cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
រឿង​សេដ្ឋី​ទន្តិល
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
កត៌កតបថា”ទោះបីជាលោកម្ចាស់មិនស្តាប់សម្តីឯងក៏ដោយ ក៏វានៅតែជាកំហុសរបស់ឯងដែលត្រូវតែជួយនែនាំដល់លោកម្ចាស់។ វាជាភារកិច្ចរបស់មន្ត្រី ដែលត្រូវឲ្យយោបល់ព្រះរាជា ទោះបីព្រះស្តាប់ឬមិនស្តាប់ក៏ដោយ។ បើព្រះរាជាដ៏ល្បីល្បាញមួយអង្គ ឬដំរីល្អមួយក្បាល ដើរផ្លូវខុស វាជាកំហុសរបស់មន្ត្រី ឬអ្នកបញ្ជាដំរីនេះ។ ឯងបាននាំអាសត្វស៊ីស្មៅនេះ មកលោកម្ចាស់។ គឺឯងខ្លួនឯងហ្នឹងហើយ ដែលអ្នកបង្កាត់ធ្យូងដែលឆេះជាភ្លើងនោះ”
ទម្នាករក៏តបថា “ឯងនិយាយនេះត្រឹមត្រូវហើយ។ វាជាកំហុសរបស់ខ្ញុំ មិនមែនកំហុសលោកម្ចាស់ទេ។ ដូចគេនិយាយថា ឆ្កែព្រៃកណ្តាលចៀមពីរជល់គ្នា និង ឥសីដែលជឿ អសទ្ធាពុទ្ធិ គឺពីរនាក់ហ្នឹងហើយដែលត្រូវបន្ទោស”
កត៌កក៏សួរថា “តើរឿងនោះវាយ៉ាងម៉េចខ្លះ?”។ ទម្នាករក៏និយាយរឿង ឆ្កែព្រៃ និង ឥសី។
រឿង​ស្វា​និង​គល់​ឈើ
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
សេដ្ឋីម្នាក់បានចាប់ផ្តើមសង់វិហារមួយនៅជិតព្រៃមួយកន្លែងនៅជាយក្រុង ។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ អ្នកកាប់ឈើ  និង កម្មករ តែងតែត្រលប់ទៅទីក្រុងវិញ ដើម្បីទទួលទានអាហារថ្ងៃត្រង់ ។  នៅថ្ងៃមួយនោះ មានស្វាមួយហ្វូងបានមកដល់កន្លែងសាងសង់ ។  អ្នកកាប់ឈើម្នាក់ កំពុងតែចាំងគល់ឈើមួយដើម បានយកស្នៀតមកសៀត ដើម្បីកុំឲ្យគល់ឈើនោះកៀបបិទមកវិញ រួចហើយគាត់ក៏ចេញទៅបាត់ទៅ ។
ពួកស្វាទាំងនោះលេងនៅលើចុងឈើ និង គ្រោងវិហារដោយមិនខ្វល់អ្វីទាំងអស់ ។  មានស្វាកំសត់មួយនោះ  ដែលគ្មានវាសនានឹងរស់បានអាយុវែង ក៏ទៅអង្គុយនៅចន្លោះគល់ឈើ ដែលចំហនោះ រួចចាប់ទាញស្នៀតនោះចេញ ។  ហើយភ្លាមនោះ ស្នៀតនោះក៏របូតមក រួចគល់ឈើនោះកៀបចូលគ្នាវិញ កៀបទាំងស្វានោះស្លាប់ទៅ ។
—-
កត៌ក បន្តថា “ហើយអញ្ចឹងហើយ បានជាអញប្រាប់ថា ឯងមិនត្រូវចេះដឹងរឿងគេទេ ។ ហើយកាងាររបស់រឿងគឺ ស៊ីអ្វីៗ ដែលសល់ពីតោ ។ ”
៦) វាគួរឲ្យអាម៉ាស់ខ្លាំងណាស់ ដែលដេកស៊ីពឹងផ្អែកលើគេនោះ
កត៌ក “វាអញ្ចឹងមែនហើយ ។ តែឥលូវ យើងមិនធ្វើការឲ្យលោកម្ចាស់ទៀតទេ ដូច្នេះចាំបាច់អីនឹងយើងយកខ្លួនមកឲ្យជាប់ជំពាក់នឹងរឿងនេះ?”
ទម្នក តបថា “ទេ ឯងកុំនិយាយបែបនេះអី ព្រោះថា
៧) បុគ្គលម្នាក់ ដែលមិនមែនជាមន្ត្រីធំ នឹងក្លាយទៅជាមន្ត្រីធំ បើគាត់បំរើស្តេចបានល្អ តែមន្ត្រីធំវិញបើបំរើស្តេចមិនបានល្អ នោះនឹងត្រូវដេញចេញពីតំណែងមិនខាន ។  បំរើ ដែលចេះប្រុងប្រយត្ននូវអ្វី ដែលចៅហ្វាយរបស់ខ្លួនពេញចិត្ត និង មិនពេញចិត្ត ក៏គង់អាចត្រួតត្រាចៅហ្វាយកំណាចវិញបាន ។  ហើយថា តើបណ្ឌិតម្នាក់បរាជ័យមិនអាចនឹងត្រួតស្តេចម្នាក់ម្តេចបាន បើគាត់អាចបញ្ជាពស់ ខ្លា ដំរី  និង តោ បានតាមវិធីណាមួយទៅហើយនោះ!
ទម្នក តបថា “ថ្ងៃនេះលោកម្ចាស់របស់យើង និង  កូនចៅគាត់ កំពុងតែភ័យខ្លាចខ្លាំងណាស់ ។  ខ្ញុំនឹងរកមូលហេតុ ដែលបណ្តាលឲ្យពួកគេខ្លាច ។  បន្ទាប់មកអញនឹងប្រើវិធីការទូតមួយក្នុងចំណោម ៦  ដែលមាន ១- ធ្វើសន្តិភាពឬ ២- សង្គ្រាម ៣- វាយប្រហារឬ ៤- ការពារ ៥- រកសម្ពន្ធមិត្រខ្លាំងមកការពារ ឬ ៦- ញុះញង់សត្រូវម្ខាងទៀតឲ្យឈ្លោះទាស់ទែងគ្នា”
កត៌ក សួរថា “តែធ្វើម៉េចទើបឯងដឹងថា លោកម្ចាស់ភ័យខ្លាច?
ទម្នក តបថា “ឯងមិនដឹងអីទេ! គេនិយាយថា
៨) គំនិតរបស់មនុស្សម្នាក់ លេចចេញនៅលើមុខ កាយវិការ សម្តី និង ភ្នែករបស់បុគ្គលនោះ
ហើយតាមបញ្ញារបស់អញ អញអាចធ្វើឲ្យពិន្គលបាត់ខ្លាចបាន ហើយនៅពេលនោះអញនឹងទទួលបានតំណែងធំមិនខាន ។
កត៌ក សួរថា “តែឯងមិនដឹងថាមុខតំណែងហ្នឹងមានន័យថាម៉េចផង ហើយឯងធ្វើម៉េចបានលោកម្ចាស់តែងតាំងឯងកើត?”
ទម្នក តបថា “វាអញ្ចេះ! ពេល ដែលអញកំពុងតែលេងលើភ្លៅឪអញ អញបានស្តាប់គ្រូៗនិទានអំពីល្បើកជាច្រើន ហើយចាប់ពីពេលនោះមក អញបានចាំពីអត្ថន័យនៃល្បើកអស់នោះ ហើយកត់ត្រាទុកក្នុងចិត្ត ។ ស្តាប់ណា!
៩) អ្នកក្លាហាន បណ្ឌិត និង  អ្នក ដែលចេះបំរើ មានតែពួកអស់នេះទេ ដែលអាចប្រមូលកុលាបមាសលើផែនដីនេះបាន ។  ហើយ
១០) ការបំរើស្តេច ដែលមិនគិតគូរដល់អ្នកចេះដឹង ដែលមានគុណសម្បត្តិ ដូចព្យួររាស់ដីអត់ជីរជាតិអញ្ចឹង
ទម្នក តបថា “អញនិយាយអ្វីក៏ដោយ គឺត្រូវតែនិយាយនៅវេលាសមស្របណាមួយ សូម្បីតែសម្តីរបស់បណ្ឌិតក៏ដោយ បើនិយាយខុសកាលៈទេសៈ គាត់នឹងត្រូវគេជេរផ្តាសាមិនខាន” ។
កត៌ក និយាយថា “តែធ្វើឲ្យស្តេចស្តាប់យើងនោះ មិនងាយទេ ។ ស្តេចរឹងណាស់ ហើយគ្មានបេះដូងដូចជាភ្នំ ហើយមានសុទ្ធតែអ្នកចេះនៅជុំវិញខ្លួនទៀត”
ទម្នក តបថា “មែនហើយ តែ
១១) បើស្តេចខឹង យើងត្រូវតែអង្អែល ។ មិត្តរបស់គាត់ យើងចាត់ទុកដូចជាមិត្តរបស់យើង សត្រូវរបស់គាត់ យើងចាត់ទុកដូចជាសត្រូវរបស់យើង ។  យើងត្រូវសរសើរបញ្ជោរគាត់ ។  តាមវិធីបែបនេះ យើងនឹងបោកស្តេចបានដោយមិនបាច់ប្រើមន្តអាគមអីទាំងអស់ ។
កត៌ក និយាយថា “បើអញ្ចឹងមែន ស្រេចតែឯងទៅចុះ ។ សូមឲ្យទេវតាជួយឯង”
ទម្នកក៏ឱនក្បាលដាក់កត៌ត រួចលា កត៌ត ហើយធ្វើដំនើរមកជួបស្តេចតោ ។ នៅពេល ដែលពិន្គលឃើញទម្នក មកដល់ភ្លាម គាត់និយាយនឹងអង្គរក្សរបស់គាត់ថា “ឲ្យទម្នក កូនរបស់មន្ត្រីចាស់អញចូលមក” ។  ពេល ដែលទម្នក ចូលមកដល់ ពិន្គល ក៏និយាយយ៉ាងទន់ភ្លន់ដាក់វា ។
គាត់សួរថា “តើឯងសុខសប្បាយទេ? ហេតុអីបានជាយូរហើយ ឯងមិន ដែលមកគាល់អញអញ្ចឹង?”
ទម្នកតបថា “លោកម្ចាស់! ទោះបីលោកម្ចាស់គ្មានការងារពិសេសអ្វីឲ្យខ្ញុំធ្វើក៏ដោយ ខ្ញុំនៅតែត្រៀមខ្លួនបំរើលោកម្ចាស់ជានិច្ច ។ ស្តេចត្រូវការរាស្ត្របីប្រភេទ៖ ថ្នាក់ខ្ពស់ កណ្តាល  និង  ទាប ។  គេនិយាយថា
១២) បើស្តេចត្រូវការប្រដាប់ត្បារត្រចៀក ឬឈើចាក់ធ្មេញ តើស្តេចចាំបាច់ត្រូវការប្រើមនុស្សពិសេសជាងមនុស្ស ដែលមានដៃហើយចេះនិយាយ ធ្វើអ្វី?”
