cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សាលាភូមិន្ទរដ្ឋបាល
ប៉ូលព័ត៌មានវិទ្យា
ផ្សារ​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​សេវា​នៃ​អគ្គលេខាធិការដ្ឋាន​ដែរ​ ប៉ូលព័ត៌មានវិទ្យា​ធានា​នូវ​ ​ ការ​គ្រប់គ្រង​ប្រពន្ធ័​ព័ត៌មានវិទ្យា​ នៅ​ក្នុង​សាលា​ និង​ដំណើរ​ទៅ​មុខ​នៃ​កំព្យូទ័រ​ ​ ដែល​ដាក់​អោយ​សិស្ស​ សវនសិស្ស​ កម្មសិក្សា​ ​កម្មសិក្សាការី​ និង​សាស្ត្រាចារ្យ ​ ​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​បន្ទប់ព័ត៌មានវិទ្យា​ និង​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ។
(បទបញ្ជារបស់បន្ទប់ព័ត៌មានវិទ្យា)
គោលបំណងទូទៅនៃការបណ្ដុះបណ្ដាល
ការ​បណ្ដុះ​បណ្ដាល​នៅ​សាលា​ភូមិន្ទ​រដ្ឋ​បា​ល​ ​គឺ​មាន​គោល​ដៅ​ចម្បង​ឲ្យ​សិស្ស​ម​ន្ដ្រី​ជាន់​ខ្ពស់​អាច​ចាប់​យក​បាន​នូវ​ ​ ៖
ក្នុង​នេះ​ ​គោល​ដៅ​ជា​ប្រចាំ​គឺ​ ​៖
ជាមួយ​នឹង​កម្លាំង​ចិត្ដ​ និង​ភាព​ស្មោះ​ត្រង់​ជា​និច្ច​នៅ​ក្នុង​សង្គម​មួយ​ដែល​កាន់តែ​ស្មុគ​ស្មាញ​ ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ដែល​កាន់តែ​ ​ មាន​អន្តរ​ភា​វូប​នី​យ​កម្ម​ ​និង​ប្រឈម​នឹង​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​កាន់តែ​ស្វិតស្វាញ​ឡើ​ង​។
គោលការណ៍​នៃ​ការរៀបចំ​ការបណ្តុះបណ្តាល
សិស្ស​ម​ន្ដ្រី​ជាន់​ខ្ពស់​ទាំង​អស់​រៀន​រួម​គ្នា​ ​ ​អំពី​មុខ​វិជ្ជា​ទាំង​អស់​នៃ​កម្ម​វិធី​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់​កាល​ ​ទី​១ និង​ដំណាក់​កាល​ទី​២។
ការ​បង្រៀន​ភាសា​បរទេស​ ​(ភាសា​បារាំង​ ​និង​ភាសា​អង់គ្លេស​) ៖ ចំពោះ​ជម្រើស​យក​ភាសា​ណា​មួយ​ ​ជា​ភាសា​បរទេស​ទី​១ គឺ​ ​៤.៣០ ម៉ោង​ ​ក្នុង​មួយ​ស​ប្តា​ហ៍​ ​ ​ និង​ ​សម្រាប់​ជម្រើស​ ​ភាសា​បរទេស​ទី​២ គឺ​ ​៣ ម៉ោង​ ​ក្នុង​មួយ​ស​ប្តា​ហ៍​។​ ​ ​ការ​បង្រៀន​ភាសា​ទាំង​ពីរ​នេះ​ ​នឹង​រៀបចំ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់​ ​កាល​ទី​១ ទី​២ និង​ទី​៤ ៖ ភាសា​បរទេស​ ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​វាស់​សមត្ថ​ភាព​ ​ខាង​ទំនាក់​ទំនង​ដោយ​សរ​សេរ​និង​ផ្ទាល់​មាត់​ ​លើ​ប្រធាន​បទ​នៃ​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ​ ​និង​នៅ​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​កំពុង​បំពេញ​ការងារ​ជាក់​ស្តែ​ង​។
គោលបំណងទូទៅនៃការបណ្ដុះបណ្ដាល
ការបណ្ដុះបណ្ដាលនៅសាលាភូមិន្ទរដ្ឋបាល គឺមានគោលដៅ​ចម្បង​អោយ​សិស្ស​មន្ដ្រី​ក្រមការ​អាច​​ចាប់​​យក​បាន​នូវ ៖
ក្នុងនេះ គោលដៅជាប្រចាំគឺ ៖
គោលការណ៍​នៃ​ការរៀបចំ​ការបណ្តុះបណ្តាល
ការបណ្ដុះបណ្ដាល​នៃ​វគ្គសិស្ស​មន្រ្ដី​ក្រមការ​មាន​រយៈពេល​១ឆ្នាំ​ ​(១២ខែ)​ ​​ដែល​ចែក​ចេញ​ជា​៤ដំណាក់​កាល ​ ៖
ការបង្រៀនភាសាបរទេស ( ភាសាបារាំង និងភាសាអង់គ្លេស ) ៖ ចំពោះ​ជម្រើស​ភាសា​បរទេសទី១ គឺ​ត្រូវ​រៀន​រយៈពេល​៤.៣០ម៉ោង​ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍ ​និង​ ​ ជម្រើស​ភាសាបរទេស​ទី២ គឺ​៣ម៉ោង​ក្នុងមួយ​សប្តាហ៍។​ ការបង្រៀន​ភាសា​ទាំង​ពីរ​នេះ នឹង​រៀបចំ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់​កាលទី១ ទី២​ និង​ទី៤​ ។
ដើម្បីវាយតម្លៃលើចំណេះដឹង វិញ្ញាសានៃ ៖
ភាសា​បរទេស អនុញ្ញាត​អោយ​វាស់​សមត្ថភាព​ខាង​ទំនាក់​ទំនង​ដោយ​សរសេរ​ និង​ផ្ទាល់មាត់ លើ​ប្រធានបទ​​នៃ​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំថ្ងៃ។
ឯកសារ​យោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា
ការអប់រំ
right|thumb|300px|សង្គមមួយត្រូវតែអប់រំក្មេង​ ព្រោះកុមារទាំងអស់នោះហើយជាអ្នកបន្តវេន។
ការអប់រំគឺជារបៀបមួយសំរាប់ផ្តល់​តម្រិះ​វិជ្ជា និង​ប្រពៃណី​សម្រាប់​កុមារ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​មួយ។
ការអប់រំ ជាវិធីចាត់ចែងបណ្តុះបណ្តាលនិងបង្រៀនបណ្តាអ្នករៀន។ អប់រំជាការអនុវត្តនៃគរុកោសល្យ, អង្គមួយនៃការស្រាវជ្រាវទ្រឹស្តីនិងជាក់ស្តែងទាក់ទងនឹងការបង្រៀននិងការរៀន។ វាប្រើប្រាស់លើមុខវិជ្ជាផ្សេងៗ ដូចជាចិត្តវិទ្យា, ទស្សនវិទ្យា, វិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូរ័រ, ភាសាវិទ្យា, ប្រសាទវិទ្យា, សង្គមវិទ្យា និងមនុស្សវិទ្យា ការសិក្សា​ចាត់ទុកជាផលិតផល​ឬ ដំណើរការ និង​ ចាត់ទុកក្នុងន័យទូលាយ ឬ បច្ចេកន័យ នេះបើយោងទៅតាមទស្សនវិទូសិក្សាសាស្ត្រលោកGeorge F.Kneller ក្នុងន័យទូលាយ ការសិក្សាសំដៅដល់សកម្មភាព ឬ បទពិសោធន៍ណាមួយដែលមានផលស្ថាបនាចិត្តគំនិត អត្តចរិត ឬ សមត្ថភាពផ្លូវកាយរបស់មនុស្សម្នាក់ៗបាន ក្នុងបច្ចេកន័យ ការសិក្សា បានដល់ ដំណើរការដែលសង្គមបណ្តុះបណ្តាលចំណេះដឹង គុណតម្លៃ និង ទក្ខភាព(ជំនាញ)យ៉ាងល្អិតល្អន់​ដែលមរតកវប្បធម៌របស់សង្គមនោះ ពូនសន្សំមក​ពីជំនាន់មួយ ទៅជំនាន់មួយតាមរយៈសាលារៀន សាលាសិក្សា មហាវិទ្យាល័យ និង វិទ្យាស្ថានដទៃៗទៀត ។
ប្រព័ន្ធអប់រំ
ប្រពន្ធ័អប់រំគឺរួមបញ្ជួលទាំងការបង្រៀននៅក្នុងសាលាហើយវាបានផ្សាភ្ជាប់ទៅនឹងកម្នវិធីសិក្សារ,​ ជាមួយខ្លួនរបស់ពួកគេផ្ទាល់បានចាប់ផ្តើមទួលស្គាល់គោលបំណង នៃការអប់រំក្នុងសាលា ។
គោលបំណងរបស់សាលា
ឧទាហ៍ណនៃគោលបំណងរបស់សាលា គឺរួមបញ្ជូលទាំង​ការរកហេតុផលដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍​  ហើយរិះរកមធ្យោបាយដើម្បីរស់នៅយូរឆ្នាំ  ដូចជាអ្នកបង្កើតវិធីសាស្រ្ត​ ជាសិល្បសាស្រ្ត នៃការស្វែងរក វីធីសាស្រ្តនៃការដាំដុះ ហើយបង្កើតមុខរបរដើម្បផ្លាស់ប្តូរគ្នាទៅវិញទៅមក ។ គោលបំណងរបស់សាលាគឺបង្រៀនមនុស្សឲ្យចេះពីរបៀបការគិត ។
កម្មវិធីសិក្សា
ការសិក្សាក្រៅប្រពន្ធ័ គឺជាមុខវិជ្ជាសិក្សារមួយប្រភេទ បានបញ្ជូលក្នុងកម្មវិធីសិក្សានៅក្នុងសាលា និងសាកលវិទ្យាល័យ ។ វាគឺជាគោលគំនិងមួយដែលប្រពន្ធ័នៃកម្មវិធីសិក្សា មកពីភាសា ឡាតាំងគឺជាមុខវិជា្ជប្រណាំងប្រជែង, ហើយមុខវិជ្ជាដែលសំដៅទៅលើសញ្ញា បានឆ្លងកាត់បទពិសោជាមួយក្មេងៗហើយវិវឌ្ឍន៍ទៅជាមនុស្សពេញវ័យ ។
ធនធាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការអប់រំ
កាំ
270ភស|ស្តាំ|រូបតូច| ក្នុង​ធរណីមាត្រ កាំនៃរង្វង់ ឬ ស្វ៊ែរគឺជាអង្កត់ពីផ្ចិតទៅចំនុចនៅលើរង្វង់ឬស្វ៊ែរ (ឬជាអង្កត់រវាងផ្ចិតនិងបរិមាត្រ)​។ ដោយការបន្លាយ កាំនៃរង្វង់ឬស្វ៊ែរគឺជាប្រវែងនៃអង្កត់និមួយៗ។ កាំជាកន្លះអង្កត់ផ្ចិត។ ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ និង វិស្វកម្ម ពាក្យថាកាំនៃខ្សែកោងត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅដែលមានន័យថាកាំ។
លើសពីនេះទៅទៀត ក្នុងធរណីមាត្រ វិស្វកម្ម ទ្រឹស្តីក្រាប និងផ្នែកផ្សេងៗទៀត កាំនៃវត្ថុមួយចំនួន (ឧទាហរណ៍៖ ស៊ីឡាំង អេលីប ពហុកោណ ក្រាប ឬគ្រឿងសំភារៈមេកានិច) គឺ​ជា​ចំងាយ ពី​ផ្ចិត ឬ​អ័ក្សស៊ីមេទ្រី ទៅចំនុចក្រៅគេបង្អស់នៃវត្ថុនោះ។ ក្នុងករណីនេះកាំអាចវែងជាកន្លះអង្កត់ផ្ចិត។
គណនាកាំនៃរង្វង់កាត់តាមបីចំនុច
ដែល \theta \! គឺជាមុំ ។
កាំនៃអេលីប
ស្តាំ|200px|thumb|
ដែល ជាកាំនៃអេលីប​។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រង្វង់និងស៊្វែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
ឃុំទ្រា(ស្រុកសំរោង)
ព្រំប្រទល់នៃ
Trea	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក តាមប្រកាសក្រសួងមហាផ្ទៃ ភូមិ	21071101	វែង	Veaeng	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071102	ក្បាលសំរោង	Kbal Samraong	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ខេត្តស្នើមកជាឈ្មោះ(សំរោង) វិញ ភូមិ	21071103	ឫស្សីជុំ	Ruessei Chum	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071104	សែនភាស	Saen Pheas	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071105	ត្នោតទេរ	Tnaot Ter	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071106	ដូនតី	Dountei	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071107	សំបួរ	Sambuor	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071108	ទ្រាលើ	Trea Leu	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071109	កំពង់ទ្រា	Kampong Trea	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071110	ធ្មា	Thmea	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071111	ដូង	Doung
សាសនានៅប្រទេសកម្ពុជា
រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|[[បា្រសាទអង្គវត្តជាវត្តលទិ្ធហិណ្ឌូធំជាងគេនៅពិភកលោក។]] សាសនា​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​កាន់​សាសនា​​ព្រះពុទ្ធ​ដែល​មាន​ប្រជាជន ​៩៥ % ពុទ្ធបរិស័ទ ហើយ​សាសនា​ដទៃ​ទៀត​មាន​ប្រជាជនប្រណិប័តន៍​ប្រមាណ ៥ % ​ដែល​ក្នុង​នោះ​រួម​មាន ៖ ទីមួយ​សាសនាអ៊ីស្លាម​, ទីពីរ​គ្រិស្ដសាសនា និង ទីបីព្រហ្មញ្ញសាសនា ។
