cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
រាជវង្សចូវខាងលិច
រាជវង្សចូវខាងលិច
ចូវមានប្រវត្ដិសាស្ដ្ររបស់ខ្លួនជាយូរមកហើយ ពីមុនរស់នៅតំបន់សៀកាន ក្រោយមកផ្លាល់ទីទៅតាំងនៅតំបន់ចូវយួនដែលនៅភាគខាងត្បូងស្រុកស៊ីសានខេត្ដសានស៊ីរបស់ចិន។ ក្នុងឆ្នាំង ១ ១០០ មុនគ.សកុលសម្ព័ន្ធត្រកូលចូវក៏មានកងកម្លាំងរឹងមាំឡើង។ ពួកគេមួយចំនួនប្រមូលផ្ដុំគ្នាជារដ្ឋតូចៗ មួយចំនួនទៀតប្ដូររាជធានីពីចូវយួនមកតំបន់ដែនដីភាគខាងលិចនៃទន្លេហ្វឺង ឬស្រុកឆាងអាចបច្ចុប្បន្ន ដោយបង្កើតជាស្រុកហ្វឺងជិង ក្រោយមកពង្រីកឥទ្ធិពលទៅទិសខាងកើត ធ្វើឲ្យកើតវិវាទជាមួយរាជវង្សសាង។
ពេលចូវអ៊ូវ៉ាំងគ្រងរាជបន្ដពីចូវវ៉ើនវ៉ាំង ក៏បានបរទ័ពហ្លួងដោយមានពលរទេះ ៣០០ ពលថ្មើរជើង ៤៥០ ០០០ ពលស្ម័គ្រស្លាប់ ៣ ០០០ សំដៅឆ្ពោះមកភាគខាងកើត។ នៅតាមផ្លូវ បណ្ដារដ្ឋតូចៗ ដូចជា យ៉ុង ស៊ូ ឈៀង ចុង វ៉ើយ លូ ផឺង ភូ ជាដើមបានខ្លបខ្លាចចុះចូលជាមួយកងទ័ព។ ចូវអ៊ូវ៉ាំងបានប្រកាសទោសកំហុសរបស់សាងចូវ ទើបសាងចូវបរពល ១៧០ ០០០ ចេញមកច្បាំងនឹងចូវអ៊ូវ៉ាំង។ ពលទាហានរបស់សាងចូវគ្មានកម្លាំងច្បាំង នាំគ្នាបោះចោលអាវុធរត់យកប្រាសអាយ៉ូស ជាហេតុធ្វើឲ្យទ័ពចូវទទួលជ័នជម្នះ។ ចំណែកសាងចូវបានរត់ភាសខ្លួន ក្រោយមកស្លាប់នៅលូថៃ ទើបរាជវង្សសាងរលំរលាយតាំងពីពេលនោះមក ប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិនក៏ឈានចូលដល់សម័យរាជវង្សចូវ។
ចូវអ៊ូវ៉ាំង ពេលឈ្នះសាងចូវហើយ ក៏ចូលគ្រប់គ្រងដែនដីដែលធ្លាប់នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សាង ថែមទាំងបង្រ្កាបរដ្ឋតូចៗ ជុំវិញ។ បញ្ហាសំខាន់ដែលត្រូវប្រឈមនោះគឺតើចូវអ៊ូវ៉ាំងរក្សាដែនដីភាគខាងកើតនេះបានយ៉ាងដូចម្ដេច? ដូច្នេះហើយទើបព្រះអង្គជ្រើសរើសនយោបាយ “រដ្ឋការពារព្រំដែន” ដោយតែងតាំងញាតិសណ្ដាននិងមន្ដ្រីស្ម័គ្រស្មោះទៅគ្រប់គ្រងរដ្ឋជាយដែនផ្សេងៗ  ឲ្យអ្នកគ្រប់គ្រងរដ្ឋជាយដែនមានអំណាចខ្លាំងមួយសង្កាត់ ហើយពួកគេក៏ជាទីប្រឹក្សារបស់រាជសំណាក់ចូវដែរ។
ក្រោយពេលដែលចូវអ៊ូវ៉ាំងអស់ព្រះជន្ម ឆឺនវ៉ាំង បុត្រារបស់ទ្រង់បានសោយរាជ្យបន្ដ តែដោយសារនៅជាយុវវ័យ ទើបប្រគល់ឲ្យចូវកុងតាន់ឬចូវកុង ជាអ្នកសម្រេចរាជការជំនួស ជាហេតុធ្វើឲ្យកួនស៊ូនិងឆៃស៊ូមិនពេញចិត្ដនឹងចូវកុង ទើបបញ្ចេញព័ត៌មានទម្លាក់កំហុសចូវកុងដោយចោទថាបានរៀបគម្រោងការដំណ្ដើមរាជបល័្លង្ក។ ក្រោយមក អ៊ូកឺងក៏ចូលរួមជាមួយកួនស៊ូនិងឆៃស៊ូរួមរួមនគរតូចៗ នៅភាគខាងកើត មានដូចជាស្វី យៀន ប៉គូ ជាដើម ដើម្បីធ្វើជាមូលដ្ឋានប្រឆាំងចលនាក្បត់ ទើបចូវកុងប្រើកម្លាំងទាហារបង្ក្រាប ដោយប្រើរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ទើបចុងក្រោយអាចបង្ក្រាបអ៊ូកឺង កួនស៊ូនិងឆៃស៊ូបាន ប្រហារអ៊ូកឺងនិងកួនស៊ូ និរទេសឆៃស៊ូ។ តាមរយៈការបង្ក្រាបលើកនេះធ្វើឲ្យរាជវង្សចូវមានភាពរឹងមាំកាន់តែខ្លាំងឡើង។
បន្ទាប់ពីចូវអ៊ូវ៉ាំងរំលំរាជវង្សសាងហើយ ក៏ត្រឡប់ទៅរាជធានីហៅជិង (ប្ដូរមកពីហ្វឺងជិង) ហើយឃើញថា រយៈចម្ងាយរវាងក្រុងហៅជិងនិងមជ្ឍមណ្ឌលគ្រងគ្រងថ្មីនៅឆ្ងាយគ្នាហួសពេក ដូច្នេះហើយទើបគិតចង់ប្ដូររាជធានីមកសង់នៅម្ដុំទំនាបទន្លេអ៊ីនិងទន្លេសួ ដែលជាមជ្ឍមណ្ឌលកណ្ដាលរបស់កុលសម្ព័ន្ធសៀកាលពីដើម តែគំនិតនេះនៅពុំទាន់បានក្លាយជាការពិតផងទ្រងក៏ធ្លាក់ខ្លួនឈឺអស់ព្រះជន្មមុន។ តាមរយៈអក្សរចារឹកដែលជីកឃើញនៅក្រុងប៉ៅជីសសេរថា ចូវឆឺនវ៉ាំង ពេលបានបន្ដរាជបល្ល័ង្កហើយ ក៏បានបន្ដសេចក្ដីប្រាថ្នារបស់ចូវអ៊ូវ៉ាំង ដោយកំណត់ទីតាំងរាជធានីថ្មីនៅបរិវេណទំនាប់ទន្លេអ៊ីនិងទន្លេលួដែលនៅក្បែរក្រុងលួយ៉ាងបច្ចុប្បន្ន ដោយប្រើទីក្រុងថ្មីនេះជាមជ្ឍមណ្ឌលកណ្ដាលគ្រប់គ្រង់ថ្មី ដែលអាចកាត់បន្ថយរយៈចម្ងាយបានយ៉ាងច្រើនដែរ។
ដើម្បីការងារនេះ ឆឺនវ៉ាំង បានធ្លាប់តែងតាំងឲ្យសៅកុងស៊ឺឬសៅកុង ទៅ “មើលជ័យភូមិ” ត្រង់តំបន់ស្រុកលួយ៉ាង។ មិនយូរប៉ុន្មាន ស្រុកលួយ៉ាងថ្មីគឺ លួអ៊ីឬរាជធានីខាងកើត ក៏ត្រូវបញ្ចូលជាមួយក្រុងហៅជិង រាជធានីដើមដែលចូវអ៊ូវ៉ាំងបានកសាងទុក ក្លាយជាមជ្ឍមណ្ឌលនៃវប្បធម៌គ្រប់គ្រង និងកិច្ចការទាហានរបស់រាជវង្សចូវខាងលិច និងដើម្បីបំបាត់គំនិតទាមទារឯករាជរបស់ប្រជាជននគរសាង ទើបឆឺនវ៉ាំងកេណ្ឌជនជាតិយិនឬសាងចូលក្រុងឆឺនចូវដែលជារាជធានីថ្មី។
“ពេលចូវវ៉ាំងព្រះរាជទានដីធ្លីនិងរេហ៍ពលឲ្យដល់បណ្ដាស្ដេចត្រាញ់ទាំងឡាយ ត្រូវរៀបចំពិធីទទួលដីធ្លីនិងរេហ៍ពលនោះ បណ្ដាស្ដេចត្រាញ់ដែលបានទទួលការតែងតាំង ត្រូវមានកំណត់ពេលច្បាស់លាស់ ដើម្បីចូលគាល់ចូវវ៉ាំង ដោយមានភារកិច្ចក្នុងការការពាររាជសំណាក់ចូវ ពួកគេនៅត្រូវបញ្ជូនសួយសារអាករឲ្យដល់ចូវវ៉ាំងទៀតផង (រួមទាំងកេណ្ឌរេហ៍ពល) បើមិនបញ្ជូនសួយសារអាករនឹងត្រូវចាត់ទុកថាក្បត់រាជសំណាក់”។
ដោយសារចូវកុង បានគ្រប់គ្រងរាជការកាលដែលនៅឯហៅជិងឬរាជធានីខាងលិចជារហូតមក ដូច្នេះបុត្រាច្បងរបស់គាត់ឈ្មោះប៉ឈិន ត្រូវបានទទួលតំណែងគ្រងនគរលូបន្ដពីបិតា។​ បច្ចុប្បន្នមានការធ្វើកំណាយរកឃើញស្លាកស្នាមទីក្រុងបុរាណមួយនេះនៅស្រុកឈ្វីហ្វូនៃខេត្ដសានទុង។
ចំណែកឯចៀងសាង ដែលបានទទួលតែងតាំងទៅគ្រប់គ្រង់នគរឈី បច្ចុប្បន្នគឺស្រុកលិនជឺ ក្នុងខេត្ដសានទុងនិងសៅកុង ដែលគ្រប់គ្រងនគរអៀន បច្ចុប្បន្នគឺខេត្ដហ្វាងសាននៅប៉េកាំង ក៏បានមានការជីករកឃើញស្លាកស្នាមទីក្រុងបុរាណនិងផ្នូរស្ដេចនគរអៀនដែរ។
ក្រោយហេតុការណ៍បង្រ្កាបពួកក្បត់អ៊ូកឺងរាបទាបអស់ហើយ ចូវអ៊ូវ៉ាំងក៏បានព្រះរាជទានដីធ្លីដែលធ្លាប់នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អ៊ូកឺង ឲ្យទៅប្អូនប្រុសឈ្មោះខាំងស៊ូ ដោយតែងតាំងជាស្ដេចនគរវ៉ើយ ដែលបច្ចុប្បន្នត្រូវបានជីរកឃើញទីក្រុងបុរណរបស់នគរវ៉ើយក្នុងស្រុងស្វិនខេត្ដហឺណាន។ ក្រៅពីនេះ ព្រះអង្គនៅបានតែងតាំងវ៉ើយជឺ ដែលជាបងប្រុសផ្សេងមាតារបស់សាងចូវស្ដេចអង្គចុងក្រោយរបស់រាជវង្សសាង ដែលពុំបានចូលរួមក្នុងចលនាក្បត់អ៊ូកឺងឡើងជាស្ដេចសុង បច្ចុប្បន្នគឺស្រុកសាងឈិវក្នុងខេត្ដហឺណាន ស្ថិននៅភាគខាងលិចនៃនគរវ៉ើយ។
ក្រោយមក ពេលចូវឆឺងវ៉ាំង បង្ក្រាបនគរថាំង បានហើយ ក៏ប្រគល់ដែនដីដែលដណ្ដើមមកបានឲ្យទៅថាំងស៊ីវី ដែលជាបងប្អូនជីដូនមួយគ្រប់គ្រង ហើយបង្កើតជានគរជិន បច្ចុប្បន្នមានការធ្វើកំណាយរកឃើញស្លាកស្នាមផ្នែកបុរាណវិទ្យាដែលជាតំបន់តភ្ជាប់រវាងស្រុកអ៊ីនិងឈ្វីយេវក្នុងខេត្ដសានស៊ី។
បណ្ដារស្ដេចគ្រប់គ្រងនគរទំាងអស់នេះ រមែងមានរឿងទំនាស់គ្នាខ្លះ មានសម្ព័ន្ធមេត្រីល្អចំពោះគ្នាខ្លះ ជួនការមានការប្រជែងអំណាចគ្នា។ សភាពការគ្រប់គ្រងបែបនេះបង្កឲ្យក្នុងកំឡុងដំណាក់កាលដំបូងរបស់រាជវង្សចូវមានភាពស្ងប់សុខនិងស្ថេរភាពនយោបាយ។ ដូចពាក្យដែលគេបាននិយាយថាជា “យុគមាសរបស់ឆឺវ៉ាំង ៤០ ឆ្នាំពុំចាំបាច់ប្រើទោសទណ្ឌ” បង្ហាញឲ្យឃើញពីសភាពសង្គមក្នុងរជ្ជកាលស្ដេចចូវឆឺនវ៉ាំងក្រោយហេតុការណ៍បង្ក្រាបចលនាក្បត់អ៊ូកឺងថា រាជវង្សចូវបានមានសន្ដិភាពមួយរយៈកាល។
ក្នុងកំឡុងពេលខាងលើនេះ រេហ៍ពលចូវបែរជាត្រូវឆ្លងកាត់សឹកសង្គ្រាម ដើម្បីពង្រីកដែនដីចេញទៅភាគខាងត្បូង ដូចជា ប៉ា ភូ តឺង ឈូ ភាគខាងជើងរហូតដល់ដែនដីស៊ូសៀន អៀន ប៉ ទិសខាងកើតរហូតដល់មាត់សមុទ្រ ទិសខាងលិចរហូតដល់កាន ឈិង រួមជាអាណាចក្រធំទូលាយជាងសម័យរាជវង្សសាងទៅទៀត។
រាជវង្សចូវបានរៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងផ្ទៃក្នុងដែលសុទ្ធសឹងទទួលផលល្អបរិបូរណ៍ មានការកំណត់ច្បាប់ដាក់ទោសជាប្រព័ន្ធល្អជាងសម័យរាជវង្សសាង មានការត្រៀមកម្លាំងទាហានចំនួនច្រើនជាងសម័យរាជវង្សសាង ដល់ថ្នាក់មានពាក្យនិយាយតៗ គ្នាថា “ក្រោមមេឃនេះ ផែនដីនិងរេហ៍ពលសុទ្ធតែជារបស់ចូវវ៉ាំង ” ដូច្នេះ ពេលចូវវ៉ាំងព្រះរាជទានដីធ្លីនិងរេហ៍ពលឲ្យដល់បណ្ដារស្ដេចនៃនគរចំណុះ គឺត្រូវរៀបចំពិធីទទួលដីធ្លីនិងរេហ៍ពលទាំងនោះ។ បណ្ដាស្ដេចដែលបានទទួលការតែងតាំង ត្រូវមានកាលកំណត់ច្បាស់លាស់ដើម្បីចូលគាល់ចូវវ៉ាំង ដោយមានភារកិច្ចក្នុងការការពាររាជសំណាក់ចូវ ពួកគេនៅត្រូវបញ្ជូនសួយសារអាករឲ្យដល់ចូវវ៉ាំងទៀតផង (រួមទាំងកេណ្ឌរេហ៍ពល) បើមិនបញ្ជូនសួយសារអាករនឹងត្រូវចាត់ទុកថាក្បត់រាជសំណាក់ ត្រូវទទួលទោស។ ពេលវេលាយូរទៅ បណ្ដាស្ដេចនគរចំណុះតែងតែមានការទាស់ទែងឬប្ដូរដែនដីគ្នា ទើបសន្សឹមៗ ប្ដូរដីធ្លីជារបស់ខ្លួន ក្នុងពេលជាមួយគ្នាក៏បានការរុករានដីថ្មីកាន់តែច្រើនឡើង ពេលមានដីស្រែដែលជារបស់ខ្លួនកាន់តែច្រើនឡើង ក៏បណ្ដាលឲ្យកើតជាលក្ខណៈនៃការបំផ្លាញប្រព័ន្ធការធ្វើស្រែរួមកើតឡើង។
ក្នុងសម័យរាជវង្សចូវខាងលិចនេះសភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមមានភាពរីកចម្រើនជាងរាជវង្សសាង មានការប្រើទាសករចំនួនជាច្រើនក្នុងកំណើរការផលិត បង្កឲ្យកើតភាវៈសល់កម្លាំងពលកម្មក្នុងសង្គម ដែលធ្វើឲ្យអាជីពការងារផ្សេងៗ បានទទួលការអភិវឌ្ឍន៍កាន់តែច្រើនឡើង ។ ការផលិតឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ធ្វើពីសំរិទ្ធក៏មានភាពរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដែរ។ ក្រៅពីរោងជាងផលិតឧបករណ៍ធ្វើពីសំរិទ្ធដែលគ្រប់គ្រងដោយរាជសំណាក់ហើយ ពួកស្ដេចត្រាញ់គ្រប់គ្រងតំបន់ផ្សេងៗ ក៏មានរោងជាងផលិតឧបករណ៍ធ្វើអំពីសំរិទ្ធជារបស់ខ្លួន។ ឧបករណ៍ធ្វើពីសំរិទ្ធកាន់តែមានបរិមាណកើនឡើង កាន់តែមានការយកទៅប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយច្រើនឡើង រហូតស្ទើរតែគ្របដណ្ដប់លើគ្រប់ផ្នែកនៃបម្រើបម្រាស់ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ថែមទាំងជួយជម្រុញឲ្យមានការរីកចម្រើនផ្នែកសាខាអាជីពផ្សេងៗ ទៀតផង។
ការប្រើអក្សរក៏កាន់តែមានការរីកចម្រើនខ្លាំងឡើង ក្រៅពីការចារអក្សរលើឆ្អឹងសត្វហើយ ក្នុងបណ្ដាផ្ទាំងអក្សរចារឹកដែលធ្វើពីទង់ដែងរាប់ម៉ឺនផ្ទាំងដែលត្រូវបានជីករកឃើញមានចារឹកតួអក្សរ ដែលចាររឿងរ៉ាវជាច្រើនដែលកើតឡើងក្នុងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ ផ្ទាំងដែលឃើញមានអក្សរចារឹកច្រើនបំផុតមានដល់ ៤៩៩ តួអក្សរ ធៀបស្មើនឹងឯកសារមួយផ្នែកក្នុងពេលនោះតែម្ដង។
ក្រៅពីនេះនៅមានភាពរីកចម្រើនក្នុងផ្នែកជំនាញនិងបច្ចេទេសផ្សេងៗ ទៀត ដូចជា កសិកម្ម ការចិញ្ចឹមសត្វ តម្បាញ ជំនាញជាងមាស ជំនាញជាងសាងសង់ តារាសាស្ដ្រ ភូមិសាស្ដ្រ ជាដើម។ ផលសម្រេចទាំងអស់នេះបានធ្វើឲ្យកើតបំលាស់ប្ដូរក្នុងដំណើរជីវិតនិងការផលិតរបស់មនុស្សក្នុងសម័យនោះ។ បុរាណវិទូបានជីករកឃើញឧបករណ៍ធ្វើពីដែកថែបដែលធ្វើពីកម្លាំងមនុស្សក្នុងផ្នូរសម័យចុងរាជវង្សចូវខាងលិច ដែលបង្ហាញឲ្យឃើញថា យ៉ាងហោចណាស់ក្នុងសម័យនោះ មនុស្សចាប់ផ្ដើមស្គាល់បច្ចេកទេសដំដែកហើយ។ ការរកឃើញនេះ បង្ហាញថាក្នុងខណៈដែលមនុស្សសម្របខ្លួននៅកណ្ដាលការតស៊ូនៃពិភពខាងក្រៅ ក៏បានសិក្សានិងហ្វឹកហាត់បំណិនជីវិតថ្មីៗ ដែលផ្ដល់ផលល្អជាងពីមុន។
ពេលមកដល់រជ្ជកាលចូវលីវ៉ាំង ផ្ទៃក្នុងកើតទំនាស់គ្នាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរឡើងជាលំដាប់ លីវ៉ាំងដែលកៀបសង្កត់ភាស៊ីយ៉ាងតឹងតែង កំហែងប្រជារាស្ដ្រ ថែមទាំងឃាត់ឃាំងប្រជាជនមិនឲ្យរិះគន់ការគ្រប់គ្រង។ រហូតដល់ឆ្នាំ ៨៤១ មុនគ.ស កើតការប្រឆាំងផ្ទៃក្នុងឡើង លីវ៉ាំងភាសខ្លួនទៅស្រុកជឺ (បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងស្រុកហួនៃខេត្ដសានស៊ី) ទើបប្រជាជននាំគ្នាលើកចូវទិងកុង និងចៅមូកុង ដែលជាមន្ដ្រីជាន់ខ្ពស់រួមគ្នាគ្រប់គ្រងរាជការ ដែលនេះចាត់ទុកជាហេតុការណ៍ដំបូងក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិនដែលមានកំណត់ត្រាដោយកំណត់កាលបរិច្ឆេទច្បាស់លាស់។
ក្រោយមកពេលចូវស្វៀនវ៉ាំង បានបន្ដរាជបល្ល័ង្ក ដោយសារបានទទួលមេរៀនពីខាងដើម ទើបកែប្រែនយោបាយការគ្រប់គ្រងជាថ្មី និងដើម្បីកម្ចាត់គ្រោះភ័យដែលរុករានពីសំណាក់ពួកកុលសម្ព័ន្ធរុងទី ដែលនៅភាគខាងជើង ទើបត្រូវធ្វើសង្គ្រាមការពារអាណាខេត្ដម្ដងទៀត ចុងក្រោយបានទទួលជ័យជម្នះ។ ក្រៅពីនេះបានទទួលជ័យជម្នះក្នុងសង្គ្រាមជាមួយអាណាចក្រជិងឈូ និងហួយអ៊ី ដូច្នេះហើយទើបបានទទួលការដាក់នាមជាយុគ “ស្ដារប្រទេស” ទោះជាប្រទេសនៅស្ថិតក្នុងភាពចម្រូងចម្រាសផ្ទៃក្នុងនៅឡើយក៏ដោយ។
ការវិវឌ្ឍន៍ដែលកើតឡើងក្នុងប្រវត្ដិសាស្រ្ដរមែងមិនស្មើគ្នាទេ មានជាអាទិ ក្នុងសម័យរាជវង្សសាងនិងរាជវង្សចូវដែនដីនៃខេត្ដចុងយួន បានចូលមកដល់ភាពរុងរឿងនៃយុគសំរិទ្ធ ក្នុងខណៈដែលដែនដីជុំវិញរាជវង្សចូវ នៅមានភាពមិនទាន់សម័យជាខ្លាំង។ ដូច្នេះ ក្រោមឥទ្ធិពលនៃផលប្រយោជន៍និងមាសប្រាក់ សង្គ្រាមរវាងរាជវង្សចូវនិងអាណាចក្រផ្សេងៗ តែងតែកើតឡើងជាញឹកញាប់។ កាលគ្រាមួយចូវចៅវ៉ាំងលើកទ័ពវាយកុលសម្ព័ន្ធម៉ាន ដែលនៅម្ដុំទំនាបទន្លេឆាងចៀង (ទន្លេយ៉ង់សេ) និងទន្លេហាន់ស៊ុយ តែត្រូវទទួលការវាយលុកមកវិញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីសំណាក់កុលសម្ព័ន្ធម៉ាន។ កងទ័ពចូវបាត់បង់កម្លាំងទ័ពស្ទើរតែទាំងអស់ ចៅវ៉ាំងក៏ស្លាប់នៅទន្លេហាន់ស៊ុយ សង្រ្គាមលើកនេះចាត់ទុកជាការខូចខាតដ៏ធំមួយនៅដើមសម័យរាជវង្សចូវខាងលិច។
ចាប់តាំងពីពេលនោះមករាជវង្សចូវខាងលិចក៏បាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងតំបន់ផ្សេងៗ នាភាគខាងត្បូងទាំងអស់ ថ្វីបើក្រោយមកចូវមូវ៉ាំង និងចូវស្វៀនវ៉ាំង ធ្លាប់លើកទ័ពចុះទៅភាគខាងត្បូង តែនៅតែពុំអាចរុញស្ថានការណ៍ឲ្យប្រែប្រួលបានច្រើនទេ។ កុលសម្ព័ន្ធតុងអ៊ី ដែលនៅភាគខាងកើតក៏ចាប់ផ្ដើមរុករានចូលមកតាមតំបន់ជាយដែនចូវ ធ្វើឲ្យចូវត្រូវមានសត្រូវច្បាំងជាបន្ដបន្ទាប់។
កាលគ្រាមួយ អាណាចក្រអឺ ពុំព្រមបញ្ជូនសួយសាអាករឲ្យចូវ ថែមទាំងលើកទ័ពមករុករានដល់ជាយក្រុងលួអ៊ី រាជធានីខាងកើត បង្កភាពភ័យខ្លាចដល់បណ្ដាមន្ដ្រីក្នុងរាជសំណាក់។ ចូវស្វៀនវ៉ាំងបញ្ជូនទ័ពការពាររាជធានី ចូលប្រយុទ្ធ តែក៏ពុំអាចទប់ទល់បាន ក្រោយមកបានទទួលជំនួយទាហានពីបណ្ដាអាណាចក្រជុំវិញ ទើបនៅទីបំផុតអាចយកឈ្នះបាន។
នៅមានពួកឆ្វៀនរុង ដែលនៅភាគខាងលិចឆៀងខាងជើងក៏ជាសត្រូវសំខាន់បំផុតក្នុងយុគសម័យរាជវង្សចូវខាងលិច។ ក្នុងរជ្ជកាលចូវមូវ៉ាំង ពួកឆ្វៀនរុងចាប់ផ្ដើមរឹងមាំ រារាំងផ្ដាច់ផ្លូវទំនាក់ទំនងរវាងរាជវង្សចូវនិងអាណាចក្រផ្សេងៗ នៅតំបន់ភាគខាងលិចឆៀងខាងជើង។ ដូច្នេះ ចូវមូវ៉ាំងចាំបាច់ត្រូវលើកទ័ពទៅបង្ក្រាបឆ្វៀនរុងរហូតទាល់តែបានជ័យជម្នះ ទើបកេណ្ឌជនជាតិឆ្វៀនរុងមួយចំនួនចូលមកដែនដីថៃយួន បើកផ្លូវទាក់ទងរវាងចូវនិងអាណាចក្រផ្សេងៗ នាទិសខាងលិចឆៀងខាងជើងជាថ្មី។
ក្រោយមកពួកឆ្វៀនរុងមករុករានតាមជាយដែនចូវជាច្រើនដងទៀត រហូតដល់រជ្ជកាលស្ដេចចូវយ៉ូវវ៉ាំង ដែលជាបុត្ររបស់ចូវស្វៀនវ៉ាំង ឈ្លក់វង្វេងតែនឹងស្រីស្នំឈ្មោះប៉ៅស៊ឺ រហូតដល់ថ្នាក់គិតចង់ប្រហាររជ្ជទាយាទអ៊ីជិវ ដើម្បីតែងតាំងបុត្រារបស់ស្រីស្នំប៉ៅស៊ឺឈ្មោះប៉ហ៊្វូ ជាអ្នកបន្ដរាជបល្ល័ង្ក ដោយសារមាតារបស់អ៊ីជិវជាបុត្រីរបស់ស្ដេចនគរសឺន ជាហេតុធ្វើឲ្យស្ដេចនគរសឺនរួមដៃជាមួយពួកឆ្វៀនរុងចូលវាយលុកអាណាចក្រចូវខាងលិច ប្រហារចូវយ៉ូវ៉ាំងនៅជើងភ្នំលីសាន ថែមទាំងឆក់ឱកាសប្លន់យកទ្រព្យនិងរបស់របរមានតម្លៃក្នុងក្រុងយកទៅទាំងអស់ រាជវង្សចូវខាងលិចដល់ដំណាក់កាលរលំរលាយ។
ក្រឡាពាសសួស
ក្រឡាពាសសួស ប្រ.សតវត្សទី១៦ ជាមន្ត្រីចូលនិវត្តន៍ក្នុងសម័យលង្វែកមានគុណសម្បត្តិស្វែងរកបានព្រះខឌ្ដរាជ្យ។
រកឃើញព្រះខឌ្ដរាជ្យ
ព្រះបាទអង្គចន្ទទី២ ស្ដេចត្រឡប់មកពីប្រទេសសៀមវិញ ស្ដេចធ្វើសង្គ្រាមបង្ក្រាបពួកក្បត់ គឺឃុនហ្លួងព្រះស្ដេចកនបាន។ នៅគ.ស ១៥២៩ សេ្ដចត្រូវធ្វើប្រាប្ដាភិសេកជាម្ចាស់ផែនដី ក៏ត្រូវគេស្វែងរកព្រះខឌ្ដរាជ្យជាថ្មីទៀត។ ទ្រង់អំពាវនាវថា៖ "បើនរណារកព្រះខឌ្ដរាជ្យនោះឃើញយកទៅថ្វាយព្រះអង្គនឹងតាំងឲ្យធ្វើជានាម៉ឺនធំ"។
តើនរណានឹងរកឃើញ បើអ្នកលាក់នោះស្លាប់បាត់អស់ទៅហើយ? តើនរណានឹងហ៊ានចូលព្រៃចំបក់នោះ បើព្រៃនោះកាចសាហាវដូច្នេះ? ហើយតាមដោយពិតគ្មានជនណាម្នាក់នឹងសង្ស័យថាព្រៃចំបក់នោះមានលាក់ទុកនូវគ្រឿងពិសិដ្ឋនោះ៖
ប៉ុន្ដែគ្រានោះ មានមាណពម្នាក់ឈ្មោះ សួស​ (ឈ្មោះនេះដូចឈ្មោះព្រះឥសីភ័ទ្ទដែរ)។ ឈ្មោះសួសនេះ ពីដើមធ្វើរាជការមានងារជាក្រឡាពាស ពោលគឺជាស្មៀនស្មេរនាសម័យនោះ។ ដោយខុសទាស់នឹងចៅហ្វាយនាយ ក៏ត្រូវគេបញ្ឈប់ពីតំណែងទៅ គេហៅថា ក្រឡាពាស រហូតមក។ នកគឺនៅក្រៅតំណែងរាជការ។ ឈ្មោះសួសនេះជាមនុស្សដឹងគុណមាតាបិតាណាស់ អត់អំពីឪពុកម្ដាយទៅតែងរកស៊ី ដាក់មង ចងសន្ទូច តាមដងស្ទឹងបាទីនេះយកត្រីសាច់លក់ដូរចិញ្ចឹមម្ដាយជាធម្មតា។
