cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
វទ្ធន
ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ
សូម​រំលឹក​ថា ព្រឹត្តិការណ៍​អាក្រក់ ១​ទៀត គឺ​ខណៈ​ព្រះជយវធ៌ន​យាង​ត្រលប់​មក​នគរ​ពី​នគរ​ចាម្ប៉ា​ចំណុះ​នោះ មេទ័ព​ម្នាក់​នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា​បាន​ដឹកនាំ​ទ័ព​បះបោរ រួច​រំដោះ​យក​នគរ​ពីក្រោម​ចំណុះ​មហានគរ​ខ្មែរ​ហើយ តាំងខ្លួន​ជា​ស្តេច​ក្នុងនាម​ថាព្រះបាទជយឥន្ទ្រវម៌នទី​៤ ដែល​ជា​ស្តេចចង​សម្ព័ន្ធមេត្រី​នឹង​នគរ​អណ្ណា​ម​ដែល​ថា​មិន​ឈ្លានពាន​គ្នា។ បន្ទាប់​មក​ស្តេច​នេះ​លោភលន់​ហើយ​ដឹកនាំ​ទ័ព​មក​វាយបក និង​ត្រួតត្រា​មហានគរ​ខ្មែរ​ដោយ ធ្វើ​គត់​ព្រះបាទត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម និង​សំលាប់​ប្រជារាស្ត្រ​សំលាប់ទ័ព​ខ្មែរ​ប្លន់​យក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​រួច​នាំយក​ទៅ​នគរ​ខ្លួន។ ក្នុងពេលនោះ​ព្រះ​ជយវធ៌ន និង​ជា​មេទ័ព ពល​សេនា​ដ៏​មាន​សេចក្តី​អង់អាច រួម​ទាំង​ព្រះរាជបុត្រ​ទ្រង់​ព្រះនាមឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ​ផងបាន​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ទ័ព​នៃ​ស្តេច​នគរ​ចាម្ប៉ា​នោះ​រហូត​បាន​ឈ្នះ និង​ដេញ​ខ្ចាត់ខ្ចាយហើយ​ដាក់ នគរ​ចាម្ប៉ា​ចំណុះ​ជាថ្មី​វិញ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​ឝ្រីន្ទ្រ​កុមារ​ទ្រង់​សុគត។ ក្រោយ​ចំបាំង​បង្ហូរ​ឈាម​នោះ​ព្រះអង្គជយវធ៌ន​ត្រូវបាន​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​ជា​មហា​វីរក្សត្រ​ក្នុង​នាម​ថាវ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​៨ (១១៨១-១២១៩)។ ទ្រង់សព្វ​ហឫទ័យ​សោមនស្ស​នឹង​ព្រះរាជកិច្ច​នគរ ប្រជារាស្ត្រ ពល​សេនា មន្ត្រី​ក្រុម​ការ​និង​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស ហើយ​កសាង​សមិទ្ធិផល​យ៉ាងច្រើន​លើសលុប​ក្នុង​មហានគរ​រហូតដល់​ដែន​សាមន្តរដ្ឋ។ ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​នៅតែមានវិប្ប​យោគ​ជា​ទំងន់អំពី​ការបាត់បង់​សមាជិកគ្រួសារ​ពីររូប គឺ​ព្រះរាជបុត្រ​ឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ និង​បន្ទាប់មក​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ជយរាជទេវី​សោយ​ទិវង្គត​ដោយ​រោគា។ ផុត​ពី​វេលា​កាន់ទុក្ខ​នេះ ដោយសារ​មាន​សំណើ​ពី​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស នាម៉ឺន​សព្វ​មុខមន្ត្រី និង​ប្រជារាស្ត្រ​ទ្រង់​បាន​អភិសេក​អគ្គមហេសី​ថ្មី គឺ​ព្រះ​នាងឥន្ទ្រទេវីទី២ជា​ព្រះរាជ​ជេដ្ឋានៃ​ព្រះ​នាងជយរាជទេវី។ ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ឥន្ទ្រ​ទេវី​បាន​ដឹកនាំ​ព្រះ​នគរ​បាន​រីកចំរើន​ល្បីល្បាញ​ដល់​កំពូល។ ក្នុងចំណោម​សមិទ្ធិផល​សន្ធឹកសន្ធាប់​គ្រប់ទិសទី​ទ្រង់​ក៏​ចាត់​អោយ​កសាង​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​ ១ ​ដែរ សំរាប់​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​វីរភាព ឬ​ជា​ចំណង​ព្រហស្ថ​កិត្តិយស​ថ្វាយ​ចំពោះ​ព្រះរាជបុតឝ្រី​ន្ទ្រ​កុមារ និង​សញ្ជក (​សេនា​ជំនិត​) ៤ ​រូបពល​សេនា​ទាំងអស់​ដែល​បូជាជីវិត​ក្នុង​ការបង្ក្រាប​ការបះបោរ​នៃ​ជន​ក្បត់ និង​ចំបាំង​នឹង​នគរ​ចាម។ នៅ​ជញ្ជាំង​ខាង​មុខ​នៃ​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​មាន​រូបចំលាក់​ស្តីពី​សកម្មភាព​បញ្ជា​ទ័ព​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​៨ និង​សមរភូមិ​ប្រយុទ្ធ​នៃ​កងទ័ពជើងទឹក​ខ្មែរ​ច្បាំង​នឹង​ទ័ព​ចាម។ ចំបាំង​នោះ​ជាញ​ជ័យតែ​ស្លាប់​ពល​សេនា​យ៉ាងច្រើន។​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សញ្ជកនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃកម្វុជទេឝ
នួន ម៉ូលីន
លោក នួន ម៉ូលីន - Nuon Molin គឺជាអ្នកនិពន្ធភាពយន្ត និងអ្នកផលិត។ ភាពយន្តដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកមានដូចជា នាឡិកាដាស់វិញ្ញាណ, ថេកចុងក្រោយ, លង់ស្នេហ៍ពូ, អំណោយស្នេហ៍ថ្ងៃណាត់ជួប, សាកសព៧ថ្ងៃ...។ ភាពយន្តរបស់លោកនិពន្ធបានយកទៅចាក់បញ្ចាំងនៅរោងភាពយន្តក្នុងអាស៊ាន ថែមទាំងបានចូលរួមកម្មវិធី Luang Prabang Film Festival, Cambodia International Film Festival, Horror Bowl Film Festival..។
អំពី
លោក នួន ម៉ូលីន ដែលគេស្គាល់ហៅថា ម៉ូលីន អ្នកនិពន្ធបិសាច គឺជាអ្នកនិពន្ធភាពយន្ត និងតារាចម្រៀងឯករាជ្យក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ភេទប្រុសកើតនៅថ្ងៃទី ២៦ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៣ នៅភូមិមុខខេត្ត ឃុំរការធំ ស្រុកច្បារមន ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ លោកគឺជាកូនពៅក្នុងគ្រួសារ។ នួន ម៉ូលីន ចាប់ផ្តើមប្រលូកក្នុងវិស័យភាពយន្តតាំងពីឆ្នាំ ២០១៦ ដោយរួមការងារជាមួយលោក សុខជំនោរ លើរឿងភាគ ម្ចាស់ចម្ការ និងលោក ខាំ ភូរិ ក្នុងភាពយន្តភាគ ខោល។ សព្វថ្ងៃ នួន ម៉ូលីន រស់នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញនៃប្រទេសកម្ពុជា និងកំពុងបម្រើការក្នុង ផលិតកម្ម LD Picture Production។ លោកជាអ្នកនិពន្ធភាពយន្ត អ្នកចម្រៀង និងអ្នកផលិត។ ភាពយន្តដំបូងដែល នួន ម៉ូលីន បាននិពន្ធជាមួយលោក លៀកលីដា គឺ នាឡិកាដាស់វិញ្ញាណ នៅឆ្នាំ ២០១៩ បានឈ្នះពានរង្វាន់ថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិ នឹងបានយកទៅចាក់បញ្ចាំងនៅប្រទេស កម្ពុជា ថៃ ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី ប្រ៊ុយណេ សិង្ហបុរី និងឥណ្ឌូណេស៊ី។ លោក នួន ម៉ូលីន បានចេញបទចម្រៀងរួមគ្នាជាមួយលោក លី ជីណូ គឺបទ សុំទោសពីចម្ងាយ ដែលមាននៅលើ Youtube, Apple Music, Spotify....។
ស្នាដៃនិពន្ធភាពយន្ត
1. នាឡិកាដាស់វិញ្ញាណ - The Clock: Spirits Awakening ចេញនៅឆ្នាំ​ (2019)
2. ថេកចុងក្រោយ - The Last Tag ចេញនៅឆ្នាំ (2020)
3. សួស្តីអ្នកជិតខាង - Hello Neighber ចេញនៅឆ្នាំ (2022)
4. អំណោយស្នេហ៍ថ្ងៃណាត់ជួប - Wishing Lollipop ចេញនៅឆ្នាំ (2022)
5. លង់ស្នេហ៍ពូ - Crush Pu ចេញនៅឆ្នាំ (2023)
6. ឱកាសស្នេហ៍គេដូចមុន - Give My Last Hello ចេញនៅឆ្នាំ (2023)
8. សាកសព៧ថ្ងៃ - Maly ចេញនៅឆ្នាំ (2023)
9. ម៉ាស៊ីនចម្លងព្រលឹង - The Photocopy (Post-production)
10. បណ្តាសារនាងរាត្រី - The Night Curse of Reatrei (Pre-Production)
11. នាឡិកាៈ ជញ្ចាំងក្រហម - The Clock: Red Wall (Pending)
12. New Film (In-Development)
13. New Film (In-Development)
14. New Film (In-Development)
ស្នាដៃភាពយន្តភាគ
1. ម្ចាស់ចម្ការ ចេញនៅឆ្នាំ (2018)
2. រហូតយើងជួបគ្នាម្តងទៀត ចេញនៅឆ្នាំ (2020)
4. ខោល ចេញឆ្នាំ (2022)
ស្នាដៃចម្រៀង
1. Hey Bae ច្រៀងរួមគ្នា LY GiNo ចេញនៅឆ្នាំ (2018)
2. សុំទោសពីចម្ងាយ ច្រៀងរួមគ្នា LY GiNo ចេញនៅឆ្នាំ (2019)
ឯកសារយោង
1. 2. 3.
