cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
លីលាវតី ភាគ​ទី​ ២
ស្រ្តីជរាវិកលចរិត
ម្នាលលោកអ្នកមានអាយុ ! យប់ថ្ងៃនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាបានចូលទៅស្នាក់អាស្រ័យក្នុងសុញ្ញាគារ ១ ខ្នង ខាងក្នុង​ភូមិនោះឯង គ្រាន់តែដល់ពេលព្រលប់ ហេតុការណ៍ក៏ប្រព្រឹត្តទៅតាមដែលនាយទាហាននិយាយប្រាប់គ្រប់​ប្រការ ពួកអ្នកភូមិដែលសុទ្ធតែជាស្រ្តី ក្មេង និង មនុស្សចាស់ ត្រូវបានកេណ្ឌប្រមូលមកប្រជុំផ្តុំគ្នាត្រង់ទីលាន​កណ្តាលភូមិទាំងជាទីតាំងបោះបន្ទាយរបស់ទាហានភូមិន្ទផង ពួកទាហានបានបង្កាត់ភ្លើង ១ ភ្នក់ធំ ត្រង់​កណ្តាល​វាល ស្រ្តីរងគ្រោះទាំង ៣ នាក់ត្រូវទាហាននាំខ្លួនមកចងក្រពាត់ដៃជាប់នឹងបង្គោលក្បែរខាងភ្នក់ភ្លើង ខ្ញុំព្រះករុណាអាចមើលឃើញទឹកមុខដ៏ក្រៀមក្រំរបស់ស្រ្តីទាំង ៣ នាក់បានយ៉ាងច្បាស់ លុះដល់ពេលវេលា​ហើយ នាយទាហានបានដើរមកឈរនៅខាងមុខអ្នកទោសទាំង ៣ ហើយក៏ប្រកាសដោយសម្លេងឮថា ត្រូវ​តែ​ប្រហារជីវិតស្រ្តីទាំង ៣ នាក់នេះចោល ព្រោះមានទោសធ្ងន់ដែលបានបញ្ជូនស្បៀងអាហារទៅឲ្យពួកឧទាម ដែលជាខ្មាំងរបស់ផែនដី ដើម្បីកុំឲ្យអ្នកដទៃយកតម្រាប់តាមតទៅ ម្នាលលោកអ្នកមានអាយុ ! នៅខណៈដែលនាយទាហានកំពុងតែរៀបរាប់សម្លុតសម្លាប់អ្នកស្រុកដោយ​សម្លេង​លាន់ឮនោះ បានមានសម្លេងប្រុសម្នាក់ស្រែកដង្ហោយឡើងមកពីចំហៀងម្ខាងថា ពួកឧទាមកំពុងចូលវាយ​ប្រហារកងទ័ពភូមិន្ទដែលបោះទីតាំងយាមរក្សាស្ថានការណ៍នៅទិសខាងត្បួងនៃភូមិ រំពេចនោះក៏ស្រាប់តែ​កោលាហលជ្រួលច្របល់ក៏កើតឡើង ពួកទាហានដែលកាន់ដាវឈរឃ្លាំយាមអ្នកភូមិ ក៏ស្ទុះរត់ជាជួរទៅទិស​ខាងត្បួងដើម្បីជួយបក្សពួករបស់ខ្លួន ប្រជាជនផ្អើលឈូឆរ រត់គេចចូលផ្ទះសម្បែងរបស់ខ្លួនយ៉ាងជ្រួលច្រាល់ មិនដឹងថាអ្នកណាជាអ្នកណាទេ ខ្ញុំព្រះករុណាសង្កេតឃើញមនុស្ស ៣ នាក់ឆ្លៀតឱកាសនោះចូល​ទៅស្រាយ​ចំណងដែលចងស្រ្តីអ្នកទោសទាំង ៣ នាក់ ដោះលែងពួកគាត់ឲ្យមានសេរីភាពទៅ ខណៈដែលសម្លេង​នៃ​ការតស៊ូកំពុងតែប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងទ្រហឹងអឺងកងឯបរិវេណទិសខាងត្បូងនៃភូមិនុះឯង ក៏មានសម្លេងស្រែកឮ​មកពី​ទិសខាងជើងថា ពួកឧទាមបានលើកកម្លាំងចូលវាយប្រហារកងទាហានរក្សាស្ថានការណ៍នៅ​ទិសនោះ​ទៀត បន្ទាប់ពីនោះមិនយូរប៉ុន្មាន ខ្ញុំព្រះករុណាសង្កេតឃើញទាហានឧទាមចេញមកបង្ហាញខ្លួនពីគ្រប់ទិសទី រត់ដេញកាប់ប្រហារទាហានភូមិន្ទយ៉ាងរញ៉ាល់រចល់ ភូមិទាំងមូលបានក្លាយជាទីលានចម្បាំងទៅក្នុង​មួយ​ពព្រិចភ្នែក ហេតុការណ៍រចល់ឆោឡោប្រព្រឹត្តទៅអស់ពេលយូរបង្គួរ ប៉ុន្តែសម្លេងនៃការច្បាំងតតាំងក៏​ស្រាក​ស្រន់អន់ថយទៅបន្តិចម្តង ៗ ហើយក៏ស្ងប់ស្ងាត់បាត់ឈឹងទៅ  ខ្ញុំព្រះករុណាមិនដឹងថាភាគី​ណាបាន​ទទួល​ជ័យជម្នះទេ ទាល់តែឃើញទាហានឧទាមលីទាហានរបស់ខ្លួនដែលរងរបួសយកមកផ្តេករៀងជាជួរត្រង់ទី​លានកណ្តាលភូមិទើបដឹងច្បាស់ថា កងទ័ពឧទាមទទួលបានជ័យជម្នះ ។ បន្ទាប់ពីនោះ ហេតុការណ៍ជ្រួលជ្រើមលើកទី ២ ក៏កើតឡើងទៀត គ្រានេះ អ្នកភូមិគ្រប់ភេទគ្រប់វ័យបាន​រត់​ព្រូឈូឆរចេញពីផ្ទះរបស់ខ្លួនមកចោមរោមទាហានឧទាម ខ្លះក៏ក្រទីក្រទាយកទឹកមកប្រគល់ឲ្យ ខ្លះក៏ចូលទៅ​រក្សា​ព្យាបាល​មុខរបួសដល់ទាហានឧទាមដែលរងរបួស សម្លេងអ្នកភូមិសន្ទនាសាកសួរគ្នា លាយឡំដោយ​សម្លេងយំថ្ងួចថ្ងូររបស់ទាហានរងរបួសឮសូរគឹកកងរញ៉ែរញ៉ូវទូទៅ វាជារូបភាពនៃសេចក្តីសុខលាយដោយ​សំណោកសោកសង្រេងដែលពិបាកដល់ការពិពណ៌នា កាលបើមោទកភាពចំពោះជ័យជម្នះត្រូវសម្តែង​ចេញ​ពេញរបុងហើយ ចំណាប់អារម្មណ៍របស់ហ្វូងមនុស្សក៏ផ្តោតទៅរកទាហានរងរបួសដែលយំរងំថ្ងួចថ្ងូរដោយ កម្រិតសម្លេងផ្សេង ៗ គ្នា នៅពេលសម្លេងថ្ងួចថ្ងូរស្ងប់ស្ងាត់បាត់ទៅ នុះសម្តែងថា អណ្តាតភ្លើងនៃជីវិត​របស់​គេក៏ផុតរលត់ទៅដែរ បន្ទាប់ពីនោះក៏ជាសម្លេងយំខ្សឹកខ្សួលរបស់ញាតិមិត្រសាលោហិតដែលនៅរស់រាន​មានជីវិត ហេតុការណ៍បែបនេះប្រព្រឹត្តទៅមួយស្របក់ ហើយមេខ្លោងឧទាមក៏ប្រកាសឡើងថា "ពុកម៉ែបងប្អូនទាំងឡាយ ! យើងបានបដិបត្តិតួនាទីរបស់យើងរហូតបានជ័យជម្នះហើយ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ​ដល់ពេលដែលយើងត្រូវចាកចេញទៅហើយ ព្រោះខ្លាចក្រែងថាក្នុងពេលមិនយូរប៉ុន្មានទៀត កងទ័ពភូមិន្ទ​កងពលធំនឹងលើកមកបង្រ្កាបយើង"និយាយហើយគេក៏បញ្ជាឲ្យកម្លាំងពលរបស់គេសែងអ្នករងរបួសហើយ​ប្រមូលយកស្បៀងអាហារដែលអ្នកភូមិយកមកប្រគល់ឲ្យ ទាហានឧទាមទាំងអស់ក៏លើកកម្លាំងពល​ចេញពី​ភូមិទៅ ។
ម្នាលលោកអ្នកមានអាយុ ! រឿងរ៉ាវរបស់ស្រ្តីវិកលចរិតធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាមើលឃើញទារុណភាពឃោរឃៅនៃសង្គ្រាម ធ្វើឲ្យគិតដង្វិនយ៉ាងធ្ងន់កណ្តក់ក្នុងការជួយពន្លត់ភ្លើងសង្រ្គាមដែលឆាបឆេះរោលរាលទូទៅត្រង់បរិវេណជុំវិញក្រុងរាជគ្រឹះ ខ្ញុំព្រះករុណាយល់ឃើញថា ដើមចមសំខាន់នៃអំពើឃ្នើសឃ្នងទារុណនេះស្ថិតនៅនឹងបុគ្គលម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ហើយបុគ្គលម្នាក់នោះខ្ញុំព្រះករុណាក៏បានស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ បើខ្ញុំព្រះករុណាអាចពន្លត់ភ្លើងព្យាបាទក្នុងចិត្តរបស់គេបាន ភ្លើងសង្គ្រាមអាចនឹងរលត់ទៅដែរ សុខសន្តិភាពនឹងវិលត្រឡប់មករកមគធរដ្ឋវិញ ខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើដំណើរដើរផ្លូវតទៅទៀតជាច្រើនថ្ងៃ ឆ្លងកាត់ភូមិគ្រាមនិគមជាច្រើន ហើយរាល់កន្លែងដែលឆ្លងកាត់ទៅបានឮតែដំណឹងទារុណឃោរឃៅនៃគូករណីទាំងសងខាង ដំណឹងទាហានឧទាមចូលវាយឆ្មក់នៅទីនេះ ដំណឹងទាហានភូមិន្ទបើកការវាយប្រហារទាហានឧទាមនៅទីនោះ មនុស្សស្លាប់ប៉ុណ្ណេះ រងរបួសប៉ុណ្ណោះ អ្នកភូមិដែលសមគប់សហការនឹងទ័ពឧទាមត្រូវបានទាហានភូមិន្ទចាប់មកធ្វើទារុណកម្មជារឿយ ៗ ប៉ុន្តែមានចំណុចគួរឲ្យសង្កេតម៉្យាង គឺ រាល់យុទ្ធនាការនីមួយ ៗ ពួកឧទាមច្រើនតែបានទទួលជោគជ័យច្រើនជាងទាហានភូមិន្ទ ។ នៅយប់ថ្ងៃមួយ ខណៈដែលសម្រាកនៅភូមិមួយ ខ្ញុំព្រះករុណាបានដឹងដំណឹងអាក្រក់ថាខណៈនេះព្រះបាទបសេនទិកោសលនៃកោសលរដ្ឋកំពុងលើករេហ៍ពលភូមិន្ទចូលមកវាយប្រហារក្រុងរាជគ្រឹះ ព្រោះខឹងសម្បារនឹង ព្រះបាទអជាតសត្តុធ្វើគុតព្រះរាជាធិបតីពិម្ពិសារ និងធ្វើទារុណកម្មចំពោះព្រះរាជទេវីជាព្រះរាជមាតា ដំណឹងនេះ ធ្វើឲ្យពួកឧទាមឡើងចិត្តឡើងចាងខ្លាំងឡើង ប៉ុន្តែនៅពេលជាមួយគ្នានោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុទ្រង់ចាត់វិធានការបង្រ្កាបកាន់តែខ្លាំងឡើងដែរ គឺ ព្យាយាមបង្រ្កាបពួកឧទាមដែលជាសត្រូវខាងក្នុងឲ្យរាបទាបសិនមុននឹងទៅប្រឈមមុខនឹងកងទ័ពមហាសាលរបស់ កោសលរដ្ឋ យុទ្ធសាស្រ្តចុងក្រោយដែលព្រះអង្គយកទៅប្រើ គឺ ចាប់ខ្លួនឪពុកម្តាយញាតិបងប្អូនរបស់ពួកឧទាមថ្នាក់មេខ្លោងទាំងអស់ជាចំណាប់ខ្មាំងហើយប្រកាសឲ្យពួកឧទាមសុខចិត្តចុះចាញ់ដោយស្រួលខាងក្នុងរយៈពេល ៧ ថ្ងៃ ពុំនោះសោត ព្រះអង្គនឹងចាប់ចំណាប់ខ្មាំងសម្លាប់ចោលទាំងអស់ ។ លុះបានឮដំណឹងនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏កើតកង្វល់ខ្វល់ព្រួយចំពោះសុវត្ថិភាពបុត្រភរិយារបស់ទេវមិត្រឧបាសកភ្លាម ខ្ញុំព្រះករុណាបានសម្រេចចិត្តធ្វើដំណើរដើរត្រឡប់ទៅក្រុងរាជគ្រឹះវិញហើយនៅរសៀលថ្ងៃមួយ ខ្ញុំព្រះ ករុណាបានជួបនឹងទេវមិត្រឧបាសកក្នុងរូបភាពនៃវសុទេពបរិព្វាជកក្រោមដើមឈើដដែលត្រង់តបោតាធារ ក្បែរទ្វារក្រុងទិសខាងជើងនៃក្រុងរាជគ្រឹះ ។ "បពិត្រទានម្ចាស់ ! " វសុទេពនិយាយដោយទឹកមុខសុយម៉ុយខុសប្រក្រតី "កម្លាំងពលរបស់យើងហៀបនឹងទទួលជ័យជម្នះហើយ លើសពីនោះទៀត កងទ័ពរបស់ព្រះបាទបសេនទិកោសលកំពុងតែលើកមកជួយពួកយើង ប៉ុន្តែព្រះបាទអជាតសត្តុត្រឡប់ជានាំយកយុទ្ធសាស្រ្តគម្រក់មកប្រើ..." "អាត្មាដឹងហើយ" ខ្ញុំព្រះករុណាប្រជែងនិយាយមុន "តើទានម្ចាស់ជឿទេថាព្រះបាទអជាតសត្តុហ៊ានសម្លាប់ចំណាប់ខ្មាំងរបស់យើង?" ទេវមិត្រសួរដោយអាការសម្តែងកង្វល់ខ្វល់ចិត្ត "អាត្មាឥតសង្ស័យអ្វីទាំងអស់ សូម្បីបើព្រះរាជបិតាបង្កើតរបស់ខ្លួន ព្រះអង្គអាចសម្លាប់បាន ម្តេចឡើយ ព្រះអង្គនឹងមិនហ៊ានសម្លាប់អ្នកដទៃ ជាពិសេស អ្នកដែលជាសត្រូវរបស់ព្រះអង្គដោយផ្ទាល់ទៀត?" ចម្លើយរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើឲ្យមេខ្លោងឧទាមធំដកដង្ហើមវែង សម្លឹងភ្នែកដ៏ម៉ឹងម៉ាត់ទៅរកទ្វារក្រុងរាជគ្រឹះ មួយស្របក់ធំកន្លងទៅ គេក៏និយាយចេញមកយ៉ាងដាច់ខាតថា "ខ្ញុំកណាមិនព្រមចុះចាញ់ជាដាច់ខាត ទោះបីសម្លាប់ឬមិនសម្លាប់ចំណាប់ខ្មាំងរបស់យើងក៏ដោយចុះ ខ្ញុំកណាជឿថា មនុស្សរបស់យើងដែលត្រូវចាប់ខ្លួនជាចំណាប់ខ្មាំងមុខជាសុខចិត្តស្លាប់ដើម្បីយើងនិងមគធរដ្ឋ យើងត្រូវតែតស៊ូតទៅទៀត លោកម្ចាស់ ! តស៊ូលុះត្រាតែនឹងទទួលជោគជ័យ ពេលនេះជ័យជម្នះខិតជិតមកដល់ដៃហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសលលើកកងទ័ពមកដល់នៅពេលណា ព្រះបាទអជាតសត្តុគម្រក់ថោកទាបនឹងដល់អវសានកាលមិនខាន" ។
