cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
រឿងផ្កាស្រពោនវគ្គទី១
ផុតដំណាក់អូរដំបងហើយ...ឆ្លងស្ពានដែក...ឈប់បន្តិចនៅជិតវត្តកណ្តឹង...ផ្លូវរទេះភ្លើងកោងវាងទៅខាងវាលស្រែ ត្រើយខាងឆ្វេងនៃស្ទឹងសង្កែ។គុកក៏ត្រដាងជញ្ជាំងប្រផេះ...ផ្ទះនិងរោងជំនាងផ្សេងៗ នៃក្រុមរទេះល្បឿនយន្តថយ...ថយ ស្ថានីយ! មនុស្សខ្មៅមីរនៅចាំទៅនោះ ។អ្នកដំណើរទាំងអស់គ្នាក្រោកស្រឈរមើល។ហ្វ្រាំងស្រែក រថភ្លើងក៏ឈប់ទន្ទឹមនឹងស្ថានីយ៖ ខ្លះស្រែកហៅ ខ្លះសើច ខ្លះនិយាយកោកកាក អ្នកដំណើរប្រជ្រៀតគ្នាដើម្បីចុះពីលើយានព្រោងព្រាត។
ប៊ុន-ធឿនទាញមួកមកពាក់ កញ្ជក់វ៉ាលីរបស់ខ្លួនមកកាន់ ចាប់ដៃពួកម៉ាកពីរបី នាក់ ហើយក៏ញែកពពួកមនុស្សដើរតម្រង់ទៅអ្នកចាំទ្វារ។ដល់ហើយក៏បង្ហាញសំបុត្រខ្លួនឲ្យគេកត់សម្គាល់ រួចក៏ឡើងជិះក្នុងរ៉ឺម៉កមួយ ទើបនិយាយប្រាប់អ្នកដែលធាក់ថា៖ ជូនខ្ញុំទៅកំពង់ព្រះ។
ថ្នល់ពីក្រុងបាត់ដំបងទៅភូមិកំពង់ព្រះ ជាផ្លូវអាណានិគមទី១(ផ្លូវជាតិលេខ៥)ដែលជាគមនាគមន៍ ឆ្ពោះទៅកាន់ក្រុងភ្នំពេញ ថ្នល់នេះចាក់ជ័រស្អាតរាបធេង។
រ៉ឺម៉កដែលប៊ុន-ធឿនជិះមិនយូរប៉ុន្មានក៏រត់ផុតគេហដ្ឋានអ្នកស្រុកក្រុងអស់។មាគ៌ានេះមិនសូវស្ងាត់ទេ គេតែងជួបនឹងរទេះគោ អ្នកថ្មើរជើង អ្នកជិះចក្រយានទៅមក តែដោយប៊ុន-ធឿនធ្លាប់ឮសូរសម្រែករទេះភ្លើង ឮសម្តីពួកម៉ាកពីមុនមកថ្នល់នេះ ក៏ហាក់ដូចជាមានសភាពស្រងេះស្រងោច រឹងរឹតតែធ្វើឲ្យអ្នកដំណើរយើងខ្លោចផ្សាក្នុងចិត្តពេកក្រៃ។ទុក្ខដែលក្រាបងំកាលដែលជិះរទេះភ្លើង ឥឡូវក៏បែរទៅជាជោរជន់ដល់បំពង់ក។
ប៊ុន-ធឿនលូកយកសំបុត្រដែលនាងសោភ័ណជាប្អូនបង្កើត បានផ្ញើទៅឲ្យនៅថ្ងៃមុនដែលខ្លួនចេញពីក្រុងភ្នំពេញមកមើលឡើងជាថ្មីម្តងទៀត។សារនោះមានសេចក្តីថា៖
អ្នកបង! ខ្ញុំមិនហ៊ានលាក់ មិនប្រាប់អ្នកបងពីរឿងយើងមានគ្រោះថ្នាក់ ទុក្ខភ័យយូរទៅទេ ក្រែងបងនិន្ទាថាប្អូនធ្វេសប្រហែស។
បងគង់បានជ្រាបតាមសំបុត្រខ្ញុំពីថ្ងៃមុនៗ មកស្រាប់ហើយថាលោកឪពុកយើងគាត់បានផ្ទុកនូវស្រូវនឹងទូកប៉ុកចាយមួយចំណុះ មួយហ្មឺនថាំង ដើម្បីនឹងនាំចុះទៅក្នុងក្រុងព្រៃនគរតាមផ្លួវទន្លេសាប។ខ្ញុំទើបដំណឹងច្បាស់ថា ទូកស្រូវនោះ ឥឡូវត្រូវខ្យល់ព្យុះបោកលិចកណ្តាលទន្លេទៅហើយ គេគ្មានសង្ឃឹមថា នឹងស្រង់យកស្រូវបានវិញខ្លះទេ។មុខតែខាតធំហើយគ្រានេះ។
ប៊ុន-ធឿនកាលបើនឹកឃើញសេចក្តីសំបុត្រនេះហើយ ក៏សែនតក់ស្លុតក្នុងស្មារតី។សេចក្តីបំណងដែលខ្លួនបានគិតទុកទាំងអម្បាលម៉ាន ក៏រលាយដូចជាអំបិលត្រូវទឹក។ឱអញអើយ! ម្ល៉េះសមនឹងត្រូវចាកចេញចោលវិទ្យាល័យ ដើម្បីនឹងមកជួយកម្លាំងឪពុកម្តាយវិញ។
ឪពុកម្តាយប៊ុន-ធឿនដែលមានធនធានបន្តិចបន្តួច បានខំត្រដេត្រដរប្រមូលប្រាក់យកទៅទិញស្រូវដាក់ទូកទៅលក់ ហើយថែមទាំងមានចងការប្រាក់គេខ្លះផង។បើប្រសិនជាគាត់លក់ទ្រព្យរបស់ ដីស្រែខ្លះទៅ ដើម្បីនឹងសងជំពាក់គេ ក៏មុខជាមិនសេសសល់ប៉ុន្មានឡើយ។
ឱគំនិតដែលតែងធ្វើឲ្យស្រម៉ៃឃើញខ្លួនទៅរៀនឯប្រទេសក្រៅ ឲ្យបានជ្រៅជ្រះ ឱ! ពាក្យដែលសច្ចាថា ប្រុងនឹងចិញ្ចឹមគូសង្សារឲ្យបានសុខសាន្ត ឱឪពុកម្តាយអើយ ខ្ញុំសែនលំបាក!...
អន្លង់វិល ជ្រនីក ស្វាយកង់...រ៉ឺម៉ករត់កាត់ភូមិដែលរាយនៅតាមថ្នល់ ហើយដែលមាននាមជាប់ក្លិនដីក្រអូបឈួល។ប៊ុន-ធឿនមិនបានគយគន់មើលសោះទេ ព្រោះចិត្តនៅជំពាក់ខ្វល់តែនឹងសេចក្តីតោកយ៉ាកមួយមុខប៉ុណ្ណោះ៕
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងផ្កាស្រពោន
ប្រាសាទភ្នំបាយ៉ង់
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទភ្នំបាយ៉ង់ស្ថិតនៅភូមិពោធិ៍រោង ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ មានចម្ងាយ ១២១ គីឡូម៉ែត្រ ពីភ្នំពេញ ដោយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ ២ កាត់ស្រុកបាទី ស្រុកសំរោង កាត់ទីរួមខេត្តតាកែវ និង កាត់ស្រុកទ្រាំង ។ បើយើងធ្វើដំណើរពីទីរួមខេត្តតាកែវមានចម្ងាយតែ ៤៣ គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ ។ ប្រាសាទបាយ៉ង់ស្ថាបនាឡើងនៅលើកំពូលភ្នំបាយ៉ង់ មានកម្ពស់ ៣១៣ ម៉ែត្រ និង មានជណ្តើរឡើងចំនួន ៣ ដែលជណ្តើរនីមួយៗមាន ៩០ កាំ ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ៧ ពីឆ្នាំ ៦១៥ ដល់ ៦៣៥ ដោយ ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ ធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ឥដ្ឋ និង ថ្មស៊ីស្ត (ថ្មស្រទាប់) ដែលមានបណ្តោយ ១៣ ម៉ែត្រ ទទឹង ៩ ម៉ែត្រ និង កម្ពស់ ១២ ម៉ែត្រ ក្រៅពីប្រាសាទបាយ៉ង់ មានប្រាសាទចំនួន ៤ ទៀត ដែលស្ថិតនៅក្បែរនោះដែរ គឺប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទខាងលិច ប្រាសាទខាងកើត និង ប្រាសាទកាណុង ដែលឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញសាសនា ពីព្រោះនៅចំកណ្តាល ប្រាសាទមានតម្កល់នូវលិង្គ ព្រះឥសូរសម័យបុរាណ ៕
ភ្នំបាយ៉ង់
ប្រពលវប្បកម្ម
ការធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្ម​ គឺជាការធ្វើស្រែ ដែលមិនចាំបាច់រងចាំទឹកភ្លៀងធ្លាក់​​មក ទើបអាចធ្វើស្រែបាននោះទេ គឺមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ ដែលមានទឹកជានិច្ច​​សំរាប់ធ្វើស្រែគ្រប់រដូវ
Landwirtschaft
រឿង អ្នកតាកងជុំ
នៅភូមិកុមាររាជ ស្រុកបាទី ខេត្ដតាកែវ ក្នុងអតីតកាលយូរអង្វែងហើយនោះ មានបុរសម្នាក់ឈ្មោះ កង ប្រពន្ឋឈ្មោះ ជុំ ។ អ្នកទាំងពីរនេះតាំងពី ភប់ប្រសព្វគ្នារកស៊ីមក ចេះតែក្រទៅៗ លំបាកតោកយ៉ាកវេទនាជាទីបំផុត នឹកអៀនខ្មាសចំពោះអ្នកស្រុកជិតខាង ណាស់ ដោយនឹកថា ម្ដេចក៏គេរកស៊ីចេះតែមានទៅៗ ឯខ្លួនឯងម្ដេចក៏ចេះតែក្រ? ។ គិតដូច្នេះហើយ ក៏បបួល ប្ដីប្រពន្ឋរត់ចេញពីស្រុកទៅព្រៃ ធ្វើចម្ការ ដាំដំណាំគ្រប់បែប នៅទីមួយឆ្ងាយពីគេ។ នៅកន្លែងនោះគេសង់ខ្ទមតូចមួយ គ្រាន់នឹងជ្រកនៅបណ្ដោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ ។ លុះយូរៗទៅ ឈ្មោះនាងជុំ ប្រកបរបររកស៊ីចេះតែចម្រើនឡើងៗ ក៏បានរុះ រើផ្ទះរបស់ខ្លួនពីកន្លែងចាស់ យកមកសង់ត្រង់កន្លែងចម្ការរបស់ខ្លួននោះ ឯឈ្មោះកង និងនាងជុំ ទាំងពីរនាក់នេះ ជាមនុស្ស សុចរិត ទៀងត្រង់ មានធម៌សប្បុរសសង្គ្រោះដល់អ្នកកំសត់ អត់ឃ្លានឯទៀតណាស់ ហៅគេឯងឱ្យមកនៅ ជាមួយផងក៏មាន។ មិនយូរប៉ុន្មាន អ្នកទាំងពីរបានក្លាយទៅជាអ្នកមានស្ដុកស្ដម្ភមាំមួនជាងគេ មានបរិវារក៏ច្រើន។ ចំណែកអ្នកដែលក្រខ្សត់ឯទៀតៗក៏តែងតែចូលទៅខ្ចីបុល ស្រូវអង្ករប្រាក់កាស អំពីឈ្មោះកង នាងជុំ គ្រប់គ្នាតែអ្នក ទាំងពីរនេះតាំងពីទៅនៅទីកន្លែងនោះ បានធ្វើកន្លែងមួយសម្រាប់អុជទៀនធូបបូជាដាក់នំចំណីសែន ជាធម្មតារៀងរាល់ ថ្ងៃ ។ អ្នកជិតខាងឃើញអ្នកទាំងពីរធ្វើដូច្នោះ ក៏នាំគ្នាធ្វើតាម លុះអ្នកទាំងពីរចាស់ជរាស្លាប់បាត់ទៅ អ្នកស្រុកនៅឯ ក្រោយក៏នាំគ្នាបូជាកន្លែងនោះជាប់រហូតមក ។ កន្លែងនោះដើមឡើយគេហៅថា ចម្ការ តាកង យាយជុំ លុះដល់មក ខាងក្រោយក៏ក្លាយទៅជាហៅថា អ្នកតាកងជុំ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ មានកូនប្រុសតាកងយាយជុំម្នាក់ឈ្មោះ ឈុំ ជាអ្នកកាន់កាប់ថែរក្សាអ្នកតាកងជុំនេះ តែមិនបានជាន់ទេ គ្រាន់តែបាំងម្ដងៗ ក្នុងពេលដែលគ្រូឈុំ ត្រូវទៅព្យាបាល ជម្ងឺឱ្យបានដឹងជាមុនថា ជម្ងឺនេះមើលបាន ជម្ងឺនេះមើលមិនបានតែប៉ុណ្ណោះ ។ សព្វថ្ងៃនេះ អ្នកស្រុកតែងតែគោរពបូជា។ កាលបើស្រុកមិនស្រួលដោយមានជម្ងឺរាតត្បាត គេបបួលគ្នាធ្វើបុណ្យ កំសាន្ដស្រុក សុំឱ្យបានសេចក្ដីសុខសប្បាយ មាននិមន្ដព្រះសង្ឃ៨អង្គមកឆាន់ សូត្រធម៌ដារ មានធម៌កុសលាជាដើម ហើយមានរៀបធ្វើរទេះសេះ-គោ-ក្របី-ដំរី ដោយដើមចេកផ្ទុកដោយចំណីគ្រប់មុខក្នុងនោះ បព្ទាូនទៅដើម្បីឱ្យបានសេចក្ដីសុខសប្បាយ ។ កាលបើធ្វើបុណ្យរួច កាលណា ក៏ឃើញស័ក្ដិ៏សិទ្ឋិប្រាកដមែន ។ ម្យ៉ាងទៀត បើដល់ខែពិសាខហើយ មិនមានភ្លៀង អ្នកស្រុកបបួលគ្នាធ្វើ បុណ្យបួងសួងសុំទឹកភ្លៀង ដូចរៀបរាប់ខាងក្រោមនេះ ។ ពីល្ងាចនិមន្ដព្រះសង្ឃ៤អង្គ សូត្រធម៌ប្រែអាកាស មានសូត្រ ធម៌ជ័យន្ដោជាដើម រៀងធ្វើរាជវិតិព័ទ្ឋជុំវិញ ឱ្យលោកគង់ខាងក្នុង ពួកឧបាសក ឧបាសិកានៅខាងក្រៅ មានបាត្រ៤ គ្រប់លោកទាំង៤អង្គ ទឹកអប់ដាក់គ្រប់បាត្រទាំង៤ ឱ្យលោកសូត្រធម៌បាចទឹកគ្រប់ទិសទាំង៤ គេធ្វើពិធីនេះនៅចំពោះ មុខអ្នកតា លុះព្រឹកឡើង ទើបនិមន្ដព្រះសង្ឃច្រើនអង្គ (មិនមានកំណាត់) គឺបើលោកក្នុងវត្ដមានប៉ុន្មាន គេនិមន្ដទាំង អស់ទៅកន្លែងអ្នកតា មានអាចារ្យ ៣នាក់រៀបស្លាធម៌១គូ ចម្អាប១ស្ពក បង្អែម១ថាស ដាក់ចំពោះមុខអ្នកតា ហើយនាំំគ្នាយកបាយមករាប់បាត្រនិមន្ដ ព្រះសង្ឃ សូត្រធម៌ កុសលា ជាដើម រួចប្រគេនព្រះសង្ឃឆាន់អាចារ្យនាំគ្នាអុជ ទៀនធូបបួងសួងសុំទឹកភ្លៀង ហើយ ចាប់ចម្អាប និងបង្អែមគ្រប់មុខយកមកថ្វាយអ្នកតា ។ ឯអាស្រមអ្នកតានោះ មានទំហំ២ម.បួនជ្រុង សសរឈើ ប្រក់ក្បឿង មានរានហាលខាងមុខ១ម, មានដើមឈើធំៗខ្ពស់ៗពីខាងត្បូង ខាងកើត ខាងជើង និងខាងលិច មានភ្នំមួយឈ្មោះភ្នំទទា បានជាបោៅថា ភ្នំទទា ពីព្រោះភ្នំនោះ សម្បូរដោយសត្វទទា ព្រានទាក់ សត្វតែងតែ មកទាន់នៅភ្នំនោះ បានជាប់ឈ្មោះថា ភ្នំទទាៗរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ នៅលើភ្នំនោះមានវត្ដមួយ ហៅថា វត្ដភ្នំទទាដែរ មានព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គគង់នៅរៀនសូត្រធម៌វិន័យមានរៀបធ្វើជាជណ្ដើរ ដោយបេតុងអាមេ ពីជើងភ្នំរហូតដល់កំពូលភ្នំ ។ ឯភ្នំនោះមានកំពស់ប្រហែល ១០០ ម. ។
