cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អ្នកនិពន្ធ និងស្នាដៃ
The Comtesse d'Aulnoy was born in Barneville, France in 1666. She married a Parisian thirty years her senior, Fran-ois de la Motte, the Baron… Charles John Huffam Dickens was an English novelist of the Victorian era. During his lifetime Dickens was very popular, his works serialized in weekly… Fyodor Dostoyevsky was a Russian writer and essayist, known for his novels Crime and Punishment and The Brothers Karamazov. Frederick Douglass was an American abolitionist, editor, orator, author, statesman and reformer. Called "The Sage of Anacostia" and "The Lion of Anacostia", Douglass is… William Edward Burghardt Du Bois (February 23, 1868 – August 27, 1963) was the first African American to graduate with a Ph.D. from Harvard.… Paul Laurence Dunbar was a seminal American poet of the late 19th and early 20th centuries. Dunbar gained national recognition for his 1896 book… Clarence Seward Darrow was an American lawyer and leading member of the American Civil Liberties Union, best known for defending teenage thrill killers Leopold… Emily Dickinson was a prolific American poet, although fewer than a dozen of her nearly eighteen hundred poems were published during her lifetime. Stephen Arnold Douglas was an American politician from the western state of Illinois, and was the Northern Democratic Party nominee for President in 1860.… Sir Arthur Conan Doyle was a Scottish author who found fame writing about the detective Sherlock Holmes. Doyle was a prolific writer who also… Alexandre Dumas, pére (French for “father”, akin to Senior in English), born Dumas Davy de la Pailleterie (July 24, 1802 - December 5, 1870)…
Maria Edgeworth was an English writer who, thanks to a family estate in Ireland, became intimately concerned with the country and its people. Her… Ralph Waldo Emerson was an American author, poet, philosopher, and orator. Known for his non-fiction essays and crowd-drawing speeches, his work greatly influenced his… Mary Anne Evans, better known by her pen name George Eliot, was an English novelist. She was one of the leading writers of the…
Howard Roger Garis was an American author most famous under his own name for the children’s book series Uncle Wiggily. Garis was a very… Archibald Geikie was born in Edinburgh, Scotland on the 28th December 1835. He was a reknowned geologist of the Victorian era and served as President… Charlotte Perkins Gilman was a prominent American short story and non-fiction writer, novelist, commercial artist, lecturer and social reformer. She is mainly known today… Wilbur F. Gordy of Hartford, Connecticut wrote several books on American history including Stories of Early American History, Stories of Later American History, American… Jacob Ludwig Carl Grimm and Wilhelm Karl Grimm were born in 1785 and 1786, respectively, near Frankfurt. They were known for their collections of… Karl H. Grismer was a newspaper and magazine editor. He authored histories of several cities in Florida, including his first book, The History of St. Petersburg (1924).… William Lloyd Garrison was born in Newburyport, Massachusetts and was a prominent American abolitionist, journalist, and social reformer. He is best known as the… An expert on tropical woods, John Clayton Gifford was a Professor of Tropical Forestry at the University of Miami. He had previously served as Assistant… F.H. Glover contributed to a work entitled "The Greatest Men in Florida". Kenneth Grahame was a Scottish writer. He began his career writing short stories for London periodicals and published three collections of short stories. Grahame… George Bird Grinnell was an American anthropologist, ornithologist, publisher, naturalist, and conservationist. He had a great interest in Native Americans and their culture. The… Frances B. Gummere was Professor of English at Haverford College, Haverford, Pennsylvania. He was a scholar of poetry and a translator of classical works.…
Will Wallace Harney, originally from Indiana, moved to Florida in 1869 where he wrote several poems and articles about his new home. Nathaniel Hawthorne was a 19th century American novelist and short story writer and one of the major contributors to the development of American literature.… Patrick Henry was a prominent figure in the American Revolution, known and remembered primarily for his "Give me liberty or give me death" speech.… Florence Holbrook was an educator in Chicago schools for more than 50 years and an author involved in the peace movement during the early… Oliver Wendell Holmes was a physician by profession but achieved fame as a writer; he was one of the best regarded American poets of… "Laura Lee Hope" is a pseudonym used by the Stratemeyer Syndicate for the Bobbsey Twins and several other series of children’s novels. Many writers… Joel Chandler Harris was an American journalist born in Eatonton, Georgia, best known for his collection of Uncle Remus stories: Uncle Remus: His Songs… J.T. Headley was a historian, newspaper editor, and clergyman. He served as Secretary of State of New York. O. Henry is the pen name of American writer William Sydney Porter (September 11, 1862 – June 5, 1910). Porter's 400 short stories are… Emily Holder led a very singular life on one of the most out-of-the-way places imaginable in the 1860s: Fort Jefferson, a military fort in… Homer (ca. 8th Century B.C.E.) is a legendary ancient Greek epic poet, traditionally said to be the author of the epic poems the Iliad… Victor-Marie Hugo was a French poet, playwright, novelist, essayist, visual artist, statesman, human rights activist and exponent of the Romantic movement in France.
97. Washington Irving Washington Irving was an American author of the early 19th century. He is perhaps best known for his short stories, his most famous being…
Joseph Jacobs was born in Sydney in 1854, but soon emigrated to England and USA. He was a preminent scholar and literary critic, and… Edward Jenner was an English medical doctor and scientist whose discoveries contributed to widespread smallpox vaccination. He was a member of the Royal Society… Massachusetts native Clifton Johnson was the author of several travel books, including his Highways and Byways of America. Thomas Jefferson was the third President of the United States (1801–1809), the principal author of the Declaration of Independence (1776), and one of the… James Weldon Johnson was an American author, poet, civil rights activist, and prominent figure in the Harlem Renaissance. He was also one of the… Jubilee Singers of Fisk University were a group of African American singers in the 1870s. Their repertoire centered on spirituals, but also included some…