សង្រ្គាមដែលគ្មានការចាញ់ឈ្នះ
ចប់ភាគ 2 ។
វត្តសៀងថង
វត្តសៀងថង ឬ វត្តសៀងទង គឺជាវត្តអារាមនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃហ្លួងព្រះបាង ប្រទេសឡាវ ។ វត្តនេះត្រូវបាន សាងសង់ឡើងក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៥៥៩ ដល់ ១៥៦០ ដោយសម្តេចព្រះជ័យជេដ្ឋាធិរាជ វត្តសៀងថង គឺជាវត្តអារាមមួយដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ឡាវ ហើយនៅតែជាវិមានដ៏សំខាន់មួយចំពោះស្មារតីនៃសាសនា រាជវង្ស និងសិល្បៈប្រពៃណី។ រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពវត្តសៀងថង
ភ្នាក់ងារបញ្ជូនបន្ត
អ្នក នាំ មុខ ដឹក ជញ្ជូន ដើរ តួ នាទី សំខាន់ មួយ នៅ ក្នុង វិស័យ ឡូជីថីស អន្តរ ជាតិ ជា អ្នក សម្រប សម្រួល ដែល មាន ជំនាញ ក្នុង ការ ដឹក ជញ្ជូន ទំនិញ ឆ្លង កាត់ ព្រំ ដែន និង មហា សមុទ្រ ។ កីឡា ករ សំខាន់ ទាំង នេះ នៅ ក្នុង ពាណិជ្ជ កម្ម ពិភព លោក ដើរ តួ ជា អ្នក សម្រប សម្រួល រវាង អ្នក ដឹក ជញ្ជូន និង ក្រុម ហ៊ុន ដឹក ជញ្ជូន គ្រប់ គ្រង ខ្សែ អាត់ ថ្មី ប្រតិបត្តិ ការ logistics និង ផ្តល់ ដំបូន្មាន ចាំបាច់ ដើម្បី ធានា ការ ធ្វើ ដំណើរ ទំនិញ ដែល មាន ប្រសិទ្ធិ ភាព ។
ការងារ របស់ អ្នក ឆ្ពោះ ទៅ មុខ ទំនិញ
ក្រុម ហ៊ុន ដឹក ជញ្ជូន ឆ្ពោះ ទៅ មុខ គឺ ជា ក្រុម ហ៊ុន ដែល មាន ជំនាញ ក្នុង ការ សម្រប សម្រួល និង គ្រប់ គ្រង ច្រវ៉ាក់ ផ្គត់ផ្គង់ អន្តរ ជាតិ ។ តួនាទី សំខាន់ របស់ ពួក គេ គឺ ដើម្បី សម្រួល ដល់ ការ ដឹក ជញ្ជូន ទំនិញ ពី ចំណុច ដើម ទៅ ទិស ដៅ ចុង ក្រោយ ដោយ ប្រើ របៀប ដឹក ជញ្ជូន ផ្សេង ៗ ដូច ជា សមុទ្រ ផ្លូវ អាកាស ផ្លូវ ឬ ដឹក ជញ្ជូន តាម ផ្លូវ រថ ភ្លើង ។ ពួក គេ ធ្វើ ជា អ្នក សម្រប សម្រួល រវាង អ្នក ដឹក ជញ្ជូន និង ក្រុម ហ៊ុន ដឹក ជញ្ជូន ហើយ ជំនាញ របស់ ពួក គេ ធ្វើ ឲ្យ អាច ធ្វើ ឲ្យ ប្រសើរ ឡើង នូវ ចលនា ទំនិញ ខណៈ ដែល គោរព បទ ប្បញ្ញត្តិ គយ និង កំហិត logistical ។
គោលបំណង របស់ អ្នក ឆ្ពោះទៅ មុខ ហ្រ្វេត
គោល បំណង ចម្បង របស់ អ្នក ដឹក ជញ្ជូន ឆ្ពោះ ទៅ មុខ គឺ ដើម្បី ធានា ការ ធ្វើ ដំណើរ ទំនិញ យ៉ាង រលូន និង មាន ប្រសិទ្ធិ ភាព សម្រាប់ អតិថិ ជន របស់ ពួក គេ ។ សេវា របស់ ពួក គេ រួម មាន ការ សម្រប សម្រួល នៃ ការ ដឹក ជញ្ជូន ការ រៀប ចំ ទំនិញ ពី អ្នក ដឹក ជញ្ជូន ផ្សេង ៗ គ្នា ដើម្បី បង្កើត ការ ដឹក ជញ្ជូន ពេញលេញ ការ គ្រប់ គ្រង គយ និង ការ ធ្វើ ជា ផ្លូវ ការ ឯក សារ ការ តាម ដាន នៃ ការ ដឹក ជញ្ជូន ព្រម ទាំង ការ គ្រប់ គ្រង បញ្ហា logistical ឬ រដ្ឋ បាល ដែល អាច កើត ឡើង ។ ដោយ ធ្វើ ឲ្យ សាមញ្ញ នូវ នីតិ វិធី ស្មុគស្មាញ នៃ ពាណិជ្ជ កម្ម អន្តរ ជាតិ អ្នក ដឹក ជញ្ជូន ឆ្ពោះ ទៅ មុខ សន្សំ ពេល វេលា និង ធនធាន អាជីវកម្ម ខណៈ ដែល ធានា ការ ចែក ចាយ ទំនិញ ទាន់ ពេល វេលា និង សុវត្ថិភាព ។
បញ្ហា ប្រឈម របស់ អ្នក ឆ្ពោះ ទៅ មុខ ទំនិញ
ការងារ របស់ អ្នក ឆ្ពោះ ទៅ មុខ ទំនិញ គឺ មិន មែន គ្មាន ឧបសគ្គ របស់ វា ទេ ។ ឧបសគ្គសំខាន់ៗមួយចំនួនដែលពួកគេជួបប្រទះរួមមាន៖
ការ ប្រែប្រួល ទីផ្សារ
ការ ប្រែប្រួល សេដ្ឋ កិច្ច អត្រា ប្តូរ ប្រាក់ និង ការ ផ្លាស់ ប្តូរ តម្រូវ ការ ពិភព លោក អាច បង្ក ឲ្យ មាន ការ ផ្លាស់ ប្តូរ ភ្លាម ៗ នៃ ការ ចំណាយ លើ ការ ដឹក ជញ្ជូន និង សមត្ថ ភាព ដែល មាន ។ អ្នក នាំ មុខ ទំនិញ ត្រូវ តែ សម្រប ខ្លួន យ៉ាង ឆាប់ រហ័ស ទៅ នឹង លក្ខខណ្ឌ ផ្លាស់ ប្តូរ ទាំង នេះ ដើម្បី ផ្តល់ ដំណោះ ស្រាយ logistics ដែល មាន ប្រសិទ្ធិ ភាព ក្នុង ការ ចំណាយ ។
សន្តិសុខ ដឹក ជញ្ជូន
ជាមួយ នឹង ការ គំរាម កំហែង ជា រៀង រហូត នៃ ការ លួច ទំនិញ និង ការ ប្លន់ ចោរ សមុទ្រ នាវា ដឹក ទំនិញ ត្រូវ តែ ដាក់ វិធាន ការ សន្តិ សុខ តឹង រឹង ដើម្បី ការពារ ការ ដឹក ជញ្ជូន របស់ អតិថិ ជន របស់ ពួក គេ នៅ ទូទាំង ដំណើរ ឆ្លង កាត់ ។
បច្ចេក វិទ្យា
ខណៈ ពេល ដែល ការ រីក ចម្រើន ផ្នែក បច្ចេកវិទ្យា កំពុង បង្កើន ប្រសិទ្ធិ ភាព នៃ ការ logistics ក៏ អាច ជា ឧបសគ្គ មួយ សម្រាប់ អ្នក ដឹក ជញ្ជូន ឆ្ពោះ ទៅ មុខ ដែល ចាំបាច់ ត្រូវ វិនិយោគ លើ ដំណោះ ស្រាយ ដ៏ ល្បីល្បាញ ដើម្បី បន្ត ការ ប្រកួត ប្រជែង នៅ ក្នុង ទី ផ្សារ ។
អ្នក នាំ មុខ ទំនិញ នៅ Roissy
Roissy-en-France ដែល គេ ស្គាល់ ជា ទូទៅ ថា ជា Roissy គឺ ជា ផ្ទះ របស់ ព្រលាន យន្ត ហោះ មួយ ក្នុង ចំណោម ព្រលាន យន្ត ហោះ ដែល រវល់ បំផុត និង សំខាន់ បំផុត នៅ លើ ពិភព លោក : ព្រលាន យន្ត ហោះ Paris-Charles-de-Gaulle ។ ក្នុង នាម ជា មណ្ឌល ដឹក ជញ្ជូន តាម ផ្លូវ អាកាស មួយ នៅ អឺរ៉ុប រ៉ូស៊ី បាន ទាក់ ទាញ អ្នក ដឹក ជញ្ជូន ជា ច្រើន ដែល ទន្ទឹង រង់ចាំ ទាញ យក ប្រយោជន៍ ពី ការ ត ភ្ជាប់ សកល ដែល បាន ផ្តល់ ដោយ ព្រលាន យន្ត ហោះ នេះ ។ អ្នក នាំ មុខ ទំនិញ ទាំង នេះ នៅ រ៉ូស៊ី ផ្តល់ សេវា logistics ពេញលេញ ចាប់ តាំង ពី ការ រួប រួម នៃ ការ ដឹក ជញ្ជូន ទៅ កាន់ ការ គ្រប់ គ្រង គយ និង ការ ចែក ចាយ ទំនិញ ចុង ក្រោយ ។
សិង្ហបុរី
កំពង់ ផែ សិង្ហបុរី គឺ ជា កំពង់ ផែ កុងតឺន័រ ធំ ជាង គេ មួយ ក្នុង ពិភព លោក និង ជា មណ្ឌល ឆ្ពោះ ទៅ មុខ ដ៏ ធំ មួយ នៅ អាស៊ី ។ គោល ជំហរ យុទ្ធ សាស្ត្រ របស់ ខ្លួន បាន ធ្វើ ឲ្យ វា ក្លាយ ជា ចំណុច មួយ នៃ ការ រួម បញ្ចូល គ្នា សម្រាប់ ពាណិជ្ជ កម្ម រវាង អាស៊ី អឺរ៉ុប និង អាមេរិក ។
ឌូបៃ
ឌូបៃ អារ៉ាប់ រួម អេមីរ៉េត គឺ ជា មណ្ឌល logistics ដ៏ សំខាន់ មួយ សម្រាប់ ដឹក ជញ្ជូន តាម ផ្លូវ អាកាស និង សមុទ្រ ។ ទីក្រុង ឌូបៃ ឡូជីថីស គឺ ជា ទី លំនៅ របស់ អ្នក នាំ មុខ ទំនិញ ជា ច្រើន ដែល ប្រើប្រាស់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កម្រិត ពិភព លោក របស់ ខ្លួន ដើម្បី គ្រប់ គ្រង លំហូរ ទំនិញ ទៅ កាន់ អាហ្វ្រិក មជ្ឈិម បូព៌ា និង អឺរ៉ុប ។
Rotterdam
កំពង់ ផែ រ៉ូតធឺដាម ក្នុង ប្រទេស ហូឡង់ គឺ ជា កំពង់ ផែ ធំ ជាង គេ បំផុត នៅ អឺរ៉ុប និង ជា មណ្ឌល ឆ្ពោះ ទៅ មុខ ដ៏ សំខាន់ មួយ សំរាប់ ដឹក ជញ្ជូន សមុទ្រ ។ ទី តាំង កណ្តាល របស់ ខ្លួន នៅ អឺរ៉ុប ធ្វើ ឲ្យ វា ក្លាយ ជា ជម្រើស ដែល ពេញ ចិត្ត មួយ សំរាប់ ក្រុម ហ៊ុន ដែល ចង់ បម្រើ ទី ផ្សារ អឺរ៉ុប ។
សន្និដ្ឋាន
អ្នក នាំ មុខ ទំនិញ ដើរ តួ នាទី ដ៏ សំខាន់ មួយ ក្នុង ពាណិជ្ជ កម្ម ពិភព លោក ដោយ ធ្វើ ឲ្យ ឡូជីថីស អន្តរ ជាតិ សាមញ្ញ និង ធ្វើ ឲ្យ ចលនា ទំនិញ រលូន ឆ្លង កាត់ ព្រំ ដែន ។ ជំនាញ របស់ ពួក គេ ក្នុង ការ គ្រប់ គ្រង បទ ប្បញ្ញត្តិ គយ សមត្ថ ភាព របស់ ពួក គេ ក្នុង ការ យក ឈ្នះ លើ ឧបសគ្គ logistical និង វត្តមាន របស់ ពួក គេ នៅ ក្នុង មណ្ឌល យុទ្ធ សាស្ត្រ ដូច ជា Roissy ធ្វើ ឲ្យ ពួក គេ ក្លាយ ជា កីឡា ករ សំខាន់ នៅ ក្នុង ច្រវ៉ាក់ ផ្គត់ផ្គង់ សកល ។ តាម រយៈ ការងារ របស់ ពួក គេ ក្រុម ហ៊ុន អាច ពង្រីក ការ ឈាន ទៅ ដល់ ទី ផ្សារ អន្តរ ជាតិ និង ប្រើប្រាស់ ឱកាស ពាណិជ្ជ កម្ម ពិភព លោក ។
ណាប៉ូឡេអុងទី២
នៅពេលដែលណាប៉ូឡេអុងខ្ញុំបានព្យាយាម ដាក់រាជ្យ នៅថ្ងៃទី 4 ខែមេសាឆ្នាំ 1814 គាត់បាននិយាយថាកូនប្រុសរបស់គាត់នឹងគ្រប់គ្រងជាអធិរាជ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកឈ្នះនៃក្រុមចម្រុះ បានបដិសេធមិនទទួលស្គាល់កូនប្រុសរបស់គាត់ជាអ្នកស្នងតំណែង ហើយណាប៉ូឡេអុងទី 1 ត្រូវបានបង្ខំឱ្យដាក់រាជ្យដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។ ទោះបីជាណាប៉ូឡេអុងទី 2 មិនដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសបារាំងយ៉ាងពិតប្រាកដក៏ដោយ ក៏គាត់ ជា អធិរាជដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់បារាំងបន្ទាប់ពីការដួលរលំទីពីរនៃឪពុករបស់គាត់។ គាត់រស់នៅស្ទើរតែពេញមួយជីវិតរបស់គាត់នៅទីក្រុងវីយែន ហើយបានស្លាប់ ដោយសារជំងឺរបេង នៅអាយុ 21 ឆ្នាំ។
