cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ព្រះរាជសម្ភារ
ប្រវត្តិរូប​សង្ខេប
​ ​ទ្រង់​ជា​រាជ​ទាយាទ ដែល​ទទួលបាន​ការអប់រំ​យ៉ាង​តឹងរឹង​ពី​បិតា លុះ​ព្រះជន្ម​ ២១ (​ឬ ២២) វស្សា បាន​យាង​ទៅ​សាង​ព្រះ​ផ្នួស​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា នៅ​នគរវត្ត (​ឬ វត្ត​សុគន្ធ​មានបុណ្យ) ។ បិតា គឺ​ព្រះបាទជ័យ​ជេដ្ឋា ចូល​ទីវង្គត​នៅ គ​.​ស. ១៦២៨ ក្នុង​ព្រះ​ជន្មាយុ ៥២ ព្រះវស្សា ហើយ​កិច្ចការ​នគរត្រូវបាន​ប្រគល់​ទៅអោយ​ព្រះអនុជរបស់​ព្រះអង្គ​ គឺ​ព្រះអង្គម្ចាស់​ឧទ័យ ដោយហេតុ​ពេលនេះ​  ព្រះ​រាជទាយាទ គឺ​ព្រះអង្គម្ចាស់ ពញា តូ នៅ​ទ្រង់​ជា​បព្វជិត​នៅឡើយ ។
​ ​ព្រះ​រាជពង្សាវតារ​សរសេ​រ​ដៃ​នៅ​ពុទ្ធ​សាសន​បណ្ឌិត​ខ្សែ​ ៤ បាន​ចារ​ថា ការទាក់ទង​គ្នា​រវាង​ព្រះរាជានុសិទ្ធ ឧ​ទ័យ និង ព្រះ​នាង អង្គ​វត្តី បាន​កើតមានឡើង​កាល​ព្រះបាទ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ បានព្រះជន្ម​ ៤១ ​វស្សា គឺ​នៅ​ខែ​កត្តិក ឆ្នាំ​ឆ្លូវ នព្វស័ក ​ទ្រង់​អា​ពាធ (ឈឺ) ​ហើយ​ព្រះអង្គម្ចាស់ ឧ​ទ័យ ចូល​ទៅ​ថែ​ព្រះរាជ​រោគ​ព្រះរាជា ដែល​ជា​ព្រះ​រៀម​ជា​រៀង​រាល់​ថៃ្ង ជាហេតុ​នាំ​អោយ​បាន​ជួប​នឹង​ព្រះ​នាង​អង្គ​វត្តី​ហើយ​កើតក្តី​ប្រតិព័ទ្ធ​ ចំពោះ​ព្រះនាង​ដែ​ល​ជា​ភគ្គ​និយោ (ក្មួយ​ស្រី) បង្កើត ។
​ឯកសារ​ដដែល​នេះ​បាន​បន្ថែមថា ព្រះ​នាង អង្គ​វត្តី ក៏​បាន​ព្រមព្រៀង​នឹង​រាជា​នុ​សិទ្ធ​ឧទ័យ ដោយ​ពុំ​មានក្តី​អាល័យ​ចំពោះ​ព្រះ​រាជទាយាទ ជា​គូ​កំណាន់​របស់ខ្លួន​ដែល​កំពុង​ទ្រង់​បព្វ​ជា និង ដោយ​មាន​ការផ្សំផ្គុំ​ពី​បិតា ហើយមាន​ការដឹងឮ​ពីសេនាមុខ​មន្ត្រី​ឡើយ ។ ព្រះអង្គម្ចាស់​ឧទ័យ បាន​អភិសេកព្រះ​នាង​អង្គ​វត្តី ជា​ទេពី​ទី​ពីរ​របស់​ព្រះអង្គ​ ។
​មាន​ភាព​មិន​ចុះសម្រុង​គ្នា​អំពី​ដំណើរ​ជួប​គ្នា​រវាង​ព្រះ​នាង អង្គ​វត្តី និង ព្រះរាជទាយាទ ពញា តូ ឯកសារ​ខ្លះ​អះអាង​ថា ​ខត្តិយ​ពង្ស​ទាំង​ទ្វេ​អង្គា​ដែលជា​អតីត​គូស្នេហ៍ និង ជា​គូ​ដណ្តឹងផង​នេះ បាន​ជួបគ្នា​នៅ​នគរវត្ត នៅពេល​ដែល​រាជា​នុ​សិទ្ធឧ​ទ័យ នាំ​រាជវង្សានុវង្ស​ទៅ​ទទួល​ព្រះ​រាជទាយាទ ពេល​ដែល​បណ្ឌិត​ពុទ្ធសាសនិក​អង្គ​នេះ លា​ចាក​សិក្ខាបទ ។ ខណៈ​ឯកសារ​ខ្លះនិយាយថា ជួប​គ្នា​នៅ​នគរវត្ត​ដែរ ប៉ុន្តែ​នៅពេលដែល​ព្រះ​ពញា តូ វិលត្រឡប់​ពី​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ជាមួយ​សៀម​វិញ ។ រីឯ​ឯកសារ​ខ្លះ​ទៀត​ និយាយ​ថា ជួប​គ្នា​នៅ​រាជវាំង​ឧដុង្គ បន្ទាប់ពី​ព្រះអង្គលា​ចាក​សិក្ខាបទ ឡើង​សោយរាជ្យ រួច​ហើយ​ព្រះ​ឧទ័យ​មាន​ជំងី ទើប​ព្រះ​ចៅ​ពញា តូ យាង​ទៅ​មើល​ព្រះ​បិតុលា (មា ឬ ពូ) ក៏​បាន​ជួប​ព្រះ​នាង​អង្គ​វត្តី ជា​អតីត​គូ​កំណាន់ ដែល​បាន​ក្លាយជា​ព្រះ​ទេពីរបស់​ព្រះ​ឧទ័យទៅហើយនោះ នាំអោយ​រោគ​ស្នេហ៍​ចាស់​រើ​ឡើងវិញ​នៅក្នុង​ដួង​ហ​ឫ​ទ័យ នៃ​ខត្តិយ​ពង្ស​ទាំង​ទ្វេ  ។​
​ទោះ​មាន​ភាព​ផ្សេង​គ្នា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី អ្វី​ដែល​ជា​ភាព​រួមគ្នា​នោះ​គឺថា ទ្រង់​ជា​បុត្រ​ច្បង​នៃ​ព្រះបាទជ័យ​ជេដ្ឋា (​ឬ ចេស្តា​​ទី ​២) មាតា គឺ​អ្នក​ម្នាង សុខ ឬ សុន ។ កាល​នៅ​ជា​កុមារ ទ្រង់​មាន​នាម​ថា ពញា តូ ឬ ពញា សូ, ហើយ​ចេញ​សាង​ព្រះ​ផ្នួស​នៅពេល​មាន​ព្រះជន្ម ២១ ឬ ២២ ព្រះវស្សា នៅ​នគរវត្ត ឬ វត្ត​សុគន្ធ​មាន​បុណ្យ ។ លា​ចាក​សិក្ខាបទ បន្ទាប់​មក​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះ​ឧទ័យ​ជា​ម្ចាស់​មា នៅ​ព្រះជន្ម​ ២៦ ព្រះវស្សា ហើយ​ត្រូវបានគេ​ថ្វាយ​ព្រះនាម​ថា “​ព្រះបាទ​សម្តេច ស្តេច​ព្រះរាជ​ឱង្ការព្រះ​ស្រី​ធម្មោ​រាជា​ធិ​រាជ រាមា​ធិបតី​” ប៉ុន្តែ​ពង្សាវតារ​កំណត់ ព្រះនាម​ទ្រង់​ត្រឹមតែ “​ព្រះ​ស្រី​ធម្មោ​រាជា” ​ប៉ុណ្ណោះ ។
ដើមឡើយ ​ទ្រង់​គង់នៅ​រាជវាំង​ឧដុង្គ នា​ក្រុង​ឧដុង​ឮជ័យ លុះ​ក្រោយមក ទ្រង់​បាន​យាង​ទៅ​គង់ប្រថាប់​នៅ​ឯ​វាំង​កោះ​ឃ្លោក ដែល​សព្វ​ថៃ្ង​ហៅថា កោះឧកញ៉ា​តី ហើយ​ទ្រង់​បានត្រាស់​បង្គាប់​អោយ​គេ​ហៅ​ព្រះអង្គ​ថា ព្រះ​រាជសម្ភារ​បរម​ពិសេសវិញ ។ ទ្រង់​ជា​ធម្ម​រាជា និង ជា​បណ្ឌិត ហើយ​ជា​ពុទ្ធសាសនិក​ដ៏​ឆ្នើម ទ្រង់​ពុំ​សូវសព្វព្រះទ័យ​ចំពោះ​អំណាច​ឡើយ ទើប​ទ្រង់​បានប្រគល់​សិទ្ធិ និង កិច្ចការ​នគរ​ទៅ​ព្រះឧទ័យ​វិញ ហើយ​ទ្រង់​បាន​យាង​មក​លាក់​ព្រះកាយ​ធ្វើ​កិច្ចការ​ផ្នែក​អក្សរសាស្ត្រ ដោយ​ទ្រង់​បាន​ចងក្រង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង កែប្រែ​រាជ​ស័ព្ទ  និង និពន្ធ​ច្បាប់​ផ្សេងៗ​ជាច្រើន ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ទ្រង់​បាន​រៀបចំ​កងទ័ព​  ដើម្បី​ទៅ​ច្បាំង​ដណ្តើម​យក​ខេត្ត​ខូរ៉ាត (នគរ​រាជ ) ពី​សៀម ។
ចម្បាំង​នេះមិនទាន់​ជោគជ័យ​សម​តាម​ព្រះរាជ​បំណង​ឡើយ ហើយ​ទ្រង់បាន​ដកទ័ព​មកវិញ​ជាមួយនឹង​ឈ្លើយសឹក​មួយចំនួន ។ ការជួបគ្នា​រវាង​ព្រះ​យុវ​ក្សត្រ ប្រកប​ដោយ​បញ្ញាញាណ មាន​ព្រះទ័យ​សន្តោស ជា​ធម្ម​រាជា និង ជា​រាជកវី​បណ្ឌិត​ពុទ្ធសាសនិក អង្គ​នេះ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង អង្គ​វត្តី ដែល​ពេល​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​ព្រះ​ទេ​ពី​របស់​ព្រះ​ឧទ័យ​ទៅ​ហើយ​នោះ ធ្វើអោយ​ស្នេហា​ចាស់​បាន​ពុះពោរ​កញ្ជ្រោល​រញ្ជួយ​កក្រើក​ឡើង​សាជាថ្មី​រវាង​​ខត្តិយ​ជាតិ​ទាំ​ងទ្វេ បាន​នាំអោយ​មាន​ចម្បាំង​គ្នាឯង​រវាង​ព្រះ​ឧទ័យ និង ក្សត្រ​ព្រះ​រាជសម្ភារ ដែល​ត្រូវជា​មា និង ក្មួយបង្កើត​ទៅវិញ ។
ព្រះរាជសម្ភារ បាន​បរាជ័យ​សង្គ្រាម​នេះ ហើយ​មេ​ទ័ព​របស់​ទ្រង់​ ៤ ​រូប (​ឯកសារ​ជា​ទូទៅ​និយាយថា មេ​ទ័ព​ទាំង​ ៤ ​រូប​នេះ​ជា​ជនជាតិ​ចិន​គឺ​៖ ចុង​តុ​ក ១, ឡុក​ចុង​អៀ ​១, សាម​ចាន់​ទៀវ ​១ និង ថុង​ចិន​តុ​ក​ ១) ហើយ​យុវ​ក្សត្រ និង ព្រះ​នាង​អង្គ​វត្តី បាន​ភៀស​ព្រះកាយ​ទៅដល់​ខេត្ត​កញ្ជ​រ គឺ​ខេត្ត​ក្រចេះ​សព្វថៃ្ងនេះ​ឯង ទើប​កងទ័ព​បារាំង (​ឯកសារ​ខ្លះ​ថា​កងទ័ព​ព័រទុយហ្កាល់ ព្រោះ​ពាក្យ​បារាំង​សម័យ​នោះ​សំដៅ​ដល់​ជា​ជាតិ​លោក​ខាង​លិច  ជា​ពិសេស​ជន​ជាតិ​ព័រទុយហ្កាល់ និង​ អេស្ប៉ាញ  មិន​មែន​ជា​បារាំងសែស​ទេ) ដែល​ជា​កងទ័ពរបស់​ព្រះ​ឧទ័យ​  បាន​ដេញតាម​ទៅ​ទាន់ ហៀបនឹង​ធ្វើ​គត់ ។ ប៉ុន្តែ​ ព្រះអង្គ​បាន​ស្រែក​ឃាត់​ពួកកងទ័ព​បរទេស​ទាំង​នេះ​ថា កុំ​ទាន់​អាល​ធ្វើ​គត់​ទ្រង់ ។ ទ្រង់​បាន​ឡើង​ដើមត្នោត ហើយ​បាន​ទ្រង់​លិខិត​បណ្តាំ​ដល់​បច្ឆាជន (​ជន​ជំនាន់​ក្រោយ) ដោយ​ទ្រង់​ចារ​ជា​កំណាព្យ នៅលើ​ស្លឹកត្នោត​នោះ ។ កំណាព្យ​នោះ​សព្វ​ថៃ្ង ត្រូវបាន​គេ​ស្គាល់​ថា កំណាព្យ​​ចារ​ឰដ៏​ចុង​ត្នោត (​មុន​ពេល​ទ្រង់សុគត) ដែល​មាន​ខ្លឹមសារ​ដូចតទៅ​នេះ​៖
សាធុ​សម្ទាយ 	​កុំបី​រាយមាយ	 ​នឹង​ក្តី​កាមា​ ​តែ​ឱ្យ​វង្វេង 	ក្នុង​វដ្ត​សង្សារ ​	ស្លាប់​ទៅ​កាលណា បាន​សោយ​តែ​ទុក្ខ ។
​ហេតុតែ​ក្សត្រី	 នាំ​ឱ្យ​អប្រីយ៍	 ដូច​ត្រី​ក្នុង​ភក់ បើ​បុរស​ផង 	ចង់​ឆ្លង​ន​រក 	កុំ​ធ្វើ​វីវក់​ ​ដូច​អញ​ច្នេះ​ណា ។
​ទើប​ព្រះ​ភូមិ​-	ន្ទ្រា​ធិបតិន​ 	ទ្រង់​អធិដ្ឋាន​ ​ពី​នេះ​ទៅ​មុខ	 ខ្ញុំ​សូម​ឱ្យ​បាន 	ជា​ព្រះ​ពុទ្ធញ្ញាណ​ ​នាំ​សត្វ​ទាំងឡាយ ។​
​ឱ្យ​អ្នក​ទាំងពួង 	ជា​ទាហាន​ហ្លួង​ 	នាំយក​ទៅ​ថ្វាយ ​ព្រះ​បិតុច្ឆា (​ពូ) 	ទ្រង់​ជ្រាប​អធិប្បាយ	 កុំ​ទ្រង់​រាយមាយ នឹង​ក្តី​កាមេ  ។​
(​ព្រះ​រាជពង្សាវតារ ទំព័រ ៣៩១-៣៩២)
​លុះ​ទ្រង់​ចារ​បណ្តាំ​នេះ​ចប់ ទ្រង់​ក៏​ស្រែក​ប្រាប់​ទៅ​កងទ័ព​ទាំង​នោះ ហើយ​ក៏​ត្រូវ​កងទ័ព​បរទេស​ទាំងនោះបាញ់​នឹង​កាំភ្លើង ឯកសារ​ខ្លះ​ថា ​គ្រាប់កាំភ្លើង​មាស ត្រូវ​ព្រះអង្គ​ធ្លាក់​ពីលើ​ចុង​ត្នោត​សោយ​ទីវង្គត ក្នុង​ព្រះជន្ម ២៩​ ព្រះវស្សា ។ ចំណែក​ព្រះ​នាង​អង្គ​វត្តី ក៏​ត្រូវ​កងទ័ព​ព្រះ​ឧទ័យ​ប្រហារ​នៅ​គ្រា​នោះ​ដែរ ។ គុណធម៌ គុណភាព គំនិត​ប្រាជ្ញា ផែនការ​ក្នុង​ការដណ្តើមយក​ទឹកដីរបស់​ខ្លួន​មក​វិញ​ពី​បច្ចាមិត្រ សុទ្ធតែ​ត្រូវ​បរាជ័យ និង វិនាស​សាបសូន្យ​​ទាំងអស់ បន្សល់ទុក​នៅ​តែ​វិនាសកម្ម និង សោកនាដកម្ម​ប៉ុណ្ណោះ ។ ទាំងនេះជា​មហន្តរាយដែល​កើតចេញពី​កំហុស​ក្នុង​ធម៌កា​មេ ។
ជឿន សុខណា
ជីវប្រវត្តិ ❤ ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ជឿន សុខណា ភេទប្រុស សញ្ជាតិខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា ❤ កើតនៅ ថ្ងៃច័ន្ទ ទី០១ ខែមេសា ឆ្នាំ​១៩៩១ ❤ ទីកន្លែងកំណើត ភូមិព្រែកតាព្រីង ឃុំសិត្បូ  ស្រុកស្អាង  ខេត្តកណ្តាល
ការសិក្សា ✍ ឆ្នាំ១៩៩៧ ដល់ ២០០២ សិក្សានៅ បឋមសិក្សា ហ៊ុន សែន សិត្បូ ✍ ឆ្នាំ២០០៣ ដល់ ២០០៨ សិក្សានៅ អនុវិទ្យាល័យ​​​​​​​​​​​​​​​សិត្បូ ✍ ឆ្នាំ២០០៨ ដល់២០១០ សិក្សានៅ វិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន តាខ្មៅ ✍ ឆ្នាំ ២០១០ ដល់ ២០១៤ សិក្សានៅ សាកលវិទ្យាល័យអាយអាយស៊ីនៃបច្ចេកវិទ្យា
