cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ឯកសារជំនួយស្មារតី
លេខ០១៖ ប្រជាពលរដ្ឋ និងការទទួលខុសត្រូវ
យើងអាចប្រដូចស្រុកខ្មែរទៅនឹងផ្ទះមួយ ដែលនៅក្នុងផ្ទះនោះមានបញ្ហាសព្វបែបយ៉ងដូចជា អំពើពុករលួយ គំលាតដែលចេះតែរីកធំទៅៗរវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ អន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ការបំផ្លាញព្រៃឈើ ការបំពុលបរិស្ថានគ្រប់ទីកន្លែង រួមទាំងការទាមទារដំឡើងប្រាក់ខែរបស់កម្មករជាដើម។ ជាអកុសលទ្វារផ្ទះនេះចាក់សោរជាប់។ សោរដែលចាក់នេះ គឺអំណាចប្រមូលផ្ដុំ។ អំណាចប្រមូលផ្ដុំជាមេសោខ្ទាស់ទ្វារជាប់។ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវចាក់បើកសោនេះពោលគឺ បំបែកអំណាចដែលប្រមូលផ្ដុំនេះឲ្យខានតែបាន បើយើងចង់ចូលទៅចាត់ចែងដោះស្រាយបញ្ហាទាំងឡាយក្នុងផ្ទះ រួចរស់នៅក្នុងភាបថ្លៃថ្នូរក្នុងភាពជាម្ចាស់ផ្ទះ។
សម្ព័នមានទស្សនវិស័យមុតស្រួចថាយន្តការ ៨ចំណុចជាកូនសោក្នុងការចាក់បំបែកអំណាចដែលកំពុងប្រមូលផ្ដុំនេះបាន។ ការបំបែកអំណាចគឺជាច្រកចូឡតែមួយគត់ នឹងដំបូងគេបំផុតមុននឹងយើងឈានទៅដោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងៗ។ សន្លឹកឆ្នោតយល់ដឹង និងទទួលខុសត្រូវរបស់ពួកយើងម្នាក់មួយសន្លឹកៗគឺអាចនាំយកកូនសោរបស់សម្ព័ន ទៅចាក់មេសោអំណាចប្រមូលផ្ដុំបាន។ សម្ព័ន្ធតែងក្រើនរំលឹកបងប្អូនថាសូមបោះឆ្នោតប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ។ បោះឆ្នោតព្រោះសងគុណបក្ស និងសងគុណ​បុគ្គល​មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកសន្លឹកឆ្នោតប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវទេ។ បោះឆ្នោតព្រោះសង្ឃឹមចង់បាន​ប្រាក់ខែច្រើនជាងមុន ទំនិញចុះថោកហើយទុកអំណាចប្រមូលផ្ដុំដដែល? នេះមានន័យថា វាសនារបស់បងប្អូននឹងស្ថិតក្នុងកណ្ដាប់ដៃ​គេដដែល ហើយក៏​មាន​ន័យថា បើគេឲ្យយើងស្លាប់ គឺយើងស្លាប់ ឲ្យវេទនាគឺវេទនាដូចសព្វថ្ងៃអីចឹង។ ដើម្បីឲ្យកាត់តែងាយយល់ យើងបានសាកល្បងសិក្សាពី​លក្ខណៈផ្ទុយ​គ្នា ២ ប្រភេទរបស់អ្នកនយោបាយ និងប្រជាពលរដ្ឋដូចខាងក្រោម៖
ប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលខុសត្រូវ
យើងគ្រប់គ្នា ជាប្រជាពលរដ្ឋត្រូវទទួលលើអ្វីដែលយើងបានជ្រើសរើស ពិសេសការជ្រើសរើសអ្នកកាត់ការងារប្រទេសជាតិ។ ពលមានគុណភាព គឺពលដែលស្គាល់ពីសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចក្នុងនាមជាម្ចាស់ប្រទេសរបស់ខ្លួន។ ការយល់ដឹងពីភាពជាម្ចាស់ និង​ការចូលរួមបំពេញកាតព្វកិច្ចដើម្បីទៅទាមទារអំណាច ទៅប្រើប្រាស់សិទ្ធិរបស់ខ្លួនមិនត្រឹមតែជាអ្វីដែលពលក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​គេធ្វើប៉ុណ្ណឹងទេ តែការណ៍នេះ បង្ហាញពីភាពថ្លៃថ្នូរក្នុងភាពជាមនុស្សរបស់យើងផងដែរ។ គេតែងហៅប្រជាពលរដ្ឋថា ម្ចាស់ឆ្នោត តែអ្នកដែលត្រូវបានគេហៅថា ជាម្ចាស់ឆ្នោតទាំងឡាយគប្បីយល់ថា មិនមែនត្រឹមតែប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមភូមិឃុំទេ ដែលជាម្ចាស់ឆ្នោត តែទាំងអ្នកនយោបាយទាំងអ្នកហៅគេថា ម្ចាស់ឆ្នោតដែលភាគច្រើន គឺអង្គការសង្គមស៊ីវិលយើងទាំងអស់គ្នាសុទ្ធតែជាម្ចាស់ឆ្នោត។ ពួកយើងជាប្រជាពលរដ្ឋមាននាទីរៀបចំជាប្រព័ន្ធឲ្យអ្នកកាត់ការងារប្រទេសជាតិ ធ្វើការងារឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ​ភាគច្រើន តាមរយៈតំណាង។ ជាការផ្ដល់នូវមេរៀនខុសឆ្គងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលខាងអង្គការសង្គមស៊ីវិលខ្លះគេថា គ.ជ.ប គ្មានឆន្ទៈអនុវត្ដច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មលើគណបក្សណា ដែលបំពានបទប្បញ្ញត្តិរបស់ គ.ជ.ប។ បើដឹងថាគេអត់ឆន្ទៈគោរពច្បាប់ ដូច្នេះកុំទៅដេកពឹងឆន្ទៈគេទៀត ត្រូវរកវិធានការមកទុកដាក់អ្នកដែលគ្មានឆន្ទៈឲ្យគោរព គឺដាច់ខាតត្រូវគោរពទោះគ្មាន ឬមានឆន្​ទៈគោរពក៏ដោយ។ យើងចេះតែស្រែកថាយើងមានច្បាប់ច្រើនហើយតែ គេ អត់ឆន្ទៈគោរព! ការងារចំបងគឺទៅធ្វើច្បាប់ថ្មីមួយដាក់អ្នកដែល​អត់​​ឆន្ទៈគោរពនោះ!
ឃុំគោកធ្លកក្រោម
($) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
ឯកសារជំនួយស្មារតី
ប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលខុសត្រូវ
ក្នុងនាមជាម្ចាស់ប្រទេសពេលឃើញតំណាងបរស់ខ្លួនមិនបានធ្វើការឆ្លើយតប នឹងផលប្រយោជន៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនទេ យើមានសិទ្ធិស្ដីបន្ទោសកែតម្រូវដោះដូរតំណាងនោះបានគ្រប់ពេល ឬទៅតាមអាណត្ដិដែលមានចែងក្នុងច្បាប់។ តែដើម្បីកុំឲ្យគេថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរឡប់គ្រឿងដក់ដាក់ៗ តំណាងមិនស្វាងរកតែធ្វើការមិនកើត លុះត្រាតែប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើននោះ មានការយល់ដឹង និងមានការទទួលខុសត្រូវ ពោលគឹពេលរើសក៏រើសដោយការទទួលខុសត្រូវ ឯពេលដកក៏ដកដោយការទទួលខុសត្រូវ។ អ្នកនយោបាយ​ខ្លាចបំផុតប្រជាពលរដ្ឋបែបនោះ ព្រោះក្នុងខណៈនោះក្រៅពីអ្នកតំំណាង មន្ត្រីរាជការរាប់ដល់កៅអីនាយករដ្ឋមន្ដ្រី គឺក្ដៅមានប្រព័ន្ធការពារ​ចាក់ស្រេះរកលួចស៊ីមិនបាន វានៅត្រឹមតែជាការទទួលខុសត្រូវតែប៉ុណ្ណោះ។
ប្រជាពលរដ្ឋដែលមោនទទួលខុសត្រូវ
​​​​អត្ថន័យនៃការបោះឆ្នោត គឺការទៅបង្ហាញឆន្ទៈក្នុងការជ្រើសរើសតំណាងប្រជាពលរដ្ឋទៅធ្វើកិច្ចការប្រទេសជាតិ មិនមែនជាការបតស្នង​ការស្រឡាញ់ទៅបុគ្គលណាឡើយ។ អ្នកចង់បោះឲ្យនរណាម្នាក់ក៏តាមចិត្ត តែសូមកុំភ្លេចជ្រើសដោយការទទួលខុសត្រូវផង បានន័យថា​បើសម្រេចរើសយកនរណាហើយដល់ពេលចុងក្រោយ បើអ្នកនោះមិនបានគេគោរពតាមការសន្យារបស់គេ កុំទៅជេរគេត្រូវបន្ទោសខ្លួនឯង​មុនគេ ដែលបណ្ដោយឲ្យគេកុហកបោកប្រាស់បាន បើផ្ទុយពីនេះអាចរាប់បានថាជាប្រជាពលរដ្ឋដែលមិនទទួលខុសត្រូវ។
ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវយល់ថា យើងត្រូវជ្រើសរើសតំណាងដោយការទទួលខុសត្រូវកុំអាអីទៅបន្ទោសគេ ថាគេមិនធ្វើតាមសន្យា ព្រោះថា ការសន្យាវាស្រួលថាណាស់សម្រាប់អ្នកនយោបាយទុច្ចរិត។ តឺយ៉ាប់ពេកយើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ គេអាងមួយ អាងអីគឺអាងថា អាណត្ដិក្រោយ​ឈប់​បោះ​ឲ្យ​គេហើយ! លុះដល់ជិតបោះឆ្នោតអាណត្ដិក្រោយគេមកផ្លុំត្រចៀកបន្ដិចក៏បោះឲ្យគេទៀត។ បើបងប្អូនយល់ថាស្រេចតែ​អ្នកនយោបាយចាត់ចែងកិច្ចការប្រទេស ឯបងប្អូនខ្ជិលចេះ ខ្ជិលដឹង ខ្ជិលតាមដាន ខ្ជិលគិត ចាំតែដល់ថ្ងៃទៅបោះតាមគេតាមឯងទៅ គឺជាលទ្ធភលដូចសព្វថ្ងៃនេះអីចឹង ម្ដងគេហៅទៅបាតុកម្ម ម្ដងគេហៅទៅបួងសួងស្រេចតែគេនឹកឃើញ ឯលទ្ធផលគឺប្រជាពលរដ្ឋ​រស់រងទុក្ខដដែល។
ខ្ញុំចង់និយាយពាក្យក្នុងចិត្តរបស់ខ្ញុំថា ឱ! ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដ៏សែនឡេឡឺរបស់ខ្ញុំអើយ! តើអ្នកចង់បានភាពជាម្ចាស់ប្រទេសរបស់អ្នក គឺភាពជាម្ចាស់លើទឹកដីកំណើតរបស់ខ្លួនទេ? បើពួកអ្នកនៅតែជ្រួលច្របល់តាមហ្វូងបែបនេះ ភាពជាម្ចាស់ក្នុងការសម្រេចវាសនាប្រទេស នឹងត្រូវបានអ្នកនយោបាយទុច្ចរិតឆ្លៀតឱកាសដណ្ដើមយករហូតហើយ ហើយករណីបែបនេះក៏គ្មានអីចំលែកដែរ នៅពេលដែលយើង​ធ្វេសប្រហែស គឺលោកចោរចូលមកលួចបែបនេះឯង។ ដូច្នេះហើយទើបយើងនិយាយហើយនិយាយទៀតថា ពឹងលើឆន្ទៈរបស់​អ្នកនយោបាយ​សន្យាថា នឹងធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋតែមួយមុខមិនបានទេ ហើយបើចូលចិត្តចង់បានឆន្ទៈខ្លាំង​គឺត្រូវសំលឹងរកនរណា ដែលមានឆន្ទៈក្នុងការទៅរៀបចំជាប្រព័ន្ធ គឺប្រព័ន្ធដែលអាចធានាឲ្យប្រជាពលរដ្ឋម្ចាស់ប្រទេសអាចប្រើភាពជាម្ចាស់របស់ខ្លួនបាន។
អ្នកដឹងនាំដែលទទួលខុសត្រូវ
អ្នកនយោបាយត្រូវបង្ហាញពីទស្សនវិស័យថាខ្លួន និងក្រុមថាចង់នាំប្រជាពលរដ្ឋទៅណា? ទៅដោយមធ្យោបាយណា? ទៅដោយឥរិយាបថបែបណា? អ្នកនយោបាយត្រូវជាអ្នកមានទស្សនវិស័យក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា និងជាអ្នកនាំមុខប្រជាពលរដ្ឋ។ ឯលក្ខខ័ណ្ឌអាចយកប្រជាពលរដ្ឋធ្វើត្រីវិស័យបានលុះត្រាតែប្រជាពលរដ្ឋប្រទេស នោះជាប្រជាពលរដ្ឋខ្លឹមមានគុណភាពអាច​ពិចារណា​វែកញែក មានចំណេះជំនាញ និងប្រកបដោយសីលធម៌ខ្ពស់នោះ ទើបប្រជាពលរដ្ឋដែលប្រកបដោយគុណភាពនោះ អាចមកជួយតម្រង់​ទិសអ្នកនយោបាយបាន។
