cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ឃុំស្រឡប់
East	ឃុំកណ្ដោលជ្រុំ ស្រុកពញាក្រែក West	សង្កាត់សួង សង្កាត់វិហារលួង ឃុំអញ្ចើម ស្រុកត្បូងឃ្មុំ South	ឃុំអញ្ចើម ស្រុកត្បូងឃ្មុំ North	ឃុំល្ងៀង ស្រុកត្បូងឃ្មុំ List of village Code	Khmer	English	Reference	Note 1	25071201	ចាន់ទូង	Chan Toung	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 2	25071202	ត្របុស្ស	Trabos	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 3	25071203	ត្រពាំងធំ	Trapeang Thum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 4	25071204	ប្រយ៉ាប	Prayab	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 5	25071205	សង្គមថ្មី	Sangkom Thmei	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 6	25071206	អង្គរជា	Angkor Chea	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 7	25071207	ស្រឡប់	Sralab	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 8	25071208	ដងកាំបិត	Dang Kambet	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 9	25071209	ខ្លោង	Khlaong	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 10	25071210	ត្រពាំងដុំ	Trapeang Dom	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 11	25071211	ខ្នារ	Khnar	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 12	25071212	អង្គរជ័យ	Angkor Chey	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 13	25071213	វាលខ្នាច	Veal Khnach	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 14	25071214	និគមលើ	Nikom Leu	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 15	25071215	ប្រធាតុ	Pratheat	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 16	25071216	ត្រពាំងគូ	Trapeang Ku	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 17	25071217	និគមក្រោម	Nikom Kraom	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 18	25071218	អណ្ដូងពក	Andoung Pok	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 19	25071219	កៀនរមៀត	Kien Romiet	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 20	25071220	ត្រពាំងសង្កែ	Trapeang Sangkae
ព្រំប្រទល់នៃ
=ចាស់= ឃុំស្រឡប់ មាន ១៩ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
បឋមសិក្សា
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
=តំបន់ទេសចរណ៍=
ឃុំអន្លង់វិល(ស្រុកកណ្ដៀង)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកណ្ដៀង ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ។ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំក្រយា
សំដៅទៅដល់
ដឹ​ ឃ្រូដស៍
ដឹ​ ឃ្រូដស៍ (The Croods) គឺជាខ្សែភាពយន្តបែបកំប្លែងបែបផ្សងព្រេងបែបកំព្យូទ័រ របស់អាមេរិកឆ្នាំ ២០១៣ ដែលផលិតដោយ DreamWorks Animation និងចែកចាយដោយ 20th Century Fox ។ ខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានសរសេរ និងដឹកនាំដោយ Kirk DeMicco និង Chris Sanders ហើយសម្តែងដោយ Nicolas Cage, Emma Stone, Ryan Reynolds, Catherine Keener, Clark Duke, និង Cloris Leachman ។
សាច់រឿង
គ្រួសាររូងភ្នំមួយដែលមានឈ្មោះថា Croods បានរួចរស់ជីវិតពីគ្រោះធម្មជាតិជាច្រើន ដោយសារតែបុព្វបុរសរឹងរូស Grug បដិសេធមិនអនុញ្ញាតឱ្យនរណាម្នាក់ចាកចេញពីរូងភ្នំ លើកលែងតែរយៈពេលខ្លីដើម្បីប្រមូលអាហារ។ អេប ជាកូនស្រីជំទង់របស់គាត់ ស្រឡាញ់គ្រួសាររបស់គាត់ ប៉ុន្តែជារឿយៗឧទ្ទាមប្រឆាំងនឹងភាពតឹងរ៉ឹងទាំងនេះ។ នៅយប់មួយ Eep លួចចេញទៅក្រៅពេលនាងឃើញពន្លឺភ្លើង ហើយបានជួបក្មេងប្រុសមនុស្សសម័យថ្មីដែលមានគំនិតច្នៃប្រឌិតម្នាក់ឈ្មោះ Guy និងខ្សែក្រវាត់សត្វស្លូតបូតរបស់គាត់ដែលបានបង្កើតពិល។ គាត់បានព្រមាននាងអំពី apocalypse ដែលនឹងមកដល់ ហើយផ្តល់ជំនួយដើម្បីជួយនាងឱ្យរួចខ្លួន ប៉ុន្តែ Eep ជ្រើសរើសឱ្យនៅជាមួយគ្រួសារ។ Guy ទុកស្នែងសំបកមួយឱ្យនាងដើម្បីផ្លុំ ប្រសិនបើនាងត្រូវការជំនួយ ប៉ុន្តែនៅពេលដែល Eep ត្រឡប់ទៅគ្រួសាររបស់នាងវិញ ពួកគេបានបំផ្លាញស្នែងដោយភ័យខ្លាច "ថ្មី"។
ការរញ្ជួយដីដ៏ធំមួយបំផ្លាញរូងភ្នំ និងដីជុំវិញ ហើយ Croods បានភៀសខ្លួនចូលទៅក្នុងព្រៃដែលពួកគេបានរកឃើញនៅក្រោមភ្នំផ្ទះរបស់ពួកគេ។ ជួបជាមួយ "Macawnivore" ដែលជាសត្វឆ្មាពណ៌ភ្លឺស្វាង ដែលជីដូនរបស់ Eep ហៅថា "Chunky" ក្រុមគ្រួសារបានរត់គេចពីគាត់ រហូតដល់គាត់ភ័យខ្លាចដោយហ្វូងសត្វ "piranhakeets" ដែលលេបត្របាក់ត្រីបាឡែនដី។ បង្កើតស្នែងមួយទៀត Eep ហៅទៅ Guy ដែលជួយសង្គ្រោះពួកគេដោយភ្លើងរបស់គាត់។ បន្ទាប់ពីមានការភាន់ច្រលំយ៉ាងខ្លាំងទាក់ទងនឹងភ្លើងឆេះដំបូងរបស់ Croods Grug បានចាប់ Guy នៅក្នុងកំណត់ហេតុមួយ ដូច្នេះគាត់អាចណែនាំពួកគេនៅកន្លែងណាមួយដែលមានសុវត្ថិភាព។ ដើម្បីផ្គាប់ចិត្ត Grug Guy ណែនាំ Croods ទៅភ្នំដែលមានរូងភ្នំ ទោះបីជាការពិតគាត់ និង Croods ផ្សេងទៀតសង្ស័យពីប្រាជ្ញានៃរឿងនេះក៏ដោយ។
ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរ ទីបំផុត Eep ជួយ Guy ឱ្យរួចផុតពីកំណត់ហេតុ។ Grug ព្យាយាមលួចស៊ុតរបស់បក្សីសម្រាប់អាហារពេលល្ងាច ប៉ុន្តែចាប់ខ្យាដំរីជំនួសវិញ ខណៈពេលដែល Guy បង្រៀន Eep ពីរបៀបដាក់អន្ទាក់សម្រាប់បក្សីខ្លួនឯង។ Guy គាំទ្រខ្លួនគាត់ចំពោះ Croods ភាគច្រើនដោយបង្កើតស្បែកជើងជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ពួកគេ និង "គំនិត" ផ្សេងទៀតដែលជួយពួកគេតាមផ្លូវ។ គាត់ក៏ប្រាប់រឿង "ថ្ងៃស្អែក" ដែលជាទឹកដីនៃពន្លឺដែលការចង់ដឹងចង់ឃើញមិនត្រូវភ័យខ្លាច។ Grug មានការច្រណែននឹង Guy ជាពិសេសនៅពេលដែលគាត់កត់សំគាល់ថាគាត់និង Eep កំពុងធ្លាក់ក្នុងអន្លង់ស្នេហ៍។ ការប៉ុនប៉ងដ៏មហន្តរាយ និងភាពអាម៉ាស់របស់គាត់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការផ្លាស់ប្តូរ ហើយបង្កើតគំនិតច្នៃប្រឌិត និងគំនិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ ឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្រួសាររបស់គាត់ ហើយធ្វើឱ្យប្រពន្ធរបស់គាត់ Ugga មានការពិភាក្សាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរជាមួយគាត់។
គ្រួសាររកឃើញល្អាងមួយ ប៉ុន្តែមានតែ Grug ចង់ចូលប៉ុណ្ណោះ គ្រួសារដែលនៅសល់បានរៀនរស់ និងរីករាយនឹងការរស់នៅខាងក្រៅ។ ដោយកំហឹង Grug វាយប្រហារ Guy ប៉ុន្តែអ្នកទាំងពីរបានធ្លាក់ពីលើច្រាំងថ្មចោទចូលទៅក្នុងទឹកហូរ។ បុរស​បង្ហើប​ថា​គាត់​បាន​បាត់​បង់​គ្រួសារ​របស់​គាត់​ទៅ​នឹង​ទឹក​ហូរ​ច្រោះ ហើយ​ជឿ​ថា​ពួកគេ​ត្រូវ​វិនាស។ Grug ដែល​បន្ទន់​ដោយ​សាច់​រឿង​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ថា​គាត់​និង Guy នឹង​ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​គ្នា​ដើម្បី​គេច​ចេញ។ ពួកគេបង្កើតរឿងមិនពិតដើម្បីទាក់ទាញ Chunky ដែលធ្វើខុសចំពោះឆ្មាញី ហើយទាញពួកគេឱ្យរួច។
គ្រោះមហន្តរាយនៃភ្នំភ្លើងចាប់ផ្តើម ហើយ Guy និង Croods រត់គេចរហូតដល់ពួកគេត្រូវបានបញ្ឈប់នៅគែមនៃច្រាំងថ្មចោទដែលទ្វីបកំពុងរសាត់ដាច់ពីគ្នា។ Grug មានអារម្មណ៍ថាកម្តៅព្រះអាទិត្យតាមរយៈផ្សែង ហើយដឹងថាអាចមានដីល្អនៅម្ខាងទៀត។ Grug បោះអ្នកផ្សេងពីលើច្រាំងថ្មចោទម្តងមួយៗ ដោយដឹងថាគាត់នឹងត្រូវទុកចោល។ គាត់ចែករំលែកការច្នៃប្រឌិតចុងក្រោយរបស់គាត់ "ឱប" ជាមួយ Eep មុនពេលបោះនាងទៅជាមួយគ្រួសារដែលនៅសល់។ ពួកគេចុះចតដោយមិនមានគ្រោះថ្នាក់នៅលើដីមានជីជាតិនៅលើច្រាំងថ្មចោទផ្ទុយគ្នាខណៈពេលដែល Grug ស្នាក់នៅតែម្នាក់ឯងនៅក្នុងរូងភ្នំ។
Grug ជួប Chunky ដែលបង្ហាញថាគាត់ខ្លាចភាពងងឹត ហើយស្វែងរកការលួងលោមជាមួយ Grug ជាជាងវាយប្រហារគាត់។ ដោយបានឮ Eep ផ្លុំស្នែងរបស់នាងដើម្បីកាន់ទុក្ខគាត់ Grug សន្មត់ថាពួកគេកំពុងអំពាវនាវរកជំនួយរបស់គាត់ ហើយបង្កើតគំនិតថ្មីដ៏ធំបំផុតរបស់គាត់។ គាត់ប្រើ tar, ភ្លើង, ឆ្អឹងជំនីត្រីបាឡែននិង pirhanakeets ដើម្បីបង្កើតនាវាផ្ទុកយន្តហោះបណ្តោះអាសន្នមួយដែលក្នុងនោះគាត់ Chunky និងសត្វជាច្រើនផ្សេងទៀតគេចផុតពីការផ្ទុះចុងក្រោយហើយហោះហើរពីលើច្រាំងថ្មចោទដើម្បីចូលរួមជាមួយអ្នកដទៃ។
