cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
បុណ្យកឋិន
អត្ថន័យ​នៃ​បុណ្យកឋិន
បុណ្យកឋិន ជាពិធីបុណ្យមួយចាប់ផ្ដើមធ្វើបន្ទាប់ពីបុណ្យចេញវស្សា បុណ្យ​កឋិន​តែង​ត្រូវ​បាន​ដង្ហែ​ចូល​គ្រប់​ទី​អារាម​ទាំងអស់​ ពុំមានទំនេរវត្ដណាមួយ ត្រូវ​បាន​ខក​ខាន​ឡើយ​ដូច្នេះ​គេតែងតែឃើញ ក្បួន​កឋិន​ទាន​តែង​បាន​ដង្ហែ​ទៅ​កាន់​ទី​អារាម​រៀងៗ ខ្លួនចាប់ពីថ្ងៃ ១រោច ខែអស្សុជដល់ថ្ងៃទី១៥កើត ខែកត្តិក ហើយបើទីអារាមណាមួយ មិន​មាន​កឋិន​ណាមួយហែចូលទេ។ ទីអារាមនោះក៏ត្រូវតែរៀបចំជាកឋិនជើងវត្តដែរ ។ ពិធីហែអង្គកឋិនទៅកាន់ទីអារាមនិមួយៗ គេរៀបចំធ្វើឡើងយ៉ាងអធិកអធម្ម សប្បាយ​រីក​រាយ​យ៉ាង​​ក្រៃលែង អ្នកផ្ដើមបុណ្យបានរៀបចំបរិក្ខាកឋិនមានត្រៃចីវរ ចិវរ សង្ឃាដិ ស្បង់ ព្រមដោយ ទេយ្យទាន ផ្សេងៗទៀតដូចជា បាត ចានស្រាក់ កាំបិតចេស ម្ជុល ថង់យាម ឆ័ត្រជាដើម សព្វគ្រប់អស់ហើយ គេនាំគ្នាហែទៅទីអារាម ដែលបានកំនត់ទុក។ បើកឋិននោះដង្ហែទៅវត្តឆ្ងាយ គេជួបជុំគ្នាពីព្រលឹមរួចនាំគ្នាឡើងរថយន្តសំដៅទៅវត្តនោះ ។ បើ​វត្តនៅតាមដងទន្លេ គេជិះទូករឺ កប៉ាល់។ កាលខ្ញុំនៅកុមារភាពស្រុកយើង ពុំទាន់មាន ការរីកចំរើនខាងផ្លូវគមនាគមន៍នៅឡើយ យាន​យន្ដ​ទៀត​សោត​ក៏​ពុំ​សូ​វ​​មាន ខ្ញុំ​ច្រើន​ឃើញ​​ពុទ្ធបរិសទ្ធហែអង្គកឋិនទៅកាន់ទីវត្ដឆ្ងាយៗ ដោយប្រើដំរីជាយានជំនិះ ក្នុងពិធីហែអង្គកឋិនដោយដំរីនេះ មើល ទៅគួរអោយសប្បាយរីករាយខ្លាំងណាស់ មាន​ដំរី​ជា​ច្រើន​ រហូតដល់ ២០ ទៅ ៣០ដំរី ដើរដង្ហែជាជួរ ដំរីនិមួយៗគេ តុបតែងរចនាដូចជាដំរីព្រះអិន្ទ្រច្យុតពីស្ថានសួគ៌ នៅលើខ្នងដំរី គេចងរយាង រំលេចដោយភ្ញីផ្កា ក្បាច់ក្បូររចនា ភ្លឺចិញ្ចាំងចញ្ជែង មនុស្សម្នាប្រុសស្រី ក្មេងចាស់ តែងខ្លូន លាបម្សៅ សិតសក់ ស្លៀកសំពត់អាវថ្មីៗ បាំងក្លស់ចំរុះពណ៌គួរជាទីត្រេកត្រអាលក្រៃពេក ក្នុងការហែនេះ គេ​មាន​ប្រគំ​ភ្លេងតូរ្យតន្ដ្រីយ៉ាងពិរោះ ហើយជាពិសេស គឺជាក្រុមភ្លេងឆៃយ៉ាំ ដែលធ្វើអោយបរិយាកាស រិតតែគគ្រឹកគគ្រេង រស់រវើកសប្បាយក្រៃលែង ។ លុះទៅដល់វត្ត គេមិនទាន់យកអង្គកឋិននេះចូលទៅក្នុងព្រះវិហារភ្លាមទេ គេតំកល់អង្គកឋិនទុកនៅក្នុងសាលាបុណ្យមួយដែលគេបានរៀបចំទុកជាស្រេច។ គេ​និមន្ដ​ព្រះសង្ឃ​ឆាន់​ពេល​ថ្ងៃ​ត្រង់ បន្ទាប់ពីនោះ ពុទ្ធបរិសទ្ធ ជើងវត្ដមានតួនាទីរៀបចំទទួលភោជនាហារលៀងដល់ភ្ញៀវ ដែលនាំអង្គកឋិនចូលមកកាន់វត្ដរបស់ខ្លួនយ៉ាងអឹកអធឹក កក់​ក្ដៅ​រាក់​ទាក់​រីក​រាយ​ជា​ពន់ពេក លុះរសៀលជ្រេរទាបបន្ដិច គេនាំគ្នាហែអង្គ​កថិនព័ទ្ធជុំវិញព្រះវិហារចំនួនបីជុំ ទើបនាំគ្នាចូលក្នុងវិហារ ។ ចៅអធិការវត្ដ បាន​ចាត់​អោយ​ភិក្ខុ​មួយ​អង្គ​ជា​អ្នក​គ្រង​អង្គកឋិន​នោះ។ ពុទ្ធបរិសទ្ធចាប់ផ្ដើមនម្សកាថ្វាយបង្គំព្រះ ហើយវេរអង្គកឋិនប្រគេនព្រះសង្ឃជាកិច្ចឆ្លងបង្ហើយបុណ្យ។
💞💞== អត្ថន័យ​នៃ​បុណ្យកឋិន ==💞💞
តាម​អដ្ឋកថា​សំដៅ​យក​ព្រះពុទ្ធដីកា ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​បញ្ញត្តិ​ទុក​មក​ថា​កឋិន​គឺ​ការប្រជុំ​រួម​នូវ​រូបធម៌ និង​នាមធម៌ ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​អត្ថន័យ​ពីរ​យ៉ាង​គឺៈ កឋិន​នេះ​អាច​ឱ្យ​សម្រេច​ដល់​បុគ្គល​ទាំងពីរ​ផ្នែក​គឺៈ
ពិធី​ដែល​ទាយក-ទាយិកា នាំ​យក​សំពត់​កឋិន​ទៅ​ប្រគេន​ចំពោះ​ភិក្ខុសង្ឃ ដែល​បាន​គង់​ចាំវស្សា អស់​មួយ​ត្រីមាស (៣ខែ) ក្នុង​អាវាស (វត្ត) ណាមួយ និង​នៅ​ពេលណា​មួយ​ក្នុង​កំណាត់ ២៩​ថ្ងៃ (ចាប់ពី​ថ្ងៃ ១​រោច ខែ​អស្សុជ​រហូតដល់​ថ្ងៃ​១៥​កើត​ពេញ​បូណ៌មី​ខែ​កត្តិក) ឱ្យ​លោក​ក្រាលគ្រង​មាន​ឈ្មោះ​ថា​“បុណ្យកឋិន“ ឬ “កឋិនទាន“​។
បុព្វហេតុ​កឋិន
នា​សម័យ​មួយ​នោះ​នៅ​ក្នុង​រវាង​មជ្ឈិម​ពោធិកាល ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​កំពុងតែ​ចាំ​ព្រះវស្សា​ក្នុង​វត្តជេតពន ដែល​ជា​អារាម​របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី សាង​ថ្វាយ​នៅ​ទៀប​ក្រុងសាវត្ថី​។ គ្រានោះ​មាន​ភិក្ខុ​៣០​អង្គ​”ភទ្ទវគ្គិយត្ធេរ“ ក្នុង​ដែន​បាឋេយ្យ ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌ធុតុង្គ​រុក្ខមូល​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​បាន​នាំគ្នា​និមន្ត​ចេញពី​ទីនោះ​មកកាន់​ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បី​នឹង​ចូល​ក្រាបបង្គំគាល់​ព្រះសម្ពុទ្ធ​។ ប៉ុន្តែ​ពេល​ភិក្ខុ​ទាំងអស់​បាន​មកដល់​តែ​ត្រឹម​សាកេត (ភូមិ​មួយ​នៅ​ជាប់នឹង​ក្រុងសាវត្ថី) ស្រាប់តែ​ថ្ងៃ​ចូលវស្សា​ក៏​មកដល់​នឹង​ស្រូត​មក​ទៀត​មិនទាន់ ក៏​នាំគ្នា​ផ្អាក​ធ្វើដំណើរ​ស្វែងរក​ទីសេនាសនៈ​នៅ​ចាំវស្សា​៣​ខែ នា​ទីនោះ​តែម្ដង​ទៅ​។
ភិក្ខុសង្ឃ​ទាំង​៣០​អង្គ​នោះ​មាន​សេចក្ដី​អផ្សុក​កើតទុក្ខ​តូច​ព្រះទ័យ​យ៉ាងខ្លាំង ដោយ​គិត​ឃើញ​ថា​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​គង់នៅ​ទីនោះ​ចម្ងាយ​ត្រឹមតែ​៦​យោជន៍ (៩៦​គីឡូម៉ែត្រ) ទៀត​សោះ មិន​សម​យើង​ទាំងឡាយ​ស្កុន​ដំណើរ​មិនបាន​ចូល​គាល់​បម្រើ​ព្រះអង្គ​ដូច​បំណង​។
លុះដល់​ថ្ងៃ​ចេញវស្សា​បវារណា​ស្រេចហើយ ភិក្ខុ​ទាំងអស់​ក៏​នាំគ្នា​ប្រញាប់ប្រញាល់​ចូលកាន់​ក្រុងសាវត្ថី​។ លុះដល់​ហើយ ភិក្ខុ​ទាំង​៣០​អង្គ ក៏បាន​ចូល​ទៅ​ក្រាបថ្វាយបង្គំ​គាល់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដោយ​មាន​ស្បង់​ចីវរ​ទទឹក​ជោក​។ ព្រះសម្ពុទ្ធ ក៏​មាន​ព្រះភាគ​ទ្រង់​មាន​ព្រះបន្ទូល​រួសរាយ​រាក់ទាក់ និង​ត្រាស់​សួរសុខទុក្ខ​ភិក្ខុ​ទាំងនោះ​ថា “ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ! តើ​សរីរយន្ត​របស់​អ្នក​ទាំងឡាយ ល្មម​អត់​សង្កត់​បាន​ឬ​ទេ​? ល្មម​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​ឬ​ទេ​? តើ​អ្នក​ទាំងឡាយ​មាន​សេចក្ដី​ព្រមព្រៀង​ស្មោះស្មើ​ឥតមាន​វិវាទ​ទាស់ទែង​គ្នា​ទេ​ឬ​?“​។​
ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​នោះ​ក៏​ក្រាបបង្គំទូល​នូវ​សេចក្ដី​លំបាក​ខ្លាំង​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ការ​ធ្វើដំណើរ ដែល​មាន​មក​តាម​ផ្លូវ ដោយ​សព្វគ្រប់​ប្រការ​។
លំដាប់នោះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​សម្ដែង​នូវ​ធម្មកថា​ប្រារព្ធ​អំពី​សង្សារវដ្ដ​មិន​មាន​ទីបំផុត​ប្រោស​ប្រទាន​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំងនោះ​។ លុះ​ចប់​ធម៌​ហើយ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​នោះ​បាន​សម្រេច​ព្រះអរហត្ត​ផល​គ្រប់ៗ​អង្គ​រួច​ហើយ​ក៏​នាំគ្នា​ក្រាបថ្វាយបង្គំលា​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ចៀសចេញទៅ​។
លំដាប់​តអំពីនោះមក​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ព្រះពុទ្ធ​ចិន្ដា​ថា “ប្រសិនបើ​តថាគត​បាន​អនុញ្ញាត​នូវ​កឋិនត្ថារកិច្ច​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ទុក​រួចពី​គ្រា​មុន​មក​ម៉្លេះ​សម​ភិក្ខុ​ទាំង​៣០​អង្គ​នេះ​បាន​លះ​ចីវរ​មួយ​ទុក​នៅ​កន្លែង ហើយ​យក​ជាប់​មក​ជាមួយ​ខ្លួន តែ​ស្បង់​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​មាន​អត្ថិភាព​ស្រាល​មិន​លំបាក​តាម​ផ្លូវ​យ៉ាង​នេះ​សោះឡើយ​។ រីឯ​កឋិនត្ថារកិច្ច​នេះ​សោត ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​គ្រប់​ព្រះអង្គ​ក៏​ធ្លាប់​បាន​អនុញ្ញាត​ទុក​ដល់​សាវក​ពុំ​ដែល​លះបង់​ផង“​។
លុះ​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ព្រះតម្រិះ​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​ទ្រង់​ត្រាស់​ឱ្យ​ប្រជុំ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​រួចហើយ ទ្រង់​អនុញ្ញាត​នូវ​កឋិនត្ថារកិច្ច​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ថា “អនុជានាមិ ភិក្ខវេ វស្សំ វុត្ថានំ ភិក្ខុនំ កឋិនំ អត្ថរិតុំ អត្ថតកឋិនទានំ វោ ភិក្ខវេ បញ្ច កប្បិស្សន្តិ“​។ ប្រែថា “ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ! តថាគត​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ដែល​នៅ​ចាំវស្សា​រួចហើយ​ទទួល​ក្រាលគ្រង​កឋិន​បាន​។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ! អានិសង្ស​៥​ប្រការ​នឹង​សម្រេច​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ដែល​ជា​អ្នក​បាន​ក្រាលគ្រង និង​បាន​អនុមោទនា​កឋិន​រួចហើយ​នោះ“​។
💞💞== កឋិនកាល (កាលទាន) ==💞💞 ចីវរ​កឋិន​មិន​ខុសប្លែក​គ្នា​អំពី​ចីវរ​ទាន​ដទៃ​ទៀត​ទេ គ្រាន់តែ​ការ​ធ្វើ​បុណ្យកឋិន​ចីវរ​មាន​កំណត់កាល​បរិច្ឆេទ​ច្បាស់លាស់ និង​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​ច្រើន ដែល​ហៅថា “កឋិនកាល ឬ​កាលទាន“​។
ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ពុទ្ធានុញ្ញាត​ឱ្យ​ភិក្ខុសង្ឃ​ទទួល​ស្បង់ចីវរ​អំពី​ពុទ្ធបរិស័ទ និង​គហបតី​ទាំងឡាយ ក្នុង​ពេល​មួយ​ខែ កំណត់​ពី​ថ្ងៃ​១​រោច ខែ​អស្សុជ​ដល់​ថ្ងៃ​១៥​កើត​ពេញបូណ៌មី​ខែ​កត្តិក (ការ​រវាង​ពាក់កណ្ដាល​ខែ​តុលា​ដល់​ពាក់កណ្ដាល​ខែ​វិច្ឆិកា​)​។ ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា​ប្រោស​អនុញ្ញាត ដល់​ភិក្ខុសង្ឃ ជា​អ្នក​ក្រាលគ្រង និង​អនុមោទនា​កឋិន​នោះ​បាន​ទទួល​អានិសង្ស​៥​ប្រការ​។
ជន​មាន​សទ្ធា​ដែល​បាន​ធ្វើ​កឋិនទាន​ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​បាន​គោរព​នូវ​ព្រះពុទ្ធដីកា ដែល​ទ្រង់​បាន​ពុទ្ធានុញ្ញាត​ឱ្យ​ភិក្ខុសង្ឃ បាន​ទទួល​អានិសង្ស​៥​ប្រការ​ផង ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​អាណិត​អាសូរ ចំពោះ​ភិក្ខុសង្ឃ ដែល​បាន​គង់​ចាំវស្សា​អស់​ត្រីមាស​នោះ​ផង និង​ជា​អ្នក​ត​អាយុ​ព្រះពុទ្ធសាសនា អស់​កាល​ជា​យូរ​អង្វែង​ទៅ​ផង​។
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្ដែង​ជា​គាថា​យ៉ាង​នេះ​ថា “សុខស្ស ទាតា មេធាវី សុខំ សោអធិគច្ឆតិ“​។ ប្រែថា “ជន​ដ៏​មាន​ប្រាជ្ញា (ណាមួយ) បាន​ធ្វើ​នូវ​សេចក្ដី​សុខ​ស្រួល (ដល់​អ្នកដទៃ) ជន​នោះ​ឯង​រមែង​បាន​ជួបប្រទះ​នឹង​សេចក្ដី​សុខ​ស្រួល (ជា​ពិតប្រាកដ​ពុំ​ដែល​ខាន​ឡើយ)“​។
សេចក្ដីអធិប្បាយ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ថា “ជន​ណា​បាន​ធ្វើ​កឋិនទាន ដែល​នាំ​ឱ្យ​ភិក្ខុសង្ឃ​បាន​ទទួល​នូវ​អានិសង្ស​៥​យ៉ាង​ក្នុង​រវាង​៥​ខែ​បាន​ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​ឱ្យ​សេចក្ដី​សុខ​ស្រួល​ដល់​អ្នកដទៃ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​ជាតិ ជន​នោះ​ឯង​តែង​បានសុខ​ក្នុង​មនុស្សលោក និង​ទេវលោក ក្នុង​អនាគត​។
ដោយ​អំណាច​ផលានិសង្ស​នៃ​កឋិន​នោះ​ក្នុង​អនាគតកាល ជន​នោះ​នឹង​បាន​ជា​ឯហិភិក្ខុ ​មាន​ត្រៃចីវរ​កើតឡើង​ឯកឯង​ដោយ​ឫទ្ធិ​នៅ​ពេល​បព្វជ្ជា​ជា​បព្វជិត​នៅ​ក្នុង​សាសនា ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​ណាមួយ​ហើយ​ក៏​នឹង​បានសម្រេច​មគ្គផល​និព្វាន​ក្នុង​ពេល​បព្វជ្ជា​នោះ​ពុំខាន​ឡើយ“​។
តាំងពី​ពេលនោះ​តរៀងមក​បុណ្យកឋិន​បាន​ក្លាយជា​បុណ្យ​ទំនៀម​មួយ​របស់​ពួក​ពុទ្ធបរិស័ទ ដើម្បី​បំពេញ​នូវ​សេផចក្ដី​ត្រូវការ​ស្បង់ចីវរ​ដ៏​វិសេស​នេះ​។
អាអ៊ូហ្គូស្ធីនូស នៃ ហុីបផូ
អាអ៊ូហ្គូស្ធីនូស នៃ ហុីបផូ ឬ លោកគ្រូអហ្គស្ទីន ឬ សន្តអូគូស្តាំង ជា​ទស្សនវិទូគ្រីស្តសាសនា​ដ៏​សំខាន់ ជា​ទេវវិទូ និង​ជា​ឥស្សរជនឆ្នើម​ក្នុង​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ពី​ទស្សនវិជ្ជា​ពាហិរសាសនា​ទៅ​កាន់​តស្សនវិជ្ជា​គ្រីស្តសាសនា​ជាក់លាក់។
ជីវប្រវត្តិ
ពេល​ត្រឡប់​ទៅ ក្រុងតាកាស លោក​បាន​ចែក​របស់របរ​ឲ្យ​ជនក្រីក្រ ហើយ​ទទួល​ការតែងតាំង​ជាបូជាចារ្យ​ ក្រោយមក​ទទួល​ការតែងតាំង​ជាលោកអភិបាល ក្រុងហិប្ប៉ូ ពេល​មាន​អាយុ ៤១ ឆ្នាំ។ លោក​ក្លាយទៅជា​អ្នកបំភ្លឺព្រះសហគមន៍​នៅ​ទ្វីបអាហ្វ្រិក។ លោក​ជា​ម្នាក់​ក្នុងចំណោម​អ្នកបង្កើតក្រុមបព្វជិត​ដ៏ល្បីល្បាញ ៤ នាក់ និង​ជា​គ្រូបាធ្យាយ​របស់​ព្រះសហគមន៍។
ទេវវិជ្ជា
ការរួមចំណែក​របស់​លោក អាអ៊ូហ្គូស្ធីនូស ចំពោះ​ទេវវិជ្ជា​មាន​ច្រើន​ណាស់​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទេវវិជ្ជា។
លោក​ជាអ្នកការពារ​រឿងដំណឺងល្អ​របស់​ព្រះគ្រីស្ត​ជា​ព្រះគុណ​ឥត​គិត​ថ្លៃ​ពីក្រុមខុសឆ្គង​ជាច្រើន។
សៀភៅ​របស់​លោក អាអ៊ូហ្គូស្ធីនូស ដែលមានចំណងជើងថា « ព្រះត្រៃឯកដ៏បរិសុទ្ធ » គឺ​ជា​ស្នាដៃ​នៅ​ក្នុង​ទេវសាស្ត្រ​ដ៏​ឆ្នើម។ នៅ​ក្នុង​ឯកសារនេះលោកបានឃើញព្រះដែលមានចែងនៅក្នុង​ព្រះគម្ពីរ​ថា​ជា​ព្រះ​ត្រៃឯក ដ៏​អស់កល្ប ដ៏​មហិមា ដ៏​ឥតខ្ចោះ និង​គ្រប់លក្ខណ៌។
នៅ​ក្នុង​សំណេរ​របស់​លោក​ដែល​មាន​ចំណងជើង « ទីក្រុងរបស់ព្រះ » បាន​ចាក់ឫស​នៅ​ក្នុង​ជំនឿ​លើ​អធិបតេយ្យភាព​របស់​ព្រះ​និង​គុណូបការរបស់ព្រះអង្គ​ជា​ដើម ដែល​គេ​បាន​អះអាង​ថា​របៀប​ដែល​គ្រីស្តបរិស័ទមាន​ទស្សនទាន​ចំពោះ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ទស្សនវិជ្ជា
ទស្សនវិជ្ជារបស់ អាអ៊ូហ្គស្ធិនូស ជា​និច្ចកាល​បម្រើ​ឲ្យ​ទេវវិជ្ជា​របស់​លោក​ ថ្វីបើ​មាន​ការពិភាក្សា​យា៉ង​ល្អ​ពី​អស្តិរូបវិជ្ជា​ជា​ពិសេស​អំពី​ពេលវេលា​និង​ឆន្ទៈសេរី​និង​សីល៍វិជ្ជា​ក៏​ដោយ។ ក្នុងឋានៈ​ជា​លោកអភិបាល​កាតូលិក​ម្នាក់​គាត់​បាន​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​អ្នកជឿ​បីក្រុម​៖ ប្រឆាំងពួកសាសនមា៉នី អាអ៊ូហ្គូស្ធីនូស អះអាង​ថា​ចក្រវាឡគឺ​ល្អ​ទាំងស្រុង​និង​អំពើបាប​គឺ​គ្រាន់តែ​គ្មាន​ឫុ​អវត្តមាន​អ្វី​ដែល​ល្អ។ ក្នុង​ករណី​នៃ​អំពើ​អាក្រក់់​ខាង​សីលធម៌​នេះ​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ឆន្ទៈសរី។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទស្សនវិទូចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកអប់រំ
ខែកក្កដា
ខែកក្កដាជាខែទី៧នៃឆ្នាំ គិតតាមប្រតិទិនសុរិយគតិនៅបន្ទាប់ពី ខែមិថុនា និងនៅពីមុខខែសីហា។ ខែនេះមានរយៈពេល ៣១ថ្ងៃ។ វាគឺជារដូវកាលមួយ ដែលក្តៅខ្លាំង នៅតំបន់អឌ្ឍគោលខាងជើង (ជាខែទីពីរនៃរដូវក្តៅ) ហើយត្រជាក់ខ្លាំងនៅតំបន់ អឌ្ឍគោលខាងត្បូង។ នៅពាក់កណ្តាលនៃឆ្នាំ គឺចាប់ផ្តើមនៅក្នុងខែកក្កដា។ The birthstone for July is a red ruby. នៅក្នុង អឌ្ឍគោលខាងត្បូង នៅកំឡុងខែកក្កដានេះ គឺជារដូវមួយដែលសមមូលជាមួយនឹងខែមករានៅក្នុងតំបន់អឌ្ឍគោលខាងជើងដែរ។
ព្រឹត្តិការណ៍
right|thumb|July, from the [[Très Riches Heures du Duc de Berry]] right|thumb|Fireworks in [[Washington, DC, to celebrate Independence Day on July 4]]
សេចក្តីបញ្ជាក់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខែ
ឃុំរកា
ឃុំរកាអាចសំដៅលើ៖
២៤បច្ច៍យ
ភិក្ខុឃឹម សាលីម
ឃុំទ្រា
ឃុំទ្រាអាចសំដៅលើ៖
ស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល
ស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល គឺជាស្រុកមួយនៃខេត្តកណ្ដាល កម្ពុជា។ ស្រុកនេះគឺត្រូវបានបែងចែកទៅជា ១៨ឃុំ និង ៩៣ភូមិ។
អប់រំ
វត្តទ្រាំង==វត្តអារាម== សាលាបឋមសិក្សាព្រះប្រសប់ សាលាបឋមសិក្សាកោះចូរាម អនុវិទ្យាល័យកោះចូរាម វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនខ្សាច់កណ្ដាល វិទ្យាល័យរ៉ូតា សាលាបឋមសិក្សាសាកាមូ៉តូព្រៃបាំង
ផ្សារ
ផ្សារព្រះប្រសប់ថ្មី ផ្សារព្រែកតាមាក់ ផ្សារស្វាយរមៀត
តំណក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកនៃខេត្តកណ្ដាល
ចំណែករដ្ឋបាលនៃម៉ិចស៊ិក
សហរដ្ឋម៉ិចស៊ិក (ភាសាអេស្ប៉ាញ៖ Estados Unidos Mexicanos) ​មាន​រដ្ឋ ៣១ និង​មណ្ឌលសហព័ន្ធ (Distrito Federal) ១​។
វីរៈ តារា
ជីវប្រវត្តិ​សង្ខេប
អ្នក​ស្រី​វីរៈ​ តារា​ ជាអតីត​តារា​ភាពយន្ត​មួយ​ដួង​ដែលមាន​ប្រជាប្រិយ​ភាព​កាល​ពី​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី៦០​ និង​ទី​៧០​​ដែល​ទស្សនិកជន​នៅ​ចងចាំ​មិន​ទាន់​ភ្លេច​នូវ​ទេពកោសល្យ​សម្ដែង​ដ៏សក្តិសម​ឥតខ្ចោះ​របស់​អ្នកស្រី​តាម​រយៈខ្សែ​ភាពយន្ត​នាសម័យ​នោះ​។​ ​អ្នកស្រី​មានឈ្មោះ​ដើមថាគឹម​ ហៀក កើត​​នៅ​​ឆ្នាំ​ ​១​៩​៤​៧​​ នៅ​​ឯ​​ទី​រួម​​ខេត្ត​​កំពត​​។​ ​ឳពុក​​អ្នកស្រីមាន​ឈ្មោះ​កុក​ យិន​ អតីត​អ្នកបើកបរ​រថយន្តពេទ្យ​ ឯ​ម្ដាយអ្នកស្រី​ឈ្មោះ​ សេង​ ញុង​ ជា​មេផ្ទះ​ ។​  អ្នកស្រី​​បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍​ជាមួយលោក​លី​​ ប៊ុនយីម​​ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៤​ គឺ​មួយឆ្នាំមុនពេលដែល​អ្នកស្រី​ចូល​ប្រឡូក​វិស័យ​សិល្បៈ​​​​​ ហើយ​មានបុត្រ៥​នាក់​ សុទ្ធតែ​ប្រុស​។ នៅក្នុងរបប​ខ្មែរក្រហម អ្នកស្រី​ និង​​ ស្វាមី​​ ត្រូវ​បាន​​ជម្លៀស​ទៅរស់​នៅស្រុក​កំពង់ត្រាច​ ខេត្ត​កំពត​​ បាន​រយៈ​ពេល​៥​ខែ​ក៏​លួច​រត់​ចេញ​ទៅខេត្ត​ហាទៀង​ ប្រទេស​វៀតណាម​​ ហើយ​ឆ្លង​ចូល​ទៅប្រទេសឡាវ រហូត​បានចេញ​ទៅ​រស់​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​១៩៧៦​។  អ្នកស្រីបាន​លែង​លះជាមួយស្វាមីគឺ​លោក​ លី ប៊ុនយីម​ នៅឆ្នាំ​១៩៨៦​។​ សព្វថ្ងៃ​ អ្នកស្រី​កំពុង​រស់នៅ​ប្រទេស​បារាំង​។
ជីវិតសិល្បៈ​ និង​​ ស្នាដៃ​