អ្នកដឹកនាំដែលមិនទទួលខុសត្រូវ
អង្គការ​​​សង្គមស៊ីវិលខ្លះ ដែលបានហៅប្រជាពលរដ្ឋសុទ្ធតែម្ចាស់ឆ្នោតៗយ៉ាងពីរោះ គឺគេកំពុងយកចិត្តប្រជាពលរដ្ឋ។ នៅពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋកំពុងតែវង្វេងថា ប្រជាធិបតេយ្យគែត្រូវយកពលជាធំហើយនៅពេលឮគេហៅគាត់ថាម្ចាស់ឆ្នោតៗ គាត់ក៏តាំងឡើងអឿថា អ្នកនយោបាយត្រូវតែទ្រពួកគាត់ អង្វរសុំសន្លឹកឆ្នោតពីគាត់។ ម្ចាស់ឆ្នោតគ្រប់រូបមានកាតព្វកិច្ចគ្រាប់គ្នា គ្មាននរណាធ្វើឲ្យនរណឡើយ គឺយើងចែកការងារគ្នាធ្វើ។ អ្នកនៅតាមភូមិត្រូវធ្វើអ្វី សង្គមស៊ីវិលត្រូវធ្វើអ្វី អ្នកនយោបាយត្រូវធ្វើអ្វី គឺយើងមានភារកិច្ចរៀងៗខ្លួន កុំបានក្បាលមេក្រូធ្វើអួយៗថាខ្ញុំជាម្ចាស់ឆ្នោតត្រូវស្ដាប់ខ្ញុំអីនោះ! អួយៗហ្នឹងចាញ់បោកគែឥឡូវហើយ។ នៅចំពោះមុខប្រជាពលរដ្ឋដែលមានគុណភាព អ្នកនយោបាយមនមានឱកាស មកលោតផ្លេតផ្លោតៗដូចស្វា ម្ដងទៅលិច ម្ដងទៅកើតអីចឹងទេ។ ដោយសារតែគ្មានទស្សនវិស័យគេដើរមួយជំហានគិតមួយជំហាន គឺមិនមែនដើរដោយប្រុងប្រយ័ត្នទេ តែដោយសារទ័លច្រកងងឹតពេកមើលមិនឃើញ ជំហានបន្ទាប់។ ​ដូច្មេះគេប្រើលេសរុញប្រជាពលរដ្ឋ​​​​ដាក់​បាំងមុខយ៉ាងម៉េចយ៉ាងម៉ាឆ្លើយថា ធ្វើតាមប្រជាពលរដ្ឋយកចិត្តដោយធ្វើជាដើរ​បណ្ដើរសួរបណ្ដើរថា ទៅតាមណាទៀតបងប្អូន? ឲ្យតែបងប្អូនទៅខាងណាគេថាទៅតាម!នេះបានចំជាអាល្ងង់ដឹងអាល្ងិតមែន។ ក្នុងលក្ខខ័ណ្ឌប្រជាពលរដ្ឋរងោកៗ ផ្អើលៗ ដូចពេលវនេះគឺយើងត្រូវការអ្នកនយោបាយច្បាស់លាស់ មានទស្សនវិស័យភ្លឺឆ្លុះបានវែងឆ្ងាយ និងមានការប្ដេជ្ញាចិត្ត ក្នុងការទាញប្រជាពលរដ្ឋទៅតាមផ្លូវដែលខ្លួន និងក្រុមខ្លួនយល់ឃើញ។
សន្និដ្ឋាន
សន្លឹកឆ្នោតរបស់យើងគឺត្រូវឆ្លើយតមការចង់បានរបស់យើង។ តើបងប្អូនចង់បានបែបណា? បងប្អូនអាចមានការស្រមៃតាមបែបដែលបងប្អូនចង់បាន។ តែរឿងមិនចប់ត្រឹមមាត់ស្រែកថា ចង់បានបែបនេះ ឬបែបនោះឡើយ! វាត្រូវចូលដល់រឿងដើមដែលយើងបាននិយាយគ្នាគឺ ពលត្រូវមានគុណភាព មានការទទួលខុសត្រូវ ចង់បានអ្វីមកចូលរួមគ្នាធ្វើ។ សូមកុំរំពឹងថា ប្រទេសដ៏កំសត់របស់យើង នឹងបានប្រសើរជាងនេះ បើប្រជាពលរដ្ឋមនបានការផ្លាស់ប្ដូរផ្នត់គំនិត ពីរបៀបចាស់ទេនោះ។ សូចេញឲ្យផុតពីទម្លាប់ចាស់របស់ខ្មែរ គឺធ្វើរឿងដដែលៗ តែរំពឹងបានផលប្រសើរជាមុន ព្រោះទម្លាប់បែបនេះរាប់បានថា ជាទម្លាប់របស់មនុស្សកើតរោគចិត្ត។ ប្រទេសមួយ ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋប្រកបដោយទំនួលខុសត្រូវគេនឹងរើសបានមេដឹកនាំ ដែលមានការទទួលខុសត្រូវហើយអំណាចជាប្រចាំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ នឹងត្រូវបានធានា។ ប្រទេសមួយ ដែលគ្មានប្រជាពលរដ្ឋប្រកបដោយទំនួលខុសត្រូវ នឹងរើសបានមេដឹងនាំយកប្រជាពលរដ្ឋធ្វើត្រីវិស័យដែលទង្វើបែបនេះ ខ្មែរធ្លាប់ឃើញជាហូរហែមកហើយ គឺប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកស្លាប់ ឯបុណ្យសក្ដិបានទៅអ្នកនយោបាយ ហើយគឺអ្នកនយោបាយនោះឯង ដែលបន្ដវេនធ្វើបាបប្រជាពលរដ្ឋជាថ្មី ព្រោះអំណាចរបស់អ្នកកាន់កិច្ចការស្រុកទេសនៅតែប្រមូលផ្ដុំលើកណ្ដាប់ដៃរបស់គេដដែល។ បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់គប្បីយល់ថា សន្លឹកឆ្នោតមួយសន្លឹករបស់បងប្អូន វាមិនត្រឹមតែកំណត់ពីជោគវាសនារបស់បងប្អូនម្នាក់ៗនោះទ តែវាក៏កំណត់ពីជោគវាសនាកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់យើង មាតុភូមិកម្ពុជារបស់ពួកយើង និងជោគវាសនារបស់ពូជសាសន៍ខ្មែរយើងផងដែរ។ ដូច្នេះបើបងប្អូនមិនចូលរួមតាមដាន ដាក់ពិន្ទុឲ្យអ្នកនយោបាយដោយសុក្រឹតទេនោះ បងប្អូននឹងមិនអាចរកបានអ្នកនយោបយដែលមានបេះដូងសង្គ្រោះ និងមានទស្សនវិស័យភ្លឺស្វាងដើម្បីតំណាងឆន្ទៈរបស់បងប្អូនក្នុងការដឹងនាំប្រទេសឡើយ។ សូមបញ្ជាក់ម្ដងទៀតថា ដែលហៅថា ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ គឺប្រជាពលរដ្ឋដែលយល់ដឹងអំពីតួនាទី និងកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួននៅក្នុងសង្គម ហើយមុននឹងគេសម្រេចិត្តបោះឆ្នោតជ្រើសរើសគណបក្សនយោបាយណាមួយ គឺគេបានទទួលទិន្នន័យគ្រប់គ្រាន់ និងយល់ច្បាស់ពីគណបក្សដែលខ្លួនគាំទ្រ ហើយបើគេសម្រេចចិត្តរួចគឺគេមិនបន្ទោសអ្នកនយោបាយនោះទេ តែត្រូវបន្ទោសខ្លួនឯងដែលគ្មានសមត្ថភាពអាចរើសមេដឹកនាំល្អបាន។ ការដឹងពីចំណុចខ្សោយរបស់ខ្លួនឯង គឺជាចំណុចចាប់ផ្ដើមទៅរកការរីចចម្រើន។
គតិផ្សេងៗ
វាគឺជាសោកនាដកម្មមួយចំពោះជនជាតិនោះយ៉ាងពិតប្រាកដ ដែលមនុស្សបីក្រុមគឺ អ្នកនយោបាយ អ្នកសាសនា និងអ្នកធ្វើការក្នុងអង្គការសង្គមនានា ក្នុងប្រទេសនោះ ជាមនុស្សដែលសំដែលខ្លួនធ្វើជាជនសប្បុរស។
It is a real tragedy for a nation when three groups of its people namely politicians, religionists and civil society workers, just pretend to be generous.
គ្មានការធ្វើបុណ្យណាប្រសើរជាងការធ្វើនយោបាយជួយជាតិឡើយ។
To a patriot, no other good deeds are better and more appreciated than those of saving his nation.
អូហ្គុសទុស
អូហ្គុសទុស (ឡាទីន:Imperator Caesar Divi F. Augustus, ថ្ងៃទី 23 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 63 មុនគ - 19 ខែសីហា 14 គ) ជាស្ថាបនិកនៃ ចក្រភព រ៉ូម និងព្រះចៅអធិរាជដំបូងរបស់ខ្លួនដែលកំពុងកាន់អំណាចពី 27 គរហូតដល់ការស្លាប់របស់គាត់នៅក្នុង 14 គ
ឯកសារជំនួយស្មារតី
សន្និដ្ឋាន
រួមគិត រួមធ្វើ រួមទទួលខុសត្រូវ
មាតុភូមិមួយដែលពួកយើងរស់នៅដោយស្មើភាពគ្នាក្នុងភាពជាម្ចាស់
ស្វែងយល់បន្ថែម
វិទ្យុសំបុកឃ្មុំ FM105 MHz ភ្នំពេញ ម៉ោង ២ដល់៣រសៀល
Youtube:ខឹម វាសនា ឬ Khem Veasna
អូហ្គុសទុស
លោកបានកើតលោកកៃយុស អូហ្គុសទុស ​​ទៅជាសាខាសេះចាស់និងទ្រព្យសម្បត្តិនៃគ្រួសារ អូហ្គុសទុស ។ បន្ទាប់ពីការធ្វើឃាតរបស់មាតាដ៏អស្ចារ្យ-ពូរបស់លោក ជូលីស៍ សេសារ ក្នុងឆ្នាំ 44 មុនគ, ព្រះចៅអធិរាជនឹងមានឈ្មោះ អូហ្គុសទុស ​​ថាជានិងកូនប្រុសអនុម័តរបស់គាត់អ្នកស្នង។ រួមជាមួយនឹងលោក Mark Antony និងលោក Marcus Lepidus លោកបានបង្កើតឡើងនៅ Triumvirate លើកទីពីរក្នុងការកម្ចាត់ឃាតរបស់ព្រះចៅអធិរាជនេះ។ បន្ទាប់ពីការទទួលជ័យជម្នះរបស់ពួកគេនៅក្រុងភីលីព, Triumvirate បានបែងចែកសាធារណរដ្ឋរ៉ូម៉ាំងក្នុងចំណោមខ្លួនគេនិងបានគ្រប់គ្រងជាការផ្តាច់ការយោធា Triumvirate នេះត្រូវបានរហែកនៅទីបំផុតដាច់ពីគ្នានៅក្រោមមហិច្ឆតាប្រកួតប្រជែងនៃសមាជិករបស់ខ្លួន។ Lepidus ត្រូវបានជំរុញទៅក្នុងការនិរទេសខ្លួននិងដកហូតតំណែងរបស់គាត់ហើយ Antony ធ្វើអត្តឃាតបន្ទាប់ពីមានបរាជ័យរបស់លោកនៅសមរភូមិ ០២ កញ្ញា ៣១ មុន​គ.ស ដោយ អូហ្គុសទុស នៅថ្ងៃទី 31 មុនគ។
ឯកសារជំនួយស្មារតី
សន្និដ្ឋាន
អត្ថបទនេះដកស្រង់ទាំងស្រុងចេញពីគេហទំព័រ http://www.camldp.org
អូហ្គុសទុស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
ចិន្តរា ពូនឡាប
ប្រវត្តិ
បទដំបូងគឺ "ถูกหลอกออกโรงเรียน" (ត្រូវបានគេបោកបញ្ឆោតចេញពីសាលារៀន) នៅក្រោមជំរំ Grammy នៅឆ្នាំ ១៩៨៧ ដោយមានការគាំទ្រពី ព្រីជា សាប់សោភា កម្មវិធីវិទ្យុពេលព្រឹក ល្បីល្បាញនិងពេញនិយម ជោគជ័យដោយតន្រ្តី "วานเพื่อนเขียนจดหมาย" (មិត្តសរសេរលិខិត) អាចលក់បាន ៨ សែនឈុត ប្រហែលមួយឆ្នាំ ១៩៨៧-១៩៨៨ តន្ត្រីនៅសម័យដើមគឺលូកទុង់តំបន់កណ្តាល និងលូកទុង់ភាគឦសាន តែបន្ទាប់ពីមាន ៤ បទ បានចាប់ផ្តើមជាមួយហ្ម៉ឡាំ នៅពីក្រោយឈុត ១៦ ឆាយ ស៊ីបួលើស អ្នកបង្កើតចិន្តរា ពូនឡាប ដើម្បីឱ្យមានភាពល្បីល្បាញ បំបែកចេញពីជំរុំ Grammy បើកជាជំរំ Master tape ដោយចិន្តរា ពូនឡាប គឺជាសិល្បករលេខមួយនៃជំរុំនេះ ចិន្តរា ពូនឡាប ត្រូវបានគេពេញនិយមបំផុតក្នុងការធ្វើការជាមួយ Bird ថុងជ័យ មែកអ៊ីនតៃ នៅក្នុងតន្ត្រី "แฟนจ๋า" និង "มาทำไม" (ហេតុអ្វីបានជាមក) ហើយនៅឆ្នាំ ២០០៤ ចូលរួមក្នុងឆាក MTV Asia Awards នៅប្រទេសសិង្ហបុរី និងថុងជ័យ មែកអ៊ីនតៃ ខែតទ្រីយ៉ា អ៊ីងលិច និង ណាត់ មីរា
នៅខែកក្កដាឆ្នាំ ២០០៧ ចិន្តរា ពូនឡាប បានចុះកិច្ចសន្យាជាមួយជំរុំថ្មី R-Siam នៅក្នុងជំរំ RS បន្ទាប់ពីជំរុំដើមគឺ Master tape បានបិទ ហើយបន្ទាប់ពីកិច្ចសន្យាអស់សុពលភាពជាមួយជំរុំ R-Siam បាន ១០ ឆ្នាំហើយ បច្ចុប្បន្នសិល្បករឯករាជ្យ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីខេត្តរយឯត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងស្រីថៃ
