cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែន​ឆ្នាំ ២០២២
ចលនាតស៊ូរបស់ប្រជាជនអ៊ុយក្រែន
ក្នុង​ករណី​ខ្លះ មនុស្ស​មួយចំនួនបានយកខ្លួនប្រាណរបស់គេទៅ​រារាំង​យានយន្ត​យោធា​រុស្ស៊ី ហើយវាជាវិធីសាស្ត្រមួយដែលបង្ខំឱ្យកងកម្លាំងរុស្ស៊ីដកថយទៅក្រោយវិញ។ ប្រតិកម្មរបស់ទាហានរុស្ស៊ីចំពោះចលនាតស៊ូរបស់ជនស៊ីវិលគឺមានជាច្រើនទម្រង់ខុសៗគ្នាដែលក្នុងនោះមានដូចជា ការចូលរួមចរចាជាមួយក្រុមបាតុករ ការបាញ់គំរាមទៅលើអាកាស ឬដោយផ្ទាល់ទៅក្នុងហ្វូងមនុស្ស។ នៅអំឡុងពេលឈ្លានពាន គេឃើញមានការចាប់ឃុំខ្លួនក្រុមបាតុករជនជាតិអ៊ុយក្រែនជាច្រើននាក់ ហើយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអ៊ុយក្រែនបានរាយការណ៍ពីការបាត់ខ្លួន ការប្រល័យជីវិត ការចាប់ធ្វើចំណាប់ខ្មាំង ការសម្លាប់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ និងអំពើហិង្សាផ្លូវភេទមកលើប្រជាជនអ៊ុយក្រែនដែលប្រព្រឹត្តដោយយោធារុស្ស៊ី។
អន្តរាគមន៍ពីយោធាបរទេស
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៤ មក សហរាជាណាចក្រ សហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប និងអង្គការណាតូបានផ្តល់ជំនួយយោធាដែលមិនផ្តល់ផលប៉ះពាល់គ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតជាច្រើនទៅកាន់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ នៅពេលដែលរុស្ស៊ីកំពុងប្រមូលផ្តុំឧបករណ៍ និងកងកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួននៅតាមព្រំដែនអ៊ុយក្រែន សហរដ្ឋអាមេរិកក៏សម្រេចយល់ព្រមអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋសមាជិកណាតូមួយចំនួនផ្ទេរអាវុធដែលផលិតដោយអាមេរិកទៅកាន់អ៊ុយក្រែន។ បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានបានចាប់ផ្តើម ប្រទេសសមាជិកណាតូ រួមទាំងអាល្លឺម៉ង់ផង បានយល់ព្រមផ្គត់ផ្គង់គ្រឿងសព្វាវុធ ប៉ុន្តែណាតូក្នុងនាមជាអង្គការមួយមិនបានធ្វើសកម្មភាពដូចគ្នានោះទេ។ អង្គការណាតូ និងប្រទេសជាសមាជិករបស់ខ្លួនក៏បានបដិសេធមិនបញ្ជូនកងទ័ពចូលទៅក្នុងទឹកដីអ៊ុយក្រែនផងដែរ ព្រោះថាវានឹងប្រថុយនឹងសង្រ្គាមទ្រង់ទ្រាយធំមួយ  អ្នកជំនាញមួយចំនួនបានចាត់ទុកសេចក្តីសម្រេចបែបនេះថាជាគោលនយោបាយសម្របសម្រួល។
កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកុម្ភៈ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោកអង់តូនី ប្លីងកិនបានប្រកាសថា លោកបានរៀបចំទឹកដីប្រាក់ចំនួន ៣៥០ លានដុល្លារទុកជាជំនួយយោធា រួមទាំងប្រព័ន្ធប្រឆាំងគ្រឿងការពារ និងប្រឆាំងយន្តហោះផងដែរ។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ សហភាពអឺរ៉ុបបានបញ្ជាក់ថា ខ្លួននឹងផ្តល់ជំនួយយោធាដែលស្មើនឹងទឹកប្រាក់ចំនួន ៤៥០ លានអឺរ៉ូ (៥០២ លានដុល្លារអាមេរិក) និង ៥០ លានអឺរ៉ូ (៥៦ លានដុល្លារអាមេរិក) បន្ថែមទៀតសម្រាប់ជំនួយឧបករណ៍ដែលមិនប៉ះពាល់ជីវិតទៅដល់អ៊ុយក្រែន ដោយមានប្រទេសប៉ូឡូញដើរតួជាមជ្ឈមណ្ឌលចែកចាយ។  ក្នុងអំឡុងសប្តាហ៍ដំបូងនៃការឈ្លានពាន ប្រទេសសមាជិកណាតូបានផ្គត់ផ្គង់អាវុធប្រឆាំងរថក្រោះជាង ១៧,០០០ គ្រឿងដល់អ៊ុយក្រែន ហើយនៅពាក់កណ្តាលខែមីនា ចំនួននេះត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាបានកើនច្រើនជាង ២០,០០០ គ្រឿងទៅទៀត។
លោកអាណាតូលី ប៊ីប៊ីលូវ ប្រធានាធិបតីនៃរដ្ឋអូសេទីខាងត្បូងដែលជារដ្ឋបំបែកខ្លួនពីប្រទេសចចជីបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមីនាថា កងទ័ពអូសេទីខាងត្បូងនឹងត្រូវបញ្ជូនចូលប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ ក្រោយមក វាត្រូវបានបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថា លោកប៊ីប៊ីលូវបានសម្តៅលើប្រជាជនអូសេទីដែលមានសញ្ជាតិរុស្ស៊ីឬជាអ្នកបម្រើការក្នុងជួរយោធារុស្ស៊ីនៅឯមូលដ្ឋានយោធាទីបួននៃកងទ័ពរុស្ស៊ីទី ៥៨ ដែលកំពង់ឈរជើងនៅក្នុងរដ្ឋអូសេទីខាងត្បូងនេះឯង។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែនឆ្នាំ ២០២២ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិបត្តិរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែនឆ្នាំ២០២១–២០២២ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះក្នុងឆ្នាំ២០២២ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការលុកលុយរបស់រុស្ស៊ីនៅអ៊ុយក្រែនឆ្នាំ ២០២២ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងណាតូ–រុស្ស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងយោធារុស្ស៊ី–អ៊ុយក្រែន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងណាតូ–អ៊ុយក្រែន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅក្នុងឆ្នាំ២០២២ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន
សង្កាត់អួរក្រសារ
ភូមិ
ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ប្រជាជន កាន់តែមានកំនើន រីឯផ្ទៃដីក៌កាន់តែតូច។ ប៉ុន្តែវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និង វិស័យទេសចរណ៍ មានភាពរីកចំរើនយ៉ាងខ្លាំង ។ បើនិយាយអំពីហេដ្ឋារចនាសម្ព័នវិញ កាន់តែមានភាពងាយ ស្រួល ពីព្រោះ មានការអភិវឌ្ឈជានិច្ច ។​ ជីវភាពប្រជាជនមានភាពរីកចំរើន អ្នកខ្លះប្រកបរ​បរ ជាអ្នកនេសាទ ខ្លះកសិករ ចំនែកឯខ្លះ ទៀត ជាអាជីវករ។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៍ដោយ ខេត្តនេះមានភាពងាយ ស្រួលអោយ ពួកកសិករ ប្រកប របរ ដាំដំណាំ ចឹញ្ចឹម សត្វ ដើម្បី ចិញ្ចឹម ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតការធ្វើស្រែចំការមានការលូតលាស់ល្អ។ ខេត្តកែប   ដែលជាខេត្តមួយដែលស្ថិតប៉ែកនិរតីនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ហើយនៅទីនោះមានព្រៃឈើជាច្រើន នឹង សំបូរទៅដោយ កូនភ្នំ  ជាច្រើន។​ ដែលមានព្រៃឈើ ខ្ពស់នៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នាផងដែរ។ ខេត្តនេះដែរ បច្ចុប្បន្ន គឺ កំពង់អភិវឌ្ឍ ខាងវិស័យទេសចរណ៏ វិស័យសេដ្ឋកិច្ច វិស័យអប់រំ វិស័យសិល្បះ ហើយវិស័យសុខាភិបាលទៀតផង ។ ខេត្តកែបមាន៣សង្កាត់ដូចជាៈ ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ប្រជាជន កាន់តែមានកំនើន ហើយទីរួមខេត្តមានផ្ទៃដីកាន់តែតូច។ ប៉ុន្តែវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និង វិស័យទេសចរណ៍ មានភាពរីកចំរើនយ៉ាងខ្លាំង ។ បើនិយាយអំពីហេដ្ឋារចនាសម្ព័នវិញ កាន់តែមានភាពងាយ ស្រួល ពីព្រោះ មានការអភិវឌ្ឈជានិច្ច  ។​ ជីវភាពប្រជាជនមានភាពរីកចំរើន  អ្នកខ្លះប្រកបរ​បរ ជាអ្នកនេសាទ  ខ្លះកសិករ   ចំនែកឯខ្លះ ទៀត ជាអាជីវករ។                                                                   ទោះបីជាយ៉ាងណាក៍ដោយ ខេត្តនេះមានភាពងាយ ស្រួលអោយ ពួកកសិករ ប្រកប របរ ដាំដំណាំ  ចឹញ្ចឹម សត្វ ដើម្បី ចិញ្ចឹម ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតការធ្វើស្រែចំការមានការលូតលាស់ល្អផងដែរ។ សព្វថ្ងៃខេត្តកែបមាន សាលារៀន​ មន្ទីរពេទ្យ​ ព្រមទាំងអគារខ្ពស់៍ៗ ប្រជាជនមួយចំនួនគោរពព្រះពុទ្ធសាសនា នឹងខ្លះទៀតគោរពព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ហើយខេត្តនេះសំបូរទៅដោយគ្រឿងសមុទ្រស្រស់ៗដូចជា ក្តាម ខ្យង បង្កង បង្គា ត្រី ព្រមទាំងអាហារជាច្រើនទៀត។ ចំនែកឯរមណីយដ្ឌានមានរមណីយដ្ឌានភ្នំសសៀរនៅក្បែរផ្សារសេះសហើយមានកន្លែងទស្សនាជាច្រើន ដូចជា  រូងស្តេចដំរីស  រូងប្រចៀវ  រូងស្រែមួយរយ  ព្រះគោព្រះកែវទៀតផង។ នៅពេលមានកម្មវិធីផ្សេងៗ ប្រជាជនតែងតែទៅគោរពព្រះសង្ឃនៅទីនោះ។ ព្រមទាំងប្រជាជនយកចង្ហាន់ប្រគេនដល់ព្រះសង្ឃដែលគងនៅទីនោះ។ ហើយប្រជាជនមានភាពសប្បាយរីករាយយ៉ាងខ្លាំងពេលដែលគាត់ត្រលប់មកពីទីវត្តអារាម។ហើយប្រជាជននៅភូមិរបស់ខ្ញុំមានការចេះ ដឹងច្រើនចំនែកឯប្រជាជនមួយចំនួនទៀតគា្មនការចេះដឹង។នេះបញ្ជាក់អោយឃើញថាមានប្រជាជនភាគតិចគឺគ្មានការចេះដឹងទេពីព្រោះខេត្តនេះជាខេត្តដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ។ ស្តាំ|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|ទេសភាពដែលស្ថិតក្នុងខេត្តកែបនៅលើឆ្នេរនៃកោះទន្សាយ
