cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត
ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តគឺជាការធ្លាក់ចុះនៃអារម្មណ៍ ដែលនាំឱ្យមនុស្សមានភាពក្រៀមក្រំ បាត់បង់ភាពសប្បាយរីករាយ និងបាត់ចំណាប៉អារម្មណ៍ទៅលើអ្វីជុំវិញខ្លួន។ បុព្វហេតុនៃការធ្លាក់ទឹកចិត្ត មនុស្សកើតមានការធ្លាក់ទឹកចិត្ត នៅពេលមនុស្សប្រឈមមុខនៃការបាត់បងអ្វីមួយដូចជា បាត់បង់ការងារ បាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ ទទួលបរាជ័យក្នុងជីវិត និងមានបញ្ហាអ្វីមួយ ។
ហ្លួង វិចិត្រវាថការ
ឧត្តមសេនីយឯក ហ្លួង វិចិត្រវាថការ (ត្រូវបានគេស្គាល់ថាគ្រាន់តែជា វិចិត្រ វិចិត្រវាថការ ) ( ថៃ หลวงวิจิตรวาทการ วิจิตร วิจิตรวาทการ ចិន金良 ) (១១ សីហា ១៨៩៨  – ថ្ងៃទី ៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៦២ ) គឺជាអ្នកនយោបាយថៃ អ្នកការទូត ប្រវត្តិវិទូ អ្នកនិពន្ធប្រលោមលោក និងជាអ្នកនិពន្ធរឿង។ គាត់គឺជា​អ្នក​បង្កើត​និង​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​សំខាន់​ដែល​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ពី​សៀម​មក​ជា​ប្រទេស​ថៃ។
ហ្លួង វិចិត្រវាថការ បានចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យនយោបាយ និងទំនើបភាវូបនីយកម្មរបស់ប្រទេសថៃយ៉ាងលេចធ្លោ ហើយស្ថិតក្នុងសម័យរបស់គាត់ជាតួអង្គដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងការបង្កើតអត្តសញ្ញាណជាតិថៃ។ គាត់គឺជាអ្នកដឹកនាំមនោគមវិជ្ជា និងជាអ្នកបង្កើតយុទ្ធនាការវប្បធម៌ក្នុងកំឡុងរបបយោធាមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ របស់សេនាប្រមុខ ផ្លាក ភីប៊ុលសុងក្រាម ក្នុងគោលបំណងបង្កើនអារម្មណ៍ជាតិនិយមរបស់ជនជាតិថៃ
ហ្វា ង៉ុម
ព្រះបាទ ហ្វា ង៉ុម (ប្រសូតនៅឆ្នាំ១៣១៦ នៅមឿងស្វា អាណាចក្រឡានសាង) ជាព្រះមហាក្សត្រលាវត្រូវបានសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ១៣៥៣-១៣៧២ ហើយត្រូវសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ១៣៩៣ ទ្រង់បានរៀបអភិសេកជាមួយរាជបុត្រីខ្មែរមួយអង្គគឺ កែវ យ៉ត ។
ជីវិតដំបូង
Fa Ngoum ឬ Fa Ngum កើតនៅ Muang Sua ដែលជារដ្ឋអំណាចរបស់ឡាវ ដែលមានទីតាំងនៅលើទឹកដី Luang Prabang នាពេលបច្ចុប្បន្ន ហើយបានបង្កើតនគរ Lan Xang Hôm Khao (ដែលគេស្គាល់ច្បាស់ថា Lan Xang) ក្នុងប្រទេសឡាវក្នុងឆ្នាំ ១៣៥៣។ Fa Ngum គឺជាចៅប្រុសរបស់ Souvanna Khamphong មានងារជា Phagna Khampong អ្នកគ្រប់គ្រង Muang Sua និងជាជីតារបស់ Fa Ngum បានបណ្តេញ Fa Ngum និងឪពុករបស់គាត់ឈ្មោះ Chao Fa Ngiao ទៅកាន់ នគរខ្មែរ ក្នុងទស្ស វត្សរ៍ ឆ្នាំ 1320 ដោយសារតែឪពុករបស់គាត់មិនប្រុងប្រយ័ត្នជាមួយមួយ។ របស់ភរិយារបស់ជីតា។ ប្រភពមួយទៀតបាននិយាយថា Fa Ngum ត្រូវបានបញ្ជូនទៅនិរទេសដោយសារតែ Fa Ngum បានកើតមកដោយអព្ភូតហេតុមានធ្មេញសាមសិបបីដែលជាប្រផ្នូលនៃការគំរាមកំហែងដល់សុខុមាលភាពនៃនគរជីតារបស់គាត់។ Fa Ngum បាន​រៀប​អភិសេក​ជា​បន្តបន្ទាប់​ជាមួយ​ព្រះនាង​ខ្មែរ​ម្ចាស់ក្សត្រី ​កែវ​កណ្ណិកា ។ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពី ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៩ ព្រះបាទ ហ្វាង៉ុមបានត្រឡប់ទៅទីក្រុង មឿងស៊ូ វិញជាមួយនឹងទាហាន ១០.០០០ នាក់ ដើម្បីទទួលបានការគ្រប់គ្រង និងបង្រួបបង្រួមនគររបស់ទ្រង់។ ព្រះអង្គម្ចាស់ Kèo Kèngkanya ក្រោយមកបានសោយទិវង្គតដោយរោគរាតត្បាត ខណៈដែលព្រះអង្គកំពុងធ្វើយុទ្ធនាការភាគខាងជើងប្រឆាំងនឹងម៉ុងហ្គោល។ នៅឆ្នាំ 1353 Fa Ngum បានបង្កើតនគរ Lan Xang Hôm Khao - "ទឹកដីនៃដំរីមួយលាន និង parasol ពណ៌ស" ។ ដំរីនេះជានិមិត្តរូបនៃអំណាចយោធា ចាប់តាំងពីការប្រយុទ្ធភាគច្រើនត្រូវបានប្រយុទ្ធដោយប្រើដំរី ហើយប៉ារ៉ាសុលពណ៌សគឺជានិមិត្តរូបនៃរាជវង្ស ជាពិសេសស្តេចពុទ្ធសាសនា។ Fa Ngum បានធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងរបស់គាត់ស្របច្បាប់បន្ថែមទៀត ដោយដាក់រូបព្រះពុទ្ធ Prabang ជាអ្នកការពារខាងវិញ្ញាណនៃនគរនៅ Viang Chan Viang Kham (វៀងច័ន្ទបច្ចុប្បន្ន) ។ ទ្រង់បានធ្វើឱ្យ Xiang Dong Xiang Thong (ក្រោយមកប្តូរឈ្មោះជា Luang Prabang) រាជធានីរបស់គាត់។
ហ្វាង៉ុម មានកិត្តិយសក្នុងការឧទ្ទេសនាមវប្បធម៌ខ្មែរ និងព្រះពុទ្ធសាសនាសិង្ហ ទៅកាន់តំបន់។ គ្រូ​បង្រៀន​ខាង​សាសនា​របស់​គាត់​គឺ Maha Pasaman ក៏​បាន​នាំ​មក​វិញ​នូវ​អត្ថបទ​ពិសិដ្ឋ និង Phra Bang ផង​ដែរ។
ច័ន្ទតារាវត្តី
ព្រះ​នាង​ច័ន្ទតារាវត្តី​ រឺ ចន្ទ្រាវត្តី ​ត្រូវ​បាន​ព្រះអង្គជ័យប្រទាន​ឋានៈ​ជា​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ថា​ ​សម្ដេច​ព្រះ​ភគវត្តី​ ​សិរីច័ន្ទតារា​ ​មហាក្សត្រី។​ ព្រះបាទ​ត្រសក់ផ្អែម​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​២៥ ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំរោង​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​ ​១២០ ​វស្សា ក្រោយ​ដែល​បាន​សោយរាជ្យ​ ​៥១ ​ឆ្នាំ។ តែ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​បាន​ដល់​ទៅ​ ​៥០០ ​វស្សា។
តា​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​យក​លំពែង​ ​ដែល​បាន​ប្រហារ​ជីវិត​ព្រះ​សីហនុរាជ​ ​ទៅ​ជាប់​ជាមួយ​ដែរ។​ ​លំពែង​នេះ​ ​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ថា​ លំពែង​ជ័យ។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​​នាម៉ឺន​សព្វ​មុខមន្ដ្រី​ ​បាន​រៀបចំ​ឲ្យ​តា​ត្រសក់ផ្អែម​ ​រៀប​ការ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​​ច័ន្ទតារាវត្តី បុត្រី​ព្រះសីហនុរាជ ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​២៤។​ ថ្ងៃ​១១ ​កើត​ ​ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំខាល​ ​ព.ស ​១៨៣៤ ត្រូវជា​ ​ម.ស​ ​១២១២ ច.ស​៦៥២ និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស​១២៩០ តា​ត្រសក់ផ្អែម​បាន​ទទួល​រាជាភិសេក សោយរាជ​សម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ ​នាកាល​នោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​ ៧០​ វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​២៥​ ​ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​បើក​យុគ្គ​សន្ដតិវង្ស​ជាន់​ថ្មី​ មួយទៀត​ ​ដាច់​ស្រឡះ​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​សម័យ​អង្គរ​ដែរ។​ ​បរម​នាម​របស់​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​មហាបពិត្រ​ ​ធម្មិក​រាជា​ធិរាជ​ ​ជា​អង្គម្ចាស់​ផែនដី​ក្រុង​កម្ពុជា​ធិបតី។​ ​ព្រះ​អង្គ​គង់នូវ​មហានគរ​ដដែល ។ ព្រះ​នាង​ច័ន្ទតារាវត្តី​ ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​អង្គ​ប្រទាន​ឋានៈ​ជា​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ថា​ ​សម្ដេច​ព្រះ​ភគវត្តី​ ​សិរីច័ន្ទតារា​ ​មហាក្សត្រី។​
ឆ្នាំរោង ​ ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាមបរមនិព្វានបាទ។​ ​ហើយ​ក្រោយមក​ក្នុង​ឆ្នាំមមី​ ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ទៀត​ព្រះ​នាម​សិទ្ធានរាជ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
អ៊ូ នូ
លោក នូ ( ဦးနု ) កើតនៅថ្ងៃទី២៥ ឧសភា ១៩០៧ ដល់ ១៤ កុម្ភៈ ១៩៩៥ ដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា អ៊ូ នូ ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយឈ្មោះកិត្តិយសនាមថា ថាឃីន នូ គឺជាមេដឹកនាំ និងជា អ្នកនយោបាយជាតិនិយមមីយ៉ាន់ម៉ា ។ លោកគឺជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយនៃប្រទេសភូមា ក្រោមបទប្បញ្ញត្តិនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ១៩៤៧ នៃ សហភាពភូមា ចាប់ពីថ្ងៃទី ៤ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៤៨ ដល់ថ្ងៃទី ១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥៦ ម្តងទៀតចាប់ពីថ្ងៃទី ២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៥៧ ដល់ថ្ងៃទី ២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៥៨ និងចុងក្រោយគឺចាប់ពីថ្ងៃទី ៤ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៦០ ដល់ថ្ងៃទី ២ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៦២។
សិល្បៈខ្មែរ
រូបភាពតូច| [[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី|សិល្បៈបន្ទាយស្រី.]] សិល្បៈខ្មែរ (Cambodian art); (ศิลปะเขมร; (캄보디아의 미술)ត្រូវបានបែងចែកដូចជា សិល្បៈបុរាណ និងសិល្បៈសម័យ។ =សិល្បៈបុរាណ=
មើលផងដែរ
Cambodian art ศิลปะเขมร 캄보디아의 미술
អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក
អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក មានប្រភពមកពីអង្គការឧតុនិយមអន្តរជាតិ ដែលជាអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៧៣ ជាវេទិកាសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យ និងការស្រាវជ្រាវអាកាសធាតុ។ សំណើដើម្បីធ្វើកំណែទម្រង់ស្ថានភាព និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃ IMO ឈានដល់សន្ធិសញ្ញាឧតុនិយមពិភពលោកឆ្នាំ១៩៤៧ ដែលបានបង្កើតជាផ្លូវការនូវអង្គការឧតុនិយមពិភពលោក។ អនុសញ្ញានេះបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥០ ហើយនៅឆ្នាំបន្ទាប់ អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការជាអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលមួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធអង្គការសហប្រជាជាតិ ។
អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយប្រទេស និងដែនដីចំនួន១៩៣ និងសម្របសម្រួលការផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យ ព័ត៌មាន និងការស្រាវជ្រាវ "ដោយឥតគិតថ្លៃ និងគ្មានការរឹតត្បិត" រវាងស្ថាប័នឧតុនិយម និងជលសាស្ត្ររៀងៗខ្លួននៃសមាជិករបស់ខ្លួន។ វាក៏សហការជាមួយដៃគូមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការអន្តរជាតិផ្សេងទៀតលើបញ្ហាទាក់ទងនឹងការការពារបរិស្ថាន ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការគ្រប់គ្រងធនធាន និង ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គម ។
មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសមាជឧតុនិយមពិភពលោក ដែលមានសមាសភាពពីរដ្ឋជាសមាជិក ដែលប្រជុំរៀងរាល់បួនឆ្នាំម្តង ដើម្បីកំណត់គោលនយោបាយ និងអាទិភាព។ សភាត្រូវបានដឹកនាំដោយក្រុមប្រឹក្សាប្រតិបត្តិដែលដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតីដែលបច្ចុប្បន្នលោក ហ្គ្រេហាដ អាឌ្រៀន នៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។
ឃុំព្រៃស្រឡិត
(Prey Sralet Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង មាន  ១២ភូមិ÷
=អប់រំ=
បឋមសិក្សា
២ សាលាបឋមសិក្សាស្វាយ
៣ សាលាបឋមសិក្សាគកតូច
៤ សាលាបឋមសិក្សាគកធំ
៥ សាលាបឋមសិក្សាព្រៃស្រឡិត
៧ សាលាបឋមសិក្សាជ្រៃ
៨ សាលាបឋមសិក្សាព្រះម្លូរ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
៙វត្តក្រាំងសុវណ្ណរតនារាម  ហៅ  ក្រាំង
៙វត្តជ្រៃ
៙វត្តអម្ពព្រឹក្ស  ហៅ  ស្វាយប្រហ៊ូត
៙វត្តព្រះម្លូ
៙វត្តកុសិនារាម  ហៅ  គកតូច
៙វត្តជោត្តនារាម  ហៅ  គកធំ
៙វត្តមុនីវង្សារាម  ហៅ  ព្រៃស្រឡិត
៙វត្តឧត្តមវង្សារាម  ហៅ  ព្រៃក្រឡាញ់
=ផ្សារ= ១ ផ្សារស្វាយ
=រមណីដ្ឋាន=
បទុមរាជាទី១
បទុមរាជាទី១ ឬ អង្គនន់ (អង់គ្លេស: Botum Reachea I) or (Ang Non) (ប្រ.ស|គ.ស ១៦១៩-១៦៤២) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៦៤០-១៦៤២) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៅរាជធានីឧដុង្គ ព.សករាជ ២១៨៤ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៦៤០ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៥៦៣ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបទុមរាជា រាមារធិបតី" ព្រះអង្គជាបុត្រាច្បង នៃសម្ដេចព្រះឧទ័យ ដែលបានធ្វើ រដ្ឋប្រហារយោធា ដណ្ដើមអំណាចពី ព្រះអង្គទងរាជា នៅរាជធានីឧដុង្គ ព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រ ដែលបានឡើងសោយរាជនៅព្រះជន្មក្មេងវ័យត្រឹមតែ ២១ ព្រះវស្សារប៉ុនណោះ នៅក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គបានប្ដូរសាសនា ដោយមានជំនឿទៅលើ សាសនាកាតុលិក (Catholic Religion) របស់ពួកអុឺរ៉ុបផងដែរ ។
រដ្ឋប្រហារយោធា
Military coup d'état
ព្រះបទុមរាជា ដែលបានឡើងសោយរាជនៅរាជធានី ឧដុង្គ បានរយៈពេលខ្លីតែ ២ឆ្នាំ ប៉ុនណោះ ក៏ត្រូវបាន ចៅពញ្ញាចន្ទ ដែលត្រូវជាបុត្រទី៣ របស់ ព្រះជ័យជេស្ឋា បានធ្វើរដ្ឋប្រហារយោធាទម្លាក់ទ្រង់ចេញពីរាជបល្ល័ង ក្នុងឆ្នាំ ១៦៤២ នៃគ.សករាជ ដែលមានការជ្រោមជ្រែងពីសំណាក់ ឈ្មួញជប៉ុន និង ក្រុមចលនាបះបោលមកពីក្រុម ខ្មែរឥស្លាម ដែលមានន័យថា ប្រជាជនខ្មែរ ប៉ុន្តែពួកគេមានជំនឿទៅលើសាសនាឥស្លាម ។ ចៅពញ្ញាចន្ទដែលបានឡើងសោយរាជបន្តពី ព្រះបទុមរាជា នៅរាជធានីឧដុង្គ មានព្រះនាមក្នុងរាជថា "បរមរាជា រាមារធិបតី" ដែលត្រូវបានគេសម្គាល់ជាព្រះបរមរាជាទី៥ ។ ​
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
ខ្សាច់អណ្តែត
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
វត្តជីខលើ
សម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
វត្តមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំជីខលើ ស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង។ នៅក្នុងសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។​ នៅក្នុងសម័យនោះវត្តនេះត្រូវបានកែប្រែពីទីតាំងជាវត្តអារាមក្លាយទៅជាមន្ទីរឃុំខ្លួនរបស់ខ្មែរក្រហម ។
ស្រីសុគន្ធចក្រ
​
ព្រះស្រីសុគន្ធចក្រ ទ្រង់ត្រូវជាបុត្រព្រះបាទនិព្វានបាទ។ តាមឯកសារ ព្រះបរមនិព្វានចក្រ ជាព្រះរាជបុត្រច្បងមានព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាម ព្រះស្រីសុគន្ធចក្រ។ តាមឯកសារមហាបុរសខ្មែរ។
នាកាលព្រះរាជពិធី រំលាយព្រះសព ចប់សព្វគ្រប់ជាសូរេចហើយ សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះសិរីទិព្វមាលី ទេវីចក្រពត្តិ ជាព្រះអគ្គមហេសី នៃព្រះបាទសិរីសុគន្ធចក្រ ព្រះអង្គសុំយកព្រះបរមធាតុសម្ដេចព្រះស្វាមី ដើម្បីនឹងដង្ហែទៅបញ្ចុះ នៅនគរបានជ័យ បានការដែលជាស្រុកកេរ្តិ៍របស់ព្រះអង្គ។ សម្ដេចបានឲ្យជាងសាងព្រះបដិមាករមួយ ស្នងព្រះរូបសម្ដេចព្រះស្វាមី ទុកក្នុងគុហាមួយ នៅទីនោះគ្រាន់ជាទីប្រតិបត្តិ របស់ព្រះអង្គជាអចិន្ត្រៃយ៍ទៅ ដោយហេតុថាព្រះអង្គលោកអាឡោះអាល័យ ព្រះស្វាមី ពន់ប្រមាណណាស់។ អាស្រ័យហេតុនេះ ព្រះបដិមាករអង្គនេះ បានព្រះនាមថា : ព្រះរូបព្រះបាទ បរមសុគន្ធចក្រ តែអ្នកស្រុកហៅយារៗមកថា : អ្នកតាសុគន្ធចក្រទៅវិញ។ អ្នកស្រុករាប់អាន ព្រះរូបនេះណាស់។ ទោះគេទៅបន់ស្រន់សុំការអ្វីៗ ក៏គេរមែងតែងបានដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា។ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះលំពង្សរាជា ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ក្រោយដែលបានអភិសេក ជាឯកអគ្គមហាបុរសរដ្ឋ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាធិបតីរួចហើយ ព្រះអង្គទ្រង់ប្រោសប្រទានព្រះអនុជ ទ្រង់ព្រះនាមព្រះសុរិយោទ័យ ឲ្យតាំងឡើងជាសម្ដេច ព្រះមហាឧបរាជ។ ព្រះមហាឧបរាជ ព្រះអង្គមានព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គ (សាស្ត្រាខ្លះថា ព្រះសុរិយោវង្ស ជាព្រះរាជបុត្រ ព្រះសុគន្ធចក្រទេ គឺថាព្រះសុរិយោវង្ស ជាព្រះអនុជព្រះអយ្យកាមួយ (ប្អូនជីដូនមួយ) និងព្រះលំពង្សរាជារាជាព្រះស្រីសុរិយោទ័យ) ព្រះនាមព្រះស្រីសុរិយោវង្ស ព្រះអង្គគង់ជាសុខ ក្នុងរាជសម្បត្តិរៀងមក។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
ឃុំរាប(ស្រុកពារាំង)
(Reab Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង មាន ៧ភូមិ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
គន្ធបទុម
អ្នកព្រះម្នាងគន្ធបទុម ជាម្នាងរបស់ព្រះបាទសិរីវីចក្រ។ ក្នុងឆ្នាំរកា ឯកស័ក ព.ស. ១៦៨៨, គ.ស ១១៤៤, ម.ស ១០៦៦, ច.ស ៥០៦ អ្នកព្រះម្នាងគន្ធបទុម សម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាម ព្រះលំពង្ស។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកព្រះម្នាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
ភាសាម៉ោរី
ភាសាម៉ោរី (Māori) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា te reo ('ភាសា') គឺជាភាសាប៉ូលីណេស៊ីភាគខាងកើតដែលនិយាយដោយប្រជាជន Maori ដែលជាប្រជាជនជនជាតិដើមភាគតិចនៃប្រទេសនូវែលសេឡង់ដីគោក។ ទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយកោះ Cook Māori, Tuamotuan និង Tahitian វាបានទទួលការទទួលស្គាល់ថាជាភាសាផ្លូវការមួយរបស់ប្រទេសនូវែលសេឡង់ក្នុងឆ្នាំ 1987 ។ ចំនួនអ្នកនិយាយភាសានេះបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1945 ប៉ុន្តែកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើឱ្យរស់ឡើងវិញជាភាសា Māori បានបន្ថយការថយចុះ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា
រដ្ឋកាយីន
