cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
បដិសម្ភិទាមគ្គ
សច្ចនិទ្ទេស
[២៧] បុគ្គល​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​កើត​ឡើង ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​កំណត់ ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​ប្រមូល​មក ​គឺ​កម្ម​ដែល​ជា​ហេតុ​នៃ​បដិសន្ធិ​ត​ទៅ​ទៀត ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា បដិសន្ធិ​ ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា គតិ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​កើត ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់​ថា ការ​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ​នៃ​វិបាក ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ​ជាតិ ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ជរា ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ព្យាធិ ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា មរណៈ ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ​សេចក្ដី​សោក ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ​សេចក្ដី​ខ្សឹកខ្សួល ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់​ថា ​សេចក្ដី​តានតឹង ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​។
[២៨] បុគ្គល​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​កើត​ឡើង ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​បាន​កំណត់ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​ប្រមូលមក ​គឺ​កម្ម​ដែល​មិន​មែន​ជា​ហេតុ​នៃ​បដិសន្ធិ​ត​ទៅ​ទៀត ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​មាន​បដិសន្ធិ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​មាន​គតិ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​កើត ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ​នៃ​វិបាក ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​មាន​ជាតិ ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់​ថា ការ​មិន​មាន​ជរា ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​មាន​ព្យាធិ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​មាន​មរណៈ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​មាន​សេចក្ដី​សោក ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ខ្សឹកខ្សួល ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​មិន​មាន​សេចក្ដី​តានតឹង ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន។
[២៩] បុគ្គល​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការកើត​ឡើង ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​កើត​ឡើង ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​កំណត់ ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​កំណត់ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​ប្រមូល​មក ​គឺ​កម្ម​ដែល​ជា​ហេតុ​នៃ​បដិសន្ធិ​ត​ទៅ​ទៀត ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​ប្រមូលមក ​គឺ​កម្ម​ដែល​មិន​មែន​ជា​ហេតុ​នៃ​បដិសន្ធិ​ត​ទៅ​ទៀត ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា បដិសន្ធិ ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​មាន​បដិសន្ធិ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា គតិ ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​មាន​គតិ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​កើត ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​កើត ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ការ​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ​នៃ​វិបាក ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ​នៃ​វិបាក ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ​ជាតិ ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​មាន​ជាតិ ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ជរា ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​មាន​ជរា ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ព្យាធិ ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​មាន​ព្យាធិ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា មរណៈ ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ មិន​មាន​មរណៈ ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ​សេចក្ដី​សោក ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​មាន​សេចក្ដី​សោក ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា សេចក្ដី​ខ្សឹកខ្សួល ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ខ្សឹកខ្សួល ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន ​ត្រូវ​ដឹង​ច្បាស់ថា ​សេចក្ដី​តានតឹង ​ឈ្មោះ​ថា​សង្ខារ​ ការ​មិន​មាន​សេចក្ដី​តានតឹង ​ឈ្មោះ​ថា​និព្វាន។
សទ្ទានុក្រម​
ការមិនប្រមូល
ខ
គ
ឃ
ង
ច
ឆ
ទុក្ខ
និទ្ទេស
និរោធ
បដិសម្ភិទា :
[ប៉ៈដិសាំភិទា] (បា.; សំ.) ( ន. ) (ប្រតិ--) (Patisambhidā, analytical knowledge, discrimination) ការ​បែក​ប្រាជ្ញា​យល់​ច្បាស់, ប្រាជ្ញា​ដែល​បែក​អាច​យល់​ធ្លុះ​ធ្លាយ​ឥត​ទើស​ទាក់, ប្រាជ្ញា​ដែល​ភ្លឺ​ស្វាង​អាច​ពិចារណា​យល់​ជាក់​ប្រាកដ​ភ្លាម​ៗ នូវ​ហេតុ​ផល​នៃ​កិច្ចការ​ទាំងពួង : កាល​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្ដែង​ធម៌​នោះ​ចប់​ហើយ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ក៏​បាន​សម្រេច​អរហន្ត​ផល ព្រម​ទាំង​បដិសម្ភិទា​ផង ។
បដិសម្ភិទា មាន ៤​យ៉ាង​គឺ ៖
១-អត្ថប្បដិសម្ភិទា (attha-patisambhidā) = ការ​បែក​ប្រាជ្ញា​យល់​ធ្លុះ​ធ្លាយ​ក្នុង​អត្ថ (true meaning);
២-ធម្មប្បដិសម្ភិទា (dhamma-patisambhidā) = ការ​បែក​ប្រាជ្ញា​យល់​ធ្លុះធ្លាយ​ក្នុង​ធម៌ (the law);
៣-និរុត្តិប្បដិសម្ភិទា (nirutti-patisambhidā) = ការ​បែក​ប្រាជ្ញា​យល់​ធ្លុះ​ធ្លាយ​ក្នុង​និរុត្តិ (language) (ម. ព. និរុត្តិ ទៀត​ផង);
៤-បដិភាណប្បដិសម្ភិទា (patibhāna-patisambhidā) = ការ​បែក​ប្រាជ្ញា​យល់​ធ្លុះ​ធ្លាយ​ក្នុង​បដិភាណ (ready wit) (ម. ព. បដិភាណ ទៀត​ផង) ។
1) The analytical knowledge of the meaning is the knowledge with regard to the sense.
2) The analytical knowledge of the law Dhamma is the knowledge with regard to the law.
3) The analytical knowledge of language is the knowledge of the language with regard to those former 2 things.
4) The analytical knowledge of ready-wit is the knowledge about the former 3 kinds of knowledge.
វិមោក្ខ
វិវេក
សេចក្ដី​ខ្សឹកខ្សួល
សេចក្ដី​តានតឹង
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > បដិសម្ភិទាមគ្គ (ព្រះត្រៃបិដក សៀវភៅ​ភាគ ៦៩ ទំព័រ​ទី ១)
พระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๑ > พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๒๓ > ขุททกนิกาย > ปฏิสัมภิทามรรค
Patisambhidamagga (The Path of Discrimination)
ប្រាសាទគោកគ្រញូង
រូបភាពតូច ប្រាសាទគោកគ្រញូងត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិឪឡោក ឃុំបាគង ស្រុកបាគង ខេត្តសៀមរាប។
គោកគ្រញូង
ប្រាសាទជាហោ
ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ
រូបភាពតូច ប្រាសាទជាហោ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិព្រៃក្តី ឃុំគគីរ ស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទបុរាណដែលមិនសូវមានអ្នកបានស្គាល់ឡើយដោយសារទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដាច់ស្រយាលខ្លាំងពេកគឺស្ថិតនៅក្បែរទៅនឹងបន្ទាត់ព្រំដែនជាមួយនឹងប្រទេសវៀតណាម។ ស្ថានភាពនៃការធ្វើដំណើរដើម្បីទៅដល់ទីកន្លែងនេះហាក់មិនមានភាពលំបាកឡើយទាំងម៉ូតូរថយន្តគឺសុទ្ធតែអាចចូលទៅដល់បានទាំងអស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន ។