លំពាំងពេញ
ចៅពញាលំពាំងពេញ (ចៅពញា ជាសក្ដិ, លំពាំង ជាងារឋានៈស្មើនឹង ចក្រី, ពេញជាឈ្មោះ) លោកជាមេទ័ពផង ក៏ជាញាតិខាងព្រះស្ដេចកនផងដែរ។
លើកទៅវាយបន្ទាយកំពង់សៀម
ឯ​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ជា​ម្ចាស់ផែនដី​ត្រើយ​ខាងកើត​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា​យក​បាន​ផែនដី​ខេត្ត​ខាងលិច​ទាំង​អស់ហើយ ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​ស្រាល​ ក៏​ស្លាប់​ក្នុង​សង្គ្រាម​អស់ ចៅពញា​វៀង ចៅពញា​វាំង ក៏​មាន​រោគ​អនិច្ចកម្ម​ទៅ​ទាំងអស់​គ្នា​ទៀត ទ្រង់​ព្រះ​ពិរោធ​ណាស់ ទើប​ទ្រង់​រើស​ព្រះ​ញាតិ​ខាង​ព្រះ​អង្គ​មក​តែងតាំង​ថ្មី៖
ចៅពញាមន្ដ្រី​ភក្ដី និង​ក្រមការ​ទាំងអស់ ឮ​ព្រះ​បន្ទូល​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្ដាប្រោស​លើកទោស​ដូច្នោះ​ក៏​ត្រេកអរ​ណាស់។ លុះ​ព្រឹក​ឡើង​ ព្រះ​បរមបពិត្រ​ទ្រង់​ចាត់​កលឧបាយ​ប្រាប់​នាយ​ទ័ព នាយកង​ឲ្យ​ដឹង​ឲ្យ​ធ្វើ​តាម​គ្រប់ៗ​គ្នា ហើយ​ទ្រង់​ចាត់​ឲ្យ​បំរើសេះ​ចេញ​ទៅ​ជា​ពីរ​ផ្លូវទៅ​ប្រាប់​សម្ដេច​យោធា​នរិន្ទ​មួយ​ផ្លូវ ទៅ​ប្រាប់​ឧកញ៉ា​យមរាជ​មួយ​ផ្លូវឲ្យ​លើកទ័ព​វាយ​ប្រសព្វ​ចូល​មក។ ឯ​ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ ឧកញ៉ា​រាជតេជៈឃុំ​រេហ៍ពល​របស់​ខ្លួន​ហើយ​ក៏​លើក​ទៅ​ចោម​បន្ទាយ​កំពង់សៀម​តាម​ត្រាស់​បង្គាប់។ ខណៈនោះ ចៅពញា​លំពាំង​យោធាធិបតី មេទ័ព​សម្ដេច​ស្រីជេដ្ឋា​ឃើញ​ហើយ ក៏​លើកទ័ព​ចេញ​មក​ច្បាំង​គ្នា​យូរ​បន្ដិច​មក ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ ​ឧកញ៉ា​តេជៈ ក៏​ក្លែង​ធ្វើ​ជា​ចាញ់ ហើយ​លើក​កងទ័ព​រត់ទៅ​ដល់​ភូមិ​សៀមបោយ ឧកញ៉ា​ចក្រី ឧកញ៉ា​នរិន្ទ​នាយក​ដែល​បង្កប់ទ័ព​នៅ​ទីនោះ​ឃើញ​ទ័ព​សត្រូវ​មក​ដល់​ហើយ ក៏​ដេញ​កងទ័ព​របស់​ខ្លួន​ស្ទាក់​ព័ទ្ធ​ពីឆ្វេង​ពីស្ដាំ។ ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ ​ឧកញ៉ា​រាជតេជៈ ក៏​ដេញ​ពល​ទ័ព​ឲ្យ​រា​មកត​វិញ។ ទ័ព​សត្រូវ​ទាំង​ពីរ​កង​ដែល​ដេញ​ទៅ​នោះ​ក៏​ត្រឡប់​ជា​នៅ​កណ្ដាល​កងទ័ព​ហ្លួង ​ខាងលិច។ លុះ​ឃើញ​ថា ទ័ព​នេះ​ច្រើន​លើស​កំលាំង​តស៊ូ​ពុំ​បាន មេទ័ព​សត្រូវ​នោះ​ក៏​នាំ​កងទ័ព​របស់​ខ្លួន​វាយ​បំបែក​ការ​ឡោម​ព័ទ្ធ ហើយ​ចេញ​មក​ដល់​ព្រៃ​មួយអន្លើ​សិន ផ្នែក​ខាងកើត​ភូមិ​សៀមបោយ​ប្រមាណ​ ៣៥ ​សិន។ ខណៈនោះ​ព្រះ​បរមបពិត្រ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បរ​ព្រះ​ទីនាំង​ពិជ័យ​គជេន្ទ្រ​នាំ​យោធា​ចេញពី​ព្រៃ​ស្ទាក់​ទ័ព​ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​យោធាធិបតី​ជាប់។ មេទ័ព​សត្រូវ​ក៏​ទទួល​ច្បាំង​គ្នា​ជា​មាំមួន​ដោយ​អាវុធ​វែង​ខ្លី។ ឯ​អស់​ពល​ខាង​ទ័ព​ចៅពញា​លំពាំង និង​យោធាធិបតី​កាល​ឃើញ​សម្ដេច​ព្រះ​ចន្ទរាជា​គង់​លើ​ដំរី​ស​សុទ្ធ​ហើយ​នោះ​ ក៏​ចេះ​តែ​នឹក​ថាព្រះ​បរមបពិត្រ​អង្គ​នេះ​ហើយ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា​អ្នកមាន​បុណ្យ​មាន​តេជៈ។ មិនយូរ​ប៉ុន្មាន​ពួក​ពល​ទាំងនោះ​ក៏​បោះចោល​គ្រឿងសាស្ដ្រាវុធ​ពី​ដៃ ហើយ​រត់​ចូល​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​សុំ​ព្រះ​រាជទាន​ឲ្យ​អភ័យទោស។ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ទ្រង់​លើកទោស​ឲ្យ​ទាំងអស់ ឯ​ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​យោធាធិបតី ទ័លគំនិត​នឹង​ច្បាំង​តទៅ​ទៀត​ពុំ​កើត​ក៏​គេច​ចូល​ព្រៃ​អារ​ក​ខ្លួនឯង​ស្លាប់ ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ទៅ។ ព្រះ​បរមបពិត្រ​ខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា​ទ្រង់​យល់​បាត់​មេទ័ព​ខាង​សត្រូវ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ហើយ​ឲ្យ​សេនា​ទាហាន​ដេញ​តាម​រក​សព្វ​ព្រៃ។ លុះ​ឃើញ​ថា​ស្លាប់​ហើយ​សេនា​ទាហាន​ក៏​កាត់​ក្បាល​យក​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​ទូល​ព្រះបរម​បពិត្រ។ គ្រានោះ​ទ្រង់​ត្រាស់​ឲ្យ​ដោត​ក្បាល​មេទ័ព​សត្រូវ​ទាំង​ពីរ​ទុកជា​បំរាម។ ឯ​សម្ដេចចៅពញា​យោធា​នរិន្ទ​១ ឧកញ៉ា​យមរាជ​១ ជា​មេទ័ព​ដែល​ចេញ​ទៅ​ទាំង​ពីរ​ផ្លូវ​លុះ​ដឹង​សេចក្ដី​ដោយ​ព្រះរាជ​បំរើ​ ជិះសេះ​ទៅ​ប្រាប់​ហើយ ក៏​លើក​កងទ័ព​ស្រូត​ទៅ​ដល់​ទីណាត់ ហើយ​ចោម​បន្ទាយ​កំពង់សៀម។ ខណៈនោះ​ចៅពញា​មហា​សេនា​មេទ័ព​ខាង​ស្ដេច​ត្រើយ​ខាងកើត​ដែល​នៅ​រក្សា​បន្ទាយ​នោះ លុះ​ឃើញ​ហើយ​ក៏​ដេញ​រេហ៍ពល​ឲ្យ​ឡើង​រក្សា​នាទី​បន្ទាយ តែ​ដោយ​ពល​ខ្លួន​តិច​ពេក​យល់​ថានឹង​ស៊ូ​ពុំ​បាន​ក៏​នាំ​ពួក​ពល​ចេញពី​បន្ទាយ​ទៅ​ចុះទូក តែ​ចុះ​ជា​បន្ទាន់​ពេក​ទូក​ភ្លូក​លិច​អស់​ជា​ច្រើន​ទៅ ពល​រេហ៍​ធ្លាក់​ស្លាប់​ក៏​ច្រើន រួម​ទាំង​ចៅពញា​មហា​សេនា​ផង។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:លំពាំងនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះស្រីជេដ្ឋាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ
ឃុំបុសខ្នុរ
ឃុំបុសខ្នុរ ស្ថិតនៅ ស្រុកចំការលើ ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំបុសខ្នុរមាន ១១ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំតាប្រុក
ឃុំតាប្រុក ស្ថិតនៅ ស្រុកចំការលើ ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំតាប្រុកមាន ៧ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ភូមិសាស្រ្តក្រុងព្រះសីហនុ
ក្រុងព្រះសីហនុស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសកម្ពុជា។ វាមានចម្ងាយ 185 គីឡូម៉ែត្រ (115 ម៉ាយ) ភាគនិរតីរាជធានីភ្នំពេញនៅក្នុងឧបទ្វីបតូចមួយ និង Bahia ។ ឆ្នេរសមុទ្រគឺជាលក្ខណៈពិសេសដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិនិងបរទេស។​ កំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មនិងអន្តរជាតិមានទីតាំងនៅភាគពាយ័ព្យ។ ដែនកំណត់នៃទឹកដីរបស់វា ៖ ខាងជើង និង ខាងលិច ខេត្តកោះកុង, ខាងកើតខេត្តកំពត និង ខាងត្បូងឈូងសមុទ្រថៃ។ ឆ្នេរខ្សាច់ដែលលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយខាងលិចនៃទីក្រុងនៅភាគខាងជើងដល់ខាងត្បូងគឺជាឆ្នេរជ័យជម្នះ, ឆ្នេរហាវៃ, ឆ្នេរកោះពោះ, ឆ្នេរឯករាជ្យ, ឆ្នេរសុខា, ឆ្នេរសិរិនឌីភីធី, ឆ្នេរអូរឈើទាល និង ឆ្នេរអូរត្រេះ។ ឆ្នេរដែលមានប្រជាប្រិយបំផុតគឺ ឆ្នេរអូរឈើទាល, សុខា, ឯករាជ្យ និង ជ័យជំនះ។ ភ្ញៀវទេសចរណ៍អាចជិះទុកទៅលេងកោះដែលនៅក្បែរៗ, ជ្រមុជទឹក និង​មុជទឹក, និងស្ទូចត្រីកំសាន្ត។ ឧបទ្វីបនេះត្រូវបានបំបែកចេញពីតំបន់ទំនាបកណ្តាលនៃប្រទេសកម្ពុជាតាមរយៈភ្នំដំរីជាពិសេសរមណីយដ្ឋានបូកគោ។ ទីក្រុងស្ថិតនៅចំហៀងឧទ្យានជាតិរាម ( 210 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ) ហើយរួមបញ្ចូលទាំងកោះថ្មី និងកោះសីផងដែរ។ ក្នុងនាមជាខេត្តតូចមួយ ក្រុងព្រះសីហនុមានទីប្រជុំជនសំខាន់ៗពីរគឺ កំពង់ផែផ្ទាល់ និង ស្រុកព្រៃនប់ដែលមានចំងាយ 46 គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនក្រុងសីហនុ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅរាជធានីភ្នំពេញ​ និង ខេត្តកោះកុង ដោយផ្លូវជាតិលេខ 4, ទៅខេត្តកំពតដោយផ្លូវជាតិលេខ 3។