រដ្ឋកាយីន ( ကရင်ပြည်နယ်) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរដោយ នាមត្រកូលកាវថូអូឡេ និង រដ្ឋការ៉ែន គឺជារដ្ឋនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ ទីក្រុងគឺ ប៉ាអាន ដែលសរសេរថា ប៉ាអាន ។
ស្ថិតនៅចន្លោះរយៈទទឹង 15° 45' ខាងជើង និង 19° 25' ខាងជើង និងបណ្តោយ 96° 10' ខាងកើត និង 98 ° 28' ខាងកើត។ វាមានអាកាសធាតុក្តៅ និងសើម ដោយសារជួរភ្នំដែលស្ថិតនៅខាងក្រោយ និងទីតាំងរបស់វា ដែលនៅជិតសមុទ្រ ក្នុងតំបន់ត្រូពិច។ សីតុណ្ហភាពនៃខែក្តៅបំផុតនៅតំបន់ភ្នំភាគខាងកើតមិនដែលធ្លាក់ក្រោម 71.9 F ។ តំបន់ទំនាបនៅភាគខាងលិច និងភាគខាងត្បូងនៃរដ្ឋ ស្ថិតនៅក្នុងអាកាសធាតុខ្យល់មូសុងត្រូពិច។ ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំទាបបំផុតនៅក្នុងតំបន់គឺ 120 inch និងខ្ពស់បំផុតគឺ 190 inch ។ តំបន់ភាគច្រើនមានភ្លៀងធ្លាក់នៅរដូវក្តៅ។ ទន្លេ និង​ព្រែក​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​រដ្ឋ​ការ៉ែន​កំពុង​ហូរ​ពី​ត្បូង​ទៅ​ជើង​ដោយ​សារ​តែ​ទីតាំង ​ភ្នំ ។ ទន្លេសំខាន់ៗក្នុងរដ្ឋគឺ ថាលវីន ( ទន្លេសាល់វីន) ថុងយីន ( ទន្លេម៉ូវី) ជ្យៃង និង អាតារ៉ាន់។
ឯកសារយោង
រូបភាពតូច| ស្រុករដ្ឋកាយីនចំនួន៤
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
រដ្ឋសភាកម្ពុជា
រដ្ឋសភាបានប្រជុំក្រោមអធិបតីភាព សម្តេចអគ្គមហាពញាចក្រី ហេង សំរិន ព្រឹទ្ធសមាជិករដ្ឋសភា ​ដើម្បីបោះឆ្នោតជ្រើសតាំង​ប្រធាន អនុប្រធាន រដ្ឋសភា ប្រធាន អនុប្រធានគណៈកម្មការជំនាញ និងផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តរាជរដ្ឋាភិបាល នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៣។
ប្រវត្តិរបស់រដ្ឋសភា
ព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជាត្រូវបានអាណានិគមនិយមបារាំងត្រួតត្រាពីឆ្នាំ១៨៦៣ ដល់ ឆ្នាំ១៩៥៣ ។ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មានព្រះរាជបញ្ញត្តិមួយ ចុះថ្ងៃទី ១៨ ខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩១៣ សម្រេចបង្កើតសភាពិគ្រោះយោបល់ដែលមាន សមាជិក ៣៩ រូប តំណាងឱ្យ ១០ ខេត្ត-ក្រុង ។ នេះជាសញ្ញាដំបូង នៃការកកើតសភា ។
ខាងក្រោមនេះ គឺជាតារាងស្តីពីប្រវត្តិរបស់រដ្ឋសភាកម្ពុជា ពីការកកើតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ៖
កំណត់សំគាល់
(១) ជាលើកដំបូងដែលស្ត្រីខ្មែរមានសិទ្ធិសេរីភាព ទៅបោះឆ្នោត និងឈរឈ្មោះឱ្យគេបោះឆ្នោត ។
(២) ជាសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ លទ្ធផលស្រាវជ្រាវរកឃើញត្រឹមសមាសភាព គណៈកម្មាធិការ អចិន្ត្រៃយ៍ ប៉ុណ្ណោះ ។
រដ្ឋសភានីតិកាលទី ៥
រដ្ឋសភានីតិកាលទី៥ កើតចេញពីការបោះឆ្នោតសកល កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ តាមប្រព័ន្ធសមាមាត្រ មាន២៤​មណ្ឌល រាជធានី-ខេត្ត មានគណបក្សនយោបាយចំនួន៨ចូលរួម។ ប្រជាពលរដ្ឋបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតចំនួន ៩.៦៧៥.៤៥៣នាក់ ប្រជាជនបានទៅ​បោះឆ្នោតចំនួន ៦.៧៣៥.២៤៤នាក់ ស្មើនឹង ៦៩,៦១%។ អាសនៈដែលទទួលបាន: គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ៦៨ អាសនៈ ស្មើនឹង៥៥,២៨% គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ៥៥ អាសនៈ ស្មើនឹង៤៤,៧១%។ តំណាងរាស្រ្តសរុបចំនួន១២៣រូប ក្នុងនោះ​តំណាងរាស្ត្រស្ត្រី២៥រូប ស្មើនឹង ២០,៣២% តំណាងរាស្រ្តជនជាតិភាគតិចចំនួន ២រូប ក្រុមស្រ្តីសមាជិករដ្ឋសភាត្រូវបានបង្កើត។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
អរិយធម៌
អរិយធម៌របស់ជាតិសាសនានីមួយៗអាចសម្តែងឡើងតាមរយៈរបៀបរស់នៅ ការប្រព្រឹត្តិ ការលូតលាស់ដុះដាល និងការរីកចម្រើនតាមបែបផែននៃការរៀបចំសង្គមរៀងៗខ្លួន ដើម្បីបំពេញសេចក្តីត្រូវការជាតិសាសន៍នីមួយៗត្រូវមាន របៀបរៀបរយ គ្រឿងប្រដាប់ប្រើប្រាស់ ជំនឿ សាសនា ច្បាប់ និងវិទ្យាសាស្រ្ត បច្ចេកទេស ដែលធ្វើឱ្យសង្គមមានការអភិវឌ្ឍ។ រូបភាពតូច|ប្រាសាទអង្គរវត្តគឺជាស្នាដៃសំណង់ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរដ៏អស្ចារ្យនា[[សម័យមហានគរ (អង្គរ) និង បច្ចុប្បន្ន]]
និយមន័យ
រូបភាពតូច|ចម្លាក់លៀនផ្នែកខាងជើងនៃប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលបង្ហាញពីពួកតន្ត្រីករខ្មែរកំំពុងប្រគំលេងភ្លេង រូបភាពតូច|ចម្លាក់លៀននៅប្រាសាទអង្គរវត្តបង្ហាញពីការកូរសមុទ្រទឹកដោះក្នុងរឿងភារតៈយុទ្ធ អរិយធម៌សំគាល់ការរស់នៅ ការរៀបចំជីវភាពសង្គមមនុស្សឱ្យបានប្រកបដោយសេចក្តីសុខ រីកចម្រើនលូតលាស់ មានរបៀបរៀបរយល្អ មានគ្រឿងប្រដាប់ប្រើប្រាស់ ជំនឿ ចំនេះដឹង ទៅតាមចំណង់ចំណូលចិត្ត។ ដូចនេះគោលដៅនៃអរិយធម៌គឺស្វែងរកសេចក្តីសុខ ដំណើរទៅកាន់សេចក្តីសុខ។ រីឯវិធីដើម្បីសម្រេចសេចក្តីសុខ សុខទាំងផ្លូវកាយ ទាំងផ្លូវចិត្តអាស្រ័យនឹងវប្បធម៌ និងសង្គមធម៌នោះឯង។ អរិយធម៌ពុំសម្គាល់នូវតម្លៃកម្រិតខ្ពង់ខ្ពស់របស់ជនជាតិណាមួយទេ។ ជនជាតិណាក៏មានអរិយធម៌របស់ខ្លួនដែរ គ្រាន់តែប្លែកគ្នាត្រង់លក្ខណៈលូតលាស់រីកចម្រើនប៉ុណ្ណោះ ។ អរិយធម៌គឺជាធម៌ទាំងឡាយណា ដែលសភាពនៃតម្លៃ លូតលាស់ ដុះដាល ល្អប្រសើរ ខ្ពង់ខ្ពស់ ថ្លៃថ្នូរ នៅក្នុងការរស់នៅរបស់សង្គមមនុស្សប្រកបដោយសណ្តាប់ធ្នាប់ មានគ្រឿងប្រដាប់ប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់មានជំនឿចំណេះដឹងគ្រប់បែបយ៉ាងក្នុងគោលដៅស្វែងរកសេចក្តីសុខ ។ អរិយធម៌គឺជាធម៌ទាំងឡាយនាំឱ្យកើតសេចក្តីសុខចម្រើន ឬបែបបទសណ្តាប់ធ្នាប់រៀបរយល្អត្រឹមត្រូវ ។ អរិយធម៌គឺជារបៀបរបបផ្សេងៗផ្សេងៗនៃការរីកចម្រើន ដុះដាលខាងសតិ បញ្ញា ចំណេះដឹង សីលធម៌ ឧស្សាហកម្មនៃសង្គមមនុស្ស ។ អរិយធម៌គឺជាការឱ្យតម្លៃខាងសម្ភារៈ ។ អរិយធម៌គឺជាកម្រងវិជ្ជាតិចនិច វិជ្ជាអនុវត្ត គោលច្បាប់ ដែលជាមធ្យោបាយ ដែលជាមធ្យោបាយទប់ទល់នឹងធម្មជាតិ ។ អរិយធម៌គឺជាទ្រឹស្តី ធម៌ភាពទាំងឡាយនៃវឌ្ឍនភាព ដែលជាសភាព វិធី តម្លៃនៃការរីកចម្រើនលូតលាស់ដុះដាលល្អប្រសើរ ថ្លៃថ្នូរ ខ្ពស់ខ្ពស់នៅក្នុងសង្គមមនុស្ស ដែលមានរបៀបរបបល្អ មានគ្រឿងប្រដាប់ប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ក្នុងគោលបំណងស្វែងរកសេចក្តិសុខ ។
តម្លៃអរិយធម៌ខ្មែរ
រូបភាពតូច|ចម្លាក់លៀននៅប្រាសាទអង្គរវត្តក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ពិណ៌នាពីក្បាច់គុនល្បុក្កតោខ្មែរនាសម័យអង្គរ។ រូបភាពតូច|ចម្លាក់លៀននៅប្រាសាទអង្គរវត្តបង្ហាញពីនាដ្យការីខ្មែរបីរូប ជនជាតិខ្មែរជាជាតិសាសន៍មួយ ដែលមានអរិធម៌ពិតប្រាកដរបស់ខ្លួន។ អរិយធម៌ខ្មែរពុំមែនកើតឡើងនាពេលថ្មីៗនោះទេ ជាអរិយធម៌ចំណាស់មួយក្នុងចំណោមអិធម៌ ដែលចាស់ជាងគេនៅលើពិភពលោក ព្រោះវាបានកើតឡើងនៅភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះក្នុងសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ ចាប់តាំងពីខ្មែរមានទំនាក់ទំនងជាមួយជាតិសាសន៍ដ៏ទៃទៀតមកម្លេះ។ អរិយធម៌នេះចេះតែរីចម្រើនជាលំដាប់ដោយបានស្រូបយកឥទ្ធិពលបរទេសមកផ្សំ និងធាតុដើមរបស់ខ្លួន ដើម្បីបង្កើបានជាអរិយធម៌រុងរឿងមួយ។ អរិយធម៌ខ្មែរបានផ្សព្វផ្សាយឥទ្ធិពលទៅប្រទេសក្នុងតំបន់ដូចជា​ ប្រទេសថៃ និងប្រទេសឡាវជាដើម ។
ឥទ្ធិពលអរិយធម៌
រូបភាពតូច|អ្នក​របាំ​បុរាណ​ខ្មែរនាចុងសតវត្សទី១៩ នៃ​ព្រះបរមរាជវាំង ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ។ រូបភាពតូច|ផ្ទះប្រពៃណីខ្មែរក្នុងឆ្នាំ១៨៦៦ ថតដោយ អេមីឡេ ហ្គ្សេល (Emile Gsell) ឥទ្ធិពលអរិយធម៌គឺជាកម្លាំងអរិយធម៌ ដែលមានកំណកំណើរ ឬមានប្រភពចេញមកអំពីអ្វីមួយ ហើយដែលអាចរុញច្រាន អរិយធម៌ឱ្យបានខ្ពង់ខ្ពស់លូតលាស់ចម្រើន។ សង្គមសម្ភារៈ វិធីរៀបចំសង្គមជាឥទ្ធិពលអរិយធម៌ ដែលអាចកែប្រែផ្លាស់ប្តូរកម្រិតជីវភាព របៀបរស់នៅ ចិត្ត គំនិត យោបល់ ទស្សនៈ ចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់បុគ្គលមួយរូបៗ ឬរបបសង្គមឱ្យបានខ្ពង់ខ្ពស់ល្អប្រសើរហើយរៀបចំប្រដាប់ប្រដាប្រើប្រាស់គ្រប់បែបយ៉ាងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ចាត់ចែងវិធីបង្កបង្កើតផល វិធីចែកចាយផលិតផលជាដើមនៅក្នុងសង្គមឱ្យបានត្រឹមត្រូវល្អប្រកបដោយគតិយុត្តិធម៌។ ព្រមជាមួយនេះ សង្គមធម៌បង្កើតឱ្យបានច្បាប់គ្រប់គ្រងត្រឹមត្រូវល្អ រៀបចំសង្គមតាមមនោសាស្រ្តជាតិ មានការកែប្រែរបបសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច នយោបាយទៅតាមទំនោរចំណង់ចំណូលចិត្ត និងការស្របស្រួលនៃសង្គមនុស្ស ។
សិល្ប៍ជៃ
សិល្ប៍ជៃ ក្រោយពីព្រះបាទបរមរាជារាមាធិបតី បានឡើងសោយរាជ្យវេលាណាមក ព្រះបរមបពិត្រពញាសួស ព្រះអង្គទ្រង់ប្រព្រឹត្តដោយយុត្តិធម៌ ឥតមានល្អៀងពី ព្រះរាជបណ្ដាំ ដែលសម្ដេចព្រះជេដ្ឋា ទ្រង់ផ្ដាំទាំងប៉ុន្មានៗ ក៏ទ្រង់ធ្វើតាមគ្រប់ជំពូក។ ព្រះអង្គចំណាយព្រះរាជទ្រព្យ ឲ្យសាងវត្តអារាម ឲ្យជួសជុលព្រះអារាម ដែលពុកបាក់បែកនោះប្រមាណជាង ១០០ ព្រះវិហារ។ រាស្ត្រប្រជា ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ បានសុខសប្បាយគ្រប់គ្នា, ភ្លៀងក៏ធ្លាក់ត្រូវរដូវ រាស្ត្រធ្វើស្រែចំការ បានផលច្រើន, ផលប្រយោជន៍ក្នុងព្រះនគរ ក៏ចម្រើនច្រើន។ ក្នុងឆ្នាំច ទោស័ក ព.ស. ១៦១៤ គ.ស ១០៧០, ម.ស ៩៩២, ច.ស ៤៣២ ព្រះអង្គសោយរាជ្យបាន ២២ឆ្នាំ មានម្នាក់ឈ្មោះ ជៃ បានទៅតាំងសិល្ប៍នៅភ្នំខ្ជោល ហើយលើកខ្លួនជាអ្នកមានបុណ្យ។ លុះការណ៍នេះ បានជ្រាបដល់ព្រះបរមបពិត្រហើយ, ស្ដេចក៏ត្រាស់ប្រើសម្ដេចចៅពញាចក្រី, សម្ដេចចៅពញាក្រឡាហោម ឲ្យលើកយោធាទាហានទៅប្រាបប្រាម។ សេនាទាហាន ចាប់បានខ្លួនសិល្ប៍ជៃ ហើយក៏ប្រហារជីវិតទៅ។ លុះបានជោគជ័យសព្វគ្រប់ហើយ មេទ័ពទាំងពីរនោះ ក៏ចូលមកក្រាបបង្គំទូល តាមកិច្ចការ។ ព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់ព្រះអំណរណាស់ ទ្រង់ប្រទានរង្វាន់ នាយទ័យ នាយកង តាមគុណបំណាច់ ដែលប្រើបាន។ ព្រះនគរក៏បានសុខក្សេមក្សាន្តតរៀងមកទៀត។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសិល្ប៍ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកបះបោរខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល
អ៊ីស្រាអែលទំនើបទំនងជាស្ថិតនៅស្ថានីយ៍នៃបណ្ដារាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល និង យូដាបុរាណ។ តំបន់នេះ (ក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាដែនដីនៃអ៊ីស្រាអែល និង ប៉ាលេស្ទីនផងដែរ) ជាទីកំណើតនៃភាសាអេប្រឺ ជាទីដែលគម្ពីរប៊ីបភាសាអេប្រឺត្រូវបានចងក្រងឡើង ហើយក៏ជាទីកំណើតនៃយូដាសាសនា និង គ្រិស្តសាសនាផងដែរ។ ទីនោះមានទីស្ថានជាច្រើនដែលបូជាធ្វើពិធីគោរពដល់យូដាសាសនា គ្រិស្តសាសនា ឥស្លាមសាសនា សាម៉ាសាសនា និង ជំនឿបាហា។
ដែនដីអ៊ីស្រាអែលស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃចក្រភពផ្សេងៗ និង ជាស្រុកកំណើតនៃជនជាតិផ្សេងៗ ក៏ប៉ុន្តែជនជាតិជ្វីបមានច្រើនលើសលុបជាងគេចាប់ពីប្រហែល ១០០០ ឆ្នាំ មុនគ្រិស្តសករាជ (មុ.គ.) រហូតដល់សតវត្សទី៣ នៃគ្រិស្តសករាជ (គ.ស.)។
ការកាន់គ្រិស្តសាសនាដោយចក្រភពរ៉ូមនៅសតវត្សទី៤បាននាំអោយទឹកដីភាគច្រើនជាទឹកដីគ្រិស្តសាសនាដែលអូសបន្លាយរហូតដល់សតវត្សទី៧ ជាពេលដែលតំបន់នេះត្រូវបានសញ្ជ័យដោយចក្រភពអារ៉ាប់។ វាជាទីដែលមានពួកឥស្លាមមានច្រើនលើសលប់រហូតដល់សម័យសង្គ្រាមឈើឆ្កាងរវាងឆ្នាំ១០៩៦ និង ១២៩១ ដែលនៅពេលនោះវាគឺជាចំណុចប្រសព្វនៃការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងគ្រិស្តសាសនា និង ឥស្លាមសាសនា។ ចាប់ពីសតវត្សទី១៣ មានពួកឥស្លាមភាគច្រើនដែលមានភាសាអារ៉ាប់ជាភាសាលប់លើគេ ហើយក៏ជាភាគដំបូងនៃខេត្តស៊ីរីនៃស៊ុលតង់ចក្រម៉ាំលុក ហើយក៏ជាប៉ែកនៃចក្រភពអូតូម៉ង់រហូតដល់មានការសញ្ជ័យប៊្រិថេននៅឆ្នាំ១៩១៧។
ឯករាជ្យអ៊ីស្រាអែលនៅឆ្នាំ១៩៤៨ ត្រូវបានកត់សម្គាល់ដោយទេសន្តរប្រវេសន៍ជ្វីបយ៉ាងសម្បើមពីអឺរ៉ុប
Toy Story
Toy Story (ថយ ស្តូរី) គឺជាខ្សែភាពយន្តកំប្លែងបែបជីវចលកុំព្យូទ័ររបស់អាមេរិកឆ្នាំ 1995 ដែលផលិតដោយ Pixar Animation Studios និងចេញផ្សាយដោយ Walt Disney Pictures ។ ការដំឡើងលើកដំបូងនៅក្នុងសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់ Toy Story វាគឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលកុំព្យូទ័រដំបូងគេបង្អស់ ក៏ដូចជាខ្សែភាពយន្តដំបូងបង្អស់របស់ Pixar ។ ខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយ John Lasseter (នៅក្នុងការសម្តែងដំបូងរបស់គាត់) និងសរសេរដោយ Joss Whedon, Andrew Stanton, Joel Cohen និង Alec Sokolow ពីរឿងដោយ Lasseter, Stanton, Pete Docter និង Joe Ranft ។ ខ្សែភាពយន្តនេះមានតន្ត្រីដោយ Randy Newman ផលិតដោយ Bonnie Arnold និង Ralph Guggenheim ហើយត្រូវបានប្រតិបត្តិផលិតដោយ Steve Jobs និង Edwin Catmull ។ ខ្សែភាពយន្តនេះមានសំលេងរបស់ Tom Hanks, Tim Allen, Don Rickles, Wallace Shawn, John Ratzenberger, Jim Varney, Annie Potts, R. Lee Ermey, John Morris, Laurie Metcalf, និង Erik von Detten ។ កើតឡើងនៅក្នុងពិភពលោកដែលប្រដាប់ប្រដាក្មេងលេងមកមានជីវិតនៅពេលដែលមនុស្សមិនមានវត្តមាន គ្រោងនេះផ្តោតលើទំនាក់ទំនងរវាងតុក្កតាគង្វាលគោចាស់ដែលមានឈ្មោះ Woody និងតួអង្គអវកាសយានិកទំនើប Buzz Lightyear ខណៈដែលពួកវាវិវត្តន៍ពីគូប្រជែងប្រកួតប្រជែង។ ចំពោះការស្រលាញ់របស់ម្ចាស់គេគឺ Andy Davis ចំពោះមិត្តភក្តិដែលធ្វើការជាមួយគ្នាដើម្បីបានជួបជុំគ្នាជាមួយ Andy បន្ទាប់ពីបែកពីគាត់។
បន្ទាប់ពីទទួលបានភាពជោគជ័យនៃភាពយន្តខ្លី Tin Toy ឆ្នាំ 1988 របស់ពួកគេ Pixar ត្រូវបានក្រុមហ៊ុន Disney ស្នើសុំឱ្យផលិតខ្សែភាពយន្តគំនូរជីវចលកុំព្យូទ័រដែលប្រាប់ពីទស្សនៈរបស់តុក្កតាតូចមួយ។ Lasseter, Stanton, និង Docter បានសរសេរការព្យាបាលរឿងដំបូង ដែលត្រូវបានច្រានចោលដោយ Disney ដែលចង់ឱ្យសាច់រឿងរបស់ភាពយន្តមានភាព "គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍"។ បន្ទាប់ពីការផ្សាយឡើងវិញនូវរឿងដ៏មហន្តរាយជាច្រើន ការផលិតត្រូវបានបញ្ឈប់ ហើយស្គ្រីបត្រូវបានសរសេរឡើងវិញដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យកាន់តែច្បាស់នូវសម្លេង និងប្រធានបទដែល Pixar ចង់បាន៖ "ប្រដាប់ក្មេងលេងចង់ឱ្យក្មេងៗលេងជាមួយពួកគេយ៉ាងខ្លាំង ហើយ ... បំណងប្រាថ្នានេះជំរុញឱ្យមានក្តីសង្ឃឹម ការភ័យខ្លាច និងសកម្មភាពរបស់ពួកគេ" ។ ស្ទូឌីយោដែលបន្ទាប់មកមានបុគ្គលិកមួយចំនួនតូចបានផលិតខ្សែភាពយន្តនេះក្រោមឧបសគ្គផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តអាមេរិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តឌីសនីយ៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Toy Story
ជនជាតិជ្វីហ្វ
កាលណា​គេ​និយាយ​ពី​អរិយធម៌​នៃ​តំបន់​មេឌីទែរ៉ាណេ​សម័យបុរាណ គេ​មិន​អាច​មិននិយាយ​​បានទេ អំពី​ប្រវត្តិ​របស់​ជនជាតិ​តូចមួយ ក៏ប៉ុន្តែ ដែល​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​មនុស្ស​ជាតិ ជាពិសេស ឥទ្ធិពល​ខាង​មនោគមន៍វិជ្ជា​សាសនា។ នោះគឺ ជនជាតិជ្វីហ្វ។ ការស្វែងយល់​អំពី​ជនជាតិជ្វីហ្វ​សម័យបុរាណ​ក៏​ជា​មូលដ្ឋាន​ដ៏សំខាន់​ដែរ ដើម្បីយល់​ពី​ជម្លោះ​​នៅ​ដើមបូព៌ា​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។
ជនជាតិជ្វីហ្វ​សម័យបុរាណ​នោះ ថ្វីដ្បិត​តែ​រស់នៅ​ក្បែរឆ្នេរសមុទ្រ ក្នុង​តំបន់​មេឌីទែរ៉ាណេ ក៏ប៉ុន្តែ មិនមែន​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ខាង​ដើរសមុទ្រ​ ដូចអរិយធម៌​មេឌីទែរ៉ាណេផ្សេងទៀត ដូចជា ក្រិក កោះក្រែត និង​ហ្វេនីស៊ី​នោះទេ។ ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ​សម័យដើម គឺ​ជា​ជាជនជាតិ​ដែល​រស់នៅ​តាម​បែប​កុលសម្ព័ន្ធនៃ​​មនុស្ស​សម័យបុរេប្រវត្តិ ដោយផ្លាស់ទី​ពី​កន្លែងមួយ ទៅកន្លែងមួយ នៅ​ចន្លោះ​​​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប​ និង​មេសូប៉ូតាមី។ ប្រវត្តិ​នៃ​​​ប្រជាជាតិ​ជ្វីហ្វ​បាន​ចាប់ផ្តើម​ឡើង កាល​ពី​ជាង ៣ពាន់ឆ្នាំ​មុន នៅពេលដែល​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ​ភៀសខ្លួន​ចេញ​ពី​ភាព​ជា​ទាសករ​នៅ​អេហ្ស៊ីប ហើយ​ធ្វើ​ដំណើរ​កាត់តាម​វាលរហោស្ថាន​ ឆ្ពោះទៅកាន់​ទឹកដី​កាណាន (អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​បច្ចុប្បន្ន)។ ដំណើររឿង​ ដែល​ត្រូវ​បាន​រ៉ាយរ៉ាប​យ៉ាង​ក្បោះក្បាយ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​តូរ៉ា (Torah) របស់​ពួក​ជ្វីហ្វ និង​នៅ​ក្នុង​សញ្ញាចាស់​នៃ​គម្ពីរប៊ីប​របស់​គ្រឹស្ត​សាសនា។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត និង​អ្នក​បុរាណវិទ្យា​នៅតែ​មិនទាន់​មាន​ការឯកភាព​គ្នា​នៅឡើយ ជុំវិញ​ដំណើររឿងនេះ។ នៅ​ក្នុងទឹកដី​កាណាន ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ (ឬ​ហេព្រើ) បាន​ចាប់​របរ​កសិកម្ម បង្កើត​ជា​រដ្ឋ រួចហើយ​បាន​សាងសង់​បុរី​ជាទីសក្ការៈមួយ គឺ​ទីក្រុង​យេរូសាឡឹម។ នៅ​ខាងត្បូង​ទីតាំង​ដែល​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ​រស់នៅ មាន​ជនជាតិ​មួយទៀត​ ដែល​ជា​សត្រូវ​របស់​ពួក​ជ្វីហ្វ គឺ​ជនជាតិ​ហ្វ៊ីលីស្ទីន។ ក្រុងយេរូសាឡឹម​របស់​ពួកជ្វីហ្វ​​ត្រូវ​បាន​ពួក​បាប៊ីឡូន​កម្ទេច​ចោល នៅ​ឆ្នាំ​៥៨៨​មុនគ.ស ហើយ​ជនជាតិជ្វីហ្វ​ទាំងអស់​ត្រូវ​បាន​គេជម្លៀស​ចេញ​ពី​ទឹកដី​កំណើត យក​ទៅ​បាប៊ីឡូន រហូតក្រោយ​ពេល​ដែល​អាណាចក្រ​ពែរស៍​វាយដណ្តើម​កាន់កាប់​បាប៊ីឡូន ទើប​អធិរាជ​ពែរស៍​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ​វិលត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​កំណើត​របស់​ពួកគេវិញ។
ឯកសារយោង
អត្ថបទទាំងស្រុងពីគេហទំព័រ វិទ្យុបារាំង ជាខេមរភាសា http://www.khmer.rfi.fr/history-of-jewish-people
ឃុំគោកមន(ស្រុកបន្ទាយអំពិល)
ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ជាឃុំដែលមានស្ថាបត្យកម្មខ្មែរបានសាងសង់ឡើងក្នុងឃុំនេះគឺ ប្រាសាទតាមាន់តូច និង ប្រាសាទតាមាន់ធំ។
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ  មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=ប្រាសាទ=
=ឯកសារយោង= =មើលផងដែរ=
កូរ៉ូណា វីរុស
ករណីផ្ទុះឡើងដោយសារជំងឺឆ្លងកូរ៉ូណានៅលើពិភពលោក៖
ប្រាសាទតាមាន់ធំ
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
រូបភាពតូច|ប្លង់ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់ធំជាស្ថាបត្យកម្មខ្មែរដែលកសាងឡើងនៅ សតវត្សទី១១ ដល់ទី១៣ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅ ភូមិតាមាន់សែនជ័យ ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ដែលមាន ប្រាសាទដំរីទ្រោម នៅក្បែរនោះ និងមានចំងាយ ១៣គីឡូម៉ែត្រ ពី ប្រាសាទតាក្របី ដែលស្ថិតនៅលើជួរភ្នំដងរែក។បើតាមឯកសារព្រឹទ្ធាចារ្យដែលរស់ និងថែនៅប្រាសាទនេះបានបញ្ជាក់ថា កាលដើមឡើយប្រាសាទតាមាន់ទាំមូលមានឈ្មោះថា ប្រាសាទវេទមន្ត លុះក្រោយមកក៏ក្លាយជា ប្រាសាទតាមាន់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ប្រាសាទតាមាន់ធំជាទីតាំងសក្ការៈបូជារបស់ខ្មែរបុរាណ ដែលស្ថិតនៅតាមផ្លូវបុរាណពីរាជធានីអង្គរទៅផ្នែកខាងជើងនៃអាណាចក្រអង្គរ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈក្នុងព្រាហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទកសាងឡើងនៅក្នុងសម័យអាណាចក្រអង្គរ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅលើជួរភ្នំដងរែក។ ប្រសិនបើគ្មានដើមឈើនៅលើជម្រាលភ្នំនៅពីមុខប្រាសាទ គេនឹងឃើញមានទិដ្ឋភាពដ៏ស្អាតលើដីទំនាបរបស់កម្ពុជាឆ្ពោះទៅភាគខាងត្បូង។ ប្រសិនបើគេចេញពីខ្លោងទ្វារប្រាសាទ គេអាចធ្វើដំណើរលើផ្លូវបុរាណ ដែលមកពីរាជធានីអង្គរ ចំនែកនៅខាងក្រោមមានស្រះទឹកបុរាណមួយ។ ប្រាសាទតាមាន់ធំជាប្រាសាទដែលតម្កល់ព្រះសិវលិង្គធម្មជាតិមួយ ដែលមានឈ្មោះថាស្វាយជម្ពូរលិង្គដែលមានន័យថាលិង្គដែលកើតឡើងដោយខ្លួនឯង ។ លិង្គធម្មជាតិដែលមានភាពល្បីល្បាយដូចគ្នាទៅនិងព្រះសិង្គនៅប្រាសាទវត្តភូ នៅក្នុងទឹកដីប្រទេសឡាវនៅពេលបច្ចុប្បន្ន។ លក្ខណៈពិសេសមួយទៀតរបស់ប្រាសាទតាមានើធំគឺជាការតំរង់ទិសនៃប្រាសាទ។ ប្រាសាទបុរាណខ្មែរបុរាណភាគច្រើនតម្រង់ទិសឆ្ពោះទៅទិសខាងកើតចំ៩០ដឺក្រេ ហេតុនេះអនុញ្ញាតឱ្យព្រះអាទិត្យរះ ដើម្បីបំភ្លឺអាទិទេពនៅទីជម្រកកណ្ដាលពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ។ ប្រាសាទខ្មែរពីរបីប៉ុណ្ណោះ ដែលមានមានខ្លោងទ្វារបែរមុខទៅទិសខាងត្បូងដូចជាប្រាសាទភិមាឃ និងប្រាសាទតាមាន់ធំ។ ប្រាសាទដែលបែរមុខទៅទិសខាងត្បូងមានការជាប់ទាក់ទងនឹងព្រះយមរាជគឺជាព្រះអាទិទេពនៃការស្លាប់។ ប្រាសាទភិមាឃ ក៏ដូចប្រាសាទតាមាន់ធំបានបែរទៅទិសខាងត្បូង ដែលតំរង់ទៅរករាជធានីអង្គរ។ ប្រាសាទតាមាន់ធំបែរមុខទៅទិសខាងត្បូងមាន១៧១.៥ដឺក្រេ ដែលមាន ៨.៥ដឺក្រេទៅខាងត្បូងនិងមាន ២៤កឺក្រេតំរង់ទៅកាន់រាជធានីអង្គរ។ លក្ខណៈពិសិដ្ឋនៃទីតាំងដ៏អស្ចារ្យនេះក៏ដោយសារតែវត្តមានរបស់ថ្មធម្មជាតិមួយ ដែលមានលក្ខណៈសើមជានិច្ចបណ្តាលមកពីចរន្តទឹក ដែលផុសចេញពីបាតភ្នំ ។ គឺថ្មធម្មជាតិនេះហើយ ដែលត្រូវបានគេ ប្រដូចទៅនឹងព្រះសិវលិង្គ ឬ លិង្គព្រះឥសូរដ៏មានមហិទ្ធិរិទ្ធក្នុងសម័យកាលបុរាណ។ គឺ ប្រការនេះហើយ ដែលថ្មលិង្គស្វ័យជម្ពូវបានក្លាយទៅជាចំណុចកណ្តាលឬ បេះដូង នៃ ប្រាសាទតាមាន់ធំ ដោយហេតុថាមានការសាងសង់ប្រាង្គ ប្រធានហ៊ុំព័ទ្ធពីលើព្រមទាំងសំណង់ឧបសម្ព័ន្ធនានានៅជុំវិញ។ ក្នុងបរិបទនេះហើយទីតាំងនៃប្រាសាទកាន់តែស័ក្តិសិទ្ធិឡើងមួយជាទ្វេរដង។ រូបភាពតូច|សិលាចារឹកលេខ K-៣៦១
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ តាមាន់ធំ
រាមកំហែងមហារាជ
រាមកំហែងមហារាជ ( รามคำแหง , បាន   ) ពុកឃុនរាមកំហែងមហារាជ ( พ่อขุนรามคำแหงมหาราช   , បាន   ) ក៏សរសេរថា ព្រះបាទរាមាកំហែង គឺជាស្តេចទីបីនៃ រាជវង្ស ព្រះរោង ដែលគ្រប់គ្រង នគរសុខោទ័យ (ជាព្រះរាជាណាចក្រទី១នៃប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ ប្រទេសថៃ ) ពីឆ្នាំ 1279 ដល់ឆ្នាំ 1298 ក្នុងសម័យកាលដ៏រុងរឿងបំផុតរបស់ជនជាតិថៃ។
ព្រះអង្គត្រូវបានគេគោរពចំពោះការបង្កើត អក្សរថៃ និងការបង្កើត ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ជាសាសនារដ្ឋនៃព្រះរាជាណាចក្រ។
បា គុត
លី ក្វាងវិញ ( ឆ្នាំ ១៩២៣ - ១៣ កក្កដា ១៩៥៦) ដែលគេនិយមហៅថា បា គុត ( Vietnamese: [ɓāː kût] ) គឺជាមេបញ្ជាការយោធាវៀតណាមនៃនិកាយសាសនាហ្វាហៅវ ដែលប្រតិបត្តិការពីដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ និងគ្រប់គ្រងផ្នែកផ្សេងៗនៃភាគខាងត្បូងវៀតណាម ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៤០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ។
បា គុត និងកងកម្លាំងរបស់គាត់បានវាយប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ពជាតិវៀតណាម វៀតមិញ និងចលនាសាសនាកាវដាយ ពីឆ្នាំ១៩៤៣ រហូតដល់គាត់បានកាន់កាប់នៅឆ្នាំ១៩៥៦ ។ ដោយ​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​មនុស្ស​មិន​ដូចគ្នា គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​ខុស​ប្រក្រតី និង​ឃោរឃៅ​ដែល​ប្រយុទ្ធ​ដោយ​មាន​គោល​បំណង​មនោគមវិជ្ជា​តិចតួច។ ឈ្មោះក្រៅរបស់គាត់បានមកពីការកាត់ម្រាមដៃចង្អុលខាងឆ្វេងរបស់គាត់ដោយខ្លួនឯង (ទោះបីជាវាត្រូវបានគេរាយការណ៍ខុសថាវាគឺជាម្រាមដៃកណ្តាលរបស់លោកឬ "ម្រាមដៃកាត់ទីបី") ។ ក្រោយ​មក គាត់​បាន​ស្បថ​ថា​នឹង​មិន​កាត់សក់​រហូត​ទាល់​តែ​កុម្មុយនិស្ត​វៀតមិញ​ត្រូវ​បរាជ័យ។ លោក តែងតែចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយបក្សពួកវៀតណាម និងបារាំង។ លោកបានទទួលយកជំនួយផ្នែកសម្ភារៈដែលផ្តល់ជាថ្នូរនឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរបស់គាត់ ហើយបន្ទាប់មកបានបំបែកកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បារាំងបានធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយលោកចំនួន ៥ ដង។ ជំហររបស់បារាំងមានភាពទន់ខ្សោយដោយសារតែកម្លាំងយោធារបស់ពួកគេត្រូវបានបាត់បង់ដោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពួកគេមានការលំបាកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការបង្កើតការគ្រប់គ្រងឡើងវិញលើឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង ដែលនៅសេសសល់ដោយភាពខ្វះចន្លោះ បន្ទាប់ពីការចាញ់របស់ជប៉ុន។ រូបភាពតូច នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៥៥ ជំនោរបានប្រែក្លាយប្រឆាំងនឹងនិកាយផ្សេងៗ ខណៈដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីង៉ូ ឌិញឌៀម នៃ រដ្ឋវៀតណាម និង កងទ័ពជាតិវៀតណាម របស់លោកបានចាប់ផ្តើមបង្រួបបង្រួមការក្តាប់របស់ពួកគេនៅភាគខាងត្បូង។ លោកនិងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់គាត់ត្រូវបានរុញចូលទៅក្នុងព្រៃ ហើយទីតាំងរបស់ពួកគេត្រូវបានគំរាមកំហែងដោយការវាយលុករបស់រដ្ឋាភិបាល។ បន្ទាប់​ពី​ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ជិត​មួយ​ឆ្នាំ លោកត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន។ លោកត្រូវបានកាត់ទោសប្រហារជីវិត និងកាត់ក្បាលជាសាធារណៈនៅទីក្រុងកាន់ថឺ (ព្រែកឫស្សី) ។
កាន់ថ(ព្រែកឬស្សី) ឺ ។
ហង់រី ម៉ាហ្សាល់
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Marchal.jpg/220px-Marchal.jpg|រូបភាពតូច| អ្នក​អភិរក្សអង្គរ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ អ្នក​អភិរក្សអង្គរ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ (១៨៧៦ – ១៩៧០) ឬលោកតា "ស" គឺជាអ្នកស្រាវជ្រាវបារាំងដែលចំណាយពេលសឹងមួយជីវិតដើម្បីស្រោចស្រង់អង្គរ។ គាត់ជាអ្នកជួសជុលប្រាសាទបន្ទាយស្រី។
ជីវប្រវត្តិ
លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ កើតនៅ ទីក្រុងប៉ារីស នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែមិថុនាឆ្នាំ១៨៧៦។ បន្ទាប់ពីគា់តបានទទួល បរិញ្ញាបត្រ នៅឆ្នាំ១៨៩៥ គាត់ត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឱ្យចូលរៀននៅ សាលាវិចិត្រសិល្បៈ ផ្នែក ស្ថាបត្យកម្ម។
លោក​ក្លាយទៅ​ជា​អធិការ​សំណង់​ស៊ីវិល​នៃ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩០៥។ នៅឆ្នាំ១៩១០ គាត់បានទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណ ជាភាសាខ្មែរ ហើយត្រូវបានតែងតាំងជាជំនួយការអ្នកថែរក្សានៃសារមន្ទីរ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស​នៅ ទីក្រុងភ្នំពេញ ។ នៅឆ្នាំ១៩១២ គាត់បានទៅ ទីក្រុងព្រៃនគរ ដោយឡើងជាអធិការនៃអគារស៊ីវិលនៃ កូសាំងស៊ីន ទាំងមូល។
បន្ទាប់មក លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់​ ក៏ចាប់ផ្តើមជីកកកាយ និងសម្អាតបូជនីយដ្ឋានផ្សេងទៀតនៅខាងក្រៅអង្គរធំ៖ ប្រាសាទតាព្រហ្ម (ឆ្នាំ ១៩២០) ប្រាសាទព្រះខ័ន ប្រាសាទនាគព័ន្ធ ប្រាសាទភ្នំបាខែង (១៩២២-២៩) ប្រាសាទក្រវ៉ាន់ (ជាមួយ លោកហេនរី ផាមេនយេយេ និង លោកវិកទ័រ ហ្គូលូបវ ) និង ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ។
នៅឆ្នាំ១៩៣០ គាត់បានទៅ កោះជ្វា ដើម្បីរៀនពីគោលការណ៍នៃ អាណាស្ទីលឡូស ពីជាតិហូឡង់បូព៌ា ដោយដឹងពីដែនកំណត់នៃវិធីសាស្ត្របង្រួបបង្រួមដែលធ្លាប់ប្រើពីមុននៅក្នុងអង្គរ។ ពេល​ត្រឡប់​មក​វិញ លោក​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​អនុវត្ត​វិធី​សា ​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​អង្គរ​លើ​ប្រាសាទ ​បន្ទាយ​ស្រី ។ ការស្តារឡើងវិញត្រូវបានអបអរសាទរជាឯកច្ឆ័ន្ទថាជាជោគជ័យ។
ដោយសារលោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ ស្រឡាញ់អង្គរ និងអរិយធម៌ខ្មែរ គា់តបានសម្រេចចិត្តចូលនិវត្តន៍នៅ ខេត្តសៀមរាបនៅឆ្នាំ១៩៥៧។ គាត់បានស្លាប់នៅទីនោះនៅថ្ងៃទី ១០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧០ ទាំងមានអាយុ ៩៣ ឆ្នាំផង។
គន្ថនិទ្ទេស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
ស៊ីសុវត្ថិ មុន្នីរ៉េត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ស៊ីសុវត្ថិ មុនីរ៉េត (ប្រសូតថ្ងៃទី២៥ វិច្ឆិកា ១៩០៩ ដល់ កញ្ញា ១៩៧៥) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរដែលបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងសម័យអាណាព្យាបាលបារាំងចាប់ពីថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៥ ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៦។  ព្រះអង្គគឺជាសមាជិក​ដ៏​លេចធ្លោ​នៃរាជវង្សស៊ីសុវត្ថិ​។ បិតា​របស់ព្រះអង្គគឺ​មហាក្សត្រស៊ីស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចំណែកឯព្រះមាតា​នាម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី ។ ទ្រង់​មុនីរ៉េត បាន​ធ្វើការ​សិក្សា​មធ្យមសិក្សានៅ​ក្រុង​នីស ប្រទេស​បារាំង(១៩២៧-១៩៣០) ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​លោកហ្វ្រង់ស័រ ប៊ូដ័ន អតីត​រ៉េស៊ីដង់ស៊ុប៉េរីយ័រនៅ​កម្ពុជា និង​ជា​មិត្ត​ររបស់ព្រះមហាក្សត្រសុីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ។ ទ្រង់​បាន​បន្ត​ការ​សិក្សា​ផ្នែក​យោធា​នៅ​សាលា​ពិសេស​យោធា។ វិល​ត្រឡប់​ចូល​កម្ពុជា​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៣៤ ទ្រង់​មុនីរ៉េតត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​អគ្គលេខាធិការព្រះបរមរាជវាំង និង​បាន​បង្កើត​កាយរិទ្ធ​ខ្មែរ «អង្គការ​ខេមរ​កាយរិទ្ធ» ដែល​បាន​រីក​ចម្រើន​តាម​ខេត្ត​នានា ។ នៅ​ពេល​សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​២ ទ្រង់​មុនីរ៉េត បាន​ចូល​ធ្វើ​ទាហានមាន​ឋានន្តរសក្តិ​អនុសេនីយ​ទៅ​ក្នុង​កង​អាកាសបរទេស​បារាំង នៅ​ថ្ងៃទី​២ ធ្នូ ១៩៣៩ ។ ទ្រង់​បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ដើម្បី​ប្រទេស​បារាំង នៅ​ខែ​ឧសភា​-​មិថុនា ១៩៤០ និង​បាន​ទទួល​តែងតាំង​ជាកត្តិយស។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤១ ក្នុង​ឋានៈ​ជា​បុត្រ​ច្បង​ររបស់ព្រះមហាក្សត្រសុីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ក្រោយពីព្រះបិតារបស់ទ្រង់​សោយទិវង្គតទៅ ព្រះអង្គគឺជា​គូប្រជែង​សំខាន់​បំផុតចំពោះរាជបល្ល័ង្ក​ខ្មែរ តែ​អាជ្ញាធរ​បារាំង​បាន​ជ្រើសរើសយកព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម សីហនុ ជំនួស​វិញ ដោយបារាំងគិតថាព្រះអង្គមុនីរ៉េតទ្រង់ឯករាជ្យ ចំណែកឯព្រះអង្គម្ចាស់សីហនុ នៅវ័យក្មេងងាយស្រួលគ្រប់គ្រង។ ទ្រង់មុនីរ៉េត បាន​ទទួល​តំណែង​អនុប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជានុសិទ្ធិ (១៩៤៧-១៩៤៨) នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រី​មហាផ្ទៃ​-​ការពារ​ជាតិ (១៧ តុលា ១៩៤៥-១៤ ធ្នូ ១៩៤៦), ឧត្តមសេនីយ​មុន​បង្អស់​នៃ​កង​យុទ្ធពល​ខេមរភូមិន្ទ (១៩៥០) ប្រធាន​ឧត្តម​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជបល្ល័ង្ក (១៩៦០) ។ ជាមួយ​មហេសី​ឈ្មោះ ប៉ុក វ៉ាន ទ្រង់​មុនីរ៉េត មាន​បុត្រ ៤​នាក់៖ រេតណារា, រក្សមុនី, មុនីសុវត្ថិ, ពង្សមុនី ។
ឈៀង កៃសេក
ឈៀង កៃសេក (៣១ តុលា ១៨៨៧ – ៥ មេសា ១៩៧៥), ស្គាល់ផងដែរថាជា ឈៀង ឈុងឈេង (蔣中正, ជៀង ចុងចឺង) និងតួអក្សររ៉ូម៉ាំងតាមរយៈភាសាចិនកុកងឺជា ឈៀង ឈីស៊ឺ និង​ ជៀង ជៀស៊ឺ (蔣介石) ជាអ្នកនយោបាយជាតិនិយម មេដឹកនាំបដិវត្តន៍និងយោធាដែលបានបម្រើការជាមេដឹកនាំរបស់សាធារណរដ្ឋចិនពីឆ្នាំ ១៩២៨ ដំបូងនៅចិនដីគោករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៤៩ ហើយបន្ទាប់មកនៅតៃវ៉ាន់ រហូតដល់គាត់ស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៩៧៥ គាត់គឺជាប្រធានាធិបតីរបស់សាធារណរដ្ឋចិនទីមួយ បម្រើសម្រាប់ ៥ អាណត្តិដំបូង
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីសាធារណរដ្ឋចិន
ភូមិដំណាក់ត្រាច
ភូមិដំណាក់ត្រាចមានប្រជាជនសរុប ៣៩០ គ្រួសារ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១
វិគីភីឌាភាសាភូមា
វិគីភីឌាភាសាភូមា (မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား) គឺជាការបោះពុម្ពជាភាសាភូមានៃសព្វវចនាធិប្បាយអនឡាញឥតគិតថ្លៃវិគីភីឌា។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិគីភីឌា
ឃុំរកា(ស្រុកពារាំង)
(Roka Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង មាន ៩ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
បឋមសិក្សា
សាលាបឋមសិក្សាសម្តេចតេជោហ៊ុន សែនស្នាយពល
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
៙វត្តមង្គលសួស្តី  ហៅ  រកា
៙វត្តសាសនពណរាម  ហៅ  ស្នាយពល
៙វត្តមេលប់
៙វត្តឫស្សីជុកត្បូង
៙វត្តឫស្សីជុកជើង
៙វត្តត្នោត
៙វត្តព្រៃសម្លាញ
៙វត្តតាំងស្នាយ
=ផ្សារ= ៙ផ្សារស្នាយពល
=រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
សង្គ្រាមសៀម-អាណ្ណាម (១៨៣១-១៨៣៤)
សង្គ្រាមសៀម-អាណ្ណាមឆ្នាំ១៨៣១-១៨៣៤ ( อานามสยามยุทธ (พ.ศ. 2374 – พ.ศ. 2377)  Chiến tranh Việt–Xiêm (1831–1834)   ) ដែលគេស្គាល់ថាជា សង្គ្រាមសៀម-កម្ពុជាឆ្នាំ១៨៣១-១៨៣៤ ត្រូវបានបញ្ឆេះដោយកម្លាំងឈ្លានពានសៀម ក្រោមការដឹកនាំរបស់ឧត្តមសេនីយចៅឃុនបឌិន ដែលកំពុងប៉ុនប៉ងដណ្តើមយកប្រទេសកម្ពុជា និង កម្ពុជាក្រោម ។ បន្ទាប់ពីជោគជ័យដំបូង និងការបរាជ័យរបស់កងទ័ពខ្មែរនៅសមរភូមិកំពង់ចាមក្នុងឆ្នាំ១៨៣២ ភាពរីកចំរើនរបស់សៀមត្រូវបានវាយលុកនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម(កម្ពុជាក្រោម)ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៣ ដោយកងកម្លាំងយោធានៃរាជវង្សង្វៀន ។ នៅពេលផ្ទុះការបះបោរជាទូទៅនៅកម្ពុជា និងលាវ សៀមបានដកថយ ហើយអាណ្ណាមបានចាកចេញពីកម្ពុជាគ្រប់គ្រង។
ផ្ទៃក្នុង
ទាំងសៀម និងវៀតណាមបានលេចចេញជាមហាអំណាចចម្បងនៅឥណ្ឌូចិន នៅដើមសតវត្សទី១៩ ហើយកាន់តែស្វែងរកការត្រួតត្រាកម្ពុជា និងឡាវ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ពួកគេដើម្បីទទួលបានអនុត្តរភាពលើអាងទន្លេមេគង្គក្រោម។ ការតស៊ូផ្ទៃក្នុងរវាងបក្សពួកនៃព្រះរាជវង្សានុវង្សខ្មែរក្នុងយុគអន្ធកាលកម្ពុជា បានធ្វើឱ្យសៀម និងវៀតណាម ធ្វើអន្តរាគមន៍យ៉ាងចាស់ដៃពីភាគីផ្ទុយគ្នា ដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនមកលើកម្ពុជា។ ពួកគេបានប្រកាន់យកទំនៀមទម្លាប់នៃការចាប់សមាជិករាជវង្សខ្មែរធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង ជ្រៀតជ្រែកក្នុងគោលនយោបាយអាពាហ៍ពិពាហ៍ មានឥទ្ធិពល និងរៀបចំអ្នកការពាររបស់ពួកគេ និងទាមទារភាពស្មោះត្រង់។
នៅឆ្នាំ១៨០៦ អង្គចន្ទទី២ ត្រូវបានសៀមលើកឲ្យសោយរាជ្យ ប៉ុន្តែនៅទីបំផុតព្រះអង្គបានក្លាយជាអ្នកនិយមយួន។ ព្រះអង្គមិនបានចូលរួមពិធីបុណ្យសពរបស់ស្តេចសៀមពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក(រាមាទី១) ក្នុងឆ្នាំ១៨០៩ ហើយបានបញ្ជូនប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួន និងព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម ទៅបាងកកជំនួសព្រះអង្គ។ ព្រះបាទពុទ្ធលើសឡានភាល័យ (រាមាទី២) ទ្រង់បានតាំងព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួនជាឧបរាជ និងព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម ព្រះឧយោរាជ ដូច្នេះដាក់ព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងពីរឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀម។ នៅឆ្នាំ១៨១១ ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួនបានបះបោរប្រឆាំងនឹងព្រះអង្គម្ចាស់អង្គចន្ទ។ នោះនាំឱ្យមានការបះបោរទូទាំងប្រទេស ។ រាជការសៀមបានបញ្ជូនចៅព្រះយ៉ា អភ័យភូធរ ឲ្យដឹកនាំទ័ពទៅក្រុងឧដុង្គហើយដោះស្រាយបញ្ហា។ ពេលមកដល់នៃកងទ័ពសៀមដែលគាំទ្រព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួន ព្រះបាទអង្គចន្ទបានភៀសខ្លួនទៅព្រៃនរគ ក្រោមការការពាររបស់អាណ្ណាម។ ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម និង ព្រះអង្គឌួងជាប្អូនរបស់ព្រះបាទអង្គចន្ទ ក៏បានចូលរួមជាមួយសៀមដែរ។ យមរាជ​ណយ បានដុតបំផ្លាញឧដុង្គ និង ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ហើយ​យក​ព្រះអង្គម្ចាស់ អង្គស្ងួន អង្គឥម និង​អង្គឌួង ទៅ​បាងកក។ ព្រះចៅអធិរាជយ៉ាឡុង បានបញ្ជាឱ្យឡេ វ៉ាន់យៀក ស្ដារព្រះបាទអង្គចន្ទឡើងវិញនៅភ្នំពេញនៅឆ្នាំ១៨១៣។ ដូច្នេះហើយ កម្ពុជាបានឈានទៅរកការត្រួតត្រារបស់អាណ្ណាម។ ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួនបានសោយទីវង្គត់នៅទីក្រុងបាងកកក្នុងឆ្នាំ១៨១៦ ហើយបន្សល់ទុកតែប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គគឺព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម និងព្រះអង្គឌួង ជាព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរនៅទីក្រុងបាងកក។
នៅពេលដែលអនុវង្ស ត្រូវបានចាញ់ម្តងទៀតនៅឆ្នាំ១៨២៨ ហើយបានភៀសខ្លួនទៅសៀងក្វាង ចៅណូយ អ្នកគ្រប់គ្រងមឿងពួន ដែលជាអតីតចៅហ្វាយនាយរបស់អនុវង្ស ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាចៅហ្វាយនាយរបស់វៀតណាម បានបង្ហាញកន្លែងលាក់ខ្លួនរបស់អនុវង្ស ដល់ ចៅព្រះយ៉ាបឌិន ដែលនាំទៅដល់ ការ​ចាប់​យក​ព្រះ​អង្គ​អនុវង្ស។ អធិរាជមិញម៉ាង បានកោះហៅចៅណូយ ទៅកាន់ក្រុងហ្វេ ហើយបានប្រហារជីវិតគាត់។ អធិរាជមិញម៉ាង ក្រោយមកបានបញ្ចូលព្រះរាជាណាចក្រមឿងពួន ឱ្យគ្រប់គ្រងប្រទេសវៀតណាមដោយផ្ទាល់ ហើយវាបានក្លាយជាខេត្តត្រាននិញ ។
ឡេ វ៉ាន់យៀក ធ្លាប់ជាជនជាតិចិនកុកងឺដ៏មានឥទ្ធិពលនៃភាគខាងត្បូងវៀតណាម(កម្ពុជាក្រោម) ហើយបានបញ្ចេញឥទ្ធិពលរបស់លោកមកលើកម្ពុជា។ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គត់នៅឆ្នាំ១៨៣២ អធិរាជមិញម៉ាង បានថ្កោលទោស ឡេ វ៉ាន់យៀក ពីបទក្បត់ជាតិ និងកាត់ទោសសហការីរបស់លោក។ ឡេ វ៉ាន់ខយ ជាកូនចិញ្ចឹមរបស់ឡេវ៉ាន់យៀក បានដឹកនាំការបះបោរឡេវ៉ាន់ខយ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៣៣ ហើយបានកាន់កាប់ទីក្រុងព្រៃនរគ។ ព្រះបាទចេស្តាបតិន្ទ្រ(រាមាទី៣) ឆ្លៀតឱកាសបញ្ចប់ឥទ្ធិពលយួននៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់។ រាមា​ទី​៣​បាន​ផ្តួចផ្តើម​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​សៀម​ដើម្បី​នាំ​ព្រះអង្គម្ចាស់​អង្គ​អេម​មក​គ្រង​រាជ្យ​សម្បត្តិ​កម្ពុជា​និង​ដណ្តើម​យកក្រុងព្រៃនរគ ។
ការរៀបចំរបស់សៀម
ព្រះបាទ​រាមា​ទី៣ ចាត់​ទ័ព​សៀម​តាម​ផ្លូវ​ដូច​តទៅ៖
សៀមឈ្លានពានកម្ពុជា ពាមបន្ទាយមាស និង មាត់ជ្រូក
រូបភាពតូច|230x230ភីកសែល| ព្រែកជីកវិញតេ នៅ[[ឆាវ ឌុក|ចូវដុក ខេត្តមាត់ជ្រូក]] រូបភាពតូច|230x230ភីកសែល| ទន្លេវ៉ាមណាវទំនើបក្នុង[[ខេត្តមាត់ជ្រូក ដែលជាកន្លែងដែលសមរភូមិខែមករា ឆ្នាំ១៨៣៤ បានកើតឡើង។]] រូបភាពតូច|234x234ភីកសែល| [[ចៅ ឃុន បឌិន|ចៅឃុនបឌិន មេទ័ពសៀម]] កងទ័ពសៀមទាំងបីបានចាកចេញពីទីក្រុងបាងកកនៅថ្ងៃតែមួយ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៣៣។ ជួរ​សំខាន់​របស់​ចៅពញា​បិណ្ឌបាត​បាន​ដង្ហែ​ចេញ​ពីបាត់ដំបង ​ដើម្បី​ដណ្តើម​យក ​ខេត្ត​ពោធិសាត់ និង ​កំពង់ឆ្នាំង ។ ព្រះបាទអង្គចន្ទរាជា ទ្រង់ជ្រាបដំណឹងថា សៀមឈ្លានពាន បានរៀបចំទ័ពខ្មែរ ដើម្បីទប់ទល់នឹងសៀម។ ប៉ុន្តែ​កម្ពុជា​អាច​ប្រមូល​ទ័ព​បាន​តែ​៣០០​នាក់​ប៉ុណ្ណោះ​ក្នុង​រយៈពេល​ដ៏​ខ្លី​។ ឧកញ៉ា ចក្រី ឡុង បានដឹកនាំកងទ័ពកម្ពុជា ប្រឆាំងនឹងកងទ័ពសៀម ដែលមានទាហាន ៥០០០នាក់ ក្នុងសមរភូមិកំពង់ចាម នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៣៣។ ចក្រីឡុង​ចាញ់​ហើយ​ភៀស​ខ្លួន​ទៅបាភ្នំ ។ ក្រោយ​ចាញ់​ចក្រី​ឡុង ស្ដេច​អង្គ​ចាន់ និង​តុលាការ​បាន​ភៀស​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣១ ខែ​ធ្នូ ទៅ ​ក្រុង​ឡុង ហ៊ូ ក្នុង ​ខេត្ត​វៀងឡុង ។ ពេល​នោះ បឌិន បាន​ហែ​ក្បួន​ទ័ព​របស់​ទ្រង់​ឆ្លង​កាត់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដោយ​មិន​មាន​ការ​តស៊ូ​ទៀត​ឡើយ។ មេទ័ពសៀមបានទុកព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម និងអង្គឌួងមកត្រួតត្រានៅភ្នំពេញ ហើយបន្តទៅបាភ្នំ។
កងនាវារបស់ព្រះក្លាំង បានទៅដល់ពាមបន្ទាយមាស ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ១៨៣៤ ។ យួនដែលជាប់ជំពាក់នឹងការបះបោររបស់ឡេវ៉ាន់ខយត្រូវចាប់បានដោយមិនបានត្រៀមខ្លួន ហើយសៀមក៏ចាប់បានហាទៀងយ៉ាងលឿន។ បន្ទាប់​មកព្រះក្លាំង បាន​បើក​សំពៅ​របស់​គាត់​ឡើង​តាមព្រែកវិញតេ ហើយ​ក៏​យក​ចូវដុក ក្នុង ​ខេត្តមាត់ជ្រូក យ៉ាង​លឿន។ បឌិន ដែលបានទៅដល់បាភ្នំ បានបញ្ជូនប្អូនថ្លៃរបស់លោកចៅព្រះយានគររាជសីមា អោយនាំទាហាន ៧០០០ នាក់ ឆ្ពោះទៅទិសខាងកើតកាត់ស្រុកបាភ្នំ ដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ព្រៃនគរ បឌិនខ្លួនគាត់ក៏បានចូលរួមជាមួយព្រះក្លាំំង នៅចូវដុក ។ បន្ទាប់មក អធិរាជមិញម៉ាង បានបញ្ជាឱ្យទ្រឿងមិញយ៉ាង និង ង្វៀន ស៊ួន ទប់ទល់នឹងការវាយលុករបស់សៀមនៅមាត់ជ្រូក។
ផលវិបាក និងបុព្វហេតុនៃសង្រ្គាមឆ្នាំ១៨៤១-១៨៤៥
កងទ័ពសៀមបានត្រឡប់មកវិញនៅខែឧសភាឆ្នាំ១៨៣៤។ សៀម​ដកថយ​បាន​ទុក​ឱ្យ​វៀតណាម​គ្រប់គ្រង​ទាំងស្រុង​លើ​កម្ពុជា​។ វៀតណាម​ដឹកនាំ​ដោយ​ទ្រឹងមិញយ៉ាងបានបង្កើតភ្នំពេញ ​ជា​ទីស្នាក់ការ​កណ្តាល។ ព្រះបាទអង្គច័ន្ទនៃប្រទេសកម្ពុជាបានសោយទិវង្គតនៅខែមករាឆ្នាំ១៨៣៥។ អង្គចន្ទ មិនមានបុត្រាទេ តែមានបុត្រី៤នាក់; អង្គបែ៉ន អង្គម៉ី អង្គពៅ និងអង្គស្ងួន។ សៀម​មាន​ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម ជា​ប្អូន​របស់​អង្គចន្ទ តែងតាំង​ជា​អភិបាល​ខេត្ត​បាត់ដំបង។ ជាមួយព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឥម និងអង្គឌួងនៅខាងសៀម ព្រះនាងត្រឹងមិញយ៉ាងបានស្នើឱ្យបង្កើតព្រះអង្គម្ចាស់អង្គម៉ីជាបុត្រីទីពីររបស់អង្គចន្ទជាក្សត្រីគ្រងរាជ្យរបស់កម្ពុជា។ ព្រះនាងអង្គបែ៉ន ដែលជាបុត្រីច្បង ទ្រង់មានព្រះទ័យអាណិតអាសូរចំពោះបុព្វហេតុសៀម និងការពិតថា ព្រះមាតាទ្រង់ជាបុត្រីរបស់ចៅពញាអភ័យភូបែស ដែលសៀមតែងតាំងជាអភិបាលខេត្តបាត់ដំបង។ នៅឆ្នាំ១៨៣៦ វៀតណាមបានបញ្ចូលកម្ពុជាទៅក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ ខណៈដែលខេត្តតាយថាញ់ ជាមួយ ទ្រឿងមិញយ៉ាង បានបណ្តាក់ទុនជាមួយចំណងជើង ថា ខេត្តតាយថាញ់ (Hán tự: 鎭西將軍) ។ អភិបាលខេត្ត និងមន្ត្រីវៀតណាមត្រូវបានដំឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយភាសាចិនដើមកំណើតខ្មែរត្រូវបានបន្សល់ទុកនូវថាមពលតិចតួចបំផុត។
សៀមបានពង្រឹង និងរៀបចំខ្លួនសម្រាប់យុទ្ធនាការនាពេលខាងមុខ។ ព្រះក្លាំំង ត្រួតត្រាលើការកសាងថែវធំ និងបន្ទាយចន្ទបុរី។ សមុទ្រសង្គ្រាម, ឆៈជឿងទេរា, បាត់ដំបង និង សៀមរាប សុទ្ធតែត្រូវបានពង្រឹងប្រឆាំងនឹងការលុកលុយដែលអាចកើតមាន។ នៅឆ្នាំ១៨៣៦ ការស្ទង់មតិកម្លាំងពលកម្មត្រូវបានធ្វើឡើងដោយចៅពញាបិនដេចានៅតំបន់ដែលគ្រប់គ្រងដោយសៀមនៃប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់ឥសាន-ឡាវ។
ព្រះអង្គម្ចាស់ អង្គឥម អភិបាលខេត្តបាត់ដំបង បានសម្រេចដកទ័ពទៅភាគីវៀតណាម នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៣៨។ គាត់បានចាប់ខ្លួនមន្ត្រីសៀមនៅបាត់ដំបង ហើយរួមជាមួយនឹងអ្នកស្រុកនោះ និរទេសពួកគេឱ្យទៅរួមរស់ជាមួយទ្រឿងមិញយ៉ាងនៅភ្នំពេញដោយសង្ឃឹមថាវៀតណាមនឹងតាំងគាត់ជាស្តេចកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ទ្រឿងមិញយ៉ាងបានចាប់ព្រះអង្គម្ចាស់ អង្គឥម ហើយបញ្ជូនព្រះអង្គទៅក្រុងហ្វេ។ ឧប្បត្តិហេតុនេះបានចាប់ផ្តើមជម្លោះថ្មី។ ចៅបឌិន ប្រញាប់នាំទ័ពទៅបាត់ដំបង ដើម្បីដោះស្រាយស្ថានការណ៍។ នៅឆ្នាំ១៨៤០ ព្រះនាងអង្គបែ៉នត្រូវបានគេរកឃើញថាសហការជាមួយសៀម។ មិញ ម៉ាង បាត់បង់ទំនុកចិត្តទាំងស្រុងលើព្រះនាងខ្មែរ។ ម្ចាស់ក្សត្រីអង្គម៉ី និងបងប្អូនស្រីត្រូវបានទម្លាក់ឋានៈ។ អង្គបែ៉ន​ត្រូវ​បាន​កាត់ទោស​ប្រហារជីវិត​ដោយ​លង់ទឹក​នៅ​លង់ហោរ។ អង្គម៉ី និង​បងប្អូន​ស្រី​ដែល​នៅ​សេសសល់​ត្រូវ​បាន​គេ​ដឹក​ទៅ​ឃុំ ​វាំងពូឡ័រ ។
នៅឆ្នាំ១៨៤០ ជនជាតិដើមកំណើតខ្មែរបានក្រោកឡើងប្រឆាំងនឹងចៅហ្វាយនាយវៀតណាមរបស់ពួកគេ ហើយបានសម្លាប់មន្ត្រីវៀតណាមជាច្រើននៅក្នុងការបះបោររបស់កម្ពុជា (១៨៤០) ។ ចៅហ្វាយខេត្តពោធិសាត់ ចូលទៅគាល់ចៅបឌិននៅបាត់ដំបង សុំជំនួយសៀមប្រឆាំងនឹងយួន។ នេះបាននាំឱ្យមានជម្លោះថ្មី;សង្គ្រាមសៀម-យួនឆ្នាំ១៨៤១-១៨៤៥ ។
រាជវង្សយួន
រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|เขตแดนของจักรวรรดิจีนสมัยราชวงศ์หยวน
រាជវង្សមហាយាន ( គ្រឹសរាជ ១២៧១ ដល់ឆ្នាំ ១៣៦៨) ជនជាតិ ម៉ុងកូល កូនចៅរបស់ សង់ ស៊ីខាន់ ដ៏អស្ចារ្យ ជនជាតិមកពីតំបន់វាលស្មៅដ៏ធំល្វឹងល្វើយ អ្នកប្រម៉ាញ់ដែលល្បីឈ្មោះថាជាអ្នកជិះសេះនិងអ្នកបាញ់ធ្នូដ៏ពូកែ បានចាប់ផ្ដើមប្រកាសអានុភាពដោយការបរទ័ពដ៏ខ្លាំងក្លាយ វាយលុកទ្វីបអឺរ៉ុប បូកបញ្ចូលដែនដីស៊ីសៀនិងជិន រហូតដណ្ដើមគ្រប់គ្រងភូមិភាគខាងត្បូងមកដល់រាជធានីរបស់រាជវង្សសុង រហូតដល់ប្រទេសចិនចូលដល់តំណាក់កាលផ្ដូរផែនដីម្ដងទៀត”។ រាជវង្សយានឬហៅក្នុងនាមថាតាយាន ស្ថាបនាដោយជនជាតិម៉ុងកូលដែលរស់នៅខ្ពង់រាបភាគខាងជើងប្រទេសចិន អាចរាប់ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រដែលមានក្រុមជនជាតិភាគតិចអាចដណ្ដើមអំណាចគ្រប់គ្រងទូទាំងផែនដីចិនបាន។​ ជនជាតិម៉ុងកូលដែលជំនាញខាងធ្វើសង្រ្គាម មិនត្រឹមតែបានប្រើកម្លាំងវាយដណ្ដើមយកដែនដីភាគកណ្ដាលនិងតំបន់ភាគខាងត្បូងទន្លេឆាងចៀង (ទន្លេយ៉ងសេ) របស់ចិនទេ តែបានពង្រីកអានុភាពគ្រប់គ្រងទៅដល់អាស៊ីខាងលិច ជារាជវង្សដែលមានព្រំដែនការគ្រប់គ្រងដែលធំទូលាយរាប់ចាប់តាំងពីមានប្រវត្ដិសាស្រ្ដចិនមក។ កំណើតជនជាតិម៉ុងកូល ជនជាតិម៉ុងកូលត្រូវបានចាត់ទុកជាជនជាតិចំណាស់មួយ ដែលរស់នៅពនេចរចិញ្ចឹមសត្វក្នុងការប្រកបអាជីព។ ដោយសាររស់នៅក្នុងតំបន់រាំងស្ងួត ដាច់ស្រយ៉ាល មានអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង និងជាទីទំនាបធំទូលាយមហាសាល ធ្វើឲ្យជនជាតិម៉ុងកូលពូកែធន់ និងពូកែជិះសេះបាញ់ធ្នូ។ រហូតដល់សតវត្សទី ១២ មេក្រុមម្នាក់ឈ្មោះ ធៀនមូចឺនឬតេមូជិនបានបង្រួបបង្រួមជនជាតិម៉ុងកូលដែលបែកបាក់គ្នាឲ្យមានឯកភាព ក្រោយមកទទួលព្រះនាមថា សង់ស៊ីខាន់ ក្នុងឆ្នាំគ.ស ១២០៦។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់សង់ស៊ីខាន់ ជនជាតិម៉ុងកូលរីកចម្រើននិងរឹងមាំយ៉ាងលឿន រហូតក្លាយជាកងកម្លាំងភាគខាងជើងដែលចិនមិនអាចមើលងាយដូចពីមុនបានទៀតឡើយ។ ខណៈនោះ ក្រៅពីអាណាចក្រសុងខាងត្បូង នៅមានអាណាចក្រស៊ីសៀ និងអាណាចក្រជិនដែលមានដែនដីឯករាជ្យរបស់ខ្លួន។ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ១២២៧ សង់ស៊ីខាន់បានលើកទ័ពផ្ដួលរំលំស៊ីសៀ និងបានស្លាប់ក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ។ ថ្វីបើសង់ស៊ីខាន់ស្លាប់ តែដោយសារមានមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំ ធ្វើឲ្យម៉ុងកូលវាយពង្រីកដែនដីជាបន្ដបន្ទាប់។ ក្រោយពេលលេបយកដែនដីស៊ីសៀហើយ បានតម្រង់គ្រាប់ព្រួញមកអាណាចក្រជិន ដែលជាអាណាចក្រព្រំដែនរវាងអាណាចក្រសុងនិងម៉ុងកូលនាកាលនោះ។ រាជសំណាក់សុងខាងត្បូងរួមដៃជាមួយអាណាចក្រជាមួយម៉ុងកូលក្នុងការកម្ចាត់អាណាចក្រជិន។ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ១២៣៤ ម៉ុងកូលអាចផ្ដួលអាណាចក្រជិនដែលកំពុងធ្លាក់ចុះអំណាច។ ការស្ថាបនារាជវង្សតាយាន ក្រោយការបន្ដអំណាចពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ពីសង់ស៊ីខាន់ មកស៊ូវ៉ខួខាន់ គុយយ៉ូវខាន់ ម៉ឹងកឺខាន់ និងមកដល់រជ្ជកាលស្ដេចកុបឡៃខាន់ឬហ៊ូពីសៀ ចៅប្រុសរបស់សង់ស៊ីខាន់ ដាក់ព្រះនាមខ្លួនឯងថាយួនស៊ឺជូ បានទទួលយកគំនិតរបស់មន្ដ្រីឈ្មោះលិវពិងចុង វ៉ាំងអឺ ស្ថាបនារាជវង្សតាយួនឡើងក្នុងឆ្នាំគ.ស ១២៧១ និងប្ដូរាជធានីមកតាទូឬប៉េកាំងបច្ចុប្បន្ន តែនៅរក្សារាជធានីចាស់សាំងទូឲ្យនៅជារាជធានីនាភាគខាងជើងដដែល។ ហេតុការណ៍នោះជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃការពង្រីកដែនដីម៉ុងកូលទៅដល់ឈូងសមុទ្រពែក្យ រុស្សី ដែលដើមឡើយចាប់អារម្មណ៍ត្រឹមការដណ្ដើមយកដែនដីចិន ប្រែក្លាយដែនដីចិនជាមជ្ឈមណ្ឌលកណ្ដាលក្នុងការគ្រប់គ្រងអាណាចក្រ ហើយក៏ជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃការប្រែក្លាយក្រុងប៉េកាំងទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រង សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌។
ថ្វីបើបានតាំងរាជធានីនៅតាទូហើយក្ដី តែពេលនោះជនជាតិម៉ុងកូលនៅមិនទាន់អាចគ្រប់គ្រងដែនដីចិនទាំងអស់ឡើយ។ ដោយចង់សម្រេចមហិច្ឆតារួបរួមផែនដីឲ្យមានឯកភាព ទើបកុបឡៃខាន់បរទ័ពវាយដែនដីអាណាចក្រសុងខាងត្បូងចាប់ស្ដេចសុងកុងទីនិងព្រះមាតាជាឈ្លើយ ក្នុងពេលនោះដែរមន្ដ្រីភក្ដីភាពនឹងស្ដេចសុងកុងទីបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងម៉ុងកូលយ៉ាងក្លាហាន តែនៅទីបំផុតរាជវង្សសុងត្រូវបានបង្ក្រាបយ៉ាងរាបទាបក្នុងឆ្នាំគ.ស ១២៧៩។ រាជវង្សយួនវាយភ្ជាប់ដែនដីនគរសុងខាងត្បូងនឹងដែនដីម៉ុងកូល ស៊ីបេរី ខាងត្បូងដល់ណានហៃ (សមុទ្រខាងត្បូង) ខាងលិចឆៀងខាងត្បូងគ្របដណ្ដប់លើខេត្ដយុនណាន់ (យូណាន) និងដែនដីទីបេបច្ចុប្បន្ន ខាងលិចឆៀងខាងជើងទៅដល់ភាគខាងកើតនៃស៊ិនចៀត (ស៊ិនកៀង) ខាងកើតឆៀងខាងជើងទៅដល់សមុទ្រអូខត់ ជាមហាអាណាចក្រទីមួយដែលគ្រប់គ្រងផ្ទៃដីទូទាំងទ្វីបអាស៊ីនិងអឺរ៉ុប។
ជូយួនចាងបានសាងស្នាដៃជាច្រើន។ ដំបូងស្ដាប់តាមការណែនាំរបស់ជូសឺន ជម្រុញប្រជារាស្ដ្រឲ្យបង្កើតការផលិត និងតែងតាំងខ្លួនត្រឹមជាអ៊ូកួកុង (ចៅពញ្ញា) អញ្ជើញសៀវមិងវ៉ាំងមេកងកម្លាំងកន្សែងក្រហមឡើងធ្វើជាក្សត្រ ធ្វើឲ្យជនជាតិហានគោរពនិងចុះចូលជាមួយខ្លួនច្រើនជាងកងកម្លាំងដទៃទៀត។ ចុងក្រោយអាចយកឈ្នះមេទ័ពផ្សេងៗ ទៀតដូចជា ស៊ីសូវហ៊ុយ ឆឺនយ៉ូវលៀង និងចាងស៊ឺឆឺង។ លុះដល់ថ្ងៃបួនកើត ខែមេឃ ឆ្នាំគ.ស ១៣៦៨ (ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ២៣ មករា) ដែនដីភាគខាងត្បូងត្រូវស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ជូយួនចាងទាំងអស់។ ជូយួនចាងស្ថាបនារាជវង្សម៉េង តែងតាំងខ្លួនជាអ៊ិងធៀនហ្វូ ដោយដាក់ឈ្មោះរជ្ជកាលថាហុងអ៊ូ ស្ថាបនាក្រុងអ៊ិងធៀនជារាជធានីខាងត្បូង និងក្រុងខៃហ្វឺងជារាជធានីភាគខាងជើង។ ដើមកំណើតនៃឈ្មោះរាជវង្សនេះ មានរឿងតំណាលនិយាយថាកាលពីដើមឡើយជូយួនចាងធ្លាប់ធ្វើជាសាវកលទ្ធិពន្លឺ (មិងចៀវ) ពេលបានឡើងធ្វើជាហង់តេក៏ប្រើពាក្យមិង (ម៉េង) ជាឈ្មោះរាជវង្ស។  រហូតដល់ខែ ៧ ក្នុងឆ្នាំដែលជូយួនចាងបានបញ្ជូនមេទ័ពធំឈ្មោះស៊ីតាវាយចូលតាទូ ដែលជារាជធានីរបស់រាជវង្សយួន ធ្វើឲ្យយួនស៊ុនទីភាសខ្លួនឡើងទៅភូមិភាគខាងជើង ទើបដល់កាលអវសាននៃរាជវង្សយួនដ៏អស្ចារ្យ។
រាជវង្សយួនជារាជវង្សដែលស្ថាបនាឡើងដោយជនជាតិម៉ុងកូល មានអាយុកាល ៩៧ ឆ្នាំ និងមានហង់តេសរុប ១១ ព្រះអង្គ (រាប់ចាប់ពីកុបឡៃខាន់ស្ថាបនារាជវង្ស) ជារាជវង្សដែលមានវិសាលភាពដែនដីមហាធំទូលាយនិងមានភាពរឹងមាំ តែដោយសារការបែងចែកវណ្ណៈជនជាតិ ភាពខ្ជះខ្ជាយ ការរឹមអូសនិងការកៀបសង្កត់លើជនជាតិហានធ្វើឲ្យរាជវង្សនេះត្រូវរលំរលាយ។ កំហុសលើកនេះ បានក្លាយជាមេរៀនសម្រាប់មេដឹកនាំនៃរាជវង្សឈិង (ឆេង) នាសម័យក្រោមទៀត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រាជវង្សយួនជារាជវង្សដែលមានភាពរុងរឿងមួយ ជាកំឡុងពេលដែលបានកំណត់អាណាខេត្ដគ្រប់គ្រងរបស់ផែនដីចិននៅសម័យក្រោយមក។ ដោយសារចាប់តាំងពីសម័យរាជវង្សយួនរហូតដល់កំឡុងពេលពាក់កណ្ដាលចុងក្រោយនៃរាជវង្សឈិង អាណាខេត្តរបស់ចិនមានការប្រែប្រួលមិនច្រើនណាស់ណាទេ។
មង្គលក្សត្រី
​
ឃុំឆ្លូង
=រដ្ឋបាល= ឃុំឆ្លូង មាន ៥ ភូមិគឺ÷
មង្គលក្សត្រី
ព្រះនាងមង្គលក្សត្រី ជាព្រះរាជវង្ស ដែលព្រះបាទរាជឱង្ការបានលើកឡើងជាអគ្គមហេសី ទ្រង់ព្រះនាមសម្ដេចព្រះភគវតី មង្គលក្សត្រី សិរីវីចក្រពត្តិ ហើយព្រះអង្គប្រជុំសាមលរាជ ធ្វើព្រះមេរុថ្វាយព្រះភ្លើង ព្រះបរមសពសម្ដេចព្រះវររាជបិតា ៣ ខែ ព្រមដោយល្បែងមហោស្រពជាឱឡារិក។ លុះព្រះអង្គសោយរាជ្យបាន ៥៨ ឆ្នាំ ព្រះជន្មបាន ៧៨ ឆ្នាំ ទ្រង់ប្រឈួនសុគតទៅ។ មន្ត្រីលើកព្រះសពតំកល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋហើយអញ្ជើញព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ ជាព្រះរាជបុត្រឲ្យឡើងសោយរាជសម្បត្តិតាមប្រពៃណី។
ឃុំឆ្លូង
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
មង្គលក្សត្រី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
ឃុំឆ្លូង
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=