ស្ថាបត្យកម្ម
រចនាបថនៃប្រាសាទដ៏ចំណាស់នេះនៅមិនទាន់ប្រភពណាអះអាងបាននៅឡើយប៉ុន្តែតាមការស្រាវជ្រាវមួយចំនួននិងឯកសារដែលមានគេអាចសន្និដ្ឋានបានថាវាមានអាយុកាលចំណាស់ជាងប្រាសាទអង្គរវត្តរបស់យើងទៅទៀត។ឯកសារខ្លះបានសរសេរថា ប្រាសាទនេះកសាងឡើងតាំងពី ស.វ ទី៦ឬ៧ដើម្បីឧទ្ទិសអោយមេទ័ពម្នាក់ ដែលមានឈ្មោះថា ជាហោរ នេះឯង។ លក្ខណ:ពិសេសរបស់ប្រាសាទនេះគឺស្ថិតនៅលើដីទូលជាប់និងមាត់ទន្លេតាមបណ្តោយខ្សែបន្ទាត់ព្រុំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម។ទោះបីខែទឹកឡើងខ្លាំងយ៉ាងណាក៏ដីទួលនេះមិនលេចដែរ។នៅខាងលិចប្រាសាទវិញមានកន្លែងលេងទឹកបុរាណមួយដែរប៉ុន្តែដោយសារតែពេលវេលាបានធ្វើឲ្យខូចរូបរាងទឹកប្រែជារាក់មិនអាចលេងទឹកបានសមរម្យឡើយ។
ឯកសារយោង
ជាហោ
អ៊ូហាន
អ៊ូហាន (, Wuhan) គឺជាទីរួមខេត្តហ៊ូប៉ី សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងជាទីក្រុងដែលសំបូរមនុស្សរស់នៅច្រើនបំផុតនៅចិនភាគកណ្ដាល។ វាសណ្ដូកនៅលើទំនាបជាំងហានខាងកើតចំចំណុចប្រសព្វកាត់គ្នាពាក់កណ្ដាលនៃទន្លេយ៉ាងសេ និង ទន្លេហាន។ ផុសចេញពីបណ្ដុំនៃទីក្រុងបី ​អ៊ូឆាង ហានខូវ និង ហានយ៉ាង អ៊ូហានត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ច្រកឆ្លងកាត់នាំមុខគេរបស់ខេត្តទាំងប្រាំបួន វាជាដំណុំដឹកជញ្ជូនសំខាន់ ដែលមានផ្លូវដែក ផ្លូវថ្នល់ និង ផ្លូវល្បឿនលឿនរាប់សិបឆ្លងកាត់ទីក្រុងនេះ។ ពីព្រោះតែតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការដឹកជញ្ជូនក្នុងស្រុកបែបនេះហើយ អ៊ូហានជួនកាលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា ឈីកាហ្គោរបស់ចិន។ វាក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ដែលថាជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ វប្បធម៌ អប់រំ និង ដំណឹកជញ្ជូននៃចិនភាគកណ្ដាល។ ទីក្រុងអ៊ូហាននេះ ដំបូងបានគេហៅដូច្នេះនៅឆ្នាំ១៩២៧ មានអត្រាប្រជាជន ១០.០២០.០០០ នាក់ (គិតត្រឹម២០១១) ដែលមានអ្នករស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ប្រហែល ៦.៤៣៤.៣៧៣ នាក់ ក្នុងបរិវេណក្រុង។ នៅទសវត្សឆ្នាំ១៩២០ អ៊ូហានធ្លាប់ជារដ្ឋធានីនៃរដ្ឋាភិបាលគួមិងតាង (គ.ម.ត.) ឆ្វេងនិយមដឹកនាំដោយ វ៉ាង ជិងវ៉ី ប្រឆាំងនឹង ជាំង ខាយចៀក ក៏ជារដ្ឋធានីនាសម័យសង្គ្រាមនៅឆ្នាំ១៩៣៧ផងដែរ។
ជាតក
សេចក្តី​ផ្តើម
ជាតក គឺ​ជា​ ប្រជុំរឿង​ស្តី​អំពី​កំណើត​​របស់​ព្រះ​ពោធិសត្វ​កាល​ពី​អតីតជាតិ ។ ជាតក​ទាំង​អស់​មាន​ចំនួន ៥៥០ ប៉ុន្តែ​មាន​តែ​ ១០ ជាតក​ចុង​ក្រោយ​​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​​​ជា​ជាតក​សំខាន់​ ហៅ​ថា ទសជាតក ឬ មហាជាតក និង ទទួល​បាន​ការ​ពេញ​និយម ព្រម​ទាំងត្រូវ​បាន​គេ​លើក​យក​មកនិទានញឹកញាប់ជាងគេ ។
អបណ្ណកជាតក ទី១
[១] (ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា) បុគ្គលពួកខ្លះជាបណ្ឌិត រមែងប្រកាន់ហេតុដែលមិនខុស បុគ្គលពួកខ្លះ ត្រិះរិះយកឯង រមែងប្រកាន់ហេតុទី ២ (ហេតុខុស) មេធាវីបុគ្គល បានដឹងនូវហេតុដែលខុស និងហេតុដែលមិនខុសនេះហើយ គប្បីកាន់យកនូវហេតុដែលមិនខុសនោះ ។
ចប់ អបណ្ណកជាតក ទី១ ។
វណ្ណុបថជាតក ទី២
[២] (ព្រះសម្ពុទ្ធត្រាស់ថា) ពួកជនមិនខ្ជិលច្រអូស កាលជីក (ផែនដី) ត្រង់ផ្លូវខ្សាច់ ឬក្នុងទីទួល បាននូវទឹកត្រង់ផ្លូវនោះ (យ៉ាងណា) អ្នកប្រាជ្ញ បរិបូណ៌ដោយព្យាយាម និងកម្លាំងកាយ មិនខ្ជិលច្រអូស ក៏បាននូវសេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់នៃហឫទ័យយ៉ាងនោះដែរ ។
ចប់ វណ្ណុបថជាតក ទី២ ។
សេរិវវាណិជជាតក ទី៣
[៣] (ព្រះសម្ពុទ្ធត្រាស់ថា) បើអ្នកធ្វើនូវសោតាបត្តិមគ្គ ជាគ្រឿងកំណត់នូវព្រះសទ្ធម្មនោះ ឲ្យឃ្លាតចាកសាសនានេះហើយ អ្នករមែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ អស់កាលយូរ ដូចជាពាណិជឈ្មោះសេរិវៈនេះ ។
ចប់ សេរិវវាណិជជាតក ទី៣ ។
ចុល្លកសេដ្ឋិជាតក ទី៤
[៤] (ព្រះសាស្ដា ត្រាស់ថា) អ្នកបា្រជ្ញ ឈ្លាសវៃ រមែងតាំងខ្លួនបានដោយទ្រព្យជាដើមទុន សូម្បីមានប្រមាណតិច ដូចបុគ្គលបង្កាត់ភ្លើងដ៏តូច ។
ចប់ ចុល្លកសេដ្ឋិជាតក ទី៤ ។
តណ្ឌុលនាឡិជាតក ទី៥
[៥] (អាមាត្យពោធិសត្វ សួរថា) អង្ករមួយនាឡិ ថ្លៃ (ស្មើនឹង) ក្រុងពារាណសី ទាំងខាងក្នុង ទាំងខាងក្រៅ ឬសេះ ៥០០ នេះ ថ្លៃត្រឹមតែអង្ករ ១ នាឡិទេឬ ។
ចប់ តណ្ឌុលនាឡិជាតក ទី៥ ។
ទេវធម្មជាតក ទី៦
[៦] (ព្រះមហិស្សាសរាជកុមារពោធិសត្វ ពោលថា) ពួកសប្បុរស អ្នកមានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ បរិបូណ៌ដោយហិរិ និងឱត្តប្បៈ តាំងមាំហើយក្នុងធម៌ស លោកពោលថាមានទេវធម៌ក្នុងលោក ។
ចប់ ទេវធម្មជាតក ទី៦ ។
កដ្ឋហារិជាតក ទី៧
[៧] (ព្រះរាជកុមារពោធិសត្វ ពោលថា) បពិត្រមហារាជ ខ្ញុំជាបុត្ររបស់ព្រះអង្គ បពិត្រព្រះអង្គជាធំជាងពួកជន សូមព្រះអង្គចិញ្ចឹមខ្ញុំផង ព្រះសម្មតិទេពទ្រង់ចិញ្ចឹមពួកជនដទៃបាន ម្តេចព្រះសម្មតិទេពក៏មិនចិញ្ចឹមសត្វដែលជាបុត្ររបស់ព្រះអង្គផង ។
ចប់ កដ្ឋហារិជាតក ទី៧ ។
គាមណិជាតក ទី៨
[៨] (គាមណិកុមារ ពោលថា) ការប្រាថ្នានូវផល តែងសមេ្រចព្រម ដល់ពួកជនអ្នកមិនរួសរាន់ អញជាអ្នកមានព្រហ្មចារ្យចាស់ក្លាហើយ ម្នាលគាមណិ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ ។
ចប់ គាមណិជាតក ទី៨ ។
[៩] (ព្រះរាជាពោធិសត្វ ទ្រង់ត្រាស់ថា) សក់ទាំងឡាយនេះ នាំទៅនូវវ័យ (ស្កូវ) កើតដល់អញហើយ ទេវទូត កើតបា្រកដហើយ (នេះ) ជាសម័យនៃផ្នួសរបស់អញ ។
ចប់ មឃទេវជាតក ទី៩ ។
សុខវិហារិជាតក ទី១០
[១០] (ឥសីពោធិសត្វ ពោលថា) ពួកជនដទៃ មិនរក្សាជនណា ម្យ៉ាងទៀត ជនណាមិនរក្សាពួកជនដទៃ បពិត្រព្រះរាជា ជននោះឯង មិនមានសេចក្ដីអាឡោះអាល័យក្នុងកាមទាំងឡាយទេ រមែងដេកជាសុខ ។
ចប់ សុខវិហារិជាតក ទី១០ ។
ចប់ អបណ្ណកវគ្គ ទី១ ។
ឧទ្ទាននៃអបណ្ណកវគ្គនោះគឺ និយាយអំពីបុគ្គលខ្លះប្រកាន់ហេតុមិនខុសដ៏ប្រសើរ ក្នុងអបណ្ណកជាតក ១ វណ្ណុបថជាតក ១ សេរិវវាណិជជាតក ១ បុគ្គលមានបា្រជ្ញាជាគ្រឿងពិចារណា ក្នុងចុល្លកសេដ្ឋិជាតក ១ តណ្ឌុលនាឡិជាតក ១ បុគ្គលមានហិរិ ក្នុងទេវធម្មជាតក ១ ព្រះរាជបុត្ត ក្នុងកដ្ឋហារិជាតក ១ គាមណិជាតក ១ មឃទេវជាតក ១ ជនណាមិនរក្សាជនដទៃ ក្នុងសុខវិហារិជាតក ១ ត្រូវជា ១០ ជាតក ។
លក្ខណជាតក ទី១
[១១] (ម្រឹគពោធិសត្វ ពោលថា) សេចក្ដីចម្រើន តែងមានដល់ពួកជនអ្នកមានសីល អ្នកប្រព្រឹត្តបដិសន្ថារៈ នាងចូរមើលម្រឹគឈ្មោះលក្ខណៈ កំពុងដើរមក ដែលពួកញាតិហែហមហើយ នាងឃើញម្រឹគឈ្មោះកាឡៈនេះ ដែលសាបសូន្យចាកពួកញាតិ (កំពុងដើរមក) ឬទេ ។ ចប់ លក្ខណជាតក ទី១ ។ និគ្រោធមិគជាតក ទី២ [១២] (មេម្រឹគ ពោលថា) បុគ្គលគប្បីសេពនូវម្រឹគឈ្មោះនិគ្រោធៈតែម្យ៉ាង កុំគប្បីសេពនូវម្រឹគឈ្មោះសាខៈឡើយ ការស្លាប់ក្នុងសំណាក់នៃម្រឹគឈ្មោះនិគ្រោធៈ ជាការប្រសើរ ការរស់នៅក្នុងសំណាក់នៃម្រឹគឈ្មោះសាខៈ ពុំប្រសើរឡើយ ។ ចប់ និគ្រោធមិគជាតក ទី២ ។ កណ្ឌិនជាតក ទី៣ [១៣] (រុក្ខទេវតាពោធិសត្វ ពោលថា) ចូរតិះដៀលនូវបុរសអ្នកមានសរមុតចូលទៅ ដែលមានរបួសយ៉ាងខ្លាំង ស្រីជាបរិណាយិកា (អ្នកត្រួតត្រា) នៅក្នុងជនបទណា ចូរតិះដៀលនូវជនបទនោះ ម្យ៉ាងទៀត សត្វទាំងឡាយណា លុះអំណាចពួកស្រី សត្វទាំងឡាយនោះ ក៏បណ្ឌិតតិះដៀលហើយ ។ ចប់ កណ្ឌិនជាតក ទី៣ ។ វាតមិគជាតក ទី៤ [១៤] (ព្រះរាជាទ្រង់មានព្រះឱង្ការថា ឆន្ទរាគ) ដោយអាវាសៈទាំងឡាយ ឬដោយការសិ្នទ្ធស្នាលទាំងឡាយ ជាសភាវៈលាមកជាងឆន្ទរាគ ដោយរសទាំងឡាយមិនមានទេ ឧយ្យានបាលឈ្មោះ សញ្ជ័យ បាននាំសត្វឈ្លូសដែលអាស្រ័យនូវព្រៃស្បាត មកកាន់អំណាច (របស់ខ្លួន) បាន ព្រោះតែរសទាំងឡាយ ។ ចប់ វាតមិគជាតក ទី៤ ។ ខរាទិយជាតក ទី៥ [១៥] (ម្រឹគពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលនាងខរាទិយា យើងមិនអាចទូន្មានម្រឹគ មានក្រចក ៨ មានស្នែងវៀចគល់ និងស្រួចចុងដ៏ក្រៃលែង ជាសត្វកន្លងនូវកាលនៃដំបូន្មាន ៧ នោះបានឡើយ ។ ចប់ ខរាទិយជាតក ទី៥ ។ តិបល្លត្ថមិគជាតក ទី៦ [១៦] (ម្រឹគពោធិសត្វ ពោលថា) អញបានញ៉ាំងម្រឹគ មានដំណេក ៣ មានក្រចក ៨ ជាសត្វផឹកទឹកក្នុងពេលអធ្រាត្រ ឲ្យរៀនមាយាច្រើនហើយ ម្រឹគជាក្មួយបានដកដង្ហើមខ្ទប់នឹងផែនដី ដោយរន្ធច្រមុះម្ខាង បញ្ឆោត (ព្រានព្រៃ) ដោយកល់ ៦ យ៉ាង ។ ចប់ តិបល្លត្ថមិគជាតក ទី៦ ។ មាលុតជាតក ទី៧ [១៧] (ឥសីពោធិសត្វ ពោលថា) កាលណាខ្យល់បក់ ទោះខាងរនោចក្ដី ខាងខ្នើតក្ដី កាលនោះ ត្រជាក់ទាំងឡាយ ក៏កើតអំពីខ្យល់ អ្នកទាំងពីរ មិនចាលចាញ់ ក្នុងប្រស្នានេះឡើយ ។ ចប់ មាលុតជាតក ទី៧ ។ មតកភត្តជាតក ទី៨ [១៨] (រុក្ខទេវតាពោធិសត្វ ពោលថា) បើពួកសត្វគប្បីដឹងយ៉ាងនេះថា ការកើតនៃជាតិនេះ រមែងនាំមកនូវទុក្ខ សត្វមិនត្រូវសម្លាប់សត្វ ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកសម្លាប់សត្វ រមែងសោយសោក ។ ចប់ មតកភត្តជាតក ទី៨ ។ អាយាចិតភត្តជាតក ទី៩ [១៩] (រុក្ខទេវតា ពោលថា) បើអ្នកចង់រួច ត្រូវរួចក្នុងលោកខាងនាយ ព្រោះថា អ្នករួចឥឡូវនេះ គង់ជាប់ (ដោយបាបកម្ម) អ្នកបា្រជ្ញទាំងឡាយ មិនធ្លាប់រួចយ៉ាងនេះឡើយ ការរួចរបស់ជនពាល ឈ្មោះថាចំណងវិញទេ ។ ចប់ អាយាចិតភត្តជាតក ទី៩ ។ នឡបានជាតក ទី១០ [២០] (ស្វាពោធិសត្វ ពោលថា) យើងឃើញស្នាមជើងដែលមិនឡើង ឃើញតែស្នាមជើងដែលចុះ យើងផឹកទឹកដោយដើមបបុស អ្នកនឹងសម្លាប់យើងមិនបានឡើយ ។ ចប់ នឡបានជាតក ទី១០ ។ ចប់ សីលវគ្គ ទី២ ។ ឧទ្ទាននៃសីលវគ្គនោះគឺ និយាយអំពីលក្ខណជាតក ១ ម្រឹគឈ្មោះសាខៈ (ក្នុងនិគ្រោធមិគជាតក) ១ ចូរតិះដៀល (ក្នុងកណ្ឌិនជាតក) ១ មិនលាមកជាងរសទាំងឡាយ (ក្នុងវាតមិគជាតក) ១ ខរាទិយជាតក ១ ម្រឹគបញ្ឆោតព្រានព្រៃ (ក្នុងតិបល្លត្ថមិគជាតក) ១ មាលុតជាតក ១ បុគ្គលមិនត្រូវសម្លាប់សត្វដទៃ (ក្នុងមតកភត្តជាតក) ១ ការរួច (ក្នុងអាយាចិតភត្តជាតក) ១ នឡបានជាតក ១ ត្រូវជា ១០ ។
កុរុង្គមិគជាតក ទី១
[២១] (ប្រើសពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលដើមចម្បក់ អ្នកជម្រុះផ្លែមកដោយហេតុណា ហេតុនុ៎ះ អញជាប្រើសបានដឹងហើយ អញនឹងទៅកាន់ដើមចម្បក់ឯទៀត ផ្លែរបស់អ្នក អញមិនពេញចិត្តទេ ។ ចប់ កុរុង្គមិគជាតក ទី១ ។ កុក្កុរជាតក ទី២ [២២] (សុនខពោធិសត្វ ពោលថា) ពួកឆ្កែណាកើតក្នុងរាជត្រកូល បរិបូណ៌ដោយសម្បុរ និងកម្លាំង ចម្រើនហើយក្នុងរាជត្រកូល ឆ្កែទាំងនោះ គេមិនសម្លាប់ទេ យើងទាំងឡាយត្រូវគេសម្លាប់ នេះមិនឈ្មោះថាសម្លាប់ដោយត្រឹមត្រូវឡើយ នេះឈ្មោះថាសម្លាប់តែឆ្កែដែលមានកម្លាំងខ្សោយ ។ ចប់ កុក្កុរជាតក ទី២ ។ ភោជាជានីយជាតក ទី៣ [២៣] (សេះអាជានេយ្យពោធិសត្វ ពោលថា) សេះភោជាជានីយ សូម្បីត្រូវសរទាំងឡាយមុតហើយ ដេកផ្អៀង គង់ប្រសើរជាងសេះសាម័ញ្ញ នែសារថី អ្នកចូរទឹមខ្ញុំដោយគ្រឿងក្រឹសទាំងឡាយចុះ ។
ចប់ ភោជាជានីយជាតក ទី៣ ។
ចប់ អាជញ្ញជាតក ទី៤ ។
តិត្ថជាតក ទី៥ [២៥] (អាមាត្យពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលសារថី អ្នកចូរញ៉ាំងសេះឲ្យផឹក (ទឹក) តាមកំពង់ទឹកទាំងឡាយដទៃ ៗ ចុះ ឯសេះឆ្អែតដោយបាយាស ដោយការស៊ីជ្រុលហើយ (រមែងមិនត្រូវការបរិភោគទៀតទេ) ។
មហិឡាមុខជាតក ទី៦ [២៦] (អាមាត្យពោធិសត្វ ពោលថា) ដំរីដ៏ឧត្ដមឈ្មោះមហិឡាមុខៈ បានស្ដាប់ពាក្យរបស់ចោរទាំងឡាយមុនហើយ ក៏ប្រព្រឹត្តតាម បានបោកសម្លាប់ (ហ្មដំរី) លុះបានស្ដាប់ពាក្យពួកលោកអ្នកមានខ្លួនសង្រួមល្អហើយ ក៏បានតាំងនៅក្នុងគុណគ្រប់យ៉ាង ។ ចប់ មហិឡាមុខជាតក ទី៦ ។ អភិណ្ហជាតក ទី៧ [២៧] (អាមាត្យពោធិសត្វ ពោលថា) (ដំរី) មិនអាចកាន់យកនូវពំនូតបាយ មិនអាចកាន់យកនូវដុំបាយ មិនអាចកាន់យកនូវស្មៅទាំងឡាយ មិនអាចត្រដុស (សរីរៈ) ទេ ខ្ញុំសម្គាល់ថាដំរីបានធ្វើសេចក្ដីស្រលាញ់ស្មោះចំពោះឆ្កែ ព្រោះការឃើញរឿយ ៗ ។ ចប់ អភិណ្ហជាតក ទី៧ ។ នន្ទិវិសាលជាតក ទី៨ [២៨] (ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា) បុគ្គលគប្បីនិយាយពាក្យជាទីគាប់ចិត្តតែម្យ៉ាង មិនគប្បីនិយាយពាក្យមិនជាទីគាប់ចិត្តក្នុងកាលណាឡើយ កាលព្រាហ្មណ៍និយាយពាក្យជាទីគាប់ចិត្ត (គោនន្ទិវិសាល) បានទាញភារៈដ៏ធ្ងន់រួច ញ៉ាំងព្រាហ្មណ៍នោះឲ្យបានទ្រព្យផង ជាសត្វមានចិត្តរីករាយដោយការញ៉ាំងព្រាហ្មណ៍នោះឲ្យបានទ្រព្យនោះផង ។ ចប់ នន្ទិវិសាលជាតក ទី៨ ។ កណ្ហជាតក ទី៩ [២៩] (ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា) ធុរៈធ្ងន់ ក្នុងទីណា ៗ ផ្លូវដ៏ជ្រៅ ក្នុងទីណា កាលនោះឯង ពួកជននាំគ្នាទឹមគោឈ្មោះកណ្ហៈ គោឈ្មោះកណ្ហៈនោះ ក៏អូសនូវធុរៈដ៏ធ្ងន់នោះទៅបាន ។ ចប់ កណ្ហជាតក ទី៩ ។ មុណិកជាតក ទី១០ [៣០] (គោពោធិសត្វ ឈ្មោះមហាលោហិតៈ ពោលថា) អ្នកកុំចូលចិត្ត (ភោជន) របស់ជ្រូកឈ្មោះមុណិកៈ (ព្រោះ) ជ្រូកមុណិកៈស៊ីភោជនក្តៅក្រហាយ អ្នកចូរមានសេចក្ដីខ្វល់ខ្វាយតិច ហើយស៊ីតែចំបើងចុះ នេះជាលក្ខណៈនៃអាយុវែង ។ ចប់ មុណិកជាតក ទី១០ ។ ចប់ កុរុង្គវគ្គ ទី៣ ។ ឧទ្ទាននៃកុរុង្គវគ្គគឺ និយាយអំពីកុរុង្គមិគជាតក ១ កុក្កុរជាតក ១ ភោជាជានីយជាតក ១ សេះដ៏ប្រសើរ (ក្នុងអាជញ្ញជាតក) ១ សេះសាម័ញ្ញ និងសេះដ៏ប្រសើរ (ក្នុងតិត្ថជាតក) ១ មហិឡាមុខជាតក ១ អភិណ្ហជាតក ១ បុគ្គលមិនត្រូវពោលពាក្យមិនគាប់ចិត្ត (ក្នុងនន្ទិវិសាលជាតក) ១ គោកណ្ហអូសនូវធុរៈ (ក្នុងកណ្ហជាតក) ១ មុណិកជាតក ១ ត្រូវជា ១០ ។
កុលាវកជាតក ទី១
[៣១] (ព្រះឥន្ទពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលមាតលិ ពួកកូនគ្រុឌ (ទំ) នៅដើមរកា អ្នកចូរចៀសវាង (កុំឲ្យពួកវាលំបាក) ដោយមុខចន្ទោលរថឡើយ តាមពិត យើងស៊ូលះជីវិត ចំពោះពួកអាសុរវិញ កុំឲ្យតែកូនគ្រុឌទាំងនេះ មានសំបុកខ្ចាត់ខ្ចាយ ។ ចប់ កុលាវកជាតក ទី១ ។ នច្ចជាតក ទី២ [៣២] (ស្តេចហង្សមាស ពោលថា) សំឡេងយំ (របស់អ្នក) ក៏ពីរោះ ខ្នងក៏រុងរឿង ក មានសម្បុរប្រហែលគ្នានឹងពណ៌នៃកែវពិទូរ្យ ស្លាបទាំងឡាយ ប្រមាណមួយព្យាម អញមិនឲ្យកូនស្រីដល់អ្នក ព្រោះតែការរាំឡើយ ។ ចប់ នច្ចជាតក ទី២ ។ សម្មោទមានជាតក ទី៣ [៣៣] (ព្រានសត្វស្លាប ពោលថា) ពួកបក្សីស្រុះស្រួលគ្នា នាំយកលប់ទៅបាន តែបើពួកបក្សីទាំងនោះ ជជែកទាស់គ្នាក្នុងកាលណា ពួកបក្សីទាំងនោះ នឹងលុះអំណាចអញក្នុងកាលនោះមិនខានឡើយ ។ ចប់ សម្មោទមានជាតក ទី៣ ។ មច្ឆជាតក ទី៤ [៣៤] (ត្រីឈ្មោល ពោលថា) ត្រជាក់មិន (បៀតបៀន) អញទេ ក្តៅក៏មិន (បៀតបៀន) អញដែរ ការបៀតបៀនអញព្រោះលប មិនមានឡើយ (អញ) ព្រួយតែត្រង់ត្រីញីសម្គាល់អញថា ត្រីឈ្មោលនោះ ទៅរកត្រីញីដទៃ ដោយតម្រេក ។ ចប់ មច្ឆជាតក ទី៤ ។ វដ្តកជាតក ទី៥ [៣៥] (កូនចាបពោធិសត្វ ពោលថា) ស្លាបទាំងឡាយមាន តែហើរមិនរួច ជើងទាំងឡាយមាន តែដើរមិនបាន មេ និងបា (របស់យើង) ចេញបាត់ទៅហើយ នែភ្លើងព្រៃ អ្នកចូរថយទៅចុះ ។ ចប់ វដ្តកជាតក ទី៥ ។ សកុណជាតក ទី៦ [៣៦] (សត្វស្លាបពោធិសត្វ ពោលថា ពួកសត្វស្លាប) អាស្រ័យនឹងដើមឈើណា ដែលដុះលើផែនដី ដើមឈើនោះ ក៏បញ្ចេញភ្លើង ម្នាលអ្នកមានអវយវៈ (ក្បាល និងក) វៀចទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរគប់ទិស (ទាំង៤) ចុះ ភ័យកើតអំពីដើមឈើជាទីពឹងហើយ ។ ចប់ សកុណជាតក ទី៦ ។ តិត្តិរជាតក ទី៧ [៣៧] (ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា) ពួកជនណា ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងធម៌ ប្រព្រឹត្តកោតក្រែងចំពោះបុគ្គលដែលចម្រើនហើយ ពួកជននោះ អ្នកផងគប្បីសរសើរ ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង សម្បរលោក គឺសុគតិ ក៏កើត (ដល់ពួកជននោះ) ផង ។ ចប់ តិត្តិរជាតក ទី៧ ។ ពកជាតក ទី៨ [៣៨] (រុក្ខទេវតាពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលមានបា្រជ្ញាជាគ្រឿងបញ្ឆោត រមែងមិនដល់សេចក្ដីសុខ អស់កាលជានិច្ច ព្រោះបញ្ញាជាគ្រឿងបញ្ឆោតឡើយ បុគ្គលមានបា្រជ្ញាជាគ្រឿងបញ្ឆោត (នោះ) រមែងបាន (នូវលទ្ធផលអាក្រក់) ដូចសត្វកុក (បាននូវការដាច់ក) អំពីក្តាម ។ ចប់ ពកជាតក ទី៨ ។ នន្ទជាតក ទី៩ [៣៩] (កុដុម្ពិកពោធិសត្វ ពោលថា) យើងសម្គាល់ថា គំនរមាស និងកម្រងមាស មានក្នុងទីដែលខ្ញុំប្រុសឈ្មោះនន្ទកៈ ជាកូនរបស់ខ្ញុំស្រី ឈ្មោះអាមា ឈរពោលនូវពាក្យអាក្រក់នោះ ។ ចប់ នន្ទជាតក ទី៩ ។ ខទិរង្គារជាតក ទី១០ [៤០] (សេដ្ឋីពោធិសត្វ ពោលថា) តាមពិត ខ្ញុំព្រះអង្គ ស៊ូមានជើងឡើងលើ មានក្បាលចុះក្រោម ហើយធ្លាក់ទៅកាន់នរក ខ្ញុំនឹងពុំធ្វើអំពើមិនប្រសើរទេ បើដូច្នោះ សូមព្រះអង្គ ទទួលនូវចង្ហាន់បិណ្ឌបាតចុះ ។ ចប់ ខទិរង្គារជាតក ទី១០ ។ ចប់ កុលាវកវគ្គ ទី៤ ។ ឧទ្ទាននៃកុលាវកវគ្គនោះគឺ និយាយអំពីមាតលី (ក្នុងកុលាវកជាតក) ១ ធីតា (ក្នុងនច្ចជាតក) ១ ពួកបក្សីដ៏ប្រសើរ (ក្នុងសម្មោទមានជាតក) ១ ត្រីឈ្មោលទៅដោយតម្រេក (ក្នុងមច្ឆជាតក) ១ មេបា (ក្នុងវដ្តកជាតក) ១ ដើមឈើដុះលើផែនដី (ក្នុងសកុណជាតក) ១ បុគ្គលចម្រើន (ក្នុងតិត្តិរជាតក) ១ ក្តាមឈ្លាសវៃក្នុងពកជាតក ១ នន្ទជាតក ១ ដុំបាយដ៏ប្រសើរ ក្នុងខទិរង្គារជាតក ១ ត្រូវជា ១០ ។
