cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ព្រំ សំណាង
អាជីព
“ជ័យ​ជម្នះ​នេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​សប្បាយ​ចិត្ត​មិន​អាច​ប្រៀប​ផ្ទឹម​បាន។ ខ្ញុំសូមអរគុណដល់គ្រូបង្វឹករបស់ខ្ញុំ និងបុគ្គលិកនៅក្នុងសហព័ន្ធប្រដាល់គុនខ្មែរ ដែលបានផ្ដល់កម្លាំងចិត្តដល់ខ្ញុំក្នុងការប្រកួតកម្រិតនេះ ហើយខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណចំពោះអ្នកគាំទ្រកីឡាប្រដាល់គុនខ្មែរសម្រាប់ការគាំទ្រដ៏លើសលប់របស់ពួកគេ» ។
លោក ហេង សុខន ប្រធានសហព័ន្ធកីឡាប្រដាល់កម្ពុជា បានដឹកនាំគណៈប្រតិភូកម្ពុជា ចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍នេះ និងបានឃើញជ័យជំនះយ៉ាងត្រចះត្រចង់។
លោក​បាន​បន្ត​ថា​៖ «​ជ័យ​ជម្នះ​នេះ​គឺ​បាន​មក​ពី​ការ​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​និង​ការ​ហ្វឹក​ហាត់​យ៉ាង​ខ្លាំង។ វា​នឹង​ជំរុញ​ឱ្យ​សហព័ន្ធ​គុន​ខ្មែរ និង​ក្រុម​ជម្រើសជាតិ​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​បន្ថែមទៀត ដើម្បី​ត្រៀម​ស៊ីហ្គេម​ឆ្នាំនេះ»។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា៖ «យើង​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ប្រដាល់​របស់​យើង​កាន់​តែ​ខ្លាំង។ ខ្ញុំ​ចង់​អរគុណ​អ្នក​គាំទ្រ​ទាំង​អស់ ហើយ​ខ្ញុំ​ដឹង​ថា អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នា​នឹង​ស្រែក​ឲ្យ​ ព្រំ សំណាង ​ឡើង​ប្រកួត​ដណ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់​មាស​ទម្ងន់​ធ្ងន់​នៅ​ការ​ប្រកួត»។
បច្ចុប្បន្ន​គាត់​បាន​ចុះ​កុងត្រា​ប្រកួត​ក្នុង​កម្មវិធី​ទូរទស្សន៍​ក្នុង​ស្រុក​តាម​រដូវកាល និង​ព្រឹត្តិការណ៍។ លោក​ត្រូវ​បាន​សហព័ន្ធ​កីឡា​កម្ពុជា​ជ្រើសរើស​ជា​អត្តពលិក​អាជីព​ថ្នាក់ជាតិ​ដើម្បី​ប្រកួត​គុន​ខ្មែរ​ក្នុង​ប្រភេទ​ទម្ងន់ ៧៨ គីឡូក្រាម​ក្នុង​ស៊ីហ្គេម​ឆ្នាំ ២០២៣ ខាង​មុខ។
ពញាឧ
ពញាឧ (ဗညားဦး, ; ១៣២៣–១៣៨៤) ជាក្សត្រទីប្រាំបីនៃហង្សាវត្តីបាគូ ដែលទ្រង់បានសោយរាជ្យចាប់ពីឆ្នាំ១៣៤៨ ដល់ ១៣៨៣។ ចាប់ពីសោយរាជ្យបានបាន ៣៥ ឆ្នាំ ព្រះអង្គបានប្រឈមមុខនឹងការបះបោរផ្ទៃក្នុងជាច្រើនលើក និង ការលុកលុយពីខាងក្រៅ។ ព្រះអង្គបានព្យាយាមបង្កបង្កើតអំណាចឥទ្ធិពលនគរឡើងវិញចេញក្រៅពីរាជធានីបុរាណ មុំហ៍ ក៏ប៉ុន្តត្រូវបានបង្ខំឱ្យត្រឡប់មកបាគូវិញ ដែលចុងក្រោយបានសន្មតថាជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រមួយដើម្បីក្ដោបក្ដាប់ដែនដីដែលមានមនុស្សនិយាយភាសាមននៅភូមាក្រោម។  ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនៃរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ពោរពេញដោយឧបាយកលទុច្ចរិតក្នុងរាជវាំងដណ្ដើមរាជបល្លង្កគ្នា។ ព្រះអង្គបានសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៣៨៤ ពេលដែលកំពុងប្រឈមមុខនឹងការបះបោរមួយដោយព្រះរាជបុត្រច្បងរបស់ទ្រង់ រាជាធិរាជ។
ពញាឧត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ហ៊្សិនប៊្យូឝ៊ិន (ស្ដេចដំរីស) ពីព្រោះទ្រង់មានដំរីសមួយក្បាល រាប់ថាជាគ្រឿងសំគាល់សំខាន់នៃស្ដេចពុទ្ធសាសនិក។ ពេលដែលដំរីសបានស្រុតស្លាប់ទៅ ទ្រង់បានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំដើម្បីរកដំរីសមួួយទៀត។ នៅឆ្នាំ១៣៦២ ពញាឧបានជួសជុលព្រះចេតិយមាសឝ្វេដាហ្កន ដោយបន្ថែមឱ្យមានកំពស់ដល់ទៅ ២០ មាត្រ។
ព្រះរាជជីវភាពដំបូង
ជាព្រះរាជបុត្រនៃព្រះបាទចៅជេន និងជាព្រះនត្តាភាគិនេយ្យ នៃក្សត្រស្ថាបនិកនគរ ព្រះបាទហ្វារ្យូ ពញាឧបានចំរើនធំធាត់ឡើងនៅក្នុងរាជវាំងរបស់ព្រះបិតុលាទ្រង់ ព្រះបាទពញាឯល៏។ នៅក្នុងយុវវ័យរបស់ទ្រង់ ព្រះអង្គ និង ព្រះភាតាអយ្យកាមួយរបស់ទ្រង់ បុត្ររបស់ពញាឯល៏តែងតែមានជំលោះនឹងគ្នាដោយហេតុនេះទើបពួកគេត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសត្រូវរាជល្លង្ក។ ព្រះភាតាអយ្យកាមួយរបស់ទ្រង់បានសោយទិវង្គតដោយព្រះរោគ ដូច្នេះទ្រង់ក៏បានក្លាយជាព្រះរជ្ជទាយាទជំនួសវិញ។
ប៉ុន្មានឆ្នាំនៅមុំហ៍
នៅពេលពញាឧបានអំណាចហើយ ព្រះអង្គបានរើរាជធានីត្រឡប់ទៅមុំហ៍វិញ (មោត្តមៈ) រាជធានីពេលកកើតរាជវង្ស។ (ព្រះបិតាទ្រង់បានរើរាជធានីទៅបាគូនៅឆ្នាំ១៣២៤។) នេះមិនមែនជាការរើរាជធានីដ៏សមស្របនោះទេ។ រីឯបាគូបានតាំងនៅក្នុងតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រនៅកណ្ដាលចន្លោះ ដីសណ្ដឥរាវត្តី និង ឆ្នេរតនាវស្រីភាគខាងលើ មុំហ៍នៅចុងឆ្នេរតនាវស្រីដែលនៅខាងស្ដាំជាមាត់ច្រកឥទ្ធិពលអំណាចរបស់សៀម ហើយនៅឆ្ងាយពីមជ្ឈមណ្ឌលមនសំខាន់ទាំងពីរ។
ខណៈនោះ ព្រះរាជាប្រហែលជាកំពុងព្យាយាមយកតំរាប់តាមភាពជោគជ័យព្រះបិតុលារបស់ទ្រង់ចៅអក្នុងការសញ្ជ័យខ្សែឆ្នេរតនាវស្រីនៅទសវត្សឆ្នាំ១៣១០ តែព្រះអង្គមិនបានដូចបំណងឡើយ។ ជាដំបូង ឆ្នេរតនាវស្រីជាក់ស្ដែងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្រអយុធ្យាដែលជាអាណាចក្រទើបកកើតថ្មី។ នៅមុំហ៍ ព្រះអង្គបានប្រឈមមុខនឹងការបះបោរផ្ទៃក្នុងជាច្រើន ហើយនិងការវាយប្រហារពីខាងក្រៅដែលនៅទីបំផុតបានបង្ខំព្រះអង្គចាកចេញពីមុំហ៍។
នៅឆ្នាំ១៣៥៦ ទាហានលានស្រែដែលមានចំនួន ៨០០០០ នាក់ បានចូលមកលុកលុយស្រុកនៃមុំហ៍ ស៊ីត្តោង តាអ៊ិកក្លា ដុនវ៉ុន និង ឡាហ្គុនព្យី។ (ពង្សាវតារលានស្រែមិនបានកត់ត្រាអំពីការលុកលុយនេះឡើយ ដូច្នេះពួកអ្នកឈ្លានពានជាក់ស្ដែងអាចមកពីរដ្ឋទៃភាគខាងជើងផ្សេងមួយទៀត)។ ព្រះអង្គក៏បានវាយបកការវាយប្រហារនេះវិញ។ នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សឆ្នាំ១៣៦០ ទ្រង់បានប្រឈមមុខនឹងការបះបោរមួយផ្សេងទៀត ពេលនោះបង្កឡើងដោយព្រះភាតារបស់ទ្រង់ មិនលិង្កា។ ព្រះអង្គបានបង្ក្រាបការបះបោរនេះបាន ហើយបានចេញរាជបញ្ជាប្រហារជីវិតមិនលិង្កា ហើយបានលើកមហេសីរបស់មិនលិង្កា ម្វេស៊ីន ជាព្រះម្ចាស់ក្សត្រី។ នៅខែមករា ១៣៦៨ ម្វេស៊ីនបានផ្ដល់កំណើតដល់ពញាន្វេ (ក្រោយមកហៅថា រាជាធិរាជ)។
ខាងក្រៅមុំហ៍
នៅឆ្នាំ១៣៦៩ ព្រះអង្គនៅតែប្រឈមមុខនឹងការបះបោរផ្សេងមួយទៀតដោយព្រះភាតាអយ្យកាមួយរបស់ទ្រង់ ប្យ៉ាត្តាបា ហើយត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញពីមុំហ៍។ បន្ទាប់ពីកំណត់បំព្រួញព្រំដែននៅត្រឹមដុនវ៉ុន ទីកំណើតនៃបុព្វបុរសរបស់រាជវង្សរបស់ទ្រង់ នៅភាគខាងជើងមុំហ៍ ពញាឧបានឃ្លាតកាន់តែឆ្ងាយទៅដល់បាគូដើម្បីប្រមូលផ្ដុំកំលាំងឡើងវិញ។ បាគូមិនមែនជារាជធានីមនសំខាន់ទៀតទេចាប់ពីឆ្នាំ១០៥៧ នៅពេលដែលវាធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្សបាកាន និងនៅឆ្នាំ១៣៦៩ វាមានទំហំត្រឹមតែភូមិដ៏ធំមួយប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះអង្គក៏អាចពង្រឹងការគ្រប់គ្រងរបស់ទ្រង់ចាប់ពីបាគូ ក៏ប៉ុន្តែមិនអាចសញ្ជ័យមុំហ៍បានមកវិញឡើយ។ ព្រះអង្គបានបញ្ជូនបុត្រីព្រះអង្គមួយអង្គ តឹឡាមេសិរីទៅថ្វាយព្រះចៅលានស្រែដើម្បីទទួលបានជំនួយពីព្រះអង្គមកវិញ។ (ព្រះនាងមនអង្គនេះត្រូវបានយាងត្រឡប់មកវិញនៅប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមកទៀត ព្រោះតែព្រះនាងមិនទទួលបានការថ្នាក់ថ្នមដោយស្ដេចលានស្រែឡើយ។)
ការបះបោរពញាន្វេ
នៅបាគូ ពញាឧបានប្រឈមនឹងជំលោះទាស់ទែងបន្ថែមទៀតនៅក្នុងព្រះរាជវង្ស។ បុត្រាច្បងរបស់ទ្រង់ ព្រះអង្គម្ចាស់ពញាន្វេល្បីថាមិនចុះសំរុងគ្នានឹងព្រះអគ្គមហេសី ដែលព្រះបុត្រារបស់ព្រះអគ្គមហេសី ត្រូវបានព្រះបាទពញាឧតែងតាំងជារជ្ជទាយាទ។ ព្រះភគិនីរបស់ពញាឧ មហាទេវី និងព្រះភាតារបស់ទ្រង់លោកពញា ព្រះចៅនៃម្ចោនម្ចាបានឃ្លាំមើលរាជបល្លង្ក ហើយមានគំនិតសង្ស័យជាមួយពញាន្វេ។ នៅឆ្នាំ១៣៨៣ ពញាន្វេព្រះជន្ម១៦វស្សា បានពង្រត់ជាមួួយព្រះភគិនីបិតាតែមួយ តឹឡាមេឌ៏របស់ទ្រង់ ភៀសព្រះកាយទៅកាន់ដាហ្កូន (ឥឡូវយ៉ានហ្កូន) ហើយបានបង្កការបះបោរមួយឡើង។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់មានព្រះប្រឈួនខ្លាំង និងជិតសោយទិវង្គត។ នៅខែឧសភា ១៣៨៣ ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ទ្រង់បានបញ្ជូនកងទ័ពមួយកងទៅកាន់ដាហ្កូន។ ពញាន្វេបានបង្ក្រាបកងទ័ពទ្រង់នៅដាហ្កន ហើយបរពលទៅកាន់បាគូ។ ព្រះមហាក្សត្រក៏បានសោយទិវង្គតកំឡុងពេលវាយប្រយុទ្ធគ្នា ហើយពញាន្វេបានក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រ ដោយបានហៅព្រះអង្គឯងថាជា រាជាធិរាជ មានន័យថា ស្ដេចលើស្ដេច។