មាលាដួងចិត្ត
រឿង មាលាដួងចិត្ត និពន្ធក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ។ បោះពុម្ពផ្សាយលើកដំបូងបង្អស់នៅឆ្នាំ១៩៧២។ រឿងនេះនិពន្ធដោយ លោក នូ ហាច  មុនរឿងផ្កាស្រពោននិងរឿងនារីជាទីស្នេហា។ នៅក្នុងរឿងនេះ តួអង្គប្រុស ឈ្មោះទីឃាវុធ (ដែលផ្តើមឡើងជាសិស្សនៃវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៩)។ រីឯតួអង្គស្រី ឈ្មោះ ថាចន្ទមុនី(ជាជនជាតិថៃ)។រឿងនេះកើតឡើងក្នុងជំនាន់ រាជ្យហ្លួងមុនីវង្ស នៃសម័យអា ណានិគមបារាំងហើយសាច់រឿងទាំងមូលកើតឡើងរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៦  (រាជ្យហ្លួងនរោត្តមសីហនុ)។ទិឃាវុធគឺជាបុរសម្នាក់ដែលសុភាព ទន់ភ្លន់ក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងអ្នកដទៃ ហើយមានឥរិយាបថល្អចំពោះនារី និងជាមនុស្សដែលមានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ ចេះបែងចែករវាងមនុស្ស និង នយោបាយ មិនមានគំនិតប៉ាតណាប៉ាតណី ពោលគឺ គំនិតជាតិនិយម ស្នេហាមាតុភូមិដ៏ថ្លៃថ្នូរ។
កថាមុខ
ប្រលោមលោក​ថ្មី​ដែល​ខ្ញុំ​សូម​យកមក​ស្នើជា​គ្រឿង​កម្សាន្ត​សម្រាប់​អ្នកអាន​ក្នុង​ពេលនេះ ជា​រឿង​គម្រប់​ទី ៤ របស់ខ្ញុំ។ ដូចមុនៗដែរ សៀវភៅ​នេះ​បាន​តែង​ចប់​ក្នុងពេល​ឧត្ដមគតិ​មិនទាន់​ត្រូវ​ទម្លុះទម្លាយ ជា​ណាស់ណា​ពេក​ទេ​ដោយ​បញ្ហា​ជីវិត ពោល​គម្រប់ ២០ ឆ្នាំ​មកហើយ។ ក្រ​ដៅ​សំណៅ​ដើម​ប្រែសម្បុរ​ឡើង​លឿង​ពណ៌​ស្ករត្នោត ហើយ​ផុយ​របេះដុំៗព្រោះ​ជរាភាព។
ហេតុ​ធំ​ដែលនាំឱ្យ​ខ្ញុំ​ស្ទាក់ស្ទើរ យឺតយ៉ាវ​ក្រ​ផ្សាយ​ដល់​ម្លេះ​មកពី​មាន​បារម្ភ​ក្រែង​អ្នកផង​លើក​តួ​បុគ្គល​ខ្លះ​ក្នុង​រឿង​ទៅ​ប្រដូច ឬ​ចោទថា​ជា​ផ្នែក​ជីវភាព​របស់​បុរស​ស្ត្រី​ណាមួយ ឬ​យល់ថា ជាការ​រិះគន់​ចំពោះ​អ្នក​មុខ អ្នកការ​ណាមួយ​ទៅវិញ។ ក្នុង​ចំណុច​នេះ ពិសោធន៍​នៃ​រឿង “ផ្កា​ស្រពោន” បាន​ផ្ដល់នូវ​ឧទាហរណ៍​ស្រាប់​មកហើយ ព្រោះ​មាន​អ្នកអាន​ច្រើន​អ្នក​បាន​យល់ច្រឡំ ហើយ​លើក​ប្រដូច​តួ​បុគ្គល​នានា​ក្នុង​រឿង​នោះ​ទៅលើ​ជន​ដែលមាន​ជីវិត​រស់នៅ​មែនទែន។ ដើម្បី​ជៀសវាង​មន្ទិលសង្ស័យ​យ៉ាងនេះ​ទៀត ខ្ញុំ​បាន​យល់ថា គប្បី​ទុកពេល​វេលា​កន្លង​ហួស​ទៅហើយ​ឱ្យបាន​វែងឆ្ងាយ​បន្តិច​សិន ក្នុង​បំណង​បន្សាប​ការប្រដូច​ឬ​អត្ថាធិប្បាយផ្សេងៗ ដែល​អាច​កើតមានឡើង។
ដូច្នោះ​ខ្ញុំ​សូមបញ្ជាក់​ផ្ទួន​ជាថ្មី​ថា សៀវភៅ​នេះ​ពុំមែន​ជា​ប្រវត្តិ​បន្លំ​របស់​ជន​រូប​ណាមួយ​ឡើយ ទោះ​មាន​ឋា​នះ​ក្នុងសង្គម​ខ្ពស់​ឬ​ទាប​យ៉ាងណាក៏ដោយ​ថ្វីបើ​នៅ​ភាគ​ខាងចុង​មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចូល​មកជា​ផ្ទាំង​តម្បាញ​នៃ​រឿងលើក។ អាស្រ័យហេតុនេះ ប្រសិនបើ​អ្នកអាន​សង្កេតឃើញ ឬ​យល់ថា មាន​កន្លែង​ណា​សម​ដូច​ការពិត​ខ្លះសូម​សន្និដ្ឋាន​ចាត់ជា​ដំណើរ​ចៃដន្យ​ទៅវិញ​ផង​ចុះ។
ប្រលោមលោក “មាលាដួងចិត្ត” នេះ​និទាន​បាន​ផ្ដើម​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៣៩ គឺ​នៅពេល​សង្គ្រាមលោកលើកទី​ពីរ​ចាប់​ឆួល​ឆេះ​ឡើង ហើយ​មក​ចប់​នៅ​ចុងឆ្នាំ១៩៤៦ គឺ​នៅពេល​ខេត្តបាត់ដំបង និង​ដែនដី​យើង​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​បាត់បង់​ទៅនោះ បាន​វិល​ត្រឡប់មក​ចូលរួម​ក្នុង​សហគមន៍ជាតិ​វិញ។
អ្នកនិពន្ធ​មានបំណង​ឱ្យ​សៀវភៅ​នេះ​មានគុណ​ភាពជា​កញ្ចក់ ឬ​ជា​ផ្ទាំងគំនូរ​រូបភាព​សំរាប់​គំនិត និង​ឧត្ដមគតិ​របស់​យុវជន​ខ្មែរ​ក្នុងសម័យ​នោះ។
មាន​ហេតុ​មួយទៀត​ដែលនាំឱ្យ​ខ្ញុំ​ប្រតិស្ឋ​រឿង “មាលាដួងចិត្ត” នេះ។ អ្នកអាន​យ៉ាង​ក្រាស់ក្រែល​មាន​នារី​ជា​ភាគច្រើន បាន​បន្ទោស​ខ្ញុំ​ថា ចិត្តអាក្រក់​ណាស់​ដោយ​បណ្ដោយឱ្យ នាង​វិធា​វី​ក្នុង​រឿង “ផ្កា​ស្រពោន” ស្លាប់បាត់​បង់ជីវិត​ទាំង​ក្មេងខ្ចី ហើយ​ស្លូតត្រង់​ផង។ ខ្ញុំ​សរសេរ​រឿង​ថ្មី​នេះ​ក្នុង​បំណង​ចង់​លុបលាង​នូវ​ការរិះគន់​បែបនេះ​ទៀត តើ​សម្រេច​ដូច​ប្រាថ្នា​មែនឬ​យ៉ាងណា សូម​មិត្ត​ទាំងឡាយ​មេត្តា​វិនិច្ឆ័យ​ផង​ចុះ។
សរុបសេចក្ដី​ទៅ សៀវភៅ​រឿងនេះ​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​យុវភាព ហើយ​ដែល​ពិពណ៌នា​អំពី​គំនិត និង​ឧត្ដមគតិ​នៃ​យុវជន​ក្នុងអំឡុង​ឆ្នាំ១៩៣៩-១៩៤៦ សូម​យុវជន​យើង​ជំនាន់​ក្រោយ​ទុកជា​សក្ខីភាព​មួយនា​កាលសម័យ​នោះ។
ខ្ញុំ​សូម​ឧទ្ទិស​សៀវភៅ​នេះ​ចំពោះ​វិញ្ញាណក្ខន្ធ លោក ឃួន នៅ ជា​បិតា​និង​លោក ឱរ ស៊ិន ជា​ឪពុកធំ​ដែល​លោក​បាន​ណែនាំ​ខ្ញុំ​ឱ្យ​ស្រឡាញ់​អក្សរសាស្ត្រ​តាំងពី​កុមារភាព ហើយ​ចំពោះ​យុវជន​យើង វីរបុរស​យើង​ដែល​បាន​បូជាជីវិត​ដើម្បី​មាតុភូមិ។
វគ្គទី ១ វិទ្យាល័យ គ.ស. ១៩៣៩
ដូចជា​ពិបាក​គិត​ដែរ!… មិនដឹង​ជា​ចាប់​និយាយ​ពី​ត្រឹមណា​ទេ​រឿងនេះ ហើយព្រោះ​មាន​រាង និង​ភាព​ដូច​ពពក មាន​ពណ៌​ចម្រុះ​ដូច​ឥន្ទធនូ ហើយ​មាន​មាឌ​និង​កម្ពស់​​កម្ព​រ​​ប៉ុន​យក្សា។
ឱ ! ឆ្នេរសមុទ្រ​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​ក្លិនក្រអូប​ឈួ​ល​ដែល​វិចិត្រ​ដោយ​កូនខ្ទម​ជ្រក​ក្រោម​ដើម​ដូង​ល្វន់​ល្វៃ មាន​កម្រង​វល្លិ​ផ្កា​រុំ​ស្រោប​ដូច​ហត្ថា​នាង​នាដកា។ វាយោ​ហើរ​ពី​ផ្ទៃ​សាគរ​មក​យោល​ផួ​ង​ធម្មជាតិ ឱ្យមាន​ចលនា​ទន់ភ្លន់ រួច​ហើយក៏​តាំង​ដឹក​នាំទៅ​ឆ្ងាយ​នូវ​ពិដោរ​ឈ្ងុយ​ឈ្ងប់។
ទេសភាព​ត្រកាល​នេះ មាន​នាទី​ជា​អង្រឹង​សម្រាប់​យោល​រំសាយ​ទុក្ខ​នៃ​យុវជន​ដែល​ស្រវឹង​ដោយ​ឃ្លោង ដោយ​កាព្យ​ថ្លា​ដូច​ចរណៃហើយ​ស្អាត​ដូច​ពន្លឺ​ព្រះ​ចន្ទ​ពេញបូណ៌មី។ កវីនិពន្ធ​ដ៏​មាន​ពាក្យ​ពិ​រោះ ហាក់ដូចជា​កើត​ពី​ទេពកោសល្យ​ដែល​ត្រាំ​នៅក្នុង​ទុក្ខព្រួយហើយ​រមែង​ក្ដោប​ស្រោប​នូវ​វិការ​ដ្ឋា​ន​នៃ​ជីវិត បរិបូណ៌​ទៅដោយ​ការប្រយុទ្ធ ការដណ្ដើម​ស្ទើរ​ស៊ីសាច់​គ្នា។
គិតសព្វៗទៅ សេចក្ដីស្នេហា​ជា​សាសនា​មួយបែប​ដែរ​សម្រាប់​យុវជន ព្រោះ​រមែង​មាន​សទ្ធា មាន​ជំនឿ មាន​សេចក្ដីទុកចិត្ត​ទៅ វិញទៅមក។តែ​សាសនា​នេះចាស់ៗបែរជា​មិន​យល់​ដោយ​ភ្លេច​សូន្យឈឹង ថា​កាលពីដើម​មក​ខ្លួន​ធ្លាប់​ក្មេង​ដូចគ្នា​ដែរ​ទេតើ ហេតុដូច្នេះ​ហើយបានជា​ចាស់ៗទាំងនោះ​តែង​កាន់គំនិត​រឹងត្អឹង កាន់​លទ្ធិ​សម្បូរ​ជ្ញា​សិទ្ធិ​ចំពោះ​បំពង់​ត្រួយ​ខ្ចី​នៃ​មនុស្សជាតិ។
គួរ​យើង​គិតថា ផ្កា​ក្រូចពោធិ៍សាត់​មាន​ក្លិនក្រអូប​ជាង​ផ្លែ​វា​ដែល​ទុំ​លឿង​ផូ​រ។ យ៉ាង​នេះហើយ​បានជា​យុវជន​អាច​ក្រេប​ឱជា​រស​ជីវភាព​បានជា​ជាង​មនុស្ស​រសៀល ដែលជា​ហេតុនាំឱ្យ មាណព និង មាណវី មាន​ទីតាំង​ជិត​ជាង​ក្នុង​គោលបំណង ព្រះ​កាម​ទេព។
គំនិត​វិ​ពណ៌នា​ខាងលើនេះ ជា​យោបល់​របស់ក្មេងៗដែល​រៀន​នៅ​វិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ ក្នុង​សម័យមុន​កើត​សង្គ្រាមលោកលើកទីពី​រ។ យុវជន​ទាំងនោះ​យល់​ដោយ​ខុស ហើយ​អយុត្តិធម៌​ខ្លះ​ផង ក៏​ពុំ​ដឹងថាចាស់ៗសង្កត់សង្កិន​ព្រលឹង និង​ចិន្ដា​របស់ខ្លួន ហើយ​ថែមទាំង​បំពុល​សេចក្ដី​ត្រេកត្រអាល​ទៀតផង។
គិត​ខុស​ក៏ដោយ ត្រូវ​ក៏ដោយ ក្មេងៗបើ​យល់​យ៉ាងណា​ហើយ​តែង​ជួញ​ចិត្ត​ធ្វើឱ្យ​គំនិត​នោះបាន​សម្រេច បាន​ពិតប្រាកដ​ដោយ​សកម្ម​ក្រៃលែង។ ដើម្បី​ងាយ​យល់​នូវ​មនោសញ្ចេតនាផ្សេងៗដែល​រមែង​ក​ញ្ច្រោ​ក​បោកបោះ​អាត្ម័ន​យុវជន​នោះ ទើប​សូម​នាំ​រឿងនេះ​មក​និទាន​ដូចតទៅ៖
