cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
រឿងនរជីវៈ
នាយពាណិជធ្វើដំណើរទៅដោយលំដាប់ដរាបដល់ផ្លូវបំបែកជាបី ។ ចួនជាពេលនោះ សត្វសសេះទើបត្រឡប់មកពីស្វែងរកអាហារ ហើយទំលើចុងឈើ ក្រឡេកមើលឃើញនាយពាណិជនោះដើរមកក៏មានចិត្តអាណិតឡើង ព្រោះធ្លាប់ជាសំឡាញ់នឹងគ្នាកាលពីជាតិមុន ទើបសួរថា “ម្នាលសំឡាញ់អើយ សំឡាញ់នឹងទៅទីដំបន់ណា”។ “បក្សីសំឡាញ់ យើងនឹងធ្វើដំណើរទៅស្រុកសុវណ្ណភូមិ" ។ បក្សីសសេះ សូមអញ្ជើញឱ្យពាណិជស្នាក់នៅទីនោះមួយយប់សិន ហើយបានទៅពាំយកសាច់ក្ដាន់ដែលសេសសល់ពីរាជសីហ៍ស៊ីមកឱ្យពាណិជ ហើយប្រាប់បង្ហាញផ្លូវទៅភ្នំគន្ធមាទន៍ ។ នាយពាណិជក៏ចេញដំណើរតទៅទៀត បានដល់ទៅភ្នំគន្ធមាទន៍សមដូចពាក្យបក្សីសសេះមែន ។ ចួនជាពេលនោះភុម្មទេវតានៅនឹងបង្អួចក្នុងសុវណ្ណប្រាសាទ បានឃើញនាយពាណិជដើរមក ក៏មានចិត្តមេត្តាអាណិត ទើបស្រែកហៅឱ្យពាណិជចូលមកស្នាក់ក្នុងប្រាសាទសុវណ្ណរបស់ខ្លួន ភុម្មទេវតានេះរលឹកនឹកឃើញជាតិកំណើតរបស់ខ្លួនកាលពីអតីតជាតិ ទើបនិយាយប្រាស្រ័យនឹងនាយពាណិជថា “សំឡាញ់អើយ កាលពីជាតិមុននេះ យើងបានកើតជាកុដុម្ពីក៍ហើយកាលណោះយើងបានរួមគ្នាជាសំឡាញ់ ៥ នាក់ មានសំឡាញ់ ៣ នាក់ មិនបានរួបរួមធ្វើបុណ្យជាមួយនឹងយើងទេ បានជាសំឡាញ់ម្នាក់ទៅកើតជាព្យគ្ឃៈ សំឡាញ់ម្នាក់ទៅកើតជាយក្ខ ម្នាក់ទៀតទៅកើតជាបក្សី សសេះ ដូចសំឡាញ់បានជួបមកហើយ ឯសំឡាញ់ម្នាក់ទៀត គឺខ្លួនអ្នកដែលបានរួបរួមធ្វើបុណ្យ ជាមួយនឹងយើងកាលពីជាតិមុន ឯខ្លួនយើងគឺនាយកុដុម្ពីក៍បានមកកើតជាភុម្មទេវតា ដោយផលានិសង្សនៃកឋិនទាន ។ ភុម្មទេវតាបានហើយអញ្ជើញនាយពាណិជឱ្យស្នាក់នៅកំសាន្តជាមួយនឹងខ្លួនបានពីរបីថ្ងៃហើយប្រមូលកែវ ៧ ប្រការ ខ្ចប់សំពត់ប្រគល់ឱ្យនាយពាណិជឱ្យត្រឡប់ទៅក្រុងពារាណសីវិញ ។ កាលពីមុនមកនោះ នាយពាណិជជាអ្នកខ្សត់ក្រទេ ប៉ុន្តែតាំងពីភុម្មទេវតា ឱ្យបង្វេចកែវ ៧ ប្រការមក ត្រឡប់ទៅជាអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភជាងជនឯទៀតៗ មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីទូទៅក្នុងក្រុងពារាណសី ប៉ុន្តែមានរូបរាងអាក្រក់ ព្រោះមិនបានរក្សាសីលកាលពីជាតិមុនមក ។ នៅក្រុងពារាណសីមានសេដ្ឋីម្នាក់ជាអ្នកមានសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភណាស់ មានធីតាម្នាក់មានរូបឆោមល្អ ជាទីគាប់ចិត្ត ពេញចិត្តនៃពួកកុមារកំឡោះៗទាំងឡាយ ។ សេដ្ឋីជាបិតាបានជូនព័ត៌មានដល់នាយពាណិជឱ្យទៅដណ្តឹងកូនស្រីរបស់ខ្លួន កំណត់ថ្ងៃធ្វើអាវាហមង្គល លុះរៀបមង្គលការហើយ នាយពាណិជក៏បានធ្វើជាស្វាមីនៃសេដ្ឋីធីតាតាមប្រពៃណី ។
ស្វាមីភរិយាថ្មីនេះ ទៅរួមសុខទុក្ខជាមួយគ្នាមិនបានយូរប៉ុន្មានមាន ពួកសេដ្ឋីបុត្តជាច្រើន ដែលមានសន្តានចិត្តជាអ្នកច្រណែនឈ្នានីមិនស្គាល់បាបបុណ្យ គុណទោស បានពិគ្រោះប្រឹក្សាគ្នាថាគួរពួកយើងនាំគ្នាទៅផ្ទះមហាសេដ្ឋីជំរាបលោកឱ្យបានជ្រាបអំពីគ្រោះថ្នាក់នឹងភយន្តរាយផ្សេងៗ ដែលនឹងបណ្ដាលកើតឡើងអំពីនាយពាណិជកូនប្រសាលោក ដោយជំរាបលោកថា កូនប្រសាលោកអំពីដើមជាមនុស្សខ្សត់ក្រទេ ឥឡូវទៅជាអ្នកមានស្តុកស្តម្ភ ដោយសារប្រព្រឹត្តអំពើចោរកម្ម ថ្ងៃណាមួយជីវិតលោក ឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់លោកនឹងវិនាសអន្តរាយ ដោយសារស្នាដៃកូនប្រសារបស់លោកពុំខាន ដូច្នេះ យើងនឹងបណ្ដោយតទៅទៀតពុំបាន គួរធ្វើឧបាយកលល្បួងលួងលោមចាប់នាយពាណិជយកទៅប្រោសចោលក្នុងព្រៃមហាវ័ន ទើបទ្រព្យសម្បត្តិរបស់លោកតាំងនៅឋិតថេរចីរកាលតរៀងទៅ ។ មហាសេដ្ឋីបានស្តាប់ក៏មានក្ដីភិតភ័យតក់ស្លុតមហិមា ទើបនិយាយ ការណ៍នេះ ស្រេចតែអ្នកទាំងឡាយចាត់ការតាមបំណងចុះ ។ ពួកសេដ្ឋីបុត្តអស់នោះ នាំគ្នាឈូឆរចូលចាប់ចងនាយពាណិជយកទៅប្រោសចោលក្នុងព្រៃមហាវីន រួចនាំគ្នាវិលមកវិញ ។ នាយពាណិជចេះតែដើរផ្សងព្រេងក្នុងព្រៃព្រឹក្សា ត្រាតែបានដល់ទៅភ្នំគន្ធមាទន៍ ជាលំនៅនៃភុម្មទេវតាដែលបានឱ្យកញ្ចប់កែវ ៧ ប្រការអំពីថ្ងៃមុននោះ ។ ភុម្មទេវតាបានឃើញនាយពាណិជក៏ចាំបាន ទើបសូរថា “សំឡាញ់ ទ្រព្យសម្បត្តិដែលយើងបានឱ្យអ្នកៗចាយវាយអស់ហើយឬ ឬមួយអ្នកមករក យើង តើអ្នកត្រូវការអ្វីទៀត? នាយពាណិជក៏បាននិយាយសាស័ព្ទប្រាប់រឿងរ៉ាវរបស់ខ្លួនសព្វគ្រប់ ។ ភុម្មទេវតាបានពោលលួងលោមថា “អ្នកកុំព្រួយបារម្ភឱ្យសោះ យើងនឹងជួយសង្គ្រោះអ្នក នែសំឡាញ់នៅក្នុងព្រៃនេះ មានដើមថ្នាំវិសេសមួយដើមមានមែក ៧ សុទ្ធតែជាថ្នាំវិសេសណាស់ គឺជនណាមួយបានទំពារស៊ីមែកថ្នាំមួយ នឹងក្លាយទៅជាកុក មែកថ្នាំមួយក្លាយទៅជាពានរ មែកថ្នាំមួយ ក្លាយទៅជាមនុស្សរូបឆោមល្អឆើត មែកថ្នាំមួយធ្វើឱ្យមានអាយុវែង មែកថ្នាំមួយធ្វើឱ្យមានកំឡាំងខ្លាំង មែកថ្នាំមួយធ្វើឱ្យមានប្រាជ្ញាច្រើន មែកថ្នាំមួយធ្វើឱ្យគ្មានជម្ងឺដម្កាត់ ។
ភុម្មទេវតា ប្រាប់ហើយក៏បានទៅកាច់មែកដើមថ្នាំនោះមកពីរមែក គឺមែកថ្នាំមួយបរិភោគទៅក្លាយជាពានរ មែកថ្នាំមួយទៀតបរិភោគទៅកើតជាបុរសមានរូបឆោមល្អឆើត ទើបឱ្យនាយពាណិជបរិភោគមែកថ្នាំធ្វើឱ្យមានរូបល្អនោះ ហើយនាយពាណិជក្លាយជាបុរសមានរូបឆោមល្អឆើតគួរជាទីទស្សនាណាស់ ហើយភុម្មទេវតាប្រគល់មែកមក្កដសាខាផ្តាំថា “សំឡាញ់ជនទាំងឡាយណាបានបរិភោគមែកថ្នាំនេះ នឹងក្លាយទៅជាពានរទាំងអស់ ចូរសំឡាញ់ប្រគល់មែកថ្នាំនេះ ឱ្យជនទាំងឡាយណាដែលប្រទូសរ៉ាយអ្នកៗ ឲ្យមែកថ្នាំទៅជនទាំងនោះបរិភោគទៅ វានឹងក្លាយទៅជាសត្វពានរ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ជនអស់នោះនឹងមូលមកលើដៃអ្នកទាំងអស់ ។ ភុម្មទេវតាទូន្មាននាយពាណិជដូច្នេះហើយ ដល់ពេលរាត្រីក៏នាំនាយពាណិជនោះហោះធ្យានទៅដាក់ក្នុងបន្ទប់របស់សេដ្ឋីធីតាជាភរិយារបស់ខ្លួននោះឯង ។ ខណៈនោះសេដ្ឋីធីតាប្រែខ្លួនប៉ះកាយស្វាមី ក៏ស្រែកសួរថា "នរណាមកនៅនេះ? “បងទេតើ ស្វាមីរបស់ប្អូន ។ ប្ដីខ្ញុំត្រូវពួកសេដ្ឋីកុមារចាប់យកទៅប្រោសចោលក្នុងព្រៃទៅហើយ ម្តេចក៏ត្រឡប់មកវិញបានឆាប់ម៉្លេះ ។ នាយពាណិជឥតនិយាយអ្វីដល់ ព្រឹកភ្លឺឡើង នាងបានឃើញរូបឆោមស្វាមីស្អាតសុំល្អជាងមុនច្រើនណាស់ ក៏មានសេចក្តីត្រេកអរលើសលន់ ទើបទៅជំរាបសេដ្ឋីជាបិតាថា ស្វាមីបានត្រឡប់មកវិញហើយ” មហាសេដ្ឋីក៏ភ័យព្រួយយ៉ាងខ្លាំង ទើបឱ្យហៅពួកកុមារសេដ្ឋីមកប្រជុំព្រមគ្នានៅផ្ទះមហាសេដ្ឋីៗ ប្រាប់ថា ឥឡូរកូនប្រសាខ្ញុំត្រឡប់មកវិញហើយ បីអ្នករាល់គ្នាមិនជឿចូរនាំគ្នាទៅមើលចុះ ។
ពួកកុមារសេដ្ឋីក៏នាំគ្នាទៅមើលកូនប្រសាមហាសេដ្ឋី ស្រាប់តែឃើញរូបឆាមរបស់នាយពាណិជល្អ សោភាក្រៃលែងគួរឱ្យអស្ចារ្យណាស់ ទើបសួរថា “នែអ្នក កាលពីមុននេះរូបអ្នកអាក្រក់ណាស់ ឥឡូវមានរូបឆោមល្អណាស់ តើអ្នកបានធ្វើដូចម្តេច? នាយពាណិជក៏និយាយប្រាប់ថា “កាលអ្នកទាំងឡាយចាប់ខ្ញុំយកទៅប្រោសចោលក្នុងព្រៃនោះ ខ្ញុំចេះតែដើររុករកចូលក្នុងព្រៃទៅ បានប្រទះ ឫសថ្នាំ ដើមថ្នាំក្នុងព្រៃនោះច្រើនណាស់ ខ្ញុំឃ្លានអាហារពេកក៏បានស៊ីឫសថ្នាំនោះទៅ នៅសល់ជាប់នឹងខ្លួនខ្ញុំបន្តិច ហើយលើកបង្ហាញមហាសេដ្ឋីនឹងសេដ្ឋីបុត្តទាំងនោះៗ ចង់បានរូបឆោមល្អស្អាតដូចនាយពាណិជដែរ ក៏និយាយសុំឫសថ្នាំបន្តិចម្នាក់យកមកបរិភោគ ទាំងមហាសេដ្ឋី ទាំងពួកសេដ្ឋីបុត្ត ។ ជនទាំងនោះក៏បានប្រែរូបទៅជាពានរអស់មួយរំពេច ទើបនាយពាណិជបង្គាប់បរិវារជនឱ្យព្រួតដៃចាប់ពួកពានរទាំងនោះយកទៅលែងចោលនៅមាត់បឹងជិតព្រៃមហាវ័ន ។ តាំងពីកាលណោះមក នាយពាណិជបានឡើងឋានៈជាមហាសេដ្ឋី មានលាភយស មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីខ្ចរខ្ចាយទូទៅ ទៅក្នុងទគរពារាណសី ។
ចប់រឿងនរជីវកឋិនតែប៉ុណ្ណោះ ។ ([1] ).ញ៉ុក-ថែម បញ្ញាសជាតក គ.ស ១៩៦៣ ទំព័រ២២៩
ស៊ីហ្គេមលើកទី១១
ស៊ីហ្គេមលើកទី១០ ធ្វើឡើងនៅទីក្រុងម៉ានីល​ប្រទសហ្វីលីពីន ពីថ្ងៃទី៦ដល់ថ្ងៃទី១៥ ធ្នូ១៩៨១។ នេះជាលើកទីមួយហើយដែលហ្វីលីពីនបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះព្រឹត្តិការណ៍នេះ តាំងពីខ្លួនបានចូលរួមនៅឆ្នាំ១៩៧៧។ ពិធីបើកនិងបិទការប្រកួតត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងឱឡារិកនៅ ពហុកីឡាដ្ឋានអនុស្សាវរីយ៍រីហ្សាល់ នៅរដ្ឋធានីម៉ានីល ក្រោមអធិបតីភាព​លោកប្រធានាធិបតីហ្វ៊ែរឌីណាន់ ម៉ាកូស។ គុបភ្លើងត្រូវបានអុជដោយលោកបេនចាមីន ស៊ីលវ៉ា ណិតតូ។ ទីលានបាល់ទាត់ថ្មី​និងទីលានកីឡាក្នុងម្លប់មួយត្រូវបានសាងសង់នៅក្រុងប៉ាស៊ីហ្គ ដោយដាក់ឈ្មោះថា University of Life Track & Field and Arena (ULTRA) ដែលបច្ចុប្បន្នប្ដូរឈ្មោះជា PhilSports Arena។
ចំនួនមេដាយ