ស្ដេចដំរីស
ពញាឧត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ហ៊្សិនប្យូឝ៊ិន (ស្ដេចដំរីស) ពីព្រោះទ្រង់មានដំរីសមួយក្បាល ដែលបានចាត់ទុកជាគ្រឿងសំគាល់សំខាន់នៃស្ដេចពុទ្ធសាសនិក។ ពេលដែលដំរីសបានស្រុតស្លាប់ទៅ ព្រះអង្គបានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំដើម្បីស្វែងរកដំរីសមួយទៀត។ នៅឆ្នាំ១៣៦២ ពញាឧបានជួសជុលព្រះចេតិយមាសឝ្វេដាហ្កន ដោយការបន្ថែមកំពស់វារហូតទៅដល់ ២០ មាត្រ។
ពញាឧបានបញ្ជូនគណបេសកទូតមួយទៅសីហលៈ ហើយបានទទួលមកវិញនូវព្រះសារីរិកធាតុ ដែលចេតិយតំកល់សារីរិកធាតុមួយត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្បែរ កន្លែងទទួល "ជ័យជំនះ" របស់ទ្រង់លើកងទ័ពលានស្រែ។
ភាគ១៦
ភាគ១៦
​ព្រះ​ត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ទីឃនិកាយ
ឃុំសំបុក
=រដ្ឋបាល= ឃុំសំបុក មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
មហាត្រានៃបារាំង
មហាត្រានៃបារាំង ឬ មហាត្រានៃសាធារណរដ្ឋបារាំង ( Grand Sceau de la République française ) គឺជាត្រាផ្លូវការរបស់ សាធារណរដ្ឋបារាំង ។ បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៧៩២ បានបង្កើតសាធារណរដ្ឋបារាំងដំបូង សញ្ញានៃរាជាធិបតេយ្យត្រូវបានដកចេញពីត្រា។ យូរ ៗ ទៅត្រាថ្មីបានផ្លាស់ប្តូរ។ ដំបូងវាមានលក្ខណៈពិសេសម៉ារីអាន ដែលជានិមិត្តរូបនៃបដិវត្តន៍។ វាវិវត្តន៍ដើម្បីបង្ហាញថាប្រជាជនបានអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ និងនយោបាយរបស់ពួកគេ។ នៅក្នុងសម័យទំនើប វាពណ៌នាអំពីសេរីភាព រួមជាមួយនឹងទិដ្ឋភាពនៃវប្បធម៌ដូចជាសិល្បៈ ការអប់រំ និងកសិកម្ម។ រូបភាពតូច|មហាត្រានៃសាធារណរដ្ឋបារាំង
ឃុំគោលាប់
=រដ្ឋបាល= ឃុំគោលាប់ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ព្រះមហាមកុដរាជ្យ
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើង តាំងតែអំពីសម័យបុរាណរៀងមក មកុដគឺជាគ្រឿងប្រដាប់ព្រះសិរសាមួយប្រភេទ ដែលមានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំងសម្រាប់សំគាល់អង្គព្រះរាជាដែលជាម្ចាស់ផែនដី។
ព្រះមហាមកុដរាជ្យដែលប្រើប្រាស់តាំងពីរជ្ជកាលមុនៗមក មានរាងក្រឡូម កំពូលស្រួចឆ្ពោះឡើងទៅលើហើយរំលេចដោយរំលេចក្បាច់រចនាដ៏ល្អវិចិត្រសម្រិតសម្រាំងជាទីបំផុត មានការពណ៌នាថាព្រះមហាមកុដរាជ្យនេះគឺសាងពីមាសបរិសុទ្ធនិងមានដាំត្បូងពេជ្រចម្រុះពណ៌ ប្រៀបប្រដូចទៅហ្នឹងភ្នំព្រះសុមេរុដែលជាចំណុចកណ្ដាលនៃចក្រវាឡក្នុងទេវកថាដូច្នោះដែរ។ ក្រៅអំពីតួមកុដដែលមានរាងខ្ពស់ច្រលឹងហើយនោះ ព្រះមហាមកុដមានគ្រឿងប្រដាប់អមមួយទៀត គឺជរព្រះកាណ៌ដែលជាគ្រឿងឆ្លាក់ក្បាច់វិចិត្រ រចនាទម្រង់ជាកន្ទុយហង្សមានដាំត្បូងពេជ្រ សម្រាប់ប្រដាប់លំអរព្រះកាណ៌ទាំងសងខាងពេលព្រះករុណាទ្រង់គ្រងព្រះមហាមកុដ។
ព្រះមហាមកុដកាលដើមឡើយជាគ្រឿងលំអរព្រះសិរនៃព្រះរាជា លុះចំណេរតមកបានក្លាយជាគ្រឿងពិសិដ្ឋស្ថិតក្នុងចំណោមគ្រឿងរាជបញ្ចកកុធភណ្ឌទាំង៥(មានស្វេតឆ័ត្រ ព្រះខ័នរាជ្យ មកុដរាជ្យ វាលវិជិនី និងព្រះសុពណ៌បាទុកា) ដែលព្រះមហាក្សត្រស្តេចទទួលគ្រងតែក្នុងថ្ងៃបរមរាជាភិសេកតែប៉ុណ្ណោះ ជាការសំគាល់ថាព្រះមហាក្សត្រនឹងក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រដោយពេញបរិបូណ៌លុះត្រាតែបានគ្រងព្រះមហាមកុដរាជ្យជាគ្រឿងកកុធភណ្ឌហើយ។ ដូចនេះហើយទើបនៅក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកនៃព្រះមហាក្សត្រ សម្តេចព្រះឥសីភ័ទ្ទាធិបតី ដែលជាធំលើក្រុមព្រាហ្មណ៍បុរោហិតទាំងឡាយត្រូវអញ្ចើញព្រះមហាមកុដរាជ្យថ្វាយព្រះករុណាទ្រង់ពាក់ដោយព្រះអង្គឯង ក្រោយពីឧកញ៉ាមហាមន្ត្រីចាងហ្វាងក្រុមព្រះរាជមន្ទីរសូត្រប្រកាសថ្វាយនូវព្រះមហាមកុដរាជ្យ គ្រឿងរាជកកុធភណ្ឌ រាជសម្បត្តិ និងសួយសារអាករ ទឹកដីព្រៃព្រឹក្សា ព្រះនគរក្រុងកម្ពុជាធិបតីរួចនោះ ដែលជាការប្រកាសថាព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រក្រុងកម្ពុជាដោយពេញបរិបូរណ៍ហើយ។ កាលពីរជ្ជកាលមុនៗកន្លងមកនេះ យើងសង្កេតឃើញព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គ្រងព្រះមហាមកុដនេះ នាថ្ងៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកក្នុងព្រះទីនាំងទេវាវិនិច្ឆ័យ នាវេលាប្រថាប់លើព្រះរាជយានក្នុងក្បួនប្រទក្សិណព្រះនគរ ឬនាវេលាថតព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍ជាអនុស្សាវរីយ៍ជាដើម។
ឆ្លងកាត់សម័យកាលសង្គ្រាមដ៏ខ្លោចផ្សានាទស្សវត្សកន្លងមកគ្រឿងរាជបញ្ចកកុធភណ្ឌទាំងឡាយ រួមទាំងព្រះមហាមកុដរាជ្យផងនោះ បានបាត់ដំណឹងសូន្យឈឹង គួរអោយសោកស្តាយក្រៃលែង ជាហេតុដែលនៅសម័យក្រោយមក ក្នុងពេលដែលព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ស្តេចយាងនិវត្តន៍ត្រឡប់មកគ្រងព្រះបរមសិរីរាជសម្បត្តិជាលើកទីពីរ ត្រូវអវត្តមាននូវគ្រឿងរាជ្យដ៏សំខាន់ទាំងនេះ។ លុះរហូតមកដល់ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមនាថនរោត្តមសីហមុនី ព្រះមហាក្សត្របច្ចុប្បន្ននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើង ទើបមានការសាងគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌ ក៏ដូចជាព្រះមហាមកុដរាជ្យជាថ្មីឡើងវិញ។ដោយលោក ប្រសើរហត្ថាចំណានវិចិត្រ ស៊ុំ សាម៉ៃ​ ដែលជាជាងទងដ៏ល្បីល្បាញតាំងពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម បានទទួលសាងគ្រឿង​រាជកកុធភណ្ថ្មី ក៏ដូចជាព្រះមហាមកុដរាជ្យថ្មី ថ្វាយសម្រាប់តម្កល់ទុកក្នុងរជ្ជកាលថ្មីយើងនេះ ។
ហៀប ហ្វា
ហៀប ហ្វា ( ថ្ងៃទី១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៤៧ ដល់ថ្ងៃទី ២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៨៣) ឈ្មោះកំណើត ង្វៀន ផុកហងដាត់ ជាអធិរាជទីប្រាំមួយនៃរាជវង្សង្វៀនវៀតណាម ￼￼ និង ￼￼សោយរាជ្យរយៈពេល៣ ខែ ២៩ ថ្ងៃ￼￼ (ថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៨៣ ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៨៣)។
ហៀបហ្វា គឺជាកូនប្រុសទី២៩ របស់អធិរាជធៀវ ទ្រី ។ បន្ទាប់ពីក្មួយប្រុសរបស់ទ្រង់ ឌុក ដឹក ត្រូវបានមន្ត្រីរាជវាំងទម្លាក់ចេញពីដំណែងបន្ទាប់ពីរជ្ជកាលបីថ្ងៃក្នុងឆ្នាំ១៨៨៣ ទ្រង់បានអះអាងឡើងវិញនូវការទាមទាររបស់រាជវង្សលើបល្ល័ង្ក។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ទ្រង់បានធ្វើជាអធិបតីលើការបរាជ័យរបស់ប្រទេសរបស់លោកដោយកងទ័ពជើងទឹកបារាំង នៅសមរភូមិទ័នអាន ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៨៨៣ ហើយនៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ឆ្នាំំ១៨៨៣ គាត់បានចុះហត្ថលេខាលើ សន្ធិសញ្ញាហ្វេ ដែលបានធ្វើឱ្យវៀតណាមក្លាយជាអាណាព្យាបាលរបស់បារាំង បញ្ចប់ឯករាជ្យភាពរបស់វៀតណាម។ ចំពោះ​រឿង​នេះ លោកត្រូវបានមន្ត្រីជំនាញដាក់ពង្រាយ និង​បង្ខំ​ធ្វើ​អត្តឃាត។
ទិវាមាតា
ទិវាមាតាគឺជាការប្រារព្ធពិធីគោរពដល់ម្តាយនៃគ្រួសារ ឬបុគ្គលក៏ដូចជាភាពជាម្តាយចំណងមេត្រីភាព និងឥទ្ធិពលរបស់ម្តាយនៅក្នុងសង្គម។ បុណ្យនេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រារព្ធ​នៅ​ថ្ងៃ​ផ្សេងៗ​គ្នា​ក្នុង​
ផ្នែក​ជា​ច្រើន​នៃ​ពិភពលោក ​ជា​ទូទៅ​នៅ​ក្នុង​ខែ​មីនា ឬ​ឧសភា។
ថ្ងៃប្រារព្ធជុំវិញពិភពលោក
នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន កាលបរិច្ឆេទដែលបានអនុម័តគឺមានសារៈសំខាន់ចំពោះសាសនាភាគច្រើន ដូចជាថ្ងៃវឺដ្យីនម៉ារី ក្នុងប្រទេសកាតូលិក។ ប្រទេសផ្សេងទៀតបានជ្រើសរើសកាលបរិច្ឆេទដែលមានសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ជាឧទាហរណ៍ ថ្ងៃបុណ្យម្ដាយរបស់បូលីវី គឺជាកាលបរិច្ឆេទកំណត់មួយ រំលឹកដល់សមរភូមិដែលស្ត្រីបានចូលរួមដើម្បីការពារកូនរបស់ពួកគេ។.
