cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ស្រុកមានជ័យ
ស្រុកមានជ័យ (អក្សរឡាតាំង: Mean Chey) ជាអតីតស្រុកនៃខេត្តកណ្ដាល សម័យរដ្ឋកម្ពុជា-ព្រះរាជាណាចក្រទី២ ប្រហែលគិតត្រឹមឆ្នាំ១៩៩៣។
អាន័ន្ទ បន្យារជុន
អាន័ន្ទ បន្យារជុន ( อานันท์ ปันยารชุน , RTGS ៖ Anan Panyarachun,  ; កើតថ្ងៃទី 9 ខែសីហា ឆ្នាំ 1932) គឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់ ប្រទេសថៃពីរដង៖ ម្តងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩១-១៩៩២ និងម្តងទៀតក្នុងពាក់កណ្តាលចុងក្រោយនៃឆ្នាំ១៩៩២ ។ គាត់មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្តួចផ្តើមកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ ដែលមួយក្នុងចំនោមនោះគឺការព្រាង "រដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រជាជន" របស់ប្រទេសថៃដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅឆ្នាំ ១៩៩៧ និងដាក់និរាករណ៍នៅឆ្នាំ ២០០៦ ។ អាន័ន្ទ បានទទួលពានរង្វាន់ រ៉ាម៉ុនម៉ាក់សាយសាយ សម្រាប់សេវារដ្ឋាភិបាលក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ស្រុកមានជ័យ
និរុត្តិសាស្ត្រ
យកតាម ឈ្មោះស្ទឹងមានជ័យ ដោយបំព្រួញនៅសល់ត្រឹម មានជ័យ។
ប្រវត្តិ
យោងតាមប្រវត្តិរបស់ លោក អ៊ឹង ហួត ទឹកដីស្រុកមានជ័យមួយផ្នែកនៅតាមបណ្ដោយផ្លូវជាតិលេខ២ គឺជាស្រុកកណ្ដាលស្ទឹងក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ ស្ថិតក្នុងអំណាចរដ្ឋបាលខេត្តកណ្ដាល។ ក្រោយមកមកដល់សម័យរដ្ឋកម្ពុជា ស្រុកមានជ័យក៏បានបង្កើតឡើងដោយការកាត់ដីមួយផ្នែកនៃស្រុកកណ្ដាលស្ទឹងនៃខេត្តកណ្ដាល១៩៨២។
បំណែងចែករដ្ឋបាល
បំណែងចែករដ្ឋបាលនេះគិតត្រឹមឆ្នាំ១៩៩៨ តែប៉ុណ្ណោះ មុនពេលស្រុកមានជ័យ ក្លាយជាខណ្ឌមានជ័យ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតស្រុកនៃខេត្តកណ្ដាល
ឃុំស្មាច់មានជ័យ
(Smach Mean Chey) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្មាច់មានជ័យ (ក្រុងខេមរភូមិន្ទ) ខេត្តកោះកុង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៥ភូមិ÷
តៃវ៉ាន់
តៃវ៉ាន់ (ចិនសម័យ៖ ; ចិនបុរាណ៖ ; ភិងអ៊ិង៖ Táiwān) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋចិន, គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅអនុតំបន់អាស៊ីបូព៌ា។ ប្រទេសជិតខាងរបស់តៃវ៉ាន់មានដូចជា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅទិសពាយព្យ ប្រទេសជប៉ុននៅទិសឥសាន្ត និងប្រទេសហ្វីលីពីននៅទិសខាងត្បូង។ កោះចម្បងរបស់តៃវ៉ាន់មានក្រឡាផ្ទៃប្រមាណ ៣៥,៨០៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េដោយមានជួរភ្នំគ្របដណ្តប់លើតំបន់ពីរភាគបីនៃទិសខាងកើត និងមានតំបន់ទំនាបនៅទិសខាងលិចដែលជាតំបន់សម្បូរទៅដោយប្រជាជនរស់នៅកុះករ។ រដ្ឋធានីរបស់តៃវ៉ាន់គឺទីក្រុងតៃប៉ិហើយបូករួមជាមួយទីក្រុងតៃប៉ិថ្មីនិងគីឡុងបានបង្កើតចេញជាទីក្រុងមាតុបុរៈធំជាងគេប្រចាំប្រទេសតៃវ៉ាន់។ ដោយមានប្រជាជនចំនួន ២៣,៥៧ លាននាក់ តៃវ៉ាន់គឺស្ថិតនៅក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានបណ្តុំចំនួនប្រជាជនច្រើនបំផុត។
បុព្វបុរសនៃជនជាតិដើមតៃវ៉ាន់បានមកតាំងទីលំនៅលើកោះមួយនេះនៅប្រហែល ៦,០០០ ឆ្នាំមុនមកម្លេះ។ នៅអំឡុងសតវត្សទី១៧ ជនជាតិហានជាច្រើននាក់បាននាំគ្នាធ្វើអន្តោប្រវេសន៍មករស់នៅលើកោះនេះដែលកាលនុះកំពុងស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមហុល្លង់ ហើយដំណើរអន្តោប្រវេសន៍នូវតែបន្តទៀតនៅក្រោមរាជាណាចក្រទុងនីង។ កោះមួយនេះត្រូវបានធ្លាក់ក្នុងដៃរាជវង្សឆេងនៃប្រទេសចិននៅអំឡុងឆ្នាំ១៦៨៣ ហើយបានប្រគល់មកឱ្យចក្រភពជប៉ុននៅក្នុងឆ្នាំ១៨៩៥។ នៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ពោលគឺបន្ទាប់ពីជប៉ុនបានទទួលចុះចាញ់ កោះតែវ៉ាន់ត្រូវបានប្រគល់មកឱ្យសាធារណរដ្ឋចិននៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥។ សង្គ្រាមស៊ីវិលចិនបានផ្ទុះឡើងបន្តទៀតហើយសាធារណរដ្ឋចិនខណៈកំពុងតែបាត់បង់ទឹកដីចិនដីគោកបន្តិចម្តងៗទៅកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តចិន ហើយទីបំផុតរដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋចិនក៏បានដកថយមកលើកោះតៃវ៉ាន់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩។ ក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិលបានបញ្ចប់ សាធារណរដ្ឋចិនបានកាន់កាប់លើកោះតៃវ៉ាន់និងបណ្តុំកោះតូចៗនៅជុំវិញ។
នៅដើមទស្សវត្តឆ្នាំ១៩៦០ តៃវ៉ាន់បានឈានចូលក្នុងសម័យកាលនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនិងឧស្សាហូបនីយកម្មដោយគេបានសម្តៅលើសម័យនេះថា"មហស្ចារ្យតៃវ៉ាន់"។ នៅចុងទស្សវត្តឆ្នាំ១៩៨០ និងដើមឆ្នាំ១៩៩០ សាធារណរដ្ឋចិនបានផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយពីរដ្ឋដែលប្រកាន់របបសឹកផ្តាច់ការឯកបក្សមករកប្រព័ន្ធពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតីនិយម។ សេដ្ឋកិច្ចឧស្សាហកម្មរបស់តៃវ៉ាន់គឺផ្តោតលើការនាំចេញហើយសព្វថ្ងៃតៃវ៉ាន់មានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទី ២១ (គិតជាមធ្យម) ហើយបើគិតជា យអទ គឺមានទំហំធំជាងគេទី ២០ ដោយខ្លួនបាននាំចេញនូវផលិតផលដូចជា ដែកថែប គ្រឿងម៉ាស៊ីន គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក និងកម្មន្តសាលកម្មគីមីផ្សេងៗ។ តៃវ៉ាន់គឺជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៥ ក្នុង ផសស សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ។ ប្រទេសនេះមានចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់ខ្លាំងខាងសេរីភាពនយោបាយនិងស៊ីវិល ការអប់រំ ការថែទាំសុខភាព និងការអភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស។
ស្ថានភាពនយោបាយរបស់ប្រទេសតៃវ៉ាន់គឺនូវមានវិវាទច្រើន។ សាធារណរដ្ឋចិនបានបាត់បង់ឈ្មោះជារដ្ឋតំណាងប្រទេសចិននៅអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩៧១ បន្ទាប់ពីប្រជាជាតិលើពិភពលោកភាគច្រើនបានបោះឆ្នោតទទួលស្គាល់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (សបច)។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក សាធារណេរដ្ឋចិនតែងតែអះអាងខ្លួនថាជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់នៃប្រជាជាតិចិនទាំងមូល។ ចំណែកឯសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនវិញបានអះអាងថាកោះតៃវ៉ាន់គឺជាទឹកដីរបស់ខ្លួនហើយនឹងមិនព្រមបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយរដ្ឋប្រទេសណាដែលទទួលស្គាល់តៃវ៉ាន់ឡើយ។ តៃវ៉ាន់បានរក្សាទំនាក់ទំនងការទូតផ្លូវការជាមួយរដ្ឋចំនួន ១៤ នៅក្នុងចំណោមរដ្ឋជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិសរុបចំនួន ១៩៣ ខណៈដែលប្រទេសជាច្រើនផ្សេងៗទៀតបានរក្សាទំនាក់ទំនងការទូតក្រៅផ្លូវការជាមួយតៃវ៉ាន់តាមរយៈការិយាល័យតំណាងនិងស្ថាប័នដែលដើរតួនាទីជាស្ថានទូតនិងស្ថានកុងស៊ុល។ នៅក្នុងអង្គការអន្តរជាតិដែលមាន សបច ជាសមាជិក តៃវ៉ាន់ត្រូវបានគេបដិសេដសមាជិកភាពជារឿយៗឬអនុញ្ញាតឱ្យខ្លួនចូលរួមតែក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនមែនរដ្ឋក្រោមឈ្មោះផ្សេងៗ។ ក្នុងប្រទេសវិញ ជម្លោះនយោបាយដ៏ធំរវាងភាគីទាំងពីរគឺការគាំទ្រការបង្រួបបង្រួមប្រជាជាតិចិនទាំងមូលនិងការលើកកម្ពស់អត្តសញ្ញាណជនជាតិចិនតែមួយផ្ទុយពីអ្នកដែលប្រាថ្នាចង់បានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិជាផ្លូវការនិងអ្នកដែលលើកកម្ពស់អត្តសញ្ញាណតៃវ៉ាន់។
និរុត្តិសាស្ត្រ
តៃវ៉ាន់មានឈ្មោះខុសៗពីគ្នាច្រើនទៅតាមភាសានីមួយៗដែលភាគច្រើនត្រូវបានដក់ស្រង់ចេញពីអ្នករុករកឬមេដឹកនាំណាមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ឈ្មោះថា"ហ្វរម៉ូសា" (福爾摩沙) បានលេចឡើងដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ១៥៤២ នៅពេលដែលនាវិកជនជាតិព័រទុយកាល់មួយក្រុមបានប្រទះឃើញដែនកោះមួយនេះជាលើកដំបូងហើយពួកគេបានកត់សម្គាល់វានៅលើផែនទីថា"Iiha Formosa" (ប្រែមកថា'កោះដ៏ស្រោះស្អាត')។ មិនយូរប៉ុន្មាន ជនជាតិអឺរ៉ុបក៏ចាប់ផ្តើមសម្តៅមកលើកោះនេះថា"ហ្វរម៉ូសា"ហើយវាត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៅអំឡុងសតវត្សទី២០។
ការចូលមកតាំងទីលំនៅដំបូង
ទឹកដីតៃវ៉ាន់ធ្លាប់មានទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាប់ទ្វីបអាស៊ីនៅចុងសម័យភ្លៃស្តូសែនហើយត្រូវបែកពីអាស៊ីនៅពេលដែលកម្រិតទឹកសមុទ្របានកើនឡើងប្រហែល ១០,០០០ ឆ្នាំមុន។ សំណល់បំណែកនៃមនុស្សដែលមានអាយុកាលពី ២០,០០០ ទៅ ៣០,០០០ ឆ្នាំមុនត្រូវបានគេរកឃើញនៅលើកោះនេះព្រមទាំងវត្ថុបុរាណៗនៃវប្បធម៌សម័យប៉ាឡេអូលីទិកផង។
