cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ប្រវត្តិរទេះគោខ្មែរ
លោកបណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបន្តថារទេះគោ និងរទេះសេះជនជាតិខែ្មរ មានការពេញនិយមក្នុង ជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ មកនេះ បើតាមការពិនិត្យលើវិស័យបដិមាសាស្រ្តបុរាណ។ ការស្រាវជ្រាវខាងបុរាណវិជ្ជាបានបញ្ជាក់ឲ្យដឹង ថា : ក្នុងវប្បធម៌‌ខែ្មរបែបព្រាហ្មសាសនា កងរទេះ ឬកងចក្រគឺអាវុធដ៏ ស័ក្តិសិទ្ធិរបស់ព្រះនារាយណ៍។ ព្រោះកងនេះជាសញ្ញាណតំណាងនូវពេលវេលា ដូចជាខែនិងរដូវដែលមានក្នុងមួយឆ្នាំ ឬក៏ចំនួនថៃ្ងទាំង ៣៦៥ថៃ្ងផងដែរ។ ហើយចក្រក៏ជា អាវុធរបស់សេ្តចចក្រវាលទៀតផង។
ខ្នាតកំលាយនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ
ខ្នាតកំលាយ ជាផ្នែកមួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ។ វាជាខ្នាតផ្សំពីខ្នាតគោល ទាំង៧គឺ៖
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
SI-enhet
ភិក្ខុសោម
ព្រះបទុវមត្ថេរ សោម (១៨៥៣-១៩៣២)
សាសនាប្រៀបធៀប
ព្រះជាម្ចាស់ជានរណា?
នេះជាចំណងជើងសៀវភៅបាឋកថារបស់វរសេនីយ៍ឯក R.Ingersol ជនជាតិអាមេរិកកាំងដែលសមាគមអ្នហេតុផលនិយមបោះពុម្ពផ្សាយ មហាជននិយមចូលចិត្តសៀវភៅនេះជាខ្លាំងរហូតដល់​ប្រជាជនក្នុងប្រទេសអាមេរិកនាំគ្នារៃអង្គាស់ប្រាក់កសាងរូបសំណាកលោកវរសេនីយ៍ឯក R.Ingersol ទុកជាអនុសាវរីយ៍ ។
ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំមិនជឿថាមានព្រះអ្នកសាងលោក?
ធម្មតាទេ ទោះជារឿងអ្វីៗទាំងពួង បើទុកជារឿងខុសឆ្គងមិនគួរឲ្យជឿ ឬមិនមានភស្តុតាងឲ្យឃើញពិតប្រាកដក៏ដោយ ប៉ុនែ្តកាលបើបុគ្គលមានជំនឿនៅក្នុងចិត្តសន្តានហើយ ក៏តែងតែនឹករក​ពាក្យដោះសាថា រឿងនោះទំនងជាមានពិតមែន ពាក្យដោះសាថាទំនងជាមានពិតមែន នេះ អ្នកដែលមានជំនឿស៊ប់ក្នុងសាសនារបស់ខ្លួនតែងតែពោលពាក្យដោះសានេះដូចៗគ្នា ហេតុនោះ ទោះជារឿងអ្វីក៏ដោយ បើគ្មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ឲ្យឃើញច្បាស់លាស់ទេ យើងមិនគួរលង់ខ្លួនជឿតាមគេឡើយ អ្នកដែលមានវិចារណញាណខ្លះ ហេតុអ្វីក៏ត្រូវបណ្តោយខ្លួនឲ្យជឿទៅតាមរឿងរ៉ាវ​ផ្សេងៗដែលមាននៅក្នុងគម្ពីរបៃបើលរបស់សាសនាគ្រិស្ត និង​ដឹងច្បាស់ថា បើអ្នកនោះមិនមានអគតិទេ មុខជាមិនជឿរឿងរ៉ាវដែលមានក្នុងគម្ពីរបៃបើលទាល់តែសោះ ទោះរឿងរ៉ាវផ្សេងៗទៀត ក៏ដូចគ្នាដែរ បើយើងបានអាននិងត្រិះរិះពិចារណាដោយល្អិតល្អន់ ទាំងមិនមានអគតិហើយ ច្បាស់ជានឹងអស់ជំនឿក្នុងសាសនានោះៗ ។
ប្រាសាទវត្តភូ
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត និងប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទវត្តភូ (ល. ວັດພູ) ជាអតីតប្រាសាទខ្មែរដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងខេត្តចម្ប៉ាសាក់ ប្រទេសលាវ ឬត្រូវបានស្គាល់ជាទូទៅថា វត្តភូចម្ប៉ាសាក់។ ភូ (ល. ພູ) សរសេរជា ពូ នៅក្នុងភាសាលាវមានន័យថាភ្នំ ដូចនេះ វត្តភូ គឺវត្តភ្នំ នោះឯង ទំនងដោយសារតែប្រាសាទនេះសាងសង់នៅលើចង្កេះភ្នំ ។ប្រាសាទវត្តភូគឺជាប្រាសាទពីបុរាណកាលមួយ ដែលមកស្ថិតនៅ តំបន់ប៉ាក់សេ ខេត្តចម្ប៉ាសាក់ ប្រទេសឡាវសព្វថ្ងៃ។ ប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ ៦៦០គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ។ ចម្ងាយប្រមាណ ៥៥៥គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប និងមានចម្ងាយ ៣០០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ ៧០០គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីបាងកក ប្រទេសថៃនិងចម្ងាយប្រមាណ ២០០គីឡូម៉ែត្រពីខេត្តអ៊ូប៊ុននៃប្រទេសថៃ។ ចំណែកឯពីរដ្ឋធានីវៀងចន្ទវិញទៅប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ៦៥០គីឡូម៉ែត្រ និងពីទីរួមខេត្តចម្ប៉ាសាក់ទៅប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ ៤៥គីឡូម៉ែត្រ។ ពីទីក្រុងហាណុយ ប្រទេសវៀតណាមទៅប្រាសាទវត្តភូមានចម្ងាយប្រមាណ ៩២០គីឡូម៉ែត្រ និងពីខេត្តដាណាងប្រទេសវៀតណាមមានចម្ងាយប្រមាណ ៤៤០គីឡូម៉ែត្រ។ប្រាសាទវត្តភូ ជាស្ថាបត្យកម្មខ្មែរនៃអាណាចក្រខ្មែរ សម័យអង្គរ ដោយបានកសាងឡើងដោយព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ នៅអំឡុង ពាក់កណ្ដាល ស.ត.វទី១០។តាមរចនាបទ ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ និង ប្រាសាទបាពួន។ សំរាប់ឧទ្ធិសដល់ ព្រះសិវៈ និង ព្រះវិស្ណុ។ ដែលកាលដើមឡើយដែនដីនេះ ជាដែនដីរបស់ អាណាចក្រភ្នំ ចាប់ពីស.ត.វទី១ រួចបន្តមក អាណាចក្រចេនឡា ចាប់ពីពាក់កណ្ដាល ស.ត.វទី៥មក និងកកើតជាដែនចំប៉ាសក្ដិនៅ ស.ត.វទី១០ ដល់ ស.ត.វទី១៣។ ប្រាសាទវត្តភូស្ថិតលើភ្នំដែលមានកម្ពស់ ២០០ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទភ្នំ ដែលបែរមុខទៅទិសខាងកើតមានរាងជាក្រចាប់សេះ។ ស្ថាបយ្យកម្មដែលភាពអស្ចារ្យគឺជណ្តើរបុរាណជាថ្មដាជាថ្នាក់ៗមានប្រវែង ១៣០០ម៉ែត្រ ប្រកបដោយក្បាច់រចនាយ៉ាងល្អប្រណិត។ ប្រាសាទវត្តភូមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរភ្នំដែលមានឈ្មោះថា លិង្គបវត ដែលភ្នំធម្មជាតិដែលរាងដូចលិង្គមានកម្ពស់ ១៨ម៉ែត្រ ដែលមានទឹកហូបចេញពីលិង្គឥតដាច់ និងប្រាសាទនេះតំណាងឱ្យភ្នំសុមេរុ ដែលសម្រាប់តម្កល់លិង្គរាជ្យរបស់ព្រះមហាក្សត្រគ្រប់ជំនាន់។ លើសពីនេះគេឃើញមានស្រះទឹកដ៏ធំមួយដែលមានប្រវែងបណ្តោយ ៦០០ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រវែង ២០០ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទវត្តភូមានទីតាំងស្ថិតនៅលើគ្រឹះរាជធានីបុរាណមួយនៃអាណាចក្រចេនឡា (សតវត្សរ៍ទី៦-ទី៨) ដែលមានឈ្មោះថា ភវបុរ:។ ព្រះត្រីរមូតិហិណ្ឌូ គឺតំណាងឱ្យព្រះព្រហ្ម ព្រះឥសូរ និងព្រះវិស្ណុ ដែលជាព្រះអាទិទេពធំៗទាំងបីអង្គក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ។ ផ្លូវចូលទៅកាន់ប្រាសាទវត្តភូ ដំបូងឡើយមានដាំបង្គោលសិលារៀបជាជួរអមសងខាងលម្អដោយនាគលូន ក៏ប៉ុន្តែនាគលូនទាំងនេះបែកបាក់ស្ទើរតែទាំងអស់ ។ តាមផ្លូវនេះក៏មានស្ពាននាគមួយទៀត ដែលកសាងឡើងសម្រាប់នាំមនុស្សលោកទៅកាន់ឋានសួគ៌។
សិលាចារឹក
គេរកឃើញសិលាចារឹក K-១៣២០ នៅជិត «វាំងខាងជើង» នៅថ្ងៃទី៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៣។ សិលាចារឹកនេះប្រហែលជាត្រូវបានកប់ក្រោយព្រះបាទឦសានវរ្ម័នទី១ ចូលទីវង្គត។ គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថា សិលាចារឹកនេះមិនមែនជាសិលាចារឹកតែមួយគត់ដែលត្រូវបានកប់នោះទេ សិលាចារឹក K-៣៦៧ របស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ ក៏ត្រូវបានរកឃើញនៅព្រះលាននៅវត្តភូនេះនៅឆ្នាំ១៩០១ដែរ។ ការកប់វត្ថុមានតម្លៃនៅពេលមានអាសន្នមិនមែនជារឿងចៃដន្យនោះទេ។ ដូចបានដឹងស្រាប់ ព្រះរាជាដែលឡើងសោយរាជ្យបន្តគឺព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ដែលជាប់ខ្សែស្រឡាយសាច់ថ្លៃនឹងព្រះបាទព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ ដែលជាព្រះបិតាព្រះបាទហស៏វរ្ម័នទី១ និងព្រះបាទឦសានវរ្ម័នទី២។ ទំនាក់ទំនងរវាងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ នឹងព្រះរាជាមុនៗប្រហែលជា «មិនសូវល្អ» ប៉ុន្មាននោះទេ ព្រោះព្រះអង្គបានទៅសាងរាជធានីថ្មីមួយនៅ ឆោកគគ៌្យរ៑ ដែលត្រូវនឹងតំបន់ប្រាសាទកោះកេរសព្វថ្ងៃ។ សេចក្ដីនៃសិលាចារឹកនេះបានឱ្យយើងដឹងអំពីពន្ធប្រចាំឆ្នាំដែលត្រូវប្រមូលជាតង្វាយដល់ទេព «ភទ្រេស្វរៈ» នៅឯ «លិង្គបុរៈ» ប្រហែលជាត្រូវនឹងតំបន់ប្រាសាទវត្តភូនេះឯង។ បន្ថែមពីនេះ សិលាចារឹកនេះក៏នាំឱ្យយើងដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីឆ្នាំឡើងស្វោយរាជ្យនៃព្រះរាជាសម័យអង្គរនៅចុងសតវត្សទី៩ និងដើមសតវត្សទី១០។ សិលាចារឹកនេះសរសេរពីព្រះរាជាចំនួន៤អង្គដូចជា ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទេវ ឡើយស្វោយរាជ្យនៅឆ្នាំ៨៧៧នៃគ.ស។ ព្រះបាទយឝោវម្ម៌ទេវ (ទី១) ជាព្រះរាជបុត្រឡើងស្វោយរាជ្យបន្តនៅឆ្នាំ៨៨៩នៃគ.ស។ ព្រះបាទហឞ៌វម្ម៌ទេវ (ទី១) ជាព្រះរាជបុត្រទី១ឡើងស្វោយរាជ្យបន្តនៅឆ្នាំ៩១០នៃគ.ស។ ព្រះបាទឦឝានវម៌្មទេវ (ទី២) ជាព្រះរាជបុត្រទី២ឡើងស្វោយរាជ្យបន្តនៅឆ្នាំ៩២៥នៃគ.ស។ ក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ៗសរសេរថា ព្រះបាទយឝោវម្ម៌ទេវ (ទី១) ស្វោយរាជ្យពីឆ្នាំ៨៨៩ ដល់៨៩៩នៃគ.ស.។ ចំណុចត្រូវតែកែតម្រូវឡើងវិញផ្អែកតាមសិលាចារឹកខាងលើ។ ព្រះបាទឦឝានវម៌្មទេវ (ទី២) ប្រហែលជាស្វោយរាជ្យបានមួយរយៈខ្លីប៉ុណ្ណោះ ព្រោះនៅឆ្នាំ៩២៨នៃគ.ស. ព្រះបាទជយវម្ម៌ទេវ (ទី៤) បានប្រកាសឡើងស្វោយរាជ្យបន្ត។ ប្រវត្តិវិទូជាច្រើនគិតថា ព្រះអង្គជា «ស្ដេចជ្រែករាជ្យ» តែគេមិនបានដឹងច្បាស់ពីច្បាប់ស្នងរាជ្យនៅប្រទេសកម្ពុជានៅសម័យបុរាណនោះឡើយ។ លោក Michael Vickery បានផ្ដល់សម្មិតិកម្មផ្សេងមួយអំពីរឿងនេះវិញ ។
ឯកសារយោង
វត្តភូ
អាវុធ នុយក្លេអ៊ែរ
គេ​ចែក​អាវុធ​នុយក្លអ៊ែរ​ ជា​ពីរ​ប្រភេទ​គឺ​៖ គ្រាប់បែក​បរមាណូ​ (A-Bombs) និង​​គ្រាប់បែកអ៊ីដ្រូសែន​ (H-Bombs)​។ គ្រាប់បែក​អ៊ីដ្រូសែន មាន​អានុភាព​ខ្លាំង​ជាង​គ្រាប់បែក​បរមាណូ​។
ស្វាកន្ទុយស
ស្វាកន្ទុយស ( ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ: Pygathrix nigripes ) ជា​អំបូរ​ស្វា​ដែល​កំពុង​រង​ការ​វិនាស​ ដែល​មាន​រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​នា​ប្រទេស​វៀតណាម និង កម្ពុជា។ ស្វា​អំបូរ​នេះ មាន​អំបូរ​ស្វា​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ត្រង់​មាន​មុខ​ធំ​ពណ៌​ខៀវ​ប្រផេះ។ របាយការណ៍​ថ្មី​ៗ​ដោយអង្គការសង្គមអភិរក្សជីវិតសត្វព្រៃ ​(Wildlife Conservation Society) បាន​ប៉ាន់ស្មាន​ថា មាន​ស្វា​កន្ទុយ​ស​ប្រមាណ​ជាង ២៣០០០ក្បាល​កំពុង​រស់​នៅ​ក្នុង​ តំបន់​អភិរក្ស​ជីវៈចម្រុះកែវ​សីមា ហើយក៏ត្រូវបានគេរកឃើញនៅតំបន់ដែនជម្រកសត្វព្រៃលំផាត់ផងដែរនាពេលថ្មីៗនេះដោយអង្គការជីវិតសត្វស្លាប់អន្តរជាតិប្រចាំនៅកម្ពុជា​(BirdLife International Cambodia Programme) មុន​របក​គំហើញ​នៅតំបន់​អភិរក្ស​ជីវៈចម្រុះ​​កែវសីមាចុងក្រោយ​នេះ  គេ​មានជំនឿថា ស្វា​អំបូរ​នេះមាន​ច្រើន​ជាង​គេ​នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម  ដែល​នៅ​ទីនោះ​ស្វា​កន្ទុយ​សមាន​ចំនួន  ៦០០ក្បាល។ គេ​មិន​ទាន់​ដឹង​អំពី​ចំនួន​ស្វា​កន្ទុយ​សសរុប​នៅ​ឡើយ​ទេ។
អនុគមន៍ដឺក្រេទី៣
ប្រសិនបើអ្នកអោយ f(x)=0 \, នោះអ្នកនឹងទទួលបានទំរង់សមីការដឺក្រេទី៣
ដែល
(ប្រសិនបើ a = 0 នោះគេវានឹងក្លាយទៅជាសមីការដឺក្រេទី២)
លក្ខណៈនៃឫស
យោង​តាម​ទ្រឹស្ដី​បទតម្លៃ​កណ្ដាល គ្រប់សមីការដឺក្រេទី៣ដែលមានមេគុណជាចំនួនពិត មានឫសយ៉ាងហោចណាស់មួយជាចំនួនពិត។ យើងអាចបែងចែកតាមរយៈឌីស្គ្រីមីណង់(Discriminant)
ករណីខាងក្រោមត្រូវការពិចារណា
វិធីសាស្រ្តកាដាណូ(Cardano)
ចំលើទាំងនេះអាចត្រូវគេរកតាម វិធីសាស្រ្ត Scipione del Ferro និង Tartaglia ដែលបោះពុម្ភនៅឆ្នាំ១៥៤៥។
យើងដាក់សមីការស្តង់ដាជារាង :
តាម Thomas Harriot(១៥៦០-១៦២១): ដោយជំនួស ហើយគុណអង្គទាំង២នឹង y^3 រួចធ្វើការលុបបំបាត់ផ្នែកខ្លះ នោះ  ។ ការព៌ណនាខាងក្រោមគឺជាប្រភពដើមនៃCardano និង Tartaglia ដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។
ឧបមាថា យើងអាចរកចំនួន u\, និង v\, ដែល
t = v + u\,
ដែលអាចត្រូវគេពិនិត្យតាមរយះ ជំនួសតំលៃនេះដោយត្រង់ចំពោះ t\, ក្នុង (2)​ ។
ដោយជំនួស v ទៅក្នុងសមីការដំបូង ក្នុង(3)
ដោយប្តូរទីតាំងនៃ q ហើយគុណនឹង 27u3 នោះ
នេះជាសមីការដឺក្រេទី២ ចំពោះ u3។ បើយើងដោះស្រាយសមីការនេះ គេឃើញថា
ចូរចាំថា មាន៦របៀបក្នុងការគណនា u ជាមួយ (4) ។ វាមានចំលើយ២ចំពោះឫសការេ(\pm) ហើយ ចំលើយជាចំនួនកុំផ្លិច៣ ចំពោះឫសគូប ។ គុណចំលើយគោលនឹង ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សញ្ញានៃឫសការេ(បូក ឬ ដក) មិនប៉ះពាល់ដល់ចំលើយចុងក្រោយទេ។ ដំបូង បើ p = 0 នោះ ឫសមួយអាចត្រូវជ្រើសរើសឫសការេអវិជ្ជមាន ដែលនាំអោយ u មិនស្មើសូន្យ  ឧទាហរណ៍​  ។ ទី២ បើ p = q = 0 នោះយើងមានឫសពិត៣ x = −a/3 ។
សង្ខេប ចំពោះសមីការដឺក្រេទី៣​
ចំលើយ ចំពោះx ផ្តល់អោយ
ដែល
បើទោះបីជាវិធីសាស្រ្តនេះធម្មតានិងឥតខ្ចោះក៏ដោយ វាខុសចំពោះឫសពិត៣ ឧទាហរណ៍ ពេល :
ចំពោះករណីនេះ ទ្រឹស្តីបទផ្សេងទៀតត្រូវគេយកមកប្រើ ។
តាមពិត វិធីសាស្រ្តនេះអាចប្រើបានចំពោះករណីដែល D < 0 ហើយគ្រប់ករណីផ្សេងទៀតទាំងអស់ បើយើងប្រើឫសគូប៣ នៃ u និង v​ ខាងលើ ទោះបីជា ចំនួនពិត ឬ កុំផ្លិច។ វាជាប្រវត្តិដ៏មានសារៈសំខាន់ព្រោះការរកចំលើយតាមរបៀបនេះ​ ធ្វើអោយគេទទួលយកចំនួនកុំផ្លិច ។ ប៉ុន្តែជាសំណាងអាក្រក់ អ្វីៗគឺសាំញ៉ាំបន្តិច។
យើងដឹងថា ឬ
តែដោយ u\, និង v\, ត្រូវតែផ្ទៀងផ្ទាត់ ហើយ
នោះគេអាចបង្ហាញថាបើ
ឬផ្ទុយទៅវិញ វាមិនមានបញ្ហាក្នុងការជ្រើសរើសវិធីសាស្រ្តទេ។
ដោយសរសេរឫសទាំង៣នោះចេញគេបាន
ចំណាំ ~t=u+v~ យើងទទួលយកតំលៃដែលអាចតែ៣ប៉ុណ្ណោះសំរាប់ t ពីព្រោះការបូកផ្សំគ្នា៣នៃ u និង v អាចទៅរួចបើ គឺត្រូវតែរក្សាសុពលភាពក្នុងនាមជា - ដូចនេះ
ហើយដោយ
តំលៃដែលអាច៣នៃ x គឺ
ហើយសមីការដឺក្រេទី៣ត្រូវគេដោះស្រាយ តាមរយះ  វិជ្ជមាន  អវិជ្ជមាន ឬ សូន្យ
បើ D វិជ្ជមាន នោះវាមានចំនួនពិតមួយ និងចំនូនកុំផ្លិចពីរជាឫស ។
បើ D អវិជ្ជមាន នោះវាមានឫស៣ជាចំនួនពិត។
បើ D = 0 នោះវាមាន ឫសមួយជាចំនួនពិត(ឫសដូចគ្នាទាំងបី) ឬ ឫសពីរជាចំនួនពិត(ឫសមួយ​ ឬ ឫសឌុប)។
ជយវម៌្មទី៣
ជយវម៌្មទី៣ (?-៨៧៧) រជ្ជកាល (៨៣៥-៨៧៧) ជាក្សត្រទីពីរនៃកម្វុជទេឝ។ ព្រះអង្គមានបរមនាមថា ធុលីវ្រះបាទ ធូលីជេង វ្រះកម្រតេង អញ ឝ្រីជយវម៌្មទេវ។ ប្រាសាទ Sak ពិពណ៌នាថា: "នៅពេលនោះទ្រង់បានបរាជ័យដោយចាប់ដំរីព្រៃមិនបានពេលដែលទ្រង់បានយាងទៅប្រពាតព្រៃ អារុក្ខអារក្សបានសន្យាថាទ្រង់នឹងផុតគ្រោះភ័យពីសត្វព្រៃ បើសិនទ្រង់បានសាងទីសក្ការៈបូជា។" មានប្រាសាទមួយចំនួនបានកំណត់កាលត្រូវនឹងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ ថ្វីត្បិតយ៉ាងនេះក្ដី គ្មានប្រាសាទណាមួយនិយាយថាប្រាសាទទាំងនោះជារបស់ទ្រង់ឡើយ។ ទ្រង់ប្រហែលបានចាប់ផ្ដើមគំរោងសំណង់តូចមួយដែលត្រូវបានបាត់ស្រមោលដោយសារអ្នកស្នងរាជ្យ និង ស្ថាបនិកប្រកបដោយមហិច្ឆតាខ្លាំងជាងទ្រង់ គឺវ្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១។ ទ្រង់បានសុគតនៅឆ្នាំ ៨៧៧ ប្រហែលដោយសារការដេញចាប់ដំរីព្រៃ។ ទ្រង់មានបច្ឆាមរណនាម វ្រះបាទវិឝ្ណុលោក។ (បើរាប់ទាំងស្ទួនដល់ទៅបីអង្គ ទ្រង់ត្រូវលេខរៀងថា ជយវម៌្មទី៦)
ខេត្តផ្សារដែក
ផ្សារ​ដែក គឺជា​ខេត្ត​ខ្មែរ​មួយ​នៅ​ដែនដី​ វៀតណាម កូសាំងស៊ីន មុន​សម័យ​ស្តេច​យួន​ចូល​ឈ្លានពាន​កម្ពុជា​ក្រោម​ខេត្ត​មួយ​នេះ​ឋិត​នៅ ក្នុង​ទឹកដី​កំពង់ហ្លួង (​ខេត្តមាត់ជ្រូក​បច្ចុប្បន្ន​) នៃ​អាណាចក្រ​ចេ​នឡា​ទឹក​លិច។ សម័យ​អាណានិគមនិយម​បារាំង ផ្សារ​ដែក​គឺជា​និគម​មួយ​ក្នុងចំណោម​និគម​ទាំងបី នៃ​ខេត្ត​មាត់ជ្រូក (An Giang) និង​ក្រោយមក​បានក្លាយ​ជា​ខេត្តតាម​កិច្ចព្រមព្រៀង​របស់​សហ​ព័ន្ធឥណ្ឌូចិន ដើម្បី​សម្រេច​ធ្វើការ​ផ្លាស់ប្តូរ​រដ្ឋបាល ភូមិសាស្ត្រ​ពី​និគម​ទៅជា​ខេត្ត។ បច្ចុប្បន្ន ផ្សារ​ដែក គឺជា​ទី​រួម​ខេត្ត​នៃ ខេត្ត​ដុង​ថាប (Đồng Tháp) ។​ នៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននៅមានវិថីមួយនៅ រាជធានីភ្នំពេញ ដែលមានឈ្មោះថា វិថីផ្សារដែក។ thumb|right|600x600px|ដងវិថីនៅខេត្តផ្សារដែក ​ជនជាតិ​យួន ហៅ​ឈ្មោះ ខេត្តផ្សារដែក ទៅតាម​ភាសា​ខ្មែរ​មិន​ច្បាស់​ថា ខេត្ត​សា​ដែក ដែល​អក្សរ យួន​សរសេរថា «Sa Đéc»។​
ភូមិសាស្ត្រ
​ខេត្ត​ផ្សារ​ដែក ខាងជើង​មាន​ព្រំ​ប្រ ទល់​ជាប់ នឹង​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ ខាងកើត​ជាប់​នឹង​ខេត្តកំពង់គោ (Long An) និង​ខេត្តមេ ស (​បច្ចុប្បន្ន Tiền Giang) ។ ខាងត្បូង​ជាប់​ខាង​ខេត្តលង់ហោរ (Vĩnh Long) និង​ខេត្តព្រែកឬស្សី (Cần Thơ) និង​ខាងលិច​ជាប់​នឹង ខេត្តមាត់ជ្រូក (An Giang)។ ពី​ទី​រួម​ខេត្ត​ផ្សារ​ដែក​ទៅ​ ទីក្រុង​ព្រៃនគរ​ មាន​ចម្ងាយ ១៤០ គីឡូ ម៉ែត្រ​ឆ្ពោះ ទៅ​ទិស​ខាងត្បូង។​
​ផ្ទៃដី​៖
​ខេត្ត​ផ្សារ​ដែក (Đồng Tháp) មាន​ផ្ទៃដី​ចំនួន ៣.២៨៣ គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ ក្នុងនោះ​រួមមាន​ផ្ទៃដី​សំរាប់​ធ្វើស្រែ 408. 294 ha ផ្ទៃដី​សំរាប់​ឧស្សាហកម្ម 245.044 ha ផ្ទៃដី​សម្រាប់​ឈើ​ឧស្សាហកម្ម រៀង រាល់​ឆ្នាំ  7.062ha ផ្ទៃដី​ចម្ការ 17.521ha ផ្ទៃដី​សម្រាប់​ដាំ​ដុះ និង ជលផល  2.330ha ។​
​ប្រជាជន​
​ខេត្ត​ផ្សារ​ដែក មាន​ប្រជាជន​សរុប​1.604.822 នាក់ ក្នុងនោះ​ប្រុស​មាន 779.896 នាក់ ស្រី​មាន 824.926 នាក់ អ្នក​ដែក​រស់នៅ​ទីប្រជុំជន មាន​ចំនួន 237.044 នាក់ តំបន់​ជនបទ​មាន 1.367.778 នាក់ ។​
រដ្ឋបាល
​ខេត្ត​ផ្សារ​ដែក បច្ចុប្បន្ន ត្រូវបាន​រដ្ឋាភិបាល​ប​ក្ស​កុ​ម្មុយ​និ​ស្ត​វៀតណាម បែង​ចែកចេញជា​ភូមិ ឃុំ​/​សង្កាត់ ស្រុក​/​ទី​រួម ស្រុក ជាច្រើន​ក្នុងនោះ​រួមមាន ទីក្រុង ១ ទី​រួម​ខេត្ត ១ និង​ស្រុក​ទាំង ៩ ។​ ($ Province) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ប្រទេសកម្ពុជា សម័យ ខេត្តនេះមាន ស្រុក ឃុំ និង ភូមិ÷
​ប្រវត្តិ​
​ផ្សារ​ដែក គឺជា​ខេត្ត​ខ្មែរ​មួយ​នៅ​ដែនដី​កម្ពុជា ក្រោម មុន​សម័យ​ស្តេច​យួន​ចូល​ឈ្លានពាន​កម្ពុជា ក្រោម ខេត្ត​មួយ​នេះ​ឋិត​នៅក្នុង​ទឹកដី​កំពង់ហ្លួង (​ខេត្ត មាត់ជ្រូក​បច្ចុប្បន្ន​) នៃ​អាណាចក្រ​ចេ​នឡាទឹកលិច។ សម័យ​អាណានិគមនិយម​បារាំង ផ្សារ​ដែក​គឺជា​និគម មួយ​ក្នុងចំណោម​និគម​ទាំងបី នៃ​ខេត្ត​មាត់ជ្រូក (An Giang) និង​ក្រោយមក​បានក្លាយ​ជា​ខេត្ត​តាម​កិច្ច​ព្រម ព្រៀង​របស់​សហព័ន្ធ ឥណ្ឌូ ចិន ដើម្បី​សម្រេច​ធ្វើការ ផ្លាស់ប្តូរ​រដ្ឋបាល​ភូមិសាស្ត្រ​ពី​និគម​ទៅជា​ខេត្ត។​
​សម័យ​អាណានិគមនិយម​បារាំង​ឬ សម័យ​កូស័ងស៊ីន (Cochin China)៖
​ក្រោយពេល​បារាំង​បាន​ចូលធ្វើ​អាណានិគម​បាន ៣ ខេត្ត​នៅ​ដែនដី កម្ពុជា​ក្រោម​ឆ្នាំ ១៨៦៧ គឺ នៅ​ឆ្នាំ ១៨៦៨ ទឹកដី​ខេត្ត​ផ្សារ​ដែក​គឺជា​និគម​មួយ ក្នុងចំណោម​និគម​ទាំងបី​នៃ​ខេត្ត​មាត់ជ្រូក (An Giang)។​
​និគម​ទាំងបី​នៃ​ខេត្ត​មាត់ជ្រូក​មុន​សម័យ​បារាំង​ចូល ត្រួតត្រា​រួមមាន ៖
សីដក់
សីដក់ ឬ សីមេលោង ជា​ប្រភេទ​ល្បែង​បែប​ប្រពៃណី​មួយ​ដែលមាន​លក្ខណៈ​ពហុ​សាសន៍​ដោយសារតែ​ប្រទេស​ ភាគ​ច្រើន​នៅ​ទ្វីបអាស៊ី​សុទ្ធតែ​អះអាងថា​ វា​ជា​ប្រភេទ​កីឡា​ដែល​ដូនតា​របស់​ពួកគេ​បន្សល់ទុក​ឲ្យទើបគេបានកដាក់ឈ្មោះឲ្យវាថា សី​ប៉ា​ក់តា​ក្រ។ ​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​គេ​ហៅថា​សីដក់ ឬ សីមេលោង ​មានរឿង​ព្រេង​ខ្មែរ​ជាច្រើន​បាន​អះអាង​ពី​ការ​លេងសី​ដក់​នេះ​ដូចជា​ក្នុង​ រឿង​ឃុន​ឆាង​-​ឃុន​ផែន​ជាដើម។​
ខេត្តផ្សារដែក
​ប្រវត្តិ​
​ឆ្នាំ ១៨៧៦ ផ្សារ​ដែក បានក្លាយ​ទៅជា​និគម (arrondissement ) ឋិត​នៅក្នុង​ចំណោះ​ខេត្ត​លង់ហោរ (Vĩnh Long) ដែល​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ដោយ​បារាំង ។​ ​ក្នុងអំឡុង​ឆ្នាំ ១៨៧៦ ដល់ ១៨៨៩ ផ្សារ​ដែក​មាន​ប្រជាជន​សរុប 102.421 នាក់ ។​
សីដក់
រូបរាង
សីដក់ ឬ សីមេលោងជា​ប្រភេទ​សី​ដែល​ដែ​ត្បាញ​ ដោយ​បន្ទះ​ផ្ដៅ​ ចាក់​ជា​ក្រឡា ៤ ជ្រុង​តូចៗ​ដោយ​រក្សា​ទម្រង់​សី​នេះ​ឲ្យ​មូល​សម្រាប់​ទាត់ នឹង ខ្នងជើង ។ សី​មួយ​ប្រភេទ​ទៀត​ ត្បាញ​ពី​បន្ទះ​ផ្ដៅ​ដែរ​ដែល​សី​ប្រភេទ​នេះ​សម្រាប់​ទាត់​នឹង​ខ្នងជើង កែងដៃ ជង្គង់ ក្បាល​ជាដើម ។​សី​មួយ​ប្រភេទ​ទៀត​ដែល​ធ្វើ​ពី​ស្លាប​សត្វ​នោះគេ​ហៅថា​ជា​ប្រភេទ​សីពែន ។ សីដក់ និង សីមេលោង​នេះ​មាន​ប្រវត្តិ​នៅលើ​ទឹកដី​កម្ពុជា​ប្រមាណ​ជាង ៥០០​ឆ្នាំ​មកហើយ ។​ សី​នេះ​គេ​លេង​ដោយ​ឈរ​ជា​វង់​ហើយ​ទាត់​ឲ្យ​គ្នា​ទៅវិញទៅមក​ដោយ​ពួកគេ​អាច​ ប្រើ​ស្មា ជង្គង់ ក្បាល​ជា​ដើមការ​លេង​នេះ​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​សី​ធ្លាក់​ដី​នោះគេ​អា​ចពិន័យ​ដោយ​ដាក់​កន្ទុយ បង្អកស្រា ឬ ប្រើពាក្យ​ចំអក​ ឲ្យ​ទៅតាម​ការ​និយមនៃ​តំបន់​នីមួយៗ ។​
ការវិវត្តន៍នៃសីដក់ ឬ សីមេលោងនៅអាស៊ី
នៅក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​នេះ​សី​ប៉ា​ក់តា​ក្រ​នេះ​បាន​វិវត្តន៍​យ៉ាង​ ស្មុ​គស្មាញ ហើយ​ប្រទេស​មួយចំនួន​បាន​ប្រកាស​ជា​ចំហ​រថា​សី​នេះ​មានកំណើត​នៅក្នុង​ប្រទេសរបស់គេ ។ ឆ្នាំ​១៩៣០​ប្រទេស​ថៃ និង ប្រទេស​មួយចំនួន​ទៀត​នៅក្នុង​តំបន់​បាន​ប្រ​ជែង​គ្នា​ដោយ​អះអាងថា​សី​នេះ​ជា​ របស់ខ្លួន ។ ការ​ប្រជែង​ដោយ​គ្មាន​ឈ្នះ​គ្មាន​ចាញ់​បែប​នេះ​ទើប​ប្រទេស​ទាំងនោះ​ ឯកភាពគ្នា​ដាក់ឈ្មោះ​ឲ្យ​សី​នេះ​ដោយ​មិន​ឲ្យ​នរណា​ចំណេញ​លើ​នរណា​ឡើយ ។​ ឈ្មោះ​ដែល​គេ​ដាក់​កាលនោះ​គឺ​សី​ប៉ាក់រ៉ា​ហ្គាហ្សា​រីង​(Sepak Raga Jaring) ។ ​ចំណេរ​ក្រោយមក​សី​នេះ​គេ​បាន​ឯកភាពគ្នា​ប្ដូរ​ទៅជា​សី​ប៉ាក់​តា​ក្រ​វិញ​ ទល់​សព្វថ្ងៃ ។​ជាមួយនឹង​ការដាក់​ឈ្មោះ​ថ្មី​នោះ​សី​ប៉ា​ក់តា​ក្រ​គេ​ច្នៃ​វា​ឲ្យ​ទៅជា​ ប្រភេទ​កីឡា​ដែល​លេង​ដោយមាន​ទីលាន​ ត្រឹមត្រូវ ហើយ​គេ​ក៏បាន​ចងក្រង​ជា​ច្បាប់​-​ក្បួន​សម្រាប់​ប្រកួត ។ វា​មិនទាន់​ក្លាយជា​ប្រភេទ​កីឡា​អូឡាំពិក​ទេ​តែ​សី​ នេះ​មាន​ប្រកួត​រហូតដល់​ជើងឯក​តាម​តំបន់​-​ទ្វីប និង ពិភពលោក​ទៀតផង ។​
ខេត្តផ្សារដែក
​ប្រវត្តិ​
​យោងតាម​កិច្ចព្រមព្រៀង​ថ្ងៃទី ២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៨៩៩ របស់​សហភាព​ឥណ្ឌូចិន ដើម្បី​ធ្វើការ​ប្តូរ​រដ្ឋបាល​ភូមិសាស្ត្រ គឺ​ថ្ងៃទី ០១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩០០ និគម​ផ្សារ​ដែក ត្រូវបាន​ក្លាយទៅជា​ខេត្ត​ផ្សារ​ដែក ដោយមាន​ទី​រួម​ខេត្ត​មួយ​ឈ្មោះថា​រួម​ខេត្ត​ផ្សារ​ដែក។​
សីដក់
ទីលាន
ទីលាន​សម្រាប់​លេងសីដក់ ឬ សីមេលោង​មាន​ទទឹង ៦២០​ម៉ែត្រ បណ្ដោយ​១៣​ម៉ែត្រ ។​ទីលាន​សម្រាប់​បុរស​ និង សម្រាប់​នារី​មាន​ទំហំ​ប៉ុនគ្នា​ដោយ​គ្រាន់តែ​កំពស់​សំណាញ់​ខុសគ្នា ដោយ​សំណាញ់​បុរស​កំពស់​១៥៥​ម៉ែត្រ ចំពោះ​សំណាញ់​នារី​១៤៥​ម៉ែត្រ ។ ទីលាន​ទាំងសងខាង​សុទ្ធ​តែមាន​ផ្ចិត​មួយ​ដែលមាន​កាំ​០៣០​ម៉ែត្រ ហើយ​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​ពី​ខ្សែបន្ទាត់​ទទឹង​ខាងក្រោយ​២៤៥​ម៉ែត្រ​និង ចម្ងាយ​៣០៥​ម៉ែត្រ​ពី​ខ្សែបន្ទាត់​បណ្ដោយ​ដែល​គេ​ហៅថា​ រង្វង់​វាយ​សេវា ។​ នៅក្បែរ​រ​ង្គោ​ល​សំណាញ់​ជា​កន្លែង​បោះ​សេវា​ដែលមាន​រាង​១​ភាគ​៤​នៃ​ រង្វង់​ដែលមាន​កាំ​០៩០​ម៉ែត្រ ។ គួរ​បញ្ជាក់ថា ​របៀប​វាយ​សេវា​របស់​សី​ប៉ា​ក់តា​ក្រ​មិនមែន​អ្នក​វា​សេវា​នោះ​ចាប់​សី​ទាត់ ​សំដៅទៅ​ទី​ម្ខាង​ទៀត​ដោយ​ខ្លួនឯង​នោះទេ​ គឺ​កីឡាករ​ម្នាក់​ក្នុងចំណោម ៣ នាក់​ជា​អ្នក​ឈរ​បោះ​នៅ​កន្លែង​បោះ​សេវា ។​
ខេត្តផ្សារដែក
​ប្រវត្តិ​
​ចំនួន​ប្រជាជន​ខេត្ត​ផ្សារ​ដែក កាលពី​ឆ្នាំ ១៩០១ មាន 182.924 នាក់ និង ឆ្នាំ ១៩២០ មាន 203.588 នាក់។​
សីដក់
លក្ខណៈថ្មី
​​ក្នុងសម័យ​ទំនើប​នេះ​សី​ប៉ាក់​តា​ក្រ​គេ​លែង​ត្បាញ​ពី​ផ្ដៅ​ទៀត​ហើយ ​គឺ​គេ​ផលិត​ចេញពី​ ស៊ីនថេទីក (Synthetic) ។ សី​ សម្រាប់​បុរស​មាន​ទម្ងន់​០,៤២ ទៅ​០,៤៤​ក្រាម ឯ សី​សម្រាប់​នារី​មាន​ទម្ងន់​ពី​១៥០ ទៅ ១៦០​ក្រាម ។​ សព្វថ្ងៃនេះ​វិញ្ញាសា​សី​ប៉ាក់​តា​ក្រ​ មានលក្ខណៈ​ទ្វេ​ ដែល​លេង​ម្ខាង ២ នាក់ រីហ្គូ (Regu) ដែល​លេង​ម្ខាង​៣​នាក់ វិញ្ញាសា​ជា​ក្រុម ដែលមាន​គ្នា​ម្ខាង​១២​នាក់​គឺមាន ៣ រីហ្គូ (Regu) និង​វិញ្ញាសា ហ៊ូប (Hoop) (​ទាត់សី​ដាក់​កន្ត្រក​) ។​ការ​ទាត់សី​ដាក់​កន្ត្រក​នេះ​មាន  ៨ របៀប​​គឺ ​ទាត់​ពែន​ក្នុង ទាត់​ពែន​ក្រៅ ការប្រើ​ស្មា​បញ្ជា​សី ប្រើ​ក្បាល​បញ្ជា​សី ប្រើ​ជ​ង្ក​ង់​បញ្ជា​សី​ទាត់​ដោយ​ខ្នងជើង លោត​ខ្វែង និង ទាត់​ពែន​ក្រោយ ។​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កីឡា
បញ្ជីរាយប្រទេស
បញ្ជីរាយនាមប្រទេស បង្ហាញពីនាមប្រទេស ឬរដ្ឋអធិបតេយ្យនានាជុំវិញសាកលលោក។
រដ្ឋទាំង ១៩៧ នៅក្នុងបញ្ជីនេះត្រូវបានចែកជា ៣ ពួក ដោយផ្អែកលើសមាជិកភាពក្នុងប្រព័ន្ធនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ: រដ្ឋជាសមាជិកពេញសិទ្ធិចំនួន ១៩៣, រដ្ឋសង្កេតការណ៍ចំនួន ២ និង រដ្ឋដទៃទៀតចំនួន ២។
រដ្ឋសមាជិកសហប្រជាជាតិ
ទ្វីប
ក
↓↓ អ ↓ គ – ណ
គ – ណ
↑ ក ↓ ត – ន
ព – ម
↑ ប ↓ យ – វ
យ – វ
↑ យ – វ ↓ ស
ស
↑ ព – ម ↓ ហ – ឡ
ហ – ឡ
↑ ស ↓ អ
អ
↑ ហ – ឡ ↑↑ ក
កំណត់សម្គាល់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បញ្ជីរាយនាម
បញ្ជីរដ្ឋមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ
មហា​អំណាច​នុយក្លេអ៊ែរ​ សំដៅ​លើ​ប្រទេស​ ដែល​មាន​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​។ បច្ចុប្បន្ន​មាន​ប្រទេស​ចំនួន​ ៩ ដែល​បាន​បាញ់​សាកល្បង​​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ដោយ​ជោគជ័យ​​មាន​៖ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ រុស្ស៊ី​ (អតីត​សហភាព​សូវៀត) រាជាណាចក្ររួម​ បារាំង​ ចិន អ៊ីស្រាអែល ឥណ្ឌា​ ប៉ាគីស្ថាន​ និង​កូរ៉េ​ខាង​ជើង​។ ក្នុង​មាន​ប្រទេស​ចំនួន​ ៥ បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ (Nuclear Non-Proliferation Treaty) គឺ​៖ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​ រុស្ស៊ី​ (អតីត​សហភាព​សូវៀត) រាជាណាចក្ររួម​ បារាំង​ និង​ចិន​។
ចាប់​តាំងពី​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ បាន​ចូល​ជា​ធរមាន​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៧០ មក​មាន​ប្រទេស​ ៣ ពុំ​មែន​ជា​ហត្ថលេខី​ នៃ​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ បាន​បាញ់​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​ ដែល​មាន​៖ ឥណ្ឌា​ ប៉ាគីស្ថាន​ និង​កូរ៉េ​ខាង​ជើង​។ កូរ៉េ​ខាង​ជើង​​ ធ្លាប់​ជា​ហត្ថលេខី នៃ​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ ប៉ុន្តែ​បាន​ដក​ខ្លួន​ចេញ​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​ ២០០៣​។ អ៊ីស្រាអែល​ ត្រូវ​បាន​គេ​ជឿ​ថា​មាន​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ ទោះ​ជា​ប្រទេស​នេះ​ធ្លាប់​បាន​បដិសេធ​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​។ ប្រទេស​អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង​ ធ្លាប់​ជា​រដ្ឋ​ ដែល​បាន​ផលិត​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​ ប៉ុន្តែ​បាន​លះបង់​ចោល​នូវ​ឃ្លាំង​សព្វាវុធ​របស់​ខ្លួន​ មុន​ពេល​ចូល​ក្នុង​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​។
នៅ​ឆ្នាំ​ ២០០៥ គណៈ​គ្រប់គ្រង​ នៃ​ទីភ្នាក់ងារ​ថាមពល​បរមាណូ​អន្តរជាតិ​ (ភ.ថ.ប.អ.)​ បាន​រក​ឃើញ​ថា​ ប្រទេសអ៊ឺរង់​ ពុំ​បាន​បំពេញ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ស្ដីពី​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ របស់​ខ្លួន​ទេ​។ ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​ នៃ​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ បាន​អនុម័ត​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ប្រឆាំង​អ៊ឺរង់​ បី​ដង​រួច​មក​ហើយ​ ចំពោះ​ការ​ដែល​អ៊ឺរង់​ ​បដិសេធ​ពុំ​ព្រម​បោះបង់ចោល​កម្មវិធី​នុយក្លេអ៊ែរ​ របស់​ខ្លួន​។ អ៊ឺរង់​ ​ បាន​ទទូច​ថា​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​នេះ​ ជា​ការ​ខុស​ច្បាប់​ ហើយ​ជា​ការ​បង្ខំ​ខ្លួន​ឲ្យ​បោះបង់​នូវ​សិទ្ធ​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​បច្ចេកវិជ្ជា​នុយក្លេអ៊ែរ​សន្តិភាព​ ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​។ នាយក​នៃ​ទីភ្នាក់ងារ​ថាមពល​បរមាណូ​អន្តរជាតិ​ លោក​ មហាម៉េដ អេលបារាដេយ (Mohamed ElBaradei) បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ទីភ្នាក់ងារ​របស់​លោក​ពុំ​មាន​លទ្ធភាព​រក​ដំណោះស្រាយ​ដ៏​ល្អ​ណាមួយ​ចំពោះ​កង្វល់​នេះ​បាន​ឡើយ​ នៅ​ពេល​​ដែល​ទីភ្នាក់ងារ​ របស់​លោក​ពុំ​បាន​មើល​ឃើញ​ការ​បង្វែរ​នូវ​សារធាតុ​ណាមួយ​សម្រាប់​ផលិត​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ ឬក៏​លទ្ធភាព​ដែល​អាច​ផលិត​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​នោះ​ឡើយ​។
[[Image:Flag_of_the_United_States.svg|28px|]]​​ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​
សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ជា​ប្រទេស​ ដែល​បាន​ផលិត​គ្រាប់បែក​បរមាណូ​មុន​ដំបូង​បង្អស់​នៅ​អំឡុង​សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​២ ដោយ​សហការ​ជាមួយ​ រាជាណាចក្ររួម​ និង​កាណាដា​ ដោយ​ភ័យ​ខ្លាចក្រែង​ពួក​ណាស៊ី​អាល្លឺម៉ង់​អាច​ផលិត​គ្រាប់បែក​បរមាណូ​បាន​មុន​។ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​បាន​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៤៥ ហើយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​នៅ​តែ​ជា​ប្រទេស​តែ​មួយ​គត់​ ដែល​បាន​ប្រើប្រាស់​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ប្រឆាំង​នឹង​ប្រជាជាតិ​ដទៃ​ គឺ​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក​បរមាណូ​នៅ​ ទីក្រុង​ហ៊ីរូស៊ីម៉ា​ និង​ណាហ្គាសាគី​ ប្រទេសប្រទេស​ជប៉ុន​។ ហើយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ក៏​ជា​ប្រទេស​ទី​មួយ​ផង​ដែរ​ ដែល​បាន​ផលិត​គ្រាប់បែក​អ៊ីដ្រូសែន​ ដែល​បាន​សាកល្បង​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៥២ ហើយ​សម្រេច​បាន​ជា​ស្ថាពរ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៥៤​។
[[Image:Flag_of_France.svg|28px|]]​​ បារាំង​
បារាំង​​បាន​សាកល្បង​​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​លើក​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៦០ ដោយ​ភាគច្រើន​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​ខ្លួន​។ ការ​ផលិត​​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ របស់​បារាំង​​ដោយ​សារ​វិបត្តិ​ព្រែកជីក​ស៊ុយអេ​ (Suez) និង​ដើម្បី​បង្ហាញ​សាច់ដុំ​ដល់សហភាព​សូវៀត និង​បណ្ដា​ប្រទេស​លោក​សេរី​ មាន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ និង​រាជាណាចក្ររួម​​​ជាដើម​។ ក្រៅពី​នេះ​បារាំង​ក៏​ដូចជា​​រាជាណាចក្ររួម​ដែរ គឺ​ចង់​រក្សា​ឲ្យ​បាន​នូវ​ភាព​ជា​មហាអំណាច​ក្រោយ​សម័យ​អាណានិគម​ នា​សម័យ​សង្គ្រាមត្រជាក់។ បារាំង​​បាន​សាកល្បង​គ្រាប់បែក​អ៊ីដ្រូសែន​ ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៦៨​។
​[[Image:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|28px|]]​​ ចិន​
ចិន​​បាន​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​ ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៦៤​។ ចិន​គឺជា​ប្រជាជាតិ​អាស៊ីដំបូង​បង្អស់​ ដែល​បាន​ផលិត​ និង​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​។ អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ របស់​​ចិន​​ត្រូវ​បាន​ផលិត​ឡើង​ ដើម្បី​បង្ហាញ​សាច់ដុំ​ដល់​ ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​ និង​សហភាពសូវៀត​។ ចិន​ក៏បាន​សាកល្បង​គ្រាប់​បែក​អ៊ីដ្រូសែន​ ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៦៧​ នៅ​ឯ​ Lop Nur​។ បច្ចុប្បន្ន​ប្រទេស​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា​មាន​ក្បាល​គ្រាប់​នុយក្លេអ៊ែរ​ប្រហែល​ ១៣០​។
[[Image:Flag_of_India.svg|28px|]] ឥណ្ឌា​​
ឥណ្ឌា​​​មិន​ធ្លាប់​ជា​ហត្ថលេខី​ នៃ​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ទេ​។ ឥណ្ឌា​​​បាន​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៧៤ បើ​តាម​ការ​អះអាង​ របស់​រដ្ឋាភិបាល​ឥណ្ឌា​​​គឺជា​នុយក្លេអ៊ែរ​សន្តិភាព ដែល​ជា​ការ​សាកល្បង​លើក​ទី​មួយ​ ចាប់​តាំងពី​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្កើត​ឡើង​ ហើយ​បាន​បង្កើត​នូវ​សំណួរ​ថ្មី​មួយ​ ថា​តើ​បច្ចេកវិជ្ជា​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្វែរ​ដោយ​សម្ងាត់​ ដើម្បី​ផលិត​អាវុធ​ដែរ​ឬទេ​។ ការ​អភិវឌ្ឍ​កម្មវិធី​នុយក្លេអ៊ែរ​យោធា​ ដោយ​សម្ងាត់​របស់​ឥណ្ឌា​​​ បាន​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​កង្វល់​ និង​ការ​ខឹងសម្បា​យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​បណ្ដា​ប្រទេស​ ដែល​ផ្គត់ផ្គង់​ម៉ាស៊ីន​រ៉េអាកទ័រ​ សម្រាប់​កម្មវិធី​នុយក្លេអ៊ែរ​សន្តិភាព​ និង​តម្រូវ​ការ​ថាមពល​ដូចជា​ កាណាដា​ជាដើម​។ បុព្វហេតុ​ចម្បង​របស់​ឥណ្ឌា​​​គឺ​ចង់​បង្ហាញ​សាច់ដុំ​ដល់​ប្រទេស​ចិន​ និង​ប៉ាគីស្ថាន​ និង​ដើម្បី​សម្រេច​តាម​ផែនការ​ចង់​ក្លាយ​ជា​មហាអំណាច​ក្នុង​តំបន់​។ ឥណ្ឌា​​​បាន​បាញ់​សាកល្បង​ក្បាល​គ្រាប់​ដែល​ផ្ទុក​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៨ ដោយ​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​បរិក្ខារ​កម្ដៅ​នុយក្លេអ៊ែរ​ផង​ដែរ​។ នៅ​ខែ​ កក្កដា​ ឆ្នាំ​ ២០០៥ ឥណ្ឌា​​​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​ ថា​ជា​រដ្ឋ​ដែល​ទទួល​ខុសត្រូវ​ចំពោះ​ បច្ចេកវិជ្ជា​នុយក្លេអ៊ែរ​កម្រិត​ខ្ពស់​ ហើយ​ក៏បាន​បើក​ឲ្យ​មាន​ការ​សហការ​ពេញលេញ​លើ​កម្មវិធី​នុយក្លេអ៊ែរ​ រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​។ នៅ​ខែ​ មីនា​ ឆ្នាំ​ ២០០៦ កិច្ចព្រមព្រៀង​ស្ដីពី​សហប្រតិបត្តិការ​លើ​កម្មវិធី​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ ត្រូវ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ ដោយ​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ George W. Bush និង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ឥណ្ឌា​ Manmohan Singh ។ កិច្ចព្រមព្រៀង​ ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​សច្ចាប័ន​ ដោយ​សភា​ទាំង​ពីរ​ នៃសហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​​ នៅ​ខែ​ ធ្នូ​ ឆ្នាំ​ ២០០៦​ ដែល​នឹង​បើក​ផ្លូវ​ឲ្យ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ និង​សមាជិក​ដទៃ​ទៀត​ នៃ​ក្រុម​ប្រទេស​ផ្គត់ផ្គង់​នុយក្លេអ៊ែរ​អាច​លក់​បច្ចេកវិជ្ជា​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ទៅ​ឲ្យ​ឥណ្ឌា​បាន​។ នៅ​ខែ​ កញ្ញា​ ឆ្នាំ​ ២០០៥ ឥណ្ឌា​​​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រមាណ​មើល​ថា​អាច​មាន​ក្បាល​គ្រាប់​នុយក្លេអ៊ែរ​ពី​ ១០០ ទៅ​ ២៥០​។
[[Image:Flag_of_Pakistan.svg|28px|]]​​ ប៉ាគីស្ថាន
ប៉ាគីស្ថាន​ ពុំ​មែន​ជា​ហត្ថលេខី​ នៃ​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ទេ​។ ប៉ាគីស្ថាន​ មាន​បំណង​ចង់​ផលិត​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ជាច្រើន​ទសវត្ស​មក​ហើយ​ ដែល​ផ្ដើម​ឡើង​ចាប់​តាំងពី​ចុង​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​ ១៩៧០ មក​ម៉្លេះ​។ ប៉ាគីស្ថាន​បាន​ធ្វើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ថាមពល​នុយក្លេអ៊ែរ​ដំបូង​ ក្រោយ​បាន​បង្កើត​នូវ​រោងចក្រ​នុយក្លេអ៊ែរ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្បែរ​ទីក្រុង​ការ៉ាជី​ (Karachi) ដោយ​ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ទាំង​សម្ភារៈ​បរិក្ខារ​ និង​វត្ថុធាតុ​ដើម​ ពី​បណ្ដា​ប្រទេស​លោក​ខាងលិច​នៅ​ដើម​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​ ១៩៧០ ។ អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ប៉ាគីស្ថាន​​ លោក Zulfiqar Ali Bhuto បាន​ប្ដេជ្ញា​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៦៥ ថា​ប្រសិន​បើ​ឥណ្ឌា​​​​ផលិត​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​នោះ​ ប៉ាគីស្ថាន​ក៏​នឹង​ធ្វើ​ដូចគ្នា​ដែរ​ "បើ​ទោះជា​យើង​ត្រូវ​ទទួលទាន​ស្មៅ​ក៏ដោយ" (“even if we have to eat grass”) ។ វា​ច្បាស់​ណាស់​ថា​ចិន​​បាន​ផ្ដល់​នូវ​គំរូ​ និង​បច្ចេកវិជ្ជា​នុយក្លេអ៊ែរ​ចាស់​របស់​ខ្លួន​ឲ្យ​ទៅ​ប៉ាគីស្ថាន​ ដែល​បង្ក​លទ្ធភាព​ឲ្យ​ប៉ាគីស្ថាន អាច​ផលិត​បាន​នូវ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​សាមញ្ញ​មួយ​នៅ​បញ្ចប់​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​ ១៩៨០​។ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​នៅតែ​បន្ត​អះអាង​ថា​ប៉ាគីស្ថាន​ពុំ​បាន​ផលិត​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ទេ​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​ ១៩៩០​ នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​កាត់ផ្ដាច់​ជំនួយ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​យោធា​ទៅ​ឲ្យ​ប៉ាគីស្ថាន​។ នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៨ ប៉ាគីស្ថាន​បាន​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​បស់​ខ្លួន​នៅ​ភ្នំ Chagai ដែល​ជា​ការ​ឆ្លើយ​ចំពោះ​ការ​សាកល្បង​ដូចគ្នា​នេះ​របស់​ឥណ្ឌា កាល​ពី​ប៉ុន្មាន​សប្ដាហ៍​មុន​។ បច្ចុប្បន្ន​ប៉ាគីស្ថាន​​ ជា​មហាអំណាច​នុយក្លេអ៊ែរ​តែ​មួយ​គត់​ក្នុង​ពិភព​ឥស្លាម​។
​[[Image:Flag_of_North_Korea.svg|28px|]]​​ កូរ៉េ​ខាង​ជើង
កូរ៉េ​ខាង​ជើង​ ធ្លាប់​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ដែរ ប៉ុន្តែ​បាន​ប្រកាស​ដក​ខ្លួន​វិញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១០ មករា ឆ្នាំ ២០០៣ ក្រោយ​ពេល​​ដែល​​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​​ បាន​ចោទប្រកាន់​ថា​ ប្រទេស​នេះ​មាន​កម្មវិធី​ចម្រាញ់​សារធាតុ​អ៊ុយរ៉ាន្យោម​ (Uranium) ដោយ​លួចលាក់​ ហើយ​បាន​កាត់ផ្ដាច់​នូវ​ជំនួយ​ថាមពល​ ដែល​បាន​ព្រមព្រៀង​គ្នា​កាលពី​ឆ្នាំ​ ១៩៩៤​។ នៅ​ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៥ ​កូរ៉េ​ខាង​ជើង បាន​ទាមទារ​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​ផលិត​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ដែល​នាំ​ឱ្យ​អ្នក​ជំនាញ​ជាច្រើន​មាន​មន្ទិល​សង្ស័យ​ចំពោះ​ការ​ទាមទារ​នោះ​ ប៉ុន្តែ​គេ​បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា​ កូរ៉េ​ខាង​ជើង ពុំ​បាន​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​នៅ​ខណៈ​នោះ​ទេ​។ ទោះ​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ នៅ​ខែ តុលា ឆ្នាំ ២០០៦ កូរ៉េ​ខាង​ជើង​ បាន​អះអាង​ថា​ ដោយ​រង​នូវ​ការ​គំរាមកំហែង​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ពី​សំណាក់​អាមេរិក ខ្លួន​នឹង​ធ្វើការ​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ដើម្បី​ជា​ការ​បង្ហាញ​នូវ​សមត្ថភាព​នុយក្លេអ៊ែរ​របស់​ខ្លួន​។ កូរ៉េ​ខាងជើង​ បាន​រាយការណ៍​ពី​ការសាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ដោយ​ជោគជ័យ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៩ ខែ តុលា ឆ្នាំ ២០០៦​។ មន្ត្រី​ជំនាញ​អាមេរិក​​ភាគច្រើន​ ជឿ​ថា​​កូរ៉េ​ខាង​ជើង ពិត​ជា​បាន​ធ្វើ​ដូច​ដែល​ប្រទេស​អាស៊ី​មួយ​នេះ​បាន​អះអាង​ពិតប្រាកដ​មែន​ ដោយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​​ បាន​រក​ឃើញ​នូវ​ធាតុ​អ៊ីសូតូប​វិទ្យុសកម្ម​ ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ អ្នក​ជំនាញ​ភាគច្រើន បាន​យល់ស្រប​គ្នា​ថា​ ការសាកល្បង​នេះ​បាន​ទទួល​ភាព​ជោគជ័យ​ដោយ​អន្លើៗ​តែប៉ុណ្ណោះ​។ ទិន្នផល​នេះ​អាច​តិច​ជាង​មួយ​ពាន់​តោន​ ដែល​តិច​ជាង​ឆ្ងាយ​ បើ​ធៀប​ទៅ​នឹង​ការ​សាកល្បង​លើក​ដំបូង​ របស់​មហាអំណាច​ដទៃ​ទៀត​។
[[Image:Flag_of_Israel.svg|28px|]]​​ អ៊ីស្រាអែល
អ៊ីស្រាអែល ពុំ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​សន្ធិសញ្ញា​មិន​សាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ទេ​។ រដ្ឋ​មួយ​នេះ​តែងតែ​បដិសេធ​ជារឿយៗ​ថា​ ខ្លួន​ពុំ​បាន​ផលិត ឬ​រក្សាទុក​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ឡើយ សូម្បីតែ​កម្មវិធី​ផលិត​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ក៏​ពុំ​មាន​ដែរ​។ អ៊ីស្រាអែល ធ្លាប់​បាន​និយាយ​ថា ខ្លួន​ពុំ​មែន​ជា​ប្រទេស​ទី​មួយ​ ដែល​នាំ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ចូល​មក​ក្នុង​តំបន់​ឡើយ​ ប៉ុន្តែ​ក៏​អាស្រ័យ​ទៅ​នឹង​នយោបាយ​ដែល​មាន​ភាព​មិន​ប្រាកដ​ប្រជា ដោយ​រក្សាទុក​នូវ​សិទ្ធិ​របស់​ខ្លួន​។ នៅ​ក្រោយ​ទសវត្ស​ឆ្នាំ ១៩៦០ ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​អ៊ីស្រាអែល ប្រចាំ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ លោក Yitzhak Rabin បាន​ជម្រាប​ភាគី​អាមេរិក​នូវ​ការ​ពន្យល់​របស់​ខ្លួន​ថា ប្រទេស​ខ្លួន​បាន​នាំ​ចូល​នូវ​សព្វាវុធ​ជាច្រើន ដែល​ខ្លួន​នឹង​ធ្វើ​ការ​សាកល្បង និង​ប្រកាស​ជា​សាធារណៈ​បាន​ ដោយ​ខ្លួន​មាន​សព្វាវុធ​ ប៉ុន្តែ​ពុំ​បាន​ផលិត​ឡើយ​។ ថ្វីបើ​អ៊ីស្រាអែល បាន​ប្រកែក​ថា​ មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវ​នុយក្លេអ៊ែរ Negev នៅ​ជិត​ទីក្រុង Dimona គឺជា​ ការ​ស្រាវជ្រាវ​រ៉េអាកទ័រ​ ដែល​ពី​ដំបូង​ឡើយ​ថា​ជា​ រោងចក្រ​វាយនភណ្ឌ​ គ្មាន​របាយការណ៍​វិទ្យាសាស្ត្រ​ណាមួយ​ស្ដី​ពី​ការងារ​ដែល​បាន​ធ្វើ​នៅ​ទីនោះ​ ត្រូវ​បាន​ចេញផ្សាយ​ឡើយ​។ របាយការណ៍​ដ៏​ច្រើន​សន្ធឹកសន្ធាប់​ស្ដីពី​កម្មវិធី​នៅ​ Dimona ត្រូវ​បាន​ចេញផ្សាយ​ដោយ​ អ្នក​បច្ចេកទេស Mordechai Vanunu នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៦​។
ដោយ​ផ្អែក​តាម ក្រុមប្រឹក្សា​ការពារ​ធនធាន​ធម្មជាតិ និង​សហព័ន្ធ​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​អាមេរិក បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ អ៊ីស្រាអែល អាច​មាន​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ពី ៧៥ ទៅ ២០០​។ អ៊ីស្រាអែល ទំនង​ជា​បាន​ធ្វើ​ការ​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដំណាល​នឹង​អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង​ដែរ​ ប៉ុន្តែ​ការ​សាកល្បង​នោះ​ពុំ​ត្រូវ​បាន​គេ​អះអាង​ឡើយ​។
[[Image:Flag_of_South_Africa.svg|28px|]]​​ អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង
អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង បាន​ផលិត​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ ៦​ គ្រាប់​នៅ​ដើម​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​ ១៩៨០ ប៉ុន្តែ​បាន​បោះបង់​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​ទាំងនោះ​ចោល​វិញ​នៅ​ដើម​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​ ១៩៩០​។ នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៧៩ ប្រទេស​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​រកឃើញ​ថា​ បាន​ធ្វើ​ការ​សាកល្បង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​ ដោយ​លួចលាក់​នៅ​ក្នុង​​មហាសមុទ្រឥណ្ឌា​ ហើយ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ជា​យូរ​មក​ហើយ​ថា​សក្ដានុភាព​ នៃ​ការ​សាកល្បង​របស់​អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង ប្រហែល​ជា​មាន​ការ​សហការ​ជាមួយ​អ៊ីស្រាអែល បើ​ទោះជា​ពុំ​មាន​ការ​អះអាង​ជា​ផ្លូវការ​ណាមួយ​ក៏ដោយ​។ ក្រោយ​មក​ប្រទេស​អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​សន្ធិសញ្ញា​មិនសាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩១​។
[[Image:Flag_of_Belarus.svg|28px|]]​​ បេឡារុស
បេឡារុស ធ្លាប់​មាន​គ្រាប់​មីស៊ីល​ ដែល​អាច​ផ្ទុក​​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​​បាន​ចំនួន​ ៨១ ដើម​នៅ​លើ​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​ ក្រោយ​ពី​ការ​ដួល​រលំ​ នៃ​សហភាព​សូវៀត​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩១​។ រហូត​មក​ដល់​ឆ្នាំ​ ១៩៩៦ បេឡារុស​បាន​បញ្ជូន​គ្រាប់​មីស៊ីល​ទាំង​នោះ​ទៅ​ឲ្យ​រុស្ស៊ី​វិញ​។ បេឡារុស​ បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​សន្ធិសញ្ញា​មិនសាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ផង​ដែរ​។
[[Image:Flag_of_Kazakhstan.svg|28px|]]​​ កាហ្សាក់ស្ថាន
កាហ្សាក់ស្ថាន បាន​ទទួល​មរតក​នូវ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​​​ប្រហែល​ ១៤0០ ពី​​អតីត​សហភាព​សូវៀត​​ ហើយ​បាន​ប្រគល់​ត្រឡប់​ទៅ​ឱ្យ​រុស្ស៊ី​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៥​។ កាហ្សាក់ស្ថាន បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​សន្ធិសញ្ញា​មិនសាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ផង​ដែរ​។
[[Image:Flag_of_Ukraine.svg|28px|]]​​ អ៊ុយក្រែន
អ៊ុយក្រែន បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​សន្ធិសញ្ញា​មិនសាយភាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ផង​ដែរ​។ អ៊ុយក្រែន បាន​ទទួល​មរតក​នូវ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​​​ប្រហែល​ ៥.០០០ ពី​​អតីត​សហភាព​សូវៀត នៅ​ពេល​បាន​ទទួល​ឯករាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩១​ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អ៊ុយក្រែន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ ដែល​រក្សា​ទុក​​​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ច្រើន​ជាង​គេ​ទី​៣​ លើ​ពិភពលោក​​នា​សម័យ​នោះ​។ រហូត​មក​ដល់​ឆ្នាំ​ ១៩៩៦ ​​អ៊ុយក្រែន បាន​ស្ម័គ្រចិត្ត​ប្រគល់​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ទាំង​អស់​ឲ្យ​ទៅ​រុស្ស៊ី​វិញ​។
រឿងមហាភារតយុទ្ធ ភាគទី១២៖សង្គ្រាមកុរុក្សត្រ
ព្រះ​ក្រិស្ណ នាំ​សារ​ទៅ​កាន់​រាជ​សំណាក់​កុរុ មិន​សម្រេច​ផល​ដូច​បំណង​ចរ​ផ្គង​ត្រឡប់​ទៅ​មិន​យូរ ទុរយោជន៍​ក៏​បញ្ជូន​រាជសារ​បបួល​ច្បាំង​ទៅ​ដល់​បាណ្ឌវ​ក្សត្រិយ៍ ក្នុង​រាជសារ​បបួល​ច្បាំង​នោះ ពេញ​ទៅ​ដោយ​នូវ​ពាក្យ​ប្រមាទ​ជាទី​បំផុតចេតនា​ប្រុង​តែ​ប្រើ​អាវុធ​គឺ​ការ​ មើល​ងាយ ជាង​ការ​ប្រកាស​សង្គ្រាម សេចក្ដី​ថា ទ្រង់​ស្បថ​ទុក​ថា ទ្រង់​នឹង​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ដណ្ដើម​ជ័យជម្នះ​គ្នា​នឹង​យើង ក៏​ឥឡូវ​ដល់​វេលា​នេះ​ហើយ ដែល​ទ្រង់​នឹង​ត្រូវ​បដិបត្តិ​តាម​ពាក្យ​សម្បថ​ដ៏​ពិត​នោះ រាជ​អាណា​ចក្រ​របស់​ទ្រង់​ត្រូវ​យើង​អូស​យក នាង​ទ្រៅបទី​របស់​ទ្រង់ ក៏​ត្រូវ​យើង​ធ្វើ​ផ្ចាញ់ផ្ចាល​ឲ្យ​បាន​នូវ​សេចក្ដី​អាម៉ាស់​មុខ ស្ទើរ​ដក​ដង្ហើម​មិន​រួច ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ព្រម​ទាំង​បង​ប្អូន ត្រូវ​យើង​សង្កត់​ក​និរទេស​ឲ្យ​ទៅ​នៅ​ព្រៃ​ដូច​ពានរ ភីម​យក្ខ​ធំ​មាត់​រឹង​អួត​ខ្ជោល​តែ​មាត់​នោះ គេ​មុខ​ទៅ​ពួន​ឯ​ណា ភ្លេច​ហើយ​ឬ​សម្ដី​ដែល​អួត​ថា​នឹង​ផឹក​ឈាម​ទុហសាសន ទុហសាសន​ចាំ​មើល​តែ​មាត់​ឈ្លើង​នឹង​មក​ជ្ញជក់​ឈាម អរេជុន​អួត​ខ្លាំង​ពូកែ​ណាស់​នៅ​ឯ​ណា ឲ្យ​គេ​ចេញ​មក​អំពី​ទី​ពួន​មុខ ហើយ​សម្ដែង​សិល្ប​សរ​យ៉ាង​ក្មេង​វត្ត​ទើប​ហាត់​ឲ្យ​យើង​មើល​ផង នឹង​ជា​អ្វី​ទៅ នឹង​និយាយ​អ្វី​ផ្សេង ៗ ជា​ច្រើន ។
ពួក​បាណ្ឌវ​បាន​ទទួល​ពាក្យ​បបួល​ច្បាំង​នេះ​ទុក ហើយ​បាន​បញ្ជូន​ពាក្យ​ប្រកាស​សង្គ្រាម​តប​ទៅ​ដល់​ពួក​កុរុ​វិញ តែ​ប្រើ​សម្ដី​រៀបរយ​តាម​ទំនៀម​រាជការ ។ ថ្ងៃ​ព្រឹក​ឡើង​កងទ័ព​ទាំង​ពីរ​ខាង គឺ​កងទ័ព​គោរព និង​បាណ្ឌព​ក៏​មក​តាំង​នៅ​ទី​វាល​ធំ មិន​ឆ្ងាយ​អំពី​ក្រុង​ហស្តិនបុរ​ប៉ុន្មាន អំពី​នោះ​មក​ទី​នោះ​ក៏​ប្រាកដ​នាម​ក្នុង​ពង្សាវតារ​ថា (សង្គ្រាម​កុរុ​ក្សេត្រ) ភីស្មៈ ត្រូវ​រើស​ជា​ស្ដេច​សឹក​កំពូល​ទ័ព គឺ​មេទ័ព​ស្រួច ខាង​ទ័ព​កុរុ ទោណ​អាចារ្យ​ជា​អ្នក​បញ្ជាការ​ស្លាប​ស្ដាំ (គឺ​ជា​មេទ័ព​ខាង​ស្ដាំ) មាន​សកុនី​ជា​ភូឈួយ និង​កង​ទាហាន​គន្ធារី​ជិះ​សេះ​កាន់​ទួន ទុហសាសន​ជា​អ្នក​បញ្ជាការ​ខាង​ឆ្វេង (គឺ​មេទ័ព​ខាង​ឆ្វេង) ព្រះ​ធ្ឫតរាស្ត្រ​ជា​អ្នក​បញ្ជា​កងទ័ព​ខាង​ក្រោយ​មាន​សញ្ជ័យ នាយ​សារថី​របស់​ព្រះ​អង្គ​នៅ​ជា​មួយ​ផង ចាំ​ក្រាប​ទូល​រាយការណ៍​សេចក្ដី​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ទី​ចម្បាំង​ឲ្យ​ទ្រង់​ ជ្រាប ។
កងទ័ព​បាណ្ឌព​មាន ធ្ឫស្ដឡុម័ន ឱរស​ព្រះ​ចៅ​ទ្រុបទ បង​ប្អូន​ទ្រៅបទី ជា​មេទ័ព​ស្រួច ជា​អ្នក​នាំ​ទ័ព​ខាង​បាណ្ឌព ក្នុង​កងទ័ព​បាណ្ឌព​មាន​ក្សត្រិយ៍​កម្លាំង ៗ ច្រើន បណ្ដា​ក្សត្រិយ៍​កម្លោះ​អម្បាល​នោះ​អភិមន្យុ បុត្រ​អរជុន កើត​នឹង​នាង​សុភទ្រា​កនិដ្ឋកគិនី​ក្រិស្ណ ក្អេងក្អាង​ជាង​គេ​ទាំងអស់ កងទ័ព​ទុរយោជន៍ មាន​កម្លាំង​រេហ៍ពល​រឹងប៉ឹង​ជាង​កងទ័ព​យុធិស្ឋិរ ។
អ្នក​នាំ​ទ័ព​ទាំង​សង​ខាង​មាន​សេចក្ដី​រីករាយ​សប្បាយ​ចិត្ត ជា​យ៉ាង​ក្រៃ​ពេក​បាន​ចាត់​ក្បួន​ទ័ព​ដោយ​រួសរាន់ ទង់​ពណ៌​ឥន្ទធនូ​របស់​កងទ័ព ទាំង​សង​ខាង​បោកបក់​រវិច​ទៅ​តាម​ខ្យល់ ត្រែ​ស័ង្ខ​ក៏​ផ្លុំ​សូរស៊ាន​រងំ​ទាំង​យុទ្ធ​មណ្ឌល ស្គរ​ជ័យ​ទួងទូង ៗ បណ្ដើរ​អន្លូង​ជា​ចង្វាក់​សម្រាប់​ប្រាប់​ហេតុ​អ្វី ៗ ដំរី​សឹក​សោត​ក៏​ស្រែក​គឹក ៗ សន្ធឹក​សូរ​សព្ទ​ផ្កាប់​ស្ទើរ​ប្រថពី រថ​សឹក​ទឹម​សេះ​ពាជី​គ្រឹក ៗ សន្ធឹក​ឮ​ដូច​ផ្គរ​លាន់ គ្រឿង​អាវុធ​យុទ្ធ​ភណ្ឌ​បាន​ត្រៀម​មក​ស្រេច​គ្រប់​មុខ​គ្រប់​យ៉ាង សេនា​ទាហាន​ទាំង​សង​ខាង​សម្រឹង​ត្រចៀក​ស្ដាប់​បញ្ជាការ​នាយ​កាយ​របស់​ខ្លួន​ ស្រែក​ឲ្យ​ត្រៀម​ចូល​វាយ​សឹក ។
ខណៈ​ដែល​កងទ័ព​សង​ខាង​កំពុង​ឈរ​ទ្រឹង សម្លឹង​គ្នា​នឹង​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ឃើញ​ហេតុ​ចម្លែក ១ យ៉ាង​ប្រាកដ​ដល់​ភ្នែក​មនុស្ស​ទាំងឡាយ គឺ​យុធិស្ឋិរ​ចុះ​អំពី​រថ​សឹក​ដោះ​គ្រឿង​សឹក​ចេញ​អំពី​ព្រះ​អង្គ ហើយ​ដើរ​ត្រង់​ទៅ​កាន់​សំណាក់​អ្នក​បង្គាប់​ការ​កងទ័ព​ខាង​កុរុ ដែល​ឈរ​ត្រៀបត្រា​នៅ​ខាង​មុខ តែ​ទ្រង់​គ្មាន​កាន់​អាវុធ​នៅ​ដៃ​សោះ នេះ​ជា​គ្រឿង​សម្គាល់​ឲ្យ​ឃើញ​ថា​ទ្រង់​មក ដើម្បី​សេចក្ដី​ស្ងប់​សឹក ព្រោះ​តាម​កតិកា​អ្នក​ស្រុក​ឥណ្ឌា​ថា អ្នក​ចម្បាំង​ឯ​ណា​ទៅ​ប៉ះពាល់​កាយ​បច្ចាមិត្រ ដែល​មិន​បាន​កាន់​អាវុធ​ក្នុង​ដៃ​នោះ​ជា​មិន​បាន ពួក​សេនា​ទាហាន​ខាង​យុធិស្ឋិរ ក៏​នឹក​ឆ្ងល់​តែ​រាល់​គ្នា​ខាង​ពួក​កុរុ​នាំ​គ្នា​រីករាយ ដោយ​សម្គាល់​ថា យុធិស្ឋិរ ស្ញប់ស្ញែង​ខ្លាច​ក្រែង​បារមី ទើប​មក​សុំ​ធ្វើ​សន្យា​ស្ងប់​សឹក ឈប់​ច្បាំង​ប៉ុណ្ណឹង​ហើយ ក៏​បង្អង់​ចាំ​មើល​មួយ​ស្របក់​គ្មាន​អ្នក​ណា​ហ៊ាន​ធ្វើ​អ្វី តែ​ភ្នែក​មនុស្ស​រាល់ ៗ រូប ក៏​សម្លឹង​ទៅ​តែង​យុធិស្ឋិរ ខណៈ​ដែល​ដើរ​ទៅ​រក​នាយ​ទាហាន​ធំ​ខាង​កុរុ​មើល​ទៅ​ព្រះ​ភ័ក្ដ្រ​យុធិស្ឋិរ​ ប្រាប់​ថា មិន​សប្បាយ​ព្រះ​ហឫទ័យ ។
យុធិស្ឋិរ​ដើរ​សំដៅ​ទៅ​រក​ភីស្មៈ​ដែល​កំពុង​ឈរ​នៅ ក្នុង​កង​ទាហាន​ជួរ​មុខ​សន្សឹម ៗ ចូល​ទៅ​ស្ទាប​ព្រះ​បាទ​ភីស្មៈ សុំ​ខមាល​ទោស​ដើម្បី​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ប្រឡង​យក​ជ័យជម្នះ ព្រោះ​ធម្មតា​ក្សត្រិយ៍​អ្នក​ធ្ងន់​ក្នុង​អារ្យ​ចិត្ត កាល​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា ព្រះ​អង្គ​នឹង​កាន់​អាវុធ​ចូល​ធ្វើ​សង្គា្រម​នឹង​ពួក​ព្រះ​ញាតិ​អ្នក​ធំ​ដ៏​ ដ៏​មេ​បា​ត្រកូល ដោយ​មិន​បាន​ខមាទោស​ជា​មុន​សិន​មិន​បាន សូម្បី​ជេដ្ឋ​បុគ្គល​នោះ​កាន់​អាវុធ​មក​បម្រុង​នឹង​ប្រហារ​ខ្លួន​ក្ដី រួច​ហើយ​ទ្រង់​ចូល​ទៅ​រក​ទោណ​អាចារ្យ សុំ​ខមាល​ទោស​នឹង​អាចារ្យ ដែល​ទ្រង់​នឹង​តោង​ហូត​ក្រប៊‍ី​ចូល​ត​យុទ្ធ​នឹង​កុរុ ទ្រង់​គ្មាន​ចេតនា​គិត​តស៊ូ​និង​អាចារ្យ និង​ប័ក្ខ​ពួក​អាចារ្យ​អ្នក​ស័ក្ដិសិទ្ធិ ដែល​បាន​សិក្សា​សិល្បសរ​អំពី​លោក​នោះ​ក៏​ទេ អ្នក​ចម្បាំង​ចាស់​ទាំង​ពីរ ក៏​អនុម័តិ​ព្រម​លើក​ទោស​យុធិស្ឋិរ​ដែល​សុំ​បាណ្ឌវ​រាជា​ក៏​ថយ​ចូល​ទៅ​ក្នុង កងទ័ព​របស់​ព្រះ​អង្គ​វិញ លំដាប់​នោះ កង​ទ័ព​ទាំង​សង​ខាង បាន​ស្រែក​ប្រកាស​តាម​ទំនៀម​ថា ចូល​ទី​សង្គ្រាម​ធំ​ឥត​មាន​សម​នឹង​អ្នក​ណា ។
ក្រិស្ណ​ទ្រង់​ដាស់តឿន​ថា អ្នក​ចម្បាំង​ដែល​ស៊ូ​ច្បាំង​គ្នា ក៏​មិនមែន​ស្វែង​រក​សេចក្ដី​ល្អ ឬ​កិត្តិយស មិនមែន​សម្រាប់​លោក​ឬ​សម្រាប់​ធម៌ មិន​មែន​សម្រាប់​អ្នក​ជិត​ដិត ឬ​អ្នក​ឆ្ងាយ​ទីទៃ គេ​ច្បាំង ឬ​មិន​ច្បាំង​ដើម្បី​បដិប័ត្តិ​ការ​តាម​នាទី ដោយ​មិន​តោង​នឹក​ដល់​ផល​ក្នុង​បំផុត តែ​យ៉ាង​ឯ​ណា​នីមួយ​យក​ជា​អារម្មណ៍​ទ្រង់​ជា​ក្សត្រិយ៍ អ្នក​ច្បាំង ហើយ​ការ​នេះ​ជា​នាទី​របស់​ទ្រង់ នឹង​តោង​ច្បាំង​ជំនួស​ព្រះ​រាជា​របស់​ទ្រង់ ដោយ​ពេញ​សតិ​កម្លាំង​ផល​ជា​យ៉ាង​ដូចម្ដេច​ក៏​តាម​តែ​ការ ជា​ការ​សម្រាប់​ខ្លួន ឬ​សម្រាប់​អ្នក​ដទៃ​ក្ដី មិន​តោង​យក​មក​គិត​នឹក​ជា​អារម្មណ៍ តែ​សូម​កុំ​បី​កាន់​យក​សម្ដី​របស់​ខ្ញុំ​ជា​គ្រឿង​សន្ធាប់​ឲ្យ​ខ្លាច ហើយ​ធ្វើ​ការ​ទៅ​ដោយ​គេច​វេះ​មិន​រួច​ដែល​ទ្រង់​និយាយ​អំពី​កិត្តិយស​សោត កិត្តិយស​របស់​អ្នក​ច្បាំង​ក៏​គឺ​ការ​ច្បាំង បើ​ទ្រង់​និយាយ​ដល់​រឿង​មរណៈ ក៏​គ្មាន​មរណៈ​ឯ​ណា​នឹង​ល្បី​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​ជាង​មរណៈ​ក្នុង​សង្គ្រាម ខ្ញុំ​សូម​ប្រការ​សិត​ក្នុង​ទី​នេះ​ថា មិន​សម្លាញ់​នឹង​គណ​ញាតិ​របស់​ទ្រង់​កាន់​អាវុធ​ចូល​តស៊ូ​នឹង​ទ្រង់​ហើយ តែ​នឹង​មក​រំលោភ​លើ​ទ្រង់​ម្នាក់​ឯង​ក៏​មិន​បាន ឯ​ទ្រង់​សោត​នឹង​កែ​ខៃ​ដោះ​ដៃ​យ៉ាង​ម្ដេច​ក្នុង​រឿង​នេះ​ក៏​មិន​បាន​ដែរ ចូរ​រឭក​ដល់​ព្រះ​ធម៌​ពាក្យ​ប្រដៅ​ដ៏​សក្ដិសិទ្ធិ​របស់​អ្នក​ច្បាំង​ហើយ​ ដំណើរ​តាម​នោះ ធ្វើ​ជា​មនុស្ស​ចិត្ត​ទន់​ហួស​ក្នុង​ទី​ច្បាំង​ដូច្នេះ​នឹង​ជា​កូន​ប្រុស​ បាន​ឬ តែ​ណ្ហើយ​ចុះ ខ្ញុំ​ឈប់​និយាយ​សង្កត់​សង្កិន​ទ្រង់​ប៉ុណ្ណេះ​ហើយ សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​អធ្យោគ​អធ្យាស្រ័យ​យល់​មុខ​យល់​មាត់​នេះ​ឯង រមែង​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ការ​ទាំងអស់ ។
អរជុន​សំរឹង​សោត្រ​ស្ដាប់​ក្រិស្ណ​រៀបរាប់​រំឭក​សព្វ ៗ ទៅ ក៏​កើត​មាន​ចិត្ត​គិត​នឹង​ច្បាំង​តទៅ ។ ខណៈ​នោះ​ឮ​សម្លេង​ស្ដេច​សឹក​ម្នាក់ ស្រែក​ដោយ​សម្លេង​ធ្ងន់​ក្រអួន​ថា ច្បាំង ក្នុង​មួយ​រំពេច​នោះ ក៏​កើត​លោកាហល ដូច​ខ្យល់​កំបុត​ត្បូង​បោកបក់​មក​អំពី​ទិស ៨ ត្រែ​ចម្បាំង​ក៏​បន្លឺ​សូរ​ស័ព្ទ​រំពង​ទាំង​ដង​ព្រៃ ស្គរ​ជ័យ ក៏​បញ្ចេញ​សព្ទ​ញាប់​រន្ថើន​ហាក់​ដូចជា​ក្រើន​ទាហាន​ឲ្យ​ចូល​ច្បាំង​សម្លេង​ ស័ង្ខ​ក៏​ប្រឆាំង​គ្នា​នឹង​សម្លេង​ស្គរ​ធំ​ឮ​សូរ​វូ ៗ ទំ ៗ រងំ​ទៅ ពួក​កោរព​លើក​មក​ចូល​វាយ​ដោះ​ពល​សេះ ពល​ដើរ​ជើង​និង​ពល​ដំរី​សឹក សូរ​សព្ទ​គគ្រឹក​គគ្រាំ​ចូល​មក ស្ទើរ​កក្រើក​របើក​ផែន​ពសុធា ពួក​បាណ្ឌព​ទទួល​ទប់​ដោយ​ពល​យោធា រៀប​ជា​ថែវ​ជិត​មមី​មាំ​ដូច​ផែន​សិលា​ទាហាន​តែ​ម្នាក់​ក៏​មិន​បាន​ថយ​ចាក​ទី របស់​ខ្លួន សូម្បី​តែ​មួយ​ជំហាន រំយោល​ស្លាប​សត្វ​ដែល​ដោត​នឹង​មួក ក៏​មិន​ខ្ទេច​រេច​ខុស​ប្រក្រតី សូម្បី​តែ​មួយ​សសៃ​ពួក​បាណ្ឌព​រុក​ចូល​ពព្រិច​បី​ដូច​ជា​ខ្យល់​កំបុត​ត្បូង ធ្វើ​ឲ្យ​ថែវ​ទាហាន​កុរុ​ធន់​មិន​បាន​តោង​ថយ​ចាក​ទី ទាំង​ពីរ​ពួក​ក៏​សង្ខុញ​សង្ឃ​ករុក​រោមមរាត​តស៊ូ​គ្នា​ជា​យូរ យ៉ាង​មិន​គិត​ជីវិត ផង​ធូលី​ហើរ​ហុយ​ទ្រលោម​ត្រឡប់​អាប់​ផ្សែង​ទួទាំង​សមរភូមិ ។
ខណៈ​នោះ ក៏​បណ្ដាល​ឲ្យ​ឃើញ​អាភេទ​ហេតុ​អាក្រក់​មាន​មក​គ្រប់​ទិស ភ្លៀង​លោហិត​ក៏​ធ្លាក់​ចុះ​មក​អំពី​អាកាស​ក្រហម​ច្រាល ដូច​ទឹក​ល័ក្ខ ឆ្កែ​ព្រៃ​ក៏​លូរ​ទ្រហឹង​ទាំង​កណ្ដាល​ថ្ងៃ ខ្លែង និង​ត្មាត​ក៏​ហិច​ហើរ​ឆ្វែល​ឆ្វាត់​លើ​នភាកាស ផ្ទៃ​ពសុធា​ដែល​ក្រាស់ក្រៃ​លែង ក៏​រំភើប​ញាប់​ញ័រ​ខុស​ប្រក្រតី បន្តិច​មេឃ​ក៏​ទូទឹម​អាប់​អស់​អាកាស​អន្ធការ​ងងឹត​សូន្យសុង ឃើញ​តែ​ផ្លេក​បន្ទោរ​ផ្លេក ៗ ភ្លាម ៗ សូរ​ផ្គរ​គ្រហឹម​គ្រឹក​គ្រាក់​គំរាម​លើ​អាកាស ស្ទើរ​ហាក់​នឹង​ធ្លាក់​មក​លើ​ក្បាល មុខ​គួរ​ឲ្យ​សម្បើម មុខ​គួរ​ឲ្យ​ស្ញែង ។ តែ​ចិត្ត​អ្នក​ចម្បាំង​ទាំងអស់​គ្នា មិន​រួញ​រា​ញាប់​ញ័រ​រន្ធត់​នឹង​ហេតុ​ភេទ​អាក្រក់​អំបាល​នេះ នៅ​លេង​សម្ដី​ឡកឡឺយ​នៅ​ក្នា​និង​គ្នា ឥត​មាន​រួញរា​ក្រាក​ញាក​ដល់​តិច ចេះ​តែ​រុករាន​ឈ្លាន​ចូល​ប្រឡូក​កាប់​ចាក់​គ្មាន​ស្រាក​ស្រាន្ត គិត​តែ​យក​ជ័យជម្នះ​ឲ្យ​បាន ឬ​លះ​ជីវិត​ជា​បំណាច់​ផែនដី​ប៉ុណ្ណោះ​ក្រប៊‍ី និង​ក្រប៊‍ី​ប៉ះ​គ្នា​ឮ​សូរ​ឆោត ៗ ឆាប់ ៗ ខ្លះ​ក៏​ឮ​តែ​ញាំង ៗ កាល​ត្រូវ​ខ្លាំង​ក៏​ខ្ទាត​ទៅ​ដោយ​សព្វ​ខ្លួន កូន​សរ​ត​វឺ ៗ ប្រសាច​លើ​អាកាស កល់​បី​ដូច​ជា​គ្រាប់​ភ្លៀង​បង្អុរ​ចុះ​មក ស្នរ​លំពែង​សោត​ក៏​ពួយ​ទៅ​មក​ច្រវាត់ កាល​អាកាស​ភ្លឺ​ព្រាង​ស្វាង​ឡើង ការ​ច្បាំង​ក៏​បណ្ដើរ​ក្បាច់​ញឹក​ឡោះង ៗ ដោយ​ទោសៈ ភីស្មៈ​អ្នក​ចម្បាំង​ចាស់ ក៏​ចេញ​មុខ​ទន្ទេង​មក​សម្ដែង​ឫទ្ធិ ទុរយោជន៍​នាំ​ពល​ចូល​ត​ទល់​នឹង​កង​ពល​ភីម ទុហសាសន លើក​ចូល​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នឹង​កុល យុធិស្ឋិរ លើក​ចូល​វាយ​សល្យ​រាជា​នៃ​ប្រទេស​មទ្រ ធ្ឫស្ដឡុម័ន ចូល​វាយ​ទោណ ព្រះ​ចៅ​ទ្រុបទ​ចូល​តស៊ូ​គ្នា​នឹង​ជ័យរថ​រាជា​នៃ​ប្រទេស​សិន្ធ តស៊ូ​គ្នា​ជា​គូរ ៗ ទួទៅ​ទាំង​ទី​ច្បាំង តែ​វេលា​នោះ​នៅ​ពុំ​ទាន់​ឃើញ​​ផល​ជា​ខាង​ណា​មាន​ប្រៀប​ជាង កងទ័ព​ទាំង​ពីរ​បាន​ត​យុទ្ធ​គ្នា​ដោយ​មាន​មួយ​ថ្ងៃ​វាល់​ល្ងាច លុះ​ធ្លាក់​វេលា​ល្ងាច​ទៀប​យប់​សន្ធយា​អភិមន្យុ​ឃើញ​ថា ពួក​គោរព​បាន​ប្រៀប​ជាង​ក្នុង​ជើង​ចម្បាំង ក៏​ហិច​ចូល​ទៅ​វាយ​ភីស្មៈ ប្រហារ​ទង់ជ័យ​នាំ​ពល​ដែល​ជោត​លើ​រថ​ភីស្មៈ​ដោយ​ក្រប៊‍ី​ដ៏​មុត​ថ្លា ដាច់​ធ្លាក់​ស្រយ៉ាល​ទៅ​លើ​ផែន​ធរណី​អំពី​កាល​ណា​មក វីរ​បុរស​ភីស្មៈ​អាយុ​រវាង ៨០-៩០ ឆ្នាំ​មក​នេះ​ហើយ ពុំ​ដែល​ឃើញ​មាន​អ្នក​ចម្បាំង​កម្លោះ​ណា​ធ្វើ​ការ​ក្លាហាន​ក្នុង​សង្គ្រាម​ ដល់​ម៉្លេះ ភីស្មៈ​លើក​ចូល​វាយ​ទ័ព​បាណ្ឌព​ជា​គម្រប់​ពីរ​ដង ដោយ​មាន​រឹង​រិទ្ធិ កាប់​សម្លាប់​កងទ័ព​ទាហាន​បាណ្ឌព​ឈាម​ច្រាល មាន​របួស និង​ស្លាប់​ជា​ច្រើន អរជុន​ឃើញ​ពួក​បាណ្ឌព​ទន់ ក៏​បរ​រថសឹក​ខ្មាញ់​ចូល​ទៅ​ជួយ​ទ័ព​កម្លាំង​បាណ្ឌព​បាន វេលា​នេះ​ព្រះ​អាទិត្យ​ក៏​គោចរ​ទន់​ទាប​បិទ​បាំង​ភ្នំ​ព្រះ​សុមេរុ​បាត់​ រស្មី រាត្រី​សម័យ​ក៏​ចូល​មក​ដល់ តែ​សញ្ញា​ឈប់​ច្បាំង​ក៏​បន្លឺ​សូរ​សព្វ​តែត ៗ ឡើង ការ​ច្បាំង​ក្នុង​ថ្ងៃ​ដំបូង​ក៏​ចប់​ចុះ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ផល​នៃ​ការ​សង្គ្រាម​មិន​ទាន់​ដាច់​ខាត​ចុះ​ទៅ ទាហាន​សឹក​ទាំង​ពីរ​ប្រទេស​ក៏​នាំ​គ្នា​ចូល​សម្រាក​ក្នុង​បន្ទាយ ។
រហូត​រាត្រី​នោះ យុធិស្ឋិរ​ទ្រង់​ខ្វល់​អំពល់​ព្រះ​ហឫទ័យ គ្មាន​បាន​សម្រាក​សម្រាន្ត​កាយ-ចិត្ត​សោះ ព្រោះ​ជោគជ័យ​នៃ​ការ​សង្គ្រាម ប្រាកដ​នឹង​ព្រះ​នេត្រ​របស់​ទ្រង់​ហើយ​ថា ឃើញ​ទាស់ ៗ ធ្វើ​ទៅ​មិន​ស្រួល យប់​នោះ ទ្រង់​រំពឹង​សព្វ ៗ ទៅ ក៏​កើត​សង្វេគ​ក្នុង​ហឫទ័យ ទើប​ស្ដេច​ទៅ​រក​ក្រិស្ណ អភិប្រាយ​ហេតុ​ផល​តាម​ដែល​ប្រាកដ​នឹង​ចិត្ត​ឲ្យ​ក្រិស្ណ​ស្ដាប់ ក្រិស្ណ​ក៏​ដាស់តឿន​ទ្រង់ កុំ​ឲ្យ​ញញើត​ឬ​ភកលឹក​នឹង​រឿង​សឹក​សង្គ្រាម​នេះ​ឡើយ ។ ស្រេច​សន្ទនា អរុណ​ក៏​រះ​ឡើង​ត្រចះ​ចែង​អំពី​ភាគ​បូព៌ា លុះ​បាន​វេលា​ឧសាយោគ តាលធ្វ័ល គឺ​ទង់ជ័យ​នាំ​ទ័ព​រូប​ដើម​ត្នោត​របស់​ភីស្មៈ ក៏​តាំង​ឡើង​ជា​ថ្មី​យ៉ាង​ចិញ្ចែង លេង​កន្ទុយ​រវិច​លើ​ស្នាម​យុទ្ធ កងទ័ព​ទាំង​សង​ខាង​ក៏​យាត្រា​មក​កាន់​យុទ្ធ​មណ្ឌល ផ្ដើម​តស៊ូ​គ្នា​ជា​ថ្មី ឱរស​ព្រះ​ចៅ​ទ្រុបទ​ចូល​ត​យុទ្ធ​នឹង​ទោណ ភីម​ក៏​សម្ដែង​សេចក្ដី​ក្លាហាន ចូល​វែក​ហ្វូង​ដំរី​សឹក​ដែល​ពួក​គោរព​លែង​មក​បញ្ជាន់​រេហ៍ពល​របស់​គេ​ឲ្យ​ បែក​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​ទៅ ទាំង​ហ្វូង ទុរយោជន៍ ឃើញ​រេហ៍ពល​របស់​ទ្រង់​ដែល​គង់​ជីវិត​ខ្លះ​ផាយ​ព្រាត់​ព្រាយ​ទៅ​ក៏​ត្រាស់​ ពាក្យ​ស៊ក​សៀត​ឲ្យ​ភីស្មៈ​ថា ភីស្មៈ​ទ្រង់​សម្គាល់​ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​ថា​ជា​អ្នក​នាំ​ទ័ព​កុរុ​នេះ​ឬ សម្គាល់​ថា​ទោណ​ជា​កម្លាំង​របស់​ទ្រង់ ឬ​ម្ដេច​ទ្រង់​មក​បង្អែបង្អង់​រារង់​ដោយ​សេចក្ដី​មេត្តា​ប្រណី​ពួក​បាណ្ឌព បើ​ដូច្នោះ​សូម​ឲ្យ​កណ៌​ទទួល​ដំណែង​ជា​មេទ័ព​របស់​យើង​វិញ​ចុះ ភីស្មៈ​ឮ​ពាក្យ​កោស​រួស​ដូច្នោះ ក៏​បណ្ដាល​ទោស​ព្រះ​ភក្ដ្រ​ឡើង​ក្រញូវ ព្រះ​ហឫទ័យ​ទុរយោជន៍​កំពុង​ពេញ​ពាល មាន​សេចក្ដី​រូតរះ​រហ័ស​ចង់​បាន​ជ័យជម្នះ ឲ្យ​ដាច់​ស្រេច​ទាន់​ចិត្ត​តែ​ក្នុង ១ ថ្ងៃ មក​ឃើញ​ការ​មិន​សម្រេច​ដូច​ព្រះ​ហឫទ័យ ក៏​ដាល​វ៉ាល​កោស​រួស​ទម្លាក់​ទោស​ឲ្យ​ភីស្មៈ​តែ​ម្នាក់​ឯង តែ​ភីស្មៈ​ជា​មនុស្ស​មាន​ចិត្ត មាន​ថ្វី​ដៃ​មក​ជា​យូរ​ណាស់​ហើយ មិន​មែន​ជា​មក​ទ្រាំ​ឲ្យ​និយាយ​ស៊ក​សៀត​លេង​ទទេ ៗ ភីស្មៈ ឬ​ទោណ ឬ​កណ៌ មិន​អាច​នឹង​លប់​លាង​មន្ទិល​នៃ​យុត្តិធម៌​ដែល​ធ្វើ​រំលោភ​លើ​ច្បាប់ ដោយ​គ្មាន​ខ្មាស​បាប​ដូច្នេះ​ទេ ទ្រង់​អាច​នឹង​ឈ្នះ​ហេតុដែល​ត្រូវ​តាម​គន្លង​ធម៌ ដោយ​សេចក្ដី​ឆ្លាត លាយ​ទៅ​ដោយ​កល​កោង​របស់​ទ្រង់ ឬ​ខ្ញុំ​នឹង​តស៊ូ​សឹក​សត្រូវ​របស់​ទ្រង់​យ៉ាង​អ្ន​ចម្បាំង​ប្រកប​ដោយ​សត្យ តាម​សតិ​កម្លាំង​នៃ​ខ្លួន​ដែល​នឹង​គប្បី​បាន ។ និយាយ​ដូច្នោះ​ហើយ ក៏​ទ្រង់​ចូល​ទៅ​ច្បាំង​វាយ​ស្ដាំ​វាត់​ឆ្វេង​ត្រឡប់​ត្រឡិន​បែក​ខ្ចាយ​ ព្រាយ​ទៅ​ខាង​មុខ រថ​សឹក​បាក់​ខ្ទេចខ្ទី ហ្វូង​ដំរី​សឹក​ក៏​ភ្លូក​បោល​ព្រាត់​ព្រាយ សេះ​សឹក​ក៏​បោល​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​ពុំ​ហ៊ាន​ត​ទល់​រេហ៍ពល​ទាហាន​ស្លាប់​ត្រៀប​ត្រា ប្រគង​ប្រគរ​លើ​គ្នា ដែល​រស់​នៅ​ក៏​ជ្រួល​ច្របល់​រត់​ទៅ​ផ្ដុំ​គ្នា​ពី​ជ្រុង​ខាង​នេះ​ទៅ​ជ្រុង​ ខាង​នោះ ពី​ជ្រុង​ខាង​នោះ​មក​ជ្រុង​ខាង​នេះ ទប់​ទល់​កម្លាំង​ភីស្មៈ​ស្ទើរ​ពុំ​បាន សូម្បី​តែ​ចិត្ត​អរជុន​អ្នក​ធ្លាប់​ក្លាហាន​ក៏​តោង​រួញរា​ញញើត​ទៅ​មួយ​ ស្របក់ តែ​មក​មាន​មាន​ឡើង​ដោយ​ពាក្យ​ក្រើន​របស់​ក្រិស្ណ ទើប​ដេញ​ពល​សេះ​ឲ្យ​ចូល​ពាំង​រាំង​សឹក​ដែល​រុក​ចូល​មក​នោះ ហើយ​វាយ​កាត់​ថែវ​ទាហាន​សឹក​ដាច់​ជា​ពីរ​ភាគ ដេញ​តាម​ប្រហារ​បែក​ខ្ញែក​ទៅ​ឆ្វេង​ទៅ​ស្ដាំ​អស់​ទៅ ។
ធ្លាក់​វេលា​រសៀល បាន​ឃើញ​ការ​តស៊ូ​គ្នា​រវាង​ក្សត្រិយ៍​កំឡោះ​អ្នក​ចម្បាំង​ឯក​ពីរ​អង្គ គឺ​អភិមន្យុ​បុត្រ​អរជុន និង​ម្ខាង​លក្សណម័ន​បុត្រ​ទុរយោជន៍​ម្ខាង តែ​ដល់​ចុង​ដៃ​ឃើញ​លក្សណម័ន​ទន់​ជាង​ក្នុង​ក្បួន​ពិជ័យ​សង្គ្រាម​វិស​នឹង​ អប្បរាជ័យ តែ​បាន​ព្រះ​រាជ​បិតា​ទៅ​ជួយ​រួច​មក ហើយ​ពួក​កុរុ​ក៏​ព្រួត​គ្នា​ចោម​រោម​អភិមន្យុ បាន​ទទួល​តស៊ូ​រាជ​សត្រូវ​គ្នា​ច្រើន​តែ​ម្នាក់​ឯង មួយ​ស្របក់ ពួក​ទាហាន​បាណ្ឌព​ឃើញ​អភិមន្យុ ធ្លាក់​នៅ​ក្នុង​រវាង​សឹក ក៏​ស្រែក​ហៅ​អរជុន អរជុន​ក៏​រលះ​រលាំង​ទៅ​ជួយ​បុត្រ​ទាន់​ការ គ្រាន់​តែ​ឃើញ​រថសឹក​អរជុន​បរ​ត្រង់​ចូល​មក ពួក​ទាហាន​កុរុ​ក៏​ស្រែក​ថា អរជុន អរជុន​ហើយ ហើយ​ក៏​នាំ​គ្នា​រត់​ព្រាត់​ទៅ ក៏​ទទួល​វេលា​អស្ដង្គត មាន​អាណត្តិ​សញ្ញា​សម្រាក​ចង​តាម​ទំនៀម ។ យុទ្ធ​វារ​ថ្ងៃ ១ ទៀត ព្រឹក​ព្រាង​ស្វាង​ឡើង​មក ពន្លឺ​អរុណ​ឆ្លុះ​ទៅ​ចាប់​នឹង​ផ្ទៃ​មេឃ​ខាង​ទិស​បូព៌ា ត្រូវ​គ្នា​នឹង​ផ្ទៃ​ស្នាម​យុទ្ធ ដែល​ច្រាល​ទៅ​ដោយ​លោហិត ក៏​រឹត​តែ​ធ្វើ​ទី​នោះ​ឲ្យ​ក្រហម​ណាស់​ឡើង ។
លុះ​បាន​វេលា អ្នក​ចម្បាំង​ទាំង​ពីរ​ប្រទេស ក៏​រៀបចំ​ក្បួន​ទ័ព ហើយ​យាត្រា​ក្បួន​ទ័ព​ចូល​ទៅ​កាន់​ទី​សមរភូមិ ម្ដង​នេះ​ខាង​ពួក​បាណ្ឌព​ជា​អ្នក​រុក​ចាត់​ក្បួន​ជា​រូប​ព្រះ​ចន្ទ លើក​ពុះពារ​ចូល​ទៅ​វាយ​ទ័ព​កុរុ ដោយ​ទាំង​ខ្មាំង កាប់​សម្លាប់​ស្លាប់​រពាយ ឈាម​ហូរ​ដក់​ដូច​ទឹក សេះ​សឹក​ដួល​ដេក​ដាច់​ខ្យល់​ងាប់​រពីង ដោយ​អស់​ជើង​នឹង​ត្រូវ​អាវុធ ឮ​តែ​សំឡេង​ថ្ងូរ​នឹង​សូរ​យំ​ទ្រហឹង​ដូច​ហ៊ីង​ត្រូវ​ភ្លៀង​ដើម​ឆ្នាំ គ្រា​នោះ​មាន​អាភេទ​ហេតុ​អាក្រក់ បណ្ដាល​ឲ្យ​ឃើញ​ប្រាកដ​មក​ម្ដង​ទៀត មើល​ទៅ​ទាហាន​ឃើញ​កំបុត​ក្បាល​អស់​មាន​តែ​ខ្លួន ពពក​ត្រឡប់​ក្លាយ​ទៅ​ជា​រូប​បិសាច​មាយា​សម្ដែង​អាការ​ជា​ទាហាន​កំពុង​ច្បាំង តស៊ូ​គ្នា​គគ្រឹក​លើ​អាកាស​មុខ​គួរ​ស្ញែង មួយ​ស្របក់​ឃើញ​រថ​បាក់​ខ្ទេចខ្ទី ទងជ័យ​កំពូល​ពល ក៏​ធ្លាក់​ស្រយាក​មក​ដល់​ដី រេហ៍ពល​ស្លាប់​ត្រៀបត្រា ជា​ការ​អស្ចារ្យ ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ចក្ខុ ។
ទុរយោជន៍​កាល​ឃើញ​ហេតុ​ដូច្នោះ ឲ្យ​មាន​ព្រះ​ហឫទ័យ​រន្ធត់​ស្ញប់ស្ញែង មិន​ទុក​ចិត្ត​ក្នុង​រឿង​ការ​សង្គ្រាម​ថា​នឹង​មាន​ជ័យ ទើប​ទ្រង់​ប្រាស្រ័យ​នឹង​ភីស្មៈ​ម្ដង​ទៀត ទ្រង់​តោង​ទុក​ដាក់​ដំណែង​របស់​ទ្រង់ ឬ​ដៃ​ជើង​របស់​ទ្រង់ វា​ដូចម្ដេច​ទៅ​ហើយ ។ ភីស្មៈ​តប​ដោយ​សូរសៀង​ក្រោធ​ទៀត​ថា ទុរយោជន៍​អឺយ​សឹនានុភាព​របស់​ទ្រង់ ឬ​នឹង​ស៊ូ​ធម្មានុភាព​របស់​បាណ្ឌព​បាន​ការ​មាន​ជ័យ​ក្នុង​សង្គ្រាម មិន​មែន​នៅ​ត្រង់​មាន​រេហ៍ពល​ច្រើន មាន​ទាហាម​កឡោះ​កម្លាំង​កាយ​មាំមួន ឬ​ប្រាជ្ញា​ឆ្លាត​លាយ​ដោយ​ឧបាយ​កោង​នោះ​ទេ របស់​អំបាល​នេះ​នឹង​យក​មក​ស៊ូ​អានុភាព​នៃ​ធម៌ មិន​បាន​ទាំងអស់ មនុស្ស​យ៉ាង​កណ៌​ត​ឲ្យ​ទាំង​ម៉ឺន ក៏​មិន​អាច​នឹង​យក​ជ័យជម្នះ​នៃ​ធម្ម​បាន ។ និយាយ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ហើយ ភីស្មៈ​ក៏​បរ​រថសឹក​ចូល​វាយ​សឹក​ម្ដង​ទៀត បាន​ចូល​សម្រុក​លុយ​លប់​កងទ័ព​ធំ​នៃ​បាណ្ឌព​ដែល​មក​ត​យុទ្ធ វាយ​ត្រឡប់​ត្រឡិន​ព្រាត់​ព្រាយ រត់​ជ្រក​ដោយ​កៀន​កោះ​មិន​ជា​កង​ជា​ក្បួន ដែល​ស្លាប់​ក៏​ច្រើន​ឥត​បី​បើ​គណនា ពួក​បាណ្ឌព​ទប់​ទល់​នឹង​ថ្វី​ដៃ​ភីស្មៈ​មិន​បាន​ក៏​តោង​ថយ​ក្រោក​ចេញ​ទៅ​សិន តែ​ផល​នៃ​ការ​សង្គ្រាម ក៏​នៅ​មិន​ទាន់​ដាច់ ក៏​នៅ​មិន​ទាន់​ដាច់​ស្រេច ក៏​ទទួល​ដល់​រត្តិ​សម័យ កងទ័ព​ទាំង​ពីរ​ក៏​ផ្លុំ​តែ​សញ្ញា នាំ​គ្នា​ទៅ​សម្រាក​ក្នុង​បន្ទាយ ។ ថ្ងៃ​ទី ៤ នៃ​ការ​សង្គ្រាម​មក​ដល់ ទាំង​ពីរ​ពួក​ក៏​រៀប​ក្បួន​ទ័ព​ចេញ​កាន់​ទី​យុទ្ធ​ភូមិ​ដូចជា​ថ្ងៃ​មុខ បាន​ស៊ូ​ច្បាំង​គ្នា​មក ៣ ថ្ងៃ​ហើយ នៅ​មិន​ទាន់​ឃើញ​ខាង​ណា​មាន​ប្រៀប​ជាង​ខាង​ណា​នូវ​ឡើយ គ្រាន់​តែ​វាយ​ទៅ​វាយ​មក​ពូន​ចុះ​ពូន​ឡើង ឲ្យ​ផល​ត្រឹម​តែ​ធ្វើ​ឲ្យ​រេហ៍ពល​ស្លាប់ ប្រពាក់​ប្រពូន​លើ​គ្នា​ដូច​គេ​ហាល ក្បាល​ដាច់​រមាល​ដូច​ដុំ​ដី​ដុំ​ថ្ម​ប៉ុណ្ណោះ ។ ថ្ងៃ​នេះ​ស៊ូ​គ្នា​រវាង វីរ​បុរស ភីស្មៈ និង​អរជុន អ្នក​ចម្បាំង​ឯក​ទាំង​ពីរ​បាន​ចូល​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ហើយ​ប្រយុទ្ធ​ទៀត ម្ខាង​ថយ​ទៅ​ម្ខាង​សង្ខុញ​ជិត​ចូល​មក តែ​ក្រឺម​ទៅ​ក្រឺត​មក ដូច្នេះ​ជា​យូរ មើល​ទៅ​អ្នក​ទាំង​ពីរ ឃើញ​ហាក់​ដូចជា​ម្ចាស់​ប្រទាន​ចំណែក​កម្លាំង​ឲ្យ​ស្មើ ៗ គ្នា មាន​កម្លាំង​ប៉ុន​គ្នា ល្មម​ប្រឡង​គ្នា បន្តិច​ភីស្មៈ​ថយ​មួយ​ជំហាន បន្តិច​អរជុន​ថយ​មួយ​ជំហាន ត​មក​ម្ដង​ឃើញ​ដូចជា​ភីស្មៈ​ឈ្នះ រួច​ពី​នោះ​ឃើញ​ដូចជា​អរជុន​នឹង​ឈ្នះ ផ្លាស់​គ្នា​មាន​ប្រៀប​ម្ដង​ម្នាក់​រហូត​វេលា ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ឃើញ​មុខ​មាត់​នៃ​ការ​ចម្បាំង​តាំង​ពី​ព្រឹក​ដល់​ថ្ងៃ​ត្រង់ ដូច​ពោល​មក​នេះ ។