ឥន្ទ្រទេវីទី១
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រត្រូវលុប
ជំទាវសួស
ជំទាវសួស (សម័យចតុមុខ-លង្វែក) លោកស្រីជាភរិយារបស់សម្ដេចចៅពញាហែង មានកូនឈ្មោះ ជាលន់ និង ជាលែង ដែលកូនស្រីជាលែងជាម្នាងរបស់ព្រះស្ដេចកន ព្រះមហាក្សត្រនគរទិសខាងកើត ក្នុងគ្រាសម័យចតុមុខ-លង្វែក។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំទាវនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ
រឿង​ធនញ្ជ័យបណ្ឌិត​និង​អ្នក​ប្រាជ្ញ​កោះ​លង្កា
ឯអ្នកប្រាជ្ញកោះលង្កាមកដល់បានចូលទៅមើលក្នុងមន្ទីរហោត្រៃហ្លួង បានឃើញគម្ពីរចៅធនញ្ជ័យច្រើនដូច្នោះក៏នឹក ខ្លាច​នឹក​រអា​ចិត្ដ​ថា​ ស្រុក​គេ​នេះ​មាន​គម្ពីរ​ច្រើន​ណាស់ ឯងនឹងលេងខាងជើងគម្ពីរនោះយល់ជាមិនឈ្នះអ្នកប្រាជ្ញស្រុកអាយនេះទេ បើ​ដូច្នេះ​ត្រូវ​លេង​ខាង​បញ្ហា​ ក្រៅ​ៗ​វិញ​ចុះ គិត​ហើយ​ក៏​ចេញ​មក​ពី​ហោត្រៃនោះ ហើយអោយទូលព្រះចៅក្រុងស្រីអយុធ្យាថា អោយស្ដេចចាត់​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មក​ចោទ​ឆ្លើយ​ គ្នា​ជា​បញ្ហា​វោ​ហារ​ក្រៅ​នៅ​រោង​ក្រៅ​ក្នុង​វេលានេះ។
ឆាកអ្នកប្រាជ្ញចិន និង ធនញ្ជ័យចោទឆ្លើយគ្នាងជាភាសាគ របស់ផលិតកម្មភ្នំពេជ្រភាពយន្ដ
ឯ​ព្រះ​ចៅ​ក្រុង​អ​យុធ្យា​ក៏​អោយ​ចៅ​ធនញ្ជ័យ​ចេញ​ទៅ​ត​ទល់​នឹង​គេ ឯ​រោង​ក្រៅ​។ ចៅ​ធនញ្ជ័យ​ក៏​ទទួល​អាជ្ញា​ចេញ ទៅ​ទី​រោង​ប្រជុំ​ជន​នឹង​​ចោទ​​ឆ្លើយ​​បញ្ហា​នោះ​។ ឯ​ព្រះ​ចៅ​ស្រី​អយុធ្យា កាល​ធនញ្ជ័យ​ចេញ​ទៅ​ត​ទល់​នា​រោង​ក្រៅ​នោះ ស្ដេច​ចង់​ជ្រាប​អាថិ​សេច​ក្ដី​​បញ្ហា​​ឆាប់​ទើប​ ត្រាស់​ប្រើ​អា​មាត្យ​ម្នាក់​អោយ​ទៅ​ស្ដាប់​បញ្ហា​​។ ឯ​អា​មាត្យ​នោះ​ទៅ​រង់​ចាំ​ស្ដាប់​មើល​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខាង​ណា ថា​ដូច​ម្ដេច​ខ្លះ ចោទ​ឆ្លើយ​គ្នា​តើ​ យ៉ាង​ណា​ខ្លះ​។ ឯ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំង​ពីរ​ខាង ដល់​ពេល​ក៏ ឡើង​ប្រជុំ​ចោទ​ឆ្លើយ​គ្នា​តាម​សញ្ញា អ្នក​ប្រាជ្ញ​លង្កា​ជា​អ្នក​ចោទ កាល​​ចោទ​​នោះ​ប្រើ​បញ្ហា​​គ គឺ​លើក​ដៃ​ទាំង​ពីរ​វង់​អោប​ជុំ​វិញ ហើយ​បង្ហាញ​ទៅ​ចៅ​ធនញ្ជ័យ​អោយ​ទាយ​។
ឯចៅធនញ្ជ័យឃើញហើយក៏លើកកំភួនដៃ១បង្ហាញទៅវិញ, ឯអ្នកប្រាជ្ញលង្កាក៏ចូលចិត្ដថា ធនញ្ជ័យទាយត្រូវហើយ ទើប​លើក​ម្រាម​ដៃ​១​ ឡើង​បង្ហាញ​ទៅ​ទៀត ចៅ​ធនញ្ជ័យក៏លើកម្រាម ដៃទាំង៥ឡើងហើយ លោះថយម្រាមកូនដៃ១ ចេញ អ្នកប្រាជ្ញលង្កា​ក៏​ចូល​ចិត្ដ​បាន​ក្នុង​បញ្ហា​ នោះ ទើប​អោយ​វាយ​គង​ឃ្មោះ​គោះ​ភេរី​ហ៊ោ អោយសព្ទសាធុការដល់ធ នញ្ជ័យមានសេចក្ដីកោតខ្លាចបញ្ញាធនញ្ជ័យ មិន​អាច​ដើម្បី​នឹង​ចោទ​ អាថិ​បញ្ហា​ត​ទៅ​ទៀត​ឡើយ​។
ត្រាហ្សាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
រឿង​ធនញ្ជ័យបណ្ឌិត​និង​អ្នក​ប្រាជ្ញ​កោះ​លង្កា
ឯអាមាត្យម្នាក់ ដែលស្ដេចប្រើអោយទៅចាំស្ដាប់មើលអាថិបញ្ហានោះ លុះឃើញអ្នកប្រាជ្ញទាំងពីរចោទឆ្លើយគ្នាតែ នឹង​ដៃ​ត​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ ដូច្នោះ មិន​ចូល​ចិត្ដ​សេច​ក្ដី​ថា​ជា​អ្វី ចង់ដឹងសេចក្ដីណាស់នឹងអាលរត់ទៅក្រាបទូលព្រះចៅផែនដីអោយជ្រាបមុនយក​ក្ដី​គាប់​មុន​គេ លុះ​ឃើញ​ ចៅ​ធ​នញ្ជ័យ​ដើរ​ចេញ​មក​ក៏​សាក​សួរ​ថា នែធនញ្ជ័យ រឿងបញ្ហាដែលអ្នកប្រាជ្ញលង្កាលើកដៃអោបវង់ជុំវិញនោះ តើអធិប្បាយ​សេច​ក្ដី​ដូច​ម្ដេច​?​ ឯ​ខាង​អ្នក​ឯង​លើក​កំ​ភួន​ដៃ​ត​ទៅ​នោះ តើមានសេចក្ដីដូចមេ្ដច? មួយទៀតខាងគេលើកម្រាមដៃ១បង្ហាញមក ខាងអ្នកឯង​លើក​ម្រាម​ដៃ​ទាំង​ ៥​តប​ទៅ​គេ​វិញ​នោះ តើ​អធិប្បាយ​សេចក្ដីដូចម្ដេច?។
ម៉ាដាហ្គាស្ការ (ខ្សែភាពយន្ត)
ម៉ាដាហ្គាស្ការ (Madagascar) ជាខ្សែភាពយន្តបែបកំប្លែងបែបជីវចលបែបកុំព្យូរទ័ររបស់អាមេរិកនៅឆ្នាំ ២០០៥ ដែលផលិតដោយឌ្រីមវើរឌីងចលនានិងចែកចាយដោយឌ្រីមវើររូបភាព។ វាត្រូវបានដឹកនាំដោយអេរិកដារណលនិងថមម៉ាកហ្គ្រេតនិងសរសេរដោយម៉ាកបឺរតុនប៊ីលីហ្វេលឡិកដាណែលនិងម៉ាកហ្គ្រេត។ ខ្សែភាពយន្តនេះមានដូចជា Ben Stiller, Chris Rock, David Schwimmer និង Jada Pinkett Smith ។
ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៥ ម៉ាដាហ្គាស្ការបានទទួលការវាយតម្លៃចម្រុះពីអ្នករិះគន់ ប៉ុន្តែទទួលបានជោគជ័យនៅការិយាល័យប្រអប់ ក្លាយជាភាពយន្តដែលរកចំណូលបានខ្ពស់បំផុតទីប្រាំមួយក្នុងឆ្នាំ ២០០៥។ វាបានបើកដំណើរការសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់ម៉ាដាហ្គាស្ការ ដែលរួមមានរឿងភាគ ម៉ាដាហ្គាស្ការ ២ (២០០៨) និង ម៉ាដាហ្គាស្ការ ៣ (២០១២); ខ្សែភាពយន្ដ សត្វភេនឃ្វីននៃប្រទេសម៉ាដាហ្គាស្ការ (២០១៤); ភាពយន្តខ្លីៗ ស៊េរីទូរទស្សន៍ និងរឿងពិសេសៗជាច្រើន; និងវីដេអូហ្គេមមួយចំនួន កន្លែងទាក់ទាញសួនកម្សាន្ត និងកម្មវិធីផ្សាយផ្ទាល់។
សាច់រឿង
សត្វសេះបង្កង់ឈ្មោះ Marty បានរស់នៅពេញមួយជីវិតរបស់គាត់នៅសួនសត្វ Central Park ជាមួយមិត្តភ័ក្តិល្អបំផុតរបស់គាត់តាំងពីកុមារភាព៖ សត្វតោឈ្មោះ Alex ដែលជាមិត្តល្អបំផុតរបស់ Marty សត្វហ្សីរ៉ាហ្វឈ្មោះ Melman និងសត្វហ៊ីបប៉ូប៉ូតាមូសឈ្មោះ Gloria ។ Alex រីករាយក្នុងការបង្ហាញជាសាធារណៈ និងឋានៈល្បីល្បាញរបស់គាត់ជា "ស្តេចនៃទីក្រុងញូវយ៉ក" ។ ម៉្យាងវិញទៀត Marty មានការធុញទ្រាន់នឹងទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃរបស់គាត់ និងចង់បានបទពិសោធន៍ព្រៃ។ នៅថ្ងៃខួបកំណើតទីដប់របស់ Marty Alex, Melman និង Gloria ព្យាយាមលើកទឹកចិត្តគាត់ ប៉ុន្តែ Marty នៅតែមិនពេញចិត្ត ទើបដឹងថាសត្វភេនឃ្វីនរបស់សួនសត្វ - Skipper, Kowalski, Rico និង Private កំពុងព្យាយាមរត់គេច ហើយតាមពួកវាចេញមក។ Alex, Melman និង Gloria ដេញតាម Marty ហើយព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលគាត់ឱ្យត្រឡប់មកវិញ។ អ្នកទាំងបួន រួមជាមួយនឹងសត្វភេនឃ្វីន និងសត្វស្វាពីរក្បាលដែលមានឈ្មោះថា Mason និង Phil មកជួបជុំគ្នានៅស្ថានីយ៍ Grand Central ជាកន្លែងដែលអាជ្ញាធរលួងលោមពួកគេដោយប្រើកាំភ្លើងស្ងប់ស្ងាត់។ ក្រោមសម្ពាធពីសកម្មជនប្រឆាំងការចាប់សត្វ សួនសត្វត្រូវបានបង្ខំឱ្យបញ្ជូនសត្វដែលរត់គេចខ្លួនតាមសមុទ្រទៅកាន់កន្លែងអភិរក្សសត្វព្រៃនៅប្រទេសកេនយ៉ា។ ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរ សត្វភេនឃ្វីនបានរត់គេចខ្លួន ហើយកាន់កាប់កប៉ាល់ដោយចេតនាយកវាទៅអង់តាក់ទិក។ ភាពច្របូកច្របល់របស់ពួកគេនៅលើស្ពានបណ្តាលឱ្យប្រអប់ដែលផ្ទុក Alex, Marty, Melman និង Gloria ធ្លាក់ពីលើទូក ហើយបោកបក់មកច្រាំងនៅម៉ាដាហ្គាស្ការ។
សត្វពាហនៈបានឆ្លងកាត់កញ្ចប់នៃសត្វឡឺមឺរដែលដឹកនាំដោយស្តេច Julien XIII ។ ហ្វូសាដ៏សាហាវវាយប្រហារសត្វឡឺមឺរ ប៉ុន្តែត្រូវបានភ័យខ្លាចដោយរូបរាងដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចរបស់ Alex ។ Alex បានស្តីបន្ទោស Marty ចំពោះបញ្ហារបស់ក្រុម និងការព្យាយាមផ្តល់សញ្ញាសុំជំនួយ ដើម្បីត្រលប់ទៅអរិយធម៌វិញ។ Marty រកឃើញថាព្រៃជាអ្វីដែលគាត់កំពុងស្វែងរក ហើយមិនយូរប៉ុន្មាន Gloria និង Melman ចូលរួមជាមួយគាត់ក្នុងការរីករាយជាមួយកោះនេះ។ នៅទីបំផុត Alex បានមកជុំវិញ ប៉ុន្តែដោយគ្មានសាច់ឆៅដែលគាត់ត្រូវបានគេផ្តល់ឱ្យនៅសួនសត្វនោះ ភាពអត់ឃ្លានបានចូលមកដល់ ហើយការចាប់សត្វព្រៃរបស់គាត់ចាប់ផ្តើមបង្ហាញ។ ស្តេច Julien មានសត្វឡឺមឺរ ធ្វើជាមិត្តនឹងសត្វក្នុងសួនសត្វដោយសង្ឃឹមថាវត្តមានរបស់ Alex នឹងរក្សាហ្វូសសានៅដដែល បើទោះជាទីប្រឹក្សារបស់គាត់បានព្រមាន Maurice អំពីធម្មជាតិ predatory របស់ Alex ក៏ដោយ។ នៅពេលដែល Alex បាត់បង់ការគ្រប់គ្រង និងវាយប្រហារ Marty ស្តេច Julien ដឹងថាគាត់គឺជាការគំរាមកំហែង ហើយបណ្តេញគាត់ទៅផ្នែកខាងមំសាសីនៃកោះ ដែលជាកន្លែងហ្វូសសារស់នៅ។ ដោយឃើញអ្វីដែល Alex បានក្លាយជា ហើយតើព្រៃអាចមានគ្រោះថ្នាក់ប៉ុណ្ណា Marty ចាប់ផ្តើមសោកស្តាយចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់គាត់ក្នុងការចាកចេញពីសួនសត្វ។