ជនជាតិឥណ្ឌានៅកម្ពុជា
មានសហគមន៍តូចមួយនៃ ជនជាតិឥណ្ឌានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ភាគច្រើនជាជនបរទេស និងជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីប្រទេសឥណ្ឌា។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ឥណ្ឌា​និង​កម្ពុជា​ត្រឡប់​ទៅ​សម័យ​បុរាណ។ ពាណិជ្ជករឥណ្ឌាបានទាក់ទងជាមួយអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងផ្ទុយមកវិញដូចជានៅមុនសម័យធម្មតា។ អរិយធម៌អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចជា ខ្មែរ ត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញសន្និដ្ឋានថាបានធ្វើដំណើរឆ្ងាយរហូតដល់ដីសណ្ដទន្លេឥណ្ឌូ។ អ្នកប្រាជ្ញសម័យទំនើបបានស្នើថា សិល្បៈ និងសំណង់ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ សម័យដើមបានបង្ហាញពីឥណ្ឌាខាងត្បូង ដូចការស្មានដោយអ្នកប្រាជ្ញមុនៗ។ ភាសាខ្មែរ ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយ ជុឡាន, តាមិល ប្រព័ន្ធសរសេរត្រូវបានចេញមកពីប្រទេសដើមកំណើតអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដទៃទៀត។
ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ដំបូង​គេ​ក្នុង​សម័យ​ទំនើប​ដែល​មក​តាំង​ទី​លំនៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​មក​ដល់​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៦០ និង ១៩៧០ ។ ភាគច្រើនមកពីខេត្តភាគខាងត្បូងនៃ រដ្ឋ តាមិលណាឌូ ពួកគេបានធ្វើការជាអ្នកលក់គ្រឿងអលង្ការ អ្នកខ្ចីប្រាក់ និងអាជីវករនៅជុំវិញផ្សារធំថ្មី ប៉ុន្តែពួកគេបានចាកចេញពីប្រទេសនៅពេលដែល ខ្មែរក្រហម មកដល់។ ប្រជាជន​ឥណ្ឌា​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ​នៅ​ពេល​របប ​ប៉ុលពត ​ដួលរលំ។
ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន
សព្វថ្ងៃនេះ ប្រជាជនឥណ្ឌាជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានចូលរួមក្នុងផ្នែកឱសថ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងអាជីវកម្មដូចជាភោជនីយដ្ឋានជាដើម។ សេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងរីកចម្រើនក៏កំពុងទាក់ទាញអ្នកស្វែងរកឱកាសកាន់តែច្រើនពីប្រទេសឥណ្ឌា។ មិនដូចសហគមន៍ឥណ្ឌាផ្សេងទៀតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូចជា ទីក្រុងបាងកក គូឡាឡាំពួរ ឬ សិង្ហបុរី ទេ ប្រជាជនឥណ្ឌានៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញមានចំនួនតិចពេកក្នុងការទ្រទ្រង់ត្រីមាសតូចមួយរបស់ឥណ្ឌា ប៉ុន្តែវានៅតែជាក្រុមស្និទ្ធស្នាល និងស្និទ្ធស្នាលដែលបានធ្វើសមាហរណកម្មយ៉ាងល្អទៅក្នុងសង្គមក្នុងស្រុក។
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិ ភាគតិច ក្នុង ប្រទេស កម្ពុជា
តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ
តំបន់ ម៉ាន់ដាឡាយ ( မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ) ជា ​ផ្នែក​រដ្ឋបាល ​របស់ ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ។ វាមានទីតាំងនៅកណ្តាលនៃប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង តំបន់សាហ្គាង និង ម៉ាហ្គាវេ នៅភាគខាងលិច រដ្ឋសាន នៅខាងកើតនិង តំបន់បាហ្គោ និង រដ្ឋ កាយីន នៅភាគខាងត្បូង។ រដ្ឋធានីក្នុងតំបន់គឺ ម៉ាន់ដាឡាយ ។ នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​តំបន់​គឺ​ជា​រាជធានី​ជាតិ​នៃ ​ទីក្រុង​ណៃពីដោ ។ ការបែងចែកនេះមានស្រុកចំនួន 7 ដែលបែងចែកជា 28 សង្កាត់ និងសង្កាត់ និងភូមិចំនួន 2,320 ។
តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ មានសារៈសំខាន់នៅក្នុង សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលស្មើនឹង 15% នៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ វាស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ រដ្ឋាភិបាលតំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ ។
រឿងសួស្ដី និង អព្វ​មង្គល
មានកាលសម័យថ្ងៃ ១ នោះសិរីសួស្ដីនឹងអព្វមង្គលជួបនិយាយគ្នា អព្វមង្គលសួរទៅសិរីសួស្ដីថា លោកមានឫទ្ធីអំណាចដូចម្ដេចខ្លះ នោះសិរីសួស្ដីប្រាប់ទៅអព្វមង្គលថាឫទ្ធីអំណាចអញជាសិរីសួស្ដីនេះខ្លាំងពូកែណាស់ សូម្បីតែមនុស្សខ្ញុំគេ ៗ ស្អប់គេមិនមេត្តាអញទៅសណ្ឋិត កាលណាគេខ្លាចគេស្នេហាទំនុកបម្រុងទាល់តែបានរាជសម្បត្តិ ។
ឯសិរីសួស្ដីសួរទៅអព្វមង្គលវិញថា ឫទ្ធីអំណាចឯងដូចម្ដេចខ្លះ នោះអព្វមង្គលឆ្លើយថាឫទ្ធីអំណាចខ្ញុំនេះបើខ្ញុំទៅសណ្ឋិតនៅឈ្មោះណាបណ្ដាលឲ្យគេស្អប់គេខឹងខូចខាតសម្បត្តិទ្រព្យវិនាសអន្តរាយ សូម្បីតែបានរាជសម្បត្តិគង់ថ្លោះធ្លោយធ្លាក់ខ្លួនទៅជាខ្ញុំគេបាន នោះអព្វមង្គលចង់ដឹងឫទ្ធីសិរីសួស្ដីថាខ្ញុំឃើញខ្ញុំសេដ្ឋីម្នាក់ឈ្មោះអាតុល សេដ្ឋីប្រើឲ្យឃ្វាលគោក្របីសព្វថ្ងៃនេះ សេដ្ឋីខឹងនឹងអាតុលជេរវាយតែសព្វថ្ងៃថាពុំមើលថែរក្សាគោក្របីស្គមអស់ ខ្ញុំចង់ឲ្យលោកសិរីសួស្ដីទៅសណ្ឋិតនៅរូបអាតុលខ្ញុំសេដ្ឋីនោះឲ្យវាបានរាជសម្បត្តិ ខ្ញុំក៏ជឿថាលោកមានឫទ្ធីខ្លាំងពូកែប្រាកដមែន នោះសិរីសួស្ដីប្រាប់ទៅអព្វមង្គលវិញថាឯងចាំមកគន់មើលចុះ ថ្ងៃស្អែកនេះអញចូលទៅនៅសណ្ឋិតនូវរូបអាតុលខ្ញុំសេដ្ឋីហើយ តែអញចូលទៅនៅកាលណាយូរបន្តិចទៅមុខជាអាតុលខ្ញុំសេដ្ឋីនោះវាបានសោយរាជសម្បត្តិមិនខាន ។
លុះព្រឹកឡើងដល់ពេលអាតុលបញ្ចេញគោក្របីក្រោលទៅឃ្វាល នោះសិរីសួស្ដីចូលទៅសណ្ឋិតនៅរូបអាតុលៗ ក៏រីករាយសប្បាយចិត្តប្លែកពីថ្ងៃមុន ៗ ។
លុះដល់ពេលល្ងាចកៀងគោក្របីត្រឡប់មកបញ្ចូលក្រោលនៅផ្ទះវិញ នោះសេដ្ឋីទាំងប្ដីប្រពន្ធឈរមើលគោក្របីឃើញអាតុលរាំងទ្វារក្រោលគោក្របីខ្ជាប់មាំមួនហើយ ៗ អាតុលក៏ឡើងទៅអង្គុយលើផ្ទះសេដ្ឋីជាចៅហ្វាយនៅទីកន្លែងខ្លួនដូចសព្វដង នោះសេដ្ឋីទាំងប្ដីប្រពន្ធឃើញអាតុលនឹកក្នុងចិត្តអាណិតមេត្តាថា ឱអាតុលអើយចៅទៅឃ្វាលគោក្របីអត់បាយទាល់ល្ងាចទើបបានបាយបរិភោគម្ល៉េះសមវាឃ្លានយ៉ាងណា គិតហើយក៏ដាស់តឿនខ្ញុំកំដរស្រី ៗ ឲ្យដួសបាយស៊ីរាល់គ្នាទៅ លុះដល់ដួសរួចស្រេច ភោជនាហារណាដែលមានឱជារសក៏យកទៅដាក់ជូនសេដ្ឋីហើយប្រជុំគ្នាស៊ីទៅ នោះសេដ្ឋីប្ដីប្រពន្ធហៅអាតុល ៗ មកជិតចាប់ម្ហូបដែលមានរសឲ្យអាតុលបរិភោគ ៗ រួចសេដ្ឋីប្ដីប្រពន្ធគន់មើលកិរិយាឫករូបអាតុលនោះ រកទាស់ចិត្តត្រង់ណាគ្មាន បណ្ដាមហាជនស្រីក្ដីប្រុសក្ដី តែបានឃើញរូបអាតុលហើយសឹងមានចិត្តស្នេហាមេត្តាពន់ប្រមាណ រីឯសេដ្ឋីប្ដីប្រពន្ធជាចៅហ្វាយអាតុលនោះនិយាយគិតគ្នាថា យើងសព្វថ្ងៃនេះអាឥតកូន ទ្រព្យសម្បត្តិក៏មានច្រើន អំណឹះតទៅបើឥតពីយើងទ្រព្យសម្បត្តិនឹងអន្តរាយអសារឥតការ គួរយើងយកអាតុលលើកឡើងតម្កើងជាកូន កុំឲ្យវាឃ្វាលគោក្របីដ្បិតអាតុលនេះសាច់ឈាមឫកពារល្អណាស់ ល្មមគួរសមជាកុនយើងបាន ។
លុះដល់ពេលល្ងាច អាតុលត្រឡប់មកពីឃ្វាលគោក្របីវិញ សេដ្ឋីទាំងប្ដីប្រពន្ធ ឃើញអាតុលរឹងរឹតតែស្នេហាមេត្តាពន់ពេក ហើយហៅឲ្យបរិភោគបាយជាមួយមិនឲ្យឃ្លាតឆ្ងាយពីខ្លួន គោក្របីក៏មិនឲ្យឃ្វាលពីថ្ងៃនោះតទៅ ។
សេដ្ឋីទាំងប្ដីប្រពន្ធនោះក៏សម្លៀកបំពាក់គ្រឿងមាសប្រាក់តុបតែងឲ្យអាតុល ហើយប្រាប់ថាពីថ្ងៃនេះទៅអញទុកឯងជាកូន ទ្រព្យសម្បត្តិអញទាំងប៉ុន្មាន ៗ អំណឹះឥតពីអញទៅនៅលើដៃកូនឯងទាំងអស់ អាតុលក៏រីករាយសប្បាយចិត្តជាទីបំផុត លុះអាតុលចម្រើនអាយុពេញរូបរាងកាយ ដោយអំណាចសិរីសួស្ដីនៅសណ្ឋិតលើខ្លួន រឹងរឹតតែល្អរកបុរសឯណានឹងប្រៀបផ្ទឹមស្មើពុំបាន ។
