ប៉ុលពត
ការផ្ដើមនយោបាយ
លទ្ធិកុម្មុយនីស្ត​​បាន​ចាប់ផ្តើម​​រីកដុះដាល​ជាខ្លាំង នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក តាមរយៈ​​ចលនា​ប្រឆាំង​នឹងមហាអំណាច​អាណានិគម ដែល​ចាប់ផ្ទុះឡើង​ នៅ​ក្រោយពេលបញ្ចប់ សង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ នៅឥណ្ឌូចិន ដែល​ស្ថិត​ក្រោម​អាណានិគម​បារាំង​ ក៏​មាន​ចលនា​កុម្មុយនីស្ត​មួយ​ដែរ គឺ "បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ឥណ្ឌូចិន" ដែល​​បង្កើត​ឡើង​ដោយលោក ហូ ជីមិញ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣០ ដែលបក្ស​នេះ​ប្រមូលផ្តុំ​ចលនា​កុម្មុយនីស្ត​ដែល​មកពី​ប្រទេស កម្ពុជា ឡាវ និង វៀតណាម ។ នៅ​កម្ពុជា​ សាខាបក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ឥណ្ឌូចិន​ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤២ ដោយ​អាចារ្យមៀន ហៅ សឺន ង៉ុកមិញ បក្សគុម្មុយនីស្តនេះ គឺជា​ការ​ច្របាច់​បញ្ចូលគ្នា​រវាង​ សឺន ង៉ុកថាញ់ និង ហូ ជីមិញ ការធ្វើ​បែបនេះ គឺ​ក្នុង​គោលដៅ​ឆ្លៀត​យក​ចំណេញ​ពី​ប្រជាប្រិយភាព​របស់ សឺន ង៉ុកថាញ់ ដែល​ជា​ប្រមុខ​ដឹកនាំ​ចលនា​ប្រឆាំង​បារាំង​ដ៏​ល្បីល្បាញ​មួយ គឺ​ចលនា ​ខ្មែរ​ឥស្សរៈ (Khmer Issarak) ប៉ុន្តែ សឺន ង៉ុកថាញ់​ មិនមែន​ជា​មនុស្ស​ក្នុងក្រុមកុម្មុយនីស្ត​នោះទេ ។ នៅឆ្នាំ ១៩៥១ សឺន ង៉ុកមិញ ​បាន​បង្កើត​ចលនា​ប្រដាប់អាវុធ​មួយ ដោយ​ដាក់ឈ្មោះ​ថា "សមាគម​ខ្មែរ​ឥស្សរៈ" ទៀតផង ជាហេតុ​នាំឱ្យមាន​ការ​ភាន់ច្រឡំ មិនដឹង​មួយណា​ជា​ខ្មែរ​ឥស្សរៈ​កុម្មុយនីស្ត និង​មួយណា​មិនមែនជា​ខ្មែរឥស្សរៈកុម្មុយនីស្ត នោះទេ ។ នៅឆ្នាំ​ដដែល​នេះ​ដែរ វៀតណាម បាន​សម្រេច​បំបែក បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ឥណ្ឌូចិន ឱ្យ​ទៅជា​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ផ្ទាល់​របស់​ប្រទេស​នីមួយៗ​វិញ ។ ក្រុម​ខ្មែរឥស្សរៈ​កុម្មុយនីស្ត ក៏​សម្រេច​បង្កើត​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ផ្ទាល់​របស់​ខ្លួន ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា "បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​កម្ពុជា" បក្ស​នេះ​ដឹកនាំ​ដោយ​គណៈកម្មាធិការ​មជ្ឈិមបក្ស​បណ្តោះអាសន្ន​មួយ ដែល​មាន សឺន ង៉ុកមិញ ជា​ប្រធាន ទូ សាមុត ជា​អនុប្រធាន និង សៀវ ហេង ជា​អគ្គលេខាធិការ ក៏ប៉ុន្តែ ពី​ឆ្នាំ ១៩៥១ រហូតដល់​ឆ្នាំ ១៩៦០ ក្រុមខ្មែរ​កុម្មុយនីស្ត​មិន​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​សន្និបាត​បង្កើត​បក្ស​ជា​ផ្លូវការ​ណ៍នោះទេ ដែល​ជាហេតុ​នាំ​ឱ្យ បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​កម្ពុជា ដែល​មិនទាន់មានឯករាជម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង បានដាច់ស្រឡះ​ពី បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ឥណ្ឌូចិននោះទេ ។ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦០ ពោលគឺ ៩ឆ្នាំ​ក្រោយពេល "បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​កម្ពុជា" បានធ្វើការបំបែកចេញពី គណបក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ឥណ្ឌូចិន ទើប​បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​កម្ពុជា​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​សន្និបាត​ដោយ​លួចលាក់​មួយ ក្នុង​គោលដៅ​បង្កើត​ជា​ផ្លូវការ​ណ៍នូវ​គណបក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ផ្ទាល់​របស់​កម្ពុជា ​ប៉ុន្តែបក្សនេះ បាន​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ទៅជា “បក្ស​ពលករ​កម្ពុជា”​ វិញ ។ បក្សថ្មី​នេះ មាន ទូសាមុត ជា​លេខាបក្ស នួនជា ជា​លេខារងបក្ស ហើយ សាឡុត ស គឺ​ជា​មេដឹកនាំ​លំដាប់​ទីបី​ក្នុងជួរ​បក្ស ហើយ អៀងសារី ដែល​ជា​មិត្តភក្តិ​របស់ សាឡុត ស​ ក៏​ត្រូវបាន​ជ្រើសរើស​ឱ្យ​ធ្វើជា​សមាជិក​គណៈកម្មាធិការ​មជ្ឈិម​បក្ស​ថ្មី​នេះ​ដែរ ។ សម្រាប់​ក្រុម​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ ប៉ុលពត សន្និបាត​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦០​ ទើប​ជា​ការ​ចាប់ផ្តើម​ពិតប្រាកដ​​នៃ​ចលនា​កុម្មុយនីស្ត​​របស់​ខ្លួន ប៉ុន្តែក្រោយពេលចាប់ខ្លួនពួកខ្មែរក្រហម យកមកកាត់ទោសដោយតុលាការកាត់ក្ដីខ្មែរក្រហម ដែលបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋាភិបាល និង អង្គការសហប្រជាជាតិ នាថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៣ ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់របស់ពួកខ្មែរក្រហមតែងធ្វើការបដិសេធ​មិន​ទទួលស្គាល់​ថា​ខ្លួន​មានកំណើត​ចេញពី បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​កម្ពុជា​នោះទេ ។ ពួក​ខ្មែរក្រហម​​ដែលបដិសេធបែបនេះ ​ក្នុង​ចេតនា​ផ្តាច់​បដិវត្តន៍​របស់​ពួកគេ​ឱ្យដាច់ស្រឡះ​ពី​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ឥណ្ឌូចិន ដើម្បី​​កុំឱ្យពួកគេមាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ និង​វៀតណាមខាងជើង ដែលមានន័យថា ទោះជាពួកគេស្លាប់ ក៏ពួកគេ នៅតែអាចក្លែង ឬ បំភ្លៃសេចក្ដីពិតថា ពួកគេគឺជាអ្នកស្នេហាជាតិនោះទេ ដើម្បីលាងនៅបាបកម្មរបស់ពួកគេ ដែលសម្លាប់ប្រជាជនខ្លួនអស់រាប់លាននាក់ ។ ផ្ទុយទៅវិញ គណៈបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជា​គណបក្ស​កាន់អំណាច​នៅ​កម្ពុជា តែងតែ​ប្រកាន់យក​​បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​កម្ពុជា ​ជា​ប្រភពដើម​របស់​ខ្លួន​ ហើយ​កំណត់​យក​ថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ជា​ថ្ងៃកំណើត​បក្ស​ជាប់រហូតមក​ទល់​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ដែលមានន័យថា បក្សគុម្មុយនីស្តកម្ពុជា របស់ប៉ុលពត និង បក្សប្រជាជនកម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន ដែលកើតចេញពីបក្សគុម្មុយនីសឥណ្ឌូចិនតែមួយ ប៉ុន្តែបក្សទាំងពីរបានបែកចេញជាបក្សពីរផ្សេងគ្នាដែលមាននៅរចនាសម្ព័នបក្សដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ប៉ុន្តែអ្នកនយោបាយមួយចំនួន នូវតែបន្តនយោបាយលាបពណ៌ថាបក្សទាំងពីរនេះជាបក្សតែមួយទៅវិញ ដែលផ្ទុយពីសច្ចភាពប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងស្រុង ។ នៅ​ក្រោយ​ពេល​ដែល ​ទូសាមុត បាន​បាត់​ខ្លួន នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៣ សាឡុត ស ក៏​បាន​ឡើង​មក​កាន់​តំណែង​ជា​លេខា​បក្ស​ពលករ​កម្ពុជា​ រំលង នួនជា ដែល​ជា​លេខារងបក្ស ក្នុង​អំឡុង​ចុង​ឆ្នាំ ១៩៦៤-​១៩៦៥ សាឡុត ស បាន​ទៅ​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​នៅ ទីក្រុងហាណូយ ​នា វៀតណាមខាងជើង និងបន្តធ្វើទស្សនកិច្ច នៅ ទីក្រុងប៉េកាំង នា ប្រទេសចិន ។ ក្រោយ​ពេល សាឡុត ស បានទទួលនូវការផ្ដល់យុត្តិសាស្ត្រ និង ​​ទទួល​បានការ​គាំទ្រ ពីសំណាក់ វៀតណាមខាងជើង និង ប្រទេសចិន សាឡុត ស ក៏បានប្រកាសប្ដូរឈ្មោះ "បក្សពលករកម្ពុជា" មកជា "បក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា" វិញ ដែលប្រកាសឡើងនៅ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៦ ។