សត្វ​ភេនឃ្វីន​ដោយ​បាន​រក​ឃើញ​ទ្វីប​អង់តាក់ទិក​មិន​ទទួល​យក​បាន​នោះ​បាន​ចុះចត​កប៉ាល់​នៅ​ម៉ាដាហ្គាស្កា។ ដោយឃើញឱកាសវិលត្រឡប់ Alex ទៅញូវយ៉ក Marty ឆ្លងទៅខាងសត្វមំសាសី ហើយព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលអ្នកដែលភ័យខ្លាច និងស្រេកឃ្លាន Alex ឱ្យត្រលប់មកវិញ ប៉ុន្តែ Alex បដិសេធដោយខ្លាចថាគាត់នឹងវាយប្រហារ Marty ម្តងទៀត។ហ្វូសា វាយប្រហារ Marty ហើយទោះបីជា Gloria, Melman និងសត្វភេនឃ្វីនមកជួយសង្គ្រោះក៏ដោយ ពួកវាមានចំនួនច្រើនជាង។ Alex យកឈ្នះលើសភាវគតិមហិច្ឆិតារបស់គាត់ ជួយសង្គ្រោះមិត្តភ័ក្តិរបស់គាត់ និងបំភ័យហ្វូសសាឱ្យឆ្ងាយពីទឹកដីឡឺមឺរជារៀងរហូត។ សត្វល្មូរទទួលបានការគោរពរបស់ពួកគេចំពោះ Alex ហើយសត្វភេនឃ្វីនបំពេញការស្រេកឃ្លានរបស់គាត់ដោយផ្តល់អាហារស៊ូស៊ីដល់គាត់។ នៅពេលដែលសត្វឡឺមឺរ ប្រារព្ធពិធីលាគ្នាសម្រាប់អ្នកទាំងបួននោះ សត្វភេនឃ្វីនសម្រេចចិត្តមិនទម្លាយព័ត៌មានដែលថាកប៉ាល់អស់ប្រេងឥន្ធនៈទេ ដូច្នេះហើយទុកឱ្យពួកគេជាប់គាំងនៅលើកោះ។
រឿង​ធនញ្ជ័យបណ្ឌិត​និង​អ្នក​ប្រាជ្ញ​កោះ​លង្កា
ឯងធនញ្ជ័យ បានលឺអាមាត្យនោះសួរអាថិដូច្នោះក៏យល់សេចក្ដីថា ចៅនេះបើបានដឹងអាថិនេះហើយគង់នឹងទៅក្រាបទូល​យក​គាប់​មុន​អញ​ មិន​ខាន បើ​ដូចេ្នះ​អញ​នឹង​ប្រាប់អោយខុសអំពីបញ្ហានេះចេញ អោយបានក្ដីខ្មាស់នាកណ្ដាលជំនុំព្រះចៅជាម្ចាស់ គិត​ហើយ​ធ​នញ្ជ័យ​ក៏​ប្រាប់​ទៅ​ ថា​ឯ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​លង្កា​ដែល​គេ​អោបដៃជុំវិញនោះ គឺគេសួរយើងថាអង្រុត ១តើរុតបានត្រីប៉ុន្មាន? យើងលើកកំភួន​ដៃ​ប្រាប់​ទៅ​នោះ គឺ​ថា​បាន​ត្រី​ រ៉ស់​១ រួច​គេ​លើក​ចង្អុល​ដៃ​ឡើង​ទៀត​គឺគេសួរថា ត្រីរ៉ស់១បើធ្វើជាងៀត តើបានប៉ុន្មានចំរៀក? យើងលើកម្រាមដៃទាំង​៥​បង្ហាញ​ទៅ​វិញ​នោះ​ គឺ​ថា បាន​៥​ចំរៀក សេច​ក្ដី​បញ្ហា​យ៉ាង​នេះ ឯង​ចូល​ចិត្ដ​ចុះ​។
ឯអាមាត្យនោះជាមនុស្សឥតសតិបញ្ញា នឹងត្រិះរិះអោយល្អិតល្អន់ គ្រាន់តែលឺចៅធនញ្ជ័យ ប្រាប់ដូច្នោះហើយក៏រត់​ម្នី​ម្នា​ចូល​ទៅ​កាន់​ព្រះ​ រាជ​រោង​ជ័យ​។ ឯ​ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដីយល់ហើយក៏ត្រាស់សួរថា ម្ដេចទៅវ៉ីយ អ្នកប្រាជ្ញយើងតើស៊ូនឹងគេបានឬទេ? មួយសោត​បញ្ហា​ដែល​គេ​ចោទ​ ឆ្លើយ​គ្នា​នោះ តើ​មាន​សេច​ក្ដី​យ៉ាង​ណា​ខ្លះ?។ ឯអាមាត្យនោះក៏ក្រាបទូលអាថិបញ្ហាតាមពាក្យ ធនញ្ជ័យប្រាប់នោះសព្វ​ប្រការ​។ ឯ​បរម​ក្សត្រ​ ធិប​តី បាន​ស្ដាប់​ពាក្យ​អា​មាត្យ​នោះ​ទូល​ដូច្នោះ ហើយក៏ត្រាស់ថា «បញ្ហាអ្វីនិយាយពីអង្រុតរុតត្រីធ្វើងៀតងោងដូចជា​ប្រ​ដៅ​កូន​ក្មេង​វា​ចោទ​ គ្នា​លេង​ដូច្នោះ ក៏​ឯ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​កោះ​លង្កា​នោះ​ល្បី​ថា​ខ្លួនចេះដឹងក្នុងគម្ពីរសាស្រ្ដបាលី ដឹងហេតុលោកិយលោកា គួរ​តែ​សំដែង​ពី​គតិ​លោក ឬ​គតិ​ ធម៌ ជា​អាថិ​សុខុម​គម្ពីរ​ភាព​នោះ​ទើប​គួរ​សមជាអ្នកប្រាជ្ញរាជបណ្ឌិតបាន នេះហេតុអ្វីទៅយករឿងអង្រុត ថ្នងមកចងជា​បញ្ហា​ចោទ​ឆ្លើយ​គ្នា​យ៉ាង​ នេះ នែ​អា​មាត្យ បញ្ហា​នោះ​ក្រែង​មិន​ដូច​ឯង​យក​មក​សំដែង​នេះ​ទេដឹង?។
ឯអាមាត្យទូលថា «ពិតមែន ព្រោះបានសាកសួរផ្ទាល់នឹងធនញ្ជ័យនោះប្រាកដហើយ»។ ឯចៅធនញ្ជ័យកាលសូរេច​កិច្ច​ចោទ​ឆ្លើយ​នោះ​ហើយ ក៏​រៀប​អាត្មា​ចូល​ទៅ​គាល់​មហា​ក្សត្រ​នា​ចុង​ព្រះរាជរោង។
ឯមហាក្សត្រាធិបតី យល់ចៅធនញ្ជ័យមកគាល់ព្រះអង្គដូច្នោះក៏ត្រាស់សួរថា «អើធនញ្ជ័យ រឿងបញ្ហាដែលអ្នកប្រាជ្ញ​លង្កា​គេ​អោប​វង់​ដៃ​ ហើយ​ចៅ​ឯង​លើក​កំភួន​ដៃ​ត​តប​ទៅវិញនោះ មានអាថិសេចក្ដីដូចម្ដេច? មួយទៀតខាងគេលើកម្រាមដៃ១ឡើង ហើយ​ចៅ​លើក​ម្រាម​ដៃ​ទាំង​ ៥​ត​តប​ទៅ​វិញ​នោះ តើ​មាន​សេច​ក្ដី​ដូច​ម្ដេច? ចូរចៅអធិប្បាយទៅមើល!។ ឯធនញ្ជ័យ ក៏អធិប្បាយថ្វាយសេចក្ដីថា «​អ្នក​ប្រាជ្ញ​សង្កា​លើក​ដៃ​ វង់​ជា​រង្វង់​ជុំ​វិញ​នោះ គឺចោទថា ក្នុងចក្រវាឡយើង១នេះមានភ្នំជាទីតាំងសំរាប់លោកតើប៉ុន្មាន? ទូលបង្គំជាខ្ញុំលើកកំភួនដៃ​តប​ទៅ​នោះ គឺ​ប្រាប់​ គេ​ថា​មាន​ភ្នំ​ព្រះ​សុមេរុ​១ ជា​ធំ​ជា​ទី​តាំងសំរាប់លោកយើងនេះ ដល់ក្រោយគេលើកម្រាមដៃ១ ឡើងនោះគឺគេបានចោទ​ថា ក្នុង​ភទ្ទ​កប្ប​យើង​១​ នេះ មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​ត្រាស់​ប៉ុន្មាន​ព្រះ​អង្គ? ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំលើកម្រាមទាំង៥ឡើងឆ្លើយទៅថា មានព្រះពុទ្ធត្រាស់ ៥​ព្រះ​អង្គ ទូល​ព្រះ​បង្គំ​ជា​ខ្ញុំ​លោះ​ ម្រាម​១​ចុះ ប្រាប់​ថា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ត្រាស់​បាន​៤ ព្រះអង្គទៅហើយ នៅសល់១ព្រះអង្គ គឺព្រះអរិយមេត្រីព្រះអង្គពុំទាន់ចុះមក​ត្រាស់ សេច​ក្ដី​ចោទ​ឆ្លើយ​ គ្នា​នោះ​មាន​សភាព​យ៉ាង​ដូច្នេះ​សូម​ទ្រង់ជ្រាប»។
ឯព្រះចៅស្រីអយុធ្យាបានទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ស័ព្ទអាថិបញ្ហានោះហើយ ស្ដេចក៏មានព្រះរាជហរិទ័យត្រេកអរសោមនស្ស ត្រាស់​ថា «​អើ ​សេច​ក្ដីបញ្ហា​យ៉ាង​នេះ​ទើប​សម​គួរ​ជាគតិលោកគតិធម៌បាន ត្រូវលំអានជាគតិបណ្ឌិតគប្បីពោលហើយចុះអាមាត្យ​នេះ​គេ​ចេះ​ពី​ណា​មក​បាន​ ជា​មក​ប្រាប់​យើង​ថា​ទៅ​ជា​អង្រុត​រុត​ត្រី​ធ្វើជាងៀត ៥ចំរៀកផ្ដេសផ្ដាសដូចជា ប្រដៅកូនក្មេងគង្វាលក្របីវាចោទគ្នា​លេង​នោះ សម​គួរ​ឬ​ជា​ ពាក្យ​អ្នក​ប្រាជ្ញ បំណាច់​មក​តាំង​តែ​ពី​កោះ​លង្កា ល្បីថា ជាអ្នកចេះគតិធម៌គតិលោក ទៅយោគយករឿងអង្រុតថ្នងមកជា​បញ្ហា​នោះ គេ​មាន​ ព្រើល​កាល​ឯ​ណា វា​ព្រើល​ឯ​អាមាត្យ​ឯង​នេះ ចេះមកកាច់មួលពាក្យគេ តែផ្ដាសសោះជាម្ដង» ស្ដេចត្រាស់ហើយ​ក៏​ទ្រង់​ព្រះ​រាជ​ទាន​មាស​ ប្រាក់​កែវ​កង សំពត់​អាវ​ស្បៃ​អោយ​ចៅ​ធនញ្ជ័យ​បណ្ឌិត​តាម​ក្ដី​គាប់​។
ឯអាមាត្យនោះ ត្រូវស្ដេចបន្ទោស បានសេចក្ដីខ្មាស់គេនាកណ្ដាលជំនុំធំ គិតខឹងនឹងចៅធនញ្ជ័យជេរពោលតែ​ក្នុង​ពោះ​ថា ខ្មោច​អា​ជៃ​ចង្រៃ វា​ប្រាប់​ឯង​យ៉ាង​នោះ​ពិត​ៗ ហើយ​ដល់​វា​មក​វា​ប្រែសេចក្ដីទៅឯទៀតវិញ អាណាជឿស្ដាប់បាន ខ្មោចអាព្រើលយ៉ាងនេះ វា​ចង់​ថា​ដូច​មេ្ដច ក៏​ថា​ទៅ​ធ្វើអោយ​អញ​បាន​សេច​ក្ដី​ខ្មាស់​គេ​នា​កណ្ដាល​ប្រជុំជនយ៉ាងនេះ។
ចប់រឿងបញ្ហាដៃ
សេចក្ដីក្នុងរឿងធនញ្ជ័យមានអាថិបញ្ហាពិស្ដារទៀតនៅមានច្រើនណាស់ ក្នុងទីនេះយើងទាញយកតែបញ្ហាមួយមក​សំ​ដែង​អោយ​ឃើញ​សេច​ក្ដី​ថា អ្នកមានប្រាជ្ញាហើយអាចស្គាល់ក្នុងការលើកដៃ អោបដៃ ឬ ឃើញតែកិរិយាក្រៅ​របស់​អ្នក​ដទៃ​ក៏​អាច​ដឹង​សេច​ក្ដី​នោះ​បាន​។
ជូលីស៍ សេសារ
ជូលីស៍ សេសារ (ខែកក្កដាឆ្នាំ 100 មុនគ - 15 ខែមីនាឆ្នាំ 44 មុនគ) ជាទូទៅរ៉ូម៉ាំង, រដ្ឋ, កុងស៊ុលនិងអ្នកនិពន្ធគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃការ prose ឡាទីន។ លោកបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការព្រឹត្តិការណ៍ដែលនាំឱ្យមានការស្លាប់នៃសាធារណរដ្ឋរ៉ូម៉ាំងនិងការកើនឡើងនៃចក្រភពរ៉ូមបាន។ ក្នុង 60 មុនគ, ព្រះចៅអធិរាជ, Crassus, និង Pompey បានបង្កើតឡើងសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយមួយនោះគឺដើម្បីគ្របដណ្តប់នយោបាយរ៉ូម៉ាំងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ ការប៉ុនប៉ងរបស់ពួកគេដើម្បីទទួលបានអំណាចតាមរយៈយុទ្ធសាស្រ្តប្រជានិយមដែលត្រូវបានជំទាស់ដោយវណ្ណៈអ្នកគ្រប់គ្រងអភិរក្សក្នុងរ៉ូម៉ាំងព្រឹទ្ធសភាក្នុងចំណោមពួកគេ Cato បានកូនជាមួយនឹងការគាំទ្រញឹកញាប់នៃការ Cicero ។ ជ័យជម្នះរបស់ព្រះចៅអធិរាជក្នុងសង្គ្រាម Gallic, បានបញ្ចប់ដោយ 51 មុនគ, បានពង្រីកទឹកដីទីក្រុងរ៉ូមរបស់អង់គ្លេសឆានែលនិង Rhine នេះ។ ព្រះចៅអធិរាជបានក្លាយជាទូទៅរ៉ូម៉ាំងលើកដំបូងដើម្បីឆ្លងកាត់ទាំងពីរនៅពេលដែលគាត់បានសាងសង់ស្ពានឆ្លងកាត់ Rhine ហើយបានធ្វើការលុកលុយដំបូងនៃប្រទេសអង់គ្លេស។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អធិរាជ​នៃចក្រភពរ៉ូម​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
ទីរួមខេត្ត
ពាក្យថា ទីរួមខេត្ត មានន័យដូចនឹងពាក្យក្រុងបច្ចុប្បន្ន។
សុង ជែ-គី
សុង ជែ-គី(Sung Jae-ki, Korean:성재기, hanja:成在基, ១១ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៦៧ - ២៦ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១៣) គឺជា ខាងត្បូង កូរ៉េសកម្មជនសិទិ្ធមនុស្ស, សកម្មជនប្រជាពលរដ្ឋទស្សនវិទូសេរីបុរសសកម្មជនរំដោះ.
