វើបែបនេះបានដាក់សម្ពាធមកលើរដ្ឋាភិបាលឱ្យគិតពិចារណា រិះរករាល់ដំណោះស្រាយដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះរបស់ពួកគេ។
បន្ទាប់ពីសម្តេចនរោត្តម សីហនុបានដាក់រាជ្យនៅឆ្នាំ២០០៤ បុត្រារបស់ទ្រង់ព្រះនាមនរោត្តម សីហមុនីក៏បានឡើងស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គ។ បន្ទាប់ពីប្រគល់រាជ្យទៅឱ្យបុត្រារបស់ព្រះអង្គ ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុបានចំណាយពេលវេលារបស់ទ្រង់ចុះសួរសុខទុក្ខប្រជាជនកម្ពុជាដែលជាកត្តាបណ្តាលឱ្យព្រះអង្គក្លាយជាឥស្សរជនដែលមានការគោរពស្រឡាញ់ខ្ពស់ជាងគេនៅក្នុងប្រទេស ខណៈពេលដែលសីហមុនី ដែលជាព្រះមហាក្សត្របច្ចុប្បន្ននៃប្រទេសកម្ពុជាបានចំណាយពេលវេលាភាគច្រើនរបស់ទ្រង់នៅឯប្រទេសបារាំង។
ក្នុងភាសាខ្មែរមានពាក្យជាច្រើនដែលមានន័យស្មើនឹងពាក្យថា"ស្តេច", ពាក្យដែលនិយមប្រើជាងគេ (រកឃើញនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣) គឺ (preahmâhaksat) ដែលមានន័យថា ព្រះ- ("ប្រសើរ ខ្ពង់ខ្ពស់", ពាក្យមកពីភាសាបាលី ) -មហា- (សំស្ក្រឹត,មានន័យថា៖"អស្ចារ្យ") -ក្សត្រ ("អ្នកចម្បាំង, អ្នកគ្រប់គ្រង", មកពីសំស្ក្រឹត )។
ក្នុងឱកាសដែលសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុបានចូលនិវត្តន៍នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៤ រដ្ឋសភាកម្ពុជាបានបង្កើតពាក្យថ្មីសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រដែលចូលនិវត្តន៍ ឬដាក់រាជ្យ៖ (preahmâhaviraksat), វីរ ក្នុងភាសាសំស្ក្រឹតគឺមានន័យថា អង់អាចក្លាហាន អ្នកដែលឧត្តុងឧត្តម វីរជន ឬជាប្រមុខ។
ក្នុងនាមជាព្រះមហាវីរក្សត្រ ព្រះនរោត្តម សីហនុទ្រង់បានរក្សានូវបុព្វសិទ្ធិជាច្រើនដែលព្រះអង្គបានធ្លាប់កាន់កាលនៅជាព្រះមហាក្សត្រហើយព្រះអង្គត្រូវជាឥស្សរជនដែលគេគោរពស្រឡាញ់ និងយកចិត្តទុកដាក់បំផុត។ ដូច្នេះហើយ កម្ពុជាធ្លាប់ត្រូវបានគេពណ៌នាថាជាប្រទេសមួយដែលមានស្តេចពីរអង្គ៖ ព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម សីហមុនីដែលជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ និងព្រះមហាវីរក្សត្រ នរោត្តម សីហមុនីដែលមិនមែនជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ។
សម្តេចសីហនុបានចូលព្រះទិវង្គតនៅថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ ដោយជរាពាធ។
ការឡើងស្នងរាជ្យ
មិនដូចរបបរាជានិយមភាគនៅលើពិភពលោក រាជាធិបតេយ្យនៅប្រទេសកម្ពុជាគឺមិនចាំបាច់ត្រូវការស្នងរាជ្យបន្តតាមពូជពង្សរាជវង្សឡើយហើយព្រះមហាក្សត្រគឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យជ្រើសរើសអ្នកស្នងរាជ្យសម្បត្តិ (រជ្ជទាយាទ) បន្តនោះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះរាជាថ្មីនឹងត្រូវបានជ្រើសរើសដោយក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្កដែលមានសមាជិកដូចជា ប្រធានរដ្ឋសភា នាយករដ្ឋមន្រ្តី ប្រធានព្រឹទ្ធសភា អនុប្រធានទីមួយនិងទីពីរនៃព្រឹទ្ធសភា សម្តេចសង្ឃរាជគណៈមហានិកាយ និងគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ និងអនុប្រធានទីមួយនិងទីពីរនៃរដ្ឋសភា។ បន្ទាប់ពីអតីតព្រះមហាក្សត្របានចូលទិវង្គតឬដាក់រាជ្យ ក្រុមប្រឹក្សារាជ្យសម្បត្តិនឹងបើកការប្រជុំដើម្បីជ្រើសរើសព្រះមហាក្សត្រថ្មីដែលជាសមាជិកនៃរាជវង្សានុវង្សខ្មែរ។
មានមតិជាច្រើនលើកឡើងថា សម្បទារបស់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការចាត់តែងតាំងព្រះមហាក្សត្រប្រកបទៅដោយសន្តិវិធីបានបញ្ជាក់ថាកម្ពុជាគឺជារដ្ឋដែលមានស្ថេរភាពខ្ពស់ខុសផ្លែកពីកម្ពុជាកាលពីអំឡុងទស្សវត្តឆ្នាំ១៩៧០ (សូមមើលប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា)។
អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ
នាយករដ្ឋមន្រ្តីគឺជាអ្នកតំណាងមកពីគណបក្សកាន់អំណាចនៃរដ្ឋសភា។ លោក/នាងនឹងត្រូវតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រតាមអនុសាសន៍របស់ប្រធាននិងអនុប្រធានរដ្ឋសភា។ ដើម្បីឱ្យបុគ្គលម្នាក់ក្លាយជានាយករដ្ឋមន្រ្តី លោក/នាងត្រូវទទួលឆ្លងកាត់តាមការបោះឆ្នោតទុកចិត្តពីរដ្ឋសភាជាមុនសិន។
នាយករដ្ឋមន្រ្តីគឺជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលជាផ្លូវការនៅប្រទេសកម្ពុជា។ នៅពេលឡើងកាន់តំណែង លោក/នាងត្រូវតែងតាំងគណៈរដ្ឋមន្រ្តីដែលមានទំនួលខុសត្រូវចំពោះនាយករដ្ឋមន្រ្តី។ ភារកិច្ចផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីរួមមាន ធ្វើជាប្រធាននៃកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្រ្តី តែងតាំង និងដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីនិងរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក/នាងនឹងបង្កើតបានជាស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិនៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នគឺសម្តេចតេជោហ៊ុន សែន ដែលជាសមាជិកនៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា (គបក)។ លោកបានកាន់តំណែងនេះតាំងពីការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៨ គឺមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីគណបក្សប្រជាជនបានធ្វើ"រដ្ឋប្រហារ" ទម្លាក់ប្រធានគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចគឺព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិចេញពីតំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តី។
អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ
ករណីយកិច្ចផ្លូវការរបស់សភាគឺត្រូវធ្វើនីតិកម្មនិងបង្កើតច្បាប់។ បញ្ជីច្បាប់ដែលអនុម័តដោយសភាត្រូវប្រគល់ទៅឱ្យព្រះមហាក្សត្រដើម្បីស្នើសុំការយល់ព្រមពីទ្រង់។ ព្រះមហាក្សត្រគឺគ្មានសិទ្ធិវេតូលើបញ្ជីច្បាប់ដែលអនុម័តដោយរដ្ឋសភានោះទេដូច្នេះហើយទ្រង់មិនអាចដកការយល់ព្រមរបស់ទ្រង់បានឡើយ។ រដ្ឋសភាមានអំណាចបណ្តេញនាយករដ្ឋមន្រ្តីនិងរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក/នាងបានដោយការបោះឆ្នោតដកទំនុកចិត្តសម្លេង ២ ភាគ ៣។
ព្រឹទ្ធសភា
សភាជាន់ខ្ពស់នៃកម្ពុជាគឺហៅថាព្រឹទ្ធសភា។ ព្រឹទ្ធសភាមានសមាជិកសរុប ៦១ រូប។ សមាជិកពីររូបក្នុងចំណោមសមាជិកទាំងនេះត្រូវតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រ ឯពីររូបទៀតត្រូវបានជ្រើសតាំងដោយសភាជាន់ទាបនៃរដ្ឋាភិបាល និងសមាជិក ៥៧ រូបទៀតនឹងត្រូវបោះឆ្នោតជ្រើសរើសដោយតំណាងខេត្តឬស្រុក ហើយសភានេះគឺមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងព្រឹទ្ធសភានៃប្រទេសបារាំងដែរ។ សមាជិកនៃសភានេះគឺបម្រើការបានរយៈពេល ៦ ឆ្នាំ។
មុនឆ្នាំ២០០៦ ការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាចុងក្រោយបង្អស់គឺត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩។ ការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាបន្ទាប់គឺបានកំណត់ធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំ២០០៤ ប៉ុន្តែត្រូវបានពន្យារទៅដល់ឆ្នាំ២០០៦ វិញ។ នៅថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ អ្នកបោះឆ្នោតប្រមាណ ១១,៣៥២ នាក់បានទៅបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអ្នកឈរឈ្មោះដែលពួកគេពេញចិត្ត។ ការបោះឆ្នោតនេះត្រូវបានរិះគុណដោយអង្គការមួយចំនួនក្នុងប្រទេសថាជាសកម្មភាពគ្មានប្រជាធិបតេយ្យ។
គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០៦ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានដណ្តើមបាន ៤៣ អាសនៈនៅក្នុងស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភា ពោលគឺបក្សប្រជាជនបានដណ្តើមបានកៅអីភាគច្រើន។ បក្សផ្សេងៗទៀតដែលដណ្តើមបានអាសនៈនៅក្នុងព្រឹទ្ធសភាមានគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច (១២ អាសនៈ) និងគណបក្សសម រង្ស៊ី (២ អាសនៈ)។
រដ្ឋសភាជាតិ
សភាជាន់ទាបនៃប្រទេសកម្ពុជាគឺហៅថារដ្ឋសភាជាតិ។ រដ្ឋសភាមានសមាជិកសរុបចំនួន ១២៥ រូបដែលត្រូវបានជ្រើសរើសតាមរយៈការបោះឆ្នោតជាសកលហើយបម្រើការបានរយៈពេល ៥ ឆ្នាំ។ ការបោះឆ្នោតរដ្ឋសភាចុងក្រោយបង្អស់បានធ្វើឡើងកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨។
បើមានបុគ្គលណាចង់ចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត បុគ្គលនោះត្រូវមានអាយុយ៉ាងតិចត្រឹម ១៨ ឆ្នាំឡើង។ ហើយបើបុគ្គលណាចង់ចុះឈ្មោះជ្រើសរើសក្លាយជាសមាជិកសភា បុគ្គលនោះត្រូវមានអាយុយ៉ាងតិច ២៥ ឆ្នាំ។
រដ្ឋសភាដឹកនាំដោយប្រធានមួយរូបនិងអនុប្រធានពីររូបដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសមាជិកសភាមុនសម័យប្រជុំនីមួយៗ។
គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៨ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានដណ្តើមអាសនៈទាំង ១២៥ នៅក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋសភា។
អំណាចតុលាការ
ភារកិច្ចចម្បងរបស់តុលាការគឺកាត់ទោសឧក្រិដ្ឋជន ដោះស្រាយបណ្តឹង និងសំខាន់បំផុតនោះគឺការពារសេរីភាពនិងសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋកម្ពុជា។ ក៏ប៉ុន្តែ បើយោងតាមប្រភពមួយចំនួនបានអះអាងថា ស្ថាប័នតុលាការនៅប្រទេសកម្ពុជាគឺសម្បូរទៅដោយភាពពុករលួយហើយច្រើនតែដើរតួជាឧបករណ៍របស់ស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិដើម្បីបំបិទមាត់សង្គមស៊ីវិលនិងមេដឹកនាំរបស់ក្រុមនោះផ្ទាល់។ បច្ចុប្បន្ននេះ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាតុលាការមានសមាជិករហូតដល់ទៅ ១៧ រូប។
ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ
ប្រទេសកម្ពុជាគឺជាសមាជិកនៃទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការវប្បធម៌និងបច្ចេកទេស(ACCT), ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី(AsDB), អាស៊ាន, គណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់អាស៊ីនិងប៉ាស៊ីហ្វិក(ESCAP), អង្គការស្បៀង និងកសិកម្ម(FAO), ក្រុមប្រទេស ៧៧(G-77), ទីភ្នាក់ងារថាមពលអាតូមិកអន្តរជាតិ(IAEA), ធនាគារអន្តរជាតិសម្រាប់ការកសាង និងអភិវឌ្ឍន៍(IBRD), អង្គការអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលអន្តរជាតិ(ICAO), តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ(ICC), ចលនាកាកបាទក្រហម និងអឌ្ឍចន្ទក្រហមអន្តរជាតិ(ICRM), សមាគមអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ(IDA), មូលនិធិអន្តរជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម(IFAD), IFC, IFRCS, អង្គការពលកម្មអន្តរជាត(ILO), មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ(IMF), IMO, Intelsat(មិនទាន់ចុះហត្ថលេខា), អង្គការនគរបាលឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ(Interpol), គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ(IOC), អង្គការអន្តរជាតិសម្រាប់ស្តង់ដារនីយកម្ម(ISO), សហភាពទូរគមនាគមន៍អន្តរជាតិ(ITU), NAM, អង្គការសម្រាប់ការហាមឃាត់អាវុធគីមី(OPCW), តុលាការមជ្ឈត្តវិនិច្ឆ័យអចិន្ត្រៃយ៍(PCA), អង្គការសហប្រជាជាតិ(UN), សន្និសីទអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីពាណិជ្ជកម្ម និងការអភិវឌ្ឍន៍(UNCTAD), យូណេស្កូ អង្គការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ(UNIDO), សហភាពប្រៃសណីយ៍សកល(UPU), ធនាគារពិភពលោក(WBl), WFTU, អង្គការសុខភាពពិភពលោក(WHO), អង្គការកម្មសិទ្ធិបញ្ញាពិភពលោក(WIPO), អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក(WMO), អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក(WTO), អង្គការទេសចរណ៍ពិភពលោក(WToO)។ល។
រដ្ឋបាលថ្នាក់ខេត្ត និងមូលដ្ឋាន
ក្រោមរដ្ឋាភិបាល (ការិយាល័យ) កណ្តាលគឺមានរដ្ឋបាលខេត្តក្រុងសរុប ២៤។ (នៅតំបន់ជនបទ ការបែងចែករដ្ឋបាលកម្រិត (ឬថ្នាក់) ទីមួយត្រូវបានគេហៅថាខេត្ត ឯនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុងគេហៅថា ក្រុង) រដ្ឋបាលគឺជាផ្នែកមួយនៃក្រសួងមហាផ្ទៃហើយសមាជិករបស់ពួកគេត្រូវបានតែងតាំងដោយរដ្ឋាភិបាលកណ្តាល។ រដ្ឋបាលខេត្តក្រុងបានចូលរួមក្នុងការបង្កើតថវិកាជាតិ ពួកគេក៏ចេញប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីនិងអាជ្ញាប័ណ្ណធ្វើអាជីវកម្មផងដែរ។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០២ រដ្ឋបាលថ្នាក់ឃុំសង្កាត់ (ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានសមាជិកជ្រើសតាំងដោយការបោះឆ្នោតតាមរយៈប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមឃុំសង្កាត់រៀងរាល់ ៥ ឆ្នាំម្តង។
ជាក់ស្តែង ការបែងចែកទំនួលខុសត្រូវរវាងកម្រិតផ្សេងៗនៃរដ្ឋាភិបាលគឺមិនប្រាកដប្រជាទេ។ ភាពមិនច្បាស់លាស់នេះបានបង្កឱ្យកើតមានអំពើពុករលួយនិងបង្កើនការចំណាយសម្រាប់វិនិយោគិន។
ផ្សេងៗ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កម្ពុជា
វត្តច្រកម្ទេស
វត្តច្រកម្ទេស ស្ថិតនៅក្នុងភូមិ ច្រកម្ទេស សង្កាត់ច្រកម្ទេស ក្រុងបាវិត ខែត្រស្វាយរៀង ។
ការប្រើប្រាស់ថ្មអគ្គិសនី
ថ្មអគ្គិសនីគឺជាឧបករណ៍ដែលមានកោសិកា Electrochemical មួយឬច្រើនដោយការតភ្ជាប់ខាងក្រៅបានផ្តល់ទៅឱ្យថាមពលឧបករណ៍អគ្គិសនីដូចជាពិល, ស្មាតហ្វូននិងរថយន្តអគ្គិសនីមួយ។ នៅពេលដែលការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលថ្មមួយដែលត្រូវបានអគ្គិសនីស្ថានីយវិជ្ជមានរបស់វាគឺកាតូតនិងស្ថានីយអវិជ្ជមានរបស់ខ្លួនគឺជាអាណូតនេះ។អវិជ្ជមានស្ថានីយបានសម្គាល់ជាប្រភពនៃអេឡិចត្រុថានៅពេលដែលបានតភ្ជាប់ទៅសៀគ្វីខាងក្រៅនឹងហូរនិងផ្តល់ថាមពលទៅឧបករណ៍ខាងក្រៅ។ នៅពេលដែលថ្មមួយដែលត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅនឹងសៀគ្វីខាងក្រៅអេឡិចត្រុងអាចផ្លាស់ទីអ៊ីយ៉ុងក្នុងរយៈពេលដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានប្រតិកម្មគីមីដែលនឹងត្រូវបញ្ចប់នៅស្ថានីយដាច់ដោយឡែកហើយដូច្នេះការផ្តល់នូវថាមពលដើម្បីសៀគ្វីខាងក្រៅ។ វាគឺជាចលនានៃអ៊ីយ៉ុងទាំងនោះនៅក្នុងថ្មដែលអនុញ្ញាតឱ្យនាពេលបច្ចុប្បន្នហូរចេញពីថ្មដើម្បីអនុវត្តការងារនេះ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តពាក្យថា "ថ្ម" សំដៅជាពិសេសទៅនឹងឧបករណ៍ផ្សំគ្នាពីកោសិកាច្រើន, ទោះជាយ៉ាងណាការប្រើប្រាស់នេះបានវិវត្តដើម្បីរួមបញ្ចូលលើសពីនេះទៀតឧបករណ៍ផ្សំគ្នាពីកោសិកាតែមួយ។បឋមសិក្សា (ប្រើតែមួយឬ "ចោល") ត្រូវបានប្រើម្តងអាគុយនិងបានបោះបង់ចោល; សមា្ភារៈអេឡិចត្រូតត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរជារៀងរហូតក្នុងកំឡុងពេលឆក់។ When a battery is supplying electric power, its positive terminal is the cathode and its negative terminal is the anode.