អត្ថកាមវគ្គ ទី៥
ចប់ នង្គលីសជាតក ទី៣ ។
[១២៤] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) បុរសជាបណ្ឌិត គប្បីប្រឹងប្រែង មិនគប្បីធុញទ្រាន់ឡើយ អ្នកចូរឃើញផលនៃសេចក្ដីព្យាយាមដ៏ជាក់ស្ដែង (ព្រោះ) ផ្លែស្វាយទំាងឡាយជាដើម ដែលពួកឥសីបរិភោគហើយ ។
ចប់ អម្ពជាតក ទី៤ ។
កដាហកជាតក ទី៥
[១២៥] (ធីតានៃសេដ្ឋី ពោលថា) ទាសៈឈ្មោះកដាហកៈនោះ ទៅកាន់ជនបទដទៃ ពោលអួតនូវពាក្យច្រើន សេដ្ឋីជាម្ចាស់មកតាម (ម្ដងទៀត) គប្បីប្រទូស្តមិនខាន ម្នាលកដាហកៈ អ្នកចូរបរិភោគនូវភោគៈទាំងឡាយទៅ ។
ចប់ កដាហកជាតក ទី៥ ។
អសិលក្ខណជាតក ទី៦ [១២៦] (ព្រះរាជាពោធិសត្វ ពោលថា) ការកណ្ដាស់នោះ របស់បុគ្គលខ្លះល្អ ការកណ្ដាស់នោះ របស់បុគ្គលខ្លះអាក្រក់ ហេតុនោះ ការកណ្ដាស់ មិនមែនល្អទំាងអស់ មិនមែនអាក្រក់ទំាងអស់ទេ ។ ចប់ អសិលក្ខណជាតក ទី៦ ។ កលណ្ឌុកជាតក ទី៧ [១២៧] (កូនសេក ពោលថា) នោះជាប្រទេស នោះជាទីកន្លែង (គឺផ្ទៃនៃទាសី) សូម្បីខ្ញុំជាសត្វគោចរក្នុងព្រៃ (គង់ដឹងដំណើរនុ៎ះ ម្ចាស់ទាំងឡាយរបស់អ្នក) រកឃើញហើយ ចាប់អ្នកមិនខាន ម្នាលកលណ្ឌុកៈ អ្នកចូរផឹកនូវទឹកដោះ ។ ចប់ កលណ្ឌុកជាតក ទី៧ ។ មូសិកជាតក ទី៨ [១២៨] (កណ្ដុរពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលអ្នកបិទបាំងទោសណា ធ្វើនូវធម៌ឲ្យជាទង់ជ័យ ញ៉ាំងសត្វទាំងឡាយឲ្យទុកចិត្ត ហើយប្រព្រឹត្តនូវអំពើអាក្រក់ វត្តរបស់បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាពិឡារវត្ត (វត្តឆ្មា) ។ ចប់ មូសិកជាតក ទី៨ ។ អគ្គិកជាតក ទី៩ [១២៩] (កណ្ដុរពោធិសត្វ ពោលថា) កំប៉ោយនេះ មិនមែនមាន ព្រោះហេតុនៃបុណ្យទេ កំប៉ោយនេះមាន ព្រោះហេតុតែគ្រឿងបរិភោគ ការរាប់ដោយកន្ទុយ រមែងប្រព្រឹត្តទៅ នែអគ្គិកៈ ការនៅរួមគ្នា គួរដល់អ្នកហើយ ។ ចប់ អគ្គិកជាតក ទី៩ ។ កោសិយជាតក ទី១០ [១៣០] (ព្រាហ្មណ៍ជាប្ដី ពោលថា) នាងចូរបរិភោគឲ្យដូចជាសំដី ចូរលេប (ថ្នាំ) ឲ្យដូចជាបាយដែលនាងស៊ីហើយ ម្នាលព្រាហ្មណីជាកោសិយគោត្រ (ព្រោះ) វាចា និងភត្តដែលនាងបរិភោគហើយទាំងពីរ (នេះ) មិនស្មើគ្នាទេ ។ ចប់ កោសិយជាតក ទី១០ ។ ចប់ កុសនាឡិវគ្គ ទី១៣ ។ ឧទ្ទាននៃកុសនាឡិវគ្គនោះគឺ និយាយអំពីកុសនាឡិជាតក ១ យស ១ ទឹកដោះជូរ ១ ស្វាយ ១ ទាសៈឈ្មោះកដាហកៈ ជាគំរប់ប្រាំ ១ ទឹកដោះស្រស់ ១ វិឡារវត្ត ១ ចចកមានកំប៉ោយ ១ កណ្ដាស់អាក្រក់ ១ ព្រាហ្មណីជាកោសិយគោត្រ ១ ត្រូវជា ១០ ។ អសម្បទានវគ្គ ទី១៤ អសម្បទានជាតក ទី១ [១៣១] (សេដ្ឋីពោធិសត្វ ពោលថា) ការរាប់អានទាំងឡាយ របស់ជនពាល រមែងទៅជាទោស ព្រោះតែមិនទទួលនូវវត្តុ តាមមានតាមបាន ព្រោះហេតុនោះ បានជាយើងខ្ញុំនាំយកសំដីស្រូវកន្លះ មានៈ (៤ នាឡិ) មក កុំឲ្យការមេត្រីរាប់អានរបស់យើង បែកបាក់ទៅឡើយ សូមឲ្យការមេត្រីរាប់អាននេះ នៅទៀងទាត់ ។ ចប់ អសម្បទានជាតក ទី១ ។ បញ្ចភិរុកជាតក ទី២ [១៣២] (ព្រះរាជាពោធិសត្វ ពោលថា) យើងមិនបានលុះក្នុងអំណាចនៃពួកយក្ខិនីឡើយ ព្រោះមានសេចក្ដីព្យាយាមដ៏មាំ ក្នុងឧបាយ គ្រឿងណែនាំរបស់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ជាអ្នកឈ្លាសផង ព្រោះភាពជាអ្នកគ្របសង្កត់សេចក្ដីខ្លាច និងសេចក្ដីតក់ស្លុតផង សុវត្ថិភាពចាកភ័យដ៏ធំនោះ មានដល់ខ្ញុំ ។ ចប់ បញ្ចភិរុកជាតក ទី២ ។ ឃតាសនជាតក ទី៣ [១៣៣] (ស្ដេចបក្សីពោធិសត្វ ពោលថា) សេចក្ដីក្សេមក្សាន្ត មាននៅលើខ្នងទឹកណា លើខ្នងទឹកនោះ មានសត្រូវកើតហើយ ព្រោះភ្លើងឆេះត្រង់ពាក់កណ្ដាលនៃទឹក ទីអាស្រ័យនៅ (នៃពួកយើង) លើដើមឈើ (ដែលដុះ) លើផែនដីធំ ក្នុងថ្ងៃនេះគ្មានទេ អ្នកទាំងឡាយ ចូរទៅកាន់ទិសឯទៀតទៅ ថ្ងៃនេះភ័យកើតឡើងដល់យើងទាំងឡាយ អំពីឈើជាទីពឹងហើយ ។ ចប់ ឃតាសនជាតក ទី៣ ។ ឈានសោធនជាតក ទី៤ [១៣៤] (មហាព្រហ្មពោធិសត្វ ពោលថា) ពួកសត្វណា មានសញ្ញា ពួកសត្វនោះ ក៏ទុគ៌ត (មិនបានសមាបត្តិ) ពួកសត្វណា មិនមានសញ្ញា ពួកសត្វនោះក៏ទុគ៌ត អ្នកចូរវៀរនូវសត្វទាំងពីរពួកនោះចេញ សុខដែលកើតអំពីសមាបត្តិនោះ ឈ្មោះថា មិនមានទីទួល គឺកិលេសឡើយ ។ ចប់ ឈានសោធនជាតក ទី៤ ។ ចន្ទាភជាតក ទី៥ [១៣៥] (មហាព្រហ្មពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ បាននូវកសិណ មានពន្លឺដូចព្រះចន្ទ (ឱទាតកសិណ) មានពន្លឺដូចព្រះអាទិត្យ (បីតកសិណ) ដោយបញ្ញា បុគ្គលនោះ រមែងទៅកើតក្នុងអាភស្សរព្រហ្មលោក ដោយឈានមិនមានវិតក្កៈ (ទុតិយជ្ឈាន) ។ ចប់ ចន្ទាភជាតក ទី៥ ។ សុវណ្ណហំសជាតក ទី៦ [១៣៦] (ព្រះសាស្ដា ត្រាស់ថា) ទ្រព្យណា ដែលបុគ្គលបានមកហើយ បុគ្គលគប្បីត្រេកអរដោយទ្រព្យនោះ ព្រោះថាសេចក្ដីល្មោភហួស ជារបស់លាមក (ដូចនាងព្រាហ្មណី) ក៏សាបសូន្យ ចាកមាស ព្រោះចាប់ស្ដេចហង្ស ។ ចប់ សុវណ្ណហំសជាតក ទី៦ ។ ពព្វុជាតក ទី៧ [១៣៧] (ព្រះសាស្ដា ត្រាស់ថា) ឆ្មា ១ បានកណ្ដុរក្នុងទីណា ឆ្មាជាគំរប់ពីរ គំរប់បី គំរប់បួន រមែងកើតក្នុងទីនោះ ឆ្មាទាំងនោះ (ប្រហារ) នូវរន្ធនេះ ហើយដល់នូវសេចក្ដីស្លាប់ ។ ចប់ ពព្វុជាតក ទី៧ ។
គោធជាតក ទី៨
[១៣៨] (ទន្សងពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលតាបសឥតបញ្ញា ប្រយោជន៍អ្វីដោយជដារបស់អ្នក ប្រយោជន៍អ្វីដោយស្បែកខ្លាឃ្មុំរបស់អ្នក ព្រោះគ្រឿងសាំញាំដោយ (រាគាទិក្កិលេស) មានខាងក្នុងរបស់អ្នក អ្នកខំដុះខាត់តែខាងក្រៅទេ ។
ចប់ គោធជាតក ទី៨ ។
[១៣៩] (រុក្ខទេវតាពោធិសត្វ ពោលថា) ភ្នែកទាំងឡាយបែកធ្លាយហើយ សំពត់បាត់ហើយ ការឈ្លោះ ក៏មានក្នុងផ្ទះនៃស្រ្តីជាសំឡាញ់ ការងារទាំងឡាយខូចទាំងសងខាង គឺក្នុងទឹកផង លើគោកផង ។
ចប់ ឧភតោភដ្ឋជាតក ទី៩ ។
កាកជាតក ទី១០
[១៤០] (ក្អែកពោធិសត្វ ពោលថា) ក្អែកទាំងឡាយ ជាសត្វមានហឫទ័យភ្ញាក់ផ្អើលជានិច្ច ជាសត្វបៀតបៀនមនុស្សលោកទាំងពួង ព្រោះហេតុនោះ បានជាខ្លាញ់រាវនៃពួកក្អែក ជាញាតិរបស់យើងទាំងនោះ មិនចេះមានឡើយ ។
ចប់ កាកជាតក ទី១០ ។
ចប់ អសម្បទានវគ្គ ទី១៤ ។
ឧទ្ទាននៃអសម្បទានវគ្គនោះគឺ
កកណ្ដកវគ្គ ទី១៥
គោធជាតក ទី១
[១៤១] (ស្ដេចទន្សងពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលអ្នកសេពគប់នូវជនបាប រមែងមិនដល់នូវសេចក្ដីសុខពិតទេ ដូចជាត្រកូលទន្សង មិនបានសេចក្ដីសុខ ព្រោះត្រគួត រមែងញ៉ាំងខ្លួនឲ្យដល់នូវសេចក្ដីវិនាស ។ ចប់ គោធជាតក ទី១ ។ សិង្គាលជាតក ទី២ [១៤២] (សេ្តចចចកពោធិសត្វ ពោលថា) អ្នកដេកធ្វើពុតជាស្លាប់ ដោយហេតុណា ហេតុរបស់អ្នកនុ៎ះ ដឹងបានដោយក្រ តែដំបងមិនរបូតអំពីដៃរបស់អ្នក កំពុងចាប់កាន់នោះ ។ ចប់ សិង្គាលជាតក ទី២ ។ វិរោចនជាតក ទី៣ [១៤៣] (កេសរសីហពោធិសត្វ ពោលថា) ខួរក្បាលរបស់អ្នកធ្លាយចេញផង រលាក្បាលរបស់អ្នកបែកធ្លាយផង ឆ្អឹងជំនីរទាំងអស់របស់អ្នក ដំរីបំបាក់ហើយផង ក្នុងថ្ងៃនេះ អ្នកនៅរុងរឿងអ្វីទៀត ។
នង្គុដ្ឋជាតក ទី៤ [១៤៤] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលភ្លើង ជាអសប្បុរស យើងនឹងបូជាអ្នកដោយកន្ទុយណា កន្ទុយប៉ុណ្ណេះច្រើនហើយ ក្នុងថ្ងៃនេះ សាច់មិនមានដល់អ្នកដ៏គួរដល់សាច់ទេ អ្នកដ៏ចម្រើន ចូរទទួលយកតែកន្ទុយចុះ ។ ចប់ នង្គុដ្ឋជាតក ទី៤ ។ រាធជាតក ទី៥ [១៤៥] (សេកពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលរាធៈ អ្នករមែងមិនដឹងច្បាស់ថា ពួកមនុស្សប៉ុណ្ណេះ ក្នុងពេលពាក់កណ្ដាលអធ្រាត្រមិនទាន់មកដល់ ពោលចរចានូវពាក្យមិនប្រាកដនឹងនាងព្រាហ្មណី ជាកោសិយគោត្រអ្នកមិនមានតម្រេក (នឹងស្វាមីខ្លួន) ។
ចប់ រាធជាតក ទី៥ ។
កាកជាតក ទី៦
[១៤៦] (ពួកក្អែក ពោលថា) អើ ចង្កាយើងក៏រោយ ទាំងមាត់ក៏ស្ងួតក្រៀមក្រោះ យើងមិនអាចបាចទឹក ក្នុងសមុទ្រឲ្យរីងបានទេ ព្រោះមហាសមុទ្រនៅតែពេញដដែល ។
ចប់ កាកជាតក ទី៦ ។
បុប្ផរត្តជាតក ទី៧
[១៤៧] (មនុស្សទុគ៌ត ពោលថា) ក្អែកចោះអញ ដោយហេតុណា ហេតុនេះ មិនជាទុក្ខទេ សេចក្ដីទុក្ខនោះ ក៏មិនមានដល់យើងឡើយ ទុក្ខមានដល់យើងនោះ ត្រង់ភរិយាឈ្មោះសាមា មិនស្លៀកសណ្ដប់សំពត់ ដែលជ្រលក់ដោយទឹកដកគាំ ដើរមើលមហោស្រព ក្នុងខែកត្តិក ។
ចប់ បុប្ផរត្តជាតក ទី៧ ។
សិង្គាលជាតក ទី៨
[១៤៨] (ចចកពោធិសត្វ ពោលថា) យើងនឹងមិនចូលកាន់ពោះដំរីទៀត យើងនឹងមិនចូលកាន់ពោះដំរីទៀត យើងនឹងមិនចូលកាន់ពោះដំរីញយ ៗ ទេ ព្រោះយើងត្រូវភ័យគម្រាមហើយ ដូច្នោះ ។
ចប់ សិង្គាលជាតក ទី៨ ។
ឯកបណ្ណជាតក ទី៩
[១៤៩] (ឥសីពោធិសត្វ ពោលថា) ឈើនេះ ទើបតែនឹងមានស្លឹកតែមួយៗ ដុះអំពីផែនដី មិនទាន់ដល់ ៤ធ្នាប់ មានផ្លែដូចជាថ្នាំពិសទៅហើយ ចំណង់ឈើនេះធំឡើង នឹងដូចម្ដេចទៅទៀត ។
សញ្ជីវជាតក ទី១០
[១៥០] (អាចារ្យទិសាបាមោក្ខពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលណា លើកដំកើងនូវជន ជាអសប្បុរសផង ចូលទៅសេពគប់នូវជនជាអសប្បុរសផង ជនជាអសប្បុរសនោះ រមែងធ្វើនូវបុគ្គលនោះឯង ឲ្យទៅជាអាហារ ដូចខ្លានិងសញ្ជីវមាណព ។
ចប់ សញ្ជីវជាតក ទី១០ ។
ចប់ កកណ្តកវគ្គ ទី១៥ ។
ឧទា្ទននៃកកណ្តកវគ្គនោះគឺ
និយាយអំពីបុគ្គលដល់នូវសេចក្ដីសុខ ១ ដំបងប្រសើរ ១ ខួរក្បាល ១ កន្ទុយ ១ សេកឈ្មោះរាធៈ ដ៏ប្រសើរ ជាគំរប់ប្រាំ ១ សមុទ្ទ ១ មហោស្រពខែកត្តិក ១ ពោះដំរី ១ ឈើដុះ ៤ ធ្នាប់ ១ ខ្លាដ៏ប្រសើរ ១ ត្រូវជា ១០ ។
អបណ្ណកវគ្គ ១ សីលវគ្គ ១ កុរុង្គវគ្គ ១ កុលាវកវគ្គ ១ អត្ថកាមវគ្គ ជាគំរប់ប្រាំ ១ អសឹសវគ្គ ១ ឥត្ថីវគ្គ ១ វរុណវគ្គ ១ អបាយិម្ហវគ្គ ១ លិត្តវគ្គ ១ ត្រូវជា ១០ បរោសតវគ្គ ១ ហំសិវគ្គ ១ កុសនាឡិវគ្គ ១ អសម្បទានវគ្គ ១ កកណ្តកវគ្គ ១ ក្នុងឯកនិបាតប្រដាប់ (ដោយវគ្គដូច្នេះឯង) ។
ចប់ ឯកនិបាត ។
ឥន្ទសមានគោត្តជាតក ទី១
ចប់ សន្ថវវគ្គ ទី២ ។
ឧទ្ទាននៃសន្ថវវគ្គនោះគឺ
និយាយអំពីឥន្ទសមានតាបស ១ ខ្ទមស្លឹក ១ ព្រះរាជាសុសីមៈ ១ ត្មាត ១ ស្កាជាជលាពុជ ១ ឧបសាឡ្ហកព្រាហ្មណ៍ ១ ភិក្ខុ ១ ប្រចៀចដ៏ប្រសើរ ១ មេត្តាដ៏ប្រសើរ ១ បង្កួយក្រអើតក្រអោង ១ ត្រូវជា ១០ ។
កល្យាណធម្មជាតក ទី១
[១៩១] (សេដ្ឋីពោធិសត្វ ពោលថា) បពិត្រព្រះអង្គជាធំជាងជន កាលណា នរជនប្រកបដោយបញ្ញា ដល់នូវសមញ្ញា (ឈ្មោះ) ថាជាអ្នកមានកល្យាណធម៌ក្នុងលោក (កាលនោះ) មិនគប្បីឲ្យសាបសូន្យចាកសមញ្ញានោះ សប្បុរសទាំងឡាយ តែងកាន់យកនូវបព្វជ្ជាធុរៈដោយហិរិ និងឱត្តប្បៈ ។ [១៩២] បពិត្រព្រះអង្គជាធំជាងជន សមញ្ញានោះឯង ថាជាអ្នកមានកល្យាណធម៌ក្នុងលោក មកដល់ខ្ញុំក្នុងថ្ងៃនេះ ហើយខ្ញុំព្រះអង្គពិចារណាឃើញនូវសមញ្ញានោះ នឹងបួសក្នុងថ្ងៃនេះ សេចក្ដីពេញចិត្តក្នុងការបរិភោគកាមក្នុងលោកនេះ មិនមានដល់ខ្ញុំទេ ។ ចប់ កល្យាណធម្មជាតក ទី១ ។ ទទ្ទរជាតក ទី២ [១៩៣] (កូនសីហៈ សួរថា) បពិត្រសីហរាជ ជាធំជាងម្រឹគ នរណាហ្ន៎ មានសំឡេងខ្លាំង ញ៉ាំងភ្នំទទ្ទរៈឲ្យលាន់ឮ ពួកសីហៈ មិនបន្លឺតបទៅនឹងវាឡើយ សត្វដែលបន្លឺសំឡេងគឹកកងបាននុ៎ះ ជាសត្វឈ្មោះអ្វី ។ [១៩៤] (សីហៈពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលកូន ចចក ជាសត្វថោកទាបជាងម្រឹគទាំងឡាយ វាបន្លឺឡើង ពួកសីហៈ កាលខ្ពើមរអើមនូវជាតិរបស់វា រមែងនាំគ្នាអង្គុយនៅស្ងៀម ។ ចប់ ទទ្ទរជាតក ទី២ ។ មក្កដជាតក ទី៣ [១៩៥] (តាបសជាកូន ពោលថា) បពិត្របិតា មាណពនុ៎ះ បានឈរផ្អែកនឹងគល់ត្នោត រោងរបស់យើងនេះមាន បើដូច្នោះ យើងនឹងប្រគល់រោងឲ្យទៅមាណពនោះចុះ ។ [១៩៦] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលកូន អ្នកកុំហៅវាឡើយ វាគប្បីប្រទូស្តនូវរោងរបស់យើងមិនខាន មុខព្រាហ្មណ៍ដែលមានសីលធម៌ល្អ មិនមែនបែបយ៉ាងនេះទេ ។ ចប់ មក្កដជាតក ទី៣ ។ ទុព្ភិយមក្កដជាតក ទី៤ [១៩៧] (ព្រាហ្មណ៍ពោធិសត្វ ពោលថា) យើងបានឲ្យទឹកច្រើនដល់ឯង ដែលត្រូវកំដៅថ្ងៃបៀតបៀនស្រេកហើយ ឥឡូវនេះ ឯងផឹកហើយ ធ្វើសំឡេងគំហកថា កិកិ ដូច្នេះ ការសេពគប់ដោយជនអាក្រក់ មិនប្រសើរឡើយ ។ [១៩៨] (ស្វាទេវទត្ត ពោលថា) អ្នកឯងដែលបានឮ ឬបានឃើញថា ស្វាណាមានសីលធម៌ ឥឡូវនេះ យើងនឹងបន្ទោបង់វច្ចៈលើក្បាលរបស់អ្នកឯង នេះជាធម្មតារបស់ពួកយើង ។ ចប់ ទុព្ភិយមក្កដជាតក ទី៤ ។ អាទិច្ទុបដ្ឋានជាតក ទី៥ [១៩៩] (ពួកមនុស្ស ពោលថា) បានឮថា បណ្ដាពួកសត្វទាំងអស់ (មានពួកសត្វខ្លះ) ប្រកបដោយសីលធម៌ អ្នកចូរមើលស្វាដ៏លាមកដែលកំពុងឈរនមស្ការព្រះអាទិត្យ ។ [២០០] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) អ្នកទាំងឡាយ មិនបានដឹងច្បាស់នូវមារយាទរបស់ស្វានេះទេ អ្នកទំាងឡាយ ពោលសរសើរស្វា ព្រោះមិនដឹងស្វានោះ ដុតនូវរោងបូជាភ្លើងផង ទំលាយនូវក្អមទឹកពីរផង ។ ចប់ អាទិច្ទុបដ្ឋានជាតក ទី៥ ។ កឡាយមុដ្ឋិជាតក ទី៦ [២០១] (អមាត្យពោធិសត្វ ក្រាបទូលថា) បពិត្រព្រះអង្គជាធំជាងជន ស្វានេះល្ងង់ ប្រាជ្ញារបស់វាមិនមានទេ វាបានបាចសណ្ដែកមួយកំបង់ចោលអស់ ទើបទៅស្វែងរកសណ្ដែកមួយគ្រាប់ដែលជ្រុះទៅ ។ [២០២] បពិត្រព្រះរាជា យើងខ្ញុំទាំងឡាយក្ដី ជនទាំងឡាយដទៃដែលល្មោភក្រៃលែងក្ដី គប្បីលះបង់របស់ច្រើនព្រោះរបស់តិច ដូចជាស្វាកាលលះបង់សណ្ដែកច្រើន ព្រោះសណ្ដែកតិចដូច្នោះឯង ។ ចប់ កឡាយមុដ្ឋិជាតក ទី៦ ។ តិន្ទុកជាតក ទី៧ [២០៣] (ពួកស្វា ពោលថា) យើងត្រូវពួកមនុស្សមានធ្នូ និងបំពង់ព្រួញក្នុងដៃ កាន់ដាវដ៏មុត ព័ទ្ធជុំវិញហើយ ធ្វើម្ដេចនឹងរួចខ្លួនបាន ។ [២០៤] (ស្វាពោធិសត្វ ពោលថា) សេចក្ដីត្រូវការនីមួយ គប្បីកើតឡើងដល់ពួកមនុស្សដែលមានកិច្ចច្រើនដោយពិត ផ្លែឈើច្រើន យើងរើសប្រមូលមកហើយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរនាំគ្នាស៊ីនូវផ្លែទន្លាប់នោះចុះ ។ ចប់ តិន្ទុកជាតក ទី៧ ។ កច្ឆបជាតក ទី៨ [២០៥] (អណ្ដើក និយាយថា) ខ្ញុំនៅក្នុងភក់ដោយគិតថា ខ្ញុំកើតហើយ ខ្ញុំចម្រើនហើយ (ក្នុងទីនេះ) ភក់បានកប់សង្កត់ខ្ញុំនោះ ធ្វើឲ្យទុព្វលភាព បពិត្រភត្តវៈ ខ្ញុំសូមពោលនូវហេតុនោះនឹងអ្នក អ្នកចូរស្ដាប់នូវពាក្យខ្ញុំចុះ ។
[២០៦] បុគ្គលបានសេចក្ដីសុខក្នុងទីណា ទោះក្នុងស្រុក ឬក្នុងព្រៃ ទីនោះហើយ ជាទីកើត ជាទីចម្រើនរបស់បុរសជាអ្នកដឹង (នូវប្រយោជន៍ និងមិនមែនប្រយោជន៍ ) បុគ្គលគប្បីរស់នៅក្នុងទីណា គប្បីទៅក្នុងទីនោះចុះ កុំគប្បីឲ្យទីដែលធ្លាប់នៅ សម្លាប់ខ្លួនបានឡើយ ។ ចប់ កច្ឆបជាតក ទី៨ ។ សតធម្មជាតក ទី៩ [២០៧] (មាណពឈ្មោះសតធម្ម ពោលថា) (អាហារណា ដែលបានបរិភោគហើយ) បាយនោះជារបស់តិចផង សល់ដែលផង បុរសចណ្ឌាល បានឲ្យបាយនោះដល់យើងដោយសេចក្ដីលំបាក យើងប្រកបដោយជាតិជាព្រាហ្មណ៍ អាហារណាដែលយើងបានបរិភោគហើយ អាហារនោះឯង ក៏ក្អួតចេញមក ។ [២០៨] (ព្រះសាស្ដា ត្រាស់ថា) ភិក្ខុណាលះបង់នូវធម៌ គឺអាជីវបារិសុទ្ធិសីល ហើយចិញ្ចឹមជីវិតដោយខុសធម៌យ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះមិនត្រេកអរ ដោយលាភដែលខ្លួនបានហើយ ដូចជាសតធម្មមាណព ។
ចប់ សតធម្មជាតក ទី៩ ។
ទុទ្ទទជាតក ទី១០
[២០៩] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) ពួកសប្បុរស កាលឲ្យនូវទាន ដែលគេឲ្យបានដោយកម្រ ធ្វើនូវអំពើដែលគេធើ្វបានដោយកម្រ ពួកអសប្បុរសធ្វើតាម (នូវអំពើនោះ) មិនបានសភាពនៃសប្បុរសទាំងឡាយ គេដឹងបានដោយកម្រ ។
[២១០] (ព្រោះហេតុនោះ ដំណើរអំពីលោកនេះរបស់សប្បុរស និងអសប្បុរស រមែងបែកផ្សេង ៗ គ្នា ពួកអសប្បុរស រមែងទៅកាន់នរក ពួកសប្បុរស រមែងទៅកាន់ឋានសួគ៌ ។
ចប់ ទុទ្ទទជាតក ទី១០ ។
ចប់ កល្យាណធម្មវគ្គ ទី៣ ។
ឧទ្ទាននៃកល្យាណធម្មវគ្គនោះគឺ
និយាយអំពីសមញ្ញាល្អ ១ មិគាធិភូ ឬសីហៈជាធំជាងម្រឹគ ១ មាណព ១ ទឹកច្រើន ១ សំពះព្រះអាទិត្យ ១ សណ្ដែក ១ ផ្លែទន្លាប់ ១ ភក់ ១ មាណពឈ្មោះសតធម្ម ១ ទានដែលឲ្យបានដោយក្រពេក ១ ត្រូវជា ១០ ។
អសទិសវគ្គ ទី៤
អសទិសជាតក ទី១
ចប់ អសទិសវគ្គ ទី៤ ។
ឧទ្ទាននៃអសទិសវគ្គនោះគឺ
និយាយអំពីខ្មាន់ធ្នូ ១ កុញ្ជរ ១ មានរសតិច ១ គង្វាលសេះ ឈ្មោះគិរិទត្ត ១ ចិត្តថ្លាជាចិត្តប្រសើរ ១ ព្រះរាជាទធិវាហនៈ ១ ចចកជម្ពុកៈ ១ សត្វមានក្រចកជាសីហៈ ១ ស្រូវសំទូង ១ នាគដ៏ប្រសើរ ១ ត្រូវជា ១០ ។
រុហកវគ្គ ទី៥
ឧទ្ទាននៃរុហកវគ្គនោះគឺ
និយាយអំពីរុហកព្រាហ្មណ៍ ១ ស្រីមានរូបល្អ ១ បុរសដែលគេប្រហារដោយអង្រែ ១ ទេវតាព្រាត់ប្រាស ១ ស្រះបោក្ខរណី ១ ជាគំរប់ ៥ តពីនោះមក ពួកឈ្មួញរួចពីអារក្សទឹក ១ ញញឹម ១ ការមកអស់កាលដ៏យូរ ១ ជង្រុក ១ សរីរៈ ១ ត្រូវជា ១០ ជាតក ។
នតំទឡ្ហវគ្គ ទី៦
ពន្ធនាគារជាតក ទី១
ចប់ នតំទឡ្ហវគ្គ ទី៦ ។
ឧទ្ទាននៃនតំទឡ្ហវគ្គនោះគឺ
និយាយអំពីចំណងមាំ ១ ហង្សប្រសើរ ១ ស្ដេចនាគឈ្មោះវិរូបក្ខៈ ១ ក្អែកគោកឈ្មោះសវិដ្ឋកៈ ១ ត្រីដ៏ប្រសើរ ១ ប្រើស ១ ស្ដេចឈ្មោះអស្សកៈ ១ ផ្លែស្វាយដ៏ប្រសើរ ១ មាន់ ១ សសេះ ១ ត្រូវជា ១០ ។
ពីរណត្ថម្ភកវគ្គ ទី៧
ចប់ ពីរណត្ថម្ភកវគ្គ ទី៧ ។
ឧទ្ទាននៃពីរណត្ថម្ភកវគ្គនោះគឺ
និយាយអំពីគុម្ពស្មៅរណ្ដាសដ៏ប្រសើរ ១ អ្នករបាំ ១ ស្ដេចភុរុដ៏ឧត្ដមប្រសើរ ១ ស្ទឹងពេញដោយទឹក ១ បុគ្គលនិយាយច្រើន ១ ភ្លើង ១ ព្រៃធំ ១ សត្វកណ្ដុរ ១ មនុស្សដោះយារ ១ មនុស្សកំព្រា ១ ត្រូវជា ១០ ។
កាសាវវគ្គ ទី៨
ចប់ កាសាវវគ្គ ទី៨ ។
ឧទ្ទាននៃកាសាវវគ្គនោះគឺ
និយាយអំពីសំពត់ដ៏ប្រសើរ ១ ពាក្យរបស់អាចារ្យ ១ ផ្លែឈើអស់ហើយ ១ ធម៌ដ៏ប្រសើរ ៤ យ៉ាង ១ បុរសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ១ សត្វក្អែក ១ ពួកជនក្នុងដែនមគធៈ ១ ដែន ៣ កន្លែង ១ ដំរីដ៏ប្រសើរស្រែកសំទារ ១ ទង់ដ៏ប្រសើរ ១ ត្រូវជា ១០ ។
ឧបាហនវគ្គ ទី៩
ចប់ មហាបិង្គលជាតក ទី១០ ។
ចប់ ឧបាហនវគ្គ ទី៩ ។
ឧទ្ទាននៃឧបាហនវគ្គនោះគឺ
[៦៩៣] បើផ្ទៃជម្ពូទ្វីបនេះ គ្មានមនុស្សអ្នកវៀរចាកកាយទុច្ចរិតជាដើមទេ ម្នាលកូន អ្នកកុំសេពគប់នឹងបុរសដែលមានចិត្តដូចទឹកល្មៀតជាគ្រឿងជ្រលក់ (មានចិត្តមិនបានខ្ជាប់ខ្លួន) មានចិត្តដូចជាអាការនៃស្វា ជួនត្រេកអរ ជួនមិនត្រេកអរ (ប្រែប្រួលភ្លាម ៗ) ប្រាកដដូច្នោះឡើយ ។ ចប់ អរញ្ញជាតក ទី៨ ។ សន្ធិភេទជាតក ទី៩ [៦៩៤] (ព្រះរាជា មានព្រះឱង្ការនឹងសារថីថា) ម្នាលសារថី សេចក្ដីស្មើគ្នា (របស់សត្វទាំងពីរ) ក្នុងសត្វញីទាំងឡាយ មិនមាន ក្នុងចំណីអាហារទាំងឡាយ ក៏មិនមានដែរ អ្នកចូរមើលគំនិតរបស់ចចកអ្នកបំបែកនូវតំណនៃមិត្រនោះ គិតមើលឲ្យល្អចុះ ។ [៦៩៥] ពួកម្រឹគអធម៌ (ចចក) ស៊ីគោផង ស៊ីសីហៈផង ព្រោះសេចក្ដីញុះញង់ណា សេចក្ដីញុះញង់នោះ រមែងប្រែប្រួលដូចជាដាវមុតក្នុងសាច់ ។ [៦៩៦] ម្នាលសារថី អ្នកឃើញកិរិយាដេកស្លាប់ (នៃសត្វទាំងពីរ) នេះ បុគ្គលណា ជឿពាក្យរបស់បុគ្គលអ្នកញុះញង់ បំបែកនូវតំណនៃមិត្រ បុគ្គលនោះ រមែងដេកស្លាប់យ៉ាងនេះ (ពុំខាន) ។ [៦៩៧] ម្នាលសារថី ពួកជនណា មិនជឿពាក្យញុះញង់របស់អ្នកបំបែកនូវតំណនៃមិត្រ ពួកជននោះ តែងបាននូវសេចក្ដីសុខ ដូចជាពួកនរជនអ្នកទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ដូច្នោះ ។ ចប់ សន្ធិភេទជាតក ទី៩ ។ ទេវតាបញ្ហជាតក ទី១០ [៦៩៨] (ទេវតា សួរថា) បុគ្គលណា ប្រហារដោយដៃទាំងពីរផង ដោយជើងទាំងពីរផង ប្រហារនូវមាត់ផង បពិត្រមហារាជ បុគ្គលនោះ ជាទីស្រលាញ់នៃគេ ហេតុនោះ ព្រះអង្គយល់ថាបុគ្គលណា ។ [៦៩៩] បុគ្គលណា ជេរប្រទេចតាមសេចក្ដីប្រាថ្នា តែមិនប្រាថ្នានូវការមកដល់បុគ្គលនោះ បពិត្រមហារាជ បុគ្គលនោះ ជាទីស្រលាញ់របស់គេ ហេតុនោះ ព្រះអង្គយល់ថា បុគ្គលណា ។ [៧០០] បុគ្គលណា ពោលបង្កាច់ដោយពាក្យមិនពិត ប្រកាសប្រាប់ឲ្យឮដោយពាក្យឡូឡា បពិត្រមហារាជ បុគ្គលនោះ ជាទីស្រលាញ់របស់គេ ហេតុនោះ ព្រះអង្គយល់ថា បុគ្គលណា ។ [៧០១] ពួកអ្នកនាំយកទៅ បាននាំយកបាយផង ទឹកផង សំពត់ និងសេនាសនៈទាំងឡាយផង ដោយពិត បពិត្រមហារាជ ពួកអ្នកនាំយកទៅនោះ ជាទីស្រលាញ់របស់គេ ហេតុនោះ ព្រះអង្គយល់ថា បុគ្គលណា ។ ចប់ ទេវតាបញ្ហជាតក ទី១០ ។ ចប់ ចុល្លកុណាលវគ្គ ទី៥ ។ ឧទ្ទាននៃចុល្លកុណាលវគ្គនោះគឺ និយាយអំពីស្រីធ្វើសេចក្ដីត្រេកអរដល់ពួកបុរស ១ ព្រះពោធិសត្វបានរើខ្លួន ១ មេក្រៀលនៅក្នុងដំណាក់ស្ដេច ១ វត្តុធ្វើសក់ឲ្យខ្មៅ ១ ភ្លើងដ៏ប្រសើរ ១ រសទាំងឡាយ ១ ញញួរដែកដ៏ប្រសើរ ១ ការចេញអំពីព្រៃ ១ នាយសារថី ១ ប្រហារដោយដៃ ១ ត្រូវជា ១០ ។ ឧទ្ទាននៃវគ្គក្នុងចតុក្កនិបាតនោះគឺ កាលិង្គវគ្គ ១ បុចិមន្ទវគ្គ ១ កុដិទូសកវគ្គ ១ កោកិលវគ្គ ១ ចុល្លកុណាលវគ្គ គំរប់ជា ៥ លោកសំដែងល្អហើយ ។ ចប់ ចតុក្កនិបាត ។ ចប់ ភាគ៥៨ ។
បទវិភាគអំពីនិទានរបស់​សាសនា
ទសជាតក គឺ​ជា​ និទាន​សំខាន់​ៗ ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ ស្តី​អំពី​អតីតជាតិ​ ១០ ជាតិ​ចុង​ក្រោយ ​ដែល​ព្រះ​ពោធិសត្វ​​​ទាំង​ឡាយ​ខាង​និកាយ​ថេរវាទ​ បាន​សាង​សន្សំ​បារមី​ទាំង ១០ មុន​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ គោតម ។ ទសជាតក និង​ ជាតក ដទៃ​ទៀត​ដែរ គឺ​ជា​បណ្តុំ​រឿង​និទាន ​​​ដែល​អ្នក​ចេះ​ដឹង​សម័យ​បុរាណ​ បាន​តាក់តែង​ឡើង ​ក្នុង​គោលបំណង​បង្រៀន​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ ​ឲ្យ​ចេះ​រស់​នៅ​ចុះ​សម្រុង​ជា​មួយ​នឹង​សង្គម​មនុស្ស​ មាន​​មនុស្សធម៌ មាន​សាមគ្គីធម៌ និង​ចេះ​ជួយ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ព្រម​ទាំង​មាន​​មេត្តា​ដល់​សព្វ​សត្វ មាន​ចិត្ត​ស្រឡាញ់​និង​អភិរក្ស​បរិស្ថាន តាម​រយៈ​ការ​អនុវត្តន៍​តាម​ក្រម​សីលធម៌​ល្អ​ទាំង​ឡាយ​ ដែល​បង្កប់​នៅ​ក្នុង​រឿង​និទាន​ទាំង​នោះ ។ អ្នក​អាន ឬ អ្នក​សិក្សា​គួរ​អាន​រឿង​ទាំង​នោះ​នៅ​ក្នុង​ស្មារតី​​វិភាគ​ពិចារណា ​ដើម្បី​ស្រង់​យក​ន័យ​សំខាន់​ៗ​ ដែល​លាក់​បង្កប់​ក្នុង​​សាច់​រឿង​ទាំង​នោះ ពោល​គឺ​មិន​មែន​​ចេះ​តែ​ជឿ​តាម​ទាំង​ស្រុង​ថា សត្វ​នេះ​ចេះ​និយាយ, សត្វ​នេះ​បូជា​ជីវិត​ដើម្បី​សត្វ​នោះ, ឬ ព្រះ​ពោធិសត្វ​នេះ​ហោះ​ចុះ​ហោះ​ឡើង​ នោះ​ទេ ។​ ការ​អាន​ ជាតក​ ទាំង​អស់ ​ក្នុង​ព្រះ​ត្រៃ​បិដក ឬ រឿង​និទាន​ទាំង​ឡាយ​របស់​សាសនា​​ទាំង​អស់​ ដូច​ជា​​​គម្ពីរ​លទ្ធិព្រាហ្មណ៍ ឬ​ គម្ពីរ​​គ្រិស្តសាសនា​ អ្នក​អាន​មិន​គួរ​ជឿ​តាម​ទាំង​ស្រុង ​ដោយ​ខ្វះ​ការ​ពិចារណា​ឡើយ ។ ​រឿង​និទាន​គ្រាន់​តែ​​ជា​យាន​សម្រាប់​នាំ​សារ ​ដែល​បង្កប់​អត្ថន័យ​សម្រាប់​បង្រៀន​ក្រមសីលធម៌​ប្រភេទ​ណា​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ហើយ​ការ​បង្រៀន​ទាំង​អស់​មិន​មែន​សុទ្ធ​តែ​ល្អ ឬ​ មាន​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​មនុស្ស​សម័យ​ទំនើប​ទាំង​ស្រុង​នោះ​ទេ ។ មាន​ក្រម​សីលធម៌​ខ្លះ ឬ​ ទ្រឹស្តី​មួយ​ចំនួន ​ដែល​មនុស្ស​សម័យ​ដើម​យល់​ថា​ល្អ​នោះ ​មនុស្ស​សម័យ​ទំនើប​គិត​ថា​គ្មាន​ប្រយោជន៍ ឬ លែង​ត្រឹមត្រូវ​ហើយ ។ ឧទាហរណ៍ ការ​បូជាយញ្ញ​ក្នុង​លទ្ធិព្រហ្មណ៍, ការ​បូជា​សត្វ​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​សញ្ញាចាស់​នៃ​គ្រិស្តសាសនា, ព្រះ​យេស៊ូ​ដើរ​លើ​ទឹក កើត​ពី​ម្តាយ​នៅ​ក្រមុំ​ព្រហ្មចារី ឬ​​ក្រោក​ពី​ស្លាប់, ទ្រឹស្តី​​សំសារៈ, ទ្រឹស្តី​​វិល​កើត​វិល​ស្លាប់, ទ្រឹស្តី​ស្ថាន​នរក ប្រេត ទេវតា ព្រហ្ម សួគ៌ ។ល។​ លែង​មាន​ការ​ពេញ​និយម ឬ គ្មាន​ការ​​ពិត​ ឬ​ លែង​ផ្តល់​ប្រយោជន៍​អ្វី​ សម្រាប់​​អូស​ទាញ​មនុស្ស​សម័យ​ទំនើប​ឲ្យ​ដើរ​តាម​​ហើយ ព្រោះ​​មនុស្ស​សម័យ​វិទ្យាសាស្ត្រ​​ទំនើប​លែង​ត្រូវ​ការ​ សេចក្តី​​​​អធិប្បាយ​​រាល់​​បាតុភូត​ធម្មជាតិ​​ដោយ​សំអាង​លើ​​អាទិទេព ឬ ទ្រឹស្តី​សាសនា​​ទាំង​ឡាយ ។ ប្រសិនបើ​គេ​ចង់​ដឹង​ចម្លើយ​ចំពោះ​បាតុភូត​ធម្មជាតិ​ណា​មួយ​ គេនឹង​​​ពិគ្រោះ​ឯកសារ​វិទ្យាសាស្ត្រ គេនឹង​​មិន​​ពិគ្រោះ​ឯកសារ​ខាង​សាសនា​ទេ ។ រីឯ​ ឯកសារ​សាសនា​​​​បាន​​ពន្យល់​មនុស្ស​ឲ្យ​រស់​នៅ​ស្រប​តាម​ក្រម​សីលធម៌​នៃ​ក្រុម​មនុស្ស​មួយ​ក្រុម ​ដែល​កាន់​តាម​សាសនា​នោះ​ប៉ុណ្ណោះ វា​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​សម្រាប់​ក្រុម​មនុស្ស​នៃ​សាសនា​ដទៃ​ទៀត​សោះ ។ មក​ដល់​ដំណាក់​កាល​នេះ យើង​ត្រូវ​ការ​ក្រម​សីលធម៌​សកល​មួយ ​ដែល​មិន​ប្រកាន់​តាម​ស្តង់ដារ​របស់​ព្រះ​នេះ ឬ របស់​ព្រះ​នោះ​​ ពោល​គឺ​ជា​ក្រម​សីលធម៌​ដែល​ឲ្យ​តម្លៃ​លើ​​មនុស្សធម៌​បែប​សកល និង ​ឯករាជ​ពី​​ឥទ្ធិពល​សាសនាទាំង​ឡាយ ។​
ឯកសារ​យោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ជាតក​ (សៀវភៅ​ភាគ៥៨​, ភាគ៥៩, ភាគ៦០, ភាគ៦១, ភាគ៦២ និង ភាគ៦៣)
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ជាតក > សៀវភៅភាគ៥៨
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ជាតក > សៀវភៅភាគ៥៩
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ជាតក > សៀវភៅភាគ៦០
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ជាតក > សៀវភៅភាគ៦១
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ជាតក > សៀវភៅភាគ៦២
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ជាតក > សៀវភៅភាគ៦៣
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ប្រាសាទហែផ្កា
រូបភាពតូច ប្រាសាទហែផ្កាមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិបុស្សក្រឡាញ់ សង្កាត់ជ្រាវ ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះត្រូវកសាងនៅសតវត្សរ៍ទី៩។
ហែផ្កា
សំវាស
(មើល​ក្នុង​ពាក្យ សង្វាស ឬ សំវាស) ។
គណបក្សសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ
គណបក្សសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ( ភូមា : အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်, IPA:   [ʔəmjóðádìmòkəɹèsìʔəpʰwḛdʑoʊʔ] ; ។ ជាពាក្យកាត់របស់ពាក្យ គណបក្ស NLD ។ ពាក្យកាត់របស់ពាក្យភូមាဒီချုပ်) គឺជាគណបក្សនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យសេរីនៅក្នុង ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) ។ វាបានក្លាយជា គណបក្សកាន់អំណាច របស់ប្រទេស បន្ទាប់ពីទទួលបានជ័យជម្នះភ្លូកទឹកភ្លូកដីនៅក្នុង ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ 2015 ប៉ុន្តែត្រូវបានផ្ដួលរំលំនៅក្នុង រដ្ឋប្រហារយោធានៅដើមឆ្នាំ 2021 ។ បង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 27 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1988 វាបានក្លាយទៅជាគណបក្សដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅក្នុង ចលនា គាំទ្រ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ របស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ លោកស្រី Aung San Suu Kyi អតីត ទីប្រឹក្សារដ្ឋនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា មានតួនាទីជាប្រធាន។ គណបក្ស​នេះ​បាន​ឈ្នះ​សំឡេង​ភាគ​ច្រើន​ក្នុង​សភា​ក្នុង​ការ​បោះ ​ឆ្នោត​ទូទៅ​របស់​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ឆ្នាំ​១៩៩០ ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ របបយោធាដែល កំពុងកាន់អំណាចបាន បដិសេធមិនទទួលស្គាល់លទ្ធផលនោះទេ។ នៅថ្ងៃទី 6 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2010 គណបក្សនេះត្រូវបានប្រកាសថាខុសច្បាប់ ហើយត្រូវបានបញ្ជាឱ្យរំលាយដោយរបបយោធា បន្ទាប់ពីបដិសេធមិនចុះឈ្មោះសម្រាប់ ការបោះឆ្នោតដែលបានគ្រោងទុកសម្រាប់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2010 ។ នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2011 គណបក្ស NLD បានប្រកាសពីចេតនារបស់ខ្លួនក្នុងការចុះឈ្មោះជាគណបក្សនយោបាយដើម្បីប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ ហើយគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ាបានយល់ព្រមលើពាក្យសុំចុះឈ្មោះរបស់ពួកគេនៅថ្ងៃទី 13 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2011។
នៅក្នុង ការបោះឆ្នោតដោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ 2012 គណបក្ស NLD បានប្រជែងយកអាសនៈចំនួន 44 ក្នុងចំណោមអាសនៈដែលមានចំនួន 45 ដោយទទួលបាន 43 អាសនៈ ដោយការបាត់បង់តែមួយគត់គឺក្នុងមួយអាសនៈទៅ SNDP ។  មេដឹកនាំបក្សលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី បានឈ្នះអាសនៈរបស់ Kawhmu ។
នៅក្នុង ការបោះឆ្នោតទូទៅឆ្នាំ 2015, គណបក្ស NLD បានឈ្នះមតិភាគច្រើននៅក្នុងផ្ទះទាំងពីរនៃ សភា ត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់តំណែងប្រធានាធិបតីមិនមែនយោធាលើកដំបូងរបស់ប្រទេសនេះនៅក្នុង 54 ឆ្នាំមកនេះ។
NLD គឺជា​គណបក្ស​សង្កេតការណ៍​នៃ ​ក្រុមប្រឹក្សា​សេរី​និយម​អាស៊ី និង​អ្នក​ប្រជាធិបតេយ្យ ​។
នៅថ្ងៃទី 21 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2021 គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតសហភាពរបស់របបយោធាបានប្រកាសផែនការរំលាយគណបក្សជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យជាអចិន្ត្រៃយ៍។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
ព្រះរាជវាំង
ព្រះរាជវាំង
ទីតាំងវាំង
ឱកញាឱង
ឱកញាឱង មានងារជាសួគ៌ាលោកដែលជាព្រះរាមពោធិ៍សាត់ ឱកញាជាបុត្ររបស់ព្រះបាទស្រីរាជាជាបងប្អូនជីដូនមួយនឹងព្រះបាទចន្ទរាជា។
សិលាចារឹក
សិលាចារឹកនគរវត្តលេខ៤ នៅសហសម័យនោះ បាននិយាយថា ពេលឱកហ្លួងអភ័យរាជ ចាប់ផ្ដើមកសាងព្រះវិហារស្បាតមួយ នៅប្រាសាទអង្គរវត្ត ពេលនោះតំបន់មហានគរឥន្ទ្រប្រស្ត កំពុងស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រង់របស់ << ឱកញាឱង>>។ តាមពិតឧកញ៉ារូបនេះ គឺបុត្រាព្រះបាទស្រីរាជា។ ក្រោយពីទ្រង់ទទួលបានការតែងតាំងធ្វើជា<<ឧកញាសួគ៌ាលោក>> ស្ដេចត្រាញ់ខេត្តពោធិ៍សាត់ ឬ រាមពោធិ៍សាត់ ក្នុងនាមជាអ្នកអាចមានសិទ្ធិសោយរាជ្យបានដែរនេះទ្រង់បានបះបោរដណ្ដើមកាន់កាប់អាណាខេត្តភាគខាងជើង ហើយប្រឆាំងនឹងព្រះបាទចន្ទរាជានៅលង្វែក ប្រហែលនៅឆ្នាំ ១៥៥៤។ បើតាមភស្តុតាងទាំងនេះ ប្រទេសកម្ពុជាចាប់ពីអំឡុងភាគទី២នៃសតវត្សទី១៥ដល់ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៦ អាចមានរាជាណាចក្រជាច្រើននៅដាច់ពីគ្នា គ្មានឈ្មោះស្ដេចមជ្ឈិមពិតប្រាកដជាញឹកញាប់។ ដោយសារមានសង្គ្រាមច្រើនលើកពេក នាំឱ្យបាត់ឯកសារប្រវត្តិដើមអស់ទើបកើតជាការតាក់តែងឡើងវិញ ចាប់ពីចុងសតវត្សទី១៨។ ការចងចាំរបស់មនុស្សតែងភ្លាំងភ្លាត់ អ្នកធ្លាប់កាន់កាប់អំណាចធ្លាប់មានច្រើន ដោយឡែកៗពីគ្នានាំឱ្យបន្សល់ទុកនូវរឿងនិទានប្រវត្តិជាច្រើនដែរ។ ម៉្លោះហើយពេលចងក្រងឡើងវិញ ក៏ប្រមូលចំណេះ និងការចងចាំបែបរឿងអក្សសិល្ប៍និទានប្រវត្តិទាំងនោះមកសរសេរដែរ។ ដូច្នោះហើយ ទើបលោក ម៉ៃឃើល វិកឃើរីបានចាត់ទុកព្រះនាមព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយរបស់ខ្មែរចាប់ពីនិព្វានបទ រហូតដល់ពញាយ៉ាតថាជា <<ព្រះនាមសិប្បនិមិត្ត>> គឺនាមស្ដេចទាំងឡាយមុនព្រះបាទចន្ទរាជាថា មិនច្បាស់លាស់លើកលែងតែផ្នែកដែលនិយាយអំពីព្រះបាទពញាយ៉ាត។ ហើយព្រះរាជាដែលបានបង្កើតឯកភាពទឹកដីឡើងវិញនោះ គឺព្រះបាទចន្ទរាជា ឬអង្គចន្ទទី១ នោះឯង ទើបនាំឱ្យអ្នកសរសេរពង្សាវតារចាត់ទុកព្រះអង្គជាស្ដេចធំមួយអង្គ និងជាមហាក្សត្រសំខាន់ជាងគេ។
និរទេស
ខណៈនោះ ព្រះចៅចក្រពត្តិទទួលព្រះសេរីរាជាមេត្រីភាព ទ្រង់ក្រាបទូលស្តេចខ្មែរថា៖ “ខ្ញុំជាអនុជលើកទ័ពមកនេះ ព្រោះព្រះរៀម និងព្រះភាគិនេយ្យោ ទ្រង់ធ្វើសង្គ្រាមយូរឆ្នាំមកហើយ ពុំសំរេច ដូច្នេះសូម កុំឲ្យទ្រង់តូចព្រះទ័យឡើយ សូមតាំងព្រះទ័យជួយព្រះពុទ្ធសាសនាបំបាត់ទុក្ខប្រជារាស្ត្រឲ្យបាននៅសុខក្សេមក្សាន្ត ខ្ញុំសុំ អញ្ជើញស្តេចទៅគង់ក្រុងទេពបុរីជាមួយគ្នា ឯចំណែកពញាអុងជាបុត្រព្រះអង្គ ខ្ញុំសុំជាបុត្រធម៌នឹងទំនុកបំរុង ឲ្យដូចជារាជបុត្របង្កើតរបស់ទូលបង្គំ ឯមុខមន្រ្តីបណ្តាជាខ្ញុំនឹងចង់ទៅតាមប៉ុន្មានក៏ទៅតាមស្ម័គ្រចិត្តចុះ” ស្តេចសៀមត្រាស់ចប់សព្វគ្រប់ហើយទ្រង់យាងចូលពន្លាជ័យតែព្រះអង្គឯងទុកឲ្យនាយកងទ័ពសៀម ដែលបានទទួល ណាត់កិច្ចការទាហាននោះ ឃុំសម្តេចសេរីរាជា ពញាអុង និងខ្ញុំរាជការទុកសិន។ បន្ទាប់មក ព្រះចៅចក្រពត្តិឲ្យរាជទូត ទៅអញ្ជើញព្រះស្រីសុរិយោទ័យអំពីត្រើយខាងកើតដើម្បីចរចារៀបចំឲ្យព្រះនគរឲបានសុខសាន្តឡើងវិញ។
ព្រះចៅចក្រពត្តិ ស្ដេចព្រះរាជដំណើរទ័ព ទៅតាមផ្លូវពោធិសាត់ បាត់ដំបង មង្គលបូរី ឫស្សីសាញ់ បាត្រង់។ ព្រះអង្គបញ្ឈប់ទ័ពនៅទីនោះ ៣ ថ្ងៃ។ ឯសម្ដេចព្រះស្រីរាជា ព្រះអង្គតូចព្រះទ័យណាស់ទ្រង់ពុំសោយពុំស្រង់សោះ ទ្រង់អស់ព្រះកាយពលទាល់តែទ្រង់ព្រះអាពាធជាទំងន់ណាស់។ ព្រះចៅចក្រពត្តិ ស្ដេចទៅសួរព្រះអាការរោគ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីរាជា។ ព្រះសិរីរាជា ទ្រង់ផ្ដាំផ្ញើរពញាអុងនិងព្រះចៅចក្រពត្តិហើយទ្រង់សុវណ្ណគតទៅ។ ព្រះចៅក្រុងទេពសៀមរៀបចំតំកល់សពស្រេចស្ដេចលើក ពញាអុង ជាព្រះរាជបុត្រធម៌របស់ព្រះអង្គ។ ទ្រង់ថ្វាយព្រះនាមជា ព្រះសទ្ធានរាជាទុកជាបុត្រច្បង។ ស្រេចហើយស្ដេចលើកទ័ពចូលទៅក្រុងទេពបូរីវិញ។ លុះដល់ទៅក្រុងទេពបូរីបញ្ឈប់ទ័ពបាន ១៥ ថ្ងៃ សម្ដេចព្រះសិរីសុរិយោទ័យ ស្ដេចទ្រង់អាពាធជាទំងន់ ហើយទ្រង់សុវណ្ណគតទៅ។ ព្រះចៅចក្រពត្តិស្ដេចឲ្យរៀបសង់ព្រះមេរុ ថ្វាយព្រះភ្លើងរើសព្រះធាតុបញ្ចុះស្រេចហើយ ទ្រង់ប្រោសពញាអុង "ព្រះសុទ្ធានរាជា"ឲ្យទៅគ្រងស្រុកសុវណ្ណខកលោក។ ទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទាន ព្រះរាជបុត្រីបង្កើត ឲ្យជាព្រះជាយា និងព្រះស្នំក្រមការផងទាំងពួង។
មន្ត្រីនៅអយុធ្យា