ថ្ងៃអាទិត្យ! អរុណ​ចាប់​លាប​ពណ៌​ក្រហមទុំ​ទៅលើ​ជើងមេឃ​ខាងកើត។ ក្នុង​សយនដ្ឋាន​មួយ​នៃ​វិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ​ដែល​សេចក្ដី​ស្ងប់ស្ងាត់​គ្របដណ្ដប់​នៅឡើយ ព្រោះ​មិនទាន់​ដល់​ម៉ោង សម្លេង​ខ្សឹប​ខ្សាវ​ចាប់​ឭខ្សៀវៗពី​ត្រង់នេះ​បន្តិច​ត្រង់នោះ​បន្តិច។ មាត់​មាន់រងាវ​បង្អូស​បែបបទ​វែង​អន្លាយ​ក្នុង​ពន្លឺស្រាងៗនៃ​ព្រហាម។ សេះ​សំគម​ដែល​ទាញ​រទេះដឹក​បន្លែ​មួយអន្លើ និង​ស្បែកជើង​ឈើ​ចិន​កន្តាំង​បាននាំគ្នា​វាយ​ផ្ទៃ​ថ្នល់​ចាក់​ជ័រ​ឭ​សូរ​ភ្លិ​បផ្លាប់ៗ ឭ​ក្រោក​ក្រាក។ កងទ័ព​ក្អែក​ចេញពី​ទ្រនុំ​ដើមអម្ពិល ខ្វក​កេកកាកៗ លាន់​រំពង​ហើយ​ហើរ​ឆ្ពោះទៅ​ទិស​ខាងលិច​ដែល​ពំនូក​ពពកធំៗ ដេក​ទ្រមក់​ត្រាំ​ក្នុង​កម្ជិល​ច្រអូស​នៅឡើយ។
មួយសន្ទុះ​ក្រោយមក ស្គរ​អ្នកយាម​ទ្វារ​រោទិ៍​កម្រើក​រំ​ជួយ​អាកាស​ពណ៌​ខៀវ​នៃ​ព្រឹក​ព្រហាម ហើយ​សូរសព្ទ​ហ៊ោកញ្ជ្រៀវ​ក៏​ផ្ទុះឡើង​ដូច​ចិន​អុជ​ផាវ​សែនអ្នកតា។ អ្នកខ្លះ​ចាប់​ប្រយុទ្ធ​នឹង​សង្កើច​ដោយ​យក​ស្បែកជើង​ឈើ​វាយ​បំពៀច​ប​ច្ចា​មិត្រ​ដែល​បាន​ស្រូបយក​ឈាម​ពី​ពេលយប់ទៅលើ​ក្ដារ​គ្រែ​ឭ​ផូងផាង។ ក្នុងសម័យ​នោះ​មិនបាន​ស្គាល់​ច្បាស់​នៅឡើយ​ទេ នូវ​ការប្រើ​ម្សៅ​ដេដេតេ​សម្រាប់​សម្លាប់សត្វ​ល្អិត។ អ្នក​ខ្លះទៀត​ប្រជុំគ្នា​សប់​បាល់​ឡុង​ឭភិតៗ ហើយ​មួយ​ពួក​ផ្សែង​ដទៃ ក្រមា​មួយ​វ័ណ្ឌ​នៅ​ចង្កេះ​នាំគ្នា​ប្រមូល​ខោអាវ​យកទៅ​បោក​នៅ​ក្បាលម៉ាស៊ីនទឹក​ក្រោយ“ដ័​រ​ត្វារ។
សូរ​ទ្រហឹងអឹងអាប់​បាន​ដាស់ ទីឃាវុធ ភ្ញាក់​ពី​ដំណេក​ក្រោក​ឡើង ប្រមូល​ក្រសោប​ជើងមុង​ពាក់​ទៅលើ​ដំបូល​រួច ហើយក៏​តាំង​អង្គុយ​សញ្ជប់សញ្ជឹង​នៅលើ​គ្រែ​ដោយមាន​មុខស្ងួត​ស្ងប់ ក្មេង​ក​ម្លោះ​នេះ​នឹក​គួច​ដល់​នារី ដែល​កាលពី​ល្ងាចម៉ិញ​វិទ្យុ​បាន​នាំមក​នូវ​សម្លេង​ថ្លា​ដូច​កែវ​ទិព្វ។ នៅ​ជិត​សយនដ្ឋាន គឺ​នៅ​ម្ខាង​វិថី​ហ្វ្រ​ង់​ស្វាង​ហ្វុ​ង​តែ​ន អ្នក​ម្ចាស់​ផ្ទះមួយ​បាន​បើក​ស្ដាប់​ចម្រៀង​សិល្បការិនី​សៀម​ពីរោះ​ទន់​ល្វើយ។ គឺ​សម្លេង​នេះហើយ​ដែល​មក​ប្រលោម​បំពេរ​អាត្ម័ន ទីឃាវុធ ដែល​ស្រេកឃ្លាន​នូវ​កាមារម្មណ៍។ ចៅ​មាណព​ស្ដាប់​ពុំបាន​ច្បាស់​នូវ​ទំនុកច្រៀង​ទេតែ​សាច់​ពិ​រោះ ដែលមាន​ផ្នត់​ទូលាយ​ល្វឹងល្វើយ បាន​គួច​ព្រលឹង​ឱ្យ​អណ្ដែតអណ្ដូង​ក្នុង​រមណីយដ្ឋាន​មួយនា​វិមាន​សួគ៌ា​ល័យ។
វគ្គទី២
សៀវភៅ​ដាក់​លើ​ដើមទ្រូង ទៀន​លើ​ក្បាល​ដំណេក​ឆេះ​ចោល​ទទេ អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​បង្ហើរ​គំនិត​ទៅ​ទី​ឆ្ងាយ​ដោយ​មនោ​រម្យ។ ឋិត​ក្នុង​សភាព​យ៉ាងនេះ ចិន្ដា​តែង​នឹក​គួច​ពី​ចម្ងាយ​នូវ​សោភណភាព​នៃ​សិល្បការិនី។ ម្លេះ​សម​នឹង​នាង​មានមុខ​មូល​ពេញ មាន​ភ្នែក​ខ្មៅ​ថ្លាយង់ ដែលមាន​រោម​ត្របកភ្នែក​ទ​ន្ទ្រាំ​ចាំ​កា​ពារ​មាន​សក់ខ្មៅ​រលើប​ទម្លាក់​រលក​អង្កាញ់​មកលើ​ស្មា ពណ៌​សណ្ដែកបាយ ហើយ​ជា​រនាំង​សម្រាប់​កញ្ចឹងក​ដែល​កម្រើក​ចុះឡើង​ដោយ​សមសួន​ធ្វើឱ្យ​ក្បាល​រេរា​គួរឱ្យ​គយគន់ បីដូច​ដើម​ស្នោ​យោល​ផ្កា​លឿង​ឆ្អិន​ក្នុង​ក្រសែ​ខ្យ​ស់​ជំនោរ។ ម្លេះ​សមនាង​មាន​បបូរមាត់​ពណ៌​ផ្កាឈូក​ដែល​បិទ​ហើយ​បើក ដើម្បី​បង្ហាញឱ្យឃើញ​ធ្មេញ​ស​ថ្លា​ដូច​ផ្កា​ម្លិះលា។ ម្លេះ​សម​នៅលើ​ទ្រូង​អាវ​ព្រែ សាច់​ម៉ដ្ឋខៃ កាត់ដេរ​ឡើង​ប្រណិត​ទុកឱ្យ​ស្មា​នៅ​រាង​ប៉ោង​ក្បំ​លើ​ឱ​រ៉ា នាង​ពាក់​បណ្ដោង​ពេជ្រ​ដែល​ដេញ​រស្មី​ភ្លើង​ភ្លឺ​ពព្រាយ។
ទីឃាវុធ ស្ដាប់​សម្លេង​ច្រៀង​ក្នុង​រាត្រី ហើយ​ស្រមៃ​ឃើញ​ជាក់ច្បាស់​ដូច​ទល់មុខ​គ្នា​នូវ​រូបឆោម​នារី​ដែលមាន​សម្ដី​ពិ​រោះ​ក្រអៅ។ សិស្ស​លី​សេ​មិនដែល​គិតដល់​ម្ដងណា​សោះ​ថា រមណី​វត្ថុ​នេះ​អាច​ចេញ​បានជា​រូបរាង​មួយ​ដែល​ធម្មជាតិ​ពុំមាន​សប្បុរសធម៌​ដើម្បី​តុបតែង​យ៉ាង​នោះទេ។ បើ​អ្នកណា​ចង់​ភ្នាល់​ក៏ ទីឃាវុធ ហ៊ាន​ភ្នាល់​ដែរ សម្លេង​បរិសុទ្ធ​ឥត​មន្ទិល​ឥត​ស្រាំ ឥត​ឆារ​យ៉ាងនេះ​ប្រាកដជា​ពុំមែន​ចេញពី​អង្គ​ខ្លួន​ក្រ​ងិ​ង​ក្រង​ង់​បានឡើយ ! កំពុងតែ​យល់សប្តិ​ទាំង​ភ្នែក​បើក​យ៉ាងនេះ​ស្រាប់តែ​វិទ្យុ​ឈប់​ស្ងាត់ឈឹង អន្ទះអន្ទែង​ក្រហាយ​ក្រហល់​ក្រៃលែង ទីឃាវុធ បិទ​សៀវភៅ​គណិតសាស្ត្រ​ដែល​ខ្លួន​មានបំណង​បញ្ចប់​មេរៀន​មួយ ហើយ​ចាប់​កម្រង​កវីនិពន្ធ​មក​អាន​វិញ។ នាយក​ម្លោះ​បើកក្រប​ជញ្ជក់​ម្ដងទៀត​នូវ​សាច់​កាព្យ “ឡឺ​សូល” របស់​អ័ល​ហ្រិដ​ដឺ​មុ​ស្សេ​ត៍។ មួយសន្ទុះ​ក្រោយមក លុះ​បាន​ផ្លុំ​ពន្លត់​ទៀន​រួច​ស្រ​ច​ហើយ សេចក្ដី​លង់លក់​ក៏​ស្រូប​គំនិត​ចិន្ដា​ចៅ​មាណព ទៅក្នុង​សកល​សុ​បិ​ន្ដ​យល់សប្ដិ។
ប៉ុន្តែ​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃអាទិត្យ កម្លាំង​ដែល​ភ្ជាប់​អង្គុយ ទីឃាវុធ យ៉ាងយូរ​នៅលើ​គ្រែ​ពី​វិការ​ដ្ឋា​ន​ដែល​វិញ្ញាណ​ប្រតិស្ឋ​ឡើង​ក្នុងពេលដែល​ដេកលក់។ ថ្វីបើ​ដឹងថា​ជាការ​ភូតកុហក ថ្វី​បើជា​ក្ដីសង្ឃឹម​ក្លែងក្លាយ​ដែល​ភ្លឺ​ព្រោង​ព្រាយ​តែមួយ​ភ្លែត​ដូច​ផ្លេកបន្ទោ​រតែក​ម្លោះ​យើង​នៅតែ​សញ្ជឹងគិត​ទៅរក​ដោ​យស​ប្បាយ​ផង ឈឺ​អួល​ផ្សា​ផង។ ជា​ប្រក្រតី​សុ​បិ​ន្ដ​និម្មិត​ជា​តំណ​នៃ​ប្រាកដនិយម។
រថយន្ដ​ឈប់​គៀក​នឹង​ជើងភ្នំ​ដ៏​មាន​ថ្មធំៗ ដែល​ភ្លៀង​និង​ធាតុអាកាស​បាន​ធ្លាក់​ជា​រូប​សត្វ​រស់នៅ​ក្នុងសម័យ​បុព្វ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ គូសង្សា​ទំនើប​អង្គុយ​លើ​ថ្មដារ​មួយ​ផ្ទាំង​នៅ​ចំ​ពីមុខ​បឹង​ទឹកថ្លា​ដែល​ក្នុង​ទីនោះ ព្រះ​សុរិយា​កំពុង​ទាញ​ពន្លត់​នូវ​កាំរស្មី​របស់ខ្លួន​ម្ដងមួយ។ ប្រប​ក​ផ្កាព្រលឹត​ដែល​រីក​រហង់​ក៏​ញាប់​ញ័រ​ព្រឺព្រួច ព្រោះ​សុ​ភី​វាត​បក់​មក​ថ្នាក់ថ្នម។ កូន​ត្រី​រ៉ស់ល្អិតៗពណ៌​ក្រហម​រងាល​នៅ​ហែបហែល​ចន្លោះ​ដើម​ស្លា ដែល​កំពុង​យោល​បង្អួត​គ្នា​នូវ​ចង្កោម​ផ្កា​លឿង​ឆ្អៅ និង​ត្រកួន​ផ្កា​ពណ៌​ស្វាយ​ដែល​កំពុង​បោះដៃ​រកគ្នា​រវាម។ រនាល​ស្លាប​ពណ៌​ជម្ពូ​ខំ​រំពៃ​រក​ឆ្មក់​មច្ឆា​ជាតិ​នៅ​រ៉​ប​មាត់បឹង ដើម្បី​ជា​អាហារ​បង្ហើយ​មុនពេល​វិល​រក​ទ្រនំ។ មួយសន្ទុះ​ក្រោយមក បក្សី​ជើងវែង​ស្ទុះ​ហើរ​ទាំងគូៗ ឆ្ពោះទៅ​ទិស​ខាងលិច ឯ​អា​កាល​ក៏​ធ្លាក់​ត្រជាក់​ស្រឺ​ត។
“ទិនករ​ល្អ​ថ្លា​រលាយ​សូន្យ​សល់​តែ​ម្លប់​ក្រអូប​ឈួ​ល” ទីឃាវុធ ខ្សិ​ប​កាព្យ​នេះ​របស់​កវី​បារាំង​ម្នាក់ ដែល​ខ្លួន​ពេញចិត្ត​ហើយ​ស្ងើច​ក្រៃលែង។ ហ្វូង​ជ្រី​ង​ចេញពី​គុហា​ភ្នំ​យក​ស្លាប​ល្អិត​ជ្រាយ​វាយ​អាកាស​ប្រផេះ​នៃ​រាត្រីកាល។ ដោយមាន​សត្វ​នេះ​មួយ​ហើរ​ឆាប​មក​ជិត​នាង​ពេក យុវតី​តក់ស្លុត គេ​ចរក​ជម្រក​ពួន​ភ័យ​នា​ដើមទ្រូង​នៃ​នាយក​ម្លោះ។
មកដល់​ត្រឹមនេះ​សុ​បិ​ន្ដ​ក៏​អន្ដរធាន​បាត់​ទុកឱ្យ ទីឃាវុធ អល់ឯកព្រោះ​សុភមង្គល​ស្រពិចស្រពិល​នេះ នាំឱ្យ​រសាប់រសល់​ខ្វល់​ក្នុង​ចិន្ដា​ពន់ប្រមាណ។
វគ្គទី៣
ទីឃាវុធ ជា​សិស្ស​ឧស្សាហ៍ មាន​ប្រាជ្ញា​ឈ្លាសវៃ​នៅ​ថ្នាក់​ទី​ពីរ​នៃ​មធ្យមសិក្សា។ អ្នក​ក​ម្លោះ​ចូលចិត្ត​រៀន​ជីវ​ភាសា​ណាស់ ហើយ​តែង​បាន​លេខបា​នទីល្អៗក្នុង​វិជ្ជា​ភាសា​អង់គ្លេស បារាំង និង​ខ្មែរ។ មួយទៀត​ដោយបាន​ជាវ​វចនានុក្រម​បារាំង សៀម​មួយ​ក្បាល​មក​ទុកមាណព​ក៏​ខំ​សិក្សា​ភាសា​ជិតខាង​នោះ​ទៀត​ក្នុង​ឱ្យ​កាស​ទំនេរ។ ដូច​ខ្មែរ​ទាំងពួង​ដែរ អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​សរសើរ​ថាភាសា​សៀម​មាន​សម្លេង​ពិ​រោះ។ ហេតុនេះហើយ​បាន​ខំព្យាយាម​ទាល់តែ​អាន​សៀវភៅ​បាន​ខ្លះ ថ្វីបើ​នៅ​រឹងមាត់​និយាយ​ពុំ​សូវ​ច្បាស់ ព្រោះ​ដាក់​ខ្យល់​ខ្ពស់​ទាប​ពុំ​ត្រូវ។