សាសនាអ៊ីស្លាមនៅប្រទេសខ្មែរ
រាល់ការទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេ មានការចាំបាច់បំ​ផុតនៅក្នុងចំណោមប្រជាជនអ៊ីស្លាមប៉ុណ្ណោះ។ សម្តេច​ព្រះនរោត្តមសីហនុ​បានប្រទានឈ្មោះ​ដល់ពួកគេ ”គឺជនជាតិខ្មែរអ៊ី​ស្លាម ” ប៉ុន្តែពួកគេមិនមែនជាជនជាតិខ្មែរសុទ្ធសាធទេ។ ពួកគេជាអ្នកជាប់ខ្សែស្រឡាយ (កូនចៅ)នៃនគរចំប៉ា។ នគរចំប៉ានេះ ត្រូវបានបំផ្លាញចោលដោយប្រទេសវៀតណាម ​នៅ​ស.វទី១៥។ អតីតនគរចំប៉ានេះ ស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាមសព្វថ្ងៃនេះ។ខ្មែរក្រហម ក៏ជាចំណុចមួយដែលធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដល់សហគមន៍(អ៊ីស្លាម)នេះផងដែរ។ ពុំមាន ហេតុផលណាមួយ​ ជាជាងការប្រកាន់បក្ស​និយមប៉ុណ្ណោះសំរាប់ជំនឿសាសនានោះ ។ មានប្រជាជនប្រមាណជាង ១០០,០០០​នាក់ត្រូវបានសំលាប់ចោល។​អ្នកកាន់សានាកាតូលិក រួមទាំងអ្នកកាន់ប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់ សាសនាផងដែរ។
គ្រិស្ដសាសនានៅប្រទេសខ្មែរ
គ្រិស្ដសាសនាមាននៅប្រទេសខ្មែរ៤៥០ច្នាំ។សំរាប់ផ្តល់ដល់អស់អ្នកដែលមានសេរីភាពខាងជំនឿសាសនា ដែលត្រូវបានផ្តល់អោយដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ រាល់ទំនាក់ទំនងការទូតដែលបានបង្កើតឡើងរវាងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជាមួយសម្តេចប៉ាប ចនប៉ូលទី២ នាទីក្រុង​វ៉ាទីកង់ បានអនុញ្ញាតិអោយបង្កើត​ព្រះសហគមន៍​កាតូលិកនៅក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ដោយ​ត្រឹមត្រូវ​តាមច្បាប់​នីតិបុគ្គល។
បច្ចេកវិទ្យា
បច្ចេកវិទ្យា (មកពីពាក្យ បាលី បច្ចេក, ដោយឡែក, "ទីទៃ, ដោយខ្លួន"; និងសំស្ក្រឹត -វិទ្យា, -វិទ្យា ) គឺជាការប្រមូលផ្ដុំនៃឧបករណ៍ រួមមានគ្រឿងយន្ត បម្រែបម្រួល ការរៀបចំ និង របៀបវិធានដែលប្រើប្រាស់ដោយមនុស្ស។ វិស្វកម្មគឺជាឯកទេសដែលស្វែងរកសិក្សា និងរចនាបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ។ បច្ចេកវិទ្យាជះឥទ្ធិពលដល់មនុស្សគួរឱ្យកត់សំគាល់ក៏ដូចជាសមត្ថភាពរបស់ប្រភេទសត្វផ្សេងៗអាចគ្រប់គ្រង និងសម្របខ្លួនទៅនឹងបរិស្ថានធម្មជាតិរបស់ពួកវា។ បច្ចេកសព្ទនេះក៏អាចអនុវត្តជាទូទៅ រឺ ក៏អាចអនុវត្តក្នុងវិស័យឯកទេសណាមួយក៏បាន: ឧទាហរណ៍រួមមាន បច្ចេកវិទ្យាសំណង់ បច្ចេកវិទ្យាវេជ្ជសាស្ត្រ និង បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យារបស់ប្រភេទមនុស្សបានចាប់ផ្ដើមជាមួយការបំលែងធនធានធម្មជាតិទៅជាឧបករណ៍ប្រដាប់ប្រដាសាមញ្ញៗ។ របកគំហើញខាងបុរេប្រវត្តិនៃរបៀបប្រើប្រាស់ភ្លើងដែលបានបង្កើនប្រភពនៃចំណីអាហារដែលរកបាន និង ការច្នៃប្រឌិតកង់បានជួយមនុស្សក្នុងការធ្វើដំណើរក្នុងនិងគ្រប់គ្រងបរិស្ថានរបស់ខ្លួន។ កិច្ចអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ រួមមានយន្តបោះពុម្ព ទូរសព្ទ និង អន្តរជាល បានបន្ធូរបន្ថយរបាំងរូបខាងទំនាក់ទំនង និងអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សធ្វើអន្តរកម្មដោយសេរីទូទាំងពិភពលោក។ យ៉ាងណាក៏ដោយ បច្ចេកទេសមិនមែនទាំងអស់ទេដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងសន្តិភាពនោះទេ ការអភិវឌ្ឍសព្វាវុធបានបង្កើនជានិច្ចនូវថាមពលបំផ្លិចបំផ្លាញ បានចម្រើនជឿនលឿនតាមរយៈប្រវត្តិសាស្ត្រ ពីដំបងព្រនង់ ទៅដល់អាវុធនយស្តិ (អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ)។
បច្ចេកវិទ្យាបានជះឥទ្ធិពលដល់សង្គម និង អ្វីៗដែលនៅជុំវិញវាដោយមធ្យោបាយមួយចំនួន។ ក្នុងសង្គមIn many societies, technology has helped develop more advanced economies (including today's global economy) and has allowed the rise of a leisure class. Many technological processes produce unwanted by-products, known as pollution, and deplete natural resources, to the detriment of Earth's environment. Various implementations of technology influence the values of a society and new technology often raises new ethical questions. Examples include the rise of the notion of efficiency in terms of human productivity, a term originally applied only to machines, and the challenge of traditional norms.
Philosophical debates have arisen over the present and future use of technology in society, with disagreements over whether technology improves the human condition or worsens it. Neo-Luddism, anarcho-primitivism, and similar movements criticise the pervasiveness of technology in the modern world, opining that it harms the environment and alienates people; proponents of ideologies such as transhumanism and techno-progressivism view continued technological progress as beneficial to society and the human condition. Indeed, until recently, it was believed that the development of technology was restricted only to human beings, but recent scientific studies indicate that other primates and certain dolphin communities have developed simple tools and learned to pass their knowledge to other generations.
និយមន័យ និងប្រើប្រាស់
ព័ត៌មាន
==វិទ្យាសាស្ត្រ, វិស្វកម្ម និង បច្ចេកវិ ទ្យា==
ប្រវត្តិ
=== បុរេប្រវត្តិ (— ៥០០០ ឆ្នាំ មុន គ.ស) ===
បណ្តាតំលៃ
* 6 ប o 6.1 Values o 6.2 Ethics o 6.3 Lifestyle o 6.4 Institutions and groups o 6.5 International * 7 Environment * 8 Control o 8.1 Autonomous technology o 8.2 Government o 8.3 Choice * 9 Technology and philosophy o 9.1 Technicism o 9.2 Optimism o 9.3 Pessimism o 9.4 Appropriate technology * 10 Other species
បណ្តាខ្សែភ្ជាប់ក្រៅ
បច្ចេកវិជ្ជាគឺជាឧបករណ៏នឹងវិធីដែលមនុស្សប្រើសំរាប់រូបបរិវត្តធម្មជាតិនឹងរស់។ ជាមួយបច្ចេកវិជ្ជាមនុស្សស្វែងរក:
អត្ថន័យ
បច្ចេកវិជ្ជាគឺជាការដឹងអំពីជំនាញការនៅ ជាងម៉ាស៊ីនឬឧស្សាហគម្ម។ បច្ចេកវិជ្ជាជាទ្រឹស្ដីនឹងប្រតិបតិ្តរបស់វិទ្យាសាស្រ្ត។
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បច្ចេកវិជ្ជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យាសាស្រ្ដ
ប្រាសាទបន្ទាយព្រៃ
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទបន្ទាយព្រៃគឺជាប្រាសាទពុទ្ធសាសនាតូចមួយ ដែលមានទីតាំងប្រហែល៣០០ម៉ែត្រ ភាគខាងបារាយណ៍ជ័យតដាត។ ប្រាសាទនេះកសាងនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នៅសតវ្សរ៍ទី១២ និងមានភាពបុិនប្រសព្វក្នុងការរចនាមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងប្រាសាទព្រះខ័ន និងប្រាសាទតាព្រហ្មដែរ។ ប្រាសាទនេះមានកំពែងទំហំ១៥០ម៉ែត្រ និងទទឹងប្រវែង២០០ម៉ែត្រ។ ចំណែកកំពែងខាងក្នុងមានប្រវែងបណ្តោយប្រវែង៨០ម៉ែត្រ និងទទឹងប្រវែង៦០ម៉ែត្រ និងប្រាង្គកណ្តាលមានទំហំបណ្តោយប្រវែង២៥ម៉ែត្រ ទទឹង៣០ម៉ែត្រ ។
ឯកសារយោង
បន្ទាយព្រៃ
ក
សូមមើល ក (អសង្ស័យកម្ម)។
របៀបប្រើប្រាស់
អក្សរ ក និង ខ នេះ វា​មាន​សំឡេង​ស្រដៀង​គ្នា​ណាស់ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​អាន​ពិបាក​នឹង​ចែក​ថា​ជា​សំឡេង ក ឬ ខ។ ជា​ឧទាហរណ៍ ពាក្យ ក្លែប ក្សត្រ ក្នុង ។ល។ ភាគច្រើន​យើង​បញ្ចេញ​សំឡេង ខ។ ​អក្សរ ក នៅ​តែ​បញ្ចេញ​សំឡេង ក អក្សរ ខ នៅ​តែ​បញ្ចេញ​សំឡេង ខ ប៉ុន្តែ ការ​បញ្ចេញ​សំឡេង​នេះ ភាគច្រើន​យើង​បញ្ចេញ​ស្រដៀង​នឹង​អក្សរ ខ ជាង​​អក្សរ ក (ពាក្យ​ខាង​លើ)។ ​អំពី​ការ​ប្រើ​អក្សរ​ទាំង​នេះ។ សូម​ពិនិត្យ​មើល​តាម​ខាង​ក្រោម​នេះ ៖
អត្ថបទ
ក ប្រើសម្រាប់សំគាល់លំដាប់នៃចំណុចណាមួយក្នុងអត្ថបទ មាត្រាច្បាប់ ខសន្យា កម្រិត ថ្នាក់រៀន ឈ្មោះភូមិមួយចំនួន រៀងតាមវគ្គនៃអក្ខរក្រមភាសាខ្មែរដែលមាន៣៣តួ។
== == សូមមើល==
{{អក្សរខ្មែ
រ}}
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរខ្មែរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្យញ្ជនៈវគ្គក
ទឹកជ្រោះសែនមនោរម្យ
ទឹកជ្រោះសែនមនោរម្យ​មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសែនមនោរម្យ ខេត្តមណ្ឌលគិរី មានចំងាយ ៥គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្ត។ នៅសងខាងផ្លូវមានដំណាំឧស្សាហកម្មជាច្រើនដូចជា​ កៅស៊ូ កាហ្វេ និង ស្វាយចន្ទី ជាដើម។ ទឹកជ្រោះសែនមនោរម្យ​ជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំប្រជាពលរដ្ឋនៅថ្ងៃឈប់សំរាក ឬ ថ្ងៃបុណ្យជាតិ ព្រោះមានទីតាំងនៅជិតទីរួមខេត្ត។ ទឹកជ្រោះនេះមានបីដំណាក់៖
អាំងតេក្រាលប្តូរអថេរ
ក្នុងគណិតវិទ្យា ការ​ប្តូរ​អថេរ​គឺ​ជាវិធីសាស្រ្តជំនួស​អញ្ញត្តិ​ឬ​អនុគមន៍មួយដោយអញ្ញតិ្តមួយ ឬ អនុគមន៍មួយផ្សេងទៀត។ វា​ជា​វិធីសាស្រ្ត​ដ៏​ចំបង​ក្នុង​គណនា​អាំងតេក្រាល។
ក្បួន
នេះជាក្បួនគណនាអាំងតេក្រាលដោយ​ចាប់​ផ្តើម​ពី​ទ្រឹស្តីបទដេរីវេនៃអនុគមន៍បណ្តាក់ (ឬហៅថាក្បួនឆេន, Chain Rule) ។ គេមានពីរអនុគមន៍ដេរីវេ \ f,g និងតាមនិយមន័យអាំងតេក្រាល គេបាន
ទឹកជ្រោះប៊ូស្រា
រូបភាពតូច ទឹកជ្រោះប៊ូស្រាមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ៤៣គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងសែនមនោរម្យនៃទីរួមខេត្តមណ្ឌលគិរី តាមបណ្តោយផ្លូវទៅស្រុកពេជ្រចិន្តា។ ទឹកជ្រោះប៊ូស្រាជាតំបន់កំសាន្តល្អជាងគេក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី។ ខេត្តនេះមានតំបន់ទេសចរណ៍សំខាន់ដូចជា ភ្នំដោះក្រមុំ សមុទ្រឈើ ចម្ការកាហ្វេជាដើម ទឹកជ្រោះនេះចែកចេញជាបីដំណាក់៖ តំបន់រមណីដ្ឋាននេះ អាចទៅកំសាន្តនៅរដូវប្រាំង ព្រោះវាបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរ។
អាំងតេក្រាលប្តូរអថេរ
ឧទាហរណ៍
គណនាអាំងតេក្រាល ដោយការប្តូរអថេរ \ u=x^2 ហេតុនេះ  ។ \ x ប្រែប្រួលលើចន្លោះ -\sqrt\pi និង 2\sqrt\pi គេបាន \ u ប្រែប្រួលលើចន្លោះ \ \pi និង \ 4\pi ។
ពំនោលទ្រឹស្តីបទ
គេមាន \ f ជាអនុគមន៍ជាប់ និង \ \varphi ជាអនុគមន៍នៃថ្នាក់ (អាចនិយាមបានថាជាអនុគមន៍មានដេរីវេ និង ដេរីវេរបស់វាជាអនុគមន៍ជាប់)  នៅលើចន្លោះ\ [a,b] នោះគេបានរូបភាពវាជាប់នៅលើដែនកំនត់នៃ \ f ។ ហេតុនេះ
សំរាយបញ្ជាក់
គេមាន \ f ជាអនុគមន៍ជាប់ និងមានព្រីមីទីវ \ F លើដែនកំនត់ \ D ។ អនុគមន៍ ជាអនុគមន៍មានដេរីវេ​ ដែលជាបណ្តាក់នៃពីរអនុគមន៍ គេបាន ដែល
វិធីសាស្ត្រប្តូរអថេរចំពោះអនុគមន៍អសនិទាន
ដើម្បីគណនា
ដែល \ f ជាអនុគមន៍អសនិទាននៃពីរអថេរ។ n ជាចំនួនគត់ធម្មជាតិ និង a, b, c, d ជាចំនួនពិតគេអោយ។ គេតាង
ករណីអាំងតេក្រាលច្រើនជាន់
គេមាន f ជាអនុគមន៍ច្រើនអថេរ ម្យ៉ាងវិញទៀតការប្តូរអថេរនៃដែនកំនត់អាំងតេក្រាល គេប្រើយ៉ាកូបីនៃបំលែងឡាប្លាសនៃ \ \varphi' ។ យ៉ាកូបី​គឺជា​ដេទែមីណង់​នៃ​ម៉ាទ្រីសយ៉ាកូបី​។ គេអោយរូបមន្តអិចផ្លីស៊ីត (explicit) នៃការប្តូរអថេរ គេបាន
Métodos de integración
ខ
ខ (អ.ស.អ.: kʰɑ) ព្យញ្ជនៈ​ទី ២ ក្នុង​វគ្គ​ទី ១ ជា​កណ្ឋជៈ មាន​សំឡេង​ក្នុង​បំពង់​ក ជា​ធនិត-អឃោសៈ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរខ្មែរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្យញ្ជនៈនៃវគ្គក
ទ្រឹស្តីបទហ្គែរហ្គោន
(Théorème de Gergonne) គេមានត្រីកោណ ABC ដែល A'∈(BC), B'∈(AC) et C'∈(AB) ។ គេឧបមាថាបន្ទាត់ និង \ (CC') ប្រសព្វគ្នាត្រង់ចំនុចតែមួយ M នោះគេបាន
ទឹកជ្រោះរមនា
ទឹកជ្រោះរមនាមានចំងាយ១០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តមណ្ឌលគិរី។ តំបន់នេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសែនមនោរម្យ។ ទឹកជ្រោះរមនាមានទីតាំងល្អ ដោយ​នៅ​ក្បែរ​ទឹកធ្លាក់​មាន​ប្រភេទដំណាំ​ឧស្សាហកម្មជាច្រើនដូចជា ដំណាំកៅស៊ូ កាហ្វេ ស្វាយចន្ទី អាវ៉ូកាដូ (ប័រ) និង ប្រេសជាដើម។
ទឹកជ្រោះរមនាមានល្បាក់ទឹកធ្លាក់កំពស់​៥ម៉ែត្រ និង មុខកាត់ទទឹង ១០ម៉ែត្រនៅរដូវវស្សា។ រីឯនៅរដូវប្រាំងវិញ ទឹកមានកំពស់ ៦ម៉ែត្រ និង មុខកាត់ទទឹង ៨ម៉ែត្រតែប៉ណ្ណោះ។ ទឹកនេះ​ហូរ​ជា​ល្បាក់​ជំរាល ផ្នែកខាងក្រោមមានអាងស្តុកទឹកយ៉ាងធំ ដែលយើងអាចហែលងូតលេងបាន។ ក្រៅពីមានទឹកធ្លាក់នៅតំបន់នេះមានដើមឈើធំៗ ដែលជាម្លប់យ៉ាងត្រជាក់ដល់ការទៅកំសាន្តនៅទីនោះ។
ចំនុចហ្គែរហ្គោន
គេមានចំនុចរៀងគ្នា \ T_A, \ T_B និង \ T_C ជាចំនុចប៉ះនៃរង្វង់ចារឹកក្នុងត្រីកោណជាមួយនឹងជ្រុង [BC], [AC] និង [AB] ។ គេបានបន្ទាត់ \ (AT_A), \ (BT_B) និង \ (CT_C) គឺប្រសព្វគ្នាត្រង់ចំនុចតែមួយ៖ ចំនុចប្រសព្វនេះហៅថាចំនុចហ្គែរហ្គោន (Gergonne) នៃត្រីកោណ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតត្រីកោណ \ T_AT_BT_C ហៅថាត្រីកោណហ្គែរហ្គោននៃត្រីកោណ ABC ។
កណ្តាល|frame|
ភ្នំសំពៅ
ភ្នំសំពៅ​ជា​រមណីដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​មួយ​ស្ថិត​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវជាតិលេខ៥៧ (អតីត​ផ្លូវជាតិ​លេខ​១០) ក្នុង​ស្ថិត​ក្នុង​​ឃុំភ្នំសំពៅ ស្រុកបាណន់។ ភ្នំ​នេះ​មាន​កំពស់​ប្រមាណ​១០០ម៉ែត្រ ចំងាយ​១២គីឡូម៉ែត្រ​ពី​​ក្រុងបាត់ដំបង។ លើ​ខ្នង​ភ្នំ​តំបន់​កំសាន្ត​ចែក​ជា​បី​សំខាន់​ៗ ទី​១ កំពូល​ភ្នំ​មាន​ព្រះវិហារ​ដែល​អ្នក​អាច​មើល​ឃើញ​ពី​ចំងាយ​ហៅ​ថា​ "ប្រាង" ទី២ "ល្អាង​ផ្កា​ស្លា" ទី៣ "គិរីរម្យ" ។ ប្រាង​គឺ​ជា​កន្លែង​សម្រាប់​ប្ររព្ធ​ពីធី​បុណ្យ​សាសនា​ផ្សេងៗ ហើយ​អ្នក​ទេសចរណ៍​អាច​មើល​ទេស​ភាព​វាល​ស្រែ​ដ៏​ធំ​ល្វឹង​ល្វើយ​ពី​លើ​ខ្នង​ភ្នំ​នៅ​ត្រង់​តំបន់​នេះ​បាន​យ៉ាង​ល្អ។ ល្អាង​ផ្កា​ស្លា​ជា​អា​ស្រម​របស់​ព្រះសង្ឃ ដូន​ជី តា​ជី។ នៅ​ល្អាង​ផ្កា​ស្លា​មាន​ល្អាង​ជា​ច្រើន​ឋិត​នៅ​ក្នុង​នោះ​ដូច​ជា ល្អាង​ផ្កា​ស្លាង ល្អាង​ខ្យល់ ល្អាង​ត្រជាក់។ គីរីរម្យ​បច្ចុប្បន្ន​មាន​វត្ត​មួយ​ឋិត​នៅ​ទី​នោះ និង​មាន​ល្អាង​សំខាន់​ពីរ​គឺ​ល្អាង​តែង​ខ្លួន និង​ល្អាង​ល្ខោន។ កាល​ពី​សម័យ​ប៉ុលពត ល្អាង​ទាំង​ពីរ​នេះ​ជា​កន្លែង​សម្លាប់​មនុស្ស គ្រោង​ឆ្អឹង​មនុស្ស​ជា​ច្រើន និង​សំលៀក​បំពាក់​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​ដាក់​ក្នុង​ទ្រុង​សំណាញ់​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ។
នៅ​ក្បែរៗ​ភ្នំសំពៅ មាន​ចម្កោម​ភ្នំ​សំខាន់ៗ​មួយ​ចំនួនទៀត ដែល​ទាក់ទង​នឹង​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរជាច្រើន​គឺរឿងរាជកុលនាងរំសាយសក់ មាន​ភ្នំក្តោង ភ្នំ​ក្រពើ ភ្នំ​អណ្តើក ភ្នំ​ទ្រុងមាន់ ភ្នំ​ទ្រុងទា ភ្នំ​នាងរំសាយសក់ ភ្នំតាគ្រាម ដែល​សុទ្ធ​តែ​រមណីយ​ដ្ឋាន​ធម្មជាតិ។
ឃុំតាអូរ
ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ មាន៩ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកគីរីវង់
សទ្ទានុក្រមកុំព្យូទ័រអង់គ្លេស-ខ្មែរ
A
AAL n.(ATM adapter layer) ធ្នើរកែសម្រួលទិន្នន័យអេធីអឹម,អេអេអេល
D
--Mahaphirum ម៉ោង០៦:២៤ ថៃ្ងព្រហស្បតិ៍ ទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨ (UTC)
<h2 style="font-size:100%;text-align:left;border-bottom:2px solid #CC6600;margin:0.2em;padding:0.2em"> E
J
<h2 style="font-size:100%;text-align:left;border-bottom:2px solid #CC6600;margin:0.2em;padding:0.2em"> K
Z
(n.) = ជាទំរង់ពេញនិយមមួយបែប នៅក្នុងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដែលត្រូវបានយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីធ្វើការបង្រួមទិន្នន័យ។ ពាក្យពេញ (Zone Improvement Plan)។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សទ្ទានុក្រម
សូម​មើល​សទ្ទានុក្រម អង់គ្លេស​-​ខ្មែរ​ សម្រាប់​កុំព្យូទ័រ​​របស់​​ KhmerOS
ប្រាសាទជប់ពល
ប្រាសាទជប់ពលស្ថិតនៅក្នុងភូមិបារាយណ៍ ឃុំបារាយណ៍ ស្រុកដូនកែវ ខេត្តតាកែវ ចំងាយ៣,៥គីឡូម៉ែត្រភាគឦសានពីទីរួមខេត្តតាកែវ។ រមណីដ្ឋាននេះ​គឺ​ជា​បុរាណដ្ឋាន​ដែល​គួរ​ជា​ទី​ចាប់​អារម្មណ៍ ដែលមានគួទឹក ទន្លេអ៊ុំ បារាយណ៍ជាដើម។ សព្វថ្ងៃនេះ ខេត្តតាកែវនៅសល់ប្រាសាទបុរាណមួយចំនួនតូច។ ប្រាសាទជប់ពលនេះមានរាងការ៉េ ជ្រុង​នីមួយៗ​មាន​កំពស់​ប្រមាណ​១៣​ម៉ែត្រ ធ្វើអំពីឥដ្ឋដែលសព្វថ្ងៃនេះ គេឃើញមាននៅសល់តែតួប្រាសាទផ្នែកខាងក្រោមប៉ុណ្ណោះ។ នៅជុំវិញប្រាសាទមានគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញដែលមានទំហំ ១៣០ម × ១៥០ម ប្រកប​ដោយ​ទឹក​ថ្លា​ធ្វេង។ នៅក្នុងតំបន់នេះមានបុរាណដ្ឋានជាច្រើន ជាពិសេស​ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត​ដែល​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​បាន​គិត​គូ​ដល់​ការងារ​កសិកម្ម​ជាចម្បង ក្នុងនោះមានស្រះស្រង់មួយមានទំហំ ៧ម × ១០០ម ដែលអ្នកស្រុកនិយមហៅថាទន្លេអ៊ុំ។
ជប់ពល
ទសពិធរាជធម៌
ទសពិធរាជធម៌ (ទៈ សៈពិធៈរាជៈ ធ័រ, ឬតាមទម្លាប់ថា ទស់សៈពិត--) ន. (បាលី. ទសវិធ + រាជធម្ម) រាជធម៌១០យ៉ាង គឺធម៌ ១០ប្រការ សម្រាប់ព្រះរាជាទ្រង់ប្រព្រឹត្ត ព្រមទាំងណែនាំពួកសេនាបតី មន្ត្រីធំតូច និងពួកប្រជារាស្ត្រឱ្យប្រព្រឹត្តផង។ ទសពិធរាជធម៌ ជាក្រឹត្យ ក្រម ច្បាប់ វិន័យដែលព្រះមហាក្សត្រ​ ឬអ្នកដឹកនាំប្រទេសជាតិខ្មែរត្រូវតែប្រកាន់គោរព និងអនុវត្តតាមដោយហ្មត់ចត់ខ្ជាប់ខ្ជួននិងត្រឹមត្រូវជាទីបំផុត។ បើពុំនោះសោតទេ​ ប្រទេសជាតិ ប្រជានុរាស្រ្តនឹងជួបប្រទះវិបត្តិអន្តរាយ​ ក្តៅក្រហាយ រំជើបរំជួល ចលាចល អសន្តិសុខ សង្រ្គាម ទុក្ខសោកសង្រេង ភ័យព្រួយ ព្រាត់ប្រាស់ក្រុមគ្រួសារញាតិសន្តានជាមិនខាន។ ឯព្រះមហាក្សត្រ និងអ្ន​កដឹកនាំគេចផុតយករួចខ្លួនបានដែរ។ ដូចក្នុងន័យពាក្យពេចន៍បានបញ្ជាក់ស្រាប់ទសពិធរាជធម៌ គឺច្បាប់ទាំង១០ប្រការដែលចែងបញ្ញត្តិអំពីករណីកិច្ច របស់ព្រះមហាក្សត្រ និងអ្នកដឹកនាំប្រទេសខ្មែរ។
ទសពិធរាជធម៌ទាំងដប់មាន៖​
ទាន
ព្រះមហាក្សត្រ ឬអ្នកដឹកនាំជាតិត្រូវតែធ្វើទានចែកអំណោយដល់ប្រជាជនគ្រប់មជ្ឍដ្ឋានដោយគ្មានគំនិតគិតកេងប្រវ័ញ្ចធ្វើប្រជាភិថុតឡើយ គឺមានន័យថាទាននោះត្រូវមានភាពបរិសុទ្ឋល្អប្រសើរ គ្មានជាប់ជំពាក់ប្រឡាក់ប្រឡូសនឹងបាបកម្ម។ បើយើងពោលអោយចំទៅព្រះមហាក្សត្រ ឬអ្នកដឹកនាំត្រូវរៀបចំគ្រប់គ្រងនគរធើ្វដូចម្តេចចេះចែកចាយផ្តល់ប្រជាពលរដ្ឋនិងជាតិនូវលទ្ឋភាពគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីជំរុញអោយមានធនធានមានចំណេះវិជ្ជាអាចរស់នៅក្នុងសភាពថ្លៃថ្នូរ ពេញលេញជាមនុស្សម្នាមានកិតិ្តយសរុងរឿងថ្កុំថ្កើង។
សីល
ព្រះមហាក្សត្រ ឬ​អ្នកដឹកនាំត្រូវតែប្រកាន់និងរក្សាអោយមានសីលធម៌ដក់ជាប់ក្នុងខ្លួនជានិច្ច។ សីលធម៌នេះគឺបញ្ចសីលា ឬសីល៥ និងព្រហ្មវិហារធម៌ចំពោះប្រជានុរាស្រ្ត។
ក្នុងបញ្ចសីលា គេកត់សំគាល់ឃើញមានការមិនប្រមាថឬសំលាប់ជីវិតមិនលួចប្លន់មិនលួចលាក់មានសាហាយស្មន់ មិនភូតភរកុហសបោកប្រាស់ និងមិនភ្លើតភ្លើនបណ្តោយខ្លួនអោយលង់លក់ទៅដោយគ្រឿងស្រវឹង។ ចំណែកក្នុងព្រហ្មវិហារធម៌វិញ មានធម៌ទាំងអស់៤គឺ៖
បរិច្ចាគ
ព្រះមហាក្សត្រឬអ្នកដឹកនាំត្រូវយកព្រះរាជទ្រព្យឬសម្បត្តិរដ្ឋទៅចែកជួយប្រទេសជាតិ។​​ គឺក្នុងន័យត្រូវចេះប្រើប្រាក់កាសធនធានរដ្ឋដោយយុត្តិធម៌ត្រឹមត្រូវឥតលំអៀងកេងបន្លំយកទៅកសាងអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិអោយបានជឿនលឿនឆ្ពោះទៅរកវឌ្ឍនភាពនិងសុភមង្គលវិធីនេះ គឺការបែងចែកភោគផលធនធាននគរអោយទៅដល់ប្រជាជនគ្រប់ស្រទាប់ជាន់ថ្នាក់ដោយគ្មានរើសអើងវណ្ណ។ពីព្រោះជាសិទ្ឋិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប មិនមែនជាអំណោយឬជាការនាំ និងអ្នកនយោបាយម្នាក់ៗត្រូវតែគោរពនឹងប្រតិបត្តិធ្វើតាមដែរ។
អាជ្ជវៈ
(មានសេចក្ដីត្រង់)​ ការទៀងត្រង់មិនវៀចវេរដែលព្រះមហាក្សត្រនិងអ្នកដឹកនាំត្រូវតែគោរពនិងប្រកាន់ខ្ជាប់ខ្ជួនជាដាច់ខាត។ក្នុងពាក្យទៀងត្រង់អត្ថន័យមានទំហំធំធេងណាស់គឺជាជំពាក់ទៅនឹងកាយវាចាចិត្តរបស់អ្នកដឹកនាំ។ បើនិយាយឱ្យចំទៅគឺគេមិនត្រូវក្បត់ប្រជាជននិងប្រទេសជាតិឯងមិនប្រើអំណាចផ្តាច់ការ មិនអយុត្តិធម៌មិនបំរើផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ក្រុមគ្រួសារ​ បក្សពួក និង បរទេស។
មទ្ទវៈ
(មានសេចក្ដីទន់ភ្លន់ស្លូតសុភាពរាបសា) ព្រះមហាក្សត្រឬអ្នកដឹកនាំជាតិត្រូវតែរៀបចំឬកពារ អាកប្បកិរិយា​​ ពាក្យសម្តី ចិត្តគំនិតអោយបានទន់ភ្លន់សុភាពរាបសារល្អត្រឹមត្រូវថ្លៃថ្នូរយុត្តិធម៌ ដោយមិនបញ្ចេញអាការះឬកពារច្រងេងច្រងាងច្រឡោង ខាមច្រឡើសបើស ហារស្រែកឡើងរកតែកាប់ចាក់ប្រើកំលាំងបាយជាមួយនិងប្រជារាស្ត្រទន់ខ្សោយ។ព្រះមហាក្សត្រ ឬ អ្នកដឹកនាំជាតិជាតំណាងប្រជាជាតិមួយទាំងមូល។ បើអ្នកតំណាងប្រជាជាតិទាំងនេះមានកាយវាចារចិត្តមិនល្អសមរម្យនោះគឺប្រទេសជាតិ និង ប្រជាជនទាំងអស់គ្នាដែលត្រូវបាត់បង់កិត្តិយសត្រូវគេមើលងាយនិងទទួលនូវផលវិបាករងគ្រោះថ្នាក់គ្រប់បែបយ៉ាង។
តបៈ
(ការកាន់ឧបោសថសីលតាមកាលកំណត់ម្ដងៗ) ព្រះមហាក្សត្រ ឬអ្នកដឹកនាំជាតិតាមកាលកំណត់ត្រូវតែចូលកាន់ឧបោថសីលដើម្បីដុសខាត់អប់រំចិត្តអារម្មណ៍​ មនោសញ្ចេតនាឱ្យភ្លឺស្វាងចៀសវៀងអវិជ្ជាដែលជាប្រភពនៃក្តីវិនាស ការចូលកាន់ឧបោថសីលអាចចាត់ទុកជាការដកឃ្លាមួយរយៈពីភាពជាប់ជំពាក់ជំពិនក្នុងបញ្ហាបច្ចុប្បន្នដើម្បីយកពេល យកឱកាសសំរាប់សញ្ជប់សញ្ជឹង រិះគិតពិចារណា ឆ្លុះពិនិត្យមើលអស់សព្វគ្រប់សកម្មភាព និងអំពើទាំងប៉ុន្មានដែលខ្លួនផ្ទាល់បានប្រព្រឹត្ត។ អាកប្បកិរិយា និងកាយវិការរបៀបនេះអាចនាំឱ្យអ្នកដឹកនាំ ឬអ្នកនយោបាយមានពេលវេលា និងរកផ្លូវល្អឃើញ ហើយអាចផ្លាស់ប្តូរលុបលាងកែប្រែកំហុសអាក្រក់ល្អទាំងប៉ុន្មានដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្តដែរ។
អក្កោធនៈ
(មិនក្តៅក្រហាយអ្នកដទៃ) ព្រះមហាក្សត្រ ឬអ្នកដឹកនាំជាតិមិនត្រូវដើរឆ្កិះឆ្កៀលដុតរោលបំបែកបំបាក់អ្នកដទៃឱ្យកើតមានកំហឹងដើម្បីគ្រប់គ្រងតាំងខ្លួនមានតែមួយគត់ប៉ុណ្ណោះទេ។ ការបង្កបង្កើតឱ្យមានរឿងសៅហ្មង ឱ្យមានការក្តៅក្រហលក្រហាយដូច្នេះបណ្តាលធ្វើឱ្យបែកបាក់ប្រេះឆាសាមគ្គីផ្ទៃក្នុងហើយអាចក្លាយជាចលាចលច្របូកច្របល់ និងជាសង្រ្គាមបង្ហូរឈាម។ អ្នកដឹកនាំជាតិត្រូវតែចេះរំងាប់ចិត្តមិនឱ្យមានកំហឹងគំនុំ និងមានការសងសឹកឆេះឆាបដក់គុំក្នុងខ្លួនឡើយ។ ការកសាងប្រទេសជាតិមិនមែនស្ថិតនៅលើការបំបែកបំបាក់សាមគ្គី បង្កើតឱ្យមានជម្លោះឈ្លោះ មើលមុខគ្នាមិនត្រង់នោះទេ។
ខន្តី
(មានសេចក្ដីអត់ធន់) ព្រះមហាក្សត្រ ឬអ្នកដឹកនាំជាតិត្រូវតែមានចិត្តអំនត់អត់ធន់ ហើយមិនលោតទៅតាមកំលាំងខ្យល់ព្រឹត្តិការណ៍ដែលបោកបក់នោះទេ។ ការស្ទុះហក់លោតទាំងកម្រោលទៅតាមភ្លើងកំហឹងទៅតាមចំណង់់ចិត្តមានះទៅតាមការលោភលន់រំជើបរំជួលត្រេកត្រអាលអាចនាំមកនូវការវិនាសអន្តរាយ នូវផលអាក្រក់ដែលពុំអាចប៉ាន់ស្មានបានដល់ការត្រិះរិះពិចារណារកយល់ហេតុផលការរៀបចំ និងអនុវត្តគោលដៅគម្រោងផែនការណ៍ផ្សេងៗជាអត្ថប្រយោជន៍សំរាប់ប្រទេសជាតិ។ ការប្រកាន់ចិត្តនឹងនមិនឆេវឆាវព្យាយាមសំភីអំណត់អាចណែនាំឱ្យយើងចេះរង់ចាំពេលវេលាឱកាសល្អដើម្បីអនុវត្តគោលការណ៍ឱ្យបានសម្រេច។ ការប្រកាន់ខន្តី អំណត់ធ្មត់សង្កត់ចិត្ត និងព្យាយាមជាគុណសម្បត្តិមួយដ៏កម្ររកបានក្នុងសម្បត្តិមនុស្ស។
អវិរោធនៈ
(មិនបំពានលើធម៌លើច្បាប់)​​ ព្រះមហាក្សត្រ ឬអ្នកដឹកនាំជាតិត្រូវគោរពច្បាប់ជាធរមាន។ គេត្រូវតែដាក់ច្បាប់ជាធំឱ្យខ្ពស់បំផុតលើបុគ្គល។ គេត្រូវទុកដាក់ច្បាប់វិន័យធម៌ជាមូលដ្ឋាន និងជាគ្រឹះរបស់ជាតិសំរាប់រៀបចំស្ថាប័នឱ្យកើតមានជានិតិរដ្ឋ។ គេត្រូវធ្វើដូចម្តេចឱ្យច្បាប់ ធម្ម វិន័យ ក្រឹត្យក្រមក្លាយទៅជារបងសំរាប់ការពារ ធានារ៉ាប់រងសុខសន្តិភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទន់ខ្សោយ។ ជាដាច់ខាតគេមិនត្រូវរំលោភបំពានដើរជាន់ឈ្លីលើច្បាប់លើធម៌លើវិន័យក្រឹត្យក្រមដែលធ្លាប់មានក្នុងសង្គមជាតិ​នោះឡើយ។ ទោះស្តេចទោះមន្ត្រីទោះ សេដ្ឋី គហបតី និងក្រុមគ្រួសារក៏ត្រូវតែទទួលទោសដែរនៅចំពោះមុខច្បាប់។ បើក្សត្រនោះអ្នកដឹកនាំជាតិនោះមិនគោរពច្បាប់សង្គម ហើយបែរជានាំគ្នាបង្កើតច្បាប់ថ្មីតម្រូវតម្រង់សម្រាប់បំរើអំណាច និងផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួនពេលនោះប្រទេសជាតិនឹងជួបប្រទះនូវភាពអនាធិបតេយ្យ រំជើបរំជួល ចលាចល អសន្តិសុខអន្តរាយ ហើយប្រជារាស្រ្តនឹងរងទុក្ខវេទនា ព្រាត់ប្រាស បែកបាក់ក្រុមញាតិសន្តានជាមិនខាន គឺបានសេចក្តីថា នគរណាដែលគ្មានច្បាប់ គ្មានសីលធម៌ គ្មានគុណធម៌ គ្មានវិន័យក្រឹត្យក្រមនគរនោះមិនអាចនឹងចំរើន រុងរឿង រស់ក្នុងសន្តិភាពបានឡើយ។ នគរនោះនឹងត្រូវរលេះរលួយទ្រុឌទ្រោមចុះឱនថយខ្សោយដើរថយក្រោយចាញ់គេជាលំដាប់។ ចំណែកព្រះមហាក្សត្រ និងអ្នកដឹកនាំជាតិទាំងនោះវិញក៏រត់មិនរួចពីប្រជានុរាស្រ្តផ្តន្ទាទោសដែរ។
បទកាកគតិ
មេសាចិតប្រាំ នគររងកម្ម សិទិ្ធសេរីចុះ សីលធម៌ជាតិ ឃ្លាតធ្លាក់ផ្លូវខុស ជនទាំងស្រីប្រុស ជាប់ទោសពេញដី។
រង្វាស់កាព្យ
ក្នុង១វគ្គមាន៧ឃ្លា ក្នុង១ឃ្លាមាន៤ព្យាង្គ។
គំនូសតាង
500px|center
ជួនឆ្លងវគ្គ
ព្យាង្គ៤ឃ្លា៧វគ្គ១  |=|   ព្យាង្គ៤ឃ្លា៣វគ្គ២។
ចង្វាក់
បទនេះមានចង្វាក់មិនលើកមិនដាក់ តែរន្ថើនៗមានទំនងដូចជាដំណើរក្អែកលោង ហើយទម្លាក់សម្លេងនៅព្យាង្គទី២រៀងរាល់ឃ្លា។
បរិយាកាស
គេយកបទនេះទៅប្រើសម្រាប់ពណ៌នាទីកន្លែង តួអង្គ ធម្មជាតិ ពិសេសគេយកទៅប្រើក្នុងពិធីផ្ដើមរឿង។ ពេលខ្លះកវីក៏យកបទនេះទៅប្រើក្នុងការសម្ដែងទុក្ខសោកផងដែរ។
ឃុំស្លា
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
Sla	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក តាមប្រកាសក្រសួងមហាផ្ទៃ ភូមិ	21071001	ស្លាខាងលិច	Sla Khang Lech	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071002	ស្លាខាងកើត	Sla Khang Kaeut	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071003	អង្គចង្អេរ	Angk Chang'er	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071004	ត្រពាំងត្រាវ	Trapeang Trav	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071005	កន្ទ្រង់ព្រិច	Kantrong Prech	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071006	បឹងកន្ទ្រន់	Boeng Kantron	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071007	ត្រពាំងស្រង់	Trapeang Srang	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071008	ពោធិ	Pou	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071009	អំពិល	Ampil	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071010	កញ្ចាង	Kanhchang	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071011	ស្រីបណ្ឌិត	Srei Bandit	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071012	ស្រីប្រសើរ	Srei Prasaeur	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21071013	អារោង	A Roung
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំរោង(ខេត្តតាកែវ) ស្លា
បទពាក្យ៧
ចំណាំបើ​ចួនន​នឹង​ព្យាង្គ​២​ឃ្លា​ទី​២ នោះ ត្រូវ​ចួន​នឹង​ព្យាង្គ​ទី២​ឃ្លា​ទី៤ គ្រប់​វគ្គ តែ​បើបើ​ចួន​នឹង​ព្យាង្គ​៤​ឃ្លា​ទី​២ នោះ ត្រូវ​ចួន​នឹង​ព្យាង្គ​ទី៤​ឃ្លា​ទី៤ គ្រប់​វគ្គ ។
ចួន​ឆ្លង​វគ្គ
ព្យាង្គ៧ឃ្លា៤វគ្គ១  |=|   ព្យាង្គ៧ឃ្លា២វគ្គ២។
យន្តការ៨ចំនុច
យន្តការ៨ចំណុចគឺជាវិធានការកាត់បន្ថយអំណាចរដ្ឋដើម្បីធ្វើអោយប្រជាពលរដ្ឋមានអំណាចរបស់គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ។
ឃុំធ្លាប្រជុំ
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកកោះអណ្តែត ធ្លាប្រជុំ
ឃុំស្នោ
1	21061201	ក្រាំង	Krang	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 2	21061202	ទង្គែ	Tongkeae	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 3	21061203	ស្នោ	Snao	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 4	21061204	រកា	Roka	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 5	21061205	ធម្មវិន័យ	Thomm Viney	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 6	21061206	ត្រពាំងរាំង	Trapeang Reang
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ទល់នឹងឃុំព្រៃល្វា ស្រុកព្រៃកប្បាស និងឃុំស្រែអំបិល ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្តាល West	ទល់នឹងឃុំចារ ឃុំក្តាញ់់ ស្រុកព្រៃកប្បាស South	ទល់នឹងឃុំចំប៉ា ស្រុកព្រៃកប្បាស North	ទល់នឹងឃុំក្រាំងយ៉ូ​វ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្តាល
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកព្រៃកប្បាស ស្នោ
ឃុំត្រពាំងសាប
មួយនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ មាន១៥ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបាទី ត្រពាំងសាប
ភវវរ្ម័នទី១
វ្រះបាទភវវម៌្មទី១ឬ ភវវរ្ម័នទី១(គ.ស ?-៥៩៨) រជ្ជកាល (គ.ស ៥៨០-៥៩៨) ជាបុត្ររបស់វ្រះបាទប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម និងត្រូវជាចៅរបស់វ្រះបាទរុទ្រវម៌្ម ស្ដេចចុងក្រោយបង្អស់នៃអាណាចក្រភ្វូណាន។ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយក្សត្រីនៃអាណាចក្រចេនឡាព្រះនាម កម្វុជរាជលក្ឝ្មី ដែលជាប់សាច់ញាតិខាងមាតានៃវ្រះបាទឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម ដោយហេតុនេះហើយបានជាស្លោកទី១១ នៃសិលាចារឹកបក្សីចាំក្រុងបានបញ្ជាក់ថា កូនចៅឥសីកម្ពុ បានភ្ជាប់សូរ្យវង្ស (ខាងចេនឡា) ទៅនឹង សោមវង្ស (ខាងអាណាចក្រភ្វូណាន)។ ព្រះអង្គមានព្រះរាជធានីឈ្មោះ ឝ្រេឝ្ឋបុរ ដែលស្ថិតនៅម្ដុំបាសាក់ ក្បែរជើងភ្នំមួយដែលជាទីតាំងវត្តភូ (សព្វថ្ងៃស្ថិតក្នុងទឹកដីលាវ)។ ក្រោយពីការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គ បុត្រាដ៏អាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះអង្គពុំបានស្នងរាជ្យ​បន្តពីព្រះអង្គឡើយ ដែលគេបានឃើញបុត្រាអង្គនេះចេញមុខដឹកនាំប្រទេសនៅពេលដែលវ្រះបាទភវវម៌្មទី១ចូលនិវត្តន៍ក្នុងទីអារាម នៅរជ្ជកាលចុងក្រោយរបស់ព្រះអង្គ។ រាជសម្បត្តិត្រូវធ្លាក់ទៅលើព្រះអនុជរបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាមចិត្រសេនា ដែលមានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា វ្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម ដែលត្រូវជាព្រះរាជបុត្រ​ពៅ​របស់​វ្រះបាទ​វីរវម៌្ម «ដែល​ទ្រង់​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​កេតនភណ្ឌ​ជា​ព្រះករុណា​ជា​ម្ចាស់» ហើយ​ប្រហែល​ចាប់​តាំងពី​ពេល​នោះ​មក នៅ​កម្ពុជា​ក៏​ដូច​ជា​នៅ​ចាម្ប៉ា និង​ម៉ាឡេយូ ទំនៀម​ទម្លាប់​ចង់​ឱ្យ​ព្រះ​អនុជ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​រៀម ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​ព្រះរាជា​ជា​បុរស​រហូត​តទៅ។ នៅ​ពេល​ដែល​ស្ដេច​ឝ្រីភវវម៌្មទី១​ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ គេ​បាន​ប្រមើល​ថា ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បាន​ទៅ​ចាប់​កំណើត​ឯ​ស្ថានសួគ៌​របស់​ព្រះ​សិវ ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រកាន់​យក​ព្រះ​នាម​ថាជា ​ភវ ដែល​ជា​ព្រះ​នាម​មួយ​របស់​ព្រះ​សិវ ហើយ​គេ​បាន​ថ្វាយ​ព្រះ​នាម​ថាជា ​ភវ​បទ។
ប្រវត្តិ
ផ្ដើមពីដំបូងត្រូវបានគេហៅដូច្នេះថា ជាពួកមេកន្ទ្រាញដងរែក ដែលជាអាណាខេត្តមេកន្ទ្រាញតូចៗនៅភាគខាងជើងនិងខាងត្បូងនៃជួរភ្នំដងរែក ដែលគេមិនសូវស្គាល់។ ពួកព្រះអង្គម្ចាស់ដែលគេបានស្គាល់ទីមួយត្រូវបានគេវែកញែក នៅក្នុងសិលាចារឹកដើមដំបូងៗ។ សិលាចារឹកសំស្ក្រឹត (ដែលមិនបានចុះកាលបរិច្ឆេទ) នៅវាលកន្ទេល ខេត្តស្ទឹងត្រែង (K.៣៥៩) មានឈ្មោះក្សត្រមួយអង្គព្រះនាមវីរវម៌្មជាបិតានៃព្រះនាងមួយអង្គដែលព្រះនាងព្រះនាមមិនត្រូវបានវែកញែកទេ ដែលបានរៀបអភិសេកជាមួយនឹងព្រាហ្មណ៍ម្នាក់នាម សោមសម៌ន និង ជាព្រះភគិនីនៃវ្រះបាទភវវម៌្មប្រាកដមែន។ តាមរយៈសិលាចារឹកមួយមកពីចន្ទនគរ នៅបាសាក់/លាវ (K.៣៦៣) វ្រះបាទវីរវម៌្មក៏ជាបិតាព្រះអង្គម្ចាស់ចិត្រសេនាដែរ ដែលជាព្រះកនិដ្ឋភាតានៃវ្រះបាទភវវម៌្ម។ មែនហើយព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងពីរអង្គមានព្រះមាតាតែមួយតែបិតាផ្សេងគ្នា ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់អះអាងដោយសិលាចារឹកស្រីទេព K.៩៧៨ (ប្រទេសថៃសម័យបច្ចុប្បន្ន៖15° 27’ N, 101° 4’ E) ដែលផ្ដល់ព័ត៌មានថាវ្រះបាទភវវម៌្មជាបុត្រនៃប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម និងជាព្រះនត្តានៃព្រះចក្រវរ្តិនរីឯសិលាចារឹកមួយទៀតមកពីបាកមូលនៅឧប្បល/ប្រទេសថៃ (K.៤៩៦) ឲ្យយើងដឹងថានាមនៃបិតាវ្រះបាទវីរវម៌្មមានគោរម្យងារថា សាវ៌ភៅម។ សិលាចារឹកទាំងនេះសំដៅលើទឹកដីមួយភាគធំត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយស្ដេចអស់ទាំងនេះ។
សិលាចារឹក​បាន​ពិពណ៌នា​ពី​ព្រះរាជា​អង្គ​នេះ​ថា ជា​អ្នក​ចម្បាំង​ដ៏​អង់អាច​ក្លាហាន​ ជា​វីរបុរស​មានចិត្ដ​សប្បុរសមិន​ចេះ​ចាញ់ វិសេស​ប្រៀប​បាន​ទៅ​នឹង​ភ្នំ​ព្រះ​សុមេរុ៍​ ជាប់​អម្បូរ​ព្រះអាទិត្យ​ អាច​វាយ​បង្ក្រាប​ទាំង​សត្រូវ​ខាងក្នុង និង​ខាងក្រៅ​ បាន​ជា​ទ្រមាក់​ដំរី​ដ៏​ពូកែ​ ជា​អ្នក​ដាក់​ទាន​ដែល​មាន​ព្រះ​ហស្ថសើម​ជានិច្ច​ អាស្រ័យ​ដោយ​ទឹក​ដែល​គេ​ចាក់​លើ​ព្រះ​ហស្ថរាល់​ពេល​ដែល​ទ្រង់​ដាក់​ទាន។ សិលាចារឹក​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា ទីកន្លែង​ណា​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បាន​ប្រើ​ព្រះ​កាយពល​ដណ្ដើម​យក​បាន​ហើយ​ ទីនោះ​នឹង​ត្រូវ​បាន​ទទួល​នូវ​ការ​សណ្ដោស​ប្រណី​ពី​ព្រះ​អង្គ ហើយ​បណ្ដា​សត្រូវ​ទាំងឡាយ​នាំ​គ្នា​មក​ថ្វាយបង្គំ​គាល់​ព្រះ​អង្គ​នៅ​ក្នុង​ ព្រះរាជវាំង ទោះជា​អ្នក​ទាំងនោះ​មិន​បាន​ត្រូវ​ព្រះ​អង្គ​វាយ​បង្ក្រាប​ឱ្យ​ចុះចាញ់​ ក្នុង​សង្គ្រាម​ក៏​ដោយ។
ព្រះនាមក្នុងគម្ពីរវិស្ណុបុរាណ
គម្ពីរ​វិស្ណុ​បុរាណ​ ហាក់​ដូចជា​មាន​និយាយ​ពី​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​នេះ​ផង​ដែរ ត្រង់​វគ្គ​ស្ដី​ពី​សក្ក​ទ្វីប​ដែល​យើង​បាន​ឃើញ​ពី​ខាងលើ​រួច​មក​ហើយ គឺជា​ឈ្មោះ​សំដៅយក​ កម្ពុជា នេះឯង ដោយ​បាន​លើក​ឡើង​ថា ព្រះរាជា​ទ្រង់​ព្រះ​នាម​ថា ភវ្យ ទ្រង់​បាន​រៀបចំ​ព្រះរាជាណាចក្រ​របស់​ព្រះ​អង្គជា​៣​ស្រុក ដែល​មានឈ្មោះ​ថា ជលទ​ កុមារ និង​សុកាមារ។ លោក​វរសេនីយ៍ឯកហ្សេរីនី​ បាន​ផ្គូផ្គង​ស្រុក​ទី​១​ទៅ​នឹង​ចេនឡា​ទឹក គឺ​ដែនដី​សណ្ដ​ទន្លេ​មេគង្គ​ រីឯ​ស្រុក​ទី​២ និង​ទី​៣​ក៏​ជា​ស្រុក​នៅ​ភាគ​ខាងត្បូង​កម្ពុជា​ដែរ។ គម្ពីរ​វិស្ណុ​បុរាណ​បាន​ប្រដៅ​ថែម​ទៀត​ថា ស្រុក​នោះ​មាន​ជួរ​ភ្នំ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ឧទយ​គិរី​ ស្យាម និង​អាស្ដ​គិរី ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​នឹកឃើញ​ដល់​ឧទយ​ សៀម និង​លេស្ដៃ ដែល​យើង​បានឃើញ​ពី​ខាងលើ​រួច​មក​ហើយ ហើយ​ដែល​ជា​ឈ្មោះ​របស់​កម្ពុជា និង​ឧប​សម្ព័ន្ធ​សៀម​នោះ​ឯង។ តាម​ពិត​ទៅ ការ​ប្រើ​ពាក្យ​ «ស្យាម» នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​៦ ហាក់​ដូចជា​មិន​ទាន់​ត្រឹមត្រូវ​ទេ បើសិនជា​ថា គេ​ចង់​សំដៅ​យក​ប្រទេស​របស់​ពួក​ថៃ ឬ​សៀម។ ប៉ុន្ដែ នោះ​ប្រហែលជា​ការ​សំដៅ​យក​កុលសម្ព័ន្ធ​មួយ​ដែល​ប្រជាជន​មាន​ស្បែក​ខ្មៅ​ជាង​ អ្នក​ជិតខាង​បន្ដិច ហើយ​រស់នៅ​ជិត​ភ្នំ ដូច​ជា​កុលសម្ព័ន្ធ​សាមន្តរដ្ឋ ដែល​មាន​រាជធានី​នៅ​ខាង​ពាយព្យ​ឆកសមុទ្រសៀម​ត្រង់​កន្លែង​ឝ្រីវិជ័យ​ សព្វថ្ងៃ។ គម្ពីរ​វិស្ណុ​បុរាណ​ក៏ ​មាន​រៀបរាប់​ផង​ដែរ​អំពី​ទន្លេ​ឈ្មោះ សុកុមារិ​ កុមារិ និង​នាលិនិ ទន្លេ​ក្រោយ​នេះ លោកហ្សេរីនី ថា គឺជា​ទន្លេមេគង្គ​នេះឯង ។
សង្គ្រាម
នៅ​ចុង​សម័យ​នគរភ្វូណានដោយសារ​វ្រះបាទ​រុទ្រវម៌្មបាន​ធ្វើ​គតគុណវម៌្មជា​ប្អូនដើម្បី​ដណ្ដើម​រាជ្យ​សោយ​នោះ ការ​បះ​បោរ​ចលាចល​ក៏កើត​មាន​ឡើង ហើយ​ចលនា​បះ​បោរ​នេះ ក៏​កាន់​តែ​រីក​ធំ​ឡើងៗ ហើយ​នៅ​ចុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ វ្រះបាទរុទ្រវម៌្ម ជា​អ្នក​ដណ្ដើម​រាជ្យ ប្រហែលជា​បាន​ធ្វើ​អត្តឃាត​សម្លាប់​ខ្លួន​ឯង ឬ​ក៏​ដាក់​រាជ្យ។ មិន​មាន​ឯកសារ​ណា​មួយ​បញ្ជាក់​ច្បាស់ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ទេ ក៏ប៉ុន្តែ​ពេល​នោះ​រាជបល្លង្ក​នគរភ្វូណាន ត្រូវ​នៅ​ទំនេរ។ កម្លាំង​បះ​បោរ​របស់​គុណវម៌្មបាន​វាយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​រាជធានី​វ្យាធបុរ។
នៅ​ឯ​សាមន្តរដ្ឋ​ចេនឡាឯណោះ​វិញ ក្រោយ​ពី​វ្រះបាទវីរវម៌្មជាក្សត្រចេនឡា​សុគត​ទៅ ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​មួយ​អង្គព្រះនាមភវវម៌្មទី១ ដែល​ត្រូវ​ជា​ចៅ​របស់​វ្រះបាទ​រុទ្រវម៌្ម ដែល​ជា​ស្ដេច​ចុង​ក្រោយ​នៃ​អាណាចក្រភ្វូណាន ក៏​ក្រោក​ឈរ​ប្រឆាំង​នឹង​ចលនា​បះ​បោរ​របស់ញាតិវង្សខាងគុណវម៌្ម។ បើតាមសិលាចារឹករបស់ព្រះភវវម៌្ម និងប្អូនមាតាតែមួយនិងបិតាផ្សេងគ្នារបស់ទ្រង់ ថាចេនឡាបានផ្ដើមវាយលុកអាណាចក្រភ្វូណាននៅពាក់កណ្ដាលទី២នៃ​ស.វទី៦ ចំពេលដែលអាណាចក្រនេះត្រូវទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិ ដោយទឹកជំនន់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបានបំផ្លាញទីក្រុងនិងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ធ្វើអោយប្រជារាស្ត្រភៀសខ្លួនទៅរស់នៅលើតំបន់ទួលខ្ពស់ភាគខាងជើង។ ឆ្លៀតពេលដែលអាណាចក្រនេះចុះទន់ខ្សោយជួបនឹងភាពច្របូកច្របល់ វ្រះបាទភវវម៌្មទី១ដែលមានអនុជចិត្រសេនាជាមេទ័ពដឹកនាំការប្រយុទ្ធ បានចាប់វាយលុកលើអាណាចក្រភ្វូណាន ហើយបានគ្រប់គ្រងដល់ក្រចេះនៅលើច្រាំងខាងកើតនៃទន្លេមេគង្គ ដល់បុរីរម្យនៅចន្លោះទន្លេមូលនិងជួរភ្នំដងរែក និងដល់មង្គលបុរីនៅខាងលិចបឹងទន្លេសាប។ នៅចំពោះមុខអាសន្ននេះទ័ពអាណាចក្រភ្វូណាន​ដែលជាបក្សពួក​របស់​គុណវម៌្មបានថយដៃ ហើយក៏បានលើករាជធានីពីវ្យាធបុរទៅតាំងនៅភាគខាងត្បូងត្រង់នរវរនគរ ដែលអ្នកប្រវត្តិវិទូថាត្រូវនឹងអង្គរបុរី ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវសព្វថ្ងៃនេះ។ អង្គរបូរី ជា​រាជធានី​ចុងក្រោយ​បង្អស់​របស់​នគរភ្វូណានក្នុង​សម័យភ្វូណាន។ ព្រះអង្គ​គ្រប់គ្រង​បាន​ដែន​ដី​ពី​ចន្លោះ​ទន្លេ​មូល​ខាង​ជើង ទន្លេសាប​ខាង​ត្បូង ជួរ​ភ្នំ​អណ្ណាម​ខាង​កើត ទៅ​ទិស​ខាង​លិច​ដល់​ស្ទឹង​ព្រាជី និង​មង្គលបុរី ដែល​គេ​បាន​រក​ឃើញ​សិលា​ចារឹក​របស់​ព្រះអង្គ។ ដូច្នេះនគរភ្វូណានត្រូវក្លាយជាចំណុះរបស់ចេនឡាវិញ។
រាជធានីថ្មីរបស់ព្រះអង្គមានឈ្មោះថា ភវបុរ ដែលស្ថិតនៅត្រង់ម្ដុំអំពិលរលំក្នុងខេត្តកំពង់ធំ។ ព្រឹត្តិការណ៍​ព្រះមហាក្សត្រ​ចេនឡា​លើក​ទ័ព​មក​វាយ​ប្រហារ​កាន់​កាប់​នគរ​ភ្វូណាននេះ ត្រូវ​បាន​អ្នក​ប្រវត្តិវិទូ​ចាត់​ទុក​ជាព្រឹត្តិការណ៍​បង្រួបបង្រួម​ទឹកដី​ខ្មែរ​ដំបូង​បង្អស់​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ជោគជ័យ​របស់​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ក៏​បាន​មក​ដោយសារ​ព្រះអង្គ​មាន​ដើម​កំណើត​ ឈាមជ័រ​ជា​ចៅ​វ្រះបាទ​រុទ្រវម៌្ម ព្រះមហាក្សត្រ​នគរភ្វូណានដែរ ដែល​ជា​កត្តា​ធំ​មួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​នាម៉ឺន មេទ័ព និង​ប្រជារាស្ត្រ​នៅភ្វូណានគាំទ្រ​ទទួល​ស្គាល់​ព្រះអង្គ។
ក្រោយ​ពី​ទទួល​ជ័យ​ជម្នះ​ហើយ វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម ដែល​ទ្រង់​ជា​ព្រះរាជា​នៃ​សន្តតិវង្ស សោម​វង្ស ខាងនគរភ្វូណាន វ្យាធបុរ ទ្រង់​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​ក្សត្រី​កម្វុជរាជលក្ឝ្មី ផ្នែក​ខាង​សូរ្យវង្ស ខាង​នគរចេនឡា ឝ្រេឝ្ឋបុរ ដែល​ស្លោក​ទី​១១ នៃ​សិលា​ចារិក​បក្សី​ចាំ​ក្រុង​បាន​បញ្ជាក់​ថា កូន​ចៅ​ឥសី​កម្ពុ បាន​ភ្ជាប់​សូរ្យ​វង្ស​ខាង​ចេនឡា និង​សោមវង្ស​ខាង​អាណាចក្រភ្វូណាន។
ព្រះអង្គ​បាន​លាត​សន្ធឹង​ទឹកដី​ខ្មែរ​ទៅ​គ្រប់​ទិសទី វាយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​ស្រុក​ចន្ទបុរី និង​ស្រុក​ភូមិភ្នំ ខ្ពង់រាប ព្នង ​កួយ ​ជង។ តាម​រយៈ​សិលាចារឹក​នៅ​វត្ត​ហ្លួងកៅ គេ​អាច​ដឹង​បាន​ថានា​ពាក់​កណ្ដាល​សតវត្ស​ទី​៥ ព្រះមហាក្សត្រ​នគរ​កម្ពុជា ឬ​ចេនឡា បាន​ធ្វើ​សង្គ្រាម​វាយ​ប្រហារ​ពង្រីក​ទឹកដី យក​ជ័យ​ជំនះ​លើ​ចាម យក​បាន​ភូមិភាគ​តំបន់​ខាងជើង​ភ្នំដងរែក រហូត​ទៅ​ដល់​ខេត្ត​នគររាជសីមា និង​ភូមិភាគ​ខាងត្បូង​ល្បាក់ខោន។ វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ប្រហែលជា​បាន​វាត​ព្រះ​នគរ​រហូត​ទល់​ភ្នំ​ដងរែក ហើយ​បាន​វាយ​បង្ក្រាប «បណ្ដា​ស្ដេចភ្នំ» ពោល​គឺ បណ្ដា​វិប្រជា​មិន​ទាន់​ស៊ីវីល័យ ដែល​រស់នៅ​តាម​ដងភ្នំ និង​ខ្ពង់រាប ដូច​ជា​សព្វ​ថ្ងៃនេះ​ដែរ តាម​មើលទៅ​គឺ ពួក​ជង​ដែល​រស់នៅ​សម្បូរ​ក្នុង​បណ្ដា​ខែត្រ​ខាងលិច​ចាប់ពី​កែប​នៅ​មាត់​ឈូង​ សមុទ្រ​សៀម​រហូត​ដល់​ភាគ​ខាងលើ ចន្ទ​បុរ ក្នុង​នោះ​មាន​ទាំង​ជួរ​ភ្នំ​ខាងលិច​ខែត្រ​ពោធិ៍សាត់​ផង​ដែរ និង​ពួក​ស៊ូឡាង ឬ​ឡាងហួង ដែល​ជា​បុព្វបុរស​របស់​ពួក​ម៉យ ឬ​ម្ល៉យ​ ឬ​រ៉ម៉យ​សព្វថ្ងៃ​ដែល​រស់នៅ​លើ​ជម្រាល​ជួរ​ភ្នំ​អាណ្ណាម​នៅ​ចន្លោះ​នគរ​ចាម្ប៉ា និង​កម្ពុជា។ នៅ​ពេល​នោះ វា​ហាក់ដូចជា​ថា​បណ្ដា​ប្រទេស​ដែល​យើង​ហៅ​សព្វថ្ងៃ​ថា​ជា សៀម ដែល​ចិន​ហៅ​ថា ឈេទូ ឯកសារ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ចិន​បានឱ្យ​យើង​ដឹង​ថា រាជាណាចក្រ​ឈេទូ ដែល​ដំបូង​ឡើយ​ជា​រដ្ឋ​ឯករាជ្យ បន្ទាប់​មក​បាន​ត្រូវ​កុរុងឝ្រីមារញ​បង្ក្រាប​ដាក់​ឱ្យ​ចំណុះ​នគរភ្វូណាន​​ ពេល​នោះ​ទទួល​បាន​នូវ​សេរីភាព​ឡើង​វិញ។ ដោយហេតុ​នេះ មាន​រាជាណាចក្រ​ធំៗ​ពីរ​កើត​ឡើង​នៅ​ដើម​សតវត្សរ៍​ទី​៦ ជា​ជំនួស​នគរ​ភ្វូណានគឺ ចេនឡា ដែល​ក្រោយមក​ក្លាយជា​កម្ពុជា និង​ឈេទូ ដែល​ក្រោយមក គឺ​ប្រទេស​សៀម។ គឺ​វ្រះបាទ​ភវវម៌្មទី១ នេះ​ហើយ​ដែល​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ពី​នគរភ្វូណាន មក​ជា​កម្ពុជា ដែល​យើង​ប្រើ​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ។ ប្រវត្តិ​បង្រួបបង្រួម​នគរ​ចេនឡា (ឬ​កម្វុជ) និង​នគរភ្វូណានក្រោម​ស្នាដៃ​របស់​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ទី​១ អាច​ចាត់​ទុក​ជា​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​ដំបូង​នៃ​ប្រវត្តិ​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន។ ព្រះមហាក្សត្រ​នគរ​កម្វុជ ឬ​នគរ​ចេនឡា ជា​ព្រះរាជវង្ស​បន្ត​ចុះ​មក​ពី ឫសីកម្វុ​ស្វយម្ភុវៈ និង​ទេពអប្សរ​មេរា ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​ចុះ​មក​ពី​ព្រះអាទិត្យ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​សោយរាជ្យ​ពី​ឆ្នាំ​៥៥០ ដល់​ឆ្នាំ​៦០០ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ។
ក្រោយ​ពី​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម សោយ​ទិវង្គត​ទៅ ចិត្រសេនា ជា​ប្អូន​ក៏​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះរៀម ដែល​ទ្រង់​មាន​ព្រះនាម​ក្នុង​រាជ្យ​ថា មហេន្ទ្រវម៌្ម។ វ្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម​ទ្រង់​បាន​បន្ដ​នយោបាយ​របស់​ព្រះ​រៀម ហើយ​បាន​បញ្ចប់​ការ​វាយ​បង្ក្រាប​បណ្ដា​ខែត្រ​ដែល​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​មិន​ ទាន់​បាន​ដណ្ដើម​ដាក់​ជា​ចំណុះ។ ទ្រង់ ​មាន​មន្ដ្រី​២​នាក់​បម្រើ​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ ធម៌ទេវ និង​ សិម្ហទេវ ដែល​ជា​បងប្អូន​ជីដូនមួយ​នឹង​គ្នា ដែលជា​កូន​របស់​ព្រាហ្មណ៍​២​នាក់​បងប្អូន ព្រាហ្មទត្ត និង​ ព្រាហ្មសិម្ហ។ អ្នក​ទាំង​២​នេះ​ធ្លាប់​ជាម​ន្ដ្រី​របស់​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម ហើយ​វ្រះបាទ​មហេន្ទ្រវម៌្ម​ពិនិត្យ​ឃើញ​ថា​ជាទី​ប្រឹក្សា​ល្អ ទ្រង់​ក៏​រក្សា​ទុក​ព្រោះ «ពួក​គេ​នេះ​ចេះ​ចាំ​ច្បាស់​លាស់​អំពី​វិទ្យាសាស្ដ្រ​ត្រឹមត្រូវ និង​វិទ្យាសាស្ដ្រ​មាន​ផល​ប្រយោជន៍» មាន​ន័យ​ថា ជា​អ្នក​អនុវត្ដ​ជាក់ស្ដែង និង​ត្រឹម​ត្រូវ។ មន្ដ្រី​ទាំង​២​នាក់​នេះ ជា​ជំនួយ​ដែល​ជួយ​ឱ្យ​ព្រះ​អង្គ​ទទួល​បាន​នូវ​ជ័យជម្នះ។ ទ្រង់​បាន​ចាត់​ឱ្យ​សិម្ហទេវ​ទៅ​ធ្វើការ​ចរចា​ជាមួយ​នគរ​ចាម្ប៉ា ដើម្បី​រក្សា​ចំណង​មេត្រីភាព​រវាង​ព្រះរាជា​កម្វុជនឹង​ព្រះរាជា​ចាម។ បេសកកម្ម​នេះ​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ ហើយ​សន្ដិភាព​ត្រូវ​បាន​ធានា។
បម្រែបម្រួលប្រជាករ និងស្ថានភាពសង្គម
ការលូតលាស់ពូជពង្សនៃជនជាតិខ្មែរសម័យនោះ ពុំទាន់ធាត់ធំទេ ជាកត្តាចម្បងធ្វើឲ្យមានការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងប្រទេស។ ម្យ៉ាងទៀត លក្ខណៈពិសេសនៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេស និងការវិវត្តខាងនយោបាយនៃប្រទេស ពឹងផ្អែកទៅលើដីស្រែចម្ការ។ វាលទំនាបទន្លេមេគង្គ សម្បូរថ្លុកត្រពាំង។ ដូចនេះនៅនគរភ្វូណាន ផ្ទៃដីសម្រាប់ដាំស្រូវមានតូច តម្រូវឲ្យមានការវាតដីជាបន្តបន្ទាប់ ដោយវិធីបង្ខិតបង្ខំកម្លាំងទាសាទាសី ដែលជាកសិករ។ ដីស្រែចម្ការគឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋ ហើយសំណង់ទំនប់ទឹក និងប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក គឺកសាង និងដឹកនាំដោយរាជការ។ ចេនឡាមានការរីកចម្រើនខ្លាំងខាងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច។ រីឯអាណាចក្រភ្វូណានវិញរងគ្រោះធម្មជាតិបណ្ដាលឲ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ។ នេះជាឱកាសល្អសម្រាប់រាជវង្សខាងចេនឡាធ្វើសញ្ជ័យលើអាណាចក្រភ្វូណាន។ ព្រះរាជាចេនឡា វ្រះបាទភវវម៌្មទី១ និងប្អូនជីដូនមួយ ចិត្រសេនា បានវាយលុកអាណាចភ្វូណានប្រហែលរវាងគ.ស ៥៥០។ អាណាចក្រភ្វូណានក៏ធ្លាក់ក្នុងកណ្ដាប់ដៃរាជវង្សនៅចេនឡា គឺវ្រះបាទភវវម៌្មទី១ ហើយអាណាចក្រភ្វូណានក៏ប្រែឈ្មោះជាកម្វុជ។ នៅសតវត្សទី៨ រវាងឆ្នាំ៧០៦ កម្វុជត្រូវបានបែងចែកជាពីរគឺចេនឡាដីគោកដែលសម្បូរភ្នំ និងជ្រលងភ្នំ និងចេនឡាទឹកលិច ដែលសម្បូរទៅដោយបឹងនិងមានឆ្នេរសមុទ្រ។ ការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងរវាងចេនឡាទាំងពីរ ជាការបើកឱកាសឲ្យពួកចោរជាតិជ្វាក្នុងសម័យរាជវង្សសៃលេន្ទ្រ ចូលឈ្លានពាន ហើយបានកៀរយកប្រជាជនមន្ត្រី និងរាជវង្សទៅកាន់ប្រទេសជ្វា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃឝ្រេឝ្ឋបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃភវបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្មចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ជានីតិ​បុគ្គល​សាធារណៈ​ដែល​ទទួល​សិទ្ធិ​ពី​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​និង​មាន​ស្វ័យភាព ក្នុង​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​លើ​ការ​ធ្វើ​សេវា​កម្ម​អគ្គិសនី និងការ​​គ្រប់​គ្រង​​លើ​ទំនាក់​​ទំនង​រវាង​ការ​ផ្តល់ ការទទួល និង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​សេវា​អគ្គិសនី។ អាជ្ញាធរ​​​​​អគ្គិសនី​កម្ពុជា​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​អគ្គិសនី​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
សមត្ថកិច្ចទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល និងអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ក្នុងវិស័យអគ្គិសនី
ក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពលជាអ្នកទទួលខុសត្រូវគ្រប់គ្រងវិស័យអគ្គិសនីទាំងមូល។ ក្រសួង មានសមត្ថកិច្ចរៀបចំនិងគ្រប់គ្រងគោលនយោបាយ យុទ្ធសាស្ត្រ ផែនការអភិវឌ្ឍន៍ និងស្តង់ដារបច្ចេកទេស សុវត្ថិភាព និងបរិស្ថាន នៃវិស័យអគ្គិសនី។ អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវគ្រប់គ្រងសកម្មភាពនៃការធ្វើសេវាកម្ម និងការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី។ អាជ្ញាធរ មានសមត្ថកិច្ចចេញ​ ដកហូត ឬព្យួរអាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ការធ្វើសេវាកម្ម អគ្គិសនី ព្រមទាំងជាអ្នកកំណត់ថ្លៃសេវា ចេញបញ្ញតិ ធ្វើការត្រួតពិនិត្យ ដាក់ពិន័យ និងដោះស្រាយ វិវាទពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្តល់សេវានិងការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី។
ច្បាប់ស្តីពីអគ្គិសនីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ច្បាប់ស្តីពីអគ្គិសនីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រូវបានប្រកាសឲ្យប្រើប្រាស់ដោយព្រះរាជក្រម លេខ នស/រកម/០២០១/០៣ ចុះថ្ងៃទី០២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០១ ។ ច្បាប់នេះមានគោលដៅ៖
អ្នក​កាន់អាជ្ញាប័ណ្ណ ឬអ្នកប្រើប្រាស់ អាចបញ្ជូនវិវាទលើថ្លៃលក់ ឬវិវាទកិច្ចសន្យាទាក់ទងទៅ នឹងសេវាកម្មអគ្គិសនី មកអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយ។ អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជានៅទីនេះ សម្រាប់ជួយសម្រួលឲអ្នកទទួលបាននូវសេវាអគ្គិសនីមួយ កាន់តែប្រសើរឡើង តាមអត្រាថ្លៃលក់មួយសមរម្យ សម្រាប់លំនៅដ្ឋាន សហគ្រាស និងអង្គភាព  ជំនួញរបស់លោកអ្នក។
សិទ្ធិអំណាចរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា
មាត្រា៧ នៃច្បាប់ស្តីពីអគ្គិសនី បានផ្តល់សិទ្ធិអំណាចសំខាន់ៗចំនួន ១៥ ចំណុច​ ឲអាជ្ញាធរ អគ្គិសនីកម្ពុជា ដូចខាងក្រោម៖
រចនាសម្ព័ន្ធរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាសម្រេចនិងអនុម័តបញ្ហាគន្លឹះសំខាន់ៗ តាមរយៈការពិនិត្យ និងការបោះ ឆ្នោតនៅក្នុងសម័យប្រជុំ។ ដូច្នេះសម័យប្រជុំរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា គឺជាអង្គការសម្រេចការ ងារខ្ពស់បំផុតរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា។ មាត្រា២១ នៃច្បាប់ស្តីពីអគ្គិសនីបានកំណត់ថា សមាជិកទាំងអស់របស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ត្រូវមានសំឡេងក្នុងការបោះឆ្នោតលើរាល់បញ្ហាដែល តម្រូវឲ្យមានការអនុម័តពីអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា​ ការអនុម័តនេះ ត្រូវផ្អែកលើសំឡេងភាគច្រើន។
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាមានសមាជិកទាំងអស់៣រូប​ ដែលក្នុងនោះមាន១រូប ជាប្រធាន។ ប្រធាន និងសមាជិក អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា តែង​តាំង​ដោយ​ព្រះរាជ​ក្រឹត្យ​តាម​សំណើរ​បស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រី។ សមាជិកនិមួយៗមានអាណត្តិ៣ឆ្នាំ ហើយត្រូវបញ្ចប់ក្នុងពេលខុសៗគ្នា លើកលែងតែក្នុងអាណត្តិ ដំបូង។ ប្រធានមានឋានៈស្មើរដ្ឋលេខាធិការ សមាជិកដ៏ទៃទៀតមានឋានៈស្មើនឹងអនុរដ្ឋលេខាធិការ។ សមាជិកអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ត្រូវចូលនិវត្តន៍នៅពេលអាយុ៦០ឆ្នាំ។
ថវិការសម្រាប់ប្រតិបត្តិការរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាមានថវិការស្វ័យ័តមួយសម្រាប់កិច្ចការប្រតិបត្តិរបស់ខ្លួន។ ថវិការនេះគឺ ជាកម្រៃដែលអ្នកសុំអាជ្ញាប័ណ្ណ និងអ្នកកាន់អាជ្ញាប័ណ្ណត្រូវបង់តាមការកំណត់របស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនី កម្ពុជា។ កម្រៃនេះហៅថា កម្រៃអាជ្ញាប័ណ្ណ។​ កំរិតអតិបរមានៃកម្រៃអាជ្ញាប័ណ្ណកំណត់ដោយរាជរដ្ឋា ភិបាល។
ថវិការរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា ត្រូវដាក់ដំកល់ក្នុងគណនីមួយនៅធនាគាររដ្ឋនៃព្រះរាជាណា ចក្រកម្ពុជា។ មានតែអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាទេ ដែលមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ថវិការនេះ។
អាជ្ញាធរត្រូវរៀបចំគម្រោងថវិការសម្រាប់ឆ្នាំការិយបរិច្ឆេទនិមួយៗ ដែលមានកំណត់ចំណូល និងចំណាយរបស់អាជ្ញាធរ។ គម្រោង​នេះ​ត្រូវ​កំណត់​ច្បាស់​លាស់​នូវ​កម្រៃ​អាជ្ញា​ប័ណ្ណ​សម្រាប់ឆ្នាំ ការិយបរិច្ឆេទនិមួយៗ រួមទាំងវិធីគណនាកម្រៃអាជ្ញាប័ណ្ណ ព្រមទាំងបៀវត្សរ៍និងប្រាក់ បំណាច់ផ្សេងៗ ទៀត ដែលត្រូវទូទាត់ជូនសមាជិក និង​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​អាជ្ញាធរ។ គម្រោងថវិការនេះត្រូវដាក់ជូន រាជរដ្ឋាភិបាលពិនិត្យសម្រេច។
បេសកកម្មរបស់អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា
អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា មានបេសកកម្មដូចខាងក្រោម៖
ទ្រឹស្តីបទទែរគេម
ទ្រឹស្តីបទទែរគេម ជាទ្រឹស្តីបទធរណីមាត្រ ត្រូវបានហៅដោយយកឈ្មោះតាមគណិតវិទូបារាំង អូលរី ទែរគេម (១៦ កក្តដា ១៧៨២ – ១៨៦២, Olry Terquem) ។
គេ​មាន​ត្រីកោណ ABC និង បីឆិវៀន (Cevian) នៃ​ត្រីកោណប្រសព្វគ្នាត្រង់ចំនុចតែមួយ។ មាន​រង្វង់​មួយ​កាត់​តាម​ជើង​ទាំង​បី​នៃ​ឆិវៀន​នេះ កំនត់​​បាន​​បី​​ចំនុច​​ផ្សេង​​ទៀត​​ដែល​​ស្ថិត​​នៅ​​លើ​​ជ្រុង​​ទាំង​​បី​​នៃ​ត្រីកោណ​។ ចំនុច​ទាំង​បី​នេះ​ស្មើ​នឹង​ជើង​នៃ​ឆិវៀនប្រសព្វគ្នាត្រង់ចំនុចតែមួយ។ ចំនុចទាំង៦នេះហៅថាចំនុចទែរគេម ។
កណ្តាល
ឆិវៀន (Cevian) គឺជាបន្ទាត់នៃត្រីកោណមួយដែលកាត់តាមកំពូល និងចំនុចមួយនៅលើជ្រុងឈមនៃកំពូលនោះ ហើយវាក៏ជាបន្ទាត់សេកង់នៃត្រីកោណដែរ (បន្ទាត់​ដែល​កាត់​ត្រីកោណ​ត្រង់ពីរចំនុច) ។ ក្នុងរូបបន្ទាត់ ជាឆិវៀននៃត្រីកោណ ABC ។
ករណីពិសេស
នៅពេលដែលបន្ទាត់ឆិវៀនពីរៗត្រូវបានដាក់អោយត្រួតស៊ីគ្នា នោះរង្វង់នឹងចារឹកក្នុងត្រីកោណដែលប៉ះនឹងចំនុចទាំងបីទ្វេដង។ បន្ទាត់ឆិវៀន​ប្រសព្វ​គ្នា​ត្រង់​ចំនុចហ្គែរហ្គោន​តែមួយ។
ឃុំសោម
ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ មាន១២ភូមិ ។
ទ្រឹស្តីបទទែរគេម
សំរាយបញ្ជាក់
យោងតាមទ្រឹស្តីបទឆិវ៉ា ប្រសិនបើបីបន្ទាត់ និង \ (CC') ប្រសព្វគ្នាត្រង់ចំនុចតែមួយគេបាន
ឃុំសោម
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកគីរីវង់ សោម
អាកណិហ្ស ម៉ូ
អាកណិស ម៉ូនីកា មុលចូតូ (Agnes Monica Muljoto ចាការតា, 1 ខែកក្កដា, 1986) គេស្គាល់ផងដែរដោយឈ្មោះដំណាក់កាលរបស់គាត់ អាកណិហ្ស ម៉ូ (Agnez Mo) គឺជាតារាចម្រៀងនិងជាសិល្បករសញ្ជាតិ ឥណ្ឌូនេស៊ី ។ លោកបានចាប់ផ្តើមអាជីពរបស់លោកនៅក្នុងឧស្សាហកម្មកម្សាន្តនៅអាយុប្រាំមួយដែលជាតារាចម្រៀងកូន។ កំពុបានចេញអាល់ប៊ុមទាំងបីនៃកុមារដែលបានគ្រប់គ្រងក្នុងការផ្តល់ឈ្មោះរបស់គាត់ទៅជួរដេកនៃតារាចម្រៀងដ៏ពេញនិយមមួយ។ បន្ថែមពីលើការច្រៀងលោកក៏មានវត្តមាននៅកម្មវិធីទូរទស្សន៍ជាច្រើនរបស់កុមារមួយ។ នៅពេលដែលក្មេងជំទង់មួយ Agnes បានចាប់ផ្តើមចុះចូលទៅក្នុងពិភពនៃការសម្ដែងនេះ។ រូបរាងរបស់គាត់នៅលើល្ខោនអូប៉េរ៉ាសាប៊ូ អាពាហ៍ពិពាហ៍ដំបូង (ឆ្នាំ ២០០១) គាត់ទទួលបានជោគជ័យ។ បន្ទាប់មក កំពុ បានសម្ដែងក្នុងស៊េរីនៃល្ខោនអូប៉េរ៉ាសាប៊ូដែលធ្វើឱ្យវាសិល្បករវ័យជំទង់ខ្ពស់បំផុតបង់ប្រាក់នៅពេលនោះ។. ម៉ូនីកាម្តងចុះថ្ងៃទីតារាចម្រៀងកូរ៉េវ៉ុននោះទេប៉ុន្តែវាមានភាពច្បាស់លាស់បង្ហាញអំពីភាពត្រឹមត្រូវទាក់ទងគ្នារបស់ពួកគេក្រោយព័ត៌មាននេះនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ នោះទេ
ទ្រឹស្តីបទទែរគេម
សំរាយបញ្ជាក់
ចំនុចស្វ័យគុណ A ធៀបទៅនឹងរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ A'B'C' កំនត់ដោយ
គេបានផលធៀប ដូចគ្នាដែរចំពោះចំនុចស្វ័យគុណ B អាចសរសេរ
បទពាក្យ៨
រង្វាស់កាព្យ
ក្នុង១វគ្គ មាន៤ឃ្លា ក្នុង១ឃ្លា មាន៨ព្យាង្គ។
ទ្រឹស្តីបទទែរគេម
សំរាយបញ្ជាក់
ផលគុណនៃផលធៀបទាំងបីនៃអង្គខាងធ្វេងគឺស្មើនឹង \ {-1} នោះគេបានផលគុណនៃអង្គខាងស្តាំនៃផលធៀបទាំងបីក៏ស្មើនឹង \ {-1} ដែរ។
តាមលក្ខណៈចា្រសនៃទ្រឹស្តីបទឆិវ៉ា បន្ទាត់បី និង \ (CC_1) ប្រសព្វគ្នាត្រង់ចំនុចតែមួយ។
បទពាក្យ៨
ជួនឆ្លងវគ្គ
ព្យាង្គ៨ ឃ្លា៤ វគ្គ១  |=|   ព្យាង្គ៨ ឃ្លា២ វគ្គ២។
ចង្វាក់
បទនេះសង្កត់សំឡេងលើព្យាង្គទី៣ និងទី៥ រៀងរាល់ឃ្លា។
បរិយាកាស
បទនេះគេប្រើបានគ្រប់បរិយាកាសទាំងអស់។
បទពាក្យ៨ គឺជាបទមួយដែលគេប្រើប្រាស់តាំងពីសម័យចតុមុខមកម្ល៉េះ នេះបើតាមសៀវភៅ “រៀនតែងកំណាព្យខ្មែរ” របស់លោក តឿម សុភ័ស្ត៕
សិស្សល្អ
រៀន​រស់​រៀន​រក​រៀន​រាប់​រាក់​ទាក់    រៀន​ចេះ​ជឿ​ជាក់​រៀន​ជួយ​ខ្លួន​ឯង
រៀន​ស្រាយ​កំហឹង​រៀន​កុំ​ចំបែង    រៀន​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​រៀន​ក្រែង​ចិត្ត​គេ។
រៀន​រួម​ធ្វើការ​រៀន​ការ​ចាត់​ចែង    រៀន​គ្រប់​កន្លែង​កុំ​បី​ទំនេរ
រៀន​ស្អប់​ពាក្យ​ឈ្លោះ​តែ​កុំ​រៀន​ជេរ     រៀន​ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​មាន​ទំនុក​ចិត្ត។
រៀន​ចេះ​រាប់​អាន​រៀន​កុំ​រើស​អើង    រៀន​រស់​មិន​ឆ្មើង​រៀន​រស់​ស្នាល​ស្និទ្ធ
រៀន​កុំលោភ​លន់​បំភាន់​បាំង​បិទ    រៀន​​ឲ្យ​លម្អិត​របៀប​រស់​នៅ។
រៀន​ដឹង​រៀន​ដាស់​ច្បាស់​តួនាទី    រៀន​ដើរ​រក​ស៊ី​រៀន​ចាប់​គោល​ដៅ
រៀន​ធ្វើ​អ្នក​ចេះ​កុំ​ស្អប់​អ្នក​ខ្លៅ    រៀន​ចៀស​រណ្តៅ​អបាយ​តណ្ហា៕
ឃុំត្រពាំងក្រសាំង
មួយនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ មាន១៧ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបាទី ត្រពាំងក្រសាំង
ប្រាសាទវត្តព្រះធាតុថ្មដា
ប្រវត្តិប្រាសាទ
រូបភាពតូច|រូបព្រះវិហារថ្មី ដែលសង់លើខឿនប្រាសាទវត្តព្រះធាតុថ្មដា ប្រាសាទវត្តព្រះធាតុថ្មដាជាបុរាណចំណាស់មួយស្ថិតនៅខាងកើតឈាងខាងត្បូងនៃទីរួមខេត្តកំពង់ចាម ក្នុងភូមិព្រះធាតុថ្មដា ឃុំព្រះធាតុ ស្រុកអូររាំងឪ។ វត្តព្រះធាតុថ្មដានេះមានចំងាយ ៣៨គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម តាមផ្លូវជាតិលេខ ៧ បត់តាមផ្លូវលេខ១១ ឆ្ពោះទៅស្រុកអូររាំងឪ បន្តតាមផ្លូវលំចំងាយ៨គីឡូម៉ែត្រទៀត។ វត្តនេះត្រូវបានកសាងឡើងលើផ្ទៃដី១៩០ម៉ែត្រ និង ទទឹង១៦០ម៉ែត្រ។ នៅទីនោះរួមមាន ប្រាសាទព្រះធាតុមួយ និង មានស្រះធំមួយ ដែលមានទទឹង១៨០ម៉ែត្រ និង បណ្តោយ៩៥០ម៉ែត្រ មានទឹកថ្លាធ្វេង ដែលគេឱ្យឈ្មោះថាទន្លេស្ងួត ។ នៅអមច្រកចូលប្រាសាទប៉ែកខាងស្តាំមានព្រះវិហារមួយ ឈ្មោះថាព្រះវិហារព្រះចូលនិពាន្ត គឺកាលពីមុនមានរូបព្រះចូលនិពាន្ត ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នត្រូវក្រុមចោរលួចបាត់ហើយ។ ចំពោះរូបសំណាក់ដែលប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់នោះគោរពរួមមាន រូបសំណាក់អាទិទេពវេទ្យវន្ត រូបសំណាក់អាទិទេពវេរោ រូបសំណាក់អងង្រង់ភ្លើង រូបសំណាក់អាទិទេពកងចក្រ រូបសំណាក់អាទិទេពហែកពោះ រូបសំណាក់អាទិទេពស្រីគ្រប់លក្ខ័ណ រូបសំណាក់អាទិទេពទស្សមុខ។ នៅខាងក្រោយព្រះវិហារមានមេរុ-មេណាមួយទៀតដែលត្រូវបានគេកសាងឡើងក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង។ ក្លោងទ្វារចូលមេរុមានផ្តែរមួយដែលគេធ្លាក់អំពីថ្មភក់ត្រូវបាក់បែកជិតអស់ហើយ។ នៅមេរុមានរូបចំលាក់ហោធីនាងឧមាភវតីដែលទុកសំរាប់ធ្វើការបូជាខាងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ នៅក្នុងមេរុមានជំនឿថា បើយកដូងទៅទំលាក់ក្នុងរន្ធនេះ ដូងនោះនឹងផុសចេញនៅកណ្តាលបឹង។ កន្លែងដែលគេបានសង់មេរុនោះជាកន្លែងប្រាសាទចាស់។
ឯកសារយោង
វត្តព្រះធាតុថ្មដា
បទពាក្យ៩
រង្វាស់កាព្យ
ក្នុង១វគ្គមាន៤ឃ្លា ក្នុង១ឃ្លាមាន៩ព្យាង្គ។
គំនូសតាង
500px|center
ជួនឆ្លងវគ្គ
ព្យាង្គ៩ឃ្លា៤វគ្គ១  |=|   ព្យាង្គ៩ឃ្លា២វគ្គ២។
បរិយាកាស
បទនេះគេប្រើសម្រាប់បញ្ចេញមនោសញ្ចេតនា ឬការឆ្លើយឆ្លងលែបខាយបែបស្ដីបន្ទោស គំហកគំហឹន។ ជាធម្មតាបទនេះគេក៏អាចប្រើបានគ្រប់បរិយាកាសដូចជាបទពាក្យ៧ និងបទពាក្យ៨ដែរ។
បទពំនោល
រង្វាស់កាព្យ
ក្នុង១វគ្គមាន៤ឃ្លា ឃ្លាទី១និងទី៣មាន៤ព្យាង្គ រីឯឃ្លាទី២និងឃ្លាទី៤មាន៦ព្យាង្គ។
គំនូសតាង
500px|center
ជួនក្នុងវគ្គ
ព្យាង្គ៦ឃ្លា១វគ្គ១  |=|   ព្យាង្គ៤ឃ្លា២វគ្គ១
ជួនឆ្លងវគ្គ
ព្យាង្គ៦ឃ្លា៣វគ្គ១  |=|   ព្យាង្គ៦ឃ្លា១វគ្គ២។
ចង្វាក់
បទនេះទម្លាក់សម្លេងលើព្យាង្គទី២ និងទី៤រៀងរាល់ឃ្លា។
បរិយាកាស
បទនេះគេយកទៅប្រើសម្រាប់រៀបរាប់អំពីកំហឹងក្រេវក្រោធ ការសង្ឃកគំរាមកំហែង មហិទ្ធិឫទ្ធិនៃអ្នកមានអំណាចខ្លាំង ពាក្យអង្វរករ ការភ័យខ្លាចរបស់អ្នកទន់ខ្សោយ ជម្លោះចម្បាំងដែលមានចលនាក្ឌុងក្ឌាំង ពេលខ្លះគេប្រើបទនេះក្នុងការសម្ដែងរបាំ ដើម្បីឲ្យនាដករ និងនាដការនីធ្វើកាយវិការ និងចលនាផ្សេងៗ។
ដំណាក់​កាល​វិវត្តន៍​វ័យ​របស់​មនុស្ស
តាម​សៀវភៅ​វប្បធម៌​ទូទៅ​ភាគ២របស់លោក ឡុង សារិន បាន​បង្ហាញថា ក្នុង​មួយជីវិត​រស់នៅ​របស់​មនុស្ស ត្រូវបាន​បែងចែក​ជា១០វ័យ​គឺ៖
បទសរភញ្ញ
{| align="center"
គម្រោង​ប្លង់​គោល​រាជធានី​ភ្នំពេញ
គម្រោង​ប្លង់​គោល​រាជធានី​ភ្នំពេញ ជា​ឯកសារ​មាន​លក្ខណៈ​យុទ្ធសាស្ត្រ​នៃ​ការរៀបចំ​អភិវឌ្ឍន៍​ទីក្រុងភ្នំពេញ​រហូត​ដល់ ២០២០។
និយមន័យ​នៃ​ប្លង់​គោល
ប្លង់​គោល ជា​ឯកសារ​មាន​លក្ខណៈ​យុទ្ធសាស្ត្រ​នៃ​ការរៀបចំ​អភិវឌ្ឍន៍​ទីក្រុង​រហូត​ដល់ ២០២០ ។