លុះគួរវេលាហើយស្ដេចនិងព្រះរាជបុត្រីនោះយាងចូលទៅខាងក្នុងវិញ សេដ្ឋីក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំលានាំកូនត្រឡប់មកផ្ទះលុះដល់ផ្ទះនិយាយនឹងសេដ្ឋីថាលោកឪលោកម៉ែ មេត្តាកូន ទៅដណ្ដឹងព្រះរាជបុត្រីស្ដេចឲ្យខ្ញុំ ដ្បិតកាលខ្ញុំចូលទៅគាល់ជាមួយនឹងលោកឪពុក នោះខ្ញុំបានឃើញច្បាស់ព្រះរាជបុត្រីនោះល្អណាស់ បើមិនដណ្ដឹងឲ្យខ្ញុំមុខជាស្លាប់មិនខាន សេដ្ឋីទាំងប្ដីប្រពន្ធ ដោយសេ្នហាកូនណាស់ក៏ប្រថុយខ្លួនរៀបតុមាសតុប្រាក់ដាក់គ្រឿងបណ្ណាការជាតង្វាយ របស់សុទ្ធតែពីពេជ្រនឹងមាសពោរពាសច្រើនតុក លុះព្រឹកឡើងនាំតង្វាយនោះ ទៅដល់រៀបចំក្នុងទីព្រះរាជរោង រីឯព្រះមហាក្សត្រស្ដេចចេញមកឲ្យនាហ្មឺនតូចធំគាល់ សេដ្ឋីទាំងប្ដីប្រពន្ធក៏គាល់ជិតនៅគ្រឿងបណ្ណាការតង្វាយនោះ ហើយសេ្ដចត្រាស់សួរសេដ្ឋីថា តង្វាយនេះប្លែកណាស់ សេដ្ឋីឯងមានការអ្វី សេដ្ឋីប្ដីប្រពន្ធឱនក្រាបបង្គំទូលថាសម្លាប់ទាល់ស្លាប់ បើទ្រង់ទុកជីវិតនៅសូមជ្រោកកោនក្រោមល្អងធូលីព្រះបាទ សូមប្រោសព្រះរាជទានព្រះរាជបុត្រីផ្សំនឹងកូនប្រុសទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ស្ដេចជ្រាបទ្រង់អនុញ្ញាតព្រមទ្រង់ចាត់មុខក្រសួងឲ្យរៀបពិធីស្រេចហោរាថ្វាយឫក្ស ស្ដេចក៏ផ្សំព្រះរាជបុត្រីនឹងកូនសេដ្ឋីផ្ទេរទាំងរាជសម្បត្តិឲ្យគ្រប់គ្រង ។
ឯស្ដេចតុលនិងមហេសីបានរាជសម្បត្តិហើយរីករាយក្រសេមសុខឥតទុក្ខមហាប្រសើរលើសលប់រៀងទៅ ។
ពីនេះនឹងអធិប្បាយពីរឿងអព្វមង្គលជួបនឹងសិរីសួស្ដីហើយថា លោកសិរីសួស្ដីខ្ញុំជឿលោកឃើញថាលោកមានឫទ្ធីជួយស្ដេចតុលបានរាជសម្បត្តិមែន វេលានេះលោកចាំមើលឫទ្ធីខ្ញុំវិញសូមលោកលែងទៅសណ្ឋិតនៅរូបស្ដេចតុល សិរីសួស្ដីក៏ថយចេញពីរូបស្ដេចតុលនោះ អព្វមង្គលក៏ចូលទៅនៅសន្ថិតនៅរូបស្ដេចតុលៗ ក៏ចេះតែនៅមួម៉ៅក្ដៅក្រហាយអាប់ឥតរស្មី មហេសីស្រីបរិវាក៏ពុំសូវយកចិត្តទុកដាក់គោរពប្រណិបត្តិបណ្ដាលចិត្តឲ្យតែខឹងស្អប់ស្ដេចតុលនោះ ទាំងអស់លោកចតុស្ដម្ភធំតូចទាំងប៉ុន្មានៗ ក៏ពុំសូវចូលចិត្ត គិតចង់ឲ្យតែព្រះវររាជបិតាក្មេកយករាជសម្បត្តិទៅវិញ ។
ឯចំណែកស្ដេចតុលចេះតែក្ដៅក្រហាយអន្ទះអន្ទែងចង់ទៅក្រសាលដោយទំនាបមាត់បឹងក្រៃពេក ក៏នាំមហេសីស្រីបរិវារចេញទៅក្រសាល លុះទៅដល់ក៏ចាត់ឲ្យធ្វើព្រះពន្លាភ័កស្នាក់ក្រសាល នៅទីមាត់បឹងនោះឮតែសព្ទសូរត្រដោកគោត្រដោកក្របី ស្ដេចតុលក៏ភ្នកនឹកអាណិតខ្លួន កាលនៅជាខ្ញុំមហាសេដ្ឋីគេប្រើឲ្យឃ្វាលគោក្របី ហើយក៏ទ្រង់ព្រះកន្សែងខ្សឹកខ្សួល នោះព្រះមហេសីថាម្ចាស់ហេតុអីក៏ទ្រង់ព្រះកន្សែងខ្សឹកខ្សួលម្ល៉េះ នោះស្ដេចតុលប្រាប់មហេសីដោយស្មោះត្រង់ថា លាក់បាំងអីអ្នកអូនអើយ ខ្លួនបងនេះមិនមែនជាកូនសេដ្ឋីទេ កាលពីដើមបងជាខ្ញុំសេដ្ឋី ៗ គេប្រើឲ្យឃ្វាលគោក្របី បងឮសព្ទសូរត្រដោកក្របីគោ បងនឹកស្រងេះស្រងោចអាណិតខ្លួនបានជាបងយំ មហេសីបានឮច្បាស់ជាខ្ញុំសេដ្ឋីហើយក៏នឹកទោមនស្សក្នុងព្រះទ័យពន់ពេកនឹកថាឱព្រះវររាជបិតា ពុំគួរផ្សំផ្គុំកូនផ្ទេរទាំងរាជសម្បត្តិឲ្យទៅខ្ញុំគេសោះ ខ្ញាល់ហើយក៏នាំស្ដេចតុលនិងស្រីបរិវារបណ្ដាជាខ្ញុំដែលតាមហែរទៅទាំងប៉ុន្មានៗ ត្រឡប់ចូលដល់ព្រះរាជវាំងវិញ លុះដល់ចូលទូលសម្ដេចព្រះវររាជបិតាមាតា តាមរឿងដែលស្ដេចតុលយំប្រាប់គ្រប់ប្រការ សម្ដេចព្រះវររាជបិតាទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់ព្រះក្រោធពន់ប្រមាណត្រាស់ឲ្យហៅសេដ្ឋីទាំងប្ដីប្រពន្ធ មកដៀលត្មះជាទម្ងន់ហើយប្រគល់ស្ដេចតុលឲ្យទៅសេដ្ឋីប្ដីប្រពន្ធនាំយកទៅផ្ទះវិញ ។
ឯរាជសម្បត្តិ ស្ដេចគ្រប់គ្រងរក្សាតរៀងទៅសេដ្ឋីប្ដីប្រពន្ធនាំអាតុលទៅដល់ផ្ទះហើយ ជេរវាយត្មះតេះដៀលលែងរាប់អានធ្វើជាកូន បង្គាប់អាតុលឲ្យឃ្វាលគោក្របីទុកជាខ្ញុំដូចពីដើមវិញ ៕
សុង ស៊ីវ
សុង ស៊ីវ ជា​អ្នក​និពន្ធ​មួយ​រូប​ដ៏ល្ប​ល្បាញ​ខ្លាំង​ក្លា ក្នុងសម័យ សង្គមរាស្ត្រនិយម។
ជីវប្រវត្តិ
លោកអាចា្យ សុង ស៊ីវ កើតនៅថ្ងៃព្រហសត្បិ៍ ១៥កើត ខែកត្តិក ឆ្នាំកុរ ព.ស.២៤៦៥ គ.ស.១៩២២ នៅភូមិអន្លងសំ ណ សង្កាត់កំពង់ជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប។ឪពុកឈ្មោះ អាំង ចាវ និងម្តាយឈ្មោះ តាន់ ស៊ុង។សុង ស៊ីវ  មានបងស្រីម្នាក់ ឈ្មោះ អាំង លី និងប្អូនស្រីម្នាក់ឈ្មោះ អាំង ឆាយ។ តាមសៀវភៅមហាបុរសពុទ្ធសាសនានៅប្រទេសខ្មែរបានបញ្ញាក់ថា កុមារ សុង ស៊ីវ អាយុ៣ឆ្នាំ    ត្រូវឪពុកអនិច្ចកម្ម ដោយរោគាពាធ បន្ទាប់មក គឺមិនយូរប៉ុន្មានម្តាយក៏បានអនិច្ចកម្មចោលទៀត។ កុមារ សុង ស៊ីវ និងបងប្អូនកំព្រាទាំង៣នាក់ នេះ រស់នៅក្រោមការថែរក្សាពីជីដូនជីតាខាងម្តាយនៅភូមិស្រុកដដែល។ អាយុ៧ឆ្នាំ កុមារ សុង ស៊ីវ ត្រូវបានជីដូនជីតានាំ ទៅសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ បារាំងក្នុងសាលាបឋមសិក្សាកំពង់ក្តី ទីប្រជុំជនស្រុកជីក្រែង។
កុមារនេះ រៀនចប់ថ្នាក់មជ្ឈិមដ្ឋាន ត្រូវបន្តទៅសិក្សានៅខេត្ត តែត្រូវបានអាក់ខានដោយពេលនោះបារាំងច្បាំងជាមួយ នឹងសៀម។ ម្លោះហើយជីដូននាំទៅបួសជាសាមណេរ ក្នុងវត្តបុព្វទិសារាម (កំពង់ក្តី) ក្រោយមកបានបំពេញជា ភិក្ខុ ក្នុងវត្ត អន្លង់សំណ ហើយបានប្រឡងយកវិញ្ញាបនបត្រ សាលាបាលីរងក្នុងវត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប ជាប់លេខ១។ មកដល់ ព.ស.២៤៨៧ គ.ស.១៩៤៤ ភិក្ខុ សុង ស៊ីវ ប្រឡងចូលសាលាបាលីជាន់ខ្ពស់នៅភ្នំពេញ គឺពេលប្រឡងជាប់ ហើយនិមន្តមកស្នាក់អាស្រ័យនៅកុដិសម្តេចធម្មលិខិត ល្វី ឯម វត្តលង្ការ។ក្នុងឆ្នាំនេះដែរ កំពុងរៀនថ្នាក់ទី១សាលាបាលី ជាន់ខ្ពស់ ភិក្ខុ សុង ស៊ីវ ត្រូវបានសម្តេចធម្មលិខិត ល្វី ឯម តែងតាំងជាបាឡាត់ឧត្តមលិខិតសម្រាប់ទទួលភារៈកិច្ចទាក់ទង ជាមួយនឹងក្រសួងធម្មការ និងក្រសួងព្រះសង្ឃនាយក តាមបញ្ជាសម្តេច។ បួនឆ្នាំក្រោយមក ប្រឡងបានសញ្ញាបត្រ សាលា បាលីជាន់ខ្ពស់ ផុតថ្នាក់សិក្សាវិជ្ជាពុទ្ធសាសនាសម័យនោះ។
ពេលប្រឡងចេញជាប់សញ្ញាបត្រសាលាបាលីជាន់ខ្ពស់ ភិក្ខុ សុង ស៊ីវ ត្រូវសម្តេចធម្មលិខិត និមន្តឱ្យធ្វើគ្រូបង្រៀនសា លាបាលីរងវត្តលង្កា និងភិក្ខុសង្ឃប្រគល់សិទ្ធិឱ្យរៀបចំការសិក្សារក្នុងសាលាបាលី វត្តលង្កា ឱ្យមានរបៀបទាន់សម័យ ដែល មានសមណសិស្សភិក្ខុ សាមណេររាប់ពាន់អង្គ។លក្ខណៈពិសេសរបស់អាចារ្យសុង ស៊ីវ គឺមានតុល្យភាពខាងការនិយាយ និងការសរសេរដូចគ្នា ហើយក្រោយមកលោកបានលាចាកសិក្សាបទនៅចុងឆ្នាំ១៩៥២។
ជាមួយគ្នានេះដែរ ក្នុងសៀវភៅដដែលបានបញ្ជាក់ទៀតថា លោកអាចារ្យ   មានឧត្តមគតិធ្ងន់ទៅលើរបរពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សាហកម្មផ្សំនឹងសមត្ថភាពខាងសំណេរផង ក៏បានក្លាយទៅជាកូនឧស្សាហករមួយរូប ក្នុងសម័យ សង្គមរាស្ត្រនិយម មិន យកជីវិតខ្លួននិងជីវិតគ្រួសារទៅប្រជ្រៀតផ្ញើនឹងថវិកាជាតិឡើយ មិនបានបង់ខាតក្រដាស់មួយសន្លឹកធ្វើដឺម៉ង្ត សុំប្រឡងប្រ ជែងដណ្តើមកៅអីក្នុងតំណែងរាជការណាមួយឡើយ។ ព្រោះតែហេតុដូចនេះ ទើបនៅដើមឆ្នាំ១៩៥៣ លោកបានដាក់ខ្លួន ធ្វើជាបុគ្គលិកស៊ីឈ្នួលកែវិញ្ញាសារ ក្នុងរោងពុម្ពជនបទបរទេស ហ្វឹកហាត់កាយវាចាចិត្តជាឧស្សាហករ ឱ្យមានបច្ចេកទេស ក្នុងការទិញនិងលក់ ការគិតបញ្ជី (គណនេយ្យករ) បង់ពន្ធដារ ការប្រើកម្មករ ការប្រើគ្រឿងម៉ាស៊ីន។ល។ ដែលត្រូវផលិត ចេញពីរោងពុម្ព។
លោក សុង ស៊ីវ ប្រហែលជាអនិច្ចធម្មក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ រវាងជន្មាយុ ៥៣ឆ្នាំ។
គ្រួសារ
គ្រួសារលោក សុង ស៊ីវ អ្នកស្រី យឹម ស៊ី មានកូនពីរ នាក់គឺកូនស្រីម្នាក់និងកូនប្រុសម្នាក់។
ប្រេតតាមជំនឿនិងការរៀបរាប់តំណាលតៗ
លោក សុង ស៊ីវ បាន​បញ្ជាក់​ថា ​ប្រេត​ក្នុង​លោក​នេះ​មាន​ចំនួន ១២ ប្រភេទ យោងតាមជំនឿនិងការរៀបរាប់តំណាលតៗមក មកពីអំពើបាបកម្ម ដែលខ្លួនបានសាងពីជាតិមុនមក ​ ហើយប្រេត សូចិមុខ ជាប្រេតដែលមានមាត់ប៉ុនម្ជុល ក្បាលធំត្រមែង រន្ធមាត់ប៉ុនរន្ធក្តិតម្ជុល ដៃជើងធំបែក រាងទុលមុល​ធំប៉ុនភ្នំ ភ្នែកលៀនក្រឡោក ក្រចកដៃសោតស្រែងស៊ីសុះដុំ ដុះវែងក្រាសចោទ​ដូចជើងភ្នំ សក់ក្បាល​ពុកមាត់ពុកចង្កាដុះដូចព្រឹក្សា ។
ភូមិដំបូកបុណ្យ
ភូមិដំបូកបុណ្យ ហៅភូមិខ្សោយ
សុង ស៊ីវ
អត្ថន័យ​បុណ្យ​ភ្ជុំបិណ្ឌ
បើ​តាម​អត្ថបទ​របស់ លោក សុង ស៊ីវ បាន​បញ្ចេញ​ទស្សនៈ​យ៉ាងនេះ​ថា ការ​ធ្វើ បុណ្យ​ភ្ជុំបិណ្ឌ មាន​អត្ថន័យ​៣​យ៉ាង​គឺ :
រាមសូរ្យ
រាម្យសូរ ជាយក្សដែលបានប្រយុទ្ធនឹងនាងមេខលា ហើយបង្កើតបានជារន្ទះ
សុង ស៊ីវ
ស្នាដៃ
ចំណែកសៀវភៅដែលតែងនិពន្ធក្នុងពេលគ្រហស្ថ គឺរួមមាន៖