ប៉ុន្ដែ​សិស្ស​នេះ​ពុំ​សូវ​ចូលចិត្ត​វិទ្យាការសាស្ត្រ​ទេ។ ក្នុងពេល​រៀន​រូបសាស្ត្រ ឬ​គណិតសាស្ត្រ ព្រលឹង​តែង​អណ្ដែតអណ្ដូង​ទៅ​ឆ្ងាយ។ មួយទៀត​ពាក្យ​ដែល ទីឃាវុធ និយាយ​ច្រើន​ដូច​ក្នុង​សៀវភៅ​ពេក បានជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ខាង​វិទ្យាសាស្ត្រ​តែង​ស្ដីបន្ទោស​ជា​ញឹកញាប់​ថា ខ្វះ​សេចក្ដី​ជាក់លាក់។ ទោះជា​យ៉ាងនេះ​ក៏ដោយ អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​ព្យាយាម​ណាស់ ហើយ​ចាត់​របៀប​ប្រើពេល​យ៉ាង​ទៀងទាត់។ ថ្វីបើ​ទើបតែ​ចាប់​រៀន​អង់គ្លេស តែ​អាច​និយាយ​ភាសា​នេះ​បាន​ខ្លះ ហើយ​អាន​ទស្សនាវដ្ដី​អាមេរិកកាំង ឬ​ប្រលោមលោក​អង់គ្លេស​ក្នុងការ​ប៉ូលីស ឬ​ផ្សងព្រេង​បាន​ធូរ​បង្គួរ។ ជាធម្មតា​ក្មេង​នេះ​អាន​ទាំងអស់​មិន​ថា​អ្វី​ជា​អ្វី​ទេ ចេះតែ​ចង់ដឹង ចង់​យល់​ជានិច្ច។ បើ​គេ​និយាយ​អំពី​នយោបាយ​ក្ដី រឿងកុន​ក្ដី អក្សរសាស្ត្រ​ក្ដី ទីឃាវុធ ចេះ​ជូន​យោបល់ ចេះ​អធិប្បាយ​ដោយ​ពិ​រោះ ហើយ​អ្នកផង​ចូលចិត្ត​ស្ដា​ពើប​លើ​មជ្ឈដ្ឋាន​មួយ​ថ្មី ទីឃាវុធ សម្លឹង​ហើយ​ស្ដាប់​មួយសន្ទុះ ក៏​ថ្លឹង​ឈ្វេងយល់​ភ្លាម​ថា ពពួក​ជន​នោះ​មាន​ប្រាជ្ញា​ត្រឹមនេះ ជម្រៅ​ត្រឹមនោះ។ ត​មក​ក៏​តាំង​លៃ​សំដី​ប្រមាណ​ពាក្យ​ឱ្យបាន​សមល្មម តែ​អ្នក​ទាំងនោះ​រីករាយ​ចង់​ស្ដាប់។ ទោះ​នៅ​ចំពោះមុខ​មនុស្ស​មាន​កិរិយា​យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នក​ក​ម្លោះ​ចេះ​រក​ពាក្យ​មក​ថ្លែង​កម្សាន្ដ​លេង​បាន​ពុំខាន​ឡើយ។ ទាំងនេះ ត្បិត​មានបំណង​តែមួយ គឺ​មិន​ចង់ឱ្យ​អ្នកផង​ឈឺចាប់ ឬ​ថ្នាក់ថ្នល់​ក្នុង​ចិត្ត​ដោយសារ​ខ្លួន​ព្រោះ​ខ្លួន​សោះឡើយ។
ទីឃាវុធ ជា​អ្នក​រហ័ស​ខឹង​បន្តិច ប៉ុន្តែ​ចេះ​ទប់មាត់ទប់ក​បាន មិនឱ្យ​ក្លាយទៅជា​ច្រឡោ​តដល់​ទៅ​ស្រែក​ឡូឡា​នោះទេ។ បើ​ឃើញ​មិត្ត​ណា​ចេះ​ស្រាក​ស្រួល​នឹង​ខ្លួន ចៅ​មាណព​យើង​មានចិត្ត​រីករាយ​នឹក​គុណ​គេ​ពុំ​ភ្លេច​ទេ តែបើ​គេ​ធ្វើ​ព្រងើយកន្តើយ ឬ​រំលោភ​ត្រង់ណា ចិត្ត​អ្នក​ក​ម្លោះ​ក៏​ថ្នាក់ថ្នល់​គ្នាន់គ្នាញ់​មិន​ងាយ​នឹង​រសាយ​បានឡើយ។ ក្នុងពេល​រៀបចំ​មុខ​កិច្ច​ការសិក្សា ទីឃាវុធ ខំ​ផ្ចិតផ្ចង់​មិនឱ្យ​ពួកម៉ាក​កើត​រំខាន​ដល់​ខ្លួន​សោះ ចំណែក​ខ្លួន​វិញ​ក៏​មិន​អត់ឱន​ដល់​ភឿន​ណា​ដែល​ធ្វើឱ្យមាន​អំពល់​បានឡើយ។
ទីឃាវុធ ចូលចិត្ត​កវីនិពន្ធ​បារាំង​ណាស់ តែ​មិន​ស្រឡាញ់​ពួក​បុរាណ​លើស​ពួក​ទំនើប​ទេ ឱ្យតែ​របស់​ទន់​ត្រជាក់​បរិបូណ៌​ដោយ​មនោសញ្ចេតនា​ចុះ​មុខជា​រាប់អាន​ពុំខាន​ឡើយ។ សិស្ស​នេះ​តែងសេចក្ដី​បាន​យ៉ាង​ធូរ បើកាលណា​ត្រូវការ​និយាយ​ពី​ដួងចិត្ត ពី​មនោសញ្ចេតនា។ ប៉ុន្តែ​សាច់​និពន្ធ​ប្រែជា​រដិបរដុប​ទៅវិញ ក្នុងពេលដែល​និយាយ​អំពី​ការណ៍​អ្វី​ដែលមាន​គ្រា​ត​គ្រើម។ ក្នុង​វិស្សមកាល អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​សរសេរ​សំបុត្រ​ជាច្រើន​ច្បាប់​មាន​សេចក្ដី​ទន់ភ្លន់​ទៅរក​មិត្តសំឡាញ់។ ប្រសិនបើ​អ្នក​នោះឯង ថ្លោះធ្លោយ​ពុំបាន​តប​វិញ​ទេ មុខតែ ទីឃាវុធ រង​សេចក្ដី​ឈឺចាប់​ក្រៃលែង។
មួយទៀត ចៅ​មាណព​ចេះ​លើក​កំណាព្យ​ស្រងេះស្រងោច​បរិបូណ៌​ដោយ​សេចក្ដីស្នេហា។ ចំពោះ​គុណជាតិ​នេះ អ្នក​ក​ម្លោះ​បាន​ក្រេប​សោភណភាព​តែ​ដោយ​សៀវភៅ ដោយ​ប្រលោមលោក និង​ដោយ​ភាពយន្ដ​ប៉ុណ្ណោះ។ ទីឃាវុធ តែង​អាន​ដោយ​ចាប់ចិត្ត​នូវ​រឿង​នានា​ដូចជា “ទ្វារ​ចង្អៀត” របស់​អង់​ដ្រេ​ហ្ស៊ី​ដ និង “ប្រិ​យ​នារី” របស់​វ៉ូ​ដ្វា​ឃែ​រ ជាដើម។ មិន​ថា​ទេ បើ​អ្នកនិពន្ធ​មិនសូវ​ប្រសប់​តែង​ពាក្យ គ្រាន់តែ​ធ្វើឱ្យ​ទាក់ចិត្ត​ចុះ មុខជា​រាប់អាន​ពុំខាន​ឡើយ។ ក្មេង​ក​ម្លោះ​នេះ​អាន​ញាប់​ណាស់ រហ័ស​ណាស់ ជួនកាល​ជក់​រឿង​ពេក​ក៏​បញ្ចប់​សៀវភៅ​ក្រាស់​បង្គួរ​តែ​ក្នុង​មួយ​យប់។
រាល់​រសៀល​ថ្ងៃអាទិត្យ ទីឃាវុធ តែង​ចេញពី​សាលា​ដើម្បី​ទៅរក​មើល​កុន។ ក្នុងពេលនោះ​អ្នក​ក​ម្លោះ​តែង​ផ្ទៀង​ឃ្លាំ​ឆាក​ណា ដែល​ប្រកបដោយ​សេចក្ដីស្នេហា​យ៉ាង​ត្រកាល ដូច​គូរ​សង្សារ​ជិះទូក​លេង​ក្នុង​បឹង​ឬ​លំហែ​ដោយ​រថយន្ដ​ដែល​បរ​កាត់​ទេសភាព​យ៉ាង​ចាប់ចិត្ត។ ញញឹម​ដែល​រីក​ពព្រាយ​លើ​បបូរមាត់​ស្រស់​មួយ តែង​ធ្វើឱ្យ​ចៅ​មាណព​សប្បាយ​ជាង​វិកា​រដ្ឋា​ន​អ្វី​ឯទៀត​ទាំងអស់។ លុះ​វិល​មក​ដំណេក​វិញ រូប​សិល្ប​នារី​ទាំងឡាយ​ដែល​ខ្លួន​បានឃើញ​ស្រមោល​ពីថ្ងៃ ក៏​ផុស​អណ្ដែត​ឡើងជា​ថ្មី​ក្នុង​សេចក្ដី​ស្រមៃ​មួយ​ដែលមាន​វង់រស្មី​ស្រោប​ព័ន្ធ​ពន្លឺ​ចិញ្ចាច។ ឱ ! កញ្ញា​មាន​ឆោម​លោម​ពណ៌ ដូច​ទេពអក្សរ ដែល​បាន​បញ្ចេញ​កាយវិការ​ល្វះ​ល្វន់​ក្នុង​ទេសភាព​ល្អឆើត​ឆាយ​ដូច​សួគ៌ា​ល័យ អនុស្សាវរីយ៍​ស្នេហ៍​ទាំងនេះ តែង​មក​ស្ថិតនៅ​ពាសពេញ​ក្នុង​សេចក្ដី​នឹង​រលឹក​របស់​យុវ​បុរស ហើយ​ធ្វើឱ្យ​ដួងចិត្ត​គេ​លេចលង់​ទៅក្នុង​ពិដោរ​កាមារម្មណ៍ ដែល​រសាត់​មកពី​ទី​ឆ្ងាយ។
ជួនកាល ពេល​ដើរ​លំហែ​បាន​នាំ​នាយក​ម្លោះ​ឱ្យ​ប្រទះឃើញ​មួយ​ភ្លែត នូវ​រាង​ក្លៀវក្លំ​នៃ​នារី​មួយ​នាក់។ រូប​ស្រពិចស្រពិល​នេះ បាន​បណ្ដោយឱ្យ​មាណព​យើង​ភ័ន្ដ​ភាំង​ស្មារតី ជំហាន​បោះ​ដើរទៅ​មុខ​ដោយ​ស្វ័យប្រវត្តិ។ ថ្ងៃមួយ​កំពុង​ដើរ​តាម​វិថី​ផ្សារ​ស្រាប់​តែមាន​អារម្មណ៍​ថា មាន​ក្រសែភ្នែក​សំឡឹង​ខ្លួន។ ទីឃាវុធ ងើយ​មើល​ឡើយ​លើ​ឃើញ​នារី​ចិន​ម្នា​ក់សក់​សឹង​ម៉ឹង សាច់​ដៃ​ទ្រលុក​ច្រត់​លើ​មាត់​បង្អួច ហើយ​បង្ហើរ​ញញឹម​ទៅ​ទិស​មួយ​ដែល ទីឃាវុធ ស្មានថា​ត្រង់​មករក​ខ្លួន។ គ្រាន់តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ក៏​ព្រលឹង​អណ្ដែតអណ្ដូង​ស្វែងរក​ការ​យល់សប្ដិ ជើង​លែង​ជាប់​នឹង​ដី​ទៅហើយ។
មួយទៀត ទីឃាវុធ មិន​ចូលចិត្ត​ឭ​សំដី​បន្ថោក​បន្ទាប ឬ​បង្គាប់​អំពី​ស្ត្រីភេទ​ទេ តែ​កាន់ជើង​ឥត្ថីភាព​ជានិច្ច ទោះបី​ខុស​ក៏ដោយ​ត្រូវ​ក៏ដោយ។ ក​ម្លោះ​មាន​យោបល់​ថា គួរតែ​ផ្ដាច់​នារី​ខ្មែរ​ឱ្យ​ផុត​ស្រឡះ​ពី​ប្រពៃណី។ ប្រសិនបើ​ឃើញ​ស្ត្រី​ណាមួយ​ប្រព្រឹត្ត​ឆ្គង និង​កន្លង​ចរិយា​បថ ទីឃាវុធ តែង​ថ្នាក់ថ្នល់​ក្នុង​ចិត្ត​ដែរ ប៉ុន្តែ​មួយសន្ទុះ​ក្រោយមក​ក៏​រក​លេស​បានមក​លើក​ទោស​ឱ្យ​ជានិច្ច។
វគ្គទី៤
នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃអាទិត្យ​នេះ លុះ​បាន​ត្រា​ត្រែង សញ្ជប់សញ្ជឹង​ក្នុង​គំនិត​ឥត​ប្រាកដនិយម​យ៉ាងនេះ​អស់​ពេល​យ៉ាង​វែង​មក ទីឃាវុធ ក៏​ចូលទៅ​លប់មុខ​សិតសក់​រៀបចំខ្លួន​បាន​ស្រស់បស់។ ចេញ​ផុតពី​ភាព​រាយមាយ​កាលណា អ្នក​ក​ម្លោះ​ក៏​ក្លាយជា​អ្នក​លើ​ច​លេង​ក្អាកក្អាយ​ក្នុងចំណោម​ពួកម៉ាក​ជាច្រើន​នាក់។ លុះ​ឃើញ​មាណព​និយាយ​ឆ្កា​ដៃ​ឆ្កា​ជើង​ដូច​គ្រា​ឥឡូវនេះ អ្នកផង​ដែល​ពុំដែល​ស្គាល់​ពីមុនមក​មុខតែ​មិនអាច​ស្មាន​បានទេ ថា​កាលពី​កន្លះ​ម៉ោង​មុនគេ​ជា​មនុស្ស​រវើរវាយ។
ក្នុងឱកាស​រៀបចំ​មុខ​រៀន ទីឃាវុធ ខំ​ផ្ចិតផ្ចង់​មិនឱ្យ​ល្អៀង​ទេ។ នៅលើ​មែក​ថ្កូវ​ជិត​បន្ទប់រៀន គ្រលឹង​គ្រ​លោង​ស្រវឹង​ដោយ​ពន្លឺ​ថ្ងៃ និង​សន្តិភាព​របស់​ធម្មជាតិ​ច្រៀង​ត​គ្នា​ពុំ​ដាច់​ពី​មាត់​ដែលជា​ហេតុនាំឱ្យ​ចៅ​មាណព​គួច​នឹក​ព្រួយ​ទៅ​ភូមិកំណើត ដែលជា​ភូមិតូច​មួយ​តាំងនៅ​កណ្ដាល​វាលស្រែ​ចម្ងាយ​ជាង១០គ.ម ពី​ក្រុង​បាត់ដំបង​តាមផ្លូវ​ថ្នល់​ទៅ​មង្គលបុរី។ មួយសន្ទុះ ទីឃាវុធ នឹក​ដល់​រលក​សន្ទូង និង​ពង្រោះ​ដែល​អង្កាញ់​ប្រដេញ​គ្នា​តាម​ក្រោម​រស្មី​ភ្លឺ​ថ្លា​នៃ​ព្រះ​សុរិយា ឬ​ដល់​ដងអូរ​ក្បាល​ស្រែ​ដែល​ខ្លួន​ធ្លាប់​នាំគ្នា​គ្នី​ទប់ទឹក​បាច​ចាប់​ត្រី។ ក​ម្លោះ​គិត​ឃើញ​ដោយ​រីករាយ​ថា នៅ​មិន​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ទៀត​ទេ​នឹង​ដល់​វិស្សមកាល​ឈប់​ចូលឆ្នាំ​ចិន​ហើយ។ អៃ​យ៉ា! ខ្លួន​នឹង​បាន​ឱកាស​ទៅលេង​ភូមិកំណើត​ហើយ​តើ!
រសៀល​ថ្ងៃនោះ ទីឃាវុធ ស្លៀកពាក់​ស្អាតបាត​ហើយ​ចេញពី​សាលា​ទៅ​ដើរ​ជាមួយ​មិត្ត​ភ័ក្ដិ​តាម​វិថី​មហាធានី។ បន្តិចក្រោយមក​ក៏​នាំគ្នា​នាំចូល​ទៅ​ញ៉ាំ​ទឹកក្រូច​នៅ​ភោជនីយដ្ឋាន “កុន​សាន” ទំរាំ​រោងកុន “ដេ​អិន” បើកទ្វារ​នឹង​ទិញ​សំបុត្រ​ចូល​មើល។ ពួក​យុវជន​ប្ដូរ​យោបល់​គ្នា​ដោយ​ប្រៀបផ្ទឹម​ការ​ប៉ិនប្រសប់​អ្នកដើរតួរ​កុន ស្រី-ប្រុស ហើយ​សើច​ធូរ​ស្រួល​សប្បាយ ទីឃាវុធ ជូន​ឧទាហរណ៍​ដោយ​ធ្វើ​ត្រាប់​អ្នកដើរតួរ​បារាំង​ម្នាក់​យ៉ាង​ក្រមាច់​ក្រមើម​នាំឱ្យ​សើច​ផ្ទុះ​ប្រាវ​ទទួល​ឡើង។
មិន​ប៉ុន្មាន​នាទី​ក្រោយមក កណ្ដឹង​អគ្គិសនី​រោង “ដេ​អិន” រោទិ៍​រន្ថាន់ ឯ​ទ្វារ​ដែក​ខាងមុខ​ក៏​បើក​ញែក​ជា​ពីរ​ផ្នែក​រួច​ចូល​គៀន។
ទីឃាវុធ ក្រោកឈរឡើង​ស្មើនឹង​គេ​ដែរ ក៏​ឧទាន៖ នៅតែ​មួយអាទិត្យ​ទៀត​ទេ យើង​ដល់ពេល​ឈប់​ចូលឆ្នាំ​ចិន​ហើយ…… មកដល់​ត្រង់នេះ​អ្នកនិពន្ធ​សូម​បើក​វង់ក្រចក​មួយ ដើម្បី​សូមឱ្យ​អ្នកអាន​អភ័យទោស ដោយបាន​ថ្លែង​រៀបរាប់​វែង​បន្តិច​អំពី​បរិយាកាស​នៅ​វិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ​ក្នុង​ឆ្នាំ គ.ស ១៩៣៩ ហើយ​អំពី​កិរិយា​ទឹកចិត្ត​អ្នក​ក​ម្លោះ ទីឃាវុធ។ ប៉ុន្ដែ​អ្នកនិពន្ធ​យល់ថា​ជាការ​ចាំបាច់​ណាស់ ដើម្បី​ងាយ​យល់​រឿង​ដែល​ហូរ​ល្អិ​លតា​ម​នារី​នៃ​ជីវិត​ដែល​លើក​មក​ពណ៌នា​ក្នុង​គ្រានោះ។
វគ្គទី ៦ យល់សប្តិ​គង់​ក្លាយជា​ការពិត​មួយដង​មួយ​កាល​ដែរ
​​     កាលពី​យប់​មាន​ភ្លៀង​មួយ​មេ​ធំ។ ភ្លៀង​ធ្លាក់​ក្នុង​រដូវ​នេះ ជាការ​ចំឡែក​ដែរ​មិនសូវមាន​ទេ។ ទឹកល្អក់​ខ្វល់​កាត់​ក្នុង​ជង្ហុក និង​វិថី​នៃ​ក្រុង​បាត់ដំបង។ នៅពេល​បៀ​ប​ភ្លឺ ទីឃាវុធ ទុំ​បន្តើត​លើ​រ៉ូ​ម៉ក​ដែល​ដឹក​វ៉ា​លី​ស​ខ្លួន​មួយ​ផង​បាន​សំដៅ​ឆ្ពោះទៅ​ស្ថានីយ៍​រថភ្លើង ដើម្បី​ធ្វើដំណើរ​កម្សាន្ត​ជាមួយ​គ្រួសារ​នា​ភូមិ​អូរ​តា​គី ក្នុងអំឡុងពេល​ឈប់​បុណ្យចូលឆ្នាំ​រួច អ្នក​ក​ម្លោះ​ក៏​បានមក​ស្នាក់អាស្រ័យ​នៅផ្ទះ​បងប្អូន​ក្នុង​ក្រុង​មួយ​យប់ ដើម្បី​ក្រោក​មក​ជិះ​រថភ្លើង​ឱ្យបាន​ទាន់ពេល​ព្រោះ​ត្រូវ​ចេញដំណើ​លពីព្រហាមស្រាង។
យាន​តូច​បាន​បត់​កាច់​ចូល​តាម​ថ្នល់​ត្រង់​ទៅ​ស្ថាននីយ៍។ ផ្លូវ​នេះ​មានទឹក​ដក់​តាម​ក្រឡុក​ច្រើន​អនេក ព្រោះ​ខ្វះ​ការ​ជុស​ជុល​ជា​យូរយារ​ណាស់​មកហើយ។ ផ្ទៃ​ថ្នល់​ជា​ភក់​ស្អិត​ដូច​បាយម៉ាន។ ស្រាប់​តែមាន​រថយន្ដ​ប៊ឺ​ហ្សូ ៤០២ មួយ​បរ​យ៉ាង​លឿន​ជៀស​ហួស​ទៅដោយ​បាចទឹក​កខ្វក់​មកលើ​អ្នក​ដែល​វាររគើម។ អ្នក​រ៉ឺម៉ក​ក៏​តាំង​ជេរប្រទេច។ ឯ​ទីឃាវុធ បាន​សម្លឹងមើល​លេខ​ឡាន ហើយ​ស្គាល់​ជាក់​ជា​របស់​អ្នក សៅ​រ័​ប្យ។
ស្ត្រី​នេះ​ជា​ប្រពន្ធ​មួយ​តួ ក្នុងចំណោម​ប្រពន្ធ​ច្រើន​នាក់ របស់ ពញាគ​ទាធរ អតីត​ទេសាភិបាល​បាត់ដំបង​ក្នុងសម័យ​អាណាចក្រ​សៀម។ក្រោយមក ក្នុង​គ្រា​ផែនដី “ភ័ន្ដ​ប្រែ” បាត់ដំបង​ត្រូវ​បានមក​រួបរួម​ក្នុង​អាណាចក្រ​ខ្មែរ​វិញ អ្នក សៅ​រ័​ប្យ ក៏​រត់​ភៀសខ្លួន​ជាមួយ​ចង្កោម​ប្រពន្ធឯទៀតៗ ដើម្បី​ទៅតាម​ស៊ី​បុណ្យ “លោក​ម្ចាស់” ជា​ស្វាមី​ឯ​ប្រទេស​សៀម​ទៀត។ ដោយ​បានរួម​វាសនា​ចែក​ហ៊ុន​គ្នា​ជាមួយ​ស្ត្រី​ឯទៀត​ផងអ្នក សៅ​រ័​ប្យ ក៏​ទទួលបាន​កូនស្រី​មួយ កូនប្រុស​មួយ​ពី ពញាគ​ទាធរ មួយអន្លើ និង​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជា​មរតក​យ៉ាង​ក្រាសក្រែល។ ឥឡូវនេះ អ្នកសៅ​រ័​ប្យ រំលៀកខ្លួន​ត្រឡប់មក​ចូល​ដែល​កំណើត​វិញ​ហើយ​សង់​ផ្ទះថ្ម​មួយ​ស្កឹមស្កៃ​កំណាច​នៅ​ភូមិ​វត្ត​លៀប។
ចំណែកឯ​កូនប្រុស​គាត់ ជើងខោ​ព្រែ​ខ្មៅធំៗប៉ុន​ការុង​អំបិល ហើយ​ពាក់អាវ​ព្រែ​អន្លូញ​តា​ប្លោកធំៗ ពណ៌​ខៀវ​ក្រហម ថ្ងៃៗឡើង គិតតែ​ពី​បើកឡាន​ដើរ​ជល់​ត្រី​ក្រឹម ឬ​ជល់​មាន់ ហើយយប់ៗឡើង ដើរ​ចែចង់​ស្រី​ជាមួយ​ដៃគូ​ត្បាញ​អាយ​ពីរ​បីនាក់។ រីឯ”ឃុន” ស្រី​វិញ​អស្ចារ្យ​ហើយ ដឹង​តែ​ប្រ​ភឹប​តែម្ដង ជិះ​កង់​ជិះ​ម៉ូតូ​តែងខ្លួន​ភោ​ភាវ​រក​គ្មាន​ពីរ​ទេ​ក្នុង​ដែន​បាត់ដំបង! ឃុន​ឯលិច ឃិន​ឯកើត អ្នក​ដងស្ទឹង​សង្កែ​ភាំង​ស្មារតី ដោយ​មិនដែល​ឃើញ​សោះ​នូវ​សេចក្ដី​ហ៊ឺហា​ចម្លែក​ដល់​ម្លេះ​ឡើយ ត្បិត​សម័យនេះ​ពុំ​ដែលមាន​ស្ត្រី​មានពូជ​អម្បូរ​ណា​ហ៊ាន​ជិះ​ទោច​ក្រ​ក្រ​យាន​ឡើយ។ [នៅ​មាន​ត]
អ្នកនិពន្ធ នូ ហាច ១៩៧២
លោក Samuel Umtiti
Samuel Yves Um Titi (កើតថ្ងៃទី 14 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1993) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា Samuel Umtiti គឺជា កីឡាករបាល់ទាត់ អាជីពជនជាតិបារាំងដែលលេងជា ខ្សែការពារកណ្តាល សម្រាប់ក្លឹប Lecce ក្នុងក្របខ័ណ្ឌ Serie A ដោយខ្ចីជើងពីក្លឹប La Liga Barcelona ។
Umtiti បានចាប់ផ្តើមអាជីពរបស់គាត់ជាមួយ Lyon ក្នុងឆ្នាំ 2012 ដោយបានឈ្នះទាំង Coupe de France និង Trophée des Champions ក្នុងឆ្នាំដំបូងរបស់គាត់។ គាត់បានលេងសរុប 170 ប្រកួត និងរកបាន 3 គ្រាប់ មុនផ្ទេរខ្លួនក្នុងតម្លៃ 25 លាន អឺរ៉ូ ទៅ ​ក្លឹប Barcelona ក្នុង​ឆ្នាំ 2016។ គាត់បានឈ្នះពានរង្វាន់ Copa del Rey ចំនួនបី និងពានរង្វាន់ La Liga ចំនួនពីរនៅ Barcelona ។
បន្ទាប់ពីចូលលេង 47 ប្រកួត និងស៊ុតបញ្ចូលទីបាន 3 គ្រាប់នៅ កម្រិតយុវជន រួមទាំងការឈ្នះពានរង្វាន់ U-20 World Cup ឆ្នាំ 2013 Umtiti បានបង្ហាញខ្លួនជាជម្រើសដំបូងរបស់គាត់សម្រាប់ប្រទេសបារាំងនៅ Euro 2016 ដែលពួកគេបានឈានដល់ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ ។ ពីរ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក គាត់​គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ក្រុម​ដែល​បាន​ឈ្នះ​ពាន World Cup ឆ្នាំ 2018 ។ គាត់​បាន​ស៊ុត​បាល់​បញ្ចូល​ទី​តែ​មួយ​គ្រាប់​គត់​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ក្នុង​វគ្គ​ពាក់​កណ្តាល​ផ្តាច់​ព្រ័ត្រ​ទល់​នឹង ​បែលហ្សិក ។
Umtiti កើតនៅ Yaoundé ប្រទេសកាមេរូន គាត់បានផ្លាស់ទៅជាមួយគ្រួសាររបស់គាត់នៅពេលគាត់មានអាយុ 2 ឆ្នាំទៅ Villeurbanne ប្រទេសបារាំង។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ប៉ុន្មាន​ខែ​ក្រោយ​មក គ្រួសារ​គាត់បាន​តាំង​ទី​លំនៅ​ក្នុង​ស្រុក Ménival ក្នុង ​សង្កាត់​ទី 5 នៃ​ទីក្រុង Lyon ។ បន្ទាប់មក Umtiti បានចូលរួមជាមួយក្លឹបបាល់ទាត់ក្នុងស្រុក Ménival នៅអាយុ 5 ឆ្នាំ។ នៅអាយុ 9 ឆ្នាំគាត់បានចូលរួម ថ្នាលយុវជនរបស់ Lyon ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
មុាំងរ៉ាយ
២៨-១៣១៣11)លោកបានបង្កើតក្រុងថ្មីមួយួយ​ឈ្ោះ ឈៀងម៉ៃ ជា​រាជធានី​នៃឡានណាលណឆ្នាំ ា (១២៩៦-១៥៥៨)។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រថៃ <references group="Note" />
ឃុំស្ពឺ
ឃុំស្ពឺ ស្ថិតនៅ ស្រុកចំការលើ ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំស្ពឺមាន ៨ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឡុង បូរេ៉ត
ឡុង បូរ៉េត ( ឡុង បូរ៉េត ,  ថ្ងៃទី ៣ មករា ១៩៣៣ ដល់ ១៧ មេសា ១៩៧៥) ជា​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​ដែល​កាន់​តំណែង​ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ​ចុងក្រោយ​នៃ ​របប​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ ​ពី​ថ្ងៃ​ទី ២៦ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៧៣ ដល់​ថ្ងៃ​ទី ១៧ ខែ​មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ដោយ​មាន​ការ​គោរព​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​ភាព​ស្មោះត្រង់​របស់​គាត់ គាត់​បាន​ព្យាយាមតែ​មិន​បាន​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​ចរចា​រក​ដំណោះស្រាយ​សន្តិភាព​ជាមួយ ​ខ្មែរក្រហម ​ក្នុង​អំឡុង ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​កម្ពុជា ។ ក្រោយ​មក​គាត់​ត្រូវ​បាន​ខ្មែរក្រហម​ចាប់​ខ្លួន​និង​ប្រហារ​ជីវិត។ លោក​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ពីរ​រូប​ដែល​ត្រូវ​ទទួល​មរណភាព​ក្នុង​តំណែង​ម្នាក់​ទៀត​គឺ ​លោក ចាន់ ស៊ី ។
ជីវិតដំបូង
ឡុង បូរ៉េត កើត​នៅ​ច្បារអំពៅ ក្បែរ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ក្នុង ​ខេត្ត​កណ្តាល ប្រទេស ​កម្ពុជា ជា​កូន​របស់​ឡុង មាស និង​នាង អៀង ប៊ុត។ គាត់បានចូលរៀននៅ វិទ្យាល័យព្រះសុីសុវត្ថិ ដ៏ល្បីល្បាញនៅ ទីក្រុងភ្នំពេញ ពីឆ្នាំ 1946 ដល់ 1952 បានសិក្សានៅ ប្រទេសបារាំង ពីឆ្នាំ 1953 ដល់ឆ្នាំ 1955 បន្ទាប់មកបានត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញដើម្បីធ្វើការនៅក្នុងរាជរតនាគារ។
អាជីពនយោបាយ
នៅឆ្នាំ 1958 លោកត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាតំណាងរាស្រ្តមណ្ឌល ខេត្តស្ទឹងត្រែង និងជាសមាជិកសភាក្មេងជាងគេនៅក្នុងសភា។ លោកបានបម្រើការងាររយៈពេលខ្លីនៅឆ្នាំ 1958 ជាអនុរដ្ឋលេខាធិការទទួលបន្ទុកការងារ និងសកម្មភាពសង្គម ហើយត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាតំណាងរាស្រ្តឡើងវិញនៅឆ្នាំ 1962 ។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ លោក​បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​និពន្ធ​រឿង​មនោសញ្ចេតនា ដែល​រឿង​ភាគ​ច្រើន​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​តាម​កាសែត។ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ប៉ុន្តែគាត់បានជំទាស់ជាសាធារណៈចំពោះសេចក្តីសម្រេចរបស់ ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៣ ក្នុងការធ្វើជាតូបនីយកម្មធនាគារ និងពាណិជ្ជកម្មបរទេស ហើយត្រូវបានបង្ខំឱ្យលាលែងពីតំណែង។ គាត់បានរក្សាអាសនៈសភារបស់គាត់នៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ 1966 ។ លោកជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានពីឆ្នាំ ១៩៧១ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧២ និងជា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស ពីឆ្នាំ ១៩៧២ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៣។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា
នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៣ លោក​បាន​ស្នង​តំណែង​លោក អ៊ិន តាំ ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ។ នៅថ្ងៃទី ២ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៤ លោកបានក្លាយជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងចំនោមសមាជិកទាំងបួននៃក្រុមប្រឹក្សាប្រតិបត្តិដែលមានសមាសភាព បន្ថែមពីលើលោក ឡុង បូរ៉េត របស់ លន់ នល់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ និងឧត្តមសេនីយ Sosthene Fernandez ។
គូឡាឡាំពួ
គូឡា​ឡាំពួរ គឺ​ជា​រាជធានីនៃ​សហព័ន្ធ និង​ជា​ទីក្រុង​ដែល​មាន​ចំនួន​ប្រជា​ជន​ច្រើន​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​ ម៉ាឡេស៊ី។ ទីក្រុង​មាន​ផ្ទៃ​ក្រឡា​សរុប ២៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៩៤ម៉ាញ៍) និង​មាន​ប្រជាជន​ប្រហែល​ជាង​១.៦លាន​នាក់​នៅ​ឆ្នាំ​២០១២។  ទីក្រុងធំគូឡាឡាំពួរ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជ្រលងក្លាំង គឺជាការប្រមូលផ្តុំទីក្រុងចំនួន ៧,២ លាន  វាស្ថិតនៅក្នុងចំណោមតំបន់ទីប្រជុំជនដែលមានការរីកចម្រើនលឿនបំផុតនៅក្នុងប្រទេសទាក់ទងនឹងចំនួនប្រជាជននិងសេដ្ឋកិច្ច។
ឡុង បូរេ៉ត
នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា
នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥ លោក​បាន​ព្យាយាម​មិន​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​ចរចា​រក​ដំណោះស្រាយ​សន្តិភាព​នៅ ​ទីក្រុង​បាងកក ជាមួយ​តំណាង ​ខ្មែរក្រហម ។
គូឡាឡាំពួ
ទីក្រុងនេះបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ ហិរញ្ញវត្ថុ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ វាក៏ជាកន្លែងរបស់សភាម៉ាឡេស៊ី និង អ៊ីស្តាណានេការ៉ា ដែលជាលំនៅដ្ឋានផ្លូវការរបស់យ៉ាងឌី-ពឺទួនអាកុង (ស្តេចនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី)។  គូឡាឡាំពួរបានអភិវឌ្ឍដំបូងនៅប្រហែលឆ្នាំ១៨៥៧ ជាទីក្រុងបម្រើការជីករ៉ែសំណប៉ាហាំងក្នុងតំបន់ និងបម្រើការជារដ្ឋធានីនៃសេឡានហ្គ័រពីឆ្នាំ១៨៨០ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៨ ។ គូឡាឡាំពួគឺជារដ្ឋធានីនៃសហព័ន្ធម៉ាឡាយ៉ា និងអ្នកស្នងតំណែងរបស់ម៉ាឡេស៊ី ហើយទីក្រុងនេះនៅតែជាកន្លែងអាសនៈនៃផ្នែកប្រតិបត្តិ និងតុលាការនៃរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធម៉ាឡេស៊ី រហូតទាល់តែអ្នកទាំងនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងទៅបុត្រាជ័យ នៅដើមឆ្នាំ១៩៩៩។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ផ្នែកខ្លះនៃស្ថាប័ននយោបាយនៅតែស្ថិតក្នុងទីក្រុងគូឡាឡាំពួ។  ទីក្រុងនេះគឺជាទឹកដីសហព័ន្ធមួយក្នុងចំណោមដែនដីសហព័ន្ធទាំងបីរបស់ម៉ាឡេស៊ី ដែលព័ទ្ធជុំវិញ ក្នុងរដ្ឋសេឡានហ្គ័រ នៅឆ្នេរភាគខាងលិចនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី។ គូឡាឡាំពួគឺជាទីក្រុងឈានមុខគេមួយក្នុងពិភពលោកសម្រាប់ទេសចរណ៍ និងការដើរទិញឥវ៉ាន់ ដែលជាទីក្រុងដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនបំផុតទី៦ នៅលើពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០១៩។
ឡុង បូរេ៉ត
ការចាប់ខ្លួន និងការប្រហារជីវិត
លោក ឡុង បូរ៉េត នៅ​បន្ត​កាន់​តំណែង​រហូត​ដល់​ពួក ​ខ្មែរ​ក្រហម​វាយ ​យក​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៧ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ លោក John Gunther Dean ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិក បានរំលឹកថា មិនដូចមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនដែលបានភៀសខ្លួនចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញនោះទេ លោក ឡុង បានជ្រើសរើសនៅពីក្រោយ ទោះបីជាស្ថិតក្នុងបញ្ជីមរណៈ ដែលប្រកាសពី ទីក្រុងប៉េកាំង ដោយ ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ ក៏ដោយ៖
គូឡាឡាំពួ
ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ
<!-- Citations are required as proof that these cities are twinned with Kuala Lumpur. At present, these are unsourced: According to the database of twinning towns from the Local Government International Bureau (UK) (http://www.lga.gov.uk/lga/aio/664175), Kuala Lumpur does not maintain sister city or twin town relations with any location in the United Kingdom. According to http://www.sister-cities.org/directory/USlistingsResults.cfm, Kuala Lumpur is not a sister city of any of the American cities listed below. កូឡាឡាំពួរបានបង្កើតនូវការរៀបចំភ្លោះ￼￼ជាផ្លូវការ និងភាពជាដៃគូការទូតជាមួយទីក្រុងជាច្រើនជុំវិញពិភពលោក។
សូម៉ាលី
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងកើត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសស្នែងអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ឃុំជយោ
=រដ្ឋបាល= ឃុំជយោមាន ៥ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
លោហិច្ចសូត្រ
សូមនមស្ការថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះមានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គនោះ។
[១៥៣] ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ​ទ្រង់ព្រះដំណើរ​ទៅកាន់ចារិក​ក្នុងដែនកោសល ព្រមដោយ​ពួកភិក្ខុច្រើន ប្រមាណ៥០០រូប ក៏បានទៅដល់​ស្រុកឈ្មោះ​សាលវតិកា​ ក៏សម័យនោះឯង ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ​លោហិច្ច នៅអាស្រ័យ​ក្នុង​ស្រុកសាលវតិកា ដែលជា​ស្រុកកុះករ​ដោយសត្វ គឺមនុស្ស និងតិរច្ឆាន មានដំរី សេះ​ជាដើម បរិបូណ៌​ដោយស្មៅ ឧស និងទឹក បរិបូណ៌ដោយ​ស្រូវអង្ករ ជាព្រះរាជទ្រព្យ​ដែល​ព្រះបាទ​បសេនទិកោសល​ទ្រង់ព្រះរាជទាន ជាព្រះអំណោយ​ជារង្វាន់ដ៏ប្រសើរ។
[១៥៤] ជួនសម័យនោះឯង ទិដ្ឋិអាក្រក់​មានសភាពដូច្នោះ ក៏កើតឡើង​ដល់​លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍​ថា សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ក្នុងលោកនេះ គប្បីបាន​នូវ​កុសលធម៌ លុះបាននូវ​កុសលធម៌​ហើយ មិនគប្បីប្រាប់​ដល់អ្នកដទៃទេ ព្រោះថា​អ្នកដទៃ នឹងធ្វើអ្វី​ឲ្យអ្នកដទៃ​បាន ដូចជាបុគ្គល​កាត់ចំណង​ចាស់ ចងចំណង​ថ្មីដទៃវិញ យ៉ាងណាមិញ សេចក្តីនេះ​ក៏យ៉ាងនោះ​ដែរ អាត្មាអញ (យល់)​ថា លោភធម៌​ដ៏លាមក អ្នកដទៃនឹង​ធ្វើអ្វីឲ្យអ្នកដទៃ​បាន។ តមក​លោហិច្ច​ព្រាហ្មណ៍​បានឮដំណឹងថា ព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្ត ចេញចាក​សក្សត្រកូល​ទៅបួស ហើយទ្រង់ព្រះ​ដំណើរទៅ​កាន់ចារិក​ក្នុងដែន​កោសល ព្រមដោយ​ភិក្ខុសង្ឃ​ជាច្រើន ប្រមាណ៥០០រូប បានដល់មក​ស្រុកសាលវតិកា​ហើយ កិត្តិសព្ទ​សរសើរ​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើននោះ ពីរោះ ឮខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយយ៉ាងនេះថា ព្រះមាន​ព្រះភាគ​អង្គនោះ។បេ។ ព្រះអង្គបាន​ត្រាស់ដឹងនូវ​អរិយសច្ចធម៌ ទ្រង់លែងវិល​មកកាន់ភព​ថ្មីទៀត ទ្រង់បាន​ត្រាស់ដឹង បានធ្វើ​ឲ្យជាក់ច្បាស់​នូវព្រះនិព្វាន ចំពោះព្រះអង្គ ហើយញុំាង​លោកនេះ ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ញុំាងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណៈ និងព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស​ជាសម្មតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស ឲ្យបានត្រាស់ដឹងផង ទ្រង់សំដែងធម៌ ពីរោះបទដើម បទកណ្តាល និងបទចុង ព្រះអង្គ ប្រកាសនូវ​ព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រមទាំងអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ដ៏ពេញ​បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធទាំងអស់ កិរិយា​ដែលបានឃើញ បានជួបនឹង​ព្រះអរហន្ត​ទាំងឡាយ​មានសភាព​ដូច្នេះ ជាការប្រពៃណាស់។
[១៥៥] លំដាប់នោះឯង លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍​បាននិយាយនឹង​អ្នកផ្ងូតទឹក​ឈ្មោះ​រោសិកៈ​ថា ម្នាល​រោសិកៈ​ជាសំឡាញ់ អ្នកចូរមកអាយ អ្នកចូរទៅរក​ព្រះសមណគោតម លុះចូលទៅ​ដល់ហើយ ចូរទូលសួរនូវសេចក្តី​មិនមានអាពាធ មិនមានរោគ ការក្រោកឡើងដោយរហ័សរហួន កំលាំងកាយ និងធម៌ជា​គ្រឿងនៅជាសុខ ចំពោះ​ព្រះសមណគោតម តាមពាក្យ​របស់យើងថា បពិត្រព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ (ផ្តាំឲ្យ) ទូលសួរនូវសេចក្តី​មិនមានអាពាធ មិនមានរោគ ការក្រោកឡើង​ដោយរហ័ស​រហួន កំលាំងកាយ និងធម៌ជា​គ្រឿងនៅ​ជាសុខ ចំពោះ​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន រួចហើយ ចូរទូល​យ៉ាងនេះថា សូម​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ព្រមដោយ​ភិក្ខុសង្ឃ ទទួលភត្ត​របស់​លោហិច្ច​ព្រាហ្មណ៍ ដើម្បីឆាន់​ក្នុងថ្ងៃស្អែកនេះ។ អ្នកផ្ងូតទឹក​ឈ្មោះ​រោសិកៈ ទទួលពាក្យរបស់​លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍​ថា បាទ អ្នកម្ចាស់ ហើយក៏ដើរចូល​ទៅរក​ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយ​បង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះអ្នកផ្ងូតទឹកឈ្មោះរោសិកៈ អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរស៊ប់ហើយ ក៏បានយកសេចក្តីនេះ ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ (ផ្តាំឲ្យ) ទូលសួរនូវសេចក្តីមិនមានអាពាធ មិនមានរោគ ការក្រោកឡើងដោយរហ័សរហួន កំលាំងកាយ និងធម៌ជា​គ្រឿងនៅជាសុខ ចំពោះ​ព្រះមានព្រះភាគ ហើយឲ្យទូល​និមន្តព្រះអង្គ យ៉ាងនេះថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន សូមព្រះមានព្រះភាគ ព្រមដោយ​ភិក្ខុសង្ឃ ទទួលភត្ត​របស់​លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ដើម្បីឆាន់ក្នុង​ថ្ងៃស្អែកនេះ។ ព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់ទទួលនិមន្ត ដោយតុណ្ហីភាព។
[១៥៦] លំដាប់នោះ អ្នកផ្ងូតទឹកឈ្មោះ រោសិកៈ ដឹងច្បាស់ថា ព្រះមានព្រះភាគ ទទួលនិមន្តហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ក្រាបថ្វាយបង្គំលាព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ រួចហើយដើរចូលទៅរកលោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ លុះចូលទៅដល់ហើយ បាននិយាយប្រាប់សេចក្តីនុ៎ះ ចំពោះលោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ថា ខ្ញុំបានទូលព្រះមានព្រះភាគនោះ តាមពាក្យរបស់អ្នកម្ចាស់ហើយថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ឲ្យទូលសួរនូវសេចក្តីមិនមានអាពាធ មិនមានរោគ ការក្រោកឡើងដោយរហ័សរហួន កំលាំងកាយ និងធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ ចំពោះព្រះមានព្រះភាគ ហើយឲ្យនិមន្តព្រះអង្គ យ៉ាងនេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះមានព្រះភាគ ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃ ទទួលភត្តរបស់លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ដើម្បីឆាន់ក្នុងថ្ងៃស្អែកនេះ ឯឥឡូវ ព្រះមានព្រះភាគនោះ ក៏ទ្រង់បានទទួលនិមន្តស្រេចហើយ។ លុះកន្លងរាត្រីនោះហើយ លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ឲ្យតាក់តែងខាទនីយាហារ ដ៏ឆ្ងាញ់ពីសារ ក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន រួចហើយ ហៅអ្នកផ្ងូតទឹកឈ្មោះរោសិកៈមកនិយាយថា ម្នាលរោសិកៈជាសំឡាញ់ អ្នកចូរមកអាយ អ្នកចូរទៅរកព្រះសមណគោតម លុះចូលទៅដល់ហើយ ចូរក្រាបទូលភត្តកាល ចំពោះព្រះសមណគោតមថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន កាលនេះ ជាកាលគួរហើយ ភត្តក៏សម្រេចហើយ។ អ្នកផ្ងូតទឹកឈ្មោះរោសិកៈ ទទួលពាក្យរបស់លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ថា បាទ អ្នកដ៏ចំរើន ហើយក៏ដើរចូលទៅរកព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះអ្នកផ្ងូតទឹកឈ្មោះរោសិកៈ ឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលនូវភត្តកាល ចំពោះព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលនេះ ជាកាលគួរហើយ ភត្តក៏សម្រេចហើយ។
[១៥៧] លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រ និងចីវរក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយស្តេចចូល​ទៅក្នុងស្រុកឈ្មោះ សាលវតិកានោះ ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃ។ សម័យនោះឯង អ្នកផ្ងូតទឹកឈ្មោះរោសិកៈ ក៏ដើរតាមក្រោយៗ នៃព្រះមានព្រះភាគ។ វេលានោះ អ្នកផ្ងូតទឹកឈ្មោះរោសិកៈ បានយកសេចក្តីនេះ ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ទិដ្ឋិអាក្រក់ មានសភាពយ៉ាងនេះ កើតឡើងដល់លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ថា សមណព្រាហ្មណ៍ក្នុងលោកនេះ គប្បីបាននូវកុសលធម៌ លុះបាននូវកុសលធម៌ហើយ មិនគប្បីប្រាប់ដល់អ្នកដទៃទេ ព្រោះថា អ្នកដទៃនឹងធ្វើអ្វីឲ្យអ្នកដទៃបាន ដូចជាបុគ្គលកាត់ចំណងចាស់ ហើយចងចំណងថ្មីដទៃវិញ យ៉ាងណាមិញ សេចក្តីនេះ យ៉ាងនោះដែរ អាត្មាអញ (យល់) ថា លោភធម៌ដ៏លាមក អ្នកដទៃនឹងធ្វើអ្វីឲ្យអ្នកដទៃបាន សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស សូមព្រះមានព្រះភាគ ជួយដោះលោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ឲ្យរួចចាកទិដ្ឋិអាក្រក់នុ៎ះចេញ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលរោសិកៈ កិច្ចប៉ុណ្ណេះ មិនមែនជាភារៈ នៃតថាគតទេ ម្នាលរោសិកៈ កិច្ចប៉ុណ្ណេះ មិនសមគួរដល់តថាគតទេ។ រួចព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ព្រះដំណើរទៅកាន់លំនៅលោហិច្ចព្រាហ្មណ៍នោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ទ្រង់គង់លើអាសនៈ ដែលគេក្រាលថ្វាយ។ គ្រានោះឯង លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ បានអង្គាសថ្វាយខាទនីយភោជនីយាហារ ដ៏ឆ្ងាញ់ពីសាដោយដៃខ្លួនឯង ចំពោះព្រះភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះពុទ្ធ​ជាប្រធាន ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ត្រាតែហាមឃាត់។
[១៥៨] លុះព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សោយស្រេច លែងលូកព្រះហស្តទៅក្នុងបាត្រហើយ លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ក៏កាន់យកអាសនៈមួយ ដ៏ទាបហើយ អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សួរសេចក្តីនុ៎ះ ចំពោះលោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ដែលអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរថា ម្នាលលោហិច្ច បានឮថា ទិដ្ឋិអាក្រក់យ៉ាងនេះ កើតឡើងដល់អ្នកថា សមណព្រាហ្មណ៍ក្នុងលោកនេះ គប្បីបាននូវកុសលធម៌ លុះបាននូវកុសលធម៌​ហើយ មិនគប្បីប្រាប់ដល់អ្នកដទៃទេ ព្រោះអ្នកដទៃនឹងធ្វើអ្វីឲ្យអ្នកដទៃបាន ដូចជាបុគ្គលកាត់ចំណងចាស់ ចោលចេញហើយ ចងនូវចំណងថ្មីដទៃវិញ យ៉ាងណាមិញ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ អាត្មាអញ (យល់) ថា លោភធម៌ដ៏លាមក អ្នកដទៃនឹងធ្វើអ្វីឲ្យ​អ្នកដទៃបានដូច្នេះ ពិតមែនឬ។ លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន យ៉ាងនោះមែន។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលលោហិច្ច អ្នកសំគាល់សេចក្តី​នោះដូចម្តេច អ្នកអាស្រ័យ​នៅក្នុងស្រុកសាលវតិកា មិនមែនឬ។ លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន យ៉ាងនោះមែន។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលលោហិច្ច ជនណានិយាយយ៉ាងនេះថា លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ គ្រប់គ្រងស្រុកសាលវតិកា សួយណាដែលកើតឡើងក្នុងស្រុកសាលវតិកា លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ត្រូវបរិភោគសួយនោះតែម្នាក់ឯង មិនត្រូវឲ្យអ្នកដទៃទេ (បើ) ជននោះ និយាយយ៉ាងនេះ តើឈ្មោះថា អ្នកធ្វើសេចក្តីអន្តរាយ ដល់ពួកញាតិមិត្ត និងកម្មករដែលរស់នៅ ព្រោះអាស្រ័យនឹងអ្នក ឬក៏មិនមែនទេ។ លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ឈ្មោះថា អ្នកធ្វើសេចក្តីអន្តរាយមែន។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា (បើ) ជននោះឈ្មោះថា អ្នកធ្វើសេចក្តីអន្តរាយ តើជននោះ នឹងហៅថា អ្នកអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ ដល់ពួកញាតិមិត្តទាំងនោះ ឬមិនអនុគ្រោះ ដោយប្រយោជន៍ទេ។ លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ហៅថា អ្នកមិនអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ទេ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា (បើ) ជននោះមិនអនុគ្រោះ ដោយប្រយោជន៍ហើយ នឹងហៅថា អ្នកតាំងចិត្តមេត្តាទៅរកញាតិមិត្តទាំងនោះ ឬហៅថា ជាសឹកសត្រូវ។ លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ហៅថា សឹកសត្រូវ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា កាលបើចិត្តជាសឹកសត្រូវ តាំងឡើងហើយ នឹងហៅថា ជននោះជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ ឬជាសម្មាទិដ្ឋិ។ លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ហៅថាជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលលោហិច្ច តថាគតតែងពោលនូវគតិ២យ៉ាង គឺនរក១ កំណើតសត្វតិរច្ឆាន១ គតិណាមួយ ចំពោះជនជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ។
[១៥៩] ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់សួរថា ម្នាលលោហិច្ច អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ក្រែងព្រះបាទបសេនទិកោសល គ្រប់គ្រងដែនកាសី និងកោសលឬ។ លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពិតមែន។ ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់ថា ម្នាលលោហិច្ច ជនណានិយាយយ៉ាងនេះថា ព្រះបាទបសេនទិកោសល គ្រប់គ្រងដែនកាសី និងដែនកោសល សួយណាកើតឡើង ក្នុងដែនកាសី និងកោសល ព្រះបាទបសេនទិកោសល ត្រូវបរិភោគសួយនោះ តែមួយព្រះអង្គឯង មិនត្រូវប្រទានដល់ពួកជនដទៃទេ (បើ) ជននោះ និយាយយ៉ាងនេះ តើនឹងចាត់ជាអ្នកធ្វើសេចក្តីអន្តរាយ ដល់អ្នកទាំងឡាយ និងពួកជនដទៃ ដែលរស់នៅដោយសារព្រះបាទបសេនទិកោសលនោះ ឬមិនមែនទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចាត់ជាអ្នកធ្វើសេចក្តីអន្តរាយ។ (បើ) ចាត់ជាអ្នកធ្វើសេចក្តីអន្តរាយហើយ តើនឹងចាត់ជាអ្នកអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ ដល់ពួកជនទាំងនោះ ឬមិនចាត់ជាអ្នកអនុគ្រោះ ដោយប្រយោជន៍ទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន មិនចាត់ជាអ្នកអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ទេ។ (បើ) មិនចាត់ជននោះ ថាជាអ្នកអនុគ្រោះ ដោយប្រយោជន៍ទេ តើនឹងចាត់ថាជាអ្នកតាំងមេត្តាចិត្ត ទៅរកញាតិមិត្តទាំងនោះ ឬចាត់ថាជាសឹកសត្រូវ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចាត់ថាជាសឹកសត្រូវ។ កាលបើចិត្តជាសឹកសត្រូវ កើតឡើងហើយ តើនឹងចាត់ជននោះជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ ឬជាសម្មាទិដ្ឋិ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចាត់ថាជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ។ ម្នាលលោហិច្ច តថាគត តែងសំដែងនូវគតិ២យ៉ាង គឺនរក១ កំណើតសត្វតិរច្ឆាន១ គតិណាមួយ ចំពោះជនជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ។
[១៦០] ម្នាលលោហិច្ច បានឮមកថា ជនណាមួយនិយាយយ៉ាងនេះថា លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ នៅគ្រប់គ្រង​ស្រុកសាលវតិកា សួយណាដែលកើតឡើង ក្នុង​ស្រុកសាលវតិកា លោហិច្ចព្រាហ្មណ៍ ត្រូវបរិភោគសួយ​នោះតែម្នាក់ឯង មិនត្រូវឲ្យដល់ពួកជនដទៃទេ (បើ) ជននោះ និយាយយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា ជាអ្នកធ្វើ​សេចក្តីអន្តរាយ ដល់ពួកញាតិមិត្ត និងកម្មករដែល​រស់នៅដោយសារអ្នក កាលបើជាអ្នកធ្វើសេចក្តីអន្តរាយហើយ ឈ្មោះថា ជាអ្នកមិនអនុគ្រោះ​ដោយប្រយោជន៍ កាលបើមិនអនុគ្រោះ​ដោយប្រយោជន៍ហើយ ចិត្តជាសឹកសត្រូវ ក៏កើតប្រាកដឡើង កាលបើចិត្ត​ជាសឹកសត្រូវ កើតប្រាកដឡើងហើយ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា​ជា​មិច្ឆាទិដ្ឋិ។ ម្នាលលោហិច្ច យ៉ាងហ្នឹងហើយ (បើ) ជនណាមួយនិយាយ​យ៉ាងនេះថា សមណព្រាហ្មណ៍​ក្នុងលោកនេះ គប្បីបានសម្រេចកុសលធម៌ លុះបានសម្រេចកុសលធម៌ហើយ មិនគប្បីប្រាប់ដល់បុគ្គលដទៃទេ ព្រោះថា បុគ្គលដទៃ នឹងធ្វើអ្វីឲ្យបុគ្គលដទៃបាន។ ដូចបុគ្គល​កាត់ចំណងចាស់ចោលចេញ។បេ។ នឹងធ្វើ។ ជនដែលនិយាយយ៉ាងនេះ នោះ ឈ្មោះថា ជាអ្នកធ្វើសេចក្តីអន្តរាយ ដល់ពួកកុលបុត្ត អ្នកអាស្រ័យនូវធម្មវិន័យ ដែលតថាគត បានប្រកាសស្រេចហើយ បានសម្រេចគុណវិសេស ដ៏លើសលុប មានសភាពយ៉ាងនោះ ទាំងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលខ្លះ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសកទាគាមិផលខ្លះ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផលខ្លះ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលខ្លះ ទាំងដល់ពួកកុលបុត្រ (ដែលស្តាប់ធម្មទេសនារបស់ព្រះតថាគតហើយ តែមិនទាន់បានលុះអរិយភូមិនៅឡើយ) គ្រាន់តែបង្អោនចិត្តទៅកាន់ទេវលោក ដើម្បីកើតក្នុងទេវលោក កាលបើជាអ្នក​ធ្វើសេចក្តីអន្តរាយ​ហើយ ឈ្មោះថា ជាអ្នកមិនអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ កាលបើមិនអនុគ្រោះ​ដោយប្រយោជន៍ហើយ ចិត្តជាសត្រូវ ក៏កើតប្រាកដឡើង កាលបើចិត្តជាសត្រូវ​កើតប្រាកដហើយ ជននោះឈ្មោះថា​មិច្ឆាទិដ្ឋិ​។ ម្នាលលោហិច្ច តថាគត​តែងពោលនូវ​គតិ២យ៉ាង គឺនរក១ កំណើតសត្វតិរច្ឆាន១ គតិណាមួយ ចំពោះជនជា​មិច្ឆាទិដ្ឋិ​។