និយាយអំពីក្រឡាពាស "សួស" នារាត្រីមួយនោះយល់សប្តិថា ឃើញតាចាស់ម្នាក់មកប្រាប់ថា: ឱ្យទៅយកព្រះខឌ្ដ និង គ្រងព្រះបញ្ចក្សេត្រនៅរូងដើមចំបក់យកទៅថ្វាយហ្លួងនឹងបានជាធំ។ អ្នកមកពន្យល់សប្ដិនេះ គឺជាទេវតារក្សាព្រះខ័នរាជ្យ និងព្រលឹងឥសីភ័ទ្ទសួសនោះឯង។ ដោយនឹកអាណិតចំពោះនាយសួសដែលមានចិត្ដកត្ដញ្ញូចំពោះម្ដាយ ក៏បានមកពន្យល់សប្ដិប្រាប់នូវកន្លែងព្រះខឌ្ដរាជ្យនោះទៅ។ លុះព្រឹកភ្ញាក់ឡើងក្រឡាពាស "សួស" ក៏និយាយប្រាប់សប្ដិឱ្យនាងរៀបជាម្ដាយស្ដាប់, ម្ដាយស្រាយនិមិត្តថា យល់សប្តិទៀបព្រឹកនេះ ចំណាំតែឆុតណាស់ដូច្នេះ ឱ្យកូនទៅឡើងមើលក្នុងរូងចំបក់ធំនោះឱ្យច្បាស់មើល។ ក្រឡាពាសសួសទៅដល់ហើយឡើងមើលនៅរូងដើមចំបក់នោះឃើញព្រះខាន់នឹងគ្រឿងព្រះបញ្ចក្សេត្រនោះមែន ក៏អរណាស់ឃ្មាតខ្មីតំរង់ទៅបន្ទាយលង្វែក។ មកដល់កណ្ដាលផ្លូវឃើញពញាពិជ័យសង្គ្រាមនាំពល ៥០០ នាក់ ទៅស៊ើបសួររកព្រះខាន់នោះហើយ ថាបើនរណារកឃើញ ហ្លួងនឹងឱ្យធ្វើជាសម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈផង ទើបក្រឡាពាសសួស ថ្លែងប្រាប់ពញាពិជ័យសង្គ្រាមតាមដំណើរសេចក្ដីគ្រប់ប្រការ។ ទើបពញាពិជ័យសង្គ្រាមនាំក្រឡាពាសសួសត្រឡប់មកព្រះបរមរាជវាំងយកសេចក្ដីមកក្រាបបង្គំទូល ទ្រង់ជ្រាបគ្រប់ប្រការ។ ទ្រង់ព្រះអំណរណាស់ ត្រាស់ចាត់សេនាបតីមន្ត្រីតូចធំ ខ្ញុំរាជការឱ្យរៀបគ្រឿងហែមានដំរី សេះ រេហ៍ពលអភិរម្យសែនត្វាន់ ទៅដង្ហែយកព្រះខឌ្ដ និង គ្រឿងព្រះបញ្ចក្សេត្រនោះមក។ ចំណែកសាស្ត្រាផ្សេងនិយាយថា នាយសួសប្រញាប់ចុះមកវិញ យកសេចក្ដីទៅជំរាបចៅហ្វាយស្រុកបាទី ចៅហ្វាយស្រុកបាទីក៏នាំដំណឹងទៅក្រាបថ្វាយបង្គំទូលព្រះករុណាអង្គចន្ទរាជាឯក្រុងលង្វែក។
ព្រះករុណាអង្គចន្ទរាជាស្ដេចចាត់មន្ដ្រីម្នាក់ឈ្មោះ ជ័យ ងារជាព្រះធម្មរឹទ្ធិឲ្យទៅពិនិត្យដល់ទីកន្លែង។ ព្រះធម្មរឹទ្ធិជ័យ ក៏នាំពួកពលចេញទៅខែត្របាទី មើលព្រះខឌ្ដរាជ្យនោះ។ លុះបានឃើញពិតហើយមានអំណរណាស់សម្ដេចព្រះធម្មរឹទ្ធិជ័យក៏តាំងរៀបពលិការបូជាចំពោះព្រះខឌ្ដរាជ្យ ដើម្បីសូមយាងចុះចាកដើមចំបក់នោះ​មកវិញ។ ហើយដោយគាវរភាពដ៏មុតមាំចំពោះព្រះខឌ្ដរាជ្យឲ្យចុះចាកដើមចំបក់ សម្ដេចព្រះធម្មរឹទិ្ធជ័យបានឲ្យកងទ័ពឈរព័ទ្ធជុំវិញដើមចំបក់ ចាំសំដែងសេចក្ដីគោរពទទួលព្រះខឌ្ដរាជ្យផង។ ព្រះខឌ្ដរាជ្យដែលបានបាត់បង់អស់កាលដ៏យូរ ហើយគ្មានសង្ឈឹមថានឹងរកឃើញសោះនោះ ត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញរួចបន្ទាប់មកមានការដង្ហែរព្រះខឌ្ដរាជ្យយ៉ាងអឹងធឹក ឆ្ពោះទៅកាន់ព្រះរាជាធានីលង្វែកដែលនៅទីនោះព្រះករុណាអង្គចន្ទរាជាស្ដេចមានអំណរដ៏ក្រៃលែង យាងចេញមកទទួលព្រះខឌ្ដរាជ្យយកទៅតំកល់លើបញ្ចក្សត្រដោយសេចក្ដីគោរពផង។
ដោយហេតុនៃការដង្ហែនេះទើបធ្វើឱ្យកើតមានជាវត្តទ័ពចំបក់មាស ប្រហែលជាមានដើមចំបក់មាសមួយជ្រុំដុះនៅត្រង់ទីនេះ ដែលគេទុកដូចជាកងទ័ពនៃដើមចំបក់មាសមួយកង។ ប៉ុន្ដែតាមការពិតពុំដូច្នោះទេ បន្ទាប់ពីសង្កេតទិដ្ឋភាពវត្ដនេះ ព្រមទាំងត្រឡប់មកបើកមើលពង្សាវតារដោយល្អិតល្អន់ទៅ យើងក៏បានដឹងថា វត្ដនេះគឺព្រះករុណាព្រះបានអង្គចន្ទរាជា ទ្រង់បានកសាងក្នុងរវាង គ.ស ១៥៣៥ ជាលើកដំបូង ហើយទ្រង់ប្រទាននាមបញ្ញត្ដិថា វត្ដទ័ពព័ទ្ធចំបក់។ បានជាហៅថាវត្ដទ័ពព័ទ្ធចំបក់ ពីព្រោះកាលណោះមានកងទ័ពមកឈរព័ទ្ធដើមចំបក់នៅទីនេះពិតប្រាកដមែន។ កាលនោះ ដើមចំបក់នោះមានគេលាក់ទុកនូវគ្រឿងព្រះខឌ្ដរាជ្យ។ គ្រានោះគេត្រូវសុំយាងព្រះខឌ្ដរាជ្យអោយចុះចាកដើមចំបក់ ហើយដោយមានសេចក្ដីគោរពដ៏មុតមាំចំពោះព្រះខឌ្ដរាជ្យ គេក៏ចាត់អោយកងសេនាឈរព័ទ្ធជុំវិញដើមចំបក់ ដើម្បីសំដែងការគោរព ពេលដែលព្រះខឌ្ដរាជ្យត្រូវគេសុំយាងចុះនោះ។
គឺដោយសារព្រះខឌ្ដរាជ្យនេះ​ឯងទើបព្រះអង្គចន្ទស្ដេចបានរៀបចំប្រាប្ដាភិសេកតាមទំនៀមទំលាប់ជាក្សត្របាន។ ក្រោយនោះទ្រង់ប្រទានយសសក្ដិនាយសួស អ្នកឃើញព្រះខឌ្ដរាជ្យនោះជាសម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈ ហើយព្រះធម្មរឹទ្ធិជ័យក៏ឡើងជាសម្ដេចព្រះឥសីភ័ទ្ទថែរក្សាព្រះខឌ្ដរាជ្យមកទៀត។ តាមទំនៀមទំលាប់ ការៀបអភិសេកក្សត្រនៅប្រទេសខ្មែរត្រូវមានជាចាំបាច់នូវព្រះខឌ្ដរាជ្យនេះក្សត្រណាសោយរាជ្យដោយគ្មានព្រះខឌ្ដរាជ្យនេះ ក្សត្រណាសោយរាជ្យដោយគ្មានព្រះខឌ្ដរាជ្យជាគ្រឿងទ្រង់ នៅពេលឡើងសោយរាជ្យនោះ មិនពេញលក្ខណៈជាក្សត្រទេ។ ព្រះខឌ្ដរាជ្យសាងឡើងតាំងពីសតវត្សទី ៩ នៃគ.ស គឺក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជយវម៌្មទី៣ ដែលប្រជាជនខ្មែរយើងជឿថាជាព្រះកេតុមាលា បុត្រាព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបក្សត្រខ្មែរដែលត្រូវឡើងសោយរាជ្យ ត្រូវការខានពុំបាននូវព្រះខឌ្ដរាជ្យនោះ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រឡាពាសសម័យលង្វែក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្មេរសម័យលង្វែក
ឃុំពោធិ៍(ស្រុកកំពង់លែង)
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មាន  ភូមិ៖
1	04040501	ពោធិ៍	Pou	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 2	04040502	សំរោង	Samraong	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 3	04040503	ពាមទន្លា	Peam Tonlea	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 4	04040504	ថ្មី	Thmei	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 5	04040505	ដំណាក់កកោះ	Damnak Kakaoh	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 6	04040506	កំពង់បាចិន	Kampong Ba Chen
ព្រំប្រទល់នៃ
Boundary East	ឃុំដារ West	ឃុំស្វាយជ្រុំ South	ឃុំផ្សារឆ្នាំង North	ឃុំច្រណូក
ឃុំពោធិ៍ មាន ៦ភូមិ
គោរម្យងារ
អត្ថន័យ==
ប្រវត្តិ
ពាក្យ "ឧកញ៉ា" ជាគោរម្យងារ នៃមន្ត្រីដែលមានបណ្ដាសក្ត័ថ្នាក់ខ្ពស់ ក្នុងជួររាជការ ឬនាហ្មឺនមន្ត្រីធ្វើការថ្វាយហ្លួងប្រចាំព្រះរាជវាំង នាសម័យបុរាណ ដែលងារ "ឧកញ៉ា/លោកឧកញ៉ា" នេះមាន២ប្រភេទ ដែលសុទ្ធតែទទួលបានការតែងតាំងដោយព្រះរាជក្រឹត្យពីព្រះមហាក្សត្រ។
ទេពកោសល្យពត៌មានវិទ្យានិងទំនាក់ទំនង Génie Informatique et Communication (GIC)
កម្មវិធីសិក្សារនៅក្នុងដេប៉ាតឺម៉ងទេពកោល្យ ព័ត័មានវិទ្យា និង ទំនាក់ទំនង រួមមានវិធីសាស្រ្តក្នុងការសរសេរកម្មវិធីកុំព្យូរទ័រ ប្រព័ន្ឋប្រតិបត្តិការ ម៉ាស៊ីកំព្យូរទ័រ ប្រព័ន្ឋគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ បណ្តាញកុំព្យូរទ័រ តក្កវិទ្យា  កម្មវីធីអ៊ីធើណេត  និងកម្មវិធីពហុពត៏មាន និង បញ្ញាសប្បនិម្មិត ។
ដេប៉ាតឺម៉ង់មានបម្រើសេវាកម្ម ព័ត៌មានវិទ្យាដូចជា ការប្រឹក្សានិងការផ្តល់ជំនួយ បច្ចេកទេស  ការវិភាគបញ្ហានិងដំណោះស្រាយ  លើផ្នែកប្រព័ន្ឋព័ត៌មាន  ការជួសជុល និង ថែរក្សារដំណើរការនៃប្រព័ន្ឋព័ត៌មាន។
ឆាត់ជាតិ សិទ្ធិផាន់
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ឃុំសំរោងសែន
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មាន  ភូមិ៖
1	04040701	សំរោងសែន	Samraong Saen 2	04040702	ប៉ប្រក	Paprak
ព្រំប្រទល់នៃ
Boundary East	ស្រុកបារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ West	ឃុំដារ ឃុំស្វាយរំពារ South	ស្រុកបារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ និងឃុំស្វាយរំពារ North	ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ =ឯកសារចាស់= ឃុំសំរោងសែន ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
ឃុំសំរោងសែន មាន ២ភូមិ
ឃុំប្រឡាយមាស
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មាន  ភូមិ៖
1	04040601	ប្រឡាយមាស	Pralay Meas	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 2	04040602	ក្រងផ្ដិល	Krang Phtel	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 3	04040603	ក្រម៉ាល់	Kramal	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 4	04040604	អន្លង់កញ្ចុះ	Anlong Kanhchoh	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 5	04040605	តាដោក	Ta Daok	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 6	04040606	កោះឫស្សី	Kaoh Ruessei
ព្រំប្រទល់នៃ
Boundary East	ឃុំពោធិ៍ West	ឃុំបរិបូរណ៌ South	ឃុំរលាប្អៀរ North	ឃុំផ្លូវទូក =ឯកសារចាស់= ឃុំប្រឡាយមាស ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
ភូមិត្រពាំងស្រង់
ភូមិត្រពាំងស្រង់ ស្ថិតនៅ ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង្ស ខេត្តតាកែវ។ =ប្រាសាទ=