ភូមិឫទ្ធី២
ជាភូមិមួយស្ថិតនៅក្នុង ឃុំកែវផុស ស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ។
ទឹកដីសហភាពណៃពិដោ
ទឹកដីសហភាព ណៃពិដោ ( ပြည်‌ထောင်စုနယ်မြေ နေပြည်တော်  ) ហៅផងដែរថា ដែនដីក្រុមប្រឹក្សាក្រុងណៃពិដោ(နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ)  គឺជា ផ្នែករដ្ឋបាលមួយ នៅកណ្តាល ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា)។  វាមាន ទីក្រុង ណៃពិដោ ដែលជារាជធានីនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។
ឃុំដំរីពួន
( Damrei Puon Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្វាយអន្ទរ ខេត្តព្រៃវែង មាន  ១៧ភូមិ៖
០៩ អនក្រ.បក 17	14130417
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ទល់នឹងឃុំពារោង ស្រុកព្រៃវែង West	ទល់នឹងឃុំមេបុណ្យ ស្រុកព្រៃទទឹង និងឃុំបារាយណ៌ ស្រុកកំពង់លាវ South	ទល់នឹងឃុំសំរោង ស្រុកព្រៃវែង North	ទល់នឹងឃុំអង្គរទ្រេត ស្រុកព្រៃវែង
=អប់រំ=
រោគ​ស្វាយ
រោគសញ្ញា (signs) និង សញ្ញា​តំអូញ (symptoms) នៃ​រោគស្វាយ​ប្រែប្រួល​ទៅតាម​ដំណាក់កាល​នីមួយៗ​នៃ​ដំណាក់កាល​ទាំង​ ៤ ដែល​​រោគស្វាយ (ពោល​គឺ​តំណាក់កាល​ទី ១, ទី ២, ពួន​សង្ងំ និង តំណាក់កាល​ទី ៣) ។ ដំណាក់កាល​ទី ១ រោគសញ្ញា​កើត​មាន​ជាទូទៅ​គឺ​​ដំបៅរលួយ​តែ​មួយ​កន្លែង (chancre) ដែល​ជា​ដំបៅ​ស្បែក​រលួយ​ (ulceration) មាន​លក្ខណៈ​ហាប់ មិន​ឈឺ មិន​រមាស់ ។ តំណាក់កាល​ទី ២ នៃ​រោគស្វាយ​ឃើញ​មាន​ចេញ​រោគសញ្ញា​នៃ​ការកើត​កន្ទួល​រមាស់ (diffuse rash) សព្វ​បាទដៃ​ (palm) និង​ បាត​ជើង (sole of the feet) ។ ដំណាក់កាល​ពួន​សម្ងំ​នៃ​រោគស្វាយ​មាន​បង្ហាញ​រោគសញ្ញា​បន្តិចបន្តួច​ឬ​គ្មាន​រោគសញ្ញា​សោះ​ក៏​មាន ។ ដំណាក់កាល​ទី​ ៣ នៃ​រោគ​ស្វាយ​ឃើញ​មាន​ចេញ​ដុំពកទន់ៗ (gumma) លេច​ឡើង​នៅ​តាម​ទីតាំង​ផ្សេងៗ​ដូច​ជា​​នៅ​ក្នុង​ថ្លើម (liver) (gumma hepatis), នៅ​​ក្នុង​ខួក្បាល (brain), នៅ​ក្នុង​បេះដូង (heart), នៅ​លើ​ស្បែក (skin) ឧទាហរណ៍​ស្បែក​មុខ​ ស្បែក​កន្សោម​ពង​ស្វាស, នៅ​ក្នុង​ឆ្អឹង (bone), នៅ​ក្នុង​ពង​ស្វាស (testis), និង​នៅ​ក្នុង​ជាលិកា​ដទៃ​ទៀត (other tissues), ដែល​បង្ក​ឲ្យ​កើត​ជា​បញ្ហា​ច្រើន​យ៉ាង​ទៀត​រួម​ទាំង​​បញ្ហា​សរសៃ​ប្រសាទ (neurological disorders) ឬ​បញ្ហា​សន្ទះ​​បេះ​ដូង (heart valve disease) ។ រោគស្វាយ​នៅ​ដំណាក់កាល​ទី ៣ នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា​ជា​រោគ​ពូកែ​ត្រាប់ជំងឺ​ផ្សេងៗ (the great imitator) ព្រោះ​វា​បង្ហាញ​រោគសញ្ញា​ច្រើនយ៉ាង​ដែល​មិន​មែន​ជា​រោគសញ្ញា​នៃ​រោគស្វាយ ។ ដើម្បី​វិនិច្ឆ័យ​ថា​អ្នក​ជំងឺ​ម្នាក់​កើត​រោគស្វាយ វេជ្ជបណ្ឌិត​នឹង​បូមឈាម​យក​ទៅ​ធ្វើ​តេស្ត​​ដើម្បី​រក​មើល​វត្តមាន​បាក់តេរី (blood tests) ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ វេជ្ជបណ្ឌិត​ក៏​អាច​ប្រើវិធីផ្សេង​ទៀត​ដើម្បី​រក​មើល​វត្តមាន​បាក់តេរី​ ពោល​គឺ​ការ​ប្រើ dark field microscopy ។ វេជ្ជបណ្ឌិត​អាច​ព្យាបាល​រោគស្វាយ​ឲ្យ​ជា​ស្រឡះ​ដោយ​ការប្រើ​ថ្នាំ​ពេទ្យ​ប្រភេទ​អង់ទីប៊ីយ៉ូទិច (antibiotics) ជាពិសេស​​​​វេជ្ជបណ្ឌិត​ចូលចិត្ត​ប្រើ​ថ្នាំ​​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ penicillin G សម្រាប់​ចាក់​ក្នុង​សាច់ដុំ (intramuscular) ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​ការ​ព្យាបាល​រោគស្វាយ​ដែល​ចេញ​សញ្ញា​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​សរសៃប្រសាទ (neurosyphilis) វេជ្ជបណ្ឌិត​នឹង​ប្រើ​ penicillin G ដើម្បី​ចាក់​បញ្ចូល​តាម​សរសៃ​ឈាម​ខ្មៅ (intravenously) ​ហើយ​សម្រាប់​ក្រុម​អ្នក​ជំងឺ​ដែល​មាន​ប្រតិកម្មទាស់​ជាមួយ​នឹង penicillin វេជ្ជបណ្ឌិត​នឹង​ឲ្យ​អ្នក​ជំងឺ​លេប​ថ្នាំ​ ceftriaxone ឬ doxycycline ឬ​ azithromycin ។
ឃុំដំរីពួន
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
រោគ​ស្វាយ
កាល​ពី​ឆ្នាំ ១៩៩៩ មាន​របាយការណ៍​បញ្ជាក់​ថា មនុស្ស​ចំនួន ១២ លាន​នាក់​​បន្ថែម​ទៀត​នៅ​​លើ​ពិភពលោក​ បាន​កើត​រោគ​ស្វាយ ដែល​ក្នុង​នោះ​​លើស​ពី​ ៩០% នៃ​អ្នក​ជំងឺ​ដែល​កើត​រោគស្វាយ​ រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍន៍ (developing world) ។ ដោយសារ​ការ​ប្រើ​ថ្នាំ​ penicillin ជាទូទៅ​សម្រាប់​ព្យាបាល​អ្នក​ជំងឺ​ស្វាយ​នៅ​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៤០ ចំនួន​អ្នក​កើត​រោគស្វាយ​បាន​ថយ​ចុះ​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់ ក៏​ប៉ុន្តែ​ចំនួន​អ្នក​កើត​រោគស្វាយ​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ចាប់​ផ្តើម​កើន​ឡើង​យ៉ាង​រហ័ស​នៅ​ក្នុង​សហវត្ស​ថ្មី ជា​ពិសេស​ដោយសារ​អ្នក​កើត​រោគស្វាយ​​​ក៏​​​មាន​ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ​ថយចុះ​ដោយ​សារ​ពួក​គេ​​មាន​មេរោគ​អេដស៍ (human immunodeficiency virus) ឬ HIV​ នៅ​ក្នុង​ចរន្ត​ឈាម​ផង​ដែរ ។​ បញ្ហា​នេះ​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ថា​ កត្តា​ចូលរួម​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​កត្តា​ចូលរួម​ជាច្រើន​ គឺ​ ការ​រួម​ភេទ​គ្មាន​សុវត្ថភាព ដូច​ជា​មនុស្ស​ប្រុស​រួម​ភេទ​ជា​មួយ​មនុស្ស​ប្រុស​, ការ​រួម​ភេទ​ជា​មួយ​ដៃគូ​ច្រើន, ពេស្យាចារ និង ការ​ថយ​ចុះ​នៃ​ចំនួន​អ្នក​ប្រើ​ស្រោម​អនាម័យ (condoms) ។ [1][2][3]
ឃុំដំរីពួន
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
រោគ​ស្វាយ
រោគសញ្ញា និង សញ្ញា​តំអូញ
Syphilis can present in one of four different stages: primary, secondary, latent, and tertiary,[4] and may also occur congenitally.[5] It was referred to as "the great imitator" by Sir William Osler due to its varied presentations.[4][6]
ឃុំដំរីពួន
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
រោគ​ស្វាយ
ដំណាក់កាល​ទី ១
Primary syphilis is typically acquired by direct sexual contact with the infectious lesions of another person.[7] Approximately 3 to 90 days after the initial exposure (average 21 days) a skin lesion, called a chancre, appears at the point of contact.[4] This is classically (40% of the time) a single, firm, painless, non-itchy skin ulceration with a clean base and sharp borders between 0.3 and 3.0 cm in size.[4] The lesion, however, may take on almost any form.[8] In the classic form, it evolves from a macule to a papule and finally to an erosion or ulcer.[8] Occasionally, multiple lesions may be present (~40%),[4] with multiple lesions more common when coinfected with HIV. Lesions may be painful or tender (30%), and they may occur outside of the genitals (2–7%). The most common location in women is the cervix (44%), the penis in heterosexual men (99%), and anally and rectally relatively commonly in men who have sex with men (34%).[8] Lymph node enlargement frequently (80%) occurs around the area of infection,[4] occurring seven to 10 days after chancre formation.[8] The lesion may persist for three to six weeks without treatment.[4]
Secondary
Typical presentation of secondary syphilis with a rash on the palms of the hands