ការខាតបង់ថាមពលផ្ទៃក្នុងនិងដែនកំណត់លើអត្រាថាអ៊ីយ៉ុងឆ្លងកាត់ប្រសិទ្ធភាពថ្មអេឡិចត្រូលីតបណ្តាលឱ្យផ្លាស់ប្តូរនេះ។ ខាងលើកម្រិតអប្បបរមាក្នុងអត្រាទាបបញ្ចេញមួយបានផ្ដល់នូវការបន្ថែមទៀតនៃសមត្ថភាពថ្មរបស់ជាងនៅក្នុងអត្រាខ្ពស់។ ដំឡើងអាគុយជាមួយខុសប្លែកគ្នាការផ្តល់ចំណាត់ថ្នាក់ម៉ោង·មិនប៉ះពាល់ដល់ប្រតិបត្ដិការមិនឧបករណ៍ (បើទោះបីជាវាអាចប៉ះពាល់ដល់ចន្លោះពេលប្រតិបត្ដិការ) បានវាយតម្លៃសម្រាប់វ៉ុលជាក់លាក់មួយទេលុះត្រាតែការផ្ទុកលើសដែនកំណត់។ ផ្ទុក-បង្ហូរខ្ពស់ដូចជាកាមេរ៉ាឌីជីថលអាចកាត់បន្ថយសមត្ថភាពសរុបដោយសារកើតមានឡើងជាមួយនឹងថ្មអាល់កាឡាំង។
ឧទាហរណ៍ថ្មមួយ rated នៅ 2 ·ម៉ោងសម្រាប់ការឆក់ 10 ឬ 20 ម៉ោងនឹងមិនទ្រទ្រង់បច្ចុប្បន្ននៃ 1 សម្រាប់ពីរម៉ោងដែលជាសមត្ថភាពលើកឡើងរបស់វាបង្កប់ន័យ។អត្រាគឺជារង្វាស់នៃអត្រាដែលថ្មត្រូវបានរំសាយចេញមួយនេះ។ វាត្រូវបានកំណត់ជាបច្ចុប្បន្នការឆក់នេះដោយការចាប់ឆ្នោតបែងចែកជាទ្រឹស្តីនៅក្រោមនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះដែលនឹងសង្គ្រោះថ្មបាន rated បន្ទាប់បន្សំរបស់ខ្លួនមានសមត្ថភាពក្នុងមួយម៉ោង។ អត្រាឆក់ 1C នឹងផ្តល់នូវសមត្ថភាព rated ថ្មនេះក្នុង 1 ម៉ោង។ អត្រាឆក់ 2C មួយមានន័យថាវានឹងបញ្ចេញពីរដងឆាប់រហ័សដូចជា (30 នាទី) ។ អត្រាឆក់ 1C មួយនៅលើថ្មអា 1,6 ហូរទឹករំអិលនោះមានន័យថាបច្ចុប្បន្នកអត្រា 1,6 ម្នាក់ 2C នឹងមានន័យថាបច្ចុប្បន្នការឆក់មួយនៃកស្តង់ដា 3,2 សម្រាប់ថ្មសាកជាទូទៅអត្រាសមត្ថភាពជាងមួយ 4 ម៉ោង 8 ម៉ោងឬយូរជាងពេលវេលាដែលការឆក់នេះ។ ដោយសារតែការបាត់បង់ការតស៊ូផ្ទៃក្នុងនិងដំណើរការគីមីនៅខាងក្នុងកោសិកាកម្រផ្ដល់នូវថ្មមួយ rated ក្នុងសមត្ថភាពឈ្មោះស្លាកមានតែមួយម៉ោង។ The high electrochemical potential changes in the reactions of lithium compounds give lithium cells emfs of 3 volts or more. ប្រភេទបានបម្រុងទុកសម្រាប់គោលបំណងពិសេសដូចជានៅក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលរំខានកុំព្យូទ័រអាចនឹងត្រូវបានវាយតម្លៃដោយក្រុមហ៊ុនផលិតអស់រយៈពេលច្រើនតិចជាងឆក់មួយម៉ោង។ថាមពលថ្ម (និងជីវិតថ្មសទិសន័យរបស់វា) មានអត្ថន័យពីរសម្រាប់ថ្មសាកបានតែមួយប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ការប៉ុន្តែមិនមែនជាបន្ទុក។ ចំពោះការបញ្ចូលទឹកប្រាក់, វាអាចមានន័យថាទាំងប្រវែងនៃពេលវេលាឧបករណ៍អាចរត់នៅលើថ្មសាកពេញឬចំនួននៃវដ្តបន្ទុក / ឆក់អាចធ្វើទៅបានមុនពេលដែលកោសិកាបរាជ័យក្នុងការតិបត្តិការពេញចិត្ត។ ចំពោះការដែលមិនសាកជីវិតទាំងពីរនេះគឺស្មើគ្នាតាំងពីកោសិកាចុងក្រោយសម្រាប់តែមួយវដ្តតាមនិយមន័យ។ (ជីវិតធ្នើពាក្យត្រូវបានប្រើដើម្បីរៀបរាប់ពីរបៀបដែលវែងថ្មមួយដែលនឹងរក្សាការសម្តែងរបស់ខ្លួនរវាងការផលិតនិងប្រើប្រាស់។ ) សមត្ថភាពដែលអាចប្រើបានទាំងអស់នៃថ្មថយចុះសីតុណ្ហភាពជាមួយបន្តក់។ ផ្ទុយទៅនឹងភាគច្រើនបំផុតនៃថ្មនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះនៅជាគំនរ Zamboni, បានបង្កើតនៅ 1812, ផ្តល់នូវជីវិតយូរណាស់សេវាដោយគ្មានការជួសជុលកែលម្អឬការបញ្ចូលទឹកប្រាក់, ទោះបីជាវាផ្គត់ផ្គង់បច្ចុប្បន្នតែប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងជួរ nanoamp នេះ។ នេះអគ្គិសនីកណ្ដឹង Oxford បានត្រូវបានបន្តចាប់តាំងពីមានស្ទើរតែរោទ៍លើគូដើមឆ្នាំ 1840 របស់ខ្លួននៃថ្មគិតថាជាគំនូរ។ថ្មចោលជាធម្មតានឹងបាត់បង់ 8 ភាគរយទៅ 20 ភាគរយនៃការចោទប្រកាន់របស់ពួកគេដើមក្នុងមួយឆ្នាំនៅពេលដែលត្រូវបានរក្សាទុកនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ (20-30 ° C) ។នេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ដោយខ្លួនឯងឆក់" អត្រានិងការគឺដោយសារតែការមិនផលិតនាពេលបច្ចុប្បន្ន "ផ្នែកខាង" ប្រតិកម្មគីមីដែលកើតឡើងនៅក្នុងកោសិកាសូម្បីតែនៅពេលមិនមានផ្ទុកត្រូវបានអនុវត្តនោះទេ។ អត្រានៃការមានប្រតិកម្មចំហៀងត្រូវបានកាត់បន្ថយសម្រាប់ថ្មត្រូវបានរក្សាទុកនៅសីតុណ្ហភាពទាបទោះបីជាមួយចំនួនអាចត្រូវបានរងការខូចខាតដោយត្រជាក់។
