cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សារមន្ទីរទួលស្លែង
សារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង ឬសារមន្ទីរទួលស្លែង គឺជាសារមន្ទីរមួយនៅទីក្រុងភ្នំពេញ សម្រាប់ចងចាំពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា។ ទីនេះជាអតីតមន្ទីរសន្ដិសុខ២១​ (ហៅកាត់ថា «ស.២១») នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដឹកនាំដោយប៉ុល-ពត (ឈ្មោះដើម សាឡុតស) ពេលខ្មែរក្រហមឡើងកាន់អំណាចនៅថ្ងៃ១៧ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។ មន្ទីរស.២១ ជាកន្លែងឃុំឃាំងសួរចម្លើយធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងសាហាវព្រៃផ្សៃ និង សម្លាប់ក្រោយពេលបានបំពេញ សំណុំឯកសារសេចក្ដីសារភាពចប់សព្វគ្រប់។ ថ្ងៃរំដោះ ៧ មករា ឆ្នាំ១៩៧៩ បក្សនិងរដ្ឋបានរៀបចំប្រមូលផ្ដុំវត្ថុតាងដែលមាននៅក្នុងមន្ទីរស២១ ដូចជា រូបថត ហ៊្វីល សំណុំឯកសារសេចក្ដីសារភាពជនរងគ្រោះសម្ភារៈធ្វើទារុណកម្ម ខ្នោះកងជើងនិងសាកសពជនរងគ្រោះចំនួន១៤នាក់(ក្នុងនោះមានស្រ្ដីចំនួន១នាក់)តាំងជាពិពណ៌ជូនភ្ញៀវជាតិនិងអន្ដរជាតិទស្សនា។ សារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង បានបើកទ្វារនៅថ្ងៃដែលតុលាការប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជាបើកសវនាការកាត់ទោសមេដឹកនាំ កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ប៉ុល-ពត អៀង-សារី និង ខៀវ-សំផន (នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៩៧៩)។ អតីតមន្ទីរស២១មានទំហំ៦០០មx៤០០ម មានព្រំប្រទល់ខាងជើងទល់នឹងមហាវិថីព្រះនរោត្តមសីហនុ ខាងត្បូងទល់នឹងមហាវិថីម៉ៅសេទុង ខាងកើតទល់នឹងមហាវិថីព្រះមុនីវង្ស ខាងលិចទល់នឹងផ្លូវលេខ១៦៣ ហ៊ុំព័ន្ធដោយរបងស័ង្កសីពីរជាន់រាយលួសបន្លាយ៉ាងស្អេកស្កះពីលើ។ គ្រឹះស្ថានសិក្សាពីរគឺសាលាបឋមសិក្សាទួលស្លែងនិងវិទ្យាល័យទួលស្វាយព្រៃដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់នៃការហ៊ុំព័ន្ធតំបន់នោះ ពួកវាបានធ្វើរបងស័ង្កសីមានលក្ខណៈដូចគ្នាហ៊ុំព័ទ្ធគ្រឹះស្ថានទាំងពីរនេះមួយជាន់ទៀតដែលមានព្រំប្រទល់របងខាងកើតទល់នឹងផ្លូវលេខ១១៣ ខាងលិចទល់នឹងផ្លូវលេខ១៣១ ខាងជើងទល់នឹងផ្លូវលេខ៣២០ ខាងត្បូងទល់នឹងផ្លូវលេខ៣៥០។ការហ៊ុំព័ន្ធនេះធ្វើនៅក្រោយពេលបណ្ដេញប្រជាជនចេញពីភ្នំពេញ អោយទៅតំបន់ព្រៃភ្នំ ឬ ជនបទដាច់ស្រយាលរស់នៅជាភាពទាសករប្រៀបដូចជា គុកគ្មានជញ្ជាំង។ អគារទាំង៤នៃវិទ្យាល័យដែលមានបន្ទប់ថ្នាក់រៀនត្រូវបានពួកមន្ទីរស២១ ប្រែក្លាយជាបន្ទប់តូចៗដែលមានប្រវែង២មx០.៨០ម សំរាប់ឃុំឃាំងអ្នកទោសម្នាក់ៗ។ ខាងមុខអគារពាសដោយលួសបន្លាជាក្រឡាចក្រត្រង្គដើម្បីការពារកុំអោយជនរងគ្រោះធ្វើអត្តឃាតដោយលោតពីលើចុះមកក្រោម។ ដោយឡែកនៅឆ្នាំ១៩៧៧~៧៨ អគារ "ក" បានរៀបចំជាបន្ទប់ទំហំ៦មx៤មមានបង្អួចឃាំងដោយចំរឹងដែកយ៉ាងរឹងមាំ និងពាសដោយកញ្ចក់ការពារកុំអោយសំរែកឈឺចាប់នៃជនរងគ្រោះលឺចេញមកក្រៅនៅពេលធ្វើទារុណកម្មម្ដងៗ។  អគារ "ក" សំរាប់ឃុំឃាំងកម្មាភិបាលដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ជា អ្នកប្រឆាំង អង្គការបដិវត្តន៍មានរបបគ្រែដេក ភួយខ្នើយ កន្ទេល។ រីឯកេសដែក និង ប៊ីដុងជ័រ សំរាប់ជនរងគ្រោះប្រើប្រាស់អោយការន្ទោរបង់។  អគារ "ខ គ និង ឃ" ជាន់ខាងក្រោមខណ្ឌជាបន្ទប់តូចៗសង់ពីឥដ្ឋ ជាន់ទី២បន្ទប់អំពីឈើ ជាន់ទី៣បន្ទប់ឃុំឃាំងរួមគ្នា។
ផ្នូរសាកសពចំនួន១៤ គឺសាកសពជនរងគ្រោះ ដែលបានរកឃើញដោយកងទ័ពរណសិរ្សសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩។ សាកសពមានសភាពហើមរលួយមិនអាចមើលស្គាល់ឡើយ បានសែងយកមកកប់នៅខាងមុខ អគារ "ក" ។ សាកសពទាំង១៤នាក់ ក្នុងនោះមានសាកសព១នាក់គឺនារី។ ពួកស២១បានសំលាប់ជនរងគ្រោះទាំងអស់នេះជាចុងក្រោយបង្អស់មុនពេលពួកវារត់គេចភៀសខ្លួនចេញទៅ។
បង្គោលឈើសំរាប់សិស្សានុសិស្សធ្វើលំហាត់កីឡា ត្រូវបានធ្វើជាកន្លែងសំរាប់ធ្វើទារុណកម្មសួរចំលើយ ដោយចងដៃជនរងគ្រោះទាំងពីរទៅក្រោយហើយទាញឡើងខ្ពស់ទៅលើរួចទំលាក់ចុះមកក្រោមជាច្រើនលើកជាច្រើនសាររហូតជនរងគ្រោះសន្លប់បាត់ស្មារតី ទើបពួកវាយកជនរងគ្រោះជ្រមុជក្បាលចូលទៅក្នុងពាងដែលមានទឹកសំអុយដើម្បីអោយមានស្មារតីឡើងវិញរួចសួរចំលើយបន្ដទៀត។
ដើម្បីរក្សាសន្ដិសុខ និង ចាត់ចែងការងារផ្ទៃក្នុងមន្ទីរស២១ និងសាខានានា ពួកកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ បានប្រើប្រាស់កំលាំងបុគ្គលិកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ មានចំនួន១៦៨៤នាក់ ចែកចេញជា៣អង្គភាពគឺៈ មន្ទីរស២១(ទួលស្លែង) មន្ទីរស២១ ក(នៅតាខ្មៅ) មន្ទីរស២១ ខ(នៅព្រៃស ខាងលិចក្រុងភ្នំពេញខណ្ឌដង្កោ ខេត្តកណ្ដាល) ជាកន្លែងផលិតគ្រឿងកសិកម្មផ្ដល់អោយមន្ទីរស២១។ មន្ទីរនិងសាខាទាំងអស់នេះ ស្ថិតនៅក្រោមឪវាទក្រសួងការពារប្រទេសនិងមជ្ឈឹមបក្ស ប៉ុលពត ផ្ទាល់ដែលមានគណៈអចិន្រ្ដៃយ៍មជ្ឈឹមបក្សជាជំនួយការម្នាក់និងជាអ្នកទទួលខុសត្រូវគឺឈ្មោះ កាំងហ្គេកអ៊ាវ ហៅ ឌុច ជាតិខ្មែរ ស្រុកកំណើតនៅភូមិពៅវើយ ឃុំពាមបាង ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ មុខរបរសាស្រ្ដាចារ្យ។ ឈ្មោះឌុចគឺអតីតប្រធានមន្ទីរស២១។
យោងតាមការស្រាវជ្រាវទៅលើបញ្ជីឈ្មោះជនរងគ្រោះដែលចេញចូលពីឆ្នាំ១៩៧៥ មកទល់ខែមិថុនាឆ្នាំ១៩៧៨។
ចំនួននេះមិនបានរាប់បញ្ចូលកុមារតូចៗដែលពួកវាបានសំលាប់ផងទេ។ តាមការប៉ាន់ស្មានមានប្រហែល ២០ ០០០នាក់។ រយៈពេលឃុំឃាំងមាន២ខែទៅ៤ខែខ្លះទៀតដែលពាក់ព័ន្ធរឿងនយោបាយ(អ្នកទោសនយោបាយ)គឺឃុំឃាំងរហូតដល់៦ ឬ ៧ខែក៏មាន។
ដូច្នេះជាការចាំបាច់បំផុត យើងត្រូវការពារកន្លែងនេះអោយបានគង់វង្សជាពិសេសឯកសារ និងភស្ដុតាងនានាដើម្បីបញ្ជាក់និងដក់ងំក្នុងចិត្ត នូវអំពើជិះជាន់សង្កត់សង្កិននៃរបប កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ហើយកុំអោយរបបនេះវិលត្រឡប់សារជាថ្មីក្នុងសង្គមកម្ពុជាទៀត។ កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបត្រូវចង់ចាំជានិច្ចនៅសោកនាដកម្មដ៏ខ្លោចផ្សានិងជូរចត់មួយនេះទុកជាបទពិសោធន៍ជីវិតសំរាប់ទៅពេលអនាគត ហើយខិតខំកសាងប្រទេសជាតិដោយដើរជៀសអោយផុតពីផ្លូវមួយនេះ។
ជាចុងបញ្ចប់សូមឧទ្ទិសអត្ថបទនេះជូនចំពោះបងប្អូនខ្មែរដែលបានបាត់បង់ជីវិតក្នុងរបបនេះ សូមបងប្អូនធ្វើដំណើរទៅកាន់សុគតិភពស្ងប់ក្នុងបរលោក។
ប្រវត្តិ
ដើមឡើយទីនេះគឺជាវិទ្យាល័យចៅពញ្ញាយ៉ាត តែត្រូវពួកខ្មែរក្រហមយកធ្វើជាមន្ទីរឃុំឃាំងនិងសួរចម្លើយ នៅខែសីហាឆ្នាំ១៩៧៥ គឺរយៈពេល៤ខែក្រោយពេលពួកខ្មែរក្រហមឡើងកាន់អំណាច។
មន្ទីរ​ស‑២១ ជា​មណ្ឌល​កណ្តាល​ដ៏​ធំ​មួយ​នៃ​ប្រព័ន្ធ​គុក​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស ហើយ​គុក​នេះ​ក៏​ជា​កន្លែង​សម្ងាត់សម្រាប់​ឃុំឃាំង សួរ​ចម្លើយ ធ្វើ​ទារុណកម្ម និង​កំទេច​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា “អ្នក​ទោស​នយោបាយ” របស់​របប​នេះ​។ ខ្មែរ​ក្រហម​ចាប់​យក​អ្នក​ទោស​មក​ឃុំ​ឃាំង​ទាំង​ក្រុម​គ្រួសារ ដោយ​ផ្អែក​លើ​គោល​នយោបាយ​ដាក់​កំហុស​ជា​ប្រព័ន្ធ​។ អ្នកទោសមួយចំនួនតូចត្រូវខ្មែរក្រហមដោះលែងក្រោយចាប់មកឃុំឃាំងនៅមន្ទីរស-២១ នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥-១៩៧៩ ហើយក្នុងចំណោមនោះមានតែជនរងគ្រោះ១២នាក់តែប៉ុណ្ណោះដែលមានជីវិតនៅពេលដែលកងទ័ពរណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិបានរំដោះទីក្រុងភ្នំពេញ។ ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះ១២នាក់មានកុមារ៤នាក់។
សារមន្ទីរទួលស្លែងបចុប្បន្ន
មន្ទីរ​ឃុំ​ឃាំង​ស-២១ មាន​បុគ្គលិក​បម្រើ​ការ​ផ្ទាល់​និង​ប្រយោល​ប្រមាណ​១.៧២០នាក់​។ បុគ្គលិក​ភាគ​ច្រើន ​ជា​កម្មករ​បម្រើ​ការងារ​ទូទៅ​ដោយ​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​អ្នក​ដាំ​ស្ល រី​ឯ​បុគ្គលិក​មួយ​ចំនួន​ទៀត បម្រើ​ការ​ផ្ទាល់​នៅ​ផ្នែក​រដ្ឋបាល យាមកាម និង​សួរ​ចម្លើយ​អ្នក​ទោស។
ភូមិវិទ្យាទេសចរណ៏តំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាប
លក្ខណៈទូទៅនៃភូមិសាស្រ្ត
តំបន់បឹងទន្លេសាប មានផ្ទៃក្រឡា៦៧.៦៦៨គ.មដែលមានខេត្តក្រុងចំនួន៨ ក្នុងនោះ រួមមានខេត្ត ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តសៀមរាប ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តពោធិសាត់ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងក្រុងប៉ៃលិន ដែលនៅក្នុងខេត្តនីមួយៗចែកចេញជា :
ខេត្តកំពង់ធំរួមមាន ៨ស្រុក ៩២ឃុំ និង៤៧៧ភូមិ មានផ្ទៃដី១៣.៨១៤គ.ម
ស្រុកបារាយណ៍	      មាន     ១៨ ឃុំ
ស្រុកស្ទោង	      មាន     ១៣ ឃុំ
ស្រុកសណ្ដាន់	      មាន      ០៩ ឃុំ
ស្រុកប្រាសាទសំបូរ   មាន      ០៥ ឃុំ
ស្រុកស្ទឹងសែន	       មាន      ១១ ឃុំ
ស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្គ   មាន   ០៧ ឃុំ
ស្រុកសន្ទុក	        មាន     ០៩ ឃុំ
ស្រុកកំពង់ស្វាយ	        មាន     ០៩ ឃុំ
ខេត្តសៀមរាបរួមមាន១២ ស្រុក ១០០ឃុំ និង៨៨២ភូមិ មានផ្ទៃដី ១០.២៩៩គ.ម
ស្រុកអង្គរ	                 មាន     ០៤ ឃុំ
ស្រុកបន្ទាយស្រី	          មាន    ០៦ ឃុំ
ស្រុកជីក្រែង	          មាន    ១២ ឃុំ
ស្រុកក្រឡាញ់	          មាន    ០៩ ឃុំ
ស្រុកពួក	                   មាន    ១៦ ឃុំ
ស្រុកប្រាសាទបាគង       មាន   ០៩ ឃុំ
ស្រុកសៀមរាប	            មាន    ១០ ឃុំ
ស្រុកសូត្រនិគម	            មាន   ១០ ឃុំ
ស្រុកស្រីស្នំ	            មាន   ០៦ ឃុំ
ស្រុកស្វាយលើ	            មាន   ០៥ ឃុំ
ខេត្តបាត់ដំបងរួមមាន១២ ស្រុក ៨៩ឃុំ និង៦១១ភូមិ មានផ្ទៃដី ១១.៧០២គ.ម
ស្រុកបាត់ដំបង	             មាន   ១០ ឃុំ ស្រុកបាណន់	              មាន  ០៨ ឃុំ ស្រុកស្វាយប៉ោ	              មាន  ១០ ឃុំ
ស្រុកបវេល	              មាន  ០៦ ឃុំ
ស្រុកឯកភ្នំ	                      មាន  ០៧ ឃុំ
ស្រុកមោងឬស្សី                មាន  ១២ ឃុំ
ស្រុកសង្កែ	                       មាន  ១០ ឃុំ
ស្រុកសំពៅលូន	                មាន ០៦ ឃុំ ស្រុកភ្នំព្រឹក	                មាន ០៥ ឃុំ ស្រុកកំរៀង	                មាន ០៥ ឃុំ ស្រុកសំឡូត	                មាន ០៦
ខេត្តពោធិសាធរួមមាន៦ ស្រុក ៤៩ ឃុំ និង ៦១១ភូមិ មានផ្ទៃដី ១២.៦៩២គ.ម
ស្រុកសំពៅមាស 	         មាន ០៧ ឃុំ
ស្រុកភ្នំក្រវ៉ាញ	                  មាន ០៧ ឃុំ
ស្រុកក្រគរ	                           មាន ១១ ឃុំ
ស្រុកកណ្តៀង	                   មាន ០៩ ឃុំ
ស្រុកបាកាន	                    មាន ១០ ឃុំ
ស្រុកវាលវែង	                    មាន ០៥ ឃុំ
ខេត្តបន្ទាយមានជ័យរួមមាន៨ ស្រុក ៦៣ ឃុំ និង៦០៤ ភូមិ មានផ្ទៃដី ៦.៦៧៩គ.ម
ស្រុកមង្គលបុរី	                    មាន ១៣ ឃុំ
ស្រុកស្វាយចេក	                     មាន ០៨ ឃុំ
ស្រុកសិរីសោភ័ណ                   មាន ០៨ ឃុំ
ស្រុកអូរជ្រៅ	                     មាន ០៨ ឃុំ
ស្រុកភ្នំស្រុក	                     មាន ០៦ ឃុំ
ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ	             មាន ០៨ ឃុំ
ស្រុកថ្មពួក	                             មាន ០៦ ឃុំ ស្រុកម៉ាឡៃ	                     មាន ០៦ ឃុំ
ខេត្តកំពង់ឆ្នាំងរួមមាន ៨ ស្រុក ៦៩ ឃុំ និង ៥៤៦ភូមិ មានផ្ទៃដី ៥.៥២១គ.ម
ស្រុកកំពង់ឆ្នាំង	                    មាន ០៤ ឃុំ
ស្រុកជល់គិរី	                    មាន ០៥ ឃុំ
ស្រុកបរិបូណ៍	                    មាន ១០ ឃុំ
ស្រុកកំពង់លែង	                    មាន ០៩ ឃុំ
ស្រុកកំពង់ត្រឡាច	            មាន ១០ ឃុំ
ស្រុករលៀប្អៀរ	                   មាន ១៣ ឃុំ
ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ              មាន ០៩ ឃុំ
ស្រុកទឹកផុស	                    មាន ០៨ ឃុំ
ខេត្តឧត្តរមានជ័យរួមមាន ៤ស្រុក ១៨ឃុំ និង១០៨ ភូមិ មានផ្ទៃដី ៦.១៥៨គ.ម
ស្រុកបន្ទាយអំពិល	            មាន ០៦ ឃុំ
ស្រុកចុងកាល់	                    មាន ០៤ ឃុំ
ស្រុកសំរោង	                    មាន ០៤ ឃុំ
ស្រុកអន្លង់វែង	                    មាន ០៤ ឃុំ
ក្រុងប៉ៃលិនចែកចេញជា ២ ខ័ណ្ខ ៨ សង្កាត់ និង ៤៩ ភូមិ មានផ្ទៃដី ៨០៣ គ.ម
ខ័ណ្ខប៉ៃលិន	                    មាន ០៤ ឃុំ
ប្រជាពលរដ្ឋ
តំបន់បឹងទន្លេសាប មានប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅចំនួន ៣.៥០៥.៤៤៨នាក់ ដែលមានតង់ស៊ីតេជាមធ្យម ៥៧នាក់ក្នុង ១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់បឹងទន្លេសាបមាន ​៣០,៧ ភាគរយ នៃប្រជាជននៅក្នុងប្រទេស។
ឯកសារយោង
ខេត្ត តំបន់ទេសចរណ៏ នៃប្រទេសកម្ពុជា
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិសាស្ត្រកម្ពុជា
ការបដិវត្តន៍អក្សរសាស្ត្រ
ក្នុងករណីមានការប្រែប្រួលធំដុំបំផុតជាប្រវត្តិសាស្ត្រខាងអង្គការនយោបាយ, អង្គការសេដ្ឋកិច្ចនឹងវប្បធម៌សង្គមកិច្ចម្តងៗ…ការប្រែប្រួលខាងអក្សរសាស្រ្តក៏គេ ឃើញមានលេចឡើងដែរ។
នៅប្រទេសបារាំង ការបដិវត្តន៍អក្សរសាស្ត្រមានកើនឡើងនៅក្នុងសម័យ​វុឌ្ឍនិវត្តន៍ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៤,១៥ បន្ទាប់មកទៀតដល់ការកែប្រែសាសនាដល់ការចលនាអក្សរសាស្ត្រមហាវិជ្ជា សមោធានជំនាន់ Diderot.