បទពីសោធន៍កការងារ ☞ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១០ ជាគ្រូបង្រៀនកុំព្យូទ័រ និងខ្មែរនៅវត្តសិត្បូ (ស្ម័គ្រចិត្ត) ☞ ខែមករា ឆ្នាំ ២០១១ ជាគ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្ត នៅមជ្ឈមណ្ឌលកុមារកំព្រាគ្រួសារថ្មី សាខាក្រុងតាខ្មៅ ☞ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១២ ជាជាងតម្លើងប្រព័ន្ធ Network នៅក្រុមហ៊ុន Cambodia Solution Network ☞ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣ ជាបុគ្គលិកនៅសហគ្រាស Goodhill ☞ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៤ ជាបុគ្គលិកនៅក្រុមហ៊ុន Uni Young Technology ● ជំនាញ • Microsoft Office • Windows Server • Mail Server ស្នាដៃ បានបង្កេីត wikipedia ដូចជា÷ ស្ថានភាពគ្រួសារ ស្ថិតក្នុងត្រកូលស្រែចំការដែលមានជីវភាពមធ្យម
ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង ✆ ០១០ ៦៨៦ ០០២ ✆ ០១៧ ៦៨៦ ០០២ ✆  ០៦៧ ៦៨៦ ០០២
SD
=មើលផងដែរ=
វិន្ទុទេវ
វ្រះកម្រតេងអញវិន្ទុទេវ (សម័យជយវម៌្មទី៤) គឺជាព្រាហ្មណ៍មកពីត្រកូលព្រាហ្មណ៍គ្រួសារ​មួយ​នៃ​វណ្ណៈ​ ទី​៣ "កម៌្មាន្តរ" ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​នៅ​ស្រុក​វ្នុរទ្នង (ទួល​ថ្នង់?) វិសយសឡា គឺជាបុព្វបុរសនៃព្រាហ្មណ៍សម័យក្រោយៗចាប់ពីរាជ្យក្សត្រជយវម៌្មទី៤មក។ លោកជា​បុរោហិត​នៅ​ឯ​ប្រាសាទ​ស្រី​ជលាង្គេស្វរ (ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ទឹក​ឆ ស្រុក​ព្រៃ​ឈរ) និង​បង​ប្អូន​ប្រុស​ជា​ច្រើន​នាក់​ទៀត ជា​បុរោហិត​នៅ​ទី​សក្ការៈ​បូជា​ដទៃ​ទៀត តាំង​ពី​រាជ្យ​ព្រះ​បាទជយវម៌្ម​ទី​៤។ អ្នកជំនាន់ក្រោយរបស់លោកជា​​អ្នក​ល្បី​ល្បាញ ជា​រាជ​បុរោហិត​សំខាន់​ៗ សំរាប់​ព្រះរាជា ដែល​រហូត​ដល់​ដំណាច់​សតវត្ស​ទី​១១ មាន​វា​គី​ស្វរ​បណ្ឌិត​ និង​ទិវាករ​បណ្ឌិត ដែល​ជា​អ្នក​បាន​ដឹក​នាំ​ធ្វើ​ពិធី​បូជា​សំខាន់​ៗ នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះ​បាទឧទយាទិត្យ​វម៌្មទី​២ ហស៌វម៌្ម​ទី​៤ និង​ជា​ពិសេស ជា​អ្នក​ធ្វើ​ពិធី​រាជា​ភិសេក ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី​៧ ធរណេន្ទ្រវម៌្ម​ទី​២ និង​សូរ្យវម៌្ម​ទី​២ឡើង​សោយ​រាជ្យ​។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝ
គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ គឺជាគណបក្សនយោបាយមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា, បង្កើតឡើងជាគណបក្សស្នងឱ្យបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជានៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨១។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សឆ្នាំ១៩៨០, មនោគមវិជ្ជាគណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យគឺសង្គមនិយមប្រជាធិបតេយ្យ ដែលត្រូវបានប្រកាស់ឱ្យដឹងជាសាធារណៈ, បន្ទាប់ពីបានលះបង់គំនិតម៉ាក្ស–លេនីននិយមចោល។
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
យោងទៅតាមគណបក្សនេះ, ការរំលាយចោលនៃបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (បកក) និងការបង្កើតគណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (គកប) ថ្មីបានជំរុញឱ្យមានតម្រូវការក្នុងការសាមគ្គីគ្នាដើម្បីប្រឆាំងនឹងវៀតណាម, កម្លាំងសាមគ្គីភាពនេះអាចនឹងធ្វើឱ្យខ្សែគំនិតកុម្មុយនិស្តយួនមានភាពស្មុគស្មាញ។ ទ័ពជាតិនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យគឺជាស្លាបយោធាកងប្រដាប់អាវុធរបស់បក្ស និងរណសិរ្សប្រជាធិបតេយ្យស្នេហាជាតិនៃមហាសាមគ្គីជាតិកម្ពុជាគឺជាអង្គការមួយគ្រប់គ្រងដោយបក្ស។
អង្គលេខាធិការបក្សដំបូងនាពេលនោះគឺប៉ុល-ពត, ដូចច្នេះគណបក្សនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយរដ្ឋាភិបាលនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលទើបនឹងដួលរលំ។ អ្នកដែលគាំទ្រ គកប ជាទូទៅត្រូវបានគេហៅថាខ្មែរក្រហមដដែរ។
នៅក្នុងពេលបង្កើត គបក នេះ, កងកម្លាំងខ្មែរក្រហមត្រូវបានរដ្ឋាភិបាល គបបក គាំទ្រដោយវៀតណាម កំពុងរុនច្រានទៅទិសពាយព្យរហូតដល់ព្រំដែនប្រទេសថៃ។ ពួក គកប ក៏បានចាប់ផ្តើមធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយបក្សពួកក្រុមទាំងឡាយណាដែលប្រឆាំងនឹងវៀតណាមនៅតំបន់នោះហើយក៏បានបង្កើតចេញជារដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យក្នុងឆ្នាំ១៩៨២។
ទោះជាប៉ុល-ពតបានបោះបង់តំណែងជាមេដឹកនាំបក្សទៅឱ្យលោកខៀវ សំផនក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥ ក្តី ក៏ប៉ុល-ពតនូវតែជាប់ពាក់ព័ន្ធនិងជាតួអង្គដ៏សំខាន់ម្នាក់នៅក្រោយរាល់សកម្មភាពរបស់គណបក្សនេះជានិច្ច។
មុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩២/១៩៩៣, គណបក្សសាមគ្គីជាតិកម្ពុជា (គសជក) ដែលត្រូវជាបក្សស្នងរបស់ គកប បានប្រកាសជាសាធារណៈក្នុងគោលបំណងចង់ចូលរួមក្នុងពិធីបោះឆ្នោតក៏ប៉ុន្តែជាចុងក្រោយក៏បានប្តូរគំនិតមិនចូលរួមវិញដោយថែមទាំងប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងបញ្ឈប់ (គំទិច) ពិធីបោះឆ្នោតនេះ។ ក្រោយមក, អ៊ុនតាក់ (UNTAC) ក៏បានសម្រេចថានឹងមិនធ្វើការបោះឆ្នោតនៅក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ គកប នោះទេ (ពោលគឺតំបន់ភាគពាយព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា)។ នៅពេលនោះដែរ, គេបានប៉ានស្មានថាចំនួនប្រជាជនកម្ពុជាប្រហែល ៦% ត្រូវកំពុងរស់នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ គកប។
គកប ត្រូវគេប្រកាសជាគណបក្សខុសច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៤។ ក្រោយមក, សកម្មភាពរបស់បក្ស គបក ត្រូវបានបន្តនៅក្រោមឈ្មោះគណបក្សសាមគ្គីជាតិកម្ពុជានិងរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសហភាពជាតិនិងសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមឧទ្ទាមនៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សសង្គមនិយមនៅកម្ពុជា
មគ្គសំយុត្ត
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > សំយុត្តនិកាយ > មហាវារវគ្គ > នវមភាគ
មគ្គសំយុត្ត
អវិជ្ជាវគ្គ ទី១
អវិជ្ជាសូត្រ ទី១
[១]​ ខ្ញុំបានស្តាប់មក យ៉ាងនេះ ។  សម័យមួយ  ព្រះដ៏មានព្រះភាគ  ទ្រង់គង់នៅ​ក្នុង​​វត្ត​ជេតពន របស់​អនាថ​បិណ្ឌិក​សេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី ។  ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ត្រាស់​ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ។  ភិក្ខុ​ទាំងនោះ ទទួល​ស្តាប់​​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា ព្រះករុណា ព្រះអង្គ ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ  ទ្រង់មាន​ព្រះបន្ទូល ដូច្នេះ ។
[២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  អវិជ្ជា ជាប្រធាននៃអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ដើម្បីញ៉ាំងសេចក្តីមិនខ្មាសបាប និងមិនខ្លាចបាប ឲ្យ​កើតឡើង​ជាលំដាប់ ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ សេចក្តីឃើញខុស រមែងកើតឡើង​ ដល់បុគ្គលល្ងង់ខ្លៅ ប្រកបដោយ​អវិជ្ជា សេចក្តី​ត្រិះរិះខុសកើតឡើង​ ដល់បុគ្គលមានសេចក្តីឃើញខុស វាចាខុសកើត​ឡើង​ ដល់​បុគ្គល​មានសេចក្តីត្រិះរិះ​​ខុស ការងារ​ខុសកើតឡើង​ ដល់បុគ្គលមាន​វាចា​ខុស ការ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ខុស កើតឡើង​ ដល់បុគ្គលមានការងារខុស ការព្យាយាមខុស កើត​ឡើង​ ដល់​បុគ្គល​មានការចិញ្ចឹមជីវិតខុស ការរឭកខុស កើតឡើង​ ដល់​បុគ្គល​មាន​ព្យាយាមខុស ការ​តាំង​ចិត្តមាំខុស កើតឡើង​ ដល់បុគ្គលមានការរឭកខុស ។
ឧបឌ្ឍសូត្រ ទី២
[៤] ខ្ញុំបានស្តាប់មក យ៉ាង​នេះ ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅ​ក្នុង​​​សក្ករនិគម របស់ពួកសក្យៈ ក្នុងដែនសក្យៈ ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុ ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយ​អង្គុយក្នុងទីសមគួរ ។ លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុង​ទីសមគួរហើយ ក៏​ក្រាប​បង្គំ​ទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ គុណជាតឯណា  គឺ​ការ​មានមិត្តល្អ ការមាន​សម្លាញ់​ល្អ    និងការមានក្លើល្អ គុណជាតនេះ ចាត់ជាពាក់​កណ្តាល នៃព្រហ្មចរិយធម៌ ។
[៥] ម្នាលអានន្ទ  អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលអានន្ទ  អ្នកកុំពោល​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ ម្នាលអានន្ទ  គុណជាតឯណា  គឺការមានមិត្តល្អ ការមាន​សម្លាញ់​ល្អ    និងការ​មាន​ក្លើល្អ គុណជាតនេះឯង ចាត់ជាព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូល ។ ម្នាលអានន្ទ  ព្រហ្ម​ចរិយធម៌​​នេះឯង ប្រាកដដល់ភិក្ខុមានមិត្តល្អ មាន​សម្លាញ់​ល្អ មានក្លើល្អ និង​​​ចម្រើន​​នូវ​​មគ្គ ដ៏ប្រសើរ  ប្រកបដោយអង្គ ៨ និងធ្វើឲ្យ​ច្រើន​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ។
