cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ឥណ្ឌូណេស៊ី
នយោបាយប្រជាជន
-គណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យទ្រព្យសម្បត្ដិមន្រ្ដីក្នុងតំណែងនយោបាយ
ឆោមស្រស់
១.​ ឆោមស្រស់កល្យាណសំណព្វដួងចិត្ត​​​  ក្នុងមួយជីវិតរៀមពិតស្នេហ៍ស្រី ប្រាថ្នាជាគូ រួមរស់មេត្រី                   គាប់ដួងហឬទ័យពេញក្នុងឧិរា។ ២.​ រៀមគ្មានទ្រព្យធនឬបុណ្យសក្តិយស   មានតែចិត្តស្មោះជួនស្រស់កនិដ្ឋា
ឥណ្ឌូណេស៊ី
នយោបាយប្រជាជន
-គណៈកម្មការជាតិប្រឆំាងអំពើពុករលួយ
ឆោមស្រស់
ឧិ!ស្រស់នឹមនួនម្ចាស់ចិន្តា                    សូមពៅជីវារក្សាផង          ។ បន្ទរ. ទោះមេឃរំលំភ្នំដួលរលាយ                ចិត្តរៀមមិនណាយពីនួនល្អង
ឥណ្ឌូណេស៊ី
នយោបាយប្រជាជន
-គណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត
'២. ផ្នែកភូមិភាគ
ឆោមស្រស់
ក្តីស្នេហ៍បរិសុទ្ធពន់ពេកកន្លង              ថែជូនស្នេហ៍ស្នងបណ្តូលជីវិត ។ ៣. ឆោមឆើតមាសស្នេហ៍កែវបងអើយ        មានតែអូនហើយជាម្ចាស់ដួងចិត្ត
ជាតិនេះរៀមរ៉ាសច្ចានែបនិត្យ    ​​​         ជាគូជីវិតរៀងដរាបអើយ         ៕
ឥណ្ឌូណេស៊ី
នយោបាយប្រជាជន
-អភិបាលខេត្ដ
-អភិបាលស្រុក
-មេឃុំ(មន្ដ្រីរដ្ឋការ)
-មេភូមិ(មន្រ្ដីរដ្ឋការ)
-មេភូមិ(បានមកពីការបោះឆ្នោត)
-ចំពោះក្នុងក្រុង
-ចំពោះក្នុងជនបទ
-សភាតំណាងរាស្ដ្រថ្នាក់តំបន់១
-សភាតំណាងរាស្ដ្រថ្នាក់តំបន់២
ត្រីកោណសមបាត
ត្រីកោណសមបាត គឺជាត្រីកោណដែលមានជ្រុងពីប៉ុនគ្នាឬមុំពីរប៉ុនគ្នា។https://km.m.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A:Triangle.Isosceles.svg
ឥណ្ឌូណេស៊ី
នយោបាយប្រជាជន
ឥណ្ឌូនេស៊ីមានការគ្រប់គ្រងបែបរដ្ឋតែមួយដែលមានបាវចនាថា “ឯកភាពក្នុងពហុភាព” ដែលប្រើសម្រាប់ដាស់តឿនស្មារតីជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីឱ្យចេះសាមគ្គីគ្នា ដែលជាការគ្រប់គ្រងដោយរបបសាធារណរដ្ឋ មានប្រធានាធិបតីជាប្រមុខ និងជាមេដឹកនាំខាងនីតិប្រតិបត្ដិ មានមូលដ្ឋានបញ្ចសីល ជាមូលដ្ឋានក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេស ហើយប្រកបដោយ ៧ អង្គការ ដូចជា៖ ១. សភាទីប្រឹក្សាប្រជាជន ប្រកបដោយសមាជិកសភាតំណាងរាស្ដ្រ​ ៥៥០រូប និងសភាតំណាងភូមិភាគ ១២៨ រូប ទាំងអស់នោះបានមកពីការបោះឆ្នោត។​ សភាទីប្រឹក្សាប្រជាជនមានតួនាទីសំខាន់ ៣ ប្រការគឺ កែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ តែងតាំងប្រធានាធិបតី អនុប្រធានាធិបតី​ និងដកតំណែងប្រធានាធិបតី។ ២. សភាតំណាងរាស្ដ្រ ប្រកបដោយសមាជិកចំនួន ៥៥០រូប បានមកពីការបោះឆ្នោត មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការចេញច្បាប់ អនុម័តថវិកាជាតិ និងត្រួតពិនិត្យមើលការធ្វើការងាររបស់រដ្ឋាភិបាល មានអាណត្ដិ ៥ឆ្នាំ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការពិនិត្យសេចក្ដីព្រាងច្បាប់នីមួយៗ ត្រូវមានការប្រឹក្សា និងមានឯកភាពគ្នារវាងសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ដ ជាមួយប្រធានាធិបតី។ សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ណាដែលមិនបានទទួលការយល់ព្រមពីប្រធានាធិបតី នឹងមិនអាចនាំយកមកពិចារណាជាថ្មីទៀតបានឡើយ។
ទាំងអស់នេះសមាជិកសភាតំណាងរាស្ដ្រមិនមានអំណាចក្នុងការសុំបើកសេចក្ដីអភិប្រាយការមិនទុកចិត្ដប្រធានាធិបតីឬអនុប្រធានាធិបតី។ ការដកតំណែងប្រធានាធិបតីឬអនុប្រធានាធិបតី ត្រូវធ្វើតាមតំណាក់ការនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ដត្រូវប្រើសំឡេង២ភាគ៣នៃអ្នករួមប្រជុំ(មានចំនួនមិនតិចជាង២ភាគ៣នៃចំនួនសមាជិកសភាតំណាងរាស្ដ្រទាំងអស់) ស្នើរបៀបវារៈការដកតំណែងជូនទៅសាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញពិចារណា ហើយបើសាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញពិចារណាយល់ព្រមតាមសេចក្ដីស្នើ ទើបសភាតំណាងរាស្ដ្រអាចស្នើឱ្យសភាទីប្រឹក្សាប្រជាជនពិចារណាបន្ដទៀត(អំណាចចុងក្រោយនៃការដកតំណែងប្រធានាធិបតីស្ថិតនៅលើសភាទីប្រឹក្សាប្រជាជន)។
៣. សភាតំណាងភូមិភាគ ជាស្ថាប័នថ្មីដែលមានការបោះឆ្នោតលើកដំបូងកាលពីថ្ងៃទី៥ មេសា ១៩៩៤ ដើម្បីជំនួសអ្នកតំណាងភូមិភាគនិងអង្គការសង្គម ក្រុមអាជីពដែលធ្លាប់មានពីដើម(បានមកពីការបោះឆ្នោត)។
៤. សភាប្រជាជនប្រចាំតំបន់ តាមបទបញ្ញត្ដិក្នុងការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំគ.ស ១៩០០ កំណត់ឱ្យបែងចែកលំដាប់ការគ្រប់គ្រងភូមិភាគចេញជា ខេត្ដ ស្រុក (Regency)និងឃុំ(Kota) ដោយរៀបចំឱ្យមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកសភាប្រជាជនប្រចាំតំបន់ក្នុងគ្រប់កម្រិត(ព្រមជាមួយការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ដនិងសមាជិកសភាតំណាងភូមិភាគ)។
៥. ប្រធានាធិបតីបានមកពីការបោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ តាមច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញកំណត់ឱ្យប្រធានាធិបតីជាថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលនិងជាមេបញ្ជាការកងទ័ពដោយប្រធានាធិបតីអាចកាន់តំណែងជាប់គ្នាមិនលើសពី ២ អាណត្ដិ(មួយអាណត្ដី ៥ឆ្នាំ)។
៧. គណៈកម្មការកំពូលត្រួតពិនិត្យថវិកាជាតិ មានតួនាទីផ្ដល់របាយការណ៍ការប្រើប្រាស់ថវិកាជាតិជូនសភាតំណាងរាស្រ្ដ សភាតំណាងភូមិភាគ និងសភាប្រជាជនថ្នាក់តំបន់។ សមាជិកគណៈកម្មការកំពូលត្រូតពិនិត្យថវិកាជាតិជ្រើសតាំងដោយសភាតំណាងរាស្ដ្រដោយទទួលស្ដាប់យោបល់របស់សភាតំណាងភូមិភាគ និងតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតី។
បំណែងចែករដ្ឋបាល
រូបភាពតូច|បំណែកចែករដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេសុី ឥណ្ឌូនេស៊ីមានការបែងចែកតំបន់គ្រប់គ្រងជា ៣០ ខេត្ដ ២ តំបន់គ្រប់គ្រងពិសេស និង ១ តំបន់រដ្ឋធានីពិសេស ដោយមានរដ្ឋធានីឬក្រុងសំខាន់នៃខេត្ដនីមួយៗ ដូចខាងក្រោម
កោះស៊ូម៉ាត្រា
តំបន់គ្របគ្រងពិសេសអាជេ-បាន់ដាអាជេ
ខេត្តស៊ូម៉ាត្រាខាងជើង-មេដាន
ខេត្ដស៊ូម៉ាត្រាខាងត្បូង-ប៉ាឡេមបាំង
ខេត្តរៀវ-ប៉ឺកាន់បារូ
ក្រុមកោះរៀវ-តាន់ជុងពីណាំង
ខេត្ដចំាប៊ី-ចាំប៊ី
ក្រុមកោះបាំកាបេលីតុង-បាំងកាល់ពីណាំង
ខេត្ដបេងគូលូ-បេងគូលូ
កោះជ្វា
តំបន់រដ្ឋធានីពិសេសចាកាតា
ខេត្ដជ្វាខាងកើត-បាន់ឌុង
ខេត្ដជ្វាខាងលិច-ស៊ូរ៉ាបាយ៉ា
ខេត្តបាន់តេន-សេរ៉ាំង
តំបន់គ្រប់គ្រងពិសេសយ៉ក់យ៉ាកាតា
ខេត្ដកាលីម៉ាន់តាន់កណ្ដាល-ប៉ាឡាំងការ៉ាយ៉ា
ខេត្ដកាលីម៉ាន់តាន់ខាងត្បូង-បាន់ចាម៉ាស៊ិន
ខេត្ដកាលីប៉ាន់តាន់ខាងកើត-សាម៉ារិនដា
ខេត្ដកាលីម៉ាន់តាន់ខាងលិច-ប៉ុនទីអាណាក់
ខេត្ដកូរ៉ន់តាឡូ-កូរ៉ន់តាឡូ
ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីខាងជើង-ម៉ាណាដូ
ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីកណ្ដាល-ប៉ាលូ
ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីខាងត្បូង-ម៉ាកាស់សា
ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីខាងកើតឆៀងខាងត្បូង-កឺនដារី
ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីខាងលិច-ម៉ាមូជូ
កោះញូគីនេ
ខេត្ដប៉ាពូ-ចាយ៉ាពុរ៉ាក់
ខេត្ដប៉ាពួខាងលិច-ម៉ានក្វារី
ក្រុមកោះស៊ុនដាណយ
ខេត្ដបាលី-ដេនប៉ាសា
ខេត្ដស៊ូសាតេងការ៉ាខាងកើត-ឃូប៉ាំង
ខេត្ដស៊ូសាតេងការ៉ាខាងលិច-ម៉ាតារ៉ាម
ក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់
ខេត្ដម៉ាឡូកូ-អាំបុន
ខេត្ដម៉ាឡូកូខាងជើង-តឺណាទី
លក្ខណៈភូមិសាស្ដ្រ
ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីស្ថិតនៅខាងចុងនៃភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឈ្មោះប្រទេសជាភាសាក្រិក ដែលមានន័យថា ក្រុមកោះឥណ្ឌាខាងកើត។
ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីមានក្រុមកោះច្រើនជាងគេបំផុតលើពិភពលោក ហើយដោយសារស្ថិតនៅខាងចុងនៃភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទើបក្លាយជាចំណុចបែងចែកអាណាខេត្ដរវាងទ្វីបអាស៊ីនិងទ្វីបអូស្ដ្រាលី ហើយជាប្រទេសដែលឃាំងរវាងមហាសមុទ្រឥណ្ឌានិងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកទៀតផង។
ឥណ្ឌូនេស៊ី ជាប្រទេសដែលមានភ្នំភ្លើងច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ហើយក្នុងចំនួននោះមានភ្នំភ្លើងដែលនៅមានសកម្មភាព(Active Volcano)  ១២៩ កន្លែង គិតតែនៅលើកោះជ្វាមាន ៣៨ កន្លែង។ ភ្នំភ្លើងដែលខ្ពស់បំផុត គឺភ្នំភ្លើងសេម៉េរ៉ូ កម្ពស់ ៣៦៧៦ ម៉ែត្រ នៅភាគខាងកើតនៃកោះជ្វា នៅក្បែរភ្នំភ្លើងមួយកន្លែងទៀតគឺ ភ្នំភ្លើងប្រូម៉ូ កម្ពស់ ២៣៩២ ម៉ែត្រ ក្រៅពីនេះនៅមានភ្នំភ្លើងមេរ៉ាពិ ដែលមានកម្ពស់ ២៩១៤ ម៉ែត្រទៀត។ រូបភាពតូច|ផែនទីដែលបង្ហាញពីលក្ខណៈភូមិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេសុី ឥណ្ឌូនេស៊ី មានលក្ខណៈភូមិសាស្ដ្រជាក្រុមកោះ មានចំនួនប្រមាណ ១៧៥០០កោះ ហើយមានភ្នំខ្ពស់ ជួរភ្នំ និងភ្នំភ្លើងជាច្រើន កោះខ្លះមានលក្ខណៈភូមិសាស្រ្ដទាំងអស់នេះនៅលើកោះតែមួយ។