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ប្រាសាទនរាយ
ប្រាសាទនរាយជាប្រាសាទបុរាណខ្មែរ​ដែលត្រូវបានស្ថាបនាឡើង​ក្នុងពេលជាមួយនឹងប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ក្នុងសតវត្សទី៧។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិក្រឡាពាល ឃុំព្រីងធំ ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ ចំងាយប្រហែល៣២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនរាយណ៍ ជាប្រាសាទដែលបានសាងសង់ឡើងក្នុងសតវត្សទី៧ ។ ប្រាសាទនេះមានប្រាសាទចំនួនបីស្ថិតក្នុងបរិវេណតែមួយ ។ ប្រាសាទទី១ មានកំពែងពីរជាន់ ដែលមានបណ្ដោយ ១០០ម និងទទឹង ៥០ម សាងសង់ឡើងដោយថ្មបាយក្រៀម ដោយនៅក្នុងនោះមានប្រាសាទប្រាំត្រូវបានកសាងឡើងអំពីថ្មភក់ ថ្មបាយក្រៀម និងឥដ្ឋ ។ ប្រាសាទទី២ និងទី៣ មានតម្កល់រូបព្រះនរាយណ៍ ។
សង់ទី
សង់ទី (និមិត្តសញ្ញា៖ c) ជាបុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ សំដៅលើ 10−2 = 1/100 ។
បុព្វបទសង់ទីឃើញមានប្រើនៅក្នុងខ្នាតរបស់ថ្នាំទឹក cc (សង់ទីម៉ែត្រគូប) ជាដើម។
លានជល់ដំរី
លានជល់ដំរីស្ថិតនៅខាងមុខនៃគោបុរៈខាងកើតនៃកំពែងព្រះបរមរាជវាំង។ លានជល់ដំរីនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងនៅចុងសតវត្សទី១២ នៃគ្រិស្តសករាជ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ នៅទីនេះមានរូបចំលាស់ដំរី និងហ្មរជាច្រើន។ រូបនោះបង្ហាញពីដំរីដែលប្រើប្រាស់ប្រមោយដើម្បីប្រមាញ់ និងប្រយុទ្ធជាមួយនឹងខ្លា។ លាននេះមានប្រវែងប្រហែល ៣៥០ម៉ែត្រ ចាប់ពីប្រាសាទបាពួន ដល់លានស្តេចគំលង់។ លាននេះមានរានហាលចំនួនបី និងមានពីរជាន់។ ជណ្ដើរឡើងខាងត្បូង​អមសងខាងដោយដំរីក្បាល៣កាន់ផ្កាឈូកនៅប្រមោយរបស់វា។ ជណ្ដើរឡើងកណ្ដាល​លំអដោយផ្ទាំងចំលាក់សិង្ហនិងគ្រុឌឈរទ្រជណ្ដើរ។ លាននេះត្រូវបាន​ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧​ប្រើប្រាស់ជាវេទិកា​ពីការវិញត្រលប់នៃកងទ័ពរបស់​ព្រះអង្គ​ដែលបានទទួលជ័យជំនះពីសង្គ្រាម។
សេះក្បាល៥
នៅចុងខាងជើង​នៃរានហាល នៅពីក្រោយជញ្ជាំងខាងក្រៅ គេឃើញមានរូបចំលាក់សេះក្បាល៥ធំមួយ​នៅផ្នែកខាងក្រោមនៅជញ្ជាំងក្នុងនេះ។ រូបចំលាក់នេះខុសប្លែកពីរូបចំលាក់ដទៃ ដោយវាមានភាពរស់រវើក​និងត្រូវបានឆ្លាក់យ៉ាងល្អ។ ដោយសារវាមានស្វេតឆ័ត្រនៅពីលើ គេសន្និដ្ឋានថាវាជា​សេះរបស់ព្រះរាជា។ រូបនេះហ៊ុំព័ទ្ធដោយអប្សរា​និងយក្សកាន់ដំបង​ក្នុងចំនោមមនុស្សកំពុងភិតភ័យជាច្រើន។ អ្នកប្រាជ្ញបារាំងមួយចំនួនជឿថាសេះនេះតំនាងអោយ អវលោកេស្វរៈ ពេលព្រះអង្គមានកំនើតជាសេះបាឡាហៈ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប
រេស៊ីស្ទ័រ
រេស៊ីស្ទ័រ (ឡាតាំង៖ Resistor) គឺ​ជា​គ្រឿង​ទប់​ចរន្ត​អគ្គិសនី​ដែល​ឆ្លង់​កាត់​សៀគ្វី។ រេស៊ីស្តង់​គឺ​ជា​កម្រិត​ថាមពល​នៃ​រេស៊ីស្ទ័រ។ រាល់​ពេល​ដែល​អេឡិចត្រុង​ឆ្លង​កាត់​រេស៊ីស្ទ័រ វា​នឹង​ត្រូវ​បាន​ប្ដូរ​ទៅ​ជា​ប្រភេទ​ថាមពល​ផ្សេងៗ។ ទម្រង់​ថាមពល​ទូទៅ​ដែល​អេឡិចត្រុង​បំប្លែង​ទៅ​គឺ​កម្ដៅ​និង​ពន្លឺ។ ជា​ឧទាហរណ៍ នៅ​ក្នុង​អំពូល​ភ្លើង​មាន​រេស្ទ័រ​មួយ​ធ្វើ​ពី​តង់ស្តែន ដែល​បំប្លែង​អេឡិចត្រុង​ទៅ​ជា​ពន្លឺ។
ឯកតា
អូម (និមិត្តសញ្ញា៖ Ω) គឺ​ជា​ឯកតា​រេស៊ីស្តង់​ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ខ្នាត​អន្តរជាតិ ហើយ​ពាក្យ​ថា អូម នេះ​មក​ពី​ឈ្មោះ​ខាង​ចុង​របស់​លោក ហ្សក ស៊ីម៉ុង​អូម។ មួយ​អូម​ស្មើ​ទៅ​នឹង មួយ​វ៉ុល​ក្នុង​មួយ​អំពែរ។ ដោយសារ​រេស៊ីស្ទ័រ​ត្រូវ​បាន​កំណត់​និង​ផលិត​ឡើង​ជា​ច្រើន​ប្រភេទ​តម្លៃ គេ​បាន​ជ្រើស​យក​ខ្នាត​កម្លាយ មីល្លីអូម (1 mΩ = 10−3 Ω), គីឡូអូម (1 kΩ = 103 Ω), និង​មេហ្គាអូម (1 MΩ = 106Ω) សម្រាប់​ការ​ប្រើប្រាស់​ជា​ទូទៅ។
ចម្រាស់​នៃ​រេស៊ីស្តង់ R ហៅ​ថា​កុងឌុចតង់ G = 1/R ហើយ​វា​មាន​ខ្នាត​ជា​ស៊ីមិន (siemens) ហើយ​ពេល​ខ្លះ​វា​មាន​ខ្នាត​ជា mho វិញ។ ដូច្នេះ ស៊ីមិន​គឺ​ជា​ចម្រាស់​នៃ​អូម៖ ។ បើទោះបី​ជា​គោលការណ៍​កុងឌុចតង់​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជា​ញឹកញាប់​នៅ​ក្នុង​ការ​វិភាគ​សៀគ្វី​ក៏ដោយ ក៏​រេស៊ីស្ទ័រ​ជាក់ស្ដែង​នៅ​តែ​ត្រូវ​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​រេស៊ីស្តង់​របស់​វា​ជាង​កុងឌុចតង់។
និមិត្ត​សញ្ញា
និមិត្តសញ្ញា​នៃ​រេស៊ីស្ទ័រ​នៅ​ក្នុង​គំនូស​សៀគ្វី មាន​ការប្រើប្រាស់​ផ្សេង​ពី​គ្នា​តាម​ប្រទេស​និមួយៗ ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្នុង​នោះ​មាន​និមិត្តសញ្ញា​ចំនួន​ពីរ​ដែល​គេ​ប្រើ​ជា​ទូទៅ។
បង្គុំ​រេស៊ីស្ទ័រ
បង្គុំ​រេស៊ីស្ទ័រ​មាន​ពីរ​គឺ ស៊េរី និង ខ្នែង។
រង្វាស់
គេ​អាច​វាស់​តម្លៃ​រេស៊ីស្តង់​បាន​ដោយ​ប្រើ​ឧបករណ៍​មួយ​ឈ្មោះ​ថា អូមម៉ែត្រ ដែល​ជា​មុខងារ​មួយ​នៃ​ពហុម៉ែត្រ (multimeter) ។
ពណ៌​រេស៊ីស្ទ័រ
នៅ​លើ​រេស៊ីស្ទ័រ​និមួយៗ គេ​អាច​ដឹង​អំពី​តម្លៃ​និង​កម្រិត​ល្អៀង​របស់​វា​តាមរយៈ​ពណ៌​ដែល​មាន​នៅ​លើ​រេស៊ីស្ទ័រ​ទាំង​នោះ។ ខាង​ក្រោម​នេះ​គឺ​ជា​តារា​តម្លៃ​និង​កម្រិត​ល្អៀង​នៃ​ពណ៌​និមួយៗ។
ឧទាហរណ៍​៖ ទឹកក្រូច ក្រហម លឿង មាស ដូច្នេះ​វា​មាន​តម្លៃ 32×104±5% = 320000±5% ។
កៅណ្ឌិន្យទី១
កុរុងកៅណ្ឌិន្យទី១ ឬ ហ៊ុនទៀន ឬ ព្រះថោង (ដើមសតវត្សទី១-ចុងសតវត្សទី១ នៃ គ.ស) រជ្ជកាល (គ.ស ៥២-ខាងចុងសតវត្សទី១) គឺជាក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន(អាណាចក្រភ្នំ)ទី២បន្ទាប់ពីព្រះនាងសោមា(នាងនាគ)។
ព្រះថោង ឬ កោណ្ឌិន្យ (អានថា៖ គាន់-ឌិន)(ចិន: 混塡 - Hun Tien) "ព្រះបាទហ៊ុនទៀន" (អង់គ្លេស: Kaundinya) ព្រះអង្គគឺជាស្ដេចនិរទេស មកពីកោះជ្វា (អង់គ្លេស: Java) ដែលយល់សុបិន ថាបានទទួល​លំពែង​មួយ​ជា​ចំណង​ដៃ​ពី​ព្រាហ្មណ៍ "អត្វាមនៈ" សម្រាប់​យក​ទៅ​ចោល​ផ្សង កំណត់​ទឹក​ដី ដែលត្រូវរៀបចំនគរ លំពែងនោះបានធ្លាក់ចំនគរគោក​ធ្លក នៃនគរភ្នំ ហើយទ្រង់បានធ្វើដំណើរមកដល់នគរភ្នំតាមសុបិននេះដែលត្រូវនិងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន ។ ដែលយោងតាមកំណត្រារបស់លោក កាងថាយ (ចិន: 康泰) លោក គឺជាអ្នកដំណើរចិនម្នាក់នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី៣ មកពីនគរអ៊ូខាងកើត។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារតែការធ្វើដំណើររបស់លោកទៅកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាមួយលោក ជូយិង (ចិន:朱應) ដែលបានធ្វើកំណត់ត្រាអំពីនគរភ្នំ របស់កម្ពុជា ។
ព្រេងនិទាន
បើតាមសិលាចារឹកនៅមីសឺន (កម្ពុជាក្រោម) ដែលគេបានសិក្សាកំណត់ថា ចារឆ្លាក់នៅក្នុង គ.ស ៦៥៨ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី១ ​មាន​ព្រះ​នាមថា កៅ​ណ្ឌិន្យ។ សិលាចារឹកនោះ បានបញ្ជាក់ថាព្រះអង្គ បានទទួល​លំពែង​មួយ​ជា​ចំណង​ដៃ​ពី​ព្រាហ្មណ៍ អឝ្វតថាមន សម្រាប់​យក​ទៅ​ចោល​ផ្សង កំណត់​ទឹក​ដី ដែលត្រូវរៀបចំនគរ។ លំពែងនោះបានធ្លាក់ចំនគរគោក​ធ្លក ឬ​ស្រុក​ខ្មែរ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​។ បន្ទាប់​មក ព្រះ​កៅ​ណ្ឌិន្យ ត្រូវ​បាន​រៀបអភិសេកជាមួយនិង ព្រះនាងសោមា ដែលត្រូវជាបុត្រីរបស់ស្ដេចភុជង្គនាគ។ បើមើលតាមរឿង វាហាក់ដូចជាស៊ីគ្នានឹងរឿងព្រះថោង នាងនាគ។
ពង្សាវលី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រសតវត្សទី១នៅអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ
សំពៅលូន
សំពៅលូនអាចសំដៅទៅលើ៖
ឈើទាល
ឈើទាលអាចសំដៅទៅលើ៖
ស្ពានថ្ម
ស្ពានថ្មស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អង្គរខាងលិចប្រាសាទតាកែវ។ ស្ពាននេះសាងសង់ឡើង​ពីថ្មភក់​តាំងពីសម័យអាណាចក្រខ្មែរដែលសេសសល់រហូតមកពេលបច្ចប្បន្ននេះ។ ស្ពានត្រូវបានសង់នៅលើផ្លូវកាត់ស្ទឹងសៀមរាប រវាងអង្គរធំ និងបារាយខាងកើត ហើយប្រហែលជាត្រូវសាងសង់ឡើងវិញនៅសតវត្សទី១៥។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ពាននៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
ប្រាសាទតានៃ
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
រូបភាពតូច ប្រាសាទតានៃមានកំពែងព័ន្ធជុំវិញនៅផ្នែកខាងក្រៅ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃយើងឃើញមានតែខ្លោងទ្វារ ឬគោបុរៈចំនួនពីរនៅសល់ស្ថិតនៅទិសខាងកើតនិងទិសខាងលិច ហើយមានស្នាកស្នាមកសិន្ធុនៅទិសខាងជើងនិងទិសខាងត្បូង។ នៅផ្នែកខាងកើតមានផ្លូវតភ្ជាប់ក្រាលដោយថ្មភក់ចាប់ពីខ្លោងទ្វារនៃកំពែងទី១ទៅកំពែងទី២ត្រូវបានសងដោយថ្មបាយក្រៀមដែលមានសភាពទ្រុឌទ្រោម និងបាក់រលំស្ទើទាំងស្រុងលើកលែងតែទិសខាងកើតឆៀងខាងត្បូង និងទិសខាងលិចឆៀងខាងជើងដែលនៅមានជញ្ជាំងមួយផ្ធាំងបញ្ឈរហើយមានផ្ទាំងចម្លាក់ហោជាងទំនងជារឿងពុទ្ធប្រវត្តិដែលនៅក្នុងរូបយើងឃើញមានរូបកណ្តាលត្រូវបានដាបបំផ្លាញហើយនៅសង់ខាងរូបនោះគឺជាព្រះវិស្ណុ និងព្រះព្រហ្ម រីឯនៅខាងក្រោមរូបទាំងនោះមានសេះមួយនៅចន្លោះអ្នកគោរពបូជាទាំងឡាយ។ មានទម្រទេវរូបជាច្រើននៅរាយប៉ាយផ្នែកខាងត្បូងដែលទម្រនីមួយៗទាំងនោះមានរន្ធឬប្រហោងចំនួនបីសម្រាប់តម្កល់ទេវរូបត្រីមូរតីទាំងព្រហ្មញសាសនានិងព្រះពុទ្ធសាសនា។ នៅផ្នែកខាងក្នុងនៅកំពែងទី២មានសាលវែងប្រក់ដោយដំបូលសងអំពីថ្មភក់មានសភាពទ្រុឌទ្រោមខ្លាំងនៅផ្នែកខាងជើងនិងខាងត្បូង។ នៅទីធ្លារនៅផ្នែកខាងក្នុងមានប្រាង្គចំនួន២ឈរត្រង់ជួរគ្នាពីកើតទៅលិច ប៉ុន្តែកំពូលរបស់ប្រាង្គត្រូវបានបាក់បែកខូចខាត ។
ការធ្វើកំណាយ
រូបភាពតូច|បដិមាព្រះសិរលោកេស្វរៈចំនួនមួយត្រូវបានប្រទះឃើញពេលកំណាយជួសជុលខ្លោងទ្វារចូលខាងកើតប្រាសាទតានៃ ប្រាសាទតានៃត្រៀមនឹងជួសជុលដោយអ្នកជំនាញអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា។ ប្រាសាទតានៃ បានកសាងឡើងនាចុងស.វ.ទី១២ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ឧទ្ទិសដល់ព្រះពុទ្ធសាសនា។ ឆ្លងកាត់អាយុកាលនិងឥទ្ធិពលនៃអាកាសធាតុរាប់រយឆ្នាំ បានធ្វើឱ្យសំណង់ខ្លះនៃប្រាសាទរងនូវការខូចខាត និងដួលរលំជាច្រើនកន្លែង។ បុរាណដ្ឋានមួយនេះស្ថិតក្នុងព្រៃ ពុំសូវមានទេសចរទៅកម្សាន្តច្រើនទេ ហើយក៏ពុំធ្លាប់មានការជួសជុលមកពីមុនដែរ ដោយគ្រាន់តែមានការអភិរក្សទល់ទ្រនៅផ្នែកខ្លះតែប៉ុណ្ណោះ។ នាពេលបច្ចុប្បន្ន អ្នកជំនាញអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា គ្រោងនឹងធ្វើការជួសជុលខ្លោងទ្វារខាងកើតដើម្បីអភិរក្សស្នាដៃដូនតាមួយនេះឱ្យបានរួចចាកផុតភាពខ្ទេចខ្ទាំដើម្បីទុកជាមរតកដល់កូនចៅជំនាន់ក្រោយបានឃើញនិងសិក្សាស្រាវជ្រាវបន្ត ។ បដិមាព្រះសិរលោកេស្វរៈ ដែលក្រុមការងារជួសជុលខ្លោងទ្វារចូលខាងកើតប្រាសាទតានៃប្រទះឃើញ គឺមានត្រឹមតែព្រះសិរប៉ុណ្ណោះ មានរូបព្រះពុទ្ធនៅលើផ្នួងសក់ មានត្រចៀកខាងស្តាំ តែគ្មានខាងឆ្វេង ច្រមុះឆែប ព្រះភ័ក្ត្រម្ខាងខ្សុះរបកសាច់ថ្ម។ សភាពខូចខាតទាំងនេះ ជាបឋមមិនដឹងថាមកពីមូលហេតុអ្វីប្រាកដទេ តែអាចជាការប៉ះទង្គិចអ្វីមួយធ្វើឱ្យបែក ឬគុណភាពថ្មនៅលើថ្ពាល់ម្ខាងមិនសូវល្អ ទើបធ្វើឱ្យស្រទាប់ថ្មរបកចេញពីថ្ពាល់។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ចម្លាក់មួយនេះ ក៏ប្រហែលមិនស្ថិតនៅទីតាំងនេះដែរកាលដើមឡើយ ព្រោះមិនមានភស្តុតាងណាមួយបញ្ជាក់ថាមានដងខ្លួននៅកន្លែងនេះដូចគ្នា ។ ធ្វើការវាស់ទំហំព្រះសិរបដិមាព្រះពោធិសត្វលោកេសូរ បានឱ្យដឹងថា ព្រះសិរនេះធ្វើពីថ្មភក់ មានកម្ពស់៥៤ស.ម ទទឹង២៧ស.ម និងកម្រាស់៣៦ស.ម។ ព្រះសិរព្រះពោធិសត្វលោកេសូរ ឬ លោកេស្វរៈ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានក្រុមការងារយកមករក្សាទុកនៅអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីធ្វើការចុះបញ្ជីនិងថតរូបទុកជាឯកសារ ព្រមទាំងរៀបចំបែបបទស្នើរយកទៅរក្សាទុកនៅ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ។ស្ថិតក្នុងរចនាបថបាយ័ន ប្រហែលពីចុងស.វ.ទី១២ និងដើមស.វ.ទី១៣ក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ លោកេសូ ឬ លោកេស្វរៈ គឺជាព្រះពោធិសត្វក្នុងពុទ្ធសាសនាមហាយាន ដែលមានករុណាធម៌កំពូលក្នុងការជួយសង្គ្រោះមនុស្សលោក។ ក្នុងសិល្បៈខ្មែរ យើងតែងឃើញចម្លាក់ប្រភេទនេះមានព្រះហស្ថ២, ៤ ឬ៨ ដោយមានកាន់កេតនភណ្ឌ ដូចជាខ្សែផ្គាំ គម្ពីរ ផ្កាឈូក និងថូ ព្រមទាំងឆ្លាក់រូបព្រះពោធិសត្វ អមិតាភៈ អង្គុយភាវនានៅលើផ្នួងសក់ ដូចគ្នានឹងបដិមាប្រាជ្ញាបារមិតាដែរ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប តានៃ
ភូមិតាទេន
​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ភូមិតាទេន ៖គីជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ឃុំសំរោងក្រោម ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ស្រុកបន្ទាយមាសខេត្តកំពត ភូមិនេះស្ថិតនៅភូមិភាគឥសាន្ដ នៃខេត្តកំពត  ហើយភូមិតាទេនមានផ្ទៃដីប្រម៉ាន ៤០០០ ម៉ែតការេ​ ។​ ភូមិតាទេន មានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់ ភូមិបរិវាស ខាងលិច ជាប់ភូមិសែនពន្លួង ខាងកើតជាប់ ភូមិសំរោង និងខាងត្បូងជាប់​ ភូមិតាអៀក។ ។ ហើយមានប្រជាជនប្រម៉ាន 1430 នាក់ ។ ស្រីចំនួន ៧០០ នាក់។ ប្រុសចំនួន ៧៣០ នាក់។ ក្នុងនោះមានក្មេងចាប់ពីអាយុមួយខួប រហូតដល់​ ប្រាំខួប ចំនួន ១៥០ នាក់។ ក្មេងប្រុសចំនួន ៧០នាក់
thum|300px|right|ទេសភាពភូមិតាទេន
ក្នុងនោះបានបែងចែកជា១២ក្រុម ។ ហើយក្រុមនីមួយៗមានប្រជាជនជាច្រើនគ្រួសារ។ ភូមិនេះនៅជនបទឆ្ងាយពីផ្សារ ប្រសិនបើប្រជាជនចង់ទៅផ្សារដើម្បីទិញ ម្ហូប ឬ របស់របរផ្សេងៗត្រូវចំនាយពេលយូរ។ ហើយប្រជាជនក្នុងភូមិនេះភាគច្រើនគឺជាកសិករ ហើយមានប្រជាជនតិចតួចណាស់ដែលធ្វើចំនាកស្រុក ដើម្បីចេញទៅរកការងារនៅតាមខេត្តនានា និងទៅប្រទេសថៃ ។ នៅក្នុងភូមិនេះសំបូរទៅដោយដំណាំ និងបន្លែផ្លែឈើ ដូចជា ដើមត្នោត​ ល្ហុង ស្វាយ ក្រូច​ ត្របែក ទៀប ចេក តំឡូង ត្រាវ ស្ពៃ ខ្ទឹម សាល័ត ត្រសក់ -ល-។
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ហើយប្រវត្តរបស់លោកតាគាត់ធ្លាប់ធ្វើជាឈ្លបកាលពីសម័យរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ណាមួយគាត់ជាអ្នកធ្លាប់ឆ្លងកាត់ច្រើនដំណាក់កាលនៃរបបសង្ក្រោមដូចច្នេះគាត់យល់ដឹងច្រើន​។
ប៉ុន្ដែគួរអោយស្ដាយឥទ្បូវគាត់​ បានបាត់បង់ជីវិតទៅហើយ តែចាស់នៅក្នុងភូមិបាននិយាយពីរឿងរាវដកំសត់របស់លោកតា។ ក្នុងភូមិនេះកាលពីរបប៣ឆ្នាំ៨ខែ២០ថ្ងៃមានរណ្ដៅមួយនៅចំកណ្ដាលភូមិ។សាច់ញ្ញាតិរបស់លោកតាទេនក៏ត្រូវបានគេយកទៅ វាយទំលាក់រណ្ដៅនោះជាច្រើននាក់ផងដែរ។​ តែឥទ្បូវរណ្ដៅនោះត្រូវបានគេលុបចោលរូចចាក់ដីបន្ថែមធ្វើជាសាលារៀន។ ចំនែកបច្ចុប្បន្ននេះវិញចំនួនប្រជាជនបានកើនទឿងយ៉ាងរហ័យ ប៉ុន្តែដីស្រែវិញនៅដដែល​ធ្វើអោយមនុស្សមូយចំនួនតូច​នៅតែមានកង្វះខាតស្បៀងអាហារដដែល។ ភូមិនេះមានប្រជាជនជាច្រើនគ្រួសារដែលក្រីក្រ ហើយមានគ្រួសារមួយចំនួនតូចផងដែរដែលក្មេងៗមិនបានទៅចួលរៀននៅសាលានឹងគេ។ ពីព្រោះម្ដាយ ឪពុករបស់ពួកគេមិនមានប្រាក់គ្រប់គ្រាន់សំរាប់អោយពួកគេ។
យ៉ាងណាមិញក្នុងឆ្នាំ២០១១ ប្រជាជនក្នុងភូមិបានប្រកបរបរកសិកម្មរបស់ពួកគេទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ ដោយសារប្រពលរដ្ឋយល់ដឹងច្រើនអំពីការប្រើប្រាស់ជីកសិកម្ម និងជីធម្មជាតិ ដើម្បីអោយដំណាំស្រូវរបស់ពួកគេទទួលបានទិន្នផលច្រើនសំរាប់ឲ្យគ្រួសារមានការរីកចំរើនជាលំដាប់។
សេដ្ឋកិច្ច
សេដ្ឋកិច្ចភូមិតាទេនកាលពីឹឆ្នាំ២០១៤ ។ ការប្រមូលផលគឺមានការមានការកើនឡើងខ្ពស់ជាលំដាប់ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៦​ មានការធ្លាក់ជាលំដាប់ពីព្រោះអាកាសធាតុមិនអំណោយផល មានគ្រោះទឹកជំនន់ ហើយកសិករធ្វើស្រែដោយពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង ។
វប្បធម៌
ស្រុកបន្ទាយមាសច្រើនកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធសាសនា។ប្រជាជនភាគច្រើនដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាតែងតែប្រាស្រ័យទាក់ទង់ ជួយទុក្ខទុរះគ្នាទៅវិញទៅមកដូចជាក្នុងពិធីរៀបអាពាពិពាហ៌ ក្នុងពិធីបុណ្យទាននឹងពិធីបុណ្យដទៃទៀតដែលមាននៅក្នុងភូមិ(បុណ្យភូមិ បុណ្យឡើងលាន បុណ្យឆ្លងផ្លូវ បុណ្យអ្នកតា )
អាសកាសធាតុ
អាកាសធាតុប្រែប្រួលទទួលខ្យល់មូសុង ។ក្ដៅហើយសើមពេលខ្លះក្ដៅខ្លាំងពេលខ្លះក្ដៅល្មម ។
ការអប់រំ
នៅភូមិតាទេននេះពុំសូវមានការអប់រំប៉ុន្មានទេ ព្រោះគ្រួសារខ្លះមានជីវភាពខ្វះខាត់ពុំសូវអោយកូនទៅរៀននោះទេ ខ្លះបានរៀនត្រឹមថ្នាក់ទី៩ ទី១០ប៉ុនោះ ។​ ខ្លះទៀតគ្រួសារមានជីវភាពមធ្យមអាចឲ្យកូនរបស់គាត់ទៅរៀននៅវិទ្យាល័យខ្លះទៀតបន្តនៅកលកវិទ្យាល័យ។
ទេសចរណ៍
ភូមិតាទេន ខេត្តកំពត  ។ គ្មានកន្លែងសំរាប់ភ្ញៀវទេសចរណ៍សំរាប់ដើរទស្សនាកំសាន្តនោះទេ។
ការអភិវឌ្ឍន៏
ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះវិញមានភាពរីកចំរើននិងងាយស្រួលជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង អណ្ដូងលូ ​​ ។ ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខវិញមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ​។ ​មិនត្រឹមតែប៉ណ្ណោះប្រព័ន្ធអគ្គីសនីវិញមានស្ទើគ្រប់ផ្ទះ។
thumb|200px|រូបភាពតូច|ស្ដាំ|ដំនាំស្រូវភូមិតាទេន
right|thumb|200px|នេះគឺជាអាជីវករនៅក្នុងផ្សារសាមគ្គី ខេត្តកំពត
កំពង់ត្របែក
កំពង់ត្របែកអាចសំដៅទៅលើ៖
កញ្ច្រៀច
កញ្ច្រៀចអាចសំដៅទៅលើ៖
ពាម រ
ពាម​រអាចសំដៅទៅលើ៖
វិទ្យុតាមអ៊ីនធើណែត
វិទ្យុឌីជីថល
ការប្រើវិទ្យុឌីជីថល មានបីចំនុចសំខាន់ៗ៖
thumb|right|200px|វិទ្យុ