ថ្មសាកដោយខ្លួនឯងឆក់អាយុលឿនជាងថ្មអាល់កាឡាំងចោល, ថ្មពិសេសនីកែលដែលមានមូលដ្ឋាន; ជាការចោទប្រកាន់ពីបទស្រស់កាតមីញ៉ូមនីកែល (NiCd) អាគុយបាត់បង់ 10% នៃការចោទប្រកាន់របស់ខ្លួននៅក្នុង 24 ម៉ោងដំបូងនិងបន្ទាប់មក discharges ក្នុងអត្រាប្រមាណ 10% ក្នុងមួយខែ។ ទោះជាយ៉ាងណាខ្លួនឯងឆក់លោហៈនីកែល-hydride ទាប (NiMH) អាគុយលីចូមថ្មីនិងការរចនាម៉ូដសម័យទំនើបបង្ហាញអត្រាទាបដោយខ្លួនឯងឆក់ (ប៉ុន្តែនៅតែខ្ពស់ជាងថ្មបឋម) ។សម្ភារៈសកម្មនៅលើចានថ្មផ្លាស់ប្តូរសមាសភាពគីមីនៅលើគ្នាការចោទប្រកាន់និងការឆក់វដ្ត; សម្ភារៈសកម្មអាចនឹងត្រូវបានបាត់បង់ដោយសារការផ្លាស់ប្តូររាងកាយនៃទំហំ, បន្ថែមការកម្រិតចំនួនដងដែលថ្មអាចសាកភ្លើងឡើងវិញបាន។ ថ្មដែលមានមូលដ្ឋាននៅច្រើនបំផុតកាក់ដប់សេនរំសាយផ្នែកខ្លះនៅពេលដែលត្រូវបានទិញហើយត្រូវចោទប្រកាន់ពីបទមុនពេលដែលការប្រើប្រាស់ត្រូវបានជាលើកដំបូង។ ថ្ម NiMH ថ្មីត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដែលនឹងត្រូវបានប្រើនៅពេលដែលបានទិញនិងមានតែ 15% ឆក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។
ការធ្លាក់ចុះមួយចំនួនបានកើតឡើងនៅលើវដ្តបន្ទុក-ឆក់គ្នា។ ការរិចរិលជាធម្មតាកើតដោយសារអេឡិចត្រូលីតផ្លាស់ប្ដូរឆ្ងាយពីអេឡិចត្រូតឬដោយសារតែសម្ភារៈអេឡិចត្រូសកម្ម detaches ពីនេះ។ សមត្ថភាពថ្មទាប NiMH (1,700-2,000 mA ·ម៉ោង) អាចត្រូវបានចោទប្រកាន់ 1000 ដង, ចំណែកឯថ្ម NiMH សមត្ថភាពខ្ពស់ (2.500 mA ·ខាងលើម៉ោង) រយៈពេលប្រហែល 500 វដ្ត។ អាគុយ NiCd មាននិន្នាការទៅត្រូវបានវាយតម្លៃចំពោះវដ្ត 1.000 នាក់មុនពេលការតស៊ូផ្ទៃក្នុងរបស់គេរហូតលើសពីតម្លៃដែលអាចប្រើបានបង្កើន។ថ្មសាកនាំមុខដោយទឹកអាស៊ីរថយន្តត្រូវស៊ូទ្រាំនឹងភាពតានតឹងដោយសារការរំញ័រ, ឆក់, និងជួរសីតុណ្ហភាព។ ដោយសារតែតប់ទាំងនេះនិងស៊ុលនៃចាននាំមុខរបស់ខ្លួន, អាគុយរថយន្តមួយចំនួនដែលមានរយៈពេលលើសពីប្រាំមួយឆ្នាំនៃការប្រើប្រាស់ធម្មតា។ រថយន្តដែលចាប់ផ្តើម (SLI: ការចាប់ផ្តើម, ពន្លឺ, បញ្ឆេះ) ថ្មមានចានស្តើងច្រើនដើម្បីបង្កើនបច្ចុប្បន្ន។ នៅក្នុងទូទៅ, ការក្រាស់ចានវែងជីវិត។ ពួកគេត្រូវបានរំសាយចេញជាធម្មតាបានតែបន្តិចមុនពេលបញ្ចូលទឹកប្រាក់។
2000px|រូបភាពតូច
«វដ្តជ្រៅ»អាគុយ-ទឹកអាស៊ីតដូចជាអ្នកដែលបានប្រើនៅក្នុងរទេះកីឡាវាយកូនគោលអគ្គិសនីបានចានច្រើនក្រាស់ដើម្បីពង្រីកភាពជាប់បានយូរ។ ផលប្រយោជន៍សំខាន់នៃការនាំមុខ-ថ្មទឹកអាស៊ីតគឺមានតម្លៃទាបរបស់ខ្លួន; គុណវិបត្តិចម្បងរបស់វាគឺមានទំហំធំនិងទម្ងន់សម្រាប់សមត្ថភាពដែលបានផ្តល់ឱ្យនិងវ៉ុល។ អាគុយ-ទឹកអាស៊ីតគួរតែត្រូវបានរំសាយចេញមិនឱ្យនៅក្រោម 20% នៃសមត្ថភាពរបស់ពួកគេដោយសារតែការតស៊ូផ្ទៃក្នុងនឹងបង្កឱ្យកំដៅនិងការខូចខាតនៅពេលពួកគេត្រូវបានបញ្ចូល។ ប្រព័ន្ធនាំមុខទឹកអាស៊ីតវដ្តទឹកជ្រៅជាញឹកញាប់ប្រើពន្លឺព្រមានទាបចោទប្រកាន់ឬការផ្លាស់ប្តូរអំណាចកាត់ផ្តាច់ទាបបន្ទុកដើម្បីការពារប្រភេទនៃការខូចខាតដែលនឹងកាត់បន្ថយថាមពលថ្មនេះ។ថាមពលថ្មអាចនឹងត្រូវបានពង្រីកដោយរក្សាទុកថ្មនៅសីតុណ្ហភាពទាប, ដូចជានៅក្នុងទូទឹកកកឬទូរទឹកកកដែលធ្លាក់ចុះនេះមានប្រតិកម្មចំហៀង។ ការផ្ទុកបែបនេះអាចពង្រីកជីវិតរបស់ថ្មអាល់កាឡាំងប្រហែល 5%; ថ្មសាកអាចកាន់បានយូរជាងការចោទប្រកាន់ពួកគេជាច្រើនដោយអាស្រ័យលើប្រភេទ។ ដើម្បីឈានដល់វ៉ុលអតិបរមារបស់ពួកគេ, ថ្មត្រូវតែត្រូវបានត្រឡប់ទៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់; បញ្ចេញថ្មអាល់កាឡាំង 250 mA នៅ 0 ° C គឺមានតែពាក់កណ្តាប្រសិទ្ធិភាពដូចជានៅក្នុងនាមជាក្រុមហ៊ុនផលិតថ្ម C.Alkaline 20 °ដូចជា Duracell