Ross Kay is the author of numerous books for boys including The Go Ahead Boys and the Racing Motor-Boat, The Go Ahead Boys on… Elizabeth Hobbs Keckley was a former slave turned successful seamstress who is most notably known as being Mary Todd Lincoln's personal modiste and confidante, Joseph Rudyard Kipling was a British author best known for his children’s books, including The Jungle Book (1894), The Second Jungle Book (1895), Just… John Keats was one of the principal poets of the English Romantic movement. During his short life, his work received constant critical attacks from… William Henry Giles Kingston was an English novelist known for his many books for boys. Kingston was born in London, but spent much of his…
George MacDonald was a Scottish author and poet. Though no longer a household name, his works (particularly his fairy tales and fantasy novels) have… Niccolo di Bernardo dei Machiavelli was an Italian diplomat, political philosopher, musician, poet, and playwright. He is a figure of the Italian Renaissance and… Henrietta Elizabeth Marshall was born in Bo'ness, Scotland, and her father was John Marshall JP, an earthenware manufacturer. She was educated at a girls'… Noted Irish storyteller Seumus Mcmanus published his first of several books in 1893. He also edited a prominent Irish literary magazine and frequently contributed… John Willis Menard was the first African-American elected to the U.S. Congress, in 1868. However, he was denied his seat. He was born on… Harriet Mann Miller was a naturalist, ornithologist and children’s writer. She was the wife of Watts Todd Miller and sometimes wrote under the pseudonym… Lucy Maud Montgomery, publicly known as L. M. Montgomery, was a Canadian author, best known for a series of novels beginning with Anne of… Kirk Munroe was an American author who wrote books of adventure for children. Born in Prairie du Chien, Wisconsin, he became familiar with Native… Alexander Macfarlane was a Scottish-Canadian logician, physicist, and mathematician. Macfarlane, the inventor of hyperbolic quaternions, was very active in research and education. His resume… James Madison was an American politician and political philosopher who served as the fourth President of the United States (1809 - 1817) and is… Charles Robert Maturin, also known as C.R. Maturin, was a Irish clergyman and writer. He struggled throughout his life to make a living from… Herman Melville was an American novelist, essayist and poet. During his lifetime, his early novels were popular, but his popularity declined later in his… George Edgar Merrick was a real estate developer who is best known as the planner and builder of the city of Coral Gables, Florida… Scottish poet William Miller is best known for writing the beloved children’s poem, “Wee Willie Winkie.” 134. Clement Clarke Moore Clement Clarke Moore (1779 - 1863) was an American professor of Greek and Oriental Literature at Columbia College. He is the credited author of…
Dr. William Newman is an American geologist. He has published extensively on the geology of the American northeast. Hele Nicolay was born in Paris in 1866, while her father, John George Nicolay, was serving there as the United States Consul. She was… Chief Joseph of the Nez Perce was the chief of the Wal-lam-wat-kain (Wallowa) band of Nez Perce Indians during General Oliver O. Howard's attempt…
Winthrop Packard is best known for his novels of the nature genre. His works include: Old Plymouth Trails, Wild Pastures, Florida Trails, Woodland Paths,… Josephine Preston Peabody was an American poet and dramatist. In 1909 she won the Stratford-on-Avon prize for drama for her work The Piper. Henry Perrine was a horticulturalist who promoted the cultivation of tropical plant species. He served as United States Consul in Campeche, Mexico. He lived in… Beatrix Potter was an English children’s book author and illustrator, most famous for the character "Peter Rabbit." Although she struggled in the beginning to… Thomas Paine (Thetford, England, 29 January 1737 - 8 June 1809, New York City, USA) was a pamphleteer, revolutionary, radical, liberal and intellectual. Born… Charles Perrault was French writer born in 1628 whose work laid the foundation for the genre of "fairy tale." At the age of 69… Edgar Allan Poe was an American poet and short story writer. Best known for his tales of the macabre, Poe was one of the… John William Polidori was an Italian English physician and writer, known for his associations with the Romantic movement and credited by some as the…
Ann Radcliffe was born Ann Ward in Holborn, London, England and married William Radcliffe, an editor, in 1788. She published the Gothic The Castles… Laura Elizabeth Howe Richards (February 27, 1850 - January 14, 1943) was born in Boston, Massachusetts. During her life, she wrote over 90 books,… Anna Eleanor Roosevelt was the First Lady of the United States from 1933 to 1945. She supported the New Deal policies of her husband,… Christina Georgina Rossetti was an English poet. Although she began writing at an early age, her poetry didn't garner attention until Goblin Market and… Carveth Read, M.A., was a 19th and 20th century British philosopher and logician. He was professor of philosophy of mind, and logic at the… Frank Rinder, a scholar of art and art history, edited and retold a collection of traditional stories, Tales of Old World Japan: Legends of… Theodore Roosevelt, Jr. was the 26th President of the United States from 1901 to 1909. He was also governor of New York, a historian,… John Ruskin is best known for his work as an art critic and social critic, but is remembered as an author, poet and artist…
Dr. C.S. Saleeby was a medical doctor and writer. He was an editor and contributor to Arhur Mee and Holland Thompson's Book of Knowledge. John S. Schlee is a geologist who wrote public information reports for the United States Geological Survey. Chief Seattle was a Duwamish chief, also known as Sealth, Seathle, Seathl, or See-ahth, and a leader of the Suquamish and Duwamish Native American… William Shakespeare was an English poet and playwright, now widely regarded as the greatest writer in the English language and the world’s preeminent dramatist.… Mary Shelley was an English novelist. She was married to the notable Romantic poet Percy Bysshe Shelley. She was born Mary Wollstonecraft Godwin in… Upton Sinclair Jr. was a prolific American author who wrote over 90 books in many genres and was widely considered to be one of… American geologist George Otis Smith was the director of the U.S. Geological Survey from 1907 to 1930. Elizabeth Cady Stanton was an American social activist, abolitionist, and leading figure of the early woman's movement. Her Declaration of Sentiments, presented at the… Wallace Stevens was a Modernist poet who lived in New York and Hartford, Connecticut. He was also an insurance executive for many years. He… George William Joseph Stock, M.A. (1850 - ?) is the author of the math treatise Deductive Logic, which was first published in 1889. Harriet Beecher Stowe was an was an American abolitionist and novelist best known for her novel Uncle Tom's Cabin Jonathan Swift was an Anglo-Irish priest, satirist, essayist, political pamphleteer, and poet, famous for works like Gulliver’s Travels, A Modest Proposal, A Journal to… Thomas E. Sanders wrote about the needs and requirements of schooling and teachers. He advocated raising standards for the teaching profession. He is the… Clinton Scollard was an American poet and professor of English Literature. Born in New York in 1860, he graduated at Hamilton College in 1881… Anna Sewell was an English novelist, best known as the author of the classic novel Black Beauty. George Bernard Shaw was an Irish playwright. Although his first profitable writing was music and literary criticism, in which capacity he wrote many highly… The Reverend Albert E. Sims is well known for his children’s stories. David Eugene Smith, Ph.D., LL.D. was an American mathematician and educator. A lawyer for the first part of his career, he then became a… Robert Southey was an English Romantic poet, one of the so-called “Lake Poets,” and Poet Laureate. He is considered one of the major writers… Robert Edwards Carter Stearns was a naturalist and the editor of Pacific Methodist. In 1862 he served as Deputy Clerk of the Supreme Court… Robert Louis (Balfour) Stevenson was a Scottish novelist, poet, and travel writer, and a contributor to both children's and adult literature. Bram Stoker was an Irish writer, best remembered as the author of the influential horror novel Dracula. He was the acting manager of the… Frank Sweet was an American poet. He published a collection of poetry in 1882 under the title, Poems.
Jules G. Verne was a French writer known as one of the earliest science fiction authors. He came from a sea-faring family, hence the… François-Marie Arouet was a French historian, philosopher, and writer better known by his pen name, Voltaire. He wrote plays, poetry, essays, scientific work, histories,…
The W.J. Harris Company published post cards and souvenir information books in the early 1900s Horace Walpole is known mostly as the inventor of the Gothic literary novel. He was a politician, writer, and architectural innovator, as well as… George Washington (February 22, 1732 - December 14, 1799) served as the first President of the United States from 1789 to 1797 and as… Ida B. Wells (July 16, 1862 - March 25, 1931), aka Ida B. Wells-Barnett, was an African American civil rights advocate and an early… Phillis Wheatley (1753 – December 5, 1784) was the first female African American poet to be published in the United States. Her book Poems… John Greenleaf Whittier was an influential American Quaker poet and ardent advocate of the abolition of slavery in the United States. Oscar Wilde (1854-1900) was an Irish playwright, novelist, poet, short story writer and Freemason. Known for his barbed and clever wit, he was one… Margery Williams Bianco (July 22, 1881 - September 4, 1944) was an English-American author, primarily of popular children's books. A professional writer since the… Albert Henry Wratislaw was a scholar of Slavonic literature and history. His final work was Sixty Folk-Tales from exclusively Slavonic Sources (1889). Walker contributed to a work entitled, The Greatest Men of Florida. Booker Taliaferro Washington (April 5, 1856 - November 14, 1915) was an American educator, author and leader of the African American community. He was… Herbert George Wells was an English writer best known for such science fiction novels as The Time Machine, The War of the Worlds, The… :: 205. Edith Wharton Edith Wharton (January 24 1862 - August 11 1937) was an American novelist, short story writer, and designer. Walter “Walt” Whitman was an American poet, essayist, journalist, and humanist; his most well-known work is Leaves of Grass. His work formed the basis… Kate Douglas Wiggin (September 28, 1856 - August 24, 1923) was an American children's author and educator. Richard Henry Wilde (September 24, 1789 - September 10, 1847) was a United States Representative and lawyer from Georgia. After losing a re-election bid… Born in Claremont, New Hampshire, Constance Fenimore Woolson was an American writer who first published fiction and essays in magazines such as The Atlantic…
1. The Adventures of Huckleberry Finn by Mark Twain The Adventures of Huckleberry Finn is a first person narrative told by the title character, Huckleberry Finn, as he accompanies a runaway slave…
ឃុំស្ទឹងត្រែង
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកស្ទឹងត្រែង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
ឃុំអូរគ្រៀង
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំស្រះឫស្សី
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកស្ទឹងត្រែង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
អ្នកម្នាងកែវទី២
អ្នកម្នាងកែវទី២ ព្រះនាងត្រូវជាមហេសីរបស់ព្រះបាទនរាយណ៍រាជាទី១ ហើយទ្រង់សម្ភពបានព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គ ព្រះនាម ស្រីសុរិយោទ័យទី២។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងសម័យចតុមុខ
ស្រុកកណ្តៀង
($ District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ ÷
=រដ្ឋបាលឃុំចាស់= ស្រុកកណ្តៀងមានឃុំចំនួន៨គឺ៖
=វត្ត=
=មើលផងដែរ=
កូរ៉ូណាវីរុសសមាការផ្លូវដង្ហើមស្រួចស្រាវធ្ងន់ធ្ងរ២
កូរ៉ូណាវីរុសសមាការផ្លូវដង្ហើមស្រួចស្រាវធ្ងន់ធ្ងរ២ (សារស៍-កូវ-២) ពីមុនគេស្គាល់តាមឈ្មោះបណ្ដោះអាសន្នថា  នព្វកូរ៉ូណា២០១៩ (នកូវ-២០១៩ រឺ 2019-nCoV) គឺជាវីរុសអា.រ.ន. (អាស៊ីតរីបូនុយក្លេអ៊ិក រឺ អាស៊ីតរីបូណ្វៃយ៉ូ) ដែលមានច្រវាក់ទោលចំលងវិជ្ជមាន។  វាឆ្លងចូលក្នុងខ្លួនមនុស្ស ហើយក៏បណ្ដាលឱ្យមានជំងឺរាតត្បាតជាសកលដែលកំពុងតែកើតឡើង កូរ៉ូណាវីរុស២០១៩ (កូវីដ-១៩) ត្រូវបានកំណត់ថាជាគ្រោះអាសន្នសុខភាពសាធារណៈដែលជាក្ដីព្រួយបារម្ភរបស់អន្តរជាតិដោយអង្គការសុខភាពពិភពលោក (ហ៊ូ រឺ WHO)។
សារស៍-កូវ-២មានសមានភាពសែនជិតដិតទៅនឹងពួកកូរ៉ូណាវីរុសប្រចៀវ ដែលប្រហែលមានកំណើតចេញពីសត្វនេះ។ ស្ពានចំលង (reservoir) សត្វអន្តរករ ដូចជា ពង្រូលក៏ត្រូវបានគេគិតទុកថាបានជាប់ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការចំលងរបស់វាមកកាន់មនុស្សផងដែរ។ តាមទិដ្ឋភាពវគ្គីសាស្ត្រ សារស៍-កូវ-២ ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាពូជនៃប្រភេទកូរ៉ូណាវីរុសទាក់ទងនឹងសមាការផ្លូវដង្ហើមស្រួចស្រាវធ្ងន់ធ្ងរ (សារស៍រ-កូវ)។
ពីព្រោះតែពូជនេះត្រូវបានគេរកឃើញនៅអ៊ូហាន ប្រទេសចិន ជួនកាលវាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា វីរុសអ៊ូហាន រឺ កូរ៉ូណាវីរុសអ៊ូហាន  ទោះបីយ៉ាងណា អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) មិនលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើឈ្មោះផ្អែកទៅលើទីកន្លែងនោះទេ។ ដើម្បីចៀសវាងការភាន់ច្រឡំគ្នាជាមួយជំងឺ សារស៍ WHO (ហ៊ូ) ជួនកាល ហៅ វីរុសនេះ ថាជាវីរុសបង្កជាជំងឺកូវីដ-១៩ រឺ វីរុសកូវីដ-១៩ ក្នុងការផ្ដល់ពត៌មានសុខភាពជាសាធារណៈ។ ទាំងវីរុស និង ជំងឺនេះជារឿយៗត្រូវបានហៅថា កូរ៉ូណាវីរុស ដោយសាធារណជនទូទៅ ប៉ុន្តែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនិងអ្នកសារពត៌មានភាគច្រើនប្រើប្រាស់បច្ចេកសព្ទត្រូវចំៗពាក្យជាង។
ការឆ្លង
ការចំលងសារស៍-កូវ-២ ពីមនុស្សទៅមនុស្ស ត្រូវបានបញ្ជាក់កំឡុងការរាតត្បាតសកលកូរ៉ូណាវីរុស២០១៩-២០។ ការចំលងកើតឡើងដំបូងតាមរយៈតំណក់ទឹកល្អិតតូចៗចេញពីផ្លូវដង្ហើមដោយការក្អក និង កណ្ដាសក្នុងចន្លោះប្រហែល6 ft។ ការប៉ះពាល់ដោយប្រយោលតាមរយៈផ្ទៃដែលមានមេរោគគឺជាករណីការឆ្លងអាចទៅរួចម្យ៉ាងទៀតផងដែរ។ ការស្រាវជ្រាវជាបឋមបង្ហាញថាវីរុសនេះអាចរស់នៅបានលើប្លាស្ទិក និង ដែកថែបរហូតដល់ទៅបីថ្ងៃ ប៉ុន្តែមិនអាចរស់នៅលើក្រដាសក្រាសរឹង (កាតុង) លើសពីមួយថ្ងៃ រឺក៏ លើស្ពាន់/ទង់ដែងលើសពីបួនម៉ោងឡើយ។ អា.រ.ន. (ARN រឺ អាន) របស់វីរុសត្រូវបានគេរកឃើញក្នុងសំណាកដែលយកចេញពីអ្នកឆ្លងជំងឺ។
យ៉ាងណា វីរុសឆ្លងកំឡុងរយៈកាលដំបូងមិនទាន់ដឹងរយៈពេលច្បាស់លាស់នៅឡើយទេ។ ថ្ងៃទី១ កុម្ភៈ ២០២០ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានបង្ហាញថា ការចំលងពីករណីអរោគសញ្ញាមួយចំនួនហាក់បីដូចជា មិនមែនជាកត្តាជំរុញសំខាន់ឱ្យមានការចំលងទេ។ ដូច្នេះ ការឆ្លងភាគច្រើនទៅមនុស្សត្រូវបានគេជឿថាបណ្ដាលមកពីការចំលងពីករណីមួយចំនួនដែលចេញរោគសញ្ញានៃជំងឺកូរ៉ូណាវីរុស២០១៩។ យ៉ាងណាក្ដី យកតាមគំរូរោគរាតត្បាតចាប់ផ្ដើមការរីករាលដាលនៅចិនបានណែនាំថាការដាក់អោយនៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នាមុនពេលចេញរោគសញ្ញាអាចជាវិធានការណ៍ក្នុងចំណោមការឆ្លងដែលបានចេញជាឯកសារផ្លូវការ។
ស្ពានចំលង
ការឆ្លងពីពូជសារស៍-កូវ-២ដែលគេបានដឹងដំបូង ត្រូវបានរកឃើញនៅអ៊ូហាន ប្រទេសចិន។ ប្រភពដើមនៃការចំលងវីរុសទៅកាន់មនុស្ស និងនៅពេលពូជនេះបានប្រែខ្លួនទៅជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺនៅតែមិនច្បាស់។ ការស្រាវជ្រាវអំពីស្ពានចំលងធម្មជាតិនៃពូជវីរុសដែលបានបង្កឱ្យមានការរីករាលដាលជំងឺសារស៍២០០២-២០០៤ ជាលទ្ធផលក្នុងរបកគំហើញក្នុងពួកកូរ៉ូណាវីរុសជ្រឹងដែលដូច-សារស៍ ភាគច្រើនមានដើមកំណើតក្នុង រ៉ៃណូឡូភុស ពួកជ្រឹងក្រចកសេះ ហើយតំណលំដាប់អាស៊ីតនុយក្លេអ៊ិកវីរុសពីរ ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងសំណាកដែលយកចេញពី រ៉ៃណូឡូភុស ស៊ីនីគុស (ជ្រឹងក្រចកសេះចិនពណ៌លឿងព្រឿង) បង្ហាញនូវលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា៨០%ទៅនឹង សារស៍-កូវ-២។  តំណលំដាប់អាស៊ីតនុយក្លេអ៊ិកវីរុសទីបីយកចេញពី រ៉ៃណូឡូភុស អាភ្វីនីស ដែលប្រមូលបាននៅខេត្តយូនណានមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា៩៦%ទៅនឹងសារស៍-កូវ-២។ WHO (ហ៊ូ) ចាត់ទុកពួកជ្រឹងជាស្ពានចំលងធម្មជាតិទំនងជាងគេបំផុតរបស់សារស៍-កូវ-២ ប៉ុន្តែដោយភាពខុសគ្នារវាងកូរ៉ូណាវីរុសជ្រឹង និង សារស៍-កូវ-២ អញ្ជឹងមនុស្សគប្បីត្រូវបានឆ្លងតាមរយៈធ្មួលអន្តរការណ៍មួយផ្សេងទៀត។
ការសិក្សាមេតាសែណូមបានចុះផ្សាយនៅឆ្នាំ២០១៩ បានឱ្យដឹងជាមុនថា សារស៍-កូវ ដែលជាពូជនៃវីរុស បង្កជំងឺសារស៍ ជាកូរ៉ូណាវីរុសមានរបាយធំទូលាយជាងគេក្នុងចំណោមសំណាកនៃពួកសត្វពង្រូល។ ថ្ងៃទី៧ កុម្ភៈ ២០២០ គេបានប្រកាសថាពួកអ្នកស្រាវជ្រាវមកពីគ័ងចូវបានរកឃើញសំណាកពង្រូលមួយក្បាលដែលមានតំណលំដាប់អាស៊ីតនុយក្លេអ៊ិកវីរុសមួយ ដូចបេះបិទ ទៅនឹង សារស៍-កូវ-២ ៩៩%។ "នៅពេលបានចេញផ្សាយហើយ លទ្ធផលបានបញ្ជាក់ច្បាស់ថា "ដែនប្រូតេអ៊ីន S ភ្ជាប់ធ្មួល នៃពង្រូល-កូវដែលត្រូវបានគេរកឃើញថ្មីៗនេះ ពិតជាដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹង ២០១៩-នកូវ ដែលមានភាពខុសគ្នាតែអាស៊ីតអាមីនេមួយទេ។" ពួកពង្រូលត្រូវបានការពារក្រោមច្បាប់រដ្ឋការចិន ប៉ុន្តែការបរបាញ់និងជួញដូរខុសច្បាប់ យកពួកវាមកធ្វើជាថ្នាំចិនសែនៅបន្តមានជាធម្មតា។
ពួកអតិសុខុមជីវវិទូ និង ពន្ធុវិទូ នៅតិចសាសបានរកឃើញភស្តុតាងអំពីការផ្ដាច់ចេញវិញដោយឯករាជ្យក្នុងចំណោមពួកកូរ៉ូណាវីរុស ដែលនាំឱ្យមានការលើកឡើងអំពីការជាប់ពាក់ព័ន្ធរបស់ពួកពង្រូលចំពោះដើមកំណើតនៃសារស៍-កូវ-២។ យ៉ាងណាមិញ ពួកកូរ៉ូណាវីរុសពង្រូលដែលបានរកឃើញមកទល់ពេលនេះ មានតែសែណូមរួមគ្នាទាំងមូល ៩២% ប៉ុណ្ណោះ ជាមួយនឹងសារស៍-កូវ-២ ដែលវាមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអះអាងថាពួកពង្រូលជាធ្មួលអាស្រ័យអន្តរការណ៍នោះទេ បើប្រៀបធៀបគ្នាទៅនឹង វីរុសសារស៍បង្កឱ្យមានការឆ្លងរីករាលដាលកាលពីឆ្នាំ២០០២-២០០៤ មានសែណូម ៩៩,៨% រួមគ្នាទៅនឹងកូរ៉ូណាវីរុសសំពោចដែលត្រូវបានគេស្គាល់។
សាខាពន្ធុវិទ្យា និង វគ្គីសាស្ត្រ
សារស៍-កូវ-២ ស្ថិតក្នុងអំបូរវីរុសដ៏ធំ ដែលគេស្គាល់ថាពួកកូរ៉ូណាវីរុស។ វាជាវីរុស អា.រ.ន. (ARN) ដែលមានច្រវាក់ទោលចំលងវិជ្ជាមាន (ARNsb+) មួយប្រភេទ។ ពួកកូរ៉ូណាវីរុសផ្សេងទៀតមានសមត្ថភាពបង្កជំងឺជាច្រើនចាប់ពីផ្ដាសាយធម្មតារហូតដល់ជំងឺធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងដូចជាសមាការផ្លូវដង្ហើមដើមបូព៌ា (MERS រឺ ម៉ឺស)។ វាជាកូរ៉ូណាវីរុសដែលគេស្គាល់ទីប្រាំពីរហើយ ដែលបង្ករោគដល់មនុស្សបន្ទាប់ពី ២២៩E, NL៦៣, OC៤៣, HKU១, ម៉ឺស-កូវ និងសារស៍-កូវដើមដំបូងគេ។
ស្រដៀងនឹងពូជកូរ៉ូណាវីរុសទាក់ទងនឹងសារស៍សរឱ្យឃើញក្នុងការរីករាលដាលសារស៍២០០៣ សារស៍-កូវ-២ ក៏ជាសមាជិកនៃពួករង សារបែកូវីរុស (បែតា-កូវ ចំបួរ B)។ តំណលំដាប់ អា.រ.ន. (ARN រឺ អាន) របស់វា មានប្រហែល ៣០០០០ បាសយ៉ាងវែង។ សារស៍-កូវ-២ មានភាពប្លែកខុសគេក្នុងចំណោមពួកបែតាកូរ៉ូណាវីរុសដែលគេបានស្គាល់ នោះត្រង់ការបញ្ចូលត្រង់តំបន់ផ្ដាច់ចេញពហុបាសរបស់វា ជាលក្ខណៈមួយដែលបង្កើននូវសមត្ថភាពបង្ករោគ និង សមត្ថភាពចំលងខុសពីវីរុសដទៃទៀត។
ជាមួយនិងចំនួននៃសែណូមគ្រប់គ្រាន់តជាលំដាប់ វាជាលទ្ធភាពអាចកសាងឡើងវិញនូវមែកធាងសាខាពន្ធុប្រវត្តិមុយតាស្យុងនៃអំបូរវីរុស។ នៅថ្ងៃ១២ មករា ២០២០ សែណូមប្រាំនៃសារស៍-កូវ-២ ត្រូវបានញែកយកចេញពី អ៊ូហាន ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយមជ្ឈមណ្ឌលការពារនិងបង្ការជំងឺឆ្លងចិន (CCDC រឺ ម.ក.ជ.ច.) និង ស្ថាប័នដទៃៗទៀត ចំនួននៃសែណូមបានកើនឡើងដល់ ៤២ នៅថ្ងៃ៣០ មករា ២០២០។ ការវិភាគសាខាពន្ធុនៃសំណាកទាំងនោះបានបង្ហាញថាវត្ថុសំណាកជាច្រើន មានជាប់ទាក់ទងយ៉ាងខ្លាំងជាមួយមុយតាស្យុងភាគច្រើនប្រាំពីរ ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធគ្នានឹងបុព្វៈរួម មួយ ដែលសបញ្ជាក់ថាការឆ្លងរបស់មនុស្សដំបូងកើតឡើងនៅខែវិច្ឆិកា រឺ ធ្នូ ២០១៩។ សែណូមសារស៍-កូវ-២ ចំនួន ១៤៩៥ ដែលបានដកស្រង់ចេញពីប្រាំមួយទ្វីបត្រូវបានគេយកមកប្រើប្រាស់ជាសាធារណៈ។
នៅថ្ងៃ១១ កុម្ភៈ ២០២០ គណៈកម្មការវគ្គីសាស្ត្រវីរុសអន្តរជាតិ (ICTV រឺ គ.វ.វ.អ.) បានប្រកាសអនុលោមតាមវិធានអត្ថិភាពដែលគណនាទំនាក់ទំនងតាមលំដាប់ចំណោមពួកកូរ៉ូណាវីរុសលើមូលភាគនៃតំណលំដាប់រក្សានៃអាស៊ីតនុយក្លេអ៊ិកប្រាំ ភាពខុសគ្នារវាងអ្វីដែលក្រោយមក គេហៅថា ២០១៩-នកូវ និង ពូជវីរុសយកចេញពីការរីករាលដាលសារស៍២០០៣ មិនគ្រប់គ្រាន់ធ្វើឱ្យពួកគេអាចញែកប្រភេទពួកវីរុសទាំងនេះបានឡើយ។ ដូច្នេះ ពួកគេក៏បានកត់សំគាល់ ២០១៩-នកូវ ជាពូជកូរ៉ូណាវីរុសទាក់ទងនឹងសមាការផ្លូវដង្ហើមស្រួចស្រាវធ្ងន់ធ្ងរ។
ជីវវិទ្យាទំរង់
វីរ្យ៉ុងសារស៍-កូវ-២នីមួយៗមានវិជ្ឈមាត្រប្រហែលពី ៥០–២០០ ណាណូម៉ែត្រ។ ដូច ពួកកូរ៉ូណាវីរុសដទៃទៀតដែរ សារស៍-កូវ-២មានប្រូតេអ៊ីនទំរង់បួនយ៉ាង ដែលគេស្គាល់ថាជា S (spike = កណ្ដក), E (envelope = ស្រោម), M (membrane = ភ្នាស) និង N (nucleocapsid = នុយក្លេអូកាប់ស៊ីត ) ប្រូតេអ៊ីន N ផ្ទុកសែណូម អា.រ.ន. (ARN) និងប្រុតេអ៊ីន S, E និង M រួមគ្នាបង្កើតបានជាំស្រោមវីរុស។ ប្រូតេអ៊ីនកណ្ដក ដែលត្រូវបានគេបង្កើតជារូបភាពនៅក្នុងកំរិតបរមាណូដោយប្រើប្រាស់អតិសុខុមទស្សនភាពអេឡិចត្រុងគ្រីយ៉ូសែន គឺជាប្រូតេអ៊ីនមានតួនាទីឱ្យវីរុសទៅតោងលើភ្នាសនៃកោសិកាធ្មួល។
ការពិសោធគំរូប្រូតេអ៊ីនលើប្រូតេអ៊ីនកណ្ដកនៃវីរុសដែលត្រូវបានគេពន្យល់ភ្លាមៗថាសារស៍-កូវ-២មានសម្ព័ន្ធភាពត្រូវនឹងធ្មួលទទួលអង់ស៊ីមបំលែងជាអង់ស្យូតង់ស៊ីន២ (ACE2) នៃកោសិកាមនុស្សដើម្បីប្រើពួកវាជាយន្តការនៃច្រកចូលកោសិកា។ នៅថ្ងៃ២២ មករា ២០២០ ក្រុមមួយនៅចិនកំពុងធ្វើការជាមួយសែណូមវីរុសពេញលេញ និង ក្រុមមួយនៅសហរដ្ឋប្រើប្រាស់ដោយឯករាជ្យនូវក្បួនពន្ធុវិទ្យាច្រាស និងបានពន្យល់តាមការពិសោធ ថា អង់ស៊ីមបំលែងជាអង់ស្យូតង់ស៊ីន២ (ACE2) អាចដើរតួជាធ្មួលទទួលសារស៍-កូវ-២។  ការសិក្សាបានបង្ហាញថា សារស៍-កូវ-២ មានសម្ព័ន្ធភាពខ្លាំងទៅនឹង អង់ស៊ីមបំលែងជាអង់ស្យូតូស៊ីន២ (ACE2) របស់មនុស្សជាងពូជវីរុសសារស៍ដើម។ សារស៍-កូវ-២ ប្រហែលក៏អាចប្រើប្រាស់បាស៊ីហ្ស៊ីនដើម្បីទទួលបានច្រកចូលកោសិកាផងដែរ។
ប្រូតេអ៊ីនកណ្ដកដើមដែលធ្វើបូរវកម្មដោយប្រូតេអាសតំរាយភ្នាសសេរីន២ (TMPRSS2) ចាំបាច់សំរាប់ជាច្រកចូលនៃសារស៍-កូវ-២។ បន្ទាប់ពីវីរ្យ៉ុងរបស់សារស៍-កូវ-២ ភ្ជាប់ទៅនឹងកោសិកាគោលដៅមួយហើយ ប្រូតេអាសរបស់កោសិកា TMPRSS2 វះចំហប្រូតេអ៊ីនកណ្ដកនៃវីរុស បង្ហាញនូវប៉ិបទីតរលាយចូលគ្នាមួយ។ វីរ្យ៉ុងក្រោយមកបានព្រលែង អា.រ.ន. (ARN) ចូលទៅក្នុងកោសិកា បង្ខំឱ្យកោសិកាធ្វើការបន្តពូជឱ្យវីរុសដែលត្រូវបាចសាចទៅចំលងកោសិកាផ្សេងៗបន្ថែមទៀត។ សារស៍-កូវ-២ បង្កនូវកត្តាសាហ័សយ៉ាងហោចបីដែលជំរុញឱ្យមានការជំរុះវីរ្យ៉ុងថ្មីពីកោសិកាធ្មួល ហើយនិងរារាំងតំណបភាពស៊ាំ។
រោគរាតត្បាតវិទ្យា
ផ្អែកលើនានាភាពតិចតួចដែលបង្ហាញឱ្យឃើញក្នុងចំណោមតំណលំដាប់សែណូមសារស៍-កូវ-២ដែលគេបានស្គាល់ ពូជនេះគឺត្រូវបានគេគិតថារកឃើញដោយអាជ្ញាធរសុខាភិបាលក្នុងរយៈពេលជាច្រើនសប្ដាហ៍មកហើយនៃការផ្ទុះឡើងក្នុងចំណោមប្រជាជនកាលពីចុងឆ្នាំ២០១៩មកម្ល៉េះ។ ករណីការឆ្លងដំបូងបង្អស់ដែលគេដឹងថ្មីៗនេះគឺត្រូវបានគេគិតថាបានប្រទះឃើញនៅថ្ងៃ១៧ វិច្ឆិកា ២០១៩។ វីរុសនេះបានរីករាលដាលជាបន្តបន្ទាប់ទៅគ្រប់ខេត្តទាំងអស់នៃប្រទេសចិន និង ប្រទេសច្រើនជាង ១៥០ ផ្សេងៗទៀតនៅអាស៊ី អឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង អាមេរិកខាងត្បូង អាភ្វ្រិក និង អូសេអានី។ ការចំលងពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀតដោយវីរុសនេះត្រូវបានគេរកឃើញក្នុងតំបន់អស់ទាំងនេះ។    នៅថ្ងៃ៣០ មករា ២០២០ សារស៍-កូវ-២ត្រូវបានកំណត់ថាជាភាពអាសន្នសុខភាពសាធារណៈដែលជាក្ដីបារម្ភរបស់អន្តរជាតិ ដោយ ហ៊ូ (WHO) និងនៅថ្ងៃ១១ មីនា ២០២០ ហ៊ូ(WHO) បានប្រកាសវាថាជា រោគរាតត្បាតសកល។
គិតត្រឹម  មានករណីការឆ្លងត្រូវបានបញ្ជាក់ ករណី ដែលក្នុងនោះ ក៏មាននៅប្រទេសចិនផងដែរ។ ខណៈពេលនោះ សមាមាត្រនៃការឆ្លងដែលបង្កឱ្យមានករណីឆ្លង រឺ កំណើនជំងឺដែលអាចធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបាននៅតែមិនច្បាស់ គំរូបែបគណិតសាស្ត្រមួយដែលបានប៉ាន់ប្រមាណចំនួនមនុស្សដែលបានឆ្លងនៅអ៊ូហានតែឯងគឺ ៧៥.៨១៥ គិតត្រឹម ២៥ មករា ២០២០ នៅគ្រានោះដែរ ការឆ្លងដែលបានរកឃើញមានទាបជាងតួលេខនេះ។ ចំនួនមរណភាពដោយសារវីរុសត្រូវបានគេសន្មតថាមាន ករណី គិតត្រឹម   មនុស្សចំនួននាក់បានជាសះស្បើយពីការឆ្លងនាពេលនោះ។ ក្រោមមួយភាគបីនៃមរណភាពបានកើតឡើងនៅខេត្តហ៊ូប៉ី ជាទីដែលអ៊ូហានបានស្ថិតនៅ។ មុន ២៤ កុម្ភៈ ២០២០ សមាមាត្រនេះកើនលើស ៩៥%។
ចំនួនការបន្តពូជគោល (R_0) នៃវីរុសត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាចន្លោះ ១,៤ និង ៣,៩។ នេះមានន័យថាការឆ្លងដោយសារវីរុសនេះនីមួយៗ ត្រូវបានគេរំពឹងថាបង្កឱ្យមានការឆ្លងថ្មី ១,៤ ដល់ ៣,៩ នៅគ្រាដែលប្រជាជននៃសហគមន៍គ្មានភាពស៊ាំប្រឆាំងនឹងមេរោគ ហើយក៏គ្មានវិធានការបង្ការណាមួយត្រូវបានយកមកប្រើនៅឡើយនោះដែរ។
វិថីដូនពេញ
វិថីដូនពេញ ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី រង្វង់មូល វត្តភ្នំ ទៅដល់ មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស ឆ្លងកាត់ វិថីមាត់ជ្រូក។
រចនាបថបាយ័ន
រចនាបថ​បាយ័ន គិតចាប់ពី ពាក់កណ្ដាល​ទី ១ នៃ​គ.ស.វ​ទី ១២ និង​ដើម​គ.ស.វ ទី ១៣ដែលស្ថិតនៅក្នុង​រជ្ជ កាល​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៧ ។ (គ.ស ១១៨១-១២១៨) ដែលមាន​រាជធានី​នៅ​អង្គរ ។ នៅក្នុង​រចនាបថ​នោះ ប្រាសាទ​រួមមាន ប្រាសាទតាព្រហ្ម ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ប្រាសាទព្រះខ័ន ប្រាសាទនាគព័ន្ធ ។ ចេ​នា​បថ​បាយ័ន ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ​បាន​ចុះ​អន់ថយ បន្ដិច​វិញ ព្រោះ​ប្រាសាទ​ទាំងឡាយ​ច្រើ​ន​ស្ថាបនា​ដោយ​ប្រញាប់ ព្រ​ញា​ល​ពេក ឯ​ថ្ម វិញ ក៏​ពុំ​សូវ​មាន​គុណភាព​ដូចសម័យមុនៗ ដែរ ។ ប្រាសាទបាយ័ន​ មាន​ប្លង់​ស្មុកស្មាញ ហើយ​រុះរើ​សាង​ឡើងវិញ ជាច្រើន​គ្រា។ លើកលែងតែ​ប្រាសាទបាយ័ន ដែលមាន​ប្លង​បែប​ជា​ប្រាសាទភ្នំ ក្នុង​រចនាបថ​នេះ ប្រាសាទ​ទាំងឡាយ សុទ្ធតែ​សង់​នៅ​លើដី​រាបស្មើ​បែប​ជាវ​ត្ថ​អារាម ដើម្បី​ស្របទៅតាម​ទស្សនៈ នៃ​ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ លក្ខណៈពិសេស​នៃ​រចនាបថ​នេះ គឺ​ប្រាំង​មុខ​បួន ញញឹម​ប្រិ​យ​ប្រិ​យ និង​មាន​នាគ​អប​សងខាង​ផ្លូវ ដែល ឆ្លង​ចូលទៅក្នុង​ប្រាសាទ ក្បាល​នាគ​បែរ​ចេញមក​ខាងក្រៅ នាគ​ម្ខាង​មាន​ពួក​ទេវតា​ជា​អ្នក​ចាប់ទាញ ឯ​ម្ខាង​ទៀត មាន​ពួក​អ​សុរៈចាប់​ទាញ ជា​និ​មិ​ត្ដ​រូប​នៃ​ការ​កូរ​សមុទ្រ​ទឹកដោះ ។
នៅលើ​ជញ្ជាំង​ថែវ​ខាងក្រៅ នៃ​ប្រាសាទបាយ័ន និង​ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ គេ​សង្កេតឃើញ​ក្បាច់​រឿង ដែល ទាក់ទង​ទៅ​និង​ប្រ​វ​ត្ដិ​សម័យ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៧ ដូចជា​ចម្បាំង​ខ្មែរ-ចាម និង​បដិសណ្ឋារកិច្ច​ចំពោះ គណៈ​ប្រតិ ភូ​បរទេស​ជាដើម ។ ម្យ៉ាងទៀត​ក្បាច់​រឿងនេះ មាន​បង្ហាញ​សកម្មភាពផ្សេងៗ នៃ​ប្រជាពលរដ្ឋ ដូចជា​នេសាទ កីឡា ល្បែង​ប្រជល់មាន់​ជាដើម ។ សម្លៀកបំពាក់ និង​កាយវិការ​នៃ​រូបចម្លាក់​ទាំងអស់នោះ​មិនសូវ​ខុសពី​សម័យ ខ្មែរ​យើង​បច្ចុប្បន្ន​ប៉ុន្មាន​ទេ ។
ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍
ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍បានកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ ឧទ្ទិសថ្វាយព្រះឥសូរតាមបែបព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនេះពីដើមឈ្មោះឆកគគីរ ឬផៃ្ទដីគោកគគីរ សព្វថៃ្ងហៅថា អតីត រាជធានីកោះកេរិ៍្ដ មានទំហំផៃ្ទដី១៦X១៦គីឡូម៉ែត្រ រួមមាន៩៨ប្រាសាទ។ ប្រាសាទនេះមាន៧ជាន់ មានកំពស់ ៣៥ម៉ែត្រ ដែលកសាងឡើងតាំងពីសម័យបុរាណ ទុកសំរាប់ជាការគោរពបូជាតាមលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។