Grug ត្រូវ​បាន​ស្វាគមន៍​មក​វិញ​ដោយ​ក្ដី​ស្រឡាញ់​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​គ្រួសារ ហើយ Eep ត្រឡប់​មក​ឱប​វិញ។ រួមគ្នាជាមួយ Guy និងសត្វចិញ្ចឹមថ្មីរបស់ពួកគេ Croods ចាប់ផ្តើមជីវិតថ្មីនៅតំបន់ភ្នំត្រូពិច ដែលចុះទៅឆ្នេរសមុទ្រ ជាកន្លែងដែលពួកគេអាចដើរតាមព្រះអាទិត្យជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយរីករាយនឹងការច្នៃប្រឌិតទាំង Guy និង Grug មកជាមួយ។
ថូស្ទេន ហស
ថូស្ទេន ហស  (អាល្លឺម៉ង់: Torsten Haß, ១៩៧០ — ) ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយរហស្សនាមថា គីម ហ្គោដាល់ (អាល្លឺម៉ង់: Kim Godal)។ ជាអ្នកនិពន្ធ និងបណ្ណារក្ស។ សៀវភៅ Bibliotheken für Dummies របស់គាត់ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំង (សៀវភៅ 60,000 ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ)។
ឃុំកំពង់ថ្ម
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ចុលចក្រពង្ស
ចុលចក្រពង្ស ( จุลจักรพงษ์  ; ថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩០៨ ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៣) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សចក្រី នៃប្រទេសថៃ និងនៃផ្ទះរបស់ចក្រពង្ស។ ព្រះអង្គ​ជា​បុត្រ​តែ​មួយ​គត់​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់ចក្រពង្សភូវនាថ និង​ភរិយា​ជនជាតិ​អ៊ុយក្រែន​របស់​ព្រះអង្គខាធើរីន ដេសនីតស្គី (ក្រោយមក​ ម៉ម គ័ទរិនណពិសណុលោក)។ ព្រះអង្គ​ជា​ចៅ​របស់​ព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ ។
វាមឝិវ
ព្រាហ្មណ៍វាមឝិវ (សម័យឥន្ទ្រវម៌្មទី១) លោកជាគ្រូបាធ្យាយព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ ហើយត្រូវជាចៅនៃព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យ និងជាសិស្សព្រាហ្មណ៍ ឝិវសោម ដែលមានគោរម្យងារថា កម្រតេងឝិវាស្រមចាស្ស (កម្រតេងសិវាស្រមចាស់)។ លោកវាមឝិវ ស្ដេចអញវាមឝិវ មានគោរម្យងារថា កម្រតេង ឝ្រិវាស្រមន៑ម្យង៑ (កម្រតេងសិវាស្រមក្មេង)។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝ
ឃុំល្ងៀង
Boundary East	ស្រុកពញាក្រែក និងស្រុកតំបែរ West	សង្កាត់វិហារលួង ក្រុងសួង South	ឃុំស្រឡប់ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ North	ឃុំគរ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ List of village Code	Khmer	English	Reference	Note 1	25070801	ល្ងៀង	Lngieng	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 2	25070802	គគីរ	Kokir	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 3	25070803	ច្រាប	Chrab	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 4	25070804	ស្មោញ	Smaonh	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 5	25070805	ល្វាធំ	Lvea Thum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 6	25070806	ភូមិ ៤.១៦	Phum Buon Dabprammuoy	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 7	25070807	ភូមិ ២.១៧	Phum Pir Dabprampir	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 8	25070808	ថ្លុងពង្រ	Thlok Pongro	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum	Royal Degree 1445 on 31 Dec 2013 Move to Tboung Khmum 9	25070809	គៀនចេក	Kien Chek
ព្រំប្រទល់នៃ
=ចាស់= ឃុំល្ងៀង មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
តំបន់បាហ្គោ
តំបន់បាហ្គោ (ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး, ;) គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលមានទីតាំងនៅភាគកណ្តាលភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេស មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងតំបន់ម៉ាគ្វេនិងតំបន់ម៉ាន់ដាឡាយទៅភាគខាងជើង រដ្ឋកាយីន រដ្ឋមន​ និងឈូងសមុទ្រម៉ាតាបានទៅខាងកើត​ តំបន់យ៉ាំងហ្គូនទៅភាគខាងត្បូង​ និងតំបន់អៀ​រ៉ា​វ​ឌី​ និងរដ្ឋរ៉ាឃីនទៅខាងលិច​ មានទីតាំងនៅចន្លោះ 46°45'N និង 19°20'N និង 94°35'E និង 97°10'E មានប្រជាជនចំនួន 4,867,373 (2014)
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់នៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
លង្កា
លង្កាជាភាសាសំស្រ្កឹតមានន័យថា កោះជាទីគោរពសក្ការៈ ជាប្រទេសស្រីលង្កាសព្វថ្ងៃ។
ចក្រពង្សភូវនាថ
សេនាប្រមុខ ចក្រពង្សភូវនាថ ព្រះអង្គម្ចាស់នៃពិស្ណុលោក ( จักรพงษ์ภูวนาถ ថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៨៨៣ ដល់ថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩២០) គឺជាព្រះរាជបុត្រទី៤០ របស់ព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ និងជាបុត្រទី៤ របស់ម្ចាស់ក្សត្រីសម្តេចព្រះឝ្រីព័ជ្រិន្ទ្រាបរមរាជនីនាថ ។
ឃុំរាំងទិល
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកណ្ដៀង ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ។ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)
ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី រជ្ជកាល (សតវត្សទី៩) គឺជាបុត្រីនៃព្រះបាទមហីបតិវម៌្ម និងព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី។ ព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ ជាព្រះស្វាមីនៃព្រះនាង និងព្រះបាទយឝោវម៌្មទី១ ជាបុត្ររបស់ព្រះនាង។
បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ សង្គ្រាមដណ្ដើមរាជ្យគ្នារវាងបុត្រទាំងពីរអង្គ យឝោវម៌្ម និង ព្រះភាតារបស់ទ្រង់បានផ្ទុះឡើង។ គេមានជំនឿថាសង្គ្រាមនោះបានធ្វើឡើងនៅលើដីនិងតាមសមុទ្រក្បែរបឹងទន្លេសាប។ នៅទីបញ្ចប់យឝោវម៌្មបានទទួលជ័យជំនះ។
ហ៊ាន សាហុីប
ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ ហ៊ាន​ សាហុីប គឺជាសេដ្ឋវិទូ និងជារដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។
ការងារ
បណ្ឌិតសភាចារ្យ ហ៊ាន​ សាហុីប បានកើតនៅថ្ងៃទី៩​ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៦២ នៅខេត្តកំពត នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ បានចាប់ផ្តើមការងារដំបូងជា នាយកនៃវិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ (EFI) នៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ដែលបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧។ ដោយឆ្លងកាត់ការអភិវឌ្ឍជាបន្តបន្ទាប់មក វិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុបានរួមចំណែកក្នុងការវិវត្តយ៉ាងរលូននៃប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ពីសេដ្ឋកិច្ចផែនការមកជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ក្នងនោះផងដែរ វិទ្យាស្ថានក៏បានចូលរួមកសាងសមត្ថភាពមន្ត្រីរាជការសាធារណៈនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនចូលជាសមាជិកអាស៊ាននាឆ្នាំ១៩៩៩។​ ព្រមគ្នានោះដែរ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ គឺជាប្រធាននៃក្រុមការងារអភិវឌ្ឍកសាងសមត្ថភាពមន្រ្តីរាជការ របស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ។
ក្នុងតួនាទីចម្បងក្នុងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យបានខិតខំជំរុញឲមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទាំងផ្នែកបច្ចេកទេស និងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ រវាងវិទ្យាស្ថាននិងសំណាក់ដៃគូភាគីអភិវឌ្ឍន៍បរទេសរួមមាន សហភាពអឺរ៉ុប (the EU) ធនាគារពិភពលោក (World Bank) អង្គការមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) យូអិនឌីភី (UNDP) ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាសុី (ADB) ចៃកា (JICA) សុីដា (SIDA) និងមូលនិធិតេម៉ាសេករបស់សិង្ហបុរី (Temasek Foundation) ផងដែរ។​ លើសពីនេះទៅទៀត វិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ក៏បានបន្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិយ៉ាងជិតស្និតជាមួយនឺងដែគូសកលវិទ្យាល័យ និងគ្រឹះស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិរួមមាន សកលវិទ្យាល័យឆាលស្ទើតរបស់អូស្ត្រាលី (Charles Sturt University) វិទ្យាស្ថានអភិវឌ្ឍន័កូរ៉េ (Korea Development Institute) សកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាណានយ៉ាងរបស់សិង្ហបុរី (Nanyang Technological University) វិទ្យាស្ថានហិរញ្ញវត្ថុនិងការអភិវឌ្ឍអាសុីប៉ាសុីហ្វិចរបស់ចិន (Asia-Pacific Finance and Development Institute) ហើយនិងមហាវិទ្យាល័យសេវាកម្មស៊ីវិលរបស់សិង្ហបុរី (Civil Service College Singapore) ផងដែរ។
លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ ក៏បានដឹកនាំគម្រោង​ថ្នាក់ជាតិមួយ ដែលមានឈ្មោះថា គម្រោងប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មានសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ (FMIS) ក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេស ដែលមានបួនដំណាក់កាលសំខាន់ៗដូចជា ៖ ការបង្កើនភាពជឿទុកចិត្តនៃថវិកា, ការបង្កើនគណនេយ្យភាពហិរញ្ញវត្ថុ, ការលើកកម្ពស់ការផ្សាភ្ជាប់គោលនយោបាយជាមួយនឹងថវិកា, និងការបង្កើនគណនេយ្យភាពលើសមទ្ធិផលការងារ។ គម្រោងនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងដើម្បីជួយជំរុញឲមានអភិបាលកិច្ចល្អ និង តម្លាភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងថវិកាជាតិ កាន់តែមានភាពប្រសើរឡើង ជាពិសេសការចំណាយថវិកាជាតិ ដែលនឹងត្រូវកែលម្អការគ្រប់គ្រងថវិកា និងគណនេយ្យភាពឲមានលក្ខណៈស្តង់ដារ ក្នុងការប្រើប្រាស់នូវធនធានរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលទាំងចរន្ត និងមូលធនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ ក៏បានចូលរួមក្នុង កិច្ចការបង្កើតគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាបន្តបន្ទាប់ រួមមានតួនាទីជាអគ្គលេខាធិការ និងក្រោយមកទៀតលោកបានទទួលតួនាទីជា អនុប្រធានប្រចាំការរបស់ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចជាតិ (SNEC) ជាមួយនឹងមុខងារផ្សេងទៀតជាច្រើន។ បច្ចុប្បន្ន លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ គឺជាអនុប្រធាននៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ដែលមានឋានៈស្មើ ទេសរដ្ឋមន្ត្រី។ ក្នុងនោះផងដែរ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ ក៏ជាប្រធានផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា  សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃសាលាភូមិន្ទរដ្ឋបាល និងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ។
ការសិក្សា
លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ បានទទួលសញ្ញាបត្របរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងបណ្ឌិតផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ពីសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋកៀវនៅឆ្នាំ ១៩៩១ និង ១៩៩៤។ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ មានចំណាប់អារម្មណ៍លើកិច្ចការស្រាវជ្រាវ ផ្តោតទៅលើគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ និងគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍវិស័យឯកជន។ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ បាននិពន្ធចងក្រងសៀវភៅ និងឯកសារ ដែលទាក់ទងនឺង សេដ្ឋកិច្ចសាធារណៈ និងតួនាទីរបស់រដ្ឋក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ។ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ ក៏ជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច នៅគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាសាធារណៈនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា រួមមានសាលាភូមិន្ទរដ្ឋបាល រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា និងវិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ដែលបានបណ្តុះបណ្តាលនិងណែនាំនិស្សិតកម្ពុជា អ្នកស្រាវជ្រាវ សហគ្រិន អ្នកដឹកនាំវ័យក្មេងជាច្រើន និងមន្រ្តីរាជការផងដែរ។ ដោយសារតែការរួមចំណែកដ៏លេចធ្លោទាំងនេះ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យបានក្លាយទៅជាសមាជិកពេញសិទ្ធិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជានិងទទួលបានគោរមងារជា “បណ្ឌិតសភាចារ្យ” ពី ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ។
ការបោះពុម្ពផ្សាយ
នៅឆ្នាំ ២០២១ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យបានបោះពុម្ភសៀវភៅមួយទៀត មានចំណងជើងថា “ទស្សនៈសេដ្ឋវិទូនិងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច” ។ នៅក្នុងសៀវភៅនេះ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើតួនាទីសំខាន់នៃ “ថាមវន្តនៃប្រព័ន្ធអ្នកពាក់ព័ន្ធ” “ការពិនិត្យនិងតុល្យភាព” និង “ប្រព័ន្ធតម្លៃ” គំនិតក្នុងការកសាងអភិបាលកិច្ចល្អ ជាពិសេសក្នុងកំណែទម្រង់ស្ថាប័ន។ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ ជឿជាក់ទៅលើ ឧត្តមធិបតេយ្យ ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស និងការប្រើប្រាស់ព័ត៌មាននិងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលក្នុងការគ្រប់គ្រងនិងការសម្រេចចិត្ត។ លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ បានយកប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចចម្រុះ (វិធីទីបី) ធ្វើជាទស្សនវិជ្ជាសេដ្ឋកិច្ចរបស់លោក។ លោកធ្លាប់អះអាងថា៖ "ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាប្រព័ន្ធ "យុត្តិធម៌, ប៉ុន្តែ អសមធម៌" ចំណែកប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចផែនការ ជាប្រព័ន្ធ "សមធម៌, ប៉ុន្តែ អយុត្តិធម៌" ។ «ដូច្នេះ, ទ្រឹស្ដីសេដ្ឋកិច្ចសម័យទំនើប រួមបញ្ចូលនូវទស្សនៈ ស័ក្ដិសិទ្ធិទីផ្សារ និង យុត្តិធម៌ សមធម៌សង្គម ដែលរដ្ឋ និង សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារដើរតួនាទីស្នូលទន្ទឹមគ្នា» ។
ឝិវសោម
«…សូម្បី​​ បើ​លាក់​ខ្លួន​ពួន​អាត្មា​ក្នុង​ព្រៃ​ស្ងាត់​ក៏​ដោយ រាជ​សត្រូវ​ភ្លឺ​ស្វាង​ដោយ​ប្រទីប​ជ័យជំនះ​របស់​ព្រះអង្គ រត់​ចូល​មក​ជ្រក​ក្រោម​ព្រះ​បាទ ហាក់​ដូច​ជា​ខ្លាច​ក្រែង​ព្រះ​អង្គ​ចាប់​បាន​ជា​ថ្មី​ទៀត។…»
ពាក្យ​យ៉ាង​ខ្លី​ខាង​លើ​នេះ អ្នក​និពន្ធឝិវសោម សរសើរ​បារមី​ ព្រះ​បាទ​ឥន្ទ្រវម៌្ម​ទី១ ដែល​មាន​ឫទ្ធានុភាព​​នាំ​ឲ្យ​រាជ​សត្រូវ​នៅ​គ្រប់​ទិសទី​សុខ​ចិត្ត​នាំ​គ្នា​មក​ចុះ​ញ៉ម​ក្រោម​ព្រះ​ចេស្ដា​ព្រះ​អង្គ។
ព្រាហ្មណ៍វាមឝិវ ដែលជាចៅព្រាហ្មណ៍ សិវកៃវល្យ និងជាសិស្សព្រាហ្មណ៍ ឝិវសោម ដែលមានគោរម្យងារថា កម្រតេងឝិវាស្រមចាស្ស (កម្រតេងសិវាស្រមចាស់)។ ស្ដេចអញវាមឝិវ មានគោរម្យងារថា កម្រតេង ឝ្រិវាស្រមន៑ម្យង៑ (កម្រតេងសិវាស្រមក្មេង)។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ឌិតនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្រតេងនៃកម្វុជទេឝ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃឝ្រិវាស្រម
ឃុំទីពោ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំ មាន១៤ ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ចំនួនប្រជាជន
=សាសនា=
ភាគ៧៨
ធម្មសង្គណី បឋមភាគ
ឃុំទីពោ
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ភាគ៧៨
មាតិកា
1. ពួកធម៌ ចប់ តិកមាតិកា​ ២២
ព្រះពាន់
ពាក្យព្រះពាន់អ្នកនៅតំបន់អង្គរបានហៅតៗគ្នាថា មានការកសាងព្រះពុទ្ធរូបចំនួន ១០០០អង្គនាសម័យកណ្តាល។ ពុទ្ធរូប ដែលប្រជាជនស្គាល់ និងជឿជាក់ថាមានបារមីស័ក្តិសិទ្ធិគឺបដិមា ព្រះនាងចេក និងព្រះនាងចម ដែលសព្វថ្ងៃយកមកតម្កល់ ដើម្បីគោរពបូជានៅក្បែររាជតំណាក់ខេត្តសៀមរាប។ នៅលើសសរស្តម្ភមានសិលាចារឹកសម័យកណ្តាល និងខ្មុកប្រក្ស័ពណ៌ក្រហម ដែលបានលាបពីលើនៅសតវត្សរ៍ទី១២ និងផ្នែកខ្កះនៅសម័យកណ្តាល ។
ភាគ៧៨
2. ពួកហេតុ
ចប់ ពួកហេតុ
3. ចូឡន្តរទុកៈ
4. ពួកអាសវៈ
6. ពួកគន្ថៈ
7. ពួកឳឃៈ
9. ពួកនីវរណៈ
10. ពួកបរាមាស
11. ពួកមហន្តរទុកៈ
12. ពួកឧបាទាន
13. ពួកកិលេស
14. បិដ្ឋិទុកៈ
ត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន
ត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន (អង់គ្លេស: Tribhuvanādityavarman) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០-១១៧៧) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១១៦៦-១១៧៧) ក្រោយគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ១១៦៦ នៃគ.សករាជ ទ្រង់មាន ព្រះបរមនាមថា "វ្រះបាទត្រិភុវនាទិត្យវម៌្មទេវ" ប្រែជាខេមរៈភាសា "ព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន" ទ្រង់ទំនងជាបង្ករទ័ព ហើយបានធ្វើការបះបោរដណ្ដើមរាជពីព្រះបាទ យសោវរ្ម័នទី២ ទ្រង់បានឡើងសោយរាជអស់រយៈពេលជិត ១២ឆ្នាំ មុនពេលដែលពួកចាម្ប៉ាលើកទ័ពមកឈ្លានពានក្រុងអង្គរ និងបានធ្វើគត់ទ្រង់ផងដែរ ។
កំណត់ត្រាសិលាចរឹក
នេះបើយោងតាមកំណត់ត្រាសិលាចរឹក ប្រាសាទជ្រុង K.143 និង K.307 ដែលចរឹកឡើងក្នុងរាជព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ បានកត់ត្រាអំពីព្រឹត្តិការណ៍ ដែលអាណាចក្រចាម្ប៉ា ដែលមានស្ដេចនាម ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ បានលើកទ័ពជើងទឹកយ៉ាងធំ ឡើងបញ្ច្រាសដង ទន្លេមេគង្គ វាយចូលរាជធានីស្រីយសោធរៈបុរៈ ក្នុងឆ្នាំ ១១៧៧ នៃគ.សករាជ និងបាន ធ្វើឃាតក្សត្រ ត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន ក្នុងពេលនោះ ហើយបានគ្រប់គ្រងរាជធានីអង្គរ អស់រយៈពេល ៤ឆ្នាំ ទើបព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ លើកទ័ពមកបណ្ដេញពួកចាម្ប៉ា ឱ្យចេញពីរាជធានីអង្គរ ។
សេចក្ដីជំរាប
មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ឃុំត្រពាំងក្រពើ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
បួរ គ្រី
thumb|220px|វត្តខេមរារាម ឆ្នាំ២០០៣ សម្តេច ព្រះអភិសិរីសុគន្ធាមហាសង្ឃរាជាធិបតី កិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត បួរ គ្រី សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ នៃគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (Bour Kry) ទ្រង់ប្រសូតនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ១៣រោច ខែបុស្ស ឆ្នាំវក ព.ស. ២៤៨៨ ត្រូវនឹងថ្ងៃ​ទី១១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤៥។ ព្រះបិតា​ព្រះនាម បួរ វ៉ាន ព្រះមាតា​ព្រះនាម ជា ជួន។
បឋមវ័យ
សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី ទ្រង់ប្រសូតនៅឃុំស្វាយប៉ោ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង។ ក្នុងព្រះជន្ម​៧ព្រះវស្សា ព្រះអង្គ​បាន​សិក្សាអក្សរ និងលេខនព្វន្ត នៅសាលា​បឋមសិក្សា ឃុំ​ស្វាយប៉ោ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង។ នៅក្នុង​ឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ព.ស. ២៥០៣ គ.ស. ១៩៥៩ ព្រះអង្គ​បាន​ប្រឡង​ចូលសិក្សា​នៅ​វិទ្យាល័យ​បាត់ដំបង។ លុះដល់​ឆ្នាំ​ថោះ គ.ស. ១៩៦៣ ព្រះអង្គ​បានប្រឡង​ជាប់សញ្ញាប័ត្រ​មធ្យម​សិក្សា​បឋមភូមិ (ឌីប្លូម)។
បព្វជ្ជា
នៅឆ្នាំ១៩៦៣ ព្រះអង្គបាន​សម្រេចសុំអនុញ្ញាតលាមាតាបិតា និងក្រុមញាតិ ដើម្បីបានបព្វជ្ជាជាសាមណេរ និងឧបសម្ប័ទជាភិក្ខុភាវៈ នៅវត្ត​បុប្ផារាម ក្នុងឃុំ​ស្វាយប៉ោ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង ដែលមាន​ឧបជ្ឈាយ៍​​ព្រះនាម ព្រះមហារាជធម្ម នាមបញ្ញត្តិ ព្រះធម្មរក្ខិតោ ស៊ីវ ទន់ ជាព្រះរាជាគណៈ​ថ្នាក់ចត្វា និងកម្មវាចា ព្រះមង្គលមុនី ចែង ស្មិន។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គ​បានគង់​នៅ​ក្នុងវត្ត​បុប្ផារាម និងវត្តបទុមវតីរាជវរារាម ដើម្បីសិក្សារៀនសូត្រភាសាបាលី ប្រែគម្ពីរ​ធម្មបទ និង​មង្គលត្ថទីបនីចប់សព្វគ្រប់។ ក្រោយមក ព្រះអង្គ​ត្រូវបាន​តែងតាំង​ជា​ព្រះលេខាធិការគណ ប្រចាំខេត្ត​បាត់ដំបង ព្រមទាំង​បានទទួលនូវ​សេចក្តីគោរព​ស្រឡាញ់ និងកោតសរសើរ​ពីព្រះសង្ឃ និងពុទ្ធបរិស័ទ​យ៉ាងច្រើន។ មិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះអង្គ​ត្រូវបានទទួលការ​តែងតាំង​បន្ថែម​​លើមុខងារ​ដែលព្រះអង្គ​កំពុង​បំពេញ ជាអ្នក​បដិបត្តិនាទីជំនួស​ព្រះមេគណគណៈធម្មយុត្ត ខេត្តបាត់ដំបង និងនិមន្ត​ឡើងចុះ មើលការខុសត្រូវ ​ក្នុងការ​កសាងវត្ត គណៈធម្មយុត្ត នៅប៉ោយប៉ែត (ទល់ដែន​កម្ពុជា-ថៃ)។
ការភៀសព្រះកាយទៅប្រទេសបារាំង
នៅក្នុងឆ្នាំថោះ សប្តស័ក ព.ស. ២៥១៩ គ.ស. ១៩៧៥ បន្ទាប់​ពី​មានការធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ទម្លាក់ព្រះករុណា​ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ធ្លាក់ចូល​ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដែល​បង្កឲ្យមានភាពវឹកវរយ៉ាងធំ។ ព្រះពុទ្ធសាសនា​ក្នុង​ពេលនោះ បានធ្លាក់ចុះ​យ៉ាងខ្លាំង។ ព្រះសង្ឃខ្មែរទាំងឡាយ ខ្លះ​ត្រូវបាន​គេចាប់​ផ្សឹក ខ្លះទៀត​ត្រូវបាន​គេសម្លាប់​ចោល។ សម្តេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី បាន​សម្រេច​ភៀស​ព្រះកាយ យាង​​​ទៅ​ដល់​ប្រទេស​បារាំង​នៅឆ្នាំ​១៩៧៦។ នៅក្នុងកិច្ច​សម្ភាសជាមួយ​នឹងសម្តេចសង្ឃ ផប ​ជីន ផោល ទី២ ( Pope Jean Paul II) ដែលជា​ព្រះសង្ឃរាជ​កាតូលិក នៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់ (Vatican), សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី បាន​ស្នើឲ្យព្រះវិហារ​កាតូលិក​ធ្វើការ​ថ្កោលទោសជាផ្លូវការ ចំពោះ​​គោល​នយោបាយ(សម្លាប់រង្គាល) នៃរបបខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត។ ដោយ​សារ​​ប្រទេសកម្ពុជា​ធ្លាប់ស្ថិត​នៅ​ក្រោមការត្រួតត្រា​របស់​ប្រទេសបារាំង ហើយមាន​ទំនាក់ទំនង​នឹងគ្នាច្រើន​ជាងមួយ​សតវត្សរ៍​មកហើយ ហេតុនេះ​ធ្វើឲ្យមាន​ការងាយស្រួល​សំរាប់​​ជនភៀស​ខ្លួនខ្មែរ ​ក្នុងការសុំសិទ្ធ​ជ្រកកោន ក្នុង​ប្រទេសបារាំង។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧ ព្រះអង្គ រួមជាមួយនឹង​ក្រុមព្រះសង្ឃ​មួយចំនួនតូច ព្រមទាំង​ជនភៀសខ្លួនខ្មែរ បានបង្កើត​សមាគមន៍​សាសនាដំបូង មានឈ្មោះថា ពុទ្ធិកសមាគមខ្មែរ ដែល​មានលក្ខណៈ​ផ្លូវច្បាប់​ខាង​សាសនា​សុទ្ធសាធ។ សមាគមនេះ ស្ថិត​នៅ​ទីក្រុង​ក្រេតីយ៍ (Créteil) ប្រទេសបារាំង។ ប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក សមាគមន៏នេះ មានការរីកចំរើន​ខ្លាំងឡើង។ ​នៅថ្ងៃទី​១៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨០ ព្រះអង្គ​បានបង្កើតវត្ត​ដំបូង​បង្អស់មួយ នៅ​ក្នុង​ទ្វីប​អឺរ៉ុប ឈ្មោះថា ​វត្តខេមរារាម នៅក្នុងទីក្រុងក្រេតីយ៍ (Créteil) នៅជាយ​នៃទីក្រុងបារីស ក្រោមការ​ដឹកនាំ​គ្រប់គ្រង​របស់​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ដោយមាន​ពិធី​បញ្ចុះសីមាជាវត្ត​ត្រឹមត្រូវ ដើម្បី​ប្រារព្ធ​ពិធីបុណ្យ​នានា តាម​បែប​ព្រះពុទ្ធសាសនា។
នៅថ្ងៃទី​០២ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៨១ ព្រះករុណា ព្រះបាទ​សម្តេចបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ព្រះអង្គ​នៅជាព្រះអង្គម្ចាស់​នៅ​ឡើយ ទ្រង់បាន​យាង​សាង​ព្រះផ្នួស ឧបសម្បទាជា​ភិក្ខុភាវៈ មាននាមបញ្ញត្តិថា ពុទ្ធរក្ខិតោ នាវត្ត​ខេមរារាម ដោយមាន​សម្តេច​ព្រះអភិសិរី សុគន្ធាមហាសង្ឃរាជាធិបតី បួរ គ្រី សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ នៃ​គណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពេលនោះ ជាលោកគ្រូម្ចាស់ បួរ គ្រី ស្តេចជា​ព្រះរាជ​ឧបជ្ឈាយ៍បំបួសផ្ទាល់។
ក្រោយមក ពុទ្ធិកសមាគមខ្មែរ ត្រូវបាននិយាយដោយបើកចំហ មិនមាន​ការប្រណាំង មិនមាន​ការរើសអើង​​ពូជសាសន៍ ឬសមាជិក​សាសនាដទៃ។ ​អាស្រ័យ​នូវទឹកព្រះទ័យ​មេត្តាករុណា សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី បានបង្កើតអង្គការ​មនុស្សធម៌​មួយ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា សមាគមពុទ្ធិសង្គ្រោះអន្តរជាតិ (Secours Bouddhique International) នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ ដែលមាន​លក្ខណៈ​ផ្លូវច្បាប់​ខុសពីការ​បង្កើតវត្ត ដើម្បី​ផ្តល់​ជំនួយមនុស្សធម៌ ដល់ជនរងគ្រោះ និងទីទ័លក្រ។ ព្រះអង្គ នៅតែបន្តយកព្រះទ័យទុកដាក់ យាងសួរសុខទុក្ខប្រជារាស្ត្រ នៅ​ជំរំ​ជនភៀសខ្លួន​ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងផ្តល់ជាសម្ភារៈ ក៏ដូចជាកម្លាំងស្មារតី ដល់ជន​ភៀសខ្លួន ដែលរង​ការឈឺចាប់​ផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ត ប្រាសចាកលំនៅស្ថាន ចាកមាតុប្រទេសរបស់ខ្លួន។
ការតែងតាំងព្រះរាជក្រឹត្យ
នៅថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​១៩៨៥ (ឯកសារខ្លះថា ឆ្នាំ១៩៨៤) សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី ទ្រង់បានរៀបចំធ្វើពិធី​សម្ភោធ ឆ្លងវត្តខេមរារាម-ពុទ្ធិកសមាគមខ្មែរ ក្រោម​ព្រះរាជាធិបតីដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​បំផុត របស់​ព្រះករុណា​ ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រ និងសម្តេច​ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ នរោត្តម មុនិនាថ សីហនុ ព្រះ​វររាជមាតាជាតិខ្មែរ។ នៅពេលនោះ ព្រះករុណា ព្រះមហាវីរក្សត្រ បានតម្លើងព្រះកិត្តិយសថ្វាយ​ព្រះអង្គជា ព្រះសុវរធម្មខេមរសាសនវង្សាចារ្យ ព្រះចៅអធិការ វត្តខេមរារាម។
ព្រះអង្គបានខិតខំកសាងវត្តអារាម និងពុទ្ធមណ្ឌល​ជាច្រើននៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប ដូចជាប្រទេសបារាំង (នៅទីក្រុង Créteil, Toul Nancy Lille) ប្រទេស​ប៊ែលហ្សីក (ទីក្រុង​Brussels) ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ (ទីក្រុង Stuttgart) និងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក (នៅទីក្រុង Ohio និង Washington)។
ដោយមានការកត់សំគាល់នូវ​រាល់​កិច្ច​ខិតខំប្រឹងប្រែងឥត​ឈប់ឈរ របស់​សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី ព្រះករុណា ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រ ទ្រង់ប្រោសប្រទានថ្វាយគោរមងារជា​សម្តេច​ព្រះអង្គគ្រូ (Spiritual Eminence Master) ទីក្រុង​ប៉េកាំង (ប្រទេសចិន) នៅថ្ងៃចន្ទ ០៦រោច ខែអស្សុជ ឆ្នាំរោង ព.ស. ២៥៣២ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី​៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៨៧។ ។
នៅថ្ងៃទី ០៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១ ព្រះករុណា​ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, បាន​តែងតាំង​សម្តេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី ជា​ប្រមុខ​​នៃគណៈធម្មយុត្ត មានងារថា សម្តេច​ព្រះសុគន្ធាធិបតី សម្តេច​ព្រះសង្ឃរាជ (ព្រះសង្ឃរាជ​កំពូល) នៃ​ធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
នៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០០៧, ព្រះបាទ​នរោត្តម សីហមុនី បានថ្វាយងារក្នុង​ដំណែងកំពូលជា សម្តេច​ព្រះអភិសិរី សុគន្ធា មហាសង្ឃរាជា ធិបតី បួរ គ្រី សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ នៃគណៈធម្មយុត្តិ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។
សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ បួរ គ្រី បាន​មានសកម្មភាពជាច្រើនក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ដោយ​ពេញ​ព្រះរាជហឫទ័យ ដោយ​ហេតុនោះ ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​ការទទួលស្គាល់​ពី​បណ្តា​ប្រទេស​មួយចំនួន ដូច​ជា ស្រីលង្កា ថៃ ជាដើម ដែល​បាន​ថ្វាយ​ចំណាត់ថ្នាក់​សញ្ញាប័ត្រ​ជានខ្ពស់ ដូចជា បណ្ឌិតអូណូរីខាវសា (Doctor Honoris  Causa), ផ្នែកព្រះពុទ្ធសាសនា ពីមហាវិទ្យាល័យ​មហាមកុដរាជវិទ្យាល័យ (២៥ តុលា ២០០៣ ប្រទេសថៃ) ក៏ដូចជាងារដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់​ក្នុង​សាសនាថា មហាសទ្ធម្ម ជោតិកធាចារ នៃព្រះសង្ឃភូមា។
នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ​២០០៧ (ឯកសារពីទំព័រគណៈធម្មយុត្តកម្ពុជាថ្ងៃនេះ ថា ថ្ងៃទី២៨ ខែសីហា ឆ្នាំ​២០០៧) សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោបណ្ឌិត​សភាចារ្យ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្វាយ​មេដាយជាន់ខ្ពស់ ថ្នាក់ ជាតូបការ ដល់​សម្តេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី ដែលជាមេដាយថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត នៅក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដើម្បីតបព្រះរាជគុណ ដែលព្រះអង្គមានស្នាព្រះហស្តជាច្រើន លះបង់ព្រះកាយពល ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ព្រះពុទ្ធសាសនាបែបថេរវាទ ​និងដោយព្រះទ័យ​សប្បុរស ចំពោះ​ប្រជាជនខ្មែរ។
នៅថ្ងៃទី​០៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ​២០១០ សម្តេច​ព្រះ​អភិសិរីសុគន្ធាមហាសង្ឃរាជាធិបតី បួរ គ្រី សម្តេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជ នៃគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ព្រះអង្គបានទទួល​ការប្រោស​ព្រះរាជទាន​ព្រះរាជក្រឹត្យតែងតាំង​ទទួលខុសត្រូវ​បន្ថែមជា ព្រះប្រធានគណៈ​សង្ឃនាយក នៃគណៈ​ធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពីព្រះករុណា​ព្រះបាទសម្តេច​ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះ​មហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
នៅថ្ងៃទី​២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ​២០០៧ សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បានទទួល​ការតែងតាំង​ដោយព្រះរាជក្រឹត្យ ជា ព្រះសាកលវិទ្យាធិការ នៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យ​ព្រះសីហមុនីរាជា ពី​ព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេច​ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រ នៃ​ព្រះរាជា​ណាចក្រកម្ពុជា។
ឃុំស្វាយតាយាន
( $ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់រោទិ៍ ខេត្តស្វាយរៀង មាន ភូមិ÷
បួរ គ្រី
សង្គម និងការងារសាសនា
នៅថ្ងៃទី០៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩១ ក្រោមការស្នើ​សុំពីសំណាក់​សម្តេចអគ្គមហាធម្មពោធិសាលកិត្តិព្រឹទ្ធ បណ្ឌិត ជា ស៊ីម ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា នៅពេលនោះ ជា​ឯកឧត្តម ជា ស៊ីម ប្រធាន​រដ្ឋសភា នៃរដ្ឋកម្ពុជា ប្រធាន​រណសិរ្សសង្គ្រោះមាតុភូមិកម្ពុជា និងជាប្រធាន​គណៈ​បក្ស​ប្រជាជនកម្ពុជា ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រ ពេលនោះ ព្រះអង្គជា ព្រះប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ ទ្រង់បានថ្វាយ​ព្រះឋានៈជា សម្តេចព្រះសុគន្ធាធិបតី សម្តេច​ព្រះសង្ឃរាជ នៃគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃកម្ពុជា។ ពេលនោះ ពុំទាន់មាន​វត្ត និង​ព្រះសង្ឃគណៈ​ធម្មយុត្ត​នៅឡើយ សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ ទ្រង់​ប្រថាប់​នៅក្នុងវត្តឧណ្ណាលោម អស់រយៈពេល​៣ខែ រហូតដល់ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៩៩២ ទើបស្តេចយាង​មកគង់នៅ​វត្តបទុមវតីរាជវរារាម ប្រារព្ធ​ពីធី ក្រោមព្រះរាជាធិបតីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ របស់​ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រ និង​សម្តេច​ព្រះមហា​ក្សត្រិយ៍ នរោត្តម មុនិនាថ សីហនុ ព្រះវររាជមាតាជាតិខ្មែរ ដោយមាន​ការ​អញ្ជើញ​ចូលរួម​ពីសម្តេច​អគ្គមហាធម្មពោធិសាលកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ជា ស៊ីម ប្រធានព្រឹទ្ធសភា សម្តេច​អគ្គមហាពញាចក្រីកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ហេង សំរិន ប្រធានរដ្ឋសភាជាតិ និងមន្ត្រីរាជការ​ជាន់ខ្ពស់ដទៃទៀតជាច្រើនរូប។ ចំណែក​ខាង​ព្រះសង្ឃ មាន សម្តេច​ព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតី ទេព វង្ស និងមន្ត្រីសង្ឃ ព្រមទាំង​ពុទ្ធបរិស័ទ យាង និង​អញ្ជើញ​ចូលរួម​យ៉ាងច្រើន​កុះករ។ នៅថ្ងៃទី​០៦ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៩២ ព្រះអង្គបានបំបួស​កុលបុត្រ ដែល​មានសទ្ធាជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ជាភិក្ខុ សាមណេរ រាប់រយអង្គ ព្រមទាំងបាន​ជួសជុល កសាងវត្តអារាមនានា សាលារៀន ដែល​ត្រូវ​បាន​​បោះបង់​ចោល​ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្សរ៍នៃ​សង្គ្រាម​។ នៅក្នុង​គម្រោងការ​កសាងជាតិ​​ឡើងវិញ សម្តេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី មាន​ព្រះបំណង​ឲ្យ​ព្រះពុទ្ធសាសនាចូលរួម​ចំណែក​នៅក្នុង​គោល​នយោបាយ​របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល ទាក់ទង​នឹង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ។ សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ ពិចារណាថា ព្រះពុទ្ធសាសនា​គួរ​មាននាទី​អប់រំ​​ជា​ច្រើន​ឡើង​វិញ ក្នុង​សង្គមខ្មែរ និង​គួរ​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​សន្តាន​ចិត្ត​​របស់​ក្មេង​ជំនាន់​ក្រោយ។ ក្នុងរយៈ​​ពេល​ដ៏ខ្លី ព្រះអង្គបាន​បញ្ជូន​ព្រះសង្ឃ​ក្មេងៗ​ជាច្រើន​​ទៅក្រៅ​ប្រទេស ដូចជា ប្រទេសបារាំង ស្រីលង្កា ថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី ឥណ្ឌា ជាដើម ដើម្បី​ឲ្យ​ព្រះសង្ឃ​ក្មេងៗ​ទាំងនោះ ទទួល​បាន​ចំណេះ​ដឹង​ទូលំទូលាយ ដើម្បី​ជួយក្នុងការ​កើតឡើងជាថ្មី​នៃ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ធម្មយុត្ត។