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ
ឈីលី
ប្រទេសឈីលី (ភាសាអេស្ប៉ាញ៖ Chile, ប្រកបថា៖ "ឈី–លេ") ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋឈីលី (ភាសាអេស្ប៉ាញ៖ República de Chile) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិចនៃទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។ ទឹកដីប្រទេសនេះមានរាងវែងចង្អៀតដោយលាតសន្ធឹងពីជួរភ្នំអង់ដេសនៅភាគខាងកើត មកប៉ះមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកនៅភាគខាងលិច។ ឈីលីបានគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៧៥៦,០៩៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយមានប្រជាជនសរុប ១៧.៥ លាននាក់គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៧។ ឈីលីគឺជាប្រទេសប៉ែកខាងត្បូងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកនិងស្ថិតនៅជិតតំបន់មហាទឹកកកអង់តាក់ទិកបំផុតផងដែរ។ ក្រៅពីនេះ វាមានព្រំដែនគោកជាប់ប្រទេសប៉េរូនៅភាគខាងជើង ប្រទេសបូលីវីនៅភាគឦសាន អាហ្សង់ទីននៅភាគខាងកើត និងច្រកដ្រេកនៅចុងភាគខាងត្បូង។ កោះមួយចំនួននៅលើមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកដូចជា ហ័នហ្វែណង់ដែស អ៊ីស្លាសាឡាសស៊ីហ្គោមេស ដេសវិនទូរ៉ាដាស និងកោះអ៊ីស្ទែរគឺសុទ្ធតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់ឈីលី។ ប្រទេសនេះតែងទាមទារដែនដីអង់តាក់ទិកមួយភាគទំហំ ១,២៥០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េដោយសម្តៅលើវាថាដែនដីអង់តាក់ទិកឈីលី។ រដ្ឋធានីរបស់ប្រទេស និងត្រូវជាទីក្រុងធំជាងគេមានឈ្មោះថា សង់ចាកូ ហើយភាសាជាតិគឺភាសាអេស្ប៉ាញ។
វាលខ្សាច់ភាគខាងជើងប្រទេសឈីលីលោកមានទ្រព្យសម្បត្តិរ៉ែដ៏អស្ចារ្យ, ស្ពាន់សំខាន់។ តំបន់ភាគកណ្តាលតូចបានត្រួតត្រានៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃចំនួនប្រជាជននិងធនធានកសិកម្ម, និងជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌និងនយោបាយដែលប្រទេសឈីលីបានពង្រីកនៅចុងសតវត្សរ៍ទី 19 នៅពេលដែលវាបានដាក់បញ្ចូលតំបន់ភាគខាងជើងនិងភាគខាងត្បូងរបស់ខ្លួន។ ស៊ីលីភាគខាងត្បូងសម្បូរព្រៃឈើនិងដីដែលមានស្មៅនិងមានលក្ខណៈពិសេសខ្សែអក្សរនៃភ្នំភ្លើងនិងបឹងមួយ។ ឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូងជាការ លាដយរិនតហ នៃ ​យោ្រដ​​ស​, ដៃសមុទ្រ, ប្រឡាយ, ឧបទ្វីប បងិល, និងកោះមួយ។
ប្រទេសអេស្ប៉ាញបានសញ្ជ័យនិងអាណានិគមឈីលីនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី 16-ជំនួសការគ្រប់គ្រង Inca នៅភាគខាងជើងនិងភាគកណ្តាលប្រទេសឈីលីប៉ុន្តែបានបរាជ័យក្នុងការយកឈ្នះនៅ Mapuche ឯករាជ្យដែលរស់នៅភាគកណ្តាលប្រទេសឈីលី។ បន្ទាប់ពីបានប្រកាសឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួនពីប្រទេសអេស្ប៉ាញនៅឆ្នាំ 1818, ប្រទេសឈីលីបានផុសឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ 1830 ជាសាធារណរដ្ឋផ្តាច់ស្ថិរភាព។ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី 19 ប្រទេសឈីលីបានមើលឃើញពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនិងទឹកដីដ៏សំខាន់នៅក្នុងការបញ្ចប់ការតស៊ូ Mapuche ទសវត្សទី 1880 រហូតនិងការទទួលបានទឹកដីភាគខាងជើងនាពេលបច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួននៅក្នុងសង្គ្រាមនៃតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក (1879-83) បន្ទាប់ពីបានផ្តួប្រទេសប៉េរូនិងបូលីវី។ នៅចុងទសវត្សឆ្នាំ 1960 និងដើម ឆ្នាំ 1970 ប្រទេសនេះបានជួបប្រទះបន្ទាត់រាងប៉ូលនយោបាយឆ្វេងស្តាំធ្ងន់ធ្ងរនិងភាពចលាចល។ ការអភិវឌ្ឍនេះបានឈានដល់កម្រិតកំពូលជាមួយរដ្ឋប្រហារឈីលី 1973 ដែលបានទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលឆ្វេងនិយមសាល់វ៉ាឌ័ Allende និងបង្កើតរបបផ្តាច់ការយោធា 16 ឆ្នាំជាយូរមកស្តាំនិយមដែលបានចាកចេញច្រើនជាង 3000 នាក់បានស្លាប់ឬបាត់ខ្លួន។ របបផ្តាច់ការនេះដឹកនាំដោយ Augusto Pinochet បានបញ្ចប់នៅក្នុងឆ្នាំ 1990 បន្ទាប់ពីវាបានបាត់បង់ការធ្វើប្រជាមតិមួយនៅឆ្នាំ 1988 ហើយត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយក្រុមចម្រុះកណ្តាលបានចាកចេញមួយដែលបានគ្រប់គ្រងតាមរយៈការចំនួនបួនគណៈប្រធានរហូតដល់ឆ្នាំ 2010 ។
អាគតដ្ឋាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជាតិក្រុមដប់ប្រាំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមអេស្ប៉ាញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសចុងភាគខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឆ្លងទ្វីប
ឃុំជើងគោ
(Cheung Kou) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ  មានរដ្ឋបាលភូមិចំណុះ÷ ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់ជើងគោទៅជាឃុំជើងគោ			និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។
១០០,០០០រៀល(ឆ្នាំ១៩៩៥)
===100,000រៀលហ
=មើលផងដែរ=
គុនីងអាន
ប្រវត្តិ
គុនីងអាន បាន​ចូល​រួមជា​ផ្នែក​មួយ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​សា​ស្រ្ត​របស់​ឥណ្ឌូ​នេ​ស៊ី​ខណៈពេល​ដែល​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ Linggadjati Agreement ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង រវាង​រដ្ឋា​ភិ​បាល​ឥណ្ឌូ​នេ​ស៊ី​ និង​ប្រទេស​ហូ​ឡង់​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៥ ​វិច្ឆិកា​ ១៩៤៦ ។ Linggardjati គឺ​ជា​ឈ្មោះភូមិ​មួយ​ដែល​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​តំបន់​ភ្នំ ក្នុងភូមិសាស្ត្រទឹកដៃរបស់គុនីងអាន ។
ឃុំស្វាយធំ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្វាយជ្រំ ខេត្តស្វាយរៀង មាន ១២ភូមិ÷
ចម្រៀងឥតព្រាងទុក
ចម្រៀងឥតព្រាងទុក ( ចម្រៀងឥតព្រាងទុក  ) ជា​ភាពយន្ត​តន្ត្រី​ខ្មែរ​ឆ្នាំ១៩៧៤ដឹកនាំ​និង​ផលិត​ដោយ​លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ។ តារាភាពយន្ត គង់ សំអឿន និង វិជ្ជរ៉ា ដានី ។ ក្នុងនោះក៏មានតារាចម្រៀង រស់ សេរីសុទ្ធា ផងដែរ។
ឃុំស្វាយធំ
ព្រំប្រទល់នៃ
ចម្រៀងឥតព្រាងទុក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ឃុំស្វាយធំ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
ស្វាយធំ
សុច្រិត្តសុតា
ព្រះសុច្រិត្តសុតា  (พระสุจริตสุดา 13 វិច្ឆិកា 1895 - 9 មីនា 1982) ឈ្មោះចាស់ ប៉្រឿង សុច្រិត្តកុល (เปรื่อง สุจริตกุล; ) ជាកូនស្រីរបស់ចៅព្រះយាសុធម្មមន្ត្រី (ប៉្លឺម សុច្រិត្តកុល)។
អគ្គមហេសីដំបូងរបស់ស្ដេចរាមាទី VI, នាងជាបងប្អូនជីដូនមួយពីខាងម្តាយរបស់ព្រះអង្គ។ ចៅព្រះយាសុធម្មមន្ត្រី គឺជាប្អូនប្រុសព្រីសម្ដេចព្រះបិយមាវតី ស្រីព័ជ្រិន្ទ្រមាតា (ប៉ៀម សុច្រិត្តកុល)។ នាងបានធ្លាក់ចេញពីការពេញចិត្តនិងត្រូវបានជំនួសដោយប្អូនស្រីរបស់នាងដែលទីបំផុតបានក្លាយជាមហាក្សត្រី - សម្តេចព្រះនាងចៅឥន្ទ្រសក្តិសចី ព្រះវររាជជាយា ។
ឃុំអូរជ្រៅ
(Ou Chrov) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាលភូមិចំណុះ÷ ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់អូរជ្រៅទៅជាឃុំអូរជ្រៅ និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។
យុគ​
យុគ
សត្យយុគ
ជា“យុគ​មាស, អាយុ​មាស” (ហៅ​សត្យ​យុគ “យុគ​ប្រកប​ដោយ​ពាក្យ​សត្យ” ក៏​បាន) មាន​កំណត់​ត្រឹម ១.៧២៨.០០០ ឆ្នាំ​មនុស្ស ត្រូវ​ជា ៤.៨០០ ឆ្នាំ​ទិព្យ (ពួក​មនុស្ស​ក្នុង យុគ​នេះ​មាន​អាយុ​វែង​ៗ មាន​សេចក្ដី​សុខ​ច្រើន)។
ត្រេត​យុគ
ជា“យុគ​ប្រាក់, អាយុ​ប្រាក់” មាន​កំណត់​ត្រឹម ១.២៩៦.០០០ ឆ្នាំ​មនុស្ស ត្រូវ​ជា ៣.៦០០ ឆ្នាំ​ទិព្យ (ពួក​មនុស្ស​ក្នុង យុគ​នេះ​មាន​អាយុ​វែង​យ៉ាង​មធ្យម ទាំង​សេចក្ដី​សុខ​ក៏​យ៉ាង​មធ្យមដែរ)។
ទ្វាបរយុគ
ជា"យុគ​មាន​ចំនួន​លេខ​ពីរ​ៗ គឺ​លេខ​គត់​គូ" មាន​កំណត់​ត្រឹម ៨៦៤. ០០០ ឆ្នាំ​មនុស្ស ត្រូវ​ជា ២.៤០០ ឆ្នាំ​ទិព្យ (ក្នុង​យុគ​នេះ​អាយុ​មនុស្ស​និង​សេចក្ដី​សុខ​យ៉ាង​អន់)។
កលិយុគ
ជា“ យុគ​ប្រកប​ដោយ​ទោស, ប្រកប​ដោយ​ជម្លោះ” មាន​កំណត់​ត្រឹម ៤៣២.០០០ ឆ្នាំ​មនុស្ស ត្រូវ​ជា ១.២០០ ឆ្នាំ​ទិព្យ (យុគ​យើង​សព្វ​ថ្ងៃ នេះ​ឯង, ពួក​មនុស្ស​មាន​អាយុ​និង​សេចក្ដី​សុខ​តិច​ណាស់); បូក​រួម កំណត់​ឆ្នាំ​របស់​យុគ​ទាំង ៤ ជា​បួន​លាន​បី​សែន​ពីរ​ហ្មឺន (៤.៣២០.០០០) ឆ្នាំ​មនុស្ស ត្រូវ​ជា ១២.០០០ ឆ្នាំ​ទិព្យ​ហៅ​ថា មហា​យុគ​មួយ ។ សព្វថ្ងៃ មនុស្សរស់នៅក្នុងកលិយុគ ដែលចាប់ផ្តើមកាលពីឆ្នាំ៣,១០២មុនគ្រិស្តសករាជ។ មកទល់គ្រិស្តសករាជ២០១៥ កលិយុគកន្លងទៅ៥,១១៦ឆ្នាំហើយ។ ការកំណត់ឆ្នាំរបស់មនុស្សបុរាណគឺយកផែនដីជាចំណុចកណ្តាលនៃចក្រវាឡ។ នៅលើផែនដី គេសង្កេតដំណើរព្រះចន្ទ (ចន្ទគតិ) ទៅក្នុងតារានិករឬកញ្ចុំផ្កាយ (constellation) នានាដែលនៅលើមេឃ។ ឥណ្ឌាបានចែកលម្ហមេឃជាចម្រៀករង្វង់ចំនួន២៧ចម្រៀក ដោយយកផែនដីជាចំណុចកណ្តាលនៃរង្វង់។ ចម្រៀករង្វង់នីមួយៗមានទំហំ១៣អង្សា២០នាទី។ គួរយល់ថា ក្នុង១រង្វង់មាន៣៦០អង្សា។ ចម្រៀកនីមួយៗនោះ គេហៅថា «រាសី»។
ឃុំអូរឧញ៉ាហេង
(Ou Oknha Heng) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៥ភូមិ÷ ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់អូរឧកញ៉ាហេងទៅជាឃុំឧកញ៉ាហេង និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ
គូ អភ័យ
រូបភាពតូច|លោកគូ អភ័យនៅឆ្នាំ១៩៥៥ គូ អភ័យ ( ກຸ ອະໄພ  ; ថ្ងៃទី 7 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1892  - ថ្ងៃទី 1 ខែមេសា ឆ្នាំ 1964  ) គឺជាអ្នកនយោបាយឡាវ។
លោកជាអភិបាលខេត្ត ចំប៉ាសក្តិ ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ឆ្នាំ ១៩៤៧ នៅពេលដែលលោកត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ និងសុខាភិបាល។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៩ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធាន ក្រុមប្រឹក្សារាជវង្ស ។
លោក​ត្រូវ​បាន ​ព្រះមហាក្សត្រ​ឡាវ ​តែងតាំង​ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ​នៃ ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ឡាវ ​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៧ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៦០ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦០។
គាត់គឺជាបងប្រុសរបស់ ញ៉យ អភ័យ ដែលមានតួនាទីជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ និងវិចិត្រសិល្បៈជាតិ ហើយក៏ជាឪពុករបស់ ឧត្តមសេនីយ គោព្រះសិទ្ធ អភ័យ (១៩៣២-២០១១) ដែលបាន ធ្វើរដ្ឋប្រហារ ស្តាំនិយម នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៦៤
ឃុំសង្កែ
=រដ្ឋបាល= =មើលផងដែរ=
ថេកចុងក្រោយ
រឿង ថេកចុងក្រោយ ឬ The Last Tag គឺជាស្នាដៃនិពន្ធភាពយន្តដោយលោក នួន ម៉ូលីន ភាពយន្តរន្ធត់បែបយុវវ័យ ដឹកនាំភាពយន្តដោយលោក សាង ច័ន្ទវិសាល និងនៅក្រោមការផលិតដោយផលិតកម្ម LD Picture Production ។
សង្ខេបរឿង