ភូមិឱឡោក(ឃុំបាគង)
ភូមិឪឡោក ស្ថិតនៅ ឃុំបាគង ស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប។
=ប្រាសាទ=
សៀ វេងស្រេង
អំពី
លោក សៀ វេងស្រេង ដែលគេស្គាល់ហៅថា Zeng Austin គឺជាអ្នកចម្រៀងឯករាជ្យមួយរូបក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ភេទប្រុសកើតថ្ងៃទី ៨ ខែមីនាឆ្នាំ ១៩៩៥ នៅភូមិព្រែកធំ ឃុំក្បាលកោះ ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្ដាល។ ជាកូនច្បងនៅក្នុងគ្រួសារ។ មានឈ្មោះហៅក្រៅថា Zeng Austin សព្វថ្ងៃ សៀ វេងស្រេង រស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយជាអ្នកចម្រៀងជា តន្ត្រីករ ជាអ្នកសរសេរទំនុកច្រៀង ជាអ្នកនិពន្ធបទភ្លេង។ស្នាដៃក្នុងវិថីសិល្បៈ លោកបានចូលសិក្សា ផ្នែកតន្ត្រី ក្នុងព្រះវិហារសាសនាគ្រឹះ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៦ និងចាប់ផ្ដើមចេញប្រគុំជាផ្លូវការ នៅឆ្នាំ ២០១១ ដោយ បានបង្កើតក្រុមចម្រៀងមួយ ដែលមានឈ្មោះថា Hardihood ហើយបានចេញ ចម្រៀង មួយបទដែលមានចំណងជើងថា នឹកម្ដាយ ដោយដើរតួនាទីជា្នកស្គរនិងប្រធានក្រុម។ នៅឆ្នាំ ២០១៨ សៀរ វេងស្រេង ក៏បានឡើងប្រឡងនៅក្នុងកម្មវិធី The Melody ដែលបានរៀបចំឡើងដោយស្ថានីយទូរទស្សន៍បាយ័ន្ត ដោយទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣ ហើយក៏បានចាប់ជាក្រុមចម្រៀងមួយទៀត មានឈ្មោះថា RIZER ហើយក៏បានចេញបទចម្រៀង ជាច្រើនបទដែលមាន ដូចជា ជញ្ជាំង ចេញនៅចុងឆ្នាំ ២០១៨ បទចងចាំ នៅដើមឆ្នាំ ២០១៩ បទរយលានអនុស្សា នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០១៩ ដែលសុទ្ធតែជាបទ ចម្រៀង ដែលមានការគាំទ្រ និងការចុចចូលទស្សនារាប់លានដង នៅក្នុងបណ្ដាញសង្គម YouTube។ ហើយលោកក៏បានសម្រេចចិត្តចាកចេញពីក្រុម ដើម្បីមកក្លាយជាអ្នកចម្រៀង ទោល នៅ អំឡុងខែសីហា ឆ្នាំ 2022 ហើយក៏បានបង្កើតនូវស្នាដៃបទចម្រៀង មួយបទដែលមានចំណងជើងថា តស៊ូដើម្បីឈ្នះ For The Nation ។ ហើយនៅក្នុងផ្នែកតន្ត្រីលោកអាចលេងបានឧបករណ៍ជាច្រើន ដូចជាស្គរ ហ្គីតា ហ្គីតាបាស និងព្យាណូជាដើម។
ស្នាដៃ
1. Wish ចេញនៅថ្ងៃទី ២០ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១៧
2. Her Majesty ចេញនៅថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧
4. ចងចាំ ចេញនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩
5. រយលានអនុស្សា ចេញទៅថ្ងៃទី ១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០
6. អាតូម ចេញថ្ងៃទី ១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១
8. រូបអូនជាកម្លាំងចិត្ត ចេញថ្ងៃទី ២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១
9. ព្រមទទួលទាំងទឹកភ្នែក ចេញថ្ងៃទី ១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២
ឯកសារយោង
1. 2. 3. ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ
អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម
អាន់វ៉ា ប៊ីនអ៊ីប្រាហ៊ីម ( انور بن ابراهيم , កើតថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៧) គឺជាអ្នកនយោបាយម៉ាឡេស៊ី ដែលបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១០ នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំំំំ២០២២។ លោកបានបម្រើការជាមេដឹកនាំទី១២ និងទី១៦ នៃគណបក្សប្រឆាំង ចាប់ពីខែសីហា ឆ្នាំ២០០៨ ដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៥ និងម្តងទៀតពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ ដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ លោកក៏បានបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ពីខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៨ ហើយម្តងទៀតចាប់តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំំំំ២០២២ និងជាប្រធានទី២ នៃសម្ព័ន្ធប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន់ (PH) ចាប់តាំងពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ ដែលជាប្រធានទី២ នៃ គណបក្សយុត្តិធម៌ប្រជាជន (PKR) ចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ និងជា សមាជិកសភា (MP) សម្រាប់តាំប៊ូន តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២។ លោកក៏បានបម្រើការជា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងនៅក្នុងតំណែង គណៈរដ្ឋមន្ត្រីជាច្រើនទៀតនៅក្នុងរដ្ឋបាលសម្ព័ន្ធជាតិ(BN) ក្រោមការដឹកនាំរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី មហាធីរ មូហាម៉ាដ ពីឆ្នាំ១៩៨២ រហូតដល់ការដកតំណែងរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ឃុំឃុនរាម
( Khun Ream Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប មាន  ៧ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាលឃុំចាស់= ឃុំឃុនរាម ស្ថិតនៅ ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប។
ឃុំឃុនរាម មាន ៣ភូមិ÷
ឃុំត្រងិល(ស្រុកកំពង់លែង)
( Trangel Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មាន  ភូមិ៖
1	04040901	ត្រងិល	Trangel	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 2	04040902	ត្របែក	Trabaek	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 3	04040903	ច្រេស	Chres	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 4	04040904	ទំនប់	Tumnob	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 5	04040905	ត្រពាំងមាស	Trapeang Meas	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 6	04040906	អណ្ដូងរនុក	Andoung Ronuk	ប្រកាសលេខ៤៩៣ ប្រ.ក 7	04040907	ខ្លែងពណ៌	Khlaeng Poar
ព្រំប្រទល់នៃ
Boundary East	ឃុំស្វាយរំពារ West	ឃុំពោធិ៍ South	ឃុំកំពង់ហៅ North	ឃុំពោធិ៍
=ឯកសារចាស់= ឃុំត្រងិល ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
ឃុំត្រងិល មាន ៧ភូមិ
ឃុំខ្នារសណ្តាយ
( Khnar Sanday Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប មាន  ៦ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាលឃុំចាស់= ឃុំខ្នារសណ្ដាយ ស្ថិតនៅ ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប។
ឃុំខ្នារសណ្ដាយ មាន ៤ភូមិ÷
សាដាម ហ៊ូសេន
រូបភាពតូច|សាដាមហ៊ូសេន។
សាដាមអាប់ឌុលម៉ាយអាល់ទីគិរីទី (ជាភាសាអារ៉ាប់ادامحسينعبدالمجيدالتكريتي) ដែលមានឈ្មោះល្បីថាសាដាមហ៊ូសេទី ១ ២ (ទីឃីកទី ២៨ ខែមេសាឆ្នាំ ១៩៣៧ - បាកដាដ ៣០ ធ្នូ ២០០៦) ជាអ្នកនយោបាយអ៊ីរ៉ាក់ជាប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសរបស់គាត់។ រវាងឆ្នាំ ១៩៧៩ និង ២០០៣.៣ សមាជិកលេចធ្លោនៃគណបក្សបដិវត្តអារ៉ាប់សង្គមនិយមអារ៉ាប់និងបន្ទាប់មកនៃបក្សអ៊ីរ៉ាក់នៃគណបក្សនិងអង្គការក្នុងតំបន់ដែលបានគាំទ្របាហ្ស៊ីសដែលជាការលាយបញ្ចូលគ្នានៃជាតិនិយមអារ៉ាប់និងសង្គមនិយម - សាដាមបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុង រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ១៩៦៨ (ក្រោយមកហៅថាបដិវត្តថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា) ដែលដឹកនាំបក្សកាន់អំណាចនៅអ៊ីរ៉ាក់។
ក្នុងនាមជាអនុប្រធាននៃឧត្តមសេនីយ៍ដែលមានជម្ងឺលោក Ahmed Hasan al-Bakr និងនៅពេលដែលក្រុមជាច្រើនត្រូវបានគេគិតថាមានសមត្ថភាពផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលលោកសាដាមបានបង្កើតកម្លាំងសន្តិសុខតាមរយៈការដែលលោកគ្រប់គ្រងយ៉ាងរឹងមាំនូវជម្លោះរវាងរដ្ឋាភិបាលនិងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។ នៅដើមទសវត្សឆ្នាំ ១៩៧០ សាដាមបានធ្វើជាតូបនីយកម្មប្រេងនិងធនាគារបរទេសដែលនៅទីបំផុតបានបន្សល់ទុកនូវរបបក្ស័យធនជាពិសេសដោយសារសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ - អ៊ីរ៉ាក់សង្គ្រាមឈូងសមុទ្រនិងការដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ដដែលសាដាមបានពង្រឹងអំណាចរបស់គាត់លើបរិធានរដ្ឋាភិបាលខណៈលុយប្រេងបានជួយសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ាក់រីកចម្រើនក្នុងល្បឿនយ៉ាងលឿន។ មុខតំណែងអំណាចនៅក្នុងប្រទេសត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយស៊ុននីអារ៉ាប់ដែលជាជនជាតិភាគតិចដែលបង្កើតបានតែមួយភាគប្រាំនៃប្រជាជនប៉ុណ្ណោះ។
សាដាមបានឡើងកាន់អំណាចជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩៧៩ ទោះបីជាច្រើនឆ្នាំមកហើយគាត់បានក្លាយជាមេដឹកនាំនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់រួចហើយក៏ដោយ។ វាឃ្លាតឆ្ងាយពីមុខតំណែងគាំទ្រសូវៀតនៃអ្នកកាន់តំណែងមុនរបស់ខ្លួននិងខិតជិតសហរដ្ឋអាមេរិកដើម្បីបង្កើត "អ័ក្សអារ៉ាប់ល្មម" ជាមួយហ្ស៊កដានីនិងអេហ្ស៊ីបនៃរបបហូស្នីមូបារ៉ាក់។ វាបានបង្ក្រាបចលនាជាច្រើនជាពិសេសពួកស៊ីអ៊ីតនិងឃឺដដែលបានព្យាយាមផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលឬទទួលបានឯករាជ្យ ៥ និងរក្សាអំណាចកំឡុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ - អ៊ីរ៉ាក់និងសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ។ ខណៈដែលមនុស្សមួយចំនួននៅក្នុងពិភពអារ៉ាប់បានកោតសរសើរសាដាមចំពោះការប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ៦ គាត់ក៏ត្រូវបានគេថ្កោលទោសជាទូទៅចំពោះភាពសាហាវឃោរឃៅនៃរបបផ្តាច់ការរបស់គាត់។ ការប៉ាន់ស្មានទាបបំផុតនៃចំនួនប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់ដែលត្រូវបានសម្លាប់ដោយសេវាសន្តិសុខរបស់រដ្ឋាភិបាលសាដាមក្នុងការបោសសំអាតជាច្រើនគឺជនស៊ីវិល ២៥០,០០០ នាក់។ ការលុកលុយរបស់អ៊ីរ៉ង់និងគុយវ៉ែតក៏បណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់រាប់រយរាប់ពាន់នាក់ផងដែរ។
នៅឆ្នាំ ២០០៣ សម្ព័ន្ធភាពដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានលុកលុយប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ដើម្បីកំចាត់សាដាមដែលប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកលោកចចដាប់ប៊លយូប៊ូសនិងនាយករដ្ឋមន្រ្តីអង់គ្លេស Tony Blair បានចោទប្រកាន់ដោយមិនពិតថាគាត់មានអាវុធប្រល័យលោកនិងមានទំនាក់ទំនងគ្នា។ ជាមួយអាល់កៃដា។ គណបក្ស Baath ត្រូវបានរំលាយហើយការបោះឆ្នោតត្រូវបានធ្វើឡើង។ បន្ទាប់ពីការចាប់ខ្លួនលោកនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូឆ្នាំ ២០០៣ ការជំនុំជម្រះក្តីរបស់សាដាមបានធ្វើឡើងក្រោមរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នអ៊ីរ៉ាក់។ នៅថ្ងៃទី ៥ ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ២០០៦ សាដាមត្រូវបានកាត់ទោសដោយតុលាការអ៊ីរ៉ាក់ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិទាក់ទងនឹងការសម្លាប់ជនជាតិអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ាក់ចំនួន ១៤៨ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ហើយត្រូវបានកាត់ទោសប្រហារជីវិតដោយព្យួរក។ វាត្រូវបានគេប្រហារជីវិតនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែធ្នូឆ្នាំ ២០០៦។
ឃុំព្រះដាក់
( Preah Dak Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប មាន  ៦ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
Super Wings
Super Wings (ស៊ុបភ័រវីងស៍) គឺជារូបថ្លុកសហផលិតដោយ Funnyflux Entertainment នៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង Alpha Group Co., Ltd. នៅប្រទេសចិន និង Little Airplane Productions នៅប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ជាមួយនឹងការគាំទ្រការផលិតពី Educational Broadcasting System (EBS) និង CJ E&M នៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និងការគាំទ្របន្ថែមពី KOCCA
សាច់រឿង
ស៊េរី​នេះ​និយាយ​ជុំវិញ​យន្តហោះ​ដ៏​គួរ​ឱ្យ​ស្រឡាញ់​មួយ​ឈ្មោះ ជែត ដែល​ធ្វើ​ដំណើរ​ជុំវិញ​ពិភពលោក​ផ្តល់​កញ្ចប់​ដល់​កុមារ។ រាល់ការដឹកជញ្ជូន ជែត ជួបប្រទះបញ្ហាថ្មីមួយដែលគាត់ និងមិត្តរបស់គាត់ Super Wings ត្រូវតែធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីដោះស្រាយ។
ការអភិវឌ្ឍន៍
ក្នុងឆ្នាំ 2010 Super Wings បានក្រោកចេញពី Little Airplane Wissie (꼬마비행기 위시) ដែលធ្វើឡើងនៅទីក្រុង Ciel។ តួអង្គសំខាន់នៃស៊េរីនេះ Jett មានឈ្មោះដើមថា Wissie ។
នៅទីនេះ Wissie និងមិត្តរបស់គាត់មិនផ្លាស់ប្តូរមនុស្សយន្តទេ ខុសពីគំនិតបច្ចុប្បន្ន។
Super Wings ត្រូវបានប្រកាសនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2013 ហើយមានការចេញលក់នៅលើទីផ្សារអាជ្ញាប័ណ្ណនៅ MIPJunior ក្នុងឆ្នាំនោះនៅទីក្រុង Cannes ប្រទេសបារាំង។
ឃុំរំចេក(ស្រុកបន្ទាយស្រី)
( Rumchek Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប មាន  ៣ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
រាជវង្សឈិន
រូបភាពតូច|เขตแดนราชวงศ์ฉิน
រាជវង្សឈិន​ (២២១ មុនគ.ស-២០៧ មុនគ.ស)
“រាជវង្សឈិនអ្នកបង្រួបបង្រួមផែនដីចិននិងទទួលពានការសាងសង់អច្ឆរិយវត្ថុក្នុងពិភពលោក ត្រូវបានរលត់ភ្លឹបទៅវិញក្នុងវេលាមួយដ៏ខ្លី ដោយសារការប្រើអំណាចកណ្ដាប់ដៃដែកដ៏សែនសាហាវឃោរឃៅ។ តែឥទ្ធិពលឈិនក៏នៅតែចាក់ឬសគ្របដណ្ដប់ប្រទេសចិនក្នុងច្រើនផ្នែកជារហូតមក ក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រជាង ២ ពាន់ឆ្នាំ រួមទាំងគុណូបក្ការៈដ៏មហាសាលក្នុងការជួយរក្សាឯកភាពជាតិចិនជារហូតមកតាមរយៈមាត្រដ្ឋានវប្បធម៌ដែលជិនស៊ីហង់តេបានបង្កើតឡើង” ។
បដិវត្ដន៍សាងយ៉ាងជម្រុញឲ្យការរីកចម្រើនរបស់នគរឈិន ដែលជានគរមួយក្នុងចំណោមនគរធំៗ ទាំង ៧ នៃសម័យចាន់កួឬសម័យសង្គ្រាម វិវត្ដន៍ឈានឡើងយ៉ាងលឿន។​ ថាមពលដ៏ខ្លាំងក្លាយរបស់ទាហាននិងភាពរុងរឿងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ធ្វើឲ្យនគរឈិនវាយឈ្នះនគរធំៗ ទាំង ៦ បានយ៉ាងងាយ។ រយៈពេល ២៦ ឆ្នាំ គិតចាប់ពីកំឡុងពេលដែលឈិនវ៉ាងចឺងគ្រងរាជបល្ល័ង្ក ក្នុងឆ្នាំដែលទ្រង់ស្ថាបនាខ្លួនឯងធ្វើជាស្ដេចចក្រព័ត្ដិអង្គដំបូងរបស់ចិនដែលគេនាំគ្នាហៅថាឈិនស៊ឺហួងទិឬក្នុងភាសាតេជីវដែលយើងធ្លាប់លឺគេនិយាយគឺ ជិនស៊ីហង់តេ។ ព្រះអង្គដណ្ដើមជ័យជម្នះក្នុងសង្គ្រាមដ៏ស្មុគស្មាញរវាងបណ្ដានគរផ្សេងៗ ក្នុងសម័យនោះ ដូចជា នគរហាន នគរចាវ នគរវ៉ើយ នគរឈូ នគរយៀន និងនគរឈី នៅទីបំផុត នគរឈិនក៏បានបង្រួបបង្រួមនគរផ្សេងៗ ក្នុងផែនដីដ៏ធំរបស់ចិនឲ្យស្ថិតនៅក្រោមអំណាចគ្រប់គ្រងតែមួយរបស់ព្រះអង្គ។
ឈិនស៊ឺហួងទីបានកំណត់ច្បាប់ច្រើនប្រការដើម្បីពង្រឹងអំណាចកណ្ដាល និងឯកភាពជាតិចិន។ អំណាចខ្ពស់បំផុតស្ថិតក្នុងដៃរបស់ស្ដេចចក្រព័ត្ដិ ខណៈដែលបណ្ដាមន្ដ្រីធំៗ មានសិទ្ធិត្រឹមតែជជែកនិងផ្ដល់ការប្រឹក្សាទាក់ទងនឹងកិច្ចការប្រទេស ដោយពុំមានសិទ្ធិក្នុងសម្រេចចិត្ដអ្វីទាំងអស់។ ចំពោះរដ្ឋបាលកណ្ដាលរួមមានមន្ដ្រី ៣ រូបធំគឺ ឆឺងសៀង (អគ្គសេនាបតី) ជាជំនួយការមានអំណាចបន្ទាប់ពីស្ដេចចក្រព័ត្ដិជួយគ្រប់គ្រងប្រទេស យ្វីស៊ឺតាហ្វូ (ទីប្រឹក្សាអង្គចក្រព័ត្ដិ) កាន់កាប់និងមើលការខុសត្រូវលើរាជបរិវារគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ និងថៃវ៉ើយ (អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ព) ទទួលខុសត្រូវលើកិច្ចការកងទ័ព។ ដែនដីទាំងអស់ត្រូវបែងចែកចេញជាតំបន់គ្រប់គ្រងចំនួន ៣៦ តំបន់ ដែលបែងបន្ដទៀតទៅជាស្រុក ឃុំ និងភូមិ។ រដ្ឋអនុញ្ញាតឲ្យប្រជាជនមានសិទ្ធិជាម្ចាស់ដីធ្លី មានប្រព័ន្ធបញ្ជីជំរឿនប្រជាជនដែលដូចគ្នានិងជាក់លាក់ បញ្ជាឲ្យប្រើទូទាំងប្រទេស មានការបង្កើតមាត្រដ្ឋានប្រព័ន្ធតួអក្សរ ប្រព័ន្ធបា្រក់ចាយ រង្វាស់ទម្ងន់ រង្វាស់ចំណុះ រង្វាស់ប្រវែង ដែលជាស្នូលនៃឯកភាពជាតិចិនអស់រយៈពេលជាង ២ ០០០ ឆ្នាំ រួមទាំងមានការសាងសង់ផ្លូវ និងព្រែកជីកធំៗ។
ស៊ឺហួងទីប្រើអំណាចកណ្ដាប់ដៃដែកដ៏សាហាវ មានជាអាទិ ការប្រហារអ្នកទស្សនវិជ្ជាអ្នកប្រាជ្ញចំនួនជាច្រើននាក់ដោយកប់ទាំងរស់ ដូចជា ក្រុមលទ្ធិខុងជឺជាង ៤០០ នាក់ ដុតសៀវភៅគម្ពីរដែលមានទស្សនៈផ្ទុយ កេណ្ឌកម្លាំងទាសករទៅសង់មហាកំពែង ព្រះរាជវាំង សួន និងផ្នូរខ្មោចរហូតបណ្ដាលឲ្យមនុស្សដួលស្លាប់គរជើងលើគ្នារាប់លាននាក់។ ខណៈដែលប្រជាជនរងការកៀបសង្កត់ទារភាស៊ីយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ស៊ឺហួងទីបែរជាចាយវាយខ្ជះខ្ជាយដូចចាយក្រដាសក្នុងការដើរកម្សាន្ដទៅទូទាំងប្រទេស។
ការបង្គាប់ឲ្យប្រើកម្លាំងទាសករយ៉ាងទារុណគ្មានថ្ងៃបញ្ចប់ កាតព្វកិច្ចបង់ភាស៊ីដ៏សែនធ្ងន់ធ្ងររបស់ប្រជាជននិងការដាក់ទោសអជ្ញាដ៏សែនសាហាវ បានក្លាយជាកម្លាំងប្រមូលផ្ដុំនៃការស្អប់ខ្ពើមនិងការមិនពេញចិត្ដដែលចាប់ផ្ដើមងើបឡើងនិងផ្ទុះនៅចុងរជ្ជកាលរបស់ស្ដេចស៊ឺហួងទី។
ស៊ឺហួងទីសុគតនៅក្នុងឆ្នាំ ២១០ មុនគ.ស ដែលជាឆ្នាំទី ៣៧ នៃការគ្រងរាជលើនគរឈិន ក្នុងកំឡុងពេលធ្វើដំណើរពីការត្រួតត្រារាជការពីដែនដីភាគខាងត្បូង។ អគ្គសេនាបតីលីស៊ឺ និងចាង កាវ មន្ដ្រីដ៏មានឥទ្ធិពល បានរៀបគម្រោងធ្វើគត់អង្គរាជទាយាទហ្វូស៊ូ និងប្រកាសតែងតាំងហ៊ូហាយព្រះអនុជរបស់ហ្វូស៊ូ ជាអង្គរជ្ជទាយាទ ដែលទ្រង់ឈានចូលមកគ្រប់គ្រងរាជបល្ល័ង្កជាស្ដេចចក្រព័ត្ដិអង្គទីពីរ។
ហ៊ូហាយជាអាយ៉ងរបស់ចាវ កាវ ហើយទ្រង់ប្រើអំណាចកណ្ដាប់ដៃដែកដ៏សាហាវជាស្ដេចចក្រព័ត្ដិអង្គទីមួយ។​ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០៩ មុនគ.ស ដែលជាឆ្នាំទី ២ នៃការគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះអង្គ ការក្រោកងើបបះបោររបស់អ្នកស្រែដែលមានឆឺន សឺន និងអ៊ូ ក្វាង ជាមេដឹកនាំ ក៏បានផ្ទុះឡើង។ ក្រោយមក រលកមហាជនទូទាំងអាណាចក្របានរួមកម្លាំងគ្នាប្រយុទ្ធវាយរំលំមហាអំណាចឈិនមានដូចជា ប្រជារាស្ដ្រតាមតំបន់ជនបទ កងកម្លាំងដែលនៅសេសសល់របស់អតីតស្ដេចនគរធំទាំងប្រាំមួយ ក្រុមមន្ដ្រីរាជការថ្នាក់ក្រោមក្នុងរដ្ឋបាលឈិន រួមទាំងក្រុមទាហារប្រដាប់អាវុធក្នុងតំបន់ខ្លះ ហើយកងកម្លាំងឈិនក៏ត្រូវវិនាសខ្ចាត់ខ្ចាយអស់ទៅ។
សៀងវីទាយាទមន្ដ្រីនៃអតីតនគរធំទាំងប្រាំមួយ និងលិវប៉ាំងមន្ដ្រីរាជការថ្នាក់ក្រោមក្នុងរដ្ឋបាលឈិនអ្នកមានគំនិតជួយរាស្ដ្រទន់ខ្សោយ បាននាំទ័ពរបស់ខ្លួនវាយទម្លុះព្រំដែនវាយរំលំឈិន។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នាដែរ ចាវ កាវបានផ្ដាច់ជីវិតទាំងលីស៊ឺ និងហ្វូស៊ូចក្រព័ត្ដិអង្គទីពីរ ក្រោយមក ក៏លើកជឺអ៊ិងក្មួយចក្រព័ត្ដិអង្គទីមួយគ្រងរាជបល្ល័ង្ក។ ក្នុងឆ្នាំង ២០៧ មុនគ.ស កងកម្លាំងសៀងវីវាយទ័ពឈិនបែកខ្ចាត់ខ្ចាយ។ ក្រៅពីនេះ ទ័ពឈិនបានចាញ់សង្គ្រាមនៅសមរភូមិជូលូយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្នុងឆ្នាំជាមួយគ្នាដែរ ជឺអ៊ិងប្រហារចាវ កាវ។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ លិវប៉ាំងក៏វាយទម្លុះទៅដល់ជាក្រុងប៉ាសាងដណ្ដើមបានសៀនយ៉ាង។ នៅទីបំផុត ជឺអ៊ិងបានរត់ចោលរាជធានីនិងព្រមលើកទង់ស ជាការបិទវាំងនងសម័យរាជវង្សឈិនដ៏មានអំណាច។ ក្រោយមក សៀនវីដែលតាំងខ្លួនជា “ស្ដេចនៃនគរឈូ” និងលិវប៉ាំង ជា “ស្ដេចនៃនគរហាន”​ ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២​ មុនគ.ស សៀងវីធ្វើអត្ដឃាតគេចចេញពីភាពអាម៉ាសបរាជ័យ ហើយលិវប៉ាំងក៏ស្ទុះឡើងគ្រងបល្ល័ង្កចក្រព័ត្ដិនៃរាជវង្សហាន។
ថ្វីបើរាជវង្សគ្រប់គ្រងផែនដីត្រឹមពេលវេលាដ៏សែនខ្លី ១៥ ឆ្នាំ តែឥទ្ធិពលរបស់ឈិនអ្នកបង្រួបបង្រួមដែនដីចិន បានបន្សល់ឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនរាប់ពាន់ឆ្នាំ ដែនដីឈិនគឺប្រទេសចិនបច្ចុប្បន្ន លើកលែងព្រំដែនខាងកើត ខាងលិចឆៀងខាងត្បូង និងខាងកើតឆៀងខាងជើង។ ប្រព័ន្ធការបង្រួមអំណាចមកមជ្ឈមណ្ឌលកណ្ដាលយ៉ាងដាច់ស្រឡះរបស់ឈិន ជាគំរូរបស់រាជវង្សក្រោយៗ មកទៀត។​ មហាកំពែងចិននៅឈរបង្អួតខ្លួនដ៏សង្ហាររហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ពុំមានអំណាចផ្ដាច់ការរបស់រាជវង្សណា សាហាវសើ្មនឹងរាជវង្សឈិនដែរ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបធ្វើឲ្យរាជវង្សឈិនងើបឡើងក្នុងតែមួយរយៈពេលដ៏សែនខ្លី។
ឃុំកក់(ស្រុកពញាក្រែក)
( $ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ស្រុកអំពាយស្វាយ
ស្រុកអំពាយស្វាយ មាន ឃុំ
ឃុំអូរឡឹម
ឃុំអូរឡឹម មាន ភូមិ
ឃុំរុនតាឯក
( Run Ta Aek Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប មាន  ៧ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំសេដា(ស្រុកដំបែ)
=រដ្ឋបាល= ឃុំសេដា មាន ២៤ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
សម័យឈុនឈិវចាន់កួ
សម័យឈុនឈិវ​ចាន់កួ (៧៧១ ឆ្នាំមុនគ.ស - ២២១ ឆ្នាំមុនគ.ស)
“ការដណ្ដើមអំណាចដើម្បីឲ្យបានតំណែងធំនៅចុងយួននោះ ចាប់ផ្ដើមពី ឈីហួនកុងស្ដេចនគរឈីប្រគល់ឲ្យសេនាបតីកួនចុង កែសម្រួលប្រព័ន្ធការគ្រប់គ្រងផ្ទៃក្នុង ធ្វើឲ្យនគរឈីកាន់តែរឹងមាំឡើង ថែមទាំងធ្វើកុលសនយោបាយឲ្យ “ថែរក្សាចូវ បង្ក្រាបអ៊ី” ពោលគឺថែរក្សារាជសំណាក់ចូវនិងរួមដៃបង្ក្រាបកុលសម្ព័ន្ធក្រៅតំបន់ចុងយួន​”។
ក្នុងសម័យរាជវង្សចូវខាងលិច ស្ដេចត្រូវរក្សាមូលដ្ឋានអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនដោយមានតំណែងជា “ម្ចាស់នៃមេឃ” ដែលជាអំណាចកំពូល ថែមទាំងអាចហាមមិនឲ្យបណ្ដាស្ដេចនៃនគរផ្សេងៗ ទៀតរួមដៃឬច្បាំងគ្នា។ ពេលចូវភិងវ៉ាំង ប្ដូររាជធានីទៅភាគខាងកើត (ចាត់ទុកជាដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃរាជវង្សចូវខាងលិចនិងចាប់ផ្ដើមឈានចូលសម័យរាជវង្សចូវខាងកើត) រាជសំណាក់ចូវក៏ចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះ ទើបមិនមានអំណាចគ្រប់គ្រងលើនគរផ្សេងៗ ដូចមុនទៀត ធ្វើឲ្យកើតជាសភាវសុញ្ញាកាសផ្នែកនយោបាយនៅតំបន់នេះ។
ក្នុងពេលជាមួយគ្នា កុលសម្ព័ន្ធម៉ាន អ៊ី និងរុងទី ដែលនៅតំបន់រណបតាមជាដែន ដែលបានទទួលឥទ្ធិពលវប្បធម៌ពីដែនដីចុងយួន (ដែនដីតំបន់ទំនាបកណ្ដាលរបស់ចិន) ថែមទាំងមានការផ្សំពូជរវាងកុលសម្ព័ន្ធ ធ្វើឲ្យកុលសម្ព័ន្ធនេះរីកច្រើនជាលំដាប់នាពេលក្រោយមកទៀត។ ក្នុងពេលដែលបណ្ដានគរផ្សេងៗ ក្នុងតំបន់ចុងយួនមានលក្ខខណ្ឌនៃភាពរីកចម្រើនឈានឡើងដែលមិនអាចធៀបស្មើបាន មានខ្លះរឹងមាំ ខ្លះទន់ខ្សោយ ដូច្នេះ ទើបទូទាំងភូមិភាគនេះកើតបណ្ដុំអំណាចរវាងនគរនិងនគរ មានទាំងការចងសម្ព័ន្ធមេត្រីនិងការដណ្ដើមអំណាចគ្នាធ្វើធំ។  ដូច្នេះហើយទើបបានជាក្នុងសម័យរាជវង្សចូវខាងកើតក្លាយជាយុគសម័យដែលមានការប្រែប្រួលនយោបាយយ៉ាងលឿន តែក៏ជាបច្ច័យមួយក្នុងការបង្រួបង្រួមប្រទេសចិននាពេលអនាគត។
ការដណ្ដើមអំណាចដើម្បីឲ្យបានតំណែងស្ដេចក្នុងតំបន់ចុងយួននេះ ចាប់ផ្ដើមពី ឈីហួនកុងស្ដេចនគរឈីប្រគល់ឲ្យសេនាបតីឈ្មោះកួនចុង កែសម្រួលប្រព័ន្ធការគ្រប់គ្រងផ្ទៃក្នុង ធ្វើឲ្យនគរឈីកាន់តែរឹងមាំឡើង ថែមទាំងធ្វើកុលសនយោបាយឲ្យ “ថែរក្សាចូវ បង្ក្រាបអ៊ី” ពោលគឺថែរក្សារាជសំណាក់ចូវនិងរួមដៃបង្ក្រាបកុលសម្ព័ន្ធក្រៅតំបន់ចុងយួន មានជាអាទិរួមដៃជាមួយនគរអៀនបង្ក្រាបកុលសម្ព័ន្ធរុង ឬរួមដៃជាមួយនគរផ្សេងៗ បង្អាក់ការរុករានរបស់កុលសម្ព័ន្ធទី ជាដើម។
ក្រៅពីនេះ ក្នុងឆ្នាំ ៦៥៦​ មុនគ.ស នគរឈីបានរួមដៃជាមួយនគរលូ សុង​ ចឺង​ ឆឺន វ៉ើយ ស៊្វី និងឆៅ លើកទ័ពបង្រ្កាបនគរឈូ ដើម្បីទាមទារសួយសាអាករឲ្យទៅរាជសំណាក់ចូវ ដើមឡើយនគរឈូមានកម្លាំងរឹងមាំ តែពេលត្រូវប្រឈមមុខជាមួយសង្គ្រាមពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ថែមទាំងក្អេងក្អាងប្រឆាំងនឹងឈីហួនកុង ទើបបានត្រឹមតែព្រមធ្វើសន្ធិសញ្ញាស្ងប់សឹក។ ក្រោយពីនោះ ឈីហួនកុងបានកោះប្រជុំបណ្ដាស្ដេចនៃនគរផ្សេងៗ ច្រើនដងទៀត។ រាជសំណាក់ចូវក៏បញ្ជូនបេសកជនចូលរួមប្រជុំដែរ កាន់តែជាការបន្ថែមអំណាចបារមីឲ្យដល់ឈីហួនកុងក្លាយជាមេធំក្នុងតំបន់ចុងយួន។
ពេលនគរឈីបានឡើងធំក្នុងតំបន់ចុងយួន នគរឈូដែលបានត្រឹមតែពង្រីកអំណាចចុះទៅភាគខាងត្បូង។ ពេលចប់ពីឈីហួនកុងហើយ នគរឈីកើតការដណ្ដើមអំណាចផ្ទៃក្នុង ជាហេតុធ្វើឲ្យកាន់តែធ្លាក់ចុះខ្សោយ ទើបនគរឈូបានឱកាសពង្រីកខ្លួនទៅភាគខាងជើងម្ដងទៀត។  សុងសៀវកុង ស្ដេចនគរសុងគិតចង់បន្ដតំណែងមេធំនៅចុងយួនជំនួសឈីហួនកុង បានចូលប្រឆាំងនឹងនគរឈូ។ ចុងក្រោយសូម្បីជីវិតក៏ត្រូវបាត់បង់។ ពេលស្ថានការណ៍ដូច្នេះ នគរសម្ព័ន្ធមិត្ដដែលធ្លាប់នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់នគរឈី មានជាអាទិ នគរលូ សុង ចឺង ឆឺង ឆៃ ស៊្វី ឆៅ វ៉ើយ ជាដើម ម្នាក់នាំគ្នាងាកមកចូលជាសម្ព័ន្ធមិត្ដជាមួយនគរឈូជំនួសវិញ។
ក្នុងខណៈដែលនគរឈូគិតចង់ឈានចូលជាមេធំនៅចុងយួននោះ នគរជិន ក៏រឹងមាំឡើង។ ជិនវ៉ើនកុង ក្រោយពេលដែលភាសខ្លួនទៅនគរផ្សេងៗ នោះ ពេលបានត្រឡប់មកនគររបស់ខ្លួនហើយ បានរៀបចំកែសម្រួលប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងផ្ទៃក្នុងដំណាក់កាលសំខាន់មួយ បន្ថែមភាពរឹងមាំផ្នែកទាហាន ហើយថែមទាំងគិតចង់ដណ្ដើមតំណែងធំនៅចុងយួនទៀតផង។
ខណៈពេលនោះចូវសៀងវ៉ាំង ស្ដេចនៃរាជវង្សចូវខាងកើតត្រូវបុត្រាផ្សំគំនិតជាមួយកុលសម្ព័ន្ធទី បណ្ដេញចេញពីរាជវាំង។ ជិនវ៉ើនកុងឃើញថាជាឱកាសក្នុងការឈានទៅរកតំណែងមេធំនៅចុងយួន បានណាត់ជួបបណ្ដាស្ដេចនៃនគរផ្សេងៗ ដើម្បីផ្ដួលរំលំរាជបល្ល័ង្កកូនប្រុសទុរយស។ ក្រោយមកចាត់បញ្ជូនចុវសៀងវ៉ាងចូលទៅរាជសំណាក់ចូវ ទើបបានទទួល “ការលើកកិត្ដិយស” ។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំ ៦៣២ មុនគ.សកងទ័ពរបស់នគរជិននិងឈូធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នានៅស្រុកភូ។ ទ័ពជិនឈ្នះទ័ពឈូ។ ក្រោយសង្គ្រាមលើកនេះ ជិនវ៉ើនកុងកោះប្រជុំនគរសម្ព័ន្ធមិត្ដ ចូវវ៉ាំងក៏ចូលរួមប្រជុំដែរ ហើយបានប្រទានតំណែង ជាមេធំចុងយួនឲ្យទៅជិនវ៉ើនកុង។
ក្នុងកំឡុងនៃការដណ្ដើមតំណែងមេធំនៅចុងយួនរវាងនគរជិននិងនគរឈូនេះឯង នគរឈីនិងនគរឈិន បានក្លាយជាប៉ូលមហាអំណាចនៃភូមិភាគខាងកើតនិងភូមិភាគខាងលិច។ ក្នុងកំឡុងចុងសម័យឈុនឈិវនគរឈូរួមដៃជាមួយនគរឈិន។ នគរជិនរួមដៃជាមួយនគរឈី។ ភាគីទាំងពីរមានកម្លាំងប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ សភាវនៃការដណ្ដើមតំណែងមេធំនៅចុងយួនក្រឡប់ជាមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរទេ្វឡើង។ ដូច្នេះហើយទើបពេលដល់ចុងបញ្ចប់នៃសម័យមេធំត្រូវ “លើកទង់ដឹកនាំទ័ព” ចេញបង្ក្រាបបណ្ដាកុលសម្ព័ន្ធខាងក្រៅ។ ពេលដល់ឆ្នំា ៥៧៩ មុនគ.ស នគរសុងធ្វើសន្ធិសញ្ញាចងសម្ព័ន្ធជាមួយនគរជិននិងនគរឈូ។ ភាគីនីមួយៗ មិនធ្វើសង្គ្រាមគ្នាឯង។ មានការបញ្ជូនទូតចងសម្ព័ន្ធមេត្រីរវាងគ្នា នឹងផ្ដល់ជំនួយពេលភាគីមួយទៀតធ្លាក់ក្នុងស្ថានការណ៍លំបាក ហើយនឹងចូលរួមច្បាំងប្រឆាំងសត្រូវពីខាងក្រៅ។
“ទង់ដឹកនាំទ័ព” ជាឧបករណ៍ដែលបង្ហាញពីការរួមដៃនិងការដណ្ដើមអំណាចរបស់មេធំចុងយួន។ ការលុបបំបាត់ “ទង់ដឹកនាំទ័ព” ជាការបង្ហាញឲ្យឃើញពីការព្យាយាមរបស់បណ្ដានគរតូចៗ ដែលចង់រលាស់ខ្លួនចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់មហាអំណាច។
ក្នុងខណៈពេលដែលនគរជិនចាប់ដៃជាមួយនគរអ៊ូដើម្បីកម្ចាត់នគរឈូ នគរឈូក៏រួមដៃជាមួយនគរវ៉ើយដើម្បីការពារប្រឆាំងនគរអ៊ូ។ ដូច្នេះ រវាងនគរអ៊ូនិងនគរយេវក៏កើតសង្គ្រាមនឹងគ្នាឥតដាច់។ ស្ដេចនគរអ៊ូព្រះនាមហឺលីស្លាប់ក្នុងសមរភូមិ។ រាជបុត្រហ្វូឆៃ ស្បថថានឹងកម្ចាត់កូវចៀនស្ដេចនគរអ៊ូដើម្បីសងសឹកឲ្យបិតា និងក្នុងឆ្នាំបន្ទាប់មកទៀតពេលកូវចៀនលើកទ័ពមកម្ដងទៀតក៏បែកទ័ពចាញ់ត្រឡប់ទៅវិញ។ កូវចៀនក្លែងធ្វើជាចាញ់ ដល់ថ្នាក់ដេកទ្រាំ “ដេកលើស្មៅ ស៊ីដីល្វីង” ដើម្បីរួបរួមកម្លាំងពល រងចំាឱកាសល្អ។ ខណៈដែលហ្វូឆៃស្ដេចនគរអ៊ូឡើងទៅជើងដើម្បីដណ្ដើមតំណែងមេធំចុងយួនជាមួយនគរជិន កូវចៀនក៏លើកទ័ពវាយរាជធានីរបស់នគរអ៊ូ។ ហ្វូឆៃបានត្រឹមតែប្រញាប់ត្រឡប់មកចរចារព្រមបញ្ចប់សង្គ្រាម។ តែក្រោយមកទៀតមិនយូរប៉ុន្មាន នគរយេវក៏អាចវាយបំបែកនគរអ៊ូបានយ៉ាងរាបទាប។ ក្រោយមកកូវចៀនក៏ពង្រីកឥទ្ធិពលឡើងទៅភាគខាងជើង ដើម្បីចូលរួមជុំនំស្ដេចនគរដើម្បីឈានទៅរកតំណែងមេធំចុងយួន។
នៅសម័យឈុនឈិវ (ឆ្នាំ ៧៧០-៤៧៦ មុនគ.ស) នេះការរួមដៃនិងរួមធ្វើសង្គ្រាមរបស់នគរផ្សេងៗ ក្រៅពីការជម្រុញឲ្យមានការរីកចម្រើនផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមក្នុងនគរនិងដែនដីផ្សេងៗ ហើយ នៅមានចំណែកជួយជម្រុញការរួបរួមកុលសម្ព័ន្ធនិងកុលសម្ព័ន្ធឲ្យមានឯកភាពទៀតផង។ ក្រោយពេលឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្ដូរដំណាក់ធំមួយនេះហើយ បណ្ដាស្ដេចនៃនគរតូចៗ ត្រូវបានលេបត្របាក់ដោយនគរ ៧ ធំៗ និងនគរជុំវិញជាងដប់នគរទៀត។
“ឈិនវ៉ាំងចឺង ឬក្រោយមកក្លាយជាជិនស៊ីហង់តេ បានបន្ដរាជបល្ល័ង្កនគរឈិន ដោយមានទីប្រឹក្សាដូចជា វ៉ើយលៀវ លីស៊ឺ ជាដើម ជួយត្រួសត្រាយផ្លូវដើម្បីបង្រួបង្រួមទឹកដី។ ជិនស៊ីហង់តេប្រើប្រាក់ទិញទឹកចិត្ដបណ្ដាមន្ដ្រីនៃនគរទាំង ៦ ផ្សេងទៀត បញ្ជ្រាបឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនចូលទៅបង្កចលាចលផ្ទៃក្នុងនៃនគរទាំង ៦ នោះ​ រួចបញ្ជូនកងទ័ពវាយយកដែនដីមួយឆ្នាំបន្ដិចៗ រហូតចុងក្រោយអាចគ្រប់គ្រងនគរទាំង ៦ បាន ហើយប្រទេសចិនក៏មានឯកភាព​” ។
សម័យចាន់កួ
ពេលចូលដល់សម័យចាន់កួ ឬសម័យសង្គ្រាម (ឆ្នាំ ៤៧៥-២២១ មុនគ.ស) ទើបមានសភាពដោយរួមដូច្នេះគឺ នគរឈូ គ្រប់គ្រងភូមិភាគខាងត្បូង នគរចៅ គ្រប់គ្រងភូមិភាគខាងជើង នគរអៀន គ្រប់គ្រងភូមិភាគខាងកើតឆៀងខាងជើង នគរឈី គ្រប់គ្រងភូមិភាគខាងកើត នគរឈិន គ្រប់គ្រងភូមិភាគខាងលិច ដោយមាននគរហាន នគរវុយ នៅភូមិភាគកណ្ដាល ដែលក្នុងបណ្ដានគរទាំង ៧ នេះ មាននគរធំ ៣ គ្រប់គ្រងដែនដីទំនាបទន្លេហងហឺឬហួងហូពីទិសខាងលិចឆ្ពោះទៅទិសខាងកើតមានដូចជានគរឈិន នគរវុយនិងនគរឈី ដែលមានកម្លាំងអំណាចខ្លាំងប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។
ចាប់តាំងពីវុយវ៉ើនហូវ ស្ដេចនគរវុយឡើងកាន់អំណាចក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ៤០០ មុនគ.ស ដែលជាចុងសម័យឈុនឈិវ ក៏បានដឹកនាំនគរវុយឲ្យរីកចម្រើនឈានឡើងក្លាយជានគរមហាអំណាចនៅតំបន់ចុងយួន។ ពេលនគរវុយរឹងមាំ ជាហេតុធ្វើឲ្យនគរហាន នគរចៅ និងនគរឈិនខ្លាចនិងមិនទុកចិត្ដគ្នា ជាហេតុធ្វើឲ្យកើតការប៉ះទង្គិចគ្នាឥតឈប់ឈរ។
ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ៣៥៤ មុនគ.ស នគរចៅ​ វាយនគរវ៉ើយ។ នគរវុយយល់ឃើញថានគរវ៉ើយជានគរចំណុះរបស់ខ្លួន ទើបលើកទ័ពវាយហានតាន ដែលជារាជធានីរបស់នគរចៅ។ នគរចៅងាយទៅរកជំនួយពីនគរឈី ទើបនគរឈីបញ្ជូនមេទ័ពឈ្មោះធៀនជី ទៅជួយនគរចៅ។ ធៀនជីប្រើល្បិចសឹករបស់ស៊ុនពិន ចូលព័ទ្ធតាសៀង រាជធានីរបស់នគរវុយ។ ពេលនោះថ្វីបើកងទ័ពនគរវុយអាចចូលក្នុងហានតានបាន តែត្រូវបង្ខំចិត្ដដកថយដើម្បីត្រឡប់ទៅពង្រឹងស្ថានភាពកងទ័ពរបស់ខ្លួនវិញ។ ចុងក្រោយចាញ់ទ័ពនគរឈីនៅគុយលិង ត្រូវវាយបែកខ្ចាត់ខ្ចាយ។ ហើយក្នុងឆ្នាំបន្ទាប់ នគរវុយនិងនគរហានបានរួមដៃគ្នាវាយនគរឈីខ្ចាត់ខ្ចាយអស់។ លុះដល់ឆ្នាំ ៣៤២ មុនគ.ស នគរវុយវាយនគរហាន។ នគរហានសុំជំនួយពីនគរឈី ទើបនគរឈីបញ្ជូនមេទ័ពឈ្មោះធៀនជីឲ្យចេញប្រយុទ្ធម្ដងទៀត។ លើកនេះមានស៊ុនពិនជាទីប្រឹក្សាក្នុងជួរកងទ័ព ប្រើល្បិចបញ្ឆោតឲ្យទ័ពវុយចូលអន្ទាក់របស់ខ្លួននៅម៉ាលិង ជាកន្លែងដែលគ្រាប់ព្រួញរាប់ម៉ឺនដើមរបស់កងទ័ពឈីនៅរងចាំ។ បរាជ័យលើកនេះផាំងច្វៀន មេទ័ពធំរបស់នគរវុយបានសម្លាប់ខ្លួន។ រជ្ជទាយាទរបស់នគរវុយត្រូវចាប់ជាឈ្លើយសឹក។ “សង្គ្រាមម៉ាលិង” ត្រូវបានចាត់ទុកជាសង្គ្រាមដ៏ធំមួយនៅសម័យចាន់កួ ដោយសារតុល្យភាពអំណាចភាគខាងកើតរវាងនគរឈីនិងនគរវុយឲ្យមានកម្លាំងប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។
ចំណែកនគរឈិន ក្រោយការធ្វើបដិវត្ដន៍របស់សាងអៀង ដោយងាកមកប្រើច្បាប់ក្នុងការគ្រប់គ្រងហើយ អាចឈានឡើងកាន់តំណែងមហាអំណាចដ៏រឹងមាំក្នុងចំណោមនគរទាំង ៧ ។ ដូច្នេះហើយទើបចាប់ផ្ដើមពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនឆ្ពោះទៅភាគខាងកើត ចាប់ផ្ដើមបង្រ្កាបសាន់ជិន (មានដូចជានគរហាន នគរចៅ និងនគរវុយ) ដោយចូលវាយយកដែនដីត្រើយខាងលិចរបស់នគរវុយ។ ក្រោយមកពង្រីកទៅភាគខាងលិច ភាគខាងត្បូងនិងភាគខាងជើង។ លុះដល់ចុងឆ្នាំ ៤០០ មុនគ.ស នគរឈិនក៏មានផ្ទៃដីធំទូលាយប្រហាក់ប្រហែលនឹងនគរឈូ។
ក្នុងខណៈដែលនគរឈិនចូលជាមួយសាន់ជិ នគរឈីក៏ពង្រីកអំណាចចេញទៅទិសខាងកើត។ ក្នុងឆ្នាំង ៣១៥ មុនគ.ស ស្ដេចនគរអៀនដាក់រាជបល្ល័ង្កឲ្យទៅសេនាបតីឈ្មោះជឺជឺ ជាហេតុធ្វើឲ្យកើតចលាចលផ្ទៃក្នុង ទើបនគរឈីឆ្លៀតឱកាសនេះវាយនគរអៀន។ តែចុងក្រោយប្រជាជននគរអៀនក្រោកប៉ះបោរ ជាហេតុធ្វើឲ្យកងទ័ពឈីត្រូវដកថយវិញ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា នគរដែលហ៊ានប្រឆាំងនឹងនគរឈិនមានតែនគរឈីតែប៉ុណ្ណោះ។ ល្បិចដណ្ដើមអំណាចធ្វើមេធំក្នុងពេលនោះគឺ នគរឈិននិងនគរឈី ត្រូវរកវិធីធ្វើឲ្យនគរឈូមកចូលខាងខ្លួនឲ្យបាន។
ការធ្វើបដិវត្ដន៍នយោបាយរបស់នគរឈូបរាជ័យ ជាហេតុធ្វើឲ្យនគរចុះអន់ខ្សោយ។ តែក៏នៅមានផ្ទៃដីធំទូលាយមាហាសាល ថែមទាំងមានប្រជាជនចំនួនច្រើនជាកម្លំាងជំនួយ។ នគរឈូរួមដៃជាមួយនគរឈីប្រឆាំងនឹងនគរឈិន បង្កផលប៉ះពាល់ចំពោះនយោបាយពង្រីកទឹកដីរបស់នគរឈិន។ ដូច្នេះហើយទើបបានជានគរឈិនបញ្ជូនចាងអ៊ី ជាទូតទៅចងសម្ព័ន្ធមេត្រីជាមួយនគរឈូ អូសទាញនគរឈូឲ្យបោះបង់នគរឈីដើម្បីងាកមករួមដៃជាមួយនគរឈិន ដោយឈិននឹងប្រគល់ដែនដីសាង ជាង ៦០០ លីជាថ្នូរ។ ឈូហួយវ៉ាំង ស្ដេចនគរឈូមានចិត្ដលោភលន់ទើបបែកបាក់មេត្រីភាពជាមួយនគរឈី។ លុះពេលស្ដេចនគរឈូបញ្ជូនមនុស្សឲ្យទៅទទួលដែនដីខាងលើ នគរឈិនបែរជាបដិសេធមិនទទួលដឹងលឺ។ ឈូហួយវ៉ាំងខឹងយ៉ាងខ្លាំង ទើបចាត់កងទ័ពវាយនគរឈិន តែត្រូវបរាជ័យលើកទ័ពត្រឡប់វិញ។ នគរឈូពេលនៅឯកានិងចុះខ្សោយ ទើបនគរឈិនលើកទ័ពវាយយកដែនដីចុងយួនបានយ៉ាងស្រួល ដោយចាប់ផ្ដើមពី នគរហាន និងនគរវុយ ក្រោយមកគឺនគរឈី។
ក្នុងឆ្នាំ ២៤៦ មុនគ.ស ឈិនវ៉ាំងចឺង (ឬក្រោយមកគឺឈិនស៊ឺហួងឬជិនស៊ីហង់តេចក្រព័ត្ដិអង្គដំបូងរបស់ចិន) បានគ្រងរាជបល្ល័ង្កនគរឈិនបន្ដ ដោយមានទីប្រឹក្សាដូចជា វ៉ើយលៀវ លីស៊ឺ ជាដើម ជួយក្នុងការត្រួសត្រាយផ្លូវក្នុងការបង្រួបង្រួមទឹកដី ប្រើប្រាក់ទិញទឹកចិត្ដបណ្ដាមន្ដ្រីនៃនគរទាំង ៦ ផ្សេងទៀត បញ្ជ្រាបឥទ្ធិរបស់ខ្លួនពលចូលទៅបង្កចលាចលផ្ទៃក្នុងនៃនគរទាំង ៦ នោះ រួចបញ្ជូនកងទ័ពវាយយកដែនដីមួយឆ្នាំបន្ដិចៗ ។ ឆ្នាំ ២៣០ មុនគ.ស នគរឈិនវាយនគរហានបែក។ លុះដល់ឆ្នាំ ២២១ មុនគ.ស កម្ចាត់នគរឈីបានជោគជ័យ ក្រោយមកនគរទាំង ៦ ផ្សេងទៀត ក៏ត្រូវនគរឈិនលេបត្របាក់ម្ដងមួយៗ ចាប់ពីពេលនោះមក ប្រទេសចិនក៏មានឯកភាព។
ពេលយុគដែកថែកបង្ហាញខ្លួនឡើង ជាពិសេសនៅចុងសម័យចាន់កួ ដែលខណៈនោះ ឧបករណ៍កសិកម្មនិងសម្ភារប្រើបា្រស់ផ្សេងៗ ដែលធ្វើអំពីដែកថែប បានសាយភាយជាសន្សឹមៗ និងជាផ្នែកជម្រុញឲ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍ការផលិតក្នុងសង្គមយ៉ាងខ្លាំង។ ការបែងចែកការងារក្នុងសង្គមមានលក្ខណៈលំអិតស្មុគស្មាញជាងមុន សាខាអាជីពនីមួយៗ រីកចម្រើនជាលំដាប់ មានការផលិតនិងវិវត្ដន៍ខ្លួននៃទំនិញខ្នាតធំ កិច្ចការពានិជ្ជកម្មមានសន្ទុះយ៉ាងខ្លាំង។ ការពង្រីកខ្លួននៃផលិតផលនេះធ្វើឲ្យពួកម្ចាស់ដីក្រុមថ្មីកើតឡើង បង្កផលប៉ះពាល់ដំណើរការផលិតបែបបុរណ នាំមកនូវជំហានបដិវត្ដន៍នៃការផលិតដ៏អស្ចារ្យមួយដំណាក់កាលទៀតក្នុងប្រវត្ដសាស្ដ្រចិន។ របបគ្រប់គ្រងបែបសក្ដិភូមិក៏ជាហេតុធ្វើឲ្យកើតការបែកបាក់និងសង្គ្រាមចាក់ស្រេះ ដែលបង្កមហន្ដរាយដល់សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមយ៉ាងមហាសាល ជាហេតុនៃការបាត់បង់ទាំងកម្លាំងមនុស្សនិងអ្នកជំនាញចំនួនជាច្រើន ដោយសាររបួសឈឺស្លាប់ក្នុងសមរភូមិដ៏គ្រោះថ្នាក់។
ក្នុងពេលជាមួយគ្នា ក៏មានច្បាប់ហាមឃាត់និងបុស្ដិ៍ត្រួតពិនិត្យចំនួនជាច្រើនកន្លែងរវាងនគរផ្សេងៗ ដែលរាំងស្ទះលំហូរនៃសិល្បៈវប្បធម៌របស់សង្គម។ ដូច្នេះហើយទើបមានតែការបង្រួបបង្រួមផែនដីទេ ដែលអាចជម្រុញឲ្យមនុស្សមានការអភិវឌ្ឍន៍លឿន។ កសិករ និងប្រជាជនពីគ្រប់សាខាអាជីពម្នាក់ៗ រង់ចាំនិងចង់បានការបង្រួបបង្រួមប្រទេស ទោះជាត្រូវពឹងលើការធ្វើសង្គ្រាម ហើយនៅទីបំផុត ការផ្លាស់ប្ដូរដំណាក់កាលដ៏សំខាន់របស់ប្រជាជាតិចិនក៏ក្លាយជាការពិត។
ឈិនស៊ឺហួងជិនស៊ីហង់តេ ពេលបង្រួបបង្រួមប្រទេសចិនឲ្យមានឯកភាពហើយ ក៏ចាប់ផ្ដើមបង្កើតរបបគ្រប់គ្រងបែបថ្មីម្ដងទៀត ដោយលែងឲ្យមានប្រព័ន្ធ​ “រដ្ឋការពារព្រំដែន” ងាកមកបែងជាតំបន់គ្រប់គ្រង រួបរួមអំណាចការគ្រប់គ្រងឲ្យចំណុះមជ្ឈមណ្ឌលកណ្ដាល ថែមទាំងរៀបចំមាត្រដ្ឋាននៃប្រព័ន្ធតួអក្សរ ខ្នាតរង្វាស់ ផ្លូវថ្នល់គមនាគមន៍ ឲ្យមានឯកភាពទូទាំងប្រទេស បានធ្វើឲ្យចិនឈានឆ្ពោះទៅរកទំព័រនៃប្រវត្ដិសាស្រ្ដថ្មី។
សម័យឈុនឈីវ ក្នុងភាសាចិនមានន័យថារដូវស្លឹកឈើលាស់និងរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ ជាការភ្ជាប់ន័យទៅនឹងសភាពការណ៍ក្នុងសម័យឈុនឈិវថាដូចគ្នាទៅនឹងរដូវកាលនៃការផ្លាស់ប្ដូរឬប្រែប្រួលមិនទៀងទាត់។
សាន់ជិន មកពីនគរជិនដ៏មានអំណាចក្នុងសម័យឈុនឈិវ ក្រោយមកបែកចេញជានគរផ្សេងៗ ដូចជា នគរហាន នគរចៅនិងនគរវុយ។
អាប៉ោ
ព្រះអរិយបញ្ញាសាគរអាប៉ោ រឺ ព្រះអរិយញាណសាគរអាប៉ោ ត្រូវបានតែងតាំងដោយព្រះបាទស្រីជេដ្ឋា នៅឆ្នាំ ១៥១៤ ជាចៅអធិការវត្តប្រាសាទ រឺ វត្តខ្មៅ ក្នុងបន្ទាយពិជ័យព្រៃនគរ។
ក្រោយស្ដេចកនបរាជ័យ
គិតពីស្ដេចកន សោយរាជ្យជាសុខ ជាសម្ដេចព្រះស្រីជេដ្ឋាមកដល់ ព.ស. ២០៦០ គ.ស. ​១៥១៦ ម.ស. ១៤៣៨, ច.ស. ៨៧៨ ឆ្នាំជូត អដ្ឋស័ក ត្រូវជាបួនឆ្នាំ។ ស្ដេចកនធ្វើសង្គ្រាមនឹងព្រះអង្គចន្ទ ពីឆ្នាំជូតនោះ មកដល់ចុល្លសករាជ ៨៨៦ ឆ្នាំវក ឆស័កនេះ ត្រូវជា ១២ ឆ្នាំ បែកព្រះនគរហើយរត់ជ្រកព្រៃ តាំងពីឆ្នាំវក មកដល់ ចុល្លសករាជ ៨៨៧ ឆ្នាំរកា សប្តស័កនេះមួយឆ្នាំទៀត ត្រូវនៅក្នុងរាជសម្បត្តិបាន ១៣ ឆ្នាំ សុវណ្ណគុតដោយអាវុធ។
ឃុំត្បែង(ស្រុកបន្ទាយស្រី)
ឃុំត្បែង ( Tbaeng Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប មាន  ៧ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃឃុំត្បែង
=រដ្ឋបាលត្បែងចាស់= ឃុំត្បែង ( Tbaeng Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប ពីអតីតកាលមាន  ៤ភូមិ៖
ត្បែង(ស្រុកបន្ទាយស្រី)
រុទ្រវម៌្មទី២
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រត្រូវលុបចោល
ខេត្តជលបុរី
​ ខេត្តជលបុរី គឺជាខេត្តខ្មែរដែលចំណុះអោយសៀមក្នុងអំឡុង សតវត្សទី១៨ ដល់ សតវត្សទី១៩។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃ(សៀម) បានប្ដូរឈ្មោទៅជា ខេត្តឈុនបូរី។
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
លោក អូក អ៊ី
ប្រវត្តិ
លោក អូក អុី កើតនៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៨៩ នៅភូមិចំណោម ឃុំកំពែង ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ ជាកូនកសិករមួយរូប ដែលចេញមកបន្តការសិក្សានៅរាជធានីភ្នំពេញនាឆ្នាំ២០១០។
ប្រវត្តិចូលរួមគណបក្សនយោបាយ
បច្ចុប្បន្ន ៖ ស្ថាបនិក១ក្នុងចំណោម ស្ថាបនិក៨៩រូបនៃគណបក្សកម្ពុជានិយម ២០១៣-២០១៧ ៖ មន្រ្តីបច្ចេកទេស នាយកដ្ឋានព័ត៌មាន និងផ្សព្វផ្សាយគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ និងជាស្ថាបនិក១រូប ក្នុងចំណោមស្ថាបនិក៤០០០នាក់ គណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ២០១០-២០១៣ ៖ មន្រ្តីបច្ចេកទេសផ្នែកព័ត៌មាន និងផ្សព្វផ្សាយគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស ២០០៥-២០០៨ ៖ យុវជន សកម្មជនមូលដ្ឋានគណបក្សសមរង្ស៊ី
លោក អូក អុី ជាកូនទី៤ ក្នុងចំណោមកូនប្រុសស្រីសរុប ៦ នាក់(ប្រុស៤ ស្រី២) របស់ លោក អ៊ុន អឿង និង អ្នកស្រី អ៊ុន ណន ដែលជាកសិករនៅក្នុងភូមិចំណោម ឃុំកំពែង ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ ស្ថិតនៅក្នុងជីវភាពមធ្យម។ បងប្អូនប្រុសស្រីរបស់លោក អូក អុី រួមមាន៖
១. លោក អូក សំអុល ២. លោក អូក សំអាត ៣. លោកស្រី អូក ស្រី ៤. លោក អូក អុី ៥. លោកស្រី អូក ស្រ៊ីម និង ៦. លោក អូក អុីម លោក អូក អុី បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយ លោកស្រី ងួន រុងរិទ្ធ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ ។
គជេន្ទ្រឰរាឫទ្ធិ
ព្រះទីនាំងគជេន្ទ្រឰរាឫទ្ធិ ជាដំរីជំនិះនៃព្រះបាទចន្ទរាជាកាលក្នុងសង្គ្រាមនៅវាលព្រះម្លូ បង្ក្រាបប្រាបប្រាមព្រះឱកញាឱង។ កាលណោះឆ្នាំ ១៥៣៦ ដែលគេបានរំលឹកក្នុងពង្សាវតារខ្មែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដំរីផ្ទាល់ខ្លួនចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដំរីជំនិះសម័យលង្វែក
និរភិតគជា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដំរីផ្ទាល់ខ្លួនចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដំរីសឹកសម័យលង្វែក
បរទេសរាជកែ
ចៅពញាបរទេសរាជកែ រឺ អង់ ជាមេទ័ពល្បីក្នុងរជ្ជកាលចន្ទរាជាកាលទ្រង់បានវិលត្រឡប់ពីសៀមមកវិញ។ លោកជាកូនទីពីរនៃចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ លោកបានធ្វើអត្តឃាតតាមបិតា និងបងប្រុសច្បង ចៅពញាវង្សាអគ្គរាជកែវដើម្បីទៅកេណ្ឌទ័ពខ្មោចមកច្បាំងរំដោះ ព្រះចន្ទរាជា។