cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​វៀតណាម
សេចក្តីបន្ថែមចុងក្រោយ
ដូចជាប្រាកដលក្ខណៈម្យ៉ាងបានលេចឮឡើងនៃការស្ថាបនាព្រះពុទ្ធសាសនារបស់សាសនិកជនសម័យថ្មីរបស់វៀតណាមបានដល់ការសម្ដែងគោលគំនិតថា ព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនាតែមួយគត់ ដែលមានលក្ខណៈជាវិទ្យាសាស្រ្ត ពុទ្ធសាសនាមិនត្រឹមតែរួមបញ្ចូលគ្នាបានជាមួយវត្ថុធាតុនៃវិទ្យាសាស្រ្តសម័យថ្មី ដែលស្រាវជ្រាវរាវរកឃើញប៉ុណ្ណោះ ថែមទាំងសម្ដែងនូវសច្ចធម៌ឈានមុខមុនការរកឃើញរបស់វិទ្យាសាស្ត្រទៀតផង។ គោលគំនិត ដែលពោលមកទាំងនេះក្តី ការអត្ថាបដិរូបគោលព្រះធម៌ក្នុងការនាំមកអនុវត្តន៍ក្នុងជីវិតបច្ចុប្បន្ន ព្រមទាំងជាគ្រឿងបដិរូបសង្គមក៏ ដោយបានប្រាកដក្នុងវណ្ណកម្មថ្មីរបស់ពុទ្ធសាសនិកជនវៀតណាម ដែលមានជាសន្ធឹកសន្ធាប់ក្នុងការសរសេរនិពន្ធសម័យបច្ចប្បន្នរបស់និកាយថេរវាទ ជាពិសេស ក្នុងប្រទេសិរីលង្កា និង ប្រទេសភូមា សឲ្យឃើញថា មាននិន្នាការជាមួយគ្នា និង ជាសេចក្ដីពិតប្រាកដមួយបញ្ជាក់ថា វៀតណាមជាភាគី ដែលទទួលយកនូវទស្សនគតិផ្ដើមចេញពីបណ្ដាប្រទេសពុទ្ធសាសនាថេរវាទទាំងនេះមិនតិចក៏ច្រើន។ តាមធម្មតារបស់ពុទ្ធសាសនិកជននិកាយមហាយាន ដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវលក្ខណៈរបស់ខ្លួន រហូតអស់រយៈកាលជាច្រើន ស.វ. មកហើយនោះថា គតិធម៌របស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះឯង ដែលល្អប្រសើរលើសលប់ ការ ដែលនិកាយទាំងពីរមានខ្សែគំនិត និង ប្រពៃណីផ្សេងគ្នារហូតបែងចែកឆ្ងាយដាច់ពីគ្នាទៅ បែរជាមកពិចារណាអត្ថរសនៃព្រះធម៌ស៊ីបញ្ចូលគ្នាបានយ៉ាងទូលំទូលាយ និង និកាយមហាយានព្រមយកពាក្យប្រៀនប្រដៅខាងនិកាយថេរវាទ ចេញមកនាំមុខបាន ដូច្នេះនេះពិតជារឿង ដែលគួរឲ្យអស្ចារ្យមែន រាប់ថាជាការចលនារបស់មនុស្សជំនាន់ថ្មី ដែលប្រែអត្ថន័យនៃព្រះធម៌ឲ្យចូលជាមួយកាលសម័យនេះ បានជួយឲ្យពុទ្ធសាសនានិកាយផ្សេងគ្នាឱនលំទោនចូលមករកគ្នាយ៉ាងជិតដិត ដល់ថ្នាក់គិតថា កាលពី ២០ ឬ ៣០ ឆ្នាំមុនគង់មិនអាចប្រព្រឹតទៅបានទេ អ្នកប្រាជ្ញឆ្លៀវឆ្លាតក្នុងរឿងនេះ បានពោលថា "ពិតប្រាកដណាស់ ហេតុផលម្យ៉ាង បានបញ្ជាក់ថា ពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ពុទ្ធសាសនាបែបដើម(ថេរវាទ)សមស្របគ្នាជាមួយគតិគំនិតក្នុងសម័យរបស់ពួកយើង ប្រសើរជាងពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់មហាយាន ដែលជាប់រហូតមកចំនួនច្រើន"១ ការប្រព្រឹត្តិទៅបែបនេះបានក្លាយជាលក្ខណម្យ៉ាងលេចធ្លោឡើង របស់វៀតណាមគឺ ជាប្រទេសក្នុងអាស៊ីតែមួយក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដែលមានពុទ្ធសាសនាមហាយាន និង ថេរវាទប្រព្រឹត្តទៅជាមួយគ្នា និង សាសនិកទាំងពីរនិកាយបានមានឱកាសដើម្បីធ្វើការរួមគ្នាក្នុងសមាគមពុទ្ធសាសនាវៀតណាម។
ពុទ្ធសាសនានៅវៀតណាមសម័យ ដែលបានឯករាជ្យពីបារាំងរួចហើយ មានការទាក់ទិនជាមួយហេតុការណ៍ប្រទេសជាតិជាច្រើន ដូចបានឃើញហើយដោយលំដាប់មក ដើម្បីឲ្យយល់ច្បាស់បន្ថែម ខ្ញុំសូមនាំយកនូវហេតុការណ៍ប្រទេសជាតិមកពិចារណាជាមួយផង។ លើកនេះគួរបែរមករំពឹងមើលសេចក្ដីប្រព្រឹត្តទៅឯខាងប្រទេសជាតិម្ដងវិញ ដំណើរការប្រព្រឹត្តទៅគ្រានេះក៏ជារឿងសង្គ្រាមស្ទើរតែទូទៅទាំងអស់ ហើយសង្គ្រាមវៀតណាមសម័យថ្មីនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានចូលមកមានតួនាទីជាច្រើនផង សូមរំលឹកដើម្បីយោងហេតុការណ៍គឺ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានទំនាញចូលមកមានបែបបទនៅវៀតណាមកាលពីព.ស.២៤៩៣ ផ្ដើមដោយប្រធានាធិបតីធ្រូម៉េន បញ្ជូនគណៈទីប្រឹក្សាផ្នែកទាហាន ៣៥ នាក់ មកជួយបារាំង ដែលកំពុងប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយវៀតម៉ីញ នៅពេលបារាំងបានចាញ់សង្គ្រាមដៀនបៀនភូ វៀតណាមបានឯករាជ្យ បែងចែកវៀតណាមខាងជើងវៀតណាមខាងត្បូងក្នុង ព.ស.២៤៩៧ ហើយបារាំងដកទ័ពចេញទៅ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានចូលមកមានឥទ្ធិពលជាច្រើនឡើង ដោយជួយវៀតណាមខាងត្បូងស្ថាបនាប្រទេស ប្រធានាធិបតីអៃសេនហាវរ៍ និង ប្រធានាធិបតីខែណេឌី បានបញ្ជូនទីប្រឹក្សារាជការស៊ីវិល ហើយក្រោយមកបញ្ជូនទីប្រឹក្សាខាងទាហានមកជំនួយ ជួយហ្វឹកហាត់មនុស្សនៅវៀតណាមភាគខាងត្បូង ចំណែកវៀត ណាមខាងជើងលោក ហ៊ូ ជី ម៉ីញ ក៏បានទៅចុះហត្ថលេខាសន្ធិសញ្ញាជួយ ចិន និង សូវ៉ៀត ក្នុងព.ស.២៤៩៨ បន្ទាប់មកឆ្នាំ ព.ស.២៤៩៩ ប្រជាជនកសិកររើបម្រាស់ប្រឆាំងនឹងគម្រោងការរួមក្សេត្រនៅវៀតណាមខាងជើង រដ្ឋាភិបាលបានប្រើកងកម្លាំងទាហានបង្រ្កាបរាប មកដល់ឆ្នាំ ព.ស.២៥០២ ពួកវៀតកុងក៏កើតឡើងបង្កអុកឡុកអសន្តិសុខផ្សេង ៗ ដល់វៀតណាមខាងត្បូង ដើម្បីដំណើរការតាមផែនការរបស់វៀតណាមខាងជើង ដែលនឹងបង្រួបបង្រួមវៀតណាមឲ្យចូលតែមួយ។ ក្រោយមកឆ្នាំ ព.ស.២៥០៣ ពួកកុម្មុយនិស្តនៅភាគខាងត្បូង ក៏បានចាត់ក្បួនការមួយឡើងហៅថា ក្រុមរណស្សិរ៍សេរីកាជាតិ (National Leberation Front) ធ្វើឲ្យវៀតណាមខាងត្បូងមានភារៈក្នុងការតស៊ូការពារជាច្រើនឡើងរឿយ ៗ បន្ទាប់មកឆ្នាំ ព.ស.២៥០៦ វិបត្តិពុទ្ធសាសនិកជនបានកើតឡើងជាលើកទីមួយ ព្រោះរដ្ឋាភិបាលគាបត្បិតបាញ់ប្រហារប្រជាជន ។ សាសនាពុទ្ធ ដោយការដាក់គម្នៀបខាងសាសនា រដ្ឋាភិបាលត្រូវធ្វើរដ្ឋប្រហារ ប្រធានាធិបតី ង៉ូ ឌិន យីម ត្រូវប្រហាររដ្ឋាភិបាល ដែលចាត់តាំងឡើងក្រោយពីនេះមកដល់ឆ្នាំ ព.ស.២៥០៨ ខ្វះស្ថេរភាព,មានការផ្លាស់ប្តូរជាញយដងព្រមទាំងមានហេតុភេទជ្រួលច្របលពីពួកក្រុម ដែលប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលជាច្រើន ជាពិសេសគឺពួកពុទ្ធសាសនិកជន ក្នុងរវាងនេះ ទីប្រឹក្សាទាហានរបស់សហរដ្ឋនៅវៀតណាមខាងត្បូងបានបង្កើនឡើងដល់ ១៥០០០ នាក់ហើយតាំងពី ព.ស.២៥០៦។ លុះដល់ ព.ស.២៥០៧ កប៉ាលពិឃាតមួយគ្រឿងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវទូកតប៉ិដូ របស់វៀតណាមខាងជើងវាយឆ្មក់ក្នុងឈូងសមុទ្រតុងកឹង ប្រធានាធិបតីចនស័ន ទើបបញ្ជូនទាហានសហរដ្ឋវាយបកខាងផ្លូវអាកាសតម្រង់ទិសដៅសំខាន់ ៗ នៅវៀតណាមខាងជើងទុកជាការសងគំនុំ ធ្វើឲ្យឆ្នាំបន្ទាប់មកគឺ ព.ស.២៥០៨ ជាឆ្នាំ ដែលកងកម្លាំងទាហានសហរដ្ឋចាប់ផ្តើមបើកបន្ទាយវាយដោយការទម្លាក់គ្រាប់រំសេវនៅឯវៀតណាមខាងជើង និង ប្រតិបត្តិកាយវាយបន្តនៅវៀតណាមខាងត្បូង ក្នុងឆ្នាំដ ដែល។
ឧត្តមសេនីយ ង្វ៉ៀន កៅ ក៊ី មេទ័ពអាកាស បានធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយមានលោកឧត្តមសេនីយ ង្វ៉ៀន វ៉័ង ទេវ ជាប្រមុខរដ្ឋ រដ្ឋាភិបាលបានកើតបដិបក្សគ្នាជាមួយពុទ្ធសាសនិជនយ៉ាងខ្លាំងក្លា ក្លាយជាវិបត្តិពុទ្ធសាសនិកលើកទី ២ ឧត្តមសេនីយ ង្វ៉ៀន កៅ ក៊ី អាចបង្ក្រាបហេតុការណ៍ចលាចល និង ការបះបោរដ៏រួតរាប ព្រមទាំងកំចាត់ក្បួនការរឹងត្អឹងរបស់ពុទ្ធសាសនិជនឲ្យលិចស្រុតចុះទៅបានផង ទើបកើតមានរដ្ឋាភិបាលរឹងប៉ឹងឡើងវិញម្ដងទៀត។ ពេលបង្ក្រាបការចលាចលជ្រួលច្របល់បានស្ងាត់ហើយ ឧត្តមសេនីយ ង្វ៉ៀន កៅ ក៊ី ក៏ព្យាយាមសាងរបបនយោបាយឲ្យមានស្ថេរភាព ដោយប្រកាន់យកនូវគោលនយោបាយរបស់ប្រធានាធិបតី បាករ៍ ចុង ហី ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងជាតួយ៉ាង នាដំណាច់ឆ្នាំ ព.ស.២៥០៩ កងកម្លាំងទាហានអាកាសរបស់សហរដ្ឋនៅវៀតណាមមានទៅដល់ ១៨៤.០០០ នាក់។
ព.ស.២៥១០ មានការបោះឆ្នោតជាទូទៅ ឧត្តមសេនីយ ង្វ៉ៀន វ៉័ន ទេវ បានធ្វើជាប្រធានាធិបតី លោកឧត្តមសេនីយ៍ ង្វ៉ៀន កៅ កី ជាអនុប្រធានាធិបតី នៅពេលកងកម្លាំងតស៊ូរបស់សហរដ្ឋប្រតិបត្តិការនៅវៀតណាមច្រើនឡើង ៗ ក៏បានកើតប្រតិកម្មពីប្រជាជននៅសហរដ្ឋឯងឯណោះវិញ ដាក់ល័ក្ខខណ្ឌឲ្យមានការចំកាត់កងកម្លាំងទាហានសហរដ្ឋនៅវៀតណាមមិនឲ្យមានច្រើនជាង៥៥០.០០០ នាក់ និង ក្នុងដំណាច់ឆ្នាំ ព.ស.២៥១១ ទាហានសហរដ្ឋនៅវៀតណាមបានមានជិតដល់៥២៥.០០០ នាក់ បន្ទាប់មកឆ្នាំ ព.ស.២៥១២ ហ៊ូ ជី ម៉ីញ ប្រមុខរដ្ឋរបស់វៀតណាមខាងជើង បានមរណភាព ប៉ុន្តែសង្គ្រាមឈ្មោះថាដល់ទី បញ្ជប់ក៏ទេដែរ។ វៀតណាមខាងត្បូងត្រូវដំណំរបួសជាច្រើនពាសពេញព្រោះជាវេទិការជ្រៀតជ្រែក និង សង្គ្រាមចោរឈ្មួយ រហូតកំឡុងពេលនេះ អង្គការពុទ្ធសាសនិកជន បានជួយសង្គ្រោះប្រជាជន ដែលប្រជួបភ័យអន្តរាយក្នុងសង្គ្រាមទាំងទាហានទាំងពលរដ្ឋស៊ីវិល សង្គ្រោះក្មេងកំព្រាជាដើម។ នៅក្នុងឆ្នាំបន្ទាប់មក ប្រធានាធិបតី និកស័ន របស់សហរដ្ឋ ត្រូវបញ្ជូនទាហានមកប្រតិបត្តិការនៅកម្ពុជា ដើម្បីទប់ស្កាត់ផ្លូវជ្រៀតជ្រែក និង ការដឹកជញ្ជូនអំពីវៀតណាមភាគខាងជើង ក្រោយពីនោះកម្លាំងភាគច្រើននៃសហរដ្ឋត្រូវថយត្រឡប់ទៅវិញ ឆ្នាំក្រោយមក ប្រធានាធិបតី ង្វ៉ៀន វ៉័ន ទេវ បានឈ្នះការបារបោះឆ្នោតបន្តដំណែងបានថែម ៤ ឆ្នាំទៀត ប៉ុន្តែក្នុងឆ្នាំនោះរដ្ឋសភាសហរដ្ឋបញ្ចេញមតិ ហាមមិនឲ្យប្រើកងកម្លាំងទាហានរបស់សហរដ្ឋបដិបតិ្តការចម្បាំងជើងគោកឲ្យប្រើចំពោះតែពលទាហានជើងអាកាស។
ទោះបីសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ ប៉ុន្តែវៀតណាមខាងត្បូងគង់ត្រូវប្រទះជួបនឹងបញ្ហាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះជាសមរភូមិនៃសង្គ្រាម រវល់ជ្រួលច្របលក្នុងការការពារខ្លួន ជាភាគីទទួលរង ហាយនភាពទុកមកជាច្រើន តើនឹងអាចលប់បំពេញភាពរឹងមាំនិរភ័យជួយខ្លួនឯងបានឬទេ កសិករជាច្រើនលាននាក់ជាអ្នកក្រក្សត់អត់ឃ្លាន ខ្វះខាតដីធ្លី ប្រជាជនជាច្រើនក្នុងទីក្រុងធំ ៗ ក៏លំបាកមិនមានការងារធ្វើ ធ្វើឲ្យប្រជាជនទូទៅចំនួនតិចតួច ដែលរួមចិត្តគំនិតជាមួយរដ្ឋាភិបាល ជាងនោះទៅទៀត វៀតណាមខាងត្បូងមានមនុស្សជាច្រើនពួកច្រើនក្រុម។ ក្រុម ដែលមានឥទ្ធិពលផ្សេង ៗ ខាងនយោបាយក៏ជួយកាត់បន្ថយសេចក្តីរឹងប៉ឹងរបស់ប្រទេស ជាតិឲ្យថយចុះមកទៀត គំនិតបដិវត្តន៍ប្រធានាធិបតី ទេវ បានទ្វេឡើងដោយលំដាប់។
លុះដល់ ព.ស.២៥១៧ ការជ្រួលច្របលផ្ទៃក្នុងក៏កើតឡើងទៀត ពួកសាសនាកាតូលិក សាសនាពុទ្ធ និង ពួកអ្នកនយោបាយក្បាលរឹងមួយចំនួន នាំគ្នាបាតុកម្មយ៉ាងទូលំទូលាយនៅទីក្រុងព្រៃនគរ ស្របពេលក្បែរ ៗ នោះ ប្រធានាធិបតី និកស័ន អ្នកគាំទ្រប្រធានាធិបតី ទេវ ក៏លាចាកដំណែងរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋ កាត់ផ្ដាច់ជំនួយដល់វៀតណាមខាងត្បូង ៗ ក៏ត្រូវកាត់បន្ថយកម្លាំងជួយខ្លួនឯងចុះមកទៀត ផ្ទុយ និង វៀតណាមខាងជើង សឹងជាភាគីវាយបុកប្រតិបត្តិការវាយឆ្មក់ក្រៅដែនដីរបស់ខ្លួន ពេលបញ្ចប់សង្គ្រាមក៏ប្រញ៉ាប់ឆក់ឱកាសនោះប្រមូលកម្លាំងយុវជនត្រឡប់ពីកងទ័ពវិញដើម្បីវិលទៅជួយស្ថាបនាប្រទេសរបស់ខ្លួនជួសជុលផ្លូវថ្នល់គមនាគម រោងឧស្សាហកម្ម ដែលខូចខាតពីការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់សហរដ្ឋជួសជុល និង ប្រឡាយទឹកធ្វើកសិកម្មក្នុងខែត្រ ដែលឧត្តមសម្បូណ៌តាមជាយទន្លេក្រហម (song hong) ផលិតផលកសិកម្មក៏បានរីកចម្រើនកើនឡើងជាលំដាប ព្រមគ្នានោះថែមទាំងបានទទួលការជំនួយអំពីប្រទេសកម្មុយនិស្តនានា គឺ សូវ៉ៀត (ជួយ១/២, ចិនជួយ ១/៣) និង បណ្ដាប្រទេសកម្មុយនិស្តនានានៅអីរ៉ុប អាស៊ីបូព៌ា (ជួយចំណែក ដែលនៅសល់) និង បញ្ជូនកម្លាំងមួយភាគ ប្រមាណពីរសែននាក់ចូលមកវៀតណាមភាគខាងត្បូងទៀតផង បង្កើតខ្សែជ្រៀតជ្រែក និង ដឹកជញ្ជូន ចំណែកឯសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពក្នុង ព.ស.២៥១៦ ក៏ត្រឹមតែជាការធ្វើទៅដោយនីតិន័យហើយបានទទួលផលបន្តិចបន្តួចក្នុងរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ។ នាឆ្នាំតមកគឺ ព.ស.២៥១៨ សង្គ្រាមពេញបន្ទុក ក៏បានដំណើរការតទៅភាគីវៀតណាមខាងជើង វាយដណ្ដើមបានទីក្រុងធំ ៗ របស់វៀតណាមខាងត្បូងបន្ថែមជារឿយ ៗ ទៀត លុះដល់ថ្ងៃទី ៣០ មេសា ព.ស.២៥១៨ កងទ័ពវៀតកុង និង វៀតណាមខាងជើង ក៏រំកិលចូលដណ្ដើមយកបានទីក្រុងព្រៃនគរ ក្នុងខណះ ដែលប្រជាជននៅព្រៃនគរចំនួនច្រើនកំពុងសប្បាយរីករាយក្នុងរោងបារ៍ និង ក្លឹបសមោសរនានាដោយមិនដឹងខ្លួនសោះថា ឥស្សរភាពកំពុងបញ្ចប់ទៅហើយ ខ្លួនឯងក៏ក្លាយជាអ្នកកំពុងនឹងបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទះសម្បែង ឬពុំនោះសោតដល់ថ្នាក់គ្មានផែនដីនឹងជ្រកអាស្រ័យ ក្នុងរវាងពេលវេលាមិនប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខទៀត។ ពេល ដែលកម្មុយនិស្តបានជ័យជំនះហើយក៏បានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបណ្ដោះអាសន្នឡើងមកគ្រប់គ្រងវៀតណាមខាងត្បូង នៅថ្ងៃទី៦ មិថុនា និង តមកបានប្រកាសថ្ងៃទី ២ កក្កដា ព.ស.២៥១៩ឲ្យជាថ្ងៃបង្រួបបង្រួមវៀតណាមជាផ្លូវការ ដោយមានហាណូយជារដ្ឋធានីរបស់សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ទីក្រុងព្រៃនគរ(សាយហ្គន)ផ្លាស់ជាទីក្រុងហ៊ូជីម៉ីញ។ សង្គ្រាមអូសបន្លាយបានបញ្ចប់ហើយ បានពង្រាត់ប្រជាជនវៀតណាមអស់ ១.៣០០.០០០នាក់ ទាហានអាមេរិកាំងអស់ ៥៦.០០០នាក់ ព្រមទាំងលុយជួយសង្គ្រោះរបស់សហរដ្ឋចំនួន ១៤១.០០០.០០០.០០០ដុល្លាដ៍ ប្រជាជនវៀតណាមបានភាសខ្លួននិរាសភ័យគេចចេញចាកប្រទេសរបស់ខ្លួនទាំងខាងផ្លូវកប៉ាល់ និង យន្តហោះ ក្នុងរយៈពេលដើមដំបូងច្រើនជាង ១៤០.០០០ នាក់ ភាគច្រើនរត់ទៅសហរដ្ឋអមេរិក ហើយរដ្ឋសភាសហរដ្ឋក៏បានអនុម័តិលុយ ៤០៥.០០០ដុល្លាដ៍ អាមេរិកដើម្បីជួយសង្គ្រោះជនភាសខ្លួននៅឥណ្ឌូចិន សឹងភាគច្រើនជាពលរដ្ឋវៀតណាមឲ្យតាំងទីលំនៅឯសហរដ្ឋ។ ប្រជាជនចំនួនច្រើនគង់នៅមានការរត់គេចភៀសខ្លួនចាកពីប្រទេសរបស់ខ្លួនជារឿយ ៗ មករហូតទល់បច្ចុប្បន្ន។ ជនភាសខ្លួនជនជាតិយួន នៅមានជាប់ស្លាក់នាបន្ទាយសង្គ្រោះជនភាសខ្លួនបំពួនភ័យក្នុងបណ្ដាប្រទេសជិតខាង ច្រើនជាងសែននាក់ទៀត និង ចំនួនថ្មីក៏នៅមានកំណើនមកជាហូរហែរ បង្កឲ្យកើតមានវិតក្កភាពក្នុងកិច្ចការអន្តរជាតិ ជាបញ្ហាធំម្យ៉ាងក្នុងលោកបច្ចុប្បន្ន។
នៅពេលពួកកុម្មុយនិស្តវាយដណ្ដើមយកវៀតណាមខាងត្បូងបានហើយ ក៏បានដំណើរការផ្លាស់របបគ្រប់គ្រងវៀតណាមខាងត្បូងឡើងថ្មី ហាមប្រាមក្បួនខ្នាត់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលសរសេរតាមទស្សនរបស់អាមេរិក ចាត់ការសមាជ ឲ្យមានការសិក្សាអប់រំថ្មីដល់មន្ត្រីរាជការ និង ទាហានវៀតណាមខាងត្បូងគ្រប់គ្នា បណ្ដេញជនជាតិបរទេសឲ្យចេញអស់ សូម្បីតែអ្នក ដែលរៀបការជាមួយជនជាតិវៀតណាម រដ្ឋាភិបាលបញ្ចុះបញ្ចូលឬគាបសង្កត់ពលរដ្ឋក្នុងក្រុងឲ្យចេញទៅរស់នៅធ្វើស្រែដាំចំការតាមជនបទ ប៉ុន្តែមិនទាន់ដល់ថ្នាក់គាបត្បិតយ៉ាងកាច់សាហាវដូចនៅកម្ពុជាទេ បង្កើតអ្នកនយោបាយយួនខាងជើងឲ្យចូលមកទទួលដំណែងជារដ្ឋាភិបាលភូមិភាគនៅភាគខាងត្បូង ចំណេកព្រះសង្ឃវត្តវ៉ាអារាម និង ស្ថាប័នផ្សេង ៗ ខាងព្រះពុទ្ធសាសនា មិនសូវមានលេចឮពត៌មានចេញមកខាងក្រៅ មានពាក្យពោលថា ត្រូវបណ្ដែតបណ្ដោយឲ្យដូចជាដើមឈើអស់ជីរជាតិ ហើយងាប់ឯងទាំងឈរ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវតែប្រែរូបតាមរបបរបស់ពួកឈ្នះ។ ប្រវត្តិពុទ្ធសាសនានៅវៀតណាម ទើបបានមានការដាច់រយៈ និង សាបសូន្យទៅអស់មួយរយៈកាល។
ទោះបីសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ស្ងប់ស្ងៀមហើយ ប៉ុន្តែសេចក្តីទុក្ខលំបាករបស់ប្រជាជនវៀតណាមខាងត្បូងនៅមិនទាន់ចប់នៅឡើយ។ ភពផែនដីវៀតណាមខាងត្បូងនោះត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងសភាព ដែលគួរឲ្យខ្លោចផ្សា ប្រៀបដូចជាមនុស្ស ដែលមានសាច់ឈាមខ្លួនប្រាណពេញដោយមុខរបួស មានរណ្ដៅគ្រាប់បែកខ្លះ កំទេចថ្មរំសេវខ្លះ មានកំទេចគ្រាប់បែក កាំភ្លើង និង គ្រាប់បែក ដែលផ្ទុះខ្ចាត់ខ្ចាយពាសពេញជាដើមខ្លះ ព្រៃឈើ ដែលត្រូវបំផ្លិចបំផ្លាញនៅសល់តែកំលោច និង បំពង់ខ្លះ សុទ្ធសឹងតែមិនអាចអំណោយផលប្រយោជន៍អ្វីដល់ការប្រើប្រាស់ក្នុងក្សេត្រកម្ម។ ប្រទេសវៀតណាមបច្ចុប្បន្នកំពុងប្រឈមមុខទល់នឹងសេចក្តីទុក្ខលំបាកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរខាងផ្ទៃក្នុង ហើយនឹងមួយចំនួនក៏បានចេញទៅប្រទេញប្រទល់នឹងជតាកម្មអំពីការភៀសភ័យដោយការតក់ស្លត់ក្នុងផ្ទៃនៃសាគរ យ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រការ ដែលប្រទេសទាំងឡាយចាប់អារម្មណ៍ជាពិសេសគឺ នៅពេល ដែលការតស៊ូសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងរបស់វៀតណាមឯងបានឆ្លងផុតហើយ ភាពប្រដិបក្ស ការវិវាទ និង ការតស៊ូចម្បាំងឈ្លានពានទឹកដីរវាងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ចិន និង កម្ពុជា គូប្រកួតគូចម្បាំងក្នុងអតីតក៏ចាប់ផ្តើមតាំងតួឡើងសាជាថ្មី ដូចប៉ះជាន់លើដានចាស់ដ ដែល វិលវង់ប្រវត្តិសាស្ត្រឲ្យរំកិលទៅសាឡើងវិញ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសវៀតណាម
រ៉ូមូលូស អូហ្គូសទូស
ព្រះបាទ រ៉ូមូលូស អូហ្គូសទូស ( ឆ្នាំ៤៦៥ ដល់ ៥១១) មានរហស្សនាមថា អូហ្គូសទូលូស ទ្រង់ជា អធិរាជ​រ៉ូម​ចុងក្រោយនៃចក្រភពរ៉ូម​ខាងលិច ចាប់ពីថ្ងៃទី ៣១ ខែតុលាឆ្នាំ៤៧៥ រហូតដល់ថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ៤៧៦។  បន្ទាប់ពី ព្រះបាទ រ៉ូមូលូស គ្រប់គ្រងបានតែដប់ខែ ឧត្តមសេនីយ៍ដ៏ព្រៃផ្សៃ បានកម្ចាត់ និងសម្លាប់គាត់ ហើយទម្លាក់ ព្រះបាទ រ៉ូមូលូស ។ ការចុះចូលរបស់ព្រះបាទ រ៉ូមូលូស បង្ហាញពីការ បញ្ចប់នៃចក្រភពរ៉ូមខាងលិចជាអង្គភាពនយោបាយ ។  យោងតាមអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត ការទម្លាក់របស់រ៉ូមូលូស អូហ្គូសទូសគឺជាការសម្គាល់ការផ្លាស់ប្តូរពី សម័យបុរាណ ទៅ យុគសម័យមជ្ឈិមសម័យ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អធិរាជ​នៃចក្រភពរ៉ូម​