នៅឆ្នាំ ២០១៣មានករណីក្មេងស្រីម្នាក់ឈ្មោះ នេសាបានលោតសម្លាប់ខ្លួនក្រោយវីដេអូ អាក្រាតកាយរបស់នាងត្រូវបានបែកធ្លាយក្នុងបណ្តាយសង្គមអ៊ីធើណេត។ និស្ស័យដែលត្រូវជាប្អូនស្រី របស់នេសា សោកស្តាយក្រោយការបាត់បង់បងស្រីជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្លួន។ ខួបគម្រោប៧ឆ្នាំនៃការស្លាប់របស់នេសាបានចូលមកដល់ វិញ្ញាណរបស់នាងនៅវិលៗមិនទាន់ អាចរកទីស្ងប់បាន។ វិញ្ញាណរបស់នាងបានស្វែងរកមូលហេតុនៃការបែកធ្លាយក្លីបវីដេអូរបស់នាងលើ បណ្តាយសង្គមដោយការចាប់ផ្តើមពីមិត្តជិតស្និតរបស់នាងដែលបាននាំនាងទៅលេងលើអគារចំណាស់ មួយបន្ទាប់មកអ្វីៗនាងក៏ចាំលែងបាននៅពេលនោះ។ មិត្តរបស់នាងបាន Tag វីដេអូបែកធ្លាយនោះបន្ត ព្រោះតែវិញ្ញាណនាងនេសាបានយាយីដល់នាងរហូតដល់បាត់បង់ជីវិតនាងតែម្តង។ វីដេអូបែកធ្លាយបានបន្ត Tag អោយអ្នកពាក់ព័ន្ទគឺបុរសម្នាក់ដែលបានរំលោភនាងនេសា ដែលជាសង្សារចាស់របស់មិត្តជិតស្និតរបស់នាង។ បុរសម្នាក់នោះបានបន្ត Tag មុនស្លាប់គឺមិត្តភក្តិ របស់បុរសម្នាក់នោះដែលជាអ្នកថតវីដេអូអាក្រាតកាយរបស់នេសានៅពេលនោះ។ វិញ្ញាណនេសាបានគិតថាបុរសម្នាក់នោះគឺជាអ្នកចុងក្រោយដែលពាក់ព័ន្ធ តែបុរសម្នាក់នោះ បានសារភាពថាវីដេអូនោះគេមិនបានបង្ហោះលើបណ្តាយសង្គមនោះទេ។ អ្នកដែលបង្ហោះចេញគឺជា ប្អូនស្រីបង្កើតរបស់នេសា គឺនាងនិស្ស័យ។ ព្រោះតែការច្រណែនពីការស្រឡាញ់របស់ឪពុកម្តាយ លើបងស្រីច្រើនជាងខ្លួន ធ្វើអោយនិស្ស័យបានសាងកំហុសមួយលើបងស្រីជាទីស្រឡាញ់នាងបាន យកវីដេអូបង្ហោះចេញដើម្បីទទួលបានការស្រឡាញ់ពីឪពុកម្តាយមកវិញ។ តែគ្រប់យ៉ាងធ្វើអោយ និស្ស័យបាត់បង់បងស្រីដែលតែងតែយកចិត្តទុកដាក់ បារម្ភ មើលថែ និងជាម្តាយទី២បន្ទាប់ពីម្តាយរបស់ ខ្លួនគឺបងស្រីជាទីស្រឡាញ់ព្រោះតែការច្រណែននៃការស្រឡាញ់។
តួសម្តែង
1. នូ ឧសភា 2. អែលឡា
3. សី សី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
នាងចំប៉ាមាស
នាងចំប៉ាមាស ( នាងចំប៉ាមាស  ) ជា​ខ្សែវណ្ណកម្មភាពយន្ត​ខ្មែរ​ឆ្នាំ​១៩៧០ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយសម្តែងដោយលោក ​សារ៉ាវុធ និង​សម្តែង​ដោយតារាល្បីៗដូចជា វណ្ណ វណ្ណៈ និង ​វិជ្ជរ៉ា ដានី ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
សូនិក ដឹ ហែដ្ចហុក
សូនិក ដឹ ហែដ្ចហុក (Sonic the Hedgehog; ソニック・ザ・ヘッジホッグ) គឺជាហ្គេមវីដេអូនិង Media franchise របស់ប្រទេសជប៉ុន បង្កើត​ឡើង​ដោយ Sonic Team និងគ្រប់គ្រងដោយ ស៊េហ្កា (Sega) មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិអាជីវកម្មនៅលើសូនិក ហែដ្ចហុកមួយដែលប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើអាក្រក់ Doctor Eggman អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តឆ្កួត សំខាន់ហ្គេម សូនិក ដឹ ហែដ្ចហុក គឺជាអ្នកធ្វើវេទិកាបាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ Sonic Team ហ្គេមផ្សេងទៀត ​បង្កើត​ឡើង​ដោយស្ទូឌីយោផ្សេងៗជាច្រើន រួមបញ្ចូល Spin-off កំណត់នៅក្នុងប្រភេទ ប្រណាំង ប្រយុទ្ធ ជប់លៀង និងកីឡា សិទ្ធិផ្តាច់មុខរួមបញ្ចូលផងដែរប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបោះពុម្ព ចលនា ខ្សែភាពយន្តលក្ខណៈពិសេសឆ្នាំ ២០២០ និងផលិតផល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សូនិក ដឹ ហែដ្ចហុក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វីដេអូហ្គេម
សាកសព៧ថ្ងៃ
រឿង សាកសព៧ថ្ងៃ ឬ Maly / Se7en Days Return គឺជាស្នាដៃនិពន្ធភាពយន្តដោយលោក នួន ម៉ូលីន ដឹកនាំរឿងដោយលោក ឌៀប សិលា និងផលិតដោយផលិតកម្ម LD Picture Production ជាភាពយន្តរន្ធត់បែបអាថ៌កំបាំង។
សង្ខេបសាច់រឿង
ម៉ាលីជាក្មេងស្រីម្នាក់ចូលចិត្តថត Vlog ទៅដើរលេងនៅកន្លែងផ្សេងៗសម្រាប់ផុសនៅក្នុងបណ្ដាញសង្គម ថ្ងៃបន្ទាប់ប៉ូលីសក៏បានរកឃើញតម្រុញសាកសពរបស់ម៉ាលី ក្នុងរាត្រីដែលធ្វើកុសល្យវិច្ច័យស្រាប់តែម៉ាលីរស់ឡើងវិញបន្ទាប់ ៧ ថ្ងៃរបស់នាង។​ ម៉ាលីក៏បានបញ្ចូលមកកាន់គ្រួសារវិញ ប៉ុន្តែគ្រប់យ៉ាងផ្ទុយស្រឡះនាងប្រែជាមានអាការៈចម្លែកៗនឹងធ្វើបាបមនុស្សជុំវិញខ្លួនម្នាក់ម្ដង។​ គ្រួសារមានហេតុច្រើនពេកដាវុធបានស្រម៉ៃនឹងឃើញដល់កន្លែងដែរដាក់សាកសពកូនជាកន្លែងដែលគេធ្លាប់កប់អតីតប្រពន្ធដើមរបស់គេ។ គ្រប់យ៉ាងបានបញ្ចប់គឺនាងផានីត្រូវរស់ក្នុងមន្ទីរពេទ្យរោគចិត្តហើយនេះគឺជាកម្មពារ របស់នាងព្រោះកាលពី ១៦ឆ្នាំ មុននាងបានដឹងហើយថាលោកដាវុធមានប្រពន្ធតែនាងនៅតែខំទាក់ប្តីគេ ចង់បានជាកម្មសិទ្ធិខ្លួន។
តួសម្តែង
1. Khul Samenta
2. Oum Sovankiri
3. Nov Dana
4. Heng Kosin 5. Chin Chay
6. Sim Soheakmoney
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ឃុំព្រៃនប់
(Prey Nob) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៥ភូមិ÷ ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់ព្រៃនប់ទៅជាឃុំព្រៃនប់និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។
ឃុំស្វាយចេក(ស្រុករំដួល)
=រដ្ឋបាល= ឃុំស្វាយចេក មាន ៩ភូមិ÷
ឃុំរាម
(Ream) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ  មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៤ភូមិ÷ ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់រាមទៅឃុំរាម និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។
វណ្ណ វណ្ណៈ
វណ្ណ វណ្ណៈ ( វណ្ណ វណ្ណៈ  ) ជា ​តារា​សម្ដែង ​ដ៏​ពេញ​និយម​ក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ក្នុង​អំឡុង​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៦០ ដល់​ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ថ្វីត្បិតតែគាត់មានទេពកោសល្យក៏ដោយ ក៏ផលិតករតែងតែពេញចិត្តនឹងការសម្ដែងគូប្រជែងរបស់គាត់គឺ គង់ សំអឿន ឬ ជា យុទ្ធថន ក្នុងភាពយន្តរបស់ពួកគេ។ ដោយ​សារ​តែ​មិន​សូវ​មាន​អ្នក​គាំទ្រ លោក វណ្ណ វណ្ណៈ បាន​សម្ដែង​ក្នុង​ភាពយន្ត​តិច​តួច​បើ​ធៀប​នឹង​គូប្រជែង​របស់​ខ្លួន។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ លោក​ជា​តួឯក​ក្នុង​រឿង​ដូច​ជា សុវណ្ណបញ្ចា  នាង​កាកី និង ​ចំប៉ាមាស ដែល​សុទ្ធ​តែ​មាន វិជ្ជរ៉ា ដានី ជា​តួ​ឯក​ស្រី។ ដើម្បីបង្កើនវត្តមានរបស់គាត់នៅក្នុងឧស្សាហកម្មនេះ គាត់បានបង្កើតក្រុមហ៊ុនផលិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ភីសណូកា ក្នុងឆ្នាំ 1970 ដែលបានផលិតខ្សែភាពយន្តចំនួន 8 ដែលដើរតួជាតួឯកប្រុសនៅក្នុងរឿងទាំងអស់។
ព័ត៌មានលម្អិតអំពីជីវិតរបស់គាត់នៅមិនទាន់ដឹងច្បាស់នៅឡើយ ហើយគេជឿថាគាត់បានស្លាប់ក្រោមរបបខ្មែរក្រហម។ ក្នុង​ចំណោម​ភាពយន្ត​ទាំង​អស់​ដែល​លោក​បាន​សម្តែង​នោះ មាន​តែ​លោក សុវណ្ណ បញ្ចា ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ដឹង​ថា​បាន​រួច​ជីវិត និង​នៅ​ដដែល។
ទីសម្គាល់
សាសនាគ្រីស្ទ
ទីសម្គាល់មានមុខងារជាសញ្ញាសម្គាល់ដែលបង្ហាញពីអ្វីដែលនឹងកើតឡើង (res significans, DDC 3.9.13)។ ព្រះបានប្រទានទីសម្គាល់ជាច្រើនជាមធ្យោបាយសម្ដែងអង្គទ្រង់។ គ្រីស្ទានត្រូវតែចេះបកស្រាយទីសម្គាល់ទាំងនោះ ដើម្បីយល់នូវការបើកសម្ដែងខាងព្រះ។
គមលិន្ត
ព្រះអង្គម្ចាស់គមលិន្ត (អានថា:គៈ-មៈ-លិន-តៈ) រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៨) ទ្រង់ត្រូវជាបុត្ររបស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី៨បានបួសជាសង្ឃហើយទៅបន្តការសិក្សានៅកោះឝ្រីលង្កា។ ព្រះពុទ្ធសាសនា​ផ្នែក​ថេរវាទ​ត្រូវ​បាន​ព្រះអង្គ​គមលិន្ត​ដែល​ជា​បុត្រ​ ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨​នាំ​ចូល​មកកម្វុជទេឝ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកថេរវាទនៃកម្វុជទេឝ
ឃុំសំរុង
(Samrong) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៥ភូមិ÷ ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់សំរុងទៅជាឃុំសំរុង និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ
លង់ស្នេហ៍ពូ
រឿង លង់ស្នេហ៍ពូ ឬ Crush Pu ភាពយន្តស្នេហាបែបកំប្លែង គឺជាស្នាដៃដឹកនាំរឿងដោយលោក ឌៀប សុវណ្ណតារា និពន្ធភាពយន្តដោយលោក នួន ម៉ូលីន និងផលិតដោយផលិតកម្ម LD Picture Production
សង្ខេបសាច់រឿង
កញ្ញាមុន្នីរ័ត្នជាពិធិការីព័ត៌មាន Outdoor ធម្មតាម្នាក់បានលង់ស្រឡាញ់នឹងពិធីករប្រុសដ៏ល្បីម្នាក់តែគេជាបុរសសាវា តែងតែទាក់ទង់ជាមួយនឹងនារីជាច្រើន។ រូបនាងខូចនឹងគេខ្លាំងពេកក៏ព្រមចុះបេសកកម្មថតភាពយន្តឯកសារពីព្រៃឈើ ជាមួយនឹងក្រុមការងារថ្មី២នាក់ដែលនាងមិនស្គាល់។ កញ្ញាមុន្នីរ័ត្នបានស្នាក់នៅក្នុងស្នាក់ការតំបន់ការពារព្រៃនិងជនជាតិភាគតិច ដោយទទួលបានការ អនុញ្ញាណស្នាក់នៅដោយលោកដាវដែលជាប្រធានស្នាក់ការតំបន់នៅទីនោះ។ លោកដាវបានធ្វើបាបលើមុន្នីរ័ត្នឱ្យជិះម៉ូតូតាម ឡានរបស់ខ្លួនដើម្បីបានការសម្ភាសនពីលោក តែមុន្នីរ័ត្នមិនប្រយ័ត្នបានជិះចូលចម្ការមីនដោយមិនដឹងខ្លួនព្រោះតែម៉ូតូ ដាច់ហ្វ្រាំង។ លោកដាវបានហៅមិត្តភក្តិជិតស្និតរបស់ខ្លួនមកជួយគឺឈ្មោះយោធិនវ៉ាន់ ដែលជាក្រុមការងាររបស់ CMAC នៅទីនោះ។ លោកវ៉ាន់និងដាវលែងជាពួកម៉ាកជិតស្និតព្រោះតែរូបលោកទាំង២នាក់បានបាក់ចិត្តស្រឡាញ់លើនារីតែម្នាក់គឺ អ្នកគ្រូពេទ្យស្មោះឆន។ លោកវ៉ាន់ ដាវ មុន្នីរ័ត្ន និងអ្នកគ្រូពេទ្យឆនបានធ្វើដំណើរជាមួយគ្នាដ៏វែងឆ្ងាយព្រោះតែចុះជួយព្យាបាលអ្នកជំងឺជនជាតិ ភាគតិច និងជួយជូនមុន្នីរ័ត្នចុះថតឯកសារ។ មុន្នីរ័ត្នបានបាក់ចិត្តស្រឡាញ់លើលោកដាវតែមិនអាចបង្ហាញចេញមកបាន ព្រោះតែលោកដាវតែងតែប្រជែងយកឈ្នះដើម្បីយកគ្រូពេទ្យឆនពីលោកវ៉ាន់។ ក្រោយចំណាយពេលជាមួយគ្នាមួយរយៈ អ្នកគ្រូពេទ្យឆនបានមើលដឹងថាលោកដាវមិនបានស្រឡាញ់ខ្លួនគ្រាន់តែចង់ឈ្នះនឹងមិត្តភក្តិរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។ លោកដាវក៏មិនដឹងថាខ្លួនស្រឡាញ់គ្រូពេទ្យឆន ឬស្រឡាញ់នាងមុន្នីរ័ត្នក៏ពិបាកនឹងបង្ហាញអារម្មណ៏ពិតបានធ្វើឱ្យ មុន្នីរ័ត្នបានដឹងយ៉ាងច្បាស់ថាលោកដាវគឺមិនមានអារម្មណ៏អ្វីលើខ្លួននោះទេ។ កញ្ញាមុន្នីរ័ត្នបានត្រឡប់មកភ្នំពេញវិញទាំងការងារ របស់គេមិនទាន់បានបញ្ចប់ដោយឱ្យក្រុមការងារបស់នាងជាអ្នកបញ្ចប់វានៅទីនោះ។ ថ្ងៃចាក់ផ្សាយកម្មវិធីរបស់កញ្ញាមុន្នីរ័ត្ន នាងបានមើលក្លីបមួយដែលកំពុងតែ Live ផ្ទាល់គឺលោកដាវបានសារភាព សុំស្រឡាញ់នាងនៅពេលនោះបានធ្វើឱ្យមុន្នីរ័ត្នរំភើបរហូតស្រក់ទឹកភ្នែក។ ពួកគេទាំង៤នាក់ក៏បង្ហាញអារម្មណ៏ស្រឡាញ់ ទៅកាន់មនុស្សជាទីស្រឡាញ់ដោយសេចក្តីក្លាហានពិតប្រាកដ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
សួស្តីអ្នកជិតខាង
សង្ខេបសាច់រឿង
ផាលីក្រោយខូចនឹងសង្សារស្រីខ្លួនបដិសេធរៀបការក៏មកផ្ទះមិត្តភក្តិហើយបានគេងសម្រាកទីនោះជាមួយ នឹងមិត្តភក្តិ។ ព្រឹកឡើងទើបគេដឹងថាគេនៅម្នាក់ឯង និងតំបន់ជុំវិញដែលគេស្នាក់នៅគឺត្រូវបានដាក់ជាតំបន់ក្រហមបិទ ខ្ទប់លើកលែងតែតំបន់ដែលគេកំពុងតែស្នាក់នៅនោះ។ ផាលីបានស្គាល់នឹងអ្នកជិតខាងរបស់មិត្តភក្តិខ្លួនក៏បានប្រើ ពេល១៤ថ្ងៃរស់នៅចំណាយពេលវេលាជាមួយគ្នារហូតគេបាក់ចិត្តស្រឡាញ់នឹងអ្នកជិតខាងឈ្មោះខេនដោយមិនដឹង ខ្លួន។ ផាលីចង់បង្ហាញមនុស្សជុំវិញខ្លួន អោយដឹងថាខេននិងគេកំពុងទាក់ទង់គ្នាតែហាក់ទាក់ទើព្រោះតែពួកគេគឺជា បុរសដូចគ្នា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ព្រះពោធិសត្វច័មភល
រូបភាពតូច| [[ទេវរូបយ៉ាបយុមព្រះពោធិសត្វច័មភល សិល្បៈទីបេ.]]