ទោះបីយើងនៅជាមួយលោកម្ចាស់ក្នុងនាមជាបំរើក៏ដោយ ទោះគ្រាសប្បាយ និង ទុក្ខ នៅតែការងាររបស់យើងត្រូវដកហូតដដែល ។ នេះលក្ខណៈមិនល្អរបស់លោកម្ចាស់ ហើយខ្ញុំសុំបន្ទោសលោកម្ចាស់ តែមិនបន្ទោសអ្នក ដែលមកជំនួសតំណែងរបស់ខ្ញុំទេ ព្រោះថា
១៣) ស្តេច ដែលមិនយល់ពីភាពខុសគ្នារវាងកញ្ចក់ និង  ពេជ្រ មិនសមនឹងគេគោរពទេ ។  តើឲ្យមនុស្សមានប្រាជ្ញាម្នាក់ នៅកន្លែងនោះស្ងៀមសូម្បីតែមួយស្របក់ដូចម្តេចនឹងកើត បើកន្លែងមានសុទ្ធតែមនុស្ស ដែលមិនចេះចែកឲ្យដាច់រវាងខុស និង ត្រូវ ។  ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកបំរើល្អ ជាបុគ្គល  ដែលពេល ដែលគេសរសើរ នៅតែបន្ទាបខ្លួន ពេលគេបន្ទោស ខំលាក់នូវកំហឹងមិនឲ្យលេចចេញនៅលើមុខ ហើយ គឺថាពេលសរសើរ និង ពេលបន្ទោស នៅរក្សាអាកប្បកិរិយាដដែល ។
១៤) ស្តេច និង មន្ត្រី ពឹងគ្នាទៅវិញទៅមក៖ មិនអាចមានស្តេច ដែលគ្មានមន្ត្រីនោះទេ ហើយក៏គ្មានមន្ត្រី ដែលគ្មានស្តេចដែរ ។  នៅពេល ដែលស្តេចរីករាយ ស្តេចឲ្យរង្វាន់ដល់មន្ត្រី រីឯមន្ត្រីវីញ ដើម្បីតបស្នងនឹងកិត្តិយសនេះ ក៏បូជាកំលាំងកាយកំលាំងចិត្ត ដើម្បីស្តេចវិញ ។
“វាមិនសមនឹងលោកម្ចាស់ចាត់ទុកថាពួកយើងជាអ្នកតូចដោយសារតែពួកយើងជាឆ្កែព្រៃនោះទេ ព្រោះថា
១៥) សូត្រកើតអំពីដង្កូវ មាសកើតពីថ្ម ផ្កាឈូកមកពីក្រអៅឈូក ដែលដុះក្នុងភក់ ភ្លើងកើតពីឈើមួយដុំតូច
“ដូច្នេះ គុណធម៌ក៏អាចកើតចេញពីអ្នក ដែលមានកំនើតថោកទាបដែរ” ។
ពិន្គលនិយាយថា “អញ្ចឹងឯងនិយាយមក”
ទម្នក ក៏និយាយថា “តែខ្ញុំត្រូវប្រាប់លោកម្ចាស់ជាសំងាត់ ព្រោះថា
១៦) អ្វីក៏ដោយ បើ ឮ ដល់ត្រចៀក ៦ ហើយ មិនអាចជារឿងសំងាត់ទៀតទេ ។ ដូច្នេះ បណ្ឌិតមិនអាចឲ្យរឿងសំងាត់របស់ខ្លួន ឮ ដល់ត្រចៀក ៦ ទេ ។ ”
ខ្លា ចចក និង អ្នកឯទៀតយល់សញ្ញារបស់ពិន្គលក៏ស្តាប់តាមហើយចេញឆ្ងាយទៅ ។
នៅពេលនោះ ទម្នក និយាយនឹងស្តេចសត្វថា “លោកម្ចាស់បានទៅផឹកទឹក តែលោកម្ចាស់ត្រលប់មកវិញដោយមិនទាន់ទាំងបានផឹកទឹកផង ។ ហេតុដូចម្តេចបានជាយ៉ាងហ្នឹង?”
ពិន្គលធ្វើពត់ជាញញឹម និយាយថា “អូ!គ្មានហេតុផលពិសេសអីទេ!”
ទម្នក ក៏និយាយថា “បើជារឿងខ្លះ ដែលលោកម្ចាស់និយាយមិនកើត មិនអីទេ ព្រោះថា
១៧) មានរឿងខ្លះ ដែលយើងអាចនិយាយប្រាប់ភរិយាបាន ខ្លះទៀតអាចប្រាប់ទៅកូនបាន ខ្លះទៀតទៅគ្រួសារបាន តែយើងមិនអាចប្រាប់រឿងទាំងអស់ទៅមនុស្សគ្រប់គ្នាបានទេ ។
នៅពេល ដែលពិន្គល ឮ បែបនេះ ក៏គិតក្នុងចិត្តថា “អាមួយនេះសមជាបំរើល្អរបស់អញ ។ ដូច្នេះអញនឹងយកវាសេនាជំនិតរបស់អញ ព្រោះថា
១៨) ពេល ដែលបុគ្គលម្នាក់អាចចែករំលែកក្តីទុក្ខព្រួយជាមួយនឹងមិត្តគួរជាទីទុកចិត្តរបស់ខ្លួន ឬក៏បំរើដ៏ស្មោះត្រង់ម្នាក់ ចៅហ្វាយចិត្តធម៌ ឬភរិយាគ្រប់លក្ខណ៍ មានន័យថាបុគ្គលនោះរកបានទីពឹងពាក់”
ពិន្គលតបថា “មិត្តសំលាញ់ អញនឹងចាកចេញពីព្រៃនេះហើយ”
ទម្នកសួរថា “ដើម្បីអ្វីទៅ?”
ពិន្គលតបថា ” ព្រោះថា មានសត្វសាហាវចំលែកបានមកដល់កន្លែងនេះហើយ ហើយគឺច្បាស់ជាសត្វនោះហើយ ដែលបន្លឺសំលេងបែបនេះ ។ វាប្រហែលជាសាហាវដូចសំលេងវាអញ្ចឹង”
ទម្នកសួរថា “មានន័យថាគ្រាន់តែសំលេងហ្នឹង ដែលធ្វើឲ្យលោកម្ចាស់ខ្លាចទៅហើយ ។ មិនត្រឹមត្រូវទេលោកម្ចាស់ ។  ច្រើនជំនាន់មកហើយព្រៃនេះរបស់លោកម្ចាស់ ។  វាមិនត្រឹមត្រូវទេ ដែលលោកម្ចាស់ចាក់ចោលវាភ្លាមៗដូច្នេះ ។  មានសំលេងច្រើនណាស់ ដែលអាចបន្លឺបានពីស្គ សង្ខ  និង គ្រឿងភ្លេងឯទៀត ដូច្នេះលោកម្ចាស់មិនគួរខ្លាចអីនឹងសំលេងនោះទេ ព្រោះថា នៅពេល ដែលឆ្កែព្រៃស្រេកឃ្លានមួយក្បាលយកឈ្នះលើសំលេងគួរឲ្យខ្លាចមក វារកបានចំនីរបស់វាទៅវិញ”
ពិន្គលក៏សួរថា “វាយ៉ាងម៉េចខ្លះទៅរឿងហ្នឹង?”
ទម្នកក៏និទានរឿង ឆ្កែព្រៃ និង ស្គ ។
ចន្ទគតិ
ចន្ទគតិមានន័យថា ដំណើរព្រះចន្ទ។
ប្រតិទិនចន្ទគតិ
ខែតាមចន្ទគតិទាំងអស់មាន ១២ខែ ៖
ស័ក៖ លំដាប់ឆ្នាំ ពីស័កទី១ ដល់ស័កទី១០ ៖ ឯកស័ក, ទោស័ក, ត្រីស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក។
សករាជ៖ ពុទ្ធសករាជ ដែលសរសេរជាអក្សរកាត់ថា ព.ស។
បើគិតតាមចន្ទគតិដំណើរនៃព្រះចន្ទមានខ្នើតមានរនោច ។ ការរាប់ថ្ងៃ ចាប់ផ្តើមរាប់ពីថ្ងៃ ១កើត ដល់ ១៥កើត បន្ទាប់មកថ្ងៃ ១រោច ដល់ ១៤រោចក្នុងខែសេស ឬ ១៥រោចក្នុងខែគូ ។
ខែសេស (មិគសិរ មាឃ ចេត្រ ជេស្ឋ ស្រាពណ៍ និងអស្សុជ) មានតែ២៩ថ្ងៃ ឯខែគូ (បុស្ស ផល្គុន ពិសាខ អាសាឍ ភទ្របទ និងកត្តិក) មាន៣០ថ្ងៃ ។
ខែសេសមាន២៩ថ្ងៃ គិតជាម៉ោងខ្វះ១២ម៉ោងក្នុង១ខែ ។ ខែគូមាន៣០ថ្ងៃ គិតជាម៉ោងលើស១២ម៉ោងក្នុង១ខែ ។ ១ឆ្នាំតាមចន្ទគតិមានចំនួន ៣៥៤ថ្ងៃ ឯសុរិយគតិមានចំនួន ៣៦៥ថ្ងៃ គឺតិចជាងសុរិយគតិ១១ថ្ងៃក្នុង១ឆ្នាំ។ នៅពេលគ្រប់៣ឆ្នាំ ខាងចន្ទគតិក៏សន្សំថ្ងៃបាន ៣៣ថ្ងៃ ។ នៅឆ្នាំដែលមាន៣៣ថ្ងៃនោះឯងទើបត្រូវបន្ថែមមួយខែទៀតត្រង់ខែអាសាឍ គឺ បឋមាសាឍមាន៣០ថ្ងៃ និង ទុតិយាសាឍមាន៣០ថ្ងៃ ។ ក្នុងឆ្នាំដែលបន្ថែមខែអាសាឍ២ដងនោះ មាន១៣ខែ ហៅថា ឆ្នាំអធិកមាស មាន៣៨៤ថ្ងៃ ហេតុនោះ ទើបមានគោលសម្រាប់ថែមខែអាសាឍ គឺ ៣៣៣២៣៣២ បានដល់ ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ២ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ២ឆ្នាំថែម១ខែ ។
រឿង​ពស់​វែក​និង​ក្អែក
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
នៅកន្លែងមួយក្នុងប្រទេសមួយ លើដើមពោធិមួយដើម មានក្អែកមួយគូរស់នៅទីនោះ ពួកវាជាប្តីប្រពន្ធនិងគ្នា។ រាល់ពេលដែលក្អែកញីពង ពស់វែកខ្មៅមួយក្បាល វារតាមរន្ធក្នុងដើមពោធិ ឡើងមកស៊ីពងរបស់ក្អែក។
នៅជិតនោះ ក្រោមដើមពោធិមួយដើមទៀតមានឆ្កែព្រៃមួយក្បាល។ ពួកក្អែកនិយាយប្រាប់វាគ្រប់រឿងទាំងអស់។ ពួកវានិយាយនឹងឆ្កែព្រៃនោះថា
ចន្ទគតិ
ប្រតិទិនចន្ទគតិ
ឆ្នាំខាងចន្ទគតិចែកជា៣ គឺ ឆ្នាំបកតិមាស បកតិវារៈ ១ឆ្នាំមាន១២ខែ = ៣៥៤ថ្ងៃ, ឆ្នាំអធិកមាស បកតិវារៈ ១ឆ្នាំមាន១៣ខែ(អាសាឍ២ដង) = ៣៨៤ថ្ងៃ, ឆ្នាំបកតិមាស អធិកវារៈ ១ឆ្នាំមាន១២ខែ ដោយខែជេស្ឋមាន៣០ថ្ងៃ = ៣៥៥ថ្ងៃ ។
ការធៀបខែខាងចន្ទគតិ និង ខែខាងសុរិយគតិ គឺ មិគសិរ=ធ្នូ, បុស្ស=មករា, មាឃ=កុម្ភៈ, ផល្គុន=មីនា, ចេត្រ=មេសា, ពិសាខ=ឧសភា, ជេស្ឋ=មិថុនា, អាសាឍ=កក្កដា, ស្រាពណ៍=សីហា,ភទ្របទ=កញ្ញា, អស្សុជ=តុលា, កត្តិក=វិច្ឆិកា ។
រឿង​ពស់​វែក​និង​ក្អែក
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
“ពួកឯងកុំអស់សង្ឃឹមអី យើងអាចកម្ចាត់សត្រូវបានដោយប្រើល្បិច។ មនុស្សធម្មតា បើសិនជាគាត់ឆ្លាត ការគេចវេសជាជ័យជម្នះរបស់អ្នកខ្លាំងជាង។ ក្រសារល្មោភមួយក្បាល ដែលស៊ីត្រីទាំងតូចទាំងធំ ត្រូវក្តាមសម្លាប់បាន!”