សំឡេងកម្ពុជា
សំឡេងកម្ពុជា ជាមួយកម្ពុជាពិតច្រៀងប្រកួតប្រជែង។ ស៊េរីដំបូងបញ្ចាំងនៅលើសមរង្ស៊ីនៅលើខែសីហា ៣,២០១៤។ ផ្នែកមួយនៃការសំខាន់បរិវេណនៃការបង្ហាញនេះគឺជាគុណភាពនៃការច្រៀងកោសល្យ។ បួនបង្វឹកខ្លួនឯងពេញនិយមសម្តែងសិល្បករ,បណ្តុះបទេពកោសល្យនៅក្នុងក្រុមរបស់។ កោសល្យបានជ្រើសនៅក្នុងភ្នែកសម្ដែង,កន្លែងដែលការបង្វឹកមិនអាចមើលឃើញ,ប៉ុន្តែបានតែឮ auditioner។ អ្នកឈ្នះនឹងទទួលបាន ១០០ លានខ្មែររៀល($២៥,០០០)និងក្លាយជាតារាចម្រៀងសម្រាប់ហង្សមាសផលិត។
ទ្រង់ទ្រាយ
ស៊េរីមានបីដំណាក់កាល៖
ពិការភ្នែកការសម្ដែង
បួចៅក្រ/បង្វឹកទាំងអស់តន្រ្តីករល្បី,នឹងជ្រើសរើសក្រុមបេក្ខនារីតាមរយៈការពិការភ្នែកម្មដំណើរការ។ ចៅក្រមគ្នាមានប្រវែងនៃ auditionee ការសម្តែងដើម្បីសម្រេចប្រសិនបើគាត់ឬនាងចង់ថាតារាចម្រៀងនៅលើរបស់គាត់ឬក្រុមរបស់នាង;ប្រសិនបើពីរឬច្រើនចៅចង់បានដូចគ្នាតារាចម្រៀងបន្ទាប់មកតារាចម្រៀងទទួលបានដើម្បីជ្រើសរើសគ្រូបង្វឹកពួកគេចង់ទៅធ្វើការជាមួយ។
ប្រជុំ
ក្រុមនីមួយនៃតារាចម្រៀងនឹងត្រូវបាន mentored និងបង្កើតឡើងដោយគ្រូបង្វឹករបស់ពួកគេ។ នៅក្នុងដំណាក់គ្រូបង្វឹកនឹងមានពីររបស់ពួកគេមាជិកក្រុមប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងគ្នាផ្សេងទៀតដោយច្រៀងបទចម្រៀងដូចគ្នា,ជាមួយនឹងគ្រូបង្វឹកជ្រើសរើសដែលក្រុមសមាជិកនឹងឈានទៅវគ្គបន្ទាប់,ប៉ុន្តែការមួយដែលមិនជ្រើសរើសដោយគ្រូបង្វឹកនៅតែមានឱកាសមួយផ្សេងទៀតពីមួយផ្សេងទៀង្វឹ'លួចយកដើម្បីជំរុញពួកគេដើម្បីឆាកបន្ទាប់ផងដែរ។
ការសម្តែងបង្ហាញ
នៅក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយដែលនៅសល់បេក្ខនារីនឹងប្រកួតប្រជែងប្រឆាំងគ្នាផ្សេងទៀតនៅរស់ផ្សាយ។ ទូរទស្សន៍ទស្សនិកជននឹងជួយឱ្យសម្រេចដែលបានផ្លាស់ទីនៅលើ។ នៅពេលដែលមួយក្រុមសមាជិកនៅតែសម្រាប់គ្នាគ្រូបង្វឹកនេះនឹងប្រកួតប្រជែងប្រឆាំងគ្នាផ្សេងទៀតនៅក្នុងចុងក្រោយ។
គ្រូបង្វឹ
បួន វណ្ណា, ពេជ្រសោភា, Aok ឆ និង កស្ទួ Bayyareth។ វណ្ណាបានក្លាយជាតារាទំនើបចាប់តាំងពេលដែលគាត់បានឈានចូលទៅក្នុងរស្មីហង្សមាសផលិតដោយសាររបស់គាត់ផ្អែមនិងឈ្ងុយសំឡេង។ ពេជ្រសោភាបានកើនឡើងដើម្បីកិត្តិនាមជាមួយនឹងនាងវាយតែមួយ"ថ្ងៃល្អប្រសើរ"និងត្រូវបានការពេញនិយមសិល្បករទោល។ លើសពីនេះទៀត,នាងគឺល្អនៅក្នុងការរាំផងដែរ។ Aok ឆគឺជាការល្អនៅច្រៀងបុរាណថ្មនិងល្បឿនលឿនបទចម្រៀង។ នាងជាផ្នែកមួយនៃភាគច្រើនគេស្គាល់ផងសិល្បករនៅក្នុងសម័យទំនើតន្ត្រី។ ណុប Bayyareth នមួយទៀតគេស្គាល់ផងតារាចម្រៀងដែលមានច្រើនបុកបទចម្រៀង។ គាត់ត្រូវគេស្គាល់ថាសម្រាប់របស់គាត់ឡែកសំឡេងនិងរចនាប័ទ្ម។
ប្រាសាទសំពៅ
ប្រាសាទសំពៅ បានកសាងឡើងនៅចុងសតវត្សទី១២ ដើមសតវត្សទី១៣ នៃរាជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ប្រាសាទនេះមានមុខងារជាសាលាសំណាក់ ឫ ធម្មសាលា ឫ សាលាឆទាន បច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅភូមិស្វាយចេក ឃុំ ស្វាយចេក ស្រុកអង្គរធំ ខេត្តសៀមរាប
ឃុំត្រើយកោះ
( Traeuy Kaoh Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់បាយ ខេត្តកំពត មាន ០៤ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ក្រូច
រូបភាពតូច| ផ្កាក្រូច និងផ្លែក្រូចនៅលើដើមឈើ ផ្លែក្រូច គឺជា​ឈើ​មួយ​ពួក​មាន​ផ្លែ​ប្រកប​ដោយ​ក្លែប, កំពឹស​មាន​រស​ជូរ ឬ ផ្អែម​សម្រាប់​ប្រើ​ជា​អាហារ ឬ ជា​ប្រយោជន៍​ក្នុង​គ្រឿង​ញាំ​ភ្លា​ជាដើម ។ ក្រូច​មាន​ច្រើន​យ៉ាង : ក្រូច​ថ្លុង, ក្រូច​សើច, ក្រូច​ឆ្មារ, ក្រូច​ចង​សក់, ក្រូច​ឃ្វិច, ក្រូច​ពោធិ៍សាត់ ។ល។​ ​ដើមក្រូចជាដើមឈើ ហូប ផ្លែច្រើនជាងគេក្នុងពិភពលោក។
ដើមកំណើត
ក្រូចមានដើមកំណើតនៅក្នុងតំបន់មួយដែលគ្របដណ្តប់ ប្រទេសចិនភាគខាងត្បូង ភាគឦសានប្រទេសឥណ្ឌា និង មីយ៉ាន់ម៉ា  ហើយការលើកឡើងដំបូងបំផុតនៃពណ៌ទឹកក្រូចផ្អែមគឺនៅក្នុង អក្សរសិល្ប៍ចិន ក្នុងឆ្នាំ ៣១៤  មុនគ្រីស្ទសករាជ។
សុខភាព​
ផ្លែក្រូច​មាន​ប្រយោជន៍​ដល់​សុខភាព​មនុស្ស​យ៉ាងច្រើន​ព្រោះ​វា​សម្បូរ​ទៅដោយ​វីតាមីន C និង A, សារធាតុ Flavonoid, អង់​ទី​អុកស៊ីដ​ង់​, កាល់ស្យូម​, ម៉ាញ៉េ​ស្យូ​ម​, ប៉ូ​តា​ស្យូ​ម​, អាហារ​សរសៃ ។​
ក្រូច​ពោធិ៍សាត់
រូបភាពតូច|ក្រូចពោធិ៍សាត់|ធ្វេង ដំណាំ​ក្រូច​ពោធិ៍សាត់ជា​ប្រភេទ​ដំណាំ​ប្រជាកសិករ​និយម​ដាំ​នៅ​តាម​បណ្តា​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន​ទូទាំង​ប្រទេសតែ​ក្រូច​ពោធិ៍សាត់​ដែល​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ខ្លាំងគឺ​ក្រូចពោធិ៍សាត់​ដែល​ដាំ​នៅ​ខេត្ត​បាត់ដំបង។ សជាតិ​ក្រូចពោធិ៍សាត់មានភាព​ដាច់​ដោយ​ឡែក​។​ រដូវ​ប្រមូល​ផល​ពី​មួយ​រដូវទៅ​មួយ​រដូវ ក្រូច​ពោធិ៍សាត់ កំពុង​មាន​តម្រូវការ​ខ្ពស់​នៅ​ក្នុង​ទីផ្សារ ជាពិសេស​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ។ ប្រជាប្រិយ​ភាព​គាំទ្រ​ពី​អ្នក​បរិភោគ​ក្នុង​ស្រុក កើន​ឡើង ស្រប​ពេល​ដែល​ដំណើរ​ការ​ចុះ​បញ្ជី​សម្គាល់​ផលិតផល​ភូមិសាស្ត្រ​លើ​ផ្លែក្រូច​ពោធិ៍សាត់​ខេត្ត​បាត់ដំបង កំពុង​បន្ត។
ទឹកក្រូច
រូបភាពតូច| ទឹកក្រូច ទឹកក្រូច ត្រូវបានទទួលដោយការច្របាច់ផ្លែក្រូច។​ ដោយសារតែភាពសម្បូរបែបនៃក្រូច ដើម្បីធ្វើឱ្យទឹកពីពួកគេ វិធីដែលស្រួលបំផុតត្រូវការមានក្រូចពិសេស។ អវត្ដមាននៃឧបករណ៍ពិសេសសម្រាប់ការច្របាច់ទឹកវាអាចត្រូវបានធ្វើរួចដៃមួយផ្លែឈើពាក់កណ្តាលការឈឺចាប់។ នៅពេលលមានឧបករណ៍ពិសេស (ម៉ាស៊ីន ច្របាច់ទឹក) មានភាពងាយស្រួលដែរ។ ត្រូវការប្រមូលទឹកដាក់ក្នុងថាសក្រោម។ នេះអាចធ្វើបានឡើងនៅផ្ទះ ឬក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំជាង ជាប្រភេទឧស្សាហកម្ម។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ខេត្តបាកយ៉ាង
ខេត្ត បាកយ៉ាង គឺជាខេត្តមួយរបស់ ប្រទេសវៀតណាម ដែលមានទីតាំងនៅ ភូមិភាគឦសាន នៃប្រទេស ហើយស្ថិតនៅចម្ងាយ 50 គីឡូម៉ែត្រ (31 mi) ទៅភាគខាងកើតនៃ ទីក្រុងហាណូយ ។ ខេត្តនេះមានផ្ទៃដី ៣៨៩៥.៥៩ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ហើយគិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៩ ចំនួនប្រជាជនមានចំនួន ១.៨០៣.៩៥០ នាក់។
Portal:Current events/Sidebar
Political
<small class="editlink noprint plainlinks" style="float:right">[ edit sidebar] {| class="infobox" width="250" style="border:1px solid ;" ! Recent deaths
ខេត្តបាកយ៉ាង
ខេត្តនេះស្ថិតនៅ តំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហម និងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង ខេត្តក្វាងនិញ ខាងកើត ឡាងសឺន ខាងជើង ថៃង្វៀន និងសង្កាត់ទីក្រុង Soc Son នៃរដ្ឋធានី ហាណូយ ភាគខាងលិច និង Bac Ninh និង Hai Duong នៅភាគខាងត្បូង។
Portal:Current events/Sidebar
March
<small class="editlink noprint plainlinks" style="float:right">[ edit sidebar]
{| class="infobox" width="250" style="border:1px solid ;" ! Ongoing conflicts
Upcoming: March
<small class="editlink noprint plainlinks" style="float:right">[ edit sidebar] {| class="infobox" width="250" style="border:1px solid ;" ! Trials
Upcoming
<small class="editlink noprint plainlinks" style="float:right">[ edit sidebar]
អ្នកម្នាងទៃ
អ្នកម្នាងទៃ(១៦៨៨)ព្រះមាតាទ្រង់សោយរាជ្យជំនួសបាន៣ខែ។ លុះព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទ្រង់បានជាសះស្បើយហើយ ចេញទ្រង់ព្រះផ្នួសបាន៧ថ្ងៃហើយលាមកសោយរាជ្យវិញ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
រឿងចៅពាលក្លែងភេទជាសង្ឃ ធ្វើគ្រូមើលស្គន់
គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ១ > រឿងចៅពាលក្លែងភេទជាសង្ឃ ធ្វើគ្រូមើលស្គន់
រឿងចៅពាលក្លែងភេទជាសង្ឃធ្វើគ្រូមើលស្កន់