រឿង​ព្រះ​ធនិយថេរ​និង​នាយ​សមុហបញ្ជី
ឯនាយសមុហបញ្ជីនោះ ជា​មនុស្ស​ពុំ​មាន​សតិ​សម្ប​ជញ្ញៈ ពិចា​រណា​អោយ​យល់​ការ​ថា ឈើ​នេះ​គឺ​គេ​កាប់​ចាំង​អារ​កាត់ ជា​គ្រឿង​ទព្វ​​សម្ភារៈ​ស្រេច ជា​របស់​រាជ​ការ​ត្រូវ​ការ មួយ​ទៀត សូម្បី​នឹង​មាន​សំបុត្រ​១​ច្បាប់​ជំរាប​សួរ​ទៅ​ដល់​មហា​មាត្យ ជា​​ធំ​អោយ​ក្រាប​ទូល​ថា ឈើ​នោះ​ឥឡូវ​លោក​សង្ឃ​មក​យក​ទៅ​ធ្វើ​កុដិ ជា​ទ្រង់​ប្រ​គេន ឬ​ម្ដេច​យ៉ាង​នេះ​ពុំ​មាន និមិត្ដ​តែ​ព្រះ​ធនិយ​ថេរ​មក​ឆ​ដូច្នោះ ក៏​ឆោត​តាម លើក​យក​​ឈើ​អស់​នោះ អោយ​ទៅ​​ព្រះ​​ធនិយ​​ថេរ​ដោយ​អំពើ​ចិត្ដ​ឥត​ពិគ្រោះ​។ ឯ​ព្រះ​ធនិយ​ថេរ​ក៏​ដឹក​នាំ​យក​ឈើ​នោះ​ទៅ​​ធ្វើ​កុដិ​តាម​សេច​ក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​ខ្លួន​។
ពាក្យអស់នោះពុំស្ងាត់ ក៏លឺជ្រាបដល់ព្រះបាទពិម្ពិសាររាជ ព្រះបាទពិម្ពិសាររាជស្ដេចទ្រង់បន្ទោសនាយសមុហ​បញ្ជី ជា​នាយ​ស្មៀន​នោះ​ ជា​អនេក​បរិ​យាយ​ផ្សេង​ៗ ហើយទ្រង់នាំហេតុនោះ ឡើងក្រាបបង្គំទូលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ តាមរឿ ងព្រះធនិយ​ថេរ​ទៅ​ឆយក​ឈើ​រាជ​ ការ​មក​ធ្វើ​កុដិ​។ ទើប​សម្ដេច​ព្រះ​ជិនស្រីទ្រង់យកវត្ថុនិទាននោះថា បឋមអទិន្នាទាន បារាជិក បញ្ញត្ដសិក្ខាបទ​អទិន្នា​ទាន​បារា​ជិក​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំង​ ឡាយ​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ត​មក​។ រឿងនេះមានសេចក្ដីពិស្ដារ នៅក្នុងគម្ពីរព្រះវិន័យបិដកឯណោះ គួរចូលចិត្ដចុះ។ ក៏​ឯ​រឿង​និទា​នបុគ្គល​មាន​ បញ្ញា​ចេះ​ពិចា​រណា​មើល​ជុំវិញ​នោះ សឹងចំរើនរុងរឿងបាន ដូចនិទាន នាយតំរួត ទី៣ដែលវិនិច្ឆ័យរឿងក្ដីព្រះអជាត​សត្រូវ​ជា​រាជ​កុមារ​នោះ​ឯង​។
បណ្ឌិតវក្កោ និដ្ឋិតោ
រឿងបណ្ឌិតវគ្គនេះមានវត្ថុនិទាននៅច្រើនណាស់ យើងពុំឈ្នះនឹងពណ៌នាអោយពិស្ដារទៅ បានសំដែងមកតែប៉ុណ្ណេះ ជា​ន័យ​សង្ខេប​ទុក​ ជា​បែប អោយ​ចៅ​ឯង​គិត​មើល​ជា​គតិ​លោកយោគតាមហេតុដែលកើតឡើងមានឡើងតទៅខាង មុខទៀតចុះ។
ក្នុងបណ្ឌិតវគ្គ សន្មតចប់តែប៉ុណ្ណេះហោង
ហេតុណាកើតផល..... ផលណាមកពាល់..... ប្រាជ្ញប្រៀបផ្សំសាច់ ឆ្លុះកិច្ចឈ្លេចកល..... យល់មួយរំពេច..... សតិមិនភ្លេច មិនភ្លាត់តាមភ្លើន។
គ្រូតបថា «សេចក្ដីឆោតប៉ុន្មានៗនោះនៅរួមក្នុងគតិគ្មានសតិសម្បជញ្ញៈនេះឯង អ្នកគ្មានសតិបញ្ញានឹកពិចារណា​មើល​ហេតុ​មើល​បច្ច័យ​ មើល​ចុង មើល​ដើម​ផ្សំ​ហេតុ​ប្រើ​ផល អោយដល់គ្នាហើយ អ្នកនោះនៅក្នុងឆោតមិនលែង។ យើងសួរឯងវិញ បញ្ហា​ថា​អ្វី​ដែល​ជ្រៅ​ក្រៃ​លែង​ជ្រៅ អ្វី​រាក់​ក្រៃ​លែង​រាក់​នោះ​ ចូរ​ឯងសំដែងទៅមើល?។
កូនសិស្សតបថា «ជ្រៅក្រៃលែងជ្រៅនោះ បានខាងព្រះញាណព្រះពុទ្ធ ឬព្រះសទ្ធម្មគម្ពីរភាព ឯរាក់ហើយ​ក្រៃ​លែង​រាក់​នោះ​បាន​ខាង​បញ្ញា​កូន​ក្មេង​»​។
គ្រូឆ្លើយថា «អើ បញ្ញាកូនក្មេងតូចដូចទឹករាក់ពិត ក៏ឯជាតិទារកទាំងឡាយ បញ្ញានៅរាក់ សតិសម្បជញ្ញៈនៅពុំទាន់កើត​ឡើង​ក្លា​ហាន ទើប​ បាន​នៅ​ឆោត ឯង​ស្ដាប់​មើល​ចុះ ជាតិទារក ដែលយំកាលណាចាស់ៗ លោមបញ្ឆោតថា អាវ៉ាកុំយំ ភុយទឹកមាត់មក​លើបាត​ដៃ សឹម​ម៉ែ​វាយ​ អោយ​ ជួន​ណា​បញ្ឆោត​ថា​កុំ​យំ​ខ្លាចទីងមោងវាមកខាំ ជួនណាថា កុំដេកនៅលើគេ ក្រែងតាព្រេងចាក់ទឹកបាយលើ​ក្បាល ជួន​ណា​ថា កុំ​លេង​ អង្ករ​វា​មុខ​រឹង ចាស់​ៗ​បញ្ឆោត​យ៉ាង​នេះជាដើម។ ឯទារកគ្មានសតិសម្បជញ្ញៈយ៉ាងនេះ ទើបឆោតអោយចាស់ៗ បញ្ឆោត​បាន​។ ជាតិ​មនុស្ស​ ទាំង​ឡាយ​ដែល​ឆោត​នោះ ព្រោះ​ពុំមានសតិសម្បជញ្ញៈដូចទារកនោះឯង។ ក៏ឯក្ដីឃ្លាន ក្ដីប្រាថ្នារបស់មនុស្សនោះ ជា​ផ្លូវ​អោយ​អា​ពាល​វា បញ្ឆោត​បាន ដូច​សំដែង​មក​ហើយក្នុងពាល វគ្គខាងក្រោយ។
ឃុំល្វែងឫស្សី
($) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
ឃុំគោកធ្លកលើ
($) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
បេឡារុស
ប្រទេសបេឡារុស (អាចសរសេរបានថា បេឡារុស្ស, ជាភាសាបេឡារុស និងភាសារុស្ស៊ី៖ Беларусь) មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋបេឡារុស គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភូមិភាគអឺរ៉ុបខាងកើត។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសរុស្ស៊ីនៅភាគខាងកើតនិងឥសាន្ត ប្រទេសអ៊ុយក្រែននៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសប៉ូឡូញនៅភាគខាងលិច ហើយនិងប្រទេសលីទុយអានីនិងឡេតូនីនៅភាគពាយព្យ។ ប្រទេសបេឡារុសមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ២០៧,៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនចំនួន ៩.៤ លាននាក់ដែលធ្វើឱ្យបេឡារុសក្លាយជាប្រទេសធំបំផុតទីដប់បីនិងមានប្រជាជនច្រើនបំផុតទីម្ភៃនៅទ្វីបអឺរ៉ុប។ ប្រទេសនេះត្រូវបានបែងចែកជាតំបន់រដ្ឋបាលចំនួន ៧ តំបន់។ មីនស្កឹគឺជារដ្ឋធានីនិងជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេស។
មុនសតវត្សទី២០ ទឹកដីបេឡារុសសព្វថ្ងៃត្រូវបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋនិងចក្រភពខុសៗគ្នារួមមាន៖ រូសកៀវ ក្សត្របុរីប៉ូឡូស្កឹ មហាពញារដ្ឋលីទុយអានី សហធនរដ្ឋប៉ូឡូញ–លីទុយអានី ហើយនិងចក្រភពរុស្ស៊ី។ បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍រុស្ស៊ីនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៧ មានរដ្ឋមួយចំនួនបានចាប់ផ្តើមប្រជែងគ្នានៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលដើម្បីដណ្តើមឥទ្ធិពលនិងទឹកដីហើយទីបំផុត សសស បេឡារុសក៏ត្រូវបង្កើតឡើង ហើយបានបញ្ចូលជាផ្នែកនៃសហភាពសូវៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២២។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមប៉ូឡូញ–សូវៀតបានបញ្ចប់ ទឹកដីបេឡារុសជិតពាក់កណ្តាលត្រូវបានកាត់ទៅឱ្យប្រទេសប៉ូឡូញ។ ទឹកដីបេឡសរុសសព្វថ្ងៃបានលេចចេញជារូបរាងឡើងដំបូងនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៣៩ បន្ទាប់ពីសូវៀតបានចូលឈ្លានពានប្រទេសប៉ូឡូញនាអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប្រតិបត្តិការយោធាជាច្រើនត្រូវបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅលើទឹកដីបេឡារុសដែលជាហេតុបណ្តាលឱ្យបេឡារុសទទួលរងការខូតខាតនិងបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយក្នុងនោះមានជនស៊ីវិលបេឡារុសប្រមាណ ១ ភាគ ៤  ត្រូវបាត់បង់ជីវិតហើយធនធានសេដ្ឋកិច្ចខ្លួនជាងពាក់កណ្តាលត្រូវរលាយរលុត។ សាធារណរដ្ឋមួយនេះត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលសូវៀតជួយអភិវឌ្ឍឡើងវិញបន្ទាប់ពីមហាសង្គ្រាមដ៏ប្រល័យបានបញ្ចប់។ នៅឆ្នាំ១៩៤៥ សសស បេឡារុសបានក្លាយជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិរួមជាមួយសហភាពសូវៀត។
នៅថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩០ សភានៃសាធារណរដ្ឋបានប្រកាសពីអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសបេឡារុសហើយនៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩១ បេឡារុសក៏បានប្រកាសឯករាជ្យខណៈដែលសូវៀតកំពុងតែជួបវិបត្តិផ្ទៃក្នុងដ៏ធ្ងន់។ បន្ទាប់ពីបានអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ លោកអាឡិចសាន់ដឺ លូកាសិនកូក៏ជាប់ឆ្នោតក្លាយជាប្រធានាធិបតីដំបូងរបស់ប្រទេសបេឡារុសហើយលោកបានកាន់តំណែងនេះចាប់តាំងពីពេលនោះមករហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ គេបានចាត់ទុករដ្ឋាភិបាលលូកាសិនកូថាជារដ្ឋាភិបាលផ្តាច់ការហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ ក្រុមសិទ្ធិមនុស្សក៏បានអះអាងដែរថាសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសបេឡារុសគឺមានកម្រិតទាបបំផុត។ បេឡារុសគឺជាប្រទេសអឺរ៉ុបតែមួយគត់ដែលនូវអនុវត្តការកាត់ទោសប្រហារជីវិត។ លោកលូកាសិនកូគឺនូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលនយោបាយមួយចំនួនខ្លះៗពីសម័យសូវៀតមានដូចជា កម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច...ជាដើម។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០០ ប្រទេសបេឡារុសនិងប្រទេសរុស្ស៊ីបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាមួយដែលនឹងបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងរដ្ឋទាំងពីរហើយជាលទ្ធផល រដ្ឋសហភាពក៏បានបង្កើតឡើង។
ប្រទេសបេឡារុសគឺជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍហើយជាប្រទេសដែលជាប់លំដាប់ថ្នាក់កំពូលមួយនៅក្នុងសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស។ ប្រទេសបេឡារុសគឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ និងជាសមាជិកនៃសហគមន៍នៃរដ្ឋឯករាជ្យ អង្គការសន្ធិសញ្ញាសន្តិសុខរួម សហភាពសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបអាស៊ី និងចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ។ ប្រទេសនេះបានបញ្ជាក់ថាខ្លួនគ្មានបំណងចូលរួមជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបនោះឡើយតែបានរក្សាទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីជាមួយ ហើយធ្លាប់បានចូលរួមនៅក្នុងគម្រោងអឺរ៉ុបចំនួនពីរ៖ ភាពជាដៃគូទិសបូព៌ា និងកិច្ចផ្តួចផ្តើមទីក្រុងបាគូ។
ឈ្មោះ