មិនបានផ្ដល់អនុសាសន៍ថ្មក្លា។ថ្មអាចប្រើបានដើម្បីងាយស្រួលបឋមសិក្សាមានចាប់ពីកោសិកាអតិថិជនប៊ូតុងតូចត្រូវបានប្រើសម្រាប់នាឡិកាអគ្គិសនី, ទៅកោសិកាលេខ 6 ដែលបានប្រើសម្រាប់ការសៀគ្វីសញ្ញាឬកម្មវិធីរយៈពេលយូរបាន។ កោសិកាអនុវិទ្យាល័យត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទំហំធំខ្លាំងណាស់! ណាស់អាចថាមពលថ្មធំមួយឬមានស្ថេរភាពនៃនាវាមុជទឹកបណ្ដាញអគ្គិសនីនិងជួយឱ្យកម្រិតកំពូលផ្ទុកចេញ។ការផ្ទុះថ្មមួយដែលត្រូវបានបង្កឡើងដោយការប្រើប្រាស់ខុសឬដំណើរការខុសប្រក្រតី, ដូចជាការប៉ុនប៉ងដើម្បីបញ្ចូលមួយ (ដែលមិនមែនជាសាក) ថ្មបឋមសិក្សាឬសៀគ្វីខ្លីមួយ។ អាគុយរថយន្តមានភាគច្រើនទំនងផ្ទុះនៅពេលដែលសៀគ្វីខ្លីបង្កើតចរន្តធំណាស់។ អាគុយរថយន្តផលិតអ៊ីដ្រូសែនដែលជាការផ្ទុះយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលដែលពួកគេកំពុងអ្នករាល់គ្នាវក់វី (ដោយសារតែការធ្វើអគ្គីសនីវិភាគនៃទឹកនៅក្នុងអេឡិចត្រូលីតនេះ) ។ ចំនួនទឹកប្រាក់នៃការដំឡើងថ្លៃនេះគឺជាធម្មតាតូចខ្លាំងណាស់និងបានបង្កើតអ៊ីដ្រូសែនតិចតួចដែល dissipates យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ទោះយ៉ាងណានៅពេលដែល "លោត" ថ្មរថយន្តមួយ, បច្ចុប្បន្នខ្ពស់អាចបង្កឱ្យមានការដោះលែងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃបរិមាណអ៊ីដ្រូសែនដែលអាចត្រូវបាន ignited ផ្ទុះដោយផ្កាភ្លើងនៅក្បែរឧទាហរណ៍នៅពេលដែលផ្តាច់ខ្សែ jumper មួយ។ នៅពេលដែលថ្មមួយដែលត្រូវបានបញ្ចូលនៅក្នុងអត្រាមួយហួសហេតុល្បាយឧស្ម័នអ៊ីដ្រូសែនមួយផ្ទុះនៃអុកស៊ីសែនអាចត្រូវបាននិងផលិតបានលឿនជាងអាចគេចផុតពីក្នុងថ្មដែលនាំឱ្យមានសម្ពាធកសាងឡើងនិងការផ្ទុះជាយថាហេតុនៃករណីថ្ម។ ក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ, អាស៊ីតថ្មអាចបាញ់ហិង្សាពីករណីនេះនិងបង្កឱ្យរងរបួស។ ពោលគឺលើស, ព្យាយាមដើម្បីសាកថ្មលើសពីអគ្គិសនីរបស់ខ្លួនមានសមត្ថភាពអាចនាំឱ្យមានការផ្ទុះផងថ្មមួយនៅក្នុងការបន្ថែមទៅ leakage ឬការខូចខាតអាចត្រឡប់វិញបាន។ វាអាចបង្កឱ្យមានការខូចខាតផងដែរដើម្បីឱ្យឆនំឬឧបករណ៍ដែលក្នុងនោះត្រូវបានគេប្រើថ្មដំឡើងថ្លៃនៅពេលក្រោយ។ លើសពីនេះទៀតតាមរយៈការចោលនៃថ្មមួយដែលអាចបង្កឱ្យមានការដុតរំលាយជាចំហាយផ្ទុះឡើងនៅក្នុងករណីសង់ផ្សាភ្ជាប់នោះទេ។
500px|រូបភាពតូច ការប្រមូលនៃឧបករណ៍ប្រើប្រាស់អាគុយបានសាមញ្ញបំផុតនៅក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ នេះគឺជាការឆ្លើយតបទៅនឹងគ្រោះថ្នាក់ដែលបានរាយការណ៍និងការបរាជ័យ, ម្តងម្កាលបញ្ឆេះឬការផ្ទុះ។ សេចក្តីសង្ខេបនៃបញ្ហាអ្នកជំនាញនេះបានបង្ហាញថាប្រភេទនេះប្រើ "អេឡិចត្រូរាវដើម្បីដឹកអ៊ីយ៉ុងលីចូរវាងអាណូតនិងកាតូតនេះ។ ប្រសិនបើក្រឡាមួយដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទថ្មយ៉ាងលឿនពេកវាអាចបង្កឱ្យមានសៀគ្វីខ្លីមួយបាននាំឱ្យមានការផ្ទុះនិងអគ្គិភ័យ»។សារធាតុគីមី corrosive ថ្មជាច្រើនមាន, ពុលឬទាំងពីរ។ ប្រសិនបើមានការលេចធ្លាយកើតឡើងដោយឯកឯងឬតាមរយៈការទាំងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍, សារធាតុគីមីដែលបានចេញផ្សាយអាចមានគ្រោះថ្នាក់។ ឧទាហរណ៍, ថ្មចោលជាញឹកញាប់ប្រើស័ង្កសីមួយ "អាច" ទាំងពីរថាជា reactants និងជាធុងទៅកាន់ការ reagents ផ្សេងទៀត។ ប្រសិនបើមានប្រភេទនៃថ្មនេះគឺមានការរំសាយចេញ, ការ reagents នេះអាចលេចឡើងតាមរយៈការក្រដាសកាតុងធ្វើកេសនិងប្លាស្ទិចដែលបង្កើតនៅសល់នៃធុងនោះ។ បន្ទាប់មកការលេចធ្លាយសារធាតុគីមីសកម្មអាចបំផ្លាញឬបិទឧបករណ៍ថាថាមពលថ្ម។ ចំពោះហេតុផលនេះ, ក្រុមហ៊ុនផលិតឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិច្រើនបានផ្ដល់អនុសាសន៍ឱ្យយកចេញពីឧបករណ៍អាគុយដែលនឹងមិនត្រូវបានប្រើសម្រាប់រយៈពេលយូរ។មនុស្សជាច្រើននៃថ្មប្រភេទផ្តល់ការងារសម្ភារពុលដូចជាសំណបារតនិង cadmium