១​. នៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ការផ្សព្វ​ផ្សាយរួមគា្នជា​ច្រើន តាមរយៈប្រព័ន្ធបច្ចេកទេស គឺមានន័យថា ការផ្សព្វផ្សាយតាម​រយៈវិទ្យុដោយដៃ ។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធទាំងនោះ មានសញ្ញាសំលេង​គឺ ការផ្លាស់ប្តូរចូលពីលេខសូន្យនឹងលេខមួយ​ ទ្រង់ទ្រាយនៃការប្រើប្រាស់បានល្អ ដូចជាការប្រើ mp2 ហើយ​វាអាច​បញ្ជូន​ឯកសារជាច្រើន តាមរយៈការប្រើបា្រស់ដៃម៉ូរ​ឡើងចុះ ។ គោលបំណងគឺសំរាប់បង្កើន នូវលេខក្នុងកម្មវិធីរបស់វិទ្យុ​ ដើម្បីអោយមានវិសាលគម ហើយដើម្បីធ្វើអោយប្រសើរក្នុងការស្តាប់​មានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីបំបាត់នូវបញ្ហាដែល គេនិយមប្រើបា្រស់មួយគា្រៗក្នុង តំបន់មួយទៅតំបន់មួយទៀត សំរាប់អនុញ្ញាត្តិអោយបន្ថែម​នូវលើទិន្នន័យ ដែលខូច​ខាតគ្មានប្រយោជន៏ ហើយសំរាប់កាត់បន្ថយថាមពល​ នៃការបញ្ជូន រឺអ្នកបញ្ជូនសារត្រូវការសំរាប់​គ្របដណ្តប់នៅតំបន់ណាមួយ ។ ដូច្នេះហើយ កម្មវិធីរបស់វិទ្យុនឹង​ គ្រឿងបរិក្ខាផ្សេងៗរបស់វិទ្យុ ជាពិសេសសំរាប់គឺប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយវិទ្យុ FM ហើយវាស្ទើតែគ្រប់ដណ្តប់​នៅលើទីផ្សានៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។​
២. ចាស់ជាងហើយនិ​ង​មានអត្ថន័យ​ទូលំទូលាយ ដែលនៅតែបានប្រើនៅក្នុង ការទំនាក់ទំនងផ្នែកអក្សរសាស្រ្តនិងវិស្វកម្ម ។ វាគឺជាបច្ចេកទេសនៅការ បញ្ជូនដោយឥតខ្សែ​ នៃរលកដ៏តូចមួយ ហើយការទំនាក់ទំនងតាមវិទ្យុ យ៉ាងញឹកញាប់តាមស្ដង់ដារ ហើយវាប្រហែលនឹង ជាសញ្ញានៃពត៍មានល្អសដូច ការប្រើទិន្នន័យ ​ដោយដៃ ហើយលឺឆ្ងាយដោយ​ការប្រើសញ្ញានិងបញ្ជាដោយដៃ ដែលអត្ថន័យ​នៃរបៀបលើក ដាក់សំលេង​ ។​​ និយមន័យនេះ រាប់បញ្ចូលទាំងប្រព័ន្ធផ្សព្ទផ្សាយ​ ពាណិជ្ជកម្មដូចជា​​ នៅទូរទស្សន៏ឌីជីថល និង វិទ្យុឌីជីថល ដូចជាទូរសព្ទជំនាន់ទី២ និងក្រោយមក​ ការទំនាក់ទំនងខ្លីៗ ដូចជា ទូរសព្ទឌីជីថល​គ្មានខ្សែរ ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ​គ្មានខ្សែរ ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងធំទូលាយផងដែរ ។
៣.​ និយមន័យដែលគ្មានភាពទូទៅគឺ ការប្រតិបត្តិ​នៃ គ្រឿងទទួលនិងគ្រឿងបញ្ជូន​នៃវិទ្យុ ដែលពឹងផ្អែកទៅលើ ដំណើរការផ្តល់សេវា ប៉ុន្តែការបញ្ជូនឫ ការទទួលភាគ​ច្រើន​មានលក្ខណៈស្រដៀងនិង ស្តង់ដារនៃការបញ្ជូនរបស់វិទ្យុ ជាឧទាហរណ៍ វិទ្យុអេហ្វអឹម (FM) ។ ទាំងនេះប្រហែលជាអាច​ បង្កើតជាសម្លេងរំខាននិង ការបកស្រាយខុស ដែលបានអន្ទាក់អទុងនៅក្នុង គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច ។ វាអនុញ្ញាត្តិផងដែរ នៅការដំណើរការនៃ ផ្នែកទន់ៗនៃវិទ្យុ ដែលជាកន្លែង បច្ចែកវិទ្យាការបញ្ជូន ធ្វើការប្រែប្រួល ត្រឹមតែដោយ​ការជ្រើស​រើស ចំ​នែកដ៏ទៃខ្លះនៃផ្នែកទន់ៗ ។ ក្នុងបញ្ហាដែលធំបំផុត ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ទាំងអស់នេះនឹងបង្កើន​ ថាមពលដែលអាច​ប្រើបាននៃ គ្រឿងបរិក្ខារបស់គ្រឿងទទួល ។
ការផ្សព្វផ្សាយតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល
វិធីទីមួយស្តង់ដារនៃការ​ផ្សព្វផ្សាយ វិឌីអូរ​ និងសម្លេង ហើយពេលខ្លះវារៀបចំទិន្នន័យ​ផងដែរ ហើយវិធីទីពីរត្រូវបានប្រើប្រាស់​សំរាប់ទំនាក់ទំនង ។ ការផ្សព្វផ្សាយវិទ្យុ​ឌីជីថល​ស្តង់ដារ​ អាចផ្តល់អោយ​អ្នកបំរើវិទ្យុរណប រឺអ្នកបំរើនៃផែនដី ។ ការផ្សព្វផ្សាយ​តាមប្រព័ន្ធវិទ្យុឌីជីថល បានធ្វើអោយមានទម្រង់ត្រឹមត្រូវ​សំរាប់អោយគ្រឿងចល័ត ហើយល្អសំរាប់ប្រព័ន្ធទូរទស្សន៍ចល័ត ប៉ុន្តែមិនដូចទៅនឹង​​ប្រព័ន្ធទូរទស្សន៍ឌីជីថលមួយ វាត្រូវការកន្លែងសំរាប់ដាក់អង់តែនវានៅមួយកន្លែង ។ ប្រព័ន្ធវិទ្យុឌីជីថលខ្លះ​ផ្តល់អោយនៅក្នុងក្រុមនៅក្នុងបុស្តិ៍ (IBOC) វាជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យុ
កម្ពុជាសម័យសង្គ្រាមលោកទាំងពីរ
ចាប់ពីផ្ទុះសង្គ្រាមលោកលើកទី១ រហូតដល់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងឋិតនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃអាណានិគមនិយមបារាំងនៅឡើយ។ ចាប់ពីថ្ងៃតាំងអាណាព្យាបាលបារាំងជាផ្លូវការថ្ងៃទី១១ សីហា ១៨៦៣ រហូតដល់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ផ្ទុះឡើង ព្រះរាជាដែលសោយរាជ្យនៅប្រទេសកម្ពុជាមានជាអាទិ ព្រះបាទនរោត្តម(១៨៥៩ - ១៩០៤) ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ(១៩០៤ - ១៩២៧) និងព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស(១៩២៧ - ១៩៤១)។
ការងាររដ្ឋបាល ឬការងារគ្រប់គ្រងប្រទេស
ព្រះបាទនរោត្ដមទ្រង់បានសោយទិវង្គតនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩០៤ វេលាម៉ោង៣ល្ងាច។ ព្រះអង្គទ្រង់មានមរណនាមថា សុវណ្ណកោដ្ឋ ។ នៅថ្ងៃដដែលនោះ វេលាម៉ោង៣ និង២០នាទីល្ងាច [[ក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្កបានបើកសម័យប្រជុំក្រោមអធិបតីភាពនៃលោករេស៊ីដង់ស៊ុបប៉េរីយ័រ ដើម្បីជ្រើសរើសព្រះមហាក្សត្រថ្មីទៅតាមប្រពៃណីខ្មែរ។ ដោយព្រះបាទនរោត្ដមពុំសូវស្និទ្ធស្នាលនឹងបារាំង ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គពុំត្រូវបានជ្រើសរើសឲ្យឡើងសោយរាជ្យស្នងបិតាទេ។ ពេលនោះ ក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្កដែលមានរេស៊ីដង់ស៊ុបប៉េរីយ័រជាអធិបតីនោះ បានសម្រេចជ្រើសរើសព្រះមហាឧបរាជស៊ីសុវត្ថិជាព្រះអនុជព្រះបាទនរោត្ដមឲ្យឡើងសោយរាជ្យ។ <br \> លុះបានឡើងសោយរាជ្យភ្លាម ព្រះអង្គបានប្រកាសឲ្យប្រើព្រះរាជបញ្ញត្តិ ថ្ងៃទី២១ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩០៤ ដែលបញ្ជាឲ្យលុបចោលការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើរាងកាយនៃជនមានទោស និងជនជាប់ចោទ។ <br \> នៅឆ្នាំក្រោយ ព្រះអង្គទ្រង់បានបញ្ញត្តិឲ្យលុបចោលនូវកំនាន់ខេត្ត(ទទួលបន្ទុកខេត្ត) និងសេនា(រដ្ឋមន្ត្រីទី១) រួចត្រូវដាក់ជូនទៅលោករេស៊ីដង់ពិនិត្យទៀត(រាជបញ្ញត្តិថ្ងៃទី ៥ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ១៩០៥)។ គួរគប្បីជ្រាបថា នៅមុននេះទឹកដីប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលត្រូវបែងចែកជាមណ្ឌលរដ្ឋបាលធំៗប្រាំ តាមចំនួនរដ្ឋមន្ត្រីទាំងប្រាំ ដែលត្រូវគ្រប់គ្រងមណ្ឌលនីមួយៗ ហើយមានងារជាកំនាន់ខេត្ត។ <br \> ចំពោះទឹកដីដែលត្រូវបាត់បង់ទៅក្នុងដៃសៀមនោះ គេដឹងថាក្នុងឆ្នាំ១៩០៤ ប៉ុន្មានខែក្រោយដែលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិបានឡើងសោយរាជ្យ ប្រទេសសៀមបានបង្វិលទៅឲ្យបារាំង ហើយបារាំងព្រះអង្គវិញនូវខេត្តត្រាត កោះកុង ម្លូព្រៃ និងទន្លេរពៅ។ នៅពេលជាមួយគ្នានោះ ខេត្តស្ទឹងត្រែង និងស្រុកសៀមប៉ាងក៏ត្រូវហូតពីប្រទេសឡាវ ហើយប្រគល់មកឲ្យព្រះរាជាខ្មែរវិញដែរ។ <br \> តាមសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ២៣ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩០៧ រដ្ឋាភិបាលសៀមបានប្រគល់ឲ្យបារាំងវិញនូវខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តសៀមរាប និងស៊ីសូផុន។ ប៉ុន្តែបារាំងត្រូវឲ្យជាថ្នូរទៅវិញនូវដែនដីដាន់សៃ(Dan – sai) និងត្រាត។ ខេត្តទាំងបីខាងលើ បារាំងប្រគល់មកឲ្យខ្មែរវិញ។ ទាំងនេះជាជោគជ័យមួយនៃនយោបាយបារាំងនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានចារឹកទុកជាអនុស្សាវរីយ៍នៅត្រង់ភាគខាងត្បូងវត្តភ្នំដូនពេញសព្វថ្ងៃ។
ផ្នែកអប់រំសិក្សា និងវប្បធម៌
នៅឆ្នាំដដែលនោះ មានបង្កើតគណៈកម្មការពីរ សម្រាប់ចងក្រងរាជពង្សាវតារខ្មែរ គណៈកម្មការទី១មានលោកឧកញ៉ាវាំងជួនជាប្រធាន គណៈកម្មការទី២ មានលោកឧកញ៉ាវង្សាឌុចជាប្រធាន។ <br \> តាមរាជបញ្ញត្តិថ្ងៃទី ១១ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩១២ ឪពុកម្ដាយត្រូវតែបញ្ជូនកូនប្រុសស្រី ឲ្យទៅកាន់សាលារៀន បើពុំដូចនោះទេ នឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មយ៉ាងទម្ងន់។ នៅសម័យនោះ ក្រៅពីសាលាវត្ត រាជការបានបង្កើតសាលានៅតាមឃុំជាច្រើន ដើម្បីឲ្យក្មេងៗសិក្សាភាសាជាតិរបស់ខ្លួន។ ចំពោះសិស្សានុសិស្សចង់បន្តការសិក្សាបន្ថែមទៀត រដ្ឋការអាណាព្យាបាលបារាំងបានបង្កើតសាលាបឋមសិក្សាជាន់ដំបូងដែលនៅទីនោះគេផ្ដើមបង្រៀនជាភាសាបារាំង។ នៅពីលើសាលាទាំងនោះ នៅមានសាលាដែលមានកម្រិតវិជ្ជាខ្ពស់ជាង នៅតាមទីរួមខេត្ត ហើយដែលមានចាងហ្វាងជាបារាំង។ <br \> សម្រាប់មធ្យមសិក្សា គឺមានតែអនុវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិមួយគត់នៅរាជធានីភ្នំពេញ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង តាំងពីឆ្នាំ១៩០៤មកម្ល៉េះ។ <br \> ក្នុងវិស័យសិក្សាអប់រំ និងវប្បធម៌នេះ គេបានដឹងថា រាជបញ្ញត្តិថ្ងៃទី ៤ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩១៥ ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិទ្រង់បានបង្កើតគណៈកម្មការមួយដែលមាននាទីរៀបចំវចនានុក្រមខ្មែរជាលើកដំបូង។ នៅគ.ស.១៩២១ ព្រះអង្គទ្រង់បានសាងសាលាបាលីជាន់ខ្ពស់ និងរាជបណ្ណាល័យ។ ម្យ៉ាងទៀតនៅឆ្នាំ១៩១៨ លោកស៊កក្រូសលីយេ(Georges Groslier) បានបង្កើតសារមន្ទីរមួយនៅក្រុងភ្នំពេញដើម្បីប្រមែប្រមូលស្នាដៃខ្មែរ ដែលជាបុរាណវត្ថុយកមកថែរក្សាឲ្យបានគង់វង្សតទៅ។
តុលាការ
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩១២ ព្រះរាជាទ្រង់បានប្រកាសឲ្យប្រើនូវក្រមព្រហ្មទណ្ឌថ្មី និងនៅឆ្នាំបន្ទាប់ក្រមស៊ើបអង្កេតបទឧក្រិដ្ឋ ហើយនៅឆ្នាំ១៩២០ក្រមរដ្ឋប្បវេណី ក៏ត្រូវបានប្រកាសឲ្យប្រើជាបន្ត។ ក្រោយមកទៀត រាជបញ្ញត្តិថ្ងៃទី ១៤ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩២២ បានបង្កើតឲ្យមានសាលាលហុ សាលាដំបូង សាលាឧទ្ទរណ៍ សាលាឧក្រិដ្ឋ និងសាលាវិនិច្ឆ័យ។ ប៉ុន្តែសាលាទាំងនោះ ឬវិស័យតុលាការទាំងមូលត្រូវស្ថិតនៅក្រោមអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់រាជការអាណាព្យាបាលបារាំង។
ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច
ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ចំការកៅស៊ូត្រូវបានបង្កើតជាលើកដំបូងនៅជប់(១៩២១)។ ដោយការសាកល្បងនេះបានជោគជ័យ ពួកមូលធននិយមបារាំង បានបង្កើតចំការកៅស៊ូធំៗ ផ្សេងទៀតនៅត្រង់តំបន់ដីក្រហម ក្នុងខេត្តកំពង់ចាម និងខេត្តក្រចេះ។ ដប់ឆ្នាំក្រោយមក គឺនៅឆ្នាំ១៩៣១ ទំហំផ្ទៃដីដាំកៅស៊ូឡើងលើសពី២៥ ០០០ហិចតា។ ក្រៅពីកៅស៊ូ ពួកអាណានិគមក៏បានធ្វើអាជីវកម្មលើដំណាំពោត ស្រូវនិងម្រេចដែរ ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តស្វាយរៀង និងខេត្តកំពត។ <br \> បារាំងបាននាំចេញពីកម្ពុជាក្នុងមួយឆ្នាំៗគឺ៖ <br \> ផ្នែកឧស្សាហកម្ម បារាំងបានស្ថាបនារោងឧស្សាហកម្មធុនស្រាលតិចតួចបំផុត សម្រាប់បំលែងផលិតផលកសិកម្ម ឬព្រៃឈើ។ គេឃើញមានឧស្សាហកម្មបិតស្រា ម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ កម្មន្តសាលធ្វើបារី ម៉ាស៊ីនអារឈើ និងសិប្បកម្មធ្វើស្ករសមួយកន្លែង។ មានក្រុមហ៊ុនបារាំងមួយចំនួនបានចូលមកធ្វើអាជីវកម្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យនៃធនាគារឥណ្ឌូចិន ដែលជាអ្នកប្រមូលយកចំណេញបានច្រើនបំផុត។ <br \> គួរកត់សម្គាល់ថា ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ រាស្ត្រខ្មែរបានក្រោកឡើងប្រឆាំងនឹងការរំលោភជិះជាន់របស់បារាំងពីរលើក។ យ៉ាងណាមិញ នៅឆ្នាំ១៩១៦ ដើម្បីជាការដឹងគុណចំពោះរដ្ឋការបារាំង ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិទ្រង់បានអនុញ្ញាតឲ្យពួកនេះ កែនរាស្ត្រខ្មែរធ្វើទាហានយកទៅច្បាំងនៅប្រទេសបារាំងក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១(១៩១៤ - ១៩១៨)។ ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាន រាស្ត្រខ្មែរចំនួន១សែននាក់បានបះបោរឡើង ប្រឆាំងនឹងការរំលោភក្នុងកំនែននេះ និងការស្ថាបនាផ្លូវថ្នល់។ ជាកុសល ព្រះរាជាទ្រង់បានធ្វើអន្តរាគមន៍យ៉ាងសក្តិសិទ្ធិ ហើយប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះអង្គសុខចិត្ត ព្រមវិលទៅលំនៅស្ថានរៀងៗខ្លួនវិញ។ <br \> ក្រោយមក ដោយសារបារាំងត្រូវការលុយកាក់ នាំយកទៅស្រុកបារាំងដែលបានងើបពីចម្បាំងជាមួយអាល្លឺម៉ង់ បារាំងក៏បានតម្លើងពន្ធដារ ហើយបន្តឹងទារពីរាស្ត្រខ្មែរដែលមានជីវភាពដុនដាបស្រាប់ ឲ្យកាន់តែយ៉ាប់ទៅៗ។ ម្ល៉ោះហើយ ប្រជារាស្ត្រខ្មែរនៅកន្លែងខ្លះអត់ទ្រាំនឹងអំពើជិះជាន់នេះមិនបាន ក៏នាំគ្នាបះបោរឡើង រហូតដល់ហ៊ានសម្លាប់រេស៊ីដង់បារាំង ដូចករណីលោករេស៊ីដង់បាដេស(Bardez) នៅឃុំក្រាំងលាវ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩២៥។
សង្គមសេដ្ឋកិច្ចខ្មែររាជ្យព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស(១៩២៧ - ១៩៤១)
ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិបានសោយទិវង្គតនៅថ្ងៃទី ៩ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៩២៧ ក្នុងជន្មាយុ៨៧ព្រះវស្សា។ ក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្ក ដែលស្ថិតនៅក្រោមអធិបតីភាពនៃលោកលឺផុល(Le Fol) រេស៊ីដង់ស៊ុបប៉េរីយ័របានជ្រើសរើសរាជបុត្រច្បងនាមស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស ឲ្យឡើងសោយរាជ្យស្នងព្រះបិតា។ ពិធីរាជាភិសេកបានប្រារព្ធឡើង នៅរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩២៨ នៅចំពោះមុខលោកអង្គទេសាភិបាលឥណ្ឌូចិន និងលោករេស៊ីដង់ស៊ុបប៉េរីយ័រនៃប្រទេសខ្មែរ។
ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច
ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស ទ្រង់បានយាងទៅសិក្សាយោធវិជ្ជានៅប្រទេសបារាំង ព្រមទាំងបានក្លាយជាមេទាហានមួយរូបនៃកងទ័ពប្រទេសទៀតផង។ <br \> ដូចយើងបានឃើញរួចមកហើយ នៅឆ្នាំ ១៩៣១ ទំហំផ្ទៃចំការកៅស៊ូនៅប្រទេសកម្ពុជាកាន់តែកើនឡើងជាលំដាប់។ ចំការកៅស៊ូនៅមេមត់ ដែលមានផ្ទៃ ៦០០០ហិចតា និងមានដើមកៅស៊ូ៥៥០០០០ដើម ជាចំការធំបំផុតក្នុងពិភពលោកនាសម័យនោះ។ ឯដំណាំថ្នាំជក់ និងពោតក៏ត្រូវបានគេធ្វើដែរ។ <br \> ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស ទ្រង់បានដាក់ឲ្យបង្កបង្កើនផលឡើងវិញ លើដីស្រែដ៏ធំទូលាយ ដែលត្រូវជនជាតិខ្មែរបោះបង់ចោលដោយការភៀសខ្លួន គេចឲ្យផុតពីខ្មាំងឈ្លានពាន ឬដោយការចាប់យកទៅប្រទេសសៀម ជាឈ្លើយសឹកកាលពីសម័យសង្គ្រាម។ ដូចនេះតំបន់ខ្លះ ដូចជាត្រពាំងជងជាដើម(ក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់ បានក្លាយទៅជាមណ្ឌលកសិកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មមួយយ៉ាងសំខាន់។ នៅឆ្នាំ១៩៣០ ព្រះអង្គទ្រង់បានប្រកាសឲ្យប្រើនូវព្រះរាជបញ្ញត្តិ ដែលបង្កើតធនាគារសម្រាប់ផ្ដល់ឥណទានឲ្យកសិករនៅខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តព្រៃវែង និងខេត្តកំពង់ចាម។ <br \> ក្នុងវិស័យផ្លូវគមនាគមន៍ បណ្ដាញផ្លូវថ្នល់ត្រូវបានគេពង្រីកយ៉ាងខ្លាំង។ ផ្លូវរថភ្លើងទី១ ពីភ្នំពេញទៅព្រំដែនប្រទេសសៀម ដោយកាត់តាមខេត្តបាត់ដំបង ត្រូវបានស្ថាបនាឡើងនៅគ.ស.១៩៣២។ ផ្លូវនេះមានប្រវែង២៧៥គីឡូម៉ែត។ ក្រៅពីនេះ ស្ពានធ្វើពីបេតុងជាច្រើនបានស្ថាបនាផងដែរ ជាពិសេសស្ពានដែលឆ្លងកាត់ទន្លេបាសាក់(ប្រវែង២៩២ម៉ែត) ហើយដែលមានឈ្មោះថាស្ពានព្រះមុនីវង្ស ត្រូវបានសម្ពោធនៅថ្ងៃទី ១៨ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩២៨។
ស្ថានភាពសង្គម
ក្នុងវិស័យនយោបាយ និងវប្បធម៌ ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស ទ្រង់បានសាងសមិទ្ធិយ៉ាងសំខាន់ៗ ដូចជា៖ <br \> នៅឆ្នាំ១៩៣៩ សង្គ្រាមលោកលើកទី២បានផ្ទុះឡើង។ ប្រទេសសៀមមានវិវាទជាថ្មីជាមួយប្រទេសបារាំង ហើយបានទទួលការគាំទ្រពីប្រទេសជប៉ុន។ នៅទីបំផុត ជប៉ុនបានគាបសង្កត់ប្រទេសបារាំង ដណ្ដើមយកខេត្តបាត់ដំបង និងទឹកដីនៅត្រង់ជួរភ្នំដងរែក ប្រគល់ឲ្យសៀមកាន់កាប់វិញ។ <br \> ដោយឈឺព្រះទ័យនឹងការរំលោភពីសំណាក់សៀមនេះ ព្រះសុខភាពទ្រុឌទ្រោមយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្សទ្រង់សោយទិវង្គតនៅរាត្រីថ្ងៃទី ២២ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៤១ នៅបូកគោ ក្នុងព្រះជន្មាយុ៦៥ព្រះវស្សា។ <br \> រហូតមកដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤៦ ដើម្បីធ្វើឲ្យចលនាបះបោររបស់ប្រជារាស្ត្រខ្មែរបានស្ងប់ ពួកអាណានិគមបារាំង បានគាបសង្កត់ និងគំរាមកំហែងរដ្ឋាភិបាលសៀម ឲ្យប្រគល់ខេត្តបាត់ដំបង និងខេត្តសៀមរាបមកឲ្យខ្មែរវិញ៕
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
ព្រះស្ដេច
ព្រះស្ដេចអាចសំដៅទៅលើ៖
កំពង់លាវ
កំពង់លាវអាចសំដៅទៅលើ៖
រឿងមហាចោរនៅទល់ដែនវគ្គទី១៖ខ្លាបាក់ចង្កូម
ផ្ទះនោះទាបប្រក់ស្បូវ ជញ្ជាំងក្តារ សង់លើដីទួលតូច តែស្អាត មានរបងអំពិលទឹកព័ទ្ធជុំវិញ។
ខាងមុខ គឺដងស្ទឹងនៃអាណាខេត្រសិរីសោភ័ណ្ឌ ដែលក្នុងនាឆ្នាំ១៨៦៥នេះ គង្គាហូរគំហុកយ៉ាងខ្លាំង ហាក់សម្តែងសេចក្តីគ្រោតខឹងអំណាចស្ងៀម ដែលសង្កត់សង្កិនយូរមកហើយ។ខាងក្រោយគឺជួរភ្នំស្វាយដែលលាតសន្ធឹងទៅឆ្ងាយទល់នឹងជើងមេឃ។
ក្នុងខ្ទមនៅទៅមាត់បង្អួច មនុស្សម្នាក់អង្គុយផ្អែកខ្នងលើកៅអីផ្តៅធំមួយសម្លឹងមិនព្រិចភ្នែកទៅគេហដ្ឋានមួយទៀត ដែលល្អឆើតឆាយបីដូចវិមាននាឋានសួគា៍ល័យ។
150px|rightមើលរាងកាយ មើលភិនភាគ យើងសន្និដ្ឋានបានថា ពុំមែនជាមនុស្សសាមញ្ញទេ គឺប្រាកដជាមនុស្សពិសេសជាមិនខាន។ គាត់មានសម្បុរទង់ដែង។សម្បុរនេះបង្ហាញជីវិតរបស់គាត់ឲ្យយើងដឹងថា គាត់ពុំមែនជាមនុស្សជិះជាន់គេ ដែលស្រណុកនៅតែក្នុងម្លប់ ចាំតែគេបម្រើឆ្វេងស្តាំនោះទេ។សម្បុរនេះជាសម្បុរមនុស្សលំបាក ហាលខ្យល់ ហាលថ្ងៃ ហាលភ្លៀង ជាមនុស្សពុះពារ ប្រឹងប្រែងតស៊ូ មានប្រជែងរកយុត្តិធម៌ និងសុភមង្គលជូនប្រទេសជាតិ និងប្រជាជនខ្មែរយើង។
ហេតុនេះតាចាស់យើងជាមនុស្សមានឧត្តមគតិខ្ពស់!!
