cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សម័យ​ 5 រាជវង្ស 10 នគរ
ប្រាំរាជវង្សប្ដូរផែនដី
ចុងសម័យរាជវង្សថាង ប្រទេសជាតិស្ថិតក្នុងសភាពច្របូកច្របល់ បណ្ដាមេទ័ពនាយកងដែលត្រូវបញ្ជូនទៅប្រចាំការនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ នាំគ្នាបង្កចលាចល កើតចម្បាំងមិនដាច់រយៈ។ ក្រោយពេលចម្បាំងដ៏ច្របូកច្រល់នៃក្រុមនីមួយៗ អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមក នៅទីបំផុតនៅសល់ត្រឹមក្រុមកងកម្លាំងដែលរឹងមាំ។ ខណៈដែលមេទ័ពនៅភូមិភាគខាងត្បូងម្នាក់ប្រយុទ្ធដណ្ដើមយកដែនដីរៀងៗ ខ្លួន ងាកមកធ្វើជំនួញ ភូមិភាគខាងជើងមានជូវ៉ើន ឈរជើងនៅយេនចូវឬខៃហ្វឺង ប្រឈមមុខជាមួយលីខឺយ៉ាង ដែលឈរជើងនៅដែនដីថៃយួន។ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៩០៧ ជូវ៉ើនផ្ដួលរំលំរាជវង្សថាង ស្ថាបនានគរលៀង ដែលប្រវត្ដិវិទូចិនដាក់ឈ្មោះថាហូវលៀង ទើបចាត់ទុកជាពេលចាប់ផ្ដើមនៃដើមសម័យប្រាំរាជវង្ស។
ក្រោយពីស្ថាបនានគរហូវលៀង (ឆ្នាំគ.ស ៩០៧-៩២៣) ជូវ៉ើននៅតែធ្វើសង្គ្រាមពង្រីកដែនដីជាបន្ដរហូតអាចគ្រប់គ្រងដែនដីតំបន់ទំនាបទន្លេហួងហូភាគកណ្ដាលនិងខាងក្រោមបាន។ តែក្រោយមកត្រូវបុត្រារបស់ខ្លួនលួចធ្វើឃាត។ ការដណ្ដើមអំណាចក្នុងរាជសំណាក់ហូវលៀង ធ្វើឲ្យអំណាចក្នុងរាជសំណាក់ធ្លាក់ចុះខ្សោយ។
កងកម្លាំងរបស់លីឈុនស៊ី បុត្រារបស់លីខឺយ៉ុង គូប្រយុទ្ធចាស់ឆ្លៀតឱកាសភាពច្របូកច្របល់នេះ វាយដណ្ដើមយកខេត្ដហឺប៉ិយ ស្ថាបនារាជវង្សហូវថាង (ឆ្នាំគ.ស ៩២៣-៩៣៦)។ ក្រោយមកវាយដណ្ដើមយក្រុងខៃហ្វឺងបានក្នុងឆ្នាំតែមួយ នគរហូវលៀងដល់កាលអវសាន។
ក្រោយពេលនគរហូវថាងបង្រួបបង្រួមដែនដីភាគខាងជើងបានហើយ ទើបប្ដូររាជធានីទៅនគរលួយ៉ាង។ ឆ្នាំគ.ស ៩២៥ លើកទ័ពចុះទៅភូមិភាគខាងត្បូងបោសសម្អាតនគរឆៀនស៊ូ។ ថាងចួងចុង លីឈុនស៊ីថ្វីបើជំនាញខាងធ្វើសង្គ្រាម តែពុំមែនជាអ្នកគ្រប់គ្រងល្អ។ ចុងរជ្ជកាលលង់ជឿមន្ដ្រីពុករលួយ ជាហេតុធ្វើឲ្យកើតចលាចលឡើង។ ក្នុងពេលច្របូកច្របល់ ថាងចួងចុងត្រូវគេធ្វើឃាត លីស៊ឺយួន បុត្រធម៌របស់លីខឺយ៉ុងឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដ ទ្រង់ព្រះនាមថាថាងមិងចុង ទ្រង់ងាកមកផ្ដល់ភាពសំខាន់លើការអភិវឌ្ឍន៍ការផលិតក្នុងប្រទេស លះបង់សង្គ្រាម ធ្វើឲ្យប្រទេសជាតិបានទទួលការរីកចម្រើនមួយកម្រិត។ ឆ្នាំគ.ស ៩៣៣ មិងចុងស្លាប់ កើតការដណ្ដើមអំណាចគ្នាក្នុងរាជសំណាក់ ប្រទេសជាតិធ្លាក់ក្នុងសភាពជ្រួលច្របល់ម្ដងទៀត។
ស៊ឺជិងថាង រាជបុត្រប្រសាររបស់មិងចុងកាន់តំណែងមេទ័ពការពារដែនដីហឺតុង ឆ្លៀងឱកាសនេះ ស្វាមីភក្ដិចំពោះជនជាតិឈីតាន់ ដល់ថ្នាក់ព្រមហៅមេដឹកនាំកុលសម្ព័ន្ធជនជាតិឈីតាន់យេលីតឺកួង ជាបិតា ថែមទាំងសន្យានឹងប្រគល់ដែនដីហឺប៉ិយ សាន់ស៊ីនិងម៉ុងកូខាងក្នុង ១៦ ស្រុក ព្រមទាំងក្រណាត់សូត្រល្អ សេះចម្បាំងល្អៗ ជាបណ្ដាការ ដើម្បីប្ដូរជាមួយការជួយលើផ្នែកយោធាក្នុងការឡើងកាន់អំណាច។ ឆ្នាំគ.ស ៩៣៦ យេលីតឺកួងគាំទ្រស៊ឺជិងថាងឡើងកាន់អំណាចនៅដែនដីថៃយួន ស្ថាបនានគរហូវជិន (ឆ្នាំគ.ស ៩៣៦-៩៤៧) ក្រោយមកលើទ័ពវាយលួយ៉ាង ហូវថាងរលាយ។
ឆ្នាំគ.ស ៩៣៧ ហូវជិនប្ដូររាជធានីទៅក្រុងខៃហ្វឺង។ ដោយសារត្រូវទទួលបន្ទុកបញ្ជូនសួយសាអាករទៅឲ្យឈីតាន់ជាទ្រព្យសម្បតិដ៏ច្រើនមហាសាល ប្រជារាស្ដ្រត្រូវទទួលរងនូវភាពក្រីក្រយ៉ាងខ្លាំង។ ឆ្នាំគ.ស ៩៤២ ស៊ឺជិនថាងស្លាប់ ស៊ឺឆុងគុយ ជាក្មួយឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដ ចង់បញ្ចប់អាណាព្យាបាលខាងលើ ទើបឈីតាន់យកលេសលើកទ័ពចុះមកត្បូងវាយហូវជិន។ ក្រោយពេលធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នាអស់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ នៅទីបំផុតចុងឆ្នាំគ.ស ៩៤៦ កងទ័ពរបស់ឈីតាន់វាយចូលក្នុងខៃហ្វឺង នគរហូវជិនដល់កាលអវសាន។
យេលីតឺកួងស្ថាបនានគរលៀវឡើងនៅក្រុងខៃហ្វឺង ចេញប្លន់ទ្រព្យសម្បត្ដិសម្លាប់ប្រជារាស្ដ្រទូទៅ ជាហេតុធ្វើឲ្យប្រជារាស្ដ្រក្រោកឡើងប្រឆាំង ទាហានលៀវចាំបាច់ត្រូវដកថយត្រឡប់ទៅភូមិភាគខាងវិញ ដែនដីភាគកណ្ដាលកើតជាសភាពទំនេរផ្នែកអំណាច ទើបលិវជឺយួន ដែលជាមេទ័ពការពារដែនដីហឺតុងចូលមកគ្រប់គ្រង។ ក្នុងឆ្នាំគ.ស ៩៤៧ លិវជឺយួនប្រកាសខ្លួនជាធំនៅដែនដីថៃយួន ស្ថាបនានគរហូវហាន (ឆ្នាំគ.ស ៩៤៧-៩៥០) ក្រោយមកប្ដូររាជធានីទៅក្រុងខៃហ្វឺង ឆ្នាំបន្ទាប់មកលីជឺយួនស្លាប់ ហានអ៊ិនទី បុត្រាឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដ។ ក្នុងពេលនោះប្រទេសជាតិទ្រុឌទ្រោមខូចខាតដោយសារការប្លន់កាប់សម្លាប់របស់ឈីតាន់ ទើបកើតអសន្ដិសុខឡើងក្នុងតំបន់ផ្សេងៗ ។ ឆ្នាំគ.ស ៩៥០ ហានអ៊ិនទី ទ្រង់ខ្លាចមេទ័ពនាយកងក្បត់ទើបរៀបចំផែនការកម្ចាត់ ម្នាក់ក្នុងចំណោមនោះគឺ កួវ៉ើយ ដែលក្ដោបអំណាចយោធានៅដែនដីហឺប៉ិយ តែផែនការមិនទទួលបានជោគជ័យ ទើបកួវ៉ើយលើកទ័ពវាយយកខៃហ្វឺ អ៊ិនទីត្រូវប្រហារ នគរហូវហានរលំរលាយ។
ឆ្នាំគ.ស ៩៥១ កួវ៉ើយឡើងគ្រងរាជ្យ ស្ថាបនានគរហូវចូវ (ឆ្នាំគ.ស ៩៥១-៩៦០) នៅក្រុងខៃហ្វឺង ដំណើរការបដិវត្ដន៍ការគ្រប់គ្រង កាត់បន្ថយការប្រមូលពន្ធ ផ្ដល់ភាពសំខាន់លើបណ្ដុះបណ្ដលបញ្ញាជន កម្ចាត់មន្ដ្រីពុករលួយ ជម្រុញឲ្យមានផលិតកើនឡើង សភាពសេដ្ឋកិច្ចបានទទួលការស្ដារមួយរយៈពេល។ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៩៥៤ កួវ៉ើយឈឺស្លាប់ បុត្រធម៌ឆៃរ៉ុង ឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដ ទ្រង់ព្រះនាមថា ចូវស៊ឺចុង ចាត់ទុកជាមេដឹកនាំគំរូក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិន ទ្រង់បន្ដគំនិតបដិវត្ដន៍នយោបាយគ្រប់គ្រងរបស់រជ្ជកាលមុន ត្រៀមកម្លាំងទ័ព ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាម​បង្រួបបង្រួមផែនដីម្ដងទៀត ដែលជារបត់សំខាន់ក្នុងការរួបរួមផែនដីរបស់រាជវង្សសុងនាពេលក្រោយមកទៀត។ តែគួរឲ្យស្ដាយ មិនទាន់បានសម្រេចបំណងផងទ្រង់ធ្លាក់ខ្លួនឈឺស្លាប់មុនក្នុងឆ្នាំគ.ស ៩៥៩ ទុកឲ្យបុត្រាវ័យ ៧ ឆ្នាំឡើតគ្រងរាជបល្ល័ង្កបន្ដ ទ្រង់ព្រះនាមថា ចូវកុងទី។
ឆ្នាំបន្ទាប់មក ខណៈពេលដែលចៅកួងអ៊ី លើកទ័ពសម្រុកទៅភូមិភាគខាងជើង កើតហេតុប្រែប្រួលនៅឆឺនឆៀវ បណ្ដាមេទ័ពស្រុះស្រួលគ្នាលើកចៅកួងអ៊ីឡើងគ្រងរាជ្យ ជាហេតុតម្រូវឲ្យលើកទ័ពត្រឡប់មកចូលនគរវិញ រាជវង្សហូវចូវដល់កាលអវសាន សម័យរាជវង្សដែលពោរពេញទៅដោយសង្គ្រាមដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្គត្រូវបញ្ចប់។
ដប់នគរ
នៅចុងសម័យរាជវង្សថាង ដោយសារកើតសឹកសង្គ្រាមនាភាគខាងជើង ជាហេតុធ្វើឲ្យប្រជារាស្ដ្របោះបង់ដីធ្លីកសិកម្ម អត្រាប្រជាជនធ្លាក់ចុះ ខណៈដែលលក្ខខណ្ឌសង្គមនៅភូមិភាគខាងត្បូងសឹងមានសន្ដិភាពបរិបូរណ៍ សេដ្ឋកិច្ចក៏បានទទួលការអភិវឌ្ឍន៍ឲ្យចម្រើនឡើង អាចនិយាយបានថា កំឡុងពេលផ្លាស់ប្ដូរនៃសម័យប្រាំរាជវង្ស បានកើតការផ្ទេរមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចពីតំបន់ទំនាប់ទន្លេហួងហូឬទន្លេលឿង ចុះមកតំបន់ទំនាបទន្លេឆាងចៀងឬយ៉ង់សេ។
ក្រុមនគរសំខាន់នាភូមិភាគខាងត្បូងពង្រីកខ្លួនឡើង ក្រុមបច្ចេកទេសមានជាអាទិ ការធ្វើនាវា ស្លលោហៈ ការបោះពុម្ព តម្បាញ ជាដើម ដែលជះឥទ្ធិពលលើការអភិវឌ្ឍន៍ការផលិតមានសារៈសំខាន់ទ្វេឡើង។ ការធ្វើជំនួញរវាងតំបន់នីមួយៗ ក្លាយជាប្រភពនៃចំណូលសំខាន់របស់ក្រុមនគរភាគខាងត្បូង។ ដែនដីចៀងណានក្លាយជាទីប្រជុំនៃអ្នកប្រាជ្ញកវីដែលមានសមត្ថភាព។
នគរអ៊ូនិងណាន់ថាង (ឆ្នាំគ.ស ៩០២-៩៧៥)
រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៩៣៧ ស៊ីវ៉ើនស្លាប់ ស៊ីជឺកៅ បុត្រធម៌របស់ស៊ីវ៉ើនឡើងកាន់អំណាចបន្ដ ម្ចាស់នគរអ៊ូ “ដាក់រាជ្យបល្ល័ង្ក” ទើបស៊ីជឺកៅត្រឡប់មកប្រើត្រកូលលី ស្ថាបនានគរណានថាង ដោយមានរាជធានីនៅក្រុងជិនលិង (ក្រុងណានជិងបច្ចុប្បន្ន)។ ស៊ីជឺកៅធ្វើនយោបាយចងសម្ព័ន្ធជាមួយនគរជិតខាង ធ្វើឲ្យប្រទេសជាតិចៀសផុតពីសង្គ្រាម សភាពសង្គមសេដ្ឋកិច្ចបានទទួលការស្ដារឲ្យរីកចម្រើនឡើង។ ឆ្នាំគ.ស ៩៤៣ ស៊ីជឺកៅស្លាប់ បុត្រាឈ្មោះលីជិង* គ្រងរាជ្យបន្ដ ជាកំឡុងពេលដែលណានថាងរុងរឿងខ្លាំង ចាប់ផ្ដើមធ្វើសង្គ្រាមពង្រីកអាណាខេត្ដ ក្លាយជានគរមហាអំណាចនាភូមិភាគខាងត្បូង។ តែពេលវេលាចេះតែកន្លងទៅ ក្នុងរាជសំណាក់ចាយវាយខ្ជះខ្ជាយ ប្រទេសជាតិធ្លាក់ខ្លួនក្រ។  ឆ្នាំគ.ស ៩៥៨ ណានថាងព្រមស្វាមីភក្ដិចំពោះរាជវង្សហូវចូវព្រមទាំងព្រមលើកដែនដីមួយផ្នែកខ្លះឲ្យ។ ឆ្នាំគ.ស ៩៦១ លីជិងស្លាប់ លីអ៊ី**ឡើងគ្រងរាជបន្ដ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៩៧៥ រាជវង្សសុងបរទ័ពចុះមកភូមិភាគខាងត្បូង ណានថាងរលំរលាយ។
*** លីជិងនិងលីអ៊ីពីរនាក់ឪពុកកូនបានទទួលការលើកតម្កើងជាកវីដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិន ស្នាដៃរបស់អ្នកទាំងពីរជះឥទ្ធិពលដល់ភាពរុងរឿងនៃអក្សរសិល្ប៍របស់រាជវង្សសុងនាកាលក្រោយមកទៀត។
នគរឆៀនស៊ូ (ឆ្នាំគ.ស ៩០៧-៩២៥) និងនគរហូវស៊ូ (ឆ្នាំគ.ស ៩៣៤-៩៦៥)
តែដោយសារក្នុងកំឡុងពេលចុងរជ្ជកាលមិនទុកចិត្ដមេទ័ពចាស់ពីមុន ទើបកម្ចាត់ចោលអស់ជាច្រើននាក់ ក្នុងរាជសំណាក់ចាប់ផ្ដើមចាយវាយខ្ជះខ្ជាយ។ ឆ្នាំគ.ស ៩១៨ វ៉ាំងចៀនស្លាប់ កើតការដណ្ដើមអំណាចគ្នាក្នុងរាជសំណាក់ ចុងក្រោយមេទ័ពវ៉ាំងយៀន ឡើងគ្រងរាជបន្ដ តែមិនចាប់អារម្មណ៍រាជកិច្ចដោយគ្រាន់តែស្វែងរកការសប្បាយ។ ឆ្នាំគ.ស ៩២៥ កងទ័ពរបស់រាជវង្សហូវថាងវាយចូលរាជធានីឆឺងទូ នគរឆៀនស៊ូរលំរលាយ។
ម៉ឺងជឺសៀង ជាក្មួយប្រសាររបស់លីខឺយ៉ុង ក្នុងរជ្ជកាលថាងចួងចុងនៃនគរហូវថាង ជាទីស្រឡាញ់បំផុត ទើបបានទទួលការតែងតាំងឲ្យឡើងជារងមេបញ្ជាការត្រួតត្រាដែនដីចៀងណាន (សេឆួនខាងលិច)។ ក្រោយមកកើតហេតុជ្រួលច្របល់ក្នុងរាជសំណាក់ ថាងចួងចុងស្លាប់ ថាងមិងចុងឡើងគ្រងរាជ្យ ម៉ឺងជឺសៀងដឹងថារាជសំណាក់ហូវថាងចុះខ្សោយ ទើបគិតចង់ផ្ដាច់ខ្លួនជាឯករាជ្យ មិនស្ដាប់បង្គាប់អំណាចកណ្ដាល។  ឆ្នាំគ.ស ៩៣០ ម៉ឺងជឺសៀងអូសទាញតុងចាងមេទ័ពការពារដែនដីសេឆួនខាងកើតក្រោកឡើងបង្កចលាចល តែក្រោយមកកើតទំនាស់នឹងគ្នា តុងចាងចាញ់ត្រូវប្រហារ ទើបម៉ឺងជឺសៀងអាចដណ្ដើមដែនដីសេឆួនបានទាំងអស់ ខាងរាជសំណាក់ហូវថាងបានបញ្ជូនរាជសារតែងតាំងម៉ឺងជឺសៀងឡើងតំណែងជាស៊ូវ៉ាំង (ម្ចាស់នគរស៊ូ)។
ឆ្នាំគ.ស ៩៣៤ ម៉ឺងជឺសៀងស្ថាបនានគរហូវស៊ូ គ្រងរាជ្យបានកន្លះឆ្នាំក៏ស្លាប់ បុត្រាឈ្មោះម៉ឺងឆាំង សោយរាជ្យបន្ដ មានការកែសម្រួលប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង អភិវឌ្ឍន៍ការផលិត បង្កើតស្ថាប័នសិក្សា សង្គមសេដ្ឋកិច្ចមានការរីចម្រើនឈានឡើងមួយកម្រិត អាចនិយាយបានថាជាតំបន់ដែលមានសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌រុងរឿងប្រដំប្រសងជាមួយនគរណានថាង។ ឆ្នាំគ.ស ៩៦៥ ត្រូវរាជវង្សសុងផ្ដួលរំលំ។
នគរអ៊ូយៀ (ឆ្នាំគ.ស ៩០៧-៩៧៨)
ចុងសម័យរាជវង្សថាង​ ឆៀនលិវ ពីដើមជាមេឈ្មួញអំបិល ក្រោយមកចូលបម្រើជាទាហានស៊ីឈ្នួល តៃតៅរហូតបានក្លាយជាមេទ័ពការពារដែនដីមាត់សមុទ្រខាងកើត ក្ដោបអំណាចក្នុងតំបន់ចៀងណានបាន (ខេត្ដចឺចៀងនិងចៀងស៊ូ)។ ឆ្នាំគ.ស ៩០២ ថាងចៅចុងតែងតាំងក្លាយជាយៀវ៉ាំង។ ឆ្នាំគ.ស ៩០៤ តំឡើងតំណែងជាអ៊ូវ៉ាំង។ ក្រោយមកពេលជូវ៉ើនស្ថាបនានគរហូវលៀង ត្រូវបានតំឡើងតំណែងជាអ៊ូយៀវ៉ាំង មានរាជធានីនៅក្រុងហាំងចូវ។
នគរអ៊ូយៀថ្វីបើមានផ្ទៃដីតូច តែសម្បូរសប្បាយ និងទោះបីជាមានកម្លាំងទាហានមិនច្រើនណាស់ណា តែនគរអ៊ូយៀគោរពចំពោះរាជសំណាក់ក្នុងភូមិភាគកណ្ដាល ទើបអាចការពារការរុករានពីនគររឹងមាំជិតខាងបាន។ សភាពសេដ្ឋកិច្ចរុងរឿង សង្គមសុខសន្ដិភាព រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៩៧៨ ចូលរួមជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្រសុង ជានគរដែលមានអាយុការគ្រប់គ្រងយូរជាងគេក្នុងសម័យនេះ។
តម្រា “ជិវជិង” ដែលបានបោះពុម្ពឡើងក្នុងសម័យនេះ ដែលជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃធុរកិច្ចការបោះពុម្ពដ៏រុងរឿងនិងសាយភាយដល់ប្រជាជននាសម័យក្រោយមកទៀត
នគរឈូ (ឆ្នាំគ.ស ៨៩៧-៩៥១)
ចុងសម័យរាជវង្សថាង ម៉ាអ៊ិន តាំងខ្លួនជាធំនៅហ៊ូណាន។ ក្រោយពេលរាជវង្សថាងដួលរលំ ហូវលៀងតែងតាំងជាឈូវ៉ាំង មានរាជធានីនៅថានចូវ (ក្រុងឆាងសាបច្ចុប្បន្ន)។ ក្រោយពេលម៉ាអ៊ិនស្លាប់ កើតការដណ្ដើមអំណាចផ្ទៃក្នុងច្របូកច្របល់ ឆ្នាំគ.ស ៩៥១ ទើបត្រូវនគរណានថាងផ្ដួលរំលំ។
នគរមិន (ឆ្នាំគ.ស ៩០៩-៩៤៥)
ចុងសម័យរាជវង្សថាង វ៉ាំងឆៅ និងវ៉ាំងសឺនជឺ ពីរនាក់បងប្អូនវាយដណ្ដើមដែនដីហ្វូចៀន។ ថាងចៅចុងតែងតាំងវ៉ាំឆៅធ្វើជាមេទ័ពការពារដែនដី។ ក្រោយមកទៀតវ៉ាំងសឺនជឺបន្ដតំណែង។ ឆ្នាំគ.ស ៩០៩ ហូវលៀងតែងតាំងឲ្យទៅជាមិនវ៉ាំង សភាពដោយរួមមានសន្ដិភាពល្អ តែក្រោយពេលវ៉ាំងសឺនជឺស្លាប់ នយោបាយផ្ទៃក្នុងច្របូកច្របល់ អ្នកបន្ដអំណាចជំនាក់ក្រោយសុទ្ធតែចាយវាខ្ជះខ្ជាយ ទាំងសាហាវនិងមិនទុកចិត្ដគ្នា រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៩៤៥ ត្រូវនគរណានថាងបោសសម្អាត។
នគរណានហាន (ឆ្នាំគ.ស ៩១៧-៩៧១)
ចុងសម័យរាជវង្សហាន លិវអ៊ិន កាន់តំណែងជាមេទ័ពការពារដែនដីលិងណាន (ខេត្ដក្វាងទុងនិងក្វាងស៊ី)។ ឆ្នាំគ.ស ៩១៧ លិវយៀន ជាប្អូនប្រុសបានបន្ដតំណែង ស្ថាបនានគរយៀ មានរាជធានីនៅក្វាងចូវ ឆ្នាំបន្ទាប់មកប្ដូរឈ្មោះជានគរហាន ប្រវត្ដិសាស្ដ្រហៅក្នុងនាមថា ណានហាន ឆ្នាំគ.ស ៩៧១ ត្រូវរាជវង្សសុងផ្ដួលរំលំ។
នគរណានភិង (ឆ្នាំគ.ស ៩០៧-៩៦៣)
ឆ្នាំគ.ស ៩០៧ ហូវលៀងតែងតាំងកៅជីស៊ី ជាមេទ័ពការពារដែនដីជិងណាន (ខេត្ដហ៊ូប៉ិយ)។ ឆ្នាំគ.ស ៩២៤ ហូវថាងតែងតាំងជាណានភិងវ៉ាំង មានរាជធានីនៅក្រុងចៀងលិង ជានគរដែលមានកម្លាំងខ្សោយជាងគេបំផុតក្នុងបណ្ដានគរទំាងដប់។ ឆ្នាំគ.ស ៩៦៣ ត្រូវរាជវង្សសុងបោសសម្អាត។
នគរប៉ឺយហាន (ឆ្នាំគ.ស ៩៥១-៩៧៩)
ក្នុងបណ្ដានគរទាំងដប់ មាននគរតែមួយដែលនៅភូមិភាគខាងជើង គឺប៉ឺយហាន អ្នកស្ថាបនាគឺលិវឆុង ប្អូនប្រុសរបស់លិវជឺយួននៃរាជវង្សហូវហាន។ ឆ្នាំគ.ស ៩៥១ ពេលកួវ៉ើយស្ថាបនានគរហូវចូវឡើងជំនួសហូវហាន លិវឆុងក៏ចូលវាយគ្រប់គ្រងដែនដីថៃយួន តាំងខ្លួនជាក្សត្រ និងនៅប្រើឈ្មោះរាជវង្សហានបន្ដទៀត ប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិនហៅនគរនេះថា ប៉ើយហាន (ហានខាងជើង)។
ប៉ើយហានជាដែនដីដាច់ស្រយាល ប្រជារាស្ដ្រក្រីក្រលំបាក តែដោយសារបានទទួលការគាំទ្រពីជនជាតិឈីតាន់ ទើបអាចរក្សាដែនដីខ្លួនឯងបាន សភាពសង្គមពោរពេញទៅដោយជម្លោះទាស់ទែង។ ឆ្នាំគ.ស ៩៧៩ រាជវង្សសុងបរទ័ពចូលតំបន់ថៃយួន ប៉ើយហានត្រូវដួលរលំ។
អំពីសាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប
រូបភាពតូច|សាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូកែប
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែប គឺជាសាលាអង្គការមួយដែលជាមូលនិធិ ដុនបូស្កូ ដែលជួយយុវជនក្រីក្រក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងលើកស្ទួយប្រទេសអោយមានការងារសម្រាប់យុវជន។ សាលាបានចូលមកប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ១៩៩១ ដែលដំបូងមាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ ។ បន្ទាប់មកក៏មានការបែកសាលាជាច្រើនក្នុងប្រទេស រហូតដល់មកបើកសាខាថ្មីនៅខេត្តកែប ព្រោះថាជាតម្រូវការរបស់យុវជនច្រើន និងភាពជំនាញគុណភាពរបស់សាលា ។
ការអប់រំ
សាលាបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការអនុវត្ត ក្រមសីលធម៌ ជំនាញ និងការវឹកហាត់របស់សិស្សនិសិត្ស  ។ វិនយ័​ ជាកត្តាដែលជំរុញអោយសាលារបស់ដុនបូស្កូ មានកិត្តិយស ក្នុងការអប់រំ និងទទួលស្គាល់ដោយក្រសូង អប់រំ  ។ អនាមយ័ គិតពីគុណសម្បត្តិនៃបរិស្ថាននៅក្នុងបរិវានសាលា  និងធម្មជាតិស្រស់បំព្រង ។
សាខាសាលាដុនបូស្កូនៅកែប
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែប​ បានចាប់ផ្តើមកសាងឡើង នាដើមឆ្នាំ​​២០០៥ មកម្ល៉េះ។ រហូតមកដល់ ដើមឆ្នាំ២០១១នេះ ទើបបានបើកឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ   ។ ដែលសាលានេះបានបែកសាខាពីសាលាដុនបូស្កូ ខេត្តព្រះសីហនុ ដោយមានចំនួនសិស្សចេះតែកើនឡើងពីរមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ។ កាលពីដំបូងសាលាមានតែបើកផ្នែក ទំនាក់ទំនងសង្គម ឆ្នាំទី១មានសិស្សចំនួន២០នាក់ ស្រី៦នាក់ និងឆ្នាំទី២មានសិស្ស ១៩នាក់ ស្រី៤​នាក់ ដែលមានសរុបទាំងអស់ចំនួន ៣៩នាក់។ បច្ចុប្បន្នសាលាមានអគារាច្រើនខ្នងដូចជា ផ្ទះលោកឪពុករ៉ួ ផ្ទះសាឡេស៊ាន្ត អគាហាត្រាន អគាសម្រាប់សិស្សអគ្គីសនី និង អគាអង្គបុរី។ សព្វថ្ងៃនេះសាលាមានបើកនូវកន្លែង បោកគក់សំលៀក បំពាក់ ថតរូប ហាងកាហ្វេអ៊ីនធើណេតភូមិថ្មី កន្លែងលក់នំនិងភេសជ្ជៈព្រៃធំ មានបង្រៀនកុំព្យូទ័រនិង ភាសាអង្គគ្លេស នៅក្នុងសាលាផ្ទាល់។
បុលិគ្គនិងតួនាទី
លោកពុក: លី សំណាង គឺជាអធិការសាលា លោកគ្រូ: ហេង ឡាយ ជានាយកសាលា លោកគ្រូ: ពៅ តុលា ការិយាល័យសិក្សា លោកគ្រូប្រាក់ សាខនជាប្រធានផ្នែក ទំ់នាក់ទំនងសង្គមនិង សារពត័មាន អ្នកគ្រូ​​​ : ម៉ិច ភីនីន ជាលេខាធិការរបស់អធិការសាលា លោកគ្រូ: ប៊ុន ពន្លក ប្រធានកិច្ចការទូទៅសាលា អ្នកគ្រូ​ : ស្រ៊ី ចន្នី ប្រធានរោងពុម្ភ និង ប្រធានមូលនិធិកុមារ អ្នកគ្រូ : វ៉ាន់នី ប្រធានផ្នែកកាត់ដេរ អ្នកគ្រូ : ស៊ីណាត អនុប្រធានផ្នែកកាត់ដេរ លោកគ្រូ: ប្រាក់ សាខន ជាអនុប្រធានផ្នែក ទំ់នាក់ទំនងសង្គមនិង សារពត័មាន លោកគ្រូ: ទ្រី សីហា ជាប្រធានផ្នែក អគ្គីសនី និងជាគ្រូមើលសិស្សស្នាក់ក្នុងកូនប្រុស លោកគ្រូ: យិន រតនា ជាគ្រូផ្នែកសណ្ឋាគារ ជំនាញ បំរើសេវាកម្ម លោកគ្រូ: សួន ជាគ្រូសណ្ឋាគារ ជំនាញ អ្នកទទួលភ្មៀវនិងផ្តល់សេវាកម្ម លោកគ្រូ: ឃឹម កញ្ញា ប្រធានផ្នែកព៌តមានវិទ្យា (កុំព្យូទ័រ និង អង់គ្លេស) អ្នកគ្រូ : ហែម រស្មី អនុប្រធានផ្នែកសីល្បះ