ដែលជាអេឡិចត្រូតមួយឬអេឡិចត្រូលីត។ នៅពេលដែលថ្មមកដល់ទីបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់វាត្រូវតែត្រូវបានបោះចោលដើម្បីការពារ damage.Batteries បរិស្ថានគឺសំណុំបែបបទនៃកាកសំណល់អេឡិចត្រូនិមួយ (e-កាកសំណល់) ។ ការផ្តល់សេវាអ៊ីកាកសំណល់សារធាតុពុលងើបឡើងវិញការកែឆ្នៃដែលបន្ទាប់មកអាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់ថ្មដែលថ្មី។ [56] ជិតបីពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំក្នុងអាគុយទិញសហរដ្ឋអាមេរិកប្រមាណជា 179.000 តោនបានបញ្ចប់ឡើងនៅកន្លែងចោលសំរាមនៅទូទាំងប្រទេស។ នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាបារតដែលមានផ្ទុកនិងគ្រប់គ្រងថ្មសាកនៃឆ្នាំ 1996 ហាមឃាត់ការលក់តម្រូវការស្លាកឯកសណ្ឋានដែលមានផ្ទុកថ្មបារត, បានអនុម័តសម្រាប់ថ្មសាកនិងទាមទារឱ្យថ្មសាកបានយ៉ាងងាយស្រួល removable.California និងទីក្រុងញូវយ៉កហាមឃាត់ការបោះចោលនេះ ថ្មសាកក្នុងកាកសំណល់រឹងនិងរួមជាមួយនឹងរដ្ឋ Maine ទាមទារឱ្យមានការកែឆ្នៃនៃទូរស័ព្ទដៃ។ ឧស្សាហកម្មថ្មសាកបានបើកដំណើរការកម្មវិធីកែឆ្នៃនៅទូទាំងប្រទេសនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងប្រទេសកាណាដាដោយមានពិន្ទុ dropoff នៅក្រុមហ៊ុនលក់រាយក្នុងស្រុក។
នេះជាថ្មការដឹកនាំរបស់សហភាពអឺរ៉ុបមានតម្រូវស្រដៀងគ្នានេះដែរ, ក្នុងការបន្ថែមទៅដែលតម្រូវឱ្យមានការកើនឡើងនៃការកែឆ្នៃនិងលើកកម្ពស់ការស្រាវជ្រាវថ្មនៅលើវិធីសាស្រ្តក្នុងការកែឆ្នៃថ្មធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង។ ដោយអនុលោមតាមការបង្គាប់អាគុយទាំងអស់ត្រូវបានគេលក់នៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុបនេះត្រូវតែត្រូវបានសម្គាល់ជាមួយ "និមិត្តរូបប្រមូល" (មួយឆ្លងកាត់ចេញកង់ប៊ី) ។ នេះត្រូវតែគ្របដណ្តប់យ៉ាងហោចណាស់ 3% នៃផ្ទៃថ្មព្រីមីស្ទីកនិង 1,5% នៃផ្ទៃថ្មស៊ីឡាំងនេះ។ ការវេចខ្ចប់ទាំងអស់ត្រូវតែត្រូវបានសម្គាល់ដែរ។
ការដាក់បញ្ចូល
ថ្មអាចនឹងមានះថាក់ឬឱ្យមានមនុស្សស្លាប់បានប្រសិនបើកោសិកាប៊ូតុង swallowed.Small អាចត្រូវបានលេប, ជាពិសេសដោយកុមារ។ ខណៈពេលដែលនៅក្នុងបំពង់រំលាយអាហារ, ការឆក់អគ្គិសនីថ្មនេះអាចនាំឱ្យមានការខូចខាតជាលិកា [63] ការខូចខាតបែបនេះគឺធ្ងន់ធ្ងរម្តងម្កាលនិងអាចនាំឱ្យស្លាប់បាន។ ថ្មថាស ingested ជាធម្មតាមិនបង្កឱ្យមានបញ្ហាប្រសិនបើពួកគេក្លាយជាសំបុកស្នាក់អាស្រ័យនៅការរលាក gastrointestinal នេះ។ កន្លែងទូទៅបំផុតសម្រាប់ថ្មថាសដើម្បីក្លាយជាអ្នកបានដាក់គឺបំពង់អាហារ, ជាលទ្ធផលនៅក្នុង sequelae ព្យាបាល។ ថ្មដែលទទួលបានជោគជ័យឆ្លងកាត់បំពង់អាហារគឺមិនទំនងដើម្បីដាក់ពាក្យនៅកន្លែងផ្សេង។ លទ្ធភាពដែលថាថ្មថាសនឹងដាក់ពាក្យក្នុងបំពង់អាហារនេះគឺជាមុខងារនៃទំហំអាយុនិងថាមពលថ្មរបស់អ្នកជំងឺនេះ។ ថ្មថាស 16 មីលីម៉ែត្របានក្លាយទៅជាសំបុកស្នាក់អាស្រ័យនៅ esophagi ក្មេង 2 នាក់មានអាយុតិចជាង 1 ឆ្នាំនេះ។ [ត្រូវការអំណះអំណាង] កុមារវ័យចំណាស់មិនមានបញ្ហាជាមួយនឹងថ្មតូចជាង 21-23 ម។ necrosis liquefaction អាចកើតឡើងដោយសារតែម៉ាញ៉េជាតិសូដ្យូមត្រូវបានបង្កើតដោយបច្ចុប្បន្នផលិតដោយថ្ម (ជាធម្មតានៅអាណូតនេះ) ។ ធ្លាយបានកើតឡើងឱ្យបានលឿនបន្ទាប់ពីការ ingestion 6 ម៉ោង។
វត្តតាឡុក
វត្តតាឡុក ឬវត្តទួលតាឡុក ស្ថិតក្នុងភូមិបាវិតកណ្តាល សង្កាត់បាវិត ក្រុងបាវិត ខែត្រស្វាយរៀង
វត្តមុន្នីរតនៈ
វត្ត​មនីរតនៈ​ ហៅ​វត្ត​ក្រូចសើច​ ៖​ ភូមិ​ក្រូចសើច​ ឃុំ​ហាន់​ជ័យ​ ស្រុក​កំពង់​សៀម​ ខេត្ត​កំពង់​ចាម​
អណ្ដែតហ្វាយនែនភីអិលស៊ី (សាខាខេត្តកំពង់ធំ)
=ប្រវត្តិស្ថាប័ន=
ប្រវត្តិសាខា
=រចនាសម្ព័នដឹកនាំ=
2x5 (អាល់ប៊ុម)
បទក្នុងអាល់ប៊ុម
បទក្នុងអាល់ប៊ុម 2x5 Smallworld Smallband មានដាក់ឱ្យស្ដាប់នៅ App តន្ត្រីអន្តរជាតិ (Apple Music ), (Spotify), (Deezer ).
ប្រាសាទរកា
ប្រាសាទ​រកាឬ​ប្រាសាទព្រះធាតុ​មានទីតាំងស្ថិតក្នុង​ភូមិ​រកា ឃុំ​ស្រយូវ ស្រុក​ស្ទឹងសែន ខេត្តកំពង់ធំ ​។
រកា
ស្រុកបានគ្រួស(ខេត្តបុរីរម្យ)
ស្រុកបានគ្រួស ជាស្រុកដែលស្ថិតក្នុងដែនដីរបស់ ខេត្តបុរីរម្យ។ ដែលបច្ចប្បន្នសៀម បានផ្លាសនប្ដូរទៅជា ស្រុកបានគ្រួត វិញ។
ឃុំកញ្ជរ(ស្រុកឆ្លូង)
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
សង្កាត់រកាខ្ពស់
(Roka Kpos Sankat) ជាសង្កាត់នៅ ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្ដាល។ ដែលពីអតីតកាលជា ឃុំរកាខ្ពស់ នៃ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល។ មាន ៥ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រ
សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រ (អក្សរកាត់: TU มธ.​ (ស.ធ.); มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์) គឺជាសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវសាធារណៈនៅប្រទេសថៃជាមួយនឹងសាខានៅក្នុងស្រុកថាព្រះចន្ទ្រ តំបន់របស់ស្រុកព្រះនគរ នៅជិតព្រះបរមរាជវាំងក្នុងដួងចិត្តនៃបាងកក នៅរង្សិត មាន៤២ គីឡូម៉ែត្រភាគខាងជើងរបស់បាងកក នៅផាត់ថាយ៉ា ទីក្រុងរមណីយដ្ឋានមួយនៅលើឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើត (Eastern seaboard) របស់ថៃ និងនៅខេត្តលំប៉ាង
គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៩ សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រមាននិស្សិតជាង ៣៣,០០០ នាក់បានចុះឈ្មោះក្នុង ៣៣ គណៈ​ មហាវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាស្ថាន និងមានបុគ្គលិកសិក្សាចំនួន ២,៧០០ នាក់
សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រគឺជាសាកលវិទ្យាល័យចំណាស់ជាងគេទី២ របស់ប្រទេសថៃ ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការជាសាកលវិទ្យាល័យជាតិនៃប្រទេសថៃនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩៣៤ ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះដោយ ប្រីឌី ភ្នំយង្គ ស្ថាបនិក សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រនិងនយោបាយ (มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, សាកលវិទ្យាល័យសីលធម៌ និងនយោបាយ) បានចាប់ផ្តើមជាសាកលវិទ្យាល័យបើកចំហ​ ជាមួយនឹងនិស្សិតចំនួន ៧,០៩៤ នាក់ដែលកំពុងសិក្សាផ្នែកច្បាប់ និងនយោបាយក្នុងឆ្នាំដំបូង
ក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ សាកលវិទ្យាល័យបានបញ្ចប់គោលនយោបាយចូលរៀនដោយសេរីនិងបានក្លាយជាប្រទេសដំបូងគេក្នុងប្រទេសថៃ ដែលតម្រូវឱ្យមានការប្រឡងចូលថ្នាក់ជាតិ ដើម្បីចូលរៀន ឥឡូវនេះ សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រផ្តល់ជូននូវកម្មវិធីសិក្សាជាង ២៤០ នៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យ និងមហាវិទ្យាល័យផ្សេងៗគ្នាចំនួន ៣៣ នៅលើសាខាចំនួន ៤ ជាង ៨០ ឆ្នាំចាប់តាំងពីការបង្កើត​ សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្របានវិវត្តន៍ពីសាកលវិទ្យាល័យបើកចំហសម្រាប់ច្បាប់និងសាកលវិទ្យាល័យអន្តរជាតិផ្តល់ជូននូវកម្រិតសិក្សាគ្រប់កម្រិតលើមុខវិជ្ជា និងមុខវិជ្ជាជាច្រើន បញ្ចប់ការសិក្សាជាង ៣០០,០០០ និស្សិតថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ និងបញ្ចប់ការសិក្សា អតីតនិស្សិតនៃសាកលវិទ្យាល័យនេះ រួមមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អ្នកនយោបាយនាំមុខ​ មួយចំនួន និងតួលេខរដ្ឋាភិបាល​ ទេសាភិបាលធនាគារថៃ និងនិតិសាស្ត្រ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាកលវិទ្យាល័យនៅថៃ
ស្រុកភ្នំរុង(ខេត្តបុរីរម្យ)
ស្រុកភ្នំរុង ជាស្រុកស្ថិតក្នុងដែនដីរបស់ ខេត្តបុរីរម្យ។ ដែលស្រុកនេះមាន ភ្នំមួយដែលមានឈ្មោះថា ភ្នំរុង និង មានប្រាសាទនៅលើនោះឈ្មោះថា ប្រាសាទភ្នំរុង។ ដោយសារតែហេតុផលខាងលើបានសៀមមិនប្ដូរឈ្មោះស្រុកនេះ។ =រដ្ឋបាលស្រុក= (Phnom Roung) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តបុរីរម្យ ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
អ៊ឹង
ព្រះនាងអ៊ឹងជាព្រះមហេសីនៃព្រះបានសីហនុរាជ។ ​ ​តាមពង្សាវតារក្នុង​ឆ្នាំកុរ​ ​ច.ស​ ៦៣៧​ ​ជាមួយនិង​ព្រះ​នាង​អ៊ឹង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​នាម​ច័ន្ទតារាវត្តី។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
សង្កាត់សិត្បូ
រចនាសម្ព័នដឹកនាំ
=ប្រជាជន=
ភូមិសិត្បូ(Setbou)
ភូមិសិត្បូ មានផ្ទៃដីប្រហែល ១,៥០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងចំងាយប្រមាណ ៦,៤១គីឡូម៉ែត្រ ប្រជាជនប្រកបរបរ មានប្រជាជន៖
ភូមិកំពង់ព្រីង(Kampong Pring)
ភូមិកំពង់ព្រីង មានផ្ទៃដីប្រហែល ៤,៥៩គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងចំងាយប្រមាណ ១១,៧៥គីឡូម៉ែត្រ ប្រជាជនប្រកបរបរ មានប្រជាជន៖
ឆ្នាំ2017
=គ្រឹស្ថានសិក្សា=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្កាត់នៃកម្ពុជា __មិនមានលិបិក្រម__ __NONEWSECTIONLINK__
ប៊ីមរ៉ាវ រ៉ាមជី អាំបិដការ
Bhimrao Ramji Ambedkar (១៤ មេសា ១៨៩១ - ៦ ធ្នូ ១៩៥៦) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា“ Dr. Babasaheb Ambedkar 'គឺជាអ្នកច្បាប់ឥណ្ឌាអ្នកសេដ្ឋកិច្ចអ្នកនយោបាយនិងអ្នកកែទម្រង់សង្គម។ គាត់បានជម្រុញចលនាព្រះពុទ្ធសាសនា Dalit និងបានធ្វើយុទ្ធនាការប្រឆាំងនឹងការរើសអើងសង្គមឆ្ពោះទៅរកការមិនផ្លាស់ប្តូរ (ដាលីស) ។ គាត់ក៏បានគាំទ្រសិទ្ធិរបស់ស្ត្រីនិងពលករផងដែរ។ គាត់ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌និងយុត្តិធម៍ដំបូងគេរបស់ឥណ្ឌាដែលជាស្ថាបត្យករនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញឥណ្ឌានិងជាឪពុកស្ថាបនិកនៃសាធារណរដ្ឋឥណ្ឌា។