ព្រះពោធិសត្វច័មភល  (Jambhala, जम्भला , 藏巴拉 ) គឺ ព្រះពោធិសត្វភេទបុរសរបស់និកាយវជរយាននិងនិកាយត័នត្រៈ. ។  ព្រះអង្គ  គឺ ព្រះបាទវេស្សវ័ណនៃព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទ។. និង គឺ ព្រះកុវេរៈ ទេវតានៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ និង គឺ ទេពនិករការពារទិសខាងជើងហើយ​គឺ​ជាស្ដេចចក្រពត្តិយក្ស.៕
ឃុំទួលទទឹង
(Tuol Totueng) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៤ភូមិ÷ ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់ទួលទទឹងទៅជាឃុំទួលទទឹង និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។
ឃុំស្វាយយា
( Svay Yea Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្វាយជ្រំ ខេត្តស្វាយរៀង មាន ១៥ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
កៀនតាស៊ីវ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
ស្វាយយា
អំណោយស្នេហ៍ថ្ងៃណាត់ជួប
សង្ខេបសាច់រឿង
នរាបានណាត់ខាយដើម្បីចចារលក់ខុនដូត្រឡប់ឱ្យទៅក្រុម ហ៊ុនដែលខាយកំពុងធ្វើការ។ នរាបានប្រគល់អំណោយមួយ គឺស្ករគ្រាប់មួយដើមទៅខាយ ជាកាដូរថ្ងៃជួបគ្នាលើកដំបូង។ ស្អែកឡើងបានលិចលឺព័ត៌មានការលោតសម្លាប់ខ្លួនរបស់នាង នរាបន្ទាប់ពីលក់ខុនដូររួច ធ្វើឱ្យខាយស្ទើរមិនជឿ។ ខាយបាន មកមើលនាងនរានៅមន្ទីរពេទ្យហើយបានយកស្ករគ្រាប់ ដែលនាងនរាប្រគល់ជូនឱ្យខ្លួនមកបន់ស្រន់ឱ្យនាងនរាដឹងខ្លួនឡើង រឿងអភូតហេតុមួយបានកើតឡើងគឺវិញ្ញាណខាយបានចូល ក្នុងរូបកាយនាងនរានៅពេលនោះ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
សមស្និទ្ធ វងកតរតនៈ
ព្រះអង្គម្ចាស់ចៅសមស្និទ្ធ វងកតរតនៈ ឬ​ សុំសៈនីត វ៉ុងកុតរ៉ាត់តៈណៈ ( ເຈົ້າສົມສນິດ ວົງກົຕຣັຕນະ  ; ១៩ មេសា ១៩១៣ – ១៩៧៥) ជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០។
គាត់កើតនៅ ហ្លួងព្រះបាង ប្រទេសឡាវ ។ ព្រះមាតារបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាម សាំង ហីមខេម ជាបុត្រីមួយព្រះអង្គម្ចាស់ ប៊ុនខុង បានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះអង្គម្ចាស់ ចៅសុវណ្ណរាជ ដែលក្រោយមកនឹងឡើងធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយធ្វើឱ្យព្រះអង្គម្ចាស់ សុវណ្ណភូមា ព្រះអង្គម្ចាស់ សុភានុវង្ស ព្រះអង្គម្ចាស់ ភេ តសារ៉ាត់ និងព្រះអង្គម្ចាស់ កិន្ដាវង្ស ជាឪពុកមារបស់ព្រះអង្គ។
គាត់ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងយុត្តិធម៌ក្នុងរដ្ឋាភិបាល ឡាវឥស្សរៈ ពីឆ្នាំ ១៩៤៥ ដល់ ១៩៤៦ ហើយបានដើរតាមគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និរទេសខ្លួននៅប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ១៩៤៦-១៩៤៩។ ក្រោយ​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​ឡាវ លោក​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា ​រដ្ឋមន្ត្រី​ហិរញ្ញវត្ថុ (១៩៥៩-១៩៦០) និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​យុត្តិធម៌។ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ ដោយស្តេចនៅខែមិថុនាឆ្នាំ 1960 ហើយរដ្ឋាភិបាលរបស់គាត់ត្រូវបានផ្តួលរំលំនៅពេលក្រោយនៅឆ្នាំ 1960។
គាត់ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជា ប្រធានរដ្ឋសភា ពីឆ្នាំ 1961 ដល់ឆ្នាំ 1963។
លេខខ្មែរ
=ខ្ទង់រាយ(០ ដល់់ ៩)=
=ខ្ទង់ដប់(១០ ដល់ ៩៩)=
=ខ្ទង់រយ(100 ដល់ 999)=
=ខ្ទង់ពាន់(1000 ដល់ 9999)=
=ខ្ទង់ម៉ឺន(10000 ដល់ 99999)=
=ខ្ទង់សែន(100000 ដល់ 999999)=
=ខ្ទង់លាន(1000000)=
២,០០រៀល(ឆ្នាំ១៩៩២)
200រៀល
=មើលផងដែរ=
ឃុំវាលរេញ
(Veal Renh) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាលភូមិ ៣ចំណុះ÷ ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់វាលរេញទៅជាឃុំវាលរេញ និហ ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។ =ផ្សារ=
ជយកិរត្តិបណ្ឌិត
រាជគ្រូជយកិរត្តិបណ្ឌិត រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៨) គឺជារាជគ្រូក្នុងរាជ្យនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី៨។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ឌិតនៃកម្វុជទេឝ
វីរកុមារ
ព្រះអង្គម្ចាស់វីរកុមារ (អានថា:វី-រៈ-កុ-ម៉ា) រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៨) គួរ​បញ្ជាក់ដែរថា សិលាចារឹក​បង្ហាញថាព្រះរាជបុត្រ​បង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ជយរាជទេវីមាន​ ៤ អង្គដែល​ស្គាល់ព្រះនាម​ក្នុងចំណោម​ច្រើន​អង្គ ១-​សូយ៌កុមារ ទ្រង់​ជា​កវី​ឯក ១​ អង្គ​ក្នុង​ការ​តែង​កាព្យ​សំស្ក្រឹត នៅ​សិលាចារឹក​ប្រាសាទតាព្រហ្ម។ ២-​វីរ​កុមារ​ជា​កវី​តែង​កាព្យ​ជា​ភាសាសំស្ក្រឹត​បាននិពន្ធចារអត្ថបទមួយយ៉ាងល្អវែកញែកអធិប្បាយពីព្រះពុទ្ធនៅលើផ្ទាំងថ្មនៅ​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន។ ៣-​ឥន្ទ្រ​វម៌្មទី២ជា​ស្វាមិននៃលវបុរ​ និង ​៤-​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ​ជា​ប្រមុខ​មេទ័ព។ ជយវម៌្មទី៨ព្រះអង្គឯងមានព្រះរាជបុត្រជាច្រើនអង្គ ដូចជាសូយ៌កុមារ និង វីរកុមារ ដែលជាម្កុដរាជកុមារ ប៉ុន្តែគ្មានអង្គណាបានស្នងរាជ្យឡើយ លើកលែងតែព្រះឥន្ទ្រវម៌្មទី២ចេញ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កវីនិពន្ធនៃកម្វុជទេឝ
គ្វីនីម ពលសេនា
គ្វីនីម ពលសេនា (18 វិច្ឆិកា 1915 - 1 មេសា 1963) គឺជារដ្ឋមន្ត្រីឆ្វេងនិយម និងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃ ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ពីឆ្នាំ 1962 ដល់ឆ្នាំ 1963 ក្រោមការដឹកនាំរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី សុវណ្ណភូមា ។
ជីវិតដំបូង
ផុលសេនា កើតនៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៥ នៅទីក្រុង ប៉ាកសេ ចំប៉ាសាក់ ពីឪពុកពាណិជ្ជករ ជនជាតិចិន និងម្តាយជា ជនជាតិឡាវ ។ កាលនៅវ័យជំទង់ ផុលសេនា រស់នៅក្នុងផ្ទះរបស់ សុវណ្ណភូមា ហើយត្រូវបានគេទទួលយកជាកូនចិញ្ចឹមនៃគ្រួសាររបស់ពួកគេ។ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីព្រះអង្គម្ចាស់ សុវណ្ណភូមា នោះ ផុលសេនា បានបម្រើការងាររដ្ឋបាលថ្នាក់ខ្ពស់ផ្សេងៗក្នុងរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសជាមន្ត្រីស្រុកប៉ាកសេ ពីឆ្នាំ ១៩៤៩ ដល់ ១៩៥២ ហើយបន្ទាប់មកជាអភិបាលស្រុក ណាម នួញ ។
ជីវិតនៅក្នុងនយោបាយ
ផុលសេនា ដែលបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋាភិបាលរយៈពេលបីសប្តាហ៍បានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាននៅក្នុងខែសីហា។ បន្ទាប់មកពីឆ្នាំ 1962 ដល់ឆ្នាំ 1963 លោកបានបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលចម្រុះរបស់សុវណ្ណភូមា។
ការធ្វើឃាត
នៅថ្ងៃទី 3 ខែមេសា ឆ្នាំ 1963 ផុលសេនា បានត្រឡប់មកផ្ទះវិញពីពិធីជប់លៀងនៅឯគេហដ្ឋានរបស់ព្រះមហាក្សត្រនៅទីក្រុងវៀងច័ន្ទន៍។ ផុលសេនា និង​ភរិយា​បាន​មក​ដល់​ផ្ទះ​វីឡា​ដែល​ទើប​នឹង​ជួសជុល​ថ្មី​របស់​ពួក​គេ។ ពេលប្តីប្រពន្ធចេញពីឡាន គាត់បានឡើងជណ្តើរ ហើយទាហានម្នាក់ដែលត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យការពារផ្ទះវីឡារបស់គាត់ គឺកងអង្គរក្ស ជី សុង បានបោះជំហានទៅមុខ ហើយបានបាញ់ចេញពីកាំភ្លើងយន្តរបស់គាត់ដែលសម្លាប់គាត់ និងធ្វើឱ្យប្រពន្ធរបស់គាត់រងរបួសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ជើងទាំងពីរ។ នៅក្នុងការសារភាពរបស់គាត់ ឃាតករបស់ ផុលសេនា ឈ្មោះ សង បានចោទប្រកាន់ រូបលោកពីបទព្យាយាមផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល និងសូកប៉ាន់មន្រ្តីអព្យាក្រិត្យ ឱ្យចុះចាញ់ប៉ៈថេតឡាវ ។  ពិធីបុណ្យសពរបស់គាត់បានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 11 ខែមេសា ឆ្នាំ 1963។
ឆាលស៍ទី ៣
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆាលស៍ទី ៣ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រនៃសហរាជាណាចក្រ
សូយ៌កុមារ
ព្រះអង្គម្ចាស់សូយ៌កុមារ រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៨) គួរ​បញ្ជាក់ដែរថា សិលាចារឹក​បង្ហាញថាព្រះរាជបុត្រ​បង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ជយរាជ​ទេវីមាន​ ៤ អង្គដែល​ស្គាល់ព្រះនាម​ក្នុងចំណោម​ច្រើន​អង្គ ១-​សូយ៌កុមារ ទ្រង់​ជា​កវី​ឯក ១​ អង្គ​ក្នុង​ការ​តែង​កាព្យ​សំស្ក្រឹត នៅ​សិលាចារឹក​ប្រាសាទតាព្រហ្ម។ ២-​វីរ​កុមារជា​កវី​តែង​កាព្យ​ជា​ភាសាសំស្ក្រឹត​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន។ ៣-​ឥន្ទ្រ​វម៌្មទី២ជា​ស្វាមិននៃលវបុរ​ និង ​៤-​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ​ជា​ប្រមុខ​មេទ័ព។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កវីនិពន្ធនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រិននៃកម្វុជទេឝ
សង្កាត់កោះរ៉ុង
ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុង ខេត្ត មានរដ្ឋបាលភូមិចំណុះ÷
តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|[[របាំព្រះរាជទ្រព្យ - របាំនាង​មណីមេខលា(នាងមេខលា).]]
កំណត់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
ឝ្រីធរ
សញ្ជកឝ្រីធរ (អានថា:ស្រី-ធ រឺ ស្រី-ធៈ-រៈ) រជ្ជកាល (ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម) លោកត្រូវជាសេនាជំនិត (សញ្ជក) ម្នាក់ក្នុងចំណោមសញ្ជកទាំងបួនដែលដង្ហែការពារតាមព្រះរាជបុត្រព្រះបានជយវម៌្មទី៨ ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ។ តាម​សិលាចារឹក​​បន្ទាយឆ្មារ​អោយដឹងថា ឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​ឆ្នើម និង​សំណព្វ​ព្រះទ័យ​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ បាន​ជំនួយ​ពី​សញ្ជក (​សេនា​) ៤​ រូប​គឺ ១-អ​ជ៌ុន, ២-​ទេវ, ៣-វទ្ធន, ៤-​ឝ្រីធរ និង​ទាហាន​ជាច្រើន​ទៀត​បាន​ច្បាំង​នឹង​រា​ហ៊ូ​ដែល​ជា​ប្រផ្នូល​និមិត្ត នៃ​ជន​អាក្រក់ និង​បំបះបំបោរ​ខ្មែរ សៀម​នៅ​ចង្វាត​លវ​បុរី (​សព្វថ្ងៃ​នៅ​ប្រទេស​សៀមខាងលិច​ក្រុង​បាងកក​)។ រា​ហ៊ូបាន​យា​យី​ព្រះជន្ម​ព្រះ​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារជា​ខ្លាំង តែ​ត្រូវ​ព្រះអង្គ​និង​សញ្ជក​បង្ក្រាបបាន។ សិលាចារឹក​វិមានអាកាស​នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប និង​ប្រវត្តិ​ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​អ្នកប្រាជ្ញ​បារាំង​បញ្ជាក់ថា ព្រះ​រាជបុត្រឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ សេនា​ជំនិត និង​ពល​យោធា​ទទួល​ទិស​ខាងលិច នៃ​ព្រះ​នគរ​បាន​បង្ក្រាប​រាបទាប​នូវ​ពួកប្រជា​អាណា​គ្រាម និង​ទ័ព​នៃ​មន្ត្រី​អាក្រក់​នៅ​ខេត្ត​លវបុរី សព្វថ្ងៃ​ស្ថិត​នៅក្នុ​ងប្រទេ​សសៀម។
ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ
សូម​រំលឹក​ថា ព្រឹត្តិការណ៍​អាក្រក់ ១​ទៀត គឺ​ខណៈ​ព្រះជយវធ៌ន​យាង​ត្រលប់​មក​នគរ​ពី​នគរ​ចាម្ប៉ា​ចំណុះ​នោះ មេទ័ព​ម្នាក់​នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា​បាន​ដឹកនាំ​ទ័ព​បះបោរ រួច​រំដោះ​យក​នគរ​ពីក្រោម​ចំណុះ​មហានគរ​ខ្មែរ​ហើយ តាំងខ្លួន​ជា​ស្តេច​ក្នុងនាម​ថាព្រះបាទជយឥន្ទ្រវម៌នទី​៤ ដែល​ជា​ស្តេចចង​សម្ព័ន្ធមេត្រី​នឹង​នគរ​អណ្ណា​ម​ដែល​ថា​មិន​ឈ្លានពាន​គ្នា។ បន្ទាប់​មក​ស្តេច​នេះ​លោភលន់​ហើយ​ដឹកនាំ​ទ័ព​មក​វាយបក និង​ត្រួតត្រា​មហានគរ​ខ្មែរ​ដោយ ធ្វើ​គត់​ព្រះបាទត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម និង​សំលាប់​ប្រជារាស្ត្រ​សំលាប់ទ័ព​ខ្មែរ​ប្លន់​យក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​រួច​នាំយក​ទៅ​នគរ​ខ្លួន។ ក្នុងពេលនោះ​ព្រះ​ជយវធ៌ន និង​ជា​មេទ័ព ពល​សេនា​ដ៏​មាន​សេចក្តី​អង់អាច រួម​ទាំង​ព្រះរាជបុត្រ​ទ្រង់​ព្រះនាមឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ​ផងបាន​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ទ័ព​នៃ​ស្តេច​នគរ​ចាម្ប៉ា​នោះ​រហូត​បាន​ឈ្នះ និង​ដេញ​ខ្ចាត់ខ្ចាយហើយ​ដាក់ នគរ​ចាម្ប៉ា​ចំណុះ​ជាថ្មី​វិញ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​ឝ្រីន្ទ្រ​កុមារ​ទ្រង់​សុគត។ ក្រោយ​ចំបាំង​បង្ហូរ​ឈាម​នោះ​ព្រះអង្គជយវធ៌ន​ត្រូវបាន​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​ជា​មហា​វីរក្សត្រ​ក្នុង​នាម​ថាវ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​៨ (១១៨១-១២១៩)។ ទ្រង់សព្វ​ហឫទ័យ​សោមនស្ស​នឹង​ព្រះរាជកិច្ច​នគរ ប្រជារាស្ត្រ ពល​សេនា មន្ត្រី​ក្រុម​ការ​និង​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស ហើយ​កសាង​សមិទ្ធិផល​យ៉ាងច្រើន​លើសលុប​ក្នុងមហានគរ​រហូតដល់​ដែន​សាមន្តរដ្ឋ។ ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​នៅតែមានវិប្ប​យោគ​ជា​ទំងន់អំពី​ការបាត់បង់​សមាជិកគ្រួសារ​ពីររូប គឺ​ព្រះរាជបុត្រ​ឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ និង​បន្ទាប់មក​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ជយរាជទេវី​សោយ​ទិវង្គត​ដោយ​រោគា។ ផុត​ពី​វេលា​កាន់ទុក្ខ​នេះ ដោយសារ​មាន​សំណើ​ពី​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស នាម៉ឺន​សព្វ​មុខមន្ត្រី និង​ប្រជារាស្ត្រ​ទ្រង់​បាន​អភិសេក​អគ្គមហេសី​ថ្មី គឺ​ព្រះ​នាងឥន្ទ្រទេវីទី២ជា​ព្រះរាជ​ជេដ្ឋានៃ​ព្រះ​នាងជយរាជទេវី។ ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ឥន្ទ្រ​ទេវី​បាន​ដឹកនាំ​ព្រះ​នគរ​បាន​រីកចំរើន​ល្បីល្បាញ​ដល់​កំពូល។ ក្នុងចំណោម​សមិទ្ធិផល​សន្ធឹកសន្ធាប់​គ្រប់ទិសទី​ទ្រង់​ក៏​ចាត់​អោយ​កសាង​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​ ១ ​ដែរ សំរាប់​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​វីរភាព ឬ​ជា​ចំណង​ព្រហស្ថ​កិត្តិយស​ថ្វាយ​ចំពោះ​ព្រះរាជបុតឝ្រី​ន្ទ្រ​កុមារ និង​សញ្ជក (​សេនា​ជំនិត​) ៤ ​រូបពល​សេនា​ទាំងអស់​ដែល​បូជាជីវិត​ក្នុង​ការបង្ក្រាប​ការបះបោរ​នៃ​ជន​ក្បត់ និង​ចំបាំង​នឹង​នគរ​ចាម។ នៅ​ជញ្ជាំង​ខាង​មុខ​នៃ​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​មាន​រូបចំលាក់​ស្តីពី​សកម្មភាព​បញ្ជា​ទ័ព​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​៨ និង​សមរភូមិ​ប្រយុទ្ធ​នៃ​កងទ័ពជើងទឹក​ខ្មែរ​ច្បាំង​នឹង​ទ័ព​ចាម។ ចំបាំង​នោះ​ជាញ​ជ័យតែ​ស្លាប់​ពល​សេនា​យ៉ាងច្រើន។​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សញ្ជកនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃកម្វុជទេឝ
ទេពសិរិន្ទ្រ
ជីវប្រវត្តិ
ម៉មថៅ រាំផើយ ប្រសូតិនាថ្ងៃទី 18 កក្កដា 1834 ដោយជាព្រះរាជបុត្រាបុត្រីលំដាប់ទី 2 របស់សម្តេចព្រះបរមរាជមាតាមហយ្យកាធើ ព្រះអង្គចៅសិរិវង្ស ក្រុមម៉ឺនមាត្យាពិទក្ស (ព្រះរាជបុត្រនៃព្រះបាទសម្ដេចពព្រះណាង់ក្លៅចៅយូហួនិងថៅចមមាតាសាប) និងម៉មណយ (ស្ត្រីជនជាតិមន-សៀម)។ នៅពេលដែលឪពុករបស់ព្រះឣង្គបានស្លាប់នៅតែ 27 ឆ្នាំ ព្រះបាទសម្ដេចពព្រះណាង់ក្លៅចៅយូហួ ជីតារបស់នាង បានយកនាងនិងពណ្ណរ៉ាយព្រះសម្ពន្ធវង្សធើ  ព្រះអង្គចៅពណ្ណរ៉ាយ ប្អូនស្រីរបស់នាង ទៅនឹងព្រះបរមមហារាជវាំង ហើយពួកគេត្រូវបានគេនិយាយថាជាចៅសំណព្វរបស់គាត់។
នៅក្នុងឆ្នាំ 1853,ម៉មថៅ រាំផើយ រៀបការជាមួយទួតពូរបស់នាងង្កុ (ដែលមានរយៈពេល 30 ឆ្នាំរបស់នាងជាន់ខ្ពស់) ហើយត្រូវបានលើកឡើងទៅជាមួយព្រះចៅអ៊ុង (ឋានៈខ្ពស់នៃព្រះនាង) ។ ក្នុងឆ្នាំដដែលនោះនាងបានផ្ដល់កំណើតដល់ព្រះអង្គម្ចាស់ជូឡាឡុង។ ក្រោយមកនាងបានក្លាយជា "ព្រះនាងធើ ព្រះអង្គចៅរាំផើយភមរាភិរម្យ"។
ព្រះនាងធើ ព្រះអង្គចៅរាំផើយភមរាភិរម្យ មានព្រះរាជបុត្រាបុត្រីជាមួយព្រះមហាក្សត្រមង្កុដ រួម ៤ ព្រះឣង្គ គឺ:
ព្រះនាងធើ ព្រះអង្គចៅរាំផើយភមរាភិរម្យ បានសុរគតក្នុងឆ្នាំ 1861។ ព្រះអង្គចៅពណ្ណរ៉ាយ ប្អូនស្រីរបស់នាង (ដែលជាប្រពន្ធង្កុផងដែរ) បានធ្វើជាអគ្គមហេសីង្កុសម្រាប់នៅសល់នៃរជ្ជកាលរបស់គាត់។ នៅពេល សម្ដេចព្រះចៅលូកយ៉ាធើ ចៅហ្វាមហាចុឡាលង្ករណ៍ បានគ្រងម្កុដក្នុងឆ្នាំ 1867 នាងត្រូវបានគេដែលបានផ្ដល់ឱ្យក្រោយស្លាប់នេះ "ក្រុមសម្តេចព្រះទេពសិរិន្ទ្រាមាត្យ" ព្រះមហាក្សត្រិយានីមាតា។ ចៅប្រុសរបស់នាង Vajiravudh (រាមាទី VI), បានផ្ដល់ឱ្យនាងឈ្មោះ "សម្តេចព្រះទេពសិរិន្ទ្រាបរមរាជិនី"។
ព្រះឥស្សរិយយស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រិយានីថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
ថងសិង្ហ ធម្មវង្ស
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ខែ
=ខែតាមចន្ទគតិ=
=ខែតាមសុរិយគតិ=
ប្រាសាទបន្ទាយសៀម
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
ប្រាសាទបន្ទាយសៀមដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងព្រៃឡង់ជិតភូមិត្រពំាងទា ឃុំបឹងចារ ស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះ។ យើងអាចដំណើរឆ្លងតាមកំពង់ដឈ្មោះវឌ្ឍនះដែលស្ថិតក្នុងភូមិធំ ក្នុងឃុំសណ្តាន់នៃស្រុកសំបូរឆ្ពោះទៅត្រើយម្ខាង កាត់តាមវត្តពាក់វែក ដែលជាវត្តមួយដែលមានសល់ស្លាកស្នាមនៃបុរាណស្ថានដ៏សំខាន់មួយដែរ ដែលចំាបាច់ត្រូវសិក្សាស្វែងយល់បន្ថែមទៀត....យើងបានឆ្លងកាត់ស្ពានឈើចាស់ៗ ស្របដងទន្លេ ដែលតូចល្មមតែរថយន្ដ ហើយទ្រុឌទ្រោមគួរអោយព្រឺស្ញើប ហូរហែរតាមវត្តអាជេនរហូតត្រាទៅដល់ភូមិស្ពានក្តារ ។ ហើយពេលរសៀលបន្តិចក៏នំាគ្នាទៅមើលទីថ្មរំចេកដែលមានសណ្ឋានស្រួចៗឡើងលើ ។ គោយន្តឆ្នៃបានរត់លើផ្លូវដែលឈូសឆាយដោយក្រុមហ៊ុនមួយក្នុងដែនព្រៃឡង់ប្រមាណជាងម្ភៃគ.ម មុនចាកចេញពីផ្លូវបុកចូលផ្លូវលំបាកជាង១០គ.មទៀត កាត់កូនជ្រោះនានា ឆ្ពោះទៅកាន់ប្រាសាទ ។ទោះជាសម្លេងម៉ាស៊ីនរថយន្តលាន់កងរំពងខ្ទរព្រៃពិតមែនក៏ដោយតែសត្វស្លាបគួរអោយស្រឡាញ់ខ្លះនៅតែហើរ និង លោតជិតៗយើងនៅឡើយ ។​ អ្នកស្រុកបានប្រាប់ថា ទីនេះកើនចំនួនសត្វក្ងោក សត្វខ្ទីង និង ដំរី....ដំណឹងក្រៅផ្លូវការនេះវាជាដំណឹងសែនរីករាយ និង សែនមោទន។ ប្រាសាទទំាងមូល ក៏ដូចជាកំពែង វាមិនមានអ្វីដែលនៅសេសសល់ទេ ។ វារលុះដោយសារធម្មជាតិ និង មនុស្សជីកកកាយ ។ លើរថយន្ត គេបានដាក់រួចហើយនូវផ្ទំាងថ្មធំៗពីរ ដែលមួយជាមេទ្វារមានសិលាចារឹក( ប.១៩៨ស.ម​,​ទទឹង៧៨.៥ស.ម កំរាស់២៤ស.ម ) មួយទៀតជាផ្តែរ ដែលស្ថិតក្នុងរចនាបថកំពង់ព្រះនាស.វទី៨( ប.២១៤ស.ម,​ទទឹង៨៦ស.ម កំរាស់១៩ស.ម ) ទំរសសរពេជ្រ ​( ? ) ៣ដុំ ។ ក្រុមទំាងមូលចង់យកវត្ថុលំអរដទៃទៀតមានជើងទំរ(យោនី)២ដុំ ...និង មេទ្វារមួយផ្ទំាងទៀត តែពេលវេលា....ស្ថានភាពផ្លូវ....និង ភាពប្រទំាងប្រទើសរបស់អ្នកស្រុក រហូតមានការប្រកាសប្រមូលមនុស្សក្នុងភូមិភ្លាមៗ ដោយសារអ្នកស្រុកខ្លះមិនសប្បាយចិត្តនឹងយកអ្វីចេញពីតំបន់គាត់បើទោះជាមានច្បាប់ក៏ដោយ....  រហូតលេចចេញនូវព័ត៌មានច្របូកច្របល់ ភ័ន្តច្រឡំ....និង តឹងសរសៃកដាក់គ្នាម្ដងម្កាល ។ ជាទម្លាប់ដែលយើងធ្លាប់ដឹងនិងធ្លាប់ឆ្លងកាត់ រាល់សម្បត្ដិវប្បធម៌ជាតិដែលនៅសល់ពីការលួច ឬ បំផ្លាញដោយមនុស្ស ឬ ទុកចោលអោយខូចមិនរវីរល់ក៏ដោយ បើសិនជាមានច្បាប់ទៅសុំយកមករក្សាទុក បែរជាមានបញ្ហាទៅវិញ ។ ល្ងាចមែនទែនហើយទើបយើងមកដល់ភូមិស្ពានក្តារវិញ ។ បន្ទាយសៀម
ឆ្នាំ
=ឆ្នាំតាមសុរិយគតិ=
២,០០០រៀល(ឆ្នាំ១៩៩២)
2,000រៀល
=មើលផងដែរ=
ខេត្តរនង
ខេត្ត រនង ( ថៃ ៖ ระนอง, អានថា:រ៉ណៈង) គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោម ខេត្តភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេសថៃ( ចង្វាត) នៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចតាមបណ្តោយ សមុទ្រអង់ដាម៉ង់ ។ វាមានប្រជាជនតិចបំផុតនៃប្រជាជនខេត្តថៃទាំងអស់ ខេត្តជិតខាងខេត្តរនង គឺ ខេត្តជុម្ពរ , ខេត្តសុរាស្ត្រ ធានី និង ខេត្តផាំងង៉ា ។ ខាងលិចជាប់នឹង Kawthaung , តំបន់តានីនថារី , ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ ខេត្តនេះមានផ្ទៃដីចំនួន 3,298 km2 (1,273 sq mi) និងមានប្រជាជនរស់នៅប្រហែល ១សែននាក់
ឃុំគគីសោម
=រដ្ខបាល= ឃុំ មានភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
ឃុំអណ្តូងពោធិ៍
សំដៅទៅដល់÷
សប្ដាហ៍
សប្ដាហ៍គឺជាចំនួនអាទិត្យប្រចាំខែ និងឆ្នាំនីមួយៗ។ សប្ដាហ៍ត្រូវបានគិតដូចខាងក្រោម÷
នាឡិកាដាស់វិញ្ញាណ
The Clock: Spirits Awakening ( នាឡិកាដាស់វិញ្ញាណ, Nea Li Ka Das Vi Nhean ; transl.  The Clock: Spirits Awakening ) ជា ​ភាពយន្ត​បែប​ភ័យ​រន្ធត់ ​របស់​កម្ពុជា​ឆ្នាំ ២០១៩ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក លៀក លីដា និង​និពន្ធ​ដោយ នួន ម៉ូលីន។
នៅក្នុងមហោស្រពភាពយន្តជាតិលើកទី៦ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ភាពយន្តនេះបានទទួលការតែងតាំងសរុបចំនួនប្រាំមួយគឺ "ភាពយន្តល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ", "អ្នកដឹកនាំឆ្នើមប្រចាំឆ្នាំ", "ពានរង្វាន់កាត់តល្អបំផុត", "ពានរង្វាន់វិស្វកម្មសំឡេងល្អបំផុត", "។ តារា​សម្ដែង​ល្អ​បំផុត​» និង "តារា​សម្ដែង​ឆ្នើម" ដែល​ឈ្នះ​ពាន​រង្វាន់​ទាំង​បួន​ដំបូង​គេ​ក្នុង​ចំណោម​ពាន​រង្វាន់​ទាំង​នេះ។
គ្រោង
Cheata ក្មេង​ស្រី​ម្នាក់​ធ្លាក់​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​នៃ​វិញ្ញាណ​របស់​ស្ត្រី​ជនជាតិ​បារាំង​ដែល​បាន​ស្លាប់​ដោយ​ធ្វើ​អត្តឃាត​កាលពី​ទសវត្សរ៍​មុន។ វិញ្ញាណ​នេះ​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ។
ផលិតផល
បើ​តាម​លក្ខិណា ផលិត​បាន​រយៈ​ពេល​មួយ​ឆ្នាំ​ដោយ​ចំណាយ​ថវិកា​៤០​ម៉ឺន​ដុល្លារ។
ការចាក់បញ្ចាំង
The Clock: Spirits Awakening ត្រូវបានចាក់បញ្ចាំងនៅ ប្រទេសប្រ៊ុយណេ ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី សិង្ហបុរី និង ថៃ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្ត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តរន្ធត់
ជនជាតិកូរ៉េ
ជនជាតិកូរ៉េ (កូរ៉េខាងត្បូង : 한민족/한국인/한국사람, 韓民族/韓國人/韓國사람, Hanminjok/Hanguk-in/Hanguksaram, កូរ៉េខាងជើង : 조선민족/조선인/조선사람, 朝鮮民族/朝鮮人/朝鮮사람, Joseonminjok/Joseonin/Joseonsaram, ) ជាក្រុមជនជាតិភាគតិចអាស៊ីបូព៌ា មានដើមកំណើតនៅកូរ៉េ និងខាងត្បូងរបស់ម៉ាន់ជូរី
ជនជាតិកូរ៉េភាគច្រើនរស់នៅក្នុងរដ្ឋកូរ៉េទាំងពីរ: កូរ៉េខាងជើងនិងកូរ៉េខាងត្បូង (ជារួម និងសំដៅយ៉ាងសាមញ្ញថាគ្រាន់តែជាប្រទេសកូរ៉េ) ជនជាតិកូរ៉េត្រូវបានចាត់ទុកថាជាក្រុមជនជាតិភាគតិចធំជាងគេទី១៥ នៅលើពិភពលោក ពួកគេក៏ជាជនជាតិភាគតិចដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសអាស៊ីផ្សេងទៀត ដូចជា ចិន ជប៉ុន កាហ្សាក់ស្ថាន និងអ៊ូសបេគីស្ថាន ជនជាតិកូរ៉េក៏បង្កើតសហគមន៍ដែលមានទំហំធំនៅទ្វីបអឺរ៉ុបផងដែរ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី អាល្លឺម៉ង់ សហរាជាណាចក្រ និងបារាំង​ ក្នុងអំឡុងពេលរបស់សតវត្សទី២០ សហគមន៍កូរ៉េក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទ្វីបអាមេរិកផងដែរ​ (ជាពិសេសនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា)​ និងទ្វីបអូសេអានី
គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ មានជនជាតិកូរ៉េប្រមាណ ៧.៥ លាននាក់រស់នៅក្រៅប្រទេសកូរ៉េ
កូរ៉េ​ខាង​ជើង និង ​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ​គឺបាន​ចែក​រំលែក​មរតក​រួម ប៉ុន្តែ​ការ​បែក​បាក់​ផ្នែក​នយោបាយ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ១៩៤៥ បាន​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​ខុស​គ្នា​ខ្លះៗ​នៃ​វប្បធម៌​ទំនើប​របស់​ពួក​គេ។
ភាសារបស់ប្រជាជនកូរ៉េគឺជាភាសាកូរ៉េ ដែលប្រើ ហាន់ហ្គឹល ជាប្រព័ន្ធសរសេរសំខាន់របស់វា។ ការប្រើប្រាស់ ហាន់ហ្គឹល ប្រចាំថ្ងៃត្រូវបានលុបចោលជាដំណាក់កាលនៅក្នុងឧបទ្វីបកូរ៉េ ក្រៅពីការប្រើប្រាស់ដោយក្រុមហ៊ុនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកូរ៉េខាងត្បូងដែលបានជ្រើសរើស (ភាគច្រើនជាអភិរក្សនិយម) នៅពេលសំដៅទៅលើអ្នកនយោបាយសំខាន់ៗ (ឧ. បច្ចុប្បន្ន និងអតីតប្រធានាធិបតី មេដឹកនាំគណបក្សនយោបាយធំៗ) ឬ ប្រទេសមួយចំនួនតូច (ឧ. ចិន  ជប៉ុន អាមេរិក អង់គ្លេស) ជាអក្សរកាត់។  បើមិនដូច្នោះទេ ហាន់ចា ត្រូវបានប្រើទាំងស្រុងសម្រាប់គោលបំណងសិក្សា ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាសនា។  អក្ខរក្រមរ៉ូម៉ាំង គឺជាប្រព័ន្ធសរសេរទីពីរតាមការពិតនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជាពិសេសសម្រាប់ពាក្យកម្ចី ហើយត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការទំនាក់ទំនងប្រចាំថ្ងៃ និងផ្លូវការ។  មានអ្នកនិយាយភាសាកូរ៉េច្រើនជាង ៧៨លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកូរ៉េ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិកូរ៉េ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិនៅកូរ៉េ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិនៅកូរ៉េខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិនៅកូរ៉េខាងជើង
រដ្ឋសភាជាតិឡាវ
រដ្ឋសភាជាតិ (ឡាវ: ສະພາແຫ່ງຊາດ, រ៉ូមុាំង: Sapha Heng Xat, បារាំង: Assemblée nationale)  គឺជា សភាឯកបក្ស នៃ ប្រទេសឡាវ ។ សភាជាតិជួបប្រជុំនៅ រដ្ឋធានីវៀងចន្ទន៍ ។
ប្រទេសឡាវជារដ្ឋឯកបក្ស ដោយ បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវជាភាគីស្របច្បាប់តែមួយគត់នៅក្នុងប្រទេស។ សកម្មភាពភាគច្រើនរបស់រដ្ឋសភាគ្រាន់តែ បោះត្រា លើការសម្រេចចិត្តរបស់គណបក្ស។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពសមាជិករបស់ខ្លួន ក្នុងគោលបំណងពង្រឹងនីតិបញ្ញត្តិ ការត្រួតពិនិត្យ និងសមត្ថភាពតំណាង។
រោច(រនោច)
រោច រឺ រនោច គឺជាការរាប់តាមដំណើរព្រះច័ន្ទ ចាប់ពី ខែងងិត ទៅដល់ ខែភ្លឺ គឺ÷
ជ័យវរ្ម៏នទី៨
ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម៏នទី៨ (ប្រសូតនៅ. គ.ស ០០០០-១២៩៥) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១២៤៣-១២៩៥) ចក្រភពកម្វុជទេស ព្រះអង្កជាបុត្រព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ទ្រង់បានរៀបអភិសេកជាមួយម្ចាស់ក្សាត្រីទ្រង់មួយអង្គព្រះនាមចក្រវ៉ាទីរាជទេវី ហើយទ្រង់មានបុត្រ២អង្គនាម ឥន្ទ្រជ័យវរ្ម័ន និង មួយអង្គទៀតជាបុត្រីនាម ត្រីឥន្ទ្រភូកេតរចិន្តា ដែលមិមានកំណាត់ត្រាច្បាស់លាស់ ។ ក្នុង​រាជព្រះអង្គ​មាន​ប្រតិកម្ម​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​របស់​អ្នក​កាន់​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទៅ​លើ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ដោយ​ពេល​នោះ​មាន​ការ​វាយ ឬ​កោស​លុប​បំផ្លាញ​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា ដែល​គេ​បាន​សាង​យ៉ាង​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​រាជព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័នទី៧ ក្នុងសម័យដែលព្រះអង្គគ្រប់គ្រងប្រទេសជាតិវឹកវរដោយសង្គ្រាមយ៉ាងខ្លាំង ដោយទ័ពស្យាម ឬ សៀមរុលយកភាគខាងលិច ក្នុងឆ្នាំ ១២៥៧ នៃ គ.ស ហើយក្នុងឆ្នាំ ១២៨១ នៃ គ.ស ដោយទ័ពមុងហ្គោលវាទទីមកដក់ភាគខាងត្បូង ។ ទ័ពមុងហ្គោល បានមកច្បាំងជាមួយ ទ័ពព្រះបាទ ជ័យវរ្ម៏នទី៨ ក្នុងឆ្នាំ ១២៨៣ នៃ គ.ស ច្បាំងអស់រយៈពេល ២ឆ្នាំ ទ័ពម៉ុងហ្គោលនៅតែមានសភាពខ្លាំងក្លា ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម៏នទី៨ ​ទ្រង់​ឈ្វេង​យល់​ថា គួរ​តែ​លើក​សួយសារអាករ​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះចៅ​អធិរាជម៉ុងហ្គោល "គូប៊ីឡៃខាន់" ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម ក្នុងឆ្នាំ​ ១២៨៥ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ​ ។ ក្រោយមកព្រះបាទ ជ័យវរ្ម៏នទី៨ ក៏ចូលទីវង្គត់ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៥ នៃ គ.ស ហើយទ្រង់មានព្រះបរម មរណៈនាមថា ព្រះបាទបរមេកេស្វរបទ។ ក្នុងឆ្នាំបន្ទាប់បុត្រីទ្រង់ នាម ត្រីឥន្ទ្រភូកេតរចិន្តា បានលួចព្រះខ័នមាសទៅឲស្វាមីខ្លួនហើយប្រកាសរាជសារក្លែងបន្លំឲប្ដីរបស់ខ្លួន គ្រងរាជក្នុងឆ្នាំ ១២៩៦ នៃ គ.ស ស្វាមីរបស់ទ្រង់មានព្រះនាមក្នុងរាជថា ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ ។
ស៊ីសាវ៉ាត កែវប៊ុនផាន់
ស៊ីសាវ៉ាត កែវប៊ុនផាន់ ( ឡាវ : ສີສະຫວາດ ແກ້ວບຸນພັນ ; 1 ឧសភា 1928 - 12 ឧសភា 2020 ) ជា អនុប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសឡាវ ពីឆ្នាំ 1996 ដល់ឆ្នាំ 1998 និងជាប្រធានទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីទីបី (នាយករដ្ឋមន្ត្រី) នៃ ប្រទេសឡាវ ពីឆ្នាំ 1998 ដល់ឆ្នាំ 2000 ។ លោកត្រូវបានស្នងបន្តដោយលោក ប៊ុនយុាំង វ៉រ៉ាជីត ។ លោក​ជា​សមាជិក​នៃ ​បក្ស​បដិវត្តន៍​ប្រជាជន​ឡាវ និង​ជា​ប្រធាន ​រណសិរ្ស​ឡាវ​ដើម្បី​ការ​កសាង​ជាតិ ​ពី​ឆ្នាំ ២០០១ ដល់​ឆ្នាំ ២០១១ ដែល​ពេល​នោះ​លោក​បាន​ស្នង​តំណែង​ពី​លោក ផាន់ដួងចិត្ត វង្សា ។
ឃុំដូង(ស្រុករមាសហែក)
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មានភូមិ៖
វេយ្យាករណ៍នៃភាសាខ្មែរ
មាតុភូមិយើងជាប្រទេសសំបូរដោយសិលាប្រាសាទល្អឆើត
=អក្សរ= អក្ខរៈ ឬអក្សរ ឬវណ្ណៈមានពីរយ៉ាងគឺ៖ ស្រៈ ឬសរៈ និងព្យព្ជានៈ។ ស្រៈមានពីរពួក ស្រៈពេញតួ និងស្រៈនិស្ស័យ។ ហើយវាមានទម្រង់ និងទ្រង់នៃការសរសេរខុសប្លែកពីគ្នាដូចជា៖
អក្សរត្រង់
អក្សរត្រង់គឺជាទម្រង់នៃប្រភេទអក្សរដែលគេសរសេរឱ្យមានជំហរត្រង់ទៅលើ តាមទំនងបន្ទាត់បញ្ឈរ។ បន្តែគេកម្រឃើញទម្រង់អក្សរ សរសេរទ្រេតទៅឆ្វេងណាស់(ទ្រេតទៅ ក្រោយ)។
អក្សរជ្រៀង
គឺជាប្រភេទអក្សរដៃ ដែលមានជំហររាងទ្រេតទៅមុខ។
អក្សរមូល
គឺជាប្រភេទអក្សរដែលមានទម្រង់មូល។ គេច្រើនសរសេរអក្សរមូល នៅក្នុងសៀវភៅធម៌ ជាភាសាបាលីឬ សំស្ក្រឹត។ ម្យ៉ាងទៀតការសរសេរមន្តអាគមគាថា លើកន្សែងយ័ន្តលើអាវតេជះ សាក់លើខ្លួនប្រាណ ក៏គេនិយមប្រើអក្សរមូលដែរ។ ហើយនៅទូទាំងស្រុកសៀម(ថៃ) កាលណាគេសរសេរបាលីគាថា មន្តអាគម គឺគេសរសេរអក្សរមូលខ្មែរទាំងអស់។ គេនិយមយល់ថា កាលណាគេសរសេរអក្សរ(សៀម) នៅលើយ័ន្ត មន្តអាគមគាថា នោះមិនពូកែស័ក្តិសិទ្ធិ ដូចសរសេរអក្សរមូលខ្មែរទេ។ ប៉ុន្តែជាករណីពិសេស ដែលជាទម្លាប់របស់ខ្មែរយើងស្រាប់ផង នៅលើស្លាកយីហោផ្ទះជំនួញ ស្លាករបស់មន្ទីរក្រសួងនានា ឈ្មោះចំណងជើងសៀវភៅ ឈ្មោះអ្នកនិពន្ធ... នោះគេច្រើនតែសរសេរអក្សរមូលផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ រោងចក្រស្បែកជើង ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ វចនានុក្រមខ្មែរ ដោយព្រះឃោសាចារ្យ ជួន ណាត។
អក្សរខម
អក្សរខមមានទម្រង់ទ្រង់ទ្រាយមូល ប្រហាក់ប្រហែលនឹងអក្សរមូលដែរ។ អក្សរទាំងនោះមាន អក្សរ ឝ អក្សរ ឞ ប៉ុន្តែមានចំណុចប្លែកគ្នាខ្លះៗដូចជា៖ បញ្ជាក់​ ឞ តួនេះពុំមែនជាព្យព្ជានៈ ម ទេ គឺជាតួព្យព្ជានៈ ឞ (ហៅថា សប)ជាព្យពា្ជនៈសម្រាប់ភាសាសំស្ក្រឹត ពុំមានក្នុងភាសាបាលីខ្មែរទេ។ ក្នុងភាសាសំស្ក្រឹតមានព្យពា្ជនៈ “ស” បីតួ(បញ្ចេញសម្លេងខុសគ្នា)គឺ ឝ (ហៅថា សក) ឞ (ហៅថា សប) និង ស (អាចហៅ សល)បាន។ ខ្មែរធ្លាប់ប្រើ ឝ និងឞ តាំងពីសម័យមុនអង្គររហូតដល់ សម័យក្រោយអង្គរ។ គេប្រើសរសេរ ខម ប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងអក្សរមូលដែរ តែគេមិនសរសេរនៅក្នុងយ័ន្ត គាថានោះទេ។ គេច្រើនសរសេរសម្រាប់ ចុះចំណងជើងសៀវភៅ ចំណងជើងអត្ថបទ ឈ្មោះជំពូក វគ្គ ផ្នែកនៃសៀវភៅមួយ។ ដោយចង់ថែរក្សាទម្រង់អក្សរ បន្សល់ទុកមកដោយបុព្វបុរសខ្មែរ គេចម្លងគំរូអក្សរខមនេះពីសិលាចារឹក ក្រោយសម័យអង្គរខ្លះពីសាស្ត្រាស្លឹករឹតខ្លះ រក្សាទុកជាកេរមត៌កខាងអក្សរសាស្ត្រកុំឱ្យបាត់បង់។ភាសាខ្មែរហ្វេកប៊ុក
=ព្យព្ជានៈ= ប្រវត្តិព្យញ្ជនៈ ព្យញ្ជនៈដែលគេប្រើពីសម័យដើមជាព្យញ្ជនៈសំស្ក្រឹតមានចំនួនលើសពីចំនួនព្យញ្ជនៈបច្ចុប្បន្នពីរតួគឺ ឞ និង ឝ ហៅថា         ស-ប (ឞ)    ស-ឝ (ឝ) ឯ ស ដែលយើងប្រើសព្វថ្ងៃហៅថា ស-ល។ ក្នុងសម័យបុរាណ ព្យញ្ជនៈមុទ្ធជៈ ដ ឋ ឌ ឍ ណ ឡ និង ឞ ឝ ទុកសម្រាប់ប្រើតែពាក្យមកពីបាលី  សំស្ក្រឹត ក្នុងពាក្យខ្មែរសុទ្ធលោកមិនប្រើទេ។ លោកយក៖
ព្យព្ជានៈគឺជាតួអក្ខរៈឬអក្សរដែរប្រើសម្រាប់ប្រកបជាមួយស្រៈដ៏ទៃដែលបង្កើតបានទៅជាសូរសម្លេងឬពាក្យដ៏ទៃដែរមានន័យគ្រប់គ្រាន់អាចស្តាប់បាន។ ព្យព្ជានៈទាំងនោះមាន ៣៣តួ បានបែងចែកចេញជា ៦វគ្គឬពួក ហើយក្នុងនោះមានសេស ១វគ្គ និងគូ ៥វគ្គ។ វគ្គនីមួយៗ មានតួអក្សរ ៥តួ ឯសេសវគ្គមានអក្សរ ៨តួ។ វគ្គទាំងនោះមានដូចជា៖
+ អក្សរមានសម្លេងខ្ពស់មាន ១១តួ (អានសម្លេងខ្ពស់ឡើងទៅលើ) + អក្សរសម្លេងខ្ពស់មាន ៩តួ(អានក្នុងបំពង់ក) + អក្សរសម្លេងទាប ២៤តួ(អានសម្លេងធម្មតា)។ ក៏ប៉ុន្តែនៅក្នុងភាសាខ្មែរ ព្យព្ជានៈទាំងឡាយមានសព្ទជា ពីរពួកគឺ ពួកសម្លេងតូចហៅថា អឃោសៈ(អ) និងពួកសម្លេងធំហៅថា ឃោសៈ(អ៊)។
ព្យព្ជានៈប្លែកផ្ជើង
ប្លែកផ្ជើងគឺជាវិធីយកជើងព្យព្ជានៈមួយ ទៅផ្សំជាមួយនឹងព្យព្ជានៈមួយទៀត ដើម្បីបង្កើតបានជាសំឡេងផ្សំពីបញ្ចូលគ្នា ឱ្យលាន់ឮក្នុងព្យាង្គតែមួយ។ នៅក្នុងភាសាខ្មែរយើង សម្បូរពាក្យដែលផ្សំសំឡេងពីររួមបញ្ចូលគ្នាមកតែមួយព្យាង្គ សម្រាប់អាន និយាយចេញមកភា្ជប់គ្នាដូជាសំឡេងភ្លោះ។ ឧទាហរណ៍ របៀបយកជើងទៅផ្ញើ(ផ្សំ) ជាមួយព្យព្ជានៈ គោល គឺព្យព្ជានៈមានឋានៈជាម្ចាស់មានរបៀបប្លែកគ្នា÷
ក.យកជើងផ្សំដាក់ពីក្រោមតួព្យព្ជានៈគោល។ជើងនោះមាន ្ក ្ខ ្គ ្ង ្ច ្ឆ ្ជ ្ញ ្ដ ្ឋ ្ឌ ្ណ ្ត ្ថ ្ទ ្ធ ្ន ្ផ ្ព ្ភ ្ម ្ល ្វ ្ហ ្អ។
ឧទាហរណ៍ ក្លាយ ខ្លា គ្នា ឃ្លា។
ខ. យកជើងផ្សំដាក់ពីឆ្វេងតួព្យព្ជានៈ។ ជើងនោះមាន រ្រ។
ឧទាហរណ៍ ក្រ គ្រា ច្រាំង ជ្រាល ទ្រ។
គ.យកជើងផ្សំដាក់ពីក្រោម និងខាងស្តាំ។ ជើងនោះមាន ្ឃ ្ឈ ្ឍ ្ប ្យ ្ស។ សង្ឃ អភិវឌ្ឍ សប្បាយ រក្សា។
ការប្រើប្រាស់ជើងអក្សរខ្មែរ
ដោយហេតុថា មានករណីដោយឡែកខ្លះ ដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងជើងជើងព្យព្ជានៈខ្មែរយើងនោះ សូមជម្រាបថា៖ ១. ជើង ត្ត និងជើង ដ្ត មានរូបរាងដូចគ្នាអាចច្រឡំ ព្រោះការប្រើប្រាស់កន្លងមក ហាក់ដូចជាច្របូកច្របល់បន្តិច ដូចជាពក្យ ស្ដូកស្ដឹង ផ្តិល(ទឹក) ផ្ដាច់ផ្ដិល។ ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញបានកំណត់ការប្រើជើង(ត្ត) នៅផ្ញើពីក្រោមអក្សរ(ន) វាមានសំឡេងជាជើង(ត្ត) ទាំងអស់ដូចជាពាក្យ ប៉ុន្តែ កន្តែរ៉ែ កន្តាំង អន្តរាយ បន្តិចបន្តួច។ល។ លើកលែងតែពាក្យ ៤ម៉ាត់ចេញដែលជើង(្ត) យកទៅផ្ញើនឹង(ន) ទៅជាមានសំឡេងនោះគឺ សន្ដោសសន្ដាន ចិន្តា អន្ដរធាន។ ប៉ុន្តែបើជើង(ត) នៅផ្ញើពីក្រោមតួព្យព្ជានៈ(ណ) វិញនោះវាមានសំឡេងជា ដ វិញ ដូចជាពាក្យ សណ្ដែក សណ្ដាន់ កណ្ដៀវ កណ្ដុរ កណ្ដាល       អណ្តូង អណ្តើក។ល។ ២. ចំពោះជើង ញ បើកាលណាត្រូវយកជើង(ញ) ទៅផ្ញើនឹងព្យព្ជានៈ(ញ)នោះ អក្សរ(ញ) ខាងលើត្រូវកំបុតជើង(ខ្នែង ្ញ)។ រីឯជើង(ញ) ដែលយកទៅផ្ញើនឹងតួ(ញ)នោះមានសិទ្ធិអាចរក្សាជើង(ខ្នែង ញ្ញ)នេះបាន។ ឧទាហរណ៍ បញ្ញើក្អែក បញ្ញត្តិ អនុញ្ញាត កញ្ញា សញ្ញា។ ៣. ជើង ឡ គេមិនដែលប្រើវាទេ។ ៤. ជើង(្ព) និងជើង(្វ) អាចប្រើចូលគ្នាបាន ដោយយកជើង(្វ) ទោផ្ញើក្រោមព្យព្ជានៈ(ព) ដូចជា និព្វាន។ បុព្វបុរសយើងផ្លាស់បប្តូរ(ពៈ) ជា(វៈ) គឺប្រើជាមួយគ្នាជំនួសបាន ប៉ុន្តែគេមិនអាចយកជើង(ព) ទៅផ្ញើនឹងតួ(វ)ឡើយ។
ទីតាំងសូរព្យញ្ជនៈខ្មែរ
អក្ខរៈកើតមកពីហេតុ ៣ យ៉ាង គឺ ឋានៈ ករណៈ បយតនៈ ដូចសំឡេងរគាំឮឡើង ព្រោះហេតុ ៣ យ៉ាង គឺ រគាំង អន្លូង និង អ្នកវាយ ។ ឋានៈ បានដល់ ទីកើតរបស់អក្ខរៈ មាន ៦ គឺ ហ អក្សរដែលផ្សំនឹងព្យញ្ជនៈចុងវគ្គ ៥ តួ គឺ ង ញ ណ ន ម និង អន្តដ្ឋអក្សរ ៤ តួ គឺ យ រ ល វ លោកថា កើតត្រង់ទ្រូង ប៉ុន្តែបើ ហ មួយតួកើតត្រង់ក ដូចជា បញ្ហា, តុណ្ហី, ន្ហានំ, អម្ហិ, វុល្ហោ, (វុឡ្ហោ) ជិវ្ហា ជាដើម សម្រាប់ ង្ហ និង រ្ហ មិនមានប្រើក្នុងភាសាបាលីទេ។
=ស្រៈ= ប្រវត្តិស្រ អក្សរឥណ្ឌាប៉ែកខាងត្បូង ជាអក្សរសម្រាប់សរសេរភាសាក្លិង្គ និងភាសាសំស្ក្រឹតដែលជាភាសាពហុព្យាង្គ។ តាមធម្មតាភាសាពហុព្យាង្គប្រើស្រៈតិចណាស់។ ដើមឡើយខ្មែរយើងប្រើស្រៈដែលមានក្នុងតួអក្សរគឺស្រៈសំស្ក្រឹត ១៤ តួមាន៖ អ អា ឥ ឦ ឧ ឩ ឫ ឬ​ ឭ​​ ឮ ឯ ព្ធ ឱ ឪ និងនិគ្គហិត​ វិសជនីយ៍។ ប្រការមួយទៀតតាំងពីយើងទទួលអរិយធម៌ឥណ្ឌារហូតមកដល់ផុតសម័យសិលាចារឹក (ស.វទី ១៤) ភាសាខ្មែរជាភាសាទី២ គឺជាភាសាសម្រាប់ជនសាមញ្ញ ឯភាសាសម្រាប់ប្រើជាផ្លូវការក្នុងរាជការ ប្រើជាភាសាកាទូត និងកត់ត្រាវិទ្យាផ្សេងៗជាដើម គេប្រើភាសាសំស្ក្រឹត។ ភាសាសំស្ក្រឹតជាភាសាពិបាករៀនណាស់ ត្រូវចំណាយពេលរាប់សិបឆ្នាំទើបអាចចេះចាំប្រើការបាន។ ប៉ុន្តែជាភាសាដែលមានក្បួនខ្នាតហ្មត់ចត់ប្រើការសម្រាប់សម្តែងការនឹកគិតរបស់មនុស្សបានដោយច្បាស់លាស់។ ដូច្នេះហើយទើបអ្នកសិក្សាខំប្រឹងរៀនសូត្រតែភាសាសំស្ក្រឹត ហើយខំតុបតែងថែទាំចម្លងទូកសំស្ក្រឹត តែធ្វេសប្រហែសមិនបានរៀប​ចំ​​ផ្ចិតផ្ចង់កំពង់ខ្មែរផងទេ។ ដោយយល់ភាសាខ្មែរខ្វះគ្រឿងសម្គាល់ខ្លះដាក់តាងសំឡេងមិនគ្រប់គ្រាន់ក៏មិនជាអ្វីដែរ ព្រោះគេមិនប្រើភាសាខ្មែរក្នុងការណ៍សំខាន់ៗផង។ រហូតមកដល់ចុងសតវត្សទី ១៧ នៅរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី៤ ភាសាខ្មែរបានលូតលាស់ឡើងវិញ​ ដោយកាលព្រះរាជានៅកុមារភាព ទ្រង់យាងទៅសិក្សានៅប្រទេសសៀម ទើបឱវាទអារ្យធម៌សៀមបានផ្សាយចូលមកក្នុងស្រុកខ្មែរតាំងពីនោះមក។ ប៉ុន្តែស្រៈថ្មីទាំងនេះជួនកាលក៏ប្រើ ជួនកាលក៏នៅសរសេរបែបពីដើម ដូចជា និគ្គហិតក្នុងសម័យបុរាណមានការប្រើច្រើនយ៉ាងជាងសព្វថ្ងៃ។ ឯសំឡេងដូចខ្យល់ ម ទាំងអស់ក្រៅពីដាក់លើស្រៈ៖
ស្រៈពេញតួ
ឧទាហរណ៍
=សទ្ទ= សទ្ទជាឯកតាតូចបំផុតរបស់ភាសាដែលមិនអាចបំបែកតទៅទៀតបាន សម្រាប់ចូលរួមបង្កើតពាក្យ ហើយគ្មានន័យដោយខ្លួនឯងទេ។ ឧទាហរណ៍៖
=រូបសទ្ទ= ជាឯកតាតូចបំផុតរបស់ភាសាដែលមិនអាចបំបែកតទៅទៀតបាន ព្រមទាំងបានចូលរួមបង្កើត ជាពាក្យ ហើយមានន័យ។
ឧទាហរណ៍៖ -    គ្មាន = គ + មាន=មិនមានឬ អត់មាន។ ដូចនេះ គ [ k ] មានន័យថា មិនឬ អត់។ -    ម្ហូប = ម + ហូប=គ្រឿងឬរបស់សម្រាប់ហូប។ដូចនេះ ម [ m ] មានន័យថា គ្រឿងឬរបស់សម្រាប់ហូប។
កំណត់សម្គាល់ រូបសទ្ទចែកចេញជាពីរគឺ៖
-    រូបសទ្ទមិនឯករាជ្យ(រណប)៖ ដូចជាពាក្យ ផ្តួល = ផ + ដួល=ធ្វើឱ្យដួល។ មានន័យថាធ្វើឱ្យ កាលណាវាផ្សំជាមួយ ដួលក្នុងពាក្យផ្តួល។ តែវាគ្មានន័យទេកាលណាវានៅតែ ឯង។
-    រូបសទ្ទឯករាជ្យ៖ វាអាចមានរូបរាងជាពាក្យ ដូចជាៈ តុ ទូ សៀវភៅ ...។
=ព្យាង្គ= ព្យាង្គគឺជាសូររួមសទ្ទដែលបន្លឺឡើងតែមួយបន្យាយសម្លេង។ ព្យាង្គនីមួយៗស្ថិតនៅក្នុងទម្រង់ ពស ពសព ពពស ពពសព។ នៅក្នុងព្យាង្គនីមួយៗមានសទ្ទដើមព្យាង្គ សទ្ទកណ្តាលព្យាង្គ និងសទ្ទចុងព្យាង្គ។ ចូរពិនិត្យព្យាង្គខាងក្រោម៖ ·        បើ ទម្រង់ ពស ·        មួយ ទម្រង់ ពសព ·        ធ្វើ ទម្រង់ ពពស ·        ត្រូវ ទម្រង់ ពពសព
ព្យាង្គទោល
ព្យាង្គគឺជាសូររួមនៃសទ្ទដែលបន្លឺឡើងតែមួយបន្សាយសម្លេង។
ឧទាហរណ៍៖
សូរដែលបន្លឺឡើងដូចជាៈ យើង ថែ.....ហៅថាព្យាង្គ។ ព្យាង្គនីមួយៗស្ថិតនៅក្នុងទម្រង់ដូចនេះ៖
សទ្ទនៅក្នុងព្យាង្គ
សទ្ទនៅក្នុងព្យាង្គវាអាចជា សទ្ទដើមព្យាង្គ សទ្ទកណ្តាលព្យាង្គ និងសទ្ទចុងព្យាង្គ។
ក. សទ្ទដើមព្យាង្គ ក្នុងទម្រង់ ពសឬ ពសព។ ហើយវាអាចជា សទ្ទទោល និងសព្ទផ្សំ។ ឧទាហរណ៍៖ ជីក ដី ដាំ ដូង។ ជ ដ ជាព្យញ្ញនៈទោលដើមព្យាង្គ។ ខ. សទ្ទកណ្តាលព្យាង្គ គឺសូរស្រៈក្នុងទម្រង់ ពសពឬ ពពសព ឧទាហរណ៍៖ រាប់ អាន មិត្ត នឹងមិត្ត ជិតស្និទ្ធ។ ស្រៈ[ អ៊័ ] [ អា ] [ អ៊ិ ] ជាស្រៈ របស់ព្យាង្គ។ គ. សទ្ទខាងចុងព្យាង្គ អាចជាសូរស្រៈឬសូរព្យព្ជានៈ ៖ ·          សូរស្រៈក្នុងទម្រង់៖ ពសឬ ពពស ឧទាហរណ៍ គោ ក្របី។ ស្រៈ[ អ៊ោ ] [ អ ] [ អី ] ជាសទ្ទចុងព្យាង្គ។ ·          សូរព្យព្ជានៈក្នុងទម្រង់ ពសពឬ ពពសព
ឧទាហរណ៍ រួម មិត្ត ចិត្ត មួយ។ ព្យញ្ជនៈ[ ម ] [ ត ] [ យ ]ជាសទ្ទចុង ព្យាង្គ។
លក្ខណៈរបស់ព្យាង្គ
ក្នុងភាសាខ្មែរគេសម្គាល់ព្យាង្គពួក អ ឬ ពួក អ៊ តាមរយៈមូលភេទ អ អ៊។