cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
វ៉ាស្កូដាកាម៉ា
ដាកាម៉ា បាន​ដឹកនាំ​កង​ទ័ពព័រទុយហ្គាល់ឥណ្ឌាអាម៉ាដាសពីរ​នាក់ ទីដំំំបូងនិង​ទីបួន។ ក្រោយមកទៀតគឺធំជាងគេ ហើយបានចាកចេញទៅប្រទេសឥណ្ឌារយៈពេល ៤