កាលនោះ មានមនុស្សស្រីម្នាក់ តាំងលំនៅ នៅភូមិសួនចំការ ផ្ទះនោះនៅដាច់ពីគេ នាងនោះមានកូនខ្ចីអាយុប្រហែល៨-៩ខែ តាំងពីប្តី ស្លាប់ទៅ នាងនោះក៏មេម៉ាយនៅតែជាមួយនឹងបងប្អូន ឯកូនខ្ចីនោះពុំសូវជា ជួនកើតរោគគ្រុនស្កន់ជាន់ម្តងៗ កើតរីងរៃស្គមលឿង លុះនៅ យូរបន្តិចមក មានមនុស្សម្នាក់ដឹងថានាងមេម៉ាយនោះមានសម្បត្តិច្រើន ទើបវាស្វែង រកមើលចន្លោះឱកាស នឹងទៅបញ្ឆោតកុហកបោកប្រាសនាងមេម៉ាយនោះ។<BR>
លុះដល់រដូវកាលគេច្រូតស្រូវ ទើបបងប្អូនញាតិមិត្រដែលនៅជាមួយផងនោះ គេនាំគ្នាទៅច្រូតស្រូវទាំងអស់គ្នា នៅតែនាងមេម៉ាយនៅចាំផ្ទះ មនុស្សពាលនោះ កាលណាបានឱកាសហើយ វាក៏កោរក្បាលហើយលួចយកស្បង់ចីពរលោកសង្ឃ ដែលគេគរចោលតាមគល់ពោធិមក ស្លៀកពាក់ធ្វើអាការកិរិយា ជាលោកសង្ឃ ដើរ ត្រង់ទៅផ្ទះនាងមេម៉ាយនោះ លុះដល់ហើយវាធ្វីជាដើរឈររេរានៅមុខផ្ទះ ឯនាង មេម៉ាយនោះអង្គុយនៅរានហាល អោយកូនបៅដោះ លុះបានឃើញអ្នកកែ្លងភេទនោះ ហើយ ក៏នឹកថាលោកសង្ឃបរិសុទ្ធ ទើបបីកូនចុះទៅ ថ្វាយបង្គំសួរថា ៖
ឯនាងមេម៉ាយនោះ លុះលឺចៅពាលពោលពាក្យដូច្នោះហើយ ក៏សំគាល់ថា ជាលោកអ្នកចេះមើលជំងឺមែនទែន ទើបនិយាយអង្វរថា៖ ព្រះករុណាម្ចាស់ បើលោកម្ចាស់ចេះ ឯត្រង់ទៀនធូបដែលលោកម្ចាស់ត្រូវការនោះមិនជាប៉ុន្មានទេ ខ្ញុំករុណា ថ្វាយខ្លួនជាញោមឧបដ្ឋាក បវារ ណាលោកម្ចាស់ សូមកុំអោយលោកម្ចាស់ព្រួយព្រះហរិទ័យឡើយ។ <BR>ឯចៅពាលនោះ បានឱកាសហើយក៏ឆ្លើយថា "ចំរើនពរធ្វើម្ដេចឯងជាសង្ឃកំពុងសត្វ កាលបើឃើញញាតិញោមកើតវិបត្តិ តោងកាត់ធុរៈ ខ្លួនសិនចុះ" ។ ថាហើយក៏ឡើងទៅលើផ្ទះ។ ឯនាងមេម៉ាយក៏រៀបទីអាសនៈដ៏សមគួរ អោយចៅពាលអង្គុយ ហើយបៀកស្លាមូរ បារី ដាក់ពាន ប្រគេនចៅពាល ចៅពាលក៏បង្គាប់អោយនាងរៀបទៀន៥ ធូប៥ ឆ្នាំង ថ្មីមួយនិងសំពត់ស១ចំអាមទាញយន្តបិទមាត់ឆ្នាំង ហើយចៅពាលថា៖
ឯនាងមេម៉ាយក៏ជឿតាម ទើបទៅជាន់ចុងក្ដឿងឡើង ឯចៅពាលវាយកកូននោះដាក់ទៅក្នុងត្បាល់ហើយវាដកឈើទ្រនល់ដែល ទល់ក្ដឿង នោះ បោះគ្រវែងចោលទៅឆ្ងាយអំពីត្បាល់ ហើយវាដើរចេញពីទីពិធីនោះ ប្រាប់ទៅថា ញោមប្រុងជាន់អោយជាប់ កុំប្រហែសកែ្រងរបូត ជើងធ្លាក់ទៅត្រូវកូន ចាំអាត្មាទៅយកថង់យាមឆាន់ស្លាមួយរំពេច សូមមកទល់អោយវិញ ថាហើយចៅពាលក៏ឡើងទៅលើផ្ទះ តាំងរើរក របស់ទ្រព្យមាសប្រាក់កែវកង សំពត់អាវស្បៃ ហើយវាវេចជាសំពាយធំ តាំងស្ពាយពីលើផ្ទះរត់ទៅកាន់លំនៅវាហោង។
ឯនាងមេម៉ាយ ឃើញចៅពាលជញ្ជូនយកទ្រព្យសម្បត្តិខ្លួនដូច្នោះហើយ ក៏ហៅអោយគេជួយ ក៏ពុំមានអ្នកណាមួយលឺឡើយ ព្រោះផ្ទះនោះ នៅដាច់អំពីគេ ម្លោះហើយនាងមេម៉ាយក៏អន្ទះអន្ទែង នៅចុងក្ដឿងនោះឯង បើនឹងលែងក្ដឿងចេញទៅ ខ្លាចធ្លាក់ទៅត្រូវកូនដោយចិត្តមាតា តែងទន់ទោរចុះទៅកាន់កូនអាត្មាជាធម្មតា ការដែលសោកស្តាយទ្រព្យសម្បត្តិក្រៅក៏ជាមធ្យម ឯសេចក្តីដែលលោកអាណិត កូននោះលើក លែងសម្បត្តិខាងក្រៅ នាងមេម៉ាយក៏នៅច្រងាងដូចបុគ្គលគេចងភ្ជាប់រេតែខ្លួនក៏ពុំរួច លុះដល់ពេលល្ងាច ទើបមានគេដើរមក ទើបអោយគេ ទល់ចន្ទល់ ក្ដឿងយកកូនបាន។<BR>
អាសូរនាងមេម៉ាយកាយជាប់ក្ដឿង ព្រោះអាចោរសំពត់លឿងវាបញ្ឆោត សែនក្តួលសែនក្ដៅកេ្រវក្រោធ នឹងលោត ទៅតាមចាប់អាចោរ កែ្រងក្ដឿងត្រូវកូនសូនជីវិត ដោយចិត្តមាតាតែងទន់ទោរ តែមានអារម្មណ៍អោយខឹងឃោរ នឹង ចោល បង់កូននោះពុំមាន។ និទាននេះមានដំណាលក្នុងក្បួនសៀម។
<BR>ស. សួរថាអាការមនុស្សពាលដែលវាសំដែងមកនោះ តើមានយ៉ាងណាខ្លះទាន? គ. តបថា ឯមនុស្សពាលដែលសំដែងអាការចេញនោះមានច្រើនប្រការណាស់ ខ្លះវាប្រើកិរិយាសង្រួមហួសប្រមាណ ខ្លះវាព្យូហ៍ពាក្យបំភ័យ ខ្លះពោលអួតវិជ្ជាចំណេះ ដែលខ្លួនវាពុំមានតែបើមានប្រាជ្ញាពិចារណា តាមអាការវាក៏គង់ យល់ខ្លះមិនខាន។ <BR>
ស៊ី ជីនពីង
ស៊ី ជីនពីង (ចិនសម័យ៖ 习近平; ចិនបុរាណ៖ 習近平; កើតថ្ងៃទី១៥ មិថុនា ១៩៥៣) គឺជាអ្នកនយោបាយចិនដែលសព្វថ្ងៃកំពុងតែបម្រើការជាអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តចិន ប្រធានគណៈកម្មាធិការយោធាកណ្តាល និងជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ លោកស៊ីក៏ជាមេដឹកនាំកំពូលរបស់ចិនដែរហើយលោកបានក្លាយជាអ្នកនយោបាយចិនដ៏មានឥទ្ធិពលជាងគេចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ មក។
ឈូងសមុទ្រតុងកឹង
19.75°N, 107.75°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 19.75°N, 107.75°W
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Gulf_of_Tonkin.jpg/220px-Gulf_of_Tonkin.jpg|រូបភាពតូច| រូបភាពផ្កាយរណបពណ៌ពិតនៃឈូងសមុទ្រតុងកឹង ឈូងសមុទ្រតុងកឹង គឺជាឈូងសមុទ្រមួយនៅភាគពាយ័ព្យនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូងដែលមានទីតាំងនៅឈូងសមុទ្រតុងកឹង (ភាគខាងជើងវៀតណាម)និងចិនខាងត្បូង ។ វាមានផ្ទៃដីសរុប 126250 km2  ។ វាត្រូវបានកំណត់នៅភាគខាងលិចនិងភាគពាយ័ព្យ ដោយឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម ចុះទៅកាន់កោះហ៊នឡា នៅភាគខាងជើងដោយតំបន់ស្វយ័តក្វាងស៊ីសួង របស់ប្រទេសចិន និងនៅភាគខាងកើតដោយឧបទ្វីបឡៃចូវ និងកោះហៃណាន ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ព្រេង​ទាក់ទង​នឹង​ពិធី​បញ្ចូល​ម្លប់​កូន​ស្រី
មាន​រឿង​ដំណាល​ថា កាល​នោះ មាន​មហា​ចោរ​ម្នាក់​ពុំ​មាន​ភរិយា បាន​សង់​ផ្ទះ​មួយ​ខ្នង​យ៉ាង​ល្អ​បណ្ដាច់ នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ស្មសាន ដើម្បី​នឹង​ទុក​ដាក់​ទ្រព្យ​របស់ មាន​មាស ប្រាក់ សំពត់ អាវ សាវ​ស្បៃ ជាដើម ដែល​ខ្លួន​ទៅ​លួច​ប្លន់​គេ​បាន​អំពី​ទី​ផ្សេង​ៗ មក ។ មហា​ចោរ​នោះ លុះ​កាល​ជា​ចំណេរ​ក្រោយ​មក ក៏​រំពឹង​គិត​ថា “អាត្មា​អញ មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ច្រើន​ដល់​ម្ល៉ឹង​ដែរ​ហើយ តែ​ទាស់​ត្រង់​គ្មាន​អ្នក​ណា​ថែរក្សា គិត​សព្វ​គ្រប់​ទៅ ការ​ខំ​ប្រឹង​របស់​អញ​នេះ ដូច​ជា​គ្មាន​បាន​ការ​អ្វី​សោះ ! ព្រោះ​ថា បើ​កាល​ណា​អាត្មា​អញ​ស្លាប់​ទៅ ទ្រព្យ​អស់​ទាំង​នេះ នឹង​ទៅ​ជា​របស់​អសារ​ឥត​ការ​គួរ​ឲ្យ​ស្ដាយ, បើ​មាន​កូន​ប្រពន្ធ​គ្រាន់​នឹង​ស៊ី​មត៌ក​នោះ​ទៅ​រ៉ា អាត្មា​អញ​នឹង​មិន​សូវ​ជា​ស្ដាយ​ពេក” ។ គិត​ហើយ មហា​ចោរ ក៏​ដើរ​ទៅ​ក្រវែល​ភូមិ​អ្នក​ស្រុក រំពៃ​គយ​គន់​មើល​ហ្វូង​ស្រី–ប្រុស ដែល​នាំ​គ្នា​លេង​ខ្ញៀវខ្ញារ​នៅ​ក្រោម​ម្លប់​ឈើ ។ លុះ​គយ​គន់​ទៅ ឃើញ​នាង​តូច​មួយ​នោះ មាន​រូប​ឆោម​ស្អាត​សមរម្យ មាន​សាច់​ឈាម​ថ្លា ថ្លៃ​ថ្នូរ គួរ​ឲ្យ​ស្រឡាញ់ ក៏​និយាយ​លួង​លោម​កូន​នោះ​ឲ្យ​បែក​ចេញ​ពី​ហ្វូង ហើយ​ក៏​បញ្ឆោត​នាំ​យក​ទៅ​ដល់​ផ្ទះ​ផង​ខ្លួន ។ ដោយ​ខ្លាច​កូន​ក្មេង​នោះ​លួច​រត់ ទៅ​រក​ម៉ែ​ឪ​វា​វិញ ព្រម​ទាំង​ការពារ​កុំ​ឲ្យ​ម្ដាយ​ឪពុក​វា​តាម​ទៅ​រក​ឃើញ មហា​ចោរ​ក៏​យក​ក្មេង​នោះ​ទៅ​លាក់​ទុក​ក្នុង​បន្ទប់ ចាក់​សោ​យ៉ាង​ខ្ជាប់​ខ្ជួន ។ រាល់​ពេល​បាយ ឬ​ពេល​បាន​ចំណី​អាហារ​ឆ្ងាញ់​ៗ មក មហា​ចោរ តែង​ហុច​តាម​បង្អួច​មួយ​តូច​ទៅ​ឲ្យ​នាង​បរិភោគ ។
ក្មេង​ស្រី​នោះ នៅ​ក្នុង​ម្លប់ ក៏​ចេះ​តែ​ចម្រើន​សាច់​ឈាម រាល់​ថ្ងៃ​ជា​លំដាប់ ។ លុះ​នាង​ពេញ​វ័យ​ក្រមុំ ការ​ដែល​នាង​មិន​មាន​ត្រូវ​ពន្លឺ​ព្រះ​អាទិត្យ និង មិន​មាន​ជាន់​ដី បណ្ដាល​ឲ្យ​នាង​មាន​ជំងឺ​ស្គម​ស្គាំង​ស្លាំង​ស្លេក ។ មហា​ចោរ ភ័យ​ណាស់ មិន​ដឹង​ជា​កូន​មាន​ការណ៍​អ្វី ក៏​ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​ភូមិ​មួយ​ឆ្ងាយ ទើប​បាន​ជួប​នឹង​ដូន​ចាស់​ម្នាក់​ធ្លាប់​ធ្វើ​ឆ្មប ក៏​និយាយ​អង្វរ​សុំ​អញ្ជើញ​ដូន​ឲ្យ​មក​ជួយ​មើល​កូន​ខ្លួន ។
យាយ​ម៉ប​នោះ​មក​ដល់ ចូល​ទៅ​សួរ​សុខ​ទុក្ខ​នាង​ហើយ​យល់​ការណ៍ ក៏​ប្រាប់​នាង​ថា “ចៅ​យាយ​អើយ ! ចូរ​ចៅ​កុំ​ព្រួយ​អ្វី ! ចៅ​ឈឺ​នេះ គ្មាន​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ជំងឺ​គ្រប់​ការ​ទេ គឺ​ពេល​ដែល​នាង​ផ្លាស់​វ័យ​នេះ​ឯង​ហើយ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​នាង​ចេះ​តែ​រសាប់រសល់ ចុក​ខ្នង ចុក​ចង្កេះ ល្ហិតល្ហៃ ទន់​ដៃ​ទន់​ជើង, កុំ​ព្រួយ​អ្វី​ណា៎​ចៅ ! ចាំ​យាយ​ផ្សំ​ថ្នាំ​សង្កូវ​ឲ្យ​នាង​ញ៉ាំ ឲ្យ​បាន​ធូរ​ស្រាល​ឆាប់​រហ័ស” ។ ថា​ហើយ យាយ​ម៉ប ក៏​ទៅ​រក​ស្ងោរ​សំបក​ឈើ​មក​ផ្សំ​ថ្នាំ ដាំ​ឲ្យ​នាង​នោះ​អាស្រ័យ ហើយ​ផ្ដាំ​ថា “ចៅ​អើយ ! ចៅ​យក​ថ្នាំ​នេះ​ទៅ​ហាល​ថ្ងៃ​ឲ្យ​ស្ងួត ហើយ​រក​ថូ ឬ​ឆ្នាំង​អ្វី​ដាក់​ទុក​ទៅ, ពេល​នាង​ដឹង​ថា ជិត​ដល់​រដូវ​កាល​ហើយ ចូរ​នាង​យក​មួយ​កញ្ចប់​មក​ដាំ​ញ៉ាំ ៤–៥ ថ្ងៃ​ទៅ នោះ​នាង​នឹង​បាន​ធូរ​ស្រាល​ក្នុង​ខ្លួន​ដូច​បំណង ហើយ​សាច់​ឈាម​ពណ៌​សម្បុរ​របស់​នាង ក៏​រឹត​តែ​ល្អ​ឡើង​ដែរ” ។
