លីលាវតី_ភាគ​ទី​_២
ការសម្រេចដែលបរាជ័យ
បពិត្រលោកអ្នកមានអាយុទាំងឡាយ ! លុះថ្ងៃព្រឹកឡើង ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ឃ្លុំចីពរស្ពាយបាត្រដើរចូលទៅក្រុង​រាជគ្រឹះដើម្បីបិណ្ឌបាត តាំងចិត្តថាបើបានភត្តាហារល្មមញ៉ាំងអត្តភាពឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានហើយ ក៏នឹងចេញ​ទៅ​ធ្វើភត្តកិច្ចត្រង់ទីណាមួយខាងក្រៅក្រុង រួចហើយក៏នឹងចេញដំណើរដើរផ្លូវតទៅតាមប្រណិធានរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្ញុំព្រះករុណាមិនសម្រេចទេ​ត្បិតខណៈដែលកំពុងតែដើរបិណ្ឌបាតតាមផ្លូវនុះឯង ក៏បាន ជួបនឹងធម្មិកៈឧបាសកដែលស្គាល់គ្នាជិតដិតមកពីមុន គាត់បាននិមន្តខ្ញុំព្រះករុណាចូលទៅឆាន់ភត្តាហារ​ក្នុង​គេហដ្ឋាន ហើយបានតំណាលរឿងរ៉ាវផ្សេង ៗឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាស្តាប់ "បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណជាទីគោរព ! " គាត់មានប្រសាសន៍ឡើងក្នុងកំលុងដែលខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងតែឆាន់​ភត្តាហារ "ខ្ញុំកណានឹកសោកសង្រេងចិត្តជាខ្លាំងចំពោះហេតុការណ៍អកុសលដែលកើតឡើងឯវេឡុវ័នក្នុងក្រុង រាជគ្រឹះនោះ ខ្ញុំកណាឥតនឹកស្មានសោះថា ព្រះទេវទត្តដែលជាព្រះមហាថេរជាព្រះញាតិរបស់ព្រះបរមសាស្តា ហ៊ានធ្វើកក្កឡកម្ម ដូចជាការបំបែកបំបាក់សង្ឃជាដើម ហើយក៏មិននឹកស្មានថា ព្រះបាទអជាតសត្តុហ៊ានធ្វើ បិតុឃាតធ្វើគុតព្រះរាជបិតាបង្កើតរបស់ខ្លួនបានសោះ ខ្ញុំកណាយល់ឃើញថា ហេតុការណ៍អកុសលទាំង ២ យ៉ាងនេះសជាប្រផ្នូលអាក្រក់ឲ្យឃើញថា ហាយនភាពកំពុងតែលបលូនចូលមកកាន់មគធរដ្ឋ" ធម្មិកៈឧបាសក មានប្រសាសន៍បណ្តើរគ្រវីក្បាលបណ្តើរយ៉ាងស្រយុតចិត្ត "ឧបាសកអើយ ! "ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយឡើងដើម្បីលួងលោមចិត្តឧបាសកដែលធ្លាប់មានឧបការគុណឲ្យធូរ​ស្បើយចាកទុក្ខ "កុំព្រួយបារម្ភសន្ធំចិត្តឡើយ ព្រះបរមសាស្តារបស់យើងធ្លាប់បានត្រាស់ទុកហើយមិនមែនឬថា រឿងដែលកើតឡើងរួចហើយ ឲ្យជារឿងកន្លងហួសទៅចុះ រឿងដែលមិនទាន់នឹងកើតឡើង ឲ្យជារឿងអនាគត កុំសាងសេចក្តីទុក្ខឲ្យ​ដល់​ខ្លួនឯងព្រោះរឿងដែលកន្លងហួសទៅ ហើយក៏កុំខ្វល់កង្វល់ចំពោះរឿងដែលមិនទាន់នឹងកើតឡើង ឲ្យយកចិត្តទុកដាក់នឹងបច្ចុប្បន្នប៉ុណ្ណោះថា ឥឡូវនេះយើងកំពុងតែធ្វើអ្វី" "ខ្ញុំកណានៅរលឹកដល់គុណនៃពុទ្ធតម្រាស់នេះបានយ៉ាងច្បាស់"ធម្មិកៈឧបាសកនិយាយបណ្តើរលើកដៃ​សំពះ​ទូលសីសៈបណ្តើរ "ហើយខ្ញុំកណាខំប្រលួងចិត្តខ្លួនឯងដោយវិធីផ្សេង ៗ ប៉ុន្តែមិនសូវបានផលសោះ សូម្បីតែអ្នកក្រុងរាជគ្រឹះទាំងមូលក៏ភ័យខ្លាចបាក់ស្បាតដែរ ព្រះតេជព្រះគុណសង្កេតឃើញបានថា តាមផ្លូវ​ថ្នល់ មានមនុស្សមនាត្រាច់ចរទៅមករបោះរបោយមិនកុះករទេ ប្រជានុរាស្ត្រម្នាក់ៗគិតតែពីនៅក្នុងផ្ទះ ធ្វើវគ្គព័ន្ធជួបជុំគ្នាជាពួកជាក្រុមហើយពិគ្រោះយោបល់គ្នាដោយកង្វល់ខ្វល់ព្រួយចំពោះអនាគតរបស់​ប្រទេសជាតិនិងគ្រួសារ ព្រោះម្នាក់ៗយល់ឃើញថា ក្រុងរាជគ្រឹះបានចូលដល់យុគអន្ធការហើយដោយទឹក​ដៃ​នៃ​ក្សត្រផ្តាច់​ការ​គ្រប់​គ្រងព្រះនគរ សូម្បីបើព្រះរាជបិតាបង្កើតរបស់ព្រះអង្គ ក៏ព្រះអង្គអាចធ្វើគុតបាន នឹង​បាច់​ពោលទៅថ្វីដល់ប្រជានុរាស្ត្រធម្មតាថាព្រះអង្គនឹងលើកលែងមិនកាប់សម្លាប់នោះ" "អាត្មាមិនអាចនឹងដឹងបានថា អនាគតរបស់ក្រុងរាជគ្រឹះនឹងទៅជាយ៉ាងណានោះទេ ព្រះបាទអជាតសត្តុ​ក្សត្រ​អង្គថ្មីគ្រប់គ្រងព្រះនគរយ៉ាងណានោះទេ ប៉ុន្តែអាត្មាជឿថា បុគ្គលដែលធ្វើអំពើអាក្រក់ដល់ទីបំផុត​ហើយ បើធ្វើដោយចំហោតឆោតល្ងង់អាប់ប្រាជ្ញា ធ្វើព្រោះចាញ់បោកពាក្យញុះញង់អុជអាលរបស់អ្នកដទៃ នៅពេលត្រឡប់បានសតិស្មារតីមកវិញ គេនឹងកើតវិប្បដិសារក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ ទុក្ខទំសន្ធំចិត្ត​យ៉ាង​ខ្លាំងព្រោះទង្វើរបស់ខ្លួនឯង កាលបើកើតសំណោកសោកស្តាយហើយ គេនឹងខិតខំធ្វើអំពើល្អទូទាត់ផ្សះសង​វិញមិនខាន អាត្មាមានលំនឹកសង្ឃឹមថា ព្រះបាទអជាតសត្តុមិនបានធ្វើអំពើអាក្រក់ព្រោះនិស្ស័យសន្តាន​អាក្រក់នោះទេ ប៉ុន្តែធ្វើព្រោះចាញ់បោកពាក្យញុះញង់របស់ព្រះទេវទត្ត ព្រោះហេតុនោះ នៅថ្ងៃណាមួយ ព្រះអង្គនឹងកើតវិប្បដិសារក្តៅក្តួលរំជួលចិត្តហើយនឹងធ្វើអំពើល្អផ្សះសងវិញ ប៉ុន្តែនេះគ្រាន់តែជា​លំនឹក​សង្ឃឹមទេ អ្វីៗទាំងពួងមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅតាមដែលយើងនឹកសង្ឃឹមគ្រប់យ៉ាងបានឡើយ" "ហ្នឹងឯងហើយ ទានម្ចាស់ ! " ធម្មិកៈឧបាសកនិយាយជ្រែកឡើង "ខ្ញុំកណាខ្លាចក្រែងថានឹងប្រព្រឹត្តទៅក្នុង​ទិសដៅផ្ទុយច្រើនជាង ព្រោះធម្មតា មនុស្សអាក្រក់តែងហែហមដោយបរិវារអាក្រក់ បរិវារអាក្រក់តែងចាំញុះ​ញង់ឲ្យដើរក្នុងផ្លូវអាក្រក់ អ្នកមានសទ្ធាចរិតបាក់ចិត្តជឿអ្នកដទៃបានដោយងាយ នៅពេលបាក់ជឿអ្នកដទៃ​មក​ម្តងហើយ តែងតែបាក់ជឿជាលើកទី ២ ទី ៣ តទៅទៀត" "ឧបាសកអើយ ! កាលបើដូច្នោះ ចូរប្រកាន់ថាជាកម្មរបស់យើង ជាកម្មរបស់អ្នកក្រុងរាជគ្រឹះនិងជនជាតិ​មគធៈទាំងមូលដែលត្រូវស្ថិតនៅក្រោមអំពើជិះជាន់សង្កត់សង្កិនរបស់ក្សត្រផ្តាច់ការ ធម្មតាថា ក្សត្រដែល​សោយរាជ្យគ្រប់គ្រងប្រជារាស្ត្រ មិនមានគុណធម៌ដូចគ្នាទេ ក្នុងរដ្ឋខ្លះ សម័យកាលខ្លះ មានក្សត្រ​ប្រកប​ដោយទសពិធរាជធម៌ឡើងសោយរាជ្យ ប្រទេសជាតិក៏កើតកាលវាលគុម្ពត្រជាក់ត្រជុំសុខដុមរមនា ប៉ុន្តែក្នុង​រដ្ឋខ្លះ សម័យកាលខ្លះ ក៏មានក្សត្រដែលគ្មានទសពិធរាជធម៌ឡើងសោយរាជ្យធ្វើឲ្យប្រទេសជាតិកើត​កលិយុគ ប្រជានុរាស្ត្ររងទុក្ខលំបាកវេទនា ប្រសិនបើយើងមិនអាចផ្លាស់ប្តូរក្សត្រស្នងរាជ្យបានតាម​បំណង​ឆន្ទៈទេ មច្ចុរាជដែលទៀងទាត់តាមធម្មជាតិនឹងចាត់ការផ្លាស់ប្តូរឲ្យយើង គ្មានក្សត្រអង្គណាស្ថិតស្ថេរនៅ​ជានិរន្តរនោះទេ ទោះជាព្រះបាទធម្មិក ឬ អធម្មិកក៏ដោយ នៅទីបំផុត ក៏តោងតែបាក់បែកចែក​ឋានពីលោក​នេះទៅ ព្រោះហេតុនោះ កុំព្រួយបាម្ភខ្លាំងពេក ឧបាសក ! រឿងខ្លះវាហួសវិស័យនឹងដោះស្រាយបាន កាលបើមិនអាចដោះស្រាយបានទេ បើយើងនៅតែទទឹងរឹងមុខសឹកទៅដោះស្រាយ ក៏ស្មើនឹងមមាចហើរចូល​ភ្លើងហ្នឹងឯង យើងត្រូវតែដោះស្រាយត្រង់ចិត្តរបស់ខ្លួនយើង ចូរចាត់ទុកថាជារឿងធម្មតារបស់វដ្តលោក ទើបយើងអាចកាត់ចិត្តកាត់ថ្លើមនិងធូរស្បើយរហើយចិត្តបាន" ។