នៅគ.ស.១៥១៦ មុននឹងចេញបំពេញបេសកកម្មទាក់ដំរីនោះ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់បានយាងទៅជួបជាសំងាត់ជាមួយនឹង ពញាអុងហើយបបួលព្រះអង្គអោយវិលត្រឡប់ចូលប្រទេសវិញ ។ កាលណោះពញាអុង ជាបុត្រធម៌របស់ព្រះចៅសៀម ហើយត្រូវបានតែងតាំងអោយកាន់តំណែងជាចៅហ្វាយខេត្តសួគ៌ាលោកថែមទៀត ព្រះអង្គទ្រង់បានប្រកែកពុំព្រមវិលចូលមាតុប្រទេសទេ ដោយទ្រង់យល់ថា បានសុខសាន្ត និងបានយសសក្ដិគ្រប់សព្វណាស់ទៅហើយ។ ដោយមិនអាចទាក់ទាញពញាអុងអោយធ្វើតាមព្រះអង្គទេ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់បញ្ជាទ័ពអោយធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅទិសខាងកើត ធ្វើហាក់ដូចជាខំតាមដំរីស ហើយនៅទីបំផុតបានទៅដល់ព្រំដែនប្រទេសខ្មែរ។ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់ចាត់អោយគេនាំសារទៅថ្វាយព្រះចៅសៀមថា សុំទ័ពជាបន្ថែមទៀត។ ប៉ុន្តែ ពញាអុង បានទៅចូលថ្វាយពីល្បិចកិច្ចកលគ្រប់សព្វរបស់ព្រះចន្ទរាជា ព្រះចៅសៀមទ្រង់ខ្ញាល់ណាស់ហើយទ្រង់បញ្ជា​អោយលើកទ័ពទៅនាំព្រះចន្ទរាជាមកវិញ។ ក្នុងកំឡុងពេលនោះ ព្រះចន្ទរាជាបានលើកទ័ពចូលទៅក្នុងទឹកដីខ្មែររួចជាស្រេចបាត់ទៅហើយ។
ប្រាសាទខ្ទុំ
ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈបានកំណត់ឈ្មោះជាផ្លូវការថាប្រាសាទខ្ទុំ ចុះលេខថ្មី CISARK.696 ធ្លាប់បានចុះបញ្ជីសារពើភណ្ឌប្រាសាទ ដោយលោកអេជែន លុយណេ ដឺឡាហ៊្យុងតែ ហៅប្រាសាទC លេខចាស់ IK.270 ។ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅចម្ងាយ ៣គីឡូម៉ែត្រទិសអាគ្នេយ៍ពីភូមិកោះកេរ ១គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងជ្រុងអាគ្នេយ៍នៃរហាល និងមានចម្ងាយ៥០០ម៉ែត្រខាងត្បូងប្រាសាទដំរី។ ប្រាសាទនេះមានរាងបួងជ្រុងស្មើដែលធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម មានជណ្តើរឡើងទាំងបួនទិស ចំណែកជណ្តើរខាងកើតឡើងចូលខាងក្នុងតួប៉មតែម្តង ធ្វើឱ្យស្គាល់ថាប្រាសាទនេះបែរមុខៅរកទិសខាងកើត។ ស៊ុមទ្វារអំពីថ្មភក់និងលំអដោយសសរស្តម្ភពហុជ្រុង ។ នៅលើទ្វារមានផ្តែរទ្វារសឹងរិចរិលពិបាកមើលក៏ប៉ុន្តែក៏បញ្ជាក់ពីលោក ហង់រី ប៉ាម៉ង់ជេ បានបង្ហាញថាផ្តែរលំអដោយកម្រងមាលាជាក្បាច់ដងធ្នូត្រង់ ព្រះឥន្ទ្រគង់លើដំរីព្ធរីវ័ណក្បាលបី ទ្រង់ជាឆ្នាំការពារទិសខាងកើតជាស្តេចនៃទេវៈទាំងឡាយនៃឋានត្រៃត្រឹងជាអ្នកបង្កើតទឹកភ្លៀង និងផ្គររន្ទះ។
ឯកសារយោង
ខ្ទុំ
ឱកញាឱង
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧកញ៉ាសម័យចតុមុខចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពសម័យចតុមុខចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកនៃនគរអយុធ្យាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពញាសម័យចតុមុខចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់សម័យចតុមុខចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សួគ៌ាលោកសម័យចតុមុខចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃនគរអយុធ្យាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះរាមពោធិ៍សាត់ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះរាមសម័យលង្វែក
ចៅពញាអភ័យភូបេស្ស (កថាថនឈុំ)
ចៅពញាអភ័យភូបេស្ស (កថាថនឈុំ) លោកគឺម្ចាស់ចុងក្រោយដែលកាន់កាប់ខេត្តបាត់ដំបង (កើតថ្ងៃទី២៩ កក្កដា ១៨៦១-២៧ សីហា ១៩២២) លោកគឺជាជីតារបស់ព្រះនាងសុវឌ្ឍនា អគ្គមហេសីស្តេចវជិរាវុធ (រាមាទី៦) និងជាជីតាទួតរបស់ព្រះនាងពេជ្ររតន៍រាជសុតា ហើយលោកក៏មានកូនប្រុសដែលបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃគឺឃួង អភ័យវង្ស លោកជាពូជពង្សរបស់ ចៅហ្វាបែន ដែលក្រោយមក ក៏ប្តូរឈ្មោះ «ត្រកូលអភ័យវង្ស» ដែលបានគ្រប់គ្រងខេត្តបាត់ដំបង រហូត៥ជំនាន់តៗគ្នា គឺចាប់ពីលោកកថាថនញ៉ុញ បន្តដល់កូនប្រុស គឺលោកកថាថនឈុំ នេះឯង។ លោកគឺជាស្តេចត្រាញ់ចុងក្រោយនៃខេត្តបាត់ដំបង។ សម័យនោះ លោកបានចាត់ទុក ចិន និង យួន ជាជនបរទេស រីឯ សៀម និង កូឡា ចាត់ទុកថាជាជនជាតិជាមួយគ្នា ។ តាមប្រវត្តិសាស្រ្តខ្លះសរសេរថា ដោយសារមានទំនាក់ទំងជិតស្និទ្ធនឹងសៀមដូច្នេះទើប មានការចោទប្រកាន់ថាលោកជាជនក្បត់ជាតិ ស្របពេលសម័យដែលបារាំងបានទិញយកអចលនទ្រព្យរបស់លោក និងស្នើឲ្យលោកចាកចេញពីកម្ពុជា។ មនុស្សជាច្រើនរយគ្រួសារនឹងអ្នកដែលស្រឡាញ់លោក រួមជាមួយទ្រព្យសម្បត្តិ ក្បួនខ្នាតរបស់ខ្មែរ ជាង៥០០រទេះ ត្រូវបានលោកយកទៅរស់នៅជាមួយ និងកសាងចនាបថថៃ ទើបយើងឃើញថា ថៃនិងខ្មែរ មានរចនាបថកាន់តែស្រដៀងគ្នាទៅៗ។ រូបភាពតូចនៅពេលដែលបារាំងប្រគល់ខេត្តបាត់ដំបងមកឱ្យខ្មែរវិញនៅឆ្នាំ១៩០៧ លោកកថាថនឈុំបានលក់គេហដ្ឋានរបស់លោកដែលទើបសង់ឱ្យទៅបារាំង (ក្រោយមកក្លាយជាសាលាខេត្តបាត់ដំបង) រួចនាំគ្រួសារភៀសខ្លួនទៅរស់នៅខេត្តបស្ចឹមបុរី (ខេត្តប្រាចិនបុរី) ប្រទេសសៀម ហើយក៏ទទួលមរណភាពនៅទីនោះទៅ។
សុខជំនោរ
សុខ ជំនោរ ជាអ្នកនិពន្ធទំនុកច្រៀង ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៣រហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។ លោក សុខ ជំនោរឆ្លងកាត់ធ្វើការជាអ្នកនិពន្ធ សម្រាប់ផលិតកម្មធំៗចំនួន៣ រួមមានដំបូងផលិតកម្មរស្មីស្ទឹងសង្កែ ផលិតកម្មSpark Music និងផលិតចុងក្រោយគឺផលិតកម្មហង្សមាស រស្មីហង្សមាស តែលោកបានបង្កើតផលិតកម្មPhleng Records ដែលជាបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុនហង្សមាសវីដេអូផងដែរកាលពីឆ្នាំ២០១២។
លោក សុខ ជំនោរ ក្រៅពីកិច្ចការនិពន្ធទំនុកច្រៀង លោកក៏ជាអ្នកដឹកនាំរឿង អ្នកដឹកនាំផលិតស្ព៉ត់ពាណិជ្ជកម្មផងដែរ។
ក្រុងពោធិ៍សាត់
( Pursat Municipality) ស្ថិតនៅ ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ៧សង្កាត់ និង ៦៦ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ក្រុងពោធិ៍សាត់ ជាក្រុងមួយក្នុងចំណោមស្រុក ក្រុងទាំង០៦ របស់ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលមុនឆ្នាំ២០០៩ ជាអតីតស្រុកសំពៅមាស រាជរដ្ឋាភិបាលបានកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាល និងប្តូរពីស្រុកសំពៅមាសទៅជា ក្រុងពោធិ៍សាត់ នៃខេត្តពោធិ៍សាត់ តាមអនុក្រឹត្យលេខៈ ១៤ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី០៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩។
=ផ្ទៃដី= មានផ្ទៃដីសរុបចំនួន ២៨,០២៣ ហិកតា បែងចែកជាបួនតំបន់គឺ ផ្ទៃដីសាងសង់ចំនួន ២,០១៥ ហិកតា ផ្ទៃដីកសិកម្ម ១២,២៥៧.៣ ហិកតា ផ្ទៃដីព្រៃឈើចំនួន ១,៥៥៣ ហិកតា និងផ្ទៃដីផ្សេងៗទៀតចំនួន ២,០២១ ហិកតា ។ =ដង់ស៊ីតេប្រជាជន= គ្រួសារសរុប [null ចំនួន] ១៤,៨៦៤ គ្រួសារ មានប្រជាជនសរុប ចំនួន ៦៦,៦២១ នាក់ ស្រីចំនួន ៣៤,២១២ នាក់ មានដង់ស៊ីតេប្រជាជនប្រមាណ ២១៤ នាក់ ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការេ។ គ្រួសារមានមុខរបរកសិកម្មជាចម្បងចំនួន ១៧,៥៦៧ ស្មើនឹង ៦២.៩% គ្រួសារ មានមុខរបរធ្វើសិប្បកម្មជាចម្បងចំនួន ៧៣៨ ស្មើរនឹង ២.៦% គ្រួសារមានមុខរបរសវាកម្មជាចម្បងចំនួន ៩,៦៣៤ នាក់ ស្មើរនឹង ៣៤.៥ % គ្រួសារ មានមុខរបរបន្ទាប់បន្សំផ្នែកកសិកម្មចំនួន ៧.៦៩៨% អ្នកមានមុខរបរបន្ទាប់បន្សំផ្នែកសិប្បកម្ម ចំនួន ២.០៥% អ្នកមានមុខរបរបន្ទាប់បន្សំផ្នែកសេវាកម្មចំនួន ១.២០៦% ជាស្ត្រី ។ ក្រៅពីមុខរបរជា ចម្បងក៏មានសកម្មភាពផ្សេងៗទៀតដូចជាៈ នេសាទត្រី ដាំដំណាំរួមផ្សំ ឡើងត្នោត និងធ្វើកម្មករ ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូលគ្រួសារបន្ថែមផងដែរ។
សាសនា វត្តអារាម: ពាលញែក បន្ទាយដី​ មុនីរតនារាម ឯក​ សុរិយា​ វាល​ ហ្លួង​ លលកសចាស់ លលកសថ្មី រលាប​ ថ្មីដុំ
គោកត្រពាំងស្វាយ
គោកត្រពាំងស្វាយភូមិគោកចក សង្កាត់គោកចក ខេត្តសៀមរាប។ ប្រព័ន្ធទួលដែលហ៊ំព័ទ្ធដោយកសិណ្ធុទឹកយ៉ាងធំទូលាយមួយ។ ទួលនេះមានរាងមូលដែលគេអោយឈ្មោះថា "គោកត្រពាំងស្វាយ" នៅខាងលើគោកនេះមានកូនខ្ទមអ្នកតាមួយដែលមានរូបសំណាកអ្នកតាពីរអង្គថ្មី និងថ្មបុរាណមួយដុំនៅខាងមុខនឹង។ បើតាមព័ត៌មានគោកនេះត្រូវបានពួកជនខិលខូចជីករកកំនប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៨៥ មកម្លេះ ហើយតមកទៀតគេនាំគ្នាជីកយកអាចម៏ដីលក់ និងការចាប់ដីធ្លីលក់ផងនោះ ហ្នឹងធ្វើអោយវាកាន់តែបាត់បង់សម្រស់ជាបុរាណដ្ឋានអស់ជាអន្លើរៗហើយ ។
ឃុំទទុង
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត មាន  ភូមិ៖