លុះ​កូន​ស្រី​មហា​ចោរ​ផឹក​ថ្នាំ បាន​ធូរ​ស្រាល​ស្បើយ​រោគ​ហើយ យាយ​ម៉ប ក៏​ចូល​ទៅ​សំពះ​សុំ​លា​មហា​ចោរ ត្រឡប់​ទៅ​មើល​ផ្ទះ​សម្បែង​វិញ ។ មហា​ចោរ បាន​យក​មាស​ប្រាក់​ជូន​ជា ទ្រនឹប​រង្វាន់​យាយ​ម៉ប ហើយ​ជូន​ត្រឡប់​ដល់​ផ្ទះ​វិញ ។
ពេល​រៀប​ចេញ​ដំណើរ​ពី​ផ្ទះ​មហា​ចោរ​ទៅ យាយ​ម៉ប នឹក​ក្នុង​ចិត្ត​ថា “កន្លែង​មហា​ចោរ​នេះ ឆ្ងាយ​ដាច់​ស្រយាល​ពី​ភូមិ​ស្រុក​គេ​ណាស់, ឯ​ព្រៃ​ទៀត​សោត ក៏​ញឹក​ស្ងាត់​ជ្រងំ គួរ​ឲ្យ​ខ្លាច, ប្រសិន​បើ​អញ​ត្រូវ​ការ​ចង់​បក​រក​ទី​នេះ​វិញ ធ្វើ​ម្ដេច​នឹង​រក​ផ្លូវ​មក​ឃើញ !” នឹក​សព្វ​គ្រប់​ហើយ គាត់​ក៏​រក​បាន​គ្រាប់​ឪឡឹក​មួយ​បង្វេច យក​មក​តាម​ខ្លួន ដើរ​តាម​ក្រោយ​មហា​ចោរ​មក ដើរ​បណ្ដើរ ចាប់​គ្រាប់​ឪឡឹក​រោយ​បណ្ដើរ រហូត​មក​ដល់​ផ្ទះ​គាត់ ។
ត​ទៅ​នេះ នឹង​ថ្លែង​ចាប់​សា​ដើម​បន្តិច អំពី​ពេល​ដែល​យាយ​ម៉ប​បាន​ទៅ​នៅ​ថែ​ទាំ​កូន​ចោរ​នោះ​មក គាត់​តែង​តែ​សង្កេត​មើល​ឫកពា និង រូប​ឆោម​កូន​នោះ​ឃើញ​ល្អ ក៏​ចេះ​តែ​កួច​ចិត្ត​ទុក នឹង​សម្លឹង​រក​កំលោះ​ណា​មួយ​ឲ្យ​សក្ដិ​សម​គ្នា​នឹង​នាង ។
ថ្ងៃ​មួយ អាស្រ័យ​បច្ច័យ​ហេតុ​ផល​ពី​បុព្វេ បណ្ដាល​ចិត្ត​ឲ្យ​មាណព​ម្នាក់ ដែល​ត្រឡប់​ពី​រៀន​វិជ្ជាការ ឲ្យ​ចង់​ចូល​ទៅ​សុំ​សម្រាក នៅ​ផ្ទះ​យាយ​ម៉ប​នោះ​សិន ត្បិត​ថ្ងៃ​កាន់​តែ​ជ្រេ, កម្លាំង​ក៏​អស់, ហេវ​បាយ, ផ្លូវ​ទៅ​មុខ​ទៀត​ក៏​ឆ្ងាយ ក្រែង​យប់​កណ្ដាល​ផ្លូវ នឹង​មាន​ភ័យ​ច្រើន ក៏​រូត​រះ​ចូល​ទៅ​សំពះ​ដូន​ចាស់ សុំ​សម្នាក់​មួយ​យប់ ។ ដូន​ចាស់ កំពុង​នឹង​រៀបចំ​ដណ្ដាំ​បាយ​បរិភោគ ជួន​ក្រឡេក​ឃើញ​មាណព​ចូល​មក​សំពះ​សុំ​ស្នាក់ ក៏​មាន​ចិត្ត​សប្បុរស ទទួល​ឲ្យ​នៅ ហើយ​ដាំ​បាយ​បណ្ដើរ សំណេះ​សំណាល​សួរ​អំពី​ពូជ​ពង្ស​បណ្ដើរ ។ លុះ​អាស្រ័យ​បាយ​រួច នឹង​ទុក​ដាក់​ចាន​ក្បាន​ស្រេច យាយ​ម៉ប ដែល​ចេះ​តែ​លប​សង្កេត​រូប​ឆោម​មាណព​នោះ​តាំង​តែ​ពី​ចូល​មក ក៏​បង្ហើប​សំនួរ​ថា “ចៅ​អើយ ! ពី​កាល​ដែល​ចៅ​លា​ឪពុក​ម្ដាយ​មក​ស្វែង​រក​តម្រិះ​វិជ្ជា​នេះ តើ​ឪពុក​ម្ដាយ​ចៅ មាន​ស្ដី​ដណ្ដឹង​កូន​ចៅ​អ្នក​ឯ​ណា​ទុក​ឲ្យ​ចៅ​ហើយ​ឬ​នៅ ?” ។
ចៅ​មាណព​តប​ថា “មិន​ទាន់​មាន​នៅ​ឡើយ​ទេ !” ហើយ​បន្ត​សំដី​ថា “ខ្ញុំ​នឹក​ថា ប្រសិន​បើ នៅ​ពេល​ដែល​ខ្ញុំ​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ស្រុក​ភូមិ​គេ​នេះ បាន​ជួប​ស្ត្រី​ណា​មួយ​មាន​លក្ខណៈ​សមរម្យ ខ្ញុំ​នឹង​យក​គេ​ជា​ប្រពន្ធ​ហើយ! តើ​លោក​យាយ​មាន​បាន​ស្គាល់​កូន​ចៅ​លោក​អ្នក​ណា ដែល​ល្អ នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ភូមិ​របស់​យាយ​នេះ ដែរ​ឬ​ទេ ?” ។
– ចៅ​អើយ ! (យាយ​ម៉ប​នោះ​ឆ្លើយ) នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ភូមិ​នេះ មិន​ឃើញ​មាន​ស្ត្រី​ណា​ម្នាក់​ដែល​សក្ដិ​សម​នឹង​ចៅ​ទេ ប៉ុន្តែ ជីដូន​ធ្លាប់​បាន​ឃើញ​ស្ត្រី​ម្នាក់​ដែរ នាង​នោះ ជា​កូន​មហា​ចោរ នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ឆ្ងាយ​ដាច់​ស្រយាល​ឯ​នោះ ។
យាយ​ម៉ប ក៏​និយាយ​រាប់​រៀប អំពី​ដំណើរ​ការណ៍​ដែល​គាត់​បាន​ទៅ​ឃើញ​នាង​នោះ និង​បាន​សង្កេត​ឃើញ​ឫកពា​សមរម្យ ។ ឮ​ពាក្យ​សរសើរ​របស់​យាយ​ម៉ប មាណព​នោះ​អន្ទះសា​ចង់​ឃើញ​រូប​នាង ក៏​អង្វរ​ឲ្យ​យាយ​ជូន​ទៅ ។
– ទេ​ចៅ ! (យាយ​ម៉ប​ប្រកែក) យាយ​ជូន​ទៅ​មិន​បាន​ទេ ព្រោះ​យាយ​ខ្លាច​មហា​ចោរ​នោះ​ណាស់ ធម្មតា​ចិត្ត​មហា​ចោរ តែ​ដល់​មាន​ការ​អ្វី​ស្រួល​មិន​ស្រួល​កើត​ឡើង វា​មុខ​ជា​មក​សម្លាប់​យាយ​ចោល​ហើយ ! ។ យាយ​ចាស់​ហើយ តែ​យាយ​នៅ​ចង់​រស់​នៅ​ឡើយ ។ ចូរ​ចៅ​ជឿ​ជាក់​ថា យាយ​ចង់​ឲ្យ​ចៅ និង នាង​នោះ​បាន​គ្នា​ជា​ប្ដី​ប្រពន្ធ​ណាស់ ព្រោះ​តាំង​តែ​ពី​កាល​យាយ​បាន​ឃើញ​នាង​មក ទោះ​ពេល​យាយ​ចេញ​ដើរ​ទៅ​ផ្សារ​ផ្សោ ទៅ​កាន់​ភូមិ​នានា ទៅ​សង្គ្រោះ​គេ​ក្ដី យាយ​តែង​តែ​គយ​គន់​សម្លឹង​មើល​រាល់​ថ្ងៃ តែ​មិន​ប្រទះ​ឃើញ​បុរស​កំលោះ​ណា​ម្នាក់ ឲ្យ​សម​ល្មម​នឹង​ចិត្ត​យាយ​សោះ ទើប​តែ​ពេល​នេះ ចៅ​មក​ដល់ ចំ​ជា​មហា​លាភ​ហើយ, ចៅ​គេង​ឲ្យ​ស្រួល​ទៅ ព្រឹក​ស្អែក ចាំ​ចៅ​ចេញ​ដំណើរ​ទៅ​រក​នាង” ។
នៅ​ពេល​យប់​នោះ បុរស​ចេះ​តែ​គិត​សព្វ​គិត​គ្រប់ ដេក​ក៏​មិន​លក់ ដោយ​ប្លែក​កន្លែង​ផង ទន្ទឹង​ឲ្យ​តែ​ភ្លឺ​ឆាប់​ផង, ណា​មួយ​គិត​បារម្ភ​អំពី​ដំណើរ​ក្នុង​ព្រៃ​តែ​ម្នាក់​ឯង ណា​មួយ​គិត​ដល់​គ្រោះ​ថ្នាក់​ជា​មួយ​នឹង​មហា​ចោរ, លុះ​យប់​យន់ ទើប​បុរស​គេង​លង់​លក់​ទៅ ។
ពេល​មាន់​រងាវ​ភ្លឺ​ស្រាង​ៗ យាយ​ម៉ប ក្រោក​ដណ្ដាំ​បាយ រក​ម្ហូប​ក្រៀម​ក្រោះ ទឹក​បំពង់ ទុក​បម្រុង​ជា​ស្បៀង ឲ្យ​មាណព​ធ្វើ​ដំណើរ ។ លុះ​មាណព​ក្រោក​ឡើង​ហើយ យាយ​ក៏​ឲ្យ​ស្រស់​ស្រួប រួច​ប្រគល់​កញ្ចប់​អាហារ​សម្រាប់​ផ្លូវ ហើយ​នាំ​បង្ហាញ​តម្រុយ​ដើម​ឪឡឹក ឲ្យ​ចៅ​មាណព​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញ​ទៅ ។
– នែ​ចៅ ! (យាយ​ម៉ប​ប្រាប់) ចូរ​ចៅ​ដើរ​តាម​ជួរ​ឪឡឹក​នេះ​ទៅ​ចុះ ! ចៅ​នឹង​បាន​ទៅ​ដល់​ផ្ទះ​នាង​នោះ​ហើយ តែ​ថា ចូរ​ចៅ​ប្រយ័ត្ន​ខ្លួន​ឲ្យ​មែន​ទែន​ណា ! ចៅ​ទៅ​ចុះ ! សូម​ឲ្យ​បាន​សេចក្ដី​សុខ ឲ្យ​បាន​សម្រេច​ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា, បើ​មាន​សត្រូវ​មក​ពី​មុខ​ឲ្យ​រំលង, បើ​មក​ពី​ខ្នង​ឲ្យ​រលាយ​ណា៎​ចៅ​ណា ! ។
មាណព ក្រាប​ប្រណិប័តន៍​លា​លោក​យាយ ហើយ​ក៏​ចេញ​ដំណើរ​ទៅ ។ ថ្ងៃ​ជ្រេ​បន្តិច ទើប​ទៅ​ដល់​សម្នាក់​មហា​ចោរ ។ គាប់​ជួន​ពេល​នោះ មហា​ចោរ​មិន​នៅ ចេញ​ទៅ​រក​ប្លន់​គេ​បាត់ ទុក​តែ​កូន​ស្រី​ឲ្យ​នៅ​ចាំ​ផ្ទះ​ម្នាក់​ឯង ។ នាង​កំពុង​តែ​ដើរ​តត្រុក បោស​ច្រាស​សម្អាត​ផ្ទះ​សំបែង​តាម​ទម្លាប់ ពុំ​មាន​គិត​ក្រែង​អ្វី​ឡើយ ។ ឯ​ចៅ​មាណព​នោះ ទៅ​លប​គយ​គន់​ឃើញ​សព្វ​គ្រប់​ហើយ ដឹង​ថា​នាង​នៅ​តែ​ម្នាក់​ឯង ក៏​ប្រថុយ​ស្រែក​ហៅ ។ នាង​ឮ​សូរ​មាត់​មនុស្ស​ចម្លែក នឹក​ភ័យ​ណាស់ គិត​ថា “តើ​អ្នក​ណា​អេះ ! ហ៊ាន​ចូល​មក​ដល់​ទី​នេះ ?” ប៉ុន្តែ នាង​ក្រឡេក​ទៅ​ឃើញ​យុវបុរស ជា​អ្នក​មាន​ឫកពា​សុភាព​រាបសា​ល្អ មិន​គួរ​ឲ្យ​ខ្លាច, នាង​ក៏​បើក​ទ្វារ ហៅ​ឲ្យ​បុរស​ចូល ហើយ​និយាយ​សាក​សួរ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក, មិន​ត្រឹម​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ក៏​ទទួល​រាក់​ទាក់ សំណេះ​សំណាល​តាម​ផ្លូវ​លោកិយ ដោយ​សុខ​ចិត្ត​សុខ​កាយ​ធ្វើ​ជា​ស្វាមី ហើយ​នាំ​យក​ទៅ​លាក់​មិន​ឲ្យ​មហា​ចោរ​ជា​ឪពុក​ចិញ្ចឹម​ដឹង​ឡើយ ។
ប៉ុន្តែ ក្នុង​កាល​ជា​បន្ទាប់​មក មហា​ចោរ សង្កេត​ឃើញ​ឫកពា​កូន​ស្រី​របស់​ខ្លួន​ប្លែក​អំពី​ធម្មតា គឺ​ឃើញ​នាង​តែង​ខ្លួន​ជានិច្ច​កាល ធ្វើ​ការងារ​សព្វ​សារពើ​ក្នុង​ផ្ទះ ដោយ​មិន​បាច់​ឪពុក​តឿន​ឡើយ ដូច​ជា​ចង់​ផ្គាប់​ផ្គុន​មនុស្ស​ណា​ម្នាក់ ដែល​ជា​ទី​ពេញ​ចិត្ត ។ មហា​ចោរ នឹក​សង្ស័យ​ថា “នាង​នេះ ច្បាស់​ជា​មាន​ប្រុស​សហាយ​ហើយ !” ក៏​នឹក​តូច​ចិត្ត​នឹង​កូន​ស្រី លាយ​នឹង​សេចក្ដី​ខ្មាស​អៀន​អា​សហាយ​នាង​នោះ​ផង ក៏​ដើរ​ចោល​ទី​កន្លែង​នោះ​ទៅ ។
ឯ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ប្ដី​ប្រពន្ធ នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​យូរ​បន្តិច​ទៅ មិន​ឃើញ​មហា​ចោរ​នោះ​ត្រឡប់​មក​វិញ ក៏​នាំ​គ្នា​ចុះ​មក​រក​ភូមិ​ស្រុក​នឹង​គេ ។ លុះ​មក​ដល់​ភូមិ​ស្រុក​ហើយ ក៏​ចូល​ទៅ​អរគុណ​នឹង​យាយ​ម៉ប ព្រម​ទាំង​ជូន​រង្វាន់​គាត់​ខ្លះ​ទៀត​ផង ។ យាយ​ម៉ប មាន​ចិត្ត​ត្រេក​អរ​ណាស់ ដើរ​ប្រាប់​អ្នក​ជិត​ខាង​ឲ្យ​មក​មើល​នាង ដោយ​ថ្លែង​បូរបាច់​ប្រាប់​គេ​ថា “នាង​នេះ មាន​រូប​ឆោម​លោម​ពណ៌​សាច់​ជិត​ល្អ មក​អំពី​គេ​នៅ​តែ​ក្នុង​ម្លប់ ដល់​ចេញ​ពី​ម្លប់ ក៏​មាន​ប្ដី​តែ​ម្ដង” ។
អ្នក​ស្រុក ឃើញ​ដូច្នោះ នាំ​គ្នា​យក​កូន​ដែល​ដល់​អាយុ​គ្រប់​ការ ទៅ​ឃាំង​ក្នុង​ម្លប់ ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​ល្អ​ដូច​គេ ក៏​ជាប់​ជា​ទំនៀម​រហូត​មក ។
ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី៣ អង្គស៊ូ ឬចៅពញាសូរ
ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី៣ អង្គស៊ូ ឬចៅពញាសូរ (រជ្ជកាលទី១ ១៦៨៨-១៦៩៥)