ឃុំស្វាយតាយាន
1	20020901	ព្រៃស្ទៀង	Prey Stieng	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 2	20020902	ត្រពាំងត្រាច	Trapeang Trach	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 3	20020903	សេកជ្រុំ	Sek Chrum	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 4	20020904	រាមជោរ	Ream Chour	លេខ​៤៩៣​ប្រ.ក	ខេត្តស្នើមកជាឈ្មោះ(រាមជោ) និងអក្សរឡាតាំង (Ream Chou) វិញ 5	20020905	ព្រៃប្រើស	Prey Praeus	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 6	20020906	ព្រៃធ្លក	Prey Thlok	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 7	20020907	ភូមិបុស្ស	Phum Bos	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 8	20020908	ពោធិ៍ថ្មី	Pou Thmei	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 9	20020909	ដើមពោធិ៍	Daeum Pou	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 10	20020910	ស្វាយតាយាន	Svay Ta Yean
បួរ គ្រី
សង្គម និងការងារសាសនា
នៅឆ្នាំ​១៩៩៥ ព្រះអង្គ​បាន​ផ្តួចផ្តើម​បង្កើត​វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ព្រះសីហនុធម្មាធិរាជ។ វិទ្យាស្ថាននេះ ស្ថិតនៅភូមិចំបក់ ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ​៤៥គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងភ្នំពេញ។ គោលបំណង​ក្នុង​ការ​បង្កើត​វិទ្យាស្ថាននេះ គឺ​៖
ឃុំស្វាយតាយាន
ព្រំប្រទល់នៃ
បួរ គ្រី
សង្គម និងការងារសាសនា
វិទ្យាស្ថាននេះ ជាពុទ្ធិកវិទ្យាល័យ ផ្តោតសំខាន់ទៅលើការ​អប់រំ​វប្បធម៌​ប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាដល់ក្មេងក្រីក្រ និង​ស្តារតម្លៃនៃ​ក្រុមគួរសារខ្មែរ។ បច្ចុប្បន្ននេះ វិទ្យាស្ថានបានទទួលក្មេងៗប្រមាណជាង១០០នាក់ ដែល​ឪពុកម្តាយ​គ្មានលទ្ធភាព​ចិញ្ចឹម​ឲ្យរៀនសូត្រ មក​អប់រំទូន្មាន និងផ្តល់ការសិក្សា។ មូលនិធិ​សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ដល់កុមារក្រីក្រកម្ពុជានេះ ត្រូវបានឧបត្ថម្ភដោយ​សិស្ស​របស់​សម្តេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជ ដែលរស់នៅក្នុង​ និងក្រៅប្រទេស។
ឃុំស្វាយតាយាន
Boundary East	ទល់នឹងឃុំព្រៃអង្គុញ ឃុំព្រៃគគីរ ស្រុកចន្ទ្រា West	ទល់នឹងឃុំប្រសូត្រ ស្រុកស្វាយទាប South	ទល់នឹងឃុំសំឡី ឃុំខ្សែត្រ ស្រុកកំពង់រោទិ៍ North	ទល់នឹងឃុំកណ្តៀងរាយ ស្រុកស្វាយទាប នឹងឃុំព្រៃអង្គុញ ស្រុកចន្ទ្រា
Toy Story 2
Toy Story 2 (ថយ ស្តូរី២) គឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលកុំព្យូទ័ររបស់អាមេរិកឆ្នាំ ១៩៩៩ ដែលផលិតដោយ Pixar Animation Studios សម្រាប់ Walt Disney Pictures។ ដឹកនាំដោយ John Lasseter និងដឹកនាំដោយ Ash Brannon និង Lee Unkrich វាគឺជាវគ្គទីពីរនៅក្នុងរឿង Toy Story franchise និងរឿងភាគរបស់ Toy Story (១៩៩៥)។ នៅក្នុងខ្សែភាពយន្តនេះ Woody ត្រូវបានលួចដោយអ្នកប្រមូលប្រដាប់ក្មេងលេង ដែលជំរុញឱ្យ Buzz Lightyear និងមិត្តភក្តិរបស់គាត់ជួយសង្គ្រោះគាត់ ប៉ុន្តែ Woody ត្រូវបានល្បួងដោយគំនិតនៃអមតៈនៅក្នុងសារមន្ទីរមួយ។ Tom Hanks, Tim Allen, Don Rickles, Wallace Shawn, John Ratzenberger, Jim Varney, Annie Potts, R. Lee Ermey, John Morris និង Laurie Metcalf សម្តែងឡើងវិញនូវតួនាទីរបស់ពួកគេពីខ្សែភាពយន្តដំបូង។ តួសម្តែងត្រឡប់មកវិញត្រូវបានចូលរួមដោយ Joan Cusack, Kelsey Grammer, Estelle Harris, Wayne Knight និង Jodi Benson ដែលដើរតួជាតួអង្គថ្មីដែលបានណែនាំនៅក្នុងខ្សែភាពយន្តនេះ។
ឃុំស្វាយតាយាន
=រដ្ឋបាលឃុំចាស់= ឃុំស្វាយតាយាន មាន ១០ភូមិ៖
បួរ គ្រី
សង្គម និងការងារសាសនា
ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ បួរ គ្រី នៅរាជធានីភ្នំពេញ ដែលជាសាលាអនុវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាល័យភាសាបាលី ដែលមូលនិធិភាគច្រើនបានមកពី​សទ្ធាជ្រះថ្លារបស់​ពុទ្ធបរិស័ទ និង​សិស្សរបស់ទ្រង់។ វិទ្យាស្ថាននេះ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ ដើម្បី​អប់រំបណ្តុះបណ្តាលភិក្ខុ សាមណេរ ផ្នែកសាសនា និងការសិក្សាថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ។ វិទ្យាស្ថាននេះ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងវត្តស្វាយពពែ រាជធានីភ្នំពេញ។ វិទ្យាល័យនេះ មាន៣ថ្នាក់។ ក្រោយពីបញ្ចប់ការ​សិក្សា​អស់​៣ឆ្នាំ សិស្សានុសិស្សទាំងអស់ ត្រូវ​ចូលរួមការប្រឡង ដើម្បីទទួលបាន​សញ្ញាប័ត្របឋមភូមិ (ឌីប្លូម៌) ដែល​ត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ​រាជរដ្ឋាភិបាល។
Toy Story 2
ដំបូងឡើយ Disney បានស្រមៃមើលរឿង Toy Story 2 ជារឿងបន្តផ្ទាល់ទៅវីដេអូ។ ខ្សែភាពយន្តនេះបានចាប់ផ្តើមផលិតនៅក្នុងអគារមួយដាច់ដោយឡែកពី Pixar ក្នុងកម្រិតតូចមួយ ដោយសារតែបុគ្គលិកសំខាន់ៗរបស់ Pixar ភាគច្រើនកំពុងមមាញឹកធ្វើការលើ A Bug's Life (១៩៩៨)។ នៅពេលដែលសាច់រឿងបានដំណើរការឡើងវិញ ក្រុមហ៊ុន Disney បានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវខ្សែភាពយន្តនេះទៅជាការចេញផ្សាយល្ខោន ប៉ុន្តែ Pixar មិនសប្បាយចិត្តនឹងគុណភាពភាពយន្តនោះទេ។ Lasseter និង​ក្រុម​រឿង​បាន​ធ្វើ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ឡើងវិញ​នូវ​គ្រោង​ទាំងមូល​ក្នុង​មួយ​ចុង​សប្តាហ៍។ ទោះបីជាលក្ខណៈពិសេសរបស់ Pixar ភាគច្រើនត្រូវចំណាយពេលច្រើនឆ្នាំដើម្បីអភិវឌ្ឍក៏ដោយ ក៏កាលបរិច្ឆេទនៃការចេញផ្សាយដែលបានបង្កើតឡើងមិនអាចផ្លាស់ទីបានទេ ហើយកាលវិភាគផលិតកម្មសម្រាប់ Toy Story 2 ត្រូវបានបង្រួមទៅជាប្រាំបួនខែ។
ឃុំស្វាយតាយាន
=អប់រំ=
បួរ គ្រី
សង្គម និងការងារសាសនា
ពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហមុនីរាជា (រាជធានីភ្នំពេញ) ស្ថិតនៅក្រោមការឧបត្ថម្ភ​ របស់ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ វិទ្យាស្ថាននេះ ក៏មានទីតាំងនៅក្នុង​វត្តស្វាយពពែដែរ ។ សាសលវិទ្យាល័យនេះ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង ដើម្បី​ឆ្លើយ​តបនូវតម្រូវការ​របស់​យុវសិស្ស យុវនិស្សិតបព្វជិត និងគ្រហស្ថ ដែល​គ្មានធនធាន ហើយចង់បន្តការសិក្សារបស់ពួកគេ។
Toy Story 2
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តអាមេរិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តឌីសនីយ៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Toy Story
បួរ គ្រី
សង្គម និងការងារសាសនា
ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់​សម្តេច​ព្រះ​មហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី គេឃើញ​មានការវិវត្តន៍ទៅមុខជាលំដាប់។ តាំងពីឆ្នាំ​១៩៩៧ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន គេសង្កេតឃើញ​ការកសាងវត្តអារាមនានា ផ្នែក​ធម្មយុត្ត មាន​ចំនួនកើនឡើងជាលំដាប់ ផ្សាយពេញទូទាំង​ប្រទេស ជាពិសេស ក្នុងខេត្តប៉ៃលិន ជាខេត្តឯករាជ្យមួយ នៅភាគខាងលិច នៃប្រទេសកម្ពុជា។ វត្តអារាមធម្មយុត្តទាំងឡាយ មានចំនួន​១៦១ និងមានព្រះសង្ឃ​ចំនួន​២៥០០អង្គ គិតមកដល់​ខែមករា ឆ្នាំ​២០១១។ ក្រៅពីនេះ មនុស្ស​ចាស់ កុមារកំព្រា និងជនទុគ៌ត ក៏មានការ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ ដើម្បីការរស់នៅ ​ដោយ​ទឹកព្រះទ័យសប្បុរស និងភាពមេត្តា ពី​សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ​បច្ចុប្បន្ននេះដែរ។
សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បាន​ចេញផ្សាយ​សៀវភៅ​ព្រះពុទ្ធសាសនាជាច្រើន ជាភាសាខ្មែរ និង​សំនួរចម្លើយសង្គម ស្តីអំពីសន្តិភាព ការ​អភិវឌ្ឍន៍សង្គម។ល។ ដើម្បី​ផ្តល់ភាពសុខដុម និងសន្តិភាពនៅក្នុងសង្គម​បច្ចុប្បន្នរបស់យើង។
ថ្ងៃទី ២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៥ សម្តេចព្រះអភសិរី​សុគន្ធាមហា​សង្ឃរាជា​ធិបតី​កិត្តិឧទ្ទេស​បណ្ឌិត បួរ គ្រី សម្តេចព្រះមហា​សង្ឃរាជ នៃគណៈ​ធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃព្រះរាជា​ណាចក្រកម្ពុជា ទ្រង់បាន​ចូលរួម​វិសាខបូជាអន្តរជាតិ លើកទី ១២ នៅ​ប្រទេសថៃ។
ឃុំស្វាយតាយាន
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
បួរ គ្រី
ព្រះរាជបេសកកម្មអន្តរជាតិ
សម្តេច​ព្រះអភិសិរីសុគន្ធាមហាសង្ឃរាជាធិបតី សម្តេច​ព្រះ​មហាសង្ឃរាជ នៃគណៈ​ធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ស្តេច​បាន​យាង​បំពេញព្រះរាជ​បេសកកម្ម​ ដើម្បីបង្កបង្កើតនូវ​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយបណ្តា​ប្រទេសអ្នកកាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ជាច្រើន ក្នុងព្រះរាជ​បំណង​បណ្តុះបណ្តាល និងបង្កើននូវវប្បធម៌សន្តិភាព។ ព្រះអង្គបានយាងទៅ​ប្រទេស​ជាច្រើនក្នុង​ទ្វីបអឺរ៉ុប មានដូចជា ប្រទេស​បារាំង (Creteil, Toul-Nancy,  Lille),  ប៊ែលស្សីក (Brussels), អាល្លឺម៉ង (Stuttgart), និងសហរដ្ឋអាមេរិក (Ohio, Los Angeles/California, Washington State)។
ឃុំស្វាយតាយាន
គ្រឹស្ដសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
បួរ គ្រី
ព្រះរាជបេសកកម្មអន្តរជាតិ
នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩០ សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី បានធ្វើព្យុហយាត្រាសន្តិភាព នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ដែល​ជា​ទីស្ថាន​ប្រសូត របស់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បានចូលរួម​សន្និសិទអន្តរជាតិ នៅប្រទេស​មួយចំនួន ដូចជា បារាំង ជប៉ុន នេប៉ាល ឥណ្ឌា ស្រីលង្កា អូស្ត្រាលី វៀតណាម តៃវ៉ាន់ ឥណ្ឌូនេស៊ី និងប្រទេសថៃ។ សាររបស់​ព្រះអង្គបានធ្វើឲ្យអ្នក​ទាំងនោះ​ រំភើប រំជួលចិត្ត ដឹងពី​ទឹក​ព្រះទ័យ​​មេត្តា​ករុណារបស់ព្រះអង្គ ដែលប្រាថ្នា​នូវ​សន្តិភាព សុខុមាលភាព សុភមង្គល ក្នុងសហស្សវត្យរ៍ថ្មី។ នៅក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំកំពូល​សាសនាពិភពលោក លើក​ទី៣ មេដឹកនាំសាសនាទាំងអស់ បានសម្រេចជា​ឯកច្ឆន្ទ ផ្តល់​សច្ចានុមតិ ដោះស្រាយ ដោយសង្កត់ធ្ងន់​លើសារ​របស់​ព្រះអង្គ ដែល​ប្រាថ្នានូវសន្តិភាព ក្នុង​រាជធានីភ្នំពេញ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២១។
សម្តេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជ មិនដែល​បំភ្លេចនូវ​បញ្ហាយ៉ាងធំ ដែល​សង្គមខ្មែរកំពុងប្រឈមមុខ គឺ​ជំងឺអេដស៍។ ដោយ​ហេតុនេះ ព្រះអង្គ បាន​ទទួល​ការនិមន្តពីសេតវិមាន នៅក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បី​ពិភាក្សារកដំណោះស្រាយ ចំពោះបញ្ហានេះ។ នៅខែមិនា ឆ្នាំ២០០១ ព្រះអង្គ​បាន​យាងទៅឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ដើម្បីពិភាក្សា​លើ​បញ្ហានេះដែរ។ ព្រះអង្គបាន​ចូលរួម​ ក្នុងសកម្មភាព​ប្រឆាំង​ថ្នាំជក់ - គ្រឿងញាណផង​ដែរ។ សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ នៃគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ បាន​ធ្វើការពង្រឹង​ទំនាក់ទំនងជាមួយ​នឹង​ព្រះសង្ឃថៃគណៈ​ធម្មយុត្តិកនិកាកយ។ ក្រោយមក ខាងគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយថៃ បាន​ផ្តល់ជំនួយ​សៀវភៅ​ព្រះត្រៃបិដក សម្រាប់ដម្កល់​ក្នុង​បណ្ណាល័យ​សាកលវិទ្យាល័យព្រះសង្ឃរាជ បួរ គ្រី។ ទន្ទឹមនឹងនោះដែរ សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ បួរ គ្រី បានទទួល​ការនិមន្ត ពីគណៈ​កម្មការរៀបចំ​ខួប​កំណើត ​លើក​ទី​៩០ នៃ​សម្តេច​ព្រះ​នីយានាសំវរ (Somdet Phra  Nyanasamvara) នៅថ្ងៃទី០៣ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០០៣ នៅវត្តBovoranives, ទីក្រុងបាងកក។
ឆ្នាំ១៩៨៨ ព្រះអង្គត្រូវបានគណៈមហាសង្ឃនាយក នៃប្រទេស​ស្រីលង្កា ថ្វាយព្រះបរមងារជា ព្រះបិដកសោភ័ណសង្ឃនាយក។​ ឆ្នាំ២០០៤ ព្រះអង្គត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាល នៃប្រទេសភូមា ថ្វាយព្រះ​បរមងារជា ព្រះធម្មបិដកសង្ឃនាយក និងព្រះរាជលញ្ឆករ សម្រាប់​ប្រើប្រាស់ក្នុងការ​ទំនាក់ទំនង​ រវាង​គណៈសង្ឃពុទ្ធសាសនា នៃប្រទេសភូមា។
ស្នាព្រះហស្ត
ក្នុងការចូលរួមលើកស្ទួយវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនា និងការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម សម្តេចព្រះអភិសិរីសុគន្ធា​មហាសង្ឃរាជាធិបតី កិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត បួរ គ្រី សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជ នៃគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] បាននិពន្ធ​នូវសៀវភៅព្រះធម៌ សម្រាប់​ពុទ្ធសាសនិក ដើម្បី​អប់រំបណ្តុះបណ្តាល​នូវខន្តី អំណត់ធ្មត់ អហិង្សា និងភាពសុខដុមរមនា ក្នុងផ្លូវចិត្ត ក៏ដូចជាក្នុងសង្គមជាតិ មាន​ដូចជា​សៀវភៅ ពុទ្ធធម៌ ប្រទីបនៃជីវិត ប្រទីបធម៌ ប្រជុំសន្និបាត១២៥០អរហន្តសាវ័ក ព្រមទាំងអត្ថបទស្តីអំពី​សន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍន៍​មនុស្ស និង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ។ ព្រះអង្គ ក៏បាន​ជួសជុល វត្តអារាមចាស់ៗជាច្រើន និងកសាងវត្តថ្មី និងសាលាសម្រាប់​ប្រជាជនក្រីក្របាន​មានឱកាស​ដើម្បីចូលសិក្សារៀនសូត្រ មានជាដើមដូចជាៈ
រដ្ឋកាយ៉ា
រដ្ឋកាយ៉ា ( ភូមា : ကယားပြည်နယ် ,អតីត រដ្ឋការ៉េន ) គឺជារដ្ឋ នៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ ស្ថិតនៅភាគខាងកើតមីយ៉ាន់ម៉ា, វាត្រូវបាន bounded នៅលើភាគខាងជើងដោយ រដ្ឋសាន នៅលើភាគខាងកើតដោយ ប្រទេសថៃ ខេត្តម៉ែហងសន, និងនៅលើភាគខាងត្បូងនិងភាគខាងលិចដោយ រដ្ឋកាយីន ។ វាស្ថិតនៅចន្លោះ 18° 30′ និង 19° 55′ រយៈទទឹងខាងជើង និងចន្លោះ 96° 50′ និង 97° 50′ រយៈបណ្តោយខាងកើត។ តំបន់នេះគឺ 11,670 គីឡូម៉ែត្រ 2 (4,510 sq mi) ។ រាជធានី​របស់​វា​គឺ ​ឡូវ​កាវ(សរសេរ​ផង​ថា ឡូវ-កៅ)។ យោង​តាម ​អង្គការ UNICEF ចំនួន​ប្រជាជន​ដែល​បាន​ប៉ាន់​ស្មាន​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៨ មាន​ប្រមាណ ២០៧.៣៥៧ នាក់ ។ វាត្រូវបានរស់នៅជាចម្បងដោយក្រុម ជនជាតិភាគតិច Karenni ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Karen ក្រហម  ឬ Kayah ដែលជាជនជាតិ ចិន-ទីបេ ។
អ៊ុងសានស៊ូជី
អ៊ុងសាន ស៊ូជី (ភាសាភូមា៖ အောင်ဆန်းစုကြည်, កើតថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៥) គឺជាអ្នកនយោបាយជនជាតិភូមា អ្នកការទូត អ្នកនិពន្ធ និងអ្នកទទួលរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពឆ្នាំ១៩៩១។ លោកស្រីបានបម្រើការងារជាទីប្រឹក្សារដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ា (ស្មើនឹងតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី) និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសពីឆ្នាំ២០១៦ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២១។ លោកស្រីត្រូវជាប្រធានគណបក្សសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យតាំងពីឆ្នាំ២០១១ មកម្លេះហើយថែមទាំងបានបម្រើការជាអង្គលេខាធិការរបស់បក្សពីឆ្នាំ១៩៨៨ ដល់ឆ្នាំ២០១១ ផងដែរ។ លោកស្រីស៊ូជីបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរឆាកនយោបាយប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាពីប្រទេសដែលស្ថិតនៅក្រោមរបបសឹកទៅជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យនៅអំឡុងដើមទស្សវត្ត ២០១០។
ក្នុងថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ លោកស្រីអ៊ុងសាន ស៊ូជីត្រូវបានក្រុមយោធាចាប់ខ្លួននៅក្នុងរដ្ឋប្រហារមីយ៉ាន់ម៉ាឆ្នាំ២០២១ ក្រោយពីពួកគេបានប្រកាសថាការបោះឆ្នោតសកលនាខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ គឺជាការបោះឆ្នោតក្លែងបន្លំបោកប្រាស។
ណាត្ស៊ឹគិ ហាណាអិ
ណាត្ស៊ឹគិ ហាណាអិ (花江夏樹, Natsuki Hanae) ជាសំលេងតារាសម្តែងប្រុសប្រជាជនជប៉ុន
ជីវប្រវត្តិ