អ្នក​ស្រី​វីរៈ​ តារា​ បាន​ឈាន​ជើង​ចូល​ប្រឡូក​ក្នុង​វិស័យ​សិល្បៈ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៥​​ ក្នុង​វ័យ​១៨​ឆ្នាំ​ តាមរយៈការ​ជួយ​ជ្រោមជ្រែង​របស់​លោកលី​ ប៊ុន​យីម​ ចាងហ្វាង​ផលិតកម្ម​រន្ទះពេជ្រ​ភាពយន្ត​ ដែល​ត្រូវ​ជា​ស្វាមី​របស់​អ្នកស្រី​។​​ តួ​ប្រុស​ដែល​អ្នកស្រី​ធ្លាប់​សម្ដែង​ជាមួយ​​​គឺ​លោក​គង់​ សំអឿន​ និង​ លោក​ណុប​ ណែម​។​ អ្នកស្រី​បាន​សម្ដែង​ភាពយន្តឱ្យ​ផលិតកម្ម​​​រន្ទះពេជ្រ​​ភាពយន្ត​​សរុប​បាន​ប្រមាណ​១០​រឿង​ ​​ជា​អាទិ៍​រួម​មាន ​៖​
ហេតុប្បច្ច័យ
ភិក្ខុឃឹម សាលីម
= កុសលហេតុ៣ =
មោហហេតុ
= អព្យាកតហេតុ៣ =
ថូនីវាខារ៉ូ
thumb|លោកថូនីវាខារ៉ូ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក ថ្ងៃទី៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩
ថូនី វាខារ៉ូ (Tony Vaccaro)កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​20​ខែ ធ្នូ​ឆ្នាំ១៩២២ ដែល​ខ្លះ​ហៅ​គាត់​​ថា ម៉ៃខល អេ វាខារ៉ូ (Michael A. Vaccaro)។​"'វាខារ៉ូ​"'គឺ​ជា​អ្នក​ថតរូប​អាមេរិច​កាំង​ម្នាក់​ដែល​ល្បី​ឈ្មោះ​ដោយ​សារ​រូបថត​ដែល​គាត់​បាន​ថត​នៅ​ទ្វីបអ៊ឺរ៉ុបអំឡុង​ឆ្នាំ១៩៤៤​ដល់​១៩៤៥​​និង នៅ​ប្រទេស​ ​អាឡឺម៉ង់​​ភ្លាម​ៗ​ក្រោយ​ ​សង្គ្រាម​​លោក​លើក​ទី២។ ​បន្ទាប់​ពី​សង្គ្រាម គាត់​បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ឆ្នៃម៉ូត​ដ៏​ល្បី​និង​ជា​អ្នក​ថត​រូប​សំរាប់ទស្សនាវដ្ដី U.S។
គាត់​បាន​កើត​នៅ​ក្រុង​ Greensburg, ​Pennsylvania ជា​កូន​ទី​២​​ក្នុង​ចំនោម​កូន​បី​នាក់​ ហើយ​គាត់​ជា​កូន​ប្រុស​តែ​ម្នាក់​គត់​។​​ ឪពុក​​ម្ដាយ​គាត់​ជា​ជន​អន្តោប្រវេសអ៊ីតាលី គាត់​ត្រូវបាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​នៅ​ពេល​កើត​ថា ​​​ Michelantonio Celestino Onofrio Vaccaro។ ឪពុក​របស់​គាត់​ឈ្មោះ​Giuseppe Antonio Vaccaro​ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៤​ខែ​តុលា​ឆ្នាំ​ ១៨៧៤​ ដែល​មក​ពី​​​Bonefro​​​ក្នុង​តំបន់​ ​​Molise ​​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីតាលី​។ នៅឆ្នាំ​១៩២៦​គ្រួសាររបស់​គាត់​បាន​ត្រលប់​ទៅ ​​​Bonefro​​ ប្រទេស ​អ៊ីតាលី​ដែល​ជា​កន្លែង​ថូនី​កើត។
នៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី​២​​"'ថូនី"'បាន​ទៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិច​ដើម្បី​គេច​ពី​របប​​Fascist​និង​គេច​ពី​ការ​បំរើ​ទាហាន​នៅ​អ៊ីតាលី។ ពេល​គាត់​មាន​អាយុ​១៧​​ឆ្នាំ​គាត់​បាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​នៅ​វិទ្យាល័យ​​New​ Rochelle​​នៅ​ទីក្រុង​​New​York។ នៅ​ឆ្នាំ​​១៩៤៣ ​​គាត់​បាន​ចូល​បម្រើ​ក្នុង​ជួរ​កងទ័ព​​​សហរដ្ឋអាមេរិច ​​ហើយ​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំ​១៩៤៤។
វាខារ៉ូប្រយុទ្ធ​នៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​នៅឆ្នាំ​១៩៤៤​និង​ឆ្នាំ​១៩៤៥ ជា​ទ័ព​ថ្មើ​ជើង​លេខ​៨៣​របស់​យោធា​សហរដ្ឋអាមេរិច ​នៅ​Normandie​​ហើយ​បន្ទាប់​នៅ​អាឡឺម៉ង់។ ការងារ​របស់​គាត់​គឺ​ជា​អ្នក​ដើររ​ត្រួត​ពិនិត្យ​​​ពួក​និយម​ឆ្វេង​ដែល​ធ្វើ​អោយ​គាត់​មាន​ភាព​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ថតរូប ។ នៅ​ចុង​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​នៅ​អ៊ឺរ៉ុប '"វាខារ៉ូ"' បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​គ្រប់គ្រង​រូបថតសំរាប់​កាសែត។ ​នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា​ឆ្នាំ​១៩៤៥​គាត់ត្រូវ​បានរំសាយ​ចេញ​ពី​ជួរ​កង​ទ័ព​ ។ "'វាខារ៉ូ"'បាន​រស់​នៅ​​ប្រទេស​អាឡឺម៉ង់​ដែល​ជា​កន្លែង​ដែល​គាត់​ទទួល​ការងារ​ដំបូង ជា​អ្នក​ថត​រូប​សម្រាប់​អជ្ញាធរ​សហរដ្ឋ​អាមេរិច​នៅ Frankfurt និង បន្ទាប់​មក សម្រាប់ Weekend ដែល​ជា​កាសែត​បន្ថែម​នា​ថ្ងៃ​អាទិត្យ របស់​កាសែត​យោធា​សហរដ្ឋ​អាមេរិច ឈ្មោះ Stars and ​Stripes។​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ១៩៤៩ គាត់​ធ្វើ​ការ​នៅ​អាឡឺម៉ង់ និង អឺរ៉ុប ថត​រូប​ពី​ជីវភាព​ក្រោយ​សង្គ្រាម​។
បន្ទាប់​ពី​ការ​​ត្រលប់​មករស់នៅ​​ស​ហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិ​ច​​​​​​វិញ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៩ គាត់​បាន​ធ្វើ​ការ​អោយ​កាសែត​ Life and Look មុន​នឹង​ចូល​ធ្វើ​ការ​ឱ្យ​ទស្សនាវដ្ដី Flair។ នៅ​ឆ្នាំ​២០០១​ គេ​បាន​បោះពុម្ព​រូបថត​ពេល​សង្គ្រាម​របស់​គាត់​ទាំងអស់ ក្នុង​សៀវភៅ​របស់​គាត់​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា Entering Germany: Photographs 1944-1949។ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៤ គាត់​បាន​ទទួល​រង្វាន់​ពី​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​​ថា​​​​Légion​​d'​ honneur​ ក្នុង​ឱកាស​អបអរ​ទិវា ការ​លុកលុយ​នៅ Normandie ។ ​
តំនភ្ជាប់ខាងក្រៅ
​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកថតរូប
អង្គដួង
ព្រះបាទអង្គដួង ប្រសូតនៅឆ្នាំ១៧៩៦ ។ ព្រះអង្គគឺជាព្រះរាជបុត្រពៅរបស់ស្តេចអង្គអេង (១៧៩៤-១៧៩៧) ហើយបានភៀសព្រះកាយទៅគង់នៅឯសៀម ជាង១ទសវត្ស។ ព្រះបាទអង្គឌួង​ ត្រឡប់មកស្រុកខ្មែរវិញនៅឆ្នាំ១៨៤១ ដែលយើងអាចទុកថា ព្រះអង្គសោយរាជសម្បត្តិចាប់តាំងពីពេលនោះមកពិតមែន តែម្ចាស់ក្សត្រីអង្គម៉ី មិនទាន់ចូលទីវង្គត់នៅឡើយ។ ដោយសន្ធិសញ្ញារវាង សៀម និង យួន​នៅខែធ្នូ​ ឆ្នាំ១៨៤៥ បានសុះស្រួលប្រគល់រាជបល្ល័ង្កខ្មែរមកព្រះបាទអង្គដួងវិញ។ បានទទួលពិធីរាជាភិសេកនៅរាជធានីឧដុង្គ នាថ្ងៃទី៧ មីនា ១៨៤៨ ក្នុងព្រះជន្មាយុ៥២ ព្រះវស្សា ។ បន្ទាប់ពី​ឡើង​សោយ​រាជ្យភ្លាម ព្រះអង្គចាប់ផ្តើមកសាងជាតិឡើងវិញ ដោយប្រើថវិកាជាតិពីឃ្លាំងរាជវាំង បង្កើតស្ថាបន័ផ្នែកសង្គមកិច្ចពោលគឺ ប្រជារាស្រ្តក្រីក្រ និង ព្រះសង្ឃ អាចមកទទួលអាហារស្រស់ស្រូបប្រចាំថ្ងៃបាន។ ព្រះអង្គបានបន្ថយពន្ធដារនានា ហើយសុវត្តិភាពក៏បានកើតឡើងវិញក្នុងប្រទេសដោយព្រះអង្គបាន​បង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធ​នានា​សម្រាប់​បង្រ្កាបចោរកម្ម និង បទឧក្រិដ្ឋផ្សេងៗ។ នៅឆ្នាំ១៨៤៨ ព្រះបាទអង្គដួង បានបង្កើតតុលាការ សាលាឧទ្ធរណ៍ ហើយ​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់​ជាអធិបតី​លើតុលាការទី២ នេះ។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៨៥៣ បានចាប់ផ្តើមពិនិត្យសើរើជាទូទៅ នូវមាត្រាច្បាប់នានា ដោយព្រះអង្គបានចូលរួមជាសកម្ម។ ព្រះបាទអង្គដួង បានឲ្យបោះប្រាក់រូបហង្ស នៅឆ្នាំ១៨៤៨ ហើយនិងបានកែប្រែរាជការកិច្ចជាទូទៅ។ ព្រះអង្គចាប់ផ្តើមឲ្យសង់កំពែង និងផ្លូវគមនាគមន៍ ហើយរវាងឆ្នាំ១៨៥០ ព្រះអង្គបញ្ជាឲ្យមន្រ្តីធ្វើកេណ្ឌប្រជាជនឲ្យធ្វើកំពែងដី ដើម្បីការពារប៉ែកខាងកើតរាជធានី ហើយបានយកថវិកាពីឃ្លាំងរាជវាំងឲ្យកសាងផ្លូវថ្នល់ ដើម្បីឲ្យរាស្រ្តស្រែចំការដឹកជញ្ជូនភោគផលទៅដល់កំពង់ផែភ្នំពេញ។ ព្រះអង្គបានកែទម្រង់ពុទ្ធសាសនា។ អង្គដួង បានកសាងជាតិកម្ពុជាឡើងវិញ ទាំងផ្នែកវប្បធម៌ ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។ ព្រះអង្គបានរើបម្រះចេញពីការត្រួតពិនិត្យ សៀម និងយួន ហើយងាកមករកបស្ចឹមប្រទេសវិញ(ពួកបាំរាំង)។ ព្រះអង្គ បានចូលទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៨៦០។ ព្រះអង្គមានព្រះរាជបុត្រាពីរអង្គ បានឡើងគ្រងរាជ្យបន្តបន្ទាប់ស្នងពីព្រះអង្គ។ អង្គដួង រាជឧិសេសីលធម៌ និងជាពុទ្ធសាសនិកជនយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ ស្នាព្រះហស្ថព្រះអង្គមាន រឿងកាកី និពន្ធនៅឆ្នាំ​១៨១៥ និងច្បាប់ស្រី នៅឆ្នាំ១៨៣៧។
អក្សរសិល្ប៍នៅឯក្រុងសៀម
នៅឆ្នាំ១៨១៤ ស្តេច អង្គដួងគឺជាករីនិពន្ធដ៏ប៉ិនប្រសព្វទាំងផ្នែកកំណាព្យ និងអក្សរសិល្ប៌ខ្មែរនៅឯក្រុងទេព(បាងកក)។ ទ្រង់បានបកប្រែអក្សរសិល្ប៌ខ្មែររឿង ព្រះវរវង្ស និងសូរិ្យវង្ស ទៅជាភាសាសៀមសម្រាប់ជាកាដូរថ្ងៃខួបកំណើតរបស់រាជ្យទាយាទ មង្គទ នៃព្រះរាជាណាចក្រសៀម។ នៅឆ្នាំ១៨៤៣ ស្តេចអង្គដួងបានឡើងសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយត្រឡប់មកក្រុងឧត្តុង្គវិញ។
ប្រវត្តិ
កម្ពុជាក្នុងអំឡុងរាជ្យស្តេចអង្គដួង គឺកំពុងមានគ្រោះដោយសារការព្យាយាមលេបត្របាក់ដោយប្រទេសជិតខាងដ៏ខ្លាំងក្លារពីរគឺ វៀតណាម និងសៀម។ ដើម្បីការពារកម្ពុជាពីការលេបត្របាក់នេះ ស្តេចអង្គដួងបានលួចលាក់ទាក់ទងនឹងពួកអាជ្ញាធរបារាំងដែលបានមកដល់តំបន់អាស៊ីសម្រាប់ការការពារ។ ទង្វើររបស់ស្តេចអង្គដួងបានត្រួសត្រាយផ្លូវដល់បារាំងសម្រាប់ការបង្កើតឲមានអាណានិគមន៍ ក្រោមរូបភាពជាអាណាព្យាបាលក្នុងប្រទេសនេះនៅឆ្នាំ១៨៦៣ ដែលបានអូសបន្លាយរហូតដល់៩០ឆ្នាំ។ ព្រះបាទអង្គដួងគឺជាអ្នកដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការដាក់អាណានិគមន៍របស់បារាំងនៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែទ្រង់បានសោយទីវង្គត់៣ឆ្នាំមុនពេលដែលកិច្ចការនេះសម្រេច ដោយទុកឲបុត្ររបស់ទ្រង់ព្រះនាម ព្រះបាទនរោត្តមជាអ្នកបន្តវេន។
វានៅតែជាការវែកញ៉ែកនៅឡើយចំពោះព្រះបញ្ញាញាណនៃទង្វើររបស់ទ្រង់។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាបើយើងសង្កេតមើលទិដ្ឋភាពខណៈនោះព្រះអង្គគឺច្បាស់ជាបានសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវ ចាប់តាំងពីប្រពៃណីវប្បធម៌របស់ខ្មែរដែលមានតាំងពីបុរាណកាលត្រូវបានរាំងខ្ទប់ដោយការគំរាមកំហែងពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាងយួន និងសៀមដែលកំពុងប្រកួតប្រជែងកំណាចគ្នាដើម្បីគ្រប់គ្រងកម្ពុជាទាំងមូល។ ដោយវិស័យការពារជាតិរបស់កម្ពុជានៅមានកម្រិតមិនអាចការពារខ្លួនពីមហិចតារបស់ប្រទេសធំៗទាំងពីរខាងលើដែលកំពុងតែចាក់គ្រិះ និងរីកដុះដាល់យ៉ាងរ៉ឹងម៉ាំរួចទៅហើយក្នុងតំបន់នេះ ការពឹងពាក់កងទ័ពបារាំងគឺអាចជួយឲកម្ពុជាមានសុវត្ថិភាពផុតពីការឈ្លានពានរបស់ប្រទេសទាំងពីរនេះបាន។ បើទោះជាការស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំងអាចធ្វើឲកម្ពុជាខ្លួនឯងបាត់បង់ឯករាជ្យភាពទៅឲបារាំងគ្រប់គ្រងទៅតាមប្រព័ន្ធរបស់បាំរាំងនាំឲប្រជាជនខ្មែររស់ក្រោមការគៀបសង្គត់ដោយរដ្ឋបាលនោះក្តី ក៏បច្ចុប្បន្នយើងឃើញថាឥទ្ធិពលរបស់រដ្ឋបាលនេះបានធ្វើឲកម្ពុជាក្លាយជានីតិរដ្ឋមួយ ដែលមានអត្តសញ្ញាណច្បាស់លាស់ មានប្រពៃណីវប្បធម៌របៀបជីវិតមួយដាច់ដោយឡែកពីសៀម និងយួនដោយពុំនោះសោតកម្ពុជាអាចត្រឹមជារដ្ឋបាលមួយឋិតក្នុងរង្វង់ដែនសីមារបស់ប្រទេសថៃ ឫវៀតណាមតែប៉ុណ្ណោះ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
ឃុំអណ្តើកហែប
Andaeuk Haeb Commune ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុង ស្រុករតនមណ្ឌល ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៧ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​រតនមណ្ឌល
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង
ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកត្តិកចូលមកដល់ ផ្កាកុមុតឬផ្កាឈូកសរីករះរហង់ គ្រប់ទីកន្លែង ។ ដោយផ្កាកុមុតតែងចាប់រីកជារៀងរាល់ឆ្នាំ ចំថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែកត្តិកដូច្នោះហើយ បានជាគេហៅថា ថ្ងៃកុមុត ។ នៅពេលល្ងាចថ្ងៃកុមុតនោះ នៅវត្តបុព្វារាម មានសាវ័ក៣ពាន់រូបគង់ចាំស្តាប់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបង្រៀនអំពី វិធីដកដង្ហើម យ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ ក្រោមពន្លឺព្រះចន្ទថ្លាទៀបមាត់បឹងមួយ ដែលមានផ្កាឈូករីកស្គុះស្គាយ និងចោលសុគន្ធពិដោរក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ ។ នេះជាលើកទីមួយហើយ ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់សំដែងយ៉ាងក្បោះក្បាយបំផុត នូវសូត្រមួយស្តីអំពី ការដឹងគ្រប់គ្រាន់ នៃការដកដង្ហើម ទៅកាន់ភិក្ខុ ភិក្ខុនី ដែលជាសាវ័ករបស់ព្រះអង្គ ។ ភិក្ខុនីមួយចំនួន ដូចជា ភិក្ខុនីយសោធរា ភិក្ខុនីរូបនន្ទា ភិក្ខុនីសីលា ភិក្ខុនីវិមល ភិក្ខុនីសោមា ភិក្ខុនីមុត្តា ភិក្ខុនីឧត្តរាក៏មានវត្តមានក្នុងទីនោះដែរ ។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់សំដែងសូត្រនោះថា “ ម្នាលភិក្ខុ ភិក្ខុនីទាំងឡាយ វិធីនៃការដកដង្ហើម បើយើងខំប្រឹងសិក្សាឲ្យបានហ្មត់ចត់និងខ្ជាប់ខ្ជួន នឹងអាចនាំមកនូវលទ្ធផលល្អ និងសារប្រយោជន៍សំខាន់បំផុត វានាំឲ្យទទួលជោគជ័យ នៅក្នុងការសិក្សា នូវសតិបដ្ឋាន៤និងពោជ្ឈង្គ៧ ដែលបណ្តាលឲ្យ មានការយល់ដឹង និងរួចចាកអំពីទុក្ខ ។ បុគ្គលម្នាក់ៗ ត្រូវតែអនុវត្ត ការដកដង្ហើមដូចតទៅនេះ ៖
ដង្ហើមទី១
ដកដង្ហើមចូលវែង អ្នកដឹងថា អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូលវែង ដកដង្ហើមចេញវែង អ្នកដឹងថា អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញវែង ។
ដង្ហើមទី២
ដកដង្ហើមចូលខ្លី អ្នកដឹងថា អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូលខ្លី ដកដង្ហើមចេញខ្លី អ្នកដឹងថា អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញខ្លី ។ ការដកដង្ហើមទាំងពីរបែបខាងលើនេះ អាចឲ្យអ្នកកាត់ផ្តាច់នូវការភ្លេចភ្លាំង និងសេចក្តីកង្វល់ឥតប្រយោជន៍ ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ អាចបណ្តាលឲ្យអ្នកមានការគិតគូរត្រឹមត្រូវ និងជួបប្រទះនូវជីវិតបច្ចុប្បន្ន ។ ការភ្លេចភ្លាំងគឺការបាត់បង់គំនិតត្រឹមត្រូវ ការដកដង្ហើមដោយការយល់ដឹង អាចនាំឲ្យយើងត្រឡប់មកគិតអំពីជីវិតវិញ ។
ដង្ហើមទី៣
ដកដង្ហើមចូល គឺអ្នកដឹងនូវរូបកាយទាំងមូលរបស់អ្នក ដកដង្ហើមចេញ អ្នកដឹងនូវរូបកាយទាំងមូលរបស់អ្នក ។ ដង្ហើមនេះ អាចឲ្យអ្នកចំរើនភាវនាលើរូបកាយ និងទាក់ទងផ្ទាល់ជា មួយនឹងរូបកាយរបស់អ្នក ។ ការដឹងអំពីរូបកាយទាំងមូល និងអំពីផ្នែកនិមួយៗនៃរូបកាយ អាចធ្វើឲ្យអ្នកមើលឃើញនូវវត្តមានដ៏អស្ចារ្យ នៃរូបកាយរបស់អ្នក និងដំណើរនៃការកើតនិងស្លាប់ ដែលមិនឱបជាប់នៅក្នុងរូបកាយរបស់អ្នកផង ។
ដង្ហើមទី៤
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល ហើយធ្វើឲ្យខ្លួនអ្នកទាំងមូលនៅហ្នឹងហ្ននិងសុខស្រួល ។ អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ ហើយធ្វើឲ្យខ្លួនអ្នកទាំងមូល នៅហ្នឹងហ្ន និងសុខស្រួល ។ ដង្ហើមទី៤នេះអាចជួយអ្នកឲ្យយល់ដឹងនូវសភាពហ្នឹងហ្ននិងសុខស្រួលនៃកាយ គឺពេលនេះហើយដែលកាយនិងចិត្ត និងដង្ហើមស្រុះស្រួលគ្នា ជាធ្លុងមួយ ។
ដង្ហើមទី៥
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងមានអារម្មណ៍រីករាយ អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងមានអា រម្មណ៍រីករាយ ។
ដង្ហើមទី៦
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងមានអារម្មណ៍សប្បាយ អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងមាន អារម្មណ៍សប្បាយ ។ ជាមួយនឹងដង្ហើមទាំងពីរនេះ អ្នកអាចឆ្លងកាត់វិស័យនៃអារម្មណ៍ ។ ដង្ហើមទាំងពីរនេះបង្កើតឲ្យមានសភាពស្ងប់ស្ងៀម និងរីករាយ ដែលអាចចិញ្ចឹមទុកក្នុងកាយនិងចិត្ត ដោយសារការបញ្ឈប់នូវគំនិតរប៉ាត់រប៉ាយ និងភ្លេចភ្លាំង ហើយអ្នកនឹងដឹងខ្លួនឯងវិញ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ សុភមង្គលនិងសេចក្តីរីករាយ ក៏កើតឡើងនៅក្នុងខ្លួនរបស់អ្នក អ្នករស់នៅក្នុងសភាពអស្ចារ្យនៃជីវិត ដែលអាចក្រេបរស់ជាតិនៃសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ និងរីករាយ ដែលកើតមាននៅក្នុងអារម្មណ៍ ។ តាមការជួបប្រទះក្នុងជីវិតដ៏អស្ចារ្យនេះហើយ ទើបអ្នកដូរអារម្មណ៍ បណ្តាលឲ្យទៅជាអារម្មណ៍រីករាយបាន ។ ដូច្នេះអារម្មណ៍ទាំងពីរនេះ ពិតជាធ្វើឲ្យអ្នក សប្បាយរីករាយ ។
ដង្ហើមទី៧
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល អ្នកដឹងនូវសកម្មភាពនៃគំនិត ឬអារម្មណ៍ទាំងឡាយនៅក្នុងខ្លួនរបស់អ្នក អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ អ្នកដឹងនូវសកម្មភាពនៃគំនិត ឬអារម្មណ៍ទាំងឡាយនៅ ក្នុងខ្លួនរបស់អ្នក ។
ដង្ហើមទី៨
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល អ្នកធ្វើឲ្យសកម្មភាពនៃគំនិតនិងអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ក្នុងខ្លួនរបស់អ្នកស្ងប់និងសុខស្រួល អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ អ្នកធ្វើឲ្យសកម្មភាពនៃគំនិតនិងអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ក្នុងខ្លួនរបស់អ្នកស្ងប់ និងសុខស្រួល ។ ជាមួយនឹងដង្ហើមទាំងពីរ អាចធ្វើឲ្យអ្នកមើលឃើញវែងឆ្ងាយ នូវអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលកើតឡើងនៅក្នុងខ្លួនរបស់អ្នក ទោះបីជាអារម្មណ៍នោះសប្បាយក្តី មិនសប្បាយក្តី ឬនៅកណ្តាលធម្មតាក្តី និងអាចឲ្យអ្នក ធ្វើនូវអារម្មណ៍ស្ងប់ និងសុខស្រួលបាន បើអ្នកដឹងអំពីអារម្មណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនអ្នក ហើយអាចមើលជ្រៅទៅដល់ឫសគល់ និងធម្មជាតិរបស់វា អ្នកពិតជាអាចទប់ និងធ្វើឲ្យអារម្មណ៍ទាំងនោះស្ងប់និងសុខស្រួលបាន ទោះបីជាអារម្មណ៍នោះជាគំនិតអាក្រក់ កើតឡើងអំពីលោភៈ ទោសៈ មោហៈ ក៏ដោយ ។
ដង្ហើមទី៩
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល អ្នកដឹងនូវទឹកចិត្តរបស់អ្នក អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ អ្នកដឹងនូវទឹកចិត្តរបស់អ្នក ។
ដង្ហើមទី១១
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល និងកំពុងផ្ចង់ចិត្តរបស់អ្នក អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ និងកំពុងផ្ចង់ចិត្តរបស់អ្នក ។
ដង្ហើមទី១២
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងកំពុងដកចិត្តរបស់អ្នក អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងកំពុង ដកចិត្តរបស់អ្នក ។ ជាមួយនឹងដង្ហើមទាំង៤នេះ អ្នកអាចឆ្លងកាត់វិស័យទី៣ដែលជាចិត្ត ។ ដង្ហើមទី៩អាចនាំឲ្យអ្នក ស្គាល់នូវសភាវៈទាំងអស់នៃចិត្ត ដូចជាសញ្ញាខន្ធ គឺការពិចារណា ការប្រកាន់ ការសប្បាយ ការកើតទុក្ខ និងការមន្ទិលសង្ស័យ ។ អ្នកសង្កេតពិនិត្យ និងស្គាល់នូវសភាវៈទាំងនេះដើម្បីមើលឃើញជ្រៅ ទៅក្នុងសកម្មភាពនៃចិត្តឬអារម្មណ៍ ពេលសកម្មភាពនៃចិត្តឬអារម្មណ៍ ត្រូវបានសង្កេតពិនិត្យ និងទទួលស្គាល់រួចហើយ អ្នកអាចប្រមូលចិត្តរបស់អ្នក និងធ្វើចិត្តនោះ ឲ្យស្ងប់និងសុខស្រួលបាន ។ ចិត្តនេះកើតឡើងដោយអារម្មណ៍ទី១០និងទី១១ ។ ដង្ហើមទី១២ អាចធ្វើឲ្យអ្នករួចចាកផុតពីឧបស័គ្គទាំងអស់នៃចិត្ត ដោយសារការភ្លឺស្វាងនៃចិត្តរបស់អ្នក ទើបអ្នកអាចមើលឃើញ នូវឫសគល់នៃសង្ខារ-វិញ្ញាណ និងអាចឈ្នះនូវឧបស័គ្គទាំងអស់បាន ។
ដង្ហើមទី១៣
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល អ្នកកំពុងពិនិត្យ នូវធម្មជាតិមិនទៀងទាត់ អនិច្ចំ នៃធម៌ទាំង អស់ ។ អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងកំពុងពិនិត្យនូវធម្មជាតិ មិនទៀងទាត់ នៃធម៌ទាំងអស់ ។
ដង្ហើមទី១៤
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងកំពុងតែពិនិត្យនូវការវិនាស អនត្តា នៃធម៌ទាំងអស់ អ្នកកំពុងតែដកដង្ហើមចេញ នឹងកំពុងតែពិនិត្យនូវការវិនាស ឬសាបរលាបនៃធម៌ទាំងអស់ ។
ដង្ហើមទី១៥
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងកំពុងចំរើនភាវនានូវវិមុត្តិ ការរំដោះទុក្ខ អ្នកកំពុងដកដង្ហើម ចេញ នឹងកំពុងចំរើនភាវនានូវវិមុត្តិ ។
ដង្ហើមទី១៦
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងកំពុងចំរើនភាវនាឧបេក្ខា អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចេញ នឹងកំពុងចំរើនភាវនានូវឧបេក្ខា ជាមួយនឹងដង្ហើមទាំង៤នេះ អ្នកអាចឆ្លងកាត់វិស័យ នៃធម្មារម្មណ៍ នឹងសមាធិចិត្ត ដើម្បីពិនិត្យមើលនូវធម្មជាតិពិតនៃធម៌ទាំងអស់ ជាដំបូងគឺការសង្កេតពិនិត្យ ទៅលើធម្មជាតិមិនទៀង នៃធម៌ទាំងអស់ ព្រោះតែធម៌ទាំងអស់ មិនទៀងទាត់ហើយ បានជាធម៌ទាំងអស់នោះ ត្រូវតែវិនាសសាបសូន្យ ។
នៅពេលដែលអ្នក បានយល់ច្បាស់នូវធម្មជាតិមិនទៀងទាត់ និងការវិនាសសាបសូន្យ នៃធម៌ទាំងអស់ អ្នកពិតជាមិនប្រតោងជាប់ ដោយការវិលកើតវិលស្លាប់ នៅក្នុងវដ្ដសង្សារ ពុំចេះចប់នោះឡើយ ។ ដោយសារហេតុនេះហើយ អ្នកអាច រួចខ្លួន និងសម្រេចនូវវិមុត្តិ ការផុតទុក្ខ ការរួចខ្លួនមិនមែនមានន័យថា គេចវេះឬរត់ចេញពីជីវិតនោះទេ រួចខ្លួនក្នុងទីនេះ មានន័យថា រួចខ្លួនអំពីចំណងតណ្ហា និងការវិលវល់ នៅក្នុងវដ្ដសង្សារ ដែលមានធម៌ជាប្រធាន ។ នៅពេលដែលអ្នកមានឧបេក្ខា និងសម្រេចនូវវិមុត្តិ អ្នកពិតជាអាច រស់នៅបានយ៉ាងសុខស្រួល និងសប្បាយរីករាយ នៅក្នុងជីវិតនេះ មិនមានអ្វីអាចនឹងចងអ្នកបានទៀតទេ ។
នេះហើយជាការប្រៀនប្រដៅ របស់ព្រះសាស្តា ដូចម្តេចដែលហៅថា ការពិនិត្យជ្រៅទៅក្នុង កាយ ចិត្ត និងធម្មារម្មណ៍ តាមវិធីដកដង្ហើមទាំង១៦យ៉ាង ។ ព្រះសមណគោតមបរមសាស្តា ទ្រង់បានដាក់វិធីដកដង្ហើមទាំង១៦នេះ ឲ្យអនុវត្តនៅក្នុងការហាត់រៀន ពោជ្ឈង្គ៧ផងដែរ គឺ សតិ១ ធម្មវិជយៈ១ វិរិយៈ១ បីតិ១ បស្សធិ១ សមាធិ១ និង ឧបេក្ខា១ ។ ភិក្ខុនិងភិក្ខុនីទាំង៣ពាន់អង្គ បានស្តាប់ការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ ដោយសេចក្តីរីករាយ និងកក់ក្តៅជាទីបំផុត នៅក្នុងរាត្រីពេញបូណ៌មី ខែកត្តិក ក្រោមពន្លឺព្រះចន្ទថ្លា ៕
ព្រះពុទ្ធសាសនា
អរិយដ្ឋង្គិកមគ្គ
អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ ឬ អង្គិកមគ្គ ឬ អរិយមគ្គ (The Noble Path)​ ​គឺ​ជា​ធម៌សំខាន់មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ធម៌​ទាំងឡាយ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​​​ទ្រង់​បាន​បង្រៀន​ភិក្ខុ ​និង ​បរិស័ទ​​ដើម្បី​ការ​​រលត់​អស់​ទៅ​នៃ​ទុក្ខ​ទាំង​ពួង ជាផ្លូវ​​ឆ្ពោះ​​ព្រះ​​​​និព្វាន​ ​។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ ជា​ពាក្យ​ផ្សំ​មក​ពី​ ៤ បទ គឺ អរិយ ប្រែ​ថា ប្រសើរ, អដ្ឋ ប្រែ​ថា ៨, និង អង្គៈ ប្រែ​ថា អង្គ ឬ​ តួ, និង មគ្គ ប្រែ​ថា ផ្លូវ ។ ដូច្នេះ​ អដ្ឋង្គិកមគ្គ មាន​ន័យ​ថា​ មាគ៌ា​ឬ​ផ្លូវ​​មាន​អង្គ ៨ ​ដ៏ប្រសើរ​ ។ តើ​អង្គ​​​ទាំង​ ៨ របស់​​អរិយ​មគ្គ​មាន​អ្វី​ខ្លះ ? ហេតុអ្វី​ទើប​ហ៊ាន​ពោល​ថា​ "ប្រសើរ"​ ? អង្គ​ទាំង​ ៨ នោះ​គឺ​ សម្មាទិដ្ឋិ (ការ​យល់ត្រូវ), សម្មាសង្កប្បៈ (ការ​ត្រិះរិះត្រូវ), សម្មាវាចា (ការ​ពោលពាក្យ​សម្តី​ល្អ​គួរ​ស្តាប់ និង​ត្រូវ​កាល​ទេសៈ), សម្មាកម្មន្តៈ (​ការ​​ធ្វើ​ការងារត្រូវ​តាម​ក្បួន​ខ្នាត ឬ​ នីតិវិធី)​, សម្មាវាយាមៈ (ការ​ព្យាយាមត្រូវ)​, សម្មាអាជីវៈ (ការ​​ប្រកប​របរ​ចិញ្ចឹមជីវិតត្រូវ), សម្មាសតិ (ការ​មាន​សេចក្តីរឭកត្រូវ ឬ​ ផ្ចង់​ស្មារតី​ត្រូវ​), និង សម្មាសមាធិ (ការ​​តាំងចិត្តមាំត្រូវ) ។ ការ​ហ៊ាន​ពោល​ថា​មគ្គ​ទាំង​ ៨ ជា​​ផ្លូវ​ដ៏​ប្រសើរ ​ព្រោះ​ថា​វា​ជា​ផែន​ទី​ចង្អុល​ទិស​ឲ្យ​អ្នក​ប្រតិបត្តិ​តាម​ អាច​សម្រេច​គោលដៅ​ដ៏​សំខាន់​ក្នុង​ជីវិត​ ពោល​គឺ​ការ​រំលត់​អស់​នូវ​ទុក្ខ​ទាំង​ពួង ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​​គេ​រស់​នៅ​ក្នុង​ជីវិត​ប្រកប​ដោយ​បរមសុខ ឬ ​ព្រះនិព្វាន ។
The Noble Eightfold Path is sometimes divided into three basic divisions, as follows:
បុគ្គល​ដែល​មិន​ប្រមាថ​ហើយ​នៅ​ក្នុង​ធម្មវិន័យ ដើរ​តាម​ផ្លូវ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ៨ ​ប្រការ​ដ៏​ប្រសើរ បុគ្គល​នោះ​នឹង​អាច​លះ​បង់​កំណើត (ជាតិ), ​សង្សារ និង​ ​សម្រេច​ព្រះ​និព្វាន ដែល​ជា​ទី​បំផុត​នៃ​កង​ទុក្ខ ។
យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ
ប្រវិត្ត
ប្រវត្តិសង្ខេប
តាមការដំណាលតៗគ្នា បានឲ្យដឹងថា វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យត្រូវបានកសាងឡើង នៅ លើទីតាំងមួយជិតវត្តស្រះចកបច្ចុប្បន្ន ត្រង់បន្ទាយទាហានជើងក្រហម ។ ក្រោយមក​ពួកអាណានិគមបារាំង តម្រូវយកទីនោះធ្វើបន្ទាយ បានឲ្យវត្តរុះរើមកទីតាំងថ្មីវិញ ស្ថិត​នៅស្ថានីយរថភ្លើងសព្វថ្ងៃ ។
នៅឆ្នាំ១៩២១ បារាំងបានឲ្យរុះរើចេញទៀត ដើម្បីយកទីនោះធ្វើស្ថានីយរថភ្លើង ដូច្នោះ​ហើយទើប ព្រះសង្ឃ ពុទ្វបរិស័ទបានរុះរើមកកសាងនៅទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ ។
ទីតាំងថ្មី ដើមឡើយជាត្លុក ត្រពាំង អូរ មានលក្ខណៈភូមិសាស្រ្តស្មុកស្មាញ មិនសមជាទី​អារាមឡើយ តែដោយការរុះរើម្ដងជាពីរដង ព្រះសង្ឃនិងពុទ្ធបរិស័ទ បានពុះពារគ្រប់ ការលំបាក ប្រឹងកែច្នៃទីនេះឲ្យមានលក្ខណៈសមរម្យ ជាទីអារាម និងជាទីសក្ការៈបូជា​របស់ពុទ្ធបរិស័ទ ។
មិនយូរប៉ុន្មាន ទីវត្តថ្មីនេះ ក៏មានការរីកចំរើន មានកុដិ មានព្រះវិហារ ,ឧបដ្ឋានសាលា​ និងសំណង់ផ្សេងៗទៀតជាច្រើន ហើយប្រការដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ វត្តបានកសាង​ឈាបនដ្ឋានមួយបន្ទាប់ពីវត្តឧណ្ណាលោម ដើម្បីសម្រួលដល់សេចក្ដីត្រូវការរបស់​ប្រជាជន ។
ដំបូងឡើយវត្តនេះ មានឈ្មោះថា វត្តព្រះពុទ្ធ តែក្រោយមកក៏ត្រូវបានផ្លាស់ឈ្មោះថា វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ វិញ ព្រោះអាស្រ័យហេតុដ៏អស្ចារ្យមួយ គឺពេលដែលព្រះសង្ឃ​និងពុទ្ធបរិស័ទ ដង្ហែព្រះពុទ្ធរូបធំ (ព្រះជីវ៍) មួយព្រះអង្គធ្វើអំពីថ្មតាន់ ពីទីវត្តចាស់​ មក​កាន់​ទីតាំងថ្មី​ ត្រូវឆ្លងកាត់ព្រែកដែលមានស្ពានចាស់ទ្រុឌទ្រោមមួយ ដែលមិនអាចទ្រ​ទម្ងន់​ និងដង្ហែ​បាន ហើយពុទ្ធបរិស័ទក៏ធ្វើការបួងសួងតេជៈបារមីព្រះពុទ្ធថា សូមព្រះ​អង្គ​ជួយទ្រទ្រង់ស្ពាននេះកុំឲ្យបាក់ស្រុត ហើយសូមឲ្យការដង្ហែនេះ បានទៅដល់ទីកំណត់​ ។ ក្បួនដង្ហែក៏បានឆ្លងកាត់ដោយសុវត្ថិភាព បន្ទាប់ពីការបួងសួងរួច ។
នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ វត្តត្រូវបានបោះបង់ចោល គ្មានព្រះសង្ឃ ពុទ្ធបរិស័ទ​បំពេញបុណ្យកុសលទៀតឡើយ ហើយទីវត្តទាំងមូលត្រូវបានពួក ប៉ុល ពត យកទៅ​ប្រើប្រាស់ខុសពីគោលដៅពុទ្ធសាសនា ។
នៅឆ្នាំ ១៩៧៩ ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ៧មករា វត្តនេះមាននៅសល់អាគារខ្លះៗ ដូចជាកុដិ ពីរបី​ខ្នង និងឈាបនដ្ឋានមួយ ហើយតមកវត្តក៏ត្រូវបានយកធ្វើជាសាលារៀនបឋមសិក្សា ។ តែដោយផ្អែកលើគោលនយោបាយ របស់រណសិរ្សសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា ដឹកនាំដោយ​សម្ដេចទាំងបី វត្តក៏បានបើកឡើងវិញ ឲ្យគោរពបូជាតាមប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនា នៅ ថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩០ ដោយមានសម្ដេចព្រះឧត្តមមុនី ហេង លាងហោ ជា​ចៅអធិការ រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។
បន្ទាប់ពីបើកឲ្យប្រើប្រាស់មក វត្តក៏មានព្រះសង្ឃគង់នៅ និងមានពុទ្ធបរិស័ទគ្រប់ទិសទី​អញ្ជើញមកបំពេញកុសល រហូតទីវត្តទាំងមូលពេញទៅដោយសំណង់ពុទ្ធសាសនា​យ៉ាងច្រើន មានព្រះវិហារ កុដិ ឧបដ្ឋានសាលា ចេតិយ ខ្លោងទ្វារ របងវត្ត និងបណ្ណាល័យ​មួយខ្នងកំពុងសាងសង់ ។ ដទៃពីនេះ ព្រះសង្ឃ អាចារ្យ គណៈកម្មការ ក៏បានរៀបចំ ផ្ទៃ​វត្តទាំងមូលឲ្យមានសោភណភាព តាមរយៈការចាក់កា្រលបេតុង និងដាំដើមរុក្ខជាតិ​នានាជាលម្អផងដែរ ។
តំនភា្ជប់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
EFTA
សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប European Free Trade Association (EFTA)
រដ្ឋជាសមាជិក ស.ព.ស.អ សមាជិកពីមុន, ឥឡូវជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប សមាជិកដែលបានបង្កើត ស.ព.ស.អ ឡើងមានប្រទេស អូស្ត្រៀ ដាណាម៉ាក ប៉ទុយកាល់ ស៊ូដង់ ស្វីស និងចក្រភពអង់គ្លេស ។ កំឡុងទស្សវត្ស ១៩៦០ ប្រទេសទាំងនេះសំដៅទៅប្រទេសខាងក្រៅចំនួន ៧ ដែលប្រឆាំងជាមួយប្រទេសខាងក្នុងចំនួន ៦ នៃសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប ។ ប្រទេសហ្វាងឡង់បានក្លាយជាសមាជិកសមាគមន៍នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦១ (ចូលពេញសិទ្ធ ១៩៨៦) ហើយប្រទេស អាយឡេនបានចូលរួមក្នុងឆ្នាំ១៩៧០ ។ ចក្រភពអង់គ្លេស និងប្រទេសដាណឺម៉ាក បានចូលរួមសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៣( រួមគ្នាជាមួយប្រទេស អៀកឡង់) ។ ហើយហេតុនេះឈប់ជាសមាជិក ស.ព.ស.អ ។ ប្រទេសប៉ទុយកាល់ក៏បានចាកចេញពី ស.ព.ស.អ នាឆ្នាំ ១៩៨៦ (ប្រទេសអេស្បាញ មិនបានចូលរួមជាសមាជិក ស.ព.ស.អ ទេប៉ុន្តែក៏បានទៅចូលរួមជាមួយសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបនៅក្នុងឆ្នាំជាមួយគ្នានោះដែរ) ។ ប្រទេសលីចិនស្តាន បានចូលរួមនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១(ដែលការចាប់អារម្មណ៍របស់ប្រទេសនេះពីមុនត្រូវបានតំណាងដោយប្រទេសស្វីស) ។ ចុងក្រោយប្រទេស អូស្រ្តៀ ស៊ូដង់ និងហ្វាងឡង់ បានចូលរួមជាមួយសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ ហើយដូច្នេះពួកគេលែងជាសមាជិក សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុបទៀតហើយ ។ ពីរដងក្រោយមកទៀត (ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ និងឆ្នាំ១៩៩៥) ប្រទេសណូវេយ បានព្យាយាមចូលរួមជាមួយនិងសហភាពអឺរ៉ុប (ប៉ុន្តែនៅជាសមាជិកសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣) ហើយតាមរយៈនេះណូវេយក៏ចាកចេញពី សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុបទៅ ។ ទាំងពីរលើកនេះត្រូរបានសមាជិកនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប បដិសេធន៍តាមរយៈប្រជាមតិជាតិ ដូចនេះធ្វើឲ្យប្រទេសណូវេយនៅតែជាសមាជិក សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ។ ម៉្យាងវិញទៀត ថ្មីនេះប្រទេសអាយឡេន ជាបេក្ខជនស្ម័គ្រចិត្តរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ហើយស្ថិតក្នុងភាពចរចារ ។ ប្រសិនបើពួកគេអាចចរចារបានសម្រេច ហើយធ្វើសច្ចាប័នសន្ធិសញ្ញារួមគ្នានោះ ពួកគេនឹងអាចចាកចេញពី សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ទៅចូលរួមសហភាពអឺរ៉ុបបានហើយ ។ 3.	សមាជិកបច្ចុប្បន្ន Flag	State	Official name	Accession	Population	Area(km²)	Capital	GDP in millions (PPP)	GDP per capita (PPP) Iceland Republic of Iceland	1 January 1970	320,000	103,000	Reykjavík 11,837	36,681 	Liechtenstein Principality of Liechtenstein	1 January 1991	34,247	160.4	Vaduz 4,160	122,100 	Norway Kingdom of Norway	3 May 1960	4,721,600	385,155	Oslo 255,505	52,238 	Switzerland Swiss Confederation (Confoederatio Helvetica)	3 May 1960	7,591,400	41,285	Bern 325,305	41,765
4.	អគ្គលេខាធិកា អគ្គលេខាធិកានៃ សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុបៈ 	1960–1965:  Frank E. Figgures 	1965–1972:  Sir John Coulson 	1972–1975:  Bengt Rabaeus 	1976–1981:  Charles Müller 	1981–1988:  Per Kleppe 	1988–1994:  Georg Reisch 	1994–2000:  Kjartan Jóhannsson 	2000–2006:  William Rossier 	Since 2006:  Kåre Bryn
5.	ស្ថាប័ន សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមប្រឹក្សាសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ហើយបម្រើសេវាដោយលេខាធិការដ្ឋាន ។ មួយវិញទៀតគឺភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបឆ្នាំ១៩៩២ ។ អង្គការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ពីរទៀតត្រូវបានបង្កើតឡើង គឺអាជ្ញាធរសង្កេតការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប និងតុលាការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ។ 1.	ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធEEA អាជ្ញាធរសង្កេតការ សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប និងតុលាការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ដាក់កម្រិតឲ្យ សមាជិកសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុបទាំងអស់គោរពកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប ។ ចាប់តាំងពីប្រទេសស្វីសលែងជាសមាជិកតំបន់សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបមក វាមិនមានចំណែកក្នុងស្ថាប័នទាំងនេះទៀតទេ ។ អាជ្ញាធរសង្កេតការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ធ្វើឲ្យតួរនាទីរបស់គណៈកម្មការអឺរ៉ុបដំណើរការជាអ្នកថែរក្សាការពារសន្ធិសញ្ញា ឲ្យប្រទេសជាសមាជិក សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ។ ទន្ទឹមនិងតុលាការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុបធ្វើឲ្យមានដំណើរការតួនាទីរបស់តុលាការយុត្តិធម៌ សម្រាប់ប្រទេសទាំងនោះ ។ គម្រោងដើមសម្រាប់សមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបធ្វើឲ្យគ្មាន តុលាការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ឬក៏អាជ្ញាធរសង្កេតការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប តុលាការយុត្តិធម៌អឺរ៉ុប និងគណៈកម្មការអឺរ៉ុប គឺបានហ្វឹកហាត់តួរនាទីទាំងនោះ ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អំឡុងពេលចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប តុលាការយុត្តិធម៌អឺរ៉ុបបានផ្តល់ព័ត៌មានទៅក្រុមប្រឹក្សាសហភាពអឺរ៉ុបតាមរយៈលិខិតមួយច្បាប់ដែលធ្វើឲ្យពួកគេពិចារណាថាការផ្តល់អំណាចដល់ស្ថាប័នសហភាពអឺរ៉ុបជាមួយនិងការគោរពទៅលើប្រទេសដែលមិនមែនជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប នឹងក្លាយជាការរំលោភបំពានលើសន្ធិសញ្ញា ហើយជម្រុញឲ្យកិច្ចព្រមព្រៀងបច្ចប្បន្ននេះរីកចម្រើនវិញ ។ ប្រាក់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវរបស់សមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប និងប្រទេសណូវេយ ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយការិយាល័យយន្តការហិរញ្ញវត្ថុ ដែលជាប់ទាក់ទងគ្នាទៅនឹងលេខាធិការដ្ឋានសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប នៅក្នុងទីក្រុងប្រូសែល ។
2.	ទីតាំង លេខាធិការដ្ឋានសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុបគឺជាបញ្ញាការដ្ឋាន នៅក្នុងទីក្រុងចេនឺវា ប្រទេសស្វីស ។ អាជ្ញាធរសង្កេតការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប មានបញ្ញាការដ្ឋាន នៅក្នុងទីក្រុង ប្រាសែល ប្រទេសបេលជឹម (ទីតាំងដូចគ្នាជាមួយនិងបញ្ញាការដ្ឋាននៃគណៈកម្មការអឺរ៉ុប) ដែលតុលាការសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប មានទីតាំងនៅក្នុងប្រទេសលុចសាំងបួរ (ទីតាំងដូចគ្នាជាមួយនិងបញ្ញាការដ្ឋាននៃតុលាការយុត្តិធម៌អឺរ៉ុប) ។ 6.	ជំនួយប្រទេសប៉ទុយកាល់ មូលនិធិប្រទេសប៉ទុយកាល់ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ នៅពេលដែលប្រទេសប៉ទុយកាល់គឺនៅជាសមាជិក ស.ព.ស.អ ដើម្បីចែកចាយមូលនិធិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ និងកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ នៃប្រទេសប៉ទុយកាល់បន្ទាប់ពី Carnation Revolution ។ នៅពេលដែលប្រទេសប៉ទុយកាល់បានចាកចេញពីស.ព.ស.អ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥ ដើម្បីចូលរួម ស.ស.អ ហើយដើម្បីរក្សាសមាជិក ស.ព.ស.អ បានសម្រេចចិត្តបន្តមូលនិធិប្រទេសប៉ទុយកាល់ ដូច្នេះប្រទេសប៉ទុយកាល់នឹងអាចរកប្រាក់ចំនេញពីវា ។ មូលនិធិនេះ ជាទម្រង់ កំចីដែលមានការប្រាក់ទាប ពីប្រទេសជាសមាជិក ស.ព.ស.អ ទៅឲ្យប្រទេសប៉ទុយកាល់ ដែលមានចំនួនទឹកប្រាក់ ១០០ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិច ។ ការសងទៅវិញត្រូវបានធ្វើឡើងជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ ។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកទៀត ស.ព.ស.អ បានសម្រេចចិត្តពន្យាពេលសងរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ ។ មូលនិធិប្រទេសប៉ទុយកាល់ ឥឡួវនេះត្រូវបានរំលាយចោលដោយសមាជិករដ្ឋ ។ 7.	សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអន្តរជាតិ ក៏បានធ្វើអនុសញ្ញាស្តីពីសញ្ញាសំគាល់ និងអនុសញ្ញាស្តីពីអធិការកិច្ចលើឱសថផងដែរ ដែលអនុសញ្ញាទាំងពីរនេះគឺបើជូនចំពោះប្រទេសដែលមិនមែនជាសមាជិកស.ព.ស.អ ។ 8.	ទំនាក់ទំនងទៅកាន់តំបន់សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប សមាជិកសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ហើយក៏ជាសមាជិកក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបផងដែរ លើកលែងតែប្រទេសស្វីស ។
9.	ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុបមានកិច្ចព្រមព្រៀងមួយចំនួនជាមួយនិងប្រទេសដែលមិនមែនជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប ស្តីពីពាណិជ្ជកម្មសេរី ក៏ដូចជាសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ហើយក៏ចូលរួមជាក្រុមដើម្បីធ្វើឲ្យពាណិជ្ជកម្មល្អប្រសើរឡើង ។ ថ្មីនេះ រដ្ឋដែលជាសមាជិក ស.ព.ស.អ បានបង្កើតទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មដែលមានភាពពេញចិត្តជាមួយ ២៤រដ្ឋ និងអាណាខេត្ត ។ ដើម្បីធ្វើឲ្យច្រើនឡើងនូវសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប២៧រដ្ឋ។
កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយដៃគូរពិភភលោកៈ •	សមាជិកសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ព័ណខៀវចាស់ •	សមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប ព័ណខៀវខ្ចី •	កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយ ស.ព.ស.អ ព័ណបៃតងចាស់ •	ការចរចាកំពុងដំណើរការជាមួយ ស.ព.ស.អ ព័ណត្នោត •	សេចក្តីថ្លែងការលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ព័ណក្រហម •	ការសន្ទនាលើពាណិជ្ជកម្មជិតស្និត និងការទំនាក់ទំនងការវិនិយោគ ព័ណទឹកក្រូច •	ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយរដ្ឋ ស.ព.ស.អ ណាមួយ ព័ណលឿង 1.	កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីមានដូចជា៖ 	ប្រទេសអាល់បានី 	ប្រទេសកាណាដា( កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយ ស.ព.ស.អ) 	ប្រទេសឈីលី 	ប្រទេសកូឡុមប៊ី 	ប្រទេសក្រទៀ 	ប្រទេសអេស៊ីប 	ក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការឈូងសមុទ្រ (ប្រទេសបារ៉េន ប្រទេសកុយវ៉េត ប្រទេសអូមែន ប្រទេសកាតា ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌី ចក្រភពអារ៉ាប) 	ប្រទេសសិង្ហបុរី 	ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល 	ប្រទេសជូដេន 	ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង 	ប្រទេសលីបាណូន 	សាធារណរដ្ឋម៉ាសដូនៀ 	ប្រទេសម៉ិចស៊ីកូ 	ប្រទេសមូនទេគ្រូ 	ប្រទេសម៉ូរ៉ូកូ(មិនរាប់វាលខ្សាច់សាហារ៉ាខាងលិច) 	អាជ្ញាធរជាតិពេលេស្ទីនីន 	ប្រទេសប៉េរ៉ូ 	ប្រទេសសឺបៀ 	សហភាពអាព្រិចខាងត្បូង (ប្រទេសបូសវាណា ប្រទេសលេសូថូ ប្រទេសណាមីបៀ អាព្រិចខាងត្បូង ប្រទេសស្វាសៀលឡេន) 	ប្រទេសទុយនេស៊ី 	ប្រទេសទួរគី 	ប្រទេសអ៊ុយក្រែន
2.	ការចរចារស្តីពីពាណិជ្ជកម្មសេរីស្ថិតក្នុងដំណើរការ 	ប្រទេសអាល់ជឺរៀ 	ប្រទេសបូសនៀ ហឺស៊ែនហ្គូវីណា 	រដ្ឋកណ្តាលប្រទេសអាមេរិច (ប្រទេសកូស្តារីកា ប្រទេសប៉ាណាម៉ា ប្រទេសហ្គាតាម៉ាឡា ប្រទេសហ៊ូនដូរ៉ាស) 	ប្រទេសឥណ្ឌា 	ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី 	ប្រទេសរ៉ូស៊ី/បែលឡារ៉ាស/កាសាស្ទេន 	ប្រទេសថៃ 	3.	សេចក្តីថ្លែងការលើសហប្រតិបត្តិការ 	ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី 	ប្រទេសម៉ារីទូស 	ប្រទេសមឺកូសូ (ប្រទេសប្រេស៊ីល ប្រទេសអាសង់ទីន ប្រទេសអ៊ុយរ៉ាកាយ ប្រទេសប៉ារ៉ាកាយ) 	ប្រទេសម៉ុងកូលី 	ប្រទេសវៀតណាម 10.	អនាគតកាល
សហភាពអឺរ៉ុប ព័ណខៀវ សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឹរ៉ុប ព័ណបៃតង ការបោះឆ្នោតប្រទេសណូវេយបានបដិសេធន៍លើអនុសញ្ញានៃការចូលរួមជាមួយយសហភាពអឺរ៉ុបដោយប្រជាមតិចំនួនពីរ ។ ក្នុងពេលរបស់ប្រជាមតិដំបូង (១៩៧២) ប្រទេសជិតខាងបានចូលរួមគឺប្រទេសដាណាម៉ាក ។ លើកទីពីរ (១៩៩៤) ប្រទេសស៊ូដង់ និងប្រទេសហ្វាងឡង់បានចូលរួមសហភាពអឺរ៉ុប ។ រដ្ឋាភិបាលពីរចុងក្រោយរបស់ប្រទេសណូវេយ មិនអាច និងមិនពេញចិត្តថ្លែងនូវសំនួរ ដូចដែលពួកគេទាំងពីរគឺជារដ្ឋាភិបាលរួបរួមគ្នាជាប័ក្ស ដែលមានអ្នកប្រឆាំង និងអ្នកជំទាស់ ។ ចាប់តាំងពីប្រទេសស្វីសចាកចេញពីតំបន់សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប ក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ សមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបត្រូវបានបញ្ជូលជាសមាជិកថ្មី កាលពីចុងឆ្នាំ២០០១ ហើយត្រូវបានដកចេញវិញដោយមតិភាពច្រើនដាច់ខាត ។ ប្រទេសអាយឡេន អាចនឹងចូលរួមជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប ក្នុងពេលឆាប់ៗក្នុងពេលអនាគត ដោយសាតែមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចជាសកលកាលពីឆ្នាំ២០០៨ ដែលជាពិសេសបានធ្វើឲ្យមានឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ ។ នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែ កក្កដា ២០០៩ រដ្ឋាភិបាលរបស់គេបានដាក់ពាក្យចូលជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបជាផ្លូវការ និងជាក់លាក់ ។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០០៥ អ្នកតំណាងកោះហ្វារ៉ូ បានប្រយោលពាក្យសំដីថាអាជ្ញាធរដែនដីរបស់ ពួកគេអាចចូលរួមជាមួយ ស.ព.ស.អ ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ឱកាសនៃការដេញថ្លៃរបស់ កោះហ្វារ៉ូដើម្បីក្លាយជាសមាជិកនោះគឺមិនច្បាស់លាស់ទេ ព្រោះយោងតាមមាត្រា ៥៦ នៃសន្ធិសញ្ញារបស់ ស.ព.ស.អ ។ មានតែរដ្ឋតែប៉ុណ្ណោះដែលអាចក្លាយជាសមាជិករបស់សមាគមន៍បាន ។ កោះហ្វារ៉ូធ្លាប់មានកិច្ចព្រមព្រៀងឧបត្តោភាគីស្តីពីពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយប្រទេសអាយឡេនរួចមកហើយ ដែលមានឈ្មោះថា កិច្ចព្រមព្រៀងហួយវិក ។ 11.	សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប និងសហភាពអឺរ៉ុប តារាងខាងក្រោមនេះបង្ហាញពីការសង្ខេប សមាសភាពច្បាប់ផ្សេងៗរបស់សហភាពអឺរ៉ុបដែលដាក់លើប្រទេសដែលជាសមាជិក ស.ព.ស.អ និងលើដែនដីដែលពួកគេត្រួតត្រា ។ អាណាខេត្តមួយចំនួនរបស់សហភាពអឺរ៉ុបក៏មានស្ថានភាពពិសេសរបស់គេដែរ ដើម្បីការពារទៅលើច្បាប់ដែលសហភាពអឺរុបដាក់មកលើ ក្នុងករណីជាមួយប្រទេសតូចៗ ។ EFTA member states and sovereign territories	Application of EU law Enforceable in local courts	EURATOM EU Membership Schengen area EU VAT area EU customs territory EU single market Eurozone
Iceland Partial	Unclear	No	No	Yes	No	No	Yes	No, ISK
Liechtenstein Partial	Unclear	No	No	Yes	No	No	Yes	No, CHF
Svalbard Partial	Unclear	No	No	No	No	No	No	No, NOK
Bouvet Island Partial	Unclear	No	No	Yes	No	No	Yes	No, NOK
Peter I Island Partial	Unclear	No	No	Yes	No	No	Yes	No, NOK
Queen Maud Land Partial	Unclear	No	No	Yes	No	No	Yes	No, NOK
Switzerland Partial	Unclear	No	No	Yes	No	No	Yes	No, CHF
12.	ឯកសារយោង
វត្តស្វាយពពែ
វត្តស្វាយ​ពពែ​ជា​វត្ត​មួយ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុងភ្នំពេញ ។  វត្ត​នេះ​ស្ថិត​នៅ​តាម​បណ្ដោយ ​វិថីសុធារស ទល់​មុខ​នឹង​ស្ថាន​ទូត​សហព័ន្ធរុស្ស៊ី ។  វត្តនេះ  ក៏​មានពុទ្ធិកសកលវិទ្យាល័យ​មួយ​ឈ្មោះថា ពុទ្ធិកសកលវិទ្យាល័យសីហមុនីរាជ ។
វត្ត​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ព្រះ​រាជកិច្ច​ដឹក​នាំ របស់​សម្តេច​ព្រះអភិសេរី មហាសុគន្ធាធិបតី ប៊ួរ គ្រី សម្តេច​ព្រះ​មហាសង្ឃរាជ​នៃ​គណៈ​ធម្មយុត្តិកនិកាយ ។
ក្នុង​បរិវេណ មាន​ចេតិយ​ព័ណ៌​លឿង​ដូច​មាស និង​មាន​រាង​ដូច​ជួង ស្ថិត​នៅ​មួយ​ជួរ នៅ​ខាង​មុខ​ព្រះវិហារ  ដែល​មាន​សំបុរ​ស្រអាប់​ណាស់​ទៅ​ហើយ ។
នៅ​ខាង​ជើង​ ជាប់​ព្រះវិហារ  មាន​អគារ​ព័ណ៌​ក្រហម​ក្រមៅ​ថ្មី  មាន​ដំបូល​បួន​ថ្នាក់​ឈ្មោះថា ៖  ព្រះវិមាន​ធម្មយុត្តិកាធិបតី… គឺ​ជា​រាជកុដិ ឬ​ព្រះ​រាជ​ដំណាក់​កុដិ​របស់សម្តេច​ព្​រះមហាសង្ឃរាជ ប៊ួរ គ្រី  ដែល​នៅ​មិន​ទាន់​បាន​ធ្វើ​ពិធី​បុណ្យ​ឆ្លង​សម្ភោទ្យ​កាត់​ខ្សែ​បូ​នៅ​ឡើយ  ដែល​ជា​ហេតុ​នាំឲ្យ​សម្តេច​ព្រះមហា​សង្ឃរាជ នៅ​មិនទាន់​យាង​មក​គង់​នៅ​ជា​អចិន្រ្តៃយ៍​ក្នុង​ទី​អារាម​វត្ត​ស្វាយ​ពពែ​នេះ​នៅ​ឡើយ​ដែរ ។  នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ហោជាង​ប៉ែក​ខាង​ក្រោយ នៃ​ព្រះ​វិមាន​ធម្មយុត្តិកាធិបតី  មាន​សរសេរ​អក្សរ​ចិន ។
នៅ​ជាប់​របង​ជិត​ច្រក​ផ្លូវ​ចូល​ប៉ែក​ខាង​ជើង មាន​អគារ​សិក្សា​បណ្តោយ​ថ្ងៃ​មួយ  ឈ្មោះ​ថា ៖  ពុទ្ធិកសកលវិទ្យាល័យ ព្រះ​សីហមុនីរាជា… ។  អគាររបស់​សកលវិទ្យាល័យ​នេះ  រាង​ចំឡែក​បន្តិច  ដោយ​សារ​តែ​នៅ​ខាង​មុខ​យ៉​ដែល​បែរ​ចេញ​ក្រៅ​នេះ  ត្រូវ​បាន​បាំង​ដោយ​សំណាញ់​ដែក​គ្រប់​ជាន់​ទាំង​អស់ ។  ចំណែក​ឯនៅ​កៀន​របង​ខាង​ក្រោយ ជ្រុង​ខាង​ជើង​ប៉ែក​ខាង​លិច  ឃើញ​មាន​អគារ​សិក្សាមួយ​ខ្នង  ធ្វើ​ជិត​ហើយ​រួច​រាល់​ដែរ  ដែល​ស្លាក​ប៉ាយ​នៅ​លើ​ដំបូល​ដាក់​ថា  កសាង​ឧទ្ទិសចំពោះ​ព្រះពុទ្ធសាសនា ដោយ​សម្តេច​តេជោ និង​លោក​ជំទាវ​ផង​ដែរ… ។
ក្រៅ​ពី​នោះ នៅ​មាន​អគារ​ចាស់ ៗ មួយ​ចំនួន​ទៀត  ដូច​ជា បណ្ណាល័យ និង​កុដិ​ព្រះសង្ឃ ជា​ដើម  ។  រី​ឯ​សាលាឆាន់​វិញ  ហាក់​ដូច​ជា​សំងំ​លាក់​ខ្លួន មិន​ចង់​ឲ្យ​ភ្ញៀវជិត​ឆ្ងាយ​បាន​ឃើញ​ពី​ទិដ្ឋភាព​ខាង​ក្នុង​សោះ ៕
តំនភា្ជប់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ហ្រាន្ដកូស ហ្វីឡុន
លោកហ្រាន្ដកូស ហ្វីឡុនគីជានាយករដ្ឋមន្ដ្រី នៃប្រទេសបារាំង​ ដែលទើបតែត្រវបានតែងតាំងតំនែងដោយលោកប្រធានាធិបតី នីកូឡាស់ សាកូស៊ី កាលពីថ្ងៃទី ១៧ ខែឧសភាឆ្នាំ២០០៧។ ក្នុងឋានះជាសមាជិកនៃគណះបក្ស ចលនារួមគ្នាដើម្បីប្រជាជន(UMP)​ លោកហ្វីលឡុន បានក្លាយជា មន្ដ្រី របស់ ជីនផែរ៉ី រ៉ាហ្វារីន ដែលគ្រប់គ្រងជំលោះកម្មករនៃច្បាប់ធ្វើការ៣៥ម៉ោងក្នុងមួយសប្ដាហ៏ និង គ្រប់គ្រងការចូលនិវត្តន៏ គាត់បានក្លាយជាមន្ដ្រីនៃក្រសួងអប់រំនិង ត្រួតពីនិត្យនៅឆ្នាំ២០០៤ ហើយស្នើអោយមានការជំនួបពីភាក្សាជាច្រើនជាមួយលោកហ្វីលឡុង ជាមួយការអប់រំច្បាប់។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ គាត់មិន ត្រូវ បានរាប់បញ្ចូលជាមេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលដោយលោកឌូមីនិកខ្យូ ដេ វ៉ីលលេពីន (Dominique de Villepin) នោះទេ។ ប៉ុន្តែលោកត្រូវបានជាប់ឆ្នោតជា ព្រិទ្ឋសភា សំរាប់ សាទី ឌីបាតាម៉ង់។ មុខងាររបស់គាតនាពេលនោះ គឺជាអ្នកដាស់តឿននយោបាយនៅក្នុងការធ្វើអោយនីកូលាស់ សាកូស៊ីក ទទួលបានជយ័ជំនះក្នុងកាឡើងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដូចយើងឃើញសព្វថ្ងៃ។
ជីវិតដំបូងរបស់លោកហ្រាន្ដកូស ហ្វីឡុន
>>>ក្រុមគ្រួសារ របស់ ហ្វីលឡុន មានឬស់គាល់កើតពី ក្រុម ទាហ៊ាន សាតទី ឪពុក របស់លោក ហ្រាន្ដកូស ហ្វីឡុន គឺ ជាសារការី ច្បាប់ នៅក្នុងសង្គាម ស៊ីវិល ហើយម្ដាយរបស់ គាត់ គឺ ជាអ្នក ដែលចេះប្រវត្តិស្ត្រយ៉ាងល្បីល្បាញ ហើយប្អូប្រុសពៅឈ្មោះដូមិននិកខ្យូគឺ​ជាអ្នក លេងព្យាណូដ៏​ល្បីល្បាញម្នាក់ លោកហ្វីលឡុន រស់នៅជាមួយប្រពន្ឋរបស់គាត់ឈ្មោះ ពេនីឡុប ហើយគាត់មានកូន៥នាក់គឺ ម៉ារ៉ៀ(Marie) ឆាលី(Charles) អានតូនៀន(Antoine) អ៊ីយ៉ាត(Édouard ) និង អាននូត(Arnaud) នៅក្នុង សតវត្តិទី១២ ចាតទូ ដេ ប៉ៅ បានប្រគាល់ដីដែលមានព្រៃនៅច្រាំងទន្លេសាត ចំនួន២០ អេគ្រី ត្រូជា ៨អា សំរាប់សាងសង់ភូមិគ្រិះសូឡាសមី នៅក្បែសាបលេ ស៊ឺ សាដ(Sablé-sur-Sarthe)ប្រហែលជាពាកកណ្ដាលវិមានឡើម៉ង់និងវិមានអង់ហ៊្សា និងជា កន្លែង មួយសំរាប់ គេប្រារពពិធី អាពាហ៏ពិពាហ៏ រហូតដល់ ពួកគេ ទិញ វិមានប៉ូសេនៅឆ្នាំ១៩៩៣។
មូលដ្ឋានគ្រួសារដែលទាក់ទងនិងសហរាជាណាចក្រអង់គ្លេស
>>>ហ្វីឡុង មានភាពល្បីល្បាញខាង ជាអ្នករកឃើញនៅវប្បធម៏អង់គ្លេស ហើយបានធ្វើកិច្ចសន្យាយ៉ាងធំទូលាយ ផ្សេងគ្នា ជាច្រើននៅ សាកលវិទ្យាលយ័ ក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស គួកត់សំគាល់ នៅ សាលា សេដ្ឋកិច្ចនៅទីក្រុង ឡុង។ ប្រពន្ឋរបស់គាត់ឈ្មោះ ប៉ង់ណឺឡូប់ កាទ្រីន ក្ខាក កើតនៅ ក្នុងភូមិល្វាណូវែក្បែផ្សារទីក្រុង អាបៀហ្គាវង់នី នៅក្នងវាលេសនាងគឺជាស្ត្រីដែលស្មាក់ស្មោះម្នាក់។ ពួកគេជួបគ្នា​នៅពេលដែល​ប្រពន្ឋរបស់​គាត​កំពុង​បង្រៀន​ភាសារអង់គ្លេ ស​នៅក្នុង ចន្លោះឆ្នាំដែលនាងទំនេនៅក្នុងទីក្រុង ឡើម៉ង់ ហើយពួកគាត់បានរៀបអាពាហ៏ពីពាហ៏នៅព្រះវិហាខាងកូនក្រមុំ នៅខែ មិថុនា ឆ្នាំ១៩៨០ ប្អូនប្រុសរបស់លោកហ្វីឡុង ឈ្មោះលោកផារៀ គឺជាអ្នកឯកទេសខាងព្យាបាលជំងឺភ្នែក បន្ទាប់មករៀបការជាមួយនិង ប្អូនស្រីលោកផែន នីឡុប ហ្វីលឡុង ខែមិថុនា។ ឥឡូវនេះពួកគាត់ទាំងអស់គ្នារស់នៅ ទីក្រុង ឡើម៉ង់ទាំងអស់គ្នា ហើយពេលឥឡួវនេះគាត់គឺជាអ្នកតំនាងនយោបាយ លោកហ្វីលឡុង គឺជាអ្នកគាំទ្រកីឡាប្រណាំងឡានយ៉ាងសប្បាយរីករាយនិងជក់ចិត្តផុត ដែលគាត់គឺ តែងតែយក ចិត្តទុកដាក់ ស្ទើតែជារៀងរាល់ឆ្នាំ ជាជាមួយនិងកីឡានេះ ស្ទើតែ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ តាំងតែពីកុមារភាព។ គាត់គឺជាសមាជិកនៃ ក្រុម អូតូម៉ូបាយអិល អូឆែស(Automobile Club de l'Ouest)។
មុខងារក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង
វប្បធម៍បារាំង
right|thumb|200px|សាធារណះរដ្ឋប៉ារាំង ពេលកំពុងតែទាមទារកសេរីភាព
វប្បធម៍បារាំង​​
វប្បធម៍បារាំងជាវប្ប​ធម៍របស់ប្រជាជនបារាំងដែលមានរូបរាងតាមភូមិសាស្រ្ត​ តាមប្រវត្តិសាស្រ្តយ៉ាងក្តុក្តួល​  និង  តាមកងកំលាំងក្នុងស្រុក។ ប្រទេសបារាំង និងជាពិសេសទីក្រុងប៉ារីស  បានសំដែងនូវការសំដែងអំពីច្បាប់ដ៍មានសារះសំខាន់ចំពោះវប្បធម៍  និងការតែងលំអរនៃសិល្បះចាប់តាំងពីស.វទី ១៧មកម្លេះ។​  លើកតំបូងគឺនៅក្នុង ប្រទេសអឺរ៉ុប។​  ហើយចាប់តាំងពីស.វទី១៩មកពិភពលោកក៍មានការទូលាយហើយចាប់តាំងពីស.វទី១៩នោះមកប្រទេសប៉ារាំង ក៍បានសំដែតឡើងនូ​វច្បាប់ថ្មីមួយ៉ាងទំនើប រោងគុន  មូដ។
វប្បធម៍បារាំង
សារះសំខាន់ចំនពោះប្រទេសប៉ារាំងវប្បធម៍នោះក៍បានរីកលូតលាស់ធំលើងៗៗលើប្រទេសប៉ារាំង ។ និយាយពីវប្បធម៍ប៉ារាំងសព្វថ្ងៃនេះវិញ បានកត់សំគាល់ទាំងពីគឺ​​ ការបង្កើតសាសនា និង​​  សេដ្ឋកិច្ចសង្គម​ខុសគ្នា បើនិយាយពីវប្បធម៍វិញ​​  ថាតើមានការខុសប្លែកពីគ្នាទេចំបឲពោះប្រទេសប៉ារាំង និង ប្រទេសអឺរ៉ុប ការនិយាយអំពីវប្បធម៍  ដែលមានប្រតិកម្មនិងសង្គម  រវាង មនុស្សក្នុងសង្គម  ការមានឥទ្ធិពលពីមនុស្សដែលមានជំនឿផ្ទាល់ខ្លួន។ វប្បធម៍ជាការបង្កើតនូវជំនឿ ការវាយតំលៃ  ធម្មនិយម  ​ទំនិញដែលជាវត្ថុធាតុដើមដែលចែកចាយដោយក្រុមសមាជិក។ វប្បធម៍រួមមានអ្វីៗទាំងអស់ដែលយើងដឹងតាំងពីទារកភាព ​រហូតមកដល់អាយុចាស់។ការចាប់កំនើត របស់វប្បធម៍ របស់ប្រទេសប៉ារាំង​ ពិតជាបានបង្ហាញនូវការជឿទុកជាមុនយ៉ាងលំបាកដែលស្តីអំពីអ្វីដែលជាក់លាក់  ការបង្ហាញ ដែលប៉ារាំងចង់មានអត្ថន័យ។រីឯវប្បធម៍អាមេរិចវិញក៍បានទស្សន៍ទាយទុកជាមុនអំពីជាតិ ដូចជាការរលាយដែលចែកដាច់ពីគ្នានៃវប្បធម៍ វប្បធម៍ប៉ារាំង ។ដូចដែលបាននិយាយអញ្ចឹង ប្រទេសបារាំង ដែលរូមទាំង​ ​ផ្នែកបរទេសរបស់វា  ឬ ​ក៍និយាយអំពីប្រវត្តិសាស្រ្តសង្គម  ភាសារ  សាសនា  និង​  ភូមិសាស្រ្ត។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៍ដោយវាពិតជាមានភាពស្មុគស្មាញ។