ឃុំបុសលាវ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ដុងស្វាយ
ដុងស្វាយ គឺជាទីរួមខេត្តនៃខេត្តប៊ិញហ្វឿក(ទួលតាមោក) ក្នុងតំបន់ភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសវៀតណាម ។ ទីក្រុងនេះគឺជាទីតាំងនៃសមរភូមិដុងស្វាយ ឆ្នាំ១៩៦៥ កំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាម ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០៩ ស្រុកនេះមានប្រជាជនចំនួន ៨៨,៣៨០ និងមានផ្ទៃដីសរុប ១៦៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ទីរួមស្រុកស្ថិតនៅ ដុងស្វាយ។
ម៉ៅ អាយុទ្ធ
ម៉ៅ អាយុទ្ធ ( ម៉ៅ អាយុទ្ធ  ; ៨ កក្កដា ១៩៤៤ ដល់ ១៥ មេសា ២០២១) ជាផលិតករភាពយន្ត និងជាអ្នក នយោបាយខ្មែរ ។ ផលិតករភាពយន្តម្នាក់ក្នុងចំណោមផលិតករភាពយន្តមួយចំនួនដើម្បីរស់រានមានជីវិតពី របបខ្មែរក្រហម លោកត្រូវបានកត់សម្គាល់ រួមជាមួយនឹងលោក ឌី សាវ៉េត លោក អ៊ីវ៉ុន ហែម និងលោក ប៊ុន យីម ដែលជាការភ្ជាប់ ភាពយន្តខ្មែរសហសម័យ ជាមួយនឹង ពេលវេលាដ៏អស្ចារ្យ នៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 និង 1970 ។ គាត់បានស្លាប់ក្នុងអំឡុងពេល ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ។
ជីវិតដំបូងនិងអាជីព
បន្ទាប់​ពី​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ពី​កម្មវិធី​និពន្ធ​រឿង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៥ អាយុទ្ធ​ចាប់​ផ្ដើម​អាជីព​ជា​ជំនួយការ​នៅ ​ទូរទស្សន៍​ជាតិ​កម្ពុជា ដោយ​បន្ត​ក្លាយ​ជា​នាយក​កម្មវិធី។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 គាត់បានផ្លាស់ទៅ ប្រទេសបារាំង ដើម្បីសិក្សាផ្នែកផលិតភាពយន្ដ បន្ទាប់ពីទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភពី ការិយាល័យវិទ្យុ ការផ្សាយតាមទូរទស្សន៍បារាំង ។
ពេល​នៅ​ប្រទេស​បារាំង លោក បាន​ចាប់​ផ្ដើម​បង្កើត​អ្វី​ដែល​នឹង​ក្លាយ​ជា​ភាពយន្ត​ដំបូង​របស់​ខ្លួន​គឺ បិទភ្នែក ហែកទ្រូង ; "បិទភ្នែករបស់ខ្ញុំបើកបេះដូងរបស់ខ្ញុំ ។ បន្ទាប់ពីបុរសខ្មែរម្នាក់ដែលត្រឡប់មកពីប្រទេសបារាំងវិញបន្ទាប់ពីឃាតកម្មលើប្អូនប្រុសរបស់គាត់ ហើយលង់ស្នេហ៍នឹងស្ត្រីមេម៉ាយ ភាពយន្តនេះត្រូវបានចេញផ្សាយនៅឆ្នាំ 1975 ហើយជាភាពយន្តចុងក្រោយបង្អស់ដែលចាក់បញ្ចាំងនៅតាមរោងកុនមុនរបបខ្មែរក្រហម។ មានតែខ្សែភាពយន្តមួយច្បាប់ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ដែលត្រូវបានបាត់បង់នៅពេលដែល ទីក្រុងភ្នំពេញដួលរលំ នៅថ្ងៃទី 17 ខែមេសា ឆ្នាំ 1975។
ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដែលសិល្បករ និងបញ្ញវ័ន្តភាគច្រើនត្រូវបានសម្លាប់ លោក អាយុទ្ធ បានលាក់អត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនជាអ្នកផលិតភាពយន្តដោយជោគជ័យ ដោយក្លែងធ្វើជាជាងថតរូបអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នោះ គាត់​ធ្វើ​ការ​ជា​កសិករ នេសាទ និង​ជា​កម្មករ។
ក្រោយ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ដួល​រលំ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ លោកបាន​បង្កើត​នាយកដ្ឋាន​ភាពយន្ត​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ជាមួយ​លោក អឿ បញ្ញាការ ។ ដំបូងឡើយ គាត់មានបំណងចង់ត្រលប់ទៅផលិតភាពយន្ដវិញ ប៉ុន្តែការខ្វះខាតថវិកាសម្រាប់សិល្បៈបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបនេះ មានន័យថាភាពយន្តទីពីររបស់គាត់មិនត្រូវបានចេញផ្សាយរហូតដល់ឆ្នាំ 1988 ។ ចិត្តចងចាំ; "ខ្ញុំចង់ចងចាំ")៊ បានដើរតាមបុរសម្នាក់ដែលព្យាយាមរស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម ហើយមានប្រជាប្រិយភាពក្នុងចំណោមទស្សនិកជនកម្ពុជា។
ជីវិតក្រោយៗទៀត និងនយោបាយ
នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣ បន្ទាប់​ពី​ធ្វើ​ការ​ជា​នាយក​ទូរទស្សន៍​ជាតិ​កម្ពុជា អា​យុទ្ធ ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​រដ្ឋលេខាធិការ ​ក្រសួង​ព័ត៌មាន ។ ក្នុង​ពេល​កាន់​តំណែង លោក​បាន​បន្ត​ផលិត​សិល្បៈ​រួម​ទាំង​ភាពយន្ត វីដេអូ​ចម្រៀង កម្មវិធី​ទូរទស្សន៍ ប្រលោមលោក និង​កំណាព្យ។ លោក​ក៏​ធ្លាប់​កាន់​តំណែង​ជា​ប្រធាន​សមាគម​ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍​កម្ពុជា​ផង​ដែរ។
ជោគជ័យដ៏ធំបំផុតរបស់លោក ម៉ៅ អាយុទ្ធ រួមមាន នេសាទក្រពើ ; " The Crocodile " ចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 2005 និងចងក្រងឯកសារបុរសម្នាក់ដែលស្វែងរកការប្រមាញ់ស្តេចក្រពើដ៏ទេវកថា បន្ទាប់ពីគ្រួសាររបស់គាត់ត្រូវបានសម្លាប់ដោយក្រពើ។ ភាពយន្ត​នេះ​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ផ្នែក​ពាណិជ្ជកម្ម និង​បន្ត​ចេញ​ផ្សាយ​ជា​ប្រចាំ​នៅ​តាម​រោង​ភាពយន្ត​ខ្មែរ។
ភាពយន្តចុងក្រោយរបស់ អាយុទ្ធ គឺរឿងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហ្លួងព្រះស្ដេចកន (ស្តេចកន) ត្រូវបានចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 2016 ។
នៅ​ពេល​ដែល​លោក​ទទួល​មរណភាព លោក​​កំពុង​បង្កើត​រឿង​ភាគ​ទូរទស្សន៍​ដែល​ផ្តល់​ថវិកា​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​ចងក្រង​ជា​ខ្សែ​ភាពយន្ត​របស់ ​លោក ហ៊ុន សែន នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។
ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន និងការស្លាប់
អាយុទ្ធ បាន​រៀប​ការ​ជាមួយ​នឹង សូ សាមុនី ហើយ​មាន​កូន​ស្រី​បួន​នាក់ និង​ប្រុស​ម្នាក់។ គាត់​រស់នៅ ​ភ្នំពេញ ។
លោក បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ ក្នុង មន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត រាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងជន្មាយុ៧៦ អ្នក​នាំពាក្យ​ក្រសួង​ព័ត៌មាន​បាន​ថ្លែង​ថា លោក​បាន​ស្លាប់​ដោយសារ​ជំងឺ ​កូវីដ-១៩ ។  ក្រោយ​មរណភាព​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ចូល​គោរព​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​លោក និង​ចូលរួម​រំលែក​ទុក្ខ​ដល់​គ្រួសារ​លោក ម៉ៅ អាយុទ្ធ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយខ្មែរ
វុឌ្ឍិធម៌
ធម៌​ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​សេចក្តី​ចម្រើន​ហៅ​ថា "វុឌ្ឍិធម៌" ។ វុឌ្ឍិធម៌​មាន​ ៤​ ប្រការ ពោល​គឺ ៖
១- សេព​គប់​ជា​មួយ​សប្បុរស
សប្បុរស​ជា​មនុស្ស​ស្ងប់ ប្រព្រឹត្ត​សុចរិត​ដោយ​កាយ វាចា ចិត្ត ជាអ្នក​គោរព​ច្បាប់ មាន​ភូមិធម៌ មាន​ភូមិ​បញ្ញា គួរ​ដល់​ការគោរព​រាប់អាន។ មនុស្ស​ដែល​មិន​រឹងត្អឹង មិន​ចចេស​មុខ​រឹង បាន​ជ្រើសរើស​យក​សប្បុរស​ជា​កល្យាណ​មិត្ត សេព​គប់​ជិត​ដិត ។ មនុស្ស​មិន​រឹង​ត្អឹង​មាន​បំណង​កសាង​ខ្លួន​ឲ្យ​បាន​ជា​មនុស្ស​ល្អ រមែង​ស្វែង​រក​​សប្បុរស​សម្រាប់​រំលឹក​ដាស់​តឿន​ខ្លួន​រក​ទី​ប្រឹក្សា​ល្អ មិត្តល្អ សៀវភៅ​ល្អ រហូត​ដល់​បរិយាកាស​សង្គម​ជុំ​វិញ​ខ្លួន​ក៏​ល្អ​ទៀត​ផង ដើម្បី​ជា​ឧបការៈ​ឲ្យ​មាន​បញ្ញា​ស្មារតី ។
២- ស្តាប់​ធម៌​របស់​សប្បុរស
ការ​សេព​គប់​ជា​មួយ​សប្បុរស​ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​​ប្រយោជន៍ គឺ​ត្រូវ​ស្តាប់​ព្រះធម៌​ដោយ​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ ស្តាប់​ក្រេប​យក​អត្ថរស​អំពី​ន័យ​សំខាន់​ៗ ជា​គ្រឿង​ដាស់​ស្មារតី​ខ្លួន​ឲ្យ​ភ្ញាក់​រលឹក ទាំង​ស្តាប់​ពី​បុគ្គល​ផ្ទាល់ ទាំង​អាន​សៀវភៅ តាំង​ចិត្ត​រៀន ស្រាវជ្រាវ​​សន្ទនា​សាក​សួរ នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ចេះ​ដឹង​ពិត​ប្រាកដ ។
៣- ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ដោយ​ឧបាយ​ត្រូវ​ទំនង
បាន​ឃើញ​បាន​ឮ បាន​អាន បាន​ស្តាប់ រួច​ហើយ​ក៏​ចេះ​​គិត​ពិចារណា​ដោយ​ខ្លួន​ឯង វែក​ញែក​រក​ហេតុ​ផល​ថា វត្ថុ​​ឬ​រឿង​នោះ​​គឺ​អ្វី? កើត​ឡើង​បាន​យ៉ាង​ណា? ដូចម្តេច​បាន​ជា​យ៉ាង​នោះ? តើ​ហេតុ​ផល​នេះ​វា​សម​គ្នា​ដែរ​ឬ​ទេ? ដូច​នេះ​ជា​ដើម ។
៤- បដិបត្តិ​​ធម៌​ដ៏​សម​គួរ​ដល់​ធម៌
ការ​​បដិបត្តិ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​គោល​​ធម៌ នាំ​យក​ធម៌​ដែល​បាន​ស្តាប់​បាន​រៀន និង​បាន​ត្រិះរិះ​ឃើញ​ច្បាស់​ហើយ មក​បដិបត្តិ​កម្ចាត់​ភាព​សៅ​ហ្មង​ក្នុង​សន្តាន។ ការ​បដិបត្តិ​ជា​ការងារ​នាំ​មក​នូវ​ផល ដែល​ផល​រមែង​សមស្រប​ទៅ​តាម​ការងារ​ជា​ហេតុ​ដោយ​ពិត។
ឯកសារ​យោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > អង្គុត្តរនិកាយ > ចតុក្កនិបាត
យេរូសាឡឹម
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Temple_mount.JPG/200px-Temple_mount.JPG|ធ្វេង|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| [[ព្រះវិហារ]] យេរូសាឡឹម (ភាសាហេប្រឺ : יְרוּשָׁלַיִם ; អារ៉ាប់ القُدس) គឺជារដ្ឋធានីសាសនារបស់ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាទីក្រុងធំជាងគេទាក់ទងនឹងតំបន់ និងចំនួនប្រជាជន។ ចំនួនប្រជាជនបច្ចុប្បន្ននៃក្រុងយេរូសាឡឹមគឺ 763,800 ហើយប្រសិនបើក្រុងយេរូសាឡឹមខាងកើតត្រូវបានរួមបញ្ចូល ទីក្រុងនេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី 125.1 គីឡូម៉ែត្រ 2 ។  ក្រុងយេរូសាឡឹមស្ថិតនៅលើភ្នំមួយរវាងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ និងសមុទ្រមរណៈ។ ទីក្រុង​យេរូសាឡិម​សម័យ​ទំនើប​ឥឡូវ​នេះ​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​ជាង​ក្រុង​យេរូសាឡឹម​ចាស់​ទៅ​ទៀត។ វាមានទីតាំងនៅលើភ្នំខ្ពស់មួយចម្ងាយ 35 ម៉ាយភាគនិរតីនៃទីក្រុងកំពង់ផែ ចាហ្វា ។ សាសន៍យូដា វាជារាជធានីសាសនាដែលពិសិដ្ឋសម្រាប់ទាំងគ្រិស្តសាសនា និងសាសនាឥស្លាម។