[៦] ម្នាលអានន្ទ  ចុះភិក្ខុមានមិត្តល្អ មាន​សម្លាញ់​ល្អ មានក្លើល្អ ​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ដ៏ប្រសើរ  ប្រកបដោយអង្គ  ៨  ធ្វើឲ្យ​ច្រើន​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ  ប្រកបដោយអង្គ  ៨  តើដូច​ម្តេច ។ ម្នាលអានន្ទ  ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែលអាស្រ័យ ​នូវ​​សេច​ក្តី​ស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីនឿយណាយ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីរលត់ មានកិរិយា​បង្អោនទៅ ដើម្បីលះបង់ ​​ចម្រើន​នូវសម្មាសង្កប្បៈ ដែលអាស្រ័យ ​នូវ​សេចក្តី​ស្ងប់​ស្ងាត់​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាវាចា​​  ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាកម្មន្តៈ​​  ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​​សម្មា​អាជីវៈ​​  ។បេ។ ​​ចម្រើន​នូវសម្មាវាយាមៈ​​  ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសតិ​​  ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​​សម្មា​សមាធិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តី​នឿយណាយ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តី​រលត់ មានកិរិយាបង្អោនទៅ ដើម្បីលះបង់ ។ ម្នាល​អានន្ទ ភិក្ខុមានមិត្តល្អ មាន​​សម្លាញ់​​ល្អ មានក្លើល្អ ​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ​  ប្រកបដោយ​អង្គ  ៨  ធ្វើឲ្យ​ច្រើន​នូវ​មគ្គ ដ៏ប្រសើរ ប្រ​កបដោយអង្គ ៨ យ៉ាងនេះឯង ។
[៧]​ ម្នាលអានន្ទ  អ្នកគប្បីដឹងសេចក្តីនោះ ដោយបរិយាយនេះចុះថា នេះជា​ព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូល គឺការមានមិត្តល្អ ការមាន​សម្លាញ់​ល្អ   និងការ​មាន​ក្លើ​ល្អ ។ ម្នាលអានន្ទ ព្រោះអាស្រ័យតថាគត ដែលជាមិត្តល្អ បានជាពួកសត្វ ដែលមានជាតិជាធម្មតា រួចស្រឡះ ចាកជាតិទៅបាន ពួកសត្វ ដែលមានជរា ជា​ធម្មតា រួចស្រឡះ ចាក​ជរាទៅបាន ពួកសត្វ ដែលមានមរណៈ ជាធម្មតា រួចស្រឡះ ចាកមរណៈ​ទៅ​បាន ពួក​សត្វ ដែលមានសោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំបាក​ចិត្ត   និងសេចក្តី​ចង្អៀត​ចង្អល់​ចិត្ត ជាធម្មតា រួចស្រឡះ ចាកសោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត   និង​សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់ចិត្តទៅបាន ។ ម្នាល​អានន្ទ អ្នកគប្បីដឹងសេចក្តីនុ៎ះ​ដោយបរិយាយ​នេះ​ចុះថា នេះជាព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូល គឺការមានមិត្តល្អ ការមាន​​សម្លាញ់​ល្អ   និងការ​មានក្លើល្អ ។
សារិបុត្តសូត្រ ទី៣
[៨] សាវត្ថីនិទាន ។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់​ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទី​សមគួរ ។ លុះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ នេះជាព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូល គឺការមានមិត្ត​ល្អ ការមាន​សម្លាញ់​ល្អ   និងការមានក្លើល្អ ។
[៩]​ ម្នាលសារីបុត្ត ប្រពៃណាស់ហើយ ម្នាលសារីបុត្ត នេះហើយជាព្រហ្ម​ចរិយធម៌​ទាំងមូល  គឺការមានមិត្តល្អ ការមាន​សម្លាញ់​ល្អ   និងការមានក្លើល្អ ។ ម្នាល​សារី​បុត្ត ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ ប្រាកដដល់ភិក្ខុមានមិត្តល្អ មាន​សម្លាញ់​ល្អ មានក្លើល្អ   និង​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ និងធ្វើឲ្យ​ច្រើន​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ។
[១០] ម្នាលសារីបុត្ត ចុះភិក្ខុមានមិត្តល្អ មាន​សម្លាញ់​ល្អ មានក្លើល្អ តែង​​ចម្រើន​​​​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ធ្វើឲ្យ​ច្រើន​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយ​អង្គ ៨  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​ ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​​សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីនឿយណាយ អាស្រ័យ​នូវ​​សេចក្តីរលត់ មានកិរិយាបង្អោនទៅ ដើម្បីលះបង់​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​នូវសម្មាសមាធិ ​ដែលអាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីនឿយណាយ អាស្រ័យ​​នូវ​សេចក្តីរលត់ មានកិរិយាបង្អោនទៅ ដើម្បីលះបង់ ។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុ​មានមិត្តល្អ មាន​សម្លាញ់​ល្អ មានក្លើល្អ តែង​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ធ្វើឲ្យ​ច្រើន​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ យ៉ាងនេះឯង ។
[១១] ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកគប្បីដឹង​នូវ​សេចក្តីនោះ ដោយបរិយាយនេះចុះថា នេះជាព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូល គឺការមានមិត្តល្អ ការមាន​សម្លាញ់​ល្អ   និងការមានក្លើល្អ ។ ម្នាលសារីបុត្ត ព្រោះអាស្រ័យ​នូវ​តថាគត ជាមិត្តល្អ បានជាពួកសត្វ ដែលមានជាតិជា​ធម្មតា រួចស្រឡះ ចាកជាតិទៅបាន ពួកសត្វ ដែលមានជរា ជាធម្មតា រួចស្រឡះ ចាកជរាទៅបាន ពួកសត្វ ដែលមានមរណៈ ជាធម្មតា រួចស្រឡះ ចាកមរណៈទៅបាន ពួក​សត្វ ដែលមានសោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំកាយចិត្ត   និងសេចក្តីចង្អៀត​ចង្អល់ចិត្ត​ ជាធម្មតា រួចស្រឡះ ចាកសោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត   និងសេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់ចិត្តទៅបាន ។ ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកគប្បីដឹងសេចក្តីនុ៎ះ ដោយបរិយាយនេះ​ចុះថា នេះហើយជាព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូល គឺការមានមិត្តល្អ ការមាន​សម្លាញ់​ល្អ និងការមានក្លើល្អ ។
ជាណុស្សោណិព្រាហ្មណសូត្រ ទី៤
[១៣] គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ត្រាច់ទៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត្រ លុះត្រឡប់មកអំពីបិណ្ឌបាតវិញ ក្នុងកាលជាខាងក្រោយនៃភត្ត ក៏ចូលទៅ​គាល់​ព្រះដ៏​មាន​ព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយ​ក្នុងទី​សមគួរ ។ លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុង​ទីដ៏សមគួរ​ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ ក្នុងទីឯណោះ ខ្ញុំព្រះអង្គ ស្លៀកស្បង់ ប្រដាប់បាត្រ   និងចីវរ ក្នុង​បុព្វណ្ហសម័យ ចូលទៅកាន់​ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បី​បិណ្ឌបាត បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ ខ្ញុំព្រះអង្គ បានឃើញជាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ បររថ​ទឹមដោយមេសេះសសុទ្ធ ចេញអំពី​ក្រុងសាវត្ថី ជាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ ទឹមសេះស មានគ្រឿង​ប្រដាប់ក៏ស រថក៏ស មានគ្រឿងបិទបាំងក៏ស ខ្សែក៏ស ដងជន្លួញ​ក៏ស ឆ័ត្រក៏ស ឆ្នួតក្បាល​ក៏ស សំពត់​ក៏ស ស្បែកជើងក៏ស គេបក់ដោយផ្លិតរោម​សត្វ​ក៏ស​ទៀត ។ ជនបានឃើញ​ជាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍នោះហើយ ក៏ពោលយ៉ាងនេះថា អើហ្ម៎ យាន​ប្រសើរពេក​ណាស់ អើហ្ន៎ យានមានសភាពដូចជាយានរបស់ព្រហ្ម ។ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ ព្រះអង្គ អាចនឹងបញ្ញត្ត​នូវ​ព្រហ្មយាន ក្នុងធម្មវិន័យនេះបានដែរឬ ។
[១៥] ម្នាលអានន្ទ សម្មាទិដ្ឋិ ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ រមែង​មានការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈ ជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ​ជាទីបំផុត មានការ​កំចាត់​​បង់​នូវ​មោហៈជាទីបំផុត ។
[១៦] ម្នាលអានន្ទ សម្មាសង្កប្បៈ​ ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ រមែង​មានការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ​ជាទីបំផុត មាន​ការ​កំចាត់​​បង់​នូវ​មោហៈជាទីបំផុត ។
[១៧]  ម្នាលអានន្ទ សម្មាវាចា ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ រមែង​មានការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ​ជាទីបំផុត មាន​ការ​កំចាត់​​បង់​នូវ​មោហៈ ជាទីបំផុត ។
[១៨]  ម្នាលអានន្ទ សម្មាកម្មន្តៈ ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ រមែង​មានការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈ ជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ​ ជាទីបំផុត មាន​ការ​​កំចាត់​​បង់​នូវ​មោហៈជាទីបំផុត ។
[១៩]  ម្នាលអានន្ទ សម្មាអាជីវៈ ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ រមែង​មានការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ​ជាទីបំផុត មានការ​កំចាត់​​បង់​នូវ​មោហៈជាទីបំផុត ។
[២០]   ម្នាលអានន្ទ សម្មាវាយាមៈ ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ រមែង​មានការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ​ជាទីបំផុត មានការ​កំចាត់​​បង់​នូវ​មោហៈ ជាទីបំផុត ។
[២១]  ម្នាលអានន្ទ សម្មាសតិ ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ រមែង​មានការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ ​ជាទីបំផុត មានការ​កំចាត់​​បង់​នូវ​មោហៈ ជាទីបំផុត ។
[២២]  ម្នាលអានន្ទ សម្មាសមាធិ ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ រមែង​មានការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ ​ជាទីបំផុត មានការ​កំចាត់​​បង់​នូវ​មោហៈ ជាទីបំផុត ។
[២៣] ម្នាលអានន្ទ អ្នកគប្បីដឹង​នូវ​សេចក្តីនុ៎ះ ដោយបរិយាយនេះចុះថា ពាក្យថា ព្រហ្មយាន ដូច្នេះក្តី ថាធម្មយាន ដូច្នេះក្តី ថាអនុត្តរសង្គាមវិជ័យ ដូច្នេះក្តី នេះជាឈ្មោះ នៃមគ្គ​ដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់​នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ដីកានេះហើយ លុះព្រះសុគត ជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់​នូវ​ព្រះពុទ្ធដីការនេះ​រួចហើយ ក៏​ទ្រង់ត្រាស់​នូវ​ព្រះពុទ្ធដីកានេះ តទៅទៀតថា
[២៤]   ធម៌ទាំងឡាយជាគូគ្នា គឺសទ្ធា   និងបញ្ញារបស់រថ គឺអរិយមគ្គ​ឯណា ឯសទ្ធា ទុកជានឹម ហិរិជា​ចន្ទោល មនោជាខ្សែបរ សតិជា​សារថី​​អ្នកថែរក្សា ។ រថ គឺ អរិយមគ្គ (នោះ) មានសីល ជាគ្រឿងពាស មាន​ឈានជាភ្លៅ មានវិរិយៈជាកង់ មានឧបេក្ខាជាកំណល់នឹម មានអនិច្ចា (សេចក្តី​មិនលោភ) ជារនាំបាំង ។ សេចក្តី​មិនព្យាបាទ សេចក្តីមិនបៀត​បៀន   និងសេចក្តី​ស្ងប់ស្ងាត់ ទុកជាអាវុធ របស់កុល​បុត្ត (អ្នកស្ថិតនៅ​ក្នុង​រថ គឺអរិយមគ្គ) ឯណា (កុលបុត្តនោះ) មានធម៌ គឺអធិវាសន​ខន្តី​ ជាគ្រឿងក្រោះ ប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីព្រះនិព្វាន ជាទីក្សេមចាកយោគៈ ។ ព្រហ្មយាននេះ រកគុណជាតដទៃ ក្រៃលែងជាងគ្មាន កើតព្រមក្នុងខ្លួន អ្នក​ប្រាជ្ញទាំងឡាយ កាលមានជ័យជំនះ (នូវរាគាទិកិលេស) រមែងចេញ​ចាក​លោកបានដោយពិត ។
កិមត្ថិយសូត្រ ទី៥
[២៥] សាវត្ថីនិទាន ។ គ្រានោះ ពួកភិក្ខុច្រើនរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយ​ក្នុងទីសមគួរ ។ លុះ​ភិក្ខុទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ ក្នុងទីឯណោះ ពួកអន្យតិរ្ថិយបរិព្វាជក សួរខ្ញុំព្រះអង្គទាំងឡាយ យ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកលោកនៅប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ក្នុងសំណាក់​ព្រះសមណ​គោតម ដើម្បីប្រយោជន៍អ្វី ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ កាលបើ​ពួក​អន្យតិរ្ថិយបរិព្វាជក សួរយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គទាំងឡាយ ក៏ដោះស្រាយ ដល់​ពួក​អន្យតិរ្ថិយបរិព្វាជកទាំងនោះ យ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកយើងនៅ​ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយ​ធម៌ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដើម្បីកំណត់ដឹង​នូវ​ទុក្ខ ។ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ ខ្ញុំព្រះអង្គទាំងឡាយ កាលបើគេសួរ យ៉ាងនេះហើយ ដោះស្រាយ​យ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា​ ពោលតាមពាក្យ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហើយផង មិនពោលបង្កាច់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយពាក្យមិនពិតផង ដោះស្រាយ​នូវ​ធម៌​ តាម​សមគួរដល់ធម៌ផង ទាំងពាក្យពោលធំតូចនីមួយ ដែលប្រកបដោយធម៌ ក៏មិនដល់​នូវ​​ហេតុ ដែលបណ្ឌិតគប្បីតិះដៀលផងទេឬ ។
[២៦]  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  អើ កាលបើគេសួរ យ៉ាងនេះហើយ អ្នកទាំងឡាយ ​ដោះស្រាយយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា ពោលតាមពាក្យ ដែលតថាគត ពោលហើយផង មិន​ឈ្មោះថា ពោលបង្កាច់តថាគត ដោយពាក្យមិនពិតផង ដោះស្រាយ​នូវ​ធម៌ តាមសមគួរ ដល់ធម៌ផង ទាំងពាក្យពោលធំតូចនីមួយ ដែលប្រកបដោយធម៌ ក៏មិនដល់នូវហេតុ​ដែលបណ្ឌិតគប្បីតិះដៀលផងទេ ព្រោះអ្នកទាំងឡាយ  នៅប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ក្នុងសំណាក់តថាគត ដើម្បីកំណត់នូវទុក្ខពិត ។
[២៧]  ម្នាលភិក្ខុទំាងឡាយ  បើពួកអន្យតិរ្ថិយបរិព្វាជក សួរអ្នកទាំងឡាយ  យ៉ាង​នេះថា ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចុះមគ្គ   និងបដិបទា ប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីកំណត់ដឹង​នូវ​ទុក្ខ​នុ៎ះ មានដែរឬ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  កាលបើពួកអន្យតិរិ្ថយបរិព្វាជក សួរយ៉ាងនេះ អ្នក​ទាំងឡាយ គប្បីដោះស្រាយ ដល់ពួកអន្យតិរ្ថិយបរិព្វាជកទាំងនោះ យ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មគ្គ   និងបដិបទា ប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីកំណត់ដឹង​នូវ​ទុក្ខនុ៎ះ មានដែរ ។
[២៨]  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ចុះមគ្គដូចម្តេច បដិបទាដូចម្តេច ដែលប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីកំណត់ដឹង​នូវ​ទុក្ខនុ៎ះ ។  គឺមគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ហ្នឹងឯង ។ មគ្គទាំង ៨  តើដូចម្តេច ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះជាមគ្គ នេះជាបដិបទា ដែលប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីកំណត់ដឹង​នូវ​ទុក្ខនុ៎ះ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  កាលបើពួកអន្យតិរិ្ថយបរិព្វាជក សួរយ៉ាងនេះហើយ អ្នកទាំងឡាយ  គប្បីដោះស្រាយ ដល់ពួកអន្យតិរ្ថិយបរិព្វាជកទាំងនោះ យ៉ាងនេះចុះ ។
[២៩]  សាវត្ថីនិទាន ។ គ្រានោះ ភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះ​ចូលទៅដល់ កា្របថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ ។ លុះភិក្ខុ​នោះ​ អង្គុក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​​ចម្រើន​ គេតែងនិយាយថា ព្រហ្មចរិយៈ ព្រហ្មចរិយៈ ដូច្នេះ ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​​ព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច ទីបំផុតរបស់ព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច ។
[៣០]  ម្នាលភិក្ខុ មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ហៅថា ព្រហ្មចរិយៈ ។ មគ្គទាំង ៨  តើដូចម្តេច ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុ ការអស់​ទៅ នៃរាគៈ ការអស់ទៅនៃទោសៈ ការអស់ទៅនៃមោហៈឯណា នេះហៅថា ទីបំផុត នៃព្រហ្មចរិយៈ ។
ទុតិយអញ្ញតរភិក្ខុសូត្រ ទី៧
[៣១] សាវត្ថីនិទាន ។ គ្រានោះ ភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះ​ចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ ។ លុះភិក្ខុ​នោះ​ អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ គេតែងនិយាយថា ការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈ ការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ ការកំចាត់បង់​នូវ​មោហៈ ដូច្នេះ ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ ចុះពាក្យថា ការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈ ការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ ការកំចាត់បង់​នូវ​មោហៈនុ៎ះ ជាឈ្មោះនៃអ្វីហ្ន៎ ។ ម្នាល​ភិក្ខុ ពាក្យថា ការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈ ការកំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈ   និងការកំចាត់​បង់​​នូវ​​មោហៈនុ៎ះ ជាឈ្មោះ នៃនិព្វានធាតុ ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា ការអស់ទៅ នៃ​អាសវៈ​​ទាំងឡាយ ។
[៣២] កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុនោះ ក៏ក្រាប​បង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ គេតែងនិយាយថា អមតៈ អមតៈ (មិនស្លាប់ មិនស្លាប់) ដូច្នេះ ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ អមតៈ  តើដូចម្តេច ផ្លូវជាដំណើរទៅកាន់អមតៈ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ ការអស់ទៅនៃរាគៈ ការអស់​ទៅនៃទោសៈ ការអស់ទៅនៃមោហៈឯណា នេះហៅថា អមតៈ ។ មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ​នេះឯង ជាផ្លូវ ដំណើរទៅកាន់អមតៈ ។ មគ្គទាំង ៨  តើដូចម្តេច ។  គឺ​សម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។
វិភង្គសូត្រ ទី៨
[៣៣] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគត នឹងសំដែង នឹងចែក​នូវ​មគ្គដ៏​ប្រសើរ ប្រកដោយអង្គ ៨  ដល់អ្នកទាំងឡាយ  អ្នកទាំងឡាយ  ចូរប្រុងស្តាប់​នូវ​មគ្គនោះ ចូរធ្វើ​ទុកក្នុងចិត្ត ដោយប្រពៃចុះ តថាគត នឹងសំដែង ។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលស្តាប់​ព្រះពុទ្ធដីកា​ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា ព្រះករុណា ព្រះអង្គ ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នេះថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨  តើដូចម្តេច ។ មគ្គទាំង ៨  គឺអ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។
[៣៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សម្មាទិដ្ឋិ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សេចក្តីដឹង​ ក្នុងទុក្ខ សេចក្តី​ដឹងក្នុងហេតុ ជាទីកើតឡើង​នៃទុក្ខ សេចក្តីដឹងក្នុងការរលត់​នៃទុក្ខ សេចក្តីដឹង ក្នុងបដិប​ទា ​ជាដំណើរទៅកាន់ទីរលត់ នៃទុក្ខឯណា ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ នេះហៅថា​ សម្មាទិដ្ឋិ ។
[៣៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សម្មាសង្កប្បៈ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សេចក្តត្រិះរិះ ក្នុងការចេញចាកកាម សេចក្តីត្រិះរិះ ក្នុងការមិនព្យាបាទ សេចក្តីត្រិះរិះ​ក្នុងការមិន​បៀតបៀនឯណា ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា សម្មាសង្កប្បៈ ។
[៣៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សម្មាវាចា  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ចេតនាវៀរចាកការនិយាយកុហក ចេតនាវៀរចាកការនិយាយញុះញង់ ចេតនាវៀរចាកការនិយាយទ្រគោះ ចេតនាវៀរចាកការនិយាយរោយរាយឯណា ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ នេះហៅថា សម្មាវាចា ។
[៣៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សម្មាកម្មន្តៈ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ចេតនាវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ចេតនាវៀរចាកការលួចទ្រព្យគេ ចេតនាវៀរចាក​ការប្រព្រឹត្តធម៌មិនប្រសើរឯណា ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា សម្មាកម្មន្តៈ ។
[៣៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សម្មាអាជីវៈ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  អរិយសាវក ក្នុងសាសនានេះ លះបង់​នូវ​ការចិញ្ចឹមជីវិតខុស សម្រេចការចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយការចិញ្ចឹមជីវិតត្រូវ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា សម្មាអាជីវៈ ។
[៣៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សម្មាវាយាមៈ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ភិក្ខុក្នុងសាសនេះ ញ៉ាំងឆន្ទៈ ឲ្យ​កើត ប្រឹងប្រែង ប្រារព្ធព្យាយាម ផ្គងចិត្តទុក តាំងព្យា​យាមមាំ ដើម្បីញ៉ាំងពួកអកុសលធម៌ ដ៏លាមក ដែលមិនទាន់កើត មិនឲ្យ​កើត​ឡើង​​បាន ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យ​កើត ប្រឹងប្រែង ប្រារព្ធ ព្យាយាម ផ្គងចិត្តទុក តាំងព្យាយាមមាំ ដើម្បីលះ​បង់​នូវ​ពួកអកុសលធម៌ ដ៏លាមក ដែលកើតឡើង​ហើយ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យ​កើត ប្រឹងប្រែង ប្រារព្ធព្យាយាម ផ្គងចិត្តទុក តាំងព្យាយាមមាំ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ ដែលមិនទាន់កើត ឲ្យ​កើតឡើង​ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យ​កើត ប្រឹងប្រែង ប្រារព្ធព្យាយាម ផ្គងចិត្តទុក តាំងព្យាយាមមាំ ដើម្បីញ៉ាំងពួកកុសលធម៌ ដែលកើតឡើង​ហើយ ឲ្យ​តាំងនៅ មិនឲ្យ​ភ្លេចភ្លាំងទៅវិញ ឲ្យ​​​ចម្រើន​ធំទូលាយ ពេញបរិបូណ៌ ក្រៃលែងឡើង​ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា សម្មាវាយាមៈ ។
[៤០]   ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សម្មាសតិ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ភិក្ខុក្នុង​សាសនានេះ ពិចារណាឃើញរឿយៗ ​នូវ​កាយក្នុងកាយ មានព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មានស្មារតី កំចាត់បង់​នូវ​អភិជ្ឈា   និងទោមនស្ស ក្នុងលោកចេញ ពិចារណាឃើញរឿយៗ​នូវ​វេទនាក្នុងវេទនាទាំងឡាយ មានព្យាយាម ជា​គ្រឿងដុត​កំដៅកិលេស មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មានស្មារតី កំចាត់បង់​នូវ​អភិជ្ឈា   និង​ទោមនស្ស​ក្នុងលោកចេញ ពិចារណាឃើញរឿយៗ​នូវ​ចិត្តក្នុងចិត្ត មានព្យាយាម​ ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មានស្មារតី កំចាត់បង់​នូវ​អភិជ្ឈា​   និង​ទោមនស្ស ក្នុងលោកចេញ ពិចារណាឃើញរឿយៗ​នូវ​ធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ មាន​ព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មានស្មារតី កំចាត់បង់​នូវ​អភិជ្ឈា​ និងទោមនស្ស ក្នុងលោកចេញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា សម្មាសតិ ។
[៤១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  សម្មាសមាធិ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ បាន​ដល់​នូវ​បឋមជ្ឈាន ប្រកបដោយវិតក្កៈ ប្រកបដោយវិចារៈ មានតែបីតិ   និងសុខ កើត​អំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ បានដល់​នូវ​ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាតិកើតមាន ក្នុងសន្តានចិត្ត ប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លា គឺសទ្ធា មានសភាពជា​ចិត្តខ្ពស់ឯក មិនមានវិតក្កៈ មិនមានវិចារៈ មានតែបីតិ   និងសុខ កើតអំពីសមាធិ គឺបឋមជ្ឈាន ព្រោះរម្ងាប់​នូវ​វិតក្កៈ​   និងវិចារៈ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ភិក្ខុមានចិត្តនឿយណាយ ចាកបីតិ ប្រកបដោយឧបេក្ខា មានស្មារតីដឹងខ្លួន សោយនូវសុខ ដោយនាមកាយ ព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរ​នូវ​បុគ្គល ដែលបាននូវតតិយជ្ឈាននោះថា បុគ្គល ដែលបាននូវតតិយជ្ឈាន មាន​ចិត្ត ប្រកបដោយឧបេក្ខា មានស្មារតី មានធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ ដូច្នេះ ព្រោះ​តតិយជ្ឈានឯណា ក៏បានដល់​នូវ​តតិយជ្ឈាននោះ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ភិក្ខុ​លះបង់​នូវ​សុខផង លះបង់​នូវ​ទុក្ខផង មានសោមនស្ស   និងទោមនស្សអស់​ហើយ ក្នុង​កាលមុន ក៏បាន​ដល់នូវ​ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមានទុក្ខ មិនមានសុខ មានតែសតិ ដ៏បរិសុទ្ធិ​ដែលកើតអំពីឧបេក្ខា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា សម្មាសមាធិ ។
សូកសូត្រ ទី៩
[៤២]  សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ដូចចុងស្រូវខ្សាយ ឬចុងស្រូវដំ​ណើប ដែលគេដំកល់ទុកខុស នឹងមុតដៃ ឬជើង ឬនឹងញ៉ាំងឈាម ឲ្យ​កើតឡើង​បាន ដល់​បុគ្គល ដែលច្រត់ដោយដៃ ឬជាន់ដោយជើង ហេតុនេះ រមែងមិនមានឡើយ ។ ដំណើរ​នោះ ព្រោះហេតុអ្វី ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ព្រោះថា ចុងនៃស្រូវគេដំកល់ទុកខុស យ៉ាង​ណា​មិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ភិក្ខុនោះ នឹងអាចទំលាយ​នូវ​អវិជ្ជា នឹងញ៉ាំងវិជ្ជា ឲ្យ​កើត​ឡើង​ នឹងបានធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ដោយទិដ្ឋិ ដែលខ្លួនដំកល់ខុស ដោយមគ្គ​ភាវនា ដែលខ្លួនដំកល់ខុស ហេតុនេះ រមែងមិនមានឡើយ ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុ​ដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ព្រោះថា ទិដ្ឋិដែលភិក្ខុនោះ ដំកល់ខុស ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[៤៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ដូចចុងស្រូវខ្សាយ ឬចុងស្រូវដំ​ណើប ដែល​បុគ្គលដំកល់​​​ទុក​ត្រូវ នឹងអាចមុតដៃ ឬជើង ឬនឹងញ៉ាំងឈាម ឲ្យ​កើតឡើង​បាន ដល់បុគ្គល ដែល​ច្រត់​​ដោយ​ដៃ ឬជាន់ដោយជើង ហេតុនេះ រមែងមានជាប្រាកដ ។ ដំណើរ​នោះ ព្រោះ​ហេតុអ្វី ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ព្រោះថា ចុងនៃស្រូវ គេដំកល់ទុកត្រូវ យ៉ាង​ណា​មិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ភិក្ខុនោះ នឹងទំលាយ​នូវ​អវិជ្ជា នឹងញ៉ាំងវិជ្ជា​ឲ្យ​កើត​ឡើង​ នឹងបានធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វានបាន ដោយទិដ្ឋិ ដែលខ្លួនដំកល់ត្រូវ ដោយ​មគ្គភាវនា ដែលខ្លួនដំកល់ត្រូវ ហេតុនេះ រមែងមាន ជាប្រាកដ ។ ដំណើរនោះ ព្រោះ​ហេតុ​អ្វី ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ព្រោះថា ទិដ្ឋិដែលភិក្ខុនោះ ដំកល់ត្រូវ ក៏យ៉ាងនោះ​ដែរ ។
[៤៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ចុះភិក្ខុនឹងទំលាយ​នូវ​អវិជ្ជា ញ៉ាំងវិជ្ជា ឲ្យ​កើតឡើង​ នឹងបានធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ដោយទិដ្ឋិ ដែលខ្លួនដំកល់ត្រូវ ដោយមគ្គភាវនា​ ដែលខ្លួនដំកល់ត្រូវ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​​សម្មា​ទិដ្ឋិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីនឿយណាយ អាស្រ័យ​​នូវ​​សេចក្តីរលត់ មានកិរិយាបង្អោនទៅ ដើម្បីលះបង់​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីនឿយណាយ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីរលត់ មានកិរិយាបង្អោនទៅ ដើម្បីលះបង់ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ភិក្ខុនឹងទំលាយ​នូវ​អវិជ្ជា ញ៉ាំង​​វិជ្ជា ឲ្យ​កើតឡើង​ នឹងធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ដោយទិដ្ឋិ​ ដែល​ខ្លួនដំកល់​ត្រូវ ដោយ​មគ្គភាវនា ដែលខ្លួនដំកល់ត្រូវ យ៉ាងនេះឯង ។
នន្ទិយសូត្រ ទី១០
[៤៥] សាវត្ថីនិទាន ។ គ្រានោះ នន្ទិយបរិព្វាជក ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ធ្វើសេចក្តីរីករាយ ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យ​ដែល​គួររីករាយ   និងពាក្យដែលគួររឭកហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ ។ លុះនន្ទិយ​បរិព្វាជក អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏​​ចម្រើន​ ធម៌ទាំងឡាយ ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ ជាធម៌មាន​ដំ​ណើរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មានព្រះនិព្វាន ជាទីប្រព្រឹត្តទៅ ក្នុងខាងមុខ មាន
ព្រះ​និព្វាន ជាទីបំផុត មានប៉ុន្មានហ្ន៎ ។ ម្នាលនន្ទិយៈ ធម៌ទាំងឡាយ ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ ជាធម៌មានដំណើរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មានព្រះនិព្វានជាទីប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ខាងមុខ មានព្រះនិព្វាន ជាទីបំផុតនេះ មាន ៨ យ៉ាង ។ ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាង​ តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលនន្ទិយៈ ធម៌ទាំង ៨ នេះឯង ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ ជាធម៌មានដំណើរទៅកាន់​ព្រះនិព្វាន មានព្រះនិព្វាន ជាទីប្រព្រឹត្តទៅខាងមុខ មានព្រះនិព្វាន ជាទីបំផុត ។
ចប់ អវិជ្ជាវគ្គ ទី១ ។
ឧទ្ទាននៃអវិជ្ជាវគ្គនោះ គឺ
និយាយអំពីអវិជ្ជា១ អំពីពាក់កណ្តាល នៃព្រហ្មចរិយៈ១ អំពីព្រះសារីបុត្ត១ អំពីជាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍១ អំពីការប្រព្រឹត្តិព្រហ្មចរិយៈ​ ដើម្បី​ប្រយោជន៍អ្វី១ អំពីភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ​​ មាន២លើក អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ សំដែងចែក អដ្ឋង្គិកមគ្គ១ អំពីសេចក្តីប្រៀបដូចចុង នៃស្រូវ១ អំពីនន្ទិយបរិព្វាជក១ ។
វិហារវគ្គ ទី២
បឋមវិហារសូត្រ ទី១
[៤៧] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគត ប្រាថ្នា​ដើម្បីសម្ងំនៅក្នុង​ទីស្ងាត់​អស់​​​កន្លះខែ អ្នកណាកុំគប្បីចូលទៅរកតថាគតឡើយ វៀរលែងតែ​ភិក្ខុមួយ​រូប អ្នកនាំ​នូវចង្ហាន់​​បិណ្ឌបាតទៅ ។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលស្តាប់ព្រះពុទ្ធដីកា ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា ព្រះករុណា ព្រះអង្គ ។ អ្នកណាមួយ ក៏មិនហ៊ាន​ចូលទៅ​គាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្នុងទី​នោះឡើយ វៀរលែងតែភិក្ខុមួយរូប អ្នកនាំនូវចង្ហាន់បិណ្ឌបាតទៅ ។
[៤៨] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះកន្លងកាលកន្លះខែនោះហើយ ក៏ទ្រង់​ចេញ​​ចាក​ទីស្ងាត់ ហើយត្រាស់នឹងភិក្ខុទាំងឡាយថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគត បាន​ត្រាស់ដឹងជាដំបូង ដោយធម៌ ជាគ្រឿងនៅឯណា តថាគត ក៏បានសម្រេចសម្រាន្តនៅ​ដោយចំណែក នៃធម៌ ជាគ្រឿងនៅនោះ តថាគត ដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា ការសោយអារម្មណ៍ ព្រោះមិច្ឆាទិដ្ឋិ ជាបច្ច័យ ក៏មាន ការសោយអារម្មណ៍ព្រោះសម្មាទិដ្ឋិ​ ជាបច្ច័យ​ក៏មាន​​ ។បេ។ ការសោយអារម្មណ៍ ព្រោះមិច្ឆាសមាធិជាបច្ច័យ ក៏មាន ការសោយ​អារម្មណ៍ព្រោះ​សម្មាសមាធិជាបច្ច័យក៏មាន ការសោយអារម្មណ៍ព្រោះឆន្ទៈ​ជាបច្ច័យ​ក៏មាន ការ​សោយ​អារម្មណ៍​ព្រោះវិតក្កៈ​ជាបច្ច័យ​ក៏មាន ការ​សោយអារម្មណ៍​ព្រោះ​សញ្ញាជាបច្ច័យក៏មាន ឆន្ទៈមិនរម្ងាប់ក៏មាន វិតក្កៈមិនរម្ងាប់ក៏មាន សញ្ញាមិនរម្ងាប់ក៏មាន ការសោយ​អារម្មណ៍​ព្រោះមិនរម្ងាប់​នោះជាបច្ច័យក៏មាន ឆន្ទៈរម្ងាប់ក៏មាន វិតក្កៈរម្ងាប់​ក៏មាន សញ្ញារម្ងាប់ក៏មាន ការសោយអារម្មណ៍ព្រោះរម្ងាប់នោះជាបច្ច័យក៏មាន សេចក្តី​ព្យាយាម ប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីដល់​នូវ​គុណវិសេស​ ដែលមិនទាន់បានដល់ក៏មាន កាលបើ​ហេតុនោះមិនទាន់សម្រេចហើយ ការសោយ​អារម្មណ៍​ព្រោះមិន​សម្រេច​នោះ​​ជាបច្ច័យ​ក៏មាន ។
ទុតិយវិហារសូត្រ ទី២
សេក្ខសូត្រ ទី៣
[៥១] សាវត្ថីនិទាន ។ គ្រានោះ ភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​​ ។បេ។ លុះភិក្ខុនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះ​ថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ ពាក្យគេតែងនិយាយថា សេក្ខៈ សេក្ខៈ ដូច្នេះ បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏​​ចម្រើន​ ដែលឈ្មោះថា សេក្ខៈនោះ ដោយហេតុ​ប៉ុន្មាន​យ៉ាង ។ ម្នាលភិក្ខុ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ប្រកបដោយសេក្ខសម្មាទិដ្ឋិ​​  ។បេ។  ប្រកបដោយសេក្ខសម្មាសមាធិ ។ ម្នាលភិក្ខុ ដែលឈ្មោះថាសេក្ខៈ ដោយ​ហេតុ​ប៉ុណ្ណេះឯង ។
[៥២] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះ ដែលបុគ្គល​​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ ដែលមិនទាន់កើតឡើង​ រមែងកើតឡើង​ មិនមែនកើត​ឡើង​ ក្រៅអំពីការកើតប្រាកដ នៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធទេ ។ ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាង​  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ ដែលមិន​ទាន់កើតឡើង​ រមែងកើតឡើង​ មិនមែនកើតឡើង​ ក្រៅ​អំពីការ​កើតប្រាក​ដ​នៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធទេ ។
ទុតិយឧប្បាទសូត្រ ទី៥
[៥៣] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ ដែលមិនទាន់កើតឡើង​ រមែងកើតឡើង​ មិនមែនកើត​ឡើង​ ក្រៅអំពីវិន័យព្រះសុគតទេ ។ ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាង  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គល​​​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ ដែលមិនទាន់កើតឡើង​ រមែងកើតឡើង​ មិនមែនកើត​ឡើង​ ក្រៅអំពីវិន័យព្រះសុគតទេ ។
បឋមបរិសុទ្ធសូត្រ ទី៦
[៥៤] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង ដែល​បរិសុទ្ធិផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេសហើយ ដែលមិនទាន់​កើតឡើង​ រមែងកើតឡើង​ មិនមែនកើតឡើង​ ក្រៅអំពីការកើតប្រា​កដ នៃព្រះ​តថាគត ជា​អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទេ ។ ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាង  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង ដែល​បរិសុទ្ធិ ផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេសហើយ ដែលមិនទាន់​កើតឡើង​ រមែ​ង​កើតឡើង​ មិនមែនកើតឡើង​ ក្រៅអំពីការកើតប្រា​កដ នៃព្រះ​តថាគត​ជាអរហន្ត​សម្មាសម្ពុទ្ធទេ ។
ទុតិយបរិសុទ្ធសូត្រ ទី៧
[៥៥] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង ដែល​បរិសុទ្ធិផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេសហើយ ដែលមិនទាន់​កើតឡើង​ រមែងកើតឡើង​ មិនមែនកើតឡើង​ ក្រៅអំពីវិន័យព្រះសុគតទេ ។ ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាង​ តើ​ដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ធម៌​ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង ដែល​បរិសុទ្ធិផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​ចាក​ឧបក្កិលេសហើយ ដែលមិនទាន់​កើតឡើង​ រមែងកើតឡើង​ មិនមែនកើតឡើង​​ ក្រៅ​អំពីវិន័យព្រះសុគតទេ ។
បឋមកុក្កុដារាមសូត្រ ទី៨
[៥៦]  សាវត្ថីនិទាន ។ ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ ។ សម័យមួយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ   និងព្រះភទ្ទៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងកុក្កុដារាម ជិតក្រុងបាដលិបុត្ត ។ គ្រានោះ ព្រះភទ្ទៈដ៏មានអាយុ ចេញចាកទីពួនសម្ងំ ក្នុងវេលា​សាយណ្ហសម័យ ហើយចូលទៅ​រកព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ធ្វើ​នូវ​សេចក្តីរីករាយ ជាមួយនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ   និងពាក្យដែលគួររឭកហើយ ក៏​អង្គុយក្នុងទីសមគួរ ។ លុះព្រះភទ្ទៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោល​ទៅនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ដូច្នេះថា ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ពាក្យគេតែងនិយាយថា អព្រហ្មចរិយៈ អព្រហ្មចរិយៈ ដូច្នេះ ម្នាលអាវុសោ អព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាល​អាវុសោភទ្ទៈ ប្រពៃណាស់ហើយ ប្រពៃណាស់ហើយ ម្នាលអាវុសោភទ្ទៈ ការ​ស្វែងប្រស្នា របស់អ្នក ល្អពេកណាស់ ប្រាជ្ញាក៏ល្អ ការសាកសួរក៏មានទំនងល្អ ម្នាលអាវុសោភទ្ទៈ ព្រោះថា អ្នកសួរយ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោ អានន្ទ ពាក្យថាគេតែង​និយាយថា អព្រហ្មចរិយៈ អព្រហ្មចរិយៈ ដូច្នេះ ម្នាលអាវុសោ អព្រហ្មចរិយៈ​  តើដូចម្តេច ។ យ៉ាងនេះហើយ អាវុសោ ។ ម្នាលអាវុសោ មិច្ឆាមគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ហៅថា អព្រហ្មចរិយៈ ។ មិច្ឆាមគ្គ ទាំង ៨  តើដូចម្តេច ។  គឺមិច្ឆាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ មិច្ឆា​សមាធិ១ ។
ទុតិយកុក្កុដារាមសូត្រ ទី៩