Reddish papules and nodules over much of the body due to secondary syphilis Secondary syphilis occurs approximately four to ten weeks after the primary infection.[4] While secondary disease is known for the many different ways it can manifest, symptoms most commonly involve the skin, mucous membranes, and lymph nodes.[9] There may be a symmetrical, reddish-pink, non-itchy rash on the trunk and extremities, including the palms and soles.[4][10] The rash may become maculopapular or pustular. It may form flat, broad, whitish, wart-like lesions known as condyloma latum on mucous membranes. All of these lesions harbor bacteria and are infectious. Other symptoms may include fever, sore throat, malaise, weight loss, hair loss, and headache.[4] Rare manifestations include hepatitis, kidney disease, arthritis, periostitis, optic neuritis, uveitis, and interstitial keratitis.[4][11] The acute symptoms usually resolve after three to six weeks;[11] however, about 25% of people may present with a recurrence of secondary symptoms. Many people who present with secondary syphilis (40–85% of women, 20–65% of men) do not report previously having had the classic chancre of primary syphilis.[9]
Latent
Latent syphilis is defined as having serologic proof of infection without symptoms of disease.[7] It is further described as either early (less than 1 year after secondary syphilis) or late (more than 1 year after secondary syphilis) in the United States.[11] The United Kingdom uses a cut-off of two years for early and late latent syphilis.[8] Early latent syphilis may have a relapse of symptoms. Late latent syphilis is asymptomatic, and not as contagious as early latent syphilis.[11]
Tertiary
Tertiary syphilis may occur approximately 3 to 15 years after the initial infection, and may be divided into three different forms: gummatous syphilis (15%), late neurosyphilis (6.5%), and cardiovascular syphilis (10%).[4][11] Without treatment, a third of infected people develop tertiary disease.[11] People with tertiary syphilis are not infectious.[4]
Congenital
Congenital syphilis is that which is transmitted during pregnancy or during birth. Two-thirds of syphilitic infants are born without symptoms. Common symptoms that develop over the first couple years of life include: hepatosplenomegaly (70%), rash (70%), fever (40%), neurosyphilis (20%), and pneumonitis (20%). If untreated, late congenital syphilis may occur in 40%, including: saddle nose deformation, Higoumenakis sign, saber shin, or Clutton's joints among others.[12]
Bacteriology
Histopathology of Treponema pallidum spirochetes using a modified Steiner silver stain Main article: Treponema pallidum Treponema pallidum subspecies pallidum is a spiral-shaped, Gram-negative, highly mobile bacterium.[8][13] Three other human diseases are caused by related Treponema pallidum, including yaws (subspecies pertenue), pinta (subspecies carateum) and bejel (subspecies endemicum).[4] Unlike subtype pallidum, they do not cause neurological disease.[12] Humans are the only known natural reservoir for subspecies pallidum.[5] It is unable to survive without a host for more than a few days. This is due to its small genome (1.14 MDa) failing to encode the metabolic pathways necessary to make most of its macronutrients. It has a slow doubling time of greater than 30 hours.[8]
Transmission
Syphilis is transmitted primarily by sexual contact or during pregnancy from a mother to her fetus; the spirochaete is able to pass through intact mucous membranes or compromised skin.[4][5] It is thus transmissible by kissing near a lesion, as well as oral, vaginal, and anal sex.[4] Approximately 30 to 60% of those exposed to primary or secondary syphilis will get the disease.[11] Its infectivity is exemplified by the fact that an individual inoculated with only 57 organisms has a 50% chance of being infected.[8] Most (60%) of new cases in the United States occur in men who have sex with men. It can be transmitted via blood products. However, it is tested for in many countries and thus the risk is low. The risk of transmission from sharing needles appears limited.[4] Syphilis cannot be contracted through toilet seats, daily activities, hot tubs, or sharing eating utensils or clothing.[14]
Diagnosis
Poster for testing of syphilis, showing a man and a woman bowing their heads in shame
This posters acknowledges the social stigma of syphilis, while urging those who possibly have the disease to be tested. (circa 1936)
Syphilis is difficult to diagnose clinically early in its presentation.[8] Confirmation is either via blood tests or direct visual inspection using microscopy. Blood tests are more commonly used, as they are easier to perform.[4] Diagnostic tests are, however, unable to distinguish between the stages of the disease.[15]
Blood tests
Blood tests are divided into nontreponemal and treponemal tests.[8] Nontreponemal tests are used initially, and include venereal disease research laboratory (VDRL) and rapid plasma reagin tests. However, as these tests are occasionally false positives, confirmation is required with a treponemal test, such as treponemal pallidum particle agglutination (TPHA) or fluorescent treponemal antibody absorption test (FTA-Abs).[4] False positives on the nontreponemal tests can occur with some viral infections such as varicella and measles, as well as with lymphoma, tuberculosis, malaria, endocarditis, connective tissue disease, and pregnancy.[7] Treponemal antibody tests usually become positive two to five weeks after the initial infection.[8] Neurosyphilis is diagnosed by finding high numbers of leukocytes (predominately lymphocytes) and high protein levels in the cerebrospinal fluid in the setting of a known syphilis infection.[4][7]
Direct testing
Dark ground microscopy of serous fluid from a chancre may be used to make an immediate diagnosis. However, hospitals do not always have equipment or experienced staff members, whereas testing must be done within 10 minutes of acquiring the sample. Sensitivity has been reported to be nearly 80%, thus can only be used to confirm a diagnosis but not rule one out. Two other tests can be carried out on a sample from the chancre: direct fluorescent antibody testing and nucleic acid amplification tests. Direct fluorescent testing uses antibodies tagged with fluorescein, which attach to specific syphilis proteins, while nucleic acid amplification uses techniques, such as the polymerase chain reaction, to detect the presence of specific syphilis genes. These tests are not as time-sensitive, as they do not require living bacteria to make the diagnosis.[8]
Prevention
As of 2010, there is no vaccine effective for prevention.[5] Abstinence from intimate physical contact with an infected person is effective at reducing the transmission of syphilis, as is the proper use of a latex condom. Condom use, however, does not completely eliminate the risk.[14][16] Thus, the Centers for Disease Control and Prevention recommends a long-term, mutually monogamous relationship with an uninfected partner and the avoidance of substances such as alcohol and other drugs that increase risky sexual behavior.[14]
Congenital syphilis in the newborn can be prevented by screening mothers during early pregnancy and treating those who are infected.[17] The United States Preventive Services Task Force (USPSTF) strongly recommends universal screening of all pregnant women,[18] while the World Health Organization recommends all women be tested at their first antenatal visit and again in the third trimester.[19] If they are positive, they recommend their partners also be treated.[19] Congenital syphilis is, however, still common in the developing world, as many women do not receive antenatal care at all, and the antenatal care others do receive does not include screening,[17] and it still occasionally occurs in the developed world, as those most likely to acquire syphilis (through drug use, etc.) are least likely to receive care during pregnancy.[17] A number of measures to increase access to testing appear effective at reducing rates of congenital syphilis in low- to middle-income countries.[19]
Syphilis is a notifiable disease in many countries, including Canada[20] the European Union,[21] and the United States.[22] This means health care providers are required to notify public health authorities, which will then ideally provide partner notification to the person's partners.[23] Physicians may also encourage patients to send their partners to seek care.[24] The CDC recommends sexually active men who have sex with men are tested at least yearly.[25]
Early infections
The first-choice treatment for uncomplicated syphilis remains a single dose of intramuscular penicillin G or a single dose of oral azithromycin.[26] Doxycycline and tetracycline are alternative choices; however, due to the risk of birth defects these are not recommended for pregnant women. Antibiotic resistance has developed to a number of agents, including macrolides, clindamycin, and rifampin.[5] Ceftriaxone, a third-generation cephalosporin antibiotic, may be as effective as penicillin-based treatment.[4]
Late infections
For neurosyphilis, due to the poor penetration of penicillin G into the central nervous system, those affected are recommended to be given large doses of intravenous penicillin for a minimum of 10 days.[4][5] If a person is allergic, ceftriaxone may be used or penicillin desensitization attempted. Other late presentations may be treated with once-weekly intramuscular penicillin G for three weeks. If allergic, as in the case of early disease, doxycycline or tetracycline may be used, albeit for a longer duration. Treatment at this stage limits further progression, but has only slight effect on damage which has already occurred.[4]
Jarisch-Herxheimer reaction
One of the potential side effects of treatment is the Jarisch-Herxheimer reaction. It frequently starts within one hour and lasts for 24 hours, with symptoms of fever, muscles pains, headache, and tachycardia.[4] It is caused by cytokines released by the immune system in response to lipoproteins released from rupturing syphilis bacteria.[27]
Epidemiology
Main article: Epidemiology of syphilis
no data
<35 35-70  70-105  105-140  140-175  175-210  210-245  245-280  280-315  315-350  350-500  >500
Syphilis is believed to have infected 12 million additional people in 1999, with greater than 90% of cases in the developing world.[5] It affects between 700,000 and 1.6 million pregnancies a year, resulting in spontaneous abortions, stillbirths, and congenital syphilis.[12] During 2010 it caused about 113,000 deaths down from 202,000 in 1990.[29] In sub-Saharan Africa, syphilis contributes to approximately 20% of perinatal deaths.[12] Rates are proportionally higher among intravenous drug users, those who are infected with HIV, and men who have sex with men.[1][2][3] In the United States, rates of syphilis as of 2007 were six times greater in men than women, while they were nearly equal in 1997.[30] African Americans accounted for almost half of all cases in 2010.[31] Syphilis was very common in Europe during the 18th and 19th centuries. In the developed world during the early 20th century, infections declined rapidly with the widespread use of antibiotics, until the 1980s and 1990s.[13] Since the year 2000, rates of syphilis have been increasing in the USA, Canada, the UK, Australia and Europe, primarily among men who have sex with men.[5] Rates of syphilis among American women have, however, remained stable during this time, and rates among UK women have increased, but at a rate less than that of men.[32] Increased rates among heterosexuals have occurred in China and Russia since the 1990s.[5] This has been attributed to unsafe sexual practices, such as sexual promiscuity, prostitution, and decreasing use of barrier protection.[5][32][33]
History
Main article: History of syphilis
Portrait of Gerard de Lairesse by Rembrandt van Rijn, circa 1665–67, oil on canvas - De Lairesse, himself a painter and art theorist, had congenital syphilis that deformed his face and eventually blinded him.[34]
The exact origin of syphilis is disputed.[4] Syphilis was indisputably present in the Americas before European contact. The dispute is over whether or not syphilis was also present elsewhere in the world at that time. One of the two primary hypotheses proposes that syphilis was carried from the Americas to Europe by the returning crewmen from Christopher Columbus's voyage to the Americas. The other hypothesis says that syphilis existed in Europe previously, but went unrecognized until shortly after Columbus' return. These are referred to as the Columbian and pre-Columbian hypotheses, respectively.[15] The Columbian hypothesis is best supported by the available evidence.[35][36] The first written records of an outbreak of syphilis in Europe occurred in 1494 or 1495 in Naples, Italy, during a French invasion (Italian War of 1494–98).[13][15] Due to its being spread by returning French troops, it was initially known as the "French disease."[citation needed] In 1530, the name "syphilis" was first used by the Italian physician and poet Girolamo Fracastoro as the title of his Latin poem in dactylic hexameter describing the ravages of the disease in Italy.[37] It was also known historically as the "Great Pox".[38][39]
The causative organism, Treponema pallidum, was first identified by Fritz Schaudinn and Erich Hoffmann in 1905.[13] The first effective treatment (Salvarsan) was developed in 1910 by Paul Ehrlich, which was followed by trials of penicillin and confirmation of its effectiveness in 1943.[13][38] Before the advent of effective treatment, mercury and isolation were commonly used, with treatments often worse than the disease.[38] Many famous historical figures, including Franz Schubert, Arthur Schopenhauer, and Édouard Manet,[13] are believed to have had the disease.
Arts and literature
See also: Notable cases of syphilis
The earliest known medical illustration of people with syphilis, Vienna, 1498 The earliest known depiction of an individual with syphilis is Albrecht Dürer's Syphilitic Man, a woodcut believed to represent a Landsknecht, a Northern European mercenary.[40] The myth of the femme fatale or "poison women" of the 19th century is believed to be partly derived from the devastation of syphilis, with classic examples in literature including John Keats' La Belle Dame sans Merci.[41][42]
The artist Jan van der Straet painted a scene of a wealthy man receiving treatment for syphilis with the tropical wood guaiacum sometime around 1580.[43] The title of the work is "Preparation and Use of Guayaco for Treating Syphilis". That the artist chose to include this image in a series of works celebrating the New World indicates how important a treatment, however ineffective, for syphilis was to the European elite at that time. The richly colored and detailed work depicts four servants preparing the concoction while a physician looks on, hiding something behind his back while the hapless patient drinks.[44]
Tuskegee and Guatemala studies
See also: Tuskegee syphilis experiment and Syphilis experiments in Guatemala One of the most infamous United States cases of questionable medical ethics in the 20th century was the Tuskegee syphilis study.[45] The study took place in Tuskegee, Alabama, and was supported by the U.S. Public Health Service (PHS) in partnership with the Tuskegee Institute.[46] The study began in 1932, when syphilis was a widespread problem and there was no safe and effective treatment.[6] The study was designed to measure the progression of untreated syphilis. By 1947, penicillin had been validated as an effective cure for syphilis and was becoming widely used to treat the disease. Study directors, however, continued the study and did not offer the participants treatment with penicillin.[46] This is debated, and some have found that penicillin was given to many of the subjects.[6] The study did not end until 1972.[46]
Syphilis experiments were also carried out in Guatemala from 1946 to 1948. They were United States-sponsored human experiments, conducted during the government of Juan José Arévalo with the cooperation of some Guatemalan health ministries and officials. Doctors infected soldiers, prisoners, and mental patients with syphilis and other sexually transmitted diseases, without the informed consent of the subjects, and then treated them with antibiotics. In October 2010, the U.S. formally apologized to Guatemala for conducting these experiments.[47]
External links
"Syphilis - CDC Fact Sheet" Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
UCSF HIV InSite Knowledge Base Chapter: Syphilis and HIV
អរ. អេល.​ ស្តាយន៍
រ៉ូប៊ឺត ឡោលេនស៍ ស្តាយន៍ (Robert Lawrence Stine; កើត 8 តុលា 1943), ពេលខ្លះគេស្គាល់ថាជា ចូវៀល បូប ស្តាយន៍ (Jovial Bob Stine) និង អេរិក អាហ្វាប៊ី (Eric Affabee) ជាអ្នកនិពន្ធប្រលោមលោក អ្នកនិពន្ធរឿងខ្លី អ្នកផលិតទូរទស្សន៍ អ្នកនិពន្ធរឿង និងកម្មវិធីនិពន្ធប្រតិបត្តិជនជាតិអាមេរិក
លោកស្តាយន៍បានគេសំដៅថាជា "ស្ទេផាន ឃីងនៃអក្សរសិល្ប៍យុវជន" និងជាអ្នកនិពន្ធប្រលោមលោកបែបភ័យរន្ធត់រាប់រយរឿង រួមទាំងសៀវភៅនៅក្នុងរឿងភាគគឺ Fear Street, Goosebumps, Rotten School, Mostly Ghostly និង The Nightmare Room ស្នាដៃ​ខ្លះ​ទៀត​របស់​លោក​រួម​មាន​រឿង "Space Cadets" បែបត្រីភាគី សៀវភៅល្បែងហ្គេម "Hark" ចំនួនពីរ និងសៀវភៅកំប្លែងរាប់សិបក្បាល​ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2008 សៀវភៅរបស់លោកស្តាយន៍លក់បានជាង 400 លានច្បាប់
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធប្រលោមលោកអាមេរិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធអាមេរិក
អាដេម៉ាដ៍​​​ ឡឺក្លែរ
លោ ក អាដេម៉ាដ៍​​​ ឡឺក្លែរ (១២ ឧសភា ១៨៥៣ - ១៦ មីនា ១៩១៧) គឺជា អ្នកការទូត បារាំង ជា សេដ្ឋវិទូ អ្នកនយោបាយ និង ជាតិពន្ធុវិទូម្នាក់។
ជីវប្រវត្តិ
អាដេម៉ាដ៍​​​ ឡឺក្លែរ កើត ១២ ឧសភា ១៨៥៣ នៅគ្រួសារដែលមើលងាយសាសនា និងនិយមនឹង សង្គមនិយម។ តាំងពីក្មេង ហើយគាត់បានចូលរួមនៅក្នុងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃទស្សនាវដ្តីការងារ Le Prolétaire (អ្នក់វណ្ណះអធន) ដែលគាត់បានក្លាយជា និពន្ធនាយក ។ បន្ទាប់មក គាត់បានសហការជាមួយ La Justice, La Revue Scientifique, La Deutsche Revue និងទស្សនាវដ្តីយបរទេសផ្សេងទៀត។
នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៨៦ លោក ឡឺក្លែរ ត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលខេត្ត (Résident) ដោយ អាណាព្យាបាលបារាំង នៃប្រទេសកម្ពុជា ទីមួយនៅកំពត (រហូតដល់ឆ្នាំ ១៨៩០) បន្ទាប់មកនៅ ខេត្តក្រចេះ-សម្បូណ៍ (១៨៩០-១៨៩៤) និងចុងក្រោយ គាត់បានក្លាយទៅជាអតីតអធិបតីរង ប្រចាំក្រុងភ្នំពេញ ពីឆ្នាំ ១៨៩៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩០៣ ។ នៅឆ្នាំ ១៩០៨ លោក ឡឺក្លែរ ត្រូវបានតែងតាំងជាអធិការ និងជាទីប្រឹក្សារបស់​ អា​ជ្ញាធរ​អភិបាល​ជាន់ខ្ពស់​បារាំង​នៅកម្ពុជា (« Resident Supérieure » ជាប្រធានទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា) ដែលជាមុខតំណែងដែលលោកបានកាន់កាប់រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩១១ ។