ការដែលឥណ្ឌូនេស៊ីមានកោះចំនួនច្រើននេះ ធ្វើឱ្យមានបរិវេណជ្រលងទឹកជ្រៅរវាងកោះជាច្រើនកន្លែង កម្រិតជម្រៅទឹកនោះខុសគ្នាទៅតាមកន្លែងដូចជា ជម្រាលទ្វីបស៊ុនដា និងជម្រាលទ្វីបសាអ៊ូ ជាបរិវេណទីតាំងនៃកោះស៊ូម៉ាត្រា កោះជ្វា កោះបូនេអូ និងបរិវេណក្រុមកោះអ៊ីរៀនចាយ៉ា មានជ្រលងទឹកជ្រៅមិនលើសពី ២១៦ ម៉ែត្រ ខណៈដែលបរិវេណចន្លោះជម្រាលទី្វបទាំងពីរនេះ ឬបរិវេណក្រុមកោះនូសា តេងការ៉ា ស៊ូឡាវីស៊ី និងម៉ូលុកកាក់ មានកម្រិតជម្រៅទឹកប្រហែល ៤៥០០ ម៉ែត្រ។
កោះស៊ូម៉ាត្រា កោះស៊ូម៉ាត្រា (Sumatra ឬ Sumatara ឬ Sumatera idlix គឺជាកោះដែលមានទំហំធំលំដាប់ទី៦ នៃកោះធំៗ ក្នុងពិភពលោក(មានទំហំប្រមាណ ៤៧៣៦០០គម២)និងជាកោះដែលធំជាងគេរបស់ប្រទសឥណ្ឌូនេស៊ី។
បណ្ដោយដ៏វែងបំផុតរបស់កោះលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យទៅទិសអាគ្នេយ៍កាត់ដោយខ្សែអេក្វាទ័រ បានបែងចែកកោះនេះជា ២ តំបន់ភូមិសាស្ដ្រធំៗ គឺ ជួរភ្នំបារីសាន់(Barisan Mountains) ភាគខាងលិច និងតំបន់ទំនាបភាគខាងកើត។
ភាគអាគ្នេយ៍គឺកោះជ្វា ខណ្ឌដោយច្រកស៊ុនដា ខាងជើងគឺឧបទ្វីបម៉ាលេ ខណ្ឌដោយច្រកម៉ាឡាកា ខាងកើតគឺកោះបូនេអូ ខណ្ឌដោយច្រកការីម៉ាតា (Karimat Strait) ខាងលិចនៃកោះគឺ មហា​សមុទ្រឥណ្ឌា។
ទ្រនុងខ្នងនៃកោះ គឺជួរភ្នំបារិសាន ភ្នំភ្លើងក្នុងភូមិភាគនេះធ្វើឱ្យកោះនេះមានទាំងតំបន់ដីមានជីជាតិនិងទស្សនីយភាពដ៏ស្រស់ត្រកាល ដូចជាជុំវិញបឹងតូបា(Lake Toba) ក្រៅពីនេះនៅមានរ៉ែធ្យូងថ្ម និងរ៉ែមាសទៀតផង។
នៅភាគខាងកើតមានទន្លេធំហូរយកដីល្បប់ពីកំពូលភ្នំ ធ្វើឱ្យកើតជាទំនាបធំទូលាយ ផ្ទៃដីភាគច្រើនមិនសមស្រមក្នុងការធ្វើកសិកម្មទេ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ផ្ទៃដីនេះមានលក្ខណៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចចំពោះប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីខ្លាំងណាស់។ ស៊ូម៉ាត្រាផលិតប្រេងបានទាំងលើដីនិងក្រោមដី(from above the soil and underneath) ពោលគឺ ផលិតបានទាំងប្រេងដូងនិងប្រេងកាត។
ផ្ទៃដីមួយភាគធំនៃកោះស៊ូម៉ាត្រាធ្លាប់គ្របដណ្ដប់ដោយព្រៃក្រាស់ ជាទីអាស្រ័យនៃសត្វប្រភេទផ្សេងៗ ដូចជា​ ស្វាអ៊ូរ៉ង់អ៊ូតង់ និងខ្លាស៊ូម៉ាត្រា និងពូជរុក្ខជាតិដែលជាឯកលក្ខណៈ ដូចជា រ៉េហ្វើលសៀ(Rafesia) តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច រួមជាមួយអំពីពុករលួយនិងការកាប់ឈើខុសច្បាប់ ធ្វើឱ្យតំបន់នេះមានធនធានចុះខ្សោយយ៉ាងលឿន ក្រៅពីនេះតំបន់អភិរក្សក៏ទទួលរងការបំផ្លិចបំផ្លាញដែរ។
កោះជ្វា(ឥណ្ឌូនេស៊ី :Pulau Jawa, ជ្វា :Pulo Jawa) ជាឈ្មោះដើមរបស់ក្រុមកោះដែលតាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បច្ចុប្បន្នគឺប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងជាទីតាំងនៃរដ្ឋធានីចាកាតា ជាកោះដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនបំផុតលើពិភពលោក ហើយមានប្រជាជនច្រើនជាងទ្វីបអូស្ដ្រាលីនិងទ្វីបអង់តាក់ទិក (លំដាប់ឈ្មោះកោះតាមចំនួនប្រជាជន) មានផ្ទៃដី ១៣២០០០គម២ ប្រជាជន ១២៧លាននាក់ និងមានដង់ស៊ីតេប្រជាជន ៨៦៤នាក់ក្នុងមួយគម២ ។ បើចាត់ទុកកោះជ្វាជាប្រទេសមួយ នោះកោះនេះមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនលំដាប់ទី២ បន្ទាប់ពីប្រទេសបង់ក្លាដេស លើកលែងតែរដ្ឋដែលមានទំហំតូច។
កោះបូនេអូ
កោះបូនេអូ (Borneo)ឬកោះកាលីម៉ាន់តាន់(Kalimantan) ជាកោះដែលមានទំហំធំលំដាប់ទី៣ នៃកោះធំៗ លើពិភពលោក បន្ទាប់ពីកោះហ្គ្រិនឡិន(លំដាប់ទី១) និងកោះញូគីនេ(លំដាប់ទី២) មានប្រទេស ៣ នៅលើកោះបូនេអូគឺ ម៉ាលេស៊ី ព្រុយណេ និងឥណ្ឌូនេស៊ី នៅបរិវេណកណ្កាលក្រុមកោះម៉ាឡាយូនិងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ លក្ខណៈភូមិសាស្រ្ដកោះបូនេអូជាផ្នែកមួយនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានធនធានប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិច្រើនបំផុតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
កោះបូនេអូព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រចិនខាងត្បូងនៅទិសខាងលិចនិងពាយ័ព្យ សមុទ្រស៊ូលូនៅទិសឥសាន សមុទ្រសេលេប៊ីស និងច្រកម៉ាកាសានៅទិសខាងកើត និង សមុទ្រជា្វនិងច្រកការីម៉ាតាខាងត្បូង។
ដែនដីខាងលិចនៃកោះបូនេអូ មានដូចជា ឧបទ្វីបម៉ាឡាយូ និងកោះស៊ូម៉ាត្រា ខាងត្បូងមានដូចជា កោះជ្វា ខាងកើតមានដូចជា កោះស៊ូឡាវីស៊ី និងក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់ ចំណែកនៅខាងទិសឥសានមានដូចជា ក្រុមកោះហ្វីលីពីន។
ចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃកោះបូនេអូគឺ ភ្នំគីណាបាលូ ក្នុងរដ្ឋសាបា មានកម្ពស់ ៤១០១ ម៉ែត្រ លើកម្រិតកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ។
ក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់
ក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់ ឬម៉ាឡូកូ (អង់គ្លេសហៅ:Maluku Islands)ជាក្រុមកោះក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងជាផ្នែកមួយនៃក្រុមកោះម៉ាឡាយូ ស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសអូស្រ្ដាលី ខាងកើតកោះស៊ូឡាវីស៊ី(សេលេប៊ីស) ខាងលិចកោះញូគីណេ និងខាងជើងកោះទីម័រ កាលពីអតីតកាលជនជាតិចិននិងជនជាតិអឺរ៉ុប ហៅក្រុមកោះនេះថា ក្រុមកោះគ្រឿងទេស។
ផ្ទៃដីភាគច្រើននៃកោះជាភ្នំ កន្លែងខ្លះជាភ្នំភ្លើង ដែលកំពុងមានចលនានិងមានលក្ខណៈធាតុអាកាសសើម សំបូរពូជរុក្ខជាតិ ថ្វីបើជាកោះដែលតូចចង្អៀត និងហ៊ុំព័ទ្ធដោយសមុទ្រ តែមាន ព្រៃ សាគូ ស្រូវនិងគ្រឿងទេសផ្សេងៗ (ដូចជាផ្លែចន្ទទេស ក្លាំពូ និងផ្កាចន្ទទេស) ថ្វីបើថាជនជាតិម៉េឡានេស៊ីជាប្រជាជនភាគច្រើនតាំងពីដើម ជាពិសេសលើកោះបាន់ដា តែក៏ត្រូវបានសម្លាប់នៅកំឡុងសតវត្សទី១ មានការភាសខ្លួនចូលមករបស់ជនជាតិម៉ាលេនៅកំឡុងដើមសតវត្សទី២០ ក្នុងពេលដែលដាណឺម៉ាកកំពុងគ្រប់គ្រង និងបន្ដបន្ទាប់មក រហូតដល់សម័យដែលជាប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
ខាងផ្នែកនយោបាយ ក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់ ជាខេត្ដមួយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី តាំងពីឆ្នាំគ.ស ១៩៥០ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ១៩៩៩ ម៉ាឡូកូខាងជើង និងហាល់ម៉ាហេរ៉ាកណ្ដាល ត្រូវបែងចែកចេញជាខេត្ដមួយទៀត ដូច្នេះកោះនេះត្រូវបែបចែកចេញជា ២ ខេត្ដគឺ ម៉ាឡូកូ(Maluku)និងម៉ាឡូកូខាងជើង(North Maluku)រវាងឆ្នាំគ.ស ១៩៩៩ ដល់គ.ស ២០០២ ជាកំឡុងពេលដែលកើតវិវាទរវាងពួកមុស្លីមនិងគ្រិស្ដ តែក៏ទើបនឹងស្ងប់ស្ងាត់ទៅវិញក្នុងរយៈពេលមិនប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងទៅនេះ។
អាកាសធាតុ
លក្ខណៈអាកាសធាតុត្រូពិចប្រកបដោយ ២ រដូវគឺ រដូវប្រាំង(ឧសភាដល់តុលា) និងរដូវភ្លៀង(វិច្ឆិកាដល់មេសា) ឥណ្ឌូនេស៊ីមានភ្លៀងធ្លាក់ជោកជាំពេញមួយឆ្នាំ សីតុណ្ហភាពមិនខ្ពស់ខ្លំាងទេ ដោយសារមានសណ្ឋានដីជាកោះទើបទទួលឥទ្ធិពលសមុទ្របានល្អ។
អាកាសធាតុក្ដៅហើយសើមនៅតំបន់ត្រូពិច(Tropical Moist Climates) ជាតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅហើយសើម គ្រប់ខែទាំងអស់មានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យមមិនទាបជាង ១៨ អង្សារសេ និងមានកម្ពស់ទឹកភ្លៀងច្រើនជាង ១៥០ មីលីម៉ែត្រ កណ្ដាលថ្ងៃមានសីតុណ្ហភាពមធ្យម ៣២ អង្សារសេ កណ្ដាលយប់សីតុណ្ហភាពមធ្យម ២២ អង្សារសេ កណ្ដាលថ្ងៃនិងកណ្ដាលយប់មានសីតុណ្ហភាពមិនខុសគ្នាខ្លំាងទេ ដោយសារនៅក្នុងតំបន់ជួបនឹងអាកាសតំបន់ក្ដៅ(ITCZ) ទើបមានការកកើតជាដុំពពកឃ្យូមូឡាស់ និងពពកឃ្យូមូឡូនិមបាស ធ្វើឱ្យកើតជាព្យុះភ្លៀងផ្គររន្ទះ  នៅពេលរសៀលនិងល្ងាចសភាពអាកាសនឹងស្ងប់ ផ្ទៃមេឃភ្លឺថ្លាក្រោយពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ ដោយសារសំណើមខ្ពស់ មានចំហាយទឹកក្នុងអាកាសច្រើន ទើបមានកំណកបង្កើតជាទឹកសន្សើម និងអ័ព្ទគ្របដណ្ដប់ផ្ទៃដីពេលកណ្ដាលយប់ មានបរិមាណទឹកភ្លៀងជាមធ្យម ២៥០០មីលីលីត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។
ប្រជាសាស្ត្រ
ប្រជាជនលើកោះជ្វា
ពួកជ្វា ជាក្រុមជាតិពន្ធុដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី មានលំនៅនៅខាងភាគកណ្ដាលនិងភាគខាងកើតនៃកោះជ្វា ភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម ពួកជ្វាបានឈ្មោះថាមានភាសារបស់ខ្លួន ដែលជាភាសាស្មុគស្មាញមានការបែងចែកជាន់ថ្នាក់សង្គមនៃការប្រើភាសា ដូចជា ភាសាដែលប្រើក្នុងរាជសំណាក់ ប្រើជាមួយអ្នកស្រុក មនុស្សចាស់ គឺមានការបែងចែកច្បាស់លាស់ អាចនិយាយបានថា ភាសាដែលសុទ្ធសឹងជាផ្លូវការ ទើបមិនជាទីនិយមនៃមនុស្សទូទៅ។
ពួកស៊ុនដា ជាក្រុមជាតិពន្ធុម្ចាស់ស្រុកនៅឥណ្ឌូនេស៊ី រស់នៅក្នុងតំបន់ភាគខាងលិចនៃកោះជ្វា មានចំនួនប្រមាណ ៣១លាននាក់ ពួកស៊ុនដាប្រើភាសាមូលដ្ឋានគឺ ភាសាស៊ុនដា ហើយគោរពសាសនាឥស្លាមភាគច្រើន ពីដើមមិញ ពួកស៊ុនដាតែងរស់នៅណែនណាន់នៅក្នុងខេត្ដជា្វខាងលិច បាន់តេន និងចាកាតា រួមទាំងតំបន់ភាគខាងលិចនៃខេត្ដជ្វាកណ្ដាល ចំពោះជ្វាកណ្ដាល និងជ្វាខាងកើតវិញ ជាទឹកដីដើម របស់ជ្វា ដែលជាក្រុមជាតិពន្ធុធំជាងគេនៅឥណ្ឌូនេស៊ី។
ប្រជាជនលើកោះបាលី បាលីជាកោះតូច មានប្រជាជនរស់នៅ ២% នៃប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ីសរុប អ្នកកោះបាលីភាគច្រើនគោរពសាសនាហិណ្ឌូ មានការបែងចែកវណ្ណៈ តែមិនតឹងរ៉ឹងដូចហិណ្ឌូនៅឥណ្ឌាទេ ពោលគឺហិណ្ឌូនៅឥណ្ឌូនេស៊ី មិនបានរាំងខ្ទប់ឱកាសនៅក្នុងសង្គម មនុស្សវណ្ណៈខ្ពស់អាចមានអាជីពតូចទាបនៅក្នុងសង្គម ក្នុងខណៈដែលមនុស្សវណ្ណៈទាបអាចមានអាជីព ដែលគេធ្វើក្នុងក្រុមមនុស្សវណ្ណៈខ្ពស់ ដូចជា ពេទ្យ វិស្វករ ជាដើម។
អ្នកកោះបាលីជឿថា ពិធីកម្មដែលទាក់ទងនឹងជីវិតនិងការប្រកបមុខរបររកស៊ីផ្សេងៗ  មិនមានអ្វីប្លែកគ្នាទេ អ្នកកោះបាលីប្រកបពីធីកម្មជាញឹកញាប់។
អ្នកកោះបាលីមានដុងខាងសិល្បៈ  បរិយាកាសនៅកោះបាលីមានភាពស្រស់ស្អាត តាមចិត្ដវិញ្ញាណរបស់អ្នកកោះបាលី ដែលមានអារម្មណ៍វាងវៃក្នុងខ្លួន។
ប្រជាជនលើកោះស៊ូម៉ាត្រា
ពួកអាជេ នៅភាគខាងជើងនៃកោះស៊ូម៉ាត្រា មានប្រជាជនប្រហែល ១% នៃប្រជាជនសរុប ភាគច្រើនជាពួកមុស្លីមតឹងរ៉ឹង ស្រឡាញ់សេរីភាព បានទទួលការលើកតម្កើងថាជាក្រុមអ្នកតស៊ូដ៏អង់អាចក្លាហាន ប្រឆាំមហាអំណាចដាណឺម៉ាក កាលគ្រាគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូនេស៊ីនៅសម័យអាណានិគម នាដើមសតវត្សទី២០ ជាដែនដីចុងក្រោយដែលដាណឺម៉ាកបង្ក្រាប។
ពួកបាតាក់ នៅភាគខាងជើងនៃកោះស៊ូម៉ាត្រា មានប្រជាជន ២% នៃប្រជាជនសរុប ពួកបាតាក់ភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម មួយភាគគោរពសាសនាគ្រិស្ដ។ ពួកបាតាក់ត្រូវបានបែងចែកចេញជាក្រុមតូចៗ​ ច្រើនក្រុមទៀត នៅទីប្រជុំជនបាតាក់ជាស្រុកកំណើត របស់នាយទាហានលំដាប់ខ្ពស់ជាច្រើននាក់ ជាទីតាំងកងកម្លាំងខ្នាតធំ។ Mixue
ពួកមិណាំងកាក់បៅ មានចំនួនប្រជាជន ៣.៣% ភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម ពួកមិណាំងកាក់បៅមានលក្ខណៈពិសេសច្រើនយ៉ាង ដូចជា ការរាប់ញាតិខ្សែស្រឡាយខាងម្ដាយ គាំទ្រឱ្យយុវជនចេញដំណើរស្វែងរកជោគជតានៅដែនផ្សេង ដោយការរៀបចំជាពិធីកម្មហៅថា ម៉ឺរាន់តៅ។
ហិនរី រ៉េម៉ុន
ជីវប្រវត្តិ
គា់កើតនៅថ្ងៃ២៤ខែមករាឆ្នាំ១៨២០ នៅក្នុងគ្រាយសារកសិករមួយជិតរដ្ឋលីណា នៃក្រុងញូយ៉ក ជាកូនច្បងគេបង្អស់នៃគ្រួសារឡាវីណា ប្រូវេ ។គាត់ជាកូនចៅជំនាន៉ទី៨របស់កាតែនរីឆាតរ៉េម៉ុន(​ ១៦០២ - ១៦៩២ ) ហើយប្រព័ន្ទរបស់គាត់ឈ្មោះជូលីហើយនៅក្នុងអេសិចក្នុង ប្រទេសអង់គ្លេសគាត់បានមកដល់សាលិម និង មាសាជូសិត ប្រហែល ១៦២៩ ។នៅពេលដែលត្រូវបានទទូលជាសមាជិកនៃក្រុមជុំនុំព្រះ វីហាសាលិន (​ salem​ )គាត់មានអាយុប្រហែលជា២៧ឆ្នាំ។
ការអប់រំ
លោករ៉េមុនបានទទួលនូវសញ្ញាប័ត្រជំនាញជាន់ខ្ពស់ជាច្រើន ។ វានិយាយបានថាគាត់គាត់អាចអានបាននូវរយះពេលមានអាយុ៣ឆ្នាំនិង នៅពេលគាត់មានអាយុ៥ឆ្នាំ ។ គាត់បានចុះឈ្មោះចូលរៀននៅអាយុ១២ឆ្នាំនៅសាលាហ្កិននីស វ៉េសយ៉ាន សិមីណា ក្រុងញូយ៉កសាលានេះត្រូវបានបើកឡើងដោយមេតូឌិសអេភីសូលឆើចហ់យជាចុងក្រោយក៏ក្លាយជាសកលវិទ្យាល័យ ស៊ីរ៉ា ។គាត់បានញ្ចប់កាសិក្សានៅសកលវិទ្យាល័យវើម៉ុនកនុងឆ្នាំ១៨៤០ដោយកិត្តិយសយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់។ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៨៤១ដល់១៨៥២គាត់ បានធ្វើការជូនកាសែតផ្សេងៗគ្នាជាច្រើនរួមបញ្ចូលទាំង Horace Greeley's New York Tribune និង James Watson Webb's courier​និង Enquirer ជាអ្នកកាសែតផងនិងជាអ្នកបោះពុម្ភផង ។ គាត់បានស្គាល់លោក បានស្គាល់ Geoge Jones ចាប់តាំងពីពួកគេនៅធ្វើការអោយកា សែតTribune ហើយពួកគេទាំងពីគ៏បានចាប់ផ្តើមពីភាក្សាគ្នាអំពីរឿងការបង្កើតការសែតផ្ទាលខ្លួនរបស់ពួកគេ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៥១ Raymonនិង Jones ចាប់ផ្តើតសហការគ្នាបោះពុម្ភកាសែតមួយដែលរាយការនូវព័ត៍មានជាលក្ខណះធម្មតា ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៥១ Ramond បង្កើតក្រុមហ៊ុន Ramond និងJones​នៅក្នុងទីក្រុងញូយ៉កដែលមានឈ្មោះថាNew York Times គាត់ក៏បានធ្វើកាជាអ្នកបោះពុម្ភការសែតរហូតដល់គាត់ទទួល មរណះភាព ។
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី១
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី១ ធ្វើឡើងនៅទីក្រុងបាងកក​ប្រទសថៃ ពីថ្ងៃទី១២ដល់ថ្ងៃទី១៧ ធ្នូ១៩៥៩។ កម្ពុជាដែលជាប្រទេសមួយក្នុងចំនោមប្រទេសស្ថាបនិករបស់ សហព័ន្ឋកីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍ មិនបានចូលរួមក្នុងការប្រកួតបើកឆាកកីឡានេះទេ។
ឥណ្ឌូណេស៊ី
ប្រជាសាស្ត្រ
ពួកម៉ាលេ ជាក្រុមជនជាតិភាគតិច ដែលរស់នៅភាគអាគ្នេយ៍ នៃកោះស៊ូម៉ាត្រា គេជឿថា ពួកម៉ាលេ ជាអ្នកបង្កើតអាណាចក្រស្រីវិជ័យនៅប៉ាលេមបាំងកាលពីសតវត្សទី៧ មុនពេលដែលជនជាតិម៉ាលេក្រុមនេះប្ដូរមកគោរពសាសនាឥស្លាម។
ប្រជាជនលើកោះស៊ូឡាវីស៊ី
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី១
ចំនួនមេដាយ
(ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះត្រូវបានដាក់ពណ៌)
ឥណ្ឌូណេស៊ី
ប្រជាសាស្ត្រ
ពួកប៊ូគិស និងម៉ាកាសា ពួកប៊ូគិសមាន ២.៦% និងពួម៉ាកាសាមាន ១.១% នៃប្រជាជនសរុបទូទាំងប្រទេស។ ក្រុមទាំង ២ នេះក្រៅពីជាអ្នកគោរពសាសនាឥស្លាមហើយនៅជាអ្នកដើរទូក និងមានថ្មីដៃក្នុងការធ្វើទូក មានសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើធុរកិច្ច ជាអ្នកធ្វើដំណើរស្វែងរកជោគសំណាង រហូតស្ទើរតែអាចគ្រប់គ្រងពានិជ្ជកម្មផ្លូវទឹកក្នុងភូមិភាគនេះ។
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី១
ចំនួនមេដាយ
1 -សិង្ហបុរីពេលនោះនៅជារដ្ឋស្វ័យគ្រប់គ្រងចំនុះអោយចក្រភពអង់គ្លេស
ឥណ្ឌូណេស៊ី
ប្រជាសាស្ត្រ
ពួកតូរ៉ាចាន់ នៅផ្នែកខាងជើងនៃកោះស៊ូឡាវីស៊ីខាងត្បូង មានចំនួនប្រមាណ ៥ សែននាក់ ភាគច្រើនគោរពសាសនាគ្រិស្ដ ភាគតិចគោរពសាសនាឥស្លាមនិងព្រលឹងខ្មោច។
ប្រជាជនលើកោះម៉ូលុកកាក់
ហិនរី រ៉េម៉ុន
ជីវិតអាហ៏ពិពាហ៏របស់គាត់
គាត់បានរៀបការនៅថ្ងៃទី២៤ខែតុលាឆ្នាំ១៨៤៣នៅក្នុងរដ្ឋWinooskiជាមួយនិងJuiulet Weaver ( កើតនៅថ្ងៃទី១២ខែមេសាឆ្នាំ ១៨២២និងស្លាប់នៅថ្ងៃទី១២ខែតុលាឆ្នាំ១៩១៤និងជកូនស្រីរបស់Joh Warren Weaver និង Artemisia Munson ។Henry និងJuliette មាន កូន៧នាក់ ។ Henry Warren Raymond ជាកូនរបស់Henry និង Juliette កើតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៤៧​និងទទួលមរនញភាពនៅ១៩២៥ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦៩គាត់ កាសិក្សានៅសកលវិទ្យាល័យ Yale College ហើយនៅក្នុងឆ្នាំដដែលនោះក៏បានចូលជាសមាជិកនៃ Skull និង Bones secret society ។ គាត់ ក៏បានចញ្ចប់ការសិក្សានៅសកលវិទ្យាល័យច្បាប់ Columbia University School Law នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧១។គាត់ជាអ្នករាយការណ៏អោយការសែ តញូយ៉កថាម ( New York times ) ពីឆ្នាំ ១៨៦៩ ដល់១៨៧២​ ហើយគាត់ក៏បានធ្វើជាលេខាធិការសាធារណះអោយ Secretary of the Navy BenjaminF ហើយបានចូលរួមប្រឡូកកិច្ចការច្បាប់សាធារណះក្នុងឆ្នាំ១៨៩៣ ។កូនស្រីរបស់គាត់ឈ្មោះ Mary Elizabeth Ramond កើតនៅក្នុង ឆ្នាំ១៨៤៩ក្នុងក្រុងញូយ៉កហើយទទួលមរណះភាពនៅថ្ងៃទី១៣​ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ១៨៩៧
ឆាកនយោបាយ
មាជិករបស់Whig party's Northern radical anti-slaverywing គាត់ក៏ត្រូវបានគេបោះឆ្នោតអោយធ្វើជាអនុសេនីទោ( ភូឈួយ) ហើយចាប់ផ្តើមធ្វើ ការាប់ពីឆ្នាំ១៨៥៥ដល់១៨៥៦ ។គាត់ក៏មានតំនែងមួយនៅក្នុងFormation of the Republication Party ។
នយោបាយជាតិ
ការកាត់ទោសឈ្លានពាននៃសង្រ្គាម ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦៥គាត់បានធ្វើជា
. In 1865, he was a delegate to the National Republican Convention, and was made Chairman of the Republican National Committee. He was a member of the House of Representatives from 1865 to 1867.
On December 22, 1865, he attacked Thaddeus Stevens's theory of the dead states (in which states that had seceded were not to be restored to their former status in the Union), and, agreeing with the President, argued that the states were never out of the Union, in as much as the ordinances of secession were null. Raymond authored the Address and Declaration of Principles issued by the Loyalist Convention (or National Union Convention) at Philadelphia in August 1866. His attack on Stevens and his prominence at the Loyalist Convention caused him to lose favor with the Republican party. He was removed from the chairmanship of the Republican National Committee in 1866, and in 1867 his nomination as minister to Austria, which he had already refused, was rejected by the United States Senate.
He retired from public life in 1867 and devoted his time to newspaper work until his death in New York City in 1869.
ឥណ្ឌូណេស៊ី
ប្រជាសាស្ត្រ
ពេលឥណ្ឌូនេស៊ីបានទទួលឯករាជ្យ ពួកអាំបុនចង់ទាមទារឯករាជ្យរបស់ខ្លួនឯង តែមិនបានសម្រេច សេចក្ដីព្យាយាមនៅមិនទាន់ថមថយ នៅសម័យលោកប្រធានាធិបតីស៊ូហារតូ កើតមានចរន្ដការបែងចែកទឹកដីម្ដងទៀត តែមិនបានទទួលជោគជ័យដដែល។
ពួកប៉ាពួ ឬហៅឈ្មោះម៉្យាងទៀតថា អ៊ិរៀន ចាយ៉ា នៅលើកោះប៉ាពួដែលសម្បូរទៅដោយធនធានរ៉ែ តែជីវភាពនៅមានសភាពអន់ថយ ភាគច្រើនគោរពព្រលឹងខ្មោច តែក៏មានមួយភាគដែលគោរពសាសនាឥស្លាមនិងគ្រិស្ដ ពួកប៉ាពួហាក់ដូចជាត្រូវគេកេងប្រវ័ញ្ច មានភាពឆកល្វែងខាងសង្គមនិងវប្បធម៌ ទើបមានពួកប៉ាពួមួយចំនួនចេញមកទាមទារឯករាជ្យ។
សេដ្ឋកិច្ច
រូបភាពតូច|ទីក្រុងចាកាតាគឺជាមជ្ឈមមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ជាសេដ្ឋកិច្ចដែលពឹងពាក់លើការនាំចេញប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិ ឧស្សាហកម្មប្រេងជាប្រភពសំខាន់បំផុតក្នុងការរកប្រាក់ចំណូលឱ្យឥណ្ឌូនេស៊ី។ ចាប់តាំងពីសម័យក្រោយឯករាជ្យ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីបានយកប្រាក់ចំណូលមកអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសខាងផ្នែកដឹកជញ្ជូននិងគមនាគមន៍ បង្កើតឧស្សាហកម្មដែលមានការវិនិយោគឆ្ពោះទៅរកភាពរឹងមាំដល់ឧស្សាហកម្មរបស់ប្រទេស ដូច្នេះ ពេលកើតវិបត្ដិប្រេងលើទីផ្សារពិភពលោកក្នុងរវាងឆ្នាំគ.ស ១៩៨០-១៩៨៤ ដែលតម្លៃប្រេងក្នុងទីផ្សារពិភពលោកធ្លាក់ចុះយ៉ាងគម្ហក់ ធ្វើឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចរួមរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី ទើបរដ្ឋាភិបាលងាកមកអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មការផលិត ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងពាក់ប្រាក់ចំណូលដែលបានពីប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិ ដូចជា ឧស្សាហកម្មតម្បាញ រ៉ែលោហៈមានតម្លៃ ទំនិញឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ រួមទាំងអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីបន្ថែមផលិតផល ធ្វើឱ្យឥណ្ឌូនេស៊ីមានស្រូវគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ចិញ្ចឹមខ្លួនដោយមិនចាំបាច់នាំចូលដូចមុនទៀត លើកលែងឆ្នាំខ្លះដែលផលិតស្រូវមិនបានល្អ ក្នុងពេលជាមួយគ្នាដែរ ប្រាក់ចំណូលបានមកពីការនាំចេញទំនិញផ្សេងៗ ដែលមិនមែនជាប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិ ក៏មានការកើនឡើងជាលំដាប់ ជាពិសេសទំនិញឧស្សាហកម្ម បានក្លាយជាទំនិញនាំចេញដ៏សំខាន់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយគិតជាភាគរយគឺ ៧៥% នៃទំនិញនាំចេញ ។
ក្នុងផ្នែកឧស្សាហកម្ម ឥណ្ឌូនេស៊ីបានអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗ មានជាអាទិ ឧស្សាហកម្មនាវានៅចាកាតា សុរាបាយ៉ា សេម៉ារ៉ាំង និងអាំបយណា ឧស្សាហកម្មផលិតយន្ដហោះ ឧស្សាហកម្មតម្លើងរថយន្ដប្រភេទផ្សេងៗ ឧស្សាហកម្មអេឡិចត្រូនិច ឧបករណ៍និងគ្រឿងបន្លាស់ ឧស្សាហកម្មក្រដាស ឧស្សាហកម្មកញ្ចក់ ដើម្បីជំរុញការវិនិយោគពីបរទស រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីបានខិតខំកែប្រែច្បាប់ សេដ្ឋកិច្ចពានិជ្ជកម្ម ហិរញ្ញវត្ថុ ធនាគារ និងការវិនិយោគ ដើម្បីឱ្យមានសេរីភាពនិងភាពងាយស្រួលជាងមុន ការកាត់បន្ថយទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចដែលរដ្ឋជាអ្នកគ្រប់គ្រង បើកឱកាសឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនអន្ដរជាតិ ចូលមកវិនិយោគលើវិស័យផ្សេងៗ ដែលធ្លាប់តែមានកម្រិត រួមទាំងផ្នែកសាធារណូបភោគ មានជាអាទិ ការអភិវឌ្ឍប្រភពថាមពលអគ្គិសនី ផ្លូវគមនាគមន៍ ទូរគមនាគមន៍ ជាដើម ដូច្នេះហើយទើបសេដ្ឋកិច្ចរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី មានការរីកចម្រើនជាបន្ដបន្ទាប់ ស្ថេរភាពខាងនយោបាយ ធនធានដែលសម្បូរហូរហៀរ និងតម្លៃពលកម្មមិនសូវខ្ពស់ សុទ្ធសឹងជាបច្ច័យទាក់ទាញការវិនិយោគពីអន្ដរជាតិ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វើការគិតតែពីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ច្រើនជាងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ការខ្ចីប្រាក់ក្នុងអត្រាការប្រាក់ទាបពីខាងក្រៅ ដើម្បីវិនិយោគលើកិច្ចការដែលមិនបង្កើតប្រាក់ចំណូល ការផលិតដែលពុំមានការប្រណាំងប្រជែង ដោយសារបានទទួលការគ្រប់គ្រងពីរដ្ឋ ធ្វើឱ្យមិនអាចប្រកួតប្រជែងនឹងអ្នកផលិតពីក្រៅប្រទេសបាន ការគ្មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រាក់ទុន ការវាយលុកតម្លៃប្រាក់ក្នុងភូមិភាគ បំណុលបរទេស ។ល។ ទំាងអស់នេះធ្វើឱ្យកើតវិបត្ដិសេដ្ឋកិច្ចនៅឥណ្ឌូនេស៊ី ។
ឥណ្ឌូនេស៊ីផ្ដល់ភាពសំខាន់លើវិស័យកសិកម្ម និងឧស្សាហកម្មអាហារ ដោយរដ្ឋាភិបាលបានលើកស្ទួយវិស័យកសិកម្មក្នុងប្រទេសយ៉ាងខ្លាំង ក្រោយពេលកើតក្ដីកង្វល់ថា ផលិតផលកសិកម្មនិងអាហារនៅឥណ្ឌូនេស៊ី អាចមិនគ្រប់គ្រាន់ចំពោះតម្រូវការរបស់ប្រជាជនក្នុងពេលអនាគត។
ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីមានផ្ទៃដីច្រើនជាង ២លានគម២ ធ្វើឱ្យមានផ្ទៃដីសម្រាប់ដាំដុះច្រើន ហើយមានសក្ដានុពលខ្ពស់ក្នុងការដាំដុះ ដោយសារមានសភាពដីនិងអាកាសធាតុដែលសមស្របក្នុងការដាំដុះ ការដាំដុះភាគច្រើនធ្វើនៅកោះជ្វា និងកោះស៊ូម៉ាត្រា ផលិតផលកសិកម្មសំខាន់គឺ ស្រូវ ដំឡូងមី កៅស៊ូ កាកាវ កាហ្វេ ប្រេងដូង សាច់ដូងហាលស្ងួត សត្វស្លាប គោ ជ្រូក។
វប្បធម៌
នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី មានការកំណត់ច្បាប់ប្រពៃណីក្នុងសង្គម តាមជំនឿក្នុងសាសនា ដែលត្រូវប្រតិបត្តិយ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងធ្វើបន្ដគ្នាមកជាយូរ មានលក្ខណៈដែលសំខាន់គឺ ទំនាក់ទំនងរវាងស្វាមីនិងភរិយា ឪពុកម្ដាយនិងកូន និងពលរដ្ឋចំពោះសង្គមដែលខ្លួនរស់នៅ ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់ការប្រតិបត្ដិដែលហៅជាភាសាឥណ្ឌូនេស៊ីថា កូតងរ៉ូយ៉ង គឺការជួយសង្គ្រោះពឹងពាក់គ្នា ក្នុងកិច្ចការផ្សេងៗ ដូចជា ការដាំដុះ ការច្រូតកាត់ ការរៀបការ ការសង់លំនៅដ្ឋាន ការប្រើដីធ្លីរួមគ្នា នៅក្រោមការព្រមព្រៀងនិងចំណុចពិសេស។
ការស្លៀកពាក់
ដោយសារប្រជាជនភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម ទើបការតែងកាយមានទំនោរទៅតាមប្រពៃណីសាសនា
មានតែអូន
ច្រៀងដោយ នភ ហង្សផលា
ឥណ្ឌូណេស៊ី
ការស្លៀកពាក់
មនុស្សប្រុស ស្លៀកសារុង ពាក់អាវកបិទដៃវែង ពាក់មួកមូល ឬមួកសំប៉ែត ធ្វើអំពីក្រណាត់ពណ៌ខ្មៅ ជួនការគេស្លៀកសារុងជាន់លើខោប្រមាណពាក់កណ្ដាលខ្លួន ដោយប្រលែងឱ្យឃើញជើងខោ ក្នុងករណីដែលត្រូវចូលរួមពិធី អាចមានការសៀតស្នៀតដែរ បច្ចុប្បន្នបុរសឥណ្ឌូនេស៊ីភាគច្រើននិយមតែងកាយបែបសាកល តែនៅពាក់មួកដូចដើម។
មនុស្សស្រីប្រើក្រណាត់ខៃ រុំព័ទ្ធជុំវិញខ្លួន និងប្រើសម្រាប់ស្លៀកនៅផ្ទះប៉ុណ្ណោះ ក្រណាត់ខៃមានក្បាច់ស្រស់ស្អាត សាច់ល្អនិងតម្លៃថ្លៃ ដែលជាទីពេញនិយម គេហៅឈ្មោះមួយបែបទៀតថា ក្រណាត់ប៉ាទិក(Patik) ពេលស្លៀកត្រូវទុកឱ្យវែងគ្របជើង។ អាវហៅថា ខេបាចា(Kebaja) ជាអាវដែលរឹបជាប់ខ្លួន ដៃវែង សម្រាប់ស្រ្ដី អ្នកកោះស៊ូម៉ាត្រា និយមពាក់អាវរលុង វែងជិតដល់ជង្គង់ ហៅថាបាត់យូករុង និងមានប្រើក្រណាត់ផាហ៊ុំឈៀងស្មាដែរ ស្រ្ដីឥណ្ឌូនេស៊ីទុកសក់វែង ហើយបួង និងប្រើគ្រឿងតុបតែងលម្អ ដូចជា ត្បូងឬផ្កា លម្អលើក្បាល។
មានតែអូន
និពន្ធបទភ្លេង និងទំនុកច្រៀង ដោយ នភ ហង្សផលា ឆ្នាំ២០០៩
ឥណ្ឌូណេស៊ី
ការស្លៀកពាក់
វប្បធម៌ក្នុងការបរិភោគ
អាហាររបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីមានច្រើនប្រភេទ សមស្របទៅតាមភូមិសាស្ដ្រ និងប្រវត្ដិសាស្រ្ដ គឺមានទាំងមីនុយអាហារមុស្លីម ចិន ឥណ្ឌា ដាណឺម៉ាក។ ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីនិយមធ្វើអាហារតែមួយដងក្នុងពេលព្រឹក ហើយអាចញ៉ាំបានទាំងពេលថ្ងៃរហូតដល់ពេលល្ងាច លើកលែងតែមានភ្ញៀវពន្លឺមកលេង ដែលជាឱកាសពិសេស ម្ចាស់ផ្ទះត្រូវចូលចង្ក្រានធ្វើអាហារថ្មី ជាការស្វាគមន៍អ្នកមកលេង។
សាក់តិ
មានតែអូន
១. ក្នុងលោកិយ៍  គ្មានអ្វីសំខាន់សម្រាប់បង មានតែនួនល្អង ដែលបងស្នេហ៍ស្មើសង្ខារ
ឥណ្ឌូណេស៊ី
ការស្លៀកពាក់
សាក់តិ ឬដែលជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីហៅថា សាក់តេ ជាអាហារមួយប្រភេទដែលគេនិយមញ៉ាំនៅក្នុងគ្រប់គ្រួសារ ដោយមានទឹកជ្រលក់សណ្ដែកដី ជាគ្រឿងផ្សំ មានប្រើសាច់មាន់ ជ្រូក ឬសាច់គោ នៅប្រទេសផ្សេងៗ ក៏ត្រូវបានគេធ្វើញ៉ាំដែរ ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីមានចង្ក្រានសាក់តិនៅស្ទើរគ្រប់គ្រួសារ។
រ៉េនដាំង ជាអាហាររបស់អ្នកកោះស៊ូម៉ាត្រា (ពួកប៉ាដាំងឬមិណាំងកាបៅ) មានលក់ជាទូទៅនៅឥណ្ឌូនេស៊ី។ រ៉េនដំាងធ្វើអំពីសាច់គោ ជាគ្រឿងផ្សំសំខាន់ គេយកសាច់គោទៅរំងាស់ជាមួយគ្រឿងសម្ល​ ឱ្យយូររហូតទាល់តែគ្រឿងសម្លរីងខាប់ចូលទៅក្នុងសាច់គោ។
ណាស៊ិ​ គូនិង ណាស៊ិ គូនិងជាបាយលឿង បាយនេះជាធម្មតាមិនសូវឃើញនរណាញ៉ាំ ក្រៅពីក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ​ របស់ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី គេដំាបាយលឿង(ដំាបាយជាមួយខ្ទិះ) ហើយធ្វើជាកន្ទោងវែងៗ ឬដែលជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីហៅថា ទុមប៉ិង ក្នុងពិធីកម្មពេលដល់វេលាញ៉ាំគេមានធ្វើពិធីកាច់កន្ទោងបាយ ហើយបែងចែកគ្នាញ៉ាំ ណាស៊ិគូនិងឬបាយលឿងនេះ គេញ៉ាំរួមជាមួយអាហារផ្សេងៗ ។
មានតែអូន
ស្នេហ៍ស្មោះពិត ចិត្តភក្តីលើជីវ៉ា សូមសច្ចា  ផ្សងប្រាថ្នាជាគូរមនា។
ឥណ្ឌូណេស៊ី
ការស្លៀកពាក់
វប្បធម៌ខាងភាសា ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី ជាភាសាផ្លូវការរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងជាភាសាដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ក្នុងច្រើនករណី ចាប់ផ្ដើមដោយការដែលជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីភាគច្រើននិយាយភាសាឥណ្ឌូនេស៊ីជាភាសាទី២ និងភាគតិចដែលនិយាយជាភាសាមេ ក្នុងន័យខ្លះភាសានេះជាភាសាថ្មី ដោយសារកើតឡើងជាផ្លូវការក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៤៥ និងជាភាសាដែលផ្លាស់ប្ដូរគ្រប់ពេលវេលា ដោយសារកើតពាក្យដែលខ្ចីពីភាសាផ្សេងៗ រហូត។ ការសិក្សាពីភាសាឥណ្ឌូនេស៊ីជាបទពិសោធដែលធ្វើឱ្យមានផលជះដល់ជនបរទេស ដោយសារការបញ្ចេញសំឡេងនិងវេយ្យាករណ៍ មានលក្ខណៈងាយស្រួល ចំណេះដឹងមូលដ្ឋានដែលចាំបាច់សម្រាប់ការធ្វើទំនាក់ទំនងប្រចាំថ្ងៃអាចសិក្សាបានដោយប្រើរយៈពេលមិនប៉ុន្មានសប្ដាហ៍ ឈ្មោះក្នុងស្រុករបស់ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ីគឺ បាហាសាឥណ្ឌូនេស៊ី(Bahasa Indonesia) ហើយឈ្មោះក៏ត្រូវបានគេយកមកប្រើក្នុងភាសាអង់គ្លេសក្នុងពេលខ្លះដែរ។
មានតែអូន
២. ក្នុងជីវិត បើពិតបានដូចបំណង ជួបជាគូគ្រង នួនល្អងគូគាប់ពំងា
ឥណ្ឌូណេស៊ី
កំណត់សម្គាល់
<references group="lower-alpha"/>
មានតែអូន
សូមប្រណី ពិសី  ព្រមវាចា ថាចិន្តា  ស្មោះស្នេហាលើរូបបង។
ធនធានធម្មជាតិកម្ពុជា
ធនធានធាម្មជាតិនៅកម្ពុជា
មានតែអូន
៣. ញញឹម សង្ឃឹមចាំជួបស្រី  រួមមេត្រីថ្នាក់ថ្នមបីមិនអោយហ្មង
ធនធានធម្មជាតិកម្ពុជា
ប៉ុន្តែចុះហេតុអ្វីបានជាប្រទេសកម្ពុជាមួយនេះនៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពក្រីក្រ?
មានតែអូន
៤. ក្នុងដួងចិត្ត ស្នេហ៍ស្និទ្ធ  កែវវលក្ខណ៍ រៀមពិតស្ម័គ្រ  ជឿជាក់  ពេញក្នុងចិន្តា
សូមស្បែស្បថ ស្នេហ៍ប្រាកដជួនកនិដ្ឋា ផ្ញើរសង្ខារ  រួមវាសនា  ជាគូអើយ៕
ស្រុកថ្មពួក
ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ ស្រុកនេះមាន៦ឃុំ ៖៖010702ឃុំគោករមៀត
ធនធានធម្មជាតិកម្ពុជា
មូល​ហេតុ​ទី​មួយ​ដែល​គេ​តែងតែ​ទម្លាក់​កំហុស​ដាក់​នោះ គឺ​ជាបញ្ហា​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល​រវាង​ខ្មែរ​ និង​ខ្មែរ​គ្នា​ឯង។ ជាក់ស្តែង ដោយសារ​តែ​​កងកម្លាំង​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ភ្នំពេញ និង​កង​កម្លាំង​តស៊ូ​ក្នុង​ព្រៃ​ដឹកនាំ​ដោយ​ក្រុម​ប៉ុលពត​ប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងសាហាវនោះ ត្បូងពេជ្រ​នៅ​តំបន់​ប៉ៃលិន​ត្រូវ​បាន​កងទ័ព​ព្រៃ​លក់​ទៅ​អោយ​ឈ្មួញ​ថៃ​ដើម្បី​បាន​ប្រាក់​ធ្វើ​សង្គ្រាម​​ប្រឆាំង​នឹង​កងកម្លាំង​ក្រុង​ភ្នំពេញ។ ត្រង់ចំណុចនេះឯង ធនធានធម្មជាតិ​មិនត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ​ជា​កាដូ​ជូនពរ​ទេ ប៉ុន្តែ​វា​ជា​ការ​ដាក់​បណ្តាសារ​ទៅ​វិញ ពីព្រោះ​កងកម្លាំង​យោធា​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រាក់​ចំណូល​បាន​ពី​ធនធាន​ធម្មជាតិ​យក​ទៅ​ធ្វើ​សង្រ្គាម​ច្បាំង​គ្នា​ឯង។
បញ្ហា​ទីពីរ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យប្រទេសកម្ពុជានៅតែក្រដដែលនោះ គឺ​ដោយសារ​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធាន​ធម្មជាតិ​មិន​ល្អ។ ព្រៃឈើ មច្ឆាជាតិ ធនធាន​ខ្សាច់ ធនធាន​រ៉ែ​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​ច្រើន​មហិមា​ប៉ុន្តែ​ប្រាក់ចំណូល​បាន​ពី​ធនធាន​ទាំងនេះ​សម្រាប់​កញ្ចប់​ថវិកាជាតិ​អាច​ធ្លុះ​ធ្លាយ​ទៅ​វិញ​ខ្លះ​ដោយសារ​តែ​ការ​គ្រប់គ្រង​នៅ​មាន​ចន្លោះ​ប្រហោងនោះ។ ក្រៅ​ពី​ការ​គ្រប់គ្រង នៅ​មាន​បញ្ហា​អំពើ​ពុក​រលួយច្រើនទៀត​នៅ​តែ​ជា​បញ្ហា​ចម្បង​នៅ​ក្នុង​សង្គម​កម្ពុជា។
បញ្ហា​ទីបី គឺ​ដោយសារ​ការ​អប់រំ​នៅ​កម្ពុជា​នៅ​មាន​កម្រិតទាប​ក្នុង​ជំនាញជាន់​ខ្ពស់​មួយ​ចំនួន ដូច​ជា​ជំនាញ​​រុករក​ប្រេង ឧស្ម័ន​ និង​រ៉ែ​។ ប្រទេស​កម្ពុជា​មិន​អាច​ទាញ​ផល​បានច្រើន​ពី​ធនធាន​ធម្មជាតិ​របស់​ខ្លួន​ទេ​ ប្រសិន​បើ​ប្រទេស​ក្រីក្រ​មួយ​នេះ​នៅ​បន្ត​ប្រើប្រាស់​កម្មករ​ជនជាតិបរទេស​​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​ធនធាន​ធម្មជាតិ​របស់​ខ្លួន​នោះ។ ងាក​មក​ធើ្វ​ការ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​ប្រទេស​ ដទៃក្នុងតំបន់អាស៊ីយើងនេះវិញយើងឃើញថាជាសិង្ហបុរី គឺឺជាប្រទេសមួយដែលគ្មមានធនធានធម្មជាតិច្រើនដូចប្រទេសកម្ពុជាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​តែ​ការគ្រប់គ្រង​ប្រកប​ដោយ និរន្តរភាព ភាពវៃឆ្លាត កម្លាំង​ពលកម្ម​មាន​ជំនាញ​ខ្ពស់ ការ​គ្រប់គ្រង​មាន​តម្លាភាព គណនេយ្យភាព​ ប្រទេស​ដ៏​តូច​មួយ​របស់​ទ្វីប​អាស៊ី​នេះ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ប្រទេស​មាន​ឥទ្ធិពល​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​យ៉ាង​ខ្លាំង។ សរុប​សេចក្តី​មក​វិញ ដើម្បី​កុំ​អោយ​ធនធាន​ធម្មជាតិ​របស់​កម្ពុជាក្លាយទៅជាការដាក់បណ្តាសារ ហើយ​កុំ​អោយ​ប្រទេសជាតិ​មួយនេះនៅ​តែ​ក្រីក្រ​ដដែល​នោះ ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ប្រកប​ដោយ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ខ្ពស់ ​គឺជាកតាព្វកិច្ចចាំបាច់បំផុតសម្រាប់ប្រជាជនខ្មែរទាំងមូល ចូលរួមថែរក្សា ការពារ អភិរក្សព្រៃឈើសត្វព្រៃ និងជម្រកសត្វព្រៃលិចទឹកផ្សេងៗទៀត។ ប្រសិន​បើពួកយើអាចធ្វើយ៉ាងដូច្នេះបាន ពេល​នោះ សម្បត្តិធនធាន​ធម្មជាតិ​រមជាតិរបស់ខ្មែរពិតជាប្រែក្លាតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិពិសេស និងអាចរកប្រាក់ចំណូលចូលជាតិបាន និងក្លាយឈ្មោះពីប្រទេសក្រីក្រទៅជាប្រទេសមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនឆាប់រហ័សនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីជាក់ជាពុំខាន៕
ឧិ!សំនៀង
ច្រៀងដោយ នភ ហង្សផលា
និពន្ធបទភ្លេង និងទំនុកច្រៀង ដោយ នភ ហង្សផលា ឆ្នាំ២០០៩
១. ឧិ‌‌‌! សំនៀង ពៅតែងច្រៀងឮល្វើយៗ ហាក់ដង្ហោយ  អោយរៀមព្រឺព្រួចអារម្មណ៍
ដូចទេពមន្តស្នេហ៍ បបោសអង្អែល  សូររណ្តំ ក្នុងទ្រូងរងំ  ពុំរសាយនឹកតែពំងា។
២. ឧិ! ​ ម្លប់ត្រែង កន្លែងដែលយើងធ្លាប់ជ្រក រៀមស្កាត់រក  ជួបពន្លកដួងទ័យា
នួននាងទូលក្អម ខាបអារម្មណ៍អោយរៀមរងា បេះដូងទាមទារ  សាសងគ្នាថ្នម
ប្រលោមស្នេហ៍។
ចិត្តជាប់ចំណង ប៉ងប្រាថ្នាក្រមុំស្រុកស្រែ ដែលរៀមគួចស្នេហ៍  ច្រើនឆ្នាំខែតាំងពីក្មេងវ័យ។
៣.  ឧិ‌! ខ្ទមស្បូវ នៅឈរចែងអនុស្សា ឆ្លាក់ចិន្តា  អោយរៀមរ៉ាគេងនឹកអាល័យ
សៀងស្រស់តូចតន់ បងបែរបន់ជួបរាល់យប់ថ្ងៃ សណ្តំហឬទ័យ  អោយកវីស្រមៃតែអូន៕
រឹសគូប
right|thumb|288px|ក្រាបនៃ y = \sqrt[3]{x} ចំពោះx \ge 0 ក្នុងគណិតវិទ្យា រឹសគូប (cubic root、root of third power) តាងដោយ \sqrt[3]{x} ឬ x1/3 គឺជាចំនួន a មួយដែល a3 = x ។ គ្រប់ចំនួនពិតទាំងអស់សុទ្ធតែមានរឹសគូបជាចំនួនពិតមួយ និង រឹសជាចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់ចំនួនមួយគូរ និង គ្រប់ចំនួនកុំផ្លិចមិនសូន្យមានរឹសគូបបីជាចំនួនកុំផ្លិចផ្សេងគ្នា។  ឧទាហរណ៍: រឹសគូបនៃ ៨ គឺ ២ ពីព្រោះ ២៣ = ៨ ។ គ្រប់រឹសគូបនៃ −២៧i គឺ
យើងសប្បាយ
និពន្ធបទភ្លេង និងទំនុកច្រៀង ដោយ នភ ហង្សផលា ឆ្នាំ២០០៩
រឹសគូប
ប្រមាណវិធីនៃរឹសគូបមិនមានក្ខណៈផ្តុំ ឬ លក្ខណៈបំបែកចំពោះប្រមាណវិធីបូក និងប្រមាណវិធីដកទេ។
យើងសប្បាយ
1/ ព្រះសូរ្យរះភ្លឺថ្លា ឆាយាពណ្ណរាយ ចិន្តារីករាយ សប្បាយម៉្លេះណា។
រឹសគូប
រឹសគូបមានលក្ខណៈផ្តុំជាមួយនឹងស្វ័យគុណ និងមានលក្ខណៈបំបែកជាមួយនឹងផលគុណនិងផលចែក ប្រសិនបើមានចំនួនពិតតែមួយគត់ ប៉ុន្តែមិនជានិច្ចជាកាលទេចំពោះចំនួនកុំផ្លិច ឧទាហរណ៍៖
យើងសប្បាយ
2/ ជំនោរផាយផាត់ទៅ ផាត់ទងស្មៅទងផ្កា រេរាំកាយា សាយគន្ធាក្រអូបក្រៃ។
រឹសគូប
ប៉ុន្តែ
យើងសប្បាយ
បន្ទរ/ យើងសប្បាយ! យើងសប្បាយ! យើងសប្បាយ! យើងរីករាយ! យើងរីករាយ ឥតខ្វល់អ្វី! ហូ៎!ហូ៎!ហូ៎!ៗៗៗៗ
3/ មេអំបៅហើរេរា សែនសោភាប្រឹមប្រិយ ស្រស់ស្អាតគួរបេតី ហប្ញទ័យរមនា។
រឹសគូប
និយមន័យ
រឹសគូបនៃចំនួន x គឺជាចំនួន y ដែលផ្ទៀងផ្ទាត់សមីការ
ប្រសិនបើ a ជាចំនួនពិត នោះរឹសគូបនៃ a មានតែមួយគត់ តាងដោយ \sqrt[3]{a} ។
យើងសប្បាយ
4/ ទេសភាពដីខ្មែរ ស្រុកស្រែចំការ ក្សេមក្សាន្ដសុខា ចិន្តាភិសម័យ។
បន្ទរ/ យើងសប្បាយ! យើងសប្បាយ! យើងសប្បាយ! យើងរីករាយ! យើងរីករាយ ឥតខ្វល់អ្វី! ហូ៎! ហូ៎! ហូ៎! ៗៗៗៗ
ព្រះធាតុហ្លួង
ព្រះធាតុហ្លួង គឺជាការគ្របដណ្តប់ដ៏ធំនៃមាស ព្រះពុទ្ធសាសនា ចេតិយ នៅកណ្តាលក្រុងនៃ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍, ប្រទេសឡាវ ។  ចាប់តាំងពីការបង្កើតដំបូងបានស្នើឱ្យមាននៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ៣ នៃគ.សចេតិយបានឆ្លងកាត់ការស្ថាបនាឡើងវិញជាច្រើននាពេលថ្មីៗនេះដូចជាទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៣០ ដោយសារការឈ្លានពានរបស់បរទេសនៅតំបន់នោះ។ ជាទូទៅវាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបូជនីយដ្ឋានជាតិដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសឡាវនិងជានិមិត្តសញ្ញាជាតិ។
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ព្រះធាតុហ្លួង និងស្ថានភាពរបស់វានៅវៀងចន្ទន៍
នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី 16 ស្ដេច សត្ថាធិរត្ន័ បានផ្លាស់ប្តូររាជធានីពី ហ្លួងព្រះបាង ទៅ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ព្រះអង្គបានបញ្ជាគេឱ្យការសាងសង់ចេតិយនោះនៅ ១៥៦៦  វាត្រូវបានគេកសាងឡើងវិញប្រមាណ ៤m ពីកណ្តាលនៃទីក្រុងវៀងចន្ទន៍នេះនៅចុងបញ្ចប់នៃការសាងសង់ ព្រះធាតុហ្លួង ហើយព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា ថាហ្វាថាហ្លួង  មូលដ្ឋានមានប្រវែង ៦៩ ម៉ែត្រនីមួយៗនិងមានកំពស់ ៤៥ ម៉ែត្រហើយត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយស្តូបតូចចំនួន ៣០ ។
ក្នុង ១៦៤១ ពួកហូឡង់របស់ក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌាខាងកើត ពួកហូឡង់ បានមកទស្សនាទីក្រុងវៀងច័ន្ទនិងត្រូវបានទទួលដោយព្រះមហាក្សត្រសុរិយវង្សា នៅឯព្រះវិហារជាកន្លែងដែលគាត់ត្រូវបានគេផ្តល់ដំណឹងថាបានទទួលធ្វើពិធីនៅក្នុងពិធីមួយ។ គាត់បានសរសេរថាគាត់មានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងចំពោះ“ សាជីជ្រុងដ៏ធំសម្បើមហើយផ្នែកខាងលើត្រូវបានគ្របដោយស្លឹកមាសដែលមានទម្ងន់ប្រហែលមួយពាន់ផោន” ។  ទោះយ៉ាងណាចេតិយនេះត្រូវបានលួចម្តងហើយម្តងទៀតដោយជនជាតិ ភូមា សៀមនិង ចិន។
ព្រះធាតុហ្លួងត្រូវបានបំផ្លាញដោយ ការលុកលុយរបស់ សៀម នៅឆ្នាំ ១៨២៨ ដែលធ្វើឱ្យវាខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនិងបោះបង់ចោល។ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩០០ ដែលជនជាតិបារាំងបានស្តារការរចនាដើមឡើងវិញដោយផ្អែកលើគំនូរលំអិតពីឆ្នាំ ១៨៦៧ ដោយស្ថាបត្យករនិងអ្នករុករកជនជាតិបារាំងឈ្មោះ Louis Delaporte ។  ទោះយ៉ាងណាការប៉ុនប៉ងដំបូងដើម្បីស្តារវាឡើងវិញគឺមិនជោគជ័យទេហើយវាត្រូវរៀបចំឡើងវិញហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៣០ ។  កំឡុង សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ ព្រះធាតុហ្លួងបានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងកំឡុងពេលវាយឆ្មក់តាមអាកាសរបស់ថៃ។ ចុងបញ្ចប់ សង្រ្គាមលោកលើកទី ២ ព្រះធាតុហ្លួងត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញ ។
បុណ្យសែនព្រះខែ
បុណ្យសែនព្រះខែ
បុណ្យសែនព្រះខែជាពិធីបុណ្យមួយ នៅពាក់កណ្តាលសរទរដូវ (Mid-Autumn Festival) (中秋節), ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបុណ្យសែនព្រះខែ ឬ ចុងឈីវជៀ។ វាជាពិធីបុណ្យ សំរាប់អបអររដូវប្រមូលផលពេញនិយមមួយ ដែលត្រូវបានប្រារព្ធឡើងដោយជនជាតិ ចិន, តៃវ៉ាន់, និងប្រជាជនវៀតណាម. ក្នុងរយៈពេលជាង 3,000 ឆ្នាំមុន ព្រះច័ន្ទ ត្រូវបានចាត់ទុកជាទី សក្ការៈនៃរាជវង្ស ថាង, ពិធីបុណ្យនេះ ត្រូវបានឱ្យឈ្មោះថា ចុងឈីវជៀ(中秋節)(មានន័យថា "ពិធីបុណ្យពាក់កណ្តាលសរទរដូវ") នៅក្នុងរាជកាលនៃរាជវង្ស ចូវ.[1]នៅម៉ាលេស៊ី សឹង្ហបុរី និង ហ្វីលីពីន គេហៅវាថា ពិធីបុណ្យគោម ឬ ពិធីបុណ្យសែននំព្រះខែ ។ ពិធីនេះគេប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី ១៥ ក្នុងខែទី ៨​របស់ចិន ហើយត្រូវនឹងខែ កញ្ញា ឬ តុលានៃប្រក្រតិទិនសូរិយាគតិ ។ វាក៏ជាថ្ងៃដែលត្រូវនឹងពាក់កណ្តាលសរទរដូវនៃប្រក្រតិទិនសូរិយាគតិ ហើយនៅពេលនោះព្រះច័ន្ទក៏ពេញបូណ៌មីដែរ ។ ម្ហូបប្រពៃណីនៃពិធីនេះគឺ នំលោកខែ ។
បុណ្យសែនព្រះខែជាពិធីបុណ្យសំខាន់មួយក្នុងប្រក្រតិទិនរបស់ចិន។​ តាមប្រពៃណី ញាតិមិត្តនិង មិត្តភ័ក្តិមកជួមជុំគ្នានៅថ្ងៃនេះ ដើម្បីមើលព្រះខែពេញបូណ៌មី និង ញុំានំលោកខែ ។ ក្នុងពិធីបុណ្យនេះ ក៏មានទំនៀមទម្លាប់ខ្លះៗដែរ ដូចជា៖
ប្រវត្តិនៃបុណ្យសែនព្រះខែ
Houyi and Chang'e
Taiwan version
Due to historical cultural ties with China, legends of the holiday in Taiwan share major feature of the Chinese version. Since middle of 1980’s, Taiwanese starts the trend of barbecue with friends and family at Mid-Autumn Festival. This trend trace from different statements, some said that it started because of the boost of commercial company, others said that it is because people usually get hungry when they are watching the moon, so barbecue outdoor become widespread among people. However, the take off of Taiwan economy and the influence of western life style was also a reason which makes people change their traditional custom. Mooncakes are typically round but smaller, with less elaborate fillings. More recently, some versions of the cake from Hong Kong seem to be gaining popularity.
Vietnamese version
The Mid-Autumn festival is named "Tết Trung Thu" in Vietnamese. The Vietnamese version of the holiday recounts the legend of Cuội, whose wife accidentally urinated on a sacred banyan tree, taking him with it to the Moon. Every year, on the mid-autumn festival, children light lanterns and participate in a procession to show Cuội the way to Earth.[6] In Vietnam, Mooncakes are typically square rather than round, though round ones do exist. Besides the indigenous tale of the banyan tree, other legends are widely told including the story of the Moon Lady, and the story of the carp who wanted to become a dragon.[6] One important event before and during Vietnamese Mid-Autumn Festival are lion dances. The dances are performed by both non-professional children group and trained professional groups. Lion dance groups perform on the streets go to houses asking for permission to perform for them. If accepted by the host, "the lion" will come in and start dancing as a wish of luck and fortune and the host gives back lucky money to show thankfulness.
Dates
The Mid-Autumn Festival is held on the 15th day of the eighth month in the Chinese calendar, which is in September or early October in the Gregorian calendar. In 2010 the Mid-Autumn Festival fell on September 22. It will occur on these days in coming years:[7]
ក្រុងសៀមរាប
ក្រុងសៀមរាប ￼គឺជាទីក្រុងធំទីពីររបស់ប្រទេសកម្ពុជាបន្ទាប់ពីរាជធានីភ្នំពេញ និង​ទីក្រុង​ធំ​បំផុត​នៃ​ខេត្ត​សៀមរាប ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ក្រុងសៀមរាបមានស្ថាបត្យកម្មបែបអាណានិគមបារាំង និងបែបចិនខ្លះៗនៅក្នុងសង្កាត់បារាំងចាស់ និងជុំវិញផ្សារចាស់។ នៅក្នុងទីក្រុងសៀមរាបនេះមានសារមន្ទីរ ការសម្តែងរបាំអប្សរាប្រពៃណីជាតិ ភូមិវប្បធម៌ខ្មែរ ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ និងសិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅឯនាយជនបទ ភូមិនេសាទ និងជម្រកសត្វស្លាបនៅជិតទន្លេសាប និងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។ ទីក្រុងសៀមរាបរបស់កម្ពុជា ដែលជាកន្លែងសម្បូរទៅដោយប្រាសាទអង្គរវត្តដ៏ល្បីល្បាញនោះ ត្រូវបានស្នងជាទីក្រុងវប្បធម៌អាស៊ានរយៈពេល២០២១-២០២២ ក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីអាស៊ានទទួលបន្ទុកវប្បធម៌ និងសិល្បៈ (AMCA) ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។ ក្រុងសៀមរាបសព្វថ្ងៃ ជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមមួយ ដែលមានសណ្ឋាគារ រមណីយដ្ឋាន និងភោជនីយដ្ឋានជាច្រើន។ លំហូរប្រាក់ចំណូលនៅជិតប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែល​ជា​កន្លែង​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ដ៏​ពេញ​និយម​បំផុត​របស់​កម្ពុជា។
រដ្ឋបាល
ស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តសៀមរាប មាន ១២សង្កាត់ ៩៩ភូមិ÷
រដ្ឋបាលក្រុងចាស់
ស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តសៀមរាប មាន ១៣សង្កាត់ ១០៩ភូមិ÷
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី២
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី២ ធ្វើឡើងនៅទីក្រុងរ៉ង់គូន​ប្រទសភូមា ពីថ្ងៃទី១១ដល់ថ្ងៃទី១៦ ធ្នូ១៩៦១។ នេះជាលើកទី១ហើយដែលសមាជិកស្ថាបនិកទាំង៦របស់សហព័ន្ឋកីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍ បានចូលរូមប្រកួតកីឡានេះ។
ចំនួនមេដាយ
(ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះត្រូវបានដាក់ពណ៌)
1 -សិង្ហបុរីពេលនោះនៅជារដ្ឋស្វ័យគ្រប់គ្រងចំនុះអោយចក្រភពអង់គ្លេស
លក្ខខណ្ឌសង្គមកម្ពុជា
លក្ខខណ្ឌ​សង្គម​កម្ពុជា
ប្រទេសកម្ពុជា​មាន​ផ្ទៃ​ដី ១៨១ ០៣៥ គម²។ បើ​គិត​ពីចំនួន​ប្រជាជន​គឺ​មាន​ចំនួន​តិច​ជាង​ប្រទេស​​ខ្លះ​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ លើកលែង​តែ​ប្រួទេស​ឡាវ សិង្ហបុរី និង ប្រុយណេ។ តាម​ការ​ធ្វើ​ជំរឿន​នា​ខែ​មិនា ១៩៩៨ ប្រជាជន​កម្ពុជា​មាន​ចំនួន ១១ ៤៣៧ ៦៥៦ នាក់ ហើយ​អត្រា​កំណើន​ប្រជាជន​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​មាន ២,៤៩%។ សង្គ្រាម​ និង វិបត្តិនយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា​កន្លង​មក បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ថានភាព​ប្រជាជន​មាន​បំរែបម្រួល និង​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ចលនា​បំលាស់​លំនៅ​ផង​ដែរ។
១.ទំរង់ប្រជាសាស្ត្រ​កម្ពុជា
ទម្រង់ប្រជាសាស្ត្រ​កម្ពុជារួម​មាន​ ដង់ស៊ីតេប្រជាជន ទម្រង់​តាមភេទ និងអាយុ ប្រជាជន​សកម្ម និង​ក្រុម​ទន់ខ្សោយ​។ ទម្រង់នេះ តែងតែ​ប្រែប្រួល​ទៅតាម​សម័យកាល​នីមួយៗ​។
១.១.១. ប្រជាជន​កម្ពុជា
យោង​តាម​ការ​ធ្វើ​ជំរឿន​របស់​ក្រសួង​ផែនការ (ថ្ងៃទី ៣-១២ ខែ​មិនា ឆ្នាំ១៩៩៨)ចំនួន​ប្រជាជន​កម្ពុជា​មាន​ចំនួន​សរុប ១១ ៤៣៧ ៦៥៦ នាក់។ ក្នុង​នោះ​មាន​បុរស ៥ ៥១១ ៤០៨នាក់ និង​ស្ត្រី ៥៩២ ៦៤៨នាក់។ ប៉ុន្តែ​របាយ​ប្រជាជន​​នៅ​តាម​តំបន់​មិន​ស្មើ​គ្នា​ទេ ៖ ដូចនេះ​តំបន់​វាលរាប និងតំបន់​ទន្លេសាប​មាន​ប្រជាជន​រស់នៅ​ច្រើន​ជាង​គេ ដោយ​សារ​តំបន់​នេះ​សំបូរ​ដី​មាន​ជីជាតិ ផ្លុវទឹក ត្រី​ ដែល​ជា​លក្ខខណ្ឌ​ដ៏​ប្រសើរ​សម្រាប់​ការ​រស់នៅ។
១.១.២. ដង់ស៊ី​តេ​ប្រជាជន
ដង់ស៊ីតេ​ប្រជាជន​គឺ​ចំនួន​ប្រជាជន​ក្នុង​១គម²។ ប្រជាជន​កម្ពុជា​មាន​ផ្ទៃ ១៨១ ០៣៥គម² និង​មាន​ដង់ស៊ីតេ​ប្រជាជន​មធ្យម ៦៤នាក់ក្នុង ១គម²។ ប៉ុន្តែ​ដង់ស៊ីតេ​នេះ​ប្រែប្រួល​ទៅ​តាម​តំបន់ ៖ តំបន់​វាលរាបមាន ២៣៥នាក់ តំបន់​ទន្លេសាបមាន ៥២នាក់ តំបន់​ឆ្នេរសមុទ្រមាន ៤៩នាក់ តំបន់ភ្នំ និង​ខ្ពង់រាបមាន ១៧នាក់។ ក្នុង​ចំណោម​ខេត្ត​ក្រុង​ទាំងអស់​ដង់ស៊ីតេ​ប្រជាជន​ប្រែប្រួល​ពី ២នាក់ក្នុង ១គម²នៅ​មណ្ឌលគីរី ដល់ ៣៤៤៨នាក់ក្នុង ១គម²នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​។ ដង់ស៊ីតេ​នេះ​ក៏​ប្រែប្រួល​ពី​ស្រុក​មួយ ទៅ​ស្រុក​មួយទៀត​ដែរ ​ទោះបី​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ជាមួយ​គ្នាក្ដី។
១.១.៣. កម្រិត​លទ្ធភាព​បង្កកំណើត
អត្រា​លទ្ធភាព​បង្ក​កំណើត គឺ​ចំនួន​កូន​ជា​មធ្យម​ដែល​ស្ត្រី​ម្នាក់​អាច​បង្កើត​បាន​ក្នុង​ដំណាក់​បន្ត​ពូជ​។ តាម​ការ​ធ្វើ​ជំរឿន​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៨ អត្រា​លទ្ធភាព​បង្កកំណើតគឺ ស្ត្រី​ម្នាក់​​មាន​កូន​ជា​មធ្យម ៥,២នាក់ ដែល​ជា​អត្រាមួយ​ខ្ពស់​ជាងគេ​បំផុត​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។ ប៉ុន្តែ​កម្រិត​លទ្ធភាព​បង្កកំណើត​ប្រែប្រួល​ទៅ​តាម​លក្ខខណ្ឌ​របស់​នារី ៖ ក្នុង​គ្រួសារ​ធូរធារ​ហើយ​​រស់នៅ​ទីក្រុង​នោះ​លទ្ធភាព​បង្កកំណើត​របស់​ស្ត្រី​ក៏​ថយចុះ​ដែរ។ កម្រិត​លទ្ធភាព​បង្កកំណើត​របស់​ស្ត្រី​គឺ​ជា​កត្តា​កំណត់​នៃ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​មនុស្ស។ ការសិក្សា​បង្ហាញ​ថា បើកម្រិត​អភិវឌ្ឍន៍​មនុស្ស​មាន​កម្រិត​ទាប (បញ្ហា​ចូលសាលារៀន ផ្ដល់ចំណីអាហារ សុខភាព -ល-) លទ្ធភាព​បង្កកំណើត​អាច​ច្រើន។ តែ​វា​អាច​ថយចុះ​ប្រសិន​បើ​មាន​ប្រើ​វិធី​ពន្យាកំណើត។
១.២. ទម្រង់តាមភេទ និង​អាយុ​នៃ​ប្រជាជន​កម្ពុជា
បចលង
១.២.១. ទម្រង់តាម​ភេទ
​តួលេខ​ជំរឿន​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៨ បង្ហាញ​ឲ្យ​ដឹង​ថា ស្ត្រី​កម្ពុជា​មានចំនួន​ច្រើន​ជាង​បុរស​ទាំង​នៅ​ទី​ប្រជុំ​ជន និង​ជនបទ។ ប៉ុន្ត្ែ​បើគេ​ពិនិត្យ​ចំនួន​មនុស្ស​ប្រុសលើ​ចំនួន​មនុស្ស​ស្រី ១០០នាក់​តាម​ក្រុម​អាយុ​គេ​​ឃើញ​ថា ៖ របប​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​ខ្មែរ​ក្រហម (១៩៧៥-១៩៧៩) ធ្វើ​ឲ្យ​ទម្រង់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ប្រែ​ប្រួល​យ៉ាង​ខ្លាំង ៖ មនុស្ស​ជាង ៣​លាន​នាក់​បាន​ស្លាប់​ក្រោម​ការ​កាប់​សម្លាប់ ការ​បង្អត់​អាហារ និង​ជំងឺ​ផ្សេងៗ។ ប្រជាជន​មួយ​នាក់​ក្នុង​ប្រជាជន​៦នាក់​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​សម័យ​នោះ ជា​ពិសេស​បុរស​ដែល​ជា​មុខ​សញ្ញា​សម្រាប់​ប៉ុល​ពត ។ ដូចនេះ​មនុស្ស​ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​វ័យ​ ៤០-៤៤ ឆ្នាំ នាបច្ចុប្បន្ន​នេះ​គឺ​មាន​អាយុ ២១-​២៥​ឆ្នាំ​នៅ​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម។
១.២.២. ទម្រង់តាមអាយុ
កុមារ​អាយុ​តិច​ជាង ១៥​ឆ្នាំ មាន​ចំនួន​ដល់​ទៅ​ ៤២.៨%​នៃ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​សរុប។ សមាមាត្រ​កុមារី​មាន​ ៤០.៤% តិច​ជាង​សមាមាត្រ​កុមារា ៤៥.៤%។ ក្រុម​អាយុ​ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​សកម្ម​ភាព​សេដ្ឋកិច្ច (​ក្រុម​ដែល​សកម្ម​ជាង​គេ​លើ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច) ពី​១៥-៦៤​ឆ្នាំ មាន​៥៣.៧% ដែល​ក្រុម​វ័យ​ចំណាស់​(អាយុ​៦៥ឆ្នាំ​ឡើង) មាន​៣.៥%។ ដូចនេះ​ចំនួន​កុមារ​ដ៏ច្រើន​នា​បច្ចុប្បន្ន​ជា​លទ្ធផល​នៃ​បន្ទុះ​ទារក​ក្រោយ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ (​ក្រោយ​ការ​ដួលរលំ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម)។
១.៣. ប្រជាជន​សកម្ម
ប្រជាជន​សកម្ម​លើ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច​គឺ បុរស និង ស្ត្រី​ដែល​ធ្វើ​ការងារ​ក្នុង​ផលិតកម្ម និង​សេវា​។ នៅ​កម្ពុជា​ប្រជាជន​សកម្ម​៨៧%​រស់នៅ​ជនបទ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជា​ស្ត្រី​ហើយ​ធ្វើ​ការងារ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​។
១.៣.១. អត្រា​រួម​ចំណែក​ក្នុង​សកម្មភាព​សេដ្ឋកិច្ច
អត្រារួម​ចំណែក​គឺ​ជា​ភាគ​រយ​នៃ​ប្រជាជន​សកម្ម​ធៀប​នឹង​ប្រជាជន​សរុប​ចាប់​ពី អាយុ​៧​ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ​។ ចំនួនប្រជាជន​សកម្ម​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន ៥ ១១៧ ៨៧៩នាក់​​ក្នុងនោះ​​មាន​ចំនួន ២ ៦៤១ ៥៧៩​នាក់ ឬ ៥១%​ជា​ស្ត្រី​។ អត្រា​រួម​ចំណែក​ក្នុង​សកម្មភាព​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ស្ត្រី​ជនបទ មាន​កម្រិត​ខ្ពស់​ណាស់ (៦១%) ពិសេស​ក្រុម​អាយុ ២០-៥៤​ឆ្នាំ។ ដូចនេះ​ស្ត្រី​ចូលរួម​យ៉ាង​ជ្រាលជ្រៅក្នុង​សកម្មភាព​កសិកម្ម។ ឥឡូវ​នេះ​បើ​គេពិនិត្យ​លើ​អត្រា​រួម​ចំណែក​តាម​អាយុ​ផ្សេងៗ​ចាប់​ពី​អាយុ​៧ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ​គេ​ឃើញ​ថា​អត្រា​រួម​ចំណែក​ទាប​ចំពោះ​ក្រុម​អាយុ ៧-១៤​ឆ្នាំ ហើយ​​ក៏​កើន​យ៉ាង​ឡើងលឿន​រហូត​ដល់​ក្រុម​អាយុ​៤៥-៤៩​ឆ្នាំ។ ​ជាទូទៅ​អត្រា​រួម​ចំណែក​ថយចុះ​ចំពោះ​ក្រុម​អាយុ ៧-២៩​ឆ្នាំ នៅ​ពេល​ដែល​លទ្ធភាព​ចូលរៀន​និង​ការ​បណ្ដុះបណ្ដាល​កើន​ឡើង។
១.៣.២. ការងារ​កុមារ
បញ្ហាមួយ​ក្នុង​ចំណោម​បញ្ហា​ចម្បងៗ​ដែល​ប្រទេសកម្ពុជា​ត្រូវ​ប្រឈមមុខ​គឺ​ចំនួន​កុមារ​ដ៏​ច្រើន​ដែល​បម្រើ​ការងារ និង​ធ្វើ​ជា​ស្រី​ពេស្យា​។ តាម​ឯកសារ​របស់​អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រជាជន​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ ស្ត្រី​ពេស្យា​ ៣៥%​ជា​អនីតិជន (​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩១​មក ទីក្រុង​នៅ​កម្ពុជា​ជួប​ប្រទះ​បន្ទុះ​ខាង​ផ្លូវ​ភេទ)។ លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​នារី​រាប់ពាន់​នាក់​រងគ្រោះ​ពី​ការ​ជួញ​ដូរ​ក្នុង​បន​ស្រីខូច​ប្រទេស​ថៃ ហើយ​រស់នៅ​ក្នុង​លក្ខខណ្ឌ​មួយ​លំបាក​លំបិន​បំផុត។ ជាមួយនេះ​កុមារ និង​យុវជន​អាយុ​ពី​៧-១៧​ឆ្នាំ​ប្រកប​ការងារ​នៅ​តាម​កសិដ្ឋាន​គ្រួសារ និង​សហគ្រាស​ឯកជន​ដើម្បី​បាន​លុយ​ជួយ​គ្រួសារ។ ការងារ​របស់​កុមារ​នៅ​ជនបទ​មាន​ ២៩.៣%​​ច្រើន​ជាង​នៅ​ទីក្រុង​ ដែល​មាន​ត្រឹម​តែ ១១.៣%។
(ប្រភព៖ សិក្សាសង្គម​ថ្នាក់ទី១២)
លំហាត់ស៊្វីត
១) គេឲ្យស្វ៊ីត (u_n) \, កំនត់ដោយ និង  ដែល  ។ (v_n) \, ជាស្វ៊ីតមួយទៀតកំនត់ដោយ  ។
២) គេអោយស្វ៊ីត កំនត់ដោយ តាង  បង្ហាញថា (t_n) \, ជាស្វ៊ីតធរណីមាត្រ និងគណនា
៣) គណនាចំនួនពិត b, c, d ដើម្បីអោយស្វ៊ីត \{a_n\} \, កំនត់ដោយ
ផ្ទៀងផ្ទាត់លក្ខខណ្ឌខាងក្រោម: ៤) a ជាចំនួនវិជ្ជមានខុសពី ១ ។ គេអោយស្វ៊ីតនៃចំនួនពិត ដែលកំនត់ដោយទំនាក់ទំនង  និង u_0 = 1 \,
៦) គេអោយស្វ៊ីត \{u_n\} \, កំនត់ដោយ ។ កំនត់រក u_n \, ជាអនុគមន៍នៃ n ។
៥) គេអោយស្វ៊ីតនៃចំនួនពិត (u_n)\, មួយកំនត់ដោយ:
គេមានស្វ៊ីតមួយទៀត (V_n) \, កំនត់ដោយ
៨) គេអោយស្វ៊ីត (U_n) \, មួយកំនត់ដោយ: ៩)គេឲ្យស្វ៊ីតនៃចំនួនពិត (a_n) \,កំណត់ដោយ a_1=4 \,និង ។
ក-តាង. រកប្រភេទនៃស្វ៊ីតនេះ ? ខ-គណនាb_n \, និងa_n \, ជាអនុគមន៍នៃn ។
១0)គេអោយស្វ៊ីត កំនត់ដោយ  ។ ក-គេតាង  ។ រកប្រភេទនៃស្វ៊ីតនេះ?
ខ-គណនាb_n \, និងa_n \, ជាអនុគមន៍នៃn ។ (by Lim Phalkun www.mathtoday.wordpress.com).
យាយ ម៉ៅ
យាយម៉ៅ ឬ លោកយាយម៉ៅ ជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ និងគេមានជំនឿថាជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ **យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជា ធ្វើសក្ការៈនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសមុទ្រ ក៏ដូចជានៅចន្លោះផ្លូវពីក្រុងភ្នំពេញ ទៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ កំពត និងក្រុងកែប។ នៅភ្នំបូគោក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាកយាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានសំភោធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មានឃើញរូបសំណាករបស់លោកយាយនៅឆ្នេរសមុទ្រកែប ដែលត្រូវបានហៅថា "ស្រីស្អាត" ឬ"សិលាចាំប្តី" ទាំងនោះ គឺជារឿងព្រេងនិទានរបស់ស្រី្តម្នាក់ ដែលទន្ទឹងចាំស្វាមីរបស់ខ្លួន ហើយសំឡឹងមើលទៅទិសខាងលិច។ យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេជឿថា គាត់គឺជាអ្នកការពារ ថែរក្សាអ្នកដំណើរ និងព្រានព្រៃឲ្យបានសេចក្តីសុខសប្បាយ។ អ្នកដំណើរដែល​ធ្វើ​ដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវជាតិលេខ៤ តែងតែឈប់នៅមុខអាស្រមលោកយាយម៉ៅ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវនោះ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈ បូជា ដើម្បីសុំឲ្យការធ្វើដំណើរបានសុខសប្បាយតាមផ្លូវ។
ដំណើររឿង
ដំណើររឿងរបស់យាយម៉ៅ គេពុំទាន់មានឯកសារណាមួយជាក់លាក់ ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ រឿងនេះត្រូវបានគេនិយាយតៗគ្នា ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ។ គេឃើញមានរឿងនិទានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងប្រវត្តិយាយម៉ៅ។ បានឮថា រឿងនេះបានកើត​ឡើង​នៅមុន​សម័យ​​អាណានិគមបារាំង នាងគឺ​ជា​ស្រ្តីដ៏ស្អាត ផូរផង់ បានរៀបអាពាពិពាហ៍​ជាមួយនឹង​មេទ័ពម្នាក់។ ក្រោយពេល​ដែលស្វាមី​របស់គាត់ធ្វើ​មរណកាល​ក្នុងសង្គ្រាម រវាងកម្ពុជា]]និងថៃ នាងក៏បាន​ដឹកនាំទ័ព​ឡើងប្រឆាំង​តបវិញ។ នៅពេលនោះ នាងក៏បានក្លាយ​ជាវីរៈនារី​ដ៏ល្បីល្បាញ​​របស់ជនជាតិខ្មែរ។
រឿងដំណាលខ្លះថា ស្វាមីរបស់ដូនម៉ៅ ដែលជាមេទ័ព បានចេញទៅធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវសមុទ្រ ដោយសារតែនឹកស្វាមីខ្លាំងពេក នាងក៏ទៅតាមរក ហើយក៏បានមកដួលស្លាប់នៅខេត្តកោះកុង ក្លាយជាអ្នកដូន (ឆ្មាំរក្សាសមុទ្រ)។
កាលពីសម័យមុន មានមេកន្ទ្រាញ ម្នាក់ ឈ្មោះជុច ត្រួតត្រា​កុល​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិព័រ នៅស្រុកភ្នំក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលពី​មុនហៅថា ​ព្រៃខ្លាដំរី។ តា​ជុច មានប្ញទ្ធិអំណាចខ្លាំងពូកែណាស់ ជាមនុស្សឆ្អឹងដែក ស្បែកស្ពាន់។ កាលនោះ មាន​យុវតី​ ជនជាតិព័រម្នាក់ ឈ្មោះនាងម៉ៅ មានរូបឆោមល្អល្អះ ត្រូវបានមេកន្ទ្រាញយកធ្វើជាភរិយា។ ក្រោយពេលពួកគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ បានបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន ដោយហេតុថា ពួកគាត់គ្មានកូនបន្តពូជពង្ស ចិត្តរបស់ពួកគាត់​ ក៏នៅ​មិនដាច់​អាល័យ ក៏ចាប់ជាតិជាអ្នកតា អ្នកដូន​ នៅចាំយាម ថែរក្សាទឹកដីនោះ។ មេកន្ទ្រាញដែលឡើងកាន់ដំណែងក្រោយៗ ក៏នៅតែគោរពកោតខ្លាចតាជុច យាយម៉ៅ ដូចកាលនៅរស់ បានទាំងយកដុំថ្ម២ដុំធំៗ ដាក់​ទន្ទឹម​គ្នា ធ្វើរោង​ប្រក់​ស្បូវ​ត្រង់ផ្ទះ​តាយាយ​នេះ ដោយឧបកិច្ច​សុំឱ្យពួកគាត់តាមថែរក្សាជនជាតិព័រ កុំឱ្យមានជំងឺតម្កាត់អ្វីឡើយ។ គ្រានោះ ដូនម៉ៅ បានចូលសណ្ឋិត ក្នុងរូបស្នងម្នាក់ ហើយប្រាប់អ្នកស្រុកថា គាត់មានភារកិច្ចតាម​ថែរក្សា​មនុស្សលោក មិនត្រឹមតែ​​តំបន់​​ភ្នំក្រវាញ​នេះទេ សូម្បី​ខេត្តផ្សេងៗ មានដូចជា ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តកោះកុង ក្រុងកំពង់សោម ជាដើម ជាពិសេស កូនចៅដែល​ធ្វើដំណើរ​តាមសមុទ្រ។
ការបូជា
រូបស្នងទាំងបីដែលយាយម៉ៅធ្លាប់ចូល
ជំនឿ
តាមរយៈស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកសេក សុផាត និងលោកស្តើង ធូរ កាលពីរវាងឆ្នាំ ១៨៦៦ អ្នកដូនម៉ៅនេះ កាចណាស់ គឺបើអ្នកណាធ្វើដំណើរកាត់តាមផ្លូវជ្រោះភ្នំពេជ្រនិល ហើយមិនបានបង្អង់ឈប់ ដើម្បីសុំសេចក្ដីសុខសប្បាយទេ ឬប្រព្រឹត្តចោរកម្មផ្សេងៗ អ្នកដូននឹងធ្វើជាហេតុផ្សេងៗ មានជម្ងឺដម្កាត់ ឬមើលផ្លូវដែលត្រូវ​ធ្វើដំណើរ​មិនឃើញ ដែលអាច​បណ្តាល​ឲ្យ​បើកខុសផ្លូវ មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ មួយវិញទៀត បើអ្នកណា មានគំនុំ ហើយមានប្រាថ្នានឹងព្យាបាទអ្នកដទៃ ហើយទៅធ្វើការបន់ សុំឲ្យអ្នកដូនជួយទៅបង្ក្រាបគូសត្រូវរបស់ខ្លួន ដោយសន្យាថា បើបានសម្រេចដូចការបន់ នឹងថ្វាយវត្ថុណានីមួយ។ អ្នកដូន ក៏ទៅកាច់ ធ្វើតាមបំណងអ្នកដែលបន់នោះក៏មាន។