ក្អែកញីក៏សួរថា
ចន្ទគតិ
របៀបសរសេរកាលបរិច្ឆេទតាមចន្ទគតិ
កាលបរិច្ឆេទតាមចន្ទគតិអាចសរសេរបាន២បែប គឺសរសេរជាអក្សរ ឬសរសេរជាលេខ ។ ឧទាហរណ៍៖ «ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២0១៧» ជាអក្សរ ៖ «ថ្ងៃអាទិត្យ ១៥កើត ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក ព.ស ២៥៦១» ឬ ជាលេខ ៖ «ថ្ងៃ ១ ᧯ ១ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក ព.ស ២៥៦១» (តាមលំដាប់ មានន័យថា៖ ១=ថ្ងៃអាទិត្យ ᧯ =១៥កើត ១=ខែមិគសិរ) ឯថ្ងៃរោច ត្រូវសរសេរសញ្ញាខណ្ឌនៅពីលើលេខវិញ ដូចជា ᧱ = ១រោច។
រឿង​ពស់​វែក​និង​ក្អែក
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
ឆ្កែព្រៃក៏និយាយរឿង “ក្រសារនិងក្តាម”
ចន្ទគតិ
របៀបសរសេរកាលបរិច្ឆេទតាមចន្ទគតិ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចន្ទគតិ <references group="កូនខ្មែរ" />
ពិធីបញ្ជាប់ពាក្យ
នៅក្នុងសម័យដើម ពិធីភ្ជាប់ពាក្យត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងច្រើនខែ ឬច្រើនឆ្នាំមុនពេលរៀបការ។ នៅពេលបច្ចុប្បន្នគេច្រើនរៀបចំពិធីភ្ជាប់ពាក្យនៅថ្ងៃរៀបការតែម្ដង។
តាមប្រពៃណីខ្មែរ ភ្ជាប់ពាក្យជាពិធីមួយមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅ។ ពិធីនេះ រៀបចំឡើងដើម្បីជាចំណងអនុស្សាវរីយ៍សម្រាប់អនាគតស្វាមីភរិយា។ ពិធីភ្ជាប់ពាក្យ មានភាពអធិកអធមណាស់ មានផ្លែឈើគ្រប់មុខ នំចំណី ប្រាក់ មាស ពេជ្រ (ខាន់ស្លា) ទៅតាមលទ្ធភាពស្ថានភាពគ្រួសារ។ ញាតិមិត្តទាំងសងខាងជួយកាន់ជំនូនទាំងអស់ ដង្ហែយកទៅផ្ទះកូនស្រីដោយមានចាស់ទុំ អ្នកផ្លូវចៅមហានាំមុខ។
លុះទៅដល់ផ្ទះខាងស្រី ម្ដាយឪពុក បងប្អូនខាងស្រី អង្គុយក្នុងបន្ទប់កិត្តិយសមួយរង់ចាំទទួលពាក្យ និងជំនូនពីអ្នកផ្លូវចៅមហា។
ការភ្ជាប់ពាក្យ
ការភ្ជាប់ពាក្យជាបែបបទដែលកើតចេញពីដំណាក់ស្វែងយល់ចិត្ត និងជាសកម្មភាពនៃការប្ដេជ្ញាចិត្ត ក្នុងនោះស្រី និងប្រុសយល់ព្រមរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយគ្នា បន្ទាប់ពីអភិវឌ្ឍន៍ទំនាក់ទំនងរវាងបុគ្គលនិងបុគ្គលបានយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ សកម្មភាពនេះ ត្រូវបានមិត្តទទួលដឹងឮ បន្ថែមលើនេះទៅទៀត មានការបំពាក់ចិញ្ចៀនភ្ជាប់ពាក្យរបស់សាមីខ្លួនទាំងពីរនៅក្នុងពិធីទៀតផង។
អត្ថន័យនៃការភ្ជាប់ពាក្យ
ការភ្ជាប់ពាក្យជាជំហានចុងក្រោយនៃការស្វែងយល់ចិត្ត។ តាមរយៈការភ្ជាប់ពាក្យនេះ សាមីខ្លួនទាំងពីរ នឹងទៅដល់ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ការភ្ជាប់ពាក្យបានបំពេញបំណងមួយដល់សាមីខ្លួនទាំងពីរ និងសហគមន៍ ព្រោះការភ្ជាប់ពាក្យបង្ហាញថា ការរៀបការនឹងឈានមកដល់ហើយ។
ការភ្ជាប់ពាក្យគួរតែធ្វើឡើងឲ្យបានរយៈពេលវែងបន្តិចមុនពេលរៀបការ ដើម្បីផ្ដល់ឱកាសគ្រប់គ្រាន់ឲ្យសាមីខ្លួនទាំងពីរបានស្វែងយល់ សាកល្បង សិក្សា ដោះស្រាយភាពខុសគ្នាពីគ្នាទៅវិញទៅមក ធ្វើឲ្យការសម្រេចចិត្តរបស់គេលើការរើសគូស្រករ ប្រកបបានដោយជោគជ័យ។ ការភ្ជាប់ពាក្យគួររៀបចំឡើងក្នុងរយៈពេលច្រើនខែមុនរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ដើម្បីឲ្យភាគីទាំងសងខាងកែលំអខ្លួនឲ្យបានប្រសើរលើការរស់នៅ។
សារសំខាន់នៃការភ្ជាប់ពាក្យ
សាមីខ្លួនដែលបានភ្ជាប់ពាក្យហើយ ត្រូវប្រើពេលវេលាមុនរៀបការ ដើម្បីបង្ហាញពីសេចក្ដីស្រឡាញ់ និងការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក។ ដូចនេះពួកគេត្រូវតែ៖ មុខងារដ៏សំខាន់នៃ ការភ្ជាប់ពាក្យគឺដើម្បីចៀសវាងពីការចាប់បង្ខំ ឲ្យរៀបការជាមួយមនុស្សណាដែលគេគិតថា គ្មានសុភមង្គល ក្រោយពីគេរៀបការរួច។ ការរៀបការរួចមិនទទួលបានសុភមង្គលមានមូលហេតុដូចខាងក្រោម៖ គូស្វាមី ភរិយាគួរចេះពិភាក្សាគ្នា ដើម្បីកំណត់ពីចំនួនកូនតាមចិត្តប្រាថ្នា។
ពួកគេអាចអនុវត្តវិធីពន្យារកំណើតដោយសុំដំបូន្មានពីមណ្ឌលសុខភាព ឬសេវាពន្យារកំណើត។ ការពន្យារកំណើតនេះកាន់តែផ្ដល់ សារៈសំខាន់ចំពោះកូនក្រមុំមានអាយុ២០ឆ្នាំ ឬគ្រួសារមានស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចទន់ខ្សោយ៕
អនុគមន៍សនិទានឆិប៊ីសេវ
thumb|300px|ចំនុចដៅនៃ​អនុគមន៍សន្និទានឆិប៊ីសេវ​ចំពោះ n=0,1,2,3 និង 4 ចំពោះ x នៅចន្លោះ0.01 និង 100 ក្នុងគណិតវិទ្យា អនុគមន៍សនិទានឆិប៊ីសេវ (Chebyshev rational functions) គឺជាស្វ៊ីតនៃអនុគមន៍ទាំងសនិទាន និង អសនិទាន។ អនុគមន៍សន្និទានឆិប៊ីសេវនៃដឺក្រេ n កំណត់ដោយ
ដែល T_n(x) គឺពហុធាឆិប៊ីសេវនៃប្រភេទទី១។
លក្ខណៈនៃអនុគមន៍សនិទានឆិប៊ីសេវ
លក្ខណៈជាច្រើនអាចត្រូវបានទាញចេញពីលក្ខណៈនៃពហុធាឆិប៊ីសេវនៃប្រភេទទី១។ លក្ខណៈផ្សេងទៀតគឺមានលក្ខណៈតែមួយចំពោះអនុគមន៍ខ្លួនវា។
អរតូកូណាល់
thumb|300px|ចំនុចដៅនៃតំលៃដាច់ខាតនៃលំដាប់ទី៧ (n=7) អនុគមន៍សន្និទានឆិប៊ីសេវ​ចំពោះ x នៅចន្លោះ 0.01 និង 100 ។
អរតូកូណាល់នៃអនុគមន៍សនិទានឆិប៊ីសេវអាចត្រូវបានគេសរសេរ
ការពន្លាតអនុគមន៍
ចំពោះអនុគមន៍ ទំនាក់ទំនងអរតូកូណាល់អាចត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បីពន្លាតអនុគមន៍ f(x):
ដែល
លំលៃពិសេស
សនិទានឆិប៊ីសេវ
នគរគូមៀ
គូមៀ (ចិនChinese: 姑蔑)គឺជានគរតូចមួយកំឡុងសម័យរាជវង្សចូវ និង សម័យផ្ការីកនិងស្លឹកឈើជ្រុះ (៧២២–៤៧៩ ម.គ.) ទល់នឹងនិរតីនៃនគរយៀក នៅសម័យទំនើប ខេត្តចឺជាំង ក្បែរទីក្រុងជិនហ៊័រ និង ហ៊្ស្ឈីចូវ នៅភាគនិរតីខេត្តចឺជាំង ទល់នឹងអ៊្វីកឝាន់នៅភាគខាងជើងខេត្តជាំងឝ៊ី។ វាត្រូវបានគេគិតថាជាអង្គនយោបាយសេសសល់ពីជនជាតិទុងយ៊្អ្ហិដែលមានចំនួនច្រើននៅចិនខាងកើត។ នគរនេះត្រូវបានសញ្ជ័យដោយស្ដេចហ្គឹវជៀននៃនគរយៀកកំឡុងភាពឡើងដល់កំពូលនៃការវាតទីនិយមយៀក បន្ទាប់មកផ្ទៃដីនោះបានធ្លាក់ក្រោមអំណាចរបស់ឈូក្រោយការធ្លាក់យៀកទៅកាន់ឈូ។ នៅទីបំផុត ផ្ទៃដីនោះត្រូវបានសញ្ជ័យដោយឈិន បន្ទាប់ពីការសញ្ជ័យឈូដោយឈិន។ គោត្រដឹកនាំនគរគឺត្រូវបានគេគិតថាដូចគ្នានឹងឝ៊ឺក ដែលនៅយិង (嬴)ដែរ។
សង្គ្រាមឆ័ត្រ
សង្គ្រាមឆ័ត្រគឺជាព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មប្រឆាំងបារាំងចំពោះការលុបបំបាត់អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ។
ខូឈិ(ខេត្ត)
សូមមើលផងដែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសជប៉ុន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តជប៉ុន
អៃឈិ(ខេត្ត)
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសជប៉ុន
ខណ្ឌដូនពេញ
ខណ្ឌដូនពេញ ជាអក្សរឡាតាំង Daun Penh គឺជាខណ្ឌដ៏សំខាន់មួយនៅភ្នំពេញ កម្ពុជា។ អាជីវកម្មសំខាន់ជាច្រើននៅភ្នំពេញដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលទិញឥវ៉ាន់សូរិយា និង សហគ្រាសលក់គ្រឿងអលង្ការម្កុដពេជ្រ ស្ថិតនៅខណ្ឌនេះ។ ខណ្ឌនេះមានផ្ទៃ ៧,៤១ គម២។ តាមរយៈជំរឿនកម្ពុជា១៩៩៨ ខណ្ឌមានប្រជាជន ១៣១ ៩១៣នាក់។
ប្រាសាទបាគង
សិលាចារឹក
តាមសិលាចារឹកលេខ K-៨២៦ ប្រាសាទបាគងមានឈ្មោះដើមថា ឥន្ទ្រស្វរៈ ជាភាសាបាលី ឬសំស្រ្តឹត ដែលមានន័យថា ព្រះឥន្ទ្រេជាម្ចាស់ ស្ថាបនាឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ៨៨១នៃគ្រិស្តសករាជរជ្ជកាលព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១នៅចុងសតវត្សរ៍ទី៩ ។
ខណ្ឌដូនពេញ
ខណ្ឌនេះគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មនៃភ្នំពេញ ដែលកត់សំគាល់ដោយ ផ្សារធំថ្មី ជាមួយស្ថាបត្យកម្មសិល្បៈតែង និង ផ្លូវសំខាន់ជាច្រើនដែលចេញពីផ្សារនិងឆ្លងកាត់ក្បែងផ្សារនេះ។ ខណ្ឌនេះត្រូវបានបែងចែកទៅជា ១១សង្កាត់ និង ១៣៤ភូមិ។
ប្រាសាទបាគង
ឯកសារយោង
បាគង
ខណ្ឌដូនពេញ
រដ្ឋបាល
ក្រមប្រៃសណីយ៍នៃខណ្ឌដូនពេញ (១២២០០)
ទីកន្លែងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍: វត្តភ្នំ FCCភ្នំពេញ សណ្ឋាគារឡឺរ៉ូយ៉ាល់។
និរុត្តិសាស្ត្រ
ឈ្មោះខណ្ឌយកតាមឈ្មោះរបស់ដូនពេញ អ្នកស្ថាបនាពូនភ្នំដូនពេញដែលកើតឡើងក្លាយជាភ្នំដូចសព្វថ្ងៃនេះ។
អាសយដ្ឋាន​ទំនាក់​ទំនង
សាលា​ខណ្ឌ​ដូនពេញ លេខ១១ ផ្លូវ​លេខ​៩០ សង្កាត់​វត្តភ្នំ ខណ្ឌដូនពេញ រាជធានី​ភ្នំពេញ។
ឯកសារយោង
ដូនពេញ
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិ កម្ពុជាអង្គរអ៊ែរ
កម្ពុជាអង្គរអ៊ែរ (Cambodia Angkor Air) គឺជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិ ដែលមានទង់ជាតិនៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, ហើយមានទីស្នាក់ការកណ្ដាលនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ កម្ពុជាអង្គរអ៊ែរ បានចាប់ផ្ដើមប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី២៨ កក្កដា ឆ្នាំ២០០៩។ ក្រុមហ៊ុននេះ ត្រូវបានវិនិយោគរួមគ្នារវាងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលមានភាគហ៊ុន ៥១% និងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Vietnam Airlinesដែលមានភាគហ៊ុន ៤៩% ហើយត្រូវបានអនុញាតិឲ្យមានការហោះហើរ codeshare flights ជាមួយក្រុមហ៊ុន Vietnam Airlines ។
ប្រវត្តិ
ក្រុម​ហ៊ុន​អាកាសចរណ៍ជាតិ​ កម្ពុជា​អង្គរ​អ៊ែរ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ ៣១ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១០០៩ និង​ដែល​បាន​ជំនួស​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​ជាតិ រ៉ូយ៉ាល់អ៊ែរកាំបូដ Royal Air Cambodge​​ ដែល​បាន​ក្ស័យធន​នៅ​ឆ្នាំ​២០០១។ ក្រុម​ហ៊ុន​ដ៏​ថ្មី​ស្រឡាង​នេះ​ផ្តោត​សំខាន់​ក្នុង​ការ​បម្រើ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របសស់​ភ្ញៀវ​ទេសចណ៍ ជា​ពិសេស​ការ​ទស្សនា​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត។.
ទីគោលដៅធ្វើដំណើរ
ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​ជាតិ​ កម្ពុជា​អង្គរ​អ៊ែរ មាន​ទិស​ដៅ​នៃ​ជើង​ហោះហើរ​ទៅ​កាន់៖
Fleet
Cambodia Angkor Air's aircraft are loaned from Vietnam Airlines and as of January 2013, the Cambodia Angkor Air fleet consists of the following leased aircraft with an average age of 1.0 years, which are all operated on behalf of Vietnam Airlines:
អូឡាំព្យាដគណិតវិទ្យាអន្តរជាតិ
ប្រវត្តិ
អូឡាំព្យាដគណិតវិទ្យាអន្តរជាតិលើកទី១ ប្រព្រឹត្តទៅនៅឆ្នាំ ១៩៥៩ នៅប្រទេសរ៉ូម៉ានី ដោយមានការចូលរួមពីប្រទេសចំនួន ៧ មកពីអឺរ៉ុបខាងកើត (ប៊ុលការី, ហុងគ្រី, ប៉ូឡូញ, សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យអាល្លឺម៉ង់, រ៉ូម៉ានី, ឆេកូស្លូវ៉ាគី, សហភាពសូវៀត, និងយូហ្គោស្លាវី)។ ចាប់ពីពេលនោះមក ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រព្រឹត្តឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ លើកលែងតែនៅឆ្នាំ ១៩៨០ ដោយសារបញ្ហាផ្ទៃក្នុងមួយចំនួន ។
បច្ចុប្បន្នមានជាង១០០ ប្រទេសមកពីទ្វីបចំនួនប្រាំបានចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍នេះ។ ប្រទេសនីមួយៗអាចបញ្ជូនបេក្ខជនទៅចូលរួមយ៉ាងច្រើនបំផុត៦នាក់។ បេក្ខជនត្រូវមានអាយុក្រោម២០ឆ្នាំ ហើយមិនទាន់បានសិក្សាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានៅឡើយ ប៉ុន្តែគ្មានការកំណត់ចំនួនដងដែលមនុស្សម្នាក់ៗអាចចូលរួមការប្រកួតទេ។ ការប្រកួតនេះជាការប្រកួតបែបឯកត្តលក្ខណៈ តែមានការបែងចែកក្រុម (មិនផ្លូវការ)។
ទម្រង់នៃការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍
ការប្រឡងនេះ រៀបចំឡើងរយៈពេលពីរថ្ងៃ ក្នុងមួយថ្ងៃ ៤.៥ ម៉ោង។ ការប្រឡងថ្ងៃនីមួយៗ បេក្ខជនត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាចំនួនបី ក្នុង ធរណីមាត្រប្លង់ លេខនព្វន្ត វិសមភាព ឬកុំប៊ីណាទ័រជាដើម។ ចម្លើយនៃបញ្ហាទាំងនេះ មិនត្រូវការចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះទេ តែត្រូវការវិភាគឱ្យបានជ្រៅជ្រះ។ ចម្លើយនៃបញ្ហាភាគច្រើនគឺមានភាពខ្លី តែលំបាកខ្លាំង។ បញ្ហានីមួយៗឱ្យពិន្ទុចំនួន ៧។
ប្រទេសនីមួយៗ ក្រៅពីប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ អាចបង្កើតវិញ្ញាសាហើយបញ្ជូនវាទៅឱ្យគណៈកម្មការជ្រើសរើស ដែលរៀបចំដោយប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ។ ប្រធាននៃគណប្រតិភូទាំងអស់នឹងទៅដល់ប្រទេសរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ ពីរ បីថ្ងៃមុនបេក្ខជន ហើយប្រជុំជ្រើសរើសវិញ្ញាសាចំនួន៦។ ដោយសារពួកគេដឹងពីវិញ្ញាសាមុនការប្រឡង ប្រធាននៃគណប្រតិភូ មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យជួបបេក្ខជនឡើយ រហូតដល់ចប់ការប្រឡង។
រឿងចោរចិត្ដជា
រឿងចោរចិត្ដជា ជារឿងព្រេងនិទាន និយាយតៗគ្នា ដែលចាស់ៗខ្មែរខ្លះ តែងតែលើកមកនិទានកំប្លែងលេង ប្រាប់ដល់កូនចៅរបស់ខ្លូន ហើយអ្នកសិក្សាអក្សរសាស្រ្ដទាំងឡាយ​ក៏បានលើក​យក​រឿងនេះ មកធ្វើជាបទរៀនផងដែរ។ ក្នុងសាច់រឿង អ្នកនិពន្ធដូចជាចង់ប្រាប់អ្នកអានអោយឃើញថា ការរស់នៅ ប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត គេពុំចាំបាច់ធ្វើការសិក្សារៀនសូត្រ​អ្វីអោយច្រើននោះទេ យើងឃើញក្មេងកំព្រាឪពុកម្នាក់ ដែលមិនព្រមធ្វើការសិក្សារៀនសូត្រ ស្វែងរកចំនេះវិជ្ជាអ្វីទេគេជ្រើសយកមុខរបរជា «ចោរ» ដើរលួចទ្រព្យសម្បត្ដិអ្នកដទៃទៅវិញ។
ម្យ៉ាងវិញមួយទៀត យើងឃើញស្ដេចប្រើអំនាចផ្ដាច់ការ ក្នុងការជ្រើសរើស មន្រ្ដីរាជការអោយឡើងកាន់អំនាច ជាអ្នកធំជាអ្នកដឹកនាំគ្រប់គ្រងលើអានាប្រជារាស្រ្ដ ទ្រង់មិនចាំបាច់ រើសរកយក​អ្នករៀនសូត្រ អ្នកមានចំនេះវិជ្ជាចេះដឹង អ្នកមានសមត្ថភាពអីទេ របៀបជ្រើសរើស ស្ដេចត្រូវការប្រាក់ បើនរណាមានប្រាក់ច្រើន យកទៅដាក់បញ្ចូលក្នុងឃ្លាំងរបស់ស្ដេច អ្នកនោះនិង​បានឡើងជា​មន្រ្ដីធំ ធ្វើជាអ្នកគ្រប់គ្រង ធ្វើជាអ្នកដឹកនាំ បើទោះជាអ្នកនោះ គ្មានសមត្ថភាព ជាជនពុករលួយ ជាអ្នកបោកប្រាស់ ជាអ្នកប្រព្រឹត្ដអំពើអយុត្ដិធម៌ ជាអ្នកដែលមានលុយកាក់ច្រើនដោយអំពើ​រកស៊ីខុសច្បាប់ រឺ ជាអ្នកគ្មានចំនេះចេះដឹងយ៉ាងណាក៏ដោយ ស្ដេចអិតត្រូវការការសមត្ថភាពនេះទេ គឺព្រះអង្គត្រូវការតែលុយប៉ុណ្ណោះ។
អានក្នុងសាច់រឿងបន្ដទៀត យើងឃើញអ្នកនិពន្ធបានបង្កប់ក្នុងសាច់រឿង នូវអបិយជំនឿមួយ ដែលសង្គមខ្មែរតែងតែ ជួបប្រទះ ហើយដែលការពិតវាហាក់ដូចជាស្រពិចស្រពិលគ្រប់កាលៈទេសៈ នោះគឺ ការបន់ស្រន់សុំអោយទេវតាប្រទាន មាស ប្រាក់ បុណ្យសក្ដិជាដើម ។ ក្នុងសាច់រឿង «ចោរចិត្ដជា» មន្រ្ដីម្នាក់ចង់ធ្វើជាចៅហ្វាយខេត្ដ បន់ស្រន់ព្រះ សំពះទេវតាសុំលុយ ៤០កហាបនៈ យកទៅសូកស្ដេច ចោរស្ដាប់លឺការបន់ស្រន់ ហើយមានចិត្ដមេត្ដា ក្លែងខ្លូនជាទេវតា វេចលុយចំនួន ៤០កហាបនៈ លបយកទៅដាក់អោយមន្រ្ដីនោះ តើនេះ ពិតជាទេវតា​ប្រោសប្រទានមែនរឺ.?...។
អំពើអយុត្ដិធម៌ ក្នុងរឿងចោរចិត្ដជាមួយទៀត គឺមន្រ្ដីរាជការ ប្រើអំនាចរបស់ខ្លួន ដោះលែងចោរ ដោយគ្មានការជំនំជំរះរកហេតុផលខុសត្រូវអ្វីទាំងអស់ ចោរជាបក្សពួករបស់ខ្លួនជាកូនចៅ ជាអ្នក​ដែលខ្លួនស្គាល់ ទោះដឹងថា ជាចោរពិតប្រាកដហើយក្ដី ក៏ជនជាប់ចោទ អាចគេចផុតពីសំនាញ់ច្បាប់បាន ម៉្លោះហើយភាពអិតមានទោស ក្លាយជាអំពើអយុត្ដិធម៌ ហើយវាជាដំបៅមហារីក​ដ៏មហាសែនរាំរៃ ស៊ីរូងនៅក្នុងសង្គមមនុស្សអោយឈឺផ្សាគ្រប់ទិវារាត្រី។
ចោរចិត្ដជា ជាចោរដែលមានចិត្ដជាទេវតា ក្លែងខ្លួនជាទេវតា មានចិត្ដអានិត ហ៊ានចំនាយទ្រព្យសម្បត្ដិ លុយកាក់របស់ខ្លួនធ្វើប្រយោជន៍អោយដល់អ្នកដទៃ។ ការយល់ដឹងឧបកា្ករៈគុណដល់បុគ្គល​ដែលធ្វើប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន ទោះជាបុគ្គលនោះតូចថោកទាបយ៉ាងណាក្ដី ក៏មិនបោះបង់ចោល។ គតិបណ្ឌិតទាំងពីរខាងលើ បើស្ថិតនៅលើបុគ្គលណានិមួយ បុគ្គលនោះរមែងបាន​ប្រកបដោយ​សេចក្ដីសុខចំរើននិច្ច។ ដូច្នេះ មនុស្សត្រូវប្រើ សតិបញ្ញាស្មារតីរបស់ខ្លួន ពិចារណាគ្រប់ហេតុផល ទៅលើអបិយជំនឿទាំងឡាយ មានខ្មោចព្រាយបីសាច រឺ ទេវតាជាដើម​ថាជាអ្នកជួយខ្លូនអោយរួច​ពីទុក្ខភ័យ ដែលវាគឺជាជំនឿមួយ ទំនាស់នឹងពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាទៀតផង។ បុរសក្រីក្រពីរនាក់ប្ដីប្រពន្ធ ក្នុងរឿងចោរចិត្ដជា បោះបង់ជំនឿរបស់ខ្លួនទៅលើទេវតា ហើយបែរ​មកជឿតាមពាក្យរបស់ចោរ ដែលខ្លួនកំពុងចាប់ដាក់គុកច្រវាក់ទៅវិញ ថាជាអ្នកផ្ដល់លុយកាក់ដល់ខ្លួនធ្វើអោយខ្លួនបានក្លាយជាចៅហ្វាយស្រុក។ ដោយជំនឿ និង សេចក្ដីដឹងគុណដ៏ជ្រាលជ្រៅ បុរសនោះហ៊ានដោះលែងចោរនោះអោយមានសេរីភាពឡើងវិញ ទាំងខុសច្បាប់ទៀតផង។
ដំនើររឿង
កាលនេះមានក្មេងប្រុសម្នាក់នៅស្រុកមួយ អ្នកស្រុកគេហៅថាចោរចិត្តចិត្តជា។ លុះក្មេងនោះចំរើនធំឡើង ឪពុកស្លាប់ទៅនៅតែម្ដាយ។ ចៅនោះមិនគិតធ្វើការរកស៊ីអ្វីសោះ តែវេលាយប់​កាលណា វាតែងដើររកលួចទ្រព្យសម្បត្តិទាំងពួង។ មាតាទូន្មានប្រដៅដូចម្ដេចក៏មិនព្រមធ្វើតាម ទើបមាតាយកទៅអោយនៅវត្តរៀនអក្សរ។ ចៅនោះក៏មិនខំរៀនសូត្រឡើយ ប្រព្រឹត្តិដើរតែ លួចទ្រព្យគេយកមកចិញ្ចឹមមាតា និង អាត្មា។ គ្រូរំលឹកប្រដៅដូចម្ដេចក៏មិនព្រមស្ដាប់។
ថ្ងៃមួយស្ដេចក្នុងនគរនោះទ្រង់ចេញប្រថាប់ចុងព្រះរាជរោង អោយសេនាបតីនាហ្មឺនសព្វមុខមន្រ្ដីចូលគាល់ ទ្រង់មានព្រះឱង្ការថា «មានខែត្រមួយនៅទំនេរ ពុំទាន់មានឈ្មោះណាទៅឈររក្សា បើអ្នកណាយកប្រាក់ ៤០កហាបន: មកដាក់ឃ្លាំង យើងនឹងអោយទៅឈរជាចៅហ្វាយស្រុករក្សាខែត្រនោះ»។ ស្ដេចក៏យាងចូលព្រះបរមរាជវាំងវិញ ។
គ្រានោះមន្រ្ដីតូចម្នាក់វិលមកផ្ទះ ដេកកើតទុក្ខចង់ធ្វើចៅហ្វាយស្រុកពន់ពេក។ លុះដល់វេលាយប់ចូលដំនេកនិយាយនឹង ភរិយាថា «នាងអើយឥលូវនេះស្ដេចមានព្រះរាជឱង្ការថា បើឈ្មោះណាមានប្រាក់៤០កហាបនៈ ថ្វាយព្រះអង្គដាក់ឃ្លាំង ទ្រង់អោយធ្វើចៅហ្វាយស្រុករក្សាខេត្រមួយដែលទំនេរ» ភរិយាឆ្លើយថា «អ្នកអើយ! ចិត្តខ្ញុំចង់អោយអ្នកធ្វើចៅហ្វាយស្រុកណាស់ តែសព្វថ្ងៃយើងក្រីក្រតោកយ៉ាកពេក នឹងរកប្រាក់ថ្វាយស្ដេចពុំបានទេ» និយាយហើយបន់ទេវតាថា «សូមទេវតាជួយខ្ញុំអោយបានប្រាក់ ៤០កហាបនៈ ថ្វាយស្ដេច ខ្ញុំនឹងបានធ្វើចៅ​ហ្វាយស្រុកគ្រានោះ »។
ពេលនោះអាចោរចិត្តជា វាដើរលួចគេហើយមកអង្គុយក្រោមផ្ទះមន្រ្ដីនោះ វាបានលឺដូច្នោះ មានចិត្តអានិតក៏យកប្រាក់ ៤០កហាបនៈពីផ្ទះវា វេចនឹងកំនាត់សំពត់ជាតិ​មកលូកដៃតាមប្រហោង​ជញ្ជាំងទៅទុកអោយមន្រ្ដីនោះ រួចត្រលប់ទៅវិញ ។ លុះភ្លឺច្បាស់មន្រ្ដីនោះភ្ញាក់ឡើងក្រលេកទៅឃើញបង្វេចសំពត់ ក៏ចាប់លើកស្រាយមើល ឃើញប្រាក់ ៤០កហាបន: អរណាស់ប្រាប់ ប្រពន្ធថា «យើងបានប្រាក់ ៤០កហាបនៈហើយ គឺទេវតាអោយ » ។ ប្រពន្ធស្ទុះមកឃើញច្បាស់ ក៏មានចិត្តត្រេកអរពន់ពេក ។លុះដល់ថ្ងៃរសៀលមន្រ្ដីនោះ យកប្រាក់៤០កហាបនៈទៅថ្វាយស្ដេចដាក់ឃ្លាំង។ ព្រះរាជាក៏តាំងមន្រ្ដីនោះអោយធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុករក្សាខែត្រនោះតទៅ ។
ឯអាចោរចិត្តជា កាលបើដឹងថាមន្រ្ដីនោះបានធ្វើចៅហ្វាយស្រុកហើយ ក៏ដើរស្វែងរកលួចអ្នកស្រុកក្នុងខែត្រនោះ ធ្វើដំនើរអោយគេចាប់វាបាន​ម្ចាស់ទ្រព្យនាំអាចោរចិត្តជានោះ​ទៅជូន​ចៅហ្វាយស្រុក ចៅហ្វាយស្រុកបង្គាប់មេគុកអោយដាក់ច្រវាក់ឃុំទុក ក្រោមផ្ទះលោក។ វេលាយប់ស្ងាត់អាចោរចិត្តជានិយាយតែម្នាក់ឯងថា «ឱ! ហេតុតែឯងមានចិត្តអានិតគេ ៗចង់ ធ្វើចៅហ្វាយស្រុក ខ្លួនអែងប្រឹងយកប្រាក់ ៤០កហាបនៈវេចនឹងកំនាត់ជាតិ មកអោយគេទាំងយប់ អិលូវគេបានធ្វើចៅហ្វាយស្រុកហើយ គេមិនមេត្តាករុណាឯងបន្តិចសោះ គេដាក់ច្រវាក់​ឃុំឯងទុកអោយវេទនា»។ អាចោរចិត្តជានិយាយតែពាក្យដដែលៗម្នាក់ឯងមិនឈប់ ។
ឯចៅហ្វាយស្រុកនិង ប្រពន្ធ បានលឺចោរនិយាយដូច្នោះក៏ប្រឹក្សាគ្នាថា «ចោរវានិយាយនេះ ត្រូវដូចរឿងខ្លួនយើង គួរឆ្ងល់ណាស់គួរតែយើងចុះទៅសួរវាអោយជាក់ច្បាស់» ។ ទើបចៅហ្វាយស្រុក​ចុះពីផ្ទះទៅសួរចោរនោះថា «យើងលឺឯងនិយាយរឿងអី យើងស្ដាប់បានខ្លះ ចូរឯងនិយាយរឿងនោះអោយយើងស្ដាប់ក្នុង វេលានេះតាមពិត» ។ ទើបអាចោរចិត្តជានិយាយថាខ្លួនខ្ញុំនេះ​ជាមនុស្ស​ប្រព្រឹត្តចោរកម្ម ដើរតែលួចទ្រព្យរបស់គេរាល់យប់មកចិញ្ចឹមជីវិត កាលលោកនៅជាមន្រ្ដីតូច ពុំទាន់បានធ្វើចៅហ្វាយស្រុក វេលាយប់មួយនោះខ្ញុំដើរលួចគេ ហើយមកអង្គុយក្រោមផ្ទះលោក លឺលោកនិយាយ នឹង ប្រពន្ធថា «យើងបានប្រាក់៤០កហាបនៈមកពីណាថ្វាយស្ដេច ៗអោយធ្វើចៅហ្វាយស្រុកខែត្រមួយ »។ ប្រពន្ធលោកថា «យើងក្រីក្រម្ល៉េះនឹងបានពីណា ?» ។ ខ្ញុំលឺដូច្នេះ មានចិត្តអានិតលោក ក៏ទៅយកប្រាប់ ៤០កហាបនៈពីផ្ទះ វេចនឹងកំនាត់ជាតី មកដាក់ជិតក្បាលដំនេកទុកជូនលោកខ្ញុំត្រលប់ទៅវិញ ថ្ងៃក្រោយលឺគេនិយាយថា លោកបានធ្វើចៅហ្វាយស្រុក ខ្ញុំក៏មកលួចក្នុងខែត្រនេះ គេចាប់ខ្លួនខ្ញុំបាននាំមកជូនលោកៗ ក៏ធ្វើទោសខ្ញុំមិនប្រណី »។
ចៅហ្វាយស្រុកបានស្ដាប់ក៏ជឿជាក់ឥតសង្ស័យ ហើយថា «ឱ! អាសំលាញ់អើយ! ឱងនិយាយនេះពិតប្រាកដមែន ដែលអញបានធ្វើចៅហ្វាយស្រុកពីព្រោះតែអែងជួយ វេលានេះឯងកុំភ័យ កុំតូចចិត្ត ព្រឹកនេះអញ នឹងដោះលែងឯងអោយរួចចេញពីទោស មួយទៀតឯង និង អញយកគ្នាជាសំលាញ់តទៅ »។ ចៅហ្វាយស្រុកសួរថា «ឯងឈ្មោះអ្វី ? »។ បុរសនោះជំរាបថា « ខ្ញុំឈ្មោះអាចោរចិត្តជា »។ រួចចៅហ្វាយស្រុកក៏ឡើងលើផ្ទះវិញ ។
លុះភ្លឺច្បាស់ចៅហ្វាយស្រុកបង្គាប់មេគុកអោយដោះអាចោរចិត្តជារួចពីទោស ហើយនិយាយថា « អាសំលាញ់ឯងនៅ នឹងអញចុះ អញចិញ្ចឹមឯងពីថ្ងៃនេះតទៅ ឯងកុំលួចគេទៀត »។ អាចោរ​ចិត្តជាឆ្លើយថា «រឿងលួចនេះអញមិនឈប់ទេ ដែលអញលួចទ្រព្យគេនោះគ្រាន់យកទៅចិញ្ចឹមមាតាមេម៉ាយ» ។ ចៅហ្វាយស្រុកក៏អោយប្រាក់ ៣០កហាបនៈយកទៅអោយមាតា។ អាចោរចិត្ត​ជាមិនព្រមយក ។ ចៅហ្វាយស្រុកសួរថា «ផ្ទះអាសំលាញ់ឯងនៅណា ? ចូរឯងប្រាប់អញអោយត្រង់ »។ អាចោរចិត្តជាប្រាប់ថា «អញនៅផ្ទះនោះ » ហើយលាចៅហ្វាយស្រុកទៅ​ផ្ទះវិញ ។
គ្រានោះលោកយមរាជ និង មន្រ្ដីតូចម្នាក់ កើតសេចក្ដីវិវាទទាស់ទែងគ្នាជាយូរខែ ហើយមន្រ្ដីតូចនោះ គុំគិតសំលាប់លោកយមរាជនោះអោយបាន។ មន្រ្ដីតូចនោះមានស្រីបំរើម្នាក់ជាទីទុកចិត្ត ប្រើដូចម្ដេចបានទាំងអស់។ ស្រីបំរើនខំផ្គាប់ផ្គន់ចៅហ្វាយមិនអោយទាស់ចិត្ត។ វេលាយប់ស្ងាត់មន្រ្ដីនោះនិយាយ នឹង ស្រីបំរើថា «វេលានេះ ចូរឯងអានិតអញពីព្រោះអញស្អប់លោក យមរាជណាស់អញចង់សំលាប់ចោល តែមិនដឹងរកអ្នកអែណាជួយរឿងនេះ សព្វថ្ងៃអញឃើញតែអែងមានប្រាជ្ញា» ហើយមន្រ្ដីនោះបង្គាប់ស្រីបំរើថា «ចូរអែងចេញពីអញទៅរកប្រាក់​លោកយមរាជ​​នៅ​នឹងគេចុះ រួចឯងខំផ្គាប់ផ្គុនគេដូចកាលនៅនឹងអញបើឯងបំរើនខាងក្រៅ លោកយមរាជនោះគេទុកចិត្តស្និទ្ធស្នាល អែងត្រូវចូលបំរើខាងក្នុងលុះបានហើយ ឯងចាំមើលរាល់វេលា​យប់ស្ងាត់ កាលណាយមរាជនោះដេកលក់ ចូរឯងរំលាយសំណអោយពុះក្ដៅ រួចយកទៅចាក់ក្នុងមាត់ទៅ លោកយមរាជនឹងស្លាប់មិនខាន គ្មានអ្នកណាដឹងឡើយបើឯងធ្វើបានដូចគំនិតនេះ អញ​នឹងចេញប្រាក់លួសឯងយកមកវិញអោយរួចពីខ្ញុំគេ »
ស្រីបំរើរនេះ ទទួលការសព្វគ្រប់ ។ វេលាយប់នោះអាចោរចិត្តជា ដើរលួចគេហើយវាមកអង្គុយក្រោមផ្ទះមន្រ្ដីនោះ កាលមន្រ្ដីនោះ និយាយបង្គាប់ស្រីបំរើអោយសំលាប់លោកយមរាជដូចម្ដេច ក៏វាស្ដាប់បានការណ៍ទាំងអស់ ។ ថ្ងៃក្រោយស្រីបំរើនោះលាម្ចាស់ទៅរកប្រាក់លោកយមរាជនោះ លោកយមរាជក៏ទទួលចេញប្រាក់លួងអោយនៅបំរើរៀងមក។ នាងនោះផ្គាប់ផ្គុនខំបំរើ លោកយមរាជ និង លោកជំទាវមិនអោយទាស់ចិត្ត។ លោកយមរាជ និង លោកជំទាវក៏ទុកចិត្តសិ្នទ្ធស្នាលអោយចេញចូលខាងក្នុងបំរើជិតដិតរៀងមក។ វេលាមួយនោះពេលយប់ស្ងាត់ ស្រីបំរើ​នោះ​វាដឹងថា លោកយមរាជ និងលោកជំទាវសំរាន្ដលក់ហើយ វាដុតភ្លើងរំលាយសំណអោយពុះក្ដៅ ហើយវាលើកសំណនោះ ចាក់ក្នុងមាត់លោកយមរាជ ៗស្លាប់ទៅរួចវាត្រលប់​ទៅដេកតាម​កន្លែងវិញ ។
លុះព្រឹកឡើងលោកជំទាវភ្ញាក់បានដឹងថា ប្ដីស្លាប់ក៏ស្រែកទ្រហ៊ោយយំ មនុស្សផ្អើលមកមើលឃើញលោកយមរាជស្លាប់មែនតែមិនដឹងថាស្លាប់ពីរោគអ្វី ដោយគ្មានស្នាក់ស្នាមបន្តិចសោះ។ លោកជំទាវនោះទៅក្រាបបង្គំទូលស្ដេចតាមរឿងដែលស្លាប់។ ព្រះរាជាទ្រង់ក៏ចាត់មន្រ្ដីអោយមកមើល តែមិនដឹងស្លាប់ពីរឿងអ្វី ព្រោះគ្មានហេតុស្លាកស្នាម ក៏ទៅក្រាបបង្គំទូលតាមរឿង។ ព្រះរាជាទ្រង់អោយយកសពទៅបញ្ចុះទុកតាមគួរ។
ក្រោយនោះជារដូវបុណ្យទ្វារទសមាស នាហ្មឺនសព្វមុខមន្រ្ដីចូលគាល់ព្រះមហាក្សត្រៗ ទ្រង់មានព្រះរាជអោង្ការថា «បើអ្នកឯណា រកឈ្មោះមនុស្សដែលសំលាប់យមរាជបានដឹងច្បាស់ប្រាកដ យើងអោយធ្វើទីយមរាជ» រួចទ្រង់ស្ដេចយាងចូលខាងក្នុងវិញ ។ សេនាបតីនាហ្មឺនសព្វមុខមន្រ្ដី ក៏ទៅផ្ទះរៀងខ្លួនវិញ ។ គ្រានោះចៅហ្វាយស្រុកដែលជា សំលាញ់អាចោរចិត្តជា ចង់ធ្វើ យមរាជណាស់ បានទៅរកអាចោរចិត្តជា ៗសួរថា «អាសំលាញ់ ឯងមករកអ្វី? »។ ចៅហ្វាយស្រុកប្រាប់ថា «អញមកមានការសួរឯងបន្តិច​ត្បិតលោកយមរាជស្លាប់ដោយ​ឥតមាននរណា​ដឹងថាស្លាប់ពីរោគអ្វី ឥលូវស្ដេចមានព្រះរាជឱង្ការថា «បើអ្នកឯណារកឈ្មោះមនុស្សដែលសំលាប់លោកយមរាជឃើញពិតប្រាកដ ទ្រង់ នឹង អោយធ្វើទីយមរាជ រឿងនេះអាសំលាញ់ឯង បានដឹងរឺទេ ? ត្បិតអញចង់ធ្វើយមរាជណាស់ » អាចោរចិត្តជាឆ្លើយថា «រឿងនេះអញបានដឹងច្បាស់ ព្រោះនៅវេលារាត្រីមួយនេះអញដើរលួចគេ​ហើយអញមកអង្គុយ​ក្រោមផ្ទះមន្រ្ដីតូចម្នាក់​នៅខាងជើងផ្ទះលោកយមរាជ ឆ្ងាយពីគ្នាបន្តិច មន្រ្ដីនោះប្រាប់ស្រីបំរើម្នាក់ថា « អញស្អប់លោកយមរាជពេក ចង់សំលាប់ចោល ព្រោះជាសត្រូវ នឹង អញ ក្នុងគ្រានេះត្រូវឯងជួយអញជាប្រាកដ ដូច្នោះត្រូវឯងចេញពីផ្ទះអញ ទៅរកផ្ទះលោកយមរាជនៅ បើគេព្រមទទួលអោយនៅត្រូវឯងខំបំរើគេអោយត្រូវចិត្តបើគេទុកចិត្តស្និទ្ធស្នាល ប្រើចេញចូលនៅខាងក្នុងវេលាណា លុះដល់យប់ស្ងាត់​ឯងត្រូវដុតភ្លើងរំលាយ សំណអោយពុះ ក្ដៅហើយយកទៅចាក់ក្នុងមាត់ លោកយមរាជកំពង់ដេកលក់ គង់ស្លាប់មិនខានអញស្ដាប់បានចាំប្រាកដ សំលាញ់ឯងទៅទូលស្ដេចតាមរឿងនេះចុះ តែអោយគាស់ខ្មោចលោកយមរាជនោះមកវះមើល បើឃើញសំណនៅក្នុង ពោះខ្មោចនោះមែនអាសំលាញ់ឯង នឹង បានធ្វើយមរាជមិនខាន »។
លុះព្រឹកឡើងអាចោរចិត្តជាមកប្រាប់លោកយមរាជថា «អាសំលាញ់យប់មិញអញចូលលួចគេបានប្រាក់ និងសំពត់អាវច្រើនណាស់ ពីថ្ងៃនោះតទៅ អញលះបង់ចោលរឿងរកស៊ីលួចគេហើយ អាសំលាញ់ឯងជឿចុះ»។ លោកយមរាជតបថា « បើឯងឈប់រកស៊ីលួចគេនេះអញអរណាស់បើខ្វះខាតអ្វីមករកអញៗ អោយឯងកុំទើសទាល់ អញចិញ្ចឹមលុះអស់ជីវិត ។ អាចោរចិត្តជាក៏លា​លោកយមរាជទៅផ្ទះវិញ ទៅនៅរក្សាមាតាជាសុខសប្បាយ។ លោកយមរាជ និងអាចោរចិត្តជាស្រលាញ់រាប់អានគ្នាចិញ្ចឹមគ្នាដរាបអស់ជីវិតដូចបានសន្យាគ្នាមក។
សុភាសិតទាំងទងនឹងរឿងនេះ
មនុស្សចិត្តជា តែងមានគ្នាជាទីពឹង
សូមមើលផងដែរ
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ឯកសារយោង
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែររបស់មណ្ឌលវប្បធម៌ខ្មែរនៅស្វីស
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា
ក្រោយការភ្ជាប់ពាក្យ ការរៀបការត្រូវតែប្រារព្ធធ្វើឡើងតាមប្រពៃណីជាតិ បន្ទាប់ពីបានសុំការអនុញ្ញាតច្បាប់ ពិធីរៀបមង្គលការ គឺជាពិធីមួយដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់ផ្សំផ្គុំមនុស្សប្រុស ស្រីឲ្យក្លាយជាប្ដីប្រពន្ធ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង គូស្វាមីភរិយាថ្មីតែបានទទួលដំបូន្មានពីអាចារ្យ មាតាបិតា និងចាស់ទុំញាតិមិត្តទាំងសងខាង។ ដំបូន្មានទាំងនោះទាក់ទងទៅនឹងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីលើកកំពស់ ទំនាក់ទំនងប្រកបដោយសុភមង្គលក្នុងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់គេ។
រឿង​ឆ្កែ​ព្រៃ​និង​ឥសី
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
កាលពីព្រេងនាយ មានឥសីម្នាក់ឈ្មោះថា ទេវសម៌ តាំងសីលនៅក្នុងអាស្រមមួយឆ្ងាយដាច់ពីគេ។ មនុស្សជាច្រើនបានមកជួបគាត់ ហើយជូនវត្ថុមានតម្លៃជាច្រើនដល់គាត់ ហើយគាត់បានយកវាទៅលក់ទទួលបានប្រាក់ជាច្រើន។ ដោយសារតែគាត់មានបានបែបនេះ គាត់មិនជឿទុកចិត្តលើនរណាទាំងអស់។ ទាំំងយប់និងថ្ងៃ គាត់ដាក់ថង់ប្រាក់របស់គាត់នៅក្រោមក្លៀករបស់គាត់រហូត ហើយយកតាមខ្លួនជាប់រហូត មិនដែលទុកចោលសូម្បីតែមួយភ្លែត។ ដូចជាពាក្យចាស់គេនិយាយថា៖ “២៨)រកប្រាក់ជារឿងដ៏លំបាកបំផុត ហើយថែររក្សាវាកាន់តែលំបាកទៅទៀត។ ប្រាក់ចេញនិងចូល បណ្តាលឲ្យយើងសៅហ្មង។ ចង្រៃយ ប្រាក់គឺជាប្រភពនៃទុក្ខព្រួយគ្មានទីបញ្ចប់មែន!”
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា
ហេតុអ្វីបានជាគេត្រូវរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍?
មនុស្សត្រូវតែរៀបការព្រោះមូលហេតុដូចខាងក្រោម៖
ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍អាចមានហេតុផលផ្សេងៗទៀត ប៉ុន្តែចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវចងចាំគឺការរួមរស់ស្របច្បាប់រវាងបុរស និងស្ត្រី។ ការរៀបការមានសារៈសំខាន់ណាស់ព្រោះវាជាសញ្ញានៃការចាប់ផ្ដើមជីវិតគ្រួសារថ្មី។ គូស្វាមីភរិយាថ្មីមានទំនួលខុសត្រូវដូចខាងក្រោម៖
រឿង​ឆ្កែ​ព្រៃ​និង​ឥសី
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
ជនបោកប្រាស់ម្នាក់ឈ្មោះ អសទ្ធាពុត ដែលធ្លាប់តែដើរប្លន់ប្រាក់អ្នកស្រុក បានដឹងថាតាឥសីនោះទុកប្រាក់នៅក្រោមឃ្លៀករបស់គាត់។ វាគិតក្នុងចិត្តថា “តើអញធ្វើម៉េចបោកយកប្រាក់របស់វាបាន? អញមិនអាចចោះប្រហោងតាមជញ្ជាំងអាស្រមដ៏ម៉ាំនេះបានទេ ហើយក៏មិនអាចផ្លោះរបងដែលខ្ពស់បែបនេះបានដែរ។ ដូច្នេះអញនឹងបោកតានេះ នឹងពាក្យសម្តីទន់ភ្លន់របស់អញ សុំវាធ្វើជាកូនសិស្ស។ ហើយពេលដែលវាជឿជាក់លើអញហើយ ថ្ងៃណាមួយវានឹងធ្លាក់ចូលក្នុងកលល្បិចអញមិនខាន។ ដូចពាក្យចាស់គេនិយាយថា
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា
អាយុ
អាយុរៀបការ គឺជាបញ្ហាដ៏សំខាន់ក្នុងការយកមកគិតពិចារណានៅមុនពេលរៀបការ។ នៅក្នុងមាត្រាទី៥នៃច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ចែងថា បុរសអាចរៀបការនៅអាយុ២០ឆ្នាំ ហើយស្ត្រីត្រូវតែមានអាយុចាប់ ពី១៨ឆ្នាំឡើងទៅ ។
មូលហេតុនៃការកំណត់អាយុនេះ គឺជាការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងរបស់រដ្ឋាភិបាលលើសុខភាព និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ៗរូប ដែលមានបំណងកសាងគ្រួសារឲ្យបានរឹងមាំ មានសុភមង្គល និងធានាការចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាអប់រំកូនរបស់គេបានល្អប្រសើរ។
ទោះជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ដើម្បីឲ្យមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការកសាងគ្រួសារមួយប្រកបដោយសុភមង្គល បុរសគួររៀបការក្នុងអាយុ ២៥ឆ្នាំ និងស្ត្រី ២១ឆ្នាំ។
ការជ្រើសរើសគូស្រករ
ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសហត្ថលេខីនៃសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីផែនការសកម្មភាពប្រជាករ និងអភិវឌ្ឍន៍ (ICPD ១៩៩៤)។ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនោះ ប្រទេសកម្ពុជាបានយល់ព្រមទទួលយកមកអនុវត្តលើច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍នៅក្នុងប្រទេស តាមមាត្រាដូចខាងក្រោម៖
រឿង​ឆ្កែ​ព្រៃ​និង​ឥសី
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
២៩) មនុស្សមិនចង់មានចង់បាន មិនចេះលួចរបស់គេ មនុស្សគ្មានតណ្ហា មិនចេះតុបតែងកាយ មនុស្សឆ្កួត មិនចេះនិយាយលាក់ពុត មនុស្សនិយាយត្រង់ មិនចេះបោកប្រាស់ “
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា
១. មាត្រាទី១៦ ការប្រកាសអំពីសិទ្ធិមនុស្ស
បុរសស្ត្រីដែលមានអាយុរៀបការមានសិទ្ធិរៀបការ និងបង្កើតគ្រួសារដោយមិនប្រកាន់សញ្ជាតិ ជនជាតិ និងសាសនាឡើយ។ ពួកគេមានសិទ្ធិស្មើៗក្នុងការរៀបការ និងដំណោះស្រាយក្នុងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ត្រូវតែធ្វើឡើងដោយមានការព្រមព្រៀងរវាងសាមីខ្លួនទាំងពីរដោយគ្មានការគំរាមកំហែង និងបង្ខិតបង្ខំពីនរណាម្នាក់ឡើយ។ គ្រួសារជាកោសិកាសង្គមតាមបែបធម្មជាតិ មានសារៈសំខាន់ និងមានសិទ្ធិទទួលការការពារពីសង្គម និងពីរាជរដ្ឋាភិបាល។
២. មាត្រាទី២៣ ស្ដីអំពីសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិអំពីសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងនយោបាយ
គ្មានការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ណាមួយដែលត្រូវធ្វើឡើងដោយគ្មានការព្រមព្រៀង និងដោយគ្មានការស្ម័គ្រចិត្តពីភាគីទាំងសងខាងទេ ។ បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីមានគ្រួសារមួយចំនួនជ្រើសរើសគូស្រករតាមរយៈម្ដាយឪពុកក៏ដោយ ក៏សាមីខ្លួនភាគច្រើនបានធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនគេផ្ទាល់ក្នុងការជ្រើសរើសគូអនាគត។
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមលំដាប់លំដោយដូចខាងក្រោម៖
ពិធីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ គេអាចធ្វើជាលក្ខណៈធំ ឬតូចទៅតាមលទ្ធភាពស្ថានភាពគ្រួសារ។ តែគេក៏មិនភ្លេចដែរថា អ្វីដែលសំខាន់ក្នុងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺសុភមង្គលក្នុងគ្រួសារ។ ការរៀបចំពិធីរៀបមង្គលការត្រូវបានធ្វើឡើងតាមដំណាក់កាលដូចខាងក្រោម៖
រឿង​ឆ្កែ​ព្រៃ​និង​ឥសី
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
នៅពេលដែលវាគិតបានសព្វគ្រប់ហើយ អសទ្ធាពុត ក៏ធ្វើដំណើរទៅកាន់អាស្រមរបស់ ទេវសម៌។ វាទៅលត់ជង្គង់ថ្វាយបង្គំនៅមុខតាឥសី ហើយនិយាយថា
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា
*ការរៀបចំមុន
ជាធម្មតាមុននឹងឈានចូលដល់ថ្ងៃរៀបមង្គលការ ប្រជាជនកម្ពុជា ត្រូវគោរពតាមទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីជាតិ និងច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍។
មាតាបិតាទាំងសងខាង និងសាមីខ្លួនទាំងពីរត្រូវរៀបចំឯកសារមួយចំនួន ដើម្បីសុំការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋអំណាចមូលដ្ឋាន និងរៀបចំពិធីមង្គលការដូចខាងក្រោម៖
រឿង​ឆ្កែ​ព្រៃ​និង​ឥសី
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
នៅពេលដែលទេវសម៌ ឮបែបនេះ គាត់និយាយថា
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍
ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះ គេបានបំព្រួញពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ឲ្យមកនៅត្រឹមតែមួយថ្ងៃប៉ុននោះ គឺចាប់ពីព្រលឹម គេហែកូនកម្លោះទៅផ្ទះកូនក្រមុំដោយនាំគ្រឿងភស្តុភារទៅជាមួយផង។ បន្ទាប់មកគេរៀបចំពិធីផ្សេងៗទៀតជាបន្តបន្ទាប់ ដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ។ ដល់ពេលល្ងាចគេរៀបចំពិធីជប់លៀងនៅគេហដ្ឋានខាងស្រី ឬនៅភោជនីយដ្ឋានជាកិច្ចបញ្ចប់ពិធី។ ដោយមានគូស្វាមីភរិយាថ្មី អមដោយយុវជន យុវនារីកិត្តិយស(អ្នកកំដរ) ឈរនៅច្រកចូលរោងពិធី ចាំទទួល និងជូនផ្កាថ្លែងអំណរគុណចំពោះភ្ញៀវដែលបានអញ្ជើញមកចូលរួម។ មាតាបិតាទាំងសងខាងត្រូវឈរទទួលភ្ញៀវដែលអញ្ជើញមកចូលរួមជិតកូនកម្លោះ កូនក្រមុំ៕
រឿង​ឆ្កែ​ព្រៃ​និង​ឥសី
វគ្គទី ១ ការបាត់មិត្ត
“កូនប្រុស តាមពិតកូនប្រុសហៅថាបានដឹងនូវធម៌ខ្លះហើយ ដែលបានបោះបង់លោកនេះក្នុងយុវវ័យបែបនេះ។ កូនប្រុសសួរពីផ្លូវឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រនៃជីវិត។ អញ្ចឹងចូរស្តាប់។ តាមគំនិតរបស់តា
៣០) ចិត្តរបស់មនុស្សប្រសើរ មានលក្ខណៈចាស់ទុំបើទោះបីជារាងកាយនៅក្មេងខ្ចីក៏ដោយ រីឯរាងកាយរបស់មនុស្សចាស់ កាន់តែចាស់ទ្រុឌទ្រោមទៅ តែគំនិតគាត់នៅតែក្មេងដដែល។
នៅពេលដែលអសទ្ធាពុត ឮបែបនេះ វាក៏ពុតធ្វើក្រាញននៀលឱបជើងតាឥសី និយាយថា “ឱព្រះភគវ័នអើយ សូមជួយនាំផ្លូវកូនផង”
ទេវសម៌ក៏តបថា
“ចៅអើយ តានឹងយល់ព្រម តែចៅឯងត្រូវគោរពតាមលក្ខខណ្ឌមួយ។ ចៅមិនត្រូវចូលក្នុងអាស្រមនេះនៅពេលយប់ទេ ព្រោះឥសីត្រូវគង់នៅតែម្នាក់ឯងនៅពេលយប់ មិនឲ្យមានអ្នកហែរហមទេ។ ដូច្នេះរវាងតា និងចៅឯង យើងក៏ត្រូវតែគោរពច្បាប់នេះដែរ។ ព្រោះគេនិយាយថា
៣០) ស្តេចរលាយដោយសារមន្ត្រីអាក្រក់ ឥសីដោយសារអ្នកប្រតិបត្តតាម កូនប្រុសដោយសារការទំយើហួស ព្រាហ្មណ៍ដោយសារមិនរៀនសាស្ត្រាឲ្យបានជ្រៅជ្រះ ជំនួញឬកសិកម្មដោយសារការធ្វេសប្រហែស គ្រួសារនិងអត្តចរឹកដោយសារទាក់ទងមនុស្សអាក្រក់”
ហើយតាឥសីក៏បន្តថា
“អញ្ចឹង បន្ទាប់ពីចៅឯងរៀនធម៌ថ្នាក់ដំបូងហើយ ចៅឯងត្រូវទៅដេកនៅមាត់ទ្វាររបងអាស្រមទៅ។”
អសទ្ធាពុតក៏និយាយថា
“ខ្ញុំនឹងធ្វើពាក្យលោកតាបង្គាប់ទាំងអស់” នៅពេលរៀបដេក ទេវសម្មា បានបង្រៀនធម៌ដល់អសទ្ធាពុត។ អសទ្ធាពុត បានធ្វើសរសៃដៃនិងជើងឲ្យតាមឥសី រងចាំតែឱកាសល្អអាលនឹងលួចប្រាក់រត់។ តែគ្មានបានប្រយោជន៍អីទេ ព្រោះទេវសម្មា មិនដែលទុកថង់ប្រាក់ចោលតែផ្តាសឡើយសូម្បីតែមួយប៉ព្រិចភ្នែក។
“តានេះមិនទុកចិត្តអញសូម្បីតែបន្តិច! អញគួរតែយកកាំបិតចាក់សម្លាប់វាចោលតែម្តងឬយ៉ាងម៉េច ឬក៏ដាក់ថ្នាំបំពុលវិញ ឬសម្លាប់ចោលដូចសត្វព្រៃ?” នៅពេលដែលវាកំពុងតែគិតបែបនោះ កូនប្រុសរបស់កូនសិស្សរបស់ទេវសម្មា នៅភូមិជិតនោះ បានមកអញ្ជើញតាឥសីទៅចូលរួម។ វានិយាយថា
“អសទ្ធាពុត ចៅឯងមើលស្បង់ចីវរតា ឲ្យប្រយត្នផង ចាំទាល់តែតាត្រឡប់មកវិញ” ហើយទេវសម្មា ក៏ចុះមុជទឹកទន្លេ។ គ្រាន់តែទេវសម្មាបែរខ្នងភ្លាម អសទ្ធាពុត ក៏ដាក់មេប្រ៉ូចជាមួយនឹងប្រាក់តាឥសីភ្លាម។ នៅពេលនោះ ទេវសម្មាបានឮសម្លេងអ្វីម្យ៉ាង គាត់មើលទៅឃើញ ចៀមពីរក្បាលជល់គ្នា។ ពួកវាជល់គ្នារហូតបែកក្បាលចេញឈាម តែពួកវានៅតែជល់គ្នាទៀត។ មានឆ្កែព្រៃស្រេកឈាមមួយក្បាលបានមកដល់កន្លែងដែលចៀមទាំងពីរក្បាលនោះជល់គ្នា វាចាប់ផ្តើមលិតឈាមដែលហូរលើដីនោះ។ ទេវសម្មាគិតក្នុងចិត្តថា
“បើវាហ៊ានតែចូលទៅចន្លោះចៀមពីរក្បាលនោះ វាច្បាស់ជាងាប់ភ្លាមមួយរំពេច។” ពិតមែនហើយ ដោយសារតែវាស្រេកឈាមខ្លាំងពេក ឆ្កែព្រៃក៏ចូលទៅចន្លោះចៀមទាំងពីរ។ វាក៏ត្រូវចៀមជល់ចំក្បាលស្លាប់ភ្លាមមួយរំពេច។
ទេវសម្មាងូតទឹកហើយ ហើយត្រឡប់មកវិញយ៉ាងយឺត គិតពីរឿងនេះបណ្តើរ គិតពីរឿងប្រាក់របស់គាត់បណ្តើរ។ នៅពេលគាត់មកដល់ បាត់អសទ្ធាពុតជ្រៀប ឃើញតែស្បង់ចីវរ លើដី។ គាត់ខំបើកកកាយរកមើលថង់ប្រាក់របស់គាត់ តែរកមិនឃើញ។ គាត់ក៏ស្រែកជំទាលថា
“ព្រះអើយ! ខ្ញុំត្រូវគេលួចប្រាក់ហើយ!”
ហើយគាត់ក៏ដួលសន្លប់នឹងដី។
បន្តិចក្រោយមក គាត់ដឹងខ្លួនវិញ។ គាត់ក៏ក្រោកឡើង ហើយស្រែកថា
“អាអសទ្ធាពុត! អ្ហែងនៅឯណា! អាបោក! ឆ្លើយអញភ្លាម!។” បន្ទាប់មកគាត់ក៏ដើរតាមដានជើងរបស់អសទ្ធាពុត រហូតដល់ទីប្រជុំជន នៅពេលល្ងាច។ គាត់នៅទីនោះមួយស្របក់ ក៏ត្រឡប់មកអាស្រមវិញ។
ទម្នករក៏បន្តថា
“អញ្ចឹងហើយបានជាខ្ញុំនិយាយថា ឆ្កែព្រៃចន្លោះចៀមជល់គ្នា និង ឥសីទុកចិត្តលើអសទ្ធាពុត គឺពួកគេត្រូវបន្ទោសខ្លួនឯងទើបត្រូវ។”
“អញ្ចឹងពេលនេះយើងគួរធ្វើយ៉ាងម៉េចវិញ?”
ទម្នករតបថា
“នៅពេលនេះ ខ្ញុំដឹងថាធ្វើយ៉ាងម៉េចហើយ។ ខ្ញុំនឹងបំបែកបំបាក់ទំនាក់ទំនងរវាងគោនោះនឹងលោកម្ចាស់ ដូចគេនិយាយថា
៣១) ព្រួញមួយបាញ់ចេញមក អាចធ្វើឲ្យបុរសម្នាក់ស្លាប់ឬមិនស្លាប់ តែប្រាជ្ញារបស់មនុស្សឆ្លាតម្នាក់វិញអាចបំផ្លាញសត្រូវបានទាំងហ្វូង។”
កត៌កក៏និយាយថា
“អូ!បងប្រុស បើសិនជា លោកម្ចាស់ពិន្គលករ ឬអាគោសន្ជីវករនោះដឹងថាបងប្រើល្បិចធ្វើឲ្យពួកគេបាក់បែកវិញ បងច្បាស់ជាចប់ហើយ!”
ទម្នករនិយាយថា
“អញ្ចឹងហើយ បានជាខ្ញុំនឹងធ្វើកិច្ចការនេះប្រកបដោយកលល្បិចខ្ពស់បំផុត ដែលធ្វើឲ្យពួកគេគ្មានឱកាសនឹងដឹងជាដាច់ខាត។”
ពេលកត៌កឮបែបនេះ វានិយាយថា
“ល្អណាស់ បងប្រុស តែខ្ញុំខ្លាចណាស់ ព្រោះសន្ជីវករ វាចេះដឹងច្រើន ហើយលោកម្ចាស់កាចសាហាវ។ ទោះបីបងឯងមានប្រាជ្ញាមុតយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំគិតថាបងមិនអាចបំបែកពួកគេបានទេ។”
“សមត្ថភាពខ្ញុំប្រហែលជាមិនដល់មែន តែខ្ញុំនឹងរៀបចំផែនការនេះឲ្យបានល្អ ព្រោះថា
៣២) អ្វីដែលមិនកម្លាំងមិនអាចធ្វើបាន គេអាចធ្វើបានដោយប្រើល្បិច។
ដោយសារខ្សែកមាស ក្អែកអាចសម្លាប់ពស់វែកខ្មៅបាន។”
កត៌កក៏សួរថា
“រឿងហ្នុងយ៉ាងម៉េចខ្លះ?”
ទម្នករ ក៏និទានរឿង “ពស់វែក និង ក្អែក”
ខណ្ឌប្រាំពីរមករា
ខណ្ឌប្រាំពីរមករាគឺជាខណ្ឌតូចបំផុតនៅភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា។ ខណ្ឌនេះត្រូវបានបែងចែកទៅជា ៨សង្កាត់ និង ៣៣ភូមិ។ ខណ្ឌនេះមានផ្ទៃក្រឡា2.22 km2។ តាមរយៈ ជំរឿន១៩៩៨នៃកម្ពុជា ខណ្ឌធ្លាប់មានប្រជាជន ៩៦ ១៩២នាក់។
រដ្ឋបាល
ក្រមប្រៃសណីយ៍ខណ្ឌ៧មករា (១២២៥០)
និរុត្តិសាស្ត្រ
ឈ្មោះខណ្ឌនេះយកឈ្មោះថ្ងៃនៃជ័យជម្នះនៃរបបប្រល័យពូជសាសន៍ប៉ុលពត គឺ ថ្ងៃ ៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ ដែលមានការគាំទ្រពីកងទ័ពវៀតណាម។
ឯកសារយោង
ប្រាំពីរមករា
នៅ​ជិត​វាល​គមនាគមន៍
Near field communication (NFC) គឺជាសំណុំនៃស្ដង់ដារបស់ទូរស័ព្ទឆ្លាតវៃ និង ឧបករណ៍ដទៃទៀតដែលធ្វើការទំនាក់ទំនងដោយរលកវិទ្យុ ដោយគ្រាន់តែដាក់ឧបករណ៍នោះជិតគ្នា ឬ ប៉ះគ្នា ដែលចម្ងាយជាមធ្យមគឺប៉ុន្មានសង់ទីម៉ែត្រ (៣សង់ទីម៉ែត្រ)។ កម្មវិធីដែលបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាមួយនឹង NFC រួមមានការផ្ទេរទិន្នន័យ ការតំឡើងទំនាក់ទំនង Wi-Fi ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងអាចធ្វើឡើងបានដោយឧបករណ៍ដែលមានNFC និង unpowered NFC chip ដែលហៅថា "tag".
== Uses ==
NFC builds upon RFID systems by allowing two-way communication between endpoints, where earlier systems such as contactless smart cards were one-way only. Since unpowered NFC "tags" can also be read by NFC devices, it is also capable of replacing earlier one-way applications.
Commerce
NFC devices can be used in contactless payment systems, similar to those currently used in credit cards and electronic ticket smartcards, and allow mobile payment to replace or supplement these systems. For example, Google Wallet allows consumers to store credit card and store loyalty card information in a virtual wallet and then use an NFC-enabled device at terminals that also accept MasterCard PayPass transactions. Germany, Austria, Finland, New Zealand, and Italy have trialed NFC ticketing systems for public transport.
India is implementing NFC based transactions in box offices for ticketing purposes.
Bluetooth and Wi-Fi connections
NFC offers a low-speed connection with extremely simple setup, and can be used to bootstrap more capable wireless connections. For example, the Android Beam software uses NFC to complete the steps of enabling, pairing and establishing a Bluetooth connection when doing a file transfer. Nokia has used NFC technology to pair Bluetooth headsets and speakers with one tap in its NFC-enabled devices. The same principle can be applied to the configuration of Wi-Fi networks.
Social networking
NFC can be used in social networking situations, such as sharing contacts, photos, videos or files, and entering multiplayer mobile games.
Identity and access tokens
The NFC Forum promotes the potential for NFC-enabled devices to act as electronic identity documents and keycards. As NFC has a short range and supports encryption, it may be more suitable than earlier, less private RFID systems.
Smartphone automation and NFC tags
Smartphones equipped with NFC can be paired with NFC tags or stickers which can be programmed by NFC apps to automate tasks. These programs can allow for a change of phone settings, a text to be created and sent, an app to be launched, or any number of commands to be executed, limited only by the NFC app and other apps on the smartphone. These applications are perhaps the most practical current uses for NFC since it does not rely on a company or manufacturer but can be utilized immediately by anyone anywhere with an NFC equipped smartphone and an NFC tag.
History
NFC traces its roots back to radio-frequency identification, or RFID. RFID allows a reader to send radio waves to a passive electronic tag for identification, authentication and tracking.
Essential specifications
NFC is a set of short-range wireless technologies, typically requiring a distance of 10 cm or less. NFC operates at 13.56 MHz on ISO/IEC 18000-3 air interface and at rates ranging from 106 kbit/s to 424 kbit/s. NFC always involves an initiator and a target; the initiator actively generates an RF field that can power a passive target. This enables NFC targets to take very simple form factors such as tags, stickers, key fobs, or cards that do not require batteries. NFC peer-to-peer communication is possible, provided both devices are powered. A patent licensing program for NFC is currently under development by Via Licensing Corporation, an independent subsidiary of Dolby Laboratories. A public, platform-independent NFC library is released under the free GNU Lesser General Public License by the name libnfc.
NFC tags contain data and are typically read-only, but may be rewriteable. They can be custom-encoded by their manufacturers or use the specifications provided by the NFC Forum, an industry association charged with promoting the technology and setting key standards. The tags can securely store personal data such as debit and credit card information, loyalty program data, PINs and networking contacts, among other information. The NFC Forum defines four types of tags that provide different communication speeds and capabilities in terms of configurability, memory, security, data retention and write endurance. Tags currently offer between 96 and 4,096 bytes of memory.
Comparison with Bluetooth
NFC and Bluetooth are both short-range communication technologies that are integrated into mobile phones. As described in technical detail above, NFC operates at slower speeds than Bluetooth, but consumes far less power and doesn't require pairing.
NFC sets up more quickly than standard Bluetooth, but has a lower transfer rate than Bluetooth low energy. With NFC, instead of performing manual configurations to identify devices, the connection between two NFC devices is automatically established quickly: in less than a tenth of a second. The maximum data transfer rate of NFC (424 kbit/s) is slower than that of Bluetooth V2.1 (2.1 Mbit/s). With a maximum working distance of less than 20 cm, NFC has a shorter range, which reduces the likelihood of unwanted interception. That makes NFC particularly suitable for crowded areas where correlating a signal with its transmitting physical device (and by extension, its user) becomes difficult.
In contrast to Bluetooth, NFC is compatible with existing passive RFID (13.56 MHz ISO/IEC 18000-3) infrastructures. NFC requires comparatively low power, similar to the Bluetooth V4.0 low energy protocol. When NFC works with an unpowered device (e.g., on a phone that may be turned off, a contactless smart credit card, a smart poster), however, the NFC power consumption is greater than that of Bluetooth V4.0 Low Energy, since illuminating the passive tag needs extra power.
Standards
NFC was approved as an ISO/IEC standard on December 8, 2003 and later as an ECMA standard.
NFC is an open platform technology standardized in ECMA-340 and ISO/IEC 18092. These standards specify the modulation schemes, coding, transfer speeds and frame format of the RF interface of NFC devices, as well as initialization schemes and conditions required for data collision-control during initialization for both passive and active NFC modes. Furthermore, they also define the transport protocol, including protocol activation and data-exchange methods. The air interface for NFC is standardized in: