cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
វិជ្ជា៨ប្រការ
សេចក្តី​ពន្យល់​លម្អិត​នៃ​វិជ្ជា ៨ ប្រការ
៨- អាសវក្ខយញ្ញាណ (Āsavakkhaya-ñāṇa, knowledge of the exhaustion of mental intoxicants) ញាណក្នុងការធ្វើឲ្យអស់នូវអាសវៈ ។ ការដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទី​អស់ទៅនៃអាសវៈនោះ បានដល់ការដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាទុក្ខ នេះជាសមុទ័យ (ហេតុឲ្យកើតទុក្ខ) នេះជានិរោធ (ការរលត់ទុក្ខ) នេះជាមគ្គ (ផ្លូវប្រតិបត្តិដើម្បីរំលត់ទុក្ខ) នេះជា​អាសវៈ នេះ​ជា​ហេតុ​ដែល​ឲ្យ​កើតអាសវៈ នេះជា​សេចក្តីប្រតិបត្តិដើម្បីឲ្យអស់អាសវៈ” កាល​ដឹងច្បាស់ដូច្នេះហើយចិត្តក៏រមែងរួចចាក អាសវៈទាំង៤ ប្រការ គឺកាមាសាវៈ ភវាសវៈ ទិដ្ឋាសវៈ​និងអវិជ្ជាសវៈ ។ ដឹង​ច្បាស់ថាជាតិ របស់អាត្មាអញអស់ហើយ​ព្រហ្មចរិយធម៌​អញ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ចប់​​ហើយ ករណីកិច្ចរបស់អញ បានសម្រេចហើយ កិច្ចដែលត្រូវចម្រើនតទៅទៀតពុំមានឡើយ”។​ ទាំង​ប្រាំបី​នេះ​ប្រការ​នេះហៅថា វិជ្ជា៨ ប្រការ។
(វិជ្ជា៦-៨ខាងក្រោយ បានរៀបរាប់ក្នុងវិជ្ជាបីរួចម្តងហើយ)។
ឯកសារ​យោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ទីឃនិកាយ > បឋមភាគ > សីលក្ខន្ធវគ្គ > សាមញ្ញផលសូត្រ (សៀវភៅភាគ១៤ ទំព័រ​ទី ១១៥)
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๙ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑ ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค สามัญญผลสูตร
ฉบับหลวง (ไทย) เล่มที่ ๙ สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค หน้าที่ ๗๒
The Eight Skills
វិជ្ជា ៣ ប្រការ
មនោមយិទ្ធិ (1973) ស្នាដៃ​និពន្ធ​របស់​លោក​ ស៊ា ប៊ុន​ភេង
กำลังใจ (2008) ผู้เขียน พล.ต.หลวง วิจิตรวาทการ
สร้างชีวิต (2010) ผู้เขียน พล.ต.หลวง วิจิตรวาทการ
Le Pouvoir de la volonté: Sur soi-même, sur les autres, sur le destin, méthode pratique d'influence personelle (1973) par Paul Clement Jagot
The Fruits of the Contemplative Life: Sāmaññaphala Sutta  (DN 2)
ស្រុកស្អាង
ស្រុកស្អាង គឺជាស្រុកមួយនៃខេត្តកណ្ដាល កម្ពុជា។ ស្រុកនេះត្រូវបានបែងចែកទៅជា ១៦ឃុំ និង ១១៩ភូមិ។
រដ្ឋបាល
ស្ថិតនៅ ខេត្តកណ្ដាល មាន ១៦ ឃុំ÷
ទំព័រដើម/២៩ ខែមេសា ២០០៨
គំរោងវិគីផ្សេងៗទៀត
ឃុំដើមឫស
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល។
ខ្លុយ
A khloy (ខ្លុយ, ) is an ancient traditional bamboo flute from Cambodia and more specifically the Khmer people. The khloy and other similar bamboo flutes can be found throughout Asia, due to bamboo’s abundance in the region. The khloy is a duct flute, about 15 inches long and 1 inch in diameter, with 8 or 9 finger holes, and a duct end where the player blows into to produce a sound. The Cambodian khloy is often mistaken for its close relative of Thailand, the klui flute. Unlike the klui flute, the khloy is generally played solo in an informal setting. The khloy is mostly played using the pentatonic scale.
ឃុំដើមឫស
រដ្ឋបាល
នេះមាន ១៤ភូមិ ៖
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង
ឃឹម
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
អាល់បានី
ប្រទេសអាល់បានី ក៏ជាសមាជិក អង្គការសហប្រជាជាតិ ណាតូ(អង្គការការពារសន្តិសុខ និង​ សហប្រតិបត្តិការសហគមអឺរ៉ុប អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក អង្គការសន្និសិទ្ធិនៃសាសនាអ៊ីស្លាម ហើយក៏ជាផ្នែកមួយរបស់សមាជិកស្ថាបនានៃសមុទ្រម៉េឌីទែរ៉ាណេផងដែល​​ ។ ប្រទេសនេះក៏ធ្លាប់ជាបេក្ខជន ដ៏មានសក្កានុពលក្នុងការចូលរួម ជាមួយសហគមអឺរ៉ុបចាប់តាំងពី ខែមករា ឆ្នាំ២០០៣ ហើយក៏បានដាក់ពាក្យជាផ្លូវការមួយ ដើម្បីធ្វើជាសមាជិករបស់សហភាពអឺរ៉ុប(EU) នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ ។ ប្រទេសអាល់បានី គឺជាប្រទេសមួយដែលកាន់លទ្ធិប្រជាធិប្បតេយ្យ អាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។​ ប្រទេសនេះមានរដ្ឋធានីថាទីរ៉ាណា ដែលមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណជាជាង៧២៧ ០០០នាក់ ក្នុងចំនោមប្រជាជន៣.៦លាននាក់ ហើយវាក៏ជាកន្លែងហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់ក្នុងប្រទេសផងដែល។
និរុត្តិសាស្រ្ត
ប្រទេសអាល់បានី គឺជាឈ្មោះនៅក្នុងភាសាឡាតាំង ដែលគេហៅថា ស្គ្វីប៉េរ៉ី(Shqipëri) ហៅដោយអ្នកស្រុកដើមនៅទីនោះ ។ នៅក្នុងភាសាក្រិច ប្រទេសនេះមានឈ្មោះថា អាល់បានី(Greek: Αλβανία) ក្រោយមកក៏បានប្តូរទៅជាអាល់បានីតៀ(Albanitia) ។
center|thumb|300px|ទីវាលស្រែនៅអាល់បានី
ប្រទេសអាល់បានីមានឆ្នេរសមុទ្រមួយជាប់ សមុទ្រអាឌ្រីយ៉ាទិក ប៉ែកខាងលិច និង សមុទ្រអ៊ីអូនីអាន់ ប៉ែកខាងពាយ័ព្យ។ វាមានចំងាយខ្លីជាង ៧២ គីឡូម៉ែត្រ ពីប្រទេសអ៊ីតាលី តាមច្រកអូត្រានតូ ដែលភ្ជាប់រវាងសមុទ្រអាឌ្រីយ៉ាទិក និងសមុទ្រអ៊ីអូនីអាន់ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាល់បានី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបអាគ្នេយ៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបាល់កង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអង្គការណាតូ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ាណេ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប
ឃុំតាតោក
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសំឡូត ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៩ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំឡូត
ស្រុកបាណន់
ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។ ស្រុកនេះមាន៨ឃុំ ៖
ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់
ច្បាប់​ស្តីពី​ការ​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋបាល​ឃុំ សង្កាត់ ត្រូវបានអនុម័តដោយ​រដ្ឋសភាបានកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០១ នាសម័យប្រជុំពេញអង្គលើកទី៥ នីតិកាលទី២ ហើយដែលព្រឹទ្ធសភាបានអនុម័តយល់ស្របតាមលើទម្រង់ និង គតិច្បាប់នេះទាំងស្រុង កាលពីថ្ងៃទី០១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០១ នាសម័យប្រ ជុំពេញអង្គលើកទី៤ នីតិកាលទី១ ព្រមទាំងត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ ប្រកាសថាស្របនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ តាមសេចក្តីសម្រេចលេខ ០៤១, ០០៣,២០០១ កបធ.ច ចុះថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០១ ហើយដែលមានសេចក្តីទាំងស្រុងដូចតទៅ៖
ជំពូកទី ១​​​ បទប្បញ្ញត្តិទូទៅ
ច្បាប់នេះមានគោលដៅកំណត់គ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ទាំងអស់ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា តាមនយោបាយវិមជ្ឈការ។ ឃុំ សង្កាត់ជានីតិបុគ្គល។ ប្រព័ន្ធនៃអភិបាលកិច្ចមូលដ្ឋានត្រូវអនុវត្តនៅថ្នាក់ឃុំ សង្កាត់។
អំណាចដឹកនាំ និងគ្រប់គ្រងឃុំ សង្កាត់បានមកដោយការបោះឆ្នោតជាទូទៅ ជាសកល ដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ ដោយ ស្មើភាព ដោយចំពោះដោយសម្ងាត់ ក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ។
ឃុំ សង្កាត់ គ្រប់គ្រងកិច្ចការមូលដ្ឋានក្នុងដែនដីរបស់ខ្លួនដោយផ្អែកទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ អនុក្រឹត្យ ប្រកាស និងលិខិតបទដ្ឋានពាក់ព័ន្ធ។ អំនាចបញ្ញត្តិ អំនាចប្រតិបត្តិក្នុងការគ្រប់គ្រងមូលដ្ឋានត្រូវផ្តល់ឱ្យឃុំ សង្កាត់ ហើយអំណាចនេះ ត្រូវអនុវត្ត ស្របទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ អនុក្រឹត្យ ប្រកាស និងលិខិតបទដ្ឋានពាក់ព័ន្ធ។
ការបង្កើត ការលុបចោល ការកែប្រែព្រំប្រទល់ និងការប្តូរឈ្មោះរបស់ឃុំ សង្កាត់ ក្នុងករណីមិនប៉ះពាល់ដល់ព្រំប្រទល់របស់ ខេត្ត ក្រុងពាក់ព័ន្ធ ត្រូវសម្រេចដោយអនុក្រឹត្យតាមសំណើរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ក្នុងករណីដែលមានការប៉ះពាល់ដល់ព្រំប្រទល់ របស់ខេត្ត ក្រុងពាក់ព័ន្ធ ការបង្កើត ការលុបចោល ការកែប្រែព្រំប្រទល់ និងការប្តូរឈ្មោះរបស់ឃុំ សង្កាត់ ត្រូវសម្រេចដោយព្រះរាជក្រឹត្យតាមសំណើរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ផ្អែកលើសំណើរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ។
ឃុំ សង្កាត់ណាដែលមិនអាចដំណើរការរៀបចំបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់បានដោយករណីប្រធានសក្តិ រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ជូនរដ្ឋសភា។ បន្ទាប់ពីបានរាយការណ៍ជូនរដ្ឋសភារួចហើយ រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវចាត់ឱ្យក្រសួងមហាផ្ទៃ រៀបចំគ្រប់គ្រងឃុំ សង្កាត់ទាំងនោះជាបណ្ដោះអាសន្ន ហើយការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ទាំងនោះ នឹងត្រូវដំណើរការ នៅពេលស្ថានការណ៍ឃុំ សង្កាត់ទាំងនេះមានប្រក្រតីឡើងវិញ។
ជំពូកទី ២ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវជ្រើសរើសឡើងតាមការបោះឆ្នោត ដោយប្រជាពលរដ្ឋនៃឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួនស្របទៅតាមនីតិវិធីដែលកំណត់ដោយច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មានអាណត្ដិ៥(ប្រាំ)ឆ្នាំ ហើយត្រូវផុតកំណត់នៅពេលដែលមានក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ថ្មីចូលកាន់តំណែង។ ក្នុងតំណាក់កាលអន្តរកាលនេះ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលផុតអាណត្ដិមានភារកិច្ចសម្រួលកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃតែប៉ុណ្ណោះ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវមានប្រធានម្នាក់ ហៅថាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់។ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មានភារកិច្ច៖ បទ​បញ្ញត្តិ​​​ ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា២៣ នៃច្បាប់នេះ
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទដែលមានសិទ្ធិ និងមានបំណងឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវបំពេញលក្ខខណ្ឌសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសឡើងទៅតាមប្រព័ន្ធសមាមាត្រ។
សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវបាត់បង់សមាជិកភាពរបស់ខ្លួនទៅតាមករណីណាមួយក្នុងចំណោមករណីដូចខាងក្រោម៖
ត្រូវរៀបចំធ្វើការបោះឆ្នោតឡើងវិញក្នុងរយពេល១២០ថ្ងៃយ៉ាងយូរ ដើម្បីធ្វើការជ្រើសរើសក្រុម ប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ក្នុងករណីណាមួយដូចខាងក្រោម៖
ការកែប្រែព្រំប្រទល់របស់ឃុំ សង្កាត់ណាមួយ អាចប្រព្រឹត្តបានតែក្នុងករណីដែលការកែប្រែនោះពុំ បណ្ដាលឱ្យផ្លាស់ ប្តូរដល់ចំនួនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលបានជាប់ឆ្នោត។ ការបង្កើតឃុំ សង្កាត់ថ្មីណាមួយអាចប្រព្រឹត្តបានតែក្នុងករណីដែលការបង្កើតនោះ ពុំបណ្ដាលឱ្យមាន ផ្លាស់ប្តូរដល់ចំនួនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សានៃឃុំ សង្កាត់ដែលពាក់ព័ន្ធ។ ក្នុងករណីឃុំ សង្កាត់ដែលត្រូវបង្កើតថ្មី ដែលត្រូវលុបចោល ដែលត្រូវកែប្រែព្រំប្រទល់ហើយ បណ្ដាលឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរដល់ចំនួនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែល បានជាប់ឆ្នោត ការបង្កើត ការលុបចោល ការកែប្រែព្រំប្រទល់ ត្រូវចូលជាធរមានសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ នាអាណត្ដិបន្ទាប់។
ក្នុងអំឡុងពេល១៤ថ្ងៃ ក្រោយពីការប្រកាសលទ្ធផលជាផ្លូវការនៃការបោះឆ្នោត ត្រូវចាត់ឱ្យមានការប្រជុំជាលើកដំបូងនៃក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ក្រោមអធិបតីភាពមន្ត្រីម្នាក់ដែលចាត់តាំងដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ដើម្បីប្រកាសសុពលភាពសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ និងប្រកាសឈ្មោះប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ មេឃុំ ចៅសង្កាត់ ជំទប់ និងចៅសង្កាត់រង។
មុនចាប់ផ្តើមការងារ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ នីមួយៗ ត្រូវរៀបចំ និងអនុម័តបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងដើម្បី កំណត់នូវវិធានទាំងឡាយសម្រាប់អង្គប្រជុំ និងរបៀបរបបធ្វើការងាររបស់ខ្លួន។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃត្រូវចេញសេចក្តីណែនាំអំពីគោលការណ៍នានាសំរាប់ជាមូលដ្ឋានដល់ការរៀបចំបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងខាងលើនេះ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើការប្រជុំយ៉ាងតិចណាស់ចំនួនមួយដងក្នុងមួយខែ។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវប្រជុំក្នុងសាលាឃុំ រឺសាលាសង្កាត់របស់ខ្លួន រឺក្នុងករណីចាំបាច់អធិបតី នៃអង្គប្រជុំអាចជ្រើសយកទីកន្លែងណាមួយក្នុងឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួនដើម្បីប្រជុំ។
ការប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ត្រូវធ្វើជាសមាណ: និងមានលក្ខណប្រជាធិបតេយ្យ ។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អាចប្រជុំជា សំងាត់បាន ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃត្រូវចេញសេចក្តីណែនាំអំពីរបៀបរបបប្រជុំខាងលើនេះ ។
សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ មានសេរីភាពក្នុងការបញ្ចោញមតិក្នុងអង្គប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ។ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់រូបណាក៏ដោយ មិនអាចត្រូវបានចោទប្រកាន់ ចាប់ខ្លួន ឃាត់ខ្លួន រឺ ឃុំខ្លួនដោយហេតុពីបានសំដែងយោបល់ រឺ បញ្ចោញមតិក្នុង អង្គប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់បានឡើយ ។
ជំពូកទី ៣ រចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់
រដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ ត្រូវដឹកនាំគ្រប់គ្រងដោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវមានប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ។ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ជាមេឃុំ ចៅសង្កាត់ ។
មេឃុំ ចៅសង្កាត់ មានអ្នកជំនួយការដូចខាងក្រោម : ចំពោះមេឃុំ អ្នកជំនួយការមានពីររូប :
មេឃុំ ចៅសង្កាត់ មានសិទ្ធិចាត់តាំងគណកម្មាធិការនានាដើម្បីផ្តល់យោបល់ និងជួយកិច្ចការនានា តាមការចាំបាច់ ។ គណ កម្មាធិការខាងលើនេះអាចយកសមាជិកណាម្នាក់ក្នុងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អោយធ្វើជាប្រធានក៏ បាន រឺអាចយកប្រជាពលរដ្ឋដែលមាន សិទ្ធិបោះឆ្នោតណាម្នាក់ក្នុងឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ក្រៅពីសមាជិកក្រុម ប្រឹក្សាអោយធ្វើជាប្រធានក៏បាន ។
ឃុំ សង្កាត់ត្រូវមានបុគ្គលិកក្របខ័ណ្ឌរដ្ឋបាលនៃក្រសួងមហាផ្ទៃមួយរូប ធ្វើជាស្មៀនឃុំ សង្កាត់ ។ ស្មៀនឃុំ សង្កាត់តែងតាំង ដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃដែលមានភារកិច្ចជួយកិច្ចការឃុំ សង្កាត់ និងធានានិរន្តភាពកិច្ចការរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ ។ ស្មៀនឃុំ សង្កាត់ត្រូវ ផ្លាស់ប្តូរក្នុងករណីមានសំនើរបស់មេឃុំ ចៅសង្កាត់ អនុលោមតាមការសំរេច របស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ។
ឃុំ សង្កាត់អាចជ្រើសរើសបុគ្គលិកក្រៅក្របខ័ណ្ឌរដ្ឋដើម្បីជួយកិច្ចការរបស់ខ្លួនតាមសេចក្តីត្រូវការ និងការចាំបាច់នៃការងារ និងតាមសេចក្តីសំរេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ក្នុងអានត្ដិ ហើយអាចបន្ត ការងារតាមការសំរេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាអានត្ដិបន្ទាប់ ។
ក្នុងគោលដៅលើកកំពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នីមួយៗត្រូវរៀបចំជ្រើស រើសអោយមានមេ ភូមិម្នាក់សំរាប់ភូមិនីមួយៗ ចំណុះឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ។ មេភូមិត្រូវរៀបចំចាត់តាំងអោយមានអនុប្រធានមួយរូប និងសមាជិកមួយរូបជា ជំនួយការ ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រូវចេញសេចក្តីណែនាំអំពីបែបបទ នីតិវិធីនៃការជ្រើសរើសមេភូមិ ការ ចូលកាន់តំនែង ការផ្លាស់ ប្តូរមេភូមិ និងការតែងតាំងជំនួយការមេភូមិ ។
មេភូមិមានភារកិច្ច : រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃត្រូវចេញសេចក្តីណែនាំបន្ថែមអំពីរបៀបរបបធ្វើការងារ និងភារកិច្ចរបស់ភូមិ អោយបានសមស្រប។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលជាមេឃុំ ចៅសង្កាត់ត្រូវជ្រើសរើសចេញពីបេក្ខជនលេខរៀងលើ គេបង្អស់ចនៃបញ្ជីបេ ក្ខជនដែលបានទទួលសំលេងឆ្នោតច្រើនជាងគេបង្អស់ ។ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលជាមេឃុំ ចៅសង្កាត់មានអានត្ដិស្មើនឹងអានត្ដិ របស់ក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ។
ក្នុងករណីដែលលទ្ធផលជាផ្លូវការនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ណា បានផ្តល់ សំលេងគាំទ្រដល់បញ្ជីបេ ក្ខជនតែមួយ ដែលមានលក្ខណសម្បត្តិទទួលបានអាសនទាំងអស់ក្នុងក្រុមប្រឹក្សា ត្រូវជ្រើសរើសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាពីក្នុងបញ្ជីតែមួយ នោះអោយទទួលតំនែងជាមេឃុំ រឺចៅសង្កាត់ ជំទប់ទី ១ រឺចៅសង្កាត់រងទី១ ជំទប់ទី២ រឺចៅសង្កាត់រងទី២ ។
ក្នុងករណីដែលលទ្ធផលជាផ្លូវការនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើស សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ណាបានផ្តល់សំលេងគាំទ្រដ ល់បញ្ជីបេក្ខជនតែពីរដែលមានលក្ខណសម្បត្តិទទួលបានអាសនក្នុងក្រុម ប្រឹក្សាត្រូវជ្រើសរើសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជាបេក្ខជនដែលមាន ឈ្មោះលេខរៀងបន្ទាប់ពីបេក្ខជនដែលមាន ឈ្មោះលេខរៀងលំដាប់លើគេបង្អស់នៃបញ្ជីដែលបានទទួលសំលេងឆ្នោតគាំទ្រលំដាប់ទីមួយ អោយទទួល តំនែងជាជំទប់ទី១ រឺចៅសង្កាត់រងទី១ និងជ្រើសរើសយកសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ជាបេក្ខជនដែល មានឈ្មោះលេខរៀ ងលើគេបង្អស់នៃបញ្ជីដែលបានទទួលសំលេងឆ្នោតគាំទ្រលំដាប់ទី២អោយទទួលតំនែងជា ជំទប់ទី២ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី២ ។
តំនែងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលជាមេឃុំ ចៅសង្កាត់ត្រូវបាត់បង់ក្នុងករណីសាម៉ីខ្លួនបាត់ បង់សមាជិកភាពក្រុមប្រឹ ក្សាឃុំ សង្កាត់តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌទី១ មាត្រា១៦ នៃច្បាប់ នេះ។
មេឃុំ ចៅសង្កាត់បំពេញតួនាទីភារកិច្ចដូចខាងក្រោម :
ជំទប់ រឺចៅសង្កាត់រងជាជំនួយការរបស់មេឃុំ ចៅសង្កាត់ក្នុងការអនុវត្តភារកិច្ចដែលមេឃុំ ចៅ សង្កាត់ប្រគល់អោយ និងជំ នួសមេឃុំ ចៅសង្កាត់ទៅតាមឋានានុក្រមនៃជំទប់ ចៅសង្កាត់រង នៅពេលដែលមេ ឃុំ ចៅសង្កាត់អវត្តមាន ។ ជំទប់ រឺ ចៅសង្កាត់រង ត្រូវ ធ្វើការបែងចែកភារកិច្ចដូចខាងក្រោម : ជំទប់ទី១ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី១ ទទួលជួយមេឃុំ ចៅសង្កាត់ លើកិច្ចការសេដ្ឋកិច្ច និង ហិរញ្ញវត្ថុ ។ ជំទប់ទី២ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី២ ទទួលជួយមេឃុំ ចៅសង្កាត់ លើកិច្ចការរដ្ឋបាល សង្គមកិច្ច សេវា សាធារណ និង សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណ។ មេឃុំ ចៅសង្កាត់ អាចប្រគល់ភារកិច្ចបន្ថែមពីលើភារកិច្ចដែលបានបែងចែងខាងលើនេះដល់ជំទប់ រឺចៅសង្កាត់រងរបស់ខ្លួន។
ជំពូកទី ៤ តួនាទី មុខងារ និងអំនាចនៃរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់
រដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់មានតួនាទីជំរុញ និងគាំពារអភិបាលកិច្ចល្អ ដោយចាត់ចែងប្រើប្រាស់ធនធាន នានាដែលមានប្រកបដោយ ចិរភាព សំរាប់បំពេញសេចក្តីត្រូវការជាមូលដ្ឋានក្នុងឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន បំរើ ផលប្រយោជន៍រួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និង គោរពផលប្រ យោជន៍របស់ជាតិស្របតាមនយោបាយទូទៅរបស់រដ្ឋ។
រដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់មានតួនាទីពីរប្រភេទគឺ :
ក្នុងតួនាទីបំរើកិច្ចការមូលដ្ឋាន រដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់មានភារកិច្ច :
ក្នុងតួនាទីជាភ្នាក់ងារតំនាងរដ្ឋ រដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់មានភារកិច្ចអនុវត្តទៅតាមច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ អនុក្រឹត្យ ប្រកាស និងលិខិត បទដ្ឋានពាក់ព័ន្ធ ។ ក្នុងករណីនេះ អាជ្ញាធររដ្ឋអាចធ្វើប្រតិភូកម្មអំនាចដល់ឃុំ សង្កាត់ដោយភ្ជាប់ជាមួយនូវការបង្កើន សមត្ថភាព និងផ្គត់ផ្គង់ មធ្យោបាយ សំភារ ថវិកា សំរាប់អនុវត្ត ។ ប្រតិភូកម្មខាងលើនេះ ត្រូវផ្តល់ចំពោះតែសមូហភាពរបស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់តែប៉ុណ្ណោះ។
រដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់គ្មានអំនាចសំរេចលើវិស័យទាំងឡាយដូចខាងក្រោម :
តួនាទី មុខងារ និងអំនាចរបស់ឃុំ សង្កាត់ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា៤២. ៤៣ និងមាត្រា៤៤ នៃ ច្បាប់នេះ អនុវត្តបានតែក្នុងរង្វង់ ដែនដីឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ ។ ក្នុងករណីមានបញ្ហាកើតឡើងទាក់ទងសមត្ថកិច្ចរវាងឃុំ សង្កាត់ពីររឺច្រើន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រូវចាត់ការអោយមានការសំរុះសំរួលគ្នារវាងរដ្ឋដែលពាក់ព័ន្ធទាំងនោះ ។
តួនាទី មុខងារ និងអំនាចរបស់ឃុំ សង្កាត់ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៤២. ៤៣. ៤៤ និងមាត្រា ៤៥ នៃច្បាប់នេះ អាចកំនត់លំអិត ជាក់ស្តែងបន្ថែមទៀតដោយអនុក្រឹត្យតាមសំនើរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង មហាផ្ទៃ ។
ឃុំ សង្កាត់មានអំនាចបញ្ញត្តិ និងអំនាចប្រតិបត្តិ ។ អំនាចបញ្ញត្តិរបស់ឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើឡើងតាមរយដីកាឃុំ សង្កាត់ សំរាប់ គ្រប់គ្រងកិច្ចការនានា ក្នុងក្របខ័ណ្ឌ តួនាទី មុខងារ និងអំនាចរបស់ខ្លួន ។ ដីកាឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើឡើងតាមការសំរេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ហើយត្រូវចុះហត្ថលេខា ដោយមេឃុំ ចៅសង្កាត់ ។ រដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណ និងជាបន្ទាន់ក្នុងឃុំ សង្កា ត់របស់ខ្លួននូវដីកា ដែលបានសំរេចរួចហើយ ។
ដីកាឃុំ សង្កាត់មានប្រសិទ្ធភាពអនុវត្តតែក្នុងរង្វង់ដែនដីរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ។ ដីកាឃុំ សង្កាត់មិនត្រូវផ្ទុយនឹងសន្ធិសញ្ញា អនុស ញ្ញាអន្តរជាតិដែលព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទទួល ស្គាល់ ស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ផ្ទុយនឹងច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ អនុក្រឹត្យ ប្រកាស និងលិខិតបទដ្ឋាន ពាក់ព័ន្ធ បានឡើយ ។ ដីកាដែលដាក់ដោយដោយរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ ហើយផ្ទុយនឹងសន្ធិសញ្ញា អនុសញ្ញាអន្តរជាតិដែល ព្រះរាជាណាចក្រ កម្ពុជាទទួលស្គាល់ ស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ផ្ទុយនឹងច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ អនុក្រឹត្យ ប្រកាស និងលិខិតបទដ្ឋានពាក់ព័ន្ធ ត្រូវចាត់ទុកជាមោឃដាច់ ខាត ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រវជូនដំនឹងអំពីមោឃភាពនេះជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ដល់ឃុំ សង្កាត់ សាម៉ីនិងត្រូវផ្សព្វផ្សាយជាសាធារ ណ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រូវណែនាំអំពីទំរង់ និងបែបបទ ដើម្បីអោយឃុំ សង្កាត់រៀបចំដីកាស្របទៅ តាមសភាពការណ៍ក្នុ ងឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អាចធ្វើប្រតិភូកម្មអំនាចអោយដល់មេឃុំ ចៅសង្កាត់តាមសេចក្តីណែនាំរបស់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហា ផ្ទៃ លើកលែងតែបញ្ហាទាំងឡាយដូចខាងក្រោម:
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលបានធ្វើប្រតិភូកម្មអំនាចអោយដល់មេឃុំ ចៅសង្កាត់នៅតែទទួលខុសត្រូវ លើកិច្ចការដែលបាន ធ្វើប្រតិភូកម្មនោះ ។ ការដកហូតនូវអំនាចដែលបានធ្វើប្រតិកម្ម មិនធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់សុខភាពនៃកិច្ចការដែលបានធ្វើ រួចហើយនោះ ឡើយ ។
ជំពូកទី ៥ ការតាមដាន ការត្រួតពិនិត្យ និងការធ្វើអន្តរាគមន៍
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រូវកំនត់ពីនីតិវិធីផ្សេងៗសំរាប់ធ្វើការតាមដាន និងត្រួតពិនិត្យអំពីសកម្ម ភាពទូទៅរបស់ឃុំ សង្កាត់ ដើម្បី : ប្រើប្រាស់អំនាច និងការបំពេញតួនាទីភារកិច្ច ។ ក្នុងការតាមដាន ការត្រួតពិនិត្យ និងការធ្វើអន្តរាគមន៍ចំពោះឃុំ សង្កាត់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង មហាផ្ទៃ អាចរំលែកអំនាចដល់មន្ត្រីជាតំនាងរាជរដ្ឋាភិបាលតាមថ្នាក់រដ្ឋបាលដែនដីខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខ័ណ្ឌអោយជួយ កិច្ចការនេះទៅតាម សំនូមពរការងារ ។
ឃុំ សង្កាត់ណាដែលមិនបានបំពេញភារកិច្ចដែលច្បាប់បានតម្រូវ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃត្រូវធ្វើ អន្តរាគមន៍ដើម្បីអោយមាន ការបំពេញភារកិច្ចដែលច្បាប់បានតម្រូវនោះជាបន្ទាន់ ។ ភារកិច្ចដែលច្បាប់បានតម្រូវ គឺជាភារកិច្ចមួយដែលក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មាន ការតព្វកិច្ចបំពេញ តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌទាំងឡាយនៃច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ អនុក្រឹត្យ លិខិតបទដ្ឋានពាក់ព័ន្ធ រឺ បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង និង ដីកាឃុំ សង្កាត់។
ការតាមដាន ត្រួតពិនិត្យ និងធ្វើអន្តរាគមន៍រួមមានការងារ :
ការធ្វើអន្តរាគមន៍ដូចមានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌទី១ មាត្រា៥៤ នៃច្បាប់នេះ ត្រូវមានលក្ខណសមហេតុ ផល និងស្របទៅតាមទំ ហំនៃកិច្ចការដែលក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មិនបានបំពេញភារកិច្ចដែលច្បាប់បាន តម្រូវ ដោយភ្ជាប់ជាមួយនូវការណែនាំ និងការគាំទ្រសំខា ន់ចាំបាច់ដើម្បីអោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អាច បំពេញភារកិច្ចដែលច្បាប់បានតម្រូវជាធម្មតា ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ មានសិទ្ធិចុះកិច្ច ព្រមព្រៀងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរជាមួយបុគ្គល រឺអង្គការ ណាមួយ រឺធ្វើការណែនាំជាលាយលក្ខណ៍អក្សរដល់មន្ត្រីជាតំនាងរាជរដ្ឋាភិបា លតាមថ្នាក់រដ្ឋបាលដែនដី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខ័ណ្ឌអោយបំពេញការងារចាំបាច់ដើម្បីធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងនាមខ្លួនចំពោះកិច្ចការណាមួយ។
ក្នុងករណីក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ណាធ្វើសកម្មភាពផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ផ្ទុយនឹងនយោបាយរាជ រដ្ឋាភិបាល រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហា ផ្ទៃត្រូវសំរេចរំសាយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នោះជាបន្ទាន់ ហើយត្រូវធ្វើ ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នោះឡើងវិញទៅ តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងច្បាប់នេះ និងច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ។
ត្រូវបង្កើតអោយមានអង្គភាពមួយចំណុះក្រសួងមហាផ្ទៃ ដើម្បីធ្វើជាសេនាធិការអំពីការងាររដ្ឋបាល មូលដ្ឋាន ។ ការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃអង្គភាពនេះត្រូវកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យតាមសំនើរបស់រដ្ឋមន្ត្រី ក្រសួងមហាផ្ទៃ ។
ជំពូកទី ៦ ផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវរៀបចំ អនុម័ត និងអនុវត្តនូវផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ ក្នុងគោល បំនងកំនត់នូវទស្សនវិស័យ កម្មវិធី និងកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ។
ផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ ត្រូវអនុម័តយល់ព្រមដោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ក្នុងឆ្នាំទី១ នៃ អានត្ដិរបស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ហើយត្រូវពិនិត្យឡើងវិញដើម្បីផ្តល់ទិន្នន័យថ្មីៗជារៀងរាល់ឆ្នាំដោយ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ។
ក្នុងការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវចាត់វិធានការដូចតទៅ :
ផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ត្រូវរៀបចំជាលាយលក្ខណ៍អក្សរដោយមានផែនទី ស្ថិតិនិងសំណុំ អែកសារពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត ភ្ជាប់ជាមួយផង ។ ផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ ក៏ត្រូវកំនត់ផងដែរនូវវិធីសាស្ត្រ និងមធ្យោបាយនានាដើម្បីបង្ក លទ្ធភាពអោយមានការចូ លរួមពីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួនក្នុងកិច្ចដំនើរការទាំងមូល ។
ក្នុងករណីដែលផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ណាមួយ ធ្វើឡើងមិនស្របតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលបានចែង ក្នុងច្បាប់នេះ រដ្ឋមន្ត្រី ក្រសួងមហាផ្ទៃត្រូវណែនាំអោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់កែតំរូវផែនការរបស់ខ្លួនអោយបានសម ស្របក្នុងអំឡុងពេលយ៉ាងយូរ៤៥ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីថ្ងៃបានទទួលច្បាប់ចំលងនៃផែនការនោះ ។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើការកែសំរួលផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួនអោយ បានសមស្របតាម ការណែនាំរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើការតាមដាន ត្រួតពិនិត្យ និងវាយតំលៃរាល់ការអនុវត្តផែនការ កម្មវិធី គំរោង និងការផ្តល់សេវា នានាប្រកបដោយតម្លាភាព និងមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នៅតែជាអ្នកទទួលខុសត្រវក្នុងការតាមដាន ការត្រួតពិនិត្យ និងការវាយតំលៃ ចំពោះផែនការកម្មវិធី និងគំរោងនានា ទោះជាការងារនោះត្រូវបានអនុវត្តដោយសមាសភាពណាក៏ដោយ ដែលខ្លួនបានជ្រើសយក ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រូវណែនាំក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អំពីវិធីផ្សេងៗក្នុងការអនុវត្តផែនការ និង ក្នុងការត្រួតពិនិត្យ វាយតំ លៃចំពោះការប្រើប្រាស់មូលនិធិសំរាប់ផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំអំពី :
សេចក្តីរាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំដូចមានចែងក្នុងមាត្រា៦៩ នៃច្បាប់នេះ ក្រោយពីបានអនុម័តយល់ព្រម ដោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវ :
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ត្រូវពិនិត្យពិចារណាទៅលើមតិយោបល់ផ្សេងៗដែលបានផ្តល់ចំពោះសេចក្តី រាយការណ៍ដូចមានចែង ក្នុងមាត្រា៦៩ និងមាត្រា៧០ នៃច្បាប់នេះ ហើយត្រូវទទួលយកនូវមតិយោបល់ល្អៗ ដើម្បីដាក់បញ្ចូលនៅក្នុងផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃត្រូវពិគ្រោះពិភាក្សាជាមួយក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធដើម្បីចេញសេចក្តីណែនាំ អនុវត្តជាក់ស្តែងនូវបទ បញ្ញត្តិនានាដែលបានចែងក្នុងជំពូកទី៦ នៃច្បាប់នេះ ។
ជំពូកទី ៧ ហិរញ្ញវត្ថុឃុំ សង្កាត់
ឃុំ សង្កាត់មានធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ថវិកា និងទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ ។
ឃុំ សង្កាត់មានសិទ្ធិទទួលចំនូលផ្ទាល់ដែលបានមកពីចំនូលសារពើពន្ធ ចំនូលមិនមែនសារពើ ពន្ធ និងកំរៃសេវាផ្សេងៗ ។ ពន្ធ ខាងលើនេះរាប់បញ្ចូលនូវពន្ធលើដីធ្លី ពន្ធលើអចលនទ្រព្យ និងពន្ធនៃការជួល ។ ក្នុងករណីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុប្រមូលចំនូលផ្ទា ល់របស់ឃុំ សង្កាត់ ការប្រមូលចំនូល នេះត្រូវធ្វើក្នុងនាមឃុំ សង្កាត់ ។ ប្រភេទ កំរិត និងរបៀបរបបនៃការប្រមូលចំនូលសារពើពន្ធ ចំនូ លមិនមែនសារពើពន្ធ និងកំរៃ សេវាផ្សេងៗខាងលើនេះត្រូវកំនត់ដោយច្បាប់ ។
ឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ មានសិទ្ធិទទួលបាននូវប្រាក់កំរៃចំពោះការអនុវត្តនូវតួនាទីជាភ្នាក់ងារតំនាងរដ្ឋ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាល រឺក្រសួង ស្ថាប័នណាមួយនៃរាជរដ្ឋាភិបាលបានប្រគល់អោយអនុវត្ត ។ ប្រាក់កំរៃខាងលើនេះ គឺជាប្រាក់បន្ថែមពីលើប្រាក់ចំនូលរបស់ឃុំ សង្កាត់ រឺ ប្រាក់វិភាជន៍ផ្សេងៗ ដែលឃុំ សង្កាត់ទទួលបានពីប្រាក់ចំនូលរដ្ឋ ។ រាជរដ្ឋាភិបាល រឺក្រសួងស្ថាប័នណាមួយនៃរាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវផ្តល់កំរៃស មស្របដល់ឃុំ សង្កាត់ ដែលបានអនុវត្តតួនាទីជាភ្នាក់ងារតំនាងរដ្ឋដូចបានចែងខាងលើ ។ ក្នុងករណីដែលការប្រគល់អំនាច មុខងាររបស់រដ្ឋ មានលក្ខណជាអចិន្ត្រៃយ៍ទៅអោយឃុំ សង្កាត់ រាជ រដ្ឋាភិបាលត្រូវរៀបចំអោយមានធនធានហិរញ្ញវត្ថុរយពេលយូរអង្វែងសំរាប់ផ្តល់អោយ ឃុំ សង្កាត់ ។ ការរៀបចំប្រាក់កម្រៃខាងលើនេះ ត្រូវកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យ ។
រដ្ឋបង្កើតអោយមានមូលនិធិឃុំ សង្កាត់ ។ មូលនិធិឃុំ សង្កាត់បង្កើតឡើងក្នុងគោលដៅដើម្បីធ្វើការផ្ទេរនូវប្រាក់ចំនេញពីជា តិ និងប្រាក់ ចំនូលផ្សេងៗទៀតទៅអោយថវិកាឃុំ សង្កាត់ ។ ការផ្ទេរប្រាក់ចំនូលពីជាតិទៅមូលនិធិខាងលើនេះត្រូវធ្វើឡើងទៅតាមរូបមន្ត រឺតាមអត្រាជាក់លាក់ មួយសំរាប់ថេរ:វេលាយ៉ាងតិច ៣ឆ្នាំ និងមិនលើសពី ៥ឆ្នាំដែលកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យ ។ នីតិវិធីអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃមា ត្រានេះត្រូវកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យ ។
មូលនិធិឃុំ សង្កាត់បានមកពី :  : ការធ្វើវិភាជន៍នូវចំណែកដ៏ជាក់លាក់នៃប្រាក់ចំនូលរដ្ឋ ពីថវិការដ្ឋប្រចាំឆ្នាំដែលកំនត់ ដោយ អនុក្រឹត្យ  : អនុប្បទាន និងការខ្ចីពីប្រភពក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស ។ ការធ្វើវិភាជន៍នូវធនធានប្រចាំឆ្នាំទៅអោយឃុំ សង្កាត់តាមមូល និធិឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើឡើងទៅតាមរូប មន្តដែលកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យ ។ របៀបរបបចាត់ចែង វិធាននៃការប្រើប្រាស់ និងនីតិវិធីនៃការបើ កប្រាក់ចំនាយពីមូលនិធិឃុំ សង្កាត់ត្រូវកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យ ។
ឃុំ សង្កាត់ ត្រូវរៀបចំ និងអនុម័តថវិការបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ថវិកាឃុំ សង្កាត់ត្រូវរៀបចំទៅតាមទំរង់មួយ និងអនុម័ត នៅក្នុងកាលបរិច្ឆេទ រឺមុនកាលបរិច្ឆេទ មួយអនុលោមទៅតាមប្រព័ន្ធថវិកាជាតិ ។ ថវិកាឃុំ សង្កាត់ត្រូវមានតុល្យភាពរវាងចំនូលសរុប និងចំនាយសរុប ។ ឃុំ សង្កាត់អាចបង្កើនចំនាយបាន តែត្រូវអោយស្របទៅតាមចំនូលរបស់ខ្លួន។ ថវិកាឃុំ សង្កាត់ត្រូវឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីអាទិ ភាព និងសេចក្តីត្រូវការនៃផែនការអភិវឌ្ឍន៍ និងកម្មវិធី នយោបាយរបស់ឃុំ សង្កាត់ ។ នីតិវិធីនៃការរៀបចំ និងការអនុម័តថវិកាខាងលើ ត្រូវកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យ ។
ឃុំ សង្កាត់គ្មានសិទ្ធិខ្ចីប្រាក់បានឡើយ ។ ឃុំ សង្កាត់មិនអាចធានារ៉ាប់រងចំពោះការខ្ចី រឺកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុណាមួយបានឡើយ។
ឃុំ សង្កាត់មានសិទ្ធិទទួលបាននូវការផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិមួយផ្នែករបស់រដ្ឋមកជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ឃុំ សង្កាត់។ ឃុំ សង្កាត់ត្រូវ គ្រប់គ្រងអោយបានល្អនូវទ្រព្យសម្បត្តិដែលរកបានដោយខ្លួនអែង និងទ្រព្យសម្បត្តិដែល រដ្ឋបានប្រគល់អោយ។ ឃុំ សង្កាត់អាចប្រើប្រាស់ និងទាញយកផលចំនូលពីទ្រព្យសម្បត្តិដែលរដ្ឋបានប្រគល់អោយខ្លួនគ្រប់ គ្រង។ ឃុំ សង្កាត់ត្រូវថែរក្សាការពារទ្រព្យសម្បត្តិដែលរដ្ឋប្រគ ល់អោយ អោយបានគង់វង្សហើយទ្រព្យសម្បត្តិទាំង នោះឃុំ សង្កាត់គ្មានសិទ្ធិលក់ដូរ រឺផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ រឺផ្ទេរការប្រើប្រាស់ដោយគ្មានការយល់ ព្រមជាមុនពីរដ្ឋមន្ត្រី ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុបន្ទាប់ពីមានយោបល់អែកភាពរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃបានឡើយ ។ នីតិវិធីចាត់ ចែង និងប្រើប្រាស់ទ្រព្យសម្បត្តិខាងលើ ត្រូវកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យ ។
ឃុំ សង្កាត់ត្រូវបង្កើតអោយមាននូវប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង តាមដាន និងត្រួតពិនិត្យហិរញ្ញវត្ថុរបស់ខ្លួនដែលរួម មាន :
របបហិរញ្ញវត្ថុ និងការគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ឃុំ សង្កាត់ត្រូវស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិ រញ្ញវត្ថុ បន្ទាប់ពីបានពិភាក្សាអែកភាពលើគោលការណ៍ជាមួយក្រសួងមហាផ្ទៃ ។
ជំពូកទី ៩ អន្តរប្បញ្ញត្តិ
ដើម្បីមានមូលដ្ឋានសំរាប់រៀបចំបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ និងគ្រប់គ្រងឃុំ សង្កាត់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហា ផ្ទៃត្រូវចេញប្រកាសអំពីចំនួន ឈ្មោះ និងព្រំប្រទល់របស់ឃុំ សង្កាត់ក្នុងទឹកដី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាអោយបាន៩ខែ មុនកាលបរិច្ឆេទ នៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ នាអានត្ដិដំបូងនេះ ។
ក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នាអានត្ដិទី១ នេះ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ នីមួយៗត្រូវរៀបចំឡើងវិញ នូវមេភូមិនានាចំណុះឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួនទៅតាមបែបបទនីតិវិធីដូចមានចែងក្នុង មាត្រា៣០ នៃច្បាប់នេះ ។
ដើម្បីបង្កលក្ខណសម្បត្តិដល់ការគ្រប់គ្រងឃុំ សង្កាត់តាមប្រព័ន្ធវិមជ្ឈការ ត្រូវបង្កើតគណ កម្មាធិការអន្តរក្រសួងមួយ ឈ្មោះថា “គណកម្មាធិការជាតិគាំទ្រឃុំ សង្កាត់” ដែលមានរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង មហាផ្ទៃជាប្រធាន ។ គណកម្មាធិការជាតិគាំទ្រឃុំ សង្កាត់ត្រូវ បង្កើតឡើងដោយព្រះរាជក្រឹត្យតាមសំនើរបស់នាយករដ្ឋ មន្ត្រី ។ គណកម្មាធិការជាតិគាំទ្រឃុំ សង្កាត់ត្រូវបង្កើតបន្ទាប់ពីច្បាប់នេះបានចូ លជាធរមាន ហើយត្រូវ បញ្ចប់អានត្ដិរបស់ខ្លួនអោយបាន ៩ខែមុនកាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នា អាន ត្ដិបន្ទាប់ ។ គណកម្មាធិការជាតិគាំទ្រឃុំ សង្កាត់អាចចែកចេញជាអនុគណកម្មការតាមការចាំបាច់ ។ គណកម្មាធិការជាតិគាំទ្រឃុំ សង្កាត់ ត្រូវយកអង្គភាពដែលបានបង្កើតឡើងស្របតាមមាត្រា៥៩ នៃ ច្បាប់នេះធ្វើជាលេខាធិការដ្ឋាន ។
គណកម្មាធិការជាតិគាំទ្រឃុំ សង្កាត់មានសមត្ថកិច្ចធ្វើសេចក្តីស្នើយោបល់ទៅក្រសួងមហាផ្ទៃ និង រាជរដ្ឋាភិបាលអំពីបញ្ហានា នាដូចខាងក្រោម :
ក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ នាអានត្ដិដំបូងនេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ដោយផ្អែកតាមសេចក្តី ស្នើយោបល់របស់គណកម្មាធិការជាតិគាំទ្រឃុំ សង្កាត់អាចស្នើបង្កើតឃុំ សង្កាត់ លុបចោលឃុំ សង្កាត់ កែប្រែព្រំប្រទល់ឃុំ សង្កាត់ ផ្លា ស់ប្តូរឈ្មោះឃុំ សង្កាត់ តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលមាន ចែងក្នុងមាត្រា៦ និងមាត្រា១៨ នៃច្បាប់នេះសំរាប់ដំនើរការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុម ប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នា អានត្ដិទី២ ។
ជំពូកទី ១០ អវសាន្ដប្បវញ្ញត្ដិ
បទប្បញ្ញត្តិទាំងឡាយណាដែលផ្ទុយនឹងច្បាប់នេះ ត្រូវទុកជានិរាករណ៍ ។
ឯកសារ​យោង​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ព្យាយាមស្វិតស្វាញពិតប្រាកដ
អ្នកគ្រប់គ្រងដ៏អស្ចារ្យមានសេចក្តីក្លាហានក្រោកឈរទ្បើងពីហ្វូងមនុស្សហើយមានការប្តេជាចិត្ត យ៉ាងរឹងរូស​ដើម្បីទទួលជោគជ័យ សូម្បីស្ថិតក្នុងពេលវេលាមិនអនុគ្រោះយ៉ាងណាក៏ដោយ។ មិនដែលទទួលយក defeat ងើបទ្បើងវិញជានិច្ច!​ មានកា​ដាក់ពិន័យខ្លួនឯងជាដាច់ខាតចំពោះខ្លួនឯង។ Nelson Mandela បានប្តេជានិ​ង​មាន​ការជំរុញលើកទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងតាមរយះការមើលឃើញភាពខ្មៅ ងងឹតនៃការបំបែកពូជ សាសន៍របស់អាព្រិចខាងត្បូង និង​ផ្តល់ឪ្យពួកគេរាប់លានអ្នកនូវក្តីសង្ឃឹម៕
ឃុំតាសាញ
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសំឡូត ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៧ភូមិ ។
វាសម្ងាត់សឿម សំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំឡូត
ធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ
អ្នកប្រាជ្ញខ្មែរជំនាន់ម៉ុងហ៊្គោលលុកលុយពិភពលោក។
ព្រះបាទធនញ្ជ័យគោរព្យរាជ្យ (គ.ស ៧០១-៧៩៤) រជ្ជកាល (គ.ស ៧២៩-៧៩៤) បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​អង្គព្រះបាទបទុមសុរិយវង្សចូល​ទិវង្គតទៅ​ ​ព្រះ​ធនញ្ជ័យ​កុមារ​ត្រូវ​ឡើង​គ្រងរាជសម្បត្ដិ​បន្ដ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​២៩​ វស្សា។​ ​ពិធី​អភិសេក​ត្រូវ​បាន​ប្រព្រឹត្ដ​ទៅ​នៅ​ថ្ងៃ​ ១០​កើត ខែបុស្ស ​ឆ្នាំម្សាញ់​ ​ព.ស​១២៧៣​ ​ត្រូវជា​ ​គ.ស ​៧២៩ ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​នាម​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ​ ​ព្រះអង្គ​ជា​មហាក្សត្រ​ទី​១២។​
ប្រវត្តិ
ឈ្មោះស្ដេចអង្គនេះ ដូចទៅនឹងឈ្មោះរបស់ធនញ្ជ័យដែលជាអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរក្នុងប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ហើយធនញ្ជ័យនេះក៏មានប្រវត្តិទាក់ទងនឹងភ្នំអដ្ឋរស្សដែរ ដែលបានតស៊ូចំណេះដឹងជាមួយពួកអ្នកប្រាជ្ញចិន។ បើវិភាគទៅលើជំនាន់នោះយើងឃើញថាក្រោយពីពញារោងប្រកាសឯករាជ្យមក គឺត្រូវនឹងសម័យរបស់ជយវម៌្មទី៨ (បទុមសុរិយវង្ស) សុគត ហើយស្ថិតក្នុសតវត្សទី១៣ ដែរ ក្នុងសតវត្សនោះដែរគឺចិនស្ថិតក្នុងរាជវង្សយាន ដែលគ្រប់គ្រងដោយចៅហ្សង់ស៊ីខាន់ ព្រះនាមគូប៊ីឡៃខាន់ ដែលទ្រង់បានបញ្ជូនជីវតាក្វាន់ រឺ ចូវតាគ័ន មកស៊ើបអង្កេតស្រុកខ្មែរ។ ឃើញថារឿងនិទានអំពីភ្នំអដ្ឋរស្សវាស៊ីគ្នាទៅនឹងសម័យកាល និង ឈ្មោះស្ដេចអង្គនេះណាស់ បូករួមទាំងពង្សាវតារវត្តទឹកវិលដែលថាស្ដេចនេះគឺជាកូនប្រសារស្ដេចទៀត អញ្ជឹងមានន័យថាធនញ្ជ័យ ក៏ប្រហែលជាព្រះបាទធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យដែរ។
បុត្រ
ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ​ ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ វិជ័យកុមារ​ ​ដែល​បាន​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ច.ស​ ១៣២​ នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​សរសេរ​ថា​ ​ជាមួយនឹង​នាង​គន្ធមាលី​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​រាជបុត្រ​មួយ​ឈ្មោះស្រីជេដ្ឋា​ ​ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំរកា​ ​និង​បុត្រី​មួយទៀត​ព្រះ​នាមធីតាមាលី។​ ​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ​ក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១២​ ​សោយរាជ្យ​បាន ​៦៦ ឆ្នាំ ហើយ​ចូល​ទិវង្គត​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​ ៩៤​វស្សា​ ​ដោយជំងឺចាស់ជរា។​
ព្រឹត្តិការណ៍
នៅ​ពេល​ដែល​សម្ដេច​សង្ឃរាជ​និមន្ដ​មក​ដល់​ ​ព្រះ​ធម្មាអនុរថ​ ​ប្រកាស​ទូល​លោក​ថា​ ​ខ្លួន​ជា​អ្នក​បម្រើ​ស្ដេច​លាវ​ ​ហើយ​មកនេះ​ ​គឺ​ក្នុង​គោលបំណង​ចង់​ទាមទារ​យក​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ ​និង​ព្រះ​កែវមរកត​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​រៀបរាប់​គ្រប់​ចំណុច​ទាំងអស់​តាំងពី​ដើម​រហូត​ចប់​ ​ទូល​ថ្វាយ​សម្ដេច​សង្ឃ​ ​ដោយ​បញ្ជាក់​ថា​របស់​ពិសិដ្ឋ​ទាំងនេះ ​ជា​សម្បត្ដិ​របស់​ព្រះ​អង្គ។​ ​ព្រះ​ធម្មាអនុរថ​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​សម្ដេច​សង្ឃ​និមន្ដ​ទៅ​ទូល​ថ្វាយ​ ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ ​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ​តាម​ដំណើរ​ ​និង​សុំ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​ប្រគល់​សំពៅ​ព្រះ​កែវមរកត​ ​និង​ព្រះ​ត្រៃបិដក​មក​វិញ​ ​ដើម្បី​ជៀសវាង​កុំឲ្យ​មាន​ជម្លោះ​ក្លាយ​ទៅជា​សត្រូវ។​
តែ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​មិន​បាន​យល់​ព្រម​ទៅ​តាម​សំណើ​នេះ​ទេ​ ​ដែល​ជា​ហេតុ​បណ្ដាល​ឲ្យ​ស្ដេច​លាវ​ខឹង​ខ្ញាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ​ហើយ​នឹកគិត​ក្នុង​ចិត្ដ​ថា​ ​ខ្លួន​មាន​ឫទ្ធានុភាព​អំណាច​ ​លទ្ធភាព​គ្រប់​បែប​នឹង​ប្រហារជីវិត​ខ្មែរ​ទាំងអស់​ក្នុង​នគរ។​ ​តែ​ដោយ​ភ័យ​ខ្លាច​ទទួល​ជាប់​កម្ម​ពៀរ​វេរា​ ​ព្រះ​អង្គ​មិន​ចង់​បង្កបង្កើត​ ​ប្រព្រឹត្ដ​ឲ្យ​មាន​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​របៀប​នេះ​ឡើយ។ ​ព្រះ​អង្គ​ សម្រេចចិត្ដ​ត្រឹមតែ​សម្ដែង​បដិហារ​បញ្ចេញ​ឫទ្ធិ​ឲ្យ​ខ្មែរ​ឃើញ​ញាប់​ញ័រ​ ​តក់ស្លុត​បាក់បប​ប៉ុណ្ណោះ​បាន​ហើយ​ ស្ដេច​លាវ​ក៏​ស្រែក​បន្លឺ​លាន់ឮ​ថា​ ​«បើ​មិន​ព្រម​ប្រគល់​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ទេ​ ​នោះ​ព្រះ​អង្គ​នឹង​កាត់​ប្រហារ​ជីវិត​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំងអស់! ហើយ​បើ​មិន​ជឿ​ទេ​ ​ចាំ​សម្លឹង​មើល​គ្រប់​គ្នា​ទៅ​ចុះ!»។ ក្នុង​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ​ ​ស្ដេច​លាវ​ចាប់​យក​កំបោរ​មក​លាប​លើ​ចុង​ដាវ​ ​(ពង្សាវតារ​វត្ដ​កោកកាក​បញ្ជាក់​ថា​ ​ស្ដេច​លាវ​យក​ឈើ​មក​ធ្វើ​ដាវ) បន្ទាប់​មក​ព្រះ​អង្គ​ឡើង​ជិះសេះ​ ​គ្រវី​ដាវ​ហោះ​ជុំវិញ​មហានគរ​ ​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​ ​និង​ពលរដ្ឋ​ទាំងស្រី​ទាំងប្រុស​ស្ទាប​ក​រៀងខ្លួន​ ​ស្រាប់តែ​ឃើញ​ស្នាម​កំបោរ​ជាប់​ជុំវិញ​ ​ម្នាក់ៗ​ភ័យ​ស្លន់​បុក​ពោះ​រត់​ទៅ​ទូល​ថ្វាយ​ដំណឹង​ព្រះរាជា ​ចំពោះ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​កោកកាក​ ស្ដេច​លាវ​ព្រះ​ធម្មាអនុរថ​បាន​បំបាំង​ខ្លួន​ ​គ្មាន​នរណា​មើលឃើញ​ឡើយ​ ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បរមរាជវាំង​ប្រាសាទ​ទេវរាជមន្ទារ​ហើយ​យក​ដាវ​ប្រឡាក់​ជាប់​ កំបោរ​ឆូត​លើ​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​និង​អគ្គមហេសី។​
ទាំងស្ដេច​ ​ទាំង​នាម៉ឺន​ ​ទាំង​រាស្ដ្រ​ ​ឃើញ​ដូច្នេះ​ទើប​បន្ទន់​អាកប្បកិរិយា​ ​ចាត់​នាម៉ឺន​ពីរ​នាក់​ទៅ​ចរចា​ពិភាក្សា​ជាមួយនឹង​ស្ដេច​លាវ។​ ​ភាគី​ទាំង​សង្ខាង​ក៏​បាន​យល់​ស្រប​ចុះសម្រុង​គ្នា​ ​គឺ​ប្រទេស​ខ្មែរ​ទទួលស្គាល់​ថា​ ​សំពៅ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ ​និង​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ព្រះ​កែវមរកត​ ​ជា​សម្បត្ដិ​របស់​មាឡាន​ប្រទេស (ម៉ាឡេ??) ​មែន។​ ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​បាន​សុំ​ឲ្យ​ស្ដេច​លាវ​ត្រលប់​ទៅ​នគរ​មុន​សិន​ ​ចាំ​ព្រះ​អង្គ​រៀបចំ​បញ្ជូន​សំពៅ​ ​និង​ដង្ហែ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ទៅ​ថ្វាយ​ជា​ក្រោយ​ ​តាម​ការ​ទាមទារ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ស្ដេច​លាវ​យល់ព្រម​ហើយ​ក៏​ជិះសេះ​ហោះ​នាំ​ ពល​សេនា​វិល​ត្រលប់​ទៅ​នគរ​វិញ។​ ​រីឯ​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​បង្គាប់​នាម៉ឺន​តូច​ធំ​ឲ្យ​យក​សំពៅ​ ​និង​ដង្ហែ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ទៅ​ប្រគល់​ដល់​ស្រុក​លាវ​តែ​ម្ដង ។​ ​ព្រះ​អង្គ​មិន​បាន​ប្រគល់​ព្រះ​កែវមរកត​ទេ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​រក្សា​ទុក​ធ្វើ​ជាទី​សក្ការបូជា​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​មហានគរ​វត្ដ​ ​ពីព្រោះ​​ក្រោយ​ពេល​ដែល​ស្ដេច​លាវ​ធម្មាអនុរថ​ ​ថយ​ត្រលប់​ទៅ​នគរ​វិញ​ ​មុន​នឹង​សម្រេច​ព្រះ​ទ័យ​ដូច្នេះ​ ​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ​ ​បាន​ធ្វើ​ពិធីបួងសួង​បន់ស្រន់​ ​៧​យប់ ៧​ថ្ងៃ សុំ​ធ្វើ​ដូច​ម្ដេច​ឲ្យ​ស្ដេច​លាវ​ភ្លេច​គិត​នឹកឃើញ​ ​ទាមទារ​ព្រះពុទ្ធ​ព្រះ​កែវមរកត​ដល់​យប់​ទី​ប្រាំពីរ​ ​ព្រះ​កែវមរកត​បញ្ចេញ​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ ​ជះ​ចេញ​ចាំង​ពន្លឺ​ប្រាំពីរ​ពណ៌​ ​ភ្លឺ​ចិញ្ចាច​ពេញ​បរមរាជវាំង។​ ​ដោយ​យល់​ ​និង​ជឿជាក់​ថា​ ការ​បួងសួង​បន់ស្រន់​របស់​ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្រេច​ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ ​ទើប​ព្រះ​អង្គ​បង្គាប់​ឲ្យ​ក្រុម​នាម៉ឺន​សេនាបតី​យក​តែ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ទៅ​ ថ្វាយ​ស្ដេច​លាវ។​
ស្ដេច​លាវ​ព្រះ​ធម្មាអនុរថ​ ​នឹកឃើញ​ខ្លះ​ព្រះ​កែវមរកត​ដែរ​ ​ប៉ុន្ដែ​គ្រានោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​នៅ​ចាំ​បាន​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទាមទារ​យក​តែ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ប៉ុណ្ណោះ​ ​ដោយ​គិត​ថា​ត្រូវ​គោរព​ពាក្យ​សច្ចៈ​ ​ហើយ​ម្យ៉ាងទៀត​បើ​តាម​ទំនាយ​នគរ​ ​ព្រះ​កែវមរកត​ត្រូវ​តែ​គង់នៅ​មហានគរ​ក្នុងស្រុក​ខ្មែរ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​សម្រេចចិត្ដ​បំភ្លេច​រឿង​ចាស់​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ចាប់​តាំង​ពី​ ថ្ងៃ​នោះ​មក។​
ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ព្រះ​កែវមរកត​ ​និង​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ត្រូវ​បាន​ជនជាតិ​ខ្មែរ​គ្រប់​ជាន់ថ្នាក់​គ្រប់​វណ្ណៈ​ ​គោរព​បូជា​រៀនសូត្រ​អនុវត្ដ​ប្រតិបត្ដ​តាម​ ​ឥតបី​ហ៊ាន​ធ្វេសប្រហែស​ឃ្លាងឃ្លាត​ឡើយ​ ​វត្ថុ​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​ទាំងនោះ​ ​បាន​នាំ​មក​នូវ​ជោគជ័យ​សេរីមង្គល​សម្បូណ៌​សប្បាយ​ ​ចម្រុងចម្រើន​គ្រប់​ប្រការ​ដល់​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ ​និង​ស្រុក​ខ្មែរ។​
ព្រឹត្ដិការណ៍ ​ចម្បង​មួយទៀត​ ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ​ ​គឺ​ព្រះ​អង្គ​និយម​ទាក់ដំរី​ ​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​យាង​ទៅ​ដល់​ព្រៃ​ និង​ជើងភ្នំ​ដងរែក​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ហ្មដំរី​ជាតិ​លាវ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ពីរ​នាក់​ ​មួយ​ឈ្មោះ​ហ្មហវៀន​ ​និង​មួយទៀត​ឈ្មោះ​ហ្មថាវ។​ ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​ស្រុក​ស្អាង​ ​ខេត្ដកណ្ដាល​បាន​លើកយក​ព្រឹត្ដិការណ៍​សំខាន់​មួយ​ ​ស្ដីពី​ការ​ចាប់​ដំរី​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​អង្គ​មក​អធិប្បាយ​ដោយ​មាន​ទាំង​ រៀបរាប់​យ៉ាង​ល្អិតល្អន់​ដែរ​ ​អំពី​ពិធីសែនព្រេន​ដល់​ម្រេញកង្វាល​ ​មុន​នឹង​ទៅ​ទាក់ដំរី។​ ​កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​ ​និង​ពល​សេនា​ទាក់​បាន​ដំរី​ស​មួយ​ ​និង​ខ្មៅ​មួយ​ ​ដែល​មាន​ភ្លុក​កោង​វែង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​យក​ដំរី​ស​ខ្មៅ​ទាំង​ពីរ​ ​ជា​និមិត្ដរូប​នៃ​ការ​សម្បូរ​សប្បាយ​ប្រចាំ​នគរ។​ ​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​គេ​មាន​ជំនឿ​និយម​ថា​ ​បើ​គ្មាន​ភ្លៀង​បង្អោរ​ធ្លាក់​មក​គ្រប់គ្រាន់​ទេ​ ​ហើយ​បើ​កើត​មាន​ជំងឺ​រោគា​ក្នុង​នគរ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​តែងតែ​បង្គាប់​ក្រុម​បុរោហិត​ និង​ហ្មថាវ​ ​ឲ្យ​នាំ​យក​ដំរី​ស​ខ្មៅ​ទាំង​ពីរ​ ​ទៅ​ចូលរួម​ក្នុង​ពិធីបុណ្យ​បួងសួង​បន់ស្រន់​ផ្សេងៗ។​ ​បន្ទាប់​មក​ទើប​ដំរី​ទាំង​ពីរ​យក​ប្រមោយ​បឺត​ទឹក​ ​ផ្លុំ​ព្រួស​ជះ​តម្រង់​ទៅ​គ្រប់​ទាំង​ប្រាំបី​ទិស។​ ​ឯកសារ​ដដែល​កត់​សំគាល់ថា​ ​ភ្លៀង​បាន​បង្អុរ​ធ្លាក់​ចុះ​មក​ដោយ​បរិបូណ៌​ ​ក្រោយ​ដែល​គេ​បាន​រៀបចំ​ពិធីបួងសួង​ ​ឯ​ភោគផល​វិញ​ក៏​បាន​ល្អ​ជាទី​ពេញចិត្ដ​ ​ហើយ​ជំងឺរោគាព្យាធិ​ក៏​សាបរលាប​វិនាស​បាត់​ទៅ​អស់​ដែរ​ ​នាម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​ ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ​ស្រឡាញ់​ ​និង​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​ដំរី​ទាំង​ពីរ​នោះ​ណាស់​ ​គេ​ចាត់​ទុក​ដំរី​ទាំង​គូ​ជា​ដំរី​ពិសិដ្ឋ​ ​និង​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​ជាទី​បំផុត។​ (ឃើញថាព្រឹត្តិការណ៍ចាប់ដំរីធ្វើឱ្យនឹកឃើញដល់សិលាចារឹករបស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី៤ ប្រហែលទ្រង់ជាក្សត្រអង្គនេះហើយ)
សក្ដិមន្ត្រី
សេនាបតី និងចៅហ្វាយស្រុក សក្ដិ ១០ ហ៊ូពាន់ ពីបុរាណរៀងមក គឺតាំងពីផែនដីព្រះបាទអរត្តពលពាលោនោះ ទ្រង់តាំងឡើង សុទ្ធតែជាទី "សម្ដេចចៅពញា" ព្រោះចៅហ្វាយស្រុកទាំងនោះ សុទ្ធតែជាសម្ដេចព្រះរាជត្រកូល ដែលចេញទៅគ្រងស្រុក សក្ដិ ១០ ហ៊ូពាន់ ក៏មាន ៩ ហ៊ូពាន់ ក៏មានដល់មកផែនដី ព្រះបាទធនញ្ជ័យកោរព្យរាជនោះ ចៅហ្វាយស្រុកទាំងនោះ ពុំសូវកោតខ្លាចសេនាបតី ទើបព្រះបាទកោរព្យរាជទម្លាក់ចៅហ្វាយស្រុកទាំងនោះមកនៅត្រឹមតែទី "ចៅពញា" វិញ។ បើសក្ដិ ៨ ហ៊ូពាន់ចុះមក តាំងជាទី "ពញា"។ ឯសេនាបតី និងមន្ត្រីសក្ដិ ៩ ហ៊ូពាន់ ក្នុងវង្សមន្ត្រីរត្ននោះ ពីមុនមក បានតែងតាំងជា "សម្ដេចចៅពញា" ដល់មកផែនយើងនេះ យើងពិនិត្យទៅក៏ឃើញថា នៅតែច្រឡូកច្រឡំនៅឡើយ។ ដូច្នេះ យើងត្រូវគិតរៀបចំជាថ្មី គឺថា នាម៉ឺនក្រៅពីខ្នងពស់ទាំង៤ សំរាប់បើតាំងឡើង ឱ្យតាំងជាទី "ឧកញ៉ា"។ ឯចៅហ្វាយស្រុកសក្ដិ ៩ ឬ ១០ ហ៊ូពាន់នោះឱ្យតាំងជាទី "ចៅពញា"។ បើ៧ ឬ ៨ ហ៊ូពាន់ឱ្យតាំងជាទី "ពញា"។
គ្មានយសសក្ដិទេឱ្យហៅថា ............................................................. នាយ
មានការកើតទ្បើងនូវគ្រោះមហន្តរាយរញ្ជួយដីនៅប្រទេសហៃ ទី
មានការ​រញ្ជួយដី ដែលមានកំលាំងរញ្ជួយដី ៧.0 វិចទ័រដែលចំនុចរញ្ជួយចំងាយ២៥ គីទ្បូម៉ែត្រនៃកំពង់ផែផតអូព្រី (port-au-prince) ដែលជារាជធានីនៃប្រទេសហៃទី នៅតំបន់ខារីប៊ីន។ ហេតុការណ៍នេះបានកើតទ្បើងកាលពីថ្ងៃអង្គារ៍ ទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ២០១០ នៅវេលាម៉ោង៤:៥៣នាទីនិង០៩វិនាទីរសៀលតាមម៉ោងក្នុងស្រុក។ ដែលត្រូវនិងម៉ោងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ៤:៥៣:០៩វិនាទីព្រឹកនាថ្ងៃពុធ ទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០១០។ មានមនុស្សរាប់រយពាន់នាក់ ត្រូវបានស្លាប់ ហើយមនុស្សផ្សេង​ ទៀតត្រូវបានរងរបួស​និង បាត់ខ្លួន​អាគារជាច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញ។ ចំនែកឯសហគមន៍ អន្តរជាតិកំពុងបញ្ជូនជំនួយទៅកាន់ ប្រទេសនោះ៕ sihanoukville : there was an earthquake of 7:0 grades of intensity with this epicenter at 25 kilometers of port-au-prince, the capital of HAI TI, in the Caribbean region on Tuesday , January 12 ,2010 at 04:53:09 PM local time Lin phnom penh Wednesday , January 13 at 04:53:09 AM. Thousand of people died, many other are injured and disappeared , buildings are destroyed and the international communicate is sending aid relief to the coutry.
ប្រាសាទព្រហ្មកិល
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទព្រហ្មកិល គឺជាប្រាសាទតូចមួយស្ថិតនៅក្បែរប្រាសាទអង្គរវត្ត មានចម្ងាយ ប្រមាណ ៣០០ ម៉ែត្រ ខាងលិចខ្លោងទ្វារ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងឡើងពីថ្មភក់ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទមួយដែលមានរាងតូចច្រឡឹង ហើយមានចម្ងាយពីផ្លូវមុខ អង្គរប្រហែលជា ៥០ ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។ ប្រាសាទព្រហ្មកិលមានរូបចម្លាក់មនុស្ស និង ក្បាច់ឆ្លាក់នៅផ្ទាំងថ្មប្រាសាទគួរជាទីចាប់ចិត្ត។ ប្រាសាទតាព្រហ្មកិលសាងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១២ ដោយស្នាមព្រះហស្ត ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ បច្ឆមរណៈព្រះនាម មហាបរមសំគតតបតៈ ដើម្បីឧទ្ទិសចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ប្រាសាទនេះ បានទទួលការថែរក្សាដោយក្រសួងអភិរក្សអង្គរតាំងពីឆ្នាំ ១៩១៩។ ដោយសារការរុករកកាលពីឆ្នាំ ១៩២៨ គេបានរកឃើញ សិលាចារឹកមួយដែលមានចុះព្រះរាជបញ្ជាផ្សេងៗនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ ដែលឆ្លាក់ជាប់នឹងមន្ទីរព្យាបាលរោគ ។ តាមសិលាចារឹកនៅប្រាសាទតាព្រហ្មប្រាប់ថា ប្រាសាទនេះជាធម្មមន្ទីរ សម្រាប់ស្វាធ្យាយន៍ធម៌ប៉ែកខាងព្រះពុទ្ធសាសនា។ នៅក្នុងប្រាសាទនេះ គេប្រទះឃើញរូបបដិមាព្រះពោធិសត្វ អវលោកកេស្វរៈដែលជាពោធិសត្វជួយព្យាបាលសត្វលោក។ ដើម្បីធ្វើដំណើរចូលក្នុងប្រាសាទគេត្រូវឆ្លងកាត់គោបុរៈមួយតូចសាងអំពីថ្មភក់ ទើបចូលដល់តួប្រាង្គប្រាសាទ ដែលស្ថិននៅលើថ្នាក់តូចៗបី។ ប្រាសាទនេះបែរមុខទៅទិសខាងកើត ដែលមានទ្វារបញ្ឆោតបី និងមានជើងទម្រមួយ ដែលមានក្បាច់រចនា និងសោមសូត្របង្ហូរទឹកមន្តមួយនៅប្រហោងប្រាសាទនៅទិសខាងជើង។ ការរចនាប្រាសាទមានលក្ខណៈមិនសូវផ្ចិតផ្ចង់នោះទេ ប៉ុន្តែមានទ្រង់ទ្រាយដូចប្រាសាទបាយ័នដែរ ព្រោះក្បាច់ចម្លាក់មានសភាពកោង និងឆ្លាក់ជារូបទេវតានៅតាមសសរជ្រុងប្រាសាទ។ នៅសសរមាត់ទ្វារចូល គេឃើញក្បាច់រចនាល្អឆើត។
ឃុំអង្គរបាន (ស្រុកសំពៅលូន)
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសំពៅលូន ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៥ភូមិ ។
ទ្រខ្មែរ
ទ្រខ្មែរ (អង់គ្លេស: Tro Khmer) ជាឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរខ្សែរ៣ ពីបុរាណដែលត្រូវបានគេជឿថា មានដើមកំណើតនាស.វទី៣ មកម្ល៉េះក្នុងសម័យកាលនៃ អាណាចក្រភ្នំ ទ្រខ្មែរចែកចេញជា ៣ប្រភេទ មានដូចជា ៖ ទ្រអ៊ូ ទ្រឆេ និង ទ្រសោ ដែលប្រគុំក្នុងវង្សភ្លេងអារ័ក្ស វង្សភ្លេងពិធីមង្គលការ និង វង្សភ្លេងក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ។
ប្រាសាទព្រហ្មកិល
ឯកសារយោង
ព្រហ្មកិល
ទ្រខ្មែរ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ឃុំអង្គរបាន (ស្រុកសំពៅលូន)
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំពៅលូន
ភូមិសាស្ត្ររដ្ឋបាលនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
thumb|400px|ភូមិសាស្រ្តរដ្ឋបាលនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ នៅឆ្នាំ១៩៧៦ បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាបានបែងចែកកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យទៅជា ៦ ភូមិភាគ ដែលរួមមាន ៣២តំបន់។ ភូមិភាគនីមួយៗយកខេត្តពីរ ឬច្រើនមកបញ្ចូលគ្នា ឬកាត់ស្រុកមួយ ឬច្រើនចេញពីខេត្តនេះខ្លះ ឬខេត្តនោះខ្លះមកបញ្ចូលគ្នា។ ភូមិភាគ និងតំបន់ទាំងអស់សុទ្ធតែដាក់កំណត់សម្គាល់ជាលេខ។ ភូមិភាគនីមួយៗ ចែកចេញជាច្រើនតំបន់ ហើយតំបន់នីមួយៗ ចែកចេញជាស្រុក ឃុំ និងសហករណ៍។
ទី១ ភូមិភាគនិរតី ឬភូមិភាគ៤០៥
យោងតាមលោកស្រី អេលីហ្សាបេត បិខខឺ(Elizabeth Becker) ភូមិភាគ​និរតី​គឺ​ជា​ភូមិភាគ​ធំ​ជាង​គេ មាន​ប្រជាជន​ក្រីក្រ​ជាង​គេ ប៉ុន្តែ មាន ​កងទ័ព​ខ្លាំង​ជាង​គេ។ លេខា​ភូមិភាគ​និរតី គឺ​ឈិត ជឿន ហៅ​តាម៉ុក។ ភូមិភាគ​នេះ​រួម​មាន​ខេត្ត​កំពត និង​ខេត្ត​តាកែវ​ទាំង​មូល ស្រុក​ពីរ​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ គឺ​ស្រុក​សំរោង​ទង និង​ស្រុក​គង​ពិសី និង​ស្រុក​ប្រាំ​ក្នុង​ខេត្ត​កណ្តាល គឺ​ស្រុក​កណ្តាល​ស្ទឹង ស្រុក​ស្អាង ស្រុក​កោះធំ ស្រុក​កៀន​ស្វាយ និង​ស្រុក​លើក​ដែក។ ភូមិភាគ​នេះ​ចែក​ចេញ​ជា​បួន​តំបន់ គឺ​តំបន់​១៣ តំបន់​៣៣ តំបន់​៣៥ និង​តំបន់២៥។
ទី២ ភូមិភាគបូព៌ា ឬភូមិភាគ២០៣
ភូមិភាគ ​នេះ​ដឹកនាំ​ដោយ សោ ភឹម ដែល​បាន​ធ្វើ​អត្តឃាត​ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៨ នៅ​ពេល​ដែល​ប៉ុល ពត បញ្ជូន​ទាហាន​ឲ្យ​មក​ចាប់​ខ្លួន​។ ភូមិភាគ​នេះ​រួម​មាន ខេត្ត​ព្រៃវែង និង​ខេត្ត​ស្វាយរៀង​ទាំង​មូល ស្រុក​ទាំងអស់​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ត្រើយ​ខាង​កើត​ទន្លេរ​មេគង្គ ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ចាម ស្រុក​ឆ្លូង​ក្នុង​ខេត្ត​ក្រចេះ និង​ស្រុក​បី​ទៀត​ក្នុង​ខេត្ត​កណ្តាល គឺ​ស្រុក​ខ្សាច់​កណ្តាល ស្រុក​ល្វាឯម និង​ស្រុក​មុខ​កំពូល។ ភូមិភាគ​នេះ​ចែក​ចេញ​ជា​៥​តំបន់ គឺ​តំបន់​២០ តំបន់​២១ តំបន់​២២ តំបន់​២៣ និង​តំបន់​២៥។
ទី៣ ភូមិភាគពាយ័ព្យ ឬភូមិភាគ៥៦០
លេខា ​ភូមិភាគ​ពាយ័ព្យ​ គឺ​ញឹម រស់។ ភូមិភាគ​នេះ​រួម​មាន​ខេត្ត​ពោធិសាត់ និង​បាត់ដំបង​ទាំង​មូល ហើយ​ចែក​ចេញ​ជា​៧​តំបន់ ពី​តំបន់​១ ដល់​តំបន់​៧។
ទី៤ ភូមិភាគឧត្តរ ឬភូមិភាគ៣០៣
ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧០ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧៦​ ភូមិភាគ​នេះ​ដឹកនាំ​ដោយ កុយ ធួន ហៅ ធុច។ ក្រោយ​ពី កុយ ធួន ត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន និងសម្លាប់នៅគុកទួលស្លែង នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៦ កែ ពក ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​លេខា​ភូមិភាគ​នេះ​ជំនួស​ កុយ ធួន។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៧ ភូមិភាគ​ឧត្តរ​នេះ ត្រូវ​បាន​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ទៅ​ភូមិភាគ​កណ្តាល​វិញ។ ចំណែកភូមិភាគ​ឧត្តរ​ចាស់​ត្រូវ​បាន​រើ ទីតាំង​ទៅ​តាំង​នៅ​ខេត្ត​ ខេត្តសៀមរាប ឧត្តរ​មានជ័យ និង​ខេត្ត​ព្រះវិហារ​វិញ។ ភូមិភាគ​ឧត្តរ​ថ្មី​នេះ​ដឹកនាំ​ដោយ កង ចាប។
ទី៥ ភូមិភាគ​កណ្តាល
គឺ ​ជា​ភូមិភាគ​បង្កើត​ថ្មី ដោយ​មាន​ទីតាំង​នៅ​ត្រង់​ភូមិភាគ​ឧត្តរ​ចាស់ ពោល​គឺ​រួមមាន​​ខេត្ត​កំពង់ធំ​ទាំងមូល ស្រុក​ទាំង​អស់​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ត្រើយ​ខាង​លិច​ទន្លេរ​មេគង្គ ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ចាម និង​ស្រុក​ព្រែកប្រសប់ ក្នុង​ខេត្ត​ក្រចេះ។ ភូមិភាគ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែងចែក​ជា​បី​តំបន់ គឺ​តំបន់​៤១ តំបន់​៤២ និងតំបន់​៤៣។ លេខាភូមិភាគ​កណ្តាល គឺ កែ​ ពក។
ទី៦ ភូមិភាគបស្ចិម ឬភូមិភាគ៤០១
ភូមិភាគ ​នេះ​ដឹកនាំ​ដោយជូ ជេត ហើយ​​រួមមា​នខេត្ត​កោះកុង និង​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង​ទាំង​មូល និង​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ។ ភូមិភាគ​នេះ​បែង​ចែក​ជា​៤តំបន់ គឺ​តំបន់​៣១ តំបន់​៣២ តំបន់​៣៧ និង​តំបន់​១១។
ទី៧ ភូមិភាគឥសាន្ត ឬភូមិភាគ១០៨
ណៃ សារ៉ាន់ ហៅ យ៉ា បាន​កាន់​តំណែង​ជា​លេខា​ភូមិភាគ​ឥសាន្ត​រហូត​ដល់​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៧៦ ពេល​ដែល ណៃ សារ៉ាន់ ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​យក​ទៅ​ដាក់​ក្នុង​គុក​ទួល​ស្លែង។ ម៉ែន សាន ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​លេខា​ភូមិភាគ​ជំនួស ណៃ សារ៉ាន់។ ភូមិភាគឥសាន្ត​រួមមាន ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង ខេត្ត​រតនគិរី និង​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី​ទាំង​មូល និង​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ខេត្ត​ក្រចេះ។ ភូមិភាគ​នេះ​បែង​ចែក​ជា​៦​តំបន់ គឺ​តំបន់​១០១ តំបន់​១០២ តំបន់​១០៤ តំបន់​១០៥ តំបន់​១០៧ និង​តំបន់​៥០៥។
ឯកសារយោង
ដោយ សេង ឌីណា
អត្ថបទចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 03/01/2009 កែប្រែលើកចុងក្រោយកាលពីថ្ងៃទី 03/01/2009 14:13 ម៉ោងសកល
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ភូមិសាស្ត្ររដ្ឋបាលនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដោយសេងឌីណា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិសាស្ត្រកម្ពុជា
វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស
វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៥ មករា ២០០១។ វាជាវិគីភីឌាដំបូងគេនិងមានអត្ថបទច្រើនជាងគេ។ មកទល់ឆ្នាំ២០០៧ អត្ថបទ១ភាគ៤​នៅក្នុងវិគីភីឌាទាំងអស់ស្ថិតក្នុងវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស។ ប៉ុន្តែអត្រានេះបានថយចុះជាបណ្ដើរៗ ដោយសារកំនើននៃវិភីភីឌាជាភាសាផ្សេងទៀត។ វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស​មានចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់ដែលបានចុះឈ្មោះ កើនឡើងដល់៤លាននាក់នៅថ្ងៃទី១ មេសា ២០០៧។ ដោយសារតែវិគីភីឌានេះជាវិគីភីឌាធំជាងគេ និងដោយសារភាសាអង់គ្លេស​ជាភាសាដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់​យ៉ាងទូលំទូលាយ​នៅលើពិភពលោក វិគីភីឌានេះបានទាក់ទាញអ្នកប្រើប្រាស់​និងអ្នកនិពន្ឋអត្ថបទដែលមិននិយាយ​ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាកំនើតបានយ៉ាងច្រើន។​
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិគីភីឌា
ស្រុកថ្មគោល
ស្រុកថ្មគោលជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។ ស្រុកនេះមាន ១០ឃុំ ។
រាជ សម្បត្តិ
លោក រាជ សម្បត្ដិ (Reach Sambath) (១៧ កក្កដា ១៩៦៤ - ១១ ឧសភា ២០១១) ជាប្រធាន​ការិយាល័យ​កិច្ចការ​សាធារណៈ​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម​ និង​ជាអតីត​អ្នក​ការសែត​ល្បី​ឈ្មោះ​មួយ​រូបនៅប្រទេសកម្ពុជា។ លោក​បាន​ចែក​ឋាន​ពីលោក​យើង​នេះ​ទៅ​ហើយ​ កាលពី​យប់ ថ្ងៃទី១១ ឧសភា ឆ្នាំ២០១១ ដោយសារបែកសរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាល​។ លោក រាជ សម្បត្តិ ជាកូនកំព្រា ដោយសារឪពុកម្តាយត្រូវបានសម្លាប់ដោយក្រុមខ្មែរក្រហម។ ការ​ស្លាប់​របស់​លោក រាជ សម្បត្ដិ បាន​បន្សល់​ទុក​នូវ​ភរិយា និង​កូន​ចំនួន​៣នាក់​ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន​ប្រុស​ពីរ​នាក់ និងស្រី​ម្នាក់។
ឃុំសិរីមានជ័យ
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសំពៅលូន ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៩ភូមិ ។