1- ប៊្រុយណេពេលនោះនៅជាប្រទេសអាណានិគមអង់គ្លេសនៅឡើយ។
ស្រុកជុំគិរី
(Chum Kiri District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពត មាន ៧ឃុំ និង ៣៧ភូមិ៖ =រមណីដ្ឋាន=
ភ្នំ
ស្រុក​ជុំគឺ​រី​មាន​ភ្នំ​ចំនួន​៤១ ១-​ភ្នំ​ដងរ៉ែក ។ ២-​ភ្នំ​ព្រះ​វិហារ ។ ៣-​ភ្នំ​ដំបង ។ ៤-​ភ្នំ​ពោត ។ ៥-​ភ្នំ​ស្រាប ។ ៦-​ភ្នំ តូច ។ ៧-​ភ្នំ​ចម្ការ​គរ ។ ៨-​ភ្នំ​តា​ទាន់ ។ ៩-​ជ្រោះ​ជ្រ​ឡូង ។ ១០-​ភ្នំ​យាយ​គង់ ។ ១១-​ភ្នំ​ជ្រោះ​ត្រាច ។ ១២-​ភ្នំ​ខ្នង​តា ម៉ុ​ក ។ ១៣-​ភ្នំ​គៀន​ម្កាក់ ។ ១៤-​ភ្នំ​ដាក់​ស្រូវ ។ ១៥-​ភ្នំ​ឆ្កែ​អើត ។ ១៦-​ភ្នំ​ថ្មគោល ។ ១៧-​ភ្នំ​ស្រាប​ច​ង្កែ​។ ១៨-​ភ្នំ​ថ្លាន់ ។ ១៩-​ភ្នំ​វាល​សំ​តូច ។ ២០-​ភ្នំ​ជ្រោះ​ជ្រៅ ។ ២១-​ភ្នំ​ស្រី​បុក​នំ ។ ២២-​ភ្នំ​អន្លង់​ដំរី ។ ២៣-​ភ្នំ​ចំបក់​ធំ ។ ២៤-​ភ្នំ​ស្រែ​សំ​ប៊ូ ។ ២៥-​ភ្នំ​លះបង់ ។ លោក កែប វ៉​ន មេឃុំ​ច្រេស និយាយ​ថា ភ្នំ​លះបង់​នេះ​កាល​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ស្លាប់​ច្រើន​ណាស់ ភាគច្រើន​ចាស់ជរា និង​កូន​ក្មេង ព្រោះ​ចាស់​ៗ​ឡើង​ភ្នំ​លះបង់​នេះ មិន​រួច ត្រូវ​គេ​ទុក​ចោល​ដាច់​បាយ​ស្លាប់​រួម​ទាំង​រថយន្ត និង​រទេះគោ​ផង​ដែរ ។ ២៦-​ភ្នំ​ដំរី​រមៀល ។ ២៧-​ភ្នំ​តូច ។ ២៨-​ភ្នំ​តា កុ​ច ។ ២៩-​ភ្នំ​ថ្ម​ពូន ។ ៣០-​ភ្នំ​រកា​ធំ ។ ៣១-​ភ្នំ​រការ​តូច ។ ៣២-​ភ្នំ​ចំណុច ។ ៣៣-​ភ្នំ​អណ្ដើក​ធ្វើបុណ្យ ។ ៣៤-​ភ្នំ​ទ្វារ​ប្រាំបី ។ ៣៥-​ភ្នំ​កាត់​ច្រក ។ ៣៦-​ភ្នំ​បាញ់​ប្រើស ។ ៣៧-​ភ្នំ​ជ្រោះ​កណ្ដោល ។ ៣៨-​ភ្នំ​ទឹក​ចេញ ។ ៣៩-​ភ្នំ​ថ្ម​អាង ។៤០-ភ្នំព្រះ។៤១-ភ្នំខ្នងតាគល់។
របាំព្លយសួយ
របាំ​ព្លយសួយ​ គឺ​ជា​របាំ​ប្រពៃណី​ដ៏​ចំណាស់​តែ​ក៏​ជា​របាំ​ដែល​មាន​​ភាព​រស់​រវើក​​មួយ​ របស់​បងប្អូន​ជនជាតិ​​ភាគ​តិច​សួយ​ ដែល​រស់នៅ​តំបន់​ព្រៃ​ភ្នំ​នា​​ទឹក​ដី​ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ របាំ​នេះ​​មាន​កំណើត​ចេញ​ពី​ជនជាតិ​ភាគតិច​សួយ​ ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​ស្រុកឱរ៉ាល់​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ។ ជនជាតិ​ភាគ​តិច​សួយ​បាន​បង្កើត​ជា​តន្ត្រី​​ និង​របាំ​ជា​ច្រើន​ប្រភេទ​ផ្សេងៗ​គ្នា​ ទៅ​តាម​តំបន់​ដែល​គេ​រស់នៅ ដូច​ជា​របាំ​ស្គរ របាំ​​តប់​អំបក់ (ភាសាខ្មែរ​ថា របាំ​បុក​អំបុក) របាំ​សែន​ព្លយ របាំ​ហែរ​សង្ឃឹក​ជា​ដើម។ របាំ​ទាំង​នេះ គេ​ប្រារព្ធ​ធ្វើឡើង​នៅ​ក្នុង​ខែ​ពិសាខ និង​ខេ​ជេស្ឋ ត្រូវ​នឹង​ខែ​មេសា-ឧសភា។
របាំ​ព្លយ​សួយ សិល្បករ-សិល្ប​ការិនី​ទាំង​អស់​មុន​នឹង​សំដែង​ត្រូវ​ក្រាប​សំពះ​បួងសួង​ជា​ មុន​សិន ហើយ​ក៏​ចាប់​ច្រៀង​បទ​ឃាំង ឯ​មេកន្ទ្រាញ​ចេញ​សំដែង​នោះ​គេ​ច្រៀង​បទ ព្រើត​ចំណែក​ឯ​តួសំដែង​ឲ្យ​នាង​ឃ្លីន​វិញ ក៏​ច្រៀង​បទ​ព្រើត​ដែរ។ ចំណែក​ឯ​សិល្បករ-សិល្ប​ការិនី​ដទៃ​ទៀត​ក្នុង​របាំ​នេះ​ក៏​ចេញ​សំដែង​ដោយ​ ច្រៀង​បទ​ម៉ញ។ បទ​ចម្រៀង​ទាំងអស់​គឺ​ជា​សំនៀង​ប្រកប​ដោយ​សម្លេង​យ៉ាង​ក្រអៅ​ក្រអួន​ឮ​ គ្រលួច​អុស​បន្លាយ​ពីរោះ​គួរ​អោយ​ស្រណោះ​ស្រណោក​ពេក​ក្រៃ ធ្វើ​អោយ​អ្នក​ស្ដាប់​ងាយ​ចាំ ហើយ​ដក់​ជាប់​ក្នុង​ចិត្ត​ជា​និច្ច។ សិល្បៈ​របាំ​ព្លយ​នេះ បង​ប្អូន​ជនជាតិ​ភាគតិច​សួយ ក៏​តែងតែ​យក​មក​សំដែង​ក្នុង​ពិធី​ឡើង​សំណំ (ពាក្យ​ខ្មែរ​ថា ឡើង​អ្នកតា) សម្រាប់​ឧទ្ទិស​ដល់​ព្រលឹង​បុព្វការី​ជន​របស់​គេ​ និង​អ្នក​តា​ម្ចាស់​ស្រុក​ភូម​របស់​គេ ដើម្បី​សុំ​សេចក្ដី​ចំរើន​ដល់​មនុស្ស​ម្នា​ក្នុង​ភូមិឋាន សត្វ​ចិញ្ចឹម​របស់​គេ និង​ដំណាំ​ដាំដុះ​របស់​ពួកគេ​ផង​ដែរ។
រឿងនិទានទាក់ទិននិងប្រវត្តិ
ទម្រង់​សិល្បៈ​របាំ​ព្លយសួយទាំង​នោះ ត្រូវ​បាន​មន្ទីរ​វប្បធម៌​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ​កត់ត្រា​ចងក្រង​ប្រមូលផ្ដុំ​របាំ​ទាំងអស់​ នោះ​ឡើង ជា​របាំ​ព្លយ​ធំ​តែ​មួយ ឲ្យ​ស្រប​តាម​រឿង​ព្រេង​និទាន​របស់​បងប្អូន​ជនជាតិ​ភាគតិច​សួយ ដែល​តំណាល​ថា : កាល​ពី​ព្រេងនាយ​មាន​មេកន្ទ្រាញ​ម្នាក់​កាំម៉ាក់ គាត់​មាន​ប្រពន្ធ​បី​នាក់។ ប្រពន្ធ​ទី​១ ឈ្មោះ​នាង​ឃ្លីន ទី​២ ឈ្មោះ​នាង​តី និង​ទី​៣ ឈ្មោះ​នាង​ម៉ី។ ថ្ងៃ​មួយ​មេកន្ទ្រាញ​បាន​នាំ​សេនា​របស់​ខ្លួន​ចេញ​ទៅ​បរបាញ់​សត្វ​ក្នុង​ ព្រៃ រីឯ​ប្រពន្ធៗ​នៅ​ផ្ទះ​ក៏​នាំ​គ្នា​ជជែក​លេង​ពីនេះពីនោះ រហូត​ដល់​ភ្នាល់​គ្នា​ថា នៅ​ពេល​ប្ដី​ត្រឡប់​មក​វិញ តើ​គាត់​សម្រាន្ត​ជាមួយ​អ្នក​ណា? ម្នាក់ៗ​សុទ្ធ​តែ​អះអាង​យក​ប្រៀប​រៀងៗ​ខ្លួន​ថា "ពិត​ជា​នៅ​ជាមួយ​ខ្លួន"។ នាង​ឃ្លីន ដែល​ជា​ប្រពន្ធ​ទី​១ បាន​អះអាង​ថា បើ​ប្ដី​វិល​វិញ​ហើយ​មិន​នៅ​ជា​មួយ​ខ្លួន​ទេ​នោះ​ខ្លួន​នឹង​ចាកចេញ​ពី​ផ្ទះ​ ទាំង​យប់​ហើយ​ទៅ​រស់នៅ​ក្នុង​ល្អាង​ភ្នំ​ជា​រៀង​រហូត។
លុះ​មេកន្ទ្រាញ​ជា​ស្វាមី វិល​ត្រឡប់​មក​ដល់​ផ្ទះ គាត់​ក៏បាន​ចូល​ទៅ​សម្រាន្ត​ជា​មួយ​ប្រពន្ធ​ទី​៣ ព្រោះ​នាង​ប៉ិន​ប្រសប់​លួងលោម​ថ្នាក់ថ្នម​យក​ចិត្ត​ប្ដី​ជាពិសេស។ ចំណែក​នាង​ឃ្លីន ជា​ប្រពន្ធ​ទី​១ បាន​ដឹង​រឿង​នេះ​ហើយ​ក៏​ម្នីម្នា​រៀបចំ​ខ្លួន មាន​បង្វេច​ខោអាវ​សាវ​ស្បៃ ហើយ​លួច​គេច​ចេញពី​​ផ្ទះ​​ទៅ​ល្អាង​ភ្នំ​ដែល​ខ្លួន​បាន​ភ្នាល់​ក្នុង​គ្រា​ យប់​នោះ​ទៅ។
លុះ​ព្រឹក​ឡើង​មេកន្ទ្រាញ​បាត់​ប្រពន្ធ​ទី​១ ពុំ​ឃើញ គាត់​ក៏​សាកសួរ​គេ​ឯង​ដឹង​ពី​រឿងរ៉ាវ​នោះ រួចហើយ​ក៏​អោយ​គ្រូ​ហោរា​ទស្សន៍ទាយ ឈ្មោះ​ឃាំង ទស្សន៍ទាយ​គន់​គូ​មើល។ បន្ទាប់​មក​មេ​កន្ទ្រាញ​ក៏​បាន​ចាត់​សេនា​ជំនិត​ម្នាក់​ឈ្មោះ​នាយ ម៉ញ អោយ​ទៅ​តាម​រក​ប្រពន្ធ​តាម​ទំនាយ​របស់​លោក​គ្រូ​ឃាំង។
នាយ​ម៉ញ បាន​ដើរ​តាម​​រក​អស់​រយៈពេល​ ៧​យប់ ៧​ថ្ងៃ ពុំ​ឃើញ លុះ​មក​ដល់​ល្អាង​ភ្នំ​មួយ គាត់​ក៏​ឈប់​សម្រាក​នៅ​ទី​នោះ។ បរិយាកាស​នៅ​ជុំវិញ​បរិវេណ​មាត់​ល្អាង​ភ្នំ​នោះ​មាន​ទេសភាព​ល្អ​ណាស់ មាន​ទឹក​ហូរ​រឹមៗ ឮសូរ​ពីរោះ​រណ្ដំ​ផ្សំ​ទៅ​នឹង​ជំនោរ​ខ្យល់​បក់​មក​រហៀកៗ​ដែល​នាំ​មក​ជា​មួយ​ នូវ​គន្ធ​ពិដោរ​ផ្កា​ព្រៃ និង​សំឡេង​សត្វ​រៃ​យំ​កណ្ដឹង​ សត្វ​កន្លង់​យំ​រងំ​ លាយ​ឡំ​ដោយ​សម្រែក​បក្សាបក្សី​ ម្រឹគីម្រឹគា​យំ​ឆ្លើយ​ឆ្លង​គ្នា​​កង​រំពង​ពេញ​ព្រៃ។ រំពេចនោះ​សត្វ​ក្ងោក​ក៏​ចេញ​មក​ពត់​ពេន​ប្រឡែង​គ្នា​រេរាំ​លេង​យ៉ាង​សប្បាយ​ រីករាយ សត្វ​ក្ដាន់ ប្រើស រមាំង ទន្សាយ ក៏​ចេញ​មក​លោត​កញ្ឆេង​ប្រឡែង​ប្រដេញ​គាគង​រេរាំ​ទន្ទាំង​ផ្អៀងផ្អង​ដាក់​ គ្នា​យ៉ាង​សប្បាយ​សុខដុមរមនា​តាម​បែប​ធម្មជាតិ មើល​ទៅ​ហាក់​ដូច​ជា​ផ្ទាំង​ទស្សនីយភាព​មួយ​យ៉ាង​ល្អ​ឧបក្ដិក​ពី​ស្ថាន​ សួគ៌ាល័យ​មក​ពិតៗ។ នាយ ម៉ញ កំពុង​តែ​ជក់​ចិត្ត​ផ្ដិត​អារម្មណ៍​គយគន់​វិកាល​ភាព​នេះ​ ស្រាប់​តែ​ឃើញ​នាង​ឃ្លីន ចេញ​ពី​ក្នុង​ល្អាង​មក​ប្រឡែង​លេង​ជា​មួយ​សត្វ និង​ធម្មជាតិ​នៅ​ពេល​នោះ​យ៉ាង​សប្បាយ​រីករាយ​ផង​ដែរ។ នាយ​ម៉ញ​ក៏​រត់​ទៅ​ជួប​នាង ហើយ​ខំ​និយាយ​អង្វរករ​យ៉ាង​ណា​ក្ដី​ក៏​នាង​ឃ្លីន​បាន​ប្រកែក​យ៉ាង​ដាច់​ អហង្ការ ថា​ពុំ​ព្រម​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ផ្ទះ​សម្បែង​វិញ​ឡើយ ហើយ​នា​ក៏​គេច​ខ្លួន​រត់​ចូល​ទៅ​ល្អាង​ភ្នំ​នោះ​បាត់​ទៅ។
នាយ​ម៉ញ ក៏​ត្រូវ​នាំ​យក​ដំណឹង​នេះ​មក​ប្រាប់​មេកន្ទ្រាញ​តាម​ដំណើររឿង​ដែល​ខ្លួន​ បាន​ជួប​ប្រទះ។ មេកន្ទ្រាញ​កាំម៉ាក់​ក៏​ចាត់​គេ​បង្កើត​ឧបករណ៍​ភ្លេង​ព្លយ ដើម្បី​លេង​អោយ​ឲ្យ​ឮ​ពីរោះ​ដូច​សម្លេង​សត្វ និង​ធម្មជាតិ និង​ឲ្យ​គេ​រៀបចំ​ក្រុម​របាំ​ត្រាប់​តាម​សត្វ​ក្ងោក រមាំង ទន្សាយ ប្រើស ក្ដាន់ ប្រឡែង​លេង​នឹង​គ្នា​ដូច​ដែល​នាយ ម៉ញ ពោល​ប្រាប់ ដើម្បី​ទៅ​សំដែង​នៅ​មាត់​ល្អាង​ភ្នំ​នោះ​ដូច​លើក​មុន។ នាង​ឃ្លីន បាន​ឮ​សម្លេង​តន្ត្រី​ប្រគំ​ហើយ​ក៏​សប្បាយ​រីករាយ​ចិត្ត ហើយ​ចេញ​មក​លេង​ប្រឡែង​ដូច​គ្រា​មុនៗ​ជា​ធម្មតា​ទៀត។ លុះ​មួយ​សន្ទុះ​ក្រោយ​មក​ទើប​នាង​ដឹង​ថា ពុំ​មែន​ជា​សម្លេង​សត្វ​ក្នុង​ធម្មជាតិ​ពិតៗ​ទេ នាង​ក៏​ចង់​គេច​ខ្លួន។
ប៉ុន្តែ​ទាំង​មេកន្ទ្រាញ និង​អ្នក​ភូមិ​ទាំងអស់​គ្នា​បាន​អង្វរករ​អោយ​នាង​ឃ្លីន​ត្រឡប់​ទៅ​ផ្ទះ​វិញ នាង​ឃ្លីន​ក៏​នៅ​តែ​ពុំ​សុខ​ចិត្ត ខណៈ​នោះ​ម្ចាស់​ល្អាង​ភ្នំ ឬ​ជា​អ្នក​តា​ភ្នំ ដែល​ថែរក្សា​តំបន់​នោះ​ក៏​​ចេញ​មក​សួរ​កាំម៉ាក់​ជា​ប្ដី​ថា បើ​នាង​ព្រម​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ តើ​អោយ​អ្វី​ដល់​គាត់? កាំម៉ាក់​ឆ្លើយ​ថា អោយ​អ្វី​ក៏​បាន​ដែរ អោយ​តែ​បាន​នាង​ឃ្លីន ជា​ប្រពន្ធ​ត្រឡប់​ទៅ​ផ្ទះ​វិញ។