មុខជំនាញ
ដែលមានទីតាំងនៅភូមិថ្មី សង្កាត់ព្រៃធំ ក្រុងកែប ខេត្តកែប ទល់មុននឹងសាលាមន្ទីអប់រំយុវជនកីឡារខេត្តកែប ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការអប់រំ
សោម ដូរ៉េ
សោម ដូរ៉េ (កើតនៅថ្ងៃទី១៣ ខែ ឱសភា ឆ្នាំ១៩៨៩ ) ជាកវីនិពន្ធម្នាក់ មានសមត្ថភាពសិល្បៈពហុជំនាញ មានដូចជា និពន្ធមេឡូឌីនិងទំនុកច្រៀង ខ្សែភាពយន្ត ទស្សនាវដ្ដី ដឹកនាំសម្តែង និង និពន្ធប្រលោមលោក សៀវភៅត្លុកកំប្លែង រួមទាំងដឹកនាំកម្មវិធីទូរទស្សន៍ ជាវិចិត្រករ គូរStoryboard ថែមទាំងជាអ្នកឆ្នៃម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ទៀតផង មិនតែប៉ុណ្ណោះក៏បានបង្កើតកម្មវីធីអប់រំ ជម្រុញយុវវ័យតាមរយៈការអានសៀវភៅ ហើយកែឆ្នៃទៅជាកម្មវិធីសប្បុរសធម៌ដ៏មានប្រយោជន៍នៅក្នុងសង្គមថែមទៀតផង ។ បង្ហាញស្នាដៃនិងឈ្មោះស្ទើរតែគ្រប់ផលិតកម្ម គ្រប់ស្ថាប័ន និងស្ទើរតែគ្រប់កំពូលតារាចម្រៀងក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ មានសមត្ថភាពក្នុងការនិពន្ធបែបផ្សាភ្ជាប់មនោសញ្ចេតនា កំប្លែងជាមូយការអប់រំ បញ្ចូលទៅក្នុងបទចម្រៀង ដែលនៅលើបណ្តាញសារព័ត៌មាននានាក្នុងស្រុកត្រូវបានចុះផ្សាយយ៉ាងព្រោងព្រាត ។ បទចម្រៀងដែលគេស្គាល់ជាច្រើន មានដូចជាបទ លើលោកនេះខ្ញុំស្រលាញ់ម៉ាក់ខ្ញុំជាងគេ បោកខោអាវនឹកស្នេហ៍ សង្សារផ្ទាល់ខ្លួន រាំជាន់អាចម៍គោ ស្វារាំគ្រវីលីអូ ស្នេហាអាថ៍កំបាំង សង្សារលេងៗ បេះដូងមនុស្សយន្ត កូនក្រមុំបងគ្រាន់តែជាមនុស្សស្រីធម្មតា រលឹមប្រុយៗ និងបទ ប៉េវៗ និងរាត្រីសួស្តីអង្គរ អារម្មណ៍សល់ ។ល។
=ជីវិត និង អាជីព= រូបភាពតូច|សោម ដូរ៉េផ្តល់បទសម្ភាសន៍កម្ពុជាថ្មី
២០០៨–២០១០: ចំនុចផ្តើម និងឈានចូលសិល្បៈ
តាមរយៈបទសម្ភាសន៍ជាមួយអ្នកកាសែត កវីនិពន្ធសោមដូរ៉េ បានលាតត្រដាងនូវជីវប្រវត្តិពិតរបស់ខ្លួនថា ឈ្មោះសោម ដូរ៉េ គឺជាឈ្មោះកំនើត ហើយមានទីកន្លែងកំនើតនៅទីក្រុងមូស្គូប្រទេសរុស្សី ខណៈពេលដែលម្តាយរបស់លោក បានទៅបំពេញកម្មសិក្សានៅទីនោះ ហើយក៏បានបង្កើតលោកនៅទីនោះផងដែរ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលលោកមានអាយុ២ឆ្នាំ លោកក៏ត្រូវបានបញ្ជូនឱ្យមករស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញជាមួយ និងយាយតាវិញ ក្រោយពីម៉ាក់ប៉ាបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅទីនោះ ។ ក្រោយពីបែកបាក់គ្រួសារ ម្តាយរបស់លោកបានក្លាយជាស្ត្រីម៉េម៉ាយម្នាក់ នៅក្រោមដំបូលគ្រួសារដែលសុទ្ធតែស្រីៗ មានតែលោកដូរ៉េ ដែលជាប្រុសតែម្នាក់ ក្រោយមកម្តាយរបស់លោកក៏បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយគ្រួសារថ្មីក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ដោយបង្កើតបានកូនស្រីម្នាក់ ។
ចំពោះរឿងរ៉ាវលោកពុកបង្កើត លោកមិនបានរៀបរាប់លម្អិតនោះទេ គ្រាន់តែប្រាប់ថាមិនចាំមុខរបស់គាត់ ព្រោះនៅក្មេងពេក គ្រាន់តែដឹងថា ពេលនេះគាត់រស់នៅសុខសប្បាយជាមួយប្រពន្ធកូនក្រោយរបស់គាត់ហើយ ។ ក្រោយមកលោកក៏បានបញ្ចេញអារម្មណ៍មួយ តាមរយៈបទចម្រៀងមួយបទដែលលោកបានសរសេរ គឺបទ តែងសេចក្តីអំពីឳពុក ដែលច្រៀងដោយ លោកករុណាពេជ្រ បានដាស់ទឹកភ្នែកអ្នកស្តាប់ឱ្យហូរទឹកភ្នែកតាមបទចម្រៀងខ្សែរជីវិតដ៏កម្សត់នេះ ដោយមិនបានដឹងថាគឺជាខ្សែរជីវិតពិតរបស់លោកនោះទេ ! ហើយលោកក៏បានបង្ហាញពីការខកចិត្ត និងសោកស្តាយដែលអ្នកដឹកនាំសម្តែងបទនេះបានបង្កើតសាច់រឿងនិរាស្តឈឺចាប់ ប្រាស់ចាកពីរឿងដើមជីវិតពិតរបស់លោកទៅវិញ ! ធ្វេង|រូបភាពតូច|សោម ដូរ៉េ និងនាងកាតុ
២០១០–២០១២: ចាប់ផ្តើមអាជីព
ក្នុងរង្វង់គ្រួសាររបស់លោក មិនមានអ្នកណាម្នាក់ជាអ្នកសិល្បៈឡើយ ហើយក៏មានអ្នកខ្លះយល់ច្រលំថា លោកគឺជាកូនបង្កើតរបស់សិល្បៈរៀមច្បងគឺលោក សោម ដូរិន ។ ការឈានជើងចូលសិល្បៈលើកដំបូង លោក បានស្គាល់ អ្នកនិពន្ធនិងដឹកនាំសម្តែងម្នាក់ គឺនាង ប៊ុនចាន់និមល និងធ្វើជាអ្នកគូរ Storyboad ឱ្យនាង ហើយក៏អាច និយាយបានថា លោកគឺមនុស្សដែលមានសំណាងនិងឱបនិស្ស័យស្រលាញ់សិល្បៈ និងការផ្តល់ឱកាសពី លោក អឹង សុងលាភ ជាកូនថៅកែផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស បានច្រានឱ្យលោកក្លាយជា អ្នកនិពន្ធវ័យក្មេង ដែលមានបទពិសោធន៍តិចបំផុត រហូតទទួលបានការគាំទ្រគួរឱ្យនឹកស្មានមិនដល់ ។ បទដំបូងរបស់ លោកគឺបទ ហោប៉ៅធូរបាត់ស្នេហ៍ ជាពិសេសនោះគឺបទ សង្សារលេងៗ ដែលធ្វើ​ឱ្យប្រជាប្រិយភាពលោក ណុបប៉ាយ៉ារិទ្ធដែលបានលិចកប់អស់រយៈពេលជាច្រើន ឆ្នាំឱ្យលេចត្រដែតស្ទើរតែមិនគួូរឱ្យជឿ ជិះទៅដល់ណាក៏ឮតែចាក់បទនេះ គ្រប់ពេលវេលា ។ បន្ទាប់មកគឺបទ ល្បីៗជាច្រើនទៀត ដូចជាបទ សង្សារផ្ទាល់ខ្លួន របស់នាង ឱកសុគន្ធកញ្ញា និងបទ ស្រលាញ់អូន366ថ្ងៃ ច្រៀងដោយលោក ឆនសុវណ្ណរាជ និងនាង ពេជ្រ សោភា ។
នៅពេលដែលលោកកំពុងធ្វើការនៅផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស គេក៏បានដឹងថាលោក ក៏ជាអ្នកនិពន្ធម្នាក់ឱ្យទស្សនាវដ្តីម៉ូដដ៏ល្បីល្បាញមួយ ក្នុងស្រុកផងដែរ គឺ ទស្សនាវដ្ដី SOVRIN ៕
អស់រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំនៅ ផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស លោកធ្វើជាអ្នកគូរ Storboad សម្រាប់ការថតស្ប៉ថផ្សាយពាណិជ្ជកម្មជាច្រើន ក្រៅពីនោះផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស បានចេញបទចម្រៀងដែលលោកសរសេរ ត្រឹមតែជាងដប់បទតែប៉ុណ្ណោះ ហើយក្នុងមួយវុលមានមួយបទ ឬពីរបទប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែគេសង្កេតឃើញថាបទដែលលោកសរសេរ ៩០ភាគរយគឺនៅលើគម្របឌីស ទាំងសីឌី និងវិសីឌី ។ ខណៈពេលដែលបទ សង្សារផ្ទាល់ខ្លួន ចេញមក ស្រាប់តែខាងផលិតកម្មមានកំហុសបច្ចេកទេស​ បានច្រលំ ដាក់ឈ្មោះ អ្នកផ្សេងទៅវិញ ធ្វើឱ្យ កវីម្នាក់នេះ អាក់អន់ស្រពន់ចិត្ត ហើយធ្វើការបង្ហោះលើហ្វេសបុក បង្ហាញពីអារម្មណ៍ផងដែរ ធ្វើឱ្យអ្នកលេងចូលទៅខមមិន យ៉ាងច្រើន ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏កវីរូបនេះនៅតែតូចចិត្ត ហើយបានបង្ហោះសារខូចចិត្ត នៅលើបណ្តាញសង្គម Facebook ជាហូរហែរ រហូតដល់មួយរយៈក្រោយក៏ឃើញសារព័ត៌មានចុះផ្សាយថា លោកបានសម្រេចចិត្តផ្លាស់ទៅទ្រនំផលិតកម្មថ្មី យ៉ាងតក់ក្រហល់ ជាទីបំផុត ។ រូបភាពតូច|សោម ដូរ៉េ និង តារាស្រីថោន
២០១២–២០១៦: ការផ្លាស់ទ្រនំ
បទ ចាក់សោរបេះដូង ៩ខែដប់ថ្ងៃ ចេញភ្លាម បានឆក់យកបេះដូងទស្សនិកជនឱ្យ សរសើរនាងកាតុ ដែលជាតារាកំប្លែងចាប់អាជីពបន្ថែមជាអ្នកចម្រៀង ធ្វើឱ្យកេរ្ត៍ឈ្មោះនាងឡើងស្រឺតៗ តាមរយៈទឹកដៃកវីម្នាក់នេះផងដែរ ជាពិសេសនោះគឺបទ៩ខែដប់ថ្ងៃ ដែលនាងបានរៀបរាប់ប្រាប់ពីជីវិត របស់នាងដល់កវីម្នាក់នេះ ហើយដឹកនាំសម្តែងឱ្យនាងទាំងនាងមានផ្ទៃជិត៩ខែពិតៗតែម្តង កាន់តែអង្រួនចិត្តអ្នកស្តាប់ ឱ្យរំជើបរំជួល ហើយអ្នកណាក៏ដឹងដែរថា បទ៩ខែដប់ថ្ងៃ គឺជារឿងពិតរបស់នាង ហើយនាងក៏បានច្រៀងឱ្យកូនរបស់នាង ក្នុងផ្ទៃស្តាប់ ។ ធ្វេង|រូបភាពតូច|សោម ដូរ៉េ នៅស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍បាយន័ កវីម្នាក់នេះបានបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងផលិតកម្មថោន តាមរយៈបង្កើតអាល់ប៊ុមពិសេស មុនគេដូចជា អាល់ប៊ុម មនុស្សស្រី ដោយតារាចម្រៀងស្រីថោន ច្រៀងរូួមគ្នា សម្តែងសាច់រឿងតគ្នា ដែលមិនធ្លាប់ទាល់តែសោះកាលពីមុន និង អាល់ប៊ុមព្រះអាទីត្យទារជួបព្រះចន្ទ ដោយ លោកករុណាពេជ្រ នាងសុគន្ធ និសា លោក BIG ធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្រចាំមិនភ្លេច នូវសាច់់រឿងកំប្លែងនិងអត្ថន័យហួសចិត្ត ។ ​ ការបើកទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរលើឱស្សាហកម្មតន្ត្រីអន្តរជាតិ លើកដំបូងនៅប្រទេសកម្ពុជា បីបទរបស់អ្នកនិពន្ធសោម ដូរ៉េ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុង VEVOមុនគេបង្អស់ ដែលធ្វើការបក ស្រាយដោយ នាង មាសសុខសោភា ដែលជាប្រភេទបទលាយភាសាបរទេស ធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្រ ស្ញើចសរសើរមិនដាច់ពីមាត់ ។
កវីម្នាក់នេះហាក់ដូចជាសម្បូររឿងឱ្យគេចាប់អារម្មណ៍ជាច្រើនខណៈពេលដែលផ្លាស់មកក្រុមហ៊ុនថ្មី ដូចជាកម្មវិធីសប្បុរសធម៌ ការលក់សៀវភៅកំប្លែង ការចេញបទចម្រៀងអត្ថន័យប្លែកៗ ធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្រមួយចំនួនគ្រាន់តែចេញបទចម្រៀងមកក៏ដឹងថាជាទឹកដៃអ្នកនិពន្ធណាទៅហើយ ។
ក្នុងឆ្នាំ២០១៥ កវីសោមដូរ៉េាចាប់ផ្តើមចេញស្នាដៃរៀងរង្វើលមិនដូចមុន បទចម្រៀងខ្លះត្រូវបានរាំងស្ទះ មិនបានចេញ អាល់ប៊ុមពិសេសដែលបានបង្ហោះត្រូវបានលុបចោល ពីរអាល់ប៊ុម ដូចជាកំពុងមានរឿងចម្រូងចម្រាស់ ល្អក់កករ ដូចជា អាល់ប៊ុម សង្សារចេក មុនការចាកចេញរបស់លោក ណាំប៊ុណ្ណារត្ន័ ជាមួយនាង សាសា និងអាល់ប៊ុម Photoshop របស់នាងសាសា និងលោកសុគន្ធថេរាយុ ធ្វើឱ្យបាត់មុខនាងសាសាពីសិល្បៈស្ទើរតែទស្សនិកជនភ្លេចមុខទៅហើយ មិនដឹងមកពីមូលហេតុអ្វីនៅពីក្រោយបញ្ហានេះ ។ ហើយអ្វីដែលគួរឱ្យកត់សំគាល់នោះ គឺពីរឆ្នាំក្រោយ នៃរដូវកាលបទចម្រៀងចូលឆ្នាំកវីម្នាក់នេះ លែងនិពន្ធបទចង្វាក់ញាក់ដូចរាល់ឆ្នាំ បែររជាចេញបទចង្វាក់រាំវង់ រាំក្បាច់ សារវ៉ាន់ ឡាំលាវយ៉ាងច្រើន ធ្វើឱ្យអ្នកតាមដានងឿងឆ្ងល់គ្រប់គ្នា ។ មួយរយៈក្រោយកវីម្នាក់នេះបានបង្ហោះសារតូចចិត្តទៀត ពីការត្អូញត្អែនិងភាពចម្រូងចម្រាស់នៅក្នុងផលិតកម្មចំពោះខ្លួន ស្របពេលដែលប្រជាប្រិយភាពផលិតកម្មថោន បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក ។ រូបភាពតូច|រឿងផ្កាទីងមោង​ និពន្ធដោយសោមដូរ៉េ ស្របពេលនៃការធ្លាក់ចុះប្រជាប្រិយភាពរបស់ផលិតកម្មខណៈពេលដែលផលិតកម្មហង្សមាសដណ្តើមយកប្រជាប្រិយភាពបានវិញ កវីម្នាក់នេះហាក់បានត្រូវបាត់ស្នាដៃពីក្នុងផលិតកម្មថោនមួយរយៈធំ តែបែជាចេញស្នាដៃមួយបង្ករឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលតាមរយៈខ្សែភាពយន្តខ្នាតខ្លីចំនួនពីររឿង គឺរឿងម៉ាក់ប៉ាខ្ញុំប្រជែងកម្ម និងរឿងផ្កាទីងមោង ។ រឿងផ្កាទីងមោងបានស្តារកេរ្ត៍ឈ្មោះរបស់កវីម្នាក់នេះឱ្យងើបមកវិញ  ។
បន្ទាប់ពីកឿងស្នាដៃអស់រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំ ស្នាដៃរបស់កវីសោម ដូរ៉េ ហាក់ដូចជាមិនត្រូវបានបញ្ចេញ ស្របពេលដែល មានអ្នកចម្រៀងថ្មីៗជាច្រើនបានសម្រុកចូលផលិតកម្មថោន ប៉ុន្តែទីបញ្ចប់ កវីម្នាក់នេះបានបញ្ចប់ពាក្យចចាមអារាមនិង ព័ត៌មានរស៊ើបៗ ដែលថាលោកនិងចាកចេញពីផលិតកម្មថោន ខណៈពេលដែលអាល់ប៊ុមពិសេស ល្ខោនស្នេហ៍ភ្លើងសុបិន និងការងារចាស់ៗជាច្រើនរបស់លោក បានសម្រុកចេញក្នុងពេលដំណាលគ្នា ធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្រមានការងឿងឆ្ងល់ និងភន្ត័ច្រឡំជាច្រើ​ន ។ ហើយអ្វីដែលកាន់តែធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្រលោកភ្ញាក់ផ្អើល នោះគឺការសម្រេចចិត្តវិលត្រលប់ទៅ ទ្រនំចាស់ ដែលផ្តល់ឱ្យកំណើតឱ្យលោកនោះ គឺផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស ស្របគ្នាជាមួយនិង នាង សុគន្ធនិសា ដែរ។ អ្នកតាមដានសិល្បៈនាំគ្នា និយាយថា ផលិតកម្មហង្សមាស បានសំឡឹងឃើញស្នាដៃខ្សែភាពយន្តភាគដែលនិងត្រូវបញ្ចាំងក្នុងទូរទស្សន៍ហង្សមាសឆាប់ៗនេះ ។
២០១៦–២០១៨: ការវិលត្រលប់ និងអភិវឌ្ឍន៍ទេពកោសល្យ
បាត់មុខមួយរយៈ អ្នកនិពន្ធសោម ដូរ៉េបានប្រកាស់នៅលើទំព័រហ្វេសបុកផ្ទាល់ខ្លួនថា ឆ្នាំ២០១៧ខ្លួនមិនបានសរសេរបទចម្រៀងចូលឆ្នាំទេ ដោយប្តូរមកវិញជា ស្នាដៃប្រភេទកុនខ្នាតធំ និងរឿងភាគទូរទស្សន៍របស់ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍យក្សនៅក្នុងស្រុកគឺ ប៉ុស្ត៍ហង្សមាស មានចំនងជើងរឿង បិសាចគួរឲ្យស្រលាញ់ ដែលធ្វើឲ្យទស្សនិកជននិងអ្នកតាមដានភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ។ ខណៈពេលដែលចេញផ្សាយ Poster ធ្វើឲ្យល្បីល្បាញនិងទទួលបាន ចំណាប់អារម្មណ៍ ទោះបីជាពេលចេញរឿងមក មានសន្ទុះនៃការរិះគន់កម្រិតគុណភាពក៏ដោយ ក៏ខ្សែភាពយន្តមួយនេះ នៅតែស្ថិតលើលំដាប់រឿងដែល ល្បី ដោយទទួលបានស្បនស័រយ៉ាងកកកុញ រហូតធ្វើឲ្យផ្ទុះការធុញទ្រាន់ពីអ្នកមើលថែមទៀតផង ដោយសារផ្សាយពាណិជ្ជកម្មយូរៗពេក ៕ ឆ្នាំ២០១៧បទ Dance and Smile ទើបតែចេញវិដេអូជាផ្លូវការ ផ្តិតយកសិល្បៈភ្លេងខ្មែរ គ្រប់ឱបករណ៍ និងល្បែងប្រជាប្រិយរបស់ខ្មែរជាច្រើន លាយជាមួយអត្ថន័យកំប្លែងត្រូវចិត្តយុវវ័យ ពីអ្នកនិពន្ធ សោម ដូរ៉េ
អ្នកនិពន្ធ សោមដូរ៉េ ក៏បានរៀបរ៉ាប់ពីអារម្មណ៍ខកចិត្ត និងប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តជាមួយនិងនាងពេជ្រ សោភា ខណៈពេលដែល តារាចម្រៀងលំដាប់កំពូលពេជ្រ សោភាបានប្រេះឆាជាមួយនិង ងួនចាន់ដេវីត ទៅស្រវ៉ាចាប់ដៃគូជាមួយ នាង ទេព បូព្រឹក្ស ដោយគ្រប់គ្នា ក៏បានដឹងដែរថានាងគឺជាសត្រូវស៊ីសាច់ហុតឈាមជាមួយនាង ពេជ្រ សោភា ធ្វើឱ្យមានការប្រទូស្តសារ៉ាយ ពេលនោះផងអ្នកដែរ គេសង្កេតឃើញថាប្រជាប្រិយភាពច​ម្រៀងចូលឆ្នាំ ឆ្នាំនេះ របស់នាងត្រូវបានធ្លាក់ចុះ វ៉ៃផ្តាច់ដោយបទ ( រាំអញ្ចេក ) របស់ លោកព្រាប សុវត្តិ និង នាង ឱក សុគន្ធកញ្ញា ដោយសារការរិះគន់និងការចាប់អារម្មណ៍ផ្ទុះឡើងព្រមគ្នា ។
២០១៨–២០១៩: ការបកក្រោយជាថ្មីម្តងទៀត
អ្នកនិពន្ធសោមដូរេ៉ បានធ្វើឲ្យទស្សនិកជនដែលតាមដានស្នាដៃ ធ្វើការវិលមុខនិងងឿងឆ្ងល់ ចំពោះស្នាដៃដែលថោនទើបតែបង្ហោះជាផ្លូវការ គឺជាបទ អំបុកផ្កាម្លិះ របស់ អ្នកនាងយក់ថិតរដ្ឋា ជាស្នាដៃរបស់កវីវ័យក្មេងការបើកទំព័រថ្ងៃបុណ្យអ៊ំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែ រំលេចដោយMV យ៉ាងស្រស់ស្អាត ជាពិសេសគឺការ​ឆ្នៃម៉ូដ សម្លៀកបំពាក់បូកបញ្ចូលជាមួយនិងក្រម៉ា ស្រូវ ធ្វើឲ្យអ្នកគាំទ្រកាន់តែស្ញើចសរសើរនូវសមត្ថភាពរបស់កវីម្នាក់នេះ ចំពោះជំនាញទេព្យកោសល្យ និពន្ធបទចម្រៀង ដឹកនាំសម្តែង និងឆ្នៃម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ ធ្វើឲ្យអ្នកទស្សនាពោលពាក្យសរសើរគ្រប់គ្នា មិនដាច់ពីមាត់ ព្រោះជាបទដែលដឹងគុណកសិករ និងបញ្ចូលឈ្មោះអង្ករខ្មែរទាំងអស់បានយ៉ាងជួនរណ្តំណែងណង យ៉ាងពិរោះ ជាពិសេស គឺការបញ្ចូលនូវរបាំប្រជាប្រិយ ខ្មែរគឺរបាំកសិករ កាន់តែរំលេចឲ្យ MV លើកដំបូងនៃការវិលត្រឡប់មកផលិតកម្មថោន របស់កវីម្នាក់នេះ ពិតជាមិនធម្មតាមែន ។ គេនិងរង់ចាំមើល ថាតើការហោះហើរ ដូរទ្រនុំចុះឡើង របស់កវីម្នាក់នេះអ្នកគាំទ្រនិងចាំតាមដានទៅជាយ៉ាងណា គ្រាន់តែត្រឡប់មកថោនវិញមិនទាន់បានប៉ុន្មានផង ក៏មានឱកាសក្លាយជាគណៈកម្មការជាមួយនិង មាសសុខសោភា ក្នុងកម្មវិធីប្រកួតជ្រើសរើសអ្នកនិពន្ធស្នាដៃកូនខ្មែរសម្រាប់មាសសុខសោភា របស់ ភេសជ្ជៈអូឡាតេ ដោយផេកផ្លូវការបានបង្ហោះយ៉ាងព្រោងព្រាត​។
២០១៩–២០២០: ការទទួលដំណែងធំ
អ្នកដែលគាំទ្រនិងចាំតាមដានស្នាដៃរបស់លោកសោមដូរ៉េ ច្បាស់ជាភ្ញាក់ផ្អើលជាមួយការប្រកាស់ជាផ្លូវការ និងសាធារណៈនៅលើ អាខោនហ្វេសបុក របស់លោក ចំពោះការឡើងតួនាទី ឋាន្តរសក្តិ័ថ្មីដែលត្រូវបានប្រគល់ដោយនាយកក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់ ជា​ប្រធានគ្រប់គ្រងគម្រោងផលិតបទចម្រៀង ប្រចាំផលិតកម្មថោន ។ សង្កេតឃើញថាគ្រប់គ្នា ហាក់ដូចជាសប្បាយចិត្តនិងអំណរដល់ដំណែងថ្មី របស់អ្នកនិពន្ធម្នាក់នេះ ។ ឃើញថា ដំណែងធំលើកនេះហាក់ជាការពេញចិត្ត និងការជឿជាក់របស់ផលិតកម្ម ព្រោះបានឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា លោកសោមដូរ៉េ បញ្ចេញស្នាដៃសម្រាប់ផលិតកម្មសម្រាប់បទចម្រៀងរដូវកាលចូលឆ្នាំ ឆ្នាំនេះហាក់ទទួលបានផ្លែផ្កានិងការសរសើរ ពីសំណាក់ទស្សនិកជនគ្រប់គ្នា ដោយសារតែការប្រើយុទ្ធសាស្ត្រប្លែកពី ដៃគូប្រកួតខណៈពេលដែលគ្រប់ផលិតកម្មធំៗនាំគ្នាសម្រុកដណ្តើមប្រជែងបទញាក់ ដែលគេដាក់រហ័សនាមឲ្យថា ជាបទបែកស្លុយ ស្របពេលដែលលោក បញ្ចេញបទចម្រៀង ( ប៉ក់កន្ទ្រឹមអើយ ) ​របស់មាសសុខសោភា ដែលបង្កប់អត្ថន័យផ្លែផ្កាយ៉ាងមុតស្រួច ត្រង់ឃ្លាថា ( បទញាក់គេរាំរាល់ថ្ងៃ បទប្រពៃណីគេរាំចូលឆ្នាំ )ធ្វើឲ្យផ្ទុះនូវបរិយាកាសប្រទូស្តសារាយចំពោះកូនខ្មែរដែលស្រលាញ់និយមរាំបទញាក់ថ្ងៃចូលឆ្នាំ ។ គ្រប់គ្នាសំឡឹងឃើញថា ថោនកំពុងទាញប្រជាប្រិយភាពក្នុងបរិយាកាសបទកន្ទ្រឹមខ្មៃរកាលពី៤ឆ្នាំមុនត្រឡប់មកវិញ ខណៈពេលដែលគេទស្សទាយថា ជំនោរបទបែកស្លុយថ្ងៃចូលឆ្នាំហាក់ត្រូវបានសាបរលាបបន្តិចម្តងៗ ខណៈដែលបរិមាណច្រើនពេក ហើយបែបផែនដដែលៗ ស្របជាមួយនិង សន្ទុះនៃការបះបោលពុះកញ្ជ្រោលភាពមិនប្រក្រតីបែបឈ្លក់វង្វេងជ្រុលវៀងពីវប្បធម៌ខ្មែរ ។
អ្នកនិពន្ធសោមដូរ៉េ មានកិត្តិយសក្នុងការជ្រើសរើសជាអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀងបើកឆាកសម្រាប់កម្មវិធីប្រកួតបវកញ្ញា Miss Universe Cambodia 2019 ដែលបកស្រាយដោយកញ្ញាមាសសុខសោភា ។ មួយរយៈនេះគេសង្កេតឃើញថា ការចាប់ដៃគូសហការជាមួយ តារាចម្រៀងល្បី កំពូលលំដាប់ប្រទេសហាក់មានសន្ទុះខ្លាំង ស្របពេលដែលបទចម្រៀង រលឹមប្រុយៗរបស់ មាសសុខសោភា ផ្ទុះខ្លាំងដែលនឹកស្មានមិនដល់ ស្របជាមួយបទ នៃការវិលត្រឡប់ជាថ្មីរបស់លោកពាក់មី គឺបទ ប៉េវៗនិងស្រលាញ់មេម៉ាយស្តាយក្រមុំ ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំ ស្របនិងការប្រជែងយ៉ាងច្រជាមួយ បទបែកស្លុយតាមដេញពីក្រោយប្រកៀកពីតារាចម្រៀងជាច្រើន ដូចជា យូរី រាបី នីកូ ពេជ្រសោភា ឱកសុគន្ធកញ្ញា ព្រាបសុវត្តិ និងចុងក្រោយគឺ នាយចឺម ។
២០២០–បច្ចុប្បន្ន: ការបង្អាក់ស្នាដៃ
បើកក្បាលឆ្នាំ២០២០ អ្នកនិពន្ធសោមដូរ៉េ បានបង្ហោះលើអាខោនហ្វេសបុកផ្ទាល់ខ្លួន ជាមួយការប្រុងប្រៀងបង្ហាញស្នាដៃថ្មីដូចជា អាល់ប៊ុមចូលឆ្នាំ ដែលប្លែកមិនធ្លាប់មានពីមុនមក រួមជាមួយការបង្ហាញមុខអ្នកឆ្នៃម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ថ្មីប្រចាំផលិតកម្មថោន រួមទាំងរឿងភាគថ្មីស្រឡាង គឺរឿង ព្រហ្មលិខិតដុះស្លាប ដែលនិងត្រៀមចូលមកបម្រើអារម្មណ៍ទស្សនិកជនយ៉ាងខ្លាំង កាន់តែអន្ទះសារចង់ឃើញស្នាដៃសាច់រឿងរបស់កវីវ័យក្មេងម្នាក់នេះ បន្ទាប់ពីការបង្ហាញជាផ្លូវការនូវតួសម្តែងដែលគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើលគឺ អ្នកនាងចេនសាយចៃ ដែលជាលើកទី១ក្នុងការប្រឡូកចូលសិល្បៈភាពយន្ត រិតតែធ្វើឲ្យ សារព័ត៌មាននិងទស្សនិកជន កាន់តែកញ្ជ្រោលចង់ទស្សនាហើយជឿជាក់លើស្នាដៃរបស់កវីដ៏ប៉ិនប្រសព្វម្នាក់នេះ។
បន្ទាប់ពីស្ងប់ស្ងាត់មួយរយៈ គេឃើញការភ្ញាក់ផ្អើលសារជាថ្មី តាមរយៈការដឹកនាំសម្តែងនិងនិពន្ធបទចម្រៀង សុដនម៉ែ របស់ កាតុ ដែលឆក់ យការកោតសរសើរពីសំណាក់ទស្សនិក រួមជាមួយការរិះគន់ព្រោងព្រាត រហូតធ្វើឲ្យក្នុងប្រទេស ដោយមានការបញ្ចេញយោបល់ជួយការពារ អ្នកនិពន្ធវ័យ ក្មេងម្នាក់នេះ ក្នុងជួររាជរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសគឺ អ្នកនាងគិមលក្ខិណា ដែលគាស់កកាយអារម្មណ៍អ្នកគាំទ្រ និងសារព័ត៍មានផ្អើលភ្លូកទឹកភ្លូកដៃ តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី ភាពល្អស្អាតនៃអត្ថន័យរួមបញ្ចូលជាមួយអត្ថន័យពន្យល់ប្លង់ និងរចនាសម្លៀកបំពាក់ ធ្វើឲ្យលុបបំបាត់ភាពអាក្រក់នៃការរិះគន់ ។
ស្របពេលវិបត្តិពិភពលោកនៃការផ្ទុះជំងឺកូរូណា COVID19 បានធ្វើឲ្យសិល្បៈចម្រៀងហាក់ស្ងៀមទ្រឹង គេក៏ឃើញថាឆ្នាំនេះអ្នកនិពន្ធសោមដូរ៉េបញ្ចេញបទចម្រៀងត្រឹមតែប៉ុន្មានបទប៉ុណ្ណោះសម្រាប់អបអរពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺបទរបស់ មាសសុខសោភា គឺរាំម៉ៃ ធ្វើឲ្យមាសសុខសោភានៅតែរក្សាដំណៃងបានល្អ ជាបទផ្ទុះដូចកាលពីឆ្នាំមុន គឺរលិមប្រុយៗ ។ និងចាប់ដៃគ្នាជាមូយ ពន្លកថ្មី គឺលឹមដារាជ និងធឿងដាណុច ក្រោយពីគេឃើញកវីរូបនេះបង្ហោះអារម្មណ៍ពេញចិត្ត ពេញថ្លើមនៅលើគណនីយ្យហ្វេសបុក គឺបទ កន្ទ្រឹមកងកែវ ធ្វើឲ្យមានការកោតសរសើរនិងគាំទ្រ ថែមមួយកម្រិតទៀត ដែលជាជំហានថ្មីមួយទៀតសម្រាប់ផលិតកម្មថោន ខុសពីឆ្នាំមុនដែលស្នាដៃកវីរូបនេះដល់ទៅជាង២០បទ។
ភាពប្រេះឆាបែកបាក់នៃផ្ទៃក្នុងរបស់ផលិតកម្មថោនកាន់តែក្តៅគគុកយ៉ាងណាក្តីកវីសោម ដូរ៉េ នៅតែប្រកាន់គោលជំហ៊រអត់ធ្មត់ ដែលនូវតែបង្ហាញក្តីស្រលាញ់ចំពោះអ្នកចម្រៀងចាស់ៗក្នុងផលិតកម្ម ដូចជា មាសសុខសោភា-យក់ថិតរដ្ឋា-លីអ៊ីវ៉ាធីណា-ឈិតសុវណ្ណបញ្ញា ។
ការប្រកាសជាផ្លូវការក្នុងខែឩសភា ឆ្នាំ២០២០ របស់ អ្នកនិពន្ធសោមដូរ៉េ ឆ្នាំ២០២០គឺជាឆ្នាំគម្រប់ខួបមួយទស្សវត្តន៍នៃអាជីពជាអ្នកនិពន្ធ។
ពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២០កើតមានភាពរំជើបរំជួលក្នុងពិភពសិល្បៈក្រោយពេលដែល ការប្រកាសលាឈប់ពីផលិតកម្មថោនរបស់មាសសុខសោភា និងលោកខេមបានទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីអ្នកគាំំទ្រជុំវិញបញ្ហាបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង ដោយគេសង្កេតឃើញថាបុគ្គលស្ថាបនិកនៅទីនោះបាននាំគ្នាចាកចេញជាច្រើន កើតមានមន្ទិលសង្ស័យបញ្ហាបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង ធ្វើឲ្យសារព័ត៌មានចុះផ្សាយព្រោងព្រាត ហាក់ដូចជាព្យុះបក់បោកមកលើ កវីសោមដូរ៉េ ដែលកំពុងតែប្រឈមមុខម្នាក់ឯង បន្ទាប់ពីមាសសុខសោភា និងបងប្រុសដែលជាមិត្តជិតស្និទ្ធបំផុតនៅក្នុងអាជីពបានចាកចេញ តាមរយៈការLiveរៀបរាប់ បង្ហាញពីភាព តប់ប្រមល់និងការងារ រួមផ្សំនិងបញ្ហាកូវីត ធ្វើឲ្យកើតមានវិបត្តិគ្រប់វិស័យ ! ទោះជាយ៉ាងណាក្តីក៏ឃើញមានអ្នកស្រលាញ់គាំទ្រផ្តល់កម្លាំងចិត្តច្រើនដល់កវីម្នាក់នេះយ៉ាងផ្លូកទឹកផ្លូកដី ដែលជាកម្លាំងមួយជម្រុញឲ្យកវីរូបនេះរឹងមាំក្នុងការខិតខំបម្រើអាជីពនេះបន្តទៀត ។
កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អច្ឆរិយៈ MISS UNIVERSE CAMBODIA បានរំលេចនូវបទចម្រៀងរបស់ សោមដូរ៉េ រយៈពេល៣ឆ្នាំជាប់គ្នា តាមរយៈការបង្ហាញពីតារាចម្រៀងលំដាប់ប្រទេស គឺមាសសុខសោភា និង ពេជ្រសោភា ។ ពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២១ បទមកុដស្រ្តីរបស់ពេជ្រសោភា ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់សោមដូរ៉េ បានទាញការភ្ញាក់ផ្អើលជាថ្មី ជាមួយការបញ្ចូលសិល្បៈល្ខោនខោល រិតតែធ្វើឲ្យអ្នកគាំទ្ររំជួលចិត្ត ។
= ជីវិតស្នេហានិងទំនាក់ទំនង = ធ្វេង|រូបភាពតូច|សោម ដូរ៉េ និង នាងពេជ្រសោភា គេកម្រឃើញកវីម្នាក់នេះបង្ហាញមុខសង្សារ ឬបណ្តើរគូស្នេហ៍ណាស់ ដោយតាមរយៈការវិភាគនូវចរឹកក្មេង ចូលចិត្តលេងសើច និងពូកែតូចចិត្តរបស់កវីម្នាក់នេះ តាមរយៈការបង្ហោះហ្វេសបុក ជារឿយៗ និងការលេងពាក្យសំដី ជាពិសេសគ្រប់ពេលសម្ភាសន៍ជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន។
ទំនាក់ទំនងដែលជិតស្និទ្ធិជាងគេនៅក្នុងរង្វង់សិល្បៈដែលគ្រប់គ្នាបានដឹងនោះគឺ នាងសាសា អ្នកខ្លះនិយាយថាពួកគេមានផ្ទះនៅជិតគ្នា ហើយក៏សង្កេតឃើញថា សាសាត្រូវបានកវី សោមដូរ៉េ សរសេរបទចម្រៀងនិងជ្រោមជ្រែងខ្លាំងជាងតារាចម្រៀងឯទៀតក្នុងផលិតកម្ម ។ ដែលគ្រប់ពេលតែងតែបង្ហោះសារលើកទឹកចិត្ត និងបង្ហាញពីអារម្មណ៍រាប់អានចំពោះកវីម្នាក់នេះ ក្នុងបណ្តាញសារព័ត៌មាន ឬទស្សនាវដ្ដី បន្ទាប់ពី នាងពេជ្រ សោភា និង នាង មាសសុខសោភា ដែលកវីម្នាក់នេះតែងតែហៅថាបងស្រីពេញៗមាត់ ។ ភាគច្រើនកវីម្នាក់នេះហាក់ដូចជាមានទំនាក់ទំនងល្អច្រើនជាមួយតារាច្រៀងស្រីៗ មិនសូវឃើញថតរូបជាមួយអ្នកចម្រៀងប្រុសឡើយ  ៕
= ការងារក្នុងសង្គម = សម្រាប់យុវវ័យដែលចូលចិត្តតាមដានស្នាដៃរបស់កវីម្នាក់នេះប្រាកដជាជញ្ជក់មាត់ ពេញចិត្តនូវកម្រងកូនសៀវភៅត្លុកកំប្លែង ដែលបាននិពន្ធ និងគូរដោយកវី សោមដូរ៉េ ។ គឺជាកម្រងរឿងកំប្លែងរូបភាពអានយ៉ាងជក់ចិត្ត ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះថវិការដែលបានមកពីការលក់សៀវភៅនេះ កវីម្នាក់នេះបានបរិច្ចាគជាប្រាក់សុប្បុរសធម៌១០០ភាគរយ ជួយដល់ទុរគតជន ក្មេងរើសសម្រាមនៅជើងឯក និងមន្ទីរពេទ្រគន្ធបុផ្ផាផងដែរ ដែលអ្នកនិពន្ធម្នាក់នេះបានបង្កើតចំនួនបីដងរួចមកហើយ ៖ ទីមួយនៅមុខផ្សារទំនើបឡាក់គី ផ្លូវព្រះសីហនុ / ទីពីរនៅមុខអតីតមជ្ឃមណ្ឌលកម្សាន្ត ឌ្រីមលែន / ទីបីគឺធ្វើការសហការជាមួយភេសជ្ជៈឆាតថាម ។
រចនាម៉ូដសម្លៀកបំពាក់
= ពានរង្វាន់ =
= ការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម =
= ការបង្ហាញខ្លួន =
= References =
__បង្ខំមាតិកា__ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធល្បី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធខ្មែរ
__ផ្នែកមិនត្រូវកែប្រែ__ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កវីខ្មែរ
ចេង ហេង
ចេង ហេង ( កើតនៅថ្ងៃទី១០ មករា ១៩១០ ដល់ ១៥ មីនា ១៩៩៦) គឺជាអ្នក នយោបាយខ្មែរ ដែលដើរតួជាប្រមុខរដ្ឋពីឆ្នាំ ១៩៧០-១៩៧១ និងជាឥស្សរជននយោបាយដ៏លេចធ្លោមួយរូបក្នុង សម័យសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ (១៩៧០-១៩៧៥)។
លោក ចេង​ ហេង កើតនៅខេត្តតាកែវ។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សា មធ្យមសិក្សានៅ វិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិ គាត់បានចូលទៅ សាលាភូមិន្ទរដ្ឋបាល (ERA)។ គាត់បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយ កូនស្រីម្នាក់ នៃកូនស្រីជាច្រើនរបស់ លោក អ៊ឹង ហ៊ី។ លោក អ៊ីង ហ៊ី ជាអ្នកប្រៀបប្រដៅរបស់លោក ប៉ែន សុវណ្ណ។ លោកមានកូនចំនួន ៧នាក់។
លោកបានចូលបម្រើការងាររដ្ឋបាលជាដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៤០ នៅខេត្តបាត់ដំបង ដែលនៅពេលនោះ ខេត្តនេះនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់ទ័ពសៀមនៅឡើយ និង បន្ទាប់មកនៅ ខេត្តកំពត ព្រៃវែង និង កណ្តាល នៅខែមិថុនា ១៩៥៤។ នៅខែសីហា ១៩៥៥ គាត់ជានាយកពន្ធនាគារកណ្តាលក្រុងភ្នំពេញ។ គាត់ជាអ្នកជំនាញខាងសកិកម្ម ដោយបានណែនាំធ្វើ អភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម ជាលក្ខណៈឧស្សាហកម្ម។
គាត់ជាម្ខាស់លើ កសិដ្ឋានដំណាំដូង នៅតំបន់រាម ក្នុងខេត្តកំពត។ ពីថ្ងៃ ១៩ មេសា ១៩៦០ ដល់ថ្ងៃ ១៧ វិច្ឆិកា ១៩៦១ គាត់ជារដ្ឋលេខាធិការ ក្រសួងកសិកម្ម។ នៅឆ្នាំ ១៩៦២ គាត់បានជាប់ឆ្នោតជាតំណាងរាស្រ្តនៅ មណ្ឌលតាខ្មៅ។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៦ ជាប់ឆ្នោតជាប់តំណារាស្រ្ត មណ្ឌលភ្នំពេញ និងជាប់ឆ្នោត ជាប្រធាន សភាជាតិ នៅឆ្នាំ ១៩៦៩។
នៅថ្ងៃ ១៨ មីនា ១៩៧០ នៅពេលដែល សភាទាំងពីរ បោះឆ្នោតទម្លាក់ សម្តេច សីហនុ ពីតំណែងប្រមុខរដ្ឋ លោកមានឋានៈជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី។ នៅថ្ងៃ ១០ មីនា ១៩៧២ បន្ទាប់ពី បាតុកម្មនិស្សិតគគ្រឹកគគ្រេង គាត់បានប្រគល់តំណែងនេះទៅ លោកសេនាប្រមុខ លន់ នល់ ដែលពេលក្រោយមក ថ្ងៃទី ៤ មិថុនា ១៩៧២ លោកលន់ នល់ បានជាប់ឆ្នោតជាប្រធានធីបតី សាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ នៅថ្ងៃ ៥ កុម្ភៈ ១៩៧៥ សម្តេច សីហនុ និង ខ្មែរ ក្រហម បានផ្យាយបញ្ជីខ្មៅ វរជនសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ៧នាក់ រួមមាន៖ លន់ នល់, សិរិមតៈ, អ៊ិន តាំ, ចេង ហេង, សុស្តែន ហ្វែណង់ដេស្ត, លន់ ណុន, និង ឡុង បូរ៉េត។
នៅថ្ងៃ ១ មេសា ១៩៧៥ គាត់បានអមដំណើរលោក លន់ នល់ ភៀសខ្លួនមកប្រទេសអាមេរិក ហើយបានរស់នៅប្រទេសនេះ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩២។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ គាត់បានវិលត្រឡប់ចូលកម្ពុជាវិញ បានបង្កើត គណបក្សសម្ព័ន្ធសាធារណរដ្ឋ ដើម្បីប្រកួតប្រជែងយកអាសនៈនៅ សភាធម្មនុញ្ញ។ គណបក្សនេះ ទទួលបរាជ័យ គ្មានបានមួយអាសនៈទេ។ លោក ចេង ហេង​បានវិលត្រឡប់ទៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ និង បានទទួលអនិច្ចកម្មនៅប្រទេសនេះ នៅឆ្នាំ ១៩៩៦។
ជីវិតដំបូង
ហេង កើត​នៅ ​ខេត្ត​តាកែវ ក្នុង​គ្រួសារ​កសិករ​កណ្តាល​ដើម​កំណើត ​ខ្មែរ ។ លោក​បាន​បន្ត​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ជំនួញ​ដ៏​រុងរឿង និង​ម្ចាស់​ដី។ លោក​បាន​បម្រើការ​ក្នុង​ជួរ​មន្ត្រីរាជការ​នៃ ​អាណានិគម​និយមបារាំងនៅកម្ពុជា ដែល​ទីបំផុត​បាន​ដល់​ថ្នាក់ ​ឧត្តមមន្ត្រី (​ភាសា ​កុកងឺ ​ថ្នាក់ជាន់ខ្ពស់​) នៅ​ពាក់កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៥០​។
អាជីពនយោបាយ
អាជីពនយោបាយដំបូងរបស់ទ្រង់ក្នុងកំឡុងពេលដែលគណបក្ស សង្គមរាស្ត្រនិយម របស់ សម្ដេចនរោត្តមសីហនុ គ្រប់គ្រងប្រទេសគឺមានភាពស្រពិចស្រពិល៖ គាត់បានចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយនៅឆ្នាំ ១៩៥៨ និងធ្វើជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងកសិកម្មនៅឆ្នាំ ១៩៦១-២។ គាត់បានជាប់ឆ្នោតជាជំទប់សង្កាត់ តាខ្មៅ នៅឆ្នាំ ១៩៦២ ប៉ុន្តែចាញ់ក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៦៦ លើបេក្ខជនគូប្រជែងគឺបណ្ឌិតសីហនុនិយមវ័យក្មេងហៅថា កែវ សាន។ ក្រោយមកលោក បានត្រឡប់មកវិញតាមរយៈការបោះឆ្នោតដោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ 1967 នៅ ភ្នំពេញ ហើយនៅឆ្នាំ 1970 បានធ្វើជាប្រធានរដ្ឋសភាកម្ពុជា។ កម្រិតនៃការគាំទ្រផ្នែកនយោបាយរបស់គាត់ហាក់ដូចជាមានកម្រិតរហូតដល់ឆ្នាំ 1970 ។ ក្រៅ​ពី​ជា​ប្រធាន​សភា លោក​ក៏​ធ្លាប់​ជា​ប្រធាន​ពន្ធនាគារ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ដែរ។
ភ្លាមៗក្រោយ រដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ 1970 ដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឧត្តមសេនីយ៍ លន់ នល់ និងព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ បានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ព្រះសីហនុ លោកត្រូវបានធ្វើជាប្រមុខរដ្ឋរហូតដល់ការបោះឆ្នោតអាចរៀបចំបាន។ នេះ​ជា​តួនាទី​ដ៏​ធំ​មួយ​ដែល​លោក លន់ នល់ បាន​កាន់​អំណាច​នយោបាយ​ភាគច្រើន​របស់​ប្រមុខរដ្ឋ​ក្នុង​គ្រាអាសន្ន៖ ព្រះនរោត្តមសីហនុ​ដែល​និរទេស​ចេញ​គឺ​ត្រូវ​បបណ្តេញលោកបានថា​ជា «អាយ៉ង​មិន​សំខាន់»។ ក្រៅពីធ្វើសន្និសីទសារព័ត៌មាន លោក ចេង ហេង ក៏ត្រូវបានអំពាវនាវឱ្យទទួលអ្នកនយោបាយបរទេសដែលកំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចផងដែរ៖ លោក William Shawcross រៀបរាប់អំពីឧប្បត្តិហេតុមួយក្នុងអំឡុងដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Spiro Agnew ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1970 មកកាន់ទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលប្រមុខរដ្ឋស្តីទីត្រូវបានបង្ខំឱ្យឈ្លោះជាមួយ សម្ងាត់សហរដ្ឋអាមេរិក។ បុគ្គលិក បម្រើការ ហ្វឹកហាត់កាំភ្លើងរបស់ពួកគេនៅលើគាត់ខណៈពេលដែលគាត់កំពុងព្យាយាមស្វាគមន៍ Agnew ទៅកាន់ ព្រះបរមរាជវាំង ។
ក្រោយមក ណុល បានប្រើវិបត្តិនយោបាយដើម្បីដក ហេង ហើយចូលកាន់តួនាទីខ្លួនឯងនៅដើមឆ្នាំ ១៩៧២។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៣ បន្ទាប់ពីការគាបសង្កត់របស់អាមេរិកលើ លន់ នល់ ឱ្យពង្រីកការពាក់ព័ន្ធនយោបាយ ហេង ត្រូវបានតែងតាំងជាអនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សានយោបាយជាន់ខ្ពស់មួយ ដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រទេស។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ឥទ្ធិពល​របស់​ក្រុមប្រឹក្សា​ត្រូវ​បាន​គេ​បដិសេធ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ហើយ​ណុល​បាន​បន្ត​ការ​គ្រប់​គ្រង​បុគ្គល​នៃ​សាធារណរដ្ឋ​ដែល​កំពុង​ធ្លាក់​ចុះ។
លោកហេង បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ បន្ទាប់ពី អង្គការសហប្រជាជាតិ ជាអ្នកសម្របសម្រួលដំណោះស្រាយនយោបាយឆ្នាំ ១៩៩១ (កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស) ហើយបានចូលរួមបន្ថែមទៀតក្នុងនយោបាយ ដោយបានបង្កើតគណបក្សសម្ព័ន្ធសាធារណរដ្ឋ ដែលមិនបានជោគជ័យក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៩៣។ គាត់បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 15 ខែមីនាឆ្នាំ 1996 ក្នុងអាយុ 86 ឆ្នាំនៅ ទីក្រុង Portland រដ្ឋ Oregon សហរដ្ឋអាមេរិក។
ឃុំម៉ាលិក
(Malik Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអណ្តូងមាស ខេត្តរតនគិរី មាន ៤ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
សង្កាត់តាកោ
សង្កាត់តាកោ កាលពីមុនជាឃុំតាកោក្នុង ស្រុកពោធិ៍រៀងខេត្តព្រៃវែង។ បច្ចុប្បន្នជាសង្កាត់ក្នុងក្រុងព្រៃវែង ខេត្តព្រៃវែង។
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមរ៉ូម៉ានី
នៅពេលសង្រ្គាមលោកលើកទី២បានបញ្ចប់ទៅ ប្រទេសរ៉ូម៉ានីដែលជាអតីតក្រុមប្រទេសគាំទ្រក្រុមអាក់ស៊ីស (ក្រុមប្រទេសគាំទ្រពួកអាល្លឺម៉ង់ណាស៊ី, អ៊ីតាលី និងជប៉ុន) ត្រូវបានចូលកាន់កាប់ដោយសហភាពសូវៀតដែលជាតំណាង ផ្ដាច់មុខរបស់ក្រុមប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្ត (សហភាពសូវៀត, បារាំង, អង់គ្លេស, សហរដ្ឋអាមេរិក និងបារាំង)។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ បន្ទាប់ពីមានបាតុកម្មមហាជនដែលធ្វើឡើងដោយក្រុមជនដែលមានសមានចិត្តគាំទ្រពួកកុម្មុយនីស្ដ និងការដាក់សម្ពាធនយោបាយពីអ្នកតំណាងសហភាពសូវៀតនៅក្នុងគណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យនៃក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តមក រដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយត្រូវបានបង្កើតឡើង ជារដ្ឋាភិបាលដែលមានទំនោរទៅរកសូវៀត ដែលបានរួមបញ្ចូលទាំងសមាជិកគណបក្សពលកររ៉ូម៉ានីដែលត្រូវបាន គេដាក់ឱ្យនៅក្រៅច្បាប់កាលពីមុននោះ។ បន្តិចម្ដងៗ សមាជិកបក្ស ពលករ និងបក្សសម្ព័ន្ធភាពជាមួយនឹងក្រុមជនកុម្មុយនីស្ដបានចូលក្ដោបក្ដាប់កិច្ចការរដ្ឋ ហើយមេដឹកនាំនយោបាយ មុនសង្រ្គាមទាំងអស់ត្រូវបានកម្ចាត់ចេញពីជីវិតនយោបាយ។ ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៧ ស្ដេច King Michael I ត្រូវបានបង្ខំឱ្យដាក់រាជ្យសម្បត្តិ ហើយរបបគ្រប់គ្រងមួយដែលមានឈ្មោះថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតរ៉ូម៉ានី ត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការ។
ក្នុងទសវត្សរ៍១៩៦០ និង១៩៧០ លោក Nicolae Ceaușescu បានក្លាយជាអគ្គលេខាបក្សកុម្មុយនីស្ដរ៉ូម៉ានី (១៩៦៥) ជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ (១៩៦៧) និងបានទទួលតួនាទីដែលទើបបង្កើតថ្មីជាប្រធានាធិបតី ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤។ ការថ្កោលទោសពីសំណាក់លោក Nicolae Ceaușescu ចំពោះការចូលឈ្លានពានរបស់សហភាពសូវៀត ទៅលើប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគី ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ និងការបន្ធូរបន្ថយមួយរយៈខ្លីនៃការបង្រ្កាបផ្ទៃក្នុង បាននាំឱ្យមានរូបភាពវិជ្ជមានមួយទាំងនៅក្នុងផ្ទៃក្នុងប្រទេស និងនៅបស្ចិមប្រទេស។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី កំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងលឿនដែលកើតឡើងមួយផ្នែកដោយសារកម្ចីឥណទានបរទេស បន្តិចម្ដងៗបាននាំឱ្យមានការរឹតបន្តឹង និងការបង្រ្កាបផ្នែក នយោបាយ ដែលនាំទៅដល់ការងើបឡើងផ្ដួលរំលំប្រកបដោយហិង្សានូវរបបគ្រប់គ្រងផ្ដាច់ការរបស់លោក នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៩។
មនុស្សជាច្រើនត្រូវបានសម្លាប់ ឬស្លាប់នៅមណ្ឌលឃុំឃាំង នៅក្រោមរបបគ្រប់គ្រងនៃបក្សកុម្មុយនីស្ដរ៉ូម៉ានី ភាគច្រើនបំផុតគឺនៅសម័យកាលដឹកនាំតាមបែបស្ដាលីននិយម នាទសវត្សរ៍១៩៥០។ នៅពេលដែលតួលេខនៃការសម្លាប់តាមនីតិវិធីច្បាប់ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៤៥ និង១៩៦៤ មានចំនួន១៣៧នាក់ ចំនួនមនុស្សស្លាប់នៅមណ្ឌលឃុំឃាំងត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានចំនួនរាប់ម៉ឺន ឬរាប់សែននាក់ឯណោះ។ មនុស្សជាច្រើនទៀតត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយហេតុផលនយោបាយ, សេដ្ឋកិច្ច ឬហេតុផលផ្សេងទៀត ហើយត្រូវទទួលរងគ្រោះដោយការចាប់ឃុំឃាំង, ទារុណកម្ម ឬការ    សម្លាប់។
ការចូលកាន់កាប់របស់សូវៀត និងការងើបឡើងនៃពួកកុម្មុយនីស្ដ
នៅពេលដែលស្ដេច King Michael ដែលមានការគាំទ្រពីគណបក្សនយោបាយធំៗ បានផ្ដួលរំលំជនផ្ដាច់ការ Ion Antonescu ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៤ ហើយបានដកខ្លួនចេញពីក្រុមប្រទេសអាក់ស៊ីស មកចូលរួមជាមួយនឹងក្រុមប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តវិញនោះ ស្ដេចអង្គនេះមិនអាចធ្វើអ្វីបានទាល់តែសោះដើម្បីលុបបំបាត់ស្លាកស្នាមផ្លូវចិត្តដែលប្រទេសរបស់ព្រះអង្គបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មជាមួយពួកណាហ្ស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ក្នុងការចូលឈ្លានពានសហភាពសូវៀតនោះ។ កងទ័ពរ៉ូម៉ានីបានចូលវាយប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិក្រោមបញ្ជារបស់សូវៀត ឆ្លងកាត់តំបន់ត្រង់ស៊ីលវ៉ានីភាគខាងជើង (Northern Transylvania) ឆ្ពោះទៅរកប្រទេសហុងគ្រីតែម្ដង និងបន្តដំណើរឆ្ពោះទៅប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគី និងអូទ្រីស។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី មេដឹកនាំសូវៀតបានចាត់ទុកប្រទេសរ៉ូម៉ានីថាជាដែនដីដែលខ្លួនច្បាំងដណ្ដើមបាន ហើយកងទ័ពសូវៀតបានបន្តកាន់កាប់ប្រទេសនេះដោយសំអាងថា ប្រជាជនរ៉ូម៉ានីបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ពួកណាហ្ស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ដោយមានរដ្ឋាភិបាលហ្វាស៊ីស្ដមួយជាអ្នកដឹកនាំរហូតដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយនេះ។
សន្និសីទក្រុងយ៉ាល់តា បានប្រគល់ឱ្យសហភាពសូវៀតនូវផលប្រយោជន៍ដ៏លើសលប់នៅក្នុងប្រទេសរ៉ូម៉ានី ហើយសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសមិនបានទទួលស្គាល់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីថាជាសហយុទ្ធការីមួយរបស់ក្រុមប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តនោះឡើយ ដោយសារតែកងទ័ពរ៉ូម៉ានីបានវាយប្រយុទ្ធយ៉ាងខ្លាំងក្លាទៅលើកងទ័ពសូវៀតស្ទើរតែពេញក្នុងពេលសង្រ្គាម ហើយប្រែជាងាកមកគាំទ្រក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តវិញតែនៅពេលដែលក្រុមប្រទេសអាក់ស៊ីសទន់ដៃទៅហើយ។ ពួកកុម្មុយនីស្ដក៏ដូចជាគណបក្សទាំងអស់នៅប្រទេសរ៉ូម៉ានី មានតួនាទីតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលទី១ក្នុងពេល សង្រ្គាមរបស់ស្ដេច King Michael ដែលដឹកនាំដោយឧត្ដមសេនីយ៍ Constantin Sănătescu ទោះបីជាចំនួនរបស់ពួកគេបានកើនឡើង ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Nicolae Rădescu ក្ដី។ ស្ថានការណ៍ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរនៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ នៅពេលដែល Dr. Petru Groza មកពីគណបក្សរណសិរ្សកសិករ (Ploughmen's Front) ជាគណបក្សមួយដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងពួកកុម្មុយនីស្ដ បានក្លាយទៅជានាយករដ្ឋមន្រ្តី។ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកគឺជា រដ្ឋាភិបាលមានលក្ខណៈទូលំទូលាយនៅលើក្រដាស ដែលរួមបញ្ចូលទាំងសមាជិកនៃគណបក្សនយោបាយធំៗនៅសម័យកាល មុនសង្រ្គាម លើកលែងតែក្រុមហ្វាស៊ីសឆ្មាំដែក (Iron Guard)។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី ពួកកុម្មុយនីស្ដបានកាន់កាប់ក្រសួងសំខាន់ៗ ហើយភាគច្រើននៃរដ្ឋមន្រ្តីដែលត្រូវបានតែងតាំងក្នុងនាមជាអ្នកតំណាងនៃបក្សមិនមែនកុម្មុយនីស្ដនោះ ដូចជាខ្លួនលោកបណ្ឌិត Groza ជាដើម គឺជាយុទ្ធមិត្តរួមដំណើរជាមួយនឹងពួកកុម្មុយនីស្ដ។
ព្រះមហាក្សត្រមិនមានព្រះទ័យរីករាយចំពោះទិសដៅទៅមុខរបស់រដ្ឋាភិបាលនេះឡើយ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលព្រះអង្គ ប៉ុនប៉ងបង្ខំឱ្យលោកបណ្ឌិត Groza លាលែងពីតំណែងដោយបានបដិសេធន៍មិនឡាយព្រះហស្ថលេខាលើក្រឹត្យច្បាប់ណាមួយនោះ (ដែលគេហៅថា ព្រះរាជកូដកម្ម) លោកបណ្ឌិត Groza បែរជាសម្រេចអនុម័តច្បាប់នានាដោយមិនបាច់ សុំឡាយព្រះហស្ថលេខាពីព្រះមហាក្សត្រទៅវិញ។ នៅថ្ងៃទី៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៥ ក្នុងទិវារំលឹកព្រះនាមស្ដេច King Michael បាតុកម្មគាំទ្រព្រះមហាក្សត្រដែលបានធ្វើនៅមុខព្រះរាជវាំងនៅរាជធានីប៊ុយការ៉ែសនោះ បានប្រែត្រឡប់ទៅ ជាការវាយតប់គ្នាតាមដងផ្លូវរវាងក្រុមអ្នកគាំទ្របក្សប្រឆាំងជាមួយនឹងកងយោធា, កងនគរបាល និងអ្នករាជការរដ្ឋាភិបាល ដែលបានបណ្ដាលឱ្យមានមនុស្សរាប់សិបនាក់ស្លាប់ និងរងរបួស។ មន្រ្តីយោធាសូវៀតបានទប់ស្កាត់មិនឱ្យកង ទ័ព និងកងនគរបាលរ៉ូម៉ានីបាញ់ប្រហារទៅលើជនស៊ីវីល ហើយកងទ័ពសូវៀតបានចូលធ្វើអន្តរាគមន៍រៀបចំសណ្ដាប់ ធ្នាប់ឡើងវិញ។
ទោះបីជាមិនមានការគាំទ្រពីស្ដេចក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលលោក Groza បានបង្កើតច្បាប់កំណែទម្រង់ដីធ្លី និងផ្ដល់សិទ្ធិ បោះឆ្នោតដល់ស្រ្តី។ ការបង្កើតបាននូវច្បាប់កំណែទម្រង់ដីធ្លីនេះបាននាំឱ្យគណបក្សរបស់លោក Groza មានកំណើន ប្រជាប្រិយភាពខ្ពស់ក្នុងចំណោមក្រុមកសិករ ចាប់តាំងពីភាគខាងត្បូង និភាគខាងកើត។ រីឯការផ្ដល់សិទ្ធិបោះឆ្នោតដល់ស្រ្តីទទួលបានកំណើនការគាំទ្រពីស្រ្តីដែលមានការអប់រំខ្ពស់។ តែទោះជាយ៉ាងណាក្ដី វាក៏ជាការចាប់ផ្ដើមនូវការ ដាក់ឥទ្ធិពលរបស់សូវៀតមកលើប្រទេសរ៉ូម៉ានីផងដែរ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៦ ប្លុកនៃ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដែលដឹកនាំដោយពួកកុម្មុយនីស្ដបានអះអាងថាក្រុមខ្លួនទទួលសំឡេងឆ្នោតគាំទ្រចំនួន៨៥%។ ការបោះឆ្នោតនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាពោរពេញទៅដោយភាពមិនប្រក្រតីជាច្រើន រួមមានទាំងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការលួចបន្លំសន្លឹកឆ្នោត និងអំពើឃាតកម្មនានា។ ឯកសារនានាបានបញ្ជាក់នៅពេលនោះថា លទ្ធផលនៃការ បោះឆ្នោតគឺជាការលួចបន្លំយ៉ាងពិតប្រាកដ។
បន្ទាប់ពីបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរួចមក ពួកកុម្មុយនីស្ដបានចាប់ផ្ដើមបំបាត់ចោលនូវមុខងាររបស់គណបក្សនិយមកណ្ដាល ដូចជា៖ គណបក្សកសិករជាតិ (National Peasants' Party) ត្រូវបានចោទពីបទក្បត់ជាតិ បន្ទាប់ពីមានភ័ស្តុតាងច្បាស់ថា ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ មេដឹកនាំរបស់គណបក្សនេះបានជួបប្រជុំដោយសម្ងាត់ជាមួយនឹងមន្រ្តីសហរដ្ឋអាមេរិក។ សវនាការជាឆាកសម្ដែងមួយដើម្បីកាត់ទោសមេដឹកនាំគណបក្សនេះត្រូវបានរៀបចំឡើង ហើយពួកគេត្រូវបានគេចាប់ដាក់គុក។ គណបក្សផ្សេងទៀតត្រូវបានបង្ខំឱ្យរំលាយខ្លួនចូលជាមួយពួកកុម្មុយនីស្ដ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៦ និងឆ្នាំ១៩៤៧ អតីតសមាជិកជាន់ខ្ពស់របស់រដ្ឋាភិបាលនិយមក្រុមប្រទេសអាក់ស៊ីស ត្រូវបានគេប្រហារជីវិតក្នុងនាមជាឧក្រិដ្ឋជនសង្រ្គាម ដោយសារពួកគេមានការពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងជនជាតិជ្វីហ្វ (Holocaust) និងការវាយលុកចូលទឹកដីសហភាពសូវៀត។ លោក Antonescu ក៏ត្រូវបានគេប្រហារជីវិតនៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៦។
រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៧ រ៉ូម៉ានីគឺជាប្រទេសតែមួយគត់នៅអឺរ៉ុបខាងកើតដែលមានស្ដេចសោយរាជ្យ។ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៧ នៅគ្រាដែលស្ដេច Michael កំពុងគង់នៅក្នុងព្រះរាជដំណាក់របស់ទ្រង់នៅទីក្រុង Sinaia លោក Groza និង Gheorghiu-Dej បានយាងទ្រង់ឱ្យវិលមកកាន់រាជធានីប៊ុយការ៉ែសវិញ។ ពួកគេបានថ្វាយដល់ទ្រង់នូវលិខិតដាក់រាជ្យមួយដែលរៀបចំរួចជាស្រេច ហើយបង្គាប់ឱ្យព្រះអង្គទ្រង់ឡាយព្រះហស្ថលេខាលើលិខិតប្រកាសដាក់រាជ្យនោះ។ ដោយមានកងយោធានិយមកុម្មុយនីស្ដកំពុងនៅព័ទ្ធពីក្រៅព្រះរាជវាំង ហើយខ្សែទូរស័ព្ទរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ ផងនោះ ស្ដេច Michael ត្រូវបានបង្ខំឱ្យឡាយព្រះហស្ថលេខា។ ប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយមក រដ្ឋសភាបានលុបចោលរបប រាជានិយម ហើយបានប្រកាសដាក់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីជាសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតមួយ។ ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៨ ពួកកុម្មុយ នីស្ដបានរំលាយខ្លួនបញ្ចូលជាមួយនឹងពួកប្រជាធិបតេយ្យសង្គម ហើយបានបង្កើតជាគណបក្សពលកររ៉ូម៉ានី (Romanian Workers' Party)។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី ក្រុមគណបក្សឯករាជ្យនានាដែលមានសមានចិត្តជាមួយពួកសង្គមនិយមត្រូវបានគេផាត់ចោល។ នៅក្នុងដំណាក់កាលនោះ ក្រុមអ្នកនយោបាយមិនមែនកុម្មុយនីស្ដជាច្រើននាក់ ត្រូវបានគេចាប់ដាក់គុក ឬគេចខ្លួនទៅបរទេស។
របបកុម្មុយនីស្ដត្រូវបានបង្កើតឡើងជាមួយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤៨។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនេះស្ទើរ តែដូចគ្នាទាំងស្រុងជាមួយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៣៦ របស់សហភាពសូវៀត។ នៅពេលដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះបានចែង អំពីការធានានូវសេរីភាពសព្វបែបយ៉ាងនៅលើក្រដាស ការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពទាំងឡាយណាដែលមានលក្ខណៈ “ហ្វាស៊ីស្ដ ឬប្រឆាំងនឹងសារជាតិនៃប្រជាធិបតេយ្យ” ត្រូវបានហាមឃាត់។ មាត្រាមួយនេះត្រូវបានគេបកស្រាយយ៉ាងទូលាយរហូតដល់ទៅហាមឃាត់មិនឱ្យគណបក្សនយោបាយនានាហ៊ានប្រជែងជាមួយនឹងពួកកុម្មុយនីស្ដ និងបានផ្ដល់ អំណាចខាងផ្លូវច្បាប់សម្រាប់ការបង្រ្កាបដែលមិនធ្លាប់ដែលមាននៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ប្រទេសនេះ។
ទោះបីជារដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៤៨ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញពីរជាបន្តបន្ទាប់មករបស់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីបាននិយាយអំពីសេរីភាពជំនឿសាសនាយ៉ាងណាក្ដី ប៉ុន្តែរបបគ្រប់គ្រងកុម្មុយនីស្ដនេះមានគោលនយោបាយមួយស្ដីពីការលើកកម្ពស់ទ្រឹស្ដីគ្មានសាសនារបស់ម៉ាក្សលេនីន (Marxist-Leninist atheism) ដោយភ្ជាប់មកជាមួយទាំងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញខាងសាសនា ផង។ មុខងាររបស់ស្ថាប័នសាសនាត្រូវបានដាក់ដែនកំណត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងត្រឹមតែជាផ្ទះសម្រាប់ការធ្វើសក្ការៈបូជា ហើយ ការបង្ហាញខ្លួនជាសាធារណៈត្រូវបានហាមឃាត់យ៉ាងតឹងតែង។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ក្នុងគោលដៅកាត់បន្ថយនូវមុខងាររបស់បព្វជិតគ្រឹស្ដសាសនាក្នុងសង្គម រដ្ឋាភិបាលបានអនុម័តនូវក្រឹត្យមួយដើម្បីធ្វើជាតូបនីយកម្មទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ព្រះវិហារគ្រឹស្ដសាសនា រួមទាំងសាលារៀននានាផងដែរ។ របបគ្រប់គ្រងកុម្មុយនីស្ដនេះរកឃើញពិធីឆ្លាតវៃក្នុងការប្រើ ប្រាស់សាសនា និងទាញយកប្រយោជន៍សម្រាប់របបគ្រប់គ្រង ដោយមិនរកវិធីរំលាយចោលនោះទេ។ រដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនីស្ដក៏បានរំលាយចោលនូវព្រះវិហារកាតូលិករ៉ូម៉ាំង-ក្រិក ដោយបានប្រកាសថាព្រះវិហារនេះបានរំលាយខ្លួនចូលជាមួយនឹងព្រះវិហារអ៊័រតូដុករ៉ូម៉ាំងហើយ។
បណ្ដាឆ្នាំដំបូង
បណ្ដាឆ្នាំដំបូងនៃការគ្រប់គ្រងបែបកុម្មុយនីស្ដនៅប្រទេសរ៉ូម៉ានីត្រូវបានកត់សម្គាល់ដោយការផ្លាស់ប្ដូរវិធីគ្រប់គ្រងម្ដង ហើយម្ដងទៀត និងដោយការចាប់ខ្លួន និងដាក់គុកនូវមនុស្សជាច្រើន ដោយសារភាគីនយោបាយនានាខិតខំប្រជែងគ្នា ដើម្បីដណ្ដើមឧត្តមភាព។ ធនធានរបស់ប្រទេសក៏ត្រូវបានបង្ហូរចេញ តាមកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយសូវៀត ឈ្មោះកិច្ចព្រម ព្រៀង SovRom ដែលសម្របសម្រួលការដឹកជញ្ជូនចេញនូវមុខទំនិញនានាទៅកាន់សហភាពសូវៀតក្នុងតម្លៃធម្មតា។
នៅថ្ងទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៨ ធនាគារ និងក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្មធំៗត្រូវបានធ្វើជាតូបនីយកម្ម។
មេដឹកនាំកុម្មុយនីស្ដនៅរ៉ូម៉ានីលេចចេញជាក្រុមបីធំៗដែលក្រុមទាំងបីនេះសុទ្ធតែជាពួកស្ដាលីននិយម ដែលបង្ហាញច្បាស់តាមរយៈការគោរពទៅលើប្រវត្តិផ្ទាល់ខ្លួនបុគ្គល មិនមែនទៅលើភាពខុសគ្នានៃជម្រៅគំនិតផ្នែកនយោបាយ ឬ ទស្សនវិជ្ជានោះឡើយ។ ក្រោយមក ការសិក្សាអំពីប្រវត្តិសាស្រ្តបានបញ្ជាក់អំពីអត្តសញ្ញាណនៃក្រុមទាំងនោះ រួមមាន៖ ក្រុម "Muscovites" ជាពិសេសគឺលោកស្រី Ana Pauker និងលោក Vasile Luca ដែលកាលពីសម័យសង្រ្គាមបានស្ថិតនៅទីក្រុងម៉ូស្គូ, ក្រុម "Prison Communists" ជាពិសេសគឺលោក Gheorghe Gheorghiu-Dej ដែលបានជាប់គុកកាលពីក្នុងសម័យសង្រ្គាម និងក្រុមដែលមានលក្ខណៈជាស្ដាលីននិយមតិចតួចគឺក្រុម "Secretariat Communists" ជាពិសេសគឺលោក Lucrețiu Pătrășcanu ដែលបានរស់លាក់ខ្លួនពេញមួយរបបគ្រប់គ្រងរបស់លោក Antonescu និងបានចូលរួមជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាលទូលំទូលាយនៅក្នុងពេលភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការធ្វើរដ្ឋប្រហាររបស់ស្ដេច Michael ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៤។
លោកស្រី Ana Pauker និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់លោកស្រីត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីគោលជំហរមិនច្បាស់លាស់ម្ដងឆ្វេងម្ដងស្ដាំ។ ឧទាហរណ៍ ពួកគេនៅពេលដំបូងបានចូលរួមមិនគាំទ្រឱ្យរំលាយចោលនូវវណ្ណៈគហបតីជនបទ ហើយក្រោយមកក៏បានផ្លាស់ប្ដូរគោលជំហរនេះវិញ។ នៅទីបំផុត ដោយមានការគាំទ្រពីលោកចូសេព ស្ដាលីន លោក Gheorghiu-Dej បានឈ្នះគេទាំងអស់។ លោកស្រី ត្រូវបានធ្វើវិសុទ្ធកម្មចេញពីបក្ស (រួមជាមួយនឹងសមាជិកបក្សចំនួន១៩២,០០០ នាក់ផ្សេងទៀត) ហើយលោក Pătrășcanu ត្រូវបានគេប្រហារជីវិតបន្ទាប់ពីបានកាត់ទោសក្នុងសវនាការឆាកសម្ដែងមួយ។
សេដ្ឋកិច្ចជប៉ុន
នយោបាយបករទេសជប៊ុន
ឃុំ២ធ្នូ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំញ៉ាង
(Nhang Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអណ្តូងមាស ខេត្តរតនគិរី មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
នរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី
សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសីនរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី​ (Norodom Kanviman Norleak Tevi : Norodom Kanviman Norleak Tevi) គឺជាមាតានៃនគររកម្ពុជា​ នាងជាអគ្គមហេសីឯកព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស និងជាម្ដាយរបស់ព្រះមហាក្សត្រិយានី ស៊ីសុវត្ថិ កុសុមៈ  ។៚
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
មហាធម៌រាជាទី ៣
មហាធម៌រាជាទី ៣ (มหาธรรมราชาที่ ๓, ), ឬ សៃលឺថៃ (ไสลือไทย, ), ជាព្រះមហាក្សត្រនៃអាណាចក្រសុខោទ័យ
សូម​មើល​ផង​ដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations