cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
បរាសិតសាស្ត្រ
លក្ខណៈរួមនៃ Protozoology:
នៅក្នុងផ្នែក Protozooaire អាស្រ័យទៅនិងរូបរាងលក្ខណៈពិសេសរបស់ពួកវាគេបានបែងចែក ជា ៣ ក្រុមធំទៀតមានដូចជា ៖
A .Rhizopodes មានដូចជាអាមីប (Amibe)
B. Sporozoaire ក្នុងក្រុមនេះមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេ ក្នុងផ្នែកបសុពេទ្យ
- Coccidies
- Plasmodium
C. Flagelles ជាក្រុមបរាសិតក្នុងឈាម ហើយលក្ខណៈពិសេសរបស់ពួកវាគឺមានកន្ទុយ ឬ ប្រមោយ ។ នៅក្នុងផ្នែកបសុពេទ្យដែលគេជួបប្រទេះញឹកញាប់ជាងគេ ៖
- Trypanosoma
- Trychomonas
- Leishamnia
ក. រូបផ្គុំ ៖ (Morphology)
Protozoa ជាសត្វតូចល្អិតសាពាង្គកាយផ្គុំឡើងដោយកោសិកាតែមួយ ដែលមានណ្វៃយ៉ូ និង ស៊ីតូបា្លស។
ខ. ណ្វៃយ៉ូ (Nuclear)
ជាផ្នែកមួយនៃកោសិកាវាមានលក្ខណៈទឹកខាប់ ឬ ពាក់កណ្ដាលខាប់។ ផ្នែកខាងក្រៅរបស់ ស៊ីតូបា្លស រុំព័ទ្ធដោយស្រទាប់ Membrane នៅក្នុងស៊ីតូបា្លសមាន Arganell, Ribosome , Mitochondry  និង  Lizocome។
ឃ. ការបន្ដពូជ ៖
ការបន្ដពូជរបស់ Protozoa ភាគច្រើនប្រព្រឹត្ដឡើងដោយការបំបែកខ្លួនរបស់វា ។ ចំណែកការ បំបែកខ្លូនរបស់វាមាន ៣ ប្រភេទ ៖
- ការផ្ដាច់ខ្លួនដោយងាយ ៖ កោសិកាមេមួយ ចែកជាកោសិកាកូន ពីរ មានទំហំប្រហាក់ ប្រហែល គ្នា។ដំបូងគឺចែកណៃយ៉ូបន្ទាប់មកស៊ីតូបា្លសបង្កើតជាកោសិកូន ហើយផ្ដាច់ចេញពីគ្នានិង រស់នៅដោយ ខ្លួនឯង។
- ការដុះពន្លក ៖ កោសិកាមេដុះពន្លកចេញពីខ្លួវា ហើយពន្លកនេះរីកកាន់តែធំ មានទំរង់និង  រូបរាង ដូចកោសិកាមេ (ពេញវ័យ ) ទើបផ្ដាច់ខ្លួនចេញ និង រស់ដោយឯកឯង។
- កាផ្ដាចខ្លួនជាច្រើចំណែក ៖ ដំបូងណ្វែយ៉ូនែកោសិកាមេផ្ដើមចែកជាច្រើន បន្ទាប់មកនៅជុំ វិញ ណ្វៃយ៉ូរុំព័ទ្ធដោយស៊ីតូប្លាស និង បន្ដការចែកជាកោសិកាកូនតូចៗជាច្រើន រួចផ្ដាច់ចេញពីគ្នា ។
លក្ខណៈរួមនៃ Helminthology
វិទ្យាសាស្ដ្រសិក្សាពី Parasites ដែលមានដងខ្លួនជាលក្ខណៈដង្កូវ និង ការបង្កជំងឺរបស់ពួកវា ហើយ ការលូតលាស់ និងការបន្ដពូជមួយភាគធំនៃពួកវាមាននៅក្នុង ប្រដាប់រំលាយអាហាររបស់សត្វ និងមនុស្ស។
អាស្រ័យនិងរូបរាង្គលក្ខណៈពិសេសរបស់ Helminthes ក្នុងផ្នែកបសុពេទ្យ គេបានបែងចែកជា ពីរ ក្រុមធំៗក្នុងនោះមាន ៖
- Plathelminthes
លក្ខណៈរួមនៃ Arachnology
វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីសត្វល្អិតតូចធំទាំងអស់ ដែលមាននៅលើផែនដីយើងនេះ។ ប៉ុន្តែការសិក្សាលំអិតជាងគេ គឺមានពីរប្រភេទ (type) ដូចជាសត្វល្អិតដែលមានជើងកង់ (Arthropodes) និងសត្វល្អិតមានជើង ហើយមានស្លាប គឺថ្នាក់ (Insectes) សត្វល្អិត ។
នៅក្នុងសាខា Arthropodes ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្នុងផ្នែក​បសុពេទ្យ គឺពពួកចៃ មួយចំនួនដែលជាពពួកបរាសិតមានដូចជា ចៃ ដង្កែ ជាដើម។ ពពួកនេះគឺជាក្រុមចៃដែលបណ្តាលអោយរមាស់ខ្លាំងនៅលើស្បែក ឬក្នុងស្បែក។
= ប្រភេទបរាសិតផ្សេងៗដែលបង្កឡើងលើសត្វ = តំណរភ្ជាប់ខាងក្រោមនេះជាភាសាខ្មែរ
Paramphistomatoses
Cestodes
Cysticercosis Cattle and Buffalo
Echinococcosis
Ascaridia Galli
ជនជាតិវៀតណាម
រូបភាពតូច ជនជាតិវៀតណាម ឬ ជនជាតិយួន (ភាសាវៀតណាម : ngườiViệt) ឬ គិញ គឺជាក្រុមជនជាតិភាគតិចអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានដើមកំណើតនៅវៀតណាមខាងជើង និងភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិនសម័យបច្ចុប្បន្ន។ ភាសា​កំណើត​គឺ វៀតណាម ជា​ភាសា​អូស្ត្រូអាស៊ីក​ដែល​គេ​និយាយ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​បំផុត។ ជនជាតិវៀតណាម មានត្រឹមតែជាង ៨៥.៣២% នៃចំនួនប្រជាជនវៀតណាមក្នុងជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាជនជាតិគិញ (người Kinh) ដើម្បីសម្គាល់ពួកគេពីក្រុមជនជាតិភាគតិចផ្សេងទៀតដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសដូចជាជនជាតិ ហ្មុង, ចាម្ប៍ ឬ មុង ជាដើម។ ជនជាតិវៀតណាមគឺជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមសំខាន់ៗទាំងបួននៃអ្នកនិយាយភាសាវៀតក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដែលក្រុមផ្សេងទៀតគឺជាជនជាតិ មុង, ថូ និង ជុត ។ ពួកគេទាក់ទងនឹង ជីន ឬ ជីង ប្រជាជនដែលជាក្រុមជនជាតិវៀតណាមនៅក្នុងប្រទេសចិន។ តំបន់ដែលមានចំនួនប្រជាជនសំខាន់ៗរួម ប្រទេសវៀតណាម 82,085,826 នាក់ សហរដ្ឋអាមេរិក 2,183,000 នាក់ កម្ពុជា 400,000–1,000,000 នាក់ ជប៉ុន 432,934 នាក់ ...។ ភាគច្រើន នៃសាសនាប្រជាប្រិយវៀតណាម ធ្វើសមកាលកម្មជាមួយ ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ។ ជនជាតិភាគតិចនៃ គ្រិស្តបរិស័ទ (ភាគច្រើនជា រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក ) និងក្រុមផ្សេងទៀត។
ប្រវត្តិ
ដើមកំណើត និងបុរេប្រវត្តិ
បុព្វបុរសនៃជនជាតិវៀតណាមគឺជាជនជាតិ ប្រូតូ-វៀត ដែលបន្តពូជសាសន៍ពី ប្រូតូ-អូស្ត្រូអាស៊ីទិក ដែលអាចមានប្រភពមកពីកន្លែងណាមួយនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន យូណាន លីងណាន ឬទន្លេយ៉ង់សេ ឬដីគោក អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមជាមួយនឹង មន ដែលបានតាំងទីលំនៅ ឆ្ងាយ​ទៅ​ខាង​លិច ហើយ​ខ្មែរ​ធ្វើ​ចំណាក​ស្រុក​ទៅ​ខាង​ត្បូង។
ព្រៅ
ទំនៀមទម្លាប់​ចាក់​សាក់​មុខ​របស់​នារី​ក្រមុំ​ជនជាតិភាគតិចព្រៅ ។ គ្រប់​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ព្រៅ​ទាំងអស់ ឱ្យ​តែ​ពេញវ័យ​ក្រមុំ​អាយុ​១៥​ឆ្នាំ ក្រុម​គ្រួសារ និង​មេកន្ទ្រាញ​តម្រូវ​ឱ្យ​ចាក់​សាក់​លើ​ផ្ទៃមុខ គ្រប់​ៗ​គ្នា បើ​មិន​ធ្វើ​តាម​មេកន្ទ្រាញ​ទេ គេ​ចោទ​ថា​មិន​គោរព​ប្រពៃណី ឬ​ជា​ស្រី​មិន​ស្អាត ។ ស្ត្រី​ជនជាតិ​ព្រៅ​ដែល​ចាក់​សាក់​លើ​ផ្ទៃ​មុខជា​ច្រើន​នាក់ បាន​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត​អស់​នៅ​សល់​តែ​២​នាក់​ទេ​បច្ចុប្បន្ន ។
ចំពោះ កំលោះ​ៗ​មេកន្ទ្រាញ​មិន​តម្រូវ​ឱ្យ​ចាក់​សាក់​មុខ​ទេ ។ តាម​ទំនៀមទម្លាប់​ប្រពៃណី​ជនជាតិ​ព្រៅ បើ​បុរស​ណា​មាន​ប្រពន្ធ​ហើយ មេកន្ទ្រាញ​ហាមឃាត់​ដាច់ខាត​មិន​ឱ្យ​មាន​ស្រី​ផ្សេង​លួចលាក់​ក្បត់​កូន​ប្រពន្ធ​ទេ បើ​ធ្វើ​បែប​នោះ​ហើយ​មេកន្ទ្រាញ​ដឹង​គេ​នឹង​ផាកពិន័យ​ឱ្យ​កាប់​គោ​២​ក្បាល ក្របី​២​ក្បាល ជ្រូក​២​ក្បាល ដើម្បី​សែន​ភូមិ សែន​ចាស់ទុំ កុំឱ្យ​ចង្រៃ​ភូមិ ឬ​ដេញ​ចេញពី​ភូមិ និង​សម្លាប់​ចោល​តែ​ម្តង ។
យោងតាម​របាយការណ៍ លោក សម សា​ឯម អតីត​ប្រធាន​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ ខេត្តស្ទឹងត្រែង បានឱ្យដឹង ថា កាលពី​ឆ្នាំ​២០០៦ ប្រជាពលរដ្ឋ ជនជាតិ​ព្រៅ រស់នៅ​ភូមិ​កាតូត ឃុំ​កំ​ភុ​ន ស្រុក​សេសា​ន មាន​ប្រមាណ ៦០ គ្រួសារ ស្មើ​មនុស្ស​ប្រមាណ ៣០០ នាក់​។ ឆ្នាំ​២០១៥ ប្រជាពលរដ្ឋ ទាំង​អ្នក​ចំណូល​ថ្មី និង​ជនជាតិ​ព្រៅ មាន​ប្រមាណ​ជាង ៥០០ គ្រួសារ​ហើយ​៕
ចុល្លាង្ករណ៍
ព្រះបាទសម្ដេចចុល្លាង្ករណ៍ (ភាសាសៀម៖ จุฬาลงกรณ์, ២០ កញ្ញា ១៨៥៣ – ២៣ តុលា ១៩១០) ឬរាមាទី៥ គឺជាព្រះមហាក្សត្រសៀមទីប្រាំក្រោមរាជវង្សចក្រីពីឆ្នាំ១៨៦៨ ដល់ឆ្នាំ១៩១០។ ប្រជាជននៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះអង្គតែងទូលហៅព្រះអង្គថា ព្រះពុទ្ធចៅហ្លួង (សៀម៖ พระพุทธเจ้าหลวง)។
ក្នុងសម័យរជ្ជកាលរបស់ស្តេចចុល្លាង្ករណ៍ ត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយការធ្វើទំនើបកម្មនៃសៀម កំណែទម្រង់រដ្ឋាភិបាលនិងសង្គម និងការផ្តល់ដីសម្បទានដល់ ពួកអង់គ្លេស និង បារាំង ។ ដោយសារសៀមត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយពួកអាណានិគមអឺរ៉ុប ចុល្លាង្ករណ៍ តាមរយៈគោលនយោបាយ និងទង្វើរបស់លោកបានធានាឯករាជ្យភាពរបស់សៀម។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
ភូមិសំរោង(ឃុំជ្រៃ)
ភូមិសំរោង ឃុំជ្រៃ ស្រុកកំពង់ត្របែក ខេត្តព្រៃវែង។
១រៀល(ឆ្នាំ១៩៥៦)
1រៀល
=មើលផងដែរ=
សម្តេចប៉ាប ប៉ូល ទី៦
ប្រវត្តិរូប
សម្តេចប៉ាប ប៉ូល ទី ៦ (ភាសាឡាតាំង៖ Paulus VI; ភាសាអ៊ីតាលី៖ Paolo VI) គឺជាសម្ដេចប៉ាបទី២៦២ នៃព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចាប់ពីថ្ងៃទី ២១ ខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩៦៣ រហូតដល់ពេល បានសោយទិវង្គត នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨ ។ ព្រះនាមប្រសូតរបស់សម្ដេចប៉ាបជា លោកជីវីវ៉ានី បាទី អ៊ីណ្រីកោ អាណាតូនីអូ មា៉រីយ៉ា ម៉ុនទីនី​ (Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini) (២៦ កញ្ញា ១៨៩៧- ថ្ងៃទី ៦ ខែសីហាឆ្នាំ ១៩៧៨)​ ។ ទ្រង់ បានបន្តប្រជុំលើកទីអមពីរធុងឈើធំ ហើយ និង ជួយផ្គត់ផ្កង់នៃការទំនាក់តំនងសាសនាទាំងមូលអោយមានការល្អប្រសើ​ ។
លោក ម៉ុនទីនីបានបម្រើ ដល់រដ្ធលេខាធិការដ្ធាន ពីរឆ្នាំ ១៩២២ ដល់ ១៩៥៤ នៅខណ៖ពេលនៃរដ្ធលេខាធិការដ្ធានម៉ុនទីនី និង ដូមេនីកូ ថាតដីនីបានចាត់ទុកជាបន្ទុប់តូច(សំរាប់ដាក់ខោអាវ) និងមានភាពខ្លាំងក្លា ទៅអ្នកធ្វើការ នៃ សង្ឈរាជទៀត។ ដែលនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ ,ឈ្មោះរបស់គាត់គឺ ផួសមីលេនគឺជាជន ជាតិអីតាលីធំបំផុត ដែលគាត់ជា មូទីនី ដ៍សំខាន់ម្នាក់។ ការរើសទុកជាមុនដែលធ្វើតាមប្រពៃណៃស្ថានភាពដោយស្វ័យប្រវតិ្ត បានក្លាយលេខាធិកា នៃ ប្រទេសអីតាលី ដំណែងនៃគ្រិស្តសាសនា បានធ្វើសន្និសិទ ជាមួយលោក ចន XXIII បានស្ថាបនាអោយគាត់ ទៅរៀននៅមហាវិទ្យាល័យនៃប្រទេស កាឌីណាល នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨ បន្ទាប់មកលោកចន XXIII គាត់បានស្លាប់ នៅកូនភ្នំ ដោយហេតុជា គាត់ត្រូវបានជាអ្នកស្នងដ៍សមគួមួយមូទីនីបាន ដាក់ឈ្មោះ Paul ផ្លាស់ប្តូរថ្មី ដើម្បីចង្អុរ ដល់បេសកកម្ម ពាសពេញពិភពលោក និងបង្ហាញនូវ គ្រិស្ត(ព្រះយេស៊ូ)គាត់បានកោះអញ្ជើញ ក្រុមប្រឹក្សាទីពីរ ហើយ បានបិទដោយស្វ័យប្រវត្តិ ជាមួយនឹងការស្លាប់របស់គាត់ គឺ លោក ចន XXIII ហើយបានផ្តល់អាទិភាព និង នាយយកដ្ធាន។ បន្ទាប់មក ក្រុមប្រឹក្សាបានរួមបញ្ជូលការងារ។ លោក Paul VI បានធ្វើការបកស្រាយ និង ប្រតិបត្តិ លិខិតប្រគល់សិទ្ធ។ទំហំនិងជំរៅ បដិរូបនិយម(លទ្ធិនយោបាយដែលនិយមថាគេអាចកែប្រែសង្គមបានដោយ កែប្រែច្បាប់ផ្ទុយនឹងបដិវត្តន៍) ដែលធ្វើអោយរំជើបរំជូល គ្រប់តំបន់ នៃ ជីវិតសាសនា នៅកុំឡុងសមណសត្តិប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដែលផ្តុំនយោបាយ បុព្វាធិការី និង ឧត្តរាធិការី
ការ៉េម
ការ៉េម (ice cream) គឺជាម្ហូបកកផ្អែមដែលបរិភោគជាអាហារសម្រន់ឬបង្អែមជាធម្មតា។ វាត្រូវបានធ្វើពីផលិតផលទឹកដោះគោ ដូចជា ទឹកដោះគោ និង ក្រែម ហើយលាយជាមួយផ្លែឈើផ្សេងទៀត ឬគ្រឿងផ្សំមាន និងរសជាតិ។
បកប្រែ
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|ការបកប្រែបណ្ណាល័យនៅក្នុងសភាអ៊ឺរ៉ុបដែលអ្នកបកប្រែបកប្រែក្នុងពេលដំណាលគ្នានូវកិច្ចពិភាក្សារវាងភាសាផ្លូវការ 24 ភាសារបស់សហភាពអឺរ៉ុប (បើប្រៀបធៀបអង្គការសហប្រជាជាតិមានភាសាផ្លូវការ 6) ។ សភាអ៊ឺរ៉ុបគឺជាសភាពហុភាសាដែលមានច្រើនជាងគេនិងជាម្ចាស់ហាងធំបំផុតនៃអ្នកបកប្រែភាសានៅលើពិភពលោក។. ការបកស្រាយឬការបកប្រែគឺជាការបកប្រែផ្ទាល់មាត់នៃការនិយាយឬសញ្ញាពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀត។ ការសិក្សាបកប្រែគឺជាការសិក្សាជាប្រព័ន្ធនៃទ្រឹស្តីការពិពណ៌នានិងការអនុវត្តនៃការបកប្រែនិងការបកប្រែ.
អ្នកបកប្រែគឺជាមនុស្សម្នាក់ដែលបានបម្លែងគំនិតឬការបញ្ចេញមតិជាភាសាប្រភពទៅជាការបញ្ចេញមតិជាមួយនឹងអត្ថន័យដែលអាចប្រៀបធៀបបាននៅក្នុងភាសាគោលដៅណាមួយក្នុងពេលដំណាលគ្នានៅក្នុង«ពេលវេលាពិតប្រាកដ»ឬជាប់គ្នានៅពេលអ្នកនិយាយផ្អាកបន្ទាប់ពីបញ្ចប់មួយឬពីរប្រយោគ។
គោលបំណងរបស់អ្នកបកប្រែគឺដើម្បីបង្ហាញពីរាល់ចំណុចនិមិត្ដសញ្ញាព្រមទាំងសម្លេងនិងការចុះឈ្មោះនិងរាល់បំណងនិងអារម្មណ៍នៃសារដែលអ្នកនិយាយភាសាដើមកំពុងដឹកនាំទៅអ្នកទទួលគោលដៅជាភាសាគោលដៅ (លើកលែងតែការបកស្រាយជាសង្ខេបដែលត្រូវបានប្រើពេលខ្លះនៅក្នុងសន្និសីទ)
ចំពោះសុន្ទរកថានិងសុន្ទរកថាដែលបានសរសេរពេលខ្លះការអានអត្ថបទដែលបានបកប្រែជាមុនត្រូវបានគេប្រើ។
ABA BANK#002312011ប្រៀបធៀបទៅនឹងការបកប្រែ
ការបកស្រាយពាក្យនិងការបកប្រែជាទូទៅត្រូវបានប្រើជំនួសគ្នាទៅវិញទៅមកប៉ុន្តែមិនមានន័យដូចគ្នាទេ។ ការបកស្រាយពិពណ៌នាអំពីការប្រែចិត្ដភ្លាមៗនៃប្រភព (មាត់ឬអត្ថបទ) ដោយផ្ទាល់មាត់ (ឬភាសាសញ្ញា) រីឯការបកប្រែគឺជាការបម្លែងប្រភព (កត់ត្រាផ្ទាល់មាត់សញ្ញាឬអត្ថបទ) ទៅអត្ថបទ  ការវែកញែកជាក់ស្តែងចម្បងគឺថានៅក្នុងការបកប្រែអ្នកបកប្រែមានពេលវេលាច្រើនដើម្បីពិចារណាលទ្ធផលនិងអាចចូលដំណើរការធនធាន (វចនានុក្រមសទ្ទានុក្រម។ ល។ ) នៅក្នុងដំណើរការនោះ។ទាំងនេះមិនត្រូវច្រឡំជាមួយការសរសេរតាមសូរស័ព្ទទេផ្ទុយទៅវិញវាព្យាយាមធ្វើអោយសម្លេងភាសាមួយចូលទៅក្នុងស្គ្រីបឬទំរង់ផ្សេងទៀតដោយគ្មានការបកស្រាយអ្នកបកប្រែឬការបកប្រែអត្ថន័យទេ។ ភាសាគ្រាមភាសាដែលត្រូវបានសរសេរដោយប្រើតួអក្សរអក្សរកាត់ឬនិយាយភាសាអង់គ្លេសតំណាងនៅក្នុងសំណុំបែបបទដែលបានចុះហត្ថលេខាជាភាសាអង់គ្លេសបានចុះហត្ថលេខាត្រឹមត្រូវភាសាអង់គ្លេសមិនមែន ASL ។
នៅក្នុងបរិបទស្របច្បាប់ដូចជាការបកស្រាយរបស់តុលាការដែលជាកន្លែងដែលមានការបែងចែកខុសនៃការបកប្រែមិនត្រឹមត្រូវអាចមានភាពត្រឹមត្រូវ។ ក្រុមអ្នកបកប្រែពីរនាក់ឬច្រើននាក់ដែលធ្វើការបកស្រាយយ៉ាងសកម្មនិងការឃ្លាំមើលទីពីរសម្រាប់ភាពត្រឹមត្រូវកាន់តែច្រើនអាចត្រូវបានគេដាក់ពង្រាយ។
អ្នកបកប្រែមានពេលវេលាដើម្បីពិចារណានិងកែតម្រូវពាក្យនិមួយៗមុនពេលបញ្ជូនផលិតផលរបស់ខ្លួនទៅឱ្យអតិថិជន។ ខណៈពេលដែលគោលបំណងនៃការបកស្រាយផ្ទាល់គឺដើម្បីទទួលបាននូវភាពត្រឹមត្រូវសរុបគ្រប់ពេលព័ត៌មានលម្អិតនៃសុន្ទរកថាដើមអាចត្រូវបានខកខានហើយអ្នកបកប្រែអាចស្នើសុំការបញ្ជាក់ពីអ្នកនិយាយ។ ក្នុងភាសាណាមួយរួមទាំងភាសាសញ្ញានៅពេលដែលប្រើពាក្យមួយដែលគ្មានការផ្គូរផ្គងជាក់លាក់នោះការពង្រីកអាចចាំបាច់ដើម្បីបកស្រាយអត្ថន័យនៃពាក្យដែលពេញលេញ។
ដំណាលគ្នា
រូបភាពតូច|ស្ថានីយ៍បកប្រែភាសាដំណាលគ្នា (សន្និសីទទូរទស្សន៍) នៅតុលាការយុត្តិធម៌អឺរ៉ុប ការបកស្រាយដំណាលគ្នា (SI) ទទួលរងផលវិបាកដែលអ្នកបកប្រែត្រូវធ្វើឱ្យបានល្អបំផុតដែលគាត់អាចធ្វើបានក្នុងរយៈពេលដែលបានអនុញ្ញាតដោយល្បឿននៃការនិយាយពីប្រភពនិងគុណសម្បត្តិនៃការសន្សំសំចៃពេលវេលានិងមិនរំខានដល់លំហូរធម្មជាតិនៃវាគ្មិន។ សំណុំបែបបទទូទៅបំផុតគឺ extempore IS, ដែលជាកន្លែងដែលអ្នកបកប្រែមិនដឹងថាសារនេះរហូតដល់គាត់ឬនាងបានស្តាប់វា។
មានពីរប្រភេទនៃការបកប្រែជាបន្តបន្ទាប់។ ចាប់តាំងពីពេល immemorial, whispering ការបកស្រាយជាបន្តបន្ទាប់ត្រូវបានគេប្រើ, ត្រូវបានគេស្គាល់នៅក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មដោយពាក្យបារាំង "ចន្ទកម្ម" ។ស្រែកថ្ងូរក្នុងពេលដំណាលគ្នាដើម្បីចៀសវាងការរំខានដល់អ្នកនិយាយដើមនិងអ្នកដែលកំពុងស្តាប់អ្នកនិយាយដើមសម្លេងរបស់អ្នកបកប្រែត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងកម្រិតទាប។ដើម្បីធ្វើដូចនេះអ្នកបកប្រែនិងអ្នកដែលត្រូវការការបកស្រាយត្រូវអង្គុយឬឈរនៅជិតគ្នា។មិនមានការខ្សឹបខ្សាច់ពិតប្រាកដទេព្រោះនេះជាការលំបាកក្នុងការបកស្រាយក៏ដូចជាការធ្វើឱ្យមានសម្លេងខ្លាំងពេក: អ្នកបកប្រែប្រើសំលេងធម្មតាដែលមានសំឡេងទាប។ មានតែមនុស្សម្នាក់ឬមនុស្សពីរនាក់ដែលត្រូវការការបកស្រាយអាចស្នាក់នៅបានទេលើកលែងតែឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចចល័តត្រូវបានប្រើ។
ទំរង់នៃការបកស្រាយបែបនេះធ្វើអោយមានការប្រែប្រួលទៅលើអ្នកបកប្រែដែលត្រូវអង្គុយសម្រាប់រយៈពេលវែងផ្អៀងទៅរកមនុស្សដែលត្រូវការការបកប្រែ។
ការណែនាំដំបូងនិងការងារនៃការបកប្រែដំណាលគ្នាដោយប្រើឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចដែលអាចសម្របសម្រួលដល់អ្នកស្តាប់ភាគច្រើនគឺការជំនុំជម្រះ Nuremberg 1945-1946 ដោយមានភាសាការងារផ្លូវការចំនួនបួន។ បច្ចេកវិទ្យានេះបានលេចឡើងនៅទសវត្សឆ្នាំ 1920 និង 1930 នៅពេលអ្នកជំនួញអាមេរិក Edward Filene និងវិស្វករអង់គ្លេសលោក Alan Gordon Finlay បានបង្កើតឧបករណ៍បកប្រែជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយក្រុមហ៊ុន IBM ។
ជាប់គ្នា
ក្នុងការបកប្រែជាបន្តបន្ទាប់ (CI) វាគ្មិនត្រូវបានគេតម្រូវឱ្យផ្អាកដើម្បីឱ្យមានការបកប្រែ - ភាពត្រឹមត្រូវត្រូវបានបង្កើនយ៉ាងខ្លាំងប៉ុន្តែពេលវេលាដែលត្រូវការគឺធំជាង (អាចទ្វេដងពេលវេលា) ។ ជាប្រពៃណីអ្នកបកប្រែនឹងអង្គុយឬឈរក្បែរអ្នកនិយាយ។
ការបកប្រែជាបន្តបន្ទាប់អាចត្រូវបានធ្វើឡើងតាមលំនាំនៃផ្នែកខ្លីឬវែងអាស្រ័យលើចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់អ្នកបកប្រែ។ នៅក្នុង CI ខ្លីអ្នកបកប្រែបកប្រែភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើការចងចាំចំណែកឯនៅក្នុង CI វែងអ្នកបកប្រែភាគច្រើននឹងពឹងផ្អែកលើការកត់សម្គាល់។ ការបកស្រាយបន្តបន្ទាប់នៃគំនិតទាំងមូលជាជាងក្នុងបំណែកតូចគឺចង់បានដូច្នេះអ្នកបកប្រែមានអត្ថន័យទាំងមូលមុននឹងបង្ហាញវានៅក្នុងភាសាគោលដៅ។នេះផ្តល់នូវការបកស្រាយច្បាស់លាស់ជាងមុននិងអាចចូលដំណើរការបានច្រើនជាងការប្រើ CI ខ្លីឬការបកស្រាយដំណាលគ្នា។
ការប៉ុនប៉ងយល់ស្របអំពីប្រវែងនៃចម្រៀកអាចនឹងត្រូវបានឈានដល់មុនការចាប់ផ្តើមអាស្រ័យលើភាពស្មុគស្មាញនៃប្រធានបទនិងគោលបំណងនៃការបកប្រែទោះបីជាវាគ្មិនជាទូទៅជួបការលំបាកក្នុងការកែតម្រូវលំនាំនិយាយខុសពីធម្មជាតិ។
ជួនកាលការបកប្រែមើលឯកសារត្រូវបានទាមទារឱ្យមានអ្នកបកប្រែក្នុងពេលធ្វើការបកប្រែ។ ការបកប្រែមើលឃើញរួមបញ្ចូលការបកស្រាយនិងការបកប្រែ អ្នកបកប្រែត្រូវបង្ហាញឯកសារភាសាដើមទៅភាសាគោលដៅដូចជាប្រសិនបើវាត្រូវបានសរសេរនៅក្នុងភាសាគោលដៅ។ ការបកប្រែមើលឃើញកើតឡើងជាធម្មតាប៉ុន្តែមិនមានទាំងស្រុងនៅក្នុងការងារផ្នែកតុលាការនិងវេជ្ជសាស្ត្រ។
ការបកស្រាយតៗគ្នាអាចជារបៀបជ្រើសរើសនៅពេលអ្នកស្តាប់ពីរភាសាមានវត្តមានដែលមានបំណងចង់ស្តាប់សុន្ទរកថាដើមនិងបកស្រាយឬកន្លែងណាដែលនៅក្នុងសំណុំរឿងតុលាការកំណត់ត្រាត្រូវរក្សាទុកទាំងទាំងពីរ។
នៅពេលគ្មានអ្នកបកប្រែណាអាចបកប្រែដោយផ្ទាល់ពីប្រភពទៅជាគោលដៅអ្នកបកប្រែកម្រិតមធ្យមនឹងត្រូវបានបញ្ចូលនៅក្នុងរបៀបបញ្ជូនតឧ។ ភាសាប្រភពភាសាក្រិចអាចត្រូវបានបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេសហើយបន្ទាប់មកពីភាសាអង់គ្លេសទៅភាសាផ្សេងទៀត។ នេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជាការបកស្រាយពីរដង។ សូម្បីតែការបកស្រាយបីដងក៏អាចត្រូវបានគេត្រូវការជាចាំបាច់ផងដែរជាពិសេសកន្លែងដែលភាសាកម្រឬគ្រាមភាសាត្រូវបានពាក់ព័ន្ធ។ ការបកស្រាយបែបនេះអាចត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រសិទ្ធភាពដោយប្រើការបកប្រែជាបន្តបន្ទាប់។
ខ្សឹប
នៅក្នុងការនិយាយខ្សឹបៗ (ជូហ្គោតថាហ្គលជាភាសាបារាំង) ជួនកាលគេហៅថាខ្សឹបៗគ្នាជាញឹកញាប់អ្នកបកប្រែមិនធម្មតាខ្សឹបទេតែនិយាយធម្មតាដោយប្រើសម្លេងដែលនិយាយ។ នេះតម្រូវឱ្យមានភាពជិតស្និទ្ធយ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងគោលដៅនិងអាចធុញទ្រាន់ដោយសារតែឥរិយាបថដែលត្រូវបានអនុម័ត។
ដោយសារតែការប្រមូលផ្តុំយ៉ាងខ្លាំងត្រូវការដោយអ្នកបកប្រែដើម្បីស្តាប់រាល់ពាក្យដែលបាននិយាយនិងផ្តល់នូវការបកស្រាយត្រឹមត្រូវនៅក្នុងភាសាគោលដៅអ្នកបកប្រែដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈធ្វើការជាគូឬជាក្រុមចំនួនបីដូច្នេះអ្នកបកប្រែអាចប្តូរនិងសម្រាកបន្ទាប់ពីការបកប្រែរយៈពេលប្រហែលជា 10 ទៅ 20 នាទី (អាស្រ័យលើភាពលំបាកនៃមាតិកា) ។
សន្និសីទ
ការបកស្រាយសន្និសីទសំដៅទៅលើការបកស្រាយនៅឯសន្និសិទឬការប្រជុំដ៏ធំមួយក្នុងពេលដំណាលគ្នាឬជាប់ៗគ្នា។ ការមកដល់នៃកិច្ចប្រជុំពហុភាសាបានកាត់បន្ថយចំនួននៃការបកប្រែជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេល 20 ឆ្នាំចុងក្រោយ។.
ការបកស្រាយសន្និសីទត្រូវបានបែងចែករវាងទីផ្សារពីរគឺស្ថាប័ននិងឯកជន។ ស្ថាប័នអន្តរជាតិ (សហភាពអឺរ៉ុបអង្គការសហប្រជាជាតិ EPO ជាដើម) ដែលរៀបចំកិច្ចប្រជុំច្រើនភាសាតែងតែនិយមបកប្រែភាសាបរទេសជាច្រើនទៅជាភាសាកំណើតរបស់អ្នកបកប្រែ។ ទីផ្សារឯកជនក្នុងស្រុកមានទំនៀមទម្លាប់ពីរភាសា (ភាសាក្នុងស្រុកបូកនឹងភាសាផ្សេងទៀត) ហើយអ្នកបកប្រែបកប្រែធ្វើការទាំងពីរចូលភាសានិងភាសារបស់ពួកគេ។ទីផ្សារទាំងនេះមិនត្រូវបានផ្តាច់មុខទៅវិញទៅមក។ សមាគមបកប្រែអន្តរជាតិសន្និសីទ (AIIC) គឺជាសមាគមអ្នកបកប្រែសន្និសីទតែមួយគត់នៅទូទាំងពិភពលោក។ បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1953 សមាជិកភាពរបស់ខ្លួនរួមមានជាង 2,800 អ្នកបកប្រែសន្និសីទដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈនៅក្នុងប្រទេសជាង 90 ។
តុលាការ
ការបកស្រាយតុលាការតាមផ្លូវច្បាប់ឬតុលាការកើតឡើងនៅក្នុងតុលាការយុត្ដាធិការរដ្ឋបាលនិងកន្លែងណាក៏ដោយដែលមាននីតិវិធីច្បាប់ត្រូវបានធ្វើឡើង (ឧ។ ស្ថានីយប៉ូលីសសម្រាប់ការសួរចម្លងបន្ទប់សន្និសីទមួយសម្រាប់ការដាក់ពាក្យឬមូលដ្ឋានដើម្បីថ្លែងសុន្ទរកថា) ។ ការបកស្រាយផ្នែកច្បាប់អាចជាការបកស្រាយជាបន្តបន្ទាប់នៃទីបន្ទាល់របស់សាក្សីឧទាហរណ៍ការបកស្រាយបន្តបន្ទាប់គ្នានៃនីតិវិធីទាំងមូលដោយមធ្យោបាយអេឡិចត្រូនិសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ឬមនុស្សទាំងអស់ដែលចូលរួម។
សិទ្ធិបកប្រែអ្នកមានសមត្ថកិច្ចសម្រាប់អ្នកដែលមិនយល់ភាសារបស់តុលាការ (ជាពិសេសសម្រាប់ជនជាប់ចោទក្នុងករណីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ) ជាទូទៅត្រូវបានចាត់ទុកថាជាច្បាប់យុត្តិធម៌មូលដ្ឋាន។ ដូច្នេះសិទ្ធិនេះត្រូវបានធានាជាទូទៅនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរដ្ឋការប្រកាសសិទ្ធិសិទ្ធិច្បាប់ជាមូលដ្ឋានដែលបង្កើតប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ឬតាមគំរូពីមុនដោយតុលាការកំពូល។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយវាមិនមែនជានីតិវិធីដែលតម្រូវដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ (នៅសហរដ្ឋអាមេរិក) ដែលអ្នកបកប្រែដែលបានបញ្ជាក់មានវត្តមាននៅការសួរចម្លើយរបស់ប៉ូលីស។ នេះជាភាពចម្រូងចម្រាសជាពិសេសនៅក្នុងករណីដែលជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ដែលគ្មានជំនាញភាសាអង់គ្លេសត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឋ។
នៅសហរដ្ឋអាមេរិចដោយផ្អែកលើបទបញ្ជានិងស្តង់ដារដែលប្រកាន់ខ្ជាប់តាមរដ្ឋនិងទីកន្លែងអ្នកបកប្រែតុលាការតែងតែធ្វើការតែម្នាក់ឯងនៅពេលធ្វើការបកប្រែជាបន្តបន្ទាប់ឬជាក្រុមនៅពេលធ្វើការបកប្រែក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ បន្ថែមពីលើភាពប៉ិនប្រសប់នៃភាសាប្រភពនិងភាសាគោលដៅចំណេះដឹងពេញលេញអំពីនីតិវិធីច្បាប់និងនីតិវិធីតុលាការត្រូវបានទាមទារឱ្យមានអ្នកបកប្រែតុលាការ។ ជារឿយៗពួកគេត្រូវបានតម្រូវឱ្យមានការអនុញ្ញាតជាផ្លូវការពីរដ្ឋដើម្បីធ្វើការនៅក្នុងតុលាការហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានគេហៅថាអ្នកបកស្រាយតុលាការដែលមានបញ្ជាក់។ នៅក្នុងយុត្តាធិការជាច្រើនការបកស្រាយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃភស្តុតាង។ ការបកស្រាយមិនសមហេតុសមផលឬការបរាជ័យក្នុងការស្បថក្នុងអ្នកបកប្រែអាចនាំឱ្យមានកំហុស។
ដំណើរទស្សនកិច្ចអមដំណើរ
ក្នុងការបកស្រាយអ្នកបោះឆ្នោតអ្នកបកប្រែអាចអមដំណើរបុគ្គលឬគណៈប្រតិភូក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចមួយពេលទៅជួបឬជួបប្រជុំឬសំភាសន៍។ អ្នកបកប្រែនៅក្នុងតួនាទីនេះត្រូវបានគេហៅថាអ្នកបកប្រែអ្នកបម្រើឬអ្នកបកប្រែអមការពារ។
វិស័យ​សាធារណៈ
ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាអ្នកបកស្រាយសហគមន៍គឺជាប្រភេទនៃការបកប្រែដែលកើតឡើងនៅក្នុងវិស័យដូចជាច្បាប់សុខភាពនិងរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់សង្គមផ្ទះសម្បែងបរិស្ថានសុខភាពការអប់រំនិងសេវាសុខុមាលភាព។ នៅក្នុងការបកប្រែពីសហគមន៍មានកត្ដាមួយចំនួនដែលកំណត់និងប៉ះពាល់ដល់ផលិតកម្មភាសានិងទំនាក់ទំនងដូចជាមាតិកាផ្លូវចិត្តរបស់សម្តីជុំវិញសង្គមភាពតានតឹងឬភាពតានតឹងការបង្កើតភាពតានតឹងការទំនាក់ទំនងអំណាចក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមនិងកម្រិតនៃការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកបកប្រែ - ក្នុងករណីជាច្រើនមានច្រើនជាងភាពធ្ងន់ធ្ងរ ; ក្នុងករណីខ្លះសូម្បីតែជីវិតរបស់បុគ្គលផ្សេងទៀតអាស្រ័យលើការងាររបស់អ្នកបកប្រែ។
វេជ្ជសាស្រ្ត
ការបកស្រាយវេជ្ជសាស្រ្តគឺជាផ្នែកមួយនៃការបកប្រែសេវាសាធារណៈដែលរួមមានការទំនាក់ទំនងរវាងបុគ្គលិកថែទាំសុខភាពនិងអ្នកជំងឺនិងគ្រួសាររបស់ពួកគេឬក្នុងចំណោមបុគ្គលិកថែទាំសុខភាពដែលនិយាយភាសាផ្សេងដែលសម្របសម្រួលដោយអ្នកបកប្រែដែលជាទូទៅត្រូវបានអប់រំនិងមានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីផ្តល់សេវាបកប្រែ។ក្នុងករណីខ្លះបុគ្គលិកពេទ្យដែលមានពហុភាសាអាចចូលរួមក្រៅម៉ោងជាសមាជិកនៃធនាគារភាសាខ្មែរ។ អាស្រ័យលើតម្រូវការជាក់លាក់របស់ប្រទេស / អ្នកបកប្រែអ្នកបកប្រែត្រូវការជាចាំបាច់នូវចំណេះដឹងខ្លះៗអំពីវេជ្ជសាស្ត្រនីតិវិធីទូទៅការសម្ភាសអ្នកជម្ងឺនិងដំណើរការប្រឡង។ អ្នកបកប្រែវេជ្ជសាស្រ្តជាញឹកញាប់គឺទំនាក់ទំនងផ្លូវចិត្តសម្រាប់មនុស្ស (មិនគិតអំពីភាសា) ដែលមិនសូវស្គាល់ឬមិនស្រួលនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យគ្លីនិកឬកន្លែងព្យាបាល។
ឧទាហរណ៍នៅប្រទេសចិនមិនមានវិញ្ញាបនបត្រចាំបាច់សំរាប់អ្នកបកប្រែវេជ្ជសាស្ដ្រដូចឆ្នាំ 2012 ទេ។ ការបកស្រាយភាគច្រើននៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យនៅក្នុងប្រទេសចិនត្រូវបានធ្វើឡើងដោយគ្រូពេទ្យដែលមានជំនាញខាងភាសាចិននិងអង់គ្លេស (ភាគច្រើន) នៅក្នុងជំនាញរបស់គាត់។ពួកគេបានបកប្រែច្រើនជាងនៅក្នុងការកំណត់សិក្សាជាងការទំនាក់ទំនងរវាងវេជ្ជបណ្ឌិតនិងអ្នកជំងឺ។ នៅពេលដែលអ្នកជំងឺត្រូវការសេវាភាសាអង់គ្លេសនៅមន្ទីរពេទ្យចិនអ្នកជំងឺនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅបុគ្គលិកនៅមន្ទីរពេទ្យដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយមិត្តរួមការងាររបស់គាត់ថាមានជំនាញភាសាអង់គ្លេស។ គុណភាពពិតនៃសេវាបែបនេះសម្រាប់អ្នកជំងឺឬការបកប្រែវេជ្ជសាស្រ្តសម្រាប់ទំនាក់ទំនងរវាងវេជ្ជបណ្ឌិតដែលនិយាយភាសាផ្សេងគ្នាគឺមិនត្រូវបានគេដឹងដោយសហគមន៍ការបកប្រែដែលអ្នកបកប្រែដែលខ្វះជីវប្រវត្តិថែទាំសុខភាពកម្រទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការសម្រាប់ការបកប្រែវេជ្ជសាស្ត្រនៅក្នុងសហគមន៍វេជ្ជសាស្ត្រ។ អ្នកបកប្រែដែលធ្វើការនៅក្នុងការថែទាំសុខភាពអាចត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកជំនាញសុខភាពសម្ព័ន្ធមិត្ត។
ភាសា​សញ្ញា
ស្តាំ|រូបភាពតូច|306x306ភីកសែល|អ្នកបកប្រែភាសាសញ្ញាពីរធ្វើការឱ្យសាលារៀន។ អ្នកបកប្រែភាសាសញ្ញាត្រូវផ្ញើរសារត្រឹមត្រូវរវាងភាសាពីរផ្សេងគ្នា។  អ្នកបកប្រែម្នាក់នៅទីនោះសម្រាប់ទាំងមនុស្សថ្លង់និងបុគ្គលដែលស្តាប់។ ទង្វើនៃការបកប្រែកើតឡើងនៅពេលអ្នកស្តាប់និយាយហើយអ្នកបកប្រែបកស្រាយអត្ថន័យរបស់អ្នកនិយាយទៅជាភាសាសញ្ញាឬទម្រង់ផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយមនុស្សថ្លង់។ ការបកប្រែក៏កើតឡើងផ្ទុយទៅវិញ: នៅពេលមនុស្សគថ្លង់ចុះហត្ថលេខាអ្នកបកប្រែបកស្រាយនូវអត្ថន័យដែលបង្ហាញនៅក្នុងសញ្ញាទៅជាភាសាផ្ទាល់មាត់សម្រាប់គណបក្សសវនាការដែលជួនកាលសំដៅទៅលើការបកស្រាយសំឡេងឬការសំលេង។ នេះអាចត្រូវបានអនុវត្តជាការបកប្រែជាបន្តបន្ទាប់ឬជាប់ៗគ្នា។ អ្នកបកប្រែភាសាសញ្ញាជំនាញនឹងដាក់ខ្លួនពួកគេនៅក្នុងបន្ទប់ឬកន្លែងដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកមើលឃើញអ្នកពិការភ្នែកនិងបានឮយ៉ាងច្បាស់ដោយអ្នកចូលរួមស្តាប់ក៏ដូចជានៅក្នុងកន្លែងដើម្បីស្តាប់ឬមើលអ្នកនិយាយឬវាគ្មិនយ៉ាងច្បាស់។ នៅក្នុងកាលៈទេសៈខ្លះអ្នកបកប្រែអាចបកប្រែពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀតថាភាសាអង់គ្លេសទៅភាសាសញ្ញាអង់គ្លេសភាសាអង់គ្លេសទៅភាសាសញ្ញាអាមេរិចពីភាសាអេស្ប៉ាញទៅជាភាសាអង់គ្លេសទៅភាសាសញ្ញាអាមេរិចជាដើម។
បុគ្គលថ្លង់ក៏មានឱកាសធ្វើការជាអ្នកបកប្រែ។ បុគ្គលថ្លង់នឹងសហការជាមួយសមភាគីសវនាការដើម្បីផ្តល់ការបកស្រាយសម្រាប់បុគ្គលគថ្លង់ដែលមិនដឹងភាសាសញ្ញាដូចគ្នាដែលត្រូវបានប្រើនៅក្នុងប្រទេសដែលមានជំនាញភាសាតិចតួចត្រូវបានពន្យារពេលអភិវឌ្ឍឬមានពិការភាពផ្លូវចិត្តនិង / ឬរាងកាយផ្សេងទៀតដែលធ្វើឱ្យការប្រាស្រ័យទាក់ទង បញ្ហាប្រឈមតែមួយគត់។ក្នុងករណីផ្សេងទៀតអ្នកបកប្រែសម្លេងអាចបកស្រាយជាភាសាសញ្ញាគ្រប់ប្រភេទភាសាសញ្ញាដែលក្រុមនោះដឹងហើយក្រុមគថ្លង់នឹងបកស្រាយជាភាសាដែលបុគ្គលម្នាក់ៗអាចយល់បាន។ ពួកគេក៏បកប្រែព័ត៌មានពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀតផងដែរឧទាហរណ៍នៅពេលមនុស្សម្នាក់កំពុងចុះហត្ថលេខាដោយមើលឃើញអ្នកបកប្រែភាសាគថ្លង់អាចត្រូវបានជួលដើម្បីចម្លងសញ្ញាទាំងនោះទៅជាដៃមនុស្សថ្លង់និងបន្ថែមព័ត៌មាន។
ណារុហ៊ីតុ
សម្តេចព្រះអធិរាជ (天皇陛下, Tennō Heika, តេនណូហេកា) ព្រះនាមពិត​​ ណារុហ៊ីតុ​ (徳仁, Naruhito)​ ជាព្រះអធិរាជជប៉ុនព្រះអង្គទី 126 និងព្រះអង្គ​បច្ចុប្បន្ន ទ្រង់ឡើងគ្រងរាជ្យបន្តពីសម្តេចសម្ដេចព្រះអធិរាជអាគីហ៊ីតុនៅថ្ងៃទី 1 ឧសភា 2019 ទ្រង់បញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យហ្គាគុស៊្យូអ៊ីននិងសាកលវិទ្យាល័យអុកហ្វដ ទ្រង់ចាប់អារម្មណ៍ក្នុងរឿងរបស់ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងតន្ត្រី ហើយទ្រង់អនុគ្រោះការលេងវីយូឡាផងដែរ​ ព្រះអង្គទ្រង់បានរៀបការជាមួយម៉ាសាកុ អូវ៉ាដា បានបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សាកលវិទ្យាល័យហាវ៉ាដ និងក្នុងវិស័យការទូតនៅក្រសួងការបរទេស
បកប្រែ
ភាសា​សញ្ញា
អ្នកបកប្រែភាគច្រើនត្រូវបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលជាផ្លូវការនៅក្នុងកម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកបកប្រែ (ITP) ។ ប្រវែង ITP ខុសៗគ្នាហើយជាទូទៅមានពីរឬបួនឆ្នាំដើម្បីទទួលបានសញ្ញាប័ត្រឬវិញ្ញាបនបត្រ។ កម្មវិធីបញ្ចប់ការសិក្សាក៏មានផងដែរ។.
ណារុហ៊ីតុ
ព្រះនាម
មុននឹងក្លាយជាអធិរាជ​ ទ្រង់បានសំដៅជាទូទៅក្នុងសារព័ត៌មានជប៉ុនដោយព្រះនាមនិងតំណែងរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ពេលឡើងគ្រងរាជ្យ ទ្រង់មិនត្រូវបានគេសំដៅដោយព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គទៀតទេ​ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញត្រូវបានគេហៅថា "សម្តេចព្រះអធិរាជ (天皇陛下, Tennō Heika)" ដែលអាចត្រូវបានគេហៅថា "សម្ដេច (陛下, Tennō Heika)"​ ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរអធិរាជត្រូវបានគេសំដៅជាផ្លូវការផងដែរថាជា "ព្រះចៅអធិរាជសោយរាជ្យ (今上天皇, Kinjō Tennō)"​ សម័យរបស់សម្តេចព្រះអធិរាជរជ្ជកាលមានឈ្មោះ "រេវ៉ា" (令和, Reiwa) តាមប្រពៃណីទ្រង់ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរព្រះនាម​ អធិរាជរេវ៉ា (令和天皇, Reiwa Tennō) តាមបញ្ជាគណៈរដ្ឋមន្ត្រីក្រោយមរណភាព​ ឈ្មោះរបស់សម័យក្រោយក្រោមទាយាទរបស់ព្រះអង្គនឹងត្រូវបានសាងសង់បន្ទាប់ពីដែលទ្រង់បានមរណភាពឬមុនពេលដាក់រាជ្យ
ព្រះរាជប្រវត្តិ
អធិរាជណារុហ៊ីតុមានព្រះឥស្សរិយយសដើមថា ហ៊ីរ៉ុណុមីយ៉ា (浩宮)​ ទ្រង់ប្រសូតនៅថ្ងៃទី 23 កុម្ភៈ 1960 នៅមន្ទីរពេទ្យការិយាល័យរាជវង្សានុវង្ស​ នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងតូក្យូ ហើយរក្សាព្រះរាជឥស្សរិយយសបន្ទាប់មករហូតដល់ឆ្នាំ 1991 ដូច្នេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងជាមកុដរាជកុមារ សម្រាប់ពីរឆ្នាំបន្ទាប់អធិរាជស្យូវ៉ាព្រះអយ្យកោរបស់ព្រះអង្គបានសុគតនៅឆ្នាំ 1932
បកប្រែ
ភាសា​សញ្ញា
នៅសហរដ្ឋអាមេរិកអ្នកបកប្រែភាសាសញ្ញាមានកំរិតជាតិនិងរដ្ឋ។ ការិយាល័យចុះបញ្ជីសម្រាប់មនុស្សថ្លង់ (RID) ដែលជាអង្គការមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាស្ថាប័នទទួលស្គាល់និងទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការរបស់ជាតិ។ បន្ថែមពីលើតម្រូវការនៃការបណ្តុះបណ្តាលនិងការធ្វើតេស្តសញ្ញាប័ត្រដែលមានលក្ខណៈស្តង់ដារសមាជិក RID ត្រូវតែគោរពតាមក្រមនៃវិជ្ជាជីវៈវិជ្ជាជីវៈដំណើរការសំរេចចិត្តនិងតម្រូវការអប់រំបន្ត។ មានកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលការបកប្រែជាច្រើននៅសហរដ្ឋអាមេរិក។គណកម្មាធិការបណ្ដុះបណ្ដាលការបកប្រែភាសាអង់គ្លេសគឺជាស្ថាប័នដែលទទួលស្គាល់កម្មវិធីរៀបចំការបកប្រែ។ បញ្ជីនៃកម្មវិធីដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់អាចរកបាននៅលើគេហទំព័ររបស់ CCIE ។
បណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបនិងបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀតមានសមាគមជាតិផ្ទាល់របស់ពួកគេនៃអ្នកបកប្រែភាសា។ បណ្តាប្រទេសមួយចំនួនមានសមាគមជាតិច្រើនជាងមួយដោយសារតែភាពខុសគ្នាក្នុងតំបន់ឬភាសា។ វេទិកាភាសាអឺរ៉ុបនៃអ្នកបកប្រែភាសាសញ្ញា (efsli) គឺជាអង្គការឆ័ត្រនៃអ្នកបកប្រែភាសាសញ្ញានៅទ្វីបអឺរ៉ុប។  នៅប្រទេសកាណាដាសមាគមវិជ្ជាជីវៈដែលទទួលស្គាល់និងទទួលស្គាល់អ្នកបកប្រែភាសាសញ្ញាជាតិសាសន៍ជាសមាគមនៃអ្នកបកប្រែភាសាតាមរូបភាពនៃប្រទេសកាណាដា (AVLIC) ។ ក្រោម AVLIC មានជំពូកសាខាជាច្រើនដែលតំណាងឱ្យតំបន់កាណាដាជាក់លាក់មួយ។
ណារុហ៊ីតុ
ព្រះរាជប្រវត្តិ
ព្រះអង្គចូលចិត្តលេងវីយូឡា រួមទាំងការរត់ចុកហ្គីង និងការ​ឡើងភ្នំ លើស​ពី​នេះ​ទៀតព្រះអង្គក៏មានព្រះរាជនិពន្ធសៀវភៅ The Thames and I: A Memoir of Two Years at Oxford ដែលជាកំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃខណៈពេលដែលព្រះអង្គសិក្សានៅអុកហ្វដ
បកប្រែ
មេឌៀ
ដោយធម្មជាតិរបស់វាការបកប្រែប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងរបៀបដំណាលគ្នា។ វាត្រូវបានផ្តល់ជាពិសេសសម្រាប់ការផ្សាយបន្តផ្ទាល់តាមទូរទស្សន៍ដូចជាសន្និសីទកាសែតការសំភាសន៍ផ្ទាល់ឬថតចម្លងជាមួយនឹងតួលេខនយោបាយតន្ត្រីករសិល្បករកីឡាករឬអ្នកចូលរួមនៅក្នុងរង្វង់អាជីវកម្ម។. ឧបករណ៍ទាំងអស់គួរតែត្រូវបានត្រួតពិនិត្យមុនពេលថត។ ជាពិសេសការភ្ជាប់ផ្កាយរណបត្រូវតែពិនិត្យឡើងវិញទ្វេដងដើម្បីធានាថាសំលេងរបស់អ្នកបកប្រែមិនត្រូវបានបញ្ជូនត្រឡប់មកវិញហើយអ្នកបកប្រែអាចស្តាប់បានតែមួយប៉ុស្តិ៍ប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងករណីសំភាសន៍ដែលថតនៅខាងក្រៅស្ទូឌីយោនិងកម្មវិធីការងារនាពេលបច្ចុប្បន្នអ្នកបកប្រែបកស្រាយនូវអ្វីដែលគាត់ស្ដាប់តាមទូរទស្សន៍។ សំឡេងរំខានផ្ទៃខាងក្រោយអាចជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ។ អ្នកបកប្រែដែលធ្វើការឱ្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយត្រូវតែមានសំឡេងនិងមានទំនុកចិត្តជាអ្នកបង្ហាញទូរទស្សន៍។
ណារុហ៊ីតុ
អាពាហ៍ពិពាហ៍
ព្រះអង្គម្ចាស់ណារុហ៊ីតុបា​នរៀបការជាមួយស្ត្រីអាយុ 29 ឆ្នាំ ជាជនជាតិជប៉ុន មាននាមថា ម៉ាសាកុ អូវ៉ាដា អ្នកការទូតនៅក្រសួងការបរទេស នៅកន្លែងដដែលដែលធ្វើការរបស់បិតារបស់នាងគឺ ហ៊ីសាស្ស៊ី អូវ៉ាដា ដែលបច្ចុប្បន្នជាតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ហើយជាអនុរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស រួមទាំងអតីតទូតជប៉ុនប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយការិយាល័យព្រះបរមរាជវាំង បានប្រកាសការភ្ជាប់ពាក្យរបស់ព្រះអង្គទាំងពីរ នៅថ្ងៃទី 19 ខែមករា ឆ្នាំ 1996
បកប្រែ
មេឌៀ
ការបកប្រែប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបានទទួលភាពមើលឃើញនិងវត្តមានកាន់តែច្រើនជាពិសេសបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ។ បណ្តាញទូរទស្សន៍បានចាប់ផ្តើមជួលអ្នកបកប្រែជាបណ្ដើរៗ។ អ្នកបកប្រែបកស្រាយសន្និសីទសារព័ត៌មានទូរស័ព្ទសង្ខេបទូរស័ព្ទការសម្ភាសន៍និងការផ្សាយបន្តផ្ទាល់ស្រដៀងគ្នាសម្រាប់អ្នកទស្សនា។ វាមានភាពតានតឹងច្រើនជាងប្រភេទដទៃទៀតនៃការបកប្រែនៅពេលអ្នកបកប្រែត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាបច្ចេកទេសជាច្រើនរួមជាមួយបញ្ហាជម្លោះរបស់បន្ទប់ត្រួតពិនិត្យនិងជម្លោះអំឡុងពេលផ្សាយបន្តផ្ទាល់។
ណារុហ៊ីតុ
អាពាហ៍ពិពាហ៍
ព្រះរាជពិធីមង្គលការ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី 9 ខែមិថុនាឆ្នាំ 1996 នៅប៉មស៊ីនតូរបស់ព្រះបរមរាជវាំងតូក្យូ មានភ្ញៀវដែលបានអញ្ជើញប្រហែល 800 នាក់ ដែលរួមទាំងព្រះរាជវង្សពីរាជវង្សនៅអឺរ៉ុបមានច្រើន ហើយមានត្រូវបានផ្សាយបន្តផ្ទាល់ដល់អ្នកមើលប្រមាណ 500 លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ទាំងពីរបានជ្រើសរើសផ្ទះសំណាក់នៅវិមានតូហ្គូ នៅក្នុងស្រុក​មីណាតុ តូក្យូ
បកប្រែ
ម៉ូដែល
សេវាបកប្រែអាចត្រូវបានផ្តល់ជូនតាមបែបបទជាច្រើន។ ទម្រង់ទូទៅបំផុតដែលអ្នកបកប្រែបកប្រែត្រូវបានផ្តល់គឺការបកស្រាយនៅនឹងកន្លែង។
ណារុហ៊ីតុ
អាពាហ៍ពិពាហ៍
ព្រះអង្គទាំងពីរមានព្រះរាជធីតា 1 ព្រះអង្គ គឺ ព្រះនាងអៃកុ តូស្ស៊ីណុមីយ៉ា (敬宮愛子内親王, Toshinomiya aiko naishin'nō, ប្រសូត 1 ធ្នូ 2001)
បកប្រែ
ការបណ្តុះបណ្តាលនៅនឹងកន្លែង
ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា "ការបកប្រែផ្ទាល់មាត់" ឬជួនកាលត្រូវបានគេនិយាយថាជា "មុខទល់មុខគ្នា" វិធីសាស្ត្រចែកចាយនេះតម្រូវឱ្យអ្នកបកប្រែត្រូវមានវត្តមានរាងកាយដើម្បីឱ្យការបកស្រាយប្រព្រឹត្តទៅ។ នៅក្នុងការកំណត់ការបកប្រែនៅនឹងកន្លែងភាគីទាំងអស់ដែលមានបំណងចង់និយាយជាមួយគ្នាជាទូទៅមានទីតាំងដូចគ្នា។ នេះគឺជាវិធីសាមញ្ញបំផុតដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការកំណត់សេវាសាធារណៈនិងសង្គមភាគច្រើនបំផុត។
ណារុហ៊ីតុ
ភាពចម្រូងចម្រាសប្រឆាំងនឹងព្រះជាយា
នៅថ្ងៃទី 11 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2008 មកុដរាជកុមារណារុហ៊ីតុទ្រង់ព្យាយាមអោយធ្វើឱ្យសាធារណជនយល់ពីព្រះនាងម៉ាសាកុព្រះជាយារបស់ព្រះអង្គ ដែលទ្រង់កំពុងជួបប្រទះភាពតានតឹងនិងធ្លាក់ទឹកចិត្ត ដែលត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាទ្រង់ជាការកែតម្រូវមិនប្រក្រតី មកុដរាជកុមារណារុហ៊ីតុ ទ្រង់តម្រាស់ថា "ខ្ញុំចង់អោយអ្នករាល់គ្នាយល់ពីរឿងនោះ ម៉ាសាកុនឹងបន្តខិតខំប្រឹងប្រែងអស់ពីសមត្ថភាពដោយមានការលើកទឹកចិត្តពីមនុស្សនៅជុំវិញខ្លួន សូមបន្តមើលនាងដោយក្តីអាណិត" ទោះយ៉ាងនេះក៏ដោយមាន​ការប្រឈួនរបស់អធិរាជិនីម៉ាសាកុ ត្រូវឃើញថាអាចមកពីទ្រង់ត្រូវបង្ខំអោយប្រសូតកាលព្រះរាជឱរសជាថាដែលអង្គរជ្ជទាយាទ ព្រោះតាមបុរាណរាជប្រពៃណីនិងច្បាប់ហើយស្ត្រីមិនអាចឡើងសោយរាជ្យបាន
សម្តេចព្រះអធិរាជនៃជប៉ុន
នៅថ្ងៃទី 1 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2017 ការិយាល័យព្រះបរមរាជវាំង បានប្រកាសថាអធិរាជអាគីហ៊ីតុ ដាក់រាជ្យនៅថ្ងៃទី 30 ខែមេសា ឆ្នាំ 2019 ដោយសារតែទ្រង់បានឃើញថាទ្រង់ស្ថិតក្នុងវ័យចំណាស់​ លើសពីនេះទៅទៀតសុខភាពកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន ធ្វើអោយព្រះរាជកិច្ចបានពិបាក ហើយនឹងបើកផ្លូវអោយព្រះអង្គម្ចាស់ណារុហ៊ីតុ មកុដរាជកុមារ ឡើង​សោយរាជ្យ​ជំនួស​វិញ
បកប្រែ
ទូរស័ព្ទ
សំដៅផងដែរថាជា "ការបកប្រែតាមទូរស័ព្ទ" "ការបកប្រែតាមទូរស័ព្ទ" និង "ការបកប្រែតាមទូរស័ព្ទ" ការបកប្រែតាមទូរស័ព្ទអាចឱ្យមានការបកប្រែតាមរយៈទូរស័ព្ទ។ អ្នកបកប្រែត្រូវបានបន្ថែមទៅការហៅទូរស័ព្ទសន្និសីទ។ ការបកប្រែតាមទូរស័ព្ទអាចត្រូវបានប្រើជំនួសឱ្យការបកស្រាយនៅនឹងកន្លែងនៅពេលគ្មានអ្នកបកប្រែនៅនឹងកន្លែងដែលអាចរកបាននៅទីតាំងដែលត្រូវការសេវាកម្ម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយវាត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅសម្រាប់ស្ថានភាពដែលភាគីទាំងអស់ដែលមានបំណងចង់ប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នារួចនិយាយគ្នាទៅវិញទៅមកតាមរយៈទូរស័ព្ទ (ឧទាហរណ៍: កម្មវិធីទូរស័ព្ទសម្រាប់ការធានារ៉ាប់រងឬប័ណ្ណឥណទានឬការសាកសួរតាមទូរសព្ទពីអ្នកប្រើប្រាស់ទៅអាជីវកម្ម) ។
ណារុហ៊ីតុ
សម្តេចព្រះអធិរាជនៃជប៉ុន
ជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលជាង 200 ឆ្នាំ ដែលអធិរាជជប៉ុនប្រកាសដាក់រាជ្យ បន្ទាប់ពីអធិរាជកុកាគុដាក់រាជ្យទៅជាមួយអធិរាជនិនកូ ព្រះរាជឱរស​ ព្រះអង្គចុងក្រោយបំផុត នៅថ្ងៃទី 7 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1817 (ថ្ងៃទី 22 ខែទី 3 ឆ្នាំ​ប៊ុងកាទី 14) ដែលក្រុមប្រឹក្សាការិយាល័យព្រះបរមរាជវាំង ដែលមាននាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ីនហ្សូ អាបេ​ រួមជាមួយនឹងប្រធានសភាតំណាងរាស្រ្ត គណៈអង្គមន្ត្រី​ និងតំណាងសមាជិករាជវង្សជប៉ុន ព្រះអង្គម្ចាស់ម៉ាសាហ៊ីតុ ហ៊ីតាឈីណុមីយ៉ា ទ្រង់ចេញមកជាមួយព្រះនាង​ ព្រះនាងហាណាកុ ព្រះរាជបុត្រី ​បានមានការជួបប្រជុំគ្នានៅថ្ងៃសុក្រទី 1 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2017 ដើម្បីកំណត់កាលបរិច្ឆេទសមស្របក្នុងការដាក់រាជ្យបល្ល័ង្ករបស់អធិរាជអាគីហ៊ីតុ ក្រោយមកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ីនហ្សូ អាបេ បាន​ថ្លែង​ខ្លី​មួយ​ទៅកាន់​អ្នកសារព័ត៌មានថា ក្រុមប្រឹក្សាការិយាល័យព្រះបរមរាជវាំង កំណត់កាលបរិច្ឆេទដាក់រាជ្យនៅថ្ងៃទី 30 ខែមេសា ឆ្នាំ 2019
បកប្រែ
វីដេអូ
សេវាកម្មបកស្រាយតាមរយៈការបកស្រាយវីដេអូពីចម្ងាយ (VRI) ឬសេវាកម្មសំលេងវីដេអូ (VRS) មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ឧបសគ្គភាសាដែលមានការយល់ដឹងពីវប្បធម៌ដែលមើលឃើញ - និងអាចអនុវត្តបានកាន់តែច្រើនដែលភាគីណាមួយគឺថ្លង់ពិបាកស្តាប់ឬនិយាយ។ - កាត់បន្ថយ (បិទបាំង) ។
ណារុហ៊ីតុ
សម្តេចព្រះអធិរាជនៃជប៉ុន
ឥឡូវនេះអធិរាជអាគីហ៊ីតុមានព្រះជន្មវស្សា​ 84 វស្សា​ ព្រះអង្គបានទទួលការវះកាត់ព្រះហទយៈនិងការព្យាបាលជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតហើយ ក្នុងឆ្នាំ 2016 កន្លងទៅ ព្រះអង្គធ្លាប់តម្រាស់ថា "ទ្រង់មានព្រះជន្មវស្សាជាង​ និងសុខភាពកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន​ ធ្វើឱ្យការងារនិងព្យាបាលព្រះរាជកិច្ចមិនអាចធ្វើវាបានពេញលេញទេ" ថ្ងៃទី 1 ខែមេសា ឆ្នាំ 2019 លេខាធិការខុទ្ទកាល័យបានប្រកាសនាមរបស់រជ្ជសកថ្មីដែលប្រើជំនួសវិញគឺរជ្ជសកហេសេ នោះនឹងបញ្ចប់គឺ រេវ៉ា ដែលនឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្តនៅថ្ងៃទី 1 ខែឧសភា​ 2019 ពេលការដាក់រាជ្យរបស់ព្រះរាជបិតាមានប្រសិទ្ធភាពនៅពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រថ្ងៃទី​ 30 ខែមេសា ឆ្នាំ 2019 មកុដរាជកុមារណារុហ៊ីតុទ្រង់ឡើងសោយរាជ្យភ្លាមៗ
ព្រះរាជ្យពិធីឡើងគ្រងរាជ្យ​ ប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី 22 ខែតុលា ឆ្នាំ 2019 ពីរឆ្នាំក្រោយមក នៅថ្ងៃទី 23 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2021 សម្តេចព្រះអធិរាជណារុហ៊ីតុទ្រង់បានធ្វើដំណើរទ្រង់បើកកីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ 2020 (ពន្យារពេលពីកាលវិភាគដើមក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារជំងឺរាតត្បាតកូវីដ 19)​​ ដែលទីក្រុងតូក្យូធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិថ្មី ដោយទ្រង់បានដើរតាមសម្តេចព្រះអធិរាជហ៊ីរ៉ុហ៊ីតុ ព្រះបរមអយ្យកោ​ធិរាជ ដែលទ្រង់បានបើកអូឡាំពិកឆ្នាំ 1964​ នៅអតីតពហុកីឡដ្ឋានជាតិ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អធិរាជជប៉ុន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ឆឹនឝូវ
ស្នាដៃដែលមានឈ្មោះបោះសំឡេងបំផុតរបស់លោកហ្ឆឹនគឺ តំរានគរបី (សានគ័រជី) ដែលបានកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសម័យចុងរាជវង្សហានខាងកើត និងសម័យនគរបីចាប់តាំងពីដើមដំបូងរហូតមកក្នុងទំរង់ជាជីវលេខន៍នៃមនុស្សសំខាន់ៗក្នុងសម័យនោះ ក៏ជាផ្នែកនៃគម្ពី ប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងម្ភៃបួន ស្ដីពីប្រវត្តិសាស្ត្រចិន។ ទោះបីជាមានការសំរេចបានសមិទ្ធិផលជាច្រើនរបស់លោកយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ឆាកជីវិតលោកហ្ឆឹនទទួលបាននូវភាពសៅហ្មងដោយសារតែហេតុការណ៍នាំឱ្យខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះ រួមបញ្ចូលទាំងការចោទប្រកាន់ខុសឆ្គងរបស់លោកប្រឆាំងនឹងអ្នករាជការម្នាក់ផ្សេងទៀត និងបដិវាទភាពជុំវិញសំណេរ សានគ័រជី របស់លោកផងដែរ។ លោកជាអ្នករួមវិភាគទានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃនគរវ្នំមួយចំណែកដែរ ដែលលោកបានសរសេរពីការទូតវ្នំ និង អ៊ូខាងកើត។
ប្រភពដើមនៃប្រវត្តិជីវិតរបស់ហ្ឆឹនឝូ
មានជីវលេខន៍ពីរស្ដីអំពីហ្ឆឹនឝូ។ ជីវលេខន៍ទីមួយគឺនៅក្នុង ក្រាំងជិន (ជិនឝុ) ដែលត្រូវបានសរសេរដោយ ហ្ផ្វាងហ្ស្ឈែនលិង និងអ្នកផ្សេងទៀតនៅសតវត្សទីប្រាំពីរកំឡុងរាជវង្សថាង។ ទីពីរគឺនៅក្នុង ពង្សាវតារហ៊័រយ៉ាង (ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី) ដែលត្រូវបានសរសេរដោយ ឆាងឈូ នៅក្នុងសវត្សទីបួនកំឡុងសម័យរាជវង្សជិនខាងកើត។
ជីវិត និង អាជីពការងារពីដំបូងនៅឝ៊ូហាន
តាមរយៈ ជិនឝ៊ូ ហ្ឆឹនឝូបានបំរើការជា គ័នកឺលិងឝ៊ឺ (觀閣令史 អ្នករាជការបណ្ណារក្សម្នាក់) នៅនគរឝ៊ូ។ ទោះបីយ៉ាងណា ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី ក៏បានវែកញែកថាលោកបានកាន់តំណែងជាច្រើនបន្តបន្ទាប់រៀងមក: បញ្ជិកា (主簿) នៃមេទ័ពឆ្មាំ (衛將軍) ទុងគ័នមីឝ៊ូឡាង (東觀秘書郎 អ្នករាជការបណ្ដារក្សម្នាក់) សុភាពបុរសកងសេះបង្ក្រាប (散騎侍郎) សុភាពបុរសទ្វារលឿង (黃門侍郎)។ នៅក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយមុនពេលនគរឝ៊ូធ្លាក់ (រ.ទសវត្ស ២៥០-២៦០) មន្ត្រីរាជការជាច្រើនបានអង្វករ ហ៊័ងហាវ រាជអាមាត្យដ៏មានឥទ្ធិពលម្នាក់ ដោយការអង្វករសុំឱ្យមានការអនុគ្រោះដល់លោក។ ការបដិសេធរបស់ហ្ឆឹនឝូចំពោះទង្វើដូចជាការបញ្ចើចបញ្ចើ និង អែបអបហ៊័ងហាវបានប៉ះពាល់ដល់ការងាររបស់លោក: លោកត្រូវបានទំលាក់បុណ្យសក្ដិជាច្រើនគ្រា និងត្រូវបានបណ្ដេញចេញពីរាជធានីនគរឝ៊ូ ឆឹងទូ។
អាជីពការងារក្នុងរាជវង្សជិន
បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃនគរឝ៊ូនៅឆ្នាំ ២៦៣ ការងាររបស់់ហ្ឆឹនឝូនៅទំនេររហូតដល់លោកត្រូវបានណែនាំដោយ ហ្ចាងហ៊័រ ឱ្យបំរើការក្នុងរាជការនៃរាជវង្សជិននៅឆ្នាំ ២៦៥ ជំនួសនគរឆាវវ៉ីដែលជានគរបានសញ្ជ័យយកនគរឝ៊ូ។ ហ្ចាងហ៊័រពេញចិត្តនឹងទេពកោសល្យរបស់ហ្ឆឹនឝូ និងយល់ថាបើទោះបីយ៉ាងណាលោកហ្ឆឹនមិនបានខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះឡើយ ហើយលោកក៏មិនត្រូវបានទំលាក់បុណ្យសក្ដិ និងបណ្ដេញចេញពីរាជធានីដូចគ្រាដែលលោកនៅនគរឝ៊ូនោះឡើយ។ ហ្ឆឹនឝូត្រូវបានទទួលតំណែងជា ស៊ាំវលាន (បេក្ខជនបំរើការរាជការ) និងត្រូវបានតែងតាំងជា ហ្សួជូហ្សួឡាង ( 佐著作郎 ជំនួយការសុភាពបុរសខាងសំណេរ ជំនួយការអ្នកនិពន្ធ) និង ជាចៅហ្វាយស្រុក (令) ជំនួសនៅយ៉ាងភីង (陽平縣)។ នៅឆ្នាំ ២៧៤ លោកបានប្រមូលនិងចងក្រងសំណេរអំពីហ្ជូកឺលាំង អគ្គមហាសេនាបតី រឺ ចៅហ្វាទឡ្ហៈទីមួយនៃនគរឝ៊ូ។ និងបានដាក់ថ្វាយសំណេរទាំងនេះទៅក្នុងអធិរាជសវនការជិន។ លោកត្រូវបានឡើងតំណែងជា ជូសួឡាង (著作郎 "សុភាពបុរសខាងសំណេរ" ស្មៀនស្មេរមួយរូប) និងត្រូវបានគេតែងតាំងជា ជុងចឹង (中正 តំណែងមន្ត្រី) នៃបញ្ជាការ្យប៉ាស៊ី។ ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី បានវែកញែកថាលោកក៏បានបំរើការជាសភាបតី (相) របស់លោកឧកញ៉ាភីងយ៉ាង (平陽侯)។
នៅពេលនោះ ហ្ចាងហ៊័របានណែនាំហ្ឆឹនឝូឱ្យបំរើការជា ជុងឝ៊ូឡាង (中書郎 អ្នករាជការម្នាក់នៅក្នុងដំណាក់លេខាកណ្ដាល) ក្រសួងមន្ត្រីរាជការបានតែងតាំងលោកហ្ឆឹនជាអ្នករដ្ឋបាល (太守) នៃបញ្ជាការ្យឆាងគ័ង (長廣郡) ជំនួសឱ្យការផ្ដល់ប្រឹក្សាដល់ ហ្ស្ឈុនហ្ស្ឈី (荀勖) អ្នកត្រួតពិនិត្យម្នាក់នៅដំណាក់លេខាកណ្ដាល។ ជិនឝ៊ូ បានវែកញែកថាហ្ស្ឈុនហ្ស្ឈីស្អប់ខ្ពើមហ្ចាងហ៊័រ និងមិនចូលចិត្តហ្ឆឹនឝូដោយសារការសេពគប់របស់លោកជាមួយលោកហ្ចាង ដូច្នោះហើយទើបគាត់បានជំរុញអោយក្រសួងមន្ត្រីរាជការឱ្យតែងតាំងលោកហ្ឆឹនឡើងវិញក្នុងមុខតំណែងដទៃផ្សេងមួួយទៀត។ ហ្ឆឹនឝូបានបដិសេធការតែងតាំងនេះដោយអាស្រ័យហេតុថាលោកត្រូវទៅមើលថែទាំម្ដាយចាស់ជរារបស់លោក។ ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី បានផ្ដល់នូវរឿងរ៉ាវផ្សេងមួយទៀតអំពីទំនាក់ទំនងរបស់ហ្ឆឹនឝូជាមួយហ្ស្ឈុនហ្ស្ឈី។ ក្នុងនោះបានថ្លែងថាហ្ស្ឈុនហ្ស្ឈីនិងហ្ចាងហ៊័រពិតជារីករាយណាស់ជាមួយ សានគ័រជី របស់ហ្ឆឹនឝូ ហើយពួកលោកបានកត់សំគាល់ថាលោកហ្ឆឹនពូកែលើសប៉ានគូ និង ស៊ឺម៉ាឈៀនទៅទៀត។ យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលក្រោយ ហ្ស្ឈុនហ្ស្ឈីមិនពេញចិត្តនឹង វ៉ឺឝ៊ូ ជាផ្នែកមួយក្នុងចំណោមផ្នែកទាំងបីនៅក្នុង សានគ័រជី ឡើយ និងមិនចង់អោយលោកហ្ឆឹនធ្វើការនៅក្នុងតំណែងដូចគ្នាដែរ អញ្ជឹងហើយលោកក៏បានតែងតាំងលោកហ្ឆឹនជាអ្នករាជការរដ្ឋបាលនៅឆាងគ័ង។
ជិនឝ៊ូ បានវែកញែកថាហ្ឆឹនឝូបានអវត្តមាននៅពេលម្ដាយរបស់លោកបានទទួលអនិច្ចកម្ម ហើយលោកបានបំពេញបំណងរបស់ម្ដាយលោកមុនពេលជិតស្លាប់ថាគាត់ចង់បញ្ចុះនៅរាជធានីឡួយ៉ាង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកបានទទួលការស្ដីបន្ទោសជាច្រើន និង ត្រូវបានទំលាក់បុណ្យសក្ដិដោយសារតែទង្វើរបស់លោកបញ្ចុះម្ដាយនៅឡួយ៉ាង ជំនួសឱ្យការបញ្ចុះនៅស្រុកកំណើតរបស់លោកនៅអាណាស្រុកអានហាន គឺជាបទល្មើសលោកានុកូលនៅក្នុងសម័យលោក។ ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី បានផ្ដល់ការរៀបរាប់ផ្សេងមួយទៀតក្នុងចំណោមហេតុការណ៍ជាច្រើន: ពោលថា គឺម្ដាយចុងរបស់ហ្ឆឹនឝូទេ (មិនមែនម្ដាយបង្កើតរបស់លោកនោះទេ) ដែលបានទទួលអនិច្ចកម្ម។ លោកស្រីមិនចង់បញ្ចុះសពរួមគ្នាជាមួយលោកឪពុកលោកឡើយ (នៅអាណាស្រុកអានហាន) ដូច្នោះហើយហ្ឆឹនឝូបានបញ្ចុះលោកស្រីនៅឡួយ៉ាងជំនួសវិញ។
អនិច្ចកម្ម
តាមរយៈ ជិនឝ៊ូ ជាច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់ពីការទំលាក់បុណ្យសក្ដិរបស់លោក ហ្ឆឹនឝូត្រូវបានគេតែងតាំងជា ជុងឝ៊ូហ្ស៊ឺ (中庶子 ជំនួយការជំនិត) របស់អធិរាជបុត្រស្នងរាជ្យ ស៊ឺម៉ាហ្យី ប៉ុន្តែលោកមិនបានកាន់តួនាទីរបស់លោកឡើយ។ លោកបានទទួលអនិច្ចកម្មដោយសារជំងឺនៅអាយុ ៦៥ ឆ្នាំ (តាមរយៈការគន់គូអាយុរបស់អាស៊ីខាងកើត) នៅឆ្នាំ ២៩៧ កំឡុងសម័យរជ្ជកាលអធិរាជហួយ។
ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី បានផ្ដល់ការរៀបរាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងមួយមុនពេលមរណភាពរបស់ហ្ឆឹនឝូ។ វាបានថ្លែងថាលោកហ្ឆឹនត្រូវបានតែងតាំងជា ជុងឝ៊ូហ្ស៊ឺ របស់ស៊ឺម៉ាហ្យី ប៉ុន្តែត្រូវបានតែងតាំងសាជាថ្មីវិញជា "ឆ្មាំប្រចាំការនៃកងសេះបង្ក្រាប" (散騎常侍) ម្នាក់ម្ដងទៀត បន្ទាប់ពីអធិរាជបុត្រស្នងរាជ្យត្រូវបានគេទំលាក់នៅឆ្នាំ ២៩៩។ អធិរាជហួយបានប្រាប់ហ្ចាងហ៊័រ " (ហ្ឆឹន) លោកឝូមានទេពកោសល្យពិតមែន។ លោកមិនគួរកាន់តំណែងបច្ចុប្បន្នរបស់លោកអស់រយៈពេលយ៉ាងយូរឡើយ។" ហ្ចាងហ៊័រចង់លើកហ្ឆឹនឝូអោយទទួលយកតំណែងមួយក្នុងចំណោមតំណែងនៃសេនាបតីទាំងប្រាំបួន (九卿) ប៉ុន្តែលោកបានបាត់បង់ជីវិតនៅគ.ស ៣០០ កំឡុងពេលសង្គ្រាមព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងប្រាំបី។ ហ្ឆឹនឝូបានស្លាប់នៅឡួយ៉ាង។ ទេពកោសល្យនិងសមិទ្ធិផលរបស់លោកជាច្រើនមិនសក្ដិសមនឹងឋានៈរបស់លោកដែលមានកំឡុងនៃសម័យមរណទុក្ខរបស់លោកឡើយ ហើយមហាជនយល់ថាវាមិនយុត្តិធម៌ទេចំពោះរូបលោក។ រឿងរ៉ាវក្នុង ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី ជាក់ស្ដែងបានលើកឡើងថាហ្ឆឹនឝូបានទទួលអនិច្ចកម្មនៅគ.ស ៣០០ រឺ ពេលក្រោយពីនោះ ដែលមិនត្រូវគ្នានឹងឆ្នាំនៃមរណភាពរបស់លោកដែលបានបញ្ជាក់រ៉ាយរ៉ាប់ក្នុង ជិនឝ៊ូ ឡើយ។
សានគ័រជី
ជួននៅសតវត្សទីបីក្រោយឆ្នាំ ២៨០ ហ្ឆឹនឝូបានសរសេរ សានគ័រជី ៦៥ ខ្សែ (តំរានគរបី) ដែលកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យរាជវង្សហានខាងកើត និង នគរបី។ អត្ថបទនេះត្រូវបានចែកទៅជាបីចំណែក ក្រាំងវ៉ី (វ៉ីឝ៊ូ), ក្រាំងឝ៊ូ (ឝ៊ូឝ៊ូ) និង ក្រាំងអ៊ូ (អ៊ូឝ៊ូ) និងចងក្រងជីវលេខន៍នៃបុគ្គលសំខាន់ៗជាច្រើននៅក្នុងសម័យកាលទាំងនោះ។ ហ្ឆឹនឝូបានទទួលការកោតសរសើរពីបុគ្គលរួមសម័យជាមួយលោក ចំពោះការងាររបស់លោក ហើយត្រូវបានគេស្ងប់ស្ងែងថាជាអ្នកប្រវត្តិវិទូដ៏ល្អឥតទាស់។ ជុំវិញសម័យកាលនោះ ប្រវត្តិវិទូមួយរូបទៀត ស្ឈាំរហូវចាន (夏侯湛) ក៏កំពុងសរសេរ ក្រាំងវ៉ី (魏書; វ៉ីឝ៊ូ) ដែលបានកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រវ៉ីក្នុងសម័យនគរបី។ លោកបានបំផ្លាញស្នាដៃរបស់លោកចោល បន្ទាប់ពីអាន សានគ័រជី របស់ហ្ឆឹនឝូ។ ហ្ចាងហ៊័រក៏បានផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងជាមួយ សានគ័រជី ដោយលោកបានប្រាប់ហ្ឆឹនឝូ "ពួកយើងគួរតែមានទំនុកចិត្តចំពោះកិច្ចការសរសេរ ក្រាំងជិន ទុកអោយលោកហើយ។" ហ្ឆឹនឝូត្រូវបានគេគោរពយ៉ាងខ្លាំងព្រោះថាលោកបានសរសេរ សានគ័រជី ចប់បរិបូរណ៍។
បដិវាទភាព
ជិនឝ៊ូ បានលើកឡើងថាមាន បដិវាទភាព ពីរជុំវិញហ្ឆឹនឝូ និង សំណេរ សានគ័រជី របស់លោក។ ពួកអ្នករិះគន់លោកបានប្រើស្នាដៃទាំងនោះទៅបង្អាប់បង្ខូចលោកទៅវិញ។
ការគំរាមកំហែងមួយចំនួនពីបងប្អូនត្រកូលទីង
ទីមួយអំពីហ្ឆឹនឝូព្យាយាមជំរិតយកស្រូវ ១០០០ ហ៊ូ ពីពួកកូនប្រុស ទីងអ៊ី (丁儀) និងប្អូនប្រុសរបស់គាត់ ទីងអ៊ិ (丁廙) – ជាអ្នករាជការល្បីៗពីររូបនៅក្នុងនគរវ៉ីកំឡុងសម័យនគរបី។ លោកសន្យានឹងពួកគាត់ថាលោកនឹងសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់ឪពុករបស់ពួកគេ នៅក្នុង សានគ័រជី បើសិនជាពួកគេឱ្យស្រូវអង្ករដល់លោក ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញពួកគេមិនបានយល់ព្រមតាមឡើយ ដូច្នេះហើយបានជាលោកមិនសរសេរជីវប្រវត្តិឪពុករបស់ពួកគេ។
ស្មេររាជវង្សឈិង ផានម៉ី (潘眉) បានច្រានចោលការរៀបរាប់នៃ ជិនឝ៊ូ អំពីហ្ឆឹនឝូដែលប៉ុនប៉ងជំរិតពីពួកត្រកូលទីង និង បានហៅព័ត៌មាននោះថាវា "មិនច្បាស់ការ"។ លោកមិនយល់ស្របនឹងការអះអាងថា បងប្អូនទីងជាមន្ត្រីរាជការដ៏ល្បីមែនទែននៅក្នុងនគរវ៉ីនោះឡើយ ដោយមានការពន្យល់ថាពួកគេមិនបានកាន់តំណែងសំខាន់ រឺ ក៏បង្កើតសមិទ្ធិផលណាមួយសំខាន់ឡើយ។ លោកផានក៏យល់ដែរថាជាប្រវត្តិវិទូម្នាក់ត្រូវចេះថ្លឹងថ្លែងឱ្យបានច្បាស់ត្រឹមត្រូវ ហេតុដែលលោកសំរេចចិត្តមិនសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់បងប្អូនត្រកូលទីង ពីព្រោះ ក្នុងគំនិតរបស់លោកផ្ទាល់ ពួកត្រកូលទីងបានប្រព្រឹត្តិអំពើបាបកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ នាំអាទិ៍ឱ្យមានជំលោះបងប្អូន និង ការបង្កអស្ថេរភាពក្នុងត្រកូលអធិរាជនគរវ៉ី – ដែលបានធ្វើឱ្យពួកគេគ្មានតំលៃទាល់តែសោះដើម្បីអោយឈ្មោះរបស់ពួកគេមានជីវលេខន៍ក្នុងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រឡើយ។ លោកផានបានកត់សំគាល់បន្ថែមថាក៏មានមនុស្សសំខាន់ៗនៅក្នុងនគរវ៉ី (ឧ. ឆឹនលិន អ៊ូជី និង យ៉ាងស្ឈាវ) ដែលមិនមានជីវប្រវត្តិក្នុង សានគ័រជី អញ្ជឹងមានន័យថាបុគ្គល រឺ មនុស្សលេចធ្លោ មិនប្រាកដថាបុគ្គលម្នាក់នោះមានជីវលេខន៍ដែលសរសេរក្នុងនោះឡើយ។ ការសន្និដ្ឋានរបស់លោកផ្ដោតលើបញ្ហានេះដោយថា ជិនឝ៊ូ បានធ្វើការអះអាងផ្ដេសផ្ដាស (អំពីហ្ឆឹនឝូ)។
អគតិប្រឆាំងហ្ជូកឺហ្លាំងនិងហ្ជូកឺហ្ចាន
ទីពីរបានលើកឡើងថាហ្ឆឹនឝូបានចងគំនុំផ្ទាល់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងអគ្គមហាសេនាបតីហ្ជូកឺហ្លាំង និង កូនប្រុសលោកហ្ជូកឺហ្ចាន ដោយហេតុថាលោកបានសរសេរអត្ថាធិប្បាយអវិជ្ជមានអំពីលោកទាំងពីរក្នុង សានគ័រជី ។ ឪពុករបស់ហ្ឆឹនឝូ ធ្លាប់ជាទីប្រឹក្សាកងទ័ពរបស់មេទ័ពឝ៊ូ ម៉ាស៊ូ។ នៅពេលនោះម៉ាស៊ូត្រូវបានប្រហារជីវិតដោយហ្ជូកឺហ្លាំងបន្ទាប់ពីការបរាជ័យរបស់លោកនៅក្នុងសមរភូមិជៀធិងនៅឆ្នាំ ២២៨ មក ឪពុករបស់ហ្ឆឹនឝូដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនោះ មានទោសដល់កំរិត ឃុន (髡) ការដាក់ទោសទាក់ទងនឹងការកោរសក់ក្បាល។ ហ្ជូកឺហ្ចានធ្លាប់និយាយមាក់ងាយហ្ឆឹនឝូកាលពីមុន។ នៅពេលហ្ឆឹនឝូបានសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំង និង ហ្ជូកឺហ្ចានក្នុង សានគ័រជី លោកបានអត្ថាធិប្បាយលើអ្នកទាំងពីរដូចតទៅ: ការដឹកនាំកងទ័ពគឺមិនមែនជាចំណុចខ្លាំងរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងទេ ហើយថាលោកខ្វះភាពប៉ិនប្រសប់ជាអ្នកដឹកនាំយោធាដ៏ល្អមួយរូប ហ្ជូកឺហ្ចានខ្លាំងបានត្រឹមតែខាងអក្សរសាស្ត្រទេ និងថាលោកមានកិត្តិសព្ទដោយសារការនិយាយបំផ្លើសបំផ្លោង។
អ្នកនិពន្ធរាជវង្សឈិង ហ្ចោយីបានជំទាស់អំណះអំណាងនៃ "ជិនឝ៊ូ" ថាហ្ឆឹនឝូមានគំនិតប្រកាន់ប្រឆាំងហ្ជូកឺហ្លាំងនៅក្នុង សានគ័រជី និងបានសង្កត់ថាអំណះអំណាងនេះគឺជា "ពំនោលដែលគ្មានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់"។ លោកបានអត្ថាធិប្បាយថាការដឹកនាំយោធាចាំបាច់មិនត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចខ្លាំងរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងឡើយព្រោះលោកហ្ជូកឺក៏បានបង្កើតស្នាដៃល្អៗក្នុងវិស័យដទៃទៀតដែរ។ លោកហ្ចោក៏បានពន្យល់នូវបំណែកនៃភស្តុតាងពីរដែលប្រឆាំងនឹងអំណះអំណាងដែល ជិនឝ៊ូ លើកឡើង: ហ្ឆឹនឝូបានផ្ដល់វិចារណកថាវិជ្ជមានអំពីសមត្ថភាពរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងជាអ្នកនយោបាយមួយរូបក្នុង សមូហកម្មហ្ជូកឺហ្លាំង និងនៅក្នុងបទវិចារណកថាផ្ទាល់របស់លោកនៅខាងចុងនៃជីវប្រវត្តិលោកហ្ជូកឺនៅក្នុង សានគ័រជី។ ការសន្និដ្ឋានរបស់លោកហ្ចោបានសង្កត់ទៅលើបញ្ហានេះដែលថាហ្ឆឹនឝូបានបញ្ជាក់អំពីភាពខ្លាំង និង ភាពខ្សោយរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងច្បាស់លាស់ពេកក្នុងការវាយតំលៃអំពីលោកហ្ជូកឺក្នុង សានគ័រជី។
កេរ្តិ៍ដំណែល
បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ហ្ឆឹនឝូ អ្នករាជការ ផ្វានជីន (范頵) និងអ្នករាជការផ្សេងទៀតបានសរសេរទូលរំលឹកដល់អធិរាជហួយថា: "កាលពីសម័យមុន អធិរាជហានអ៊ូបានចេញរាជបញ្ជាមួយ: 'ស៊ឺម៉ាស៊ាំងលូពិតជាឈឺធ្ងន់មែន។ ទាញចេញពីសំណេររបស់លោក។' ដោយ អ្នកនាំពាក្យដែលបានប្រមូលយកសំណេររបស់ស៊ឺម៉ាស៊ាំងលូបានទូលអធិរាជអ៊ូអំពីការធ្វើពិធី ផ្វឹងឝាន ដែលបានវែកញែកក្នុងសំណេររបស់លោកស៊ឺម៉ា។ អធិរាជអង្គនេះពិតជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលខ្លាំងណាស់។ ពួកយើង ទូលព្រះបង្គំជាអាណាប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះអង្គ សូមទូលស្នើព្រះអង្គ: ជីឝ៊ូឝ៊ឺអ៊ីឝ៊ឺ នៅសម័យក្រោយនេះ ដែលហ្ឆឹនឝូបានសរសេរក្នុង សានគ័រជី ថាមានដំបូន្មានល្អៗ និង វាយតំលៃថាវាមានភាពជោគជ័យ និង បរាជ័យខ្លះ។ វាមានប្រយោជន៍ដើម្បីលើកកំពស់ដល់វប្បធម៌របស់យើង។ ទោះបីយ៉ាងណារចនាបថសំណេរមិនអាចប្រៀបធៀបទៅនឹងស្នាដៃនៃ (ស៊ឺម៉ា) ស៊ាំងលូ សាររបស់វាពិតជាសាមញ្ញនិងច្បាស់លាស់ណាស់។ យើងខ្ញុំទូលព្រះបង្គំ រំពឹងថាវាអាចត្រូវបានប្រមូលចងក្រងនិងធ្វើវាសាជាថ្មីឡើងវិញ។" អធិរាជហួយបានរាជទាន និង ចេញរាជសារបញ្ជាឱ្យភស្តុការនៃហឿណាន (洛陽令) និង ចៅហ្វាយស្រុកឡួយ៉ាង (洛陽令) ឱ្យបញ្ជូនពួកអ្នកនិពន្ធទៅកាន់ផ្ទះរបស់លោកហ្ឆឹន ហើយចំលង សានគ័រជី ឡើងវិញ។
ក្នុងសតវត្សទីប្រាំ អធិរាជវ៉ឹននៃរាជវង្សលៀវសុងបានយល់ថា សានគ័រជី របស់ហ្ឆឹនឝូមានលក្ខណៈខ្លីពេក និង មានន័យមិនគ្រប់គ្រាន់ ដូច្នេះទ្រង់បានតែងតាំងផីស៊ុងជឺឱ្យធ្វើអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមក្នុង សានគ័រជី។ លោកផីបានបញ្ចប់បង្ហើយកិច្ចការរបស់លោកនៅឆ្នាំ ៤២៩។ លោកបានបញ្ចូលខ្លឹមសារថ្មីៗ ដែលលោកបានប្រមែប្រមូលតាមរយៈការស្រាវជ្រាវឡើងវិញ និងបានបន្ថែមវិចារណកថាផ្ទាល់របស់លោកទៅក្នុងនោះ។ ចំណារពន្យល់របស់លោកផីបានបង្កើនប្រវែងនៃ សានគ័រជី ស្ទើរតែជិតពីរដងនៃច្បាប់ដើម។
ស្នាដៃផ្សេងៗ
តាមរយៈ ជិនឝ៊ូ ហ្ឆឹនឝូបានប្រមូលនិងចងក្រងសំណេររបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងកំឡុងពេលចាប់ផ្ដើមការងារដំបូងនៅក្នុងរាជវង្សជិន។ អត្ថបទដែលចងក្រងហើយគេហៅថា ឝ៊ូឞ៊ាំងហ្ជូកឺហ្លាំងជី (蜀相諸葛亮集 សមូហកម្មនៃអគ្គមហាសេនាបតីឝ៊ូហ្ជូកឺហ្លាំង)។ ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី បានវែកញែកបន្តថា ហ្ចាងហ៊័របានទូលសុំរាជទានពីព្រះម្ចាស់អធិរាជអ៊ូឱ្យរាជអនុញ្ញាតឱ្យហ្ឆឹនឝូបន្ថែមបន្ថយអត្ថបទច្បាប់ដើម។ នៅក្នុងពេលនោះ ហ្ឆឹនឝូបានប្រមែប្រមូលព័ត៌មានបន្ថែមអំពីស្នាដៃរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំងនានា និង លោកបានសរសេរអត្ថបទនេះសាជាថ្មីវិញ ដែលបានកើនចំនួន ២៤ ខ្សែ ហ្ជូកឺហ្លាំងគូឝ៊ឺ (諸葛亮故事 រឿងរ៉ាវរបស់ហ្ជូកឺហ្លាំង)។
ចាប់តាំងពីចុងសម័យជានអ៊ូ (គ.ស ២៥-៥៦) ក្នុងរាជវង្សហានខាងកើត កវីនិពន្ធដូចជា ហ្ចឹងព័រអ៊ី (鄭伯邑), ហ្ចោយែនស្ឈិង (趙彥信), ហ្ឆឹនឝឹនព័រ (陳申伯), ជូហ្យែនលីង (祝元靈) និង វ៉ងហ្វឹនពាំវ (王文表) បានចងក្រងរួមគ្នា ប៉ាឝ៊ូស្ឈីជៀវហ្ឈ័ន (巴蜀耆舊傳 ជីវប្រវត្តិនៃអ្នកល្បីមកពីប៉ាឝ៊ូ)។ ហ្ឆឹនឝូយល់ថា ប៉ាឝ៊ូស្ឈីជៀវហ្ឈ័ន មានន័យមិនគ្រប់គ្រាន់ងាយយល់ ដូច្នេះលោកក៏ពង្រីកសេចក្ដីវាឱ្យឡើងទៅដល់ ១០ ខ្សែ អ៊ីពូស្ឈីជៀវហ្ឈ័ន (益部耆舊傳 ជីវប្រវត្តិអ្នកល្បីមកពីខេត្តអ៊ី)។ ស្នាដៃរបស់លោកត្រូវបានថ្វាយដោយវ៉ឹនលី (文立) ទៅកាន់អធិរាជអ៊ូ ដែលបានកោតស្ញប់ស្ញែងលើស្នាដៃនោះ។
សំណេរដទៃទៀតដោយហ្ឆឹនឝូរួមមាន: គូគ័រជី (古國志; តំរានគរបុរាណ) ៥០ ខ្សែ, ដែលទទួលបានការកោតសរសើរយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ចំពោះ គ័នស៊ឺហ្លន (官司論 បរមាធិប្បាយពីការិយាធិបតេយ្យ) ៧ ខ្សែ ដែលបានប្រើជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដើម្បីពិភាក្សាកំណែទំរង់ ឝ៊ឺអ៊ី (釋諱 ការពន្យល់ពីបំរាមនានា), គ័ងគ័រហ្លន (廣國論)។
គ្រួសារ និង ញាតិសន្តាន
ហ្ឆឹនភ្វូ (陳符) ដែលឈ្មោះគួរសមរបស់លោកគឺ ហ្ឆាងស្ឈិញ (長信) គឺជាកូនប្រុសនៃបងប្រុសរបស់ហ្ឆឹនឝូ។ លោកក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារទេពកោសល្យខាងអក្សរសាស្ត្រ និង លោកបានស្នងតំណែងបន្តពីពូរបស់លោកជា "ជំនួយការសុភាពបុរសនៃបទនិពន្ធ"។ លោកក៏បំរើការជាចៅហ្វាយស្រុក (令) នៃអាណាស្រុកឝាងហ្លៀនស្ឈាន (上廉縣)។
ប្អូនប្រុសរបស់ហ្ឆឹនភ្វូ ហ្ឆឹនលី (陳蒞) ដែលឈ្មោះគួរសមរបស់លោកគឺ "ឝ៊ូទូ" (叔度) បានបំរើការជាខ្ញុំរាជការ (別駕) នៅខេត្តលាំង និងក្រោយមកបំរើការក្រោមការដឹកនាំរបស់ ស៊ឺម៉ាហ្យ៉ូវ ព្រះអង្គម្ចាស់ស្ឈី (齊王) និងជា មេទ័ពសេះលឿន (驃騎將軍)។ លោកក៏បានទទួលអនិច្ចកម្មនៅឡួយ៉ាងដែរ។
ហ្ឆឹនលីមានសាច់ញាតិក្មេងម្នាក់ទៀត ហ្ឆឹនហ្ជី (陳階) ឈ្មោះគួរសមរបស់គេគឺ ហ្តាហ្ជឺ (達之)។ ហ្ឆឹនហ្ជីបានកាន់តំណែងជាបន្តបន្ទាប់: បញ្ជិកា (主簿) នៃចៅហ្វាយខេត្តនៃខេត្តហ្អ៊ី (益州), ប៉ោវជុងលិង (褒中令), នាយបញ្ជាការខាងលិច (西部都尉) នៃបញ្ជាការ្យហ្យ៉ុងហ្ឆាង (永昌郡), អ្នករដ្ឋបាល (太守) នៃហ្ជានហ្និង (建寧) និង បញ្ជាការ្យនានានៅស្ឈិងគូ (興古)។ ហ្ឆឹនហ្ជីក៏ល្បីល្បាញដោយសារតែទេពកោសល្យអក្សរសាស្ត្ររបស់លោកដែរ។
ហ្ឆឹនភ្វូ ហ្ឆឹនលី និង ហ្ឆឹនហ្ជី ម្នាក់ៗបានសរសេរស្នាដៃជាង ១០ ក្រៅពីសំណេរជាង ២០០ អត្ថបទដែលបានគេសន្មតថាជារបស់ហ្ឆឹនឝូ។
ការបដិបត្តិកំឡុងពេលកាន់ទុក្ខ
ជិនឝ៊ូ បានវែកញែកថាហ្ឆឹនឝូបានធ្លាក់ខ្លួនឈឺកំឡុងពេលកាន់ទុក្ខបន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ឪពុកលោក។ ភ្ញៀវមួយចំនួនដែលបានទៅសួរសុខទុក្ខនៅផ្ទះរបស់លោកបានបង្ហាញនូវការមិនពេញចិត្តនៅពេលពួកគេបានឃើញលោកកំពុងត្រូវបានអ្នកបំរើបញ្ចុកថ្នាំសង្កូវ ពីព្រោះលោកត្រូវបានគេរំពឹងថាជាអ្នកនាំមុខក្នុងសំណោកសង្រេងកំឡុងពេលនោះ។ អ្នកក្រុងដែលជាមិត្តជិតដិតនឹងលោកបានរិះគន់លោកពេលពួកគេបានលឺតៗគ្នាមកអំពីរឿងនេះ។
មិត្តភាព និង គូសត្រូវជាមួយលីស្ឈាំង
តាមរយៈ ហ៊័រយ៉ាងគ័រជី ហ្ឆឹនឝូគឺជាមិត្តជិតស្និទរបស់លីស្ឈាំង (李驤) ដែលជាអ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដូចលោកដែរ។ លីស្ឈាំង ដែលមានឈ្មោះគួរសមថា "ឝ៊ូឡុង" (叔龍) មកពីបញ្ជាការ្យហ្ស៊ឺថុង (梓潼郡)។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារតែទេពកោសល្យរបស់លោក ហើយត្រូវបានគេយកអាសារឱ្យក្លាយជា ស្ឆៀវឆែយ (秀才) និងបំរើការជា "សុភាពបុរសក្នុងដំណាក់រាជលេខាធិការ" (尚書郎)។ លោកត្រូវបានគេចាត់តាំងឡើងវិញជាអ្នករដ្ឋបាល (太守) នៃបញ្ជាការ្យជានហ្ភ្រីង (建平郡) ប៉ុន្តែលោកបានបដិសេធការតែងតាំង និងយកលេសថា លោកឈឺព្រោះលោកចង់រស់នៅហ្ស៊ឺថុង។ ក្រោយមកទៀត លោកត្រូវបានគេតែងតាំងជាអ្នករដ្ឋបាលនៃបញ្ជាការ្យគ័ងហាន (廣漢郡)។ ចំណងមេត្រីរវាងហ្ឆឹនឝូ និងលីស្ឈាងបានរង្គោះរង្គើនៅពេលក្រោយមកទៀត និងពួកគេចាប់ផ្ដើមធ្វើការចោទប្រកាន់ទោសកំហុសគ្នាទៅវិញទៅមក។ អាកប្បកិរិយារបស់អ្នកទាំងពីរត្រូវបានមាក់ងាយដោយបណ្ដាអ្នកផង។
ដំបូន្មានរបស់ស្ឈាំវហ្ចូវចំពោះហ្ឆឹនឝូ
តាមរយៈ ជិនឝ៊ូ អ្នកទូន្មានប្រៀនប្រដៅរបស់ហ្ឆឹនឝូ ស្ឈាំវហ្ចូវ លោកតែងប្រាប់លោកហ្ឆឹនជារឿយៗថា "ឯងនឹងល្បីល្បាញដោយសារតែទេពកោសល្យរបស់ឯង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ វាមិនអាចមានគ្រោះអាក្រក់ទេ បើទោះជាឯងបានវិលត្រឡប់ថយក្រោយត្រង់កន្លែងណាមួយនោះ។ ឯងគួរតែយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងចំពោះអ្វីដែលឯងធ្វើ។" ហ្ផ្វាងស្ឈែនលិងបានកត់សំគាល់ថាឆាកជីវិតរបស់ហ្ឆឹនឝូ ត្រូវបានគេទំលាក់បុណ្យសក្ដិ និង អព្ទយសពេលលោករស់នៅនគរឝ៊ូ ហើយក្រោយពេលដែលលោកបំរើការក្រោមរាជការជិន លោកក៏ទទួលបានដូចអ្វីដែលលោកស្ឈាំវហ្ចូវបាននិយាយប្រាប់លោកមែន។
ហ្វែនហ្ជានហ្ល
ហ្វែនហ្ជានហ្ល – ការទាក់ទាញទេសចរណ៍នៅចំណុចទស្សនីយភាពរបស់ស្ឈីឝាន ស្រុកហ្ឝុនហ្ឈិង ណានឈុង ខេត្តឞ៊ឺកឈ័ន ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះជាប្រភពនៃវប្បធម៌សម័យនគរបី ដោយអភិបាលខេត្តឞ៊ឺកឈ័ន។ ប៉មត្រូវបានសង់នៅដើមសតវត្សទីបី (២២២-២៣៧) កំឡុងសម័យនគរបី និងជាកន្លែងដែលហ្ឆឹនឝូបានសិក្សានៅក្នុងបឋមជីវិតរបស់លោក។ វាត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ ក្រោយប៉ុន្មានឆ្នាំនៃការមិនអើពើ ប៉ុន្តែត្រូវបានកសាងនៅឆ្នាំ ១៩៩០ ដោយរដ្ឋាភិបាលចិនក្នុងតំលៃបួនលានយ័ន។ ប៉មនេះបច្ចុប្បន្ន ដែលគ្របដណ្ដប់បរិវេណ ២៤០០ មាត្រការ៉េ ប្រកបដោយការទាក់ទាញសំខាន់បីយ៉ាង ប៉មអំណានរបស់ហ្ឆឹនឝូ សាលរំលឹកដល់ហ្ឆឹនឝូ និងប៉មសៀវភៅប្រមូលផ្ដុំ។ ប៉មនេះស្ដែងនូវសមូហកម្មនៃសំណេរ វិស្សុតកម្ម របស់របរ និង រូបនានាដែលទាក់ទងនឹងជីវិតរបស់ហ្ឆឹនឝូ ស្នាដៃ និង កេរ្តិ៍ដំណែលរបស់លោក។
មង្កុដ
មង្កុដ (ថៃ៖ มงกุฎ, ១៨ តុលា ១៨០៤ – ១ តុលា ១៨៦៨) គឺជាព្រះមហាក្សត្រទីបួននៃសៀមក្រោមរាជវង្សចក្រីដោយបានគ្រងរាជ្យ​ពីឆ្នាំ១៨៥១ ដល់ឆ្នាំ១៨៦៨។
ឯកសារយោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
និមិត្តសញ្ញានៃសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍
និមិត្តសញ្ញានៃសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ គឺជានិមិត្តសញ្ញារបស់អាស៊ាន ដែលបានអនុម័តនៅក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៧ រួមជាមួយ ទង់អាស៊ាន។ ទោះបីជានិមិត្តសញ្ញាបច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្រើប្រាស់អស់ជាច្រើនឆ្នាំក៏ដោយ ក៏គោលការណ៍ណែនាំផ្លូវការត្រូវបានអនុម័តនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ៦ នៃក្រុមប្រឹក្សាសម្របសម្រួលអាស៊ាន (ACC) នៅ ទីក្រុងហាណូយ ថ្ងៃទី៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១០។ រូបភាពតូច|និមិត្តសញ្ញានៃអាស៊ាន
មហោស្រពជាតិព្រះសុរាម្រិត
មហោស្រព​ជាតិ​ព្រះ​សុរាម្រឹត ឬ​មហោស្រព ​បាសាក់ ជា​អតីត ​មហោស្រព ​ជាតិ​របស់ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ក្នុង ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។
និមិត្តសញ្ញានៃសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ការរចនានេះគឺផ្អែកលើអង្ករដែលជាអាហារចម្បង និងប្រហែលជាដំណាំដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ប្រជាជនអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ តាំងពីបុរាណកាលមក អង្ករត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងភាពរុងរឿង សុខុមាលភាព និងទ្រព្យសម្បត្តិ។ នេះ​ត្រូវ​នឹង​ចក្ខុវិស័យ​របស់​បិតា​ស្ថាបនិក​អាស៊ាន​ក្នុង​ការ​បង្កើត​តំបន់​សន្តិភាព និង​វិបុលភាព​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ការ​រចនា​បច្ចុប្បន្ន​គឺ​បាន​មក​ពី​រូប​តំណាង​ពី​មុន​ដែល​មាន​បណ្តុំ​នៃ​ដើម​ស្រូវ ​ប៉ាឌី ​ដែល​ចង​ជា​មួយ​គ្នា​ដោយ​ឯកភាព។ កាល​ពី​មុន​មាន​ដើម​ស្រូវ​ប្រាំមួយ​ដើម្បី​តំណាង​ឱ្យ​ប្រទេស​ស្ថាបនិក​ទាំង​ប្រាំ​នៃ​អាស៊ាន ( ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និង ​ថៃ ) បូក​នឹង ​ប្រ៊ុយណេ (បាន​ចូល​រួម​នៅ​ថ្ងៃ​ទី៨ ខែ​មករា ឆ្នាំ១៩៨៤ )។ ផ្ទៃខាងក្រោយនិមិត្តសញ្ញាចាស់គឺពណ៌ស។ ឈ្មោះ "អាស៊ាន" ត្រូវបានដាក់នៅក្រោមដើមស្រូវនៅកណ្តាលរង្វង់ពណ៌លឿងដែលមានរង្វង់ពណ៌ខៀវ។ ទាំង​ស៊ុម​រង្វង់ និង​អក្សរ "អាស៊ាន" គឺ​ជា​ពណ៌​ខៀវ ខណៈ​ដើម​ស្រូវ​មាន​ពណ៌​មាស។