ឈ្មោះថា បេឡារុស គឺមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងពាក្យ បេឡាយ៉ា រុស ពោលគឺរុស'ស។ គេបានលើកឡើងនូវអំណះអំណាងមួយចំនួនចំពោះប្រភពដើមនៃឈ្មោះថា រុស'ស។ ទ្រឹស្តីសាសនាពន្ធុសាស្ត្របានបង្ហាញថា ឈ្មោះរុស'សគឺជាឈ្មោះសម្តៅលើទឹកដីរូសតេនីបុរាណដែលកាលនុះត្រូវជាផ្នែកមួយនៃមហាពញារដ្ឋលីទុយអានីហើយមានប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិស្លាវ កាន់សាសនាគ្រិស្ត។ ទឹកដីរុស'សគឺផ្ទុយពីរុស'ខ្មៅដែលជាទឹកដីកាន់កាប់ដោយពួកបាល់ត៍ដែលគ្មានជំនឿលើសាសនាអ្វីនោះទេ។ ទ្រឹស្តីមួយទៀតបានពន្យល់ថាឈ្មោះនោះគឺសម្តៅទៅលើជនជាតិស្លាវនៅក្នុងតំបន់ដែលតែងស្លៀកបំពាក់ពណ៌ស។ ទ្រឹស្តីទីបីបានប្រាប់ថា ប្រជាជនដែលរស់នៅលើទឹកដីរុសបុរាណដែលមិនធ្លាប់បានកាន់កាប់ដោយពួកតាតារ ត្រូវបានគេច្រើនសម្តៅថារុស'ស។ ទ្រឹស្តីទីបួនបានបង្ហាញថា ពណ៌សគឺមានទំនាក់ទំនងជិតដិតជាមួយទិសខាងលិចហើយទឹកដីបេឡារុសគឺជាទឹកដីផ្នែកខាងលិចនៃចក្រភពរូសកៀវនៅរវាងសតវត្សទី៩–១៣។
ពាក្យថា បេឡារុស្ស៊ីយ៉ា គឺតែងនិយមប្រើប្រាស់ដោយជនជាតិរុស្ស៊ីតាំងពីសម័យចក្រភពរុស្ស៊ីរហូតមកដល់អំឡុងឆ្នាំ១៩៩១។ ឈ្មោះផ្លូវការរបស់ប្រទេសនេះគឺ សាធារណរដ្ឋបេឡារុស (ភាសាបេឡសរុស៖ Рэспубліка Беларусь, ភាសារុស្ស៊ី៖ Республика Беларусь)។ នៅឯប្រទេសរុស្ស៊ីវិញ ពាក្យថាបេឡារុស្ស៊ីយ៉ាគឺនូវតែមានអ្នកប្រើប្រាស់ជារឿយៗ។
ប្រវត្តិសាស្ត្របុរាណ
នៅរវាងឆ្នាំ៥០០០ ដល់ឆ្នាំ២០០០ មុនគ.ស វប្បធម៌បន្ទាត់កុម្ភភ័ណបានលេចចេញជារូបរាងឡើងនៅលើទ្វីបអឺរ៉ុប។ ក្រៅពីនេះ សំណល់និងមរតកនៃវប្បធម៌ឌីណេព័រ–ដូណេតត្រូវបានគេរកឃើញថាមានវត្តមាននៅលើទឹកដីបេឡារុសនិងផ្នែកខ្លះទៀតនៃប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ ទឹកដីរបស់ប្រទេសបេឡារុសសព្វថ្ងៃគឺត្រូវបានក្រុមកុលសម្ព័ន្ធបាលទិកចូលមកតាំងទីលំនៅនៅអំឡុងសតវត្សទី៣។ នៅជុំវិញសតវត្សទី៥ តំបន់មួយនេះក៏ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយពួកស្លាវ។ ជាលទ្ធផល វប្បធម៌ស្លាវបានហូរចូលមកក្នុងតំបន់នេះដូច្នេះប្រទេសបេឡារុសសព្វថ្ងៃគឺត្រូវជាប្រទេសស្លាវ។
រូសកៀវ
នៅសតវត្សទី៩ ទឹកដីបេឡារុសបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្ររូសកៀវដែលជារដ្ឋស្លាវខាងកើតដ៏មានអំណាចមួយក្រោមរាជវង្សរូរីគ។ បន្ទាប់ពីព្រះអង្គយ៉ារ៉ូស្លាវទី១ បានសោយទិវង្គត មហារដ្ឋមួយនេះត្រូវបានបែកបាក់ទៅជាក្សត្របុរីឯករាជ្យតូចៗ។ ក្សត្របុរីសំខាន់ៗជាច្រើនត្រូវបានទទួលរងនូវការឈ្លានពាននិងបំផ្លិចបំផ្លាញដោយពួកម៉ុងកូលនៅអំឡុងសតវត្សទី១៣ ប៉ុន្តែទឹកដីបេឡារុសបានចៀសផុតពីការឈ្លានពានទាំងនោះហើយមិនយូរប៉ុន្មានក៏ព្រមចុះចូលជាផ្នែកនៃមហាពញារដ្ឋលីទុយអានី។ យោងតាមទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងតំបន់បានបង្ហាញថា បេឡារុសបានចងសម្ព័ន្ធភាពនិងព្រមឯកភាពនឹងគោលនយោបាយការបរទេសរបស់ប៉ូឡូតស្កឹនិងលីទុយអានីអស់រយៈពេលជាច្រើនទស្សវត្ត។ បន្ទាប់ពីដឹងឮថាពួកម៉ុងកូលនូវតែបន្តប្រតិបត្តិការពង្រីកទឹកដីឆ្ពោះមកទិសខាងលិច ក្សត្របុរីមីនស្កឹបានសូមជ្រកកោនក្រោមអាណាព្យាបាលភាពរបស់លីទុយអានីហើយនៅឆ្នាំ១២៤២ មីនស្កឹក៏បានក្លាយជាផ្នែកនៃមហាពញារដ្ឋលីទុយអានីតែម្តង។
ការចុះចូលជាមួយមហាពញារដ្ឋលីទុយអានីបានបង្កឱ្យមានការបង្រួបបង្រួមសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងវប្បធម៌ជាតិនៃទឹកដីបេឡារុសឡើងវិញ។ ក្នុងចំណោមក្សត្របុរីទាំងអស់ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លីទុយអានី ក្នុងនោះមានក្សត្របុរីចំនួន ៩ ដែលមានប្រជាជនជាជនជាតិបេឡារុស។ នាសម័យនោះ មហាពញារដ្ឋលីទុយអានីបានចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការយោធាមួយចំនួនដូចជាការប្រយុទ្ធតតាំងនឹងអស្សឫទ្ធិតួតូនិចនៅក្នុងឆ្នាំ១៤១០ និងការទទួលជ័យជម្នះនៅក្នុងសង្គ្រាមមួយចំនួនដែលអនុញ្ញាតឱ្យពញារដ្ឋនោះចូលកាន់កាប់តំបន់ព្រំដែនទិសពាយព្យនៃអឺរ៉ុបខាងកើត។
ក្នុងពេលដំណើរគ្នានេះដែរ មហាពញារដ្ឋម៉ូស្គូក៏ចាប់និម្មិតឡើងហើយនៅឆ្នាំ១៤៨៦ នៅក្រោមរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទអ៊ីវ៉ានទី៣ ម៉ូស្គូបានផ្តើមយុទ្ធនាការយោធាដ៏ធំមួយដោយមានគោលដៅចង់ដណ្តើមយកអតីតទឹកដីនៃរូសកៀវមកវិញ ជាពិសេសគឺទឹកដីបេឡារុសនិងអ៊ុយក្រែន។
សហធនរដ្ឋប៉ូឡូញ–លីទុយអានី
នៅថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៣៨៦ មហាពញារដ្ឋលីទុយអានីនិងរាជាណាចក្រប៉ូឡូញបានបង្រួមចូលគ្នាជាសហភាពបុគ្គលតាមរយៈការរៀបអភិសេយរវាងមេដឹកនាំរដ្ឋទាំងពីរ។ ទីបំផុតនៅឆ្នាំ១៥៦៩ រដ្ឋទាំងពីរក៏យល់ព្រមចុះហត្ថលេខាលើសហភាពលូព្លីនដែលបង្កើតបានជាសហធនរដ្ឋប៉ូឡូញ–លីទុយអានី។
នៅក្នុងវប្បធម៌និងជីវិតសង្គមក្នុងរដ្ឋសហភាពនេះ ភាសាប៉ូឡូញគឺជាភាសាដែលគេប្រើប្រាស់ច្រើនជាងគេរីឯសាសនាកាតូលិកវិញគឺជាសាសនាដ៏និយមជាងគេ។ នៅឆ្នាំ១៦៩៦ ភាសារូសតេនីត្រូវបានជំនួសដោយភាសាប៉ូឡូញជាភាសាផ្លូវការ។ តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី ប្រជាជនរូសតេនីនូវតែបន្តនិយាយភាសារបស់ខ្លួននិងនូវតែគោរពព្រះសហគមន៍កាតូលិកក្រិកបេឡារុស។ ពីដំបូង ច្បាប់លក្ខន្តិកៈត្រូវបានប្រកាសចេញជាភាសារូសតេនីហើយយូរទៅក៏ផ្លាស់ប្តូរចេញជាភាសាប៉ូឡូញវិញ។ អំឡុងឆ្នាំ១៨៦០ ច្បាប់លក្ខន្តិកៈទាំងនោះត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលដោយស្តេចត្សាររុស្ស៊ីដែលជាលទ្ធផលនៃព្រឹត្តិការណ៍បះបោរខែវិច្ឆិកា។
ចក្រភពរុស្ស៊ី
សហភាពរវាងប៉ូឡូញនិងលីទុយអានីបានបញ្ចប់ជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៩៥ បន្ទាប់ពីទឹកដីរបស់រដ្ឋសហភាពមួយនេះត្រូវបានបំបែកបែងចែកគ្នាដោយចក្រភពរុស្ស៊ី ព្រុស និងអូទ្រីស។ ទឹកដីបេឡារុសបានធ្លាក់ក្រោមការកាន់កាប់របស់រុស្ស៊ីនៅអំឡុងរជ្ជកាលព្រះអធិរាជានីកាតឺរីនទី២ ដោយវាបានក្លាយជាតំបន់រដ្ឋបាលមួយរបស់រុស្ស៊ីរហូតដល់សម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី១ គឺនៅពេលដែលអាល្លឺម៉ង់បានចូលឈ្លានពាន។
នៅក្រោមរជ្ជកាលព្រះចៅនីកូឡាសទី១ និងព្រះចៅអាឡិចសាន់ដឺទី៣, វប្បធម៌ជាតិបេឡារុសត្រូវបានហាមឃាត់លែងមិនឱ្យអនុវត្តនិងអភិរក្សទៀតឡើយ។ ប៉ូឡូញវូបនីយកម្មពីមុនត្រូវបានលុបបំបាត់ចោល ហើយត្រូវជំនួសមកវិញនូវរុស្ស៊ីវូបនីយកម្មវិញ ដូចជា ការប្រែពីកាន់សាសនាកាតូលិកមកអូស្សូដក់វិញជាដើម...។ ភាសាបេឡារុសត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យប្រើប្រាស់នៅតាមសាលារៀននិងស្ថាប័នអប់រំផ្សេងៗហើយនិស្សិតនិងយុវវ័យបេឡារុសត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យនិយាយនិងប្រើប្រាស់ភាសារុស្ស៊ីជានិច្ច។
ដោយសារតែសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌នេះហើយបានជាមានការបះបោរមួយផ្ទុះឡើងនៅអំឡុងឆ្នាំ១៨៦៣។ បន្ទាប់ពីការបះបោរបានប្រព្រឹត្តិទៅដោយបរាជ័យ រាជរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីបានណែនាំនូវតួអក្សរស៊ីលីរីកមកប្រជាជនបេឡារុសនៅឆ្នាំ១៨៦៤ ហើយឯកសារមួយណាដែលសរសេរចេញជាភាសាបេឡារុសនឹងមិនត្រូវទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីឡើយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩០៥។
នៅអំឡុងពេលចរចាក្នុងសន្ធិសញ្ញាប្រេស្ត-លីតូវស្ក ប្រទេសបេឡារុសបានប្រកាសឯករាជ្យខណៈដែលកំពុងនូវក្រោមការត្រួតត្រារបស់អាល្លឺម៉ង់នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩១៨ ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតបេឡារុស។ បន្ទាប់ពីប្រកាសបង្កើតរួច សង្គ្រាមប៉ូឡូញ–សូវៀតក៏បានផ្ទុះឡើងភ្លាមៗហើយជាលទ្ធផល ទឹកដីបេឡារុសត្រូវបានបែងចែកជាពីរផ្នែកដោយមួយផ្នែកស្ថិតនៅក្រោមប៉ូឡូញនិងមួយផ្នែកទៀតស្ថិតនៅក្រោមសហភាពសូវៀត។
រដ្ឋដំបូងនិងសម័យចន្លោះសង្គ្រាម
សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតបេឡារុសគឺជារដ្ឋឯករាជ្យដំបូងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់បេឡារុស។ វាមានអត្ថិភាពពីឆ្នាំ១៩១៨ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩១៩។ ទោះជាជាមានការខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងណា វត្តមាននៃប្រទេសបេឡារុសគឺនូវមិនទាន់មាននៅឡើយទេព្រោះថាទឹកដីរបស់ខ្លួនត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់កងទ័ពរាជាធិរាជអាល្លឺម៉ង់និងកងទ័ពរាជាធិរាជរុស្ស៊ីមុននិងនៅអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ហើយក្រោយចប់សង្គ្រាម ទឹកដីរបស់ពួកគេក៏បានធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រារបស់កងទ័ពក្រហមបុលសេវិកវិញ។
នៅឆ្នាំ១៩១៩ ទឹកដីបេឡារុសមួយផ្នែកនៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ីបានលេចឡើងចេញជា សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតបេឡារុស (សសសប)។ ក្រោយបន្តិចមក វាក៏ត្រូវបានរួមបញ្ចូលជាមួយទឹកដីលីទុយអានីដោយបង្កើតបាន សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតលីទុយអានីនិងបេឡារុស។ ប៉ុន្តែរដ្ឋរណបមួយនេះត្រូវបានបំបែកចែកគ្នារវាងប្រទេសប៉ូឡូញនិងសហភាពសូវៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២១ ហើយ សសសប ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញរួចវាបានក្លាយជារដ្ឋសមាជិកស្ថាបនិកនៃសហភាពសូវៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២២។ នៅអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ និងឆ្នាំ១៩៣០ គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចនិងកសិកម្មសូវៀតបានបង្កឱ្យមានគ្រោះទុរ្ភិក្សនិងវិបត្តិនយោបាយនៅស្ទើរទូទាំងសហភាព។
ងាកមកទឹកដីផ្នែកខាងលិចដែលស្ថិតនៅក្រោមប្រទេសប៉ូឡូញវិញ, ក្រោយពីសង្គ្រាមជាមួយសូវៀតបានបញ្ចប់ ជម្លោះរវាងរដ្ឋាភិបាលប៉ូឡូញនិងសមាគមជនជាតិភាគតិចបានផ្ទុះឡើងហើយក្នុងនោះក៏មានជនជាតិបេឡារុសផងដែរ។  ប៉ូឡូញវូបនីយកម្មដែលកំពុងតែប្រព្រឹត្តិទៅគឺត្រូវបានផ្តួចផ្តើមឡើងដោយចលនាប្រជាធិតេយ្យជាតិប៉ូឡូញដោយចលនាមួយនេះបានហាមឃាត់នូវការអនុវត្តនិងការអភិរក្សវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងអត្តសញ្ញាណជាតិអ៊ុយក្រែននិងបេឡារុស។ អង្គការនយោបាយបេឡារុសមួយឈ្មោះថា សហភាពកម្មករនិងកសិករបេឡារុសត្រូវបានរំលាយចោលនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២៧ បន្ទាប់ពីទទួលបានការគំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរពីរដ្ឋាភិបាលប៉ូឡូញហើយបើនរណាហ៊ានប្រឆាំងនោះនឹងត្រូវទទួលបានការគាបសង្កត់គ្រប់បែបយ៉ាង។  ដោយសារតែជនជាតិបេឡារុសរស់នៅលើទឹកដីប៉ូឡូញមានចំនួនតិចដូច្នេះ កុបកម្មបះបោរបេឡារុសគឺមិនសូវជាបញ្ហាធំសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលប៉ូឡូញនោះទេ។ រដ្ឋាភិបាលប៉ូឡូញច្រើនតែផ្តោតទៅលើការបង្ក្រាបកុបកម្មរបស់ជនជាតិភាគតិចអ៊ុយក្រែនដែលមានចំនួនលើសលប់ពីជនជាតិបេឡារុសឆ្ងាយហើយម្យ៉ាងវិញទៀតគឺជនជាតិអ៊ុយក្រែនរាងសកម្មខាងផ្នែកនយោបាយជាងប្រជាជនបេឡារុស។  បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់លោកហ្សូសែហ្វ ភីលស៊ូតស្គី (ប្រធានាធិបតីប៉ូឡូញ) នៅឆ្នាំ១៩៣៥ រលកនៃការគាបសង្កត់ថ្មីត្រូវបានបញ្ចេញមកលើជនជាតិភាគតិតដូចជា៖ ការបិទព្រះវិហារអូស្សូដក់និងសាលារៀន  លែងឱ្យប្រើប្រាស់ភាសាជាតិ ហើយមេដឹកនាំចលនានិងអង្គការគ្រប់ប្រភេទរបស់បេឡារុសត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ។ល។
សង្គ្រាមលោកលើកទី២
នៅឆ្នាំ១៩៣៩ អាល្លឺម៉ង់ណាស៊ីនិងសហភាពសូវៀតបានព្រួតគ្នាវាយចូលឈ្លានពាននិងត្រួតត្រាប្រទេសប៉ូឡូញហើយឆាកសង្គ្រាមនៅអឺរ៉ុបក៏បានផ្ទុះឡើង។ សូវៀតបានកាត់យកទឹកដីប៉ូឡូញខាងលិចស្ទើរទាំងអស់ដោយមានរួមទាំងទឹកដីបេឡារុសផងដែរ ហើយជាលទ្ធផល សសសប ក៏បានបង្រួបបង្រួមគ្នាឡើងសារជាថ្មី។  ក្រុមប្រឹក្សាប្រជាជនបេឡារុសត្រូវបានតាងឡើងជារដ្ឋបាលក្នុងតំបន់នៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៣៩។ នៅឆ្នាំ១៩៤២ អាល្លឺម៉ង់ក៏សម្រេចចិត្តចូលឈ្លានពានសហភាពសូវៀតដោយគេបានសម្តៅលើប្រតិបត្តិការឈ្លានពាននេះថា ប្រតិបត្តិការបាបារ៉ូសា។
យោងតាមស្ថិតិ បេឡារុសគឺជារដ្ឋមួយក្នុងចំណោមសាធារណរដ្ឋសូវៀតទាំងអស់ដែលបានទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់ច្រើនជាងគេនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយបានធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រារបស់អាល្លឺម៉ង់រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៤។ នៅខណៈពេលកំពុងត្រួតត្រា អាល្លឺម៉ង់បានបំផ្លិចបំផ្លាញទីក្រុងចំនួន ២០៩ ក្នុងចំណោមទីក្រុងសរុបចំនួន ២៩០, ៨៥% នៃឧស្សាហកម្មបេឡារុសត្រូវបានបាត់បង់ និងរួមជាមួយអគារជាងមួយលានខ្នង។ ផែនការជេនណេរ៉ូលផ្លង់អូស្តរបស់អាល្លឺម៉ង់បានបង្កឱ្យមានសកម្មភាពប្រល័យពូជសាសន៍នៅតាមតំបន់អឺរ៉ុបកណ្តាលនិងខាងលិច ពិសេសគឺរដ្ឋបេឡារុសនោះឯង។ ទឹកដីបេឡារុសខាងលិចបានក្លាយជាផ្នែកនៃរ៉ៃស៍ស្កូមីស្សារីអាតអូស្តឡង់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤១ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ១៩៤៣ អាជ្ញាធរអាល្លឺម៉ង់ក្នុងស្រុកបានសម្រេចបង្កើតរដ្ឋរណបមួយឈ្មោះថារ៉ាដាកណ្តាលបេឡារុស។
សង្គ្រាមរវាងអាល្លឺម៉ង់នឹងសូវៀត (១៩៤១–៤៤) បានផ្តល់វិបត្តិនិងបញ្ហាជាច្រើនដល់ប្រជាជាតិបេឡារុស។ ប្រជាជនបេឡារុសជាង ១,៦ លាននាក់ និងទាហានបេឡារុសប្រមាណ ៦២០,០០០ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិត ហើយបើគិតជាភាគរយគឺស្មើនឹង ២៥% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប។ ប្រជាជនបេឡារុសដែលមានដើមកំណើតជ្វីហ្វត្រូវបានទាហានអាល្លឺម៉ង់ចាប់ធ្វើទារុណកម្មនិងបង្អត់ចំណីអាហារនៅក្នុងជំរុំឃុំឃាំងហើយនេះគឺជាមូលហេតុចម្បងមួយដែលបង្ហាញពីវត្តមានតិចតួចនៃជនជាតិជ្វីហ្វនៅលើទឹកដីប្រទេសបេឡារុសសព្វថ្ងៃ។ ចំនួនប្រជាជនសរុបនៅបេឡារុសមិនបានទទួលកំណើនអ្វីឡើយក្រោយពីសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ លុះដល់ឆ្នាំ១៩៧១ ទើបកំណើនបានកើនឡើងវិញ។
សម័យក្រោយសង្គ្រាម
នៅក្រោយសង្គ្រាម បេឡារុសបានក្លាយជារដ្ឋសមាជិកស្ថាបនិកទាំង ៥១ នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយដូចនេះទើបបេឡារុសមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតលើអ្វីៗនៅលើឆាកអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ព្រំដែនរវាងប្រទេសប៉ូឡូញនិងបេឡារុសត្រូវបានរៀបចំសារជាថ្មីដោយផ្អែកលើខ្សែបន្ទាត់កាហ្សុនដែលបានស្នើកាលពីឆ្នាំ១៩១៩។
មេដឹកនាំសូវៀតលោកហ្សូសែហ្វ ស្តាលីនបានអនុវត្តសូវៀតវូបនីយកម្មដើម្បីផ្តាច់បេឡារុសចេញពីឥទ្ធិពលលោកខាងលិច។ គោលនយោបាយនេះបានប្រព្រឹត្តិទៅតាមរយៈការបញ្ជូនអ្នកនយោបាយរុស្ស៊ីពីគ្រប់ផ្នែកនៃសហភាពសូវៀតទៅកាន់កាប់តំណែងសំខាន់ៗនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលបេឡារុស។ បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ស្តាលីននៅឆ្នាំ១៩៥៣ លោកនីគីតា គ្រូឆេវបានឡើងកាន់តំណែងជាមេដឹកនាំបន្តដោយលោកបានអនុវត្តនូវគោលនយោបាយរបស់ស្តាលីនដដែរ។
អ្នកនយោបាយកុម្មុយនីស្តសូវៀតបេឡារុសម្នាក់ឈ្មោះអានឌ្រី ក្រូម៉ៃកាបានចូលបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសសូវៀត (១៩៥៧–៨៥) និងជាប្រធាននៃគណៈប្រធានសូវៀតកំពូល (១៩៨៥–៨៨) ដោយលោកជាអ្នកនយោបាយសញ្ជាតិបេឡារុសដ៏សំខាន់បំផុតនាសម័យនោះនិងជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើគោលនយោបាយការបរទេសសូវៀតស្ទើរទាំងស្រុង។ នៅឆ្នាំ១៩៨៦ បរិយាកាសនៃរដ្ឋបេឡារុសបានទទួលនូវការធ្លាក់វិទ្យុសកម្មនុយក្លេអ៊ែរច្រើនបំផុត (៧០%) ពីបន្ទុះរោងចក្រថាមពលនៅឈើណូប៊ីលដែលមានចម្ងាយ ១៦ គីឡូម៉ែត្រពីទឹកដីអ៊ុយក្រែន។
នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ សេរីភាវូបនីយកម្មនយោបាយបាននាំឱ្យឥទ្ធិពលជាតិនិយមងើបឡើងវិញ ដោយមានរណសិរ្សប្រជាជនបេឡារុសជាកម្លាំងគាំទ្រឯករាជ្យដ៏សំខាន់មួយ។
ឯករាជ្យភាព
ដោយមានការគាំទ្រពីបក្សកុម្មុយនិស្ត ឈ្មោះផ្លូវការរបស់ប្រទេសនេះត្រូវបានប្តូរមក សាធារណរដ្ឋបេឡារុស នៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩១។ នៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១ ប្រធាននៃសភាកំពូលសូវៀតបេឡារុសលោកស្តានីស្លាវ ស៊ូសកេវិចបានជួបជាមួយនឹងមេដឹកនាំរុស្ស៊ីលោកបូរីស យែលស៊ីននិងមេដឹកនាំអ៊ុយក្រែនលោកឡេអូនីត ក្រាវឈូកដណ្តើមចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងរំលាយសហភាពសូវៀតចោលជាផ្លូវការនិងការបង្កើតសហគមន៍នៃរដ្ឋឯករាជ្យឡើង។
រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាតិមួយត្រូវបានអនុម័តនៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៤ ដោយមុខងារនាយករដ្ឋមន្ត្រីពីមុនត្រូវបានប្រគល់មកឱ្យប្រធានាធិបតីបេឡារុស ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីបានប្រព្រឹត្តិទៅចំនួនពីរលើក (២៤ មិថុនា ១៩៩៤ និង ១០ កក្កដា ១៩៩៤) ហើយជាលទ្ធផល លោកអាឡិចសាន់ដឺ លូកាសិនកូក៏បានជាប់ឆ្នោតក្លាយជាមេដឹកនាំនៃប្រជាជាតិថ្មីមួយនេះដោយលោកបានទទួលសម្លេងឆ្នោត ៤៥% ក្នុងដំណើរបោះឆ្នោតលើកទីមួយរួចទទួលបាន ៨០% ក្នុងដំណើរបោះឆ្នោតលើកទីពីរ។ លូកាសិនកូបានជាប់ឆ្នោតម្តងហើយម្តងទៀតជាបន្តបន្ទាប់គ្នានៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០០១, ២០០៦, ២០១០ និងឆ្នាំ២០១៥។ ជាយូរណាស់មកហើយ រដ្ឋាភិបាលលោកខាងលិចមួយចំនួន រួមជាមួយអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ និងអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស បានរិះគន់រដ្ឋាភិបាលលោកលូកាសិនកូយ៉ាងខ្លាំងដោយចោតប្រកាន់ថាជារដ្ឋាភិបាលផ្តាច់ការ។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៤ បន្ទាប់ពីបានទទួលឥទ្ធិពលពីប្រទេសរុស្ស៊ីអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកទីបំផុតលោកលូកាសិនកូក៏បានសម្រេចចិត្តជំរុញនិងគាំទ្រនូវអត្តសញ្ញាណជាតិបេឡារុស។ ជាលើកដំបូង លោកលូកាសិនកូបានថ្លែងសុន្ទរកថាជាភាសាបេឡារុស (ជាជាងភាសារុស្ស៊ីដែលប្រជាជនបេឡារុសមួយចំនួនធំបាននិយាយប្រើប្រាស់ដូចភាសាចម្បងរបស់ពួកគេអញ្ចឹង)។ ក្នុងសុន្ទរកថានោះផងដែរ លោកលូកាសិនកូបានមានប្រសាសន៍ថា "យើងមិនមែនជាប្រជាជនរុស្ស៊ីទេ—តែយើងជាជនជាតិបេឡារុស" ហើយបន្ទាប់មកលោកបានលើកទឹកចិត្តប្រជាជនទាំងឡាយឱ្យប្រើប្រាស់ភាសាបេឡារុសឱ្យកាន់តែច្រើន។ ជម្លោះពាណិជ្ជកម្ម វិវាទព្រំដែន និងឥរិយាបថថ្មីរបស់ពួកមន្ត្រីដែលចាប់ផ្តើមស្តាប់និងយល់ព្រមនឹងសំលេងប្រឆាំងគឺសុទ្ធតែជាផ្នែកមួយនៃទំនាក់ទំនងដែលកំពុងធ្លាក់ចុះដុនដាបជាមួយរុស្ស៊ីនាពេលនោះ។
នៅឆ្នាំ២០១៩ លោកលូកាសិនកូបានជួបពិភាក្សាទ្វេភាគីជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីលោកពូទីននៅឯទីក្រុងសូឈី ប្រទេសរុស្ស៊ីហើយបានប្រកាសថាប្រទេសទាំងពីរ"អាចបង្រួបបង្រួមនៅថ្ងៃស្អែកដោយគ្មានបញ្ហា"។ វាគឺជាគំនិតមួយដែលពូទីនតែងតែគាំទ្រកន្លងមក អ្នកសង្កេតការណ៍បានចាត់ទុកផែនការនេះថាជាបំណងប្រាថ្នារបស់ពូទីនដោយវាអាចជួយឱ្យលោកបន្តកាន់អំណាចលើសពីឆ្នាំ២០២៤ ទៅទៀត។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយមួយរូបឈ្មោះមីខាអ៊ីល វីណូក្រាដូវបានពន្យល់ថា"លូកាសិនកូនឹងសម្តែងជាអ្នកមាំមួនក្លាហាននៅមុខសាធារណជនខ្លួនតែបែរជាព្យាយាមធ្វើខ្លួនខ្សោយនៅមុខពូទីន" លោកអាតយូម ស្ត្រៃម៉ាន់ដែលមកពីមជ្ឈមណ្ឌលម៉ូស្គូកាណេជីបានលើកឡើងថា"ម៉ូស្គូអាចទំនងជាបរាជ័យនៅក្នុងការរកមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួននៅក្នុងចំណោមប្រជាជនបេឡារុស"។
ភូមិសាស្ត្រ
បឹងធំតូចចំនួន ១១,០០០ និងអូរជាច្រើនត្រូវបានរកឃើញក្នុងប្រទេសបេឡារុស។ ទន្លេធំៗចំនួនបីបានហូរឆ្លងកាត់ប្រទេសនេះមាន៖ ទន្លេណេម៉ាន់ ព្រីបយ៉ាត់ និងទន្លេឌីណេព័រ។ ទន្លេណាម៉ាន់គឺហូរទៅកាន់ទិសខាងលិចឆ្ពោះទៅសមុទ្របាល់ទិករីឯទន្លេព្រីបយ៉ាត់គឺហូរសម្តៅទៅឌីណេព័រហើយទន្លេឌីណេព័របន្តហូរឆ្ពោះទៅទិសខាងត្បូងចូលទៅក្នុងសមុទ្រខ្មៅ។
ចំណុចខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រទេសនេះគឺភ្នំឌីស៊ែរជីនស្គី (៣៤៥ ម៉ែត្រ) រីឯចំណុចទាបបំផុតគឺស្ថិតនៅលើទន្លេណេម៉ាន់ (៩០ ម៉ែត្រ)។ កម្ពស់មធ្យមរបស់បេឡារុសគឺ ១៦០ ម៉ែត្រលើនីវ៉ូទឹក។ អាកាសធាតុក្នុងប្រទេសនេះមានលក្ខណៈជាអាកាសធាតុត្រជាក់មធ្យមនិងត្រជាក់ខ្លាំងដោយនៅខែមករាមានសីតុណ្ហភាពអប្បបរមាចាប់ពី -៤°C នៅតំបន់និរតីទៅ -៨°C នៅតំបន់ពាយព្យ។ ប្រទេសនេះក៏មានរដូវក្តៅសើមផងដែរដោយមានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យម ១៨°C។ ប្រទេសបេឡារុសទទួលទឹកភ្លៀងជាមធ្យមពី ៥៥០ ទៅ ៧០០ មីល្លីម៉ែត្រ (mm) ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
ធនធានធម្មជាតិនៅក្នុងប្រទេសនេះមានដូចជា៖ រុក្ខជាតិពុក ចំនួនបរិមាណតិចតួចនៃប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិ ថ្មក្រានីត ថ្មកំបោរ ដីស ដីខ្សាច់ ដីក្រួស និងដីឥដ្ឋ។ល។ ឥទ្ធិពលវិទ្យុសកម្មប្រហែល ៧០% ពីបទ្ទវហេតុនុយក្លេអ៊ែរទីក្រុងឈើណូប៊ីលនៅប្រទេសអ៊ុយក្រែនបានរសាត់ចូលមកក្នុងប្រទេសបេឡារុសដែលជាហេតុនាំឱ្យផ្ទៃដីបេឡារុសមួយភាគប្រាំ (ដីស្រែចម្ការនិងព្រៃឈើនៅតំបន់ភាគអាគ្នេយ៍) ទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំង។ អង្គការសហប្រជាជាតិនិងទីភ្ញាក់ងារផ្សេងៗទៀតបានចាត់វិធានការកាត់បន្ថយកម្រិតវិទ្យុសកម្មនៅក្នុងតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ ជាពិសេសគឺតាមរយៈការប្រើប្រាស់ធាតុសេស្យូមនិងការដាំដុះគ្រាប់កាណូឡាដើម្បីកាត់បន្ថយកម្រិតសេស្យូម-១៣៧ នៅក្នុងផ្ទៃដី។
បេឡារុសមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសឡេតូនីនៅភាគខាងជើង ប្រទេសលីទុយអានីនៅភាគពាយព្យ ប្រទេសប៉ូឡូញនៅភាគខាងលិច ប្រទេសរុស្ស៊ីនៅភាគខាងជើងនិងកើត និងប្រទេសអ៊ុយក្រែននៅភាគខាងត្បូង។ សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៩៥ និងឆ្នាំ១៩៩៦ បានកំណត់ព្រំដែនបេឡារុសជាមួយនឹងប្រទេសឡេតូនីនិងលីទុយអានី ហើយបន្ទាប់មក បេឡារុសបានធ្វើសច្ចាប័នលើសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៩៧ ដោយបង្កើតបានព្រំដែនបេឡារុស–អ៊ុយក្រែននៅឆ្នាំ២០០៩។ បេឡារុសនិងលីទុយអានីបានធ្វើសច្ចាប័នជាលើកចុងក្រោយលើឯកសារកំណត់ព្រំដែននៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៧។
រដ្ឋាភិបាល
បេឡារុសគឺជាសាធារណរដ្ឋប្រធានាធិបតីនិយមដែលដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតីនិងរដ្ឋសភា។ ប្រធានាធិបតីនីមួយៗអាចបម្រើការបានរយៈពេលប្រាំឆ្នាំក្នុងមួយអាណត្តិ។ នៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៤ ប្រធានាធិបតីអាចបម្រើការបានតែពីរឆ្នាំប៉ុណ្ណោះប៉ុន្តែកំណែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅឆ្នាំ២០០៤ បានលុបចោលនូវការកំណត់អាណត្តិនោះ។ លោកអាឡិចសាន់ដឺ លូកាសិនកូបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីបេឡារុសចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤ មកម្លេះ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៦ លោកលូកាសិនកូបានអំពាវនាវឱ្យមានការបោះឆ្នោតចម្រូងចម្រាសមួយដើម្បីពន្យាររយៈពេលនៃអាណត្តិប្រធានាធិបតីពី ៥ ឆ្នាំទៅ ៧ ឆ្នាំហើយជាលទ្ធផលការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីដែលត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងប្រព្រឹត្តិទៅនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ត្រូវបានរុញច្រានមកនៅឆ្នាំ២០០១ ទៅវិញ។ ប្រជាមតិក្នុងការពន្យាអាណត្តិនោះត្រូវបានប្រធានការិយាល័យបោះឆ្នោតលោកវិចទ័រ ហាន់ឆាប្រកាសថាមានការក្លែងបន្លំដ៏"អស្ចារ្យ" ដោយឮដូច្នេះ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលបានដកលោកចេញពីតំណែងភ្លាមៗ។ រដ្ឋសភាជាតិគឺជាសភាពីរថ្នាក់ដែលមានសមាជិកសភាតំណាងរាស្ត្រចំនួន ១១០ រូប (សភាជាន់ទាប) និងសមាជិកក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋនៃសាធារណរដ្ឋចំនួន ៦៤ រូប (សភាជាន់ខ្ពស់)។
សភាតំណាងរាស្រ្តមានអំណាចក្នុងការតែងតាំងនាយករដ្ឋមន្រ្តី ធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ អំពាវនាវឱ្យមានការបោះឆ្នោតទុកចិត្តលើនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងផ្តល់យោបល់លើគោលនយោបាយការបរទេសនិងក្នុងស្រុក។ ក្រុមប្រឹក្សានៃសាធារណរដ្ឋគឺមានអំណាចក្នុងការជ្រើសរើសមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗ ធ្វើការប្តឹងប្តលប្រធានាធិបតី និងទទួលយកឬបដិសេធវិក័យប័ត្រដែលអនុម័តដោយសភាតំណាងរាស្រ្ត។ អង្គជំនុំជម្រះនីមួយៗមានសមត្ថភាពក្នុងការបដិសេធនូវច្បាប់ណាមួយដែលបានអនុម័តដោយមន្រ្តីមូលដ្ឋានប្រសិនបើវាផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីគឺជារដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសបេឡារុសដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីចំនួន ៥ រូប។ សមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រីគឺត្រូវតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតីហើយពួកគេមិនចាំបាច់ជាសមាជិកសភានោះឡើយ។ ស្ថាប័នតុលាការមានតុលាការកំពូលនិងតុលាការសំខាន់ៗមួយចំនួនដូចតុលាការធម្មនុញ្ញជាដើមដែលមានតួនាទីដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងច្បាប់ធុរកិច្ចផ្សេងៗ។ ចៅក្រមនៃតុលាការជាតិគឺត្រូវបានតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតីនិងត្រូវទទួលយល់ព្រមពីក្រុមប្រឹក្សានៃសាធារណរដ្ឋ។ តុលាការដែលទទួលខុសត្រូវលើករណីព្រហ្មទណ្ឌគឺតុលាការកំពូល។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញបេឡារុសបានហាមឃាត់មិនឱ្យមានវត្តមានតុលាការក្រៅប្រព័ន្ធពិសេសនោះទេ។
ការបោះឆ្នោត
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយខ្លះៗនិងរួមទាំងអ្នកនយោបាយមួយចំនួនបានចាត់ទុកប្រទេសបេឡារុសថាជា"ប្រទេសផ្តាច់ការចុងក្រោយបង្អស់នៃទ្វីបអឺរ៉ុប" ចំណែកឯលូកាសិនកូវិញបានអះអាងនិងចាត់ទុករដ្ឋាភិបាលលោកថាជារដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យដែលមាន"របៀបដឹកនាំបែបផ្តាច់ការ"។ ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុបបានដកប្រទេសបេឡារុសចេញពីថ្នាក់រដ្ឋសង្កតការណ៍របស់ខ្លួនចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៧ មកម្លេះបន្ទាប់ពីយល់ឃើញថាការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៦ មានភាពមិនប្រក្រតី។ ដើម្បីក្លាយជាសមាជិកពេញលេញ ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុបបានតម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលបេឡារុសចូលគោរពសិទ្ធិមនុស្ស នីតិរដ្ឋ និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។
នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសភាឆ្នាំ២០០៤ គ្មានគណបក្សប្រឆាំងនិងគណបក្សគាំទ្រលូកាសិនកូណាដណ្តើមបានអាសនៈសម្បីតែមួយ។ អង្គការដើម្បីសន្តិសុខនិងសហប្រតិបត្ដិការអឺរ៉ុប (OSCE) បានសម្រេចថាការបោះឆ្នោតនោះមិនមានភាពយុត្តិធម៌នោះទេពីព្រោះបេក្ខជនខាងបក្សប្រឆាំងត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលបដិសេដមិនឱ្យចូលរួមហើយដំណើរនៃការបោះឆ្នោតត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីតែគាំទ្រអ្នកកាន់អំណាចប៉ុណ្ណោះ។
នៅក្នុងការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០០៦ លូកាសិនកូត្រូវបានតវ៉ាប្រឆាំងដោយលោកអាឡិចសាន់ដឺ មីលីនកេវិចដែលជាអ្នកតំណាងក្រុមសម្ព័ន្ធនៃបក្សប្រឆាំង និងលោកអាឡិចសាន់ដឺ កាស៊ូលីននៃបក្សសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកកាស៊ូលីនត្រូវបានកងកម្លាំងនគរបាលវាយដំនិងចាប់ខ្លួននៅអំឡុងព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មនៅជុំវិញសភាប្រជាជនបេឡារុសរួម។ លោកលូកាសិនកូក៏បានជាប់ឆ្នោតនាឆ្នាំនោះដែរដោយទទួលបានសម្លេងគាំទ្រប្រមាណ ៨០%, សហព័ន្ធរុស្ស៊ីនិងបណ្តាប្រទេស ស.រ.ឯ បានចាត់ទុកការបោះឆ្នោតនោះជាការបោះឆ្នោតត្រឹមត្រូវនិងយុត្តិធម៌ ខណៈដែល OSCE និងអង្គការមួយចំនួនទៀតបានគិតផ្ទុយទៅវិញដោយរួមគ្នាហៅការបោះឆ្នោតនោះថាអយុត្តិធម៌និងមិនស្មើភាព។