ពួកហុល្លង់បានប៉ងបង្កើតទីស្នាក់ការជួញដូរមួយនៅលើកោះប៉េងហ៊ូនៅក្នុងឆ្នាំ១៦២២ ប៉ុន្តែពួកគេត្រូវបានដេញចេញវិញដោយកងកម្លាំងមិង។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៦២៤ ពួកហុល្លង់បានបង្កើតបន្ទាយយោធាមួយឈ្មោះថាបន្ទាយហ្ស៊ីឡង់ឌីនៅឆ្នេរកោះតាយួនដែលសព្វថ្ងៃជាផ្នែកនៃទីក្រុងតៃណាន ប្រទេសតៃវ៉ាន់។ នៅពេលជនជាតិហុល្លង់មកដល់ ពួកគេបានរកឃើញថាកោះតៃវ៉ាន់ភាគនិរតីត្រូវបានកាន់កាប់ដោយប្រជាជនចិនដើមចំនួនជិត ១,៥០០ នាក់។ ពួកហុល្លង់បានចេញទៅជំរុញប្រជាកសិករនៅតំបន់ហ្វូជៀនឱ្យផ្លាស់ទីលំនៅមកធ្វើការនៅតំបន់មួយផ្នែកដែលស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់ពួកគេ។ ត្រឹមទស្សវត្តឆ្នាំ១៦៦០ ជនជាតិចិនប្រមាណពី ៣០,០០០ ទៅ ៥០,០០០ នាក់បានមានវត្តមាននៅលើកោះមួយនេះ។
នៅក្នុងឆ្នាំ១៦២៦ ជនជាតិអេស្ប៉ាញបានឡើងមកលើកោះនេះហើយបានបង្កើតមូលដ្ឋានពាណិជ្ជកម្មពីរនៅឯផ្នែកភាគខាងជើង។ អាណានិគមអេស្ប៉ាញនៅលើកោះតៃវ៉ាន់មានអត្ថិភាពបាន ១៦ ឆ្នាំមុនពេលត្រូវបានពួកហុល្លង់វាយបណ្តេញចេញនៅក្នុងឆ្នាំ១៦៤២។ ក្រោយពីបានទទួលជ័យជម្នះលើអេស្ប៉ាញ ពួកហុល្លង់បានពង្រីកឥទ្ធិពលនិងដែនដីអាណានិគមបន្តទៅភាគខាងត្បូងដោយបានវាយត្រួតត្រាលើភូមិម្ចាស់ស្រុកជាងមួយរយភូមិដាក់ក្រោមនឹមគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន។
ក្រោយពីរាជវង្សមិងបានដួលរលំនៅក្នុងឆ្នាំ១៦៤៤ មេដឹកនាំយោធាមិងម្នាក់ឈ្មោះកូស៊ីងហ្គាបានចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយព្រះចៅអធិរាជយ៉ុងឡឺនៃនគរមិងខាងត្បូងរួចបាននាំគ្នាធ្វើការលុកលុយលើរាជវង្សឆេងថ្មីនៅតាមតំបន់ឆ្នេរភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសចិន។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៦៦១ ដោយសារការដាក់សម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីរាជវង្សឆេង លោកកូស៊ីងហ្គាបានផ្លាស់ទីកងកម្លាំងរបស់គាត់ពីមូលដ្ឋានស៊ាមីនមកលើកោះតៃវ៉ាន់ដោយបានទាត់កងកម្លាំងអាណានិគមហុល្លង់ចេញនៅក្នុងដំណើរនេះ។
បន្ទាប់ពីបាត់បង់ដែនដីអាណានិគមខ្លួន ជនជាតិហុល្លង់បានទៅចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយរាជវង្សឆេងក្នុងគោលបំណងកម្ចាត់កម្លាំងកូស៊ីងហ្គាចេញពីកោះតៃវ៉ាន់។ បន្ទាប់ពីមានការប៉ះទង្គិចគ្នាបន្តិចបន្តួច ជនជាតិហុល្លង់បានដណ្តើមយកបន្ទាយចាស់របស់ខ្លួនបានវិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៦៦៤។ ពួកហុល្លង់បានខិតខំប្រឹងប្រែងការពារបន្ទាយដែលខ្លួនដណ្តើមបានខណៈដែលកំពុងរងការវាយប្រហារពីកងកម្លាំងបះបោរក្នុងស្រុក។ ទីបំផុតនៅក្នុងឆ្នាំ១៦៦៨ អាជ្ញាធរអាណានិគមហុល្លង់ក៏បានសម្រេចចិត្តដកទ័ពរបស់ខ្លួនចេញពីតៃវ៉ាន់បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នាអស់រយៈពេលជាងបួនឆ្នាំដោយមិនបានផលអ្វីមកវិញ។
ជីបូ៊ទី
ប្រទេសជីបូទី មានឈ្មោះជាផ្លូវការ សាធារណរដ្ឋជីប៊ូទី គឺជាប្រទេសមួយដែលមានទីតាំងនៅ ស្នែងនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក ។ ប្រទេសជីបូទីមាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​នឹងប្រទេស​សូម៉ាលី នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង ប្រទេស​អេត្យូពីនៅ​ភាគ​និរតី ប្រទេស​អេរីទ្រា ​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង និងសមុទ្រ​ក្រហម និង ​ឈូង​សមុទ្រ អាដេន នៅ​ភាគ​ខាង​កើត នៅជុំវិញឈូងសមុទ្រអាដេន គឺ ប្រទេសយេម៉ែន ។ ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីសរុប 23,200 គីឡូម៉ែត្រ 2 (8,958 sq mi) និងមានប្រជាជនចំនួន ៩ សែននាក់ ប្រទេសជីប៊ូទីមានរដ្ឋធានី ជីប៊ូទី ។
ទេសចរណ៍
និយមន័យទេសចរណ៍
ទេសចរណ៍ សំដៅដល់សកម្មភាពទាំងឡាយណារបស់បុគ្គល ដែលធ្វើដំណើរ ចាក់ចេញពីទីលំនៅរបស់ខ្លួន ដោយចំណាយពេលលើសពី ១យប់ តែតិចជាង ១ឆ្នាំ ក្នុងគោលបំណងដើរលេងកំសាន្ត លំហែកាយ ធូរៈកិច្ច កម្មសិក្សាស្រាវជ្រាវ សាសនា កីឡា សុខភាព។ល ។ ទេសចរអន្តរជាតិគឺសំដៅលើភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាជនជាតិបរទេស។ ទេសចរជាតិ គឺសំដៅលើភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាជនជាតិខ្មែរ។ ទេសចរជាតិមាន ២គឺ៖ ទេសចរជាតិដើរលេងក្នុងស្រុក និងទេសចរជាតិដើរលេងក្រៅស្រុក។ ផលិតផលទេសចរណ៍សំដៅលើធនធានដែលមានស្រាប់ ឬធនធានដែលកែច្នៃឡើង ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់ទេសចរ។ ប្រភេទទេសចរណ៍ យោងទៅតាមសកម្មភាពមានដូចជា៖
ទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្ត
គឺជាការធ្វើដំណើរកម្សាន្តទៅទស្សនាប្រាង្គប្រសាទ និងសារៈមន្ទីផ្សេងៗ ដែលបង្ហាញនូវភាពរុងរឿងពីអតីតកាល ដូចជា ទីក្រុង Rome ប្រទេស Egypt និងប្រទេស Greece ដំណើរកម្សាន្តតាមប្រាសាទនានា សាសនាព្រមទាំងការសំដែងសិល្បៈ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីរបៀបរស់នៅដែលទាក់ទង និងព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗនៅក្នុងសម័យបុរាណ។
ទេសចរណ៍វប្បធម៌
គឺជាការធ្វើដំណើរម្សាន្ត ដើម្បីស្វែងយល់អំពីជីវិតរស់នៅ និងពណ៍សម្បុល របស់ប្រទេសគោលដៅ ដែលខុសពីជីវិតរស់នៅរបស់ខ្លួន និងដើម្បីដោះដូរចំណះដឹង និងគំនិតរបស់ខ្លួន។ ជាទូទៅសកម្មភាព ដែលទាក់ទង និងទេសចរណ៍វប្បធម៌នៅក្នុងប្រទេសគោល-ដៅរួមមាន ការញុំាម្ហូបអាហារ ក្នុងអាហារដ្ឋានអ្នកស្រុក ការទៅទស្សនាពិធីប្រារព្ធតាម ទំនៀមទំលាប់ផ្សេងៗ។ ការសំដែងរបាំប្រពៃណីព្រមទាំងការដាក់តាំងនូវរូបចម្លាក់ និងផលិតផលផ្សេងៗមានក្បាច់រចនាពីបុរាណ។
ទេសចរណ៍កែច្នៃ
ទាក់ទង និងការចូលរួមលេងកីឡាផ្សេងៗ ដូចជាការងូតទឹកក្តៅ ដែលអាចព្យាបាលជំងឺ ការដេកហាលថ្ងៃ ព្រមទាំងការទាក់ទងផ្នែកសង្គមដទៃទៀត ក្នុងគោលបំណងលំហែកាយ តំបន់ទាំងនេះច្រើនតែធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជា 4S tourism (sand,sea,sun,and sex)តាមរយះរូបភាពស្រស់ស្អាតដែលធ្វើអោយយើងមានចិត្តចង់ទៅលេងកន្លែងនោះដូចជាការ ជិះស្គី ឆ្នេរសមុទ្រដែលមានដើមដូងដុះអម និងកន្លែងវាយកូនហ្គោល ការផ្សព្វផ្សាយបែបនេះគឺ ផ្សព្វផ្សាយ ដើម្បីទាក់ទាញអ្នកទេសចរណ៍ដែលមានគោលបំណង ដើម្បីលំហែកាយ។
ទេសចរណ៍ពាណិជ្ចកម្ម
សំដៅលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្មចូលរួមក្នុងមហាសន្និបាតក្នុងអង្គប្រជុំ និងក្នុងសិក្ខាសាលាផ្សេងៗ ទេសចរណ៍ពាណិជ្ជកម្ម អាចបូកបញ្ចូលទេសចរណ៍មួយ ឬពីប្រភេទដែលនិយាយខាងលើ ។ ក្នុងប្រទេសទូទៅទាំងឡាយអាចមានប្រភេទទេសចរណ៍ច្រើនជាងមួយប្រភេទ។ ឧទាហរណ៍ រមណីយដ្ឋាននៅរដ្ឋ Hawai បានអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ប្រភេទកែច្នៃ ប្រភេទបរិស្ថាន និងប្រភេទវប្បធម៌ដោយអាស្រ័យទៅលើប្រភេទនៃសកម្មភាពដែលអ្នកទេសចរចង់បាន។ អ្នកទេសចរ ដែលទៅលំហែរកាយពេលវិស្សមកាលនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ក្រៅពីលំហែរកាយទាក់ទងនឹងទេសចរណ៍ប្រភេទកែច្នៃនៅឆ្នេរសមុទ្រ នៅក្នុងប្រទេសនោះគាត់មានឱកាសដើរមើលជីវិត រស់នៅរបស់ជនជាតិភាគតិចឥណ្ឌាព្រមទាំងអាចធ្វើដំណើរតាមភូមិដើម្បីអង្កេតមើលសកម្មភាព និងជីវិតរស់នៅរបស់ប្រជាជន ដែលរស់នៅតាមជនបទនោះទៀតផង។
ទេសចរណ៍បរិស្ថាន
មានលក្ខណៈស្រដៀងនឹង (Ethnic tourism) ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរអោយទៅលេងតំបន់ដាច់ស្រយ៉ាលមួយចំនួនប៉ុន្តែសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើធនធាន ដែលទាក់ទាញអារម្មណ៍បែបធម្មជាតិដែលអ្នកទេសចរទាំងនោះរួមមានការថតរូប (Taking Photographs) ការដើរដោយថ្មើរជើង (Hiking) ការឡើងភ្នំ (climbing) ការជិះទូកលេង (Canoeing) និងការបោះជំរុំ (Camping)។
អេកូរទេសចរណ៍
អេកូរទេសចរណ៍ គឺជាការធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ធម្មជាតិដែលមិនធ្វើអោយមានការ រំខានឬក៏កខ្វក់ដល់តំបន់ធម្មជាតិនោះដោយមានគោលដៅជាក់លាក់ ក្នុងការសិក្សាស្ញើចស- សើរ និងកំសាន្តជាមួយនិងទេសភាព រុក្ខជាតិព្រៃភ្នំសត្វក៏ដូចជាវប្បធម៌អតីត និងបច្ចុប្បន្ន ដែលមាននៅក្នុងកន្លែងទាំងនោះ។
ទេសចរណ៍សហគមន៍
ទេសចរណ៍សហគមន៍ គឺជាប្រភេទទេសចរណ៍ ដែលផ្តល់ឪកាសដល់សហគមន៍មូលដ្ឋានមានសិទ្ធអំណាចគ្រប់គ្រង់ និងមានសិទ្ធចូលរួមអភិវឌ្ឍ និងគ្រប់គ្រង់ព្រមទាំងទទួលបានផលប្រយោជន៍សំខាន់ៗពីទេសចរណ៍។
ទេសចរណ៍សង្គម
ទេសចរណ៍សង្គម ជាប្រភេទមួយនៃទេសចរណ៍ដែលបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលសំរាប់បង្កលទ្ធភាពដល់ស្រទាប់មហាជន សិស្ស និស្សិត យុវវ័យ អ្នកចូលនិវត្តន៍ ជនពិការ និង ពលរដ្ន ប្រទេសនេះ ធ្វើដំណើរកំសាន្តលំហែជាទេសចរណ៍ ក្នុងទេសចរណ៍តិច(low season) កម្មវត្ថុសំខាន់នៃទេសចរណ៍សង្គម ក្នុងសេវាកម្ម ដែលបំរើឲ្យ ទេសចរណ៍សង្គម ដឹកជញ្ចូន ស្នាក់នៅ ចំណីអាហារ សម្រាកលំហែ មជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់ការផ្តល់ ការទស្សនា ប្រាង្គប្រសាទ សម្បត្តិវប្បធម៌ អរិយធម៌ ឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍ និងធនធានផ្សេងៗនៃទេសចរណ៍ ដែលបំរើនូវសេចក្តីត្រូវការក្នុងប្រព័ន្ធទេសចរណ៍ប្រភេទនេះ។
ទេសចរណ៍ជំនួញ
ជាប្រភេទទេសចរណ៍ ដែលភ្ញៀវក្រៅពីមានលំនៅផ្ទាល់ខ្លួនអាចមានលំនៅជាក់លាក់ ឬក៏ពុំប្រាកដសម្រាប់ស្នាក់នៅក្នុងប្រទេសដទៃដើម្បីធ្វើជំនួញ។ គ្រប់ភ្ញៀវឲ្យតែមកក្នុងការងារដែលទាក់ទងទៅនិងរបរជំនួញ យើងអាចចាត់ចូលទៅក្នុងប្រភេទទេសចរណ៍ជំនួញបានទាំងអស់ដូចជាអ្នកមកសិក្សាពីទីផ្សារចង់វិនិយោគជាដើម។
ទេសចរណ៍សមាជ
ទេសចរណ៍ប្រភេទនេះទាមទារឲ្យមាននូវ ច្រើនសេវាច្រើនផ្នែកព្រមទាំង អ្នកដែលមានជំនាញ ហើយនិងអ្នកមានសមត្ថភាពដែល។ ជាទូទៅត្រូវការស្នាក់នៅយ៉ាងតិចពី៣ យប់ទៅ៤យប់។ មិនចំពោះតែអ្នកមកចូលរួមសមាជទេ តែគេអាចរាប់បញ្ចូលប្រភេទ ទេសចរណ៍ជំនួញផងដែរគឺចំពោះអ្នកដែលមកស្នាក់នៅក្នុងសណ្ឋាគារសម្រាប់មកចួររួមសមាជ សន្និសីទ សន្និបាត ឬប្រជុំក្នុងសណ្ឋាគារ ដើម្បីពិភាក្សាការងារជួញដូរ ឬពិព័រណ៍ជំនួញផ្សេងៗ។ ចំពោះភ្ញៀវយើងរាប់បញ្ចូលទាំងទេសចរអន្តរជាតិ និងទេសចរក្នុងស្រុកដែលធ្វើដំណើរពីទីក្រុងនានា។ ពួកគេត្រូវការសណ្ឋាគារសម្រាប់ស្នាក់នៅ និងម្ហូបអាហារសម្រាប់ ទទួលទានប៉ុណ្ណោះទេតែគេអាចត្រូវការសេវាកម្មផ្សេងៗពីក្រុមហ៊ុនទេសចរណ៍ផងដែរ ដូចជាការទស្សនាក្នុងក្រុង ការដើរកម្សាន្តចុងសប្តាហ៍ ការចូលរួមពិធីបង្ហាញម៉ូត ទស្សនាសិល្បះ មើលល្ខោន។-ល-។ នៅអឺរ៉ុប ទេសចរណ៍ប្រភេទនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍គួរឲ្យកត់សម្គាល់ ចំណែកនៅឯទ្វីបអាស៊ីវិញមានប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ជប៉ុន ហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្តូនេស៊ី សិង្ហបុរី និងថៃ ដែលដំណើរការទេសចរណ៍ប្រភេទនេះដែរ។
ទេសចរណ៍សិក្សា
ទេសចរណ៍ប្រភេទនេះ យើងពុំរាប់បញ្ចូលប្រភេទសិក្សារយះពេលយូរ ក្នុងមហាវិទ្យាល័យ ឬសកលវិទ្យាល័យឡើយ។ យើងចាត់ទុកទេសចរណ៍សិក្សា តែចំពោះទេសចរម្នាក់ ឬ មួយក្រុម ដែលមករៀនវគ្គបំពាក់បំប៉នជំនាញភាសា ឬមកធ្វើកម្មវិធីសិក្សារយះពេលខ្លី ពីមួយខែទៅបីខែប៉ុណ្ណោះ។
ទេសចរណ៍នយោបាយ
ដោយសារបញ្ហានយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងបេសកកម្ម ធ្វើឲ្យយើងចាប់អារម្មណ៍ទៅលើទេសចរណ៍មួយប្រភេទដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទជាផ្លូវការដែរ។ ទេសចរណ៍ប្រភេទនេះគេសង្កេតឃើញមានដូចជា អ្នកកាទូត គណៈប្រតិភូ អ្នកកាសែត អ្នកសារព័ត៌មាន។ល។ ប្រទេសមួយចំនួនបានដើរតួនាទី យ៉ាងសំខាន់ក្នុងការទទួលទេសចរណ៍ប្រភេទនេះ ដោយ សារគេមានទីក្រុងធំៗ និងទំនើបៗដូចជា Genf Brussel, New York។
ទេសចរណ៍កីឡា និងសិល្បៈ
ទេសចរណ៍កីឡា និងសិល្បះជាទេសចរណ៍មួយប្រភេទដែលពុំសូវមានសកម្មភាពជារៀងរាល់ពេលទេ។ ទេសចរណ៍ប្រភេទនេះ មានសកម្មភាពលុះត្រាតែមានកម្មវិធីប្រកួតកីឡា ឬប្រលងសិល្បៈទើបមានទេសចរមក។ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងអ្នកមកចូលរួមប្រកួត ព្រមទាំងអ្នកចូលមកទស្សនាផងដែរ។
ទេសចរណ៍វិស្សមកាល
ទេសចរណ៍វិស្សមកាល គឺជាប្រភេទទេសចរណ៍មួយដែលចូលរួម ដោយទេសចរនៅពេលសម្រាកពីការងារ ការសិក្សាដែលស្ថិតនៅក្នុងកំឡុងពេលវិស្សមកាល ឬពេលសម្រាក។ ចំពោះទេសចរណ៍សង្គម (Social Tourism) យើងមិនចាត់ចូលទៅក្នុងប្រភេទទេសចរណ៍វិស្សមកាលទេ។ គោលបំណងនៃទេសចរណ៍វិស្សមកាល ផ្តើមចេញពីចំណុចចង់ឃើញ ចង់ស្គាល់ ដែលជាកត្តាផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែង បរិស្ថាន។
ចំណូលពីទេសចរណ៍
វិស័យទេសចរណ៍បានផ្តល់ផលប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនដល់សេដ្ឋកិច្ច សង្គម វប្បធម៌ និងបរិស្ថានដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោល។ ទេសចរណ៍គឺជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់មួយក្នុងការរួមចំណែកជំរុញ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈការចាក់បញ្ចូលភ្លាមៗនៃរូបិយបណ្ណបរទេស​(ចំណូលពីទេសចរណ៍)ទៅក្នុងចរន្តសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដោយជំរុញសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច បង្កើនចំណែកនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប បង្កើត និងបង្កើនការងារ មុខរបបរ ចំណូលប្រជាពលរដ្ឋ និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ។
អេត្យូពី
ប្រទេសអេត្យូពី ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា "សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យអេត្យូពី" គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតក្នុងឧបទ្វីបស្នែងអាហ្វ្រិកនៃតំបន់អាហ្វ្រិកខាងកើត។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសអេរីទ្រេនិងឌីប៊ូជីនៅភាគខាងជើង រដ្ឋសូម៉ាលីឡង់នៅភាគឦសាន ប្រទេសសូម៉ាលីនៅភាគខាងកើត ប្រទេសកេនយ៉ានៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសស៊ូដង់ខាងត្បូងនៅភាគខាងលិច និងប្រទេសស៊ូដង់នៅភាគពាយ័ព្យ។ ប្រទេសអេត្យូពីមានផ្ទៃដីសរុប ១,១០០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៤២០,០០០ ម៉ាយការ៉េ) និងមានប្រជាជនជាង ១១៧ លាននាក់ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេលំដាប់ទី ១២ នៅលើពិភពលោក និងទីពីរនៅក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបង្អស់នៃប្រទេសអេត្យូពីមានឈ្មោះថាអាឌីសអាបាបា។
ឃុំនៃកម្ពុជា
ភូមិចន្លក់ ឃុំគគី ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្តាល
អេត្យូពី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងកើត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសស្នែងអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ឃុំស្ទឹងវែង
(Stueng Veaeng) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្មាច់មានជ័យ(ក្រុងខេមរភូមិន្ទ) ខេត្តកោះកុង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ២ភូមិ÷ ត្រូវបានប្តូរឃុំស្ទឹងវែងទៅជាសង្កាត់ស្ទឹងវែង និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។
ច្បាប់អដ្ឋតា
ជាច្បាប់ដែលដែលតម្រូវឲគ្រប់អាតូមទាំងអស់វិវត្តតាមន័យគីមីដើម្បីឲស្រទាប់ក្រៅគេបង្អស់ឆ្អែត។
សង្កាត់ចោមចៅទី២
សង្កាត់ចោមចៅទី២ មានភូមិចំនួន ១៦ភូមិៈ
ភូមិថ្មគោល១
ភូមិថ្មគោល២
ភូមិចោមចៅ១
ភូមិចោមចៅ២
ភូមិចោមចៅ៣
ភូមិជ្រៃកោង
ភូមិល្វា
ភូមិល្ង
ភូមិព្រៃល្វា
ភូមិព្រៃកំបុត
ភូមិដំណាក់ត្រយឹង
ភូមិកប់គង
ភូមិស្រែជំរៅ
ភូមិកាំងដូនទៃ
ភូមិព្រៃព្រីងខាងត្បូង១
ទម្រង់ប្រជាជនទីម័រខាងកើត
ទម្រង់ប្រជាជន
សង្កាត់ដងទង់
(Dang Tong) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងខេមរភូមិន្ទ ខេត្តកោះកុង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៤ភូមិ÷ ត្រូវបានប្តូរឃុំដងទង់ទៅជា សង្កាត់ដងទង់ និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។
ទម្រង់ប្រជាជនទីម័រខាងកើត
នៅឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេស ទីម័រខាងកើត មានអត្រាជាតិប្រមាណ ២.៦៥% អត្រាមរណៈ ប្រមាណ ០.៦០%អត្រាកំណើតធម្មជាតិ ០.២០%
បង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់
រាជធានីបង់ដាសេរីបេកាវ៉ាន់ ( ចាវ៉ា : بندر سري بڬاوان ) គឺជារាជធានី និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ ប្រទេសប្រ៊ុយណេ វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការជាទីក្រុង  ។រាជធានីបង់ដាសេរីបេកាវ៉ាន់ មានប្រជាជនប៉ាន់ស្មានចំនួន 100,700នាក់  និងរួមទាំងស្រុក ប្រ៊ុយណេ ម៉ូរ៉ា ទាំងមូល ។រាជធានីបង់ដាសេរីបេកាវ៉ាន់ ជាតំបន់មជ្ឍមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ ពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្មប្រទេស ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចំំនួន១៦ មុឺននាក់ ដែលមានដង់ស៊ីតេប្រហែល ១.៣៩៥ នាក់/km2 មាន ផ្ទៃដីចំនួន ២៥៩ Km2 រាជធានីនេះមានកន្លែងសំខាន់គួរឲ ចាប់អារម្មណ៍ ដូចជា ព្រះបរមរាជវាំង មជ្ឈមណ្ឌលប្រវត្តិសាស្ត្រព្រុយនេ សារមន្ទីរព្រុយនេ។
ស៊ិនច៊ូគូ
ស៊ិនច៊ូគូ (新宿) គឺជាខេត្តពិសេសនៅក្នុងទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន។ វាគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មនិងកិច្ចការរដ្ឋបាលសំខាន់ ហើយវាគឺជាផ្ទះរបស់ស្ថានីយ៍រថភ្លើងដែលមមាញឹកបំផុតនៅលើពិភពលោក (ស្ថានីយ៍ស៊ិនច៊ូគូ) និងអគារសាលាក្រុងតូក្យូ មជ្ឈមណ្ឌលកិច្ចការរដ្ឋសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលនៃទីក្រុងតូក្យូ។ ឆ្នាំ ២០១៥ មានចំនួនប្រជាជនមានប្រមាណ ៣៣៧.៥៥៦ នាក់ និងដង់ស៊ីតេប្រជាជន ១៨.៥១៧ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ផ្ទៃដីសរុបគឺ ១៨,២៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។
ថ្មភក់
ថ្មចាប់ផ្តើមកើតមានតាំងពី៤,៦លានឆ្នាំកន្លងទៅ នៅពេលសំបកផែនដីបានកើតឡើង។ ផែនដីជាភូគោលរាបស្មើមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល១២,៧៤០គីឡូម៉ែត្រនិងមាន៥ស្រទាប់ខុសគ្នា។ ថ្មភក់គឺជាថ្មធម្មជាតិរួមផ្សំពីគ្រាប់(ក្វាត)ខ្សាច់រាងមូលនិងពហុកោណឬបំណែកថ្មធ្លាប់កើតមានពីមុន រាប់ពាន់ឆ្នាំកន្លងទៅភាគល្អិតមានដាច់ចេញដឹកជញ្ជូននិងចាក់បង្គរហើយចុងក្រោយជាប់គ្នា ដូចនេះខ្សាច់សសុះក្លាយជាថ្មធម្មជាតិ។ ថ្មភក់នៅប្រាសាទអង្គរវត្តមានពណ៏បៃតងប្រផេះនិងលក្ខណៈខាងក្រៅគឺរូបរាងតែមួយហើយអ្វីដែលធ្វើឱ្យថ្មមានពណ៌ខុសគ្នាអាស្រ័យលើខនិចឈ្មោះក្លរីតធ្វើឱ្យថ្មមានពណ៌បែតងចំណែកលីម៉ូនីតធ្វើឱ្យថ្មមានពណ៌លឿង ។
ឆ្នាំ ២០១២
ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ
ថ្ងៃសៅរ៍ទី2ខែ7ឆ្នាំ2021
គសប ឃុំព្រែកអំបិល
អំពីគណបក្ស គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ (អង់គ្លេស៖ League for Democracy Party, ហៅកាត់ថា​LDP, ប្រមុខ៖ លោក ខឹម វាសនា) គឺជាចលនានយោបាយមួយ​ដែលកើតពីការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់សិទ្ធ ហើយមានលក្ខណៈភ្លឺស្វាង ក្នុងការធ្វើអោយបានសម្រេចនូវសុបិនរួមរបស់ពួកគេគឺ មាតុភូមិមួយដែលពួកយើងរស់នៅដោយស្មើភាពគ្នាក្នុងភាពជាម្ចាស់ ដោយកណ្តាប់ដៃរបស់ពួកគេ ដែលត្រូវធ្វើអោយបានសម្រេចឡើងដោយយន្តការ៨ចំណុច។ ដើម្បីឈានទៅដាក់អោយបាននូវយន្តការ៨ចំណុច គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ ផ្តើមចេញពីការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទៅលើគោលធំៗបីគឺ ៖ ១. ការយល់ដឹងអំពីប្រជាធិបតេយ្យ
២. កិច្ចបដិបត្តិព្រះធម៌
៣. សីលធម៌សង្គម។
ប្រវត្តិបក្ស Sokna Choeun: របាយការណ៍ខុស
ប្រវត្តិ​សង្ខេប
គណ​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រ​ជាធិប​តេយ្យ​ ត្រូវ​បាន​​ផ្តួច​ផ្តើម​បង្កើត​ទ្បើង​នៅ​ថ្ងៃ​​១៥ ខែ​កក្កដា​ ឆ្នាំ​ ២០០៥​ ដោយ​ពលរដ្ឋ​មួយ​ក្រុម​តូច​ ដែល​មាន​ចិត្ត​គំនិត​ និង​ទស្សនៈ​ប្រ​ហាក់​ប្រហែល​ គ្នា​ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​សង្គម​ខ្មែរ​។
ក្រុម​ស្ថាប​និក​នេះ​ បាន​បំពេញ​បែប​បទ​បង្កើត ​គណ​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រ​ជាធិប​តេយ្យ​ទ្បើង​ ស្រប​តាម​ច្បាប់​ស្តី​ពី ​គណ​បក្ស​នយោ​បាយ​ ហើយ​ក៏​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ចុះ​បញ្ជី​ជា​ផ្លូវ​ការ​តាម​ប្រ​កាស​ក្រ​សួង​មហា​ ផ្ទៃ ​លេខ​៧៩២​ប្រ.ក​ ចុះ​ថ្ងៃទី​២៦​ ខែ​មិថុនា​ ឆ្នាំ​២០០៦​។
គណ​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រ​ជាធិប​តេយ្យ​​ យើង​បាន​បង្កើត​ទ្បើង​ ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​មួយ ​ដ៏​លំបាក​ បំផុត​ដោយ​សារ​ខ្វះ​ខាត​ទាំង​ធនធាន​មនុស្ស​ដែល​ហ៊ាន​ប្រ​ឈម​រាល់​គំនិត​ ត្រួត​ត្រា អាត្មា និយម តែ​មាន​ឥទ្ធិពល​ នៅ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​ និង​ ខ្សត់​ខ្សោយ​ប្រ​ភព​ថវិកា​ ព្រម​ជា​មួយ​នេះ ​នៅ​មាន​ការ​ឃោស​នា​មួល​បង្កាច់​ ពី​អ្នក​នយោ​បាយ​មួយ​ក្រុម​ដ៏​ល្បី​ ដែល​គេ​ប្រ​សិទ្ធ​នាម ខ្លួន​គេ​ថា​ ជា​អ្នក​ប្រ​ជា​ធិបតេយ្យ ដោយ​ចោទ​យើង​ថា ជា​ក្រុម​លក់​ខ្លួន​ជា​គណបក្ស​ អាយ៉ង​។ ក៏​ប៉ុន្តែ​ឧបសគ្គ​ទាំង​នេះ ពុំ​អាច​វាយ​បំបាក់ ឬ​ក៏​រា​រាំង​នូវ​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ដ៏​មុះ​មុត របស់​ពួក​យើង​បាន​ទ្បើយ​ ព្រោះ​យើង​មាន​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​ពិសេស ដែល​អ្នក​ទាំង​នោះ គ្មាន​គឺ ភាព​សុចរិត​​បេះ​ដូង​បរិសុទ្ធ​ ចង់​ជួយ​ពលរដ្ឋ​របស់​យើង​ពិត​ប្រាកដ និង​មាន​ ទស្សនៈ​ច្បាស់​លាស់​ក្នុងការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​សង្គម​​ជាតិ​ ដែល​អ្នក​នយោ​បាយ​ទាំង​នោះ ពុំ​បាន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ ឬ​ក៏​យល់​មិន​ដល់​។ យើង​បាន​កំណត់​យ៉ាង​ច្បាស់ នូវ​ប្រ​ភព​បញ្ហា ទាំង​អស់​ក្នុង​សង្គម​ជាតិ​ខ្មែរ តាំង​ពី​ដើម រៀង​ៗ​មក​គឺ​ អំ​ណាច​​ប្រ​មូល​ផ្តុំ​ ជា ​មូល​​ហេតុ​ ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​តុល្យ​ភាព​អំណាច​រវាង​អ្នក​កាន់​អំណាច​ និង​ប្រ​ជា​ពល​រដ្ឋ​ ដែល​ជា​ម្ចាស់​ប្រទេស​ ម្ចាស់​អំណាច​ នាំ​​ឲ្យ​អ្នក​កាន់​អំណាច​គ្រប់​ ជំនាន់​ប្រើ​អំណាច​ដោយ​រំលោភ​គ្មាន​កោត​ក្រែង​ គ្មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ ហើយ​ក៏​ជា​ហេតុ​មួយ​ធ្វើ​អោយ​ពលរដ្ឋ​យើង​អស​កម្ម​ផង​ដែរ​។
ចំណែក ​ពលរដ្ឋ​ជា​ម្ចាស់​អំណាច​ ពុំ​មាន​លទ្ធ​ភាព​ប្រើ​សិទ្ធិ​របស់​ខ្លួន​ ឲ្យ​បាន​ទាន់​ពេល​វេលា​ ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​មិន​អោយ​ អ្នក​កាន់​អំណាច​ នាំ​ប្រ​ទេស​ជាតិ​ធ្លាក់​ក្នុង​ភាព​មហន្ត​រាយ​ ដូច​ ដែល​ប្រ​វត្តិ​សាស្ត្រ​ បាន​បង្ហាញ​យើង​គ្រប់ៗ​គ្នា រួច​មក​ហើយ។​ ពលរដ្ឋ​យើង​ត្រូវ​បាន​ អ្នក​នយោ​បាយ​បំពុល​ដោយ​ប្រើ​គ្រប់​​មធ្យោ​បាយ​លែង ឲ្យ​ខ្វល់​ខ្វាយ​ពី​រឿង​នយោ​បាយ ប្រ​ទេស​ជាតិ​ ឬ​ក៏​ត្រូវ​បាន​អ្នក​នយោ​បាយ​បោក​បញ្ឆោត​ ឲ្យ​ធ្លាក់​ខ្លួន​​ចូល​បំរើ​នយោ​បាយ​ ទាំង​ងងឹត​ងងល់​។
ដើម្បី ​លុប​បំបាត់​នូវ​ប្រ​ព័ន្ធ​ដឹក​នាំ​ប្រើ​អំណាច​ប្រ​មូល​ផ្តុំ ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​ខ្លះ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​អាច​រួច​ផុត​ពី​ប្រ​ព័ន្ធ​ច្បាប់​ ឬ​នៅ​លើ​ច្បាប់​ ដើម្បី​ឲ្យ​អ្នក​នយោ​បាយ​ងាក​មក​រក​ផ្លូវ​សុចរិត​ មិន​ប្រើ​នយោ​បាយ​ប្រ​ជា​ភិថុត​ និង​ ទទួល​ខុស​ត្រូវ​រាល់​សកម្ម​ភាព​របស់​ខ្លួន​ចំពោះ​មុខ ប្រ​ជាពល​រដ្ឋ​ដោយ​ផ្ទាល់​គណ​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រ​ជា​ធិប​តេយ្យ​បាន​ដាក់​ចេញ​នូវ​យន្ត​ការ​៨​ចំណុច​ និង​ធ្វើ​ការ​ ពន្យល់​បក​ស្រាយ​ ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​យល់​ដឹង​អត្ថ​ប្រ​យោជន៏​នៃ​ចំណុច​នីមួយៗ​នៃ​យន្ត​ការ​នេះ​ដើម្បី​ សំរេច​ចិត្ត​ចូល​រួម​ក្នុង​ចលនា​មួយ​នេះ​ ដោយ​យល់​ដឹង ​និង​ស្គាល់​ពី​ គោល​ដៅ​ច្បាស់​លាស់​។ ​គោល​ដៅ​យើង​នៅ​ឆ្ងាយ ​តែ​ជា​គោល​ដៅ​ដែល​យើង​អាច​ទៅ​ដល់​។ ទស្សនៈនយោបាយ
ទស្សនៈនយោបាយ
អត្តសញ្ញាណ គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យមានអត្តសញ្ញណចំនួន ៤ គឺ៖ ១. គោលដៅ ៖ សុបិនរួមរបស់ពួកយើងគឺ មាតុភូមិមួយដែលពួកយើងរស់នៅដោយស្មើភាពគ្នាក្នុងភាពជាម្ចាស់
២. ចំណុចចាប់ផ្តើម ៖ អ្វីៗទាំងអស់ត្រូវផ្តើមចេញពីការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
៣. ឥរិយាបទនយាបាយ ៖ សុទ្ធចរិតភាពជាបាតគ្រឹះដែលជាអត្តចរិកផង ដែលជាខ្លឹមសារពិតប្រាកដរបស់គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ។
៤. ធនធានមនុស្ស ៖ គុណសម្បត្តិរបស់បេះដូង និងគុណសម្បត្តិខួរក្បាល ជាលក្ខណមិនអាចខ្វះបានរបស់ចលនាស្នូល។[២]
គោលនយោបាយ គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យមានគោលបំណងចង់ឲ្យរាស្ត្រមានអំណាចតាមរូបមន្ត: (បន្ថយអំណាចរដ្ឋ = រាស្ត្រមានអំណាច) ។ ក្នុងនោះរួមមានយន្តទាំង៨ជាគោលនយោបាយស្នូល ។
យន្ដការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច និងការបកស្រាយខ្លឹមសារខ្លីៗពីសារប្រយោជន៍របស់ចំណុចនីមួយៗ ដើម្បីរៀបចំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យដែលសិទ្ធិនិងអំណាចស្ថិតក្នុង កណ្តាប់ដៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ហើយសិទ្ធិនិងអំណាចត្រូវធានាដោយ ប្រព័ន្ធមួយជាអចិន្ត្រៃយ៍ ៖
១. ត្រូវកំណត់អាណត្ដិសម្រាប់នាយករដ្ឋមន្ដ្រី (២ អាណត្ដិ)
ខេត្តព្យៅ
ខេត្តព្យៅ (พะเยา, អក្សរឡានណា:, អានថា: ផៈយ៉ាវ, ផាយ៉ៅ) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) មួយក្នុងចំណោមខេត្តចំនួន 77 របស់ប្រទេសថៃ ស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងកើតតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តណាន, ខេត្តព្រែ, ខេត្តលំប៉ាង, និងខេត្តឈៀងរ៉ាយ នៅភាគឦសាន មានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តជ័យបុរីនៃប្រទេសឡាវ
រដ្ឋបាលខេត្ត
ខេត្តនេះចែកចេញជា 9 ស្រុក (អាំភើ) ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​ 68 ​សង្កាត់ (តាំបល់) និង 632 ភូមិ (មូបាន)
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
គសប ឃុំព្រែកអំបិល
យន្តការ៨ចំណុច
២. មិនអនុញ្ញាតឱ្យនាយករដ្ឋមន្ដ្រីបង្កើតក្រុមអង្គរក្សដោយខ្លួនឯង
ការ បង្កើតក្រុមអង្គរក្សដោយខ្លួនឯង ស្មើនឹងការបង្កើតក្រុមប្រដាប់អាវុធមួយអាចជាលទ្ធភាពយកទៅ បំរើមហិច្ឆិតាអ្នកគ្រប់គ្រង ធ្វើការគៀបសង្កត់ ឬគំរាមកំហែងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីរក្សា និងបន្តក្រាញក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន។
៣. ត្រូវរៀបចំគេហដ្ឋានឱ្យនាយករដ្ឋមន្ដ្រីរស់នៅដែលផ្ដល់ដោយរដ្ឋ
គឺជាវិធានការ ជួយដល់ការការពារសន្តិសុខ និងទំនុកបំរុងជីវភាពគ្រួសារនាយករដ្ឋមន្រ្តី ប្រកបដោយ សុខុមាលភាព និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ បង្កលក្ខណៈងាយស្រួលក្នុងការបំពេញការងារ ទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ បំរើ ប្រទេសជាតិ ហើយក៏ជាការផ្តល់ មុខមាត់ដល់ប្រទេសជាតិផងដែរ។
៤. ត្រូវបង្កើតតុលាការរដ្ឋបាល
ដើម្បីបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ពលរដ្ឋ ប្តឹងចំពោះទង្វើមិនសមស្រប ឬរំលោភរបស់មន្រ្តីរាជការ ក្នុងការបំពេញការងារ ឬពលរដ្ឋអាចប្តឹងឲ្យស្ថាប័ននេះពិនិត្យលើភាពមិនស្របច្បាប់ នៃលិខិតស្នាម ឬសេចក្តីសម្រេច ផ្សេងៗចេញដោយអង្គភាពរដ្ឋបាលសាធារណៈគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ។
៥. ត្រូវសុំការទុកចិត្ដពីសភាសម្រាប់តួនាទីភារកិច្ច និងឋានន្ដរសក្ដិចាប់ពីថ្នាក់ឧត្ដមសេនីយ៍ យោធា និងនគរបាល
វិធានការនេះ គឺដើម្បីឲ្យសភាជាតំណាងរបស់ពលរដ្ឋ អាចមានឥទ្ធិពលខ្លះទៅលើនាយទាហាន និង នាយនគរបាលជាន់ខ្ពស់ ដែលជាអ្នកបញ្ជាលើកងកំលាំងប្រដាប់អាវុធ រក្សាបូរណភាពទឹកដី និងសន្តិសុខ ស្ថេរភាពសង្គម ហើយក៏អាចជួយទប់ស្កាត់ ការប្រើប្រាស់កងកំលាំងប្រដាប់ អាវុធជាឧបករណ៍ផ្តាច់ការរបស់មេគណបក្សកាន់អំណាចផងដែរ។
៦. អព្យាក្រឹត្យមន្ដ្រីរាជការ
ការដាក់ឲ្យអនុវត្តចំណុចនេះ គឺដើម្បីធានាការចាត់តាំងបែងចែកការងារដល់មន្រ្តីរាជការចំជំ នាញ ស្របតាមសមត្ថភាព បទពិសោធន៍ការងារ និងផ្តល់នូវសេចក្តីថ្លៃថ្នូរដល់មន្ត្រីរាជការដែលជាភ្នាក់ងារ របស់រដ្ឋ ។ ដូច្នេះ មន្ត្រីរាជការត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់មិនលំអៀង។ ចៀសវាងការប្រើប្រាស់មន្ត្រីរាជការជាឧបករណ៍ឃោសនបំរើប្រយោជន៍ គណបក្ស។
៧. បោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ជ្រើសរើស និងទំលាក់តំណាងគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ដោយប្រជាពលរដ្ឋ(ថ្នាក់ឃុំ/សង្កាត់ ស្រុក/ខណ្ឌ និងខេត្ដ/ក្រុង)
គឺជាវិធានការ ធ្វើឲ្យតំណាងពលរដ្ឋគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ ចំពោះមុខប្រជាពលរដ្ឋ ដែលជាម្ចាស់ អំណាច ហើយក៏ជួយកាត់ផ្តាច់ខ្សែរយៈបក្សពួក ពីថ្នាក់ជាតិ ដល់មូលដ្ឋានដែលជាចំណុចផ្តើម នៃការកកើត នូវអំណាចផ្តាច់ការ ។
៨. ប្រើប្រព័ន្ធឯកត្ដនាមជ្រើសរើសតំណាងរាស្ដ្រ ប្រព័ន្ធឯកត្តនាមនេះ បានកាត់បន្ថយយ៉ាងខ្លាំងនូវឥទ្ធិពលរបស់មេបក្សទៅលើអ្នកតំណាង រាស្រ្ត។ ឥទ្ធិពលមេបក្សអាចធ្វើឲ្យតំណាងរាស្រ្ត បាត់ឯករាជ្យភាព ខ្វល់ខ្វាយតែផលប្រយោជន៍បក្សខ្លួន ជាជាងគិតគូរដល់ផលប្រយោជន៍ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់ប្រទេស។ តំណាងរាស្រ្តមានឯករាជ្យ និងសេរីភាពគ្រប់គ្រាន់ ដោយគ្មានរងសម្ពាធពីជនមានឥទ្ធិពលណាម្នាក់នោះ តំណាងរាស្រ្តនោះអាចបំពេញការងារជួយកែតម្រង់រដ្ឋាភិបាល យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងរៀបចំធ្វើច្បាប់ណាដែលបំរើដល់ផលប្រយោជន៍ជាតិ និងផលប្រយោជន៍ប្រជាជនពិតៗ។
បញ្ជីបេក្ខជន និងអ្នកអង្កេតការណ៍
បេក្ខជនបម្រុង
=មើលផងដែរ=
ស្គរដី
ងាដសាងសាងរេរដថបាដថបហេ
ភូមិសាគ្រាមត្បូង
ឃុំសាគ្រាមត្បូង
ខេត្តបាសាន
ខេត្តបាសាន ស្ថិតនៅតំបន់ទួលបាសានបច្ចុប្បន្ន នៅក្នុង ឃុំបារាយណ៍ ស្រុកស្រីសន្ធរ ខេត្តកំពង់ចាម។ ដែលមានប្រាសាទនៅទីតាំងនោះគឺ ប្រាសាទព្រះធាតុទួលបាសាន។ ខេត្តនេះធ្លាប់ជារាជាធានីរបស់ខ្មែរ ដែលមានព្រះរាជាគ្រងរាជ្យនៅទីនោះគឺ
១- ព្រះបាទពញាយ៉ាត ១៣៩៤-១៤៦៣ ទ្រង់បានមកករទ័ពនៅទីនេះរយៈពេល៥ខែ ទើបលើកទ័ពទៅវាយរំដោះក្រុងអង្គរពីសៀម ក្រោយមកក៍មកតាំងរាជវាំងនៅទីនេះ១រយៈ រួចក៍មកតាំងរាជវាំងនៅចតុមុខភ្នំពេញសព្វថ្ងៃ។
២- ព្រះបាទស្រីសុរិយោទ័យ ១៤៧២-១៤៨៦ ជាបុត្រព្រះបាទនរាយណ៍រាជាត្រូវជាចៅព្រះព្រះបាទពញាយ៉ាត ដោយអាក់អន់ស្រពន់ចិត្តមិនបានស្នងរាជពីបីតាក៍មកតាំងតំបន់ស្វ័យយ័ត្ននៅទីនេះគ្រប់គ្រងតំបន់ រាជធានីទួលបាសាន រោងដំរី ព្រៃនគរ លង្ហោ ព្រៃបាក់ដែង ទៅទល់នគរចម្ប៉ា។
៣- ព្រះបាទស្រីសុគន្ធបទ ១៥០៤-១៥១២ ជាបុត្រព្រះបាទធម្មោរាជា និងជាចៅព្រះបាទពញាយ៉ាត ក៏មកគង់នៅរាជវាំងទួលបាសាន ប្រកបកិច្ចការផែនដី ដោយទុកឲ្យព្រះអនុចមហាឧបរាជ អង្គចន្ទគង់នៅគ្រប់គ្រងរាជវាំចតុមុខ។
៤- ព្រះបាទរាមាជើងព្រៃ ១៥៩៣-១៥៩៦ ជាក្សត្រដែលបានដឹកនាំទ័ពវាយរំដោះក្រុងលង្វែកពីសៀមមកវិញ ដោយក្រុងលង្វែកត្រូវសៀមដុតបំផ្លាញខ្ទេចអស់ ទ្រងក៍មកគង់នៅរាជរាំងទួលបាសាន ហើយក៍សុគតនៅទីនេះដែរ។
៥- គ.ស ១៥៩៦-១៦០៣ មានស្តេច៣អង្គគង់នៅរាជវាំងទួលបាសាន គឺទី១ អង្គតន់ទី១ -ទី២ អង្គអន និងទី៣សម្តេចកែវាពញាញោម (អន+ញោម)ជាស្តេចចោម្សៀត។
៦-​ ព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ ១៦០៣-១៦១៨ជាក្សត្រដែលទទួលការគោរពស្រឡាញចូលចិត្តពីប្រជារាស្គ្រ នៅពេលសៀមវាយចូលក្រុងលង្វែកព្រះអង្គបានប្រយុទ្ធយ៉ាងស្វិតស្វាញទល់នឹងចោសៀម តែចុងក្រោយក្រុងលង្វែកត្រូវសៀមវាយបែកទ្រង់ក៍ត្រូវសៀមចាប់ជាឈ្លើយសឹកហើយបញ្ជូលទៅប្រទេសវា។ក្រោយមកព្រះមហាទេវីក្សត្រីជាព្រះអយ្យកាបានសូមអង្វរព្រះចៅក្រុងសៀមសូមយាងព្រះស្រីសុរិយោពណ៌មកគ្រប់គ្រងនគរវិញ ព្រះចៅក្រុងសៀមក៍យល់ព្រមដោយគឹតថាអាចប្រើក្សត្រអង្គនេះជាកូនអុក តែខុសបំនងស្រឡះ។ព្រះបាទស្រីសុរិយោបណ៍បានមកគ្រងរាជដោយគង់នៅរាជវាំងទួលបាសាន ហើ្យក៍បានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងនឹងក្រុងវ៉េនគរអណ្ណាមដើម្បីសងសឹកនឹងនគរសៀមដែលបានវាយកំទេចក្រុងលង្វែក។
=រដ្ឋបាល= មាន ស្រុក÷ =លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ= មានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ÷
ភាណុរង្សីសាវ៉ាងវង្ស
ព្រះអង្គម្ចាស់ Bhanurangsi សេនាប្រមុខ Savangwongse, ព្រះអង្គម្ចាស់ Banubandhu Vongsevoradej (11 មករា 1859 - 13 មិថុនា 1928) (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช) គឺជាកូនប្រុសរបស់ព្រះករុណាស្ដេចមង្កុសៀមរបស់លោកជាមួយនិង ព្រះមហាក្សត្រីព្រះវររាជ Debsirindra ។
ទោះបីជាព្រះអង្គម្ចាស់បានប្រារព្ធឡើងចំនួននៃការប្រកាសនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលរបស់បងប្រុសរបស់ព្រះមហាក្សត្រជូឡាឡុងរួមទាំងការប្រកាសនៃមេបញ្ជាការនាយកនៃកងទ័ពភូមិន្ទសៀមនេះគាត់ត្រូវបានចងចាំជាស្ថាបនិកនៃសេវាប្រៃសណីយ៍ថៃ។
ជាកូនប្រុសរបស់លោកគឺល្បីបំផុតមួយប្រណាំងរូបមន្តព្រះអង្គម្ចាស់ Birabongse Bhanudej Bhanubandh (พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพีรพงศ์ภาณุเดช) គេស្គាល់ច្បាស់ថាជាព្រះអង្គម្ចាស់ Bira ។
Children
สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ทรงเป็นต้นราชสกุลภาณุพันธุ์ ทรงเษกสมรสกับ หม่อมแม้น (สกุลเดิม: บุนนาค) ธิดาเจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) และมีหม่อมอีก 6 ท่าน ได้แก่
ได้แก่ โดยมีพระโอรสธิดารวมทั้งหมด 16 พระองค์ เป็นชาย 9 พระองค์ และหญิง 7 พระองค์
មីខាអ៊ីល ហ្គ័របាឆូវ
មីខាអ៊ីល សឺហ្គែយេវីច ហ្គ័របាឆូវ (2 មីនា 1931 ដល់ 30 សីហា 2022) គឺជាអ្នកនយោបាយរុស្ស៊ី និងសូវៀត ដែលបានបម្រើការជា មេដឹកនាំចុងក្រោយនៃសហភាពសូវៀត ពីឆ្នាំ 1985 រហូតដល់ការរំលាយប្រទេសក្នុងឆ្នាំ 1991 ។ គាត់បានបម្រើការជា អគ្គលេខាបក្សកុម្មុយនិស្តនៃសហភាពសូវៀត ពីឆ្នាំ 1985 និងលើសពីនេះទៀតជា ប្រមុខរដ្ឋ ដែលចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 1988 ជាប្រធាន គណៈប្រធាននៃកំពូលសូវៀត ពីឆ្នាំ 1988 ដល់ឆ្នាំ 1989 ប្រធាននៃ កំពូលសូវៀត ពីឆ្នាំ 1989 ដល់ឆ្នាំ 1990 និងមានតែ ប្រធានាធិបតីនៃសហភាពសូវៀត ពីឆ្នាំ 1990 ដល់ឆ្នាំ 1991 ។ តាមទ្រឹស្តីលោកហ្គ័របាឆូវ ដំបូងឡើយបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវលទ្ធិម៉ាក្ស-លេនីនប៉ុន្តែបានផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសង្គមនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ។
ឯកសារយោង
<references group="lower-alpha" />
សមានា
សមានាគឺជាក្រុមហ៊ុនអាស៊ីមួយដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី និងប្រទេសចិនដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុង ហ្វសាន ខេត្ត ហ្គងតុង ។ ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍ និងដំណើរការទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មខ្នាតធំនៅក្នុងតំបន់អាស៊ី និងផ្តល់មជ្ឈមណ្ឌលសន្និសីទ និងតាំងពិពណ៌ សណ្ឋាគារអាជីវកម្ម អគារការិយាល័យ អាផាតមិនពាណិជ្ជកម្ម និងកន្លែងគាំទ្រផ្សេងទៀតដែលមានទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មជាស្នូល។
អាជីវកម្មរបស់ សមានា គ្របដណ្តប់ប្រទេសចំនួន 8 និងទីក្រុងចំនួន 8 ក្នុងមហាអាស៊ី៖ ទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា, រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ហ្សាការតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី បាងកក ប្រទេសថៃ ទីក្រុងស៊ីដនី ប្រទេសអូស្ត្រាលី ទីក្រុងឌូបៃ ប្រទេសអារ៉ាប់រួម ទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន និងប្រទេសបង់ក្លាដែស។ វាកំពុងស្វែងរកយ៉ាងសកម្ម វៀតណាម នេប៉ាល់ ស្រីលង្កា និងម៉ាឡេស៊ី និងប្រទេសអាស៊ីផ្សេងទៀត។
ឈ្មោះ
ឈ្មោះ Samanea គឺចេញមកពីឈ្មោះឡាតាំងនៃដើមឈើមួយប្រភេទ ។ ដើមឈើប្រភេទនេះមានរូបរាងដូចឆ័ត្រដ៏ធំយ៉ាងទូលំទូលាយដែលមានចន្លោះពី 20 ទៅ 30 ម៉ែត្រ។ ឈ្មោះ Samanea (ក្រុមហ៊ុន)  ត្រូវបានប្រើលើផ្លាកយីហោរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលមានអត្តន័យថាការផ្តល់ជូន និងផ្គត់ផ្គង់ទៅលើការរីលលូតលាស់នៃអាជីវកម្មខ្នាតតូចទូទាំងប្រទេស និងដំណើរការផ្គត់ផ្គង់អាជីវករនៅក្រៅប្រទេសក្នុងទំរង់សេវាកម្មផ្គត់ផ្គង់អាជីវកម្មរបស់ខ្លួន។
ប្រទេសកម្ពុជា
ភ្នំពេញ សមានា គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៥០០០០០ ម៉ែត្រការ៉េ នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ផលិតផលស្នូលរបស់វាគឺ ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា ភ្នំពេញ ដែលជាទីផ្សារប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈខ្នាតធំទំនើបដែលរួមបញ្ចូលការលក់ដុំ និងរាយ។
អាស័យដ្ឋានគម្រោង៖ ២៣ គីឡូម៉ែត្រ ផ្លូវជាតិលេខ៤ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា។
នៅឆ្នាំ ២០២០ ដំណាក់កាលទី ១ នៃ ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា ភ្នំពេញ នឹងត្រូវបានបើកយ៉ាងអស្ចារ្យ។
នៅថ្ងៃទី ២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២០ ដំណាក់កាលទីពីរនៃ ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា ភ្នំពេញ បានចាប់ផ្តើមសាងសង់ជាផ្លូវការហើយ។
ឥណ្ឌូនេស៊ី
ឥណ្ឌូនេស៊ី សមាន គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីជិត ២០០០០០ ម៉ែត្រការ៉េក្នុងទីក្រុង ចាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ផលិតផលស្នូលរបស់វាគឺ ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា ចាកាតា ដែលជាវេទិកាលទ្ធកម្មលក់ដុំតាមអ៊ីនធឺណិត និងក្រៅបណ្តាញដ៏ទូលំទូលាយ។
អាស័យដ្ឋានគម្រោង៖ តាំងហ្គឺរាង ចាកាតា ឥណ្ឌូនេស៊ី។
នៅឆ្នាំ ២០២២ តួសំខាន់នៃដំណាក់កាលទីពីរនៃគម្រោង ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា ចាកាតា នឹងត្រូវបានបញ្ចប់ ដោយមានទំហំសំណង់ជាង ៣០០០០០ ម៉ែត្រការ៉េ និងមានហាងជាង ៤០០០ ហើយត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងដាក់ចូលទៅក្នុងទីផ្សារនៅឆ្នាំ ២០២៣។
ម៉ាឡេស៊ី
នៅឆ្នាំ 2019 ក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ Samanea បានវិនិយោគ ២០លាន(RM)នៅផ្សារ Glo Damansara ក្នុងទីក្រុង Kuala Lumpur និងបានបើកដំណើរការហាងអាជីវកម្មដោយប្រើតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណេត ដែលមានទំហំដល់ទៅ 180,000 ហ្វីតការ៉េ។
មីយ៉ាន់ម៉ា
ទីក្រុង យ៉ាងហ្គុន សមានា គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣០០០០០ ម៉ែត្រការ៉េ ក្នុងទីក្រុង យ៉ាងហ្គុន ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ផលិតផលស្នូលរបស់វាគឺ ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា យាងហ្គុនដែលជាទីផ្សារប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈខ្នាតធំទំនើបដែលរួមបញ្ចូលការលក់ដុំ និងរាយ។
អាស័យដ្ឋានគម្រោង៖ ផ្លូវប្រសព្វនៃផ្លូវ ទន្លេ បាគូ និងផ្លូវ យាដេណា ស្រុក ដាគុន សៀងហ្គាន ក្រុង យ៉ាងហ្គុន ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។
នៅខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៨ គម្រោងនេះបានចាប់ផ្តើមឡើង។
នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២០ ដំណាក់កាលទីមួយនៃផ្នែកសំខាន់នៃទីផ្សាររបស់ ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា យាងហ្គុន ត្រូវបានបញ្ចប់។
នៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២០ ហាងទាំងអស់ ៧៣២ នៅក្នុងទីផ្សារត្រូវបានជួលទាំងស្រុង។
ថៃ
ទីក្រុងបាងកក សមានា កាន់កាប់ផ្ទៃដីសរុប ៣៣០០០០ ម៉ែត្រការ៉េនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ផលិតផលស្នូលរបស់វាគឺ ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា បាងកក ដែលជាទីផ្សារអាជីពខ្នាតធំទំនើបដែលរួមបញ្ចូលការលក់ដុំ និងរាយ។
អាស័យដ្ឋានគម្រោង៖ ២៦ គីឡូម៉ែត្រពី ផ្លូវ បាងណា, បាងកក, ប្រទេសថៃ។
នៅថ្ងៃទី ២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២០ ប្រតិបត្តិការសាកល្បងរបស់ ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា បាងកក។
អារ៉ាប់រួម
ក្រុមហ៊ុន Samanea និងអ្នកអភិវឌ្ឍន៍ Meraas នៃទីក្រុង Dubai ក៏បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងនៅឆ្នាំ 2019 នៅឯសម្ពោធវេទិកា Big C ដើម្បីធ្វើការអភិវឌ្ឍន៍នៃទំហំ 570,000 ហ្វីតការ៉េក្នុងតម្លៃ 272 លានដុល្លារ នៅជិត Dubai International City ។
ហ្វីលីពីន
សមានា មានទីតាំងនៅខេត្ត ប៉ាម់ប៉ាចា ដែលជាតំបន់កណ្តាលនៃកោះ លុសុន ខាងជើង ប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលមានផ្ទៃដីសរុបប្រហែល ១៧០០០០ ម៉ែត្រការ៉េ។
អាស័យដ្ឋានគម្រោង៖ ខេត្ត ប៉ាម់ប៉ាចា ភាគខាងជើងកោះ លុសុន ប្រទេសហ្វីលីពីន។
អូស្ត្រាលី
ក្រុងពាណិជ្ជកម្មសមានា ស៊ីតនី មានទីតាំងនៅ ផ្លូវលេខ ៩៩ ផ្លូវថាស, ស្រុក អូប៉ុន, ស៊ីតនី, សូត វឹស, អូស្ត្រាលី, គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៥០០០ ម៉ែត្រការ៉េ។
អាស័យដ្ឋានគម្រោង៖ ផ្លូវលេខ ៩៩ ផ្លូវថាស, ស្រុក អូប៉ុន, ស៊ីតនី, សូត វឹស, អូស្ត្រាលី។
ខេត្តកាលសិន្ធុ
ខេត្តកាលសិន្ធុ ឬ ខេត្តកាឡសិន្ធុ​ (กาฬสินธุ์, អានថា: កានឡាស៊ីន) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) មួយក្នុងចំណោមខេត្ត 76 របស់ប្រទេសថៃ ស្ថិតនៅភាគឦសានប្រទេសថៃ ហៅ​ថា ឥសាន​​ ឬអ៊ីសានដែរ ខេត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះរាជបញ្ញត្តិខេត្តកាលសិន្ធុ, ព.ស. 2491 (ឆ្នាំ 1947) ហើយវាបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី 1 ខែតុលាឆ្នាំ 1947 ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តសកលនគរ, ខេត្តមុក្តាហារ, ខេត្តរយឯត, ខេត្តមហាសារគាម, ខេត្តខនកែន, និងខេត្តឧត្តរធានី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ប៊ីកបែង (ក្រុមតន្រ្តីកូរ៉េខាងត្បូង)
ប៊ីកបែង (Big Bang; 빅뱅) គឺជាក្រុមតន្រ្តីបុយប៊ែនដ៍កូរ៉េខាងត្បូង បានបង្កើតឡើងដោយ YG Entertainment ក្រុមតន្រ្តីនេះមានសមាជិក ៤ នាក់: ជីដ្រាហ្កុន (G-Dragon), ធីអូភី (T.O.P), ធែយ៉ាង និង ដែសុង សមាជិកគឺ ស៊ឹងរី បានចូលនិវត្តន៍ពីឧស្សាហកម្មតន្រ្តីនៅកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃទី ១១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៩ ជារឿយៗពួកគេត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសកម្មភាពមួយដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតរាងឧស្សាហកម្ម K-pop ដោយជួយផ្សព្វផ្សាយរលកកូរ៉េ អន្តរជាតិនិងត្រូវបានគេហៅជាញឹកញាប់ "King of K-POP" (ស្ដេច​នៃ K-Pop) ដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ     ការប្រើប្រាស់ពិសោធន៍និងភាពចម្រុះនៃប្រភេទតន្ត្រីការចូលរួមផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងការបង្កើតកំណត់ត្រាផ្ទាល់ខ្លួន ហើយការសំដែងនៅលើឆាកបានទទួលការស្វាគមន៍ជាវិជ្ជមាន
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្រ្តីកូរ៉េ
មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា
រូបភាពតូច មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា គឺជាពីរ៉ាមីតអេហ្ស៊ីប ដ៏ធំបំផុតនិងជាផ្នូររបស់ស្តេចផារ៉ាអុងឃូហ៊្វូរាជវង្សទីបួន ។ សាងសង់ក្នុងសតវត្សទី ២៦ មុនគ្រឹស្តសករាជ ក្នុងអំឡុងពេលប្រហែល ២៧ ឆ្នាំ  វាគឺជា អច្ឆរិយៈទាំងប្រាំពីរនៃពិភពលោកបុរាណ ហើយតែមួយគត់ដែលនៅដដែល។ ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ ​ប្រាសាទ​ពីរ៉ាមីតជីហ្សា វា​មាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​នឹង ជីហ្សា សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​ក្នុង ​ទីក្រុងហ្គ្រៀថឺរ កៃរ៉ូ ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប ។
ដំបូងឡើយឈរនៅ 146.6 m មហាពីរ៉ាមីតគឺជា សំណង់ដែលបង្កើតឡើងដោយមនុស្សខ្ពស់បំផុត នៅលើពិភពលោកអស់រយៈពេលជាង 3,800 ឆ្នាំមកហើយ។ យូរៗទៅ ស្រោមថ្មកំបោរពណ៌សរលោងភាគច្រើនត្រូវបានដកចេញ ដែលបន្ទាបកម្ពស់ពីរ៉ាមីតមកត្រឹមបច្ចុប្បន្ន 138.5 m ។ អ្វី​ដែល​គេ​មើល​ឃើញ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​គឺ​ជា​រចនាសម្ព័ន្ធ​ស្នូល។ មូលដ្ឋានត្រូវបានវាស់ប្រហែល 230.3 m ការ៉េដែលផ្តល់បរិមាណប្រហែល 2.6 e6m3 ដែលរួមបញ្ចូលទាំងភ្នំខាងក្នុង។
សង្កាត់បឹងកេងកងទី១
(Boeng Keng Kang Ti Muoy Sangkat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ខណ្ឌបឹងកេងកង រាជធានីភ្នំពេញ មាន ៩ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
សាន់យុ
សាន់យុ ( စန်းယု, pronounced [sáɰ̃ jṵ] ; កើតថ្ងៃទី ៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩១៨ – ថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៩៦) គឺជាឧត្តមសេនីយ និងជារដ្ឋបុរសរបស់កងទ័ពភូមា ដែលបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីទី៥ នៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ពីថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៨១ ដល់ថ្ងៃទី ២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៨៨។
ឯកអគ្គរាជទូត
ឯកអគ្គរាជទូតវិសាមញ្ញនិងពេញសមត្ថភាព
គឺជាអ្នកការទូតលំដាប់ខ្ពស់បំផុតដែលត្រូវបានតែងតាំងឱ្យធ្វើជាតំណាងឱ្យប្រទេសមួយនៅក្នុងប្រទេសមួយផ្សេងទៀតឬអង្គការអន្តរជាតិមួយ។
ឯកអគ្គរាជទូតគឺជាបេសកជនពិសេសម្នាក់ជាអ្នកការទូតជាន់ខ្ពស់ដែលតំណាងរដ្ឋហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជារដ្ឋអធិបតេយ្យមួយឬជាអង្គការអន្ដរជាតិដែលជាអ្នកតំណាងតំណាងរាស្ដ្រនៃរដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់របស់ពួកគេឬជាអធិបតីឬត្រូវបានតែងតាំងសម្រាប់ភារកិច្ចការទូតពិសេសនិងជាបណ្ដោះអាសន្ន។  ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់បន្ថែមទៀតសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាដោយគ្មានការតែងតាំងជាតិដើម្បីតំណាងឱ្យអាជីពមួយចំនួនសកម្មភាពនិងវាលនៃការខិតខំដូចជាការលក់។
ឯកអគ្គរាជទូតគឺជាអ្នកតំណាងរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ខ្ពស់ដែលឈរជើងនៅក្នុងរដ្ឋធានីបរទេស។ ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះជាធម្មតាអនុញ្ញាតឱ្យឯកអគ្គរដ្ឋទូតត្រួតត្រាទឹកដីជាក់លាក់ដែលហៅថាស្ថានទូតដែលទឹកដីបុគ្គលិកនិងយានយន្តរបស់ពួកគេជាទូទៅត្រូវបានផ្តល់អភ័យឯកសិទ្ធិការទូតនៅក្នុងប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ។ ក្រោមអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីទំនាក់ទំនងការទូតឯកអគ្គរដ្ឋទូតមានឋានៈការទូតខ្ពស់បំផុត។ បណ្តាប្រទេសនានាអាចជ្រើសរើសរក្សាទំនាក់ទំនងការទូតនៅកម្រិតទាបដោយតែងតាំងភារធារីជំនួសឱ្យឯកអគ្គរាជទូត។
១ មករា
១ មករា ជាថ្ងៃដំបូងនៃឆ្នាំក្នុងប្រតិទិនគ្រីកូរី។ មាន ៣៦៤ ថ្ងៃដែលនៅសល់រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃឆ្នាំនោះ (៣៦៥ ក្នុងឆ្នាំបង្គ្រប់)។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ថ្ងៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មករា
វ៉ាស៊ីនតោន
វ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី ជាផ្លូវការ ស្រុកកូឡុំប៊ី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាគ្រាន់តែជាវ៉ាស៊ីនតោន ឬ Just DC គឺជា ទីក្រុងរដ្ឋធានីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ។  វាមានទីតាំងនៅលើច្រាំងខាងកើតនៃ ទន្លេ Potomac ដែលបង្កើតជាព្រំប្រទល់ភាគនិរតីនិងភាគខាងត្បូងរបស់វាជាមួយរដ្ឋ Virginia សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយចែករំលែកព្រំដែនដីជាមួយរដ្ឋ Maryland សហរដ្ឋអាមេរិក នៅលើផ្នែកដែលនៅសល់របស់វា។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា George Washington ដែលជា ប្រធានាធិបតី ទីមួយ នៃសហរដ្ឋអាមេរិក និងជា បិតាស្ថាបនិក និងស្រុកសហព័ន្ធ ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាម កូឡុំប៊ី ដែលជាបុគ្គលិកលក្ខណៈស្ត្រីរបស់ប្រទេស។ ជា​កន្លែង​អង្គុយ​របស់ ​រដ្ឋាភិបាល​សហព័ន្ធ​អាមេរិក និង​អង្គការ​អន្តរជាតិ​មួយ​ចំនួន ទីក្រុង​នេះ​ជា ​រាជធានី​នយោបាយ​ពិភពលោក ​ដ៏​សំខាន់ ។  វាជាទីក្រុងមួយក្នុងចំនោមទីក្រុងដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនជាងគេបំផុតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយឃើញមានអ្នកទស្សនាជាង 20 លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ 2016។
សូមមើលផងដែរ
• ដែនជម្រកសត្វព្រៃ
• តំបន់ការពារទេសភាព
• តំបន់ប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាង
អាចារ្យ
លោក​ អាចារ្យ ឬ​ អាចាយ៌ កឺជា អ្នក​ប្រដៅ​ឬ​ហាត់​មារយាទ ហើយ អ្នក​បង្រៀន​ចំណេះ​គេ ដែលមានតួនាទីនិងភារកិច្ចផ្សេងៗ ក្នុង ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា។ លោកអាចារ្យ កឺជា ជំនួយសម្រាប់ព្រះសង្ឃ ក្នុងការដឹកនាំពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យផ្សេងៗ តាមព្រះពុទ្ធសានា ក្នុងការដឹកនាំពុទ្ធបរិស័ទអប់រំផ្សព្វផ្សាយតទ្រឹស្ដីពុទ្ធសាសនា និង ក្នុងការដឺកនាំពុទ្ធបរិស័ទទប់ស្កាត់ និងរម្ងាប់អធិករណ៍។
តួនាទី របស់លោកអាចារ្ស​
ក្នុង​គម្ពីរ​ពុទ្ធ​សាសនា​ថា អាចារ្យ មាន ៥ ប្រភេទ​គឺ៖
ភារកិច្ច របស់លោកអាចារ្ស
ពាក្យ​ថា អាចារ្យ នេះ​ខ្មែរ​ហៅ​បាន​ច្រើន​យ៉ាង​ទៅ​ទៀត​តាម​ដំណើរ​ដែល​គួរ​ប្រកប​ហៅ ដូច​ជា៖
លោកអាចារ្យ ដ៏ ល្បីល្បាញក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
រដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៧
រដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៧; អាចហៅបានថា "ព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ១៩៩៧" ឬ "វិបត្តិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៧" គឺជារដ្ឋប្រហារដែលរៀបចំឡើងដោយសហនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែនដើម្បីទម្លាក់សហនាយករដ្ឋមន្រ្តីនរោត្តម រណឫទ្ធិចេញពីអំណាច។ រដ្ឋប្រហារនេះបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងនៅខែកក្កដា ហើយបានបញ្ចប់ទៅវិញនៅខែកញ្ញានៃឆ្នាំ១៩៩៧។ មនុស្សយ៉ាងតិច ៣២ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងជម្លោះមួយនេះ។
រឿងដើម
នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩២, អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (អ៊ុនតាក់) ក្រោមអ្នកតំណាង អសប ឈ្មោះអាកាឝ៊ិ-យ៉ាស៊ុយឝ៊ិ និងចន ស៊ែនដឺរសុនបានចុះមកប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីអនុវត្តផែនការដែលរៀបរាងដោយអង្គការសហប្រជាជាតិដែលបានចែងនៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១។ ការបោះឆ្នោតក៏ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩៣។
ក្រុមយោធាខ្មែរក្រហម ឫ គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (គកប) ដែលនៅពេលនោះកំពុងកាន់កាប់ដែនដីកម្ពុជានៅភាគខាងជើងបានរារាំងប្រជាជនខ្មែរនៅតំបន់ពួកគេមិនឱ្យទៅចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣ (គេបានប៉ានស្មានថាពេលនោះប្រជាជនកម្ពុជាប្រមាណ ៦% គឺស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហម)។ ទោះបីជាយ៉ាងណា, ប្រជាជនកម្ពុជាចំនួន ៤ លាននាក់បានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត (ប្រមាណ ៩០% ជាអ្នកមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត)។
គណបក្សរាជានិយមហ៊ុនស៊ិនប៉ិចក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិបានទទួលបានសម្លេងគាំទ្រងខ្ពស់ជាងគេគឺ ៤៥.៥%, បន្ទាប់គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់លោកហ៊ុន សែន និងទីបីគឺគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនារបស់លោកសឺន សាន។ ទោះបីហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចបានឈ្នះការបោះឆ្នោតក្តី ពួកគេបានចូលក្នុងកិច្ចពិភាក្សាចម្រុះជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ព្រោះថាលោកហ៊ុន សែនមិនព្រមលះបង់និងប្រគល់អំណាចទៅឱ្យរណឫទ្ធិ។
ក្រោយពីកិច្ចពិភាក្សាបានបញ្ចប់, រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាថ្មីក៏បានបង្កើតឡើងដែលមានព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិជានាយករដ្ឋមន្រ្តីទីមួយ និងសម្តេចហ៊ុន សែនជានាយករដ្ឋមន្រ្តីទីពីរ។
មូលហេតុ
ព្រឹត្តិការណ៍​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៥-៦ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៩៧ បាន​ទាញ​ឲ្យ​​អ្នក​នយោបាយ​បកស្រាយ​ផ្ទុយ​គ្នា។ អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល និង​គណបក្ស​ប្រឆាំងសុទ្ធតែ​យល់​ឃើញ​ថា វា​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ដណ្ដើម​អំណាច​គ្នា​រវាង​បក្ស​នយោបាយ​ធំៗ​ពីរ​កាលណោះ គឺ​គណបក្ស​រាជា​និយម​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និង​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា។ បើ​ទោះ​ជា​មាន​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​បែប​នេះ​ពី​មជ្ឈដ្ឋាន​ទូទៅ ទាំង​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និង​មន្ត្រី​ក្រោម​បង្គាប់​របស់​លោក ថ្លែង​ការពារ​ថា "វា​ពុំ​មែន​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​រដ្ឋ​ប្រហារ​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ទេ ប៉ុន្តែ​ហេតុការណ៍​ដែល​កើត​ឡើង​ពេល​នោះ គឺ​គ្រាន់​តែ​ជា​ហេតុ​ការណ៍​ទប់ទល់​សភាពការណ៍​ពី​កម្លាំង​ស្មោះ​ត្រង់​របស់​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ប៉ុណ្ណោះ។"
អតីត​មន្ត្រី​ខុទ្ទកាល័យ​សម្ដេច​ក្រុម​ព្រះ​នរោត្តម រណឫទ្ធិ ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​ព័ត៌មាន លោកគឹម សុខរក​ឃើញ​ថាព្រឹត្តិការណ៍​បង្ហូរ​ឈាម​ឆ្នាំ​១៩៩៧ គឺ​ជា​រដ្ឋ​ប្រហារ​យោធា​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា។ លោក​បន្ត​ថា"មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​កើត​មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​ឡើងក្រោម​ហេតុផល​មួយ​ចំនួនដូចជា​លោកហ៊ុន សែនបារម្ភ​ខ្លាច​ការ​ចាញ់​ឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ដែល​ជា​អាណត្តិ​ទី​២។ បន្ថែម​ពី​លើ​នេះ មាន​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​ដែល​ស្និទ្ធ​នឹង​ព្រះអង្គម្ចាស់​នរោត្តម រណឫទ្ធិ មួយ​ចំនួនបានក្បត់​នឹង​ព្រះអង្គ។" លោកគឹម សុខយល់​ឃើញ​ថា ស្ថិត​ក្រោម​ហេតុផល​នេះ​ហើយដែល​ជំរុញ​នាំ​ឱ្យមាន​ព្រឹត្តិការណ៍​រដ្ឋ​ប្រហារ​យោធា​កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៧ កើត​ឡើង។
ជម្លោះរវាងក្រុមសម្ព័ន្ធនីមួយៗ
ថូម៉ាស ហាំម៉ាប៊ឹក, ជាតំណាងពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកខាងសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងរបាយការណ៍ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩៧ របស់គាត់ទៅកាន់មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិថា ព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី៥-៦ ខែកក្កដា គឺជា"រដ្ឋប្រហារ"ពិតៗ។ រឿងជម្លោះនេះត្រូវបានគេកំណត់ថាជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ឃោឃៅ: 'អំណាចទ្វេភាគី' ដែលត្រូវបានអនុលោមឱ្យអនុវត្តនៅឆ្នាំ១៩៩៣ បានអនុញ្ញាតិឱ្យបក្សប្រជាជនរក្សានូវការគ្រប់គ្រងលើរចនាសម្ព័ន្ធអំណាច; ខណៈពេលដែលហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដែលជាគណបក្សផ្លូវច្បាប់ បានផ្តាច់សម្ព័ន្ធភាព – រណសិរ្សរួបរួមជាតិ – ជាមួយនឹងគណបក្សសម រង្ស៊ី; បន្ទាប់ពីបក្សទាំងពីរបានចោទគ្នាទៅវិញទៅមកថា បានព្យាយាមធ្វើសមាហរណកម្មអតីតទាហានខ្មែរក្រហម (ពោលគឺទាញឱ្យខ្មែរក្រហមចូលពាក់ព័ន្ធជាមួយ)។
ដូច្នេះហើយ លោកហ៊ុន សែនបានចោទរណឫទ្ធិថា បានចូលដៃជាមួយទ័ពខ្មែរក្រហមដើម្បីទម្លាក់លោកចេញពីអំណាច (ក៏ប៉ុន្តែ នេះមិនមែនមានន័យថាហ៊ុន សែនមិនជាប់ទាក់ទងអ្វីជាមួយខ្មែរក្រហមនោះទេ ព្រោះថាកងកម្លាំងរបស់លោកហ៊ុន សែនមួយចំនួនគឺជាអតីតខ្មែរក្រហមនុះឯង)។
នៅថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៧, កងកម្លាំងរបស់បក្សប្រជាជនដែលដឹកនាំដោយលោកឧត្តមសេនីយ៍កែ គឹមយ៉ានបានឡោមព័ទ្ធយោធភូមិយោធារបស់លោកញឹក ប៊ុនឆៃនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ កែ គឹមយ៉ានបានព្យាយាមនិយាយប្រលោមឱ្យលោកប៊ុនឆៃរំសាយទ័ពរបស់លោកចោលប៉ុន្តែបានទទួលបរាជ័យ។ ខណៈពេលនោះដែរ កងរាជអាវុធហត្ថ គបក បានទៅគេហដ្ឋានរបស់ឧត្តមសេនីយ៍ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចម្នាក់គឺលោកចាវ សម្បត្តិ ហើយទាមទារឱ្យលោកបញ្ជាទ័ពហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ឱ្យទម្លាក់ចុះនូវអាវុធរបស់ពួកគេហើយទទួលចុះចាញ់។ ញឹក ប៊ុនឆៃបានឆ្លើយតបទៅវិញដោយបញ្ជាឱ្យកម្លាំងរបស់លោកប្រឆាំងទប់ទល់នឹងកងទ័ពនិងកងរាជអាវុធហត្ថ គបក បន្ទាប់មកការប្រយុទ្ធគ្នាក៏បានផ្ទុះឡើងនៅមូលដ្ឋានយោធាតាំង ក្រសាង និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ
ភ្លាមៗនោះលោកហ៊ុន សែនក៏បានវិលត្រលប់មកពីវិស្សមកាលរបស់លោកនៅវង់តាវ។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ លោកហ៊ុន សែនបានដាក់ពង្រាយកងអង្គរក្សរបស់លោកចូលទៅក្នុងកងកម្លាំង គបក ដែលកំពុងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច។ កងទ័ពហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចបានផ្ដើមការប៉ុនប៉ងវាយលុកកងទ័ព គបក តែត្រូវបានកងអង្គរក្សនិងកងទ័ពប្រចាំការរបស់លោកហ៊ុន សែនវាយបណ្តេញចេញភ្លាមៗ ដែលធ្វើឱ្យខាងហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចទទួលរងការខាតបង់ជាទម្ងន់។ ក្រោយមកទៀត កងកម្លាំងហ៊្វិនស៊ិនប៉ិចក៏បានដកថយពីទីតាំងរបស់ពួកគេ ហើយក៏រត់ទៅអូរស្មាច់នៅឯខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
ទោះជាចលនាតស៊ូរាជានិយមត្រូវបានបង្ក្រាបរួចនៅភ្នំពេញមែន ប៉ុន្តែនៅភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា, កងកម្លាំងរួមហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច-ខ្មែរក្រហមនៅតែបន្តប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងហ៊ុន សែនរហូតដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៧។
ក្រោយពីហ៊ុន សែនបានឡើងដណ្តើមអំណាច, រណឫទ្ធិក៏បាននិរទេសខ្លួនព្រះអង្គទៅកាន់ទីក្រុងប៉ារីស។ មេដឹកនាំនិងសមាជិកជាន់ខ្ពស់ខ្លះនៃគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចត្រូវបានបង្ខំឱ្យរត់ចេញចោលប្រទេសមាតុភូមិ, ចំណែកអ្នកដែលនៅត្រូវបានបាញ់សម្លាប់ចោល។ អ៊ឹង ហួតត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជានាយករដ្ឋមន្រ្តីទីមួយថ្មីរហូតដល់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ៩៨។
មេដឹកនាំគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចក៏បានវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញមុនពេលការបោះឆ្នោតសភាជាតិនៃឆ្នាំ១៩៩៨។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំនោះ គបក បានទទួលបានសម្លេងឆ្នោតគាំទ្រ ៤១% ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ៣២%, និងគណបក្សសម រង្ស៊ី (គសរ) ១៣%។ អ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិជាច្រើនបានធ្វើការវិនិច្ឆ័យការបោះឆ្នោតនេះថាមានកំហុសខុសឆ្គងច្រើនដោយអះអាងថាមានអំពើហិង្សានយោបាយ ការគំរាមកំហែង និងកង្វះប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន។ គបក និងហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចក៏បានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះមួយទៀតដោយលើកនេះមាន គបក ជាដៃគូជាន់ខ្ពស់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋប្រហារកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះនៅឆ្នាំ១៩៩៧ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊ុន សែន
៣ មករា
៣ មករា ជាថ្ងៃទីបីនៃឆ្នាំក្នុងប្រតិទិនគ្រីកូរី។ មាន ៣៦២ ថ្ងៃដែលនៅសល់រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃឆ្នាំនោះ (៣៦៣ ក្នុងឆ្នាំបង្គ្រប់)។
២ មករា
២ មករា ជាថ្ងៃទីពីរនៃឆ្នាំក្នុងប្រតិទិនគ្រីកូរី។ មាន ៣៦៣ ថ្ងៃដែលនៅសល់រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃឆ្នាំនោះ (៣៦៤ ក្នុងឆ្នាំបង្គ្រប់)។
៤ មករា
៤ មករា ជាថ្ងៃទីបួននៃឆ្នាំក្នុងប្រតិទិនគ្រីកូរី។ មាន ៣៦១ ថ្ងៃដែលនៅសល់រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃឆ្នាំនោះ (៣៦២ ក្នុងឆ្នាំបង្គ្រប់)។
ហ្សង់ - យ៉ូសែប សាន់ហ្វួច
ហ្សង់ - យ៉ូសែបសានហ្វួរឆេដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាសាន់ហ្វួចគឺជាវិចិត្រករវិចិត្រករជនជាតិបារាំងអ្នកនិពន្ធកំណាព្យអ្នករចនានិងជាងចម្លាក់កើតនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩២៩ នៅប៊រដូកូហើយបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែមីនាឆ្នាំ ២០១០ នៅ Saint-Léonard-de-Noblat ។
== ឯកសារយោង ==
ខេត្តខនកែន
ខេត្តខនកែន (ขอนแก่น, អានថា: ខនគែន) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) មួយក្នុងចំណោមខេត្តចំនួន 76 របស់ប្រទេសថៃ ស្ថិតនៅភាគឦសាន ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តហ្នងបួលំភូ, ខេត្តឧត្តរធានី, ខេត្តកាលសិន្ធុ, ខេត្តមហាសារគាម, ខេត្តបុរីរម្យ, ខេត្តនគររាជសីមា, ខេត្តជ័យភូមិ, ខេត្តពេជ្របូរណ៍, និងខេត្តលើយ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
តុល្យភាព
តុល្យភាព គឺជាការថ្លឹងថ្លែងកត្តានៅក្នុងស្ថានភាពដើម្បីដឹងជាមុននូវលទ្ធផលឬការវិវត្តន៍របស់វា។ សមតុល្យអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីយោង របាយការណ៍គណនី នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចឬទៅ ការសិក្សាប្រៀបធៀប ពីតំបន់ផ្សេងៗគ្នា។ ឬ អាចនិយាយថា លំនឹង ឬ ស្មើគ្នា ។
សូមមើលផងដែរ
• ឱនភាព
៥ មករា
៥ មករា ជាថ្ងៃទីប្រាំនៃឆ្នាំក្នុងប្រតិទិនគ្រីកូរី។ មាន ៣៦០ ថ្ងៃដែលនៅសល់រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃឆ្នាំនោះ (៣៦១ ក្នុងឆ្នាំបង្គ្រប់)។
សង្កាត់បឹងកេងកងទី២
(Boeng Keng Kang Ti Mir Sangkat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ខណ្ឌបឹងកេងកង រាជធានីភ្នំពេញ មាន ៩ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
សេង រង្សី
លោក សេង រង្សី English: Seng Rean Sey មានស្រុកកំណើតនៅភូមិចុងកោះ ឃុំសណ្ដារ ស្រុកលើកដែក ខេត្តកណ្ដាល។ ឪពុករបស់លោកជាគ្រូបង្រៀន ម្តាយលោកជាអ្នកលក់ដូរ។
ទាក់ទងការសិក្សា លោកបានរៀនចប់ថ្នាក់ពហុជំនាញ កុំព្យូទ័រ និងភាសាអង់គ្លេស នៅវិទ្យាស្ថានអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សអាស៊ីនៅកម្ពុជានៅឆ្នាំ២០០៦ និងវគ្គជំនាញឯកទេសផ្សេងៗជាច្រើនទៀតដូចជា គ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលសាធារណៈ គ្រប់គ្រងធនធានមនុស្ វិទ្យាសាស្រ្ដកុំព្យូទ័រ គ្រប់គ្រងជាជីវកម្មខ្នាតតូច គ្រប់គ្រប់ប្រព័ន្ធបណ្ដាញសង្គម ។ល។ ។
ប្រវត្តិការងារសំខាន់ៗរបស់លោកមានដូចជា៖
• គ្រូវបង្រៀនផ្នែកជំនាញ ព័ត៌មានវិទ្យា នៅវិទ្យាស្ថានអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សអាស៊ីនៅកម្ពុជា ២០០៧-២០១២
• ស្ថាបនិក និងនាយក/ប្រធានក្រុមហ៊ុន ខ្មែរ ស៊ី​ អឹម​ អេស ២០១២ ដល់បច្ចុប្បន្ន
• សមាជិកប្រតិបត្តិនៃ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន
ទាក់ទងស្ថានភាពគ្រួសារ លោកបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅឆ្នាំ២០១២ ហើយមានកូន ៣នាក់ (ប្រុស២នាក់ និងស្រី១នាក់)។