នៅឆ្នាំ១៦៨៩ នាម៉ឺនឈ្មោះ ចៅពញានូ និងចិនឈ្មោះតាន់ចុងអៀ ដោយតូចចិត្តមិនបុណ្យសក្កិ ក៏រត់ចូលទៅខាងអង្គនន់ ព្រះអង្គឱ្យលើកទ័ពមកច្បាំង តាំងបន្ទាយនៅជ្រោយចង្វារ។ ប៉ុន្តែមន្ត្រីទាំងពីរត្រូវបានចាប់បានហើយយកទៅប្រហារជីវិតបង់។ នៅឆ្នាំដដែលព្រះជ័យជេដ្ឋាដែលបានគ្រង់រាជ្យអស់រយៈពេល១៣ឆ្នាំមកហើយ ក៏ទ្រង់ធ្វើពិធីប្រាប្តាភិសេក ដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា សម្តេចព្រះជ័យជេដ្ឋាបរមសុរិន្ទរាមាធិរាជរាមាឥសូរ លើកអង្គលីជាអគ្គមហេសីហៅថា សម្តេចព្រះភគវតីសិរីចក្រពត្តិមហាក្សត្រី។ ពេលនោះព្រះអង្គនន់បានភៀសទៅសុំជំនួយទ័ណយួនមកច្បាំងនិងព្រះអង្គទៀត។ ទ័ពយួនពីរម៉ឺននាក់បានលើកមកក្រុងភ្នំពេញ តែត្រូវបរាជ័យថយទៅស្រុកវិញ។ ចំណែកឯព្រះអង្គនន់ទ្រង់រត់ចូលបន្ទាយស្រីសន្ធរការពារខ្លួន។ ក្រោយមកក៏ដោះស្រាយឈឺព្រះទ័យព្រោះបរាជ័យច្រើនដងពេកក៏សុគតក្នុងព្រះជន្ម៣៧វស្សា ។
ចៅហ្វាយស្រុកខ្មែរ សម័យកណ្តាល
ច្បាប់ក្រមស្រុកព្រះជៃជេស្តា (ព្រះជៃជេដ្ឋាទី៣) ឆ្នាំ១៦៩៣ ដែលហៅថា «ស្រុក» នៅសម័យកណ្ដាលប្រហែលមានន័យស្មើនឹងខេត្តសព្វថ្ងៃ។ ស្រុកមួយគ្រប់គ្រងដោយចៅហ្វាយស្រុកម្នាក់។ ចៅហ្វាយស្រុកដែលមានឈ្មោះក្នុង «ច្បាប់ក្រមស្រុកព្រះជៃជេស្តា» ទាំងអស់ចំនួន៣០។ ប៉ុន្តែចៅហ្វាយស្រុកសំខាន់និងមានសក្តិធំជាងគេមានចំនួន៥គឺ ចៅហ្វាយស្រុកសន្ទុក ចៅហ្វាយស្រុកទ្រាំង ចៅហ្វាយស្រុកថ្បូងឃ្មុំ ចៅហ្វាយស្រុកពោធិសត្វ និងចៅហ្វាយស្រុកបាភ្នំ។ ចៅហ្វាយស្រុកមានកាតព្វកិច្ចច្រើនជំពូកដែលត្រូវធ្វើក្នុងប្រយោជន៍រាជការផងនិងរាស្ត្រចំណុះស្រុកផង។ ឧទាហរណ៍ ក្នុងករណីមានចោរកម្មលួចឆក់ប្លន់កាប់សម្លាប់ ឬមានអ្នកឯណាមករុករាតត្បាតធ្វើទុក្ខបុកម្នេញរាស្ត្រចំណុះស្រុកដោយប្រការផ្សេងៗ គឺចៅហ្វាយស្រុកនោះឯងត្រូវសង្វាតរកចាប់មនុស្សកំណាចដែលមករុកគួនរាតត្បាតនោះឲ្យបានយកមកធ្វើទោសតាមដោយធ្ងន់ស្រាល ឧបមាដូចឪពុកម្តាយចិញ្ចឹមរក្សាកូន។ ចៅហ្វាយស្រុកត្រូវចាំជួយដាស់តឿនក្រើនរំឮករាស្ត្រចំណុះស្រុកផងឲ្យខិតខំបំពេញការងារខ្លួន។ បើអ្នកឯណាធ្វើស្រែឲ្យខំសង្វាតធ្វើស្រែ អ្នកឯណាជាអ្នកចម្ការឲ្យសង្វាតខំធ្វើចម្ការ, អ្នកឯណាធ្វើជំនួញឲ្យសង្វាតខំជួញ រីអ្នកឯណាធ្វើអ្វីឲ្យខំសង្វាតធ្វើការនោះ។ ចៅហ្វាយស្រុកខ្លួនឯងត្រូវឲ្យដឹងបុណ្យដឹងបាប កុំឲ្យប្រមាថព្រះសាសនាព្រះតថាគត គ្រូបាធ្យាយ ឪពុកម្តាយ ចាស់ទុំ ហើយកុំឲ្យលួចប្លន់កឹបកេងទ្រព្យគេឡើយ។ ចៅហ្វាយស្រុកជាគ្រូអស់រាស្ត្រចំណុះស្រុកនិងជាម្តាយឪពុករបស់រាស្រ្តផង តោងឲ្យចេះគន់មើលការក្រការងាយ ឲ្យដឹងកម្សត់រាស្ត្រ ឲ្យប្រណីអស់រាស្ត្រកូនចៅ។ ក្នុងវិស័យសាសនា ចៅហ្វាយស្រុកត្រូវចេះរក្សាការពារព្រះវិហារ វត្តអារាម សាលាផងនានា ហើយត្រូវរំឮកប្រាប់ព្រះសង្ឃ ឲ្យសង្វាតសូត្រមន្តសំពះព្រះជម្រះអាបត្តិ រក្សាសីលកុំបីឲ្យខាន។ ឯសាមណេរឲ្យផ្សំសីលថ្ងៃ៧កុំលែងឡើយ។ នេះហៅផ្គត់ផ្គង់ព្រះសាសនារក្សាផ្ទៃក្រោមឲ្យសុខសួស្តីស្រីមង្គលដល់អ្នកជាអម្ចាស់ផង។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
ចាប ឈឿន
=ជីវប្រវត្តិ=
=ការសិក្សា=
=បទពីសោធន៍កការងារ= ស្ថានភាពគ្រួសារ ស្ថិតក្នុងត្រកូលស្រែចំការដែលមានជីវភាពមធ្យម
ល្បែងគ្របមាន់
ល្បែង​គ្រប​មាន់ ជា​ល្បែង​កំសាន្ត​មួយ​យ៉ាង​របស់​ពួក​កុមារា កុមារី​ជំទង់ៗ គ្រប់​ភូមិ​ស្រុក ទូទៅ​ទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​តែងតែ​លេង​នៅ​ពេលទំនេរ ក្នុង​វេលា​យប់​ខែ​ភ្លឺ ។ អ្នកលេង​មាន​ស្រី​មាន​ប្រុស​មាន​គ្នា​តាំងពី ៨ នាក់ ឬ ១០ នាក់​ម្ខាង​ឡើងទៅ ។ របៀង​លេង​គេ​ជ្រើស​យក​ក្មេងប្រុស​ម្នាក់​ស្រី​ម្នាក់ ក្នុង​បណ្ដាល​ពួកគេ​ទាំង​ពីរ​នោះ មក​គ្រប​សំពត់​ ឬ​ក្រមា ឲ្យ​ជិត​ខ្លួន​តាំងពី​ក្បាល​ដល់​ចុងជើង ប៉ុន្តែ​កុំ​ឲ្យ​ស្គាល់​ជា​នរណា ហើយ​គេ​ឲ្យ​ក្មេង​ទាំង​ពីរ​នាក់​នោះ ក្រាប​បែរមុខ​រកគ្នា គឺ​ខាង​ប្រុស​តំណាង​មាន់​ឈ្មោល ខាង​ស្រី​តំណាង​មាន់​ញី ។​
ចាប ឈឿន
=សារអេឡិចត្រូនិច=
=ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង=
ល្បែងគ្របមាន់
​សកម្មភាព​របស់​អ្នកលេង ដូច​រូបភាព​នេះ​ ៖
​(អ្នកខ្លះ​គេ​ហៅថា ល្បែង​លាក់​មាន់)
​កាល​ក្រាប​ហើយ​គេ​ឲ្យ​ពួក​ខាង​ប្រុស​ម្នាក់គោះ​ខ្នង​មាន់​ខាង​ស្រី​ឲ្យ​រងា​វ មាន់​ខាង​ស្រី​រងាវ​ថា ‹​កិក​កិ​កែ​កឺ​ត​› ឡើង ដោយ​ខំ​ធ្វើ​សំលេង​ឲ្យ​ប្លែក​ពី​ធម្មតា ។ តែបើ​សា្ត​ប់​សូរ​មិន​បាន​គេ​អាច​គោះ​ឲ្យ​រងាវ​បាន បី ដង​ពួក​ខាង​ប្រុស​ចាំ​ស្ដាប់​សំលេង​មាន់​ខាង​ស្រី​នោះ ហើយ​គេ​ទាយ​តាម​ឈ្មោះ​មនុស្ស​ស្រី​ដែល​គេ​ស្គាល់ ទាយ​ហើយ​គេ​បើក​គំរប​ឡើង បើ​ត្រូវគេ​យក​មាន់​នោះ​មក​ទុក​ជា​របស់​គេ រួច​ហើយ​ខាង​ស្រី​គោះ​មាន់ ខាង​ប្រុស​ឲ្យ​រងាវ​ម្ដង ។ មាន់​ខាង​ប្រុស​រងាវ​ថា ‹​កិក​កិ​កែកឺ​ត​› ដូចគ្នា ។ ពួក​ខាង​ស្រី​ចាំ​ស្ដាប់​សំលេង​មាន់​ខាង​ប្រុស​នោះ ហើយ​គេ​ទាយ​តាម​ឈ្មោះ​មនុស្ស​ប្រុស ដែល​គេ​ស្គាល់​បើ​ខាង​ស្រី​ទាយ​ត្រូវ ខាង​ប្រុស គេ​យក​មាន់​ខាង​ស្រី ដែល​គេ​យក​ទៅ​នោះ មក​សង​ស្រី​វិញ តែ​បើ​ខាង​ស្រី​ទាយ​ខុស ខាង​ប្រុស​គេ​យក​មាន់​ខាង​ស្រី​នោះ​ទៅទៀត ។​
​ល្បែង​នេះ ជា​ល្បែង​កំសាន្ត​មួយ​យ៉ាង​សំរាប់​កុមារា កុមារី ជំទង់ៗ​លេង​តាម​សប្បាយ ដែល​ជា​ល្បែង​ហាត់​បញ្ញា ហាត់​គំនិត ឲ្យ​ប៉ិនប្រសព្វ​ខាង​ស្ដាប់ ខាង​កាត់​ប្រមាណ​តម្រូវ​តាម​សំលេង​របស់​មនុស្ស
writed by : Seila Oudom
រាជបតិវម៌្ម
ព្រះបាទរាជបតិវម៌្ម (គ.ស ប្រហែលសតវត្សទី៨) រជ្ជកាល (គ.ស ប្រហែលសតវត្សទី៨) ព្រះអង្គមានមហេសី ព្រះនាមហ្វារេន្ទ្រលក្ឝ្មី ដែលត្រូវជាបុត្រីនៃព្រះបាទឝ្រីនរេន្ទ្រវម៌្ម។ ហើយទ្រង់មានបុត្រីមួយព្រះអង្គ ព្រះនាមរាជេន្ទ្រទេវី។ ក្សត្រអង្គនេះគឺជាក្សត្រនៃវ្យាធបុរ។
ពង្សាវតារ
តាម​សិលា​ចារឹកព្រះបាទ​ បាន​បញ្ជាក់​ថាព្រះបាទមហីបតិវម៌្មទ្រង់​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ គឺ​ព្រះ​នាងឥន្ទ្រទេវី ដែល​ត្រូវជា​ព្រះ​មាតា​របស់​ព្រះបាទ​យឝោវម៌្មទី១ ​ក៏​ប៉ុន្ដែ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ តើ​ព្រះ​អង្គ​មាន​រាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ដែរ​ឬ​ក៏​អត់​ទេ? ដូច្នេះ គ្មាន​រជ្ជទាយាទ​មួយ​អង្គ​ណា​ទេ​នៅ​រាជបល្លង្ក​កម្ពុជា​ពេល​ដែល​ព្រះបាទជយវម៌្មទី២​ យាង​មក​ពី​កោះ​ជ្វា។ ប្រាកដណាស់ថារាជវង្សវ្យាធបុរ និងឝម្ភុបុរ ជាគ្រួសារតែមួយ ជាងសាច់តាមខ្សែព្រះមាតា ហើយមានទំនាក់ទំនងល្អរវាងគ្នានិងគ្នា តាំងតែពីពេលដែលបែកគ្នាជាពីរមកម៉្លេះ។​ ដោយហេតុនេះយើងអាចសន្និដ្ឋានថា ប្រទេស​ទាំងពីរបែកគ្នាអាចជាការបែងចែកទឹកដីគ្នា គ្រប់គ្រងដោយមានការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក​រវាងបងប្អូន ហើយបើទោះជាការបែកបាក់គ្នានេះ បណ្តាលមកពីអំពើហិង្សា ណាមួយក្តី ក៏អំពើហិង្សានោះ​ឆាប់រលត់បាត់ទៅវិញ ព្រោះមិនបាន ២៥ ឆ្នាំផង ក្រោយពីបែកគ្នា ក្សត្រប្រទេសទំាងពីរបានរៀបចំភ្ជាប់ ចំ​ណងអាពាហ៍ពិពាហ៍នឹងគ្នា។ សិលាចារឹកព្រះបាទបានឲ្យដឹងថា ព្រះបាទស្រីបុឝ្ករាក្ឝដែលជាប់ខ្សែស្រ​ឡាយជាមួយនឹងស្តេចនៃអនិន្ទិតបុរ បានក្លាយជាព្រះរាជានៃឝម្ភុបុរ ហើយទ្រង់ត្រូវជាព្រះបិតារបស់​ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១។ ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១ បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះនាងន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១ ជាព្រះ​រជ្ជទាយាទរបស់ព្រះរាជានៃវ្យាធបុរ ដែលប្រសូត្របានព្រះរាជឱរស មួយអង្គព្រះនាមមហីបតិវម៌្ម។ ព្រះមហីបតិវម៌្មបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី និងត្រូវជាព្រះបិតា ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី ដែលជាព្រះមាតារបស់ព្រះបាទយឝោវម៌្មទី១។ ដូច្នេះព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីជាបច្ឆាញាតិរបស់រាជវង្សវ្យាធបុរផង ​និង​ឝម្ភុបុរផង ហើយទ្រង់ក៏ជាបច្ឆាញាតិរបស់ស្តេចអនិន្ទិតបុរ ថែមទៀត។ ព្រះនាងជាប់ខ្សែស្រ​ឡាយខាងព្រះ​មាតា​ជាមួយនឹង ព្រាហ្មណ៍​អគ្គស្សត្យ ដែលចេះចាំគម្ពីរវេទ និងវេទង្គ ព្រាហ្មណ៍នោះ​មានដើមកំណើតចេញមកពីអារ្យប្រទេស នៅឥណ្ឌាភាគខាងជើង ជាមួយនឹងព្រះនាងយសោមទិ ជាព្រះរាជ​អគ្គមហេសីនៃត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលមានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាមថាស្រីនរេន្ទ្រវម៌្ម។ ព្រះរាជាជា​ម្ចាស់ពិភពលោកនេះមានបុត្រីមួយអង្គព្រះនាមថា ហ្វារេន្ទ្រលក្ឝ្មី។ រាជបុត្រីនេះបានរៀបអភិសេកជាមួយ​ព្រះបាទរាជបតិវម៌្ម ហើយប្រសូត្របានព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី។ នៅក្នុងគភ៌របស់ព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី ជាគភ៌​ដែលផ្តល់កំនើតដល់វង្ស ស្តេចសិង្ហទាំងឡាយនេះហើយដែលព្រះបាទមហីបតិវម៌្មបានបង្រួបបង្រួមទឹក​ដី​ទាំងពីរមកក្នុងអំណាចរបស់ព្រះអង្គ គឺបានផ្តល់កំណើតដល់ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីដែលល្អឥតផ្ទឹម និងមានកិត្តិ​នាមមូលបីដូចសមុទ្រទឹកដោះ៤។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទឹកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សវ្យាធបុរ