ដោយ​សារ​ការ​គោរព​បូជា​នោះ​ធ្វើ​ប្រចាំ​រៀង​មក ទើប​ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​សួយ បាន​ប្រែ​ក្លាយ​ពិធី​នោះ​ឲ្យទៅ​ជា​ទំនៀមទម្លាប់​របស់​ជនជាតិ​​ខ្លួន​ជា​រហូត ​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ។ ហើយ​នៅ​ពេល​ដែល​គេ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ពិធី​នេះ ​​គេ​ក៏​ពុំ​ដែល​អាក់ខាន​នាំ​យក​របាំ​ព្លយ សំដែង​ជូន​ព្រលឹង​វិញ្ញាណ​ដូន​តា​​តាម​ប្រពៃណី​របស់​គេ​ផង​ដែរ។​ ឯ​ឧបករណ៍​ភ្លេង​ព្លយ​ ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​កំណើត​តាំង​ពី​ពេល​បុរាណ​នោះ​មក។ ចំណែក​របាំ​ឬ​ចម្រៀង​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​រៀបរាប់​ឲ្យ​មាន​ឈ្មោះ​តួអង្គ និង​សកម្មភាព​ត្រាប់​តាម​ក្នុង​សាច់​រឿង​ព្រេង​នោះ​ផង​ដែរ។ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:របាំខ្មែរ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:របាំប្រពៃណី
សែណ្ណ័ករាជ
​
ព្រះបាទ​សែណ្ណ័ករាជ រឺ ស្ដេចពាល (គ.ស ១១៧០-១២៣៨) រជ្ជកាល (គ.ស ១១៩៥-១២៣៨) ​បាន​ទទួល​ព្រះរាជ​អភិសេក​ ​នៅ​ថ្ងៃ​​ ១០​កើត ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំថោះ​ ​ព.ស​ ១៧៣៩ ត្រូវជា​ ​ម.ស ​១១១៧​ ​ច.ស​ ៥៥៧​ ​និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស​ ១១៩៥។ កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​​ ២៥​ វស្សា។ ព្រះ​អង្គ​ជា​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៣​ ​ហើយ​មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ ​បរមនាថ​បរម​បពិត្រ​ (នេះ​ជា​កំណត់​របស់​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​ដែល​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ព្រះ​អង្គ​ជា​កូន​ព្រះបាទ​សិង្ខក័ង្ខា​ ​ប៉ុន្តែ​ពង្សាវតារ​របស់​គណៈកម្មការ​សម្ដេច​នាយក​ទៀង​ ​និង​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ក្នុង​សម័យ​ចន្លោះ​រាជ្យ​ព្រះ​សិង្ខក័ង្ខា​ ​និង​សែណ្ណ័ករាជ​មាន​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទៀត​បាន​មក​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ មហានគរ។​ ព្រះមហាក្សត្រ​អង្គ​នេះ​ ​គឺ​តា​ព្រហ្ម​​ឈ្មួញ​គោ​ ​ឬ​ព្រះបាទ​ចក្រព័ត្រាធិរាជ​ ​ប្រវត្ដិ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ​ដូច​គ្នា​នឹង​នៅ​ក្នុង​ភាគ​ព្រះ​កេតុមាលា)។ ទីតាំង​ព្រះ​បរមរាជវាំង​ ​ស្ថិត​នៅ​មហានគរ​ដដែល។​ ព្រះ​សែណ្ណ័ករាជ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​២៣​ ​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​៤៥​ឆ្នាំ។ ព្រះ​អង្គ​ចូល​ទីវង្គត​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​៦៨​វស្សា​ ​ដោយ​ជម្ងឺ​ព្យាធិ​ ​នៅ​ឆ្នាំច​ ​ព.ស​១៧៨២ ត្រូវជា​ម.ស​១១៦០ ច.ស​៦០០​ និង​ត្រូវជា​គ.ស​១២៣៨។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ
ច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
ច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ ត្រូវបាន​អនុម័ត​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​ ០៤​ ខែ មេសា ឆ្នាំ​២០០៨ នាសម័យ​ប្រជុំរដ្ឋសភា លើក​ទី​៧ នីតិកាល​ទី៣ ដែល​មាន​សេចក្តី​ទាំង​ស្រុង​ ដូចតទៅនេះ​​​​​​​​
ជំពូក​​ទី​១ បទ​ប្បញ្ញត្តិ​ទូទៅ
មាត្រា ១
ច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ​នេះ មាន​​គោលដៅ​កំណត់​គោល​ការណ៍​ ជា​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​គ្រប់​គ្រង​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ជាពិសេស​សម្រាប់​ជំហាន​នីមួយៗ នៃ​ដំណើរ​ការ​រៀប​ចំ​ អនុម័ត និង អនុវត្តថវិកា ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​លទ្ធផល​ថវិកា ការកំណត់​មុខ​ងារ​ ការទទួល​ខុស​ត្រូវ ព្រមទាំង​កម្មវិបាក​លើកំហុស​ឆ្គង​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​ ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ​​របស់ក្រសួង ស្ថាប័ន អង្គភាព​សាធារណៈ​ប្រហាក់ប្រហែល នឹង​គ្រឹះ​សា្ថនសាធារណៈ និង រដ្ឋបាល​ថ្នាក់​ក្រោម​ជាតិ។
មាត្រា ២
មាត្រា ៣
មាត្រា ៤
សម្រាប់​ប្រើ​ប្រាស់​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់នេះ វាក្យ​ស័ព្ទខាង​ក្រោម​មានន័យ ដូច​តទៅ៖
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
សារប្រយោជន៍នៃការអាន
សារៈប្រយោជន៍នៃការអាន
ដោយលោក នភ ហង្សផលា ខែកក្កដា២០១០
យើងនាំគ្នាអានដើម្បី៖
-	កំសាន្តសប្បាយពេលទំនេរ -	លំហែអាម្មណ៍ បន្លប់ទុក្ខកង្វល់ដែលកំពុងរំខាននៅក្នុងចិត្ត -	បង្កើនចំណេះដឹង ទូលំទូលាយក្នុងជីវិត ដើម្បីបណ្តុះវិជ្ជាជីវៈ មុខរបរនិងបង្កើនជីវភាព រស់នៅ អោយបានកាន់តែប្រសើរឡើងជាងមុន។ -	ចម្រើនសតិ និង ប្រាជ្ញា អោយដឹងច្បាស់ អំពី អ្វីល្អី អ្វីអាក្រក់ ភាពទទួលខុសត្រូវ វិន័យ គុណធម៌ និង សីលធម៌ -	បង្កើនចំណេះដឹង ផ្នែកអក្សរសាស្រ្តស្គាល់ពាក្យកាន់តែច្រើន ពាក្យចាស់ពាក្យថ្មី ពាក្យពិរោះ ពាក្យប្រសើរៗ ដើម្បីយកមកប្រើប្រាស់ ក្នុងការនិយាយ និង ការសរសេរ អោយបាន កាន់តែល្អពណ្ណរាយឡើង។
សៀវភៅល្អៗសម្រាប់យើងជ្រើសរើសយកមកអានមានដូចជា៖
-	សៀវភៅអត្ថបទសិក្សា ដែលមានចងក្រងជាកំណាព្យ ប្រលោមលោក រឿងព្រេង រឿងនិទានខ្លីៗ ច្បាប់ក្រមច្បាប់អប់រំនានាសៀវភៅវប្បធម៌ -	សៀវភៅបង្រៀនពីវិជ្ជាជីវៈ វិជ្ជាធ្វើម្ហូប របៀបតុបតែងលំនៅឋាន ប្រវត្តិសាស្រ ភូមិសាស្ត្រ វិទ្យាសាស្ត្រ -	សៀវភៅអំរប់សតិស្មារតីមាន សៀវភៅធម៌ ជំនួយសតិ សៀវភៅរៀនសមាធិ -	កាសែតពត៌មានដើម្បីស្តាប់ដំណឹងទូទៅ ប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងសង្គម
ជំនួយគំនិតខាងការអាន៖
-	ម្ហូបអាហារជាចំណីបំប៉នរាងកាយ។ ដូចគ្នានេះដែរ គំនិតប្រសើរទាំងឡាយ ជាចំណីបំប៉ន សតិប្រាជ្ញារបស់មនុស្ស។ -	ការអានជាកូនសោរ បើកទ្វារឆ្ពោះទៅរកចំណេះដឹងទូលំទូលាយទាំងឡាយ... -	សៀវភៅល្អជាគ្រូអាចារ្យដែលបង្រៀនយើងមួយនឹងមួយយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ -	សៀវភៅល្អគឺជាមិត្តល្អរបស់យើងនៅពេលយើងគ្មាននរណាទាំងអស់នៅក្នុងជីវិត -	សៀវភៅល្អគឺជាអ្នកដឹកនាំឬជាចង្កៀងបំភ្លឺផ្លូវជីវិតឆ្ពោះទៅរកជីវិតក្សេមក្សាន្តរុងរឿង។
សំណូមពរ៖
បើអ្នកអានប្រាថ្នាស្វែងរក ភាពរីករាយកំសាន្ដ ពីការអានសៀវភៅវិញនោះ យើងគួរគប្បី ជ្រើសរើស រកសៀវភៅណា ដែលមានលក្ខណៈសមរម្យ ក្នុងន័យកំសាន្ត កុំអោយរំលងឃ្លាឃ្លាត ពីវិន័យ សីលធម៌ សុជីវធម៌ និងគុណធម៌ ព្រោះថាការអានសៀវភៅ បែបកំប្លុកកំប្លែង អាសអាភាស ពាសវាលពាសកាល នឹងនាំអោយខ្លួនយើង ទទួលនូវឥទ្ធិពលជីវិតដែលខ្វះភាពថ្លៃថ្នូរប្រពៃ ជាទីបំផុត ប្រៀបស្មើបានដូចជា យើងសេពគប់មិត្តទាំងឡាយ ដែលប្រព្រឹត្តមិនប្រពៃក្នុងជីវិត ដូចគ្នាដែរ។ ធម្មតា រសជាតិនៃការស្រង់គំនិត និងចំណេះវិជ្ជា ពីការអានសៀវភៅប្រសើរៗ គឺជាចំណី បំប៉នអារម្មណ៍របស់យើង អោយកាន់តែមានសុខុមាលភាពល្អ បំប៉នសតិយើង អោយកាន់តែភ្លឺស្វាង ក្នុងផ្លូវប្រពៃសុចរិត គុណធម៌និងសុវត្ថិភាពនិងអោយកាន់តែមាន ប្រាជ្ញាចេះដឹងទូលំទូលាយ មិនខុសឡើយ ពីម្ហូបចំណីអាហារ ដែលយើងទទួលទាន សម្រាប់ទ្រទ្រង់រាងកាយរបស់យើង ដូច្នោះ ដែរ។ បើបានទទួលចំណីល្អ (មានន័យថាសៀវភៅ ដែលមានរសជាតិ បណ្តុះសុខភាព និងសតិប្រាជ្ញា ល្អ) សុខភាពយើង ក៏បានលូតលាស់ដុះដាល ល្អប្រសើរ គ្មានជំងឺ គ្មានការរំខានក្នុងជីវិតឡើយ។ តែបើយើងទទួលឥទ្ធិពល ពីចំណីពិសពុល ប្រកបដោយមេរោគរំខានជីវិតវិញនោះ យើងក៏នឹងត្រូវរង នូវវិបត្តិក្នុងជីវិតរបស់ខ្លួន មិនខានដែរ។ ដូច្នេះ ក្នុងឋានៈជាមនុស្ស ដែលត្រេកការចេះដឹង ត្រេកការកំសាន្តសប្បាយ ត្រេកសុខុមាលភាពនៃចិត្តនិងសតិប្រាជ្ញា យើងគប្បីរៀនជ្រើសរើស សៀវភៅ សម្រាប់យកមកសេពជាគ្នា នៅក្នុងជីវិត។
ចម្រៀង៖ យើងនាំគ្នាអាន
1%9E%B6 នភ ហង្សផលា] ខែកក្កដា២០១០
១. ឱ! មិត្រកល្យាណ ម៉ោះ! យើងនាំគ្នាអាន បង្កបង្កើនប្រាជ្ញា
បណ្ដុះចំណេះចេះដឹង អោយបានភ្លឺថ្លា
ដើម្បីនាំអាត្មា អោយភ្លឺស្វាងរុងរឿង នៅក្នុងជីវិត។
២. ឱ! មិត្រកល្យាណ ម៉ោះ! យើងនាំគ្នាអានសៀវភៅដ៏ល្អវិចិត្រ
អានកាព្យ អានបទចម្រៀង ច្រៀងលេងនឹងមិត្ត
ពិរោះប្រសិទ្ធ អោយធូរស្រាលអារម្មណ៍ ដួងចិត្តសុខា។
៣.ឱ! មិត្រកល្យាណ ម៉ោះ! យើងនាំគ្នាអាន រឿងក្នុងសាស្រ្តា
អានសារពត៌មាន សៀវភៅធម៌អាឋ៌
សៀវភៅសិក្សា បង្កើនសតិប្រាជ្ញា អោយបានទូលាយ។
៤.ឱ! មិត្រកល្យាណ ម៉ោះ! យើងនាំគ្នាអាន ទាំងចិត្តរីករាយ
ស្វែងរក​ ប្រយោជន៍ចម្រើន ចំណេះវេចស្ពាយ
សាងជីវិតពណ្ណរាយ សប្បាយរីករាយ រុងរឿងរៀងទៅ។
ភូមិប្រស្រែ
ភូមិប្រស្រែជាភូមិមួយស្ថិតនៅក្នុងឃុំសំឡាញ ស្រុកអង្គរជ័យ ខេត្ត​ កំពត។
ស៊ីហ្គេមលើកទី១២
ចំនួនមេដាយ
(ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះត្រូវបានដាក់ពណ៌)
អូរកែវ
ស្ថានីយ៍បុរាណវត្ថុ
កំណាយនៅអូរកែវបានចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃ ១០កុម្ភៈ ១៩៤២ បន្ទាប់ពីពួកបុរាណវិទូបារាំងបានរកឃើញស្ថានីយ៍នេះតាមរយៈការប្រើប្រាស់ការថតរូបពីលើអាកាស។ កំណាយទីមួយត្រូវបានដឹកនាំដោយលោកលូវីស-ម៉ាលឡឺហ្រេត។ ស្ថានីយ៍គ្របដណ្ដប់៤៥០ហ.ត.។
ស៊ីហ្គេមលើកទី១២
ចំនួនមេដាយ
1-ប៊្រុយណេពេលនោះនៅជាប្រទេសអាណានិគមអង់គ្លេសនៅឡើយ។
អូរកែវ
ស្ថានីយ៍បុរាណវត្ថុ
អូរកែវស្ថិតនៅក្នុងបណ្ដាញនៃអូរបុរាណជាច្រើនដែលខ្វាត់ខ្វែងដែនដីរាបស្មើទាបនៃដីសណ្ដមេគង្គ។ មួយក្នុងចំណោមអូរទាំងនោះភ្ជាប់អូរកែវទៅកាន់ផែសមុទ្រទីប្រជុំជន ដែលកាលណោះមួយទៀតទៅ៤២ម៉ាយ ឦសានឆៀងខាងជើងទៅអង្គរបុរី។ អូរកែវគឺត្រូវបានបែងចែកជាពីរតាមបណ្ដោយដោយអូរមួយ និងមានអូរទទឹងបួនរួមគ្នាដែលផ្ទះជាច្រើនទ្រគរគ្នាប្រហែលជាត្រូវបាននៅខាងៗ។
ស្ថានីយបុរាណវិទ្យាដែលឆ្លុះបញ្ចាំងវប្បធម៌សម្ភារៈនៃអូរកែវរីកសាយភាយពាសពេញវៀតណាមខាងត្បូង ប៉ុន្តែភាគច្រើនត្រូវបានប្រមូលផ្ដុំជាច្រើននៅតំបន់នៃដីសណ្ដទន្លេគង្គទៅភាគខាងត្បូង និងខាងលិចនៃទីក្រុងហូជីមិញ។ ស្ថានីយ៍គួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុត ម្ខាងទៀតមកពីអូរកែវខ្លួនឯង គឺនៅខាងជើងថាបម្វឺយនៃទន្លេទៀនយ៉ាង ដែលក្នុងចំណោមសំណល់ផ្សេងៗជាច្រើន គោលថ្មចារឹកមួយជាមួយអក្សរសំស្ក្រឹតសតវត្សទី៦ត្រូវបានគេរកឃើញ។
សំណល់
សំណល់នានាដែលបានរកឃើញនៅអូរកែវរួមមានគ្រឿងស្មូន ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ គ្រឿងអលង្ការ ពុម្ពសម្រាប់ធ្វើគ្រឿងអលង្ការ កាក់ និងបដិមាករសាសនាជាច្រើន។ ចំណោមការរកឃើញជាច្រើនគឺជាគ្រឿងអលង្ការមាសដែលចម្លងតាមកាក់មកពីចក្រភពរ៉ូមនៃ​សម័យអាន់តូនិននូស។ សំណល់ជាច្រើនត្រូវបានគេប្រមូលនិងតាំងពិព័រណ៍នៅសារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាមនៅទីក្រុងហូជីមិញ។
ចំណោមកាក់ទាំងនោះបានរកឃើញនៅអូរកែវដោយលោកម៉ាលឡឺហ្រេតគឺប្រាំបីបានបង្កើតឡើងដោយ​ប្រាក់ដែលលេចរូបមាន់បារាំង (Crested Argus) ជាក់ស្ដែងបានបោះនៅវ្នំ។
អូរកែវ និង វ្នំ
អូរកែវត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកម្មសិទ្ធិទៅនឹងនគរវ្នំ (扶南) ដែលបានចម្រើនរុងរឿងនៅដីសណ្ដមេគង្គរវាងសតវត្សទី១និងទី៦គ.ស.។ នគរវ្នំត្រូវបានធ្វើឱ្យយើងដឹងដោយស្នាដៃនៃពួកអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបុរាណ ជាពិសេសពួកអ្នកសរសេរពីប្រវត្តិសាស្ត្ររាជវង្ស ដែលនៅពេលនោះបានទាញចេញពីសក្ខីភាពនៃពួកអ្នកការទូតនិងអ្នកដំណើរចិន និងពួកគណៈទូតបរទេស (រួមមានវ្នំ) ទៅកាន់អធិរាជវាំងចិន។ ពិតមែនហើយ ឈ្មោះ ហ៊្វូណាន (វ្នំ) ខ្លួនឯង គឺជាការប្រឌិតឡើងដោយពួកអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រចិន និងមិនឃើញមាននៅក្នុងកំណត់ត្រាបុរាណលេខន៍នៃវៀតណាម រឺ កម្ពុជាបុរាណឡើយ។ ដោយសារប្រភពចិន យ៉ាងណាៗ វាត្រូវបានគេកំណត់ថាជាអង្គនយោបាយដែលគេបានហៅថា ហ៊្វូណន ដោយចិនគឺជាអង្គនយោបាយដែលស្ថិតនៅតំបន់ដីសណ្ដមេគង្គ។ ជាលទ្ធផលមួយ ការស្រាវជ្រាវខាងបុរាណវត្ថុនៅក្នុងតំបន់នោះអាចត្រូវបានគេចុះកាលបរិច្ឆេទត្រឡប់ទៅសម័យវ្នំត្រូវបានគេបញ្ជាក់​អត្តសញ្ញាណជាមួយនយោបាយាង្គជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃវ្នំ។ ការរុករកនៅអូរកែវ និងស្ថានីយ៍ដែលពាក់ព័ន្ធគឺជាប្រភពបឋមរបស់យើងសម្រាប់វប្បធម៌សម្ភារៈនៃវ្នំ។
អ្នកប្រវត្តិវិទូយួនហា-វ៉ានតានបានចោទសួរថាតើស្លាកស្នាមដំណែលដែលបានកកាយរកឃើញនៅអូរកែវជារបស់វ្នំ ជាទិដ្ឋភាពនៃកង្វះតម្រាខ្មែរណាមួយទាំងស្រុងដែលទាក់ទងនឹងនគរដែលមានឈ្មោះនេះ: លោកបានលើកឡើងថាអូរកែវបានងើបផុសឡើងបន្តិចម្ដងៗជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌នៃដីសណ្ដមេគង្គ និងរួមជាមួយទីតាំងសំខាន់នៅផ្លូវសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ បានក្លាយជាទីកន្លែងជួបគ្នាសម្រាប់ពួកសិប្បករនិងពួកឈ្មួញ ដែលបានផ្ដល់លក្ខខណ្ឌសាកសមចំពោះនគរូបនីយកម្ម ដែលទទួលឥទ្ធិពលរបស់បរទេសដែលជាលំដាប់បានលើកកម្លាំងដល់ការរីកចម្រើនខាងក្នុង។
អូរកែវជាកត្តិគរៈនៃផ្តូឡេមី
អូរកែវប្រហែលធ្លាប់ជាកំពង់ផែដែលបានស្គាល់ដោយពួករ៉ូមថាជាកត្តិគរៈ។ កត្តិគរៈគឺជាឈ្មោះដែលបានផ្ដល់ដោយអ្នកភូមិសាស្ត្រនៃអាឡិចសង់ទ្រីសតវត្សទី២នៃគ.ស. លោកខ្លោឌៀស-ផ្តូឡេមីចំពោះដែនដីលើខ្សែច្រាំងខាងកើតបំផុតនៃសមុទ្រឥណ្ឌា (ដោយសារកំហុសការគូស) ប្រាំបីអង្សារកន្លះខាងត្បូងនៃភូមធ្យរេខា។ ក្បួនអ្នកប្រាជ្ញឥឡូវបានកំណត់ថាកត្តិគរៈរបស់ផ្តូឡេមីគឺប្រាំបីអង្សារកន្លះខាងជើងភូមធ្យរេខា និងគឺជាលំនាំមុននៃសៃហ្គនជាកំពង់ផែសំខាន់ និងភណ្ឌាគារនៅមាត់ទន្លេមេគង្គ។
ចន-ខេវ៉ឺហ៊ាលបានសន្និដ្ឋាននៅឆ្នាំ១៧៦៧ថាកត្តិគរៈគឺជាកំពង់ផែដីសណ្ដមេគង្គបន្ទាយមាស (ឥឡូវហាទៀង) មិនឆ្ងាយពីអូរកែវទេ។ ចម្លើយបកស្រាយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ ដោយចឺរ៉ឺមី អ៊ែចស៊ីអ៊ែសឌេវិដសុនចំពោះការសិក្សាម៉ត់ចត់មួយនៃហាទៀងក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់ខ្លួននិងនៅក្នុងទំនាក់ទំនងនឹងអូរកែវ ជាចាំបាច់សម្រាប់ការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវនិងការបកស្រាយនូវស្ថានីយ៍នេះ នៅតែគ្មានចម្លើយ។
ឈ្មោះកត្តិគរៈប្រហែលត្រូវបានទាញចេញពីសំស្ក្រឹត កិរ្តិនគរ कीर्ति- नगर ទីក្រុងល្បី រឺ កុត្តិនគរ कोटि-नगर ទីក្រុងខ្លាំងរឹងមាំ។  បិតានៃប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដំបូងគេ លោកហ្សក-សឺដេសបាននិយាយថា: នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី៣ វ្នំបានបង្កើតទំនាក់ទំនងជាច្រើនរួចហើយជាមួយចិន និងឥណ្ឌា ហើយវាមិនគួរឱ្យសង្ស័យទេនៅតាមឆ្នេរខាងលិចនៃឈូងសមុទ្រសៀមថាជាចំណុចដ៏ឆ្ងាយបំផុតបានទៅដល់​ដោយពួកនាវិកលិន (ក្រិក)គឺត្រូវបានរកឃើញ ដែលជាកំពង់ផែនៃកត្តិគរៈបានវែកញែកដោយផ្តូឡេមី។ ការវិនិច្ឆ័យពីទិសដៅចេញទូកដែលបានផ្ដល់ដោយអ្នកដើរសមុទ្រអេឡិចស៊ែនដឺរ ប៊្យរ៉ឹន-ឡានស្ត្រឺមបានសន្និដ្ឋានថា Cattigara សណ្ដូកនៅមាត់នៃទន្លេមេគង្គ។ អេ.អ៊ែច.-ឈ្រិសស្ថលបាននិយាយនៅឆ្នាំ១៩៧៩ថាវត្តមាននៃវត្ថុមួយចំនួន យ៉ាងណាៗក្នុងចំនួនតិចតួច ពីបូព៌ារ៉ូមបានបន្ថែមទម្ងន់ខ្លះដល់ការប៉ាន់ស្មានថាអូរកែវជាកត្តិគរៈដោយផ្តូឡេមី។ អ្នកប្រាជ្ញតន្តីអាល្លឺម៉ង់ដ៏ល្បីឈ្មោះ លោកអាល់ប្រិច-ជ្ទិឡឺបានគាំទ្រការយល់ឃើញ ដោយនិយាយថា: "ដោយរឿងរ៉ាវនៃការធ្វើដំណើរសមុទ្រនៃអេឡិចស៊ែនដឺរយោងតាមផ្តូឡេមី កត្តិគរៈជាក់ស្ដែងអាចស្ថិតនៅដីសណ្ដមេគង្គតែមួយគត់ប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះអេឡិចស៊ែនដឺរបានទៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រខាងកើតនៃទៀបកោះម៉ាឡាកា ឆ្ពោះទៅខាងជើងបាងកក ចាប់ពីកន្លែងនោះមកដូចគ្នាគ្រាន់តែនៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រនេះឆ្ពោះទៅខាងកើតឆៀងខាងត្បូង និងដូច្នេះក៏ទៅដល់កត្តិគរៈហើយ។ យើងគ្មានលឺពីការផ្លាស់ប្ដូររយៈផ្លូវណាមួយទៀតឡើយ។ ជាការបន្ថែម នៅអូរកែវ កន្លែងលក់ដូរមួយបានកាយរកឃើញនៅដីសណ្ដមេគង្គខាងលិច នៅក្នុងនគរវ្នំបុរាណ ការរកឃើញនៃរ៉ូមចាប់ពីសតវត្សទី២ក្រោយពីឈ្រីស្តបានមកបំភ្លឺ។" ដោយបាននាំផ្លូវដោយផ្តូឡេមី ពួកអ្នកស្រាវជ្រាវពិភពថ្មីដើមឡើយក៏បានព្យាយាមដើម្បីស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់កត្តិគរៈដែរ។ នៅលើផែនទីពិភពលោក១៤៨៩ដែលបានបង្កើតឡើងដោយលោកហឹន្រីគុស-ម៉ាតតឺលូស-ហ៊្គាំរម៉ាណុស ផ្អែកលើស្នាដៃរបស់លោកផ្តូឡេមី អាស៊ីបានបញ្ចប់នៅលើចំណុចអាគ្នេយ៍ក្នុងជ្រោយមួយរបស់ខ្លួន ជ្រោយCattigara។ សំណេរនៃការធ្វើដំណើរ១៤៩៩របស់គាត់ លោកអាមេរីហ្គូ-វ៉េស្ប៉ុសឈីបាននិយាយថាលោកបានសង្ឃឹមទៅដល់ម៉ាឡាកាដោយការចេញក្ដោងឆ្ពោះទៅខាងលិចពី​អេស្ប៉ាញឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រខាងលិច (អាត្លង់ទិក) ក្បែរជ្រោយCattigaraទៅកានស៊ីនុសម៉ានុស មហាឈូងសមុទ្រដែលសណ្ដូកទៅខាងកើតនៃឧបទ្វីបមាស (ទៀបកោះម៉ាឡេ) នៅក្នុងជ្រោយនៃCattigaraបានបង្កើតចំណុចនៅភាគអាគេ្នយ៍។ ស៊ីនុសម៉ានុស រឺ មហាឈូងសមុទ្រគឺជាក់ស្ដែងជាឈូងសមុទ្រថៃ។
ការស្រាវជ្រាវរកស្យ៉ាមបារបស់លោកកូឡុន
គ្រីស្តូវ៉ាល់-កូឡុន នៅក្នុងដំណើរសមុទ្រលើកទីបួននិងចុងក្រោយរបស់លោក១៥០២-១៥០៣ បានធ្វើផែនការដើម្បីទៅតាមឆ្នេរសមុទ្រចាម្ប៉ាឆ្ពោះទៅខាងត្បូងក្បែរៗជ្រោយCattigara និងចុងក្ដោងឆ្លងកាត់ទ្វារសមុទ្រដែលញែកCattigaraពីពិភពថ្មី ទៅក្នុងស៊ីនុសម៉ានុសទៅកាន់ម៉ាឡាកា។ នេះគឺជាច្រកផ្លូវ ដែលលោកបានគិតថាម៉ាកូ-ប៉ូឡូបានទៅពីចិនទៅឥណ្ឌានៅឆ្នាំ១២៩២។ លោកកូឡុនបានចេញផែនការប្រទះគ្នាដោយចៃដន្យជាមួយបេសនកម្មបញ្ជូននៅពេលដូចគ្នាពី​ព័រទុយហ្គាល់ទៅក្បែរ​ជ្រោយសង្ឃឹមល្អក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកវ៉ាស្កុ-ដឹ-ហ្គាំងម៉ា និងបានពាំនាំសំបុត្រសេចក្ដីទុកចិត្តជាច្រើនពីពួកក្សត្រអេស្ប៉ាញទៅជូនលោកដឹ-ហ្គាំងម៉ា។ ការទៅដល់ការៀយនៅលើឆ្នេរសមុទ្រកូស្តារីកា លោកកូឡុនបានគិតថាលោកគឺនៅជិតរ៉ែមាសនៃចាម្ប៉ា។ ថ្ងៃ ៧កក្កដា ១៥០៣ លោកបានសរសេរមកពីហ្សាម៉ាអ៊ីក: ''ខ្ញុំបានទៅដល់ដែនដីការៀយហើយ... ទីនេះ ខ្ញុំបានទទួលព័ត៌មាននៃអណ្ដូងរ៉ែមាសនៃស្យ៉ាមបា [ចាម្ប៉ា] ដែលខ្ញុំកំពុងរក''។
ស៊ុយសៀនចុណវ៉ាំង
​​ ស៊ុយសៀនចុណវ៉ាំង  ឬ ប្រាំទេវតាទឹក (Shuixian Zunwang水仙尊王) គឺ ប្រាំ ទេវតានៃសាសនាអ្នកស្រុកចិន - សាសនាតាវ - សាសនាខុងជឺ  ព្រះអង្គ គឺ រក្សា ដែនទន្លេ នឹង ដែនទឹក .។ ៚
ច្បាប់ស្តីពីមូលបត្ររដ្ឋ
ច្បាប់​ស្តី​ពី​​មូលបត្រ​រដ្ឋ ត្រូវ​បាន​រដ្ឋសភា​អនុម័ត​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​៣០​ ខែ​វិចិ្ឆកា ឆ្នាំ​២០០៦ នា​សម័យ​ប្រជុំ​រដ្ឋ​សភា​លើក​ទី​៥ នីតិកាល​ទី​៣ ដែល​មាន​សេចក្តី​ទាំងស្រុង​ដូច​តទៅនេះ
ជំពូកទី១​ បទប្បញ្ញត្តិ​ទូទៅ
មាត្រា ១
មាត្រា ២
និយមន័យ​នៃ​ពាក្យ​បច្ចេក​ទេស​ដែល​ប្រើ​ប្រាស់​ក្នុង​ច្បាប់​នេះ មាន​ដូច​ខាង​ក្រោមៈ មូលបត្ររដ្ឋ​ទាំង​អស់​ខាង​លើ​នេះ មិន​រួម​បញ្ចូល​នូវ​មូលបត្រ​ ដែល​បោះផ្សាយ​ដោយ​​អាជ្ញាធរ​ខេត្ត​-ក្រុង​ និង​ សហ​គ្រាស​សាធារណៈ ឬ​ ការសុំ​ខ្ចី​ផ្សេងៗ​របស់​​រាជរដ្ឋាភិបាល​ដែល​មិនស្រប​ទៅនឹង​ច្បាប់​នេះ​ទេ។
ជំពូក​ទី៥ ទោស​ប្បញ្ញត្តិ
ǐ
ឯកសារយោង
គណៈកម្មការ​មូលបត្រ​កម្ពុជា
ជីវិតជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុប
ទ្រីនៗទ្រឺនៗលឿនដូចហោះ
ឆ្វែលឆ្វាត់ផ្លេកផ្លោះកាត់ទីក្រុង
ឌុបអ្នកដំណើរមិនអែអង់
ត្រេចត្រង់ត្រឹមត្រូវមិនប្រមាថ។
ថ្ងៃខ្លះឌុបតាយាយមីងអ៊ំ
អត់មានអ្នកជិះសល់តែកាត
មុខជូរដូចត្មាតដេកចាំព្រៃ។
ថ្ងៃខ្លះមុខរីកដូចគ្រាប់ជីរ
បានឌុបនារីស្រស់ពេកក្រៃ
ក្លិនខ្លួនក្រអូបដូចចំប៉ី
រំភើបដួងចៃតែម្នាក់ឯង។
រាល់ថ្ងៃដឹកឌុបអស់មនុស្សសត្វ
វត្ថុគ្រប់សព្វមានកញ្ច្រែង
ឧស្សាហ៍ធ្វើការយ៉ាងរអែង
បាយត្រឹមបាតឆ្នាំងអាំងត្រីងៀត
ហូបចុកត្បិតត្បៀតមានកំរិត
សន្សំលុយកាក់ផ្ញើញាតិមិត្ត
ម៉ែឪក្រពិតឯស្រុកស្រែ។
មួយថ្ងៃសន្សំខំតក់ៗ
រកស៊ីដង្ហក់មិនត្អូញត្អែ
របរសុចរិតមិនលួចគេ
សូមព្រះយាងថែលុះភ្លឺស្វាង។
ដោយអ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
លោក Stevens វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យា
លោក Stevens វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យា (អង្គុយ) ជាឯកជនសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវ coeducational មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង Hoboken, រដ្ឋ New Jersey សហរដ្ឋអាមេរិក។ សាកលវិទ្យាល័យនេះក៏មានទីតាំងផ្កាយរណបមួយក្នុងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី។ បានដាក់បញ្ចូលនៅឆ្នាំ 1870, វាគឺជាការមួយនៃសាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាដែលចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកហើយគឺជាលើកដំបូងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិមហាវិទ្យាល័យខិតខំប្រឹងប្រែងតែម្នាក់ឯងដើម្បីវិស្វកម្ម។ [7] បរិវេណសាលានេះ encompasses ចំណុចខា ដែលជាចំណុចខ្ពស់បំផុតនៅក្នុង Hoboken, និងអគារផ្សេងទៀតជាច្រើននៅជុំវិញទីក្រុង។ បានបង្កើតឡើងពីបណ្ដាំក្រោយពេល 1868 ពីអ៊ែដវីនអូលោក Stevens [8] ចុះឈ្មោះចូលរៀននៅលោក Stevens រួមបញ្ចូលទាំងនិស្សិតនិងបញ្ចប់ការសិក្សាច្រើនជាង 5.000 នាក់ដែលតំណាងឱ្យរដ្ឋជា 47 និង 60 បណ្តាប្រទេសនៅទូទាំងទ្វីបអាស៊ីអឺរ៉ុបនិងអាមេរិកឡាទីន។ [6] សាកលវិទ្យាល័យនេះគឺជាផ្ទះទៅមជ្ឈមណ្ឌលជាតិបីនៃ ឧត្តមភាពដូចដែលបានកំណត់ដោយមន្ទីរការពារជាតិអាមេរិកនិងសន្តិសុខមាតុភូមិ [9] [10] [11] សមាជិកពីរនាក់នៃសហគមន៍លោក Stevens ដែលជាអតីតនិស្សិតឬមហាវិទ្យាល័យត្រូវបានទទួលរង្វាន់ណូបែល។ លោក Frederick រ៉ែន (ថ្នាក់នៃឆ្នាំ 1939) នៅក្នុង រូបវិទ្យានិងអៀវីង Langmuir (មហាវិទ្យាល័យគីមីវិទ្យា 1906-1909) នៅក្នុងគីមីសាស្ត្រ។ លោក Stevens បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ # 76 នៅអាមេរិកព័ត៌មាននិងរបាយការណ៍ពិភពលោក "សាកលវិទ្យាល័យជាតិល្អបំផុត" បញ្ជី # 75 សម្រាប់វិស្វកម្មបរិញ្ញាបត្រ [13] និង # 72 សម្រាប់វិស្វកម្មបញ្ចប់ការសិក្សា។ [14] លោក Stevens ក៏បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 3 នៅសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងពាក់កណ្តាលអាជីពប្រាក់ខែរបស់និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សា ក៏ដូចជាលេខ 5 នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងចំណោម "ល្អបំផុតវិស្វកម្មមហាវិទ្យាល័យដោយប្រាក់ខែសក្តានុពល" បញ្ជីចងក្រងដោយ payscale.com ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យដែលបានរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង។
ហូ ជីមិញ
ហូ ជីមិញកើតនៅថ្ងៃទី ១៩ ឧសភា​ ១៨៩០ ។ គាត់ជា​អ្នកបដិវត្ត៍វៀតណាមដែលទទួលឥទ្ធិពលម៉ាក្ស លេនីន ។ គាត់បានឡើងកាន់ដំនែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីពីឆ្នាំ ១៩៤៥ ដល់ ១៩៥៥ និង ជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមពីឆ្នាំ ១៩៤៥​ ដល់ ១៩៦៩។ គាត់គឺជាស្ថាបនិកវៀតណាម​ប្រជាធិបតេយ្យ​(វៀតណាមខាងជើង​ ដល់​ឆ្នាំ ១៩៧៦ វៀតណាម​ខាង​ជើង និង​ វៀតណាម​ខាង​ត្បូង គឺ​កម្ពុជាក្រោម បាន​កុម្មួយនិស្ត​យួន​ប្រមូល​ជា​សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមនៃ​វៀតណាម) ជាស្ថាបនិកនៃកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម និងជាស្ថាបនិកនៃពួកយៀកកុងក្នុងសង្រ្កាមវៀតណាមរហូតដល់គាត់ទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩៦៩។
ប្រវតិ្ត
ហូជីមិញកើតនៅភូមិ គីម​លៀន ស្រុក ណាមដាន​ ខេត្ត ងេអាន នៅថ្ងៃទី​ ១៩ ឧសភា ឆ្នាំ១៨៩០។ នៅឆ្នាំ ១៩១២ គាត់បានធ្វើដំនើរទៅសហរដ្ឋអាមេរិច ហើយបានធ្វើជាអ្នកដុតនំបុ័ងនៅ ញ៉ូយ៉ក និង បុស្តុន ។កំលុងពេលនោះ គាត់បានជួបពួកជាតិនិយមកូរ៉េ ដែលបានជះឥទ្ធិពលដល់ផ្នត់គំនិតនយោបាយគាត់។
ការស្នាក់នៅបារាំង
ពីមុនគេជឿថាហូជីមិញបានចូលរួមបាតុកម្មប្រឆាំងរបបទាសភាពនៅHuế ក្នុងចំណោមអ្នកក្រនៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩០៨ ដែលធ្វើអោយភាពជាសិស្សរបស់គាត់មានបញ្ហានៅសកលវិទ្យាល័យCollège Quốc học។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយឯកសារពីមជ្ឃមណ្ឌល Centre des archives d'Outre-mer នៅប្រទេសបារាំងបានបង្ហាញថាគាត់ត្រូវាបាន​គេទទួលឪ្យចូលរៀន​វិញនៅថ្ងៃទី ០៨ សីហា ១៩០៨ ប៉ុន្មានខែក្រោយបាតុកម្ម corvée  (ថ្ងៃ ៩-១៣ មេសា ១៩០៨)។ ការ​និយាយ​បំផ្លើសអំពីរសារបដិវត្តន៏គឺស្ថិតនៅក្នុងចំនោមមេដឹកនាំកុំមុយនីសយួន ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងការចូលរួមក្លែងក្លាយរបស់Tôn Đức Thắng​ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩១៩ក្នុងការបះបោរBlack Sea. ក្រោយមក​គាត់បានថ្លែងថាចលនាបះបោរឆ្នាំ១៩០៨ជាចលនាពេលដេលផ្នត់គំនិតបដិវត្តន៏របស់គាត់បានផុសឡើង ប៉ុន្តែពាក្រសុំចូលរៀននៅសាលារដ្ឋបាលបារាំងឆ្នាំ១៩១១ត្រូវបាន​រលាយ​ដោយសារព្រឹត្តិការនោះ។ គាត់ក៏សម្រេចចិត្តចាកចេញពីសាលាដើម្បីស្វែងរកឧកាសក្នុងការទៅរស់នៅបរទេស។ ព្រោះតែឪពុកគាត់ត្រូវបានគេបណ្ដេញចេញពីការងារ គាត់គ្នានសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានអាហារូបករណ៏ហើយទៅទិសខាងលិច បានទទួលដំណែង​នៅសាលាDục ThanhនៅPhan Thiếtប្រហែលជា៦ខែបន្ទាប់មកធ្វើដំណើរទៅSaigon។ គាត់បានធ្វើការជាជំនួយការចុងភៅនៅផ្ទះបាយលើនាវាAmirale de Latouche-Trévilleដោយមានឈ្មោះក្រៅVăn Ba។​ កបាល់បានចេញដំណើរនៅថ្ងៃទី៥ មិថុនា ១៩១១ ទៅដល់Marseille ប្រទេសបារាំងនៅ​ថ្ងៃទី ០៥ កក្កដា ១៩២២។ ក្រោយមកចាកចេញទៅ Le Havre នឹង Dunkirk ដែលត្រឡប់ទៅMarseille នៅពាក់កណ្ដាលខែកញ្ញា។ ក្រោយមកគាត់បានដាក់ពាក្យចួលរៀននៅសាលាFrench Colonial Administrative School ប៉ុន្ដែត្រូវបានបដិសេធ គាត់ក៏សម្រេចចិត្តធ្វើដំណើរទៅប្រទេសជាច្រើនពីឆ្នាំ ១៩១១ ដល់ ១៩១៧តាមរយៈការធ្វើការលើកបាល់។​
នៅចក្រភពអង់គ្លេស
នៅចន្លោះពេលពីឆ្នាំ ១៩១៣ ដល់ ១៩១៩ ហូជីមិញត្រូវបានគេឧដឹងថារស់នៅ West Ealing ហើយក្រោយមកCrouch End, Hornsey. ហើយគាត់ក៏ជាចុងភៅ ឫជាអ្នកលាងចាននៅសណ្ឋាគាDrayton Court​នៅ West Ealing។ ហើយគាត់ត្រូវបានគេអោយដឹងថាបានរៀនធ្វើេជាអ្នកដុតនំជាមួយមេចុងភៅAuguste Escoffier នៅសណ្ឋាគាCarlton Hotel ស្ថិតនៅHaymarket Westminster (តែគ្មានភស្ថុតាងបញ្ជាក់)។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយជញ្ជាំងនៅស្ថានទូតNew Zealandដែលស្ថិតនៅជិតសណ្ឋាគាCarlton មានក្ដាពណ៌ខៀវបានបញ្ជាក់ថាហូជីមិញធ្វើការនៅទីនោះ។ពួកគេត្រូវបានបោះពុម្ភផ្សាយអត្ថបទកាសែតតស៊ូមតិដើម្បីឯករាជ្យវៀតណាមក្រោមឈ្មោះក្លែង​ក្លាយជា​Nguyễn Ái Quốcនៅប៉ារីសក្នុងឆ្នាំ១៩១៩។
ការអប់រំនយោបាយនៅប្រទេសបារាំង
ពិឆ្នាំ១៩១៩ ដល់ ១៩២៣ កំឡុងពេលរស់នៅប្រទេសបារាំង ហូជីមិញចាប់ផ្ដើមមានចំណាប់អារម្មណ៏ក្នុងរឿងនយោបាយ ទទួលឥទ្ធិពលពីមិត្ត​ភក្ដិនិងសមាជិកគណបក្សសង្គមនិយមបារាំង សមមិត្តMarcel hiCacn។ ហូជីមិញត្រូវបានគេប្រកាស់ថាទៅដល់ប្រទេសបារាំងក្នុងឆ្នាំ​១៩១៧ ពីទីក្រុងឡុង ប៉ុន្ដែប៉ូលីសបារាំងមានឯកសារបញ្ជាក់ថាគាត់មកដល់ក្នុងខែមិថុនា ១៩១៩។ គាត់បានចូលរួមក្នុងក្រុមជាតិនិយម​យួននៅក្រុងប៉ារីសដែលមានមេដឹងនាំPhan Chu Trinh នឹង Phan Văn Trường។
ចលនាទាមទារឯករាជ្យ
ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ហូជីមិញត្រលប់មកវៀតណាមដើម្បីបង្កើតចលនាទាមទារឯករាជ្យវៀតមិញ។ នៅថ្ងៃទី ២ កញ្ញា ១៩៤៥ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារស្តេចប៉ាដាវ ហូជីមិញបានអានសេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យរបស់វៀតណាម ដោយប្តូរឈ្មោះប្រទេសវៀតណាមមកជា​ សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម។
ស៊ីហ្គេមលើកទី១៣
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី៨ ធ្វើឡើងនៅទីក្រុងបាងកក​ប្រទសថៃ ពីថ្ងៃទី៨ដល់ថ្ងៃទី១៧ ធ្នូ១៩៨៥។
ចំនួនមេដាយ
(ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះត្រូវបានដាក់ពណ៌)
ទីកន្លែងប្រកួត
បាងកក
បុរីកីឡាជាតិ បុរីកីឡាអាជ្ញាធម៌កីឡាថៃ កន្លែងផ្សេងទៀត ជុនបុរី
យុទ្ធនាការកម្ពុជា
យុទ្ធនាការកម្ពុជា (ក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ការលុកលុយកម្ពុជា) គឺជាប្រតិបត្តិការយោធាបន្តបន្ទាប់ដែលបានប្រព្រឹត្តិទៅ​នៅភាគខាងកើតកម្ពុជាកំឡុងពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ១៩៧០ ដោយសហរដ្ឋ (ស.រ.) និងសាធារណរដ្ឋវៀតណាម (វៀតណាមខាងត្បូង) កំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាម ។ ការរុករានទន្ទ្រានទាំងនេះគឺជាលទ្ធផលនៃនយោបាយរបស់លោកប្រធានាធិបតីរីឆាដ-និច្សុនដែលការសម្រេចចិត្តរបស់លោកគឺថាត្រូវតែលុកលុយ ។ សរុបទៅប្រតិបត្តិការសំខាន់ៗ១៣គឺត្រូវប្រព្រឹត្តិទៅ​ដោយកងទ័ពសាធារណរដ្ឋវៀតណាម (ក.ស.វ.ណ.) រវាង ២៩មេសា និង ២២កក្កដា ដោយកងកម្លាំងស.រ.រវាង ១ឧសភា និង ៣០មិថុនា ។
ទិសដៅនៃយុទ្ធនាការគឺការកម្ចាត់នូវកងទ័ពប្រហែល៤០០០០នាក់នៃកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម (ក.ប.វ.ណ.) និងរណសិរ្សជាតិដើម្បីរំដោះវៀតណាមខាងត្បូង (រ.រ.ជ. ក៏ត្រូវគេស្គាល់ដូចគ្នាដែរថាជា វៀតកុង)​ ដែលពួកគេបានលួចលាក់ខ្លួននៅតាមតំបន់ព្រំដែនខាងកើតកម្ពុជា ។ ជាការអស្ចារ្យ រង្វាន់មួយគឺជាការកម្ចាត់កងកម្លាំងទាំងនេះ ដែលជាលទ្ធភាពនៃការកាន់កាប់​និងការបំផ្លិចបំផ្លាញនូវតំបន់មូលដ្ឋានកុម្មុយនិស្តធំៗ​ និង កន្លែងលាក់ខ្លួននានា ដែលត្រូវបានការពារដោយអព្យាក្រឹតភាពកម្ពុជា​ចាប់តាំងពីការបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៦៦ម៉្លេះរបស់ខ្លួន ។ ដរាបណាស.រ.បានព្រួយបារម្ភនៅឡើយ ដូច្នេះវិធានការមួយនឹងបានផ្ដល់ជាខែលមួយនៅពីក្រោយ ដែលមាននៅក្នុងនយោបាយវៀតណាមនីយកម្មនិង ការដកកងកម្លាំងស.រ.ពីវៀតណាមខាងត្បូងអាចបានបន្តដោយមានសុវត្ថិភាព ។
ការប្រែប្រួលក្នុងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានអនុញ្ញាតអោយមានការបើកឱកាស​ចំពោះការបំផ្លាញតំបន់មូលដ្ឋានទ័ពនៅឆ្នាំ១៩៧០ នៅពេលដែលសម្ដេចនរោត្តម-សីហនុត្រូវបានទម្លាក់ និងជំនួសមកវិញ ដោយឧត្តមសេនីយនិយមអាមេរិកលន់-ណុល ។ ប្រតិបត្តិការយោធាខាងសម្ព័ន្ធមិត្តបានបរាជ័យដើម្បី​លុបបំបាត់កងទ័ពកុម្មុយនិស្ត រឺក៏កាន់កាប់ទីបញ្ជាការដែលក្រវិចក្រវៀនរបស់ពួកគេ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាការិយាល័យកណ្ដាលសម្រាប់វៀតណាមខាងត្បូង (ក.ក.វ.ណ.ត.) ក៏ប៉ុន្តែការរឹបអូសសម្ភារៈដែលចាប់បាន​នៅកម្ពុជាបានរំលឹកដល់អំណះអំណាងនៃជោគជ័យ​និងជ័យជំនះដែលបន្សល់នៅវាទប្បដិវាទមកទល់នឹងសម័យសព្វថ្ងៃនេះ ។
ផ្ទៃរឿង
កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាមកំពុងតែបានប្រើប្រាស់ផ្នែកដ៏ធំនៅនៃភាគខាងកើតកម្ពុជាដែលអត់មានមនុស្សរស់នៅទាក់ទងគ្នាដោយទុកជាទីលាក់កំបាំង​ដែលពួកគេអាចដកខ្លួនថយចេញពីការតស៊ូនៅវៀតណាមខាងត្បូងដើម្បីសម្រាក និងរៀបចំឡើងវិញដោយគ្មានការវាយប្រហារ ។ តំបន់មូលដ្ឋានទាំងនេះក៏ត្រូវបានប្រើផងដែរ​ដោយពួកកុម្មុយនិស្តដើម្បីផ្ទុកអាវុធ ​និង សម្ភារៈដទៃៗផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានគេដឹកជញ្ជូនតាមទ្រង់ទ្រាយធំ​មកកាន់តំបន់នេះតាមផ្លូវលំសីហនុ ។ កងកម្លាំងក.ប.វ.ណ.បានចាប់ផ្ដើមរំកិលខ្លួនឆ្លងកាត់ទឹកដី​កម្ពុជានៅដើមឆ្នាំ១៩៦៣ដដែល ។ នៅឆ្នាំ១៩៦៦ សម្ដេចនរោត្តម-សីហនុ អ្នកគ្រប់គ្រងកម្ពុជាត្រូវបានគេធ្វើ​អោយជឿទុកចិត្តចំពោះជ័យជំនះកុម្មុយនិស្តនៅទីបញ្ចប់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយក៏ភ័យខ្លាចចំពោះអនាគត​នៃការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គ ទ្រង់ក៏បានបង្ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងមួយជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន​ដែលបានអនុញ្ញាតអោយមានការបង្កើត​ឡើងនូវមូលដ្ឋានទ័ពកុម្មុយនិស្តជាអចិន្ត្រៃយ៍លើដីកម្ពុជា​និងប្រើប្រាស់កំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុកម្ពុជាសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ឡើងវិញ ។
បញ្ជី និង រដ្ឋប្រហារ
មេបញ្ជាការថ្មីនៃបញ្ជាការជំនួយយោធាស.រ. វៀតណាម (MACV) លោកឧត្តមសេនីយ៍ខ្រេតុនវ.-អាប្រាម្សបានអោយអនុសាសន៍ដល់លោកប្រធានាធិបតីរីឆាដម.-និច្សុនដោយខ្លី ក្រោយពីការប្រគល់តំណែងអោយលោក ថាតំបន់មូលដ្ឋានទ័ពនៅកម្ពុជានេះ​ត្រូវវាយប្រហារដោយការទម្លាក់គ្រាប់បែកតាមអាកាស​ដែលប្រើប្រាស់ពួកយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកប-៥២ស្ទ្រែតូផ្វត្រិស្ស ។ លោកប្រធានាធិបតីដើមឡើយបានបដិសេធ ក៏ប៉ុន្តែចំណុចដែលនឹងបំបែកបានចូលរួមជាមួយការចាប់ផ្ដើមនៃការវាយលុក មីនីតេត របស់ក.ប.វ.ណ.នៅឆ្នាំ១៩៦៩ ខាងក្នុងវៀតណាមខាងត្បូង ។ លោកនិច្សុន បានខឹងនៅអ្វីដែលគាត់បានថ្កោលទោសថាជាការបំពារបំពាន កិច្ចព្រមព្រៀង ជាមួយហាណូយ បន្ទាប់មកក៏មានការផ្អាកឈប់ទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅវៀតណាមខាងជើង នៅទីបញ្ចប់ក៏បានអនុញ្ញាតអោយមានយុទ្ធនាការអាកាសជាសម្ងាត់វិញ ។ បេសកកម្មដំបូងនៃប្រតិបត្តិការ បញ្ជី ត្រូវធ្វើអោយរួសរាន់នៅថ្ងៃ១៨មីនា និងរយៈពេលដែលវាត្រូវបំពេញ ១៤ខែ ក្រោយមកទៀតការហោះហើរច្រើនជាង ៣០០០ជើង បានហោះហើរ និង ១០៨០០០តោននៃយុទ្ធភណ្ឌត្រូវបានទម្លាក់នៅភាគខាងកើតកម្ពុជា ។
កាលណោះព្រះសីហនុបាននៅក្រៅប្រទេសនៅឯបារាំងសម្រាកព្យាបាល នៅ ខែមករា ១៩៧០ រដ្ឋាភិបាលបានគាំទ្រដល់បាតុកម្មប្រឆាំងវៀតណាម​ដែលផ្ទុះឡើងទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ។ ការំជើបរំជួលបានបន្តដែលជម្រុញចិត្តអោយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី/រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិលន់-ណុលអោយបិទកំពង់ផែព្រះសីហនុចំពោះការផ្គត់ផ្គង់ដល់ពួកកុម្មុយនិស្ត​និងចេញឱសានវាទមួយនៅ ថ្ងៃ១២មីនា ​ទៅកាន់ពួកវៀតណាមខាងជើងដើម្បី​អោយដកកម្លាំងរបស់ខ្លួនចេញពីកម្ពុជាក្នុងរយៈពេល៧២ម៉ោង ។ សម្ដេច បានប្រមាថយ៉ាងធ្ងន់ៗថាជា កិច្ចព្រមព្រៀងបណ្ដោះអាសន្ន របស់ទ្រង់ជាមួយពួកកុម្មុយនិស្តដែលត្រូវបានរុកកួនរំខាន ភ្លាមៗ ទ្រង់ក៏បានរៀបចំដំណើរទៅកាន់ម៉ូស្គូ និង ប៉ីជិង​ក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងដើម្បីទទួលបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់ខ្លួន​អោយអនុវត្តដាក់សម្ពាធលើហាណូយ​អោយបញ្ឈប់កម្លាំងរបស់ខ្លួននៅកម្ពុជា ។
ថ្ងៃ១៨មីនា រដ្ឋសភាកម្ពុជាបានទម្លាក់ព្រះសីហនុ ហើយបានដាក់ឈ្មោះលន់-ណុលជាប្រមុខរដ្ឋបណ្ដោះអាសន្ន ។ នេះបាននាំអោយព្រះសីហនុបង្កើតឡើងភ្លាមៗនូវរដ្ឋាភិបាលនិរទេសមួយ​នៅប៉ីជិង និងចងសម្ព័ន្ធមិត្តព្រះអង្គឯងជាមួយវៀតណាមខាងជើង ខ្មែរក្រហម រ.រ.ជ. និងពួកបទេសឡាវរបស់ឡាវ ។ នៅក្នុងការធ្វើដូច្នេះ ព្រះសីហនុបានត្រូវគេខ្ចីព្រះនាម និងប្រជាប្រិយភាពរបស់ទ្រង់​នៅតាមតំបន់ជនបទកម្ពុជាដើម្បីចលនាមួយនៅលើអ្វីដែលទ្រង់មានអំណាច​ដ៏តិចតួចស្ដួចស្ដើង ។ ពួកវៀតណាមខាងជើងឆ្លើយតបទៅនឹងរដ្ឋប្រហារដ៏លឿនរហ័ស ។ ក.ប.វ.ណ.បានចាប់ផ្ដើមការផ្គត់ផ្គង់ដោយផ្ទាល់នូវសព្វាវុធចំនួនដ៏ច្រើន និងពួកទីប្រឹក្សាដល់ពួកខ្មែរក្រហម ហើយកម្ពុជាក៏បានផុងចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល ។
ទោះបីយ៉ាងណាមុនពេលបំពង់ផ្គត់ផ្គង់​តាមក្រុងព្រះសីហនុត្រូវបានបិទហើយក៏ដោយ ក៏ក.ប.វ.ណ.បានពង្រីកប្រព័ន្ធដឹកនាំសាស្ត្ររបស់ខ្លួនចាប់ពីភាគអាគ្នេយ៍ឡាវ (ផ្លូវលំហូជីមិញ) ទៅកាន់ភាគខាងកើតកម្ពុជារួចទៅហើយដែរ ។ ក.ប.វ.ណ.ក៏បានផ្ដើមការវាយលុកមួយ (យុទ្ធនាការ X) តទល់នឹងកងទ័ពកម្ពុជា ភ្លាមៗដោយបានចាប់រឹបអូសយកបានផ្នែកដ៏ធំធេង​នៃភាគខាងកើត និងអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសនេះ ដោយការកាត់ផ្ដាច់ និង ការឡោមព័ទ្ធ រឺក៏ ដោយការលុកលុយរាតត្បាតទីក្រុងកម្ពុជាជានានារួមមានកំពង់ចាម ។ កងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តដែលក្រោយមកទៀតបានឈានជើងមកដល់ក្នុងរយៈ20 mi ពីរដ្ឋធានីភ្នំពេញ ដែលបង្ខំជម្រុញអោយប្រធាននាធិបតីនិច្សុនចូលទៅ​ក្នុងការប្រយុទ្ធ ។
ការធ្វើផែនការ
នៅក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៍នានានៅកម្ពុជា លោកប្រធានាធិបតីនិច្សុនជឿថាមានលទ្ធភាពសមរម្យ​ជាច្រើនសម្រាប់ការតបតរបស់ស.រ. ។ រួមជាមួយនិងព្រះសីហនុបានយាងចាកចេញទៅហើយ ស្ថានភាពបានទុំជោរចំពោះវិធានការខ្លាំងក្លាតទល់នឹង​តំបន់មូលដ្ឋានទ័ពទាំងនេះ ។ លោកក៏ចចេសថាការប្រយុទ្ធខ្លះត្រូវបានយកទៅគាំទ្រ រដ្ឋាភិបាលតែមួយគត់នៅកម្ពុជាក្នុងម្ភៃប្រាំឆ្នាំចុងក្រោយ​ដែលមានសេចក្ដីក្លាហានឈរខាងលោកខាងលិច ។ លោកប្រធានាធិបតីក្រោយមកបានទទូចសុំសំណើការប្រយុទ្ធនានាពីអគ្គនាយសេនាធិការួមនិងMACV ដែលបានបញ្ហាញអោយលោកឃើញជាមួយនិងជម្រើសជាបន្តបន្ទាប់: ការដាក់កងនាវាអោយនៅដាច់ពីឆ្នេរកម្ពុជា ការរៀបចំការវាយលុកតាមអាកាសរបស់វៀតណាមខាងត្បូង និងអាមេរិក ការពង្រីកការតាមរកដ៏ក្ដៅគគុកកាត់ព្រំដែនដោយកងកម្លាំងក.ស.វ.ណ. រឺ ការលុកលុយជើងគោកដោយកងកម្លាំងក.ស.វ.ណ., ស.រ. រឺក៏ទាំងពីរ ។
កំឡុងសន្ទរកថាតាមទូរទស្សន៍នៅ ថ្ងៃ២០មេសា លោកនិច្សុនបានប្រកាសការដកកងទ័ពស.រ.១៥០០០០នាក់ពីវៀតណាមខាងត្បូងកំឡុងឆ្នាំនោះដែរ ។ ការដកទ័ពដែលបានគ្រោងហើយនេះបានតម្រូវអោយ​មានការដាក់កំហិតលើសកម្មភាពប្រយុទ្ធវាយលុកណាមួយរបស់ស.រ.នៅកម្ពុជា ។ នៅរដូវផ្ការីក១៩៧០ MACV នៅតែរក្សាកងទ័ពស.រ.៣៣០៦៤៨នាក់ និងកងទ័ពកងសមុទ្រ៥៥០៣៩នាក់នៅវៀតណាមខាងត្បូង ភាគច្រើននៃពួកកងទ័ពទាំងនោះ គឺត្រូវប្រមូលផ្ដុំជាកងវរសេនាតូចថ្មើរជើងនិងរថក្រោះ៨១កង ។ ភាគច្រើននៃពួកគេ យ៉ាងណាៗ ក៏កំពុងតែរៀបនឹងចាកចេញពីប្រទេសនេះ រឺក៏ រំពឹងថាចាកចេញនៅពេលខាងមុខយ៉ាងខ្លីនេះ ហើយនិងមិនអនុញ្ញាតអោយមានប្រតិបត្តិការប្រយុទ្ធភ្លាមណាមួយទៀតទេ ។
ថ្ងៃ២២មេសា លោកនិច្សុនបានអនុញ្ញាតអោយមានការធ្វើផែនការ​នៃការលុកលុយរបស់វៀតណាមខាងត្បូងទៅកាន់ចំពុះសេក (បានដាក់ឈ្មោះតាមទ្រង់ទ្រាយសណ្ឋានដែលបានសង្កេតឃើញលើផែនទី) ដោយជឿថា "ជាការផ្ដល់អោយពួកវៀតណាមខាងត្បូងនូវប្រតិបត្តិការផ្ទាល់ខ្លួនមួយ អាចនឹងជាការលើកស្ទួយដ៏សំខាន់ដល់ទឹកចិត្តរបស់ពួកគេក៏ដូចជា ផ្ដល់អោយមានការធ្វើអោយឃើញនូវការអនុវត្តនៃជោគជ័យវៀតណាមនីយកម្ម ។" នៅថ្ងៃបន្ទាប់ លោករដ្ឋលេខាធិការវីល្លៀម-ផ.រ៉ចចឺរបានធ្វើកសិណសាក្សីពីមុខសភាគណៈកម្មាធិការត្រួតពិនិត្យថា "រដ្ឋបាលគ្មានចេតណាមួយ...ដើម្បីធ្វើអោយមានសង្គ្រាមរឹតតែខ្លាំងនោះទេ ។ យើងទទួលស្គាល់ថាបើសិនជាយើងធ្វើអោយកាន់តែខ្លាំងឡើង និងនាំពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាជាមួយនិង កងទ័ពជើងគោករបស់យើង នោះកម្មវិធីទាំងមូលរបស់យើង[វៀតណាមនីយកម្ម]គឺត្រូវបរាជ័យទាំងស្រុង ។"
កងកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូងកំពុងតែបាន​ធ្វើសមយុទ្ធសម្រាប់ប្រតិបត្តិការតែមួយប៉ុណ្ណោះ ចាប់តាំងតែពីចុងខែមីនាមកម៉្លេះ ។ ថ្ងៃទី២៧ កងវរសេនាតូចនៃទាហានល្បាតក.ស.វ.ណ.មួយកងបានរុលមកដល់ខេត្តកណ្ដាល​ដើម្បីកម្ទេចមូលដ្ឋានទ័ពកុម្មុយនិស្តចោល ។ បួនថ្ងៃក្រោយមកកងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងដទៃៗទៀត បានដើរឆ្លងកាត់បាន១៦គីឡូម៉ែត្រចូលទៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ។ លន់-ណុល ដែលដើមឡើយជាអ្នកព្យាយាមដើរតាមគោលនយោបាយអព្យាក្រឹតនិយម​ផ្ទាល់របស់គាត់ បានស្នើសុំអោយមានជំនួយនិងកិច្ចសង្គ្រោះយោធាពីរដ្ឋាភិបាលស.រ.នៅថ្ងៃ១៤មេសា ។ នៅថ្ងៃនោះ កងកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូងដែលក្រោយមកទៀតក៏បានធ្វើប្រតិបត្តិការ​ឆ្លងកាត់ព្រំដែនរយៈពេលដ៏ខ្លីបីដំបូងគេក្រោមការឧបត្ថម្ភគាំទ្រ​ដោយប្រតិបត្តិការ ត្វានថាង (ជ័យជំនះពេញលេញ) ៤១ ដោយបញ្ជូនអង្គភាពទ័ពសេះពាសដែកចូលទៅក្នុងតំបន់នានានៃខេត្តស្វាយរៀងរបស់កម្ពុជាដែលមានឈ្មោះហៅក្រៅថា ស្លាបទេវតា និង សម្បុកក្អែក ។ ថ្ងៃ២០មេសា កងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូង២០០០នាក់បានរុលទៅកាន់ចំពុះសេក ដោយសម្លាប់កងទ័ពក.ប.វ.ណ.បាន១៤៤នាក់ ។ ថ្ងៃទី២២ លោកនិច្សុនបានអនុញ្ញាតអោយមានការគាំទ្រខាងអាកាសរបស់អាមេរិក​ដល់ប្រតិបត្តិការវៀតណាមខាងត្បូង ។ ការលុកលុយចូលក្នុងទឹកដីកម្ពុជាទាំងអស់នេះ​គឺជាបេសកកម្មឈ្លបយកការណ៍ធម្មតានៅក្នុងការរៀបចំ​សម្រាប់កិច្ចប្រឹងប្រែង​ដែលមានទំហំធំដែលបានរៀបផែនការឡើងដោយបដិភាគីMACV និងក.ស.វ.ណ.ខ្លួនឯង ហើយស្ថិតនៅក្រោមអំណាចការអនុញ្ញាតរបស់លោកនិច្សុន ។