ភ្នំពេញក្រោន F.C.
ប្រវត្តិក្លឹប
Club History
ភ្នំពេញក្រោន F.C. ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2001 ជាក្លឹបបាល់ទាត់ Smart United F.C. ដោយក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទចល័ត Smart ពួកគេបានចូលរួមប្រកួតលើកដំបូង ក្នុងលីគជើងឯកកម្ពុជា Metfone Cambodian League ហៅកាត់ថា (MCL) ច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់ ពួកគេបានផ្លាសប្ដូរដៃគូឧប្ថម្ភ ដោយសហករាណ៍ ជាមួយក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទចល័ត Hello និង បានផ្លាសប្ដូរឈ្មោះក្លឹបថ្មីថា Hello United F.C. ក្នុងឆ្នាំ 2005 ហើយពេលនោះដែរ ពាន​កីឡាករ ដែលស៊ុត​បញ្ចូល​ទី​បាន​ច្រើន​ជាង​គេ​របស់​ក្លឹប​បាន​ទៅ​លើ​កីឡាករ ហុក សុជីវ័ន ដោយ​ស៊ុត​បាន​២២​គ្រាប់ ។ នៅដើមរដូវកាល 2006 ក្លឹបបានចូលរួមក្នុងពានរង្វាន់ AFC President's Cup ជាលើកដំបូង តែមិនបានជាប់ក្នុងវគ្គជម្រុះក្នុងតំបន់នោះទេ ហើយក្លឹបបានប្តូរឈ្មោះមួយទៀតទៅ Phnom Penh United F.C. ផងដែរ ។ មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីការផ្លាសប្ដូរនូវដៃគូឧប្ថម្ភថ្មី សម្រាប់រដូវកាលឆ្នាំ 2007 ក្លឹបបានប្ដូរឈ្មោះម្ដងទៀតជា Phnom Penh Empire F.C. និងបានហក់ចូលនៃការប្រកួតពានថ្មីបន្ថែមទៀតនោះគឺ ពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (Hun Sen Cup) ។ រដូវកាលឆ្នាំ 2008 បានបង្ហាញថាជាក្លឹបដែលទទួលបានជោគជ័យបំផុតមិនធ្លាប់មាន ដោយបានឈ្នះក្នុងការលើកពាន ចំនួន2 នោះគឺ ពានឯកលីគកម្ពុជា Metfone Cambodian League (MCL) និង ពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (Hun Sen Cup) ដែលជាពានលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ក្លឹប ។
ការផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះថ្មី (2009-2010)
New name change (2009-2010)
ការបង្កើតថ្នាលយុវជន U13 (2011-2012)
Founded Youth U13 (2011-2012)
ឆ្នាំនៃពានរង្វាន់ស្រោមដៃមាស (2013-2014)
Year of Golden Glove Awards (2013-2014)
ក្លឹបភ្នំពេញក្រោន បាន​បញ្ចប់​ក្នុង​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ​៣ ក្រោយ​ចាញ់ ក្លឹបក្រសួងការពារជាតិ ដោយ​បាល់​ប៉េណាល់ទី​ក្នុង​វគ្គ​ពាក់កណ្តាល​ផ្តាច់ព្រ័ត្រ នៃពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (HSC) និង ក្នុងក្របខ័ណ្ឌ (MCL) ពួកគេបានបញ្ចប់រដូវកាលធម្មតាក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ ដោយចាញ់ ក្រុមស្វាយរៀង ក្នុងវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ ដោយចាញ់ក្រុមជើងឯកចុងក្រោយ ៤-៣ ។
បានធ្លាក់ចេញពីពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (Hun Sen Cup) វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រក្រោមដៃរបស់ ក្រុមបៀលប្រាយ យូណាយធីត ហៅកាត់ថា (BBU) ទោះជាយ៉ាងណា ភ្នំពេញក្រោន បានឈ្នះ (MCL) ជាលើកទី5 ជាមួយនឹងជ័យជម្នះ 1-0 លើក្រុមណាហ្គាខប ចំណែក អ្នកចាំទី ស៊ូ យ៉ាទី ទទួលបានរង្វាន់ ពានស្រោមដៃមាស ដែលជាអ្នកចាំទីល្អជាងគេរបស់លីគ ។
ការបង្កើតកីឡាដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួន (2015)
Creating own stadium (2015)
ក្លឹបបាល់ទាត់ ភ្នំពេញក្រោន បានធ្វើការ Upgrade តម្លើងថ្មី នូវកីឡាដ្ឋានទាំងមូលដែលអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន 5000 នាក់ កីឡាដ្ឋានថ្មីដែលមានឈ្មោះថា "Smart RSN Stadium" ភាពលេចធ្លោនេះបានធ្វើឱ្យក្លឹបវិវត្តន៍ខ្លួនទៅជា ក្លឹបលីគអជីបស្តង់ដារមួយរបស់កម្ពុជា ហើយពួកគេដណ្តើមបានជ័យជម្នះ (MCL) ជាលើកទី 6 ដោយបានយកឈ្នះ ក្រុមណាហ្គាវើល (Naga World F.C.) ដោយបាល់ប៉េណាល់ទី កាត់សេចក្ដីផងដែរ ហើយភ្នំពេញក្រោន បានទទួលអ្នកឧប្ថម្ភធំរបស់ពួកគេដែលត្រឡប់មកវិញផងដែរ នោះគឺក្រុមហ៊ុនប្រតិបត្តិករទូរគមនាគមន៍ចល័ត Smart ។
កីឡាករ ក្រុមបច្ចុប្បន្ន
Player Current squad
ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ FIFA អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។
កីឡាករ ខ្ចីជើង
ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ FIFA អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។
វិថីមាត់ជ្រូក
វិថីមាត់ជ្រូក ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី វិថីជីវពល មកដល់ វិថី ឆ្លងកាត់ វិថីដូនពេញ។ ហើយ១ខ្សែរទៀតពី វិថីប្រទេសបារាំង ខាងជើង មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផាវត្តភ្នំ ទៅដល់ មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស។
វិថីមាត់ជ្រូកនេះជាសក្ខីភាពដែលបញ្ជាក់ថា ខេត្តមាត់ជ្រូក ដែលស្ថិតនៅដែនដីកូសាំងស៊ីន រឺ ខ្មែរក្រោម ជារបស់ខ្មែរតាំងពីបុរាណកាលមក។ ដែលត្រូវយួនឈ្លានពានយក តាំំងពីរាជ្យព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២ និងបន្តមកដល់សម័យអាណានិគមបារាំង ទើបកាត់ដីនេះអោយយួនគ្រប់គ្រង គឺថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩។
ខេត្ត តាយថាញ់
តាយថាញ់ គឺជាអតីតខេត្តទី 32 របស់ ង្វៀន វៀតណាម ដែលគ្របដណ្តប់តំបន់ដែលជា ប្រទេសកម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន។ រាជធានី​របស់​ខ្លួន​គឺ ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ​របស់​កម្ពុជា (​ជនជាតិ​វៀតណាម​ហៅថា ណាំ​វ៉ាង​) ។ ជា​ខេត្ត​ពិសេស​មួយ​ដែល​មាន​ប្រព័ន្ធ​ពីរ មាន​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ជា​អាយ៉ នៅ​អភិបាល​វៀតណាម​គង់​នៅ​ភ្នំពេញ។ ខេត្តនេះត្រូវបានលុបចោលជាស្ថាពរនៅឆ្នាំ១៨៤៧ បន្ទាប់ពីកិច្ចចរចាសន្តិភាពរវាងប្រទេសថៃ និងវៀតណាមបានបញ្ចប់ការត្រួតត្រាទ្វេភាគីលើកម្ពុជា។
ស្រុក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
បញ្ជីប្រទេសតាមប្រជាជន
នេះគឺជាបញ្ជីប្រទេសឯករាជ្យ និង បណ្ដាទឹកដីអនិស្សរភាពដែលមានរស់នៅ—ផ្អែកលើអ.ម.អ.៣១៦៦-១មាត្រដ្ឋានអ.ម.អ. (ISO)—តាម ប្រជាជន។ ក៏បានផ្ដល់ក្នុងភាគរយគឺអត្រាប្រជាជននៃប្រទេសនីមួយៗប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រជាជនពិភពលោក ដែលអនុលោមតាមការកត់សំគាល់ប្រជាជនរបស់ការិយាល័យជំរឿនសហរដ្ឋត្រូវបានប៉ាន់ស្មាន0 ពាន់លាននាក់។
According to a separate estimate by the United Nations, world population exceeded 7 billion in October 2011. Areas that form integral parts of sovereign states, such as the countries of the United Kingdom, are counted as part of the sovereign states concerned. Not included are other entities, such as the European Union, that are not sovereign states, and dependent territories that do not have permanent populations, such as various countries' claims to Antarctica.
Figures used in this chart are based on the most up to date estimate or projections by the national census authority where available, and are usually rounded off. Where updated national data are not available, figures are based on the 2013 estimates by the Population Division of the United Nations Department of Economic and Social Affairs. Because the compiled figures are not collected at the same time in every country, or at the same level of accuracy, the resulting numerical comparisons may create misleading conclusions. Furthermore, the addition of figures from all countries may not equal the world total.
For a graphical version of this list, see list of countries by population (graphical). See also List of sovereign states and dependent territories by population density and the list of regional organizations by population.
See also
Historical
Cities:
ព្រះនាងជ័យទេវី
តាមការប៉ាន់ស្មាន ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ ប្រហែលសោយទីវង្គតទៅក្រោយនៅឆ្នាំ៦៨១។ ព្រះអង្គពុំមានបុត្រាទេ ដោយហេតុនេះបុត្រីរបស់ព្រះអង្គព្រះនាមជ័យទេវីឡើងសោយរាជ្យស្នង។ ព្រះនាងនៅគ្រប់គ្រងរដ្ឋរហូតដល់ឆ្នាំ៧១៣ តែអំណាចរបស់ព្រះនាងពុំមានមូលដ្ឋានមាំទាំឡើយ ព្រោះនៅក្នុងអត្តបទសិលាចារឹកមួយនៅបារាណ៍ទឹកថ្លាព្រះនាងទ្រង់បានត្អួញត្អែពី ភាពច្របូកច្របល់ក្នុងចិត្តគំនិត និងពីទុក្ខវេទនាក្នុងគ្រាកើតកលិយុគ។ បើតាមពង្សាវតាចិន ប្រទេសចេនឡាត្រូវបានបែងចែកពីរនៅខាងដើមស.វទី៨(៧០៦)។ ភាគខាងជើងគេហៅថា ចេនឡាដីគោកជាតំបន់សម្បូរដោយភ្នំ និងជ្រលងភ្នំ រីឯខាងត្បូងដែលគេហៅថា ចេនឡាទឺកលិចជាតំបន់សម្បូរដោយបឹងបួរហើយមានសមុទ្រព័ន្ធជុំវិញ។ បើតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវចេនឡាដីគោកមានវោសាលភាពលាតសន្ធឹងទៅលើប្រទេសឡាវភាគកណ្តាល​ និងភាគខាងត្បូងសព្វថ្ងៃ ឯចេឡាទឹកលិចគ្រប់ដណ្តប់ទៅលើអាងទន្លេមេគង្គចាប់ពីល្បាក់ខោនរហូតដល់សមុទ្រ ។
សង្កាត់ស្រះឫស្សី
សង្កាត់ ស្ថិតនៅ ក្រុងស្ទឹងត្រែង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ =រដ្ឋបាល=
ក្វាងចូវ
ទីក្រុងក្វាងចូវ (ចិនសាមញ្ញ: 广州; ចិនបុរាណ: 廣州; ភិងអុិន: Guǎngzhōu)ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិន នៅជាយខាងជើងនៃដីសណ្តរ​ទន្លេ​ជូជាំង គឺជាទីក្រុងដែលជឿនលឿនបំផុតមួយក្នុងចំណោមទីក្រុងជឿនលឿនដទៃ​ទៀត​​​​​នៃប្រទេស​ចិន។ នៅទីនេះជាភូមិកំណើតម្ហូបអាហារចិនកាតាំង ជាឋានសួគ៌​សម្រាប់​ទិញ​ទំនិញ ជាទឹកដីសម្រាប់ផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ ហើយក៏ជា “ទីក្រុងនៃប្រទេសភាគខាងត្បូង” ដែលបាន​ផ្សារ​ភ្ជាប់រវាងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសម័យកាលបច្ចុប្បន្នផងដែរ។ ក្នុងនាមជាកំពង់​ផែពាណិជ្ជកម្ម​ដំបូង​បង្អស់​នៅក្នុងប្រទេសចិន ទីក្រុងក្វាងចូវបានរក្សានូវបរិយាកាស​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ដ៏ល្អមួយ ដែល​បាន​ធ្វើអោយការអភិវឌ្ឍទីក្រុងមានភាពឆាប់រហ័ស។ គ្រប់វិថី​ទាំង​​អស់​បំពាក់ដោយភ្លើង​ពណ៌​ស្រស់​ឆើតឆាយ គ្រប់ទីកន្លែងពោរពេញទៅដោយភាព​ទាក់​ទាញ។ មិនថាសំណង់​បុរាណ​បែបអ៊ឺរ៉ុបដ៏ប្រណិតដែលនៅលើឆ្នេរខ្សាច់ រឺក៏អគារ​ពាណិជ្ជ​កម្មលីង​ណាន​ដ៏​គួរ​អោយ​​​ចាប់អារម្មណ៍ សូម្បីតែទិដ្ឋភាពនាពេល​រាត្រីនៅ​តាម​ច្រាំង​​ទន្លេ​ជូជាំង ក៏អាចធ្វើអោយអ្នក​ចាប់​ចិត្តស្រលាញ់ទីក្រុងភាគខាងត្បូង ដែលរដូវទាំង​បួន​សុទ្ធតែដូចជារដូវផ្ការីកមួយនេះ។ ទីក្រុង ក្វាងចូវ មានផ្ទៃដីចំនួន ៧,៤៣៤.គម២ និងមានប្រជាជនរស់នៅចំនួន ១៤ លាននាក់គិតនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ។ ក្វាងចូវ គឺជារាជធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ខេត្ត ក្វាងទុង ស្ថិតនៅលើ ទន្លេគុជ ប្រហែល ១២០ គីឡូម៉ែត្រ (៧៥ ម៉ៃល៍) ខាងជើង-ពាយព្យនៃទីក្រុងហុងកុង និង ១៤៥ គីឡូម៉ែត្រ (៩០ ម៉ាយ) ខាងជើងទីក្រុងម៉ាកាវ ។ ក្វាងចូវមានប្រវត្តិជាង ២២០០ ឆ្នាំ និងជាចំណុចបញ្ចប់ដ៏សំខាន់នៃផ្លូវសូត្រសមុទ្រ។ជាយូរយារណាស់មកហើយ ជាកំពង់ផែចិនតែមួយគត់ដែលអាចចូលទៅដល់ពាណិជ្ជករបរទេសភាគច្រើនបាន ក្វាងចូវត្រូវបានយកដោយអង់គ្លេសកំឡុងសង្គ្រាមអាភៀនលើកទីមួយ។ ក្វាងចូវ ហើយបន្តបម្រើជាកំពង់ផែ និងមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់ ព្រមទាំងជាទីក្រុងធំជាងគេមួយក្នុងចំណោមទីក្រុងធំៗទាំងបីរបស់ប្រទេសចិន។
សង្កាត់ព្រះបាទ
សង្កាត់ ស្ថិតនៅ ក្រុងស្ទឹងត្រែង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ =រដ្ឋបាល=
សង្កាត់សាមគ្គី
សង្កាត់ ស្ថិតនៅ ក្រុងស្ទឹងត្រែង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ =រដ្ឋបាល=
ក្បាច់ខ្មែរ
ក្បាច់ខ្មែរគឺជាក្បួនខ្នាតសិល្បៈមួយដែលបានចែកជាបួនប្រភេទ
ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១
ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១ (ឆ្នាំ៩០០-ឆ្នាំ៩២២នៃគ.ស)
ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១គឺជាព្រះរាជបុត្រច្បងរបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ ដែលព្រះអង្គសោយរាជ្យ ពី គ.ស៩០០ដល់ក្រោយ៩២២។ ព្រះអង្គបានបានកសាងប្រាសាទភ្នំតូចមួយនៅក្បែរជើងភ្នំបាខែងគឺ ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង។ ព្រះអង្គមានមរណនាមថា រុទ្រលោក ។ នៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរុទ្រលោក និងព្រះបាទបរមរុទ្រលោកវង្សត្រកូលទាំងអស់បានចូលរួមធ្វើសក្ការបូជាចំពោះព្រះកម្រងតេងជគតដ៏រាជាដូចពីពេលមុនមក ។ ព្រះបានគង់នៅរាជធានីយសោធរបុរៈ គឺរាជធានីអង្គរដដែល ហើយព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទភ្នំតូចមួយគឺប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង នៅក្បែរជើងភ្នំបាខែងជាភ្នំកណ្តាលនៃរាជធានី។ ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១ មានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ធូលីព្រះបាទធូលីជើងព្រះកម្រតេងអញស្រីហស៌វរ្ម័នទេវៈ
លីអូណែល មេសស៊ី
លីអូណែល មេសស៊ី (កើតថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨៧) ជាកីឡាករបាល់ទាត់អាជីពអាហ្សង់ទីន បច្ចុប្បន្ន​លេង​នៅ​ក្លឹប ​ប៉ារីស សេនជើមិន ​របស់​ប្រទេស​បារាំង និង លេងឲ្យក្រុមជំរើសជាត់អាហ្សង់ទីន។ គាត់​លេង​ក្នុង​មុខងារ​ជា​ខ្សែប្រយុទ្ធ និង​ មាន​តួនាទី​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ ក្រុមជំរើសជាតិ​អាហ្សង់ទីន។
ត្រឹម​អាយុ​២១ឆ្នាំ មេសស៊ី​ស្ថិតនៅចំណោម​កីឡាករ​ដែលត្រូវ​ជ្រើសរើសឲ្យទទួលពានរង្វាន់បាល់មាស (បាឡុងដ័រ) និង​ កីឡា​ករ​លេង​បាន​ល្អ​បំផុត​ប្រចាំឆ្នាំ​របស់​ហ្វីហ្វា (FIFA)។ នៅ​ឆ្នាំ​បន្ទាប់ គឺឆ្នាំ២០០៩ គាត់​ក៏បាន​ឈ្នះ​ពានរង្វាន់បាល់មាស (បាឡុងដ័រ) និង​ កីឡា​ករ​លេង​បាន​ល្អ​បំផុត​ប្រចាំឆ្នាំ​របស់​ហ្វីហ្វា ជាលើក​ដំបូង។ មួយឆ្នាំក្រោយមក គាត់​ក៏​ឈ្នះ​ពាន់រង្វាន់ ហ្វីហ្វាបាឡុងដ៏រ ២០១០ (ពានរង្វាន់ហ្វីហ្វាបាល់មាស​ FIFA Ballon d'or) ដែល​គាត់​ជាកីឡាករ​ដំបូង​គេ​ដែល​បាន​ឈ្នោះ​ពាននេះ និង​ឈ្នះ​ជាប់ៗ​គ្នា ក្នុងឆ្នាំ២០១០ ២០១១ និង ២០១២។ គាត់​ឈ្នះ​ពានកីឡាលេងល្អជាងគេ​នៅអ៊ឺរ៉ុបរបស់យូអិហ្វា (UEFA) រដូវកាល ២០១០-១១។ ត្រឹមអាយុ២៤ឆ្នាំ មេសស៊ី​បាន​ក្លាយ​ជា​កីឡាករ​​ដែល​រក​បាន​គ្រាប់បាល់ស៊ុត​បញ្ចូលទី​បាន​ច្រើន​ជាងគេ​របស់​ក្លឹប​បារសេឡួណាសម្រាប់​ការប្រកួតជា​ផ្លូវការ។ នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ២០១៤ គាត់រកបាន​គ្រាប់​ទី៤០០ គិត​ទាំង​នៅក្នុងក្លឹប​និង​ក្រុម​ជំរើសជាតិ។ នៅខែវិច្ឆិកា គាត់​ក៏ក្លាយ​ជាកីឡាករ​ដែល​បាន​ស៊ុតបញ្ចូលទី​បាន​ច្រើន​ជាងគេ​នៅ​ឡា លីហ្គា (លីកកំពូល​របស់អេស្ប៉ាញ)។ ត្រឹមថ្ងៃទី០៤ ខែធ្នូ ២០២២ គាត់រកបាន ៧៨៩គ្រាប់ សម្រាប់អាជីពបាល់ទាត់។
ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី២
ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី២ (ឆ្នាំ៩២៥-ឆ្នាំ៩២៨នៃគ.ស)
ក្រោយពីព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១ សោយទីវង្គតទៅ ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី២ ត្រូវជាអនុជព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១ និងត្រូវជាបុត្ររបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ ព្រះអង្គបាសោយរាជ្យនៅគ.ស៩២៥ ហើយចូលទីវង្គតៅមានមរណនាមថា បរមរុទ្រលោក ។ នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គត្រូវប្រឈមមុននឹងការបោះបោរដណ្តើមរាជ្យរបស់ស្តេចមារ ជាស្វាមីរបស់ព្រះនាងជ័យទេវីជាប្អូនស្រីរបស់ព្រះបិតាព្រះអង្គ និងត្រូវជាអនាគតព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ។
The Fox and the Hound 2
The Fox and the Hound 2 គឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលអាមេរិចឆ្នាំ ២០០៦ ដែលដឹកនាំដោយ Jim Kammerud ។ វាគឺជាការតាមដាន និង Miquel ទៅកាន់ខ្សែភាពយន្ត ១៩៨១ Walt Disney Animation Studios The Fox and the Hound ។ ខ្សែភាពយន្តនេះកើតឡើងក្នុងកំឡុងយុវជន Tod និង Copper ដែលក្នុងនោះ Copper ត្រូវបានល្បួងឱ្យចូលរួមជាមួយក្រុមចម្រៀងឆ្កែឆ្កួត។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្សែភាពយន្ត ឌីសនីយ៍
ព្រះម៉ែវរាហិ
​ ព្រះម៉ែវរាហិ (goddess Varahiवाराही देवी) គឺ ទេពធីតានៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា, ព្រះនាង គឺ ទេវតាទេពភេទស្ត្រីមុខជ្រូកព្រៃរក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក.៕ ព្រះនាងគឺជា ទេពធីតាម្តាយទាំង៧របស់សក្តិនិកាយ. , ព្រះនាងគឺជា ​អវតារព្រះម៉ែលក្ម្សី  ទេពជាយាក្នុងព្រះវិស្ណុមុខជ្រូកព្រៃ.។ ៚
ភ្នំស្វា
ភ្នំស្វាស្ថិតនៅភាគជើងនៃប្រទេសចម្ប៉ា ដែលមានរាជធានីនៅទីនោះគឺ ឥន្ទ្របុរៈ។ ដែលយួនព្យាយាមកាឡៃប្រវត្តិសាស្ត្រ ថាជាប្រាសាទម៉ាយស៉ឺន នេះហើយជាល្បិចដែលចង់បំបាត់ដានប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសចម្ប៉ា។
មេរោគកូរ៉ូណា
មេរោគកូរ៉ូណា ជាក្រុមមេរោគដែលបង្កជំងឺលើពពួកសត្វល្មូននិងបក្សី។ សម្រាប់មនុស្ស មេរោគកូរ៉ូណាធ្វើអោយមានជំងឺផ្លូវដង្ហើម respiratory tract infections ដែលអាចមិនជាធ្ងន់ធ្ងរដូចជាផ្ដាសាយធម្មតា ហើយក៏អាចធ្ងន់ធ្ងរដូចជា SARS, MERS, និង COVID-19។ រោគសញ្ញានៅលើសត្វអាចខុសគ្នា៖ នៅលើសត្វមាន់អាចមានបញ្ហាជំងឺផ្លូវដង្ហើម ហើយនៅលើសត្វគោនិងជ្រូកអាចធ្វើអោយមានរាគ។ វ៉ាក់សាំងនិងថ្នាំព្យាបាយសម្រាប់បង្ការនិងព្យាបាលជំងឺនេះនៅមិនទាន់បានរកឃើញនៅឡើយទេ។
ការរកឃើញ
មេរោគកូរ៉ូណានៅលើមនុស្សត្រូវបានរកឃើញដំបូងនាចុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០។ កការរកឃើញដំបូងគឺ infectious bronchitis virus នៅលើសត្វមាន់ និង ពីរទៀតនៅលើមនុស្សដែលជាជំងឺផ្ដាសាយធម្មតា common cold (ក្រោយមកអោយឈ្មោះថា human coronavirus 229Eនិង human coronavirus OC43)។ សមាជិករបស់មេរោគនេះនៅពេលក្រោយត្រូវបានសម្គាល់បន្ថែមទៀត រួមមាន  SARS-CoVក្នុងឆ្នាំ២០០៣,  HCoV NL63 ឆ្នាំ២០០៤, HKU1ឆ្នាំ២០០៥,  MERS-CoVឆ្នាំ២០១២, និង SARS-CoV-2 ក្នុងឆ្នាំ២០១៩។ គ្រប់ជំងឺទាំងនេះភាគច្រើនមានបញ្ហាទាក់ទងនឹងផ្លូវដង្ហើម​respiratory tract infections។
និរុត្តិសាស្ត្រ
ឈ្មោះ  "មេរោគកូរ៉ូណា" បានមកពីភាសាឡាតាំង corona មានន័យថា ម្កុដ រឺ  កម្រងផ្កា។
ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន
ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន ឬ ហាន់នី ស្រីឦសាន (ฮันนี่ ศรีอีสาน ២២ តុលា ១៩៧០ - ២៦ កុម្ភៈ ១៩៩២) គឺជាអ្នកចំរៀងលូកធុង់ហ្ម៉ឡាំថៃ
ប្រវត្តិ
ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន ឈ្មោះពិតគឺ ស៊ុភីន ហេមវិចិត្រ (สุพิณ เหมวิจิตร) កូនស្រីពៅនៃបងប្អូន ១៤ នាក់ នៃលោក ខាំថា (คำทา) និងលោកស្រី មី កើតនៅផ្ទះមឺយ (บ้านเมย) ដង់លីង (ตำบลดงลิง) ស្រុកកម្មឡាសៃ (อำเภอกมลาไสย) ខេត្តកាលសិន្ធុ ប្រទេសថៃ បញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់ទី ៦ កាលពីឆ្នាំ ១៩៨៨ ពីសាលាខូកមឺយប្រជាភឌ្ឍនា (សាលាខូកមឺយប្រ៉ះឆាផាត់ថះណា - โรงเรียนโคกเมยประชาพัฒนา) ដោយក្តីស្រឡាញ់នៅក្នុងជីវិតរបស់សិល្បករ ឆ្នាំ ​១៩៨៦ ខណៈអាយុ ១៦ ឆ្នាំ ចូលក្នុងឧស្សាហកម្មចម្រៀងហ្ម៉ឡាំ ជាអ្នកចំរៀងក្រុមហ្ម៉ឡាំដ៏មានប្រជាប្រិយ
២៥ មករា ១៩៩១ នាងបានជួបក្រុមហ៊ុន យ៉េណាវី ប្រម៉ូសឹន (Yenavy Promotion) និងថតសំលេងបទដំបូងឈ្មោះ "น้ำตาหล่นบนที่นอน" (ទឹកភ្នែកនៅគ្រែ) ជាមួយនឹងសម្លេងប្លែក ធ្វើឱ្យនាងទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំង ក្រោយមកទៀត ៨​ តុលា ១៩៩១ មានបទចម្រៀងមួយឈុតទៀត "วอนพี่มีรักเดียว" ឈុតទាំងពីរនេះទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់អ្នកគាំទ្រទូទាំងប្រទេស ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន ដូច្នេះបានបើកក្រុមតន្រ្តីផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់តាមការស្នើសុំរបស់អ្នកគាំទ្រតន្ត្រី
ស្លាប់
ហាន់នី ស៊ីអ៊ីសាន បានស្លាប់ពេលត្រឡប់មកពីសំដែងនៅឯ ស្រុកប្រាងគូ ខេត្តស៊ីសាកេត (សិរីសាកេត) រថយន្តក្រឡាប់ នៅផ្លូវសិរីសាកេត-ឧប្បលរាជធានី គីឡូម៉ែត្រ ៧-៦ ស្រុកហ្នុងកែវ ស្រុកទីក្រុងសិរីសាកេត នៅថ្ងៃពុធទី ២៦ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ១៩៩២ ពេលវេលា ០៤.៣០ ម៉ោង កខូចបានស្លាប់
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងស្រីថៃ
បរមនិពាន្វបទ
បរមនិពាន្វបទ (អង់គ្លេស: Borom Nipeanbot) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៣៤៦) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៣៣៦-១៣៤៦) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីអង្គរ គ.សករាជ ១៣៤០ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមនិព្វានបទ​" ព្រះអង្គមានព្រះរាម (បងបង្កើត) មួយអង្គនាម សម្ដេចព្រះសិន្ធាន ។ ក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គ នៃចុងសម័យកាលអង្គរ ប្រទេសជាតិវឹកវរដោយភ្លើងសង្គ្រាម កងទ័ពសៀមវាយយកទឹកដីពីភាគខាងលិច កងទ័ពឡាវ វាយយកទឹកដីពីភាគខាងជើង បង្កើតបានជាសង្គ្រាម ៣នគរ ផងដែរ ។
ឡាវកាន់កាប់ហ្លួងព្រះបាង
Laos Capture Luang Prabang
នៅពេលដែលចក្រភពអង្គរចុះទន់ខ្សោយក្នុងរាជព្រះបាទ បរមនិពាន្វបទ នៅភាគខាងជើងចក្រភពអង្គរ នាតំបន់ នគរហ្លួង (បច្ចុប្បន្ន: ហ្លួងព្រះបាង) មានការបះបោរយ៉ាងខ្លាំង បង្កើតជាក្រុងប្រឆាំងជាច្រើន ដូចនេះហើយ ទ្រង់បានសម្រេចចិត្តចងសម្ព័ន ជាមួយស្ដេចត្រាញ់ជាតិតៃ ឈ្មោះ ហ្វាង៉ាំ (Fa Ngum) ហើយបានលើកបុត្រីខ្លួនព្រះនាង សុភាវត្តី ឱ្យរាជាភិសេធ្វើជាប្រពន្ធនិង ស្ដេចត្រាញ់អង្គនេះ នៅឥន្ទ្របត្តនគរ នៃសំនៀងហៅរបស់ឡាវថា "អិនថាផាត់ណាខន" (Inthapat Nakhon) ក្នុងឆ្នាំ ១៣៤៤ និងបានបញ្ជូនទ័ពជំនួយខ្មែរ ទៅវាយបង្ក្រាបការបះបោរទាំងអស់នោះផងដែរ ក្រោយបង្ក្រាបការបះបោរបានជោគជ័យ ស្ដេចត្រាញ់អង្គនេះបានឈរជើងនៅទីនោះយ៉ាងរឹងមាំ និងបានប្រកាសរាជផងដែរ ដែលមានព្រះនាមក្នុងរាជថា "ភ្យា​ឡាក់​សាតារ៉ា​នីស៊ីសុតនៈកនៈហ៊ុត" ក្រោយពេលបរមនិពាន្វបទ សោយទីវង្គត់ទៅ សៀមបានលើកទ័ពឈ្លានពានកម្ពុជាយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដូចនេះហើយ ស្ដេចឡាវ ហ្វាង៉ាំ ក៏ប្រកាសឯករាជពី ចក្រភពអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៥១ នៃគ.សករាជ ទៅជាអាណាចក្រឡានឆាង (Lan Chhang) ប្រែថាដំរីមួយលាន និង បានប្ដូរឈ្មោះ នគរហ្លួង (Nakhon Luang) ទៅជា ហ្លួងព្រះបាង ក្នុងឆ្នាំ ១៣៥៧ នៃគ.សករាជ ក្រោយពេលព្រះបាទ ស្រីសុរិយោវង្ស បញ្ជូនបដិមារព្រះពុទ្ធ ឈ្មោះព្រះបាង ឱ្យជាអំណោយទៅកាន់នគរឡាវ ។
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
សម័យ​ 5 រាជវង្ស 10 នគរ
សម័យប្រាំរាជវង្សដប់នគរ (ឆ្នាំគ.ស៩០៧-៩៦០)
“ក្រោយពីរាជវង្សថាងដួលរលំ ផែនដីស្ថិតក្នងសភាពកលយុគ ផែនដីភូមិភាគកណ្ដាលម្ដុំទំនាបទន្លេហួងហូក្រោយមក ៥៤ ឆ្នាំទៀត​បានមានការផ្លាស់ផែនដីនៃប្រាំរាជវង្ស មានដូចជា ហូវលៀង ហូវថាង ហូវជិន ហូវហាន ហូវចូវ។ ខណៈពេលនោះដែរបណ្ដាមេទ័ពដែលគ្រប់គ្របតំបន់ទំនាប់ទន្លេឆាងចៀងឬយ៉ង់សេ ភាគខាងត្បូងនិងតំបន់មាត់សមុទ្រ បានបំបែកខ្លួនជានគរឯករាជ្យដល់ទៅដប់នគរ។ អ្នកប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិនហៅសម័យនេះដោយរួមថា សម័យប្រាំរាជវង្សដប់នគរ”។
ម៉្យាង ដោយសារឈ្មោះនគរនិងរាជវង្សក្នុងសម័យកាលនេះ មានការសើរើឈ្មោះរាជវង្សក្នុងសម័យមុនមកប្រើច្រើនពេក ដូច្នេះ ដើម្បីភាពងាយស្រួលក្នុងការញែកភាពខុសគ្នានៃសម័យកាល ប្រវត្ដិវិទូចិនបានបន្ថែមពាក្យចូលក្នុងឈ្មោះខាងលើ ដូចជា ហូវ មានន័យថា (សម័យ) ក្រោយ ឆៀន មានន័យថា (សម័យ) មុន ប៉ើយ មានន័យថា (នៅខាង) ជើង ណាន មានន័យថា (នៅខាង) ត្បូង ជាដើម។