[៥៧]  បាដលិបុត្តនិទាន​​ ។បេ។ ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ពាក្យគេតែងនិយាយថា ព្រហ្មចរិយៈ ព្រហ្មចរិយៈ ដូច្នេះ ម្នាលអាវុសោ ព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច ទីបំផុតរបស់​ព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាលអាវុសោភទ្ទៈ ប្រពៃណាស់ហើយ ប្រពៃណាស់ហើយ ម្នាល​អាវុសោភទ្ទៈ ការ​ស្វែងរកប្រស្នារបស់អ្នក ល្អពេកណាស់ ប្រាជ្ញាក៏ល្អ ការសាក​សួរ​ក៏មានទំនងល្អ ម្នាលអាវុសោភទ្ទៈ ព្រោះថា អ្នកសួរយ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោ​អា​នន្ទ ពាក្យគេតែងនិយាយថា ព្រហ្មចរិយៈ ព្រហ្មចរិយៈ ដូច្នេះ ម្នាលអាវុសោ ព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច ទីបំផុត​របស់​ព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច ។ យ៉ាងនេះហើយ អាវុសោ ។ ម្នាលអាវុសោ មគ្គដ៏ប្រ​សើរ​ ប្រ​កបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ហៅថា ព្រហ្មចរិយៈ ។ មគ្គទាំង ៨  តើដូចម្តេច ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​  ។បេ។ សម្មា​សមាធិ១ ។ ម្នាលអាវុសោ ការអស់ទៅ​នៃរាគៈ ការអស់​ទៅនៃទោសៈ ការអស់ទៅនៃមោហៈឯណា នេះហៅថា ទីបំផុតរបស់​ព្រហ្មចរិយៈ ។
តតិយកុក្កុដារាមសូត្រ ទី១០
[៥៨]  បាដលិបុត្តនិទាន ។ ម្នាលអាវុសោ អានន្ទ ពាក្យគេតែងនិយាយថា ព្រហ្មចរិយៈ ព្រហ្មចរិយៈ ដូច្នេះ ម្នាលអាវុសោ ព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច ព្រហ្មចារី (បុគ្គល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ធម៌ដ៏ប្រសើរ)  តើដូចម្តេច ទីបំផុតរបស់ព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច ។ ម្នាល​អាវុសោភទ្ទៈ ប្រពៃណាស់ហើយ ប្រពៃណាស់ហើយ ម្នាលអាវុសោភទ្ទៈ ការ​ស្វែង​​រកប្រស្នារបស់អ្នក ល្អពេកណាស់ ប្រាជ្ញាក៏ល្អ ការសាក​សួរ​ ក៏មានទំនងល្អ ម្នាល​អាវុសោ​ភទ្ទៈ ព្រោះថា អ្នកសួរយ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោ អានន្ទ ពាក្យគេតែង​និយាយថា ព្រហ្មចរិយៈ ព្រហ្មចរិយៈ ដូច្នេះ ម្នាលអាវុសោ ព្រហ្មចរិយៈ  តើដូចម្តេច​ព្រហ្មចារី  តើដូចម្តេច ទីបំផុតរបស់​ព្រហ្ម​ចរិយៈ  តើដូចម្តេច ។ យ៉ាងនេះហើយ អាវុសោ ។ ម្នាល​អាវុសោ មគ្គដ៏ប្រ​សើរ ​ប្រ​កបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ហៅថា ព្រហ្មចរិយៈ ។ មគ្គទាំង ៨  តើដូចម្តេច ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មា​សមាធិ១ ។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលឯណា ប្រកបដោយមគ្គ ដ៏ប្រ​សើរ​ មានដោយអង្គ ៨ នេះ បុគ្គលនេះ ហៅថា ព្រហ្មចារី ។ ម្នាលអាវុសោ ការអស់​ទៅនៃរាគៈ ការអស់​ទៅនៃទោសៈ ការអស់ទៅនៃមោហៈឯណា នេះហៅថា ទីបំផុត របស់ព្រហ្មចរិយៈ ។ ក្នុងសូត្រ៣នេះ មាននិទានតែមួយ ។
ចប់ វិហារវគ្គ ទី២ ។
ឧទ្ទាននៃវិហារវគ្គនោះ គឺ
មិច្ឆត្តវគ្គ ទី៣
មិច្ឆត្តសូត្រ ទី១
[៥៩] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគត នឹងសំដែង​នូវ​ភាវៈ​ខុស​ផង​នូវ​ភាវៈ​ត្រូវផង  ដល់អ្នកទាំងឡាយ  អ្នកទាំងឡាយ  ចូរស្តាប់​នូវធម៌​នោះចុះ ។
[៦០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ភាវៈខុស  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺមិច្ឆាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ មិច្ឆាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា ភាវៈខុស ។
[៦១] ភាវៈត្រូវ  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា ភាវៈត្រូវ ។
អកុសលធម្មសូត្រ ទី២
[៦២] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគត នឹងសំដែងនូវធម៌ ជា​អកុសល​ផង​នូវ​ធម៌ជាកុសលផង  ដល់អ្នកទាំងឡាយ  អ្នកទាំងឡាយ  ចូរស្ដាប់នូវធម៌នោះចុះ ។
[៦៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  ធម៌ជាអកុសល  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺមិច្ឆាទិដ្ឋិ ១​​ ។បេ។ មិច្ឆាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា ធម៌ជាអកុសល ។
[៦៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាកុសល តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា ធម៌ជាកុសល ។
បឋមបដិបទាសូត្រ ទី៣
[៦៥] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគតនឹងសំដែង​នូវ​បដិបទាខុសផង​នូវ​បដិបទាត្រូវផង  ដល់អ្នកទាំងឡាយ  អ្នកទាំងឡាយ  ចូរស្តាប់​នូវ​បដិបទានោះចុះ ។
[៦៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  បដិបទាខុស  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺមិច្ឆាទិដ្ឋិ ១​​ ។បេ។ មិច្ឆាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុងទាំងឡាយ នេះហៅថា បដិបទាខុស ។
[៦៧]  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  បដិបទាត្រូវ  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា បដិបទាត្រូវ ។
ទុតិយបដិបទាសូត្រ ទី៤
[៦៨]  សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគត មិនសរសើរបដិបទាខុស របស់​គ្រហស្ថក្តី ​របស់បព្វជិតក្តីទេ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  គ្រហស្ថក្តី បព្វជិតក្តី តែ​ប្រតិបត្តិ​ខុស​ហើយ រមែងមិនញ៉ាំងធម៌ ដែលបណ្ឌិគប្បីដឹង គឺអរិយមគ្គ​ ជាកុសល ​ឲ្យ​​សម្រេច​បាន ព្រោះហេតុ​នៃ​អធិករណ៍ គឺប្រតិបត្តិខុសទេ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  បដិបទា​ខុស តើដូច​ម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺមិច្ឆាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ មិច្ឆាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា បដិបទា​ខុស ។ ​ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគត មិនសរសើរបដិបទាខុស ​របស់​គ្រហស្ថក្តី របស់បព្វជិតក្តី​ទេ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  គ្រហស្ថក្តី បព្វជិតក្តី តែប្រតិបត្តិ​ខុស​ហើយ រមែងមិនញ៉ាំងធម៌ ដែលបណ្ឌិតគប្បីដឹង គឺអរិយមគ្គ ជាកុសល ​ឲ្យ​សម្រេច​បាន ព្រោះ​ហេតុ​នៃអធិករណ៍ គឺប្រតិបត្តិខុសទេ ។
[៦៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសរសើរតែបដិបទាត្រូវ របស់គ្រហស្ថក្តី ​របស់​បព្វជិត​ក្តី ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  គ្រហស្ថក្តី បព្វជិតក្តី តែប្រតិបត្តិត្រូវហើយ រមែងញ៉ាំង​ធម៌ ដែលបណ្ឌិគប្បីដឹង គឺអរិយមគ្គ ជាកុសល ឲ្យ​សម្រេចទៅបាន ព្រោះ​ហេតុ​នៃ​អធិករណ៍ គឺសេចក្តីប្រតិបត្តិត្រូវ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  បដិបទាត្រូវ តើដូច​ម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  នេះហៅថា បដិបទាត្រូវ ។ ​ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគត សរសើរតែបដិបទាត្រូវ​ របស់​គ្រហស្ថក្តី របស់បព្វជិតក្តី ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  គ្រហស្ថក្តី បព្វជិតក្តី តែប្រតិបត្តិត្រូវ​ហើយ​ រមែង​ញ៉ាំងធម៌ ដែល​បណ្ឌិត​គប្បីដឹង គឺអរិយមគ្គ ជាកុសល ឲ្យ​សម្រេចទៅបាន ព្រោះហេតុនៃអធិករណ៍ គឺសេចក្តី​ប្រតិបត្តិត្រូវ ។
បឋមអសប្បុរិសសូត្រ ទី៥
[៧០] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  តថាគតនឹងសំដែង​នូវ​អសប្បុរសផង​នូវ​សប្បុរសផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរស្តាប់​នូវ​សេចក្តីនោះចុះ ។
ទុតិយអសប្បុរិសសូត្រ ទី៦
[៧៣] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសំដែង​នូវ​អសប្បុរស​ផង​នូវ​អសប្បុរស ដ៏លើសជាងអសប្បុរសទៅទៀតផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ ។ ​ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ​តថាគតនឹងសំដែង​នូវ​សប្បុរសផង​នូវ​សប្បុរសដ៏លើសជាងសប្បុរស​ទៅ​​ទៀត​ផង​ ដល់អ្នកទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរ​ស្តាប់​នូវ​សេចក្តីនោះចុះ ។
[៧៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអសប្បុរស តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  បុគ្គលពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកឃើញខុស​​ ។បេ។ ដំកល់ចិត្តមាំខុស ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ នេះហៅថា អសប្បុរស ។
[៧៥]  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអសប្បុរសដ៏លើសជាងអសប្បុរសទៅទៀត​ តើ​ដូច​ម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកឃើញខុស​​ ។បេ។ ដំកល់ចិត្តមាំខុស មានសេចក្តីដឹងខុស មានចិត្តរួចស្រឡះខុស ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អសប្បុរស ដ៏លើសជាងអសប្បុរសទៅទៀត ។
[៧៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសប្បុរស តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកឃើញត្រូវ​​ ។បេ។ ដំកល់ចិត្តមាំត្រូវ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ នេះហៅថា សប្បុរស ។
[៧៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសប្បុរសដ៏លើសជាងសប្បុរសទៅទៀត​ តើ​ដូច​ម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកឃើញត្រូវ​​ ។បេ។ ដំកល់ចិត្តមាំត្រូវ មានសេចក្តីដឹងត្រូវ មានចិត្តរួចស្រឡះត្រូវ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សប្បុរស ដ៏លើសជាងសប្បុរសទៅទៀត ។
កុម្ភសូត្រ ទី៧
[៧៩]  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះរង្វេលទ្រនៃចិត្ត តើដូចម្តេច ។  គឺមគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រ​កបដោយអង្គ ៨ ហ្នឹងឯង ។ មគ្គទាំង ៨  តើដូចម្តេច ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ នេះហៅថា រង្វេលទ្រចិត្ត ។
[៨០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចក្អមមិនមានរង្វេលទ្រ តែង​បង្វិល​បាន​ដោយ​ងាយ ដែលមានរង្វេលទ្រ តែងបង្វិលបានដោយលំបាក យ៉ាងណា​មិញ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ចិត្តដែលមិនមានរង្វេលទ្រ តែងបង្វិលបានដោយងាយ ដែលប្រ​កប​ដោយ​រង្វេល​​ទ្រ តែងបង្វិលបានដោយលំបាក ក៏យ៉ាងនោះឯង ។
សមាធិសូត្រ ទី៨
[៨២]  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអរិយសម្មាសមាធិ ប្រកបដោយបច្ច័យ ប្រកប​ដោយ​បរិក្ខារ តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។
[៨៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភាវៈនៃចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ ​ដែលប្រកបដោយ​បរិក្ខារ ដោយអង្គទាំង៧នេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​នេះហៅថា អរិយសម្មាសមាធិ ប្រកបដោយបច្ច័យផង ប្រកបដោយបរិក្ខារផង ។
[៨៤]  សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វេទនានេះ មាន ៣ យ៉ាង ។ វេទនា៣ តើដូចម្តេច ។  គឺវេទនាជាសុខ១ វេទនាជាទុក្ខ១ វេទនាមិនជាទុក្ខមិនជាសុខ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វេទនា មាន ៣ យ៉ាងនេះឯង ។
[៨៥]  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដើម្បីកំណត់ដឹង​នូវ​វេទនា ទាំង៣នេះ ។ មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បី​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយង្គ ៨ ដើម្បីកំណត់ដឹង​នូវ​វេទនា ទាំង៣នេះឯង ។
ឧត្តិយសូត្រ ទី១០
[៨៦]  សាវត្ថីនិទាន ។ គ្រានោះ ព្រះឧត្តិយដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ​​ ។បេ។ លុះព្រះឧត្តិយដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ ក្នុងទីឯណោះ ខ្ញុំព្រះអង្គ នៅក្នុងទី​ស្ងាត់ សម្ងំនៅតែម្នាក់ឯង កើតចិត្តត្រិះរិះ យ៉ាងនេះថា កាមគុណ ៥ យ៉ាង ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ទ្រង់សំដែងហើយ ។ កាមគុណ ទាំង ៥ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​សំដែង​ហើយ តើដូចម្តេច ។
[៨៧]  ម្នាលឧត្តិយ ប្រពៃណាស់ហើយ ប្រពៃណាស់ហើយ ម្នាលឧតិ្តយ កាម​គុណ ទាំង៥ នេះឯង ដែលតថាគត បានសំដែងហើយ ។ កាមគុណ ទាំង៥ តើដូចម្តេច ។  គឺរូប ដែលគប្បីដឹងដោយភ្នែក ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរជាទីតម្រេក១ ។ សំឡេង ដែលគប្បីដឹង ដោយត្រចៀក១ ។ ក្លិន​ដែលគប្បីដឹង ដោយច្រមុះ១ ។ រសដែលគប្បីដឹង ដោយអណ្តាត១ ។ ផ្សព្វដែលគប្បី​ដឹង ដោយកាយ ជាទីប្រាថ្នា ជាត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីស្រឡាញ់ ប្រកប​ដោយកាម គួរជាទី​តម្រេក១ ។ ម្នាលឧត្តិយ កាមគុណ ទាំង៥នេះឯង ដែលតថាគតសំដែងហើយ ។
[៨៨]  ម្នាលឧត្តិយ បុគ្គលគប្បី​​ចម្រើន​មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដើម្បីលះបង់​នូវ​កាមគុណ ទាំង ៥ នេះ ។ មគ្គដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨  តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសម្មាទិដ្ឋិ១​​ ។បេ។ សម្មាសមាធិ១ ។ ម្នាលឧត្តិយ បុគ្គលគប្បី​​ចម្រើន​មគ្គ ដ៏ប្រសើរ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដើម្បីលះបង់​នូវ​កាមគុណ ទាំង៥នេះឯង ។
ឧទ្ទាននៃមិច្ឆត្តវគ្គនោះ គឺ
និយាយអំពីមិច្ឆត្ត ១ អំពីអកុសលធម៌ ១ អំពីបដិបទា មាន២លើក អំពី​អសប្បុរស​ មាន២លើក អំពីចិត្តប្រៀបដូចក្អម ១ អំពីអរិយសម្មាសមាធិ ១ អំពីវេទនា ១ អំពីព្រះឧត្តិយ​ដ៏មានអាយុ ១ ។
បដិបត្តិវគ្គ ទី៤
[៨៩]  សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសំដែងសេចក្តី​ប្រតិ​បត្តិខុស   និងសេចក្តីប្រតិបត្តិត្រូវ ដល់អ្នកទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរ​ស្តាប់​សេចក្តីនោះចុះ ។
[៩០]   ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីប្រតិបត្តិខុស តើដូចម្តេច ។  គឺអ្វីខ្លះ ។  គឺ​សេចក្តី​ឃើញខុស១​​ ។បេ។ សេចក្តីតាំងចិត្តខុស១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅ​ថា​សេចក្តីប្រតិបត្តិខុស ។
[៩១]  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីប្រតិបត្តិត្រូវ តើដូចម្តេច ។  គឺអ្វីខ្លះ ។  គឺ​សេចក្តីឃើញត្រូវ១​​ ។បេ។ សេចក្តីតាំងចិត្តត្រូវ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា​សេចក្តីប្រតិបត្តិត្រូវ ។
ទុតិយបដិបត្តិសូត្រ ទី២
[៩២]  សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសំដែងបុគ្គល ​អ្នកប្រតិបត្តិ​ខុស​   និងបុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិត្រូវ ដល់អ្នកទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ​ចូរស្តាប់នូវដំណើរ​បុគ្គល​នោះចុះ ។
[៩៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិខុស តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ បុគ្គលពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកឃើញខុស១​​ ។បេ។ ជាអ្នកតាំងចិត្តខុស១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិខុស ។
[៩៤]  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិត្រូវ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ បុគ្គលពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកឃើញត្រូវ១​​ ។បេ។ ជាអ្នកតាំងចិត្តត្រូវ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អ្នកប្រតិបត្តិ​ត្រូវ ។
វិរទ្ធសូត្រ ទី៣
[៩៥]  សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយមគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដែល​បុគ្គល​ទាំងឡាយឯណានីមួយ លះបង់ហើយ អរិយមគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ មានប្រក្រតី​ដល់នូវការអស់ទៅ នៃកងទុក្ខ ដោយប្រពៃ បុគ្គលទាំងនោះ ក៏លះ​បង់ដែរ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អរិយមគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដែលបុគ្គលទាំងឡាយឯណានីមួយ ប្រារព្ធហើយ អរិយមគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ មានប្រក្រតី ដល់នូវការអស់ទៅ នៃកងទុក្ខ​ដោយ​ប្រពៃ បុគ្គលទាំងនោះ ក៏ឈ្មោះថា ប្រារព្ធ​ហើយដែរ ។
បារង្គមសូត្រ ទី៤
[៩៧]  សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទំាងឡាយ  ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះ ដែល​បុគ្គល​​​ចម្រើន​​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីចេញចាកវដ្ត ទៅកាន់​ព្រះ​និព្វាន ។ ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេច ។ អ្វីខ្លះ ។  គឺសេចក្តីឃើញត្រូវ១​​ ។បេ។ សេចក្តី​តាំង​ចិត្ត​ត្រូវ​១ ។ ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គល​​ចម្រើន​​ហើយ ធ្វើឲ្យ​ច្រើនហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីចេញចាកវដ្ត ទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បាន​ត្រាស់នូវ​ព្រះពុទ្ធដីកានេះហើយ ព្រះសុគត លុះត្រាស់នូវ​ព្រះពុទ្ធដីកានេះហើយ លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តា ទើបទ្រង់ត្រាស់​នូវ​ព្រះពុទ្ធដីការ​នេះ តទៅទៀតថា ។
[៩៨] ក្នុងពួកមនុស្ស ជនទាំងឡាយឯណា ដល់នូវត្រើយ គឺព្រះនិព្វាន ជន​ទាំង​ឡាយ​នោះ មានប្រមាណតិចទេ ចំណែកពួកសត្វដទៃ ក្រៅពីនេះ តែងសសៀរ​ទៅ​តាម​ច្រាំង (វដ្តសង្សារ) ។ មួយទៀត ពួកជនណា មានប្រក្រតី​ប្រព្រឹត្ត​តាម​ធម៌​ក្នុងធម៌ ដែលព្រះតថាគត ត្រាស់ប្រពៃហើយ​ ពួកជននោះ នឹង (ឆ្លង)​នូវ​វដ្តៈ ជា​លំនៅ​នៃមច្ចុ ដែលឆ្លងបានដោយកម្រក្រៃពេក ហើយដល់នូវ​ត្រើយ គឺ​ព្រះ​និព្វាន ។ បណ្ឌិត គប្បីលះធម៌ខ្មៅ ញ៉ាំងធម៌ស ឲ្យ​​​ចម្រើន​ ហើយ​គប្បីចេញ​ចាក​អាល័យ គឺវដ្តៈ អាស្រ័យព្រះនិព្វាន ដែល​មិនមានអាល័យ គួរលះកាម​ទាំងឡាយ​ចេញ ហើយជាអ្នកមិនមានកង្វល់ ប្រាថ្នា​នូវ​សេចក្តីត្រេកអរ​ក្នុងវិវេក ដែលសត្វ​ត្រេកអរ​បានដោយកម្រ បណ្ឌិត គួរធ្វើខ្លួនឲ្យ​ផូរផង់ ចាកគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត ។ ចិត្ត​ដែលបណ្ឌិតពួកណា អប់រំល្អប្រពៃហើយ ក្នុងអង្គនៃធម៌ ជាគ្រឿង​ត្រាស់​ដឹង​ទំាង​ឡាយ បណ្ឌិតទាំងឡាយឯណា អ្នកត្រេកអរ ក្នុងការលះបង់​នូវ​​សេចក្តីប្រកាន់ ដោយ​ឥតមានសេចក្តីប្រកាន់ បណ្ឌិតនោះ ឈ្មោះថា អ្នកមានអាសវៈអស់ហើយ ​មាន​​សេចក្តីរុងរឿង បរិព្វានក្នុងលោកហើយ ។
បឋមសាមញ្ញសូត្រ ទី៥
[៩៩] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសំដែង​នូវ​សា​មញ្ញគុណ​   និងផល ​របស់សាមញ្ញគុណទាំងឡាយ ដល់អ្នកទាំងឡាយ អ្នកទាំង​ឡាយ ចូរស្តាប់​សេចក្តី​នោះចុះ ។
[១០០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសាមញ្ញគុណ តើដូចម្តេច ។ អរិយមគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ នេះឯង ។  គឺអ្វីខ្លះ ។  គឺសេចក្តីឃើញត្រូវ១​​ ។បេ។ សេចក្តីតាំងចិត្តត្រូវ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សាមញ្ញគុណ ។