លោកប្រធានាធិបតីនិច្សុនក្រោយមកបានអនុញ្ញាត​អោយលោកឧត្តមសេនីយ៍អាប្រាមស៍ចាប់ផ្ដើមផែនការសម្រាប់ប្រតិបត្តិការស.រ.នៅតំបន់ផ្លែសន្ទូច ។ ផែនការប្រតិបត្តិការដំបូងត្រូវបានបំពេញជាក់ស្ដែងនៅខែមីនា ក៏ប៉ុន្តែត្រូវក្ដាប់យ៉ាងតឹងណែនបំផុតក្រោមការបិទបាំងដែលនៅ ពេលនោះលោកអាប្រាម្ស៍បានប្រគល់កិច្ចការនេះទៅកាន់លោកឧត្តមសេនីយ៍មីឈែល-ដាវីសុន មេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងវាល២ លោកត្រូវបានអោយដឹងអំពីការធ្វើផែនការមុនៗ ហើយក៏បានចាប់ផ្ដើមផែនការថ្មីចាប់ពីត្រឹមសូន្យ ។ ៧២ម៉ោងក្រោយមក ផែនការរបស់លោកដាវីសុនត្រូវបានស្នើទៅកាន់សេតវិមាន ។ ទីប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ លោក ប.ហិន្រី-ឃិស្ស៊ិងហ្គឺរបានសុំការជួយមួយពីគាត់ដើម្បីត្រួតពិនិត្យរំលឹកវាឡើងវិញ នៅថ្ងៃ២៦មេសា និងបុគ្គលិកសមាជិករបស់ប.ស.ជ.ត្រូវបានបំភ័យដោយភាពមិនប្រាកដប្រជារបស់ខ្លួន ។
ម្រាមដប់
ម្រាមដប់បង្គំព្រះត្រៃលក្ខណ៍
ពន្លឺតេជៈប្រស់សិរី
យុទ្ធនាការកម្ពុជា
ការធ្វើផែនការ
បញ្ហាសំខាន់ៗគឺជាសម្ពាធនៃពេលវេលា និងការចង់បានរបស់ប្រធានាធិបតីស.រ.ចំពោះការលាក់អាថ៌កំបាំង ។ ខ្យល់រដូវកម្ពុជា ភ្លៀងដ៏ច្រើនរបស់ខ្យល់នេះបាននឹងរំខានរារាំងប្រតិបត្តិការនានា គឺត្រឹមតែពីរខែកន្លងទៅប៉ុណ្ណោះ ។ តាមការបញ្ជានៃលោកប្រធានាធិបតី នាយកដ្ឋានរដ្ឋមិនបានអោយដំណឹងដល់តុការិយាល័យកម្ពុជានៅក្នុងស្ថានទូតស.រ.សៃហ្គន ស្ថានទូតភ្នំពេញ រឺ ក៏លន់-ណុលអំពីការធ្វើផែនការឡើយ ។ សន្តិសុខប្រតិបត្តិការបានរឹតបន្តឹងដូចគ្នា តាមតែលោកឧត្តមសេនីយ៍អាប្រាម្ស៍អាចធ្វើបាន ។ ទីនោះគ្មានការសាងសង់តាមក្បួនដឹកនាំសាស្ត្រស.រ.មុនៗនៅតំបន់ព្រំដែននានាដែលអាចប្រើជាសញ្ញាណមួយដល់ពួកកុម្មុយនិស្តឡើយ ។ ពួកមេបញ្ជាការកងពលតូចត្រូវបានគេផ្ដល់ដំណឹងអោយត្រឹមតែមួយអាទិត្យ​ប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងការបង្កើនការវាយលុក គ្រានោះពួកមេបញ្ជាការកងវរសេនាតូចបានទទួលកំណត់ត្រឹមតែពីរ រឺ បីថ្ងៃទេ ។
ម្រាមដប់
ម្រាមដប់ង្គំអោនសិរសី
យុទ្ធនាការកម្ពុជា
សេចក្ដីសម្រេចចិត្ត
មិនមែនសមាជិកនៃរដ្ឋការទាំងអស់សុទ្ធតែបានយល់ស្របថា ការលុកលុយប្រទេសកម្ពុជាគឺគ្មានជាប់វាក់វិនខាងយោធា រឺ នយោបាយនោះឡើយ ។ លេខាធិការការពារជាតិលោកមេលវិន-រ.លាំដ និងលោកលេខាធិការរ៉ូចចឺរ្ស៍គឺអ្នកទាំងពីរ បានប្រឆាំងចំពោះប្រតិបត្តិការដូចគ្នាណាមួយ ដោយសារជំនឿរបស់ពួកលោកយល់ថា វានឹងបណ្ដាលអោយមានការប្រឆាំងក្នុងស្រុកដ៏ច្រើននៅស.រ. ហើយថាវាប្រហែលអាចធ្វើអោយភ្លាត់​ដល់ការចរចារសន្តិភាពកំពុងតែប្រព្រឹត្តិទៅនៅឯប៉ារីស (លោកទាំងពីរបានប្រឆាំងការទម្លាក់គ្រាប់បែក បញ្ជី ចំពោះហេតុផលតែមួយ) ។ លោកទាំងពីរត្រូវស្ដីបន្ទោសយ៉ាងខ្លាំងដោយលោកហិន្រី-ឃិស្ស៊ិងហ្គឺរចំពោះការទាញជើងការិយាធិបតេយ្យ ។ ជាលទ្ធផលមួយ ដែលលោកលាំដត្រូវបានចៀសផ្លូវអោយ ដោយពួកនាយអគ្គរួមនៅក្នុងការផ្ដល់ប្រឹក្សាដល់សេតវិមាន​លើការរៀបចំផែនការ និងការរៀបចំសម្រាប់ប្រតិបត្តិការនៅកម្ពុជាមួយនេះ ។ នៅល្ងាច ២៥មេសា លោកនិច្សុនបានបរិភោគអាហារល្ងាចជាមួយមិត្តរបស់លោកបេបេ-រេបូហ្សូ និងលោកឃិស្ស៊ិងហ្គឺរ ។ ពេលក្រោយមកទៀត ពួកលោកបានបិទបាំងមួយនៃចំណោមកុនពេញនិយមនានារបស់និច្សុន គឺភែថ្ថុន,ការពិពណ៌នាជីវប្រវត្តិនៃឧត្តមសេនីយ៍មានវាទប្បដិវាទ លោកចច ស.-ភែថ្ថុន ជេអ.  ដែលលោកបានមើលប្រាំដងមុនរួចហើយ ។ លោកឃិស្ស៊ិងហ្គឺរក្រោយមកបានអោយយោបល់ថា "នៅពេលនោះគាត់បានផ្អិបខ្លួនទៅនឹងជញ្ជាំង ស្នាមរំជួលចិត្តរបស់គាត់ [និច្សុន]បានផុសឡើងហើយលោកនឹងឃើញខ្លួនឯង​ជាមេបញ្ជាការកងទ័ពដែលបានឡោមព័ទ្ធទៅដោយទម្លាប់​នៃលោកភែថ្ថុន ។"
ម្រាមដប់
ម្រាមដប់ធ្វើការចិញ្ចឹមខ្លួន
យុទ្ធនាការកម្ពុជា
សេចក្ដីសម្រេចចិត្ត
ល្ងាចបន្ទាប់ លោកនិច្សុនបានសម្រេចចិត្តថា "យើងនឹងភ្នាល់គ្រប់យ៉ាង" ហើយក៏បានផ្ដល់ការអនុញ្ញាតរបស់លោកសម្រាប់ការលុកលុយ ។ យុទ្ធនាការស.រ./ក.ស.វ.ណ.រួមគ្នានឹងចាប់ផ្ដើមឡើងនៅថ្ងៃ១ឧសភាជាមួយនឹង​គោលដៅដែលបានថ្លែងហើយនានានៃ: ការកាត់បន្ថយសហេតុភាពនានានៅវៀតណាមខាងត្បូង ការធានាអោយមានការដកកងកម្លាំងស.រ.បន្ត និងការលើកកម្ពស់ដល់ទីតាំងរដ្ឋាភិបាលស.រ./សៃហ្គននៅក្នុងកិច្ចចរចារសន្តិភាពនៅប៉ារីស ។
ម្រាមដប់
ស្រែចំការផ្ទួនមិនខ្ជិលស៊ុន
យុទ្ធនាការកម្ពុជា
សេចក្ដីសម្រេចចិត្ត
ដើម្បីទុកយុទ្ធនាការនេះជាគន្លឹះដ៏តូចតាមតែអាចទៅរួច លោកឧត្តមសេនីយ៍អាប្រាម្ស៍បានណែនាំថា ការផ្ដើមការលុកលុយត្រូវបានប្រកាសដដែលៗពីសៃហ្គន ។ នៅម៉ោង២១:០០ថ្ងៃ៣០មេសា យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏លោកប្រធានាធិបតីនិច្សុនបានបង្ហាញខ្លួនលើបណ្ដាញទូរទស្សន៍ស.រ.ទាំងអស់បីដើម្បីប្រកាសថា "វាមិនមែនជាអំណាចរបស់យើងទេ ក៏ប៉ុន្តែឆន្ទៈនិងចរិកលក្ខណៈរបស់យើងដែលកំពុងត្រូវបានសាកល្បងយប់នេះ" ហើយថា "ពេលវេលាបានមកដល់ហើយសម្រាប់ការប្រយុទ្ធ ។" លោកបានប្រកាសការសម្រេចចិត្តរបស់លោក​ដើម្បីរៀបចំកងកម្លាំងអាមេរិកទៅកាន់កម្ពុជាជាមួយកម្មវត្ថុពិសេស​ក្នុងការកាន់កាប់ "ទីបញ្ជាការប្រតិបត្តិការយោធាកុម្មុយនិស្តទាំងមូលនៅវៀតណាមខាងត្បូង ។"
ម្រាមដប់
ម្រាមដប់ដាំដុះពុំទំរន់
ទោះការងារធ្ងន់មិនត្អូញត្អែរ។
យុទ្ធនាការកម្ពុជា
ការវាយប្រហារនានារបស់ក.ស.វ.ណ.មុនៗ
ជាច្រើនឆ្នាំក្រោយមក លោកទ្រឿងបាននឹងរំលឹកឡើងវិញពីរបៀប"ឡោមព័ទ្ធយ៉ាងម៉េច[វៀតណាមខាងត្បូង]ដើម្បី ''ធ្វើអោយសាបសូន្យ រឺ ចាប់ពួកអង្គភាពឥស្សរជនតស៊ូភាគខាងត្បូងនៃ​ពួកយុទ្ធជនជួរមុខរបស់ពួកយើងរួមជាមួយអសេនិកជននិងក្រុមមេដឹកនាំយោធា ជាច្រើននាក់ទៀត" ។ បន្ទាប់ពីជាច្រើនថ្ងៃនៃការចល័តទ័ពដ៏លំបាកមក រ.ប.ប. ក៏បានទៅដល់មូលដ្ឋានទ័ពនៅឯភាគខាងជើង ហើយសុវត្ថិភាពគ្មានអ្វីជាក់ច្បាស់ទេ នៅតំបន់ក្រចេះនេះ ។ សហេតុភាពនានាបានស្រាលទៅ ហើយការចល័តទ័ពថែមទាំងបានឃើញកំណើតនៃទារកមួយ ជឿង-ឃ្វីញផ្វា ឧបរដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាលនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលបដិវត្តន៍បណ្ដោះអាសន្ន (រ.ប.ប.) ។   ជួរទ័ពនេះត្រូវការពេលជាច្រើនថ្ងៃដើម្បីសម្រាកយកកម្លាំងវិញ និងលោកទ្រឿងខ្លួនឯងនឹងស្នើសុំជាច្រើនអាទិត្យ​ដើម្បីសម្រាកយកកម្លាំងពីការចល័តទ័ពដ៏វែងឆ្ងាយ ។
ម្រាមដប់
ម្រាមដៃសរសេរកាន់សៀវភៅ
យុទ្ធនាការកម្ពុជា
ចំពុះសេកនិងផ្លែសន្ទូច
កងកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូងបានឆ្លងចូលព្រំដែនរួចរាល់នៅ ថ្ងៃ៣០មេសា ដោយការផ្ដើមប្រតិបត្តិការ ត្វានថាង៤២ ។ កងវរសេនាតូចក.ស.វ.ណ.១២កងនៃកងទ័ពប្រហែល៨៧០០នាក់ (កងអនុសេនាធំទ័ពសេះពាសដែកពីរកងមកពីកងអង្គភាពទ័ព៣ និងពីរទៀតមកពីកងពលធំទី២៥និងកងពលធំថ្មើរជើងទី៥ កងវរសេនាធំថ្មើរជើងមួយកងមកពីកងពលថ្មើរជើងទី២៥ និងកងវរសេនាតូចល្បាតពីក្រុមទាហានល្បាតទី២ ) បានឆ្លងចូលទៅកាន់តំបន់ចំពុះសេកនៃខេត្តស្វាយរៀង ។ ការវាយលុកគឺស្ថិតនៅក្រោមបញ្ជាការនៃឧត្តមសេនីយ៍ទោដូ-ខាវទ្រី មេបញ្ជាការនៃកងអង្គភាពទ័ពទីបី ដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះថាជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកឧត្តមសេនីយក.ស.វ.ណ.ខាងទម្លុះទម្លាយ និងមានភាពអង់អាច ។ កំឡុងពេលពីរថ្ងៃដំបូងរបស់ខ្លួននៅកម្ពុជា អង្គភាពក.ស.វ.ណ.មានការប្រទះគ្នាយ៉ាងខ្លាំងច្រើនលើកច្រើនសារជាមួយកងកម្លាំងក.ប.វ.ណ. ។ ពួកវៀតណាមខាងជើងបានដាស់តឿនជាមុនពីការឈ្លានពានរបស់ក.ស.វ.ណ.ជាមុន យ៉ាងណាៗ ក៏គ្រាន់តែធ្វើការប្រយុទ្ធពន្យារពេលតែប៉ុណ្ណោះ​ដើម្បីអនុញ្ញាតអោយកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនដ៏ច្រើន គេចខ្លួនទៅកាន់ភាគខាងលិច ។
ម្រាមដប់
ប៉ាកាទឹកខ្មៅចារហូហែ
យុទ្ធនាការកម្ពុជា
ចំពុះសេកនិងផ្លែសន្ទូច
ប្រតិបត្តិការក.ស.វ.ណ.ភ្លាមៗបានស្ងប់ក្លាយជាបេសកកម្មរុករក និង កម្ទេចទៅវិញ ដែលមានកងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូង​ដែលកំពុងរករះសព្វពាសពេញទីជនបទ​ជាកងល្បាតតូចៗដែលកំពុងរកមើលទីលាក់គ្រឿងផ្គត់ផ្គង់របស់ក.ប.វ.ណ. ។ ដំណាក់កាលទី២នៃប្រតិបត្តិការនេះ​បានចាប់ផ្ដើមជាមួយការមកដល់នៃចំណុចសំខាន់នៃកងពលធំថ្មើរជើងទី៩ ។ កងកម្លាំងការងាររថក្រោះថ្មើរជើងបួនបានវាយប្រហារចូល​ទៅកាន់ចំពុះសេកពីខាងត្បូង ។ បន្ទាប់ពីបីថ្ងៃនៃប្រតិបត្តិការ កងទ័ពក.ប.វ.ណ.១០១០នាក់ បានត្រូវសម្លាប់និងក្លាយជាអ្នកទោស២០៤នាក់ មានការខាតបង់ ស្លាប់៦៦នាក់និងរបួស៣៣០នាក់ខាងក.ស.វ.ណ. ។
ម្រាមដប់
អក្សាសាស្រ្តាភាសាខ្មែរ
ឧិហាតថែមទ្វេសព្វវិជ្ជា។