អត្ថន័យនៃ 'ក្រុងយេរូសាឡឹម' គឺជាទីក្រុងសន្តិភាព។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារតែសង្រ្គាមជាញឹកញាប់ដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងទីក្រុងនេះ វាត្រូវតែត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញជាច្រើនដង ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងដែលមានសន្តិភាពតិចបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក។ ប្រហែល 30 ហ្វីតខាងក្រោមដីនៃទីក្រុងនេះ អ្នកអាចឃើញផ្លូវធំដែលត្រូវបានសាងសង់ដោយជនជាតិរ៉ូមនៅសម័យបុរាណ។ តាមពិតទៅ យេរូសាឡឹមគឺជាទីក្រុងដែលមានកំពែងធម្មជាតិ ពីព្រោះជ្រោះជ្រៅចំនួន 3 ព័ទ្ធជុំវិញទីក្រុងទាំង 3 ជ្រុង។
អ៊ុរស៊ូឡា វ៉នដឺឡេយិន
អ៊ុរស៊ូឡា ហ្គឺរទ្រុដ វ៉នដឺឡេយិន ឬ អាល់ប្រេឆ កើតថ្ងៃទី៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៨) គឺជាអ្នកនយោបាយអាល្លឺម៉ង់ ដែលបានបម្រើការជាប្រធានទី១៣នៃគណៈកម្មការអឺរ៉ុប ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៩។ លោកស្រីបានបម្រើការនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ ចន្លោះឆ្នាំ២០០៥ និង២០១៩ ដោយកាន់តំណែងជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់លោកស្រី អេនជេឡា មឺគែល ដែលថ្មីៗនេះជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ។ លោកស្រី គឺជាសមាជិកនៃសហភាពប្រជាធិបតេយ្យគ្រិស្តសាសនាកណ្តាល (CDU) និងសមភាគីសហភាពអឺរ៉ុបរបស់ខ្លួន គឺ គណបក្សប្រជាជនអឺរ៉ុប (EPP)។
ឃុំល្វា(ស្រុកព្រៃឈរ)
ឃុំល្វា ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម។ =រដ្ឋបាល= ឃុំល្វា មាន ១០ភូមិគឺ÷
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំត្នោត(ស្រុកកំពង់រោទិ៍)
( Tnaot Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់រោទិ៍ ខេត្តស្វាយរៀង មាន ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាលឃុំចាស់= ឃុំត្នោត មាន ១១ភូមិ៖
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
រូបសំណាក​សេរីភាព
រូបសំណាកសេរីភាព (Statue of Liberty) ដែលឈរយ៉ាងត្រដែតនៅទីក្រុងញូវយ៉ក គឺជារូបសំណាកមួយដែលមានអាយុកាលជាង១០០ឆ្នាំមកហើយ គឺជារូបសំណាកដែលមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង ត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនស្គាល់ ឬធ្លាប់ឃើញ។ គេឃើញរូបសំណាកនេះក្នុងភាពយន្ត រូបភាព និងសៀវភៅ។ នេះជារូបសំណាកដែលបង្ហាញពីស្រ្តីម្នាក់ ដៃមួយខាងកាន់សៀវភៅ និងដៃម្ខាងទៀតលើកកាន់អង្គប់ភ្លើង។ វាត្រូវបានគេសាងសង់នៅពីលើកោះឡាយបឺរធី នាតំបន់ឆ្នេរនៃទីក្រុងញ៉ូវយក។ រូបសំណាកមួយនេះត្រូវបានគេបញ្ឈរយ៉ាងខ្ពស់ នៅចំពីមុខប្រជាជនចំណាកស្រុករាប់លាននាក់ទាំងឡាយ នៅពេលដែលធ្វើដំណើរមកទឹកដីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការកសាងជីវភាពថ្មី តាមកប៉ាល់ ឬតាមនាវា ជាពិសេសនៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ។ រូបសំណាកទង់ដែងដែលជាអំណោយពីប្រជាជនបារាំងដល់ប្រជាជនសហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានរចនាឡើងដោយជាងចម្លាក់ជនជាតិបារាំង ហ្វ្រេដេរិក អូហ្គុស បាស់សូលឌី (Frédéric Auguste Bartholdi)ហើយគ្រោងដែករបស់វាត្រូវបានសាងសង់ដោយ គ្រូស្តាវ អេហ្វែល (Gustave Eiffel)។  រូបសំណាកនេះត្រូវបានឧទ្ទិសនៅថ្ងៃទី 28 ខែតុលាឆ្នាំ 1886 ។ ដែលបានសាងសង់ចាប់ពីឆ្នាំ១៨៧៥-១៨៨៤ ។ រូបសំណាកនេះឈរនៅលើប៉មរាងចតុកោណមួយ ដែលមានខឿនកម្ពស់បីថ្នាក់តាមលំដាប់ ខណៈរូបសំណាកទាំងមូលមានកម្ពស់ ៤៦ ម៉ែត្រ ក្បាលជួតក្រណាត់ និងពាក់មកុដបញ្ចេញរស្មីប្រាំពីរពណ៌។ ដៃម្ខាងៗមានប្រវែង ១២.៨ ម៉ែត្រ ខណៈដៃស្ដាំកាន់គប់ភ្លើងលើកឡើងយ៉ាងខ្ពស់ ចំណែកដៃឆ្វេងកាន់សៀវភៅយ៉ាងធំមួយក្បាល ដោយនៅលើគម្របសៀវភៅនោះមានសរសេរឃ្លាថា «៤ កក្កដា ១៧៧៦» ដែលជាថ្ងៃប្រកាសឯករាជ្យរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកពីអាណានិគមអង់គ្លេស។ ស្ថាបត្យកម្មដ៏ធំនេះត្រូវបានចំណាយថវិកាសាងសង់អស់ប្រមាណ ៧០០,០០០ ដុល្លារអាមេរិក និងត្រូវបានសម្ពោធជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៨៦។ រូបភាពតូច
គណបក្សសាធារណរដ្ឋ (កម្ពុជា)
គណបក្សសាធារណរដ្ឋ គឺជា​ចលនា​នយោបាយ​រយៈពេល​ខ្លី​របស់​កម្ពុជា ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ (១៩៧០-៧៥)។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
គណបក្សសាធារណៈរដ្ឋ គឺជាគណបក្សថ្មីមួយដែលបង្កើតឡើងក្រោយ រដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧០ ដែលបានផ្តួលរំលំរបបសង្គមរាស្ត្រនិយម របស់សម្តេចនរោត្តម សីហនុ ។
បក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧១ ជា "សមាគមសាធារណរដ្ឋឯករាជ្យ" ដោយ ទេព ឃុនណា ដែលជាសហការីជិតស្និទ្ធរបស់មេដឹកនាំរដ្ឋប្រហារព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ ។ គណបក្សសាធារណរដ្ឋត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧២ ក្នុងការរៀបចំសម្រាប់ការបោះឆ្នោតសភាដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅឆ្នាំនោះ។ ព្រះអង្គសិរិមតៈ បានក្លាយជាអគ្គលេខាធិការរបស់ខ្លួន។ វាបានទទួលយកនិមិត្តសញ្ញានៃក្បាលបុរសនិងស្ត្រីដើម្បីបង្ហាញពីការសង្កត់ធ្ងន់របស់វាលើ "តម្លៃគ្រួសារ" ។
គណបក្សសាធារណៈរដ្ឋគឺជាយានជំនិះដ៏សំខាន់សម្រាប់ផលប្រយោជន៍របស់ព្រះអង្គសិរិមតៈ ហើយបានដំណើរការជាចម្បងជាជម្រើសមួយសម្រាប់ប្លុកអំណាចរបស់មេដឹកនាំរដ្ឋប្រហារដ៏ទៃទៀត ឧត្តមសេនីយ៍ លន់ នល់ ដែលប្អូនប្រុសរបស់លោក លន់ ណុន គ្រប់គ្រងគណបក្សសង្គមរាស្រ្តនិយម (PSR)។ ខណៈពេលដែលក្រោយមកទៀតបានបណ្តុះនូវមូលដ្ឋានអំណាចប្រជានិយម គ្របដណ្តប់ទាំងនិស្សិតរ៉ាឌីកាល់ និង - សំខាន់ - កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិខ្មែរ សាធារណរដ្ឋបានទាក់ទាញឥស្សរជនទីក្រុង អ្នកជំនួញចិន-ខ្មែរ និងមន្ត្រីយោធាមួយចំនួនតូច (ដូចជា ថងវ៉ាន់ ហ្វានមួង )។ ថ្វីត្បិតតែវេទិកាជាតិនិយមរបស់គណបក្សសាធារណរដ្ឋមានច្រើនបែបស្រដៀងនឹងគណបក្សសង្គមរាស្ត្រនិយម ក៏ដោយ ក៏រចនាមិនសមរម្យរបស់ទ្រង់សិរិមតៈ បានធ្វើឱ្យគាត់មានគុណវិបត្តិចំពោះលទ្ធិប្រជានិយមរបស់ លន់ នល់។ នៅពេលដែលការបោះឆ្នោតត្រូវបានប្រារព្ធឡើងជាយថាហេតុនៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញាឆ្នាំ១៩៧២ គណបក្សសាធារណរដ្ឋបានបដិសេធមិនចូលរួមដោយលើកឡើងពីភាពមិនប្រក្រតីជាច្រើនក្នុងការពេញចិត្តនឹងគណបក្សសង្គមរាស្ត្រនិយម ។
ស្ថានការណ៍នយោបាយក្នុងរបបសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរនៅតែបន្តរអាក់រអួល ហើយនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៣ ទេព ឃុនណា គឺជាគោលដៅនៃការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាត នៅពេលដែលគ្រាប់បែកដៃមួយគ្រាប់ត្រូវបានគប់ចូលក្នុងរថយន្តរបស់គាត់។ ឧបទ្ទវហេតុនេះត្រូវបានគេជឿថាជាស្នាដៃរបស់លោក លន់ នុន ដែល "កងវរសេនាតូចសន្តិសុខសាធារណៈរដ្ឋ" ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងសកម្មភាពបែបនេះដោយភ្នាក់ងារចារកម្មលោកខាងលិច។
សម្ពាធពីជនជាតិអាមេរិក ដែលចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលទូលំទូលាយនៅភ្នំពេញ ទីបំផុតនាំឱ្យ ណុន លាលែងពីមុខតំណែង ហើយដកខ្លួនគាត់ទៅទីក្រុងប៉ារីស។ "ក្រុមប្រឹក្សានយោបាយជាន់ខ្ពស់" ត្រូវបានបង្កើតឡើង រួមមាន សិរិមតៈ លន់ នល់ ចេង ហេង និង អ៊ិន តាំ ។ គណៈប្រតិភូគណបក្សសាធារណរដ្ឋត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ដោយការពិត ទោះបីជាពួកគេមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបោះឆ្នោតនៅក្នុងសភាក៏ដោយ ប៉ុន្តែពួកគេនៅតែចាត់ទុកថាខុសច្បាប់។ ទេព ឃុនណា បាន​រត់​ចូល​ទៅ​លន់ ណុន ក្នុង​ក្លឹប​រាត្រី​ទីក្រុង​ប៉ារីស ដោយ​ដាល់​គាត់​បណ្តាល​ឲ្យ​បាក់​ធ្មេញ​ជាច្រើន​ដង។
ទោះបីជាមានការតែងតាំង "ក្រុមប្រឹក្សានយោបាយជាន់ខ្ពស់" ក៏ដោយ ក៏ទ្រង់សិរិមតៈ និងគណបក្សសាធារណរដ្ឋមិនអាចបំបែកការត្រួតត្រារបស់ ប.ស.ស.បានឡើយ មុនពេលរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរដួលរលំទាំងស្រុងនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។
រាជេន្ទ្រទេវី (អង្គរ)
ព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវីទី២ (សតវត្សទី៩) ទ្រង់ជាបុព្វការីជនរបស់ព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ និងត្រូវជាមហេសីនៃព្រះបាទរុទ្រវម៌្មទី២។ តាមរយៈសិលាចារឹកប្រាសាទព្រះគោ បានធ្វើកិច្ចឧទ្ទិសនៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៥ មករា ឆ្នាំគ.ស ៨៨០ (សិលាចារឹក K.៧១៣ ប្រាង្គប្រាសាទបីគូសាងឱ្យ ព្រះមហាក្សត្រដែលបានសោយទិវង្គតបីអង្គ និ​ងព្រះមហេសីរបស់ពួកទ្រង់ត្រូវបានសាងឡើងដោយព្រះអង្គជាប្រភេទប្រាសាទ រំលឹក "អនុស្សាវរីយ៍" តាមរយៈអ្វីដែលយើងបានដឹងដោយសិលាចារឹកជាច្រើននៅតាមក្លោងទ្វារនៃប្រាសាទ: ប្រាង្គកណ្ដាលឧទ្ទិសដល់ជយវម៌្មទី៣ក្រោមបច្ឆាមរណនាមថា បរមេស្វរ និងព្រះមហេសីទ្រង់ ធរណេន្ទ្រទេវី (K.៣២០ ក) ប្រាង្គខាងជើងឧទ្ទិសដល់រុទ្រវម៌្មទី២ (បានបូជាឧទ្ទិសជារុទ្រេស្វរ) និង រាជេន្ទ្រទេវីទី២ (K.៣១៨ ក) មាតាបិតារបស់មាតាទ្រង់ និងប្រាង្គខាងត្បូងឧទ្ទិសដល់ ប្ឫថិវេន្ទ្រវម៌្ម (ឧទ្ទិសឱ្យជាប្ឫថិវេន្ទ្រេស្វរ) និង ប្ឫថិវេន្ទ្រទេវី (K.៣១៥ ក) និង K.៧១៣ ខ )។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-សហរដ្ឋអាមេរិក
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| [[បារ៉ាក់ អូបាម៉ា មកដល់វិមានសន្តិភាព រាជធានីភ្នំពេញ ឆ្នាំ២០១២]] ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី រវាង សហរដ្ឋអាមេរិក និង កម្ពុជា ខណៈពេលដែលមានភាពតានតឹងពេញមួយសង្រ្គាមត្រជាក់ បានពង្រឹងយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសម័យទំនើបនេះ។ សហរដ្ឋអាមេរិកគាំទ្រដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនៅកម្ពុជាក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើភេរវកម្ម កសាងស្ថាប័នប្រជាធិបតេយ្យ លើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្ស ជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច លុបបំបាត់អំពើពុករលួយ សម្រេចបាននូវគណនេយ្យភាពពេញលេញបំផុតសម្រាប់ជនជាតិអាមេរិកដែលបាត់ខ្លួនពីសម័យសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិន និងដើម្បីកាត់ទោសអ្នកដែលទទួលខុសត្រូវធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ ការរំលោភលើច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ ដែលប្រព្រឹត្តឡើងក្រោម របបខ្មែរក្រហម ។
យោងតាមការស្ទង់មតិរបស់Gallup ឆ្នាំ២០១១ ប្រជាជនកម្ពុជាចំនួន ៦៨% បានយល់ព្រមលើការអនុវត្តការងាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អូបាម៉ា ដោយ ៧% មិនយល់ព្រម ដែលជាមតិអំណោយផលបំផុតសម្រាប់ប្រជាជាតិអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលបានស្ទង់មតិណាមួយ។ នៅក្នុងការស្ទង់មតិGallup ឆ្នាំ២០១២ ប្រជាជនកម្ពុជាចំនួន ៦២% បានយល់ព្រមលើការដឹកនាំរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយ ៨% មិនយល់ព្រម។ ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតីបារ៉ាក់ អូបាម៉ា មករាជធានីភ្នំពេញ ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១២ បាន​បង្កើត​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជា​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ដំបូង​របស់​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មក​កម្ពុជា។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ធ្វេង|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| លោកប្រធានាធិបតី [[Dwight D. Eisenhower|ដ្វាត ឌ.អាយសិញអូវឺ និងព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តមសីហនុ ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩។]] រវាងឆ្នាំ១៩៥៥ និង ១៩៦៣ សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្តល់ជំនួយផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចចំនួន ៤០៩.៦ លានដុល្លារ និងជំនួយផ្នែកយោធាចំនួន ៨៣.៧ លានដុល្លារ។ បានប្រើប្រាស់ជាចម្បងដើម្បីជួសជុលការខូចខាតដែលបណ្តាលមកពីសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិន ដើម្បីជួយដល់កម្លាំងសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង និងសម្រាប់ការសាងសង់ផ្លូវគ្រប់អាកាសធាតុទៅកាន់កំពង់ផែសមុទ្រខេត្តព្រះសីហនុ ដែលផ្តល់លទ្ធភាពឱ្យកម្ពុជាទៅកាន់សមុទ្រដោយផ្ទាល់ជាលើកដំបូង។ និងការចូលទៅកាន់តំបន់ភាគនិរតី។ ទំនាក់ទំនងកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺននៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ។ ទំនាក់ទំនងការទូតត្រូវបានបំបែកដោយប្រទេសកម្ពុជានៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦៥ ប៉ុន្តែត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញនៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៦៩ ។ ទំនាក់ទំនងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានបន្តបន្ទាប់ពីការបង្កើតសាធារណរដ្ឋខ្មែរ រហូតដល់បេសកកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានជម្លៀស ក្នុងអំឡុងពេលដួលរលំនៃទីក្រុងភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំំ១៩៧៥ ។
ក្នុងអំឡុងសង្រ្គាមឆ្នាំ១៩៧០-៧៥ សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្តល់ជំនួយផ្នែកយោធាចំនួន ១.១៨ ពាន់លានដុល្លារដល់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិខ្មែរ ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហម ព្រមទាំងជំនួយសេដ្ឋកិច្ចចំនួន ៥០៣ លានដុល្លារផងដែរ។ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ថ្កោលទោស​ចរិត​ឃោរឃៅ​របស់​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩។ ទំនាក់ទំនងកាន់តែអាក្រក់ឡើងបន្ទាប់ពីឧប្បត្តិហេតុម៉ាយ៉ាហ្គេស នៅពេលដែល កងទ័ពជើងទឹករំដោះកម្ពុជា ចាប់បាន SS ម៉ាយ៉ាហ្គេស ហើយ កងម៉ារីនអាមេរិក បានឆ្លើយតបដោយការវាយឆ្មក់លើកោះតាង ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការពិតដែលថារបបនេះត្រូវបានផ្តួលរំលំនៅក្នុងសង្រ្គាមកម្ពុជា-វៀតណាម ដោយវៀតណាម ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកចាត់ទុកថាជាមហាអំណាចអរិភាព បាននាំឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកថ្កោលទោសចំពោះការឈ្លានពានរបស់វៀតណាម។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានទទួលស្គាល់រដ្ឋាភិបាលចម្រុះនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ដែលរួមបញ្ចូលខ្មែរក្រហម) ជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា។ បេន គៀរណាន បាន​អះអាង​ថា សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ផ្តល់​ជំនួយ​ជា​សម្ភារៈ​ដល់​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​បន្ទាប់​ពី​ការ​ឈ្លានពាន​របស់​វៀតណាម ។ ប្រភពផ្សេងទៀតបានជំទាស់នឹងការអះអាងទាំងនេះ ហើយបានពិពណ៌នាអំពីការប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងទូលំទូលាយរវាងកងកម្លាំងគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៃរណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ និងខ្មែរក្រហម។
ស្របពេលជាមួយនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកបានគាំទ្រកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ អាស៊ាន ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ដើម្បីសម្រេចបាននូវដំណោះស្រាយនយោបាយនៃសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា ដែលនឹងរួមបញ្ចូលខ្មែរក្រហមនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល។ នេះត្រូវបានសម្រេចនៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ នៅពេលដែលសន្និសីទទីក្រុងប៉ារីស បានកោះប្រជុំឡើងវិញដើម្បីចុះហត្ថលេខាលើដំណោះស្រាយទូលំទូលាយ។
ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៧ មក ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរមានភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំងឡើងក្រោមការអំពាវនាវរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកឱ្យបញ្ឈប់នូវអ្វីដែលខ្លួននិយាយថាជាការដើរថយក្រោយតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងទំនាក់ទំនងយោធាកាន់តែជិតស្និទ្ធជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ។ យោងតាមក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ការបង្រ្កាបរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលើអ្នកសារព័ត៌មានសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និង ក្រុមប្រឆាំងនយោបាយ បានប្រែក្លាយប្រទេសពី លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ រួមបញ្ចូលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ ទៅជា " បក្សតែមួយ - និងផ្តាច់ការ កាន់តែខ្លាំងឡើង - រដ្ឋមិនអត់ឱនចំពោះការមិនយល់ស្រប។ " កាលពីចុងឆ្នាំ២០១៧ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានហាមឃាត់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលជាគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសនេះខ្វះការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៨ ដោយបានបើកផ្លូវឱ្យគណបក្សអំណាចខ្មែរ ( CPP ) ដែលជំរុញឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក ដាក់ទណ្ឌកម្ម​លើ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​កម្ពុជា​ក្នុង​ក្តី​សង្ឃឹម​ក្នុង​ការ​បង្វែរ​តំណពូជ​ជាក់ស្តែង​របស់​ជាតិ​ទៅ​ជារបបផ្តាច់ការ ។
បេសកកម្មការទូត
ស្ថានទូតអាមេរិកមានទីតាំងនៅភ្នំពេញ ជិត វត្តភ្នំ ។ វា​ជា​ស្ថានទូត​ធំ​បំផុត​មួយ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ។ វាមានទីតាំងនៅលើទីតាំងអតីតរង្វង់កីឡា (ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ក្លឹបកីឡាខ្មែរ) ហើយបន្ទាប់ពីការដណ្តើមយកទីក្រុងភ្នំពេញដោយខ្មែរក្រហម នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ គឺជាកន្លែងនៃការប្រហារជីវិតមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ជាច្រើនរបស់ខ្មែរ។ សាធារណរដ្ឋរួមមាន លន់ នុន ឡុង បូរ៉េត និង ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ ។
ផ្សារលើ (កំពង់ឆ្នាំង)
ផ្សារលើ: ជាផ្សារមួយដែលធំជាងគេនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ផ្សារនេះស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងកំពង់ឆ្នាំង ទីរួមខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានលក់របស់របរជាច្រើនមិនថា សម្លៀកបំពាក់ ត្រីសាច់គ្រប់ប្រភេទ..................
ផ្សារកំពង់លែង
ផ្សារកំពង់លែង ជាផ្សារមួយដែលធំជាងគេនៅក្នុងស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលមានលក់របស់របរគ្រប់ប្រភេទ។ ប្រជាជនជិតឆ្ងាយទាំងអស់តែងតែយកផលិតផលដែលផលិតបាន​​ មកលក់នៅទីនេះ ព្រោះប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់បាននាំគ្នាមកទិញផលិតផលនៅផ្សារកំពង់លែង ដែលប្រជាជននិយមហៅតៗគ្នាថា ផ្សារកំពង់បឹង រឺ​ ផ្សារកំពង់ហៅ។
ប្ឫថិវេន្ទ្រទេវី
ព្រះនាងប្ឫថិវេន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩) ទ្រង់ជាមាតានៃព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១។ តាមរយៈសិលាចារឹកប្រាសាទព្រះគោ បានធ្វើកិច្ចឧទ្ទិសនៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៥ មករា ឆ្នាំគ.ស ៨៨០ (សិលាចារឹក K.៧១៣ ប្រាង្គប្រាសាទបីគូសាងឱ្យ ព្រះមហាក្សត្រដែលបានសោយទិវង្គតបីអង្គ និ​ងព្រះមហេសីរបស់ពួកទ្រង់ត្រូវបានសាងឡើងដោយព្រះអង្គជាប្រភេទប្រាសាទ រំលឹក "អនុស្សាវរីយ៍" តាមរយៈអ្វីដែលយើងបានដឹងដោយសិលាចារឹកជាច្រើននៅតាមក្លោងទ្វារនៃប្រាសាទ: ប្រាង្គកណ្ដាលឧទ្ទិសដល់ជយវម៌្មទី៣ក្រោមបច្ឆាមរណនាមថា បរមេស្វរ និងព្រះមហេសីទ្រង់ ធរណេន្ទ្រទេវី (K.៣២០ ក) ប្រាង្គខាងជើងឧទ្ទិសដល់រុទ្រវម៌្មទី២ (បានបូជាឧទ្ទិសជារុទ្រេស្វរ) និង រាជេន្ទ្រទេវីទី២ (K.៣១៨ ក) មាតាបិតារបស់មាតាទ្រង់ និងប្រាង្គខាងត្បូងឧទ្ទិសដល់ ប្ឫថិវេន្ទ្រវម៌្ម (ឧទ្ទិសឱ្យជាប្ឫថិវេន្ទ្រេស្វរ) និង ប្ឫថិវេន្ទ្រទេវី (K.៣១៥ ក) និង K.៧១៣ ខ )។
Angel FM 90.7Mhz
ជាស្ថានីយ៍វិទ្យុដែលមាន អ្នកគាំទ្រជាច្រើន និងមានកម្មវិធីផ្តល់ចំណេះដឹងច្រើនជាងគេ ជាពិសេសមានបណ្តាញទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។
បរិវារៈ
ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > បរិវារៈ
សៀវភៅ​លេខ ១២ ដល់​ ១៣ ។
រុទ្រវម៌្ម (អង្គរ)
វ្រះបាទរុទ្រវម៌្ម (សតវត្សទី៩) ទ្រង់ជាបុព្វការីជនរបស់វ្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១។ តាមរយៈសិលាចារឹកប្រាសាទព្រះគោ បានធ្វើកិច្ចឧទ្ទិសនៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៥ មករា ឆ្នាំគ.ស ៨៨០ (សិលាចារឹក K.៧១៣ ប្រាង្គប្រាសាទបីគូសាងឱ្យ ព្រះមហាក្សត្រដែលបានសោយទិវង្គតបីអង្គ និ​ងព្រះមហេសីរបស់ពួកទ្រង់ត្រូវបានសាងឡើងដោយព្រះអង្គជាប្រភេទប្រាសាទ រំលឹក "អនុស្សាវរីយ៍" តាមរយៈអ្វីដែលយើងបានដឹងដោយសិលាចារឹកជាច្រើននៅតាមក្លោងទ្វារនៃប្រាសាទ: ប្រាង្គកណ្ដាលឧទ្ទិសដល់ជយវម៌្មទី២ក្រោមបច្ឆាមរណនាមថា បរមេឝ្វរ និងព្រះមហេសីទ្រង់ ធរណីន្ទ្រទេវី (K.៣២០ ក) ប្រាង្គខាងជើងឧទ្ទិសដល់រុទ្រវម៌្ម (បានបូជាឧទ្ទិសជារុទ្រេឝ្វរ) និង រាជេន្ទ្រទេវី (K.៣១៨ ក) មាតាបិតារបស់មាតាទ្រង់ និងប្រាង្គខាងត្បូងឧទ្ទិសដល់ ប្ឫថិវេន្ទ្រវម៌្ម (ឧទ្ទិសឱ្យជាប្ឫថិវេន្ទ្រេឝ្វរ) និង ប្ឫថិវេន្ទ្រទេវី (K.៣១៥ ក) និង K.៧១៣ ខ )។ វ្រះបាទរុទ្រវម៌្ម មានបរមមរណនាមថា រុទ្រេឝ្វរ។
វិភាគពីពង្សាវតារ
ជាក់ស្ដែង ការស្នងរាជ្យនៃក្សត្រពីបុរាណនៅក្នុងសតវត្សទី៩ត្រូវបានលើកយកមកជំទាស់ ដោយពួកអ្នកអភិលេខន៍ខ្លះដូចជាលោក កមលេស្វរ-ភត្តចរ្យ និងលោកខាលហេនហ្ស៍-ហ្គោលហ៊្សីអូ។ ដោយហេតុតែ ព្រះរាជសកម្មភាពមិនសូវមាន ហើយការកត់ត្រានៃជយវម៌្មទី៤ និងវត្តមាននៃប្រាង្គឧទ្ទិសនៃប្រាសាទព្រះគោ អ្នកទាំងពីរក៏បានបកប្រែសិលាចារឹកសំស្ក្រឹតមួយចំនួននៅរលួសដែលបង្ហាញភស្តុតាងនៃអត្ថិភាពរបស់ក្សត្រពីរអង្គចន្លោះព្រះអង្គ និង ឥន្ទ្រវម៌្ម: គឺ រុទ្រវម៌្មនិង ប្ឫថិវេន្ទ្រវម៌្ម។ តាមរយៈសិលាចារឹកលលៃ K. ៣២៤ នៃក្សត្រស្នងរាជ្យបន្តពីវ្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ យឝោវម៌្មទី១ បានចុះកាលត្រូវនឹងថ្ងៃ ៨ កក្កដា ឆ្នាំគ.ស ៨៩៣ រុទ្រវម៌្ម ជាព្រះអនុជភាតានៃមាតារបស់ព្រះនាង 'ធរណីន្ទ្រទេវី' ព្រះមហេសីនៃវ្រះបាទជយវម៌្មទី២ និងត្រូវជាមាតានៃវ្រះបាទជយវម៌្មទី៣ (ដែលឥន្ទ្រវម៌្មទី១ បានវែកញែកក្រោមព្រះបច្ឆាមរណនាមថាជា វិឝ្ណុលោក ក្នុងសិលាចារឹកបាគងរបស់ទ្រង់ K.៨២៦ ក្នុងបាទ XXX ចុះកំណត់ គ.ស ៨៨១/៨២។) ទោះបីយ៉ាងនេះក្ដី លោកម៉ៃឃើល-វិខ្ខឺរី បានបង្ហាញថាពួកទ្រង់មិនត្រូវបានវែកញែកក្នុងសម័យកាលក្រោយៗមកទៀតទេ និង បុព្វការីជន ដែលមានបច្ច័យបទ "-វម៌្ម" របស់ឥន្ទ្រវម៌្មទី១ ទាំងនេះអាចពន្យល់ដោយងាយថាជាការដំឡើងឋានៈបច្ឆាមរណនាមនៃព្រះមាតាបិតារបស់ក្សត្រអង្គនេះ ដែលប្រហែលបានកើតឡើងរួចជាស្រេចហើយក្នុងសម័យដែលពួកទ្រង់មានព្រះជន្មនៅឡើយ ការពិតបន្តបន្ទាប់គួរតែស្ថិតក្នុងករណីទី ១) សិលាចារឹកនៃសតវត្សទី៩ទាំងនេះបានរៀបរាប់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ ឧ. ពង្សាវលី និង ពង្សាវតារទាក់ទង យោងទៅតាមសម័យកាលនៃសតវត្សទាំងនោះដោយឯកឯង។ ២) មួយទៀតគួរឱ្យមានមន្ទិលធំផ្ដោតលើទំនុកចិត្តលើសិលាចារឹកសម័យក្រោយៗមកទៀត ដែលកត់ត្រាខុសសម័យរជ្ជកាល និងរឿងរ៉ាវអំពីខ្សែស្រឡាយវង្សត្រកូល ត្រូវបានគេដឹងលឺពីមុន ហើយត្រូវបានបកស្រាយជាពិសេសដោយលោកវិខ្ខឺរី ៣) សិលាចារឹកសម័យក្រោយៗមកទៀតបានបំភ្លេចព្រះនាមក្សត្រមួយចំនួនជារឿយៗ មិនត្រឹមតែក្សត្រពីរអង្គនេះទេ ប៉ុន្តែក៏មានក្សត្រសំខាន់ៗផ្សេងទៀតដែរ (ជយវម៌្មទី៤ បានវែកញែកត្រឹមតែព្រះនាមក្សត្រសោយរាជ្យមុនទ្រង់បីអង្គតែប៉ុណ្ណោះ រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ ស្ថាបនិករាជវង្សថ្មី ត្រូវបានគេបំភ្លេចចោលក្នុងសិលាចារឹកបក្សីចាំក្រុងរបស់ទ្រង់ K.២៨៦ ដែលចុះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃ ២៣ កុម្ភៈ ឆ្នាំ៩៤៨ បូករួមទាំងក្សត្រសោយរាជ្យមុនៗទ្រង់ទាំងប៉ុន្មាន ដោយលើកលែងតែវ្រះបាទជយវម៌្មទី២ និង ជយវម៌្មទី៣ ចេញតែប៉ុណ្ណោះ) ៤) នៅសតវត្សទី៩ គោរម្យងារ "-វម៌្ម" ត្រូវទុកប្រើចំពោះតែពួកក្សត្រ (អញ្ជឹង រុទ្រវម៌្មក៏មិនមែនជាបិតាស្ដេចអង្គណាមួយឡើយ) ៥) គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលណាស់ដែលសិលាចារឹកសម័យក្រោយៗមកទៀតត្រូវបានគេរាប់ថាជាសិលាចារឹកមានតំលៃគួរឱ្យជឿទុកចិត្តបានជាងបណ្ដាសិលាចារឹកសហសម័យទៅទៀត ដោយការច្របាច់បញ្ចូលគ្នានូវរឿងរ៉ាវព្រឹត្តិការណ៍ជំនួសឱ្យការយកលំនាំតាមក្បួនប្រវត្តិសាស្ត្រម៉ត់ចត់ពេកទៅវិញ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សភវបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអនិន្ទិតបុរ
ឃុំអញ្ចើម
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =តំបន់ទេសចរណ៍=
ឃុំរំលេច(ស្រុកបាកាន)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាកាន ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ។ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
ឃុំចង្ក្រង់
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំថ្មគ្រែ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
រូបសំណាកឯកភាព
រូបភាពតូច រូបសំណាកឯកភាព គឺជា រូបសំណាកដែលខ្ពស់ជាងគេ លើពិភពលោក ដែលមានកម្ពស់ 182 m មានទីតាំងនៅរដ្ឋ ហ្គូចារ៉ាត ប្រទេសឥណ្ឌា។ វាពណ៌នាអំពីរដ្ឋបុរសឥណ្ឌា និងសកម្មជន ឯករាជ្យ វ៉ាឡាបាហៃ ប៉ាតេល (1875-1950) ដែលជា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទីមួយ និង ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ឯករាជ្យរបស់ឥណ្ឌា និងជាអ្នកកាន់សាសនា មហាត្មៈគន្ធី ។ ប៉ាតេល ត្រូវបានគេគោរពយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការដឹកនាំរបស់គាត់ក្នុងការបង្រួបបង្រួម រដ្ឋសំខាន់ៗ ចំនួន 562 នៃប្រទេសឥណ្ឌាដើម្បី បង្កើតសហភាពតែមួយនៃប្រទេសឥណ្ឌា ។ នៅរដ្ឋហ្គូចារ៉ាត រូបសំណាកនេះត្រូវបានគេរកឃើញនៅ ទន្លេណាម៉ាដា ក្នុងអាណានិគម ខេវ៉ាឌីយ៉ា ប្រឈមមុខនឹង ទំនប់ សាដារ សារ៉ូវារ 100 km ភាគអាគ្នេយ៍នៃទីក្រុង វ៉ាដូដារ៉ា ។
វជិរាលង្ករណ៍
រូបភាពតូច|ព្រះបរមេនថររាមាធិបតីស៊ីស៊ីនមហាវជិរ៉ាលុងកនព្រះវជិរក្លៅចៅយូហួ. ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមេន្ទ្ររាមាធិបតីស្រីសិន្ទ្រមហាវជិរាលង្ករណ ព្រះវជិរក្លៅចៅយូហួ ឬ រាមាទី១០ (ថៃ៖ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณฯ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว, Phrabat Somdet Phra Vajira Klao Chao Yu Hua, អានថា៖ “ប្រាក់បាតស៊ុមដេត ប្រាក់ប៉ះរ៉ាក់មេនថារ៉ាក់រ៉ាម៉ាធិបឌីស៊ីស៊ីនម៉ាក់ហាវ៉ាក់ឈិរ៉ាលុងកន ប្រាក់វ៉ាក់ឈិរ៉ាក់ក្លៅចៅយូហួ”) ជាព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ រជ្ជកាលទី ១០ នៃរាជវង្សចក្រី ឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅថ្ងៃទី ១៣ តុលា ២០១៦ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន មានព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ៤ ឧសភា ២០១៩ ។ ព្រះអង្គប្រសូតនៅថ្ងៃទី ២៨ កក្កដា ១៩៥២ នៅទីក្រុងបាងកក ជាព្រះរាជបុត្រាទី ២ នៃព្រះបាទសម្តេចព្រះបរអជនកាឌិបេស្រ មហាភូមិពលអតុល្យតេជមហារាជ បរមនាថបពិត្រ និង សម្តេចព្រះនាងចៅសិរិកិតិ៍ ព្រះបរមរាជិនីនាថ ព្រះបរមរាជជន្នីផាន់ពីហ្លួង។ ព្រះអង្គមានព្រះជេដ្ឋភគនីឬបងស្រី ១ ព្រះអង្គ គឺ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីឧប្បលរ័តន៍ (ទូលក្រមុំឧប្បលរត្តនរាជកញ្ញាសិរិវឌ្ឍនាពណ៌វត្តី) និងព្រះកនិដ្ឋភគនីឬប្អូនស្រី ២ ព្រះអង្គ គឺ៖ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីមហាចក្រីស៊ិរិនថន (សម្ដេចព្រះកនិសដ្ឋាធិរាជចៅ ក្រុមសម្ដេចព្រះទេពរត្តនរាជសុតា។ ស្យាមបរមរាជកុមារី) និង ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីជុឡាផន(សម្ដេចព្រះចៅណងនាងធើ ចៅហ្វាចុឡាភរណវល័យ្យលក្សន អគ្គរាជកុមារី ក្រុមព្រះស្រីស្វាង្គវឌ្ឍន វរខត្តិយរាជនារី)
មុន​ពេល​ឡើង​សោយរាជ្យ ស្តេចរាមាទី១០បាន​បម្រើ​ក្នុង​ជួរ​យោធា​ថៃ និង​កាន់​តំណែង​ធំផ្សេងៗក្នុងរដ្ឋាភិបាល។ ព្រះអង្គត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់ការចាប់អារម្មណ៍របស់លោកនៅក្នុងអាកាសចរណ៍និងអ្នកបើកបរយន្តហោះ។ ចាប់តាំងពីឡើងសោយរាជ្យមក ស្តេចរាមាទី១០បានបំពេញមុខងារក្នុងពិធីផ្សេងៗ រួមទាំងជាអធិបតីក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗរបស់រដ្ឋ និងផ្តល់ការចូលទស្សនាដល់ឥស្សរជនបរទេស។ ព្រះអង្គក៏បានអនុវត្តគំនិតផ្តួចផ្តើមមួយចំនួនដើម្បីគាំទ្រប្រជាជនថៃ រួមទាំងការលើកកម្ពស់សុខភាពសាធារណៈ ការអប់រំ និងការអភិរក្សបរិស្ថាន។
ជ្រើសតាំងសោយរាជ្យ
រូបភាពតូច|ព្រះបរមេនថររាមាធិបតីស៊ីស៊ីនមហាវជិរ៉ាលុងកនព្រះវជិរក្លៅចៅយូហួ.រដ្ឋសភាជាតិថៃ នៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៦ នេះ បានប្រកាសទទួលស្គាល់ សេចក្ដីអនុម័ត របស់ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ ក្នុងការអញ្ជើញរជ្ជទាយាទថៃ សម្ដេចព្រះបរមឱរសាធិរាជ ចៅហ្វាមហាវជិរាលង្ករណ ស្យាមមកុដរាជកុមារ ដែលជាព្រះរាជបុត្រា តែមួយអង្គគត់ របស់អតីត ព្រះបាទ ភូមិពលអតុល្យតេជ ឲ្យឡើងគ្រងរាជ្យ បន្តអំពីព្រះរាជបិតា ជាព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ថៃរជ្ជកាលទី១០ ឬរាមាទី១០។បន្ទាប់ពីប្រធានរដ្ឋសភា ប្រកាសទូលអញ្ជើញព្រះមហាក្សត្រិយ៍ថ្មី ឲ្យឡើងស្នងរាជ្យហើយ បណ្ដាសមាជិកសភាទាំងអស់ ក៏នាំគ្នាក្រោកឈរឡើង តាមការស្នើសុំរបស់ប្រធានរដ្ឋសភា។
សម្ដេចព្រះបរមឱរសាធិរាជ ចៅហ្វាមហាវជិរាលង្ករណ ស្យាមមកុដរាជកុមារ ដែលជាព្រះរជ្ជទាយាទ ទ្រង់បានព្រះរាជទានវរោកាស យាងជួបជាមួយ ប្រធានសភាថៃ នាវេលាម៉ោង ៦:៣០នាទីល្ងាច ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ ដោយទ្រង់បានទទួលយក ជាផ្លូវការ នូវការយាងឡើងគ្រង រាជ្យសម្បត្តិ ទៅតាមការសម្រេច របស់អង្គសភាថៃ។ សម្រាប់ពិធីនៅល្ងាចនេះ ក៏មានវត្តមានផងដែរ ពីលោកឧត្តមសេនីយ៍ «ប្រេម តិណសូលានន្ទ៍» អ្នកសម្រេចរាជការជំនួសព្រះអង្គ និង លោក «ប្រៈយុទ្ធ៍ ច័ន្ទ្រ៍ឱជា» ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ព្រមទាំង លោក «វីរៈពល ត័ងសុវណ៌» ប្រធានតុលាការកំពូល ចូលរួមចាត់ចែង កិច្ចការផ្សេងៗ ហើយអំឡុងពេលនោះ លោក «ពរពេជ្រ វិជិត ជលជ័យ» ប្រធានសភានីតិបញ្ញត្តិជាតិ បានទូលយាងអញ្ជើញព្រះអង្គ ដើម្បីប្រកាសពី ការឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិ តែម្តង។
បន្ទាប់ពីប្រធានរដ្ឋសភាជាតិថៃ អានប្រកាសក្រាបបង្គំ ទូលអញ្ជើញអង្គរជ្ជទាយាទ ឲ្យឡើងគ្រងរាជ្យជា ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ បន្តរាជសន្តតិវង្សរួចមក អង្គរជ្ជទាយាទទ្រង់ក៏មាន ព្រះរាជតម្រាស់ ទទួលយល់ព្រម ឡើងគ្រងរាជ្យ ដោយមានព្រះរាជឱង្ការ នូវព្រះបន្ទូលសូរសីហនាទ ថា «ខ្ញុំសូមតបទទួល ដើម្បីស្នងព្រះរាជបណិធាន និង ដើម្បីប្រយោជន៍ របស់ប្រជាជនថៃទាំងពួង»។
សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រិយ៍អង្គថ្មី នៃនគរថៃនេះ ទ្រង់មានព្រះបរមាភិធេយ្យជា «សម្ដេចព្រះចៅយូហួ មហាវជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ»។
ទោះបីជាពិធីអញ្ជើញព្រះអង្គ ឡើងគ្រងរាជ្យជាផ្លូវការ នៅថ្ងៃនេះក្ដី តាមបូរាណរាជបវេណីថៃ ការរាប់រជ្ជកាលថ្មី គឺរជ្ជកាលទី១០នេះ ត្រូវរាប់ឡើងបន្តពី ថ្ងៃសុវណ្ណគត នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រិយ៍មុន គឺថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៦ មក ដោយមិនឲ្យមាន ថ្ងៃចន្លោះរជ្ជកាលនោះទេ៕
ព្រះអគ្គមហេសី - ព្រះមហេសី និង ព្រះស្នំ
រូបភាពតូច|ព្រះបរមេនថររាមាធិបតីស៊ីស៊ីនមហាវជិរ៉ាលុងកនព្រះវជិរក្លៅចៅយូហួ - [[ សុទិតា| សម្តេចព្រះនាងចៅសុទិតា ព័ជ្រសុធាពិមលលក្សន ព្រះបរមរាជិនី ព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល .]] ព្រះអង្គទ្រង់រៀបអភិសេកនិងមានព្រះមហេសី ៤ និង ព្រះស្នំ ១ ព្រះអង្គ និងព្រះរាជបុត្រា - បុត្រី ចំនួន ៨ ព្រះអង្គ (សុគតក្នុងផ្ទៃ ១ ព្រះអង្គ) រួមមាន៖
ឃុំស្វាយលួង
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកណ្ដៀង ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ។ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ភូមិ ផ្លូវពោធិ៍វង្ស, រោងម៉ាស៊ីន, ស្វាយចាន់, សន្លុង, ស្វាយចំបក់, ពោធិ៍ឡើង, កគោ, បឹងក្រាញ់, ជ្រែង, ផ្ទះស្រែ, ស្វាយលួង, ឈើទាល
បន្ទាយ
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Casale_Monferrato_map_%28018_003%29.jpg/220px-Casale_Monferrato_map_%28018_003%29.jpg|រូបភាពតូច| នៅក្នុងផែនការសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរនៃទីក្រុងដ៏រឹងមាំនៃ [[Casale Monferrato|កាសាលី ម៉ុនហ្វេរ៉ាតូ ប្រាសាទ​ជា​សំណង់​រាង​ផ្កាយ​ធំ​នៅ​ខាង​ឆ្វេង។ Monferrato បន្ទាយគឺជា រចនាសម្ព័ន្ធរាងផ្កាយ ដ៏ធំនៅខាងឆ្វេង។]] ទីប្រជុំជន គឺជាតំបន់ការពារស្នូលនៃទីក្រុង ឬទីក្រុង។ វាអាចជា ប្រាសាទ បន្ទាយ ឬមជ្ឈមណ្ឌលរឹងមាំ។ ពាក្យនេះគឺជាផ្នែកតូចមួយនៃ "ទីក្រុង" មានន័យថា "ទីក្រុងតូច" ព្រោះវាជាផ្នែកតូចមួយនៃទីក្រុងដែលវាជាស្នូលការពារ។
នៅក្នុង បន្ទាយ ដែលមាន បន្ទាយ បន្ទាយគឺជាផ្នែកដ៏រឹងមាំបំផុតនៃប្រព័ន្ធ ជួនកាលល្អនៅខាងក្នុងជញ្ជាំងខាងក្រៅ និងបន្ទាយ ប៉ុន្តែជារឿយៗបង្កើតបានជាផ្នែកនៃជញ្ជាំងខាងក្រៅសម្រាប់ជាប្រយោជន៍ដល់សេដ្ឋកិច្ច។ វាត្រូវបានដាក់ជាខ្សែការពារចុងក្រោយ ប្រសិនបើសត្រូវរំលោភលើធាតុផ្សំផ្សេងទៀតនៃប្រព័ន្ធការពារ។ មុខងាររបស់ប៉ូលីស និងកងទ័ព ក៏ដូចជា បន្ទាយទាហាន ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងបន្ទាយ។
បញ្ជីរាយនាម ផ្សារនៅភ្នំពេញ
បញ្ជីផ្សារនៅភ្នំពេញ គឺផ្ដោតទៅលើទីផ្សារឯកជន និងផ្លូវការរបស់រដ្ឋដែលរាយនាមពីក្រោម និងផ្សារក្រៅផ្លូវការដែលមានលក្ខណៈជាផ្សារក្រមួន ដែលលក់តែពេលព្រឹក រួចក៏រលាយទៅវិញក៏មានចុះបញ្ជីដែរ។
ការឈ្លានពានប៉ូឡូញ
ការលុកលុយរបស់ប៉ូឡូញ (1 ខែកញ្ញា - 6 តុលា 1939) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាយុទ្ធនាការខែកញ្ញា (ប៉ូឡូញ: Kampania wrześniowa), សង្គ្រាមការពារឆ្នាំ 1939 (ប៉ូឡូញ: Wojna obronna 1939 roku) និងយុទ្ធនាការប៉ូឡូញ (អាល្លឺម៉ង់: Überfall auf Polen, Polenfeldzug),  គឺជាការវាយប្រហារលើសាធារណរដ្ឋប៉ូឡូញដោយពួកណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ និងសហភាពសូវៀត ដែលជាការកត់សម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ។  ការលុកលុយរបស់អាល្លឺម៉ង់បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 1 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1939 មួយសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង Molotov-Ribbentrop រវាងអាល្លឺម៉ង់ និងសហភាពសូវៀត ហើយមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃសហភាពសូវៀតបានយល់ព្រមលើកតិកាសញ្ញានេះ។[13]  សូវៀតបានឈ្លានពានប៉ូឡូញនៅថ្ងៃទី 17 ខែកញ្ញា។  យុទ្ធនាការនេះបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី ៦ ខែតុលា ដោយប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងសហភាពសូវៀត បានបែងចែក និងបញ្ចូលប្រទេសប៉ូឡូញទាំងមូល ក្រោមលក្ខខណ្ឌនៃសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនអាល្លឺម៉ង់-សូវៀត។ពីឆ្វេងទៅស្តាំ ពីលើចុះក្រោម៖ យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក Luftwaffe ពីលើប៉ូឡូញ;  Schleswig-Holstein វាយប្រហារ Westerplatte;  ប៉ូលីស Danzig បំផ្លាញប៉ុស្តិ៍ព្រំដែនប៉ូឡូញ;  រថក្រោះអាឡឺម៉ង់និងការបង្កើតរថពាសដែក;  កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់ និងសូវៀតចាប់ដៃគ្នា;  ការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅវ៉ារស្សាវ៉ា។​​​​​​
ដីសណ្ដទន្លេក្រហម
រូបភាពតូច|391x391ភីកសែល| ទីតាំងដីសណ្ដទន្លេហុង ក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដីសណ្ដទន្លេក្រហម ឬ ដីសណ្ដទន្លេហុង ( Châu thổ sông Hồng  ) គឺជា​តំបន់​ទំនាប​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយទន្លេក្រហម និង​ផ្នែក​ចែកចាយ​របស់​វា​ដែល​រួម​បញ្ចូល​គ្នា​ជាមួយទន្លេថាយប៊ិញ នៅភាគខាងជើង ​ប្រទេស​វៀតណាម ។ ហុង (紅) គឺជាពាក្យចិន-វៀតណាម សម្រាប់ "ក្រហម" ឬ "ពណ៌ក្រហម" ។ តំបន់ដីសណ្តមានផ្ទៃដីតូចបំផុត ប៉ុន្តែមានប្រជាជនច្រើនបំផុត និងដង់ស៊ីតេប្រជាជននៃគ្រប់តំបន់ទាំងអស់។ តំបន់នេះមានទំហំប្រហែល 15,000 sqkm ត្រូវបានការពារយ៉ាងល្អដោយបណ្តាញទំនប់ ។ វា​ជា​តំបន់​កសិកម្ម​សម្បូរ​បែប និង​មាន​ប្រជាជន​រស់នៅ​យ៉ាង​ក្រាស់ក្រែល។ ដី​ភាគ​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​ធ្វើ​ស្រែ។
ខេត្តចំនួនប្រាំបី រួមជាមួយនឹងក្រុងចំនួនពីរ គឺរដ្ឋធានីហាណូយ និងកំពង់ផែហៃហ្វុង បង្កើតបានជាដីសណ្ដ។ វាមានប្រជាជនជិត ២៣ លាននាក់។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ។
នៅឆ្នាំ២០២១ ទូល ស៊ីដ៍វ៉េល បានស្នើថា ទីតាំងនៃភាសាប្រូតូ- អូស្ត្រូអាស៊ី គឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់នេះប្រហែល ៤ ០០០–៤ ៥០០ឆ្នាំមុន។ ដីសណ្ដទន្លេហុង ជាជម្រករបស់ប្រជាជាតិវៀតណាម។ អាយ៉ងទឹក មានដើមកំណើតនៅវាលស្រែនៅទីនេះ។ តំបន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក​ដោយ យន្តហោះចម្បាំងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល ​សង្គ្រាម​វៀតណាម ។ តំបន់នេះត្រូវបានគេកំណត់ថាជាតំបន់បម្រុងជីវមណ្ឌលដីសណ្តទន្លេក្រហម ដែលជាផ្នែកមួយនៃ កម្មវិធីម៉េន និង ជីវមណ្ឌល របស់ អង្គការយូណេស្កូ ក្នុងឆ្នាំ២០០៤។
ឃុំបឹងល្វា
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសន្ទុក  ខេត្តកំពង់ធំ  មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ =អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ=កំពុកអំបិល
=រមណីដ្ឋាន=
ឃុំអន្លង់វិល(ស្រុកសង្កែ)
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៩ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសង្កែ
ហ្វឺឌីណាន់ ម៉ាកូស
ហ្វឺឌីណាន់ អេម៉ានុយអែល អេដ្រាលីន ម៉ាកូស (Ferdinand Emmanuel Edralin Marcos, 11 កញ្ញា 1917 – 28 កញ្ញា 1989) ជាអ្នកនយោបាយនិងមេធាវីហ្វីលីពីនដែលជាប្រធានាធិបតីទី 10 របស់ប្រទេសហ្វីលីពីនពីឆ្នាំ 1965 ដល់ឆ្នាំ 1986​ ពិចារណាយ៉ាងទូលំទូលាយដោយអ្នកសិក្សា អ្នកសេដ្ឋកិច្ច   និងអ្នកសារព័ត៌មាន  ​ ជាចោរាធិបតេយ្យ គាត់គ្រប់គ្រងជាជនផ្តាច់ការ  ក្រោមច្បាប់អាជ្ញាសឹកពីឆ្នាំ 1972 ដល់ឆ្នាំ 1981 និងរក្សាអំណាចភាគច្រើននៃច្បាប់អាជ្ញាសឹករបស់គាត់រហូតដល់គាត់ត្រូវបានទម្លាក់នៅឆ្នាំ 1986 ការ​ចាត់​ទុក​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​គាត់​ថា​ជា​របប​ផ្តាច់ការ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ក្រោមចលនាសង្គមថ្មីរបស់គាត់ មេដឹកនាំដ៏ចម្រូងចម្រាសបំផុតមួយនៃសតវត្សទី 20 ការគ្រប់គ្រងរបស់ម៉ាកូសមានភាពល្បីល្បាញដោយសារអំពើពុករលួយរបស់ខ្លួន  ហួសហេតុ   និងភាពឃោរឃៅ
ឯកសារយោង
<references group="lower-alpha" /> ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន
មហាចោរ​៥​ពួក
២. ភិក្ខុ​បាបខ្លះរៀនសូត្រ​ធម្មវិន័យដែលព្រះ​តថាគតបាន​សំដែងហើយ ដុតកំដៅ​ខ្លួនឯងចោល​ (គឺលាក់នាមគ្រូអាចារ្យ ប្រាប់គេថា រៀនចេះ​ដោយ​ខ្លួនឯង)។ ភិក្ខុនេះ​​ហៅថា មហាចោរទី២ ដែលមាន​ប្រាកដ​ក្នុងលោក។
៣. ភិក្ខុ​បាបខ្លះពោល​ចោទភិក្ខុ​ដែលប្រព្រឹត្ត​ធម៌ប្រសើរ​ដ៏ស្អាត ដែល​កំពុង​ប្រព្រឹត្តធម៌​ប្រសើរដ៏​បរិសុទ្ធ ចោទដោយ​ការប្រព្រឹត្ត​មិនប្រសើរ រក​មូលគ្មាន គឺចោទដោយ​មិនបាន​ឃើញនឹងភ្នែក មិនបាន​ឮនឹងត្រចៀក ឬមិនបាន​រង្កៀសក្នុង​ចិត្ត។ ភិក្ខុនេះ​ហៅថា មហាចោរទី៣ មានប្រាកដ​ក្នុងលោក។
៥. ភិក្ខុណា​ពោលអួត​ឧត្តរិមនុស្សធម្ម ដែល​មិនមាន មិនប្រាកដ​ក្នុងខ្លួន ភិក្ខុនេះ​ជាមហាចោរទី៥ ជាចោរធំ​បំផុតក្នុងលោក ព្រមទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួក​សត្វ ព្រមទាំង​សមណៈ និងព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស​ជាសម្មតិទេព និងមនុស្ស​ដ៏សេស។
អក្សរទីបេ
រូបភាពតូច|ស្រៈរបស់អក្សរទីបេ រូបភាពតូច|ព្យញ្ជនៈរបស់អក្សរទីបេ អក្សរទីបេ គឺជាប្រព័ន្ធសរសេរផ្នែករបស់ត្រកូរអក្សរព្រាហ្មី ប្រភពដើមត្រូវបានប្រើដើម្បីសរសេរជាក់លាក់ភាសាទីបេ រួមទាំង ភាសាទីបេ ភាសាហ្សុងខា ភាសាស៊ីកឃីម ភាសាឡាដាក់ ហើយពេលខ្លះភាសាបលធី ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ភាសាដែលមិនមែនជាភាសាទីបេមួយចំនួនផងដែរ ទាក់ទងវប្បធម៌ជិតស្និទ្ធជាមួយទីបេ ដូចជាភាសាថាកាលី សំណុំបែបបទដែលបានបោះពុម្ពត្រូវបានគេហៅថាអក្សរអ៊ូចេន ខណៈពេលដែលសំណុំបែបបទដាក់បណ្តាសាសរសេរដោយដៃនៅក្នុងការសរសេរប្រចាំថ្ងៃត្រូវបានគេហៅថាអក្សរអ៊ូមេ
អក្សរត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងអត្តសញ្ញាណជនជាតិទីបេទូលំទូលាយ លាតសន្ធឹងលើតំបន់នានាក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា នេប៉ាល់ ប៊ូតាន និង ទីបេ អក្សរទីបេគឺជាប្រភពដើមនៃអក្សរព្រាហ្មីហើយវាមានដើមកំណើតពីដូនតាអក្សរលីមប៊ូ និងពហុភាសាគឺអក្សរផាក្សប៉ា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាទីបេ
ហាឡង
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ហាឡុង គឺជាទីរួមខេត្តនិងជាទីក្រុងលំដាប់ថ្នាក់ទី១ នៃខេត្តក្វាងនិញ ប្រទេសវៀតណាម ។ ឈ្មោះហាឡង មានន័យថា "នាគចុះក្រោម" ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ នៅពេលដែលទីរួមខេត្តចាស់ហ៊នសាយ ត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយបាយចាយ￼￼ តំបន់ទេសចរណ៍សំខាន់។ ទីក្រុងនេះភាគច្រើនស្ថិតនៅលើឆ្នេរហាឡង￼￼ ហើយមានទីតាំងនៅប្រហែល ១៧៨ គីឡូម៉ែត្រ (១១១ម៉ាយញ៍) ខាងកើតនៃរដ្ឋធានី￼￼ហាណូយ￼￼។ ប្រជាជនទីក្រុងក្នុងឆ្នាំ២០១៣ មានចំនួន ២២៧ ០០០ នាក់។
ឃុំជ្រាប់
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ ឃុំ មានបួនភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន ជ្រាប់
=សាសនា=
ឃុំថ្មី(ស្រុកកំពង់រោទិ៍)
( $ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់រោទិ៍ ខេត្តស្វាយរៀង មាន ភូមិ÷
1	20021101	ព្រៃវល្លិ៍	Prey Voa	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 2	20021102	អូរ	Ou	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 3	20021103	កោះត្រាច	Kaoh Trach	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 4	20021104	ថ្មី	Thmei	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 5	20021105	វាលម្អម	Veal M'am	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក 6	20021106	ជប់ព្រីង	Chob Pring
ព្រំប្រទល់នៃ
Boundary East	ទល់នឹងប្រទេសវៀតណាម West	ទល់នឹងឃុំបន្ទាយក្រាំង ស្រុកកំពង់រោទិ៍ និងប្រទេសវៀតណាម South	ទល់នឹងប្រទេសវៀតណាម North	ទល់នឹងឃុំបន្ទាយក្រាំង ឃុំញរ ឃុំរាជមន្ទីរ ស្រុកកំពង់រោទិ៍
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
ឃុំស្រឡប់
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ភូមិ÷