ថ្ងាសគាត់ធំទូលាយ។នៅលើថ្ងាសនេះ យើងហាក់មើលឃើញរស្មីនៃការពិសោធធំៗ ដែលបោះបង្គោលដិតជាប់នៅនោះរួច ដែលនាំឲ្យយើងមានសន្តានចិត្តមួយកោតសរសើរដល់គាត់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុត។
កាលយើងគយគន់គាត់ឲ្យយូរបន្តិចទៅទៀត យើងស្ញើបរំភើបនឹងផ្នត់ដែលលាតបន្ទាត់យ៉ាងអង្កាញ់រសាំនៅលើថ្ងាសនោះ។គន្លងផ្នត់ទាំងនោះនិយាយប្រាប់យើងនូវអនុស្សាវរីយ៍ដ៏វិចិត្រផ្សេងៗ ដែលគាត់បានជួបប្រទះក្នុងដំណើរជីវិតរបស់គាត់ មានអនុស្សាវរីយ៍នៃសេចក្តីសប្បាយ អនុស្សាវរីយ៍នៃគ្រាក្រជាដើម។
អនុស្សាវរីយ៍ទាំងនោះជាគំរូនៃជីវិតដែលអាចត្រដាងបានជាខ្សែរឿងមួយយ៉ាងជក់ចិត្តដល់យុវជនដែលស្រឡាញ់ការដើរផ្សងព្រេងសំណាង ដូចវីរជនខ្លះក្នុងប្រលោមលោកធំៗនៃប្រទេសនានាក្នុងសម័យកាលបុរាណ។
ទឹកមុខរបស់តាចាស់យើងមើលឃើញគួរសម្បើម សម្បើមត្រង់គាត់មានថ្គាមខ្លា និងភ្នែកមុត។តែបើយើងធ្លាប់ស្គាល់គាត់ យើងមុខជាស្រឡាញ់គាត់វិញ ពីព្រោះគាត់ជាមនុស្សស្លូត ចិត្តត្រង់ចេះអាណិត ចេះជួយសង្គ្រោះដល់អ្នកក្រីក្រគ្រប់ៗគ្នា មិនថាស្រី ឬប្រុស ក្មេងចាស់ទេ។ម្យ៉ាងទៀត គាត់ជាមនុស្សមានវោហារពូកែ មានប្រាជ្ញាវៃឆ្លាតណាស់ក្នុងការដោះស្រាយ និងមានសតិរឹងប៉ឹងចំពោះឧបសគ្គទាំងពួង។
វិសេសក្លាហាន នេះហើយជាឈ្មោះគាត់។
មេទ័ពជើងចាស់ វិសេសបានចូលបម្រើប្រទេសជាតិជាទាហានក្លាហានតាំងពីខ្លួននៅកម្លោះពេញវ័យនៅឡើយ។ដោយចិត្តស្នេហាមាតុភូមិយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដោយពលិកម្មមានការលះបង់ក្តីសប្បាយកាមរាគ ល្បែងស៊ីសង ស្រី ស្រាជាដើម ដើម្បីបំពេញកិច្ចការសាធារណៈឲ្យបានហ្មត់ល្អ ដោយសតិសម្បជញ្ញៈ ចេះត្រិះរិះស្គាល់ខុសត្រូវ ដោយមានចិត្តជាមនុស្សសេរី មិនរវល់លុតក្រាបសំពះអង្វរអ្នកណាដើម្បីបុណ្យសក្តិខ្លួន វិសេសក្លាហានបានឡើងបុណ្យសក្តិជាលំដាប់ រហូតដល់បានជាមេទ័ពជាតិទាំងឡាយ។
កាលនៅមានកម្លាំងមាំមួននៅឡើយ វិសេសក្លាហានបានចូលប្រឡូកគ្រប់សង្គ្រាមទាំងអស់ រួចក្នុងសង្គ្រាមនីមួយៗជាមួយយួន ជាមួយសៀមក្តី ជាមួយលាវក្តី វិសេសក្លាហានមានសូរស័ព្ទទាំងសម្លេងឈ្មោះពីរោះ ប្រកបដោយជោគជ័យជានិច្ច។
តែដល់សម័យចូលវ័យជរាពិការនេះ ស្រុកដុនដាប ខ្មែរបែកសាមគ្គី អ្នកកាន់អំណាចខ្មែរមានចិត្តទន់ខ្សោយធ្វើការ គ្មានវិធីសាស្ត្រ អត់បាយ ខ្មាំងចូលរុករានពាសពេញ វិសេសក្លាហានក៏ថយខ្លួនមកនៅក្នុងកូនខ្ទម ដែលយើងបានពណ៌នាមកហើយនេះ។
រាល់ថ្ងៃ វិសេសក្លាហានភ្ញាក់ពីព្រលឹម អង្គុយសម្លក់គេហដ្ឋានដែលគាត់មើលឃើញតាមបង្អួចនេះ។
គាត់មានចិត្តទោមនស្សក្រៃពេក។ម្ចាស់គេហដ្ឋានដ៏ស្តុកស្តម្ភនោះឈ្មោះ ព្រះកម្ពុត ។ គឺជាខ្មែរមួយរូបដែរ ដែលបានទៅរៀននៅខាងសៀម រួចបានរលាយជាតិខ្លួនជាជាតិសៀម ភ្លេចនឹកនាដល់អរិយធម៌ខ្មែរ ដល់កត្តិយសខ្មែរ ដល់កិត្យានុភាពខ្មែរសូន្យឈឹង រួចគិតធ្វើបាបដល់រាស្ត្រខ្មែរ មានការចាប់ចង កំហែងគំរាម កេណ្ឌប្លន់ កាប់សម្លាប់គ្នាឯងជាដើម។
តាំងពីព្រះកម្ពុតមកគ្រប់គ្រងអាណាខេត្រសិរីសោភ័ណ តាងនាមរដ្ឋាភិបាលសៀមនេះ ព្រះកម្ពុតរស់នៅក្នុងការសប្បាយ(ស្រី ស្រា ល្បែង ភ្លេងភ្លាត់ច្រៀងរាំ)គ្រប់បែបយ៉ាង ហើយប្រើលទ្ធិផ្តាច់ការលើខ្មែរយើង។ប្រជានុរាស្ត្រក៏បានស្គាល់នូវទុក្ខវេទនាក្រៃពេកឥតមានពេលណាមកប្រៀបដូចបានឡើយ។ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងការគ្រប់គ្រងនោះ ព្រះកម្ពុតគិតតែប្រមូលធនធានសម្បត្តិសម្រាប់តែខ្លួនមួយប៉ុណ្ណោះ។
អាស្រ័យហេតុនោះ ចំពោះប្រាសាទដ៏ល្អឆើតដែលវិសេសក្លាហានឃើញនោះ បើអ្នកមើលៗមិនឃើញរឿង មុខជាកោតសរសើរដល់ភ័ព្វសំណាងរបស់ព្រះកម្ពុតមិនខាន។
តែកែវភ្នែកវិសេសក្លាហានមើលប្រាសាទនោះឃើញជាភ្លើង ជាសាច់ ជាឈាម ជាញើស ជាកម្លាំងរបស់ប្រជាជនខ្មែរទៅវិញ។ប្រាសាទហាក់ឈរយ៉ាងក្រអើតដាក់គាត់គ្មានខ្លាច គ្មានអៀនឡើយ។
ដោយគាត់ចាស់ហើយ ដៃគាត់កាន់អាវុធទៀតពុំកើត ជើងគាត់រត់ដើរទៀតលែងបាន មាត់គាត់ប្រាសចាកអស់សម្លេង គាត់ហាក់ឃើញអានុភាពបុរាណរបស់គាត់ទ្រុឌទ្រោម ពីមុខអយុត្តិធម៌របស់ព្រះកម្ពុត។នៅក្នុងទ្រូងក្លាហានមានតែក្នុងចិត្ត កម្លាំងបញ្ញាទេដែលរស់រវើកក្នុងថ្លើមគាត់ ហើយដែលហេតុនាំឲ្យគាត់ចំបែងរាល់ពេលវេលា។
មួយថ្ងៃៗ គាត់សំឡឹងគេហដ្ឋាននោះដោយចេតនាចង់ឲ្យរលាយ ចង់ឲ្យឆេះ ចង់ឲ្យបាត់វិនាសសូន្យឈឹងទៅ។
ប្រាសាទព្រះកម្ពុតហាក់ធ្ងន់លើចិត្តវិសេសក្លាហានអ្វីម៉្លេះទេ ពីព្រោះប្រាសាទនេះសាងលើដីខ្មែរ និងសាងលើស្មារាស្ត្រខ្មែរ។ទឹកភ្នែកពីរតំណក់យ៉ាងល្វីងចត់ហូរធ្លាក់ពីនេត្រវីរបុរសយើង។
ឱ! វិសេសក្លាហានអស់ឬទ្ធានុភាពហើយ។គាត់ជា ខ្លាបាក់ចង្កូម ។យើងមានចិត្តមេត្តាដល់ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យពិសេសមួយនេះជាពន់ពេក។
សព្វថ្ងៃគាត់គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ គ្មានធនធាន គ្មានបាយបរិភោគគ្រប់គ្រាន់ គ្មានប្រដាប់ប្រដាប្រើប្រាស់សមរម្យ គ្មានខោអាវស្លៀកពាក់គួរសម គ្មានលុយកាក់ចាយវាយ គ្មានភូមិអាករ កំព្រាម្នាក់ឯងគ្មានទីពឹង។រឿងវិសេសក្លាហានផ្ទុយពីរឿងស្នេហាជាតិឯទៀតជាច្រើនរូប។
តែវិសេសក្លាហានពុំមានអារិះចិត្តនឹងឋានៈកំសត់ ទុគ៌តនេះទេ គាត់នឹកថាគាត់អាចបិទភ្នែកស្លាប់ទៅវិញដោយសតិសម្បជញ្ញៈរបស់គាត់នៅស្អាត គ្មានបន្ទោសអ្វីដល់គាត់ឡើយ។គាត់ស្លាប់ទៅវិញបាន ព្រោះផ្លូវដែលគាត់ជ្រើសរើសដើម្បីដើរ គឺផ្លូវថ្លៃថ្នូរប្រកបដោយកិត្តិយសពិតៗ។នឹកដូច្នោះ វិសេសក្លាហានមានទឹកមុខញញឹមយ៉ាងជ្រាលជ្រៅឡើងវិញ។
ក្នុងពេលនោះ ស្រីម្នាក់ចូលមកសម្អាតតុទូ។គឺជាមនុស្សម្នាក់អាយុប្រមាណជាងសែសិបឆ្នាំ។នាងនោះបើកទូឮក្រោក។វិសេសក្លាហានភ្ញាក់ខ្លួនព្រើត នៅស្ងៀមមួយស្របក់ ទើបមានវាចាសួរថា៖
នាងទាសីលុតជង្គង់ពីក្រោយខ្នងវិសេសក្លាហាន ឆ្លើយយ៉ាងគោរពវិញថា៖
នាងរង់ចាំពាក្យអ្វីទៀតដែលឥតឮសោះ។នាងក៏បន្តការជូតតទៅទៀត ត្រាតែជ្រះស្រឡះទើបត្រឡប់ទៅក្នុងវិញបាត់ទៅ។រីឯវិសេសក្លាហាន កាលនិយាយទៅដល់ឈ្មោះកញ្ញាទេវី ជាបុត្រី ចិត្តស្នេហាបុត្រយ៉ាងខ្លាំងរត់ចូលឈៀបមកដល់ក្នុងបេះដូងគាត់។ទឹកមុខស្ងួតពីមុនមក ក៏ប្រែក្លាយជារីករាយប្រិមប្រិយទៅវិញ។រូបវលក្ខណ៍កល្យាណលេចធ្លោចេញមកក្នុងមនោគតិរបស់គាត់។គាត់ហាក់ឃើញស្រីឆោមសាច់សល្អផូរផង់ ថ្ពាល់ខួច មុខស្រស់ ភ្នែក និងបបូរមាត់មានសម្ផស្ស ចង្កេះរៀវ ដំណើរសមសួន ល្អផុតនារីទាំងពួង។
ក្នុងពេលដ៏ខ្លីនោះព្រលឹងវិសេសក្លាហាន អណ្តែតទៅបបោសអង្អែលរូបទេវីជាបុត្រីទើបមានអាយុ១៨ឆ្នាំគត់។សន្តានចិត្តអាណិត អាណិតយុវតីមួយយ៉ាងគ្រលួចក៏ឈានជំហានមកប្រជែងកន្លែងសេចក្តីស្នេហានៃបុត្រីដែលមានអម្បាញ់ម៉ិញនេះ។
ភ័ព្វសំណាងអ្វីក៏អាក្រក់ម៉្លេះ កញ្ញាដ៏ល្អវិចិត្រនេះម្តេចមកកើតចំអន្លង់ធំឮសូរឃូរ។ទៅថ្ងៃមុខ គាត់ពុំដឹងថាស្ត្រីឧត្តម រងទុក្ខវេទនាឬយ៉ាងណាទេ? ពុំដឹងជានាងទៅពឹងពាក់នរណា? ឱ! អនាគតគ្មានអ្វីទៀតសោះ។នាងជារូប ជាទីព្រលឹង ជាទីសង្ឃឹមរបស់គាត់។ថ្ងៃជាថ្ងៃសីល នាងទៅបេះផ្កា នាងល្អដូចជាផ្កាកំពុងរីក នាងក្រអូបដូចផ្កា។នាងថ្វាយបង្គំព្រះ ដៃនាងប្រណម្យ ជីវិតរបស់នាងរស់តែក្នុងធម៌ ក្នុងមេត្តា ក្នុងកុសល។នាងមានសម្តីផ្អែមពីរោះ ពុំដែលចេះខឹងរហូតទៅដល់ជេរស្តីនរណាឡើយ។
ដោយផ្ទាំងអនាគតលោតត្រដាងឡើងពុំបានរុងរឿងសោះ នោះវិសេសក្លាហានមានទុក្ខព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង។ គាត់នឹកថា ទៅថ្ងៃមុខ អ្នករួមសុខទុក្ខជាមួយកញ្ញាទេវី គឺប្រាកដជានាងភួង ពីព្រោះនាងភួងជាទាសីដែលបានបំបៅដោះនាងទេវី។នាងភួងស្រឡាញ់នាងទេវីដូចជាកូនបង្កើត។នាងភួងពុំដាច់ចិត្តទៅណាចោលនាងទេវីសោះ ហើយព្រមរស់ដោយលំបាកជាមួយនាង ដើម្បីជួយមើលថែរក្សានាង ដើម្បីបានមើលមុខនាង។ ដោយនឹកឃើញដូច្នោះ វិសេសក្លាហានអាណិតនាងភួងក្រៃពេក រកវត្ថុអ្វីមកប្រៀបផ្ទឹមស្មើគ្មាន៕
សង្កាត់ទួលសង្កែ
សង្កាត់ទួលសង្កែ ត្រូវបានបែងចែកជាពីរ យោងតាមអនុក្រឹត្យចុះថ្ងៃទី ១៨ កក្កដា​ ២០១៦ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានសម្រេចបំបែកជាសង្កាត់ទួលសង្កែ​ នៃ ខណ្ឌឫស្សីកែវ រាជធានីភ្នំពេញ ជា០២​ គឺ សង្កាត់ទួលសង្កែ១​ និង សង្កាត់ទួលសង្កែទី២ ដែលបានចែងដូចតទៅ៖
ឫស្សីកែវ
សៀមបូក
សៀមបូកអាចសំដៅទៅលើ៖
ឆ្លូង
ឆ្លូងអាចសំដៅទៅលើ៖
ស្ទឹងត្រែង
ស្ទឹងត្រែងអាចសំដៅទៅលើ៖
ព្រែកប្រសព្វ
ព្រែកប្រសព្វអាចសំដៅទៅលើ៖
ប្រាសាទសាតក្អែកពង
ប្រាសាទ​សាតក្អែកពង​ស្ថិតនៅក្នុងឃុំតាំងយាក ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ត្រូវ​បាន​ក៏សាង​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​មួយ​ដែល​មាន​កំពស់​ប្រមាណ​៣០០ម មាន​ជ្រុង​ទាំង​៤​ប៉ុនគ្នា។
សាតក្អែកពង
ស្នួល
ស្នួលអាចសំដៅទៅលើ៖
នើវ៉ាណា
ក្រុមភ្លេងនើវ៉ាណា (Nirvana) ជាក្រុមភ្លេងមួយមានប្រភពមកពីទីក្រុងអាប៊ែដិន រដ្ឋវ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលចាប់ផ្ដើមមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងក្លា ក្រោយបានចេញអាល់ប៊ុមទីបីរបស់ខ្លួនឈ្មោះ ណេវើម៉ាញ (Nevermind)។
ឈ្មោះក្រុម
ពេលបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1987 ក្រុមនេះមានឈ្មោះផ្សេងច្រើន មាន “ហ្វីកាល ម៉ាទ័រ” (Fecal Matter) “ស្គីត រ៉ូ” (Skid Row) និង “ថេត អេត ហ្វ្រេដ” (Ted Ed Fred)។ ក្រោយមក ក្រុមនោះយកឈ្មោះថា “នើវ៉ាណា” (Nirvana) ដែលជាពាក្យសំស្ក្រឹត មានន័យបង្កប់ថា “និព្វាន” ឬបើតាមលោកកូបេននិយាយ គឺ “សេចក្ដីរួចផុតពីភាពពិបាកវេទនា”។
ប្រវត្តិក្រុម
ដំបូងឡើយ ក្រុមនេះមានតែលោកខឺត កូបេន និងលោកគ្រីស ណូវ៉ូសែលេចទេ ហើយលោកដេវ ហ្គ្រលមិននៅក្នុងក្រុមនោះផង។ ក្រោយពីប្ដូរអ្នកវាយស្គរអស់បួនលើក ក៏ជាក្ដីសំណាង ចំពេលក្រុមភ្លេង “ស្គ្រីម” (Scream) ដែលលោកដេវនៅនោះបែកបាក់ រួចមិត្តរបស់គាត់ម្នាក់ដែលស្គាល់ក្រុមភ្លេងនើវ៉ាណាឱ្យលោកដេវទៅទាក់ទងក្រុមនើវ៉ាណា ពីព្រោះក្រុមនើវ៉ាណាកំពុងត្រូវការអ្នកវាយស្គរ។ ក្រោយវាយស្គរឱ្យខឺត និងគ្រីសមើល លោកខឺតពេញចិត្តនិងរបៀបលេងរបស់គាត់ ក៏ឱ្យលោកដេវ ចូលជាអ្នកវាយស្គរប្រចាំក្រុមទីប្រាំ។ ឯលោក “ផាត ស្មៀរ” (Pat Smear) គ្រាន់តែជាអ្នកលេងហ្គីតាជាមួយលោកខឺត កូបេន (Kurt Cobain) ពេលទៅប្រគំតន្ដ្រីនៅទីសាធារណៈតែប៉ុណ្ណោះ។
ក្រុមភ្លេងនេះបានបើកទ្វារឱ្យក្រុមភ្លេងដែលមានប្រភពមកពីទីក្រុងស៊ីតថលផ្សេងទៀត ចូលទៅក្នុងល្បែងភ្លេង ដោយបានបង្កើតប្រភេទភ្លេងមួយថ្មីឈ្មោះថា “ហ្គ្រឹញ” (Grunge)។ ភ្លេងហ្គ្រឹញ ជាភ្លេងមួយមានភ្លេងបែបរ៉ុក (Rock) និងបែបផឹង (Punk) លាយបញ្ចូលគ្នា ព្រមទាំងមានល្បឿនភ្លេងដោយផ្ទាល់។
អាល់ប៊ុមទាំងបី
ក្រុមភ្លេងនើវ៉ាណា (Nirvana) មានអាល់ប៊ុមធំៗសរុបបី មានដូចជាប្ល៊ីច (Bleach) ឆ្នាំ1989 ណេវើម៉ាញ (Nevermind) ឆ្នាំ1991 និងអ៊ីន យូទែរ៉ូ (In Utero) ឆ្នាំ1993។ អាល់ប៊ុមប្ល៊ីច ចំណាយអស់ថវិកាត្រឹមតែ 600 ដុល្លារប៉ុណ្ណោះ។
ចំពោះអាល់ប៊ុមណេវើម៉ាញ នាខែកញ្ញា ឆ្នាំ1991 នេះវិញ ជាអាល់ប៊ុមមួយដែលបញ្ឆេះនូវបដិវត្ដន៍ចម្រៀងមួយដ៏មហាក្ដៅគគុក។ ក្រុមនើវ៉ាណា បានកញ្ឆក់យកចំណាត់ថ្នាក់លេខមួយក្នុងតារាងបទចម្រៀងក្ដៅៗ 100 របស់ប៊ីលបត (Billboard Hot 100) ប្រចាំដើមឆ្នាំ1992 តែម្ដង។
ចំណែកអាល់ប៊ុមអ៊ីន យូទែរ៉ូនៃឆ្នាំ1993 វិញ ក៏បាននូវការទទួលស្គាល់ និងគាំទ្រមិនចាញ់អាល់ប៊ុមណេវើម៉ាញផងដែរ។
ភាពប៉ិនប្រសប់របស់ខឺត
ភាពល្បីល្បាញនេះក៏ដោយសារតែភាពចំណាន ប៉ិនប្រសប់របស់ការតាក់តែងចម្រៀងរបស់ខឺតដោយបទខ្លះដូចបទភាពល្ងង់ខ្លៅ (Dumb) ចំណាយពេលតែកន្លះម៉ោងទេក្នុងការនិពន្ធ ផ្សំទៅដោយការបង្កប់ន័យដ៏ជក់ចិត្តដល់អ្នកស្ដាប់។ មួយវិញសោត ក្រោយពេលប្រគំបទចុងក្រោយរួច ខឺតតែងស្ដោះទឹកមាត់ដាក់កាមេរ៉ានៃកម្មវិធី បំផ្លាញឧបករណ៍ភ្លេងនៅលើឆាកចោលដូចជាហ្គីតារបស់គាត់ និងរត់បុកចូលតំបន់ស្គរ ព្រមទាំងលោតពីលើឆាកទៅលើអ្នកមកមើលទៀតផង។
បទដែលល្បីល្បាញរបស់ក្រុម
បទល្បីល្បាញមួយចំនួនរបស់ក្រុមនើវ៉ាណានោះមានសូមមកជាខ្លួនប្រាកដ (Come As You Are) ធុំដូចធីនស្ពៀរីត (Smells Like Teen Spirit) ប្រអប់រាងបេះដូង (Heart-Shaped Box) អំពីស្រីម្នាក់ (About a Girl) លីចូម (Lithium) ក្ដីអភ័យទោសទាំងឡាយ (All Apologies) និង តែផេននីរ៉ូយ៉ាល់ (Pennyroyal Tea) ជាដើម។ បទខ្លះមានន័យអាក្រក់មែនក្ដី តែមានបំណងប្រឆាំងនឹងអំពើអ្វីមួយ ជាក់ស្ដែងបទ រំលោភខ្ញុំទៅ (Rape Me) និងបទប៉ូលី (Polly) ដែលជាបទប្រឆាំងនឹងអំពើរំលោភនារី។ ក្រុមនេះមានភ្លេងចម្រៀងបែបធ្ងន់ៗ ដូចជា កូនចៅគ្មានក្លិន (Scentless Apprentice) សំឡេងស្នេហ៍ (Love Buzz) ឥតចប់ ឥតឈ្មោះ (Endless, Nameless) និងបទផ្សេងៗទៀត។
កេរដំណែលក្រុម
ក្រុមភ្លេងដែលមាននាមដ៏ល្បីឆ្នើម រន្ទឺឮជុំវិញពិភពលោកនោះប្រចាំទសវត្សរ៍1990 ត្រូវបានគេដាក់ចំណងជើងបទមួយរបស់ក្រុមឈ្មោះ សូមមកជាខ្លួនប្រាកដ (Come As You Are) ជាពាក្យបាវចនាផ្លូវការរបស់ទីក្រុងអាប៊ែដិន (Aberdeen) រដ្ឋវ៉ាស៊ីនតោន (Washington) សហរដ្ឋអាមេរិក។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្ត្រី
ស្វាយរៀង
ស្វាយរៀងអាចសំដៅទៅលើ៖
ស្វាយជ្រំ
ស្វាយជ្រំអាចសំដៅទៅលើ៖
ព្រៃកប្បាស
ព្រៃកប្បាសអាចសំដៅទៅលើ៖
អាកាសចរណ៍ឡាវ ជើងហោះហើរ លេខ៣០១
អាកាសចរណ៍ឡាវ ជើងហោះហើរ លេខ៣០១ គឺជាជើង​ហោះ​ហើរ​ដឹកអ្នកដំណើរ ខ្សែហោះហើរក្នុងស្រុក ដែលមានគោលដៅពី​ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍​ទៅ Pakse​ នៃប្រទេសឡាវ​។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៦ ខែ​តុលា​ ឆ្នាំ២០១៣ យន្ដហោះប្រភេទ ATR 72-600 ដែលជាយន្ដហោះប្រើប្រាស់សម្រាក់ជើងហោះហើរនេះ បានប្រទះគ្រោះថ្នាក់ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទន្លេ​មេគង្គ​នៅ​ក្នុង Pakse​; ដែលបង្កឲ្យអ្នកធ្វើដំណើរទាំងអស់ រួមទាំងអាកាសយានិក ស្លាប់បាត់បោះជីវិត ទាំងអស់ ៤៩ នាក់។
យន្តហោះ
យន្តហោះ​ដែលធ្លាក់នេះ ​គឺ​ជាប្រភេទ ATR 72-600​, មានអត្តលេខ​ចុះឈ្មោះ RDPL​-34233 លេខ​ស៊េរី 1071 ហើយធ្លាប់បានធ្វើការហោះហើរសរុបចំនួន ៧៥៨ ម៉ោង​នៃ​ការ​ហោះ​ហើរ (hours of flight)​។ វា​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​ទៅ​ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​ឡាវ​នៅ​ថ្ងៃទី២៩ ខែ​មីនា​ ឆ្នាំ២០១៣ ។
គ្រោះ​ថ្នាក់​
យន្តហោះ​នេះ​ធ្វើប្រតិ​ប​ត្ដិ​ការ ជា​ជើង​ហោះ​ហើរ​ក្នុង​ស្រុក​ ដឹកអ្នកដំណើរ​ ពី​អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ Wattay នៃទីក្រុងវៀង​ច័ន្ទ ហៅទៅកាន់គោលដៅដែលជា អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ Pakse, ដែលមានទីតាំងនៅ Pakse​, ឡាវ​។ ជើង​ហោះ​ហើរ​នេះ​បាន​ចាកចេញ​ពី​ទីក្រុង​វៀង​ចន្ទ​នៅ​ម៉ោង២ ៤៥នាទី រសៀល ម៉ោងក្នុងស្រុក (UTC 07:45​) ហើយក៏បានជួបគ្រោះថ្នាក់ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទន្លេ​មេគង្គ​នៅ​ម៉ោង៣ ៥៥នាទី រសៀលម៉ោងក្នុងស្រុក (UTC 08:55​) ខណៈ​ពេលកំពុងព្យាយាមចុះចតជាលើកទី២​ ចំងាយជាង៦គីឡូម៉ែតពីព្រ​លាន​យន្ត​ហោះ​។  យន្តហោះ​នេះ​បានក្រឡឹងជុំវិញលើអាកាសជាលើកទីមួយ ដោយសារបញ្ហាអាកាសធាតុមិនអំណោយផលដល់ការចុះចត ហើយក៏បានព្យាយាមជាលើកទី២ តែជាអកុសល ក៏ជួបគ្រោះថ្នាក់ហើយធ្លាក់ចូលទន្លេនៅជិតនោះ។
ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ
ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ
ឃុំពន្លៃ
ឃុំពន្លៃអាចសំដៅទៅលើ៖ ភូមិ​នៃឃុំពន្លៃស្រុកភ្នំស្រុកមាន÷ ភូមិ​កែវឡាត ភូមិជាងហ្លួង ភូមិជើងខ្នារ ភូមិ​ពន្លៃ ភូមិ​ស្វាយ​គយ និងភូមិអូរ
សង្គាយនា
thumb|220px|បាសានគុហារ-សង្គាយនាលើកទី៦ thumb|220px|វិហារតូចតម្កល់បិដកថ្មម៉ាប thumb|220px|បិដកលើថ្មម៉ាប-ភូមា
សង្គាយនា (Buddhist council) ឬ​សង្គីតិ ប្រែ​អត្ថ​ដើម​ថា ការ​សូធ្យ ឬ សូត្រ ឬ​ច្រៀង​រួម​គ្នា ។ សង្គាយនា​ តាម​ន័យ​ទូទៅ​ ប្រែថា​ ការ​ប្រជុំ​​នៃ​​ភិក្ខុសង្ឃ​​ដែល​​ចង​ចាំ​​ស្ទាត់​នូវ​ធម្មទេសនា​ដែលព្រះពុទ្ធ​បាន​សម្តែង ដើម្បី​​ផ្ទៀងផ្ទាត់ និង​ ប្រមូល​ចង​ធម៌​ទាំង​នោះ​​​ឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមពុទ្ធ​វចនៈឡើងវិញ ។ តាម​ការ​វិភាគ​អត្ថបទ​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក​ផ្នែក​សុត្តន្តបិដក បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា សាវ័ក​របស់​ព្រះពុទ្ធ និង ភិក្ខុសង្ឃ​សម័យ​ដើម​​បាន​ប្រើ​ពាក្យ​​ព្រះធម៌វិន័យ ដើម្បី​ពោល​សំដៅ​ទៅ​ដល់​​ច្បាប់ និង ទ្រឹស្តី​ឬ​គោលលទ្ធិ​នានា​​សម្រាប់​ភិក្ខុសង្ឃ និង ​សាមញ្ញជន​អនុវត្តតាម ។ ពាក្យ​ថា អភិធម្ម មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​និង​យក​ទៅ​បញ្ចូល​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក​ជំនាន់​ដំបូងៗ​នោះ​ទេ ។ សង្គាយនា​លើក​ក្រោយៗ​មក​ទៀត​ សេចក្តី​បង្រៀន​ក្នុង​គម្ពីរ​អភិធម្ម​ ក៏​ត្រូវ​បាន​នាំ​យក​ទៅ​ដាក់​បញ្ចូល​ក្នុង​ក្រុម​ជាមួយ​គ្នា រួច​ក៏​កើត​បាន​ជា​ពាក្យ​ថា ត្រៃបិដក (៣ ល្អី ឬ​កន្ត្រក) ​ដែល​មាន​ ផ្នែក​ច្បាប់​គ្រប់គ្រង​ភិក្ខុសង្ឃ​ ហៅថា វិនយបិដក, ផ្នែក​​ក្រមសីលធម៌​សំរាប់​សាមញ្ញជន​អនុវត្ត​តាម​ ហៅ​ថា សុត្តន្តបិដក និង ផ្នែក​វិភាគ​ចិត្តសាស្ត្រ​មនុស្ស​ ហៅថា អភិធម្មបិដក ។ មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ មាន​សង្គាយនា​ចំនួន​ ៦ លើក ដែល​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សម័យកាល និង ប្រទេស​ផ្សេង​គ្នា ។ សង្គាយនា​​លើក​ទី ៥ និង ទី ៦ បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​​សតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ទី ២០ នៅ​ប្រទេស​​ភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា​សព្វថ្ងៃ) ។
សង្គាយនាលើកទី១
ព្រះបាទអជាតសត្តុ (Ajatasattu, Ajatashatru) នៃនគរ មគ្គធៈ (Magadha) បានឧបត្ថម្ភឲ្យធ្វើសង្គាយនា​លើក​ទី ១ ​នៅ​​គុហារ​សត្តបន្និ (Sattapanni) ដែល​ស្ថិត​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ក្រុង​រាជគ្រឹហៈ (Rajagrha) (សព្វថ្ងៃ​ហៅ​ថា រ៉ាជគ័រ Rajgir) ៣​ ខែបន្ទាប់ពីព្រះពុទ្ធបរិនិព្វាន (៥៤៤ មុន​គ្រិស្ត​សករាជ)។ ប្រវត្តិពិស្តារ​អំពីការប្រជុំនេះ អាច​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ចុល្ល​វគ្គ ក្នុងព្រះវិនយបិដក (Vinaya Pitaka) ។ តាមសេចក្តីកត់ត្រាអំពីហេតុដែលកើតឡើង ដែលជម្រុញឲ្យសាវ័កច្បងមហាកស្សបៈបើក​ការប្រជុំ គឺ​មក​ពី​ព្រះអង្គ​បាន​ឮ​ពាក្យ​បន្តុះ​បង្អាប់​​ដល់ព្រះវិន័យតឹងរឹងដែលគ្រប់គ្រងជីវភាពភិក្ខុ​សង្ឃ ។ មាន​រឿង​និទាន​មួយ​ថា​ ភិក្ខុ​ចំណាស់​មួយ​អង្គនាមសុភទ្ទ ជាអតីតជាងកាត់សក់ បានមកបួស​កាល​​វ័យចាស់​ទៅ​ហើយ ។ នៅ​ពេល​បាន​ដឹង​ថាព្រះពុទ្ធទ្រង់ចូលបរិនិព្វាន ភិក្ខុ​រូប​នោះ​ក៏​បាន​ពោលពាក្យ​ជំទាស់ទៅ​លើការគោរពច្បាប់វិន័យដែលព្រះសាស្តា​ទ្រង់បញ្ញត្តិចំពោះ​គ្រប់​ភិក្ខុ ។ ព្រះសង្ឃ​ជាច្រើន​អង្គ​​កំពុង​តែ​សោក​សង្រេងចំពោះបរិនិព្វានរបស់ព្រះពុទ្ធ នៅ​ពេល​នោះ​ព្រះអរិយសាវ័កមហាកស្សបៈ ក៏​បាន​​ឮ​ភិក្ខុ​សុភទ្ទពោលថា ៖ "ប៉ុណ្ណេះបានហើយ! សូមព្រះករុណា​ទាំងអស់​​ឈប់យំសោកទៅ យើងបានរួចខ្លួនពីព្រះមហាសមណៈ (ព្រះពុទ្ធ) ហើយតើ! យើងតែងតែត្រូវបង្ខិតបង្ខំ នៅពេលដែលព្រះអង្គមានពុទ្ធប្បញ្ញត្តិថា ធ្វើនេះ​បាន, ​ធ្វើ​នោះ​មិន​បាន ។ ប៉ុន្តែ​ឥឡូវនេះ​យើងអាចធ្វើអ្វី​ៗ​ដែលយើងចូលចិត្តធ្វើ និង មិនចាំបាច់​ធ្វើអ្វីដែលយើងមិនចូលចិត្តធ្វើទៀតទេ ។" ព្រះមហាកស្សបៈ​ភ្ញាក់ផ្អើលនឹងពាក្យទាំងនេះណាស់ ហើយ​ព្រះអង្គ​បារម្ភ​​ខ្លាច​ក្រែង​​ព្រះធម៌​ និង ​ព្រះវិន័យ​ត្រូវខូចបង់ មិនអាចស្ថិតស្ថេរតាមសភាពដើម ប្រសិនបើព្រះសង្ឃឯទៀត​មានកិរិយាដូចជា​ភិក្ខុ​សុភទ្ទនេះ ហើយ​​បក​ស្រាយ​ព្រះធម៌ ​និង ​ព្រះវិន័យខុស តាម​តែ​ការពេញចិត្តរបស់ខ្លួន ។ ដើម្បីកុំ​ឲ្យមានការបកស្រាយព្រះធម៌ និង ព្រះវិន័យ​ខុសពីការពិត ព្រះមហាកស្សបៈសម្រេច​ព្រះទ័យថា ព្រះធម៌​ត្រូវតែរក្សាទុកនិងការពារឲ្យបានគង់វង់ ។ បន្ទាប់​ពីបានទទួលសេចក្តីយល់ព្រះអំពីគណៈសង្ឃ ព្រះ​កស្សបៈ​​បាន​កោះ​ប្រជុំសង្គាយនាព្រះអរហត្ត ៥០០ អង្គ ។ ព្រះ​អានន្ទ នឹង​ត្រូវ​រាប់​បញ្ចូល​ក្នុងគណៈសង្គាយនានេះ ប៉ុន្តែ​ព្រះអានន្ទ​ត្រូវតែ​សម្រេច​ជា​ព្រះ​អរហត្ត​​សិន ។ ដោយមានព្រះមហាកស្សបៈជាប្រធាន ព្រះអរហត្ត ៥០០ អង្គក៏ប្រជុំសង្គាយនាក្នុងរដូវវស្សា​បន្ទាប់​ពេល​បរិនិព្វាន​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ វត្ថុ​ទី ១ ​ដែល​ព្រះមហាកស្សបៈលើកយកមកសួរ​​ភិក្ខុ​​ដែល​មានចំណេះខ្ពស់បំផុតខាងព្រះវិន័យ​ គឺ​មហាថេរឧបាលិ, គឺអំពីវិន័យសង្ឃ ។ ព្រះ​ឧបាលិ​​មាន​គុណសម្បត្តិ​ប្រសើរ​ណាស់​ក្នុង​រឿង​នេះ​ដោយ​ព្រះពុទ្ធ​បាន​បង្រៀន​ព្រះវិន័យ​ទាំងមូល​ដល់ព្រះ​ឧបាលិ​ ។ ជាដំបូង​ព្រះមហាកស្សបៈសួរមហាថេរឧបាលិ ដោយជាក់លាក់​អំពី​ការជំរះក្តី​ចំពោះ​បរាជិក, សង្ឃាទិសេស, អនិយត, និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ (Nissaggiya pacittiya), សុទ្ធិកបាចិត្តិយ, បាដិទេសនិយ, សេក្ខិយវត្ត និង អធិករណសមថ ។ ព្រះឧបាលិ​បាន​ប្រគេនចម្លើយសព្វគ្រប់, ប្រកបដោយ​ភាព​វ័យ​ឆ្លាត និង​ បានទទួលសេចក្តីយល់ព្រមជាឱឡារិក​ពីសង្ឃគណៈ ។ ដូច្នេះព្រះវិន័យបានត្រូវអង្គប្រជុំអនុម័តយល់ព្រមជាផ្លូវការ ។
បន្ទាប់មកព្រះមហាកស្សបៈក៏​សួរ​​ព្រះអានន្ទ ដែលមានទេពកោសលខ្ពង់ខ្ពស់ខាងការចងចាំ​ព្រះធម៌ ។ ព្រះអានន្ទបានចូលរួមក្នុងសង្គាយនា ដោយ​ព្រះអានន្ទ​បាន​សម្រេច​អរហត្តផល​ជាស្ថាពរ​មុនពិធី​សង្គាយនាចាប់ផ្តើម ។ ព្រះមហាកស្សបៈ​សាកសួរព្រះអានន្ទ នូវសំណួរ​យ៉ាងវែង​ដោយសេចក្តីជឿជាក់ និង ទុកព្រះទ័យ អំពីព្រះធម៌ទាំងឡាយដែលព្រះពុទ្ធ ទ្រង់​បាន​សម្តែង​ហើយ ក្នុងព្រះធម្មទេសនា ។ សំណួរ​របស់ព្រះ​កស្សបៈ​​បាន​បញ្ជាក់​អំពីទីកន្លែងនៃធម្មទេសនា និង ក្រុម​មនុស្ស​​ដែលព្រះពុទ្ធបាន​ប្រទានធម្មទេសនាចំពោះ ។ ដោយ​ការ​ចងចាំ​ឥតខ្ចោះ​​នូវ​សេចក្តី​បង្រៀន​ទាំង​ឡាយ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ព្រះអានន្ទ​​បាន​ឆ្លើយ​តប​នឹងសំណួរ​ទាំងអស់​យ៉ាងត្រឹមត្រូវ ។ ដូច្នេះហើយព្រះធម្មទេសនាទាំងនោះ ក៏​ត្រូវ​បាន​អង្គ​ប្រជុំ​អនុម័ត​យល់​ព្រម​ជា​ឯកឆន្ទ ។ អង្គប្រជុំបាន​យល់ព្រមជាផ្លូវការ ដើម្បីបិទមាតិការ លើច្បាប់តូចស្រាល និងយល់ព្រមដល់ការអនុវត្តន៍ ។ ព្រះសង្ឃបានសូត្រព្រះវិន័យនិងព្រះធម៌ទាំងមូល អស់​ពេល​ ៧ ខែ ដើម្បីឲ្យព្រះសង្ឃដែលមានទេពកោសលខ្ពស់​ខាងការចងចាំ ស្តាប់ហើយចងចាំ បានទាំងអស់ ។ សង្គាយនាលើកទី ១ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ មាននាមថា បញ្ចសតិក ព្រោះព្រះសង្ឃ ៥០០ អង្គដែលចូលរួម សុទ្ធសឹងតែជាព្រះអរហត្ត ដែលត្រាស់ដឹងពេញបរិបូណ៌ទាំងអស់ ។