ហាណាអិបានចូលកម្លាំងពលកម្មខណៈពេលរៀននៅវិទ្យាល័យ គាត់បានគិតអំពីអាជីពរបស់គាត់ប៉ុន្តែប្រាថ្នាចង់ក្លាយជាតារាសម្តែងសំលេង បន្ទាប់ពីមើលរឿង Ōran Kōkō Hosuto Kurabu (桜蘭高校ホスト部) ហាណាអិបានចូលរួម Across Entertainment ក្នុងឆ្នាំ 2009 គាត់បានដើរតួនាទីនាំមុខគេជាលើកដំបូងក្នុងរឿង Tari tari និងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកនិពន្ធសម្រាប់ភាគទី 15 និង 12 គាត់បានដើរតួជា Inaho Kaizuka (អ៊ិណាហុ ខៃហ្ស៊ុកា) ក្នុងរឿង Aldnoah.Zero Ken Kaneki (ខេន​ កានេគិ) ក្នុងរឿង Tokyo Ghoul និង Kōsei Arima (កូសេ អារិម៉ា) ក្នុងរឿង Shigatsu wa Kimi no Uso (四月は君の嘘) ហាណាអិបានឈ្នះរង្វាន់ Best rookie awart នៅ Seiyu Awards ទី 9 គាត់និងរ្យ៉ូតា អូសាកា រៀបចំកម្មវិធីវិទ្យុ ŌHana (逢坂市立花江学園) នៅថ្ងៃទី 27 ខែសីហា ឆ្នាំ 2016 គាត់បានប្រកាសថាគាត់បានរៀបការហើយ គាត់ចាប់ផ្តើមផ្ទុកវីដេអូហ្គេមឡើងនៅលើយូធូប ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ 2019 ប្រមូលផ្តុំអ្នកដើរតាមជាង 500.000 នាក់ 7 ខែក្រោយមក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងសំឡេងជប៉ុន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងសំឡេងប្រុសជប៉ុន
ឃុំស្រែស្ដុក
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកណ្ដៀង ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ។ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំបល្ល័ង្ក
សំដៅទៅដល់
ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ
ទំនៀមមុនចូលឆ្នាំខ្មែរ
Traditions Before Khmer New Year
មុនថ្ងៃចំនូលឆ្នាំខ្មែរមកដល់ ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូបនិងធ្វើដំណើរនិវត្តគ្រប់ទិសទីមកស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេវិញ ដើម្បីជួបជុំក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ រៀងរាល់មួយឆ្នាំម្ដង បន្ទាប់មក ពួកគេនិងរៀបចំសំអាតផ្ទះសម្បែង និងតុបតែង លម្អផ្ទះសម្បែងផងដែរ ជាមួយនិង ប្រពៃណីព្យួគោមផ្កាយ (Star Lantern) ដែលពួកគេមានជំនឿថា ពន្លឺគោមផ្កាយ និងនាំមកនូវ សិរីសួស្ដី លាភសំណាង និង ភាពមានបានផងដែរ ក្រៅពីនេះទៀតមានលេងល្បែងកំសាន្តប្រជាប្រិយខ្មែរ នៅតាមភូមិស្រុករបស់ពួកគេផងដែរ ដូចជា៖ ចោលឈូង លាក់កន្សែង ទាញព្រ័ត្យ បោះអង្គុញ ស្ដេចចង់ ពង្រាត់សង្សា ក្លែងចាប់កូនមាន់ ផ្សេងៗ ក្រៅពីល្បែងកំសាន្តទាំងនេះ ក៏មានល្បែងកំសាន្តមួយប្រភេទទៀតហៅថា ពិធីលេងជះទឹក តាមទីលំនៅនីមួយៗ តែងមានធុងទឹកនៅពីមុខផ្ទះរបស់ពួកគេ ដើម្បីជះទឹកទៅលើអ្នកដំណើរ ដែលពួកគេមានជំនឿថា ភាពមិនល្អដែលតោងទាមយើងគ្រប់គ្នាតាំងពីឆ្នាំចាស់ និងត្រូវលាងសំអាតជម្រះចេញក្នុងឆ្នាំថ្មីនេះ ដែលជាទំនៀមមួយមិនអាចចោលបាននូវក្នុងវប្បធម៌ប្រពៃណីខ្មែរ ដែលទាក់ទងនិង កិច្ចពិធីស្រង់ព្រះពុទ្ធអង្គ និង ស្រង់ព្រះរស់ដែលជាឪពុកម្ដាយ យាយតា របស់យើងផងដែរ ។​
ពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ
Water Throwing and Powder Ceremony
ក្នុងតំណាលនិទានអំពី មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ បានបរិយាយអំពី ទឹក ជាគ្រឿង នាំមកនូវ សិរីមង្គល ទាំង បីប្រការ សម្រាប់ជាមង្គលដល់ មនុស្សលោកទាំងពួង "ពេលព្រឹក លាងមុខ" "ពេលថ្ងៃ លាងទ្រូង" និង "ពេលល្ងាច លាងជើង" ។ ក្នុង ឱកាសសង្រ្កាន្តឆ្នាំថ្មី នេះផងដែរ ប្រជាជនខ្មែរ ក៏មាននូវកិច្ចពិធី ស្រង់ព្រះរស់ (ឪពុកម្តាយ) ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ព្រះសង្ឃ និង ពុទ្ធបដិមា ផងដែរ ។ ការលេងបាចទឹក ដាក់គ្នា ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មីនេះ មានក្នុងកំណត់ត្រាលោក ចូវតាក្វាន់ (Zhou Daguan) ដែលជារាជ្យទូត នគរយ័ន (Yuan dynasty) មកពីប្រទេសចិនបច្ចុប្បន្ន ដែលបានកត់ត្រាអំពីពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ នាសម័យកាលអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៧ នៃគ.សករាជ ដែលពណ៌នាអំពី អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទី ដើម្បីជំរះលាងស្រោចស្របលើព្រះពុទ្ធបដិមារដែលមានចំនួន ២៥ អង្គដែលគេបានយកមកដង្ហែរនាពេលនោះ មនុស្សម្នាជាច្រើនបានជះទឹកដាក់គ្នាទៅវិញទៅមកយ៉ាងសប្បាយរីករាយ និង តាមរយៈកំណត់ត្រានៃ ការបកប្រែរបស់លោក លី ធាមតេង ស្ដីពី កំណត់ហេតុរបស់ ជីវ តាក្វាន់ ដែលបានចុះផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 1973 ។
អត្ថន័យនៃការលេងប៉ាតម៉្សៅ
The Meaning of Playing Powder
ប្រការយល់ខុស
ថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ឧទាហរណ៍ មានការលេងប៉ាតម៉្សៅជាង 1000 តំបន់នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងនោះ មានរូបភាព អសីលធម៌នៃការលេងប៉ាតម៉្សៅ ដោយការបន្លំស្ទាប បន្លំលួចរបស់ផ្សេងៗ 2 ទៅ 3 តំបន់ ក្នុងរូបភាពដូចគ្នានេះ ហើយជនរងគ្រោះក្នុងតំបន់តិចតួចនេះ ពួកគេបានលើកយកបញ្ហានេះទៅផុសវាយប្រហារការលេងប៉ាតម្ស៉ៅជារួម ក៏ដូចជាតំបន់ដែលបានលេង 900 ផ្សេងទៀត នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមិនមានករណីដូចនេះ ហើយពិធីសប្បាយៗរបស់ជាតិធំៗ ត្រូវដួលរំលំ និង អាចបាត់រូបរាង្គទាំងស្រុង នៃគំនិតអត្មានិយមរបស់ពួកគេ ។
ប្រការមិនគួរលេង ក្នុងពិធីជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ
ដូចនេះ មិនគួរលេងបាញ់ទឹក ជះទឹក ឬ ប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងប្រការហាមប្រាមដែលបានរៀបរាប់នៅខាងលើនេះទេ សូមលេងដោយក្រមសីលធម៌ និង សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ។
ស្រាយចម្ងល់
ចំណារពន្យល់ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនបានបាត់បង់ទៅណាតាមការយល់ឃើញរបស់អ្នកមួយចំនួននោះឡើយ ព្រោះរបៀបលេងទាំងអស់មានការចងក្រងក្នុងសៀវភៅឯកសាររួចរាល់អស់ហើយ របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ កត្តា ដែលអ្នកមួយចំនួននោះយល់ថា ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនសូវឃើញលេង ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ ពីព្រោះ មនុស្សរាប់លាននាក់មិនអាចប្រមូលផ្ដុំគ្នាលេងតែល្បែងប្រជាប្រិយតែមួយមុខនោះទេ ត្បិតមនុស្សម្នាក់ៗមានចិត្តលេងអ្វីដែលខ្លួនពួកគេចង់លេង ដោយគ្មានការបង្ខិតបង្ខំ ប៉ុន្តែប្រសិនជាពួកគេលេងនៅល្បែងសុីសងក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ នោះទើបជាទង្វើរខុសច្បាប់ ។
ប្រសិនបើ គ្មានសោះនៃពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម្សៅ ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរចំនួន 3ថ្ងៃនេះ តើនិងមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ ?
ឧទាហរណ៍៖ វត្តមួយបង្កើតឱ្យមានល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ប៉ុន្តែទីធ្លាវត្តនោះ បង្កើតល្បែងប្រជាប្រិយបានតែ 2 ទៅ 3 មុខប៉ុនណោះ ហើយក្នុងមួយមុខអាចលេងលើសពី 10នាក់ បើធៀបនិងការចូលរួមលេងសរុបគឺ 50 ទៅ 100 នាក់អីចឹងទៅ ក្នុងមួយវត្ត តើមនុស្សចំនួន 1ពាន់នាក់ផ្សេងទៀតដែលគាត់កំពុងឈរមើល ហើយចង់លេងដែរនោះ គាត់បានអ្វីលេង ? ស្របពេលដែលពេលវេលារកំពុងដើរទៅមុខ ? ចុះបើចំនួនដល់រាប់មុឺននាក់កំពុងឈរមើល តើពួកគាត់បានអ្វីលេង ? ចុះបើចំនួនដល់រាប់លាននាក់កំពុងឈរមើល តើពួកគាត់បានអ្វីលេង ?
ប៉ះពាល់ដល់ វិស័យជើងហោះហើរ វិស័យសណ្ឋាគារ រម្យណីយដ្ឋានផ្សេងៗ មិនមានទេសចរណ៍អន្តរជាតិទៅលេង ប៉ះពាលសេដ្ឋកិច្ចជាតិមួយភាគធំ គ្មានចរន្តលុយវិល សម្រាប់ការចាយវាយក្នុងប្រទេស ប៉ះពាល់ទៅដល់ការលក់ទំនិញអាហារ តាមតំបន់ទេសចរណ៍ថែមទៀត ។ មនុស្សរាប់លានអត់អីលេង ក៏អង្គុយលេងល្បែងសុីសងក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេរៀងខ្លួនៗ ចូលឆ្នាំក្លាយជាវប្បធម៌ពាលាអាវ៉ាសែ តាមផ្នត់គំនិតដ៏សំរាម របស់ជនអគតិមួយចំនួននោះ ។
សេចក្ដីពិរោធ៖ រាប់ចាប់ពី សមញ្ញជន ព្រះសង្ឃ រហូតដល់គ្រូ បណ្ឌិតដេប៉ាតឺម៉ង់ មួយចំនួន ដែលតិះដៀលពិធីលេងជះទឹក របស់ដូនតាអង្គរ គំនិតរបស់ពួកគេមិនបានមួយជំនិតនៃយុវជនជាតិនិយមសៀមម្នាក់ផងនោះទេ ។
ព្រេងនិទាន គោមផ្កាយ
The Legend of Star Lantern
ព្រេងនិទាន គោមផ្កាយ ដែលដកស្រង់ចេញពីគម្ពីរ Skanda Purāna ដ៏ធំរបស់ សាសនាហិណ្ឌូ ដែលនិទានពី ការកកើតនៅ សភាវៈសុីមិនចេះឆ្អែត "កាឡា" (Kala) ដែលជានិមិត្តសញ្ញានៃ ប្រហោងខ្មៅ (Black Hole) នៅក្នុងចក្រវាឡ (In the universe) ដែលត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា "កិត្តិមុខ" (Kirtimukha) ដែលមានឆ្លាក់ជាប់នៅតាមផ្ដែរនៃប្រាសាទមួយចំនួនរបស់កម្ពុជា ។