នៅប្រទេសចិន ការបដិវត្តន៍អក្សរសាស្ត្រមានលេចឡើងបន្ទាប់ពីការបដិវត្តន៍ នយោបាយឆ្នាំ១៩១២ រំលំពួក ទ្រៀវ ម៉ាន ថាន់។ បន្ទាប់មកមានអស់លោក ទី–នឹង​គួប ម៉ាកញឿក ធ្វើបដិវត្តន៍អក្សរសាស្រ្ត​​​ នឹងពង្រីកពង្រឹងថែមបន្តបន្ទាប់​គ្នា..។
លក្ខណៈពិសេសនៃការបដិវត្តន៍
បដិវត្តន៍អក្សរសាស្ត្រមិនមានន័យថាបង្កើតចលនា អក្សរសាស្ត្រក្តុងក្តាំង ក្នងមួយពេល ហើយមានចរិតឯកជនទាំងពួកទាំងក្រុមនេះទេ និយាយដល់ការ បដិវត្តន៍អក្សរសាស្ត្រ គឺយើងត្រូវនិយាយដល់មហាជនទាំងអស់គ្នា មានគំនិត​កែប្រែក្នុងរយៈមួយយ៉ាងវែង ធ្វើឲ្យអក្សរសាស្ត្រលក្ខណៈស្រប់នឹងការទាមទា​របស់មុស្ស ស្រប់នឹងសមត្ថភាពរបស់ប្រជាករ ។ល។ មានសតិអារម្មណ៍ជឿន លឿន មានគំនិតដឹកនាំទៅរកសុភមង្គល នឹងវិធីប្រើពាក្យពេចន៍ ងាយៗ​មាន ចរិតប្រជាមានិត។ ទីដៅនៃការបដិវត្តន៍ = ទីដៅនៃការបដិវត្តន៍អក្សរសាស្រ្តនៅពេលកន្លងទៅ ជិតៗនេះគឺៈ
- ដើម្បីវាយបំបាក់វិធីចាស់ បំបាត់របៀបសរសេរវែងបានសេចក្តីតិច រិតរួតពាក្យ សំដីតាមពួកអភិជន។
- ដើម្បីពង្រីកការសរសេរនិពន្ធមានចរិតប្រជាមានិត បំរើមហាជនទូទៅ…។
- ដើម្បីវាយបំបាក់គំនិតលាតត្រដាងការពិត តែមិនហ៊ាននិយាយចំៗ (និយាយ វិលវង់) តាមរបៀបបូរាណចរិត…។
- ដើម្បីពង្រីកខឿនអក្សរសាស្ត្រលោកីយស្ចៈ និយាយការពិត ដោយរបៀបសរ សេរថ្មី វោហាច្បាស់ជឿនលឿនហើយស្មោះត្រង់….។
- ដើម្បីវាយបំបាត់គំនិតការងាយធ្វើឲ្យលំបាក (មានការប្រើពាក្យពិបាកយល់ ដល់មហាជន) ពិបាកយល់ដោយប្រើពាក្យមិនទូទៅ។
និយាយរួមទៅគឺថាៈ បែបនិយម របៀបសរសេរតាមវិធីកែប្រែថ្មី គឺថាងាយ យល់, ច្បាស់លាស់, មិនសូវមានពាក្យពិបាក ងាយជ្រួតជ្រាបស៊ីជម្រៅទៅដល់ មហាជនពលករ…។ កាលណាមានការប្រែប្រួល ក្នុងសង្គមម្តងៗ ការប្រែប្រួល នេះវាមានគុណភាពធ្វើឲ្យសតិអារម្ម្មណ៍របស់មហាជនបានលូតលាស់ចេះដឹង ថែមនូវព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗ, ចលនាបាននូវគំនិតចង់ចេះដឹងខាងវិស័យនយោបាយ ដែលជាកត្តាមួយជួយជម្រុញខឿនអក្សរសាស្រ្តឲ្យបានជឿនលឿនថែម ដែលជាហេតុនាំឲ្យខ្លួនកាន់តែភ្ញាក់រឭកនូវផលប្រយោជន៍ជាតិបានច្រើនឡើង។
រ៉ូស ដាំងឃ្លីន
គាត់ជាចាងហ្វាងនៃកាសែត ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍
ទូច ស៊ុននិច
នាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច (អង់គ្លេស: Touch Sunnix) ជាតារាចម្រៀងដែលមានសំឡេងពីរោះលំដាប់ជួរមុខ និងមានប្រជាប្រិយភាពបំផុតនៅក្នុងសង្គមសិល្បៈខ្មែរ ។ មិនត្រឹមតែមានសម្លេងផ្អែមពីរោះរណ្ដំចិត្តអ្នកស្ដាប់តែម្យ៉ាងទេ ទូច ស៊ុននិច ក៏ជាតារាមួយរូបដែលមានរូបសម្រស់ស្រស់ស្អាតបែបធម្មជាតិដែរ។ នាងកញ្ញាត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាតារាខ្មែរមួយរូបដែលតែងតែប្រកាន់ប្រពៃណីខ្ជាប់ខ្ជួន​ក្នុងការស្លៀកពាក់តាមបែបប្រពៃណីខ្មែរ ព្រោះ​គេ​កម្រ​ឃើញ​នាង​ស្លៀក​ពាក់​បែប​សិចស៊ី​ណាស់​។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ កញ្ញាបានប្រឡូកចូលក្នុងវិស័យសិល្បៈចម្រៀងតាំងពីនាងមានអាយុ ១៣ ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីនាងបានប្រឡងជាប់លេខ ១ ផ្នែកចម្រៀងសម័យទូទាំងប្រទេសនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣។ នាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច ជាតារាចម្រៀងដែលមានទេពកោសល្យផ្នែកប្រើប្រាស់សម្លេងបានស្ទើរតែគ្រប់ចង្វាក់ដូចជា៖ ចង្វាក់ប្រពៃណី បុរាណ ប្រជាប្រិយ និងសម័យជាដើម។ កញ្ញាទទួលបានការស្រឡាញ់ និងកោតសរសើរពីសំណាក់ប្រជារាស្រ្ដខ្មែរដែលស្រឡាញ់វិស័យសិល្បៈចម្រៀងស្ទើរតែគ្រប់វ័យទាំងអស់។ ប្រជានជនខ្មែរដែលស្រឡាញ់សិល្បៈផ្នែកចម្រៀងតែងតែពោលសរសើរថា៖ នាងជាតារាចម្រៀងដែលមានសម្លេងផ្អែមពីរោះសណ្ដំចិត្តប្រជាជនខ្មែរ។ ក្រៅតែពីអាជីពជាអ្នកចម្រៀងដ៏ល្បីល្បាញ នាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច ក៏ជាបញ្ញវន្តដែលទទួលបានការសិក្សារៀនសូត្រជ្រៅជ្រះ រហូតបានបញ្ជប់ការសិក្សានៅសាលកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញផ្នែកអក្សរសាស្រ្ដខ្មែរ និងបានប្រឡងជាប់សាស្រា្ដចារ្យអក្សរសាស្រ្ដខ្មែរផងដែរ។ ជាអកុសល នៅថ្ងៃទី២១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៣ កញ្ញាត្រូវបានជនមិនស្គាល់មុខបាញ់ប្រហារលើរូបនាង។ បច្ចុប្បន្ននេះនាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច កំពុងរស់នៅក្នុងទីក្រុងសាក្រាមេនតូ (Sacramento) រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា (California) សហរដ្ឋអាមេរិក (USA)។
ជីវប្រវត្តិ
នាងទូច ស៊ុននិចកើតនៅថ្ងៃទី​ ១០ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ​ ១៩៨០ នៅក្នុងរដ្ឋធានីភ្នំពេញ ដោយមានឪពុកឈ្មោះ សៀង ទូច ជាគ្រូពេទ្យនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរសូវៀត និងម្ដាយឈ្មោះកឹម ស៊ីនួន ជាគ្រូពេទ្យបម្រើការដូចឪពុកនាងដែរ។ នៅក្នុងវ័យកុមារភាព កុមារី ទូច ស៊ុននិច បានចូលរៀងនៅក្នុងសាលាបឋមសិក្សាវត្តកោះនារាជធានីភ្នំពេញ។ នៅក្នុងវ័យកុមារនោះ នាងត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាកុមារីមួយរូបដែលទេពកោសល្យខ្ពស់ខាងវិស័យសិល្បៈ ជាពិសេលគឺសិល្បៈផ្នែកចម្រៀងតែម្ដង។ បន្ថែមពីទេពកោសល្យដែលមានពីកំណើតស្រាប់ហើយនោះ នាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច បានទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលពីអ្នកគ្រូ គង់​ ណារី ដែលជាគ្រូបង្រៀនផ្នែកសិល្បៈដ៏ល្បីល្បាញប្រចាំសាលា និងប្រចាំរាជធានីនាសម័យនោះ។
ការចូលក្នុងវិស័យសិល្បៈ
ដោយទេពកោសល្យសម្លេងដ៏លេចធ្លោរបស់នាង បានធ្វើឲ្យនាងក្លាយជាអ្នកចម្រៀងវ័យក្មេងមួយរូប ដែលបានបង្ហាញវត្តមានលើកញ្ជក់ទូរទស្សន៍ និងតាមរលកសម្លេងវិទ្យុជាតិជារឿយៗ។ ចម្រើនវ័យវឌ្ឍនាការ នាងក៏បានបន្តវិស័យសិល្បៈចម្រៀងនេះ រហូតដល់នាងបានប្រឡងចម្រៀងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១ ថ្នាក់ជាតិនាឆ្នាំ ១៩៩៣។ តាំងពីពេលនោះមក នាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច ត្រូវបានផលិតកម្មចម្រៀងល្បីជាច្រើងដូចជាផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស ផលិតកម្មស្ទឹងសង្កែ ផលិតកម្មបក្សីចាំក្រុង ផលិតកម្មឆ្លងដែន ផលិតកម្មអង្គរវត្ត ផលិតកម្មសាន់ដេ ផលិតកម្មព្រះវិហារ ផលិតកម្មសាយណ្ហរ៉ា ផលិតកម្មឈូករ័ត្ន ផលិតកម្មកុលាបក្រហម និងផលិតកម្មចម្រៀងជាច្រើនទៀត បានហៅនាងឲ្យច្រៀងចម្រៀងរបស់គេជាបន្តបន្ទាប់។
ពីឆ្នាំ ១៩៩៦ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០៣ នាងកញ្ញាទូច ស៊ុននិចបានច្រៀងចម្រៀងរាប់រយបទ និងគ្រប់ចង្វាក់ គ្រប់ប្រភេទបទចម្រៀងដូចជា៖​ បទមហោរី បទប្រពៃណី បទភ្លេងការ បទមនោសញ្ជេតនាស្នេហា បទប្រជាប្រិយ៍​ ជាពិសេសគឺបទចម្រៀងស្នេហាជាតិ។ គេតែងតែឃើញវត្តមាននាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច តាមក្របទស្សនាវដ្ដីធំៗ និងតាមកញ្ញក់ទូរទស្សន៍រឿយៗ ក្នុងទម្រងសម្លៀកបំពាក់សមរម្យបំផុតក្នុងនាមជានារីខ្មែរ។ នាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច បានចេញទៅសម្ដែងនៅបរទេសជាច្រើនលើកច្រើនសារមានដូចជា៖​ ប្រទេសបារាំង ប្រទេសកាណាដា និងសហរដ្ឋអាមេរិកជាដើម។
បទចម្រៀងដែលទទួលបានការពេញនិយមខ្លាំង
ចាប់តាំងពីនាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច បានប្រឡូកក្នុងវិស័យសិល្បៈចម្រៀងមក នាងត្រូវម្ចាស់ផលិតកម្មធំៗ កវីនិពន្ធល្បីៗមានដូចជា៖​ លោកគង់ ប៊ុនឈឿន លោកសង អក្ខរា លោក ហ្វៃ សំអាង លោក ឯល ប៊ុណ្ណា និងកវីនិពន្ធល្បីជាច្រើនរូបទៀតបាននិពន្ធបទចម្រៀងថ្មីៗ ជាច្រើនរយបទឲ្យនាងច្រៀង។ ដោយសារតែស្រឡាញ់សម្លេងដ៏ពីរោះរណ្ដំរបស់នាង ម្ចាស់ផលិតកម្ម និងកវីនិពន្ធខ្មែរទាំងនោះក៏បានសំណូមពរឲ្យនាងកញ្ញាច្រៀងស្នាដៃនិពន្ធរបស់ពួកគេសារឡើងវិញដែរ។ បទចម្រៀងដែលកញ្ញាច្រៀងហើយទទួលបានល្បីល្បាញខ្លាំងនោះរួមមាន៖​
ការស្រឡាញ់ការសិក្សា
នៅក្នុងកិច្ចសម្ភាសមួយជាមួយទស្សនាវដ្ដីប្រជាប្រិយ លេខ ៤ ចុះថ្ងៃទី ១ ដល់ ១៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩៥ នាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច បានលើកឡើងថា​៖​ «ទោះបីជាខ្ញុំបានក្លាយជាអ្នកចម្រៀងល្បីក៏ដោយ ខ្ញុំក៏មិនបោះបង់ការសិក្សាចោលដែរ នៅពេលដែលបញ្ចប់ការសិក្សានៅវិទ្យាល័យ ខ្ញុំមានបំណងចូលរៀននៅមហាវិទ្យាល័យច្បាប់ទៀត ព្រោះខ្ញុំចង់ក្លាយជាអ្នកច្បាប់ទៅអនាគត រីឯចម្រៀង ខ្ញុំនឹងយកវាធ្វើជាមុខរបរទីពីរវិញ» ។ ក្នុងខណៈពេលដែលនាងកំពុងតែមានឈ្មោះល្បីល្បាញខ្លាំងផ្នែកវិស័យសិល្បៈចម្រៀង នាងក៏នៅបន្តការសិក្សារហូតទទួលបានសញ្ញាបត្រថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រអក្សរសាស្រ្ដខ្មែរ។ ហើយនាងក៏ប្រឡងចូលទៅក្នុងសាលាគរុកោសល្យ និងត្រៀមចេញបង្រៀនទៀតផង។
ការបាញ់ប្រហារឆ្នាំ ២០០៣
កាល​ពី​ថ្ងៃទី​២១ តុលា ឆ្នាំ​២០០៣ អ្នក​នាង​ និង​ម្ដាយ​ត្រូវបាន​ខ្មាន់​កាំភ្លើង​បួន​នាក់​បាញ់​ប្រហារ។ ម្ដាយ​អ្នក​នាង​ស្លាប់​នៅ​នឹង​កន្លែង។ ឯអ្នក​នាង​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅ​មន្ទីរពេទ្យ។ ជា​សំណាង​ក្នុង​គ្រោះ អ្នក​នាង​នៅ​មាន​ជីវិត​រស់​រាន​ដល់​សព្វថ្ងៃ។ មូលហេតុ​ពីក្រោយ​ការ​បាញ់​ប្រហារ​នេះ​​មិន​ច្បាស់​លាស់​ទេ។ មាន​អ្នក​លើក​ឡើង​ថា​ជា​បញ្ហា​ស្នេហា និង​អ្នកខ្លះទៀត​លើក​ឡើង​ថា​ជាបញ្ហា​នយោបាយ។ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ចាប់​ខ្លួន​នេះ លោក ចាន់ សុវ៉េត អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​ស៊ើប​អង្កេត​សមាគម​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាដហុក បាន​ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ី​សេរី​ថា តុលាការ​កំពុង​តែ​ដំណើរការ​នៅ​ឡើយ ៖ «ករណី​នេះ​គេ​កំពុង​តែ​ដំណើរការ…បាន​ន័យ​ថា គេ​កំពុង​ធ្វើ​ការ​អង្កេត​បន្ត ហើយ​ករណី​រាប់​ឆ្នាំ​ដូច​កញ្ញា ទូច ស៊ុននិច ហ្នឹង​ហាក់​បី​ដូច​ជា​នៅ​ងងឹត​ឈឹង​មិន​ទាន់​មើល​ឃើញ​កិច្ច​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​របស់​អាជ្ញាធរ​មាន​សមត្ថកិច្ច ដើម្បី​តាម​រក​ជន​ដៃ​ដល់​ដែល​បាន​ប៉ុនប៉ង​ផ្ដាច់​អាយុ​ជីវិត​កញ្ញា ទូច សូនិច ហ្នឹង​ទេ រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​នេះ​មិន​ទាន់​មាន​ទេ»។
ចំណែក​ឪពុក​នាង ទូច ស៊ុននិច ក៏​បាន​អះអាង​ដែរ​ថា កន្លង​មក លោក​ធ្លាប់​បាន​ឮ​ប្រពន្ធ​លោក ហេង ពៅ ប្រាប់​លោក​ថា ប្តី​របស់​គាត់​ដឹង​អ្នក​សម្លាប់ ទូច ស៊ុននិច ហើយ​ថា​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា មាន​នារី​វ័យ​ក្មេង​មួយ​ចំនួន​រង​ការ​បាញ់​ប្រហារ ឬ​ធ្វើ​ឃាត​ពី​គ្រួសារ​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់ ដោយ​ចោទ​ថា​បាន​លួច​ស្នេហា​ជា​មួយ​ប្ដី​គេ។
ទាក់​ទង​នឹង​ការ​រក​យុត្តិធម៌​ដល់​ជន​រង​គ្រោះ និង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​នៅ​កម្ពុជា​នេះ លោក ចាន់ សុវ៉េត មាន​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​ថា​ប្រសិន​បើ​អាជ្ញាធរ​មាន​សមត្ថកិច្ច​មាន​ឆន្ទៈ​ចង់​រក​នោះ វា​មិន​ពិបាក​ទេ​បើ​ទោះបី​ជា​នៅ​កន្លែង​ណា​ក៏​រក​ឃើញ​ដែរ ៖ «យើង​ឃើញ​ថា ស្ថាប័ន​តុលាការ​ក៏​ដូច​ជា​ស្ថាប័ន​មាន​សមត្ថកិច្ច​ដែរ ព្រោះ​ថា​អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នា​ជា​អ្នក​មាន​សមត្ថកិច្ច​នោះ គឺ​មិន​បាន​បង្ហាញ​អំពី​សញ្ញាណ​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​លាស់​អំពី​សមត្ថភាព​របស់​ខ្លួន ដែល​ធ្វើ​ការ​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ដើម្បី​រក​យុត្តិធម៌ គឺ​ពិបាក​រក​យុត្តិធម៌​ណាស់ ក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ​នោះ... ហើយ​ពាក់ព័ន្ធ​ជា​មួយ​កញ្ញា ទូច ស៊ុននិច នេះ យើង​គិត​ថា មិន​អាន​នឹង​រក​ឃើញ​ទេ បើ​សិន​ជា​អាជ្ញាធរ​មាន​សមត្ថកិច្ច​គាត់​មាន​ឆន្ទៈ​រក ដើម្បី​ឲ្យ​ឃាតក​នោះ​មក​កាត់​ទោស គឺ​ងាយ​ស្រួល​ទេ ទោះ​ដល់​ក្រហែង​ណា​ក៏​ចាប់​បាន​មក​វិញ​ដែរ។ ដូច​ជា​លោក ហេង ពៅ ជា​ដើម នៅ​ពេល​ដែល​គេ​ដឹង​ថា គាត់​បាន​ប្រព្រឹត្ត ហើយ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​តម្រូវ​ការ​ចាំបាច់​នោះ ធ្វើ​អី​ក៏​បាន​ដែរ អាច​ចាប់​នាំ​ខ្លួន​លោក ហេង ពៅ មក​ផ្ដន្ទា​ទោស​ចាំបាច់​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង»។
កញ្ញា ទូច ស៊ុននិច ជា​ជន​រង​គ្រោះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ជន​មិន​ស្គាល់​មុខ បាន​លួច​បាញ់​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ​២១ ខែ តុលា ឆ្នាំ ​២០០៣ ខណៈ​ដែល​នាង​កំពុង​ដើរ​ចេញ​ពី​ហាង​ទំនិញ​មួយ​ជា​មួយ​ម្ដាយ​នាង។ ម្ដាយនាង​ត្រូវ​បានជនដៃដល់បានសម្លាប់នៅ​នឹង​កន្លែង​កើត​ហេតុនោះ។
ការត្រឡប់មកបំពេរអារម្មណ៍ប្រជារាស្រ្ដខ្មែរវិញ
ដោយឡែកកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០ ប្រជារាស្រ្ដខ្មែរដែលជាអ្នកប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គម YouTube មានការចាប់អារម្មណ៍ និងកោតសរសើរជាខ្លាំងក្រោយតារាចម្រៀងលំដាប់ជួរមុខរូបនេះ ដែលអវត្តមានពីវិស័យសិល្បចម្រៀងអស់ជាច្រើនឆ្នាំហើយនោះ បានទម្លាក់បទចម្រៀងថតថ្មីមួយបទដែលមានចំណងជើងថា «ពាក្យមិនពិត» ដែលជាសំនៀងដើម អ្នកស្រី ប៉ែន រ៉ន ចូលទៅក្នុងឆាណែល YouTube របស់នាងផ្ទាល់។ នាងកញ្ញានៅតែមានទឹកដមសំនៀងពីរោះដដែល ទោះបីមិនដូចពីមុនទាំងស្រុងក្ដី។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​
ជាមួយគ្នានោះដែរ នាងកញ្ញា ទូច ស៊ុននិច ក៏បានសរសេររៀបរាប់ដោយបង្ហាញក្តីនឹករលឹកទៅកាន់បងប្អូនខ្មែរដែលគាំទ្ររូបនាងថា៖ «សូមបងប្អូនចូលរួមស្ដាប់កម្សាន្តជាមួយបទចម្រៀងថតថ្មីដំបូងរបស់នាងខ្ញុំឆ្នាំ ២០២០ នេះ បន្ទាប់ពីនាងខ្ញុំបានអាក់ខានថតអស់រយៈពេលជិត ១៧ឆ្នាំ។ មិនពីរោះទេបងប្អូន តែនេះគឺជាការបង្ហាញពីទឹកចិត្តរបស់នាងខ្ញុំ ដែលតែងតែមានការនឹករលឹកទៅដល់បងប្អូនខ្មែរ យើងទាំងអស់គ្នា។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការនឹករលឹករបស់បងប្អូនមកដល់ខ្ញុំ និងទឹកចិត្តរបស់បងប្អូន ដែលតែងតែស្រលាញ់ចូលចិត្ត និងគាំទ្រសំនៀងចំរៀងនាងខ្ញុំរហូតមក ហើយចង់ស្ដាប់បទថ្មីៗរបស់ខ្ញុំ។ ឥឡូវនេះនាងខ្ញុំសូមជូនបទថតថ្មី (ដែលបទនេះ ខ្ញុំមិនដែលថតពីមុនមកទេ) ទៅដល់បងប្អូនជាការសណ្ដាប់ និងបញ្ជាក់ថា នាងខ្ញុំមានការនឹករលឹក និងស្រលាញ់បងប្អូនអ្នកគាំទ្រគ្រប់ៗគ្នាណា៎»។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​
ការអំពាវនាវរកពន្លឺយុត្តិធម៌
នៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ កញ្ញា ទូច ស៊ុននិច បានសរសេរសារបង្ហោះនៅក្នុងទំព័រគណនីហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់របស់នាងដែលមានឈ្មោះ Touch Sunnix ដើម្បីស្នើរសុំឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាជួយរកយុត្តិធម៌ជូនរូបនាង និងគ្រួសាររបស់នាងថា៖​ «២១ តុលា ២០០៣ មកដល់ ថ្ងៃនេះ ២១ តុលា ២០២២ គឺ១៩ឆ្នាំកន្លងមកហើយដែលខ្ញុំនិងក្រុមគ្រួសារនាងខ្ញុំចងចាំមិនភ្លេចឡើយនូវឧក្រិដ្ឋកម្មបាញ់ប្រហារដ៏សាហាវព្រៃផ្សៃ អយុត្តិធម៌មកលើអ្នកម្ដាយនាងខ្ញុំនិងរូបនាងខ្ញុំដែលបណ្ដាលអោយអ្នកម្ដាយនាងខ្ញុំទទួលមរណៈភាពយ៉ាងអាណោចអាធ័មមជាទីបំផុត ហើយរូបនាងខ្ញុំត្រូវរស់ក្នុងភាពពិការដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ តាំងពីពេលនោះមកនាងខ្ញុំលោកឳពុកនាងខ្ញុំព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារនាងខ្ញុំមិនទាន់ឃើញមានក្រសួងពាក់ព័ន្ធនិងទទួលខុសត្រូវណាមួយវែកមុខរកពួកឃាតករនិងពួកក្រុមមេឃាតករឈាមថោកនរកអវិចីអស់ទាំងនោះឃើញ ហើយផ្ដន្ទាទោសតាមផ្លូវច្បាប់នៅឡើយទេ! តើឯណាទៅយុត្តិធម៌សំរាប់មនុស្សបរិសុទ្ធស្លូតត្រង់ដូចជាអ្នកម្ដាយនាងខ្ញុំ រូបនាងខ្ញុំនិងក្រុមគ្រួសារនាងខ្ញុំនោះ? សូមសម្ដេចហ៊ុនសែនជួយរកយុត្តិធម៌ វែកមុខរកពួកក្រុមឃាតករដើម្បីយកមកផ្ដន្ទាទោសតាមផ្លូវច្បាប់ អោយអ្នកម្ដាយនាងខ្ញុំនិងរូបនាងខ្ញុំព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារនាងខ្ញុំបានទទួលយុត្តិធម៌ពិតផង»។
មើលផងដែរ
ប៉ែន រ៉ន|| សុិន ស៊ីសាមុត|| ពិសិដ្ឋ ពីលីកា|| ពៅ​ បញ្ញាពេជ្រ|| គង់ ណារី||
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្កលមកពីភ្នំពេញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ​១៩៨០
រឿង​ប្រាជ្ញា- សំណាង- ផល ទាំង ៣ អួត​រិទ្ធិ​តែ​សព្វ​ខ្លួន
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត
សូមមើលផងដែរ
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ឃុំកំពង់កុង
=រដ្ឋបាលចាស់= ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្តាល។ នេះមាន ១១ភូមិ ៖
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
សោឡសកិច្ច​
សោឡសកិច្ច គឺកិច្ច១៦យ៉ាង ដែលបុគ្គលត្រូវធ្វើ ដើម្បីឲ្យចិត្ត​រួចស្រឡះ (ចាកកិលេស)។ ដោយអរិយសច្ច ៤ គឺ៖
កិច្ចទាំង៤នេះ មាននៅក្នុងសោតាបត្តិមគ្គ សកទាគាមិមគ្គ អនាគាមិមគ្គ និងអរហត្តមគ្គ។ សោតាបត្តិមគ្គ​ មានកិច្ច​៤, សកទាគាមិមគ្គ មានកិច្ច៤, អនាគាមិមគ្គ មានកិច្ច៤, និងអរហត្តមគ្គ មានកិច្ច៤ សរុបកិច្ច​ទាំងអស់​ត្រូវ​ជា១៦ ហៅថា សោឡសកិច្ច។
កិច្ចក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤ នេះ រួមឲ្យខ្លីមក នៅតែត្រឹម ២ យ៉ាងគឺ លះបង់សមុទយៈ ១, ចម្រើនមគ្គ ១ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ពញាខ្មៅ
ពញាខ្មៅ ឬលោកតាខ្មៅនេះមិន មានចារទុកនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរទេ ។ ប៉ុន្តែបើតាមព្រះសង្ឃដីការបស់ សម្តេចព្រះឧត្តមបញ្ញានន្ទយោ ដួង ផង់ បានឱ្យដឹងថា លោកតាខ្មៅមាន ដើមកំណើតជាខ្មែរលើ លុះ ចម្រើនវ័យធំពេញរូបរាងលោកតាក៏បានយា ត្រាចាកចោលស្រុកកំណើតស្វែងរកសិក្សាមន្តវិជ្ជា សីលសាស្ត្រចេះចាំស្ទាត់ ក៏ចូលបម្រើជាទាហានហ្លួង ។ ដោយស្មារតីអង់អាច និងមានមន្តវិជ្ជាយុទ្ធ សាស្ត្រ សិល្ប៍សាស្ត្រពេញខ្លួននោះ កេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោកក៏ល្បីរន្ទឺធ្វើឱ្យ សត្រូវទាំងឡាយបាក់បបខ្លបខ្លាច ហើយទទួលបាននូវការគោរពស្រឡាញ់ ពីសំណាក់អាណាប្រជានុរាស្ត្រ ។
កិត្តិនាមនេះបានសុសសាយទៅដល់ព្រះរាជា ព្រះមហាក្សត្រក៏បានផ្ញើចុត ហ្មាយត្រាស់បង្គាប់ឱ្យលោកតាខ្មៅចូលគាល់ជាបន្ទាន់ រួចក៏តែងតាំងជាម ហា ឧបរាជ និងជាមេទព័ទទួលគ្រប់គ្រងតំបន់កណ្តាល ។ ដោយមានស្នាដៃ ការពារជាតិ លោកតាខ្មៅក៏ត្រូវបានព្រះអង្គម្ចាស់ជីវិតតម្កល់លើត្បូងប្រទាន ងារជា “ពញាខ្មៅ” ដើម្បីឱ្យសមមហាកិត្តិយសជាវីរបុរសពូកែខាងសិល្ប៍ សាស្ត្រមានដូចជាត្រៃយុទ្ធ ត្រៃវេទ ត្រៃភូមិ ដែលគ្មានអ្នកណាមកប្រៀបធៀ បបានឡើយ ។
ពញាខ្មៅមានមាឌធំក្រអាញ សម្បុរខ្មៅ ដៃកាន់ដំបងក្រញូង ពាក់អាវតេជ វេទមន្តឡេវ កាក់ ស្លៀកខោចែវជើងខ្លី ក្រវាត់ក្រមាយន្ត័ និងជួតក្បាលដោយ ក្រមាវេទមន្ត ហើយមានភាពម៉ឺងម៉ាត់ ។ លោកតាមានបរិវារជំនិត ចំនួន៤ នាក់ គឺលោកតាដែក តាខ្លែវ តាហិន និងយាយភូ ហើយមានមិត្តភ័ក្តិជិតស្និទ្ធ រួមជំនាន់ ដូចជាលោកតាដំបងដែក លោកតា ដំបងក្រញូង លោកតាឃ្លាំង មឿង និងលោកយាយម៉ៅ ។ ដោយពិនិត្យឃើញតំបន់ភូមិភាគកណ្តាលជា ទីទួលទឹកមិនលិច ពញាខ្មៅដែលជា មហាឧបរាជ ក៏សម្រេចរើទីបញ្ជាពី តំបន់ភ្នំ បាយ៉ង់កោ មកតាំងនៅចំណុចវត្តតាខ្មៅសព្វថ្ងៃ ព្រោះមានការ ងាយស្រួលក្នុងការបម្រើរាស្ត្រ និងឡើងចុះទទួលព្រះរាជបញ្ជា ។
ឧបរាជខ្មៅគ្មានប្រពន្ធកូនទេ គឺនៅលីវ រហូតផុតជីវិត ព្រោះតែជាប់រវល់គិត គូរពីប្រទេសជាតិ ហើយកាលគ្រានោះតំបន់នេះ មានឈ្មោះថា ខេត្តតាខ្មៅ តែឥឡូវប្រែមកជាភូមិតាខ្មៅ សង្កាត់តាខ្មៅ ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្ត កណ្តាលវិញ ។ នាសម័យនោះដែរលោកតាខ្មៅបានសាងមហាចេតិយ៍ដ៏ធំមួយសម្រាប់តម្កល់ អិដ្ឋធាតុវីរបុរសស្នេហាជាតិដើម្បីជាទីគោរពបូជា នៅក្នុងបរិវេណវត្តតាខ្មៅ សព្វថ្ងៃ ។
លោកតា ផន បានបន្តថា កាលពីសម័យ អាណានិគមបារាំងប្រជារាស្ត្រនាំ គ្នាជីកស្តារ ព្រែកទប់ដីកុំឱ្យបាក់ក៏ប្រទះឃើញឈើពណ៌ខ្មៅមួយដុំក៏នាំគ្នា ឆ្លាក់ជារូបលោកតាខ្មៅ រួចសង់រោងដាក់តម្កល់នៅជាប់មាត់ទន្លេមុខវត្តតា ខ្មៅទុក ជាទីសក្ការ និងបន់ស្រន់ទៅតាជំនឿរៀងៗខ្លួន ។ លុះឆ្នាំ ២០០៤ សម្តេចឧត្តមបញ្ញា នន្ទយោ ដួង ផង់ រួមសហការ ជាមួយអាជ្ញាធរខេត្តក៏បាន សម្រេចកសាងរូបសំណាកពញាខ្មៅ ហៅលោកតាខ្មៅអំពីថ្មភក់ នៅចំណុច រង្វង់មូលតាខ្មៅទុកសម្រាប់ឱ្យ ប្រជាពលរដ្ឋបែបន់គោរពបូជា និងជានិមិត្ត រូបរបស់ ទីប្រជុំជនតាខ្មៅផងដែរ ។ ព្រឹទ្ធាចារ្យ ផន បាន បញ្ជាក់ផងដែរថា លោកតាខ្មៅមានរូបស្នងចំនួន២នាក់មកហើយ ទីមួយគឺលោកយាយ ជា ច្រែង បានស្លាប់កាលពីឆ្នាំ១៩៨១ ក្នុងជន្មាយុ ៨៦ឆ្នាំ ហើយអ្នកដែលស្នងរូប បន្តសព្វថ្ងៃនេះ ឈ្មោះ វ៉េង ចាប អាយុ៥៦ឆ្នាំ ។ សម្រាប់អ្នករស់នៅទឹកដីតា ខ្មៅនេះមានជំនឿលើលោកតាខ្មៅខ្លាំងណាស់តាំងពីបុរាណកាលរហូតមក ដល់ សព្វថ្ងៃ ព្រោះរៀងរាល់ពេលអ្នកមានជំនឿលើលោកតាខ្មៅមកបែបន់ រមែងបានសម្រេច សមតាមបំណង ។
​កណ្តាល: បន្ទាប់ពី​សម័យ​បន​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍ ប៉ុល ពត បាន​ត្រូវ​ផ្តួលរំលំ នៅ​ថ្ងៃ​៧ ខែមករា ឆ្នាំ​១៩៧៩ ដោយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន ប្រជា​ជាតិខ្មែរ​ទូទាំងប្រទេស ក៏​ចាប់ផ្តើម​រស់រានមានជីវិត មាន​សិទ្ធិសេរីភាព ឡើងវិញ មានការ​គោរព​នូវ​ជំនឿ​សាសនា​ផ្សេងៗ ជាពិសេស​ជំនឿ​លើ​ព្រះ​ពុទ​សាសនា ដែលជា​សាសនា​របស់​រដ្ឋ ក៏ដូចជា ការជឿ​លើ​ជំនឿ​រូបិយ និង​អ​រូបិយ ផ្សេងៗ​។
​មិន​ថា​ការជឿ​នោះ មាន​កម្រិត​បែបណា​នោះទេ ឲ្យ​តែមាន​គុណប្រយោជន៍​ដល់​ខ្លួន​។ យ៉ាងណាមិញ នៅ​ក្រុង​តាខ្មៅ ខេត្តកណ្តាល មាន​រង្វង់​មូល​មួយ ដែលមាន​ផ្លូវបែក​ជា​៤ (​ផ្លូវ​ទី​១ ឆ្ពោះទៅ ខេត្តតាកែវ ផ្លូវជាតិ​លេខ​២ ។ ផ្លូវ​ទី​២ ឆ្ពោះទៅ​ស្រុក​ស្អាង និង​ស្រុក​កោះធំ ផ្លូវជាតិ​លេខ​២១​។ ផ្លូវ​ទី​៣ ជា​ផ្លូវ​វាង​ផ្សារ ក្រុង​តាខ្មៅ ឆ្ពោះទៅ​ភ្នំពេញ​។ ផ្លូវ​ទី​៤ មកពី​ភ្នំពេញ​វិញ​) មាន​រូបសំណាក​មួយ ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា ជា​រូបសំណាក​លោកតា​ម៉ៅ (​តាខ្មៅ​)​។
​រូបសំណាក​នេះ ទើបតែ​ត្រូវបាន​កសាងឡើង នៅ​ឆ្នាំ​២០០២ តាម​ការឯកភាព​ពី សម្តេច​តេ​ជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​។ បច្ចុប្បន្ន ស្ទើរ​ជា​រៀង រាល់ថ្ងៃ ពិសេស​ថ្ងៃសីល គេ​តែង​ឃើញ​មនុស្សម្នា អុជ​ធូប​សំពះ​គោរពបូជា​បន់ស្រន់ និង​សុំ​ទឹកមន្ត​ពី​លោកតា​ម៉ៅ ។ ការ​គោរពបូជា​បន់ស្រន់ ចំពោះ​លោកអ្នក​ទាំងឡាយ ដែល​ជឿជាក់​ទៅលើ​ឫទ្ធិ​បារមី របស់​លោកតា​ម៉ៅ ក៏​ដោយសារ​លោកអ្នក​ទាំ​ង​ឡាយ​នោះ ទទួលបាន​សុខ​ចម្រើន គុណប្រយោជន៍​ពី​ការ​បន់ស្រន់ សុំ​ឲ្យ​លោកតា​ម៉ៅ ជួយ​ផងដែរ​។​
​ហេតុអ្វី​បានជា​ប្រជាជន​ខ្មែរ​យើង ជា​ពិ​សស​ប្រជាជន​នៅ​ក្រុង​តាខ្មៅ បច្ចុប្បន្ន មាន​ជំនឿ​លើ​ឫទ្ធិ​បារមី របស់លោក​តាខ្មៅ​ខ្លាំង​ម្ល៉េះ ? ហើយ​លោកតា​ម៉ៅ មាន​ប្រវត្តិ​ដូចម្តេច ? ។​
​ជាការ​ពិតណាស់ នៅក្នុង​រជ្ជកាល​អាណាចក្រ​នគរ​ភ្នំ មាន​ឯកសារ​ខ្លះ ចារ​ទុកជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជា ប្រវត្តិ​នាង​សក់​ក្រអូប ប្រ​វត្តភ្នំ​បា​យ៉ង់​កោ នៅ​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ពញាយ៉ាត ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៦ ។ ចំពោះ​ប្រវត្តិ​តា​ពញា​ខ្មៅ ហៅ តាខ្មៅ ពុំមាន​ឯកសារ ចារ​ទុកជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទេ ក្នុង​រជ្ជកាល​នេះ ។ ដូច្នេះ​ការស្រាវជ្រាវ នូវ​ប្រវត្តិ​លោកតា​ខ្មៅ ត្រូវ​ជួប​នូវ​ការលំបាក ដោយ​ខ្វះ​មូលដ្ឋាន​ឯកសារ គឺ​សម្អាង​លើ​ការនិយាយ​តៗ​គ្នា តែប៉ុណ្ណោះ​។
​បើ​យោងតាម​ឯកសារ របស់​សាលាក្រុង​តាខ្មៅ ដែល​តម្កល់ទុក និង​យោងតាម​ស​ង្ឈ​ដីកា របស់​សម្តេច​ឧ​ត្ត​ម​បញ្ញា ដួង ផង់ ព្រះចៅអធិការ​វត្ត​ព្រែក​ប្រាំង ក្នុងស្រុក​ពញាឮ និង​លោកតា លោកយាយ​ចាស់ៗ ជាច្រើន​ទៀត បាន​ដំណាល​ពី​ប្រវត្តិ​លោកតា​ខ្មៅ ឲ្យ​ដឹងថា​៖ នៅក្នុង​សម័យកាល​នោះ មានគ្រួសារ​កសិករ​មួយ ប្តី​ឈ្មោះ ចោម ប្រពន្ធ​ឈ្មោះ ចៅ ប្រសូត្រ​បានកូន​ភ្លោះ ២ នាក់ គឺ​ប្រុស​មួយ ស្រី​មួយ ដោយមាន​សម្បុរ​ខ្មៅ​ដូចគ្នា ខុសប្លែក​ពី​ក្មេង​ដទៃ ដែល​អ្នក​ស្រុកភូមិ គេ​ហៅថា អា​ខ្មៅ មី​ខ្មៅ ។ ​តា​ចោម យាយ​ចៅ ក៏​ដាច់ចិត្ត​យក​កូន​ទាំងពីរ​នាក់ ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះរាជា ។ ពេលនោះ ព្រះរាជា សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ នឹង​កុមារ​ទាំងពីរ ក៏​សុំ​ទុក​នៅក្នុង​វាំង គ្រាន់​បាន​រៀន អក្សរ​លេខ នព្វន្ត​នឹង​គេ ហើយ​ក៏បាន​ប្រទាន​នូវ មាសប្រាក់​កែវកង​មួយចំនួន ដល់​តា​ចោម យាយ​ចៅ ផងដែរ ។ ​អ្នកស្រុក អ្នកភូមិ ក៏​គោរព​ស្រឡាញ់ តា​ចោម យាយ​ចៅ គ្រប់ៗ​គ្នា ។ លុះដល់​ពេល​អ្នក​ទាំងពី​រ ស្លាប់ទៅ គេ​ក៏​ដាក់ឈ្មោះ​ភូមិ​នេះ​ថា ភូមិ​ចោមចៅ រហូតដល់​សព្វថ្ងៃ ។
​កុមារ​ទាំងពីរ​នាក់ បងប្អូន​មាន​វ័យ​ពេញ​រូបរាង ក្នុង​វាំង ខិតខំ​រៀនសូត្រ​នូវ​អក្ស លេខនព្វន្ត ក្បួន​យុទ្ធសាស្ត្រ បាន​ចេះ​យ៉ាង​ស្ទាត់ជំនាញ ពិសេស​ខាង​វិជ្ជា​សីល​សាស្ត្រ ដូចជា ត្រៃ​យុទ្ធ ត្រៃវេទ ត្រៃភូមិ ពុំមាន​នរណា ប្រៀបផ្ទឹម​បានឡើយ ។ ក្រោយមក ព្រះរាជា​ក៏បាន​ប្រាប់​អ្នក​ទាំងពីរ​ថា ដល់ពេល​វេលា អ្នក​ត្រូវការពារ ទឹកដី​ហើយ គឺ​អ្នក​ខ្មៅ ត្រូវមាន​ភារកិច្ច​ការ​ពារ​ដែន​គោក ឯ​នាង ម៉ៅ ត្រូវមាន​ភារកិច្ច​ការ​ពារ​ដែនសមុទ្រ ។
​ក្នុង​រជ្ជកាល​នោះ នគរ​ខ្មែរ ភាគច្រើន គឺ​ផ្ទៃ​ទឹក​គ្របដណ្តប់ មួយ​ភាគ​ធំ ដីគោក​មួយ​ភាគ​តូច គឺជា​ភ្នំ និង​ជា​ទួល​ខ្ពស់​អំណោយផល ដល់​មនុស្ស ក្នុងការ​រស់នៅ​បាន ។ ក្នុង​រជ្ជកាល​នោះ អ្នក​ខ្មៅ ឬ​តាខ្មៅ គ្រាន់តែ​ជា​មេដឹកនាំ ក្រុម​កុលសម្ព័ន្ធ ឬ​ជា​មេ​តំបន់​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ក្រោយពី​ការពិនិត្យ មើល​ភូមិសាស្ត្រ នៅ​តំបន់​កណ្តាល ជា​តំបន់​មាន​អំណោយផល​ល្អ មាន​ប្រជាជន​រស់នៅ​ច្រើន ងាយស្រួល​ក្នុងការ​ទំនាក់ទំនង ទៅ​តំបន់ភ្នំ​តា​ម៉ៅ ភ្នំ​បា​យ៉ង់​កោ​។​
​អ្នក​ខ្មៅ ក៏​សម្រេចចិត្ត​រៀបចំ តំបន់​កណ្តាល​នេះ ជាទី​តាំង​ប្រមូលផ្តុំ ក្រុម​កុលសម្ព័ន្ធ និង​ចងក្រង​ជា​ក្រុម​ពួក ជា​ខ្សែសង្វាក់ ងាយស្រួល​ក្នុងការ​គ្រប់គ្រង និង​ទំនាក់ទំនង​កា​ងារ ។ នៅក្នុង​រជ្ជកាល​នោះ អ្នក​ខ្មៅ (​តាខ្មៅ​) មានឈ្មោះ​បោះ​សម្លេង ជា​វរៈជន​ដ៏​អង់អាច​ក្លាហាន បង្ក្រាប​ខ្មាំងសត្រូវ គ្រប់ទិសទី ជាពិសេស​ពូកែ​ខាង​វេទមន្ត សីល​វិជ្ជាការ កំចាត់​នូវ​ជម្ងឺ​ឧបទ្រពចង្រៃ ដែល​មក​យាយី ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ រស់នៅក្នុង​តំបន់​ដែល​គាត់​គ្រប់គ្រង និង​ជា​អ្នករក្សា​ព្រៃ រក្សា​ភូមិសាស្ត្រ រក្សា​ការពារ​វប្បធម៌ ប្រពៃណី រក្សា​ការពារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ បូរណភាព​ទឹកដី​។​ ​ក្រោយមក ព្រះរាជា​បាន​ប្រទាន​ងារ ជា​មហាឧបរាជ ជា​មេទ័ព​គ្រប់គ្រង នៅ​តំបន់​កណ្តាល និង​ប្រទាន​ងារ ជា​ពញា​ខ្មៅ ហៅ តាខ្មៅ ដើម្បី​ឲ្យ​ស័ក្តិសម​នឹង​មហា​កិត្តិយស​របស់គាត់ ដែល​មួយជីវិត​របស់គាត់ ដាក់ថ្វាយ​ចំពោះ​ព្រះរាជា និង​ជាតិ​មាតុភូមិ ដោយ​មិន​យកប្រពន្ធ​ឡើយ​។
​លោកតា​ខ្មៅ មាន​បរិវា​ជាច្រើន ដូចជា តា​ដែក តា​ខ្វែវ តា​ហិន និង​យាយ​កូ​។ ចំណែក​ដៃគូរ​រួម​ជំនាន់ មានដូចជា តា​ដំបង​ដែក តា​ដំបងក្រញូង តា​ឃ្លាំងមឿង និង​យាយ​ម៉ៅ ។ ចំពោះ​លក្ខណៈ និង​ភិនភាគ​តាខ្មៅ មាន​មាឌធំ ក្រអាញ រាង សង្វាមូល កាន់​ដំបូង​គ្រញូង ពាក់​អាវកាក់​វេទមន្ត ស្លៀក​ខោចែវ​ខ្លី ក្រវាត់​ចង្កេះ​ក្រមា​យ័ន្ត ជួតក្បាល​ក្រមា មាន​វេទមន្ត មាន​ភ័ក្ត្រ​ម៉ឺងម៉ាត់ ភ្នែក​ស័ក្តិ​រៈ និង​មាន​ពុកមាត់​ផង ។
​ក្នុង​រជ្ជកាល​នោះ តាខ្មៅ បាន​កសាង​មហា​ចេ​តិយ មួយ​យ៉ាង​ធំ​នៅ​ទីនោះ សម្រាប់​តម្កល់​អដ្ឋិធាតុ វីរៈបុរស​អ្នក​ស្នេហារ​ជាតិ សម្រាប់​ទុកជា កេរ្តិ៍ដំណែល តំណតទៅ និង​មាន​ការកសាង ជា​វត្ត​អារាម​នៅទីនេះ​។​ ​នៅក្នុង ព​.​ស ២៤២៦ នៃ គ​.​ស ១៨៨៣ ក៏មាន​ការកសាង​វត្ត​មួយ​ឈ្មោះថា “ វត្ត​ក​ន្ថា​រាជ​វ​រា​រាម ” ហៅ វត្ត​តាខ្មៅ រហូតមកដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ​។ ក្រោយពី​លោកតា​ខ្មៅ បាន​ស្លាប់ទៅ វិញ្ញាណ​ក្ខ័​ន្ធ​របស់គាត់ មិន​ទៅណា​ឆ្ងាយ​ទេ គឺ​នៅ​ស​ន្ថិ​ត​នៅក្នុង​ទី​វត្ត​តាខ្មៅ​នេះ ដោយមាន​រូប​ស្នង ឈ្មោះ​វ៉េង ចាប នៅខាងមុខ​វត្ត​តាខ្មៅ សព្វថ្ងៃ​។ ចំពោះ​ទីតាំង​តាខ្មៅ គ្រប់គ្រង​នេះ ក្រោយមក ក៏មាន​ឈ្មោះថា ភូមិ​តាខ្មៅ សង្កាត់​តាខ្មៅ ក្រុង​តាខ្មៅ ខេត្តកណ្តាល រហូតមកដល់​សព្វថ្ងៃ​៕V​/S - See more at: http://www.cen.com.kh/local/13565256#sthash.9t1yvSG6.dpuf http://www.cen.com.kh/local/13565256
គោកមន
យោងតាមឈ្មោះនេះ វាសំដៅលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ផ្សារគោកមន
នៅក្នុងផ្សារគោកមននេះមានប្រជាជនលក់ដូរទំនិញច្រើនគួរសមដែរ ព្រោះថាអ្នករស់នៅក្នុងភូមិនេះមានច្រើនគ្រួសារដែរ ហើយក៏មានប្អូនទាហ៊ានដែលទៅឈរយាមនៅប្រាសាទតាមាន់, ប្រាសាទតាក្របីជាដើមដែលតែងតែមិនទិញទំនិញ គ្រឿងទេស ម្ហូបអាហារពីផ្សារគោកមននេះ។
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ
ឃុំកោះធំក
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្ដាល មាន  ៧ភូមិ៖ ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាលចាស់= ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្តាល។ នេះមាន ៦ភូមិ ៖
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
ភូមិគោកមន(ឃុំគោកមន)
ភូមិគោកមនគោកមន គឺជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធភូមិ
​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​បច្ចុប្បន្នថ្មីៗនេះ (១៣/ឧសភា/២០១៣) ភូមិត្រូវបានគេកំពុងអភិវឌ្ឍផ្លូវលំដីក្រហមរៀងហុយបន្តិច ប៉ុន្តែមិនហួសពីឆ្នាំ ២០១៦ ទេផ្លូវនេះនឹងកសាងចាក់បេតុងកៅស៊ូជាស្ថាពរ។ រឿងដែលពិបាកមួយទៀតនោះគឺនៅទីនោះមិនទាន់មានភ្លើងអគ្គីសនី តភ្ជាប់ប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយនៅឡើយទេ ដូច្នេះអ្នករស់នៅទីនោះគឺក្នុងមួយផ្ទះយ៉ាងហោចណាស់ក៏ត្រូវមានម៉ាស៊ីនភ្លើងម្នាក់មួយដែរ ប៉ុន្តែក៏មានក្រុមគ្រួសារខ្លះ ក៏មិនបានទិញម៉ាស៊ីនភ្លើងទុកប្រើប្រាស់ខ្លួនឯងដែរ ដូចនេះពួកគាត់គឺត្រូវ តភ្ជាប់ភ្លើងអគ្គីសនីពីផ្ទះលក់ទឹកកក (អាជីវកម្មទឹកកកធំនៅក្នុងភូមិគោកមន) ព្រោះថាកន្លែងផលិតទឹកកកគឺគេមានម៉ាស៊ីនភ្លើងធំ ដូច្នេះងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មានទេអាចនឹងមានភ្លើងអគ្គសនីតភ្ជាប់ទៅដល់ហើយ ព្រោះថាឥលូវកំពុងមានឯកឧត្តមម្នាក់បាននឹងកំពុងរៀបចំ តបង្គោលភ្លើងចេញពីខេត្តបន្ទាយមានជ័យមកដល់ភូមិគោកមននេះក្នុងពេលឆាប់ៗ។
ដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុ
​​​​​​​​​​​
ដុនបូស្កូ
right|thumb|250px|ដុនបូស្កូសីហនុ
សាលាដុនបូស្កូនៅប្រទេសកម្ពុជាគឺជាប្រភេទសាលាដែលមានបងៀ្រនជំនាញបច្ចេសទេសសំរាប់យុវជននឹងយុវនារី។មានសាលាដុនបូស្កូនៅ១២៤ប្រទេសនៅលើ ពិភពលោក។លើសពីនេះទៅទៀតសាលាក៏បានទទួលអោយសិស្សស្នាក់ផងដែរ ទាំងការហូបចុកនឹងព្រមទាំងដំណើរកំសាន្តផ្សេងៗកោ្រយពេលបញ្ចប់វគ្គសិក្សា រយះពេលពីរឆ្នាំ។
ពាក្យដុនបូស្កូ
•	ដុនបូស្កូគឺជាឈោ្មះរបស់មនុស្សម្នាក់។ "ដុន" មានន័យថា»ឪពុក»ជាភាសាអ៊ីតាលី។right|thumb|250px|លោកឪពុកដុនបូស្កូ
•	"បូស្កូ" ជាឈោ្មះរបស់លោកតាយូហានបូស្កូកើតនៅឆ្នាំ(១៨១៥-១៨៨៨)។លោកតាបានរស់នៅប្រទេសអ៊ីតាលី។លោកតាបានបងើ្កតក្រុមអ្នកបួស និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្តសំរាប់បន្តនឹងជួយកិច្ចការអប់រំ យុវជនយុវនារីដែលក្រីក្រនឹងក្មេងកំព្រា។
ប្រព័ន្ឋការងារ
សាលាដុនបូស្កូបងៀ្រននឹងអប់រំអោយគេចេះរស់នៅប្រកបទៅដោយភាពថៃ្លថ្នូ ទៅថៃ្ងអនាគត ពួកគេនឹងក្លាយជាមនុស្សល្អរស់នៅក្នុងសង្គម នឹងធើ្វជាសរសរទ្រូងនៃប្រទេសជាតិ។ សាលាដុនបូស្កូគិតថាភាពក្រីក្រគឺបណ្តាលមកពីខ្វះការអប់រំនឹងការកេងប្រវញ្ញពលកម្ម។
គោលការរបស់សាលា
•	ការបង្ការគឺជាការជួយយុវជនយុវនារីអោយដឹងជាមុននូវរាល់បញ្ហាដែលនឹងកើតឡើងទាំងអស់។
•	វិន័យអាចជួយអោយពួកគេក្លាយខ្លួនជាមនុស្សល្អ។
•	ស្រឡាញ់ប្រទេសជាតិ។
•	គោរពចាស់ទុំ។
•	គោរពឪពុកម្ដាយ។
•	ចូលចិត្តនឹងស្រលាញ់ការងារ។
•	ចូលចិត្តនឹងប្រឹងបែ្រងរៀនសូត្រ។
•​​​​​​​​      មានចិត្តអត់ធ្មត់ក្នុងការងារ​ និងការសិក្សា។
•      បង្រៀនអោយយើងក្លាយជាពលរដ្ឋល្អក្នុងសង្គម។
ដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុ
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុ មានទីតាំងស្ថិតនៅផ្លូវអូរប្រាំ ក្រុមទី១៣ មណ្ឌល៥សង្កាត់៤ ខ័ណ្ឌមិត្តភាព ក្រុងព្រះសីហនុ។ សាលាដុនបូស្កូនៅក្រុងព្រះសីហនុ បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៩៨។ ព្រះករុណាសីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានយាងទៅទីក្រុងព្រះសីហនុ ដើម្បីសម្ភោធអាគាថ្មីនៃសាលាដុនបូស្កូនៅខែកុម្ភះថ្ងៃទី១២ឆ្នាំ២០០៧។ សាលាដុនបូស្កូព្រះសីហនុមានដូចទៅ
•	ផ្នែកយន្តសាស្រ្តទូទៅក្រឡឹងនិងផ្សារ
•	ផ្នែកអគិ្គសនី
•	ផ្នែកយន្តសាស្រ្តរថយន្តជាងម៉ាស៊ីន
•	ផ្នែកកលេខាធិការ
•	ផ្នែកជាងផ្សារ
•	ផ្នែកការងារបោះពុម្ភ
•	មូលនិធិកុមារ
•	ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម
•	សាលាសណ្ឋាគារដុនបូស្កូ
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុមានទទួលសិស្សជារៀងរាល់ឆ្នាំដើម្បីចូលរៀននូវជំនាញផ្សេងៗជាច្រើនដូចជា:
•	ផ្នែកអគ្គិសនី
•	ផ្នែកយន្តសាស្ត្រទូទៅ
•	ផ្នែកយន្តសាស្ត្ររថយន្ត
•	ផ្នែកលេខាធិការ
មិនត្រឹមតែមាន ការបណ្តុះបណ្តាលវិជា្ជជីវះ តែប៉ុណ្ណោះទេ ដុនបូស្កូក៏មាន មួលនិធិកុមារ សំរាប់ជួយកុមារក្រីក្រ នៅប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ មូលនិធិកុមារ ដុនបូស្កូក្រុងព្រះសីហនុនេះបានជួយអោយកេ្មងក្រីក្រ កំព្រា ជាពិសេសទៅទៀតគឺ ក្មេងកំព្រាដោយសារឪពុកម្តាយកើតជំងឺអេដ៏ មូលនិធិកុមារ ដុនបូស្កូ្កក្រុងព្រះសីហនុ មានជួយដល់ក្មេង អោយចូលរៀនសាលារៀនរដ្ឋ មានពីរខណ្ឌដូចជា ខណ្ឌមិត្តភាព, ខណ្ឌព្រៃនប់ សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូមាន ៦ ទីតាំង នៅ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ស្ថិតនៅផ្សេងៗគ្នា ប៉ុន្តែមានគោលដៅដូចគ្នា គឺ បងៀ្រន ផ្នែកបច្ចេកទេសវិជ្ជាជីវះ សំរាប់យុវជនយុវនារី ដើម្បីផ្តល់នូវចំនេះដឹងមួយដែលប្រកបដោយសមត្ថភាពខ្ពស់នៅក្នុងជីវិត ។
ប្រវត្តិដុនបូស្កូនៅប្រទេសកម្ពុជា
សាលាដុនបូស្កូ បានបងើ្កតឡើង ដោយក្រុមអ្នកបួស ក្រុមសាលេស៊ានសាលាដុនបូស្កូ)។ ក្រុមនេះបានចាប់ផើ្តម នៅឆ្នាំ១៨៥៤ នៅ ប្រទេសអ៊ីតាលី ជាមួយលោកឪពុកបូស្កូ។
•	ឆ្នាំ១៩៨៩ ដុនបូស្កូចាប់ផ្តើមកសាង ៦ សាលា នៅជុំរុំជនភៀសខ្លូនខ្មែរ តាមបណ្តោយព្រំដែនខ្មែរ-សៀម ក្នុង ប្រទេសថៃ។
•	ឆ្នាំំ១៩៩១ រដ្ឋាភិបាលខ្មែរ ស្វាគមន៍សាលាដុនបូស្កូ អោយចូលតាំងទី នៅទីក្រុងភ្នំពេញ សំរាប់ធ្វើការ ជាមួយយុវជនយុវនារីកំព្រា។
•	ដុនបូស្កូ ក្រុងភ្នំពេញ មានពីរគឺ ទីមួយនៅ សាលាបច្ចេកទេស និង មួយទៀតនៅទឹកថ្លា សំរាប់យុវនារី
•	ដុនបូស្កូ ខេត្តប៉យប៉ែត ជាសាលាបច្ចេកទេសសំរាប់យុវជន យុវនារី
•	ដុនបូស្កូ ខេត្តបាត់ដំបង ជាសាលាបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវះសំរាប់យុវនារី
•	ដុនបូស្កូ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជាសាលាបច្ចេកទេសសំរាប់យុវជន
•	ដុបូស្កូ ខេត្តកែប ជាសាលាបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវះសំរាប់យុវនារី ។ ការងាររបស់សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូ នៅប្រទេសកម្ពុជា ដូចគ្នានឹងនៅប្រទេសទាំងអស់លើពិភពលោក ដែលមាន សាលាដុនបូស្កូ សរុបទាំងអស់នៅ ១២៤ប្រទេស មានគោលដៅ ជួយបណ្តុះបណ្តាល វិជ្ជាជីវៈ ដល់យុវជនយុវនារី ក្រីក្រ អោយមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រកបការងារ ។
សមាគមសិស្សចាស់ នៃដុនបូស្កូកម្ពុជា
សមាគមសិស្សចាស់ នៃដុនបូស្កូកម្ពុជានេះ បង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណង ដើម្បីអោយសិស្សចាស់ទាំងអស់ មានទំនាក់ទំនងគ្នាល្អ ក្នុងវិជ្ជាជីវះ និង ក្នុងជីវភាពរស់នៅ។ សាខាទាំងបួនរបស់ដុនបូស្កូនៅកម្ពុជា
•	សាលាដុនបូស្កូ»បុរស»នៅទីក្រុងភ្នំពេញ បានចាប់ថើ្ដមនៅ ឆ្នាំ ១៩៩១ នៅ»ភ្នំពេញថ្មី»។
•	រោងជាងម៉ាស៊ីន។
•	រោងជាងអគិ្គសនី។
•	រោងជាងស្វ័យយន្ដ។
•	រោងជាងបោះពុម្ភ។
•	រោងជាងផ្សារ។
•	រោងជាងអគិ្គសនីអវិជ្ជមាន។
•	សាលាដុនបូស្កូ»ទឹកថ្លា»សំរាប់យុវនារី បានចាប់ផ្តើមនៅ ឆ្នាំ១៩៩៣។
•	សាលាដុនបូស្កូ»ទូលគោក» បានចាប់ផើ្តមបាន ចំនួន ១៥ឆ្នាំ។ '
សាលាដុនបូស្កូនៅក្រុងព្រះសីហនុ បានចាប់ថើ្ដមនៅឆ្នាំ១៩៩៨។ ព្រះករុណាសីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានយាងទៅទីក្រុងព្រះសីហនុ ដើម្បីសម្ភោធអាគាថ្មីនៃសាលាដុនបូស្កូនៅខែកុម្ភះថ្ងៃទី១២ឆ្នាំ២០០៧។ សាលាដុនបូស្កូព្រះសីហនុមានដូចទៅ •	ផ្នែកយន្តសាស្រ្តទូទៅក្រឡឹងនិងផ្សារ
•	ផ្នែកអគិ្គសនី
•	ផ្នែកយន្តសាស្រ្តរថយន្តជាងម៉ាស៊ីន
•	ផ្នែកកលេខាធិការ
•	ផ្នែកការងារបោះពុម្ភ
•	មូលនិធិកុមារ
•	សាលាសណ្ឋាគារដុនបូស្កូ
សាលាដុនបូស្កូនៅខេត្តបាត់ដំបងបានចាប់ផើ្តមនៅឆ្នាំ២០០២។នេះជាសាលាសំរាប់យុវនារី។មានមុខជំនាញដូចជា        right|thumb|250px|កុមារកំព្រានៅសាលាដុនបូស្កូ •	ការដេរប៉ាក។
•	រៀនវិជ្ជាធ្វើម្ហូប។
•	លេខាធុការដ្ឋាន។
•	ការចេះអាននិងសរសេរ។
សាលាដុនបូស្កូនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ(ឃុំប៉ោយប៉ែត)បានចាប់ផើ្តមនៅឆ្នាំ២០០២។នេះជាសាលាសំរាប់កុមា។ សាលាដុនបូស្កូមានផ្ទះមួយនៅប៉ោយប៉ែតសំរាប់កុមារាកុ មារីដែលកំព្រានិងមានបញ្ហាផ្សេងៗនៅក្នុងគ្រួសារ។ មានបងៀ្រនអោយចេះអាននិងសរសេរនឹងសាលាបចេក្ចទេសផងដែរផែ្នកជាងអគ្កិសនី។
កុមាភាព
យូហាន បូស្កូ ជាកូនរបស់ លោក ខ្វ្រាណស៊ីស បុស្កូ (១៧៨០ - ១៨១៧) និង លោកស្រី ម៉ាការីតា អូគីអេណា (១៧៨៨ - ១៨៥៦) គេជាអ្នកស្រែ នៅភូមិ អ៊ីបេគី ស្រុក ប្រាសាទថ្មី ខេត្តជើងភ្នំ ប្រទេសអ៊ីតាលី។ ភូមិ អ៊ីបេគីនេះ ចម្លាយ៣២គីឡូម៉ែត្រ ពីទីក្រុងតូរីណ។ មុន លោក ខ្វ្រាណស៊ីស បុស្កូ រៀបការ លោកស្រី ម៉ាការីតា អូគីអេណា គាត់បានជា ពោះម៉ាយ និងមានកូនពីនាក់ៈ ក្មេងស្រីដែលស្លាប់ និងក្មេងប្រុសជាមួយគាត់ ក្មេងនោះមានឈ្មោះ អាណតូនី បុស្កូ ។ លោក ខ្វ្រាណស៊ីស បុស្កូ រៀបការ លោកស្រី ម៉ាការីតា អូគីអេណា និងមានកូនពីនាក់ទៀតៈ លោកយូសេភ បុស្កូ (១៨១៣ - ១៨៦២) និង លោកយូហាន បុស្កូ ជា ពុកបុស្កូ នៅពេលពេញវ័យ។ គេរស់ជាមួយ ម្តាយរបស់ លោក ខ្វ្រាណស៊ីស បុស្កូ ដែលមានឈ្មោះ ម៉ាការីតាដែរ។ គ្រួសារបុស្កូនេះ ធើ្វការសំរាប់ គ្រូសារ បីយីអូនេ ដែលជា អ្នកមាន ។ នៅថ្ងៃទី១១ ខែឧសភា ធ្នាំ១៨១៧ លោក ខ្វ្រាណស៊ីស បុស្កូ ស្លាប់ ពីព្រោះ គាត់យក រោគសួត ។ នៅពេលឪពុក ខ្វ្រាណស៊ីសស្លាប់ កុមាយូហាន មានតែអាយុ២ធ្នាំ។ លោកស្រី ម៉ាការីតា អូគីអេណា ដូចមេម៉ាយហើយ ត្រូវមើលកូនប្រុស៣នាក់។
លោកស្រី ម៉ាការីតា អូគីអេណា ជាម្ដាយ យូហាន បុស្កូ
right|thumb|250px|លោកឪពុកបូស្កូនិងកូនៗរបស់លោក នៅពេលឪពុកស្លាប់ ម្ដាយជា អ្នកអប់រំទីមួយ របស់យូហាន និងបងៗរបស់គាត់ ។ ម្ដាយ ម៉ាការីតា ជាអ្នកដែលមានប្រាជ្ញា និង សេចក្ដីក្លាហានផង ។ នៅពាលនោះ កងទ័ពបារាំងរបស់ ណាប៉ូឡេអុងទីមួយ ចង់បានកាន់ ខេត្តជើងភ្នំ សំរាបប្រទេសបារាំង ដូច្នេះ ទាហានបារាំង ឲ្យរងទុក្ខសំរាប អ្នកស្រែនៅខេត្តជើងភ្នំ។ នៅស្រែនោះ មានការអត់បាយ់ និងគ្មានការធ្វើ ដូច្នេះ មេម៉ាយ មានទុក្ខព្រួយណាស់ ដូច ម្ដាយម៉ាការីតា ។ នាងត្រូវមើល យុវជនអាណតូនី ដែលជាកូនរបស់ប្រពន្ទទីមួយ របស់ លោក ខ្វ្រាណស៊ីស បុស្កូ ។ ក្មេងនោះជាកំព្រា ប៉ុន្តែ ម៉ាការីតាយកវាដូចកូនរបស់ខ្លួន។ នៅផ្ទះម្ដាយម៉ាការីតា អត់មានពេល សម្រាប់ខ្ជិលទេ! ម្ដាយទាំងកូន ធ្វើការណាស់សម្រាប់រួចជីវិត! ហើយ អធិដ្ឋាន ជាអី្វសំខាន់ សំរាប់ព្រះជាម្ចាស់មានសេចក្ដីអាណិត របស់មេម៉ាយមួយនាក់ និងក្មេងប្រុសបីនាក់របស់នាង ។ រាល់ថ្ងៃអាទិត្យ ម្ដាយនិងកូន ទៅអភិបូជា សម្រាប់ការថ្លែងអំណរព្រះគុណព្រះជាម្ចាស់ ។ នៅផ្ទះនោះ គេគោរព ព្រះនាងម៉ារី ជាមាដារបស់ ព្រះយេស៊ូ ។ ម្ដាយម៉ាការីតា អប់រំកូនប្រុសល្អណាស! កូនត្រូវគោរពមនុស្សទាំងអស់ ត្រូវនិយាយអី្វល្អៗ ត្រួវអធិដ្នានបីគ្រាក្នុងមួយថ្ងៃ អត់បាននិយាយជាមួយ បុគ្គលដែល កូនអត់ស្គាល អត់បាននិយាយ ភាពបាទផ្សា និងត្រូវគោរព មនុស្សស្រី ។
សុបិនរបស់ ក្មេងប្រុស យូហាន
នៅឆ្នាំ១៨២៥ ក្មេងប្រុស យូហាន មានអាយុ៩ឆ្នាំ និងមានសុបិន ដែលសំខាន់មួយ សម្រាប់ជីវិត និងគោលបំណងរបស់គេ ។ យូហាន បានប្រាប់សុបិននេះ ដល់ម្ដាយនិងបងៗរបស់ពួកគេ:
ខ្ញុំនៅកន្លែងជិតផ្ទះ នៅទីនោះមានក្មេងប្រុសជាច្រើន ដែលគេនិយាយអាក្រក់ ខ្ញុំខឹង និងទៅវាយពួកគេ ពីព្រោះពូកគេ អត់ចេះគោរពគ្នា ។ នៅពេលខ្ញុំចងវាយពូកគេ ពេលនោះ បានលេចចេញមកនូវ បុរសបុរសម្នាក់អ្នក ហើយគាត់និយាយមកកាន់ខ្ញុំៈ"អ្នកមិនត្រូវប្រើកណ្តប់ដៃ សម្រាប់យកឈ្នះលើក្មេងប្រុសទាំងនេះទេ គួប្រើ សេចក្ដីមេត្តាករុណាវិញ" ខ្ញុំបានតបទៅគាត់វិញថា ខ្ញុំមានតែអាយុ៩ឆ្នាំ ហើយ ខ្ញុំអត់បានធ្វើអ្វីដូចដែលគាត់បាននិយាយនោះទេគាត់ឆ្លើយថា "ខ្ញុំជាបុត្រ របស់សន្ត្រីម្នាក់ ដែលម្ដាយរបស់អ្នក បង្អោនគោរពពីគ្រាក្នុងមួយថ្ងៃ។ សូមសួរមាតា របស់ខ្ញុំអំពី ព្រះនាមខ្ញុំ"ភ្លាមមាននោះស្រ្តីមួយនាក់ ដែលប្រកបដោយសីហវិលាស ។ ខ្ញុំខ្លាចណាស់ ។ ស្ត្រីម្នាក់នោះបានចាប់ដៃខ្ញុំ ។ អ្វីៗទាំងអស់បានប្លាស់ប្តូហើយភ្លាមនោះក៏មាននូវ សត្វព្រៃជាច្រើនផងដែ ។ ព្រះនាងប្រាប់ខ្ញុំថាៈ"អ្នកជាមនុស្សម្នាក់ដែល សុភាព ពូកែ និង ខ្លាំង ។ ឥឡូវនេះ អី្វៗដែលខ្ញុំនិងធ្វើ សម្រាប់សត្វនេះ អ្នកនិងត្រូវធ្វើ សម្រាប់បុត្រធីតារបស់ខ្ញុំ"ខ្ញុំមើល ហើយនិងសត្វព្រៃ ដូរជាសត្វចៀម ។ ខ្ញុំអត់បានយល់ពីអ្វីដែលបានកើតឡើងនោះទេ ប៉ុន្តែ ព្រះនាងបានប្រាប់ខ្ញុំថាៈ"អ្នកនិងយល់អ្វីៗទាំងអស់ នៅពេលដែលអ្នកជួបជាមួយបុរស់ម្នាក់នៅក្នុងសុបិន"។