លិចតិនស្តាញ
លិចតិនស្តាញ ឈ្មោះផ្លូវការ ក្សត្របុរីលិចតិនស្តាញ (ភាសាអាល្លឺម៉ង់៖) ជាប្រទេសអឺរ៉ុបកណ្ដាលមួយ នៅតំបន់ភ្នំអាល់។ ប្រទេសនេះគ្មានឆ្នេរសមុទ្រទេ ដោយមានព្រំដែនខាងលិច និងត្បូងជាប់ប្រទេសស្វីស និងកើតនិងជើងជាប់ប្រទេសអូទ្រីស។ ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដី ១៦០ គីឡូម៉ែត្រការេ និងមានប្រជាជនប្រមាណជា ៣៨០០០ នាក់។ រាជធានីនៃប្រទេសនេះមានឈ្មោះថា វ៉ាឌូស។
ប្រទេសនេះជារបបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​​​​​​​​​​​ ដោយមានប្រមុខរដ្ឋជាព្រះអង្គម្ចាស់​​​ (ភាសាអាល្លឺម៉ង់៖​ Fürst)។
ឃុំមានរិទ្ធ
East 	ខេត្តព្រះវិហារ និង ខេត្តក្រចេះ West 	ឃុំ ឈើទាល ឃុំ សណ្តាន់ ស្រុកសណ្ដាន់ South 	ឃុំ ឈើទាល ឃុំ ទំរឺង ឃុំ សុចិត្រ ស្រុកសណ្ដាន់ North 	ឃុំ ដងកាំបិត ស្រុកសណ្ដាន់ និង ខេត្តស្ទឹងត្រែង List of village Code 	Khmer 	English 	Reference 	Note 1 	06060401 	កន្ទីរ 	Kantir 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 2 	06060402 	បឹង 	Boeng 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 3 	06060403 	សំអោង 	Sam Aong 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 4 	06060404 	ជាំស្វាយ 	Choam Svay 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 5 	06060405 	ត្បូងទឹក 	Tboung Tuek 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 6 	06060406 	ត្រពាំងត្រឡាច 	Trapeang Tralach 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 7 	06060407 	រ៉ងក្នាយ 	Rang Khnay 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 8 	06060408 	អូរពកសាមគ្គី 	Ou Pok Sameakki 	លេខប្រកាស ៣៦៥៦ ប្រក 	ភូមិថ្មី ព្រំប្រទល់នៃ
បញ្ចវគ្គ
សូមនមស្ការថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះមានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គនោះ។
បញ្ចវគ្គ
[៤២៣] កម្ម៤យ៉ាង គឺអបលោកនកម្ម១ ញត្តិកម្ម១ ញត្តិទុតិយកម្ម១ ញត្តិចតុត្ថកម្ម១។ កម្មទាំង៤នេះ តែង​វិបត្តិ​ព្រោះ​អាការ​ប៉ុន្មាន។ កម្មទាំង៤នេះ តែងវិបត្តិព្រោះអាការ៥ គឺវត្ថុ១ ញត្តិ១ អនុស្សាវនៈ១ សីមា១ បរិសទ្យ១។
[៤២៤] កម្មវិបត្តិព្រោះវត្ថុដូចម្តេច។ កម្មដែលសង្ឃត្រូវធ្វើចំពោះមុខ បែរជាធ្វើកំបាំងមុខទៅវិញ កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ កម្មដែលសង្ឃត្រូវធ្វើដោយការសាកសួរ បែរជាធ្វើដោយការមិនសាកសួរវិញ កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ កម្មដែលសង្ឃត្រូវធ្វើតាមពាក្យប្តេជ្ញា បែរជាធ្វើមិនតាមពាក្យប្តេជ្ញាវិញ កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃឲ្យអមូឡ្ហវិន័យ ដល់ភិក្ខុគួរដល់សតិវិន័យ កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃធ្វើតស្សបាបិយសិកាកម្ម ដល់ភិក្ខុគួរដល់អមូឡ្ហវិន័យ កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃធ្វើតជ្ជនីយកម្ម ដល់ភិក្ខុគួរដល់តស្សបាបិយសិកាកម្ម កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃធ្វើនិយស្សកម្ម ដល់ភិក្ខុគួរដល់តជ្ជនីយកម្ម កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃធ្វើបព្វាជនីយកម្ម ដល់ភិក្ខុគួរដល់និយស្សកម្ម កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃធ្វើបដិសារណីយកម្ម ដល់ភិក្ខុគួរដល់បព្វាជនីយកម្ម កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃធ្វើឧក្ខេបនីយកម្ម ដល់ភិក្ខុគួរដល់បដិសារណីយកម្ម កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃឲ្យបរិវាស ដល់ភិក្ខុគួរដល់ឧក្ខេបនីយកម្ម កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃទាញភិក្ខុគួរដល់បរិវាស មកដាក់ក្នុងមូលាបត្តិ កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃឲ្យមានត្ត ដល់ភិក្ខុគួរដល់មូលាយប្បដិកស្សនៈ កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃឲ្យអព្ភាន ដល់ភិក្ខុគួរដល់មានត្ត កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងភិក្ខុគួរដល់អព្ភាន ឲ្យៗឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃធ្វើឧបោសថ ក្នុងថ្ងៃមិនមែនជាថ្ងៃឧបោសថ កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃធ្វើបវារណា ក្នុងថ្ងៃមិនមែនជាថ្ងៃបវារណា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ កម្ម វិបត្តិព្រោះវត្ថុ យ៉ាងនេះឯង។
[៤២៥] កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះញត្តិដូចម្តេច។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះញត្តិ ដោយអាការ៥ គឺភិក្ខុមិនសូត្រចេញឈ្មោះវត្ថុ គឺឧបសម្បទាបេក្ខៈ១ មិនចេញឈ្មោះសង្ឃ១ មិនចេញឈ្មោះបុគ្គល គឺឧបជ្ឈាយ៍១ មិនតាំងញត្តិ១ ឬតាំងញត្តិខាងក្រោយកម្មវាចា១។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះញត្តិ ដោយអាការ៥នេះឯង។
[៤២៦] កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះអនុស្សាវនៈដូចម្តេច។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះអនុស្សាវនៈ ដោយអាការ៥ គឺសូត្រមិនចេញឈ្មោះវត្ថុ១ មិនចេញឈ្មោះសង្ឃ១ មិនចេញឈ្មោះបុគ្គល១ ធ្វើអនុស្សាវនវិធីឲ្យខូច១ សូត្រក្នុងកាលមិនគួរ១។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះអនុស្សាវនៈ ដោយអាការ៥នេះឯង។
[៤២៧] កម្មទាំងឡាយវិបត្តិព្រោះសីមាដូចម្តេច។ កម្មទាំងឡាយវិបត្តិព្រោះសីមា ដោយអាការ១១ គឺសន្មតសីមាតូចពេក១ សន្មតសីមាធំពេក១ សន្មតសីមាមាននិមិត្តមិនតគ្នា១ សន្មតសីមាយកស្រមោលជានិមិត្ត១ សន្មតសីមាមិនមានអ្វីជានិមិត្ត១ ឈរខាងក្រៅសីមាសន្មតសីមា១ សន្មតសីមាក្នុងស្ទឹង១ សន្មតសីមាក្នុងសមុទ្រ១ សន្មតសីមាក្នុងជាតស្រះ១ ទំលាយសីមាដោយសីមា១ គ្របសីមាដោយសីមា១។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះសីមា ដោយអាការ១១នេះឯង។
[៤២៨] កម្មទាំងឡាយវិបត្តិព្រោះបរិសទ្យដូចម្តេច។ កម្មទាំងឡាយវិបត្តិព្រោះបរិសទ្យ ដោយអាការ១២ គឺកម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយចតុវគ្គ ភិក្ខុទាំងឡាយមានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏មិនបានមក ទាំងឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏មិនបាននាំមក ពួកភិក្ខុដែលមាននៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយចតុវគ្គ ភិក្ខុទាំងឡាយ មានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ បានមកហើយ តែឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ មិនបាននាំមក ទាំងពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយចតុវគ្គ ភិក្ខុទាំងឡាយ មានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏បានមកហើយ ទាំងឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏បាននាំមកហើយដែរ តែពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយបញ្ចវគ្គ។បេ។ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយទសវគ្គ។បេ។ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយវីសតិវគ្គ ពួកភិក្ខុមានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ មិនបានមក ទាំងឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏មិនបាននាំមក ទាំងពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយវីសតិវគ្គ ភិក្ខុទាំងឡាយ មានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏បានមកហើយដែរ តែឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ មិនបាននាំមក ទាំងពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយវីសតិវគ្គ ភិក្ខុទាំងឡាយ មានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏បានមក ទាំងឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏បាននាំមកហើយដែរ តែពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះបរិសទ្យ ដោយអាការ១២នេះឯង។
[៤២៩] កម្ម សង្ឃធ្វើដោយចតុវគ្គ បានដល់ភិក្ខុ៤រូប ជាបកតត្ត ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុជាបកតត្តដ៏សេស ជាអ្នកគួរដល់ឆន្ទៈដែរ បើសង្ឃធ្វើកម្មដល់ភិក្ខុណា ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកមិនគួរដល់កម្ម ទាំងមិនគួរដល់ឆន្ទៈទេ តែថាជាអ្នកគួរដល់កម្ម (ដែលសង្ឃធ្វើនោះ)។ កម្ម ដែលសង្ឃធ្វើដោយបញ្ចវគ្គ បានដល់ភិក្ខុ៥រូប ជាបកតត្ត ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុជាបកតត្តដ៏សេស ជាអ្នកគួរដល់ឆន្ទៈ បើសង្ឃធ្វើកម្មដល់ភិក្ខុណា ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកមិនគួរដល់កម្ម ទាំងជាអ្នកមិនគួរដល់ឆន្ទៈ តែថាជាអ្នកគួរដល់កម្ម (ដែលសង្ឃធ្វើនោះ)។ កម្ម ដែលសង្ឃធ្វើដោយទសវគ្គ បានដល់ភិក្ខុ១០រូប ជាបកតត្ត ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុជាបកតត្តដ៏សេស ជាអ្នកគួរដល់ឆន្ទៈ បើសង្ឃធ្វើកម្មដល់ភិក្ខុណា ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកមិនគួរដល់កម្ម ជាអ្នកមិនគួរដល់ឆន្ទៈ តែថាជាអ្នកគួរដល់កម្ម (ដែលសង្ឃធ្វើនោះ)។ កម្ម ដែលសង្ឃធ្វើដោយវីសតិវគ្គ បានដល់ភិក្ខុ២០រូប ជាបកតត្ត ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុជាបកតត្តដ៏សេស គួរដល់ឆន្ទៈ បើសង្ឃធ្វើកម្មដល់ភិក្ខុណា ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកមិនគួរដល់កម្ម ទាំងជាអ្នកមិនគួរដល់ឆន្ទៈ តែថាជាអ្នកគួរដល់កម្ម (ដែលសង្ឃធ្វើនោះ)។
[៤៣០] កម្ម៤យ៉ាង គឺអបលោកនកម្ម១ ញត្តិកម្ម១ ញត្តិទុតិយកម្ម១ ញត្តិចតុត្ថកម្ម១។ កម្មទាំង៤នោះ តែងវិបត្តិព្រោះអាការប៉ុន្មាន។ កម្មទាំង៤នោះ តែងវិបត្តិព្រោះអាការ៥ គឺវត្ថុ១ ញត្តិ១ អនុស្សាវនៈ១ សីមា១ បរិសទ្យ១។
[៤៣១] កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះវត្ថុដូចម្តេច។ (កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះវត្ថុនោះ) គឺសង្ឃញុំាងបណ្ឌកឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងបុគ្គលជាថេយ្យសំវាស ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងបុគ្គលដែលចូលពួកតិរ្ថីយ៍ ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងសត្វតិរច្ឆាន ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងមាតុឃាតកបុគ្គល (អ្នកសម្លាប់មាតា) ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងបិតុឃាតកបុគ្គល (អ្នកសម្លាប់បិតា) ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងអរហន្តឃាតកបុគ្គល (អ្នកសម្លាប់ព្រះអរហន្ត) ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងភិក្ខុនីទូសកៈ (អ្នកប្រទូស្តភិក្ខុនី) ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងសង្ឃភេទកបុគ្គល (អ្នកបំបែកសង្ឃ) ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងលោហិតុប្បាទកបុគ្គល (អ្នកធ្វើព្រះលោហិតព្រះពុទ្ធ ឲ្យពុរពងឡើង) ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងឧភតោព្យញ្ជនកបុគ្គល ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ សង្ឃញុំាងបុគ្គលមានឆ្នាំថយពី២០ ឲ្យទទួលឧបសម្បទា កម្មនេះចាត់ជាវត្ថុវិបត្តិ ជាអធម្មកម្ម។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះវត្ថុ យ៉ាងនេះឯង។
[៤៣២] កម្ម វិបត្តិព្រោះញត្តិដូចម្តេច។ កម្ម ដែលវិបត្តិព្រោះញត្តិ ដោយអាការ៥ គឺភិក្ខុសូត្រមិនចេញឈ្មោះវត្ថុ១ មិនចេញឈ្មោះសង្ឃ១ មិនចេញឈ្មោះបុគ្គល១ មិនតាំងញត្តិ១ ឬតាំងញត្តិក្រោយ(កម្មវាចា)១។ កម្ម វិបត្តិព្រោះញត្តិ ដោយអាការ៥នេះឯង។
[៤៣៣] កម្មវិបត្តិព្រោះអនុស្សាវនៈដូចម្តេច។ កម្មវិបត្តិព្រោះអនុស្សាវនៈ ដោយអាការ៥ គឺភិក្ខុសូត្រមិនចេញឈ្មោះវត្ថុ១ មិនចេញឈ្មោះសង្ឃ១ មិនចេញឈ្មោះបុគ្គល១ ធ្វើអនុស្សាវនវិធីឲ្យខូច១ ឬសូត្រក្នុងកាលមិនគួរ១។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះអនុស្សាវនៈ ដោយអាការ៥នេះឯង។
[៤៣៤] កម្មវិបត្តិព្រោះសីមាដូចម្តេច។ កម្មវិបត្តិព្រោះសីមា ដោយអាការ១១ គឺសន្មតសីមាតូចពេក១ សន្មតសីមាធំពេក១ សន្មតសីមាមាននិមិត្តមិនតគ្នា១ សន្មតសីមាយកស្រមោលជានិមិត្ត១ សន្មតសីមាមិនមានអ្វីជានិមិត្ត១ ឈរខាងក្រៅសីមាសន្មតសីមា១ សន្មតសីមាក្នុងស្ទឹង១ សន្មតសីមាក្នុងសមុទ្រ១ សន្មតសីមាក្នុងជាតស្រះ១ ទំលាយសីមាដោយសីមា១ គ្របសីមាដោយសីមា១។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះសីមា ដោយអាការ១១នេះឯង។
[៤៣៥] កម្មទាំងឡាយវិបត្តិព្រោះបរិសទ្យដូចម្តេច។ កម្មទាំងឡាយវិបត្តិព្រោះបរិសទ្យ ដោយអាការ១២ គឺកម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយចតុវគ្គ ភិក្ខុទាំងឡាយមានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ មិនបានមក ទាំងឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏មិនបាននាំមក ពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយចតុវគ្គ ភិក្ខុទាំងឡាយមានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ បានមកហើយ តែឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ មិនបាននាំមក ទាំងពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយចតុវគ្គ ភិក្ខុទាំងឡាយ មានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ បានមកហើយ ទាំងឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏បាននាំមកហើយ តែពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយបញ្ចវគ្គ។បេ។ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយទសវគ្គ។បេ។ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយវីសតិវគ្គ ភិក្ខុមានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ មិនបានមក ទាំងឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏មិនបាននាំមក ពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយវីសតិវគ្គ ភិក្ខុមានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏បានមកហើយ តែឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏មិនបាននាំមក ពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយវីសតិវគ្គ ភិក្ខុមានចំនួនប៉ុន្មានរូប ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុទាំងនោះ បានមកហើយ ទាំងឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏បាននាំមកហើយ តែពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ ក៏ឃាត់ហាម១។ កម្មទាំងឡាយ វិបត្តិព្រោះបរិសទ្យ ដោយអាការ១២នេះឯង។
[៤៣៦] អបលោកនកម្ម ដល់នូវឋានៈប៉ុន្មាន ញត្តិកម្មដល់នូវឋានៈប៉ុន្មាន ញត្តិទុតិយកម្ម ដល់នូវឋានៈប៉ុន្មាន ញត្តិចតុត្ថកម្ម ដល់នូវឋានៈប៉ុន្មាន។ អបលោកនកម្ម ដល់នូវឋានៈ៥ ញត្តិកម្មដល់នូវឋានៈ៩ ញត្តិទុតិយកម្ម ដល់នូវឋានៈ៧ ញត្តិចតុត្ថកម្ម ដល់នូវឋានៈ៧។
[៤៣៧] អបលោកនកម្មដល់នូវឋានៈ៥ដូចម្តេច។ ឋានៈ៥គឺ ឱសារណា១ និស្សារណា១ ភណ្ឌុកម្ម១ ព្រហ្មទណ្ឌ១ ជាគំរប់៥នឹងកម្មលក្ខណៈ។ អបលោកនកម្ម ដល់នូវឋានៈ៥នេះឯង។
[៤៣៨] ញត្តិកម្មដល់នូវឋានៈ៩ដូចម្តេច។ ឋានៈ៩គឺ ឱសារណា១ និស្សារណា១ ឧបោសថ១ បវារណា១ សម្មតិ គឺសន្មតខ្លួនជាអ្នកសួរ ឆ្លើយ ឬសន្មតបុគ្គល សន្មតវត្ថុ១ ការឲ្យបាត្រ និងចីវរជាដើម១ ការទទួលអាបត្តិ១ ការបង្ខិតថ្ងៃបវារណាទៅខាងមុខ១ ជាគំរប់៩នឹងកម្មលក្ខណៈ។ ញត្តិកម្ម ដល់នូវឋានៈទាំង៩នេះឯង។
[៤៣៩] ញត្តិទុតិយកម្មដល់នូវឋានៈ៧ដូចម្តេច។ ឋានៈ៧គឺ ឱសារណា១ និស្សារណា១ សម្មតិ១ ការឲ្យបាត្រ និងចីវរជាដើម១ ការដោះកឋិន១ ការសំដែង គឺសូត្រសំដែងទីដីសង់កុដិ វិហារជាដើម១ ជាគំរប់៧នឹងកម្មលក្ខណៈ។ ញត្តិទុតិយកម្ម ដល់នូវឋានៈទាំង៧នេះឯង។
[៤៤០] ញត្តិចតុត្ថកម្មដល់នូវឋានៈ៧ដូចម្តេច។ ឋានៈ៩គឺ ឱសារណា១ និស្សារណា១ សម្មតិ១ ការឲ្យបាត្រ និងចីវរជាដើម១ និគ្គហៈ គឺការសង្កត់សង្កិន ដោយទាញមកដាក់ក្នុងមូលាបត្តិ១ សមនុភាសនកម្ម១ ជាគំរប់៧នឹងកម្មលក្ខណៈ។ ញត្តិចតុត្ថកម្ម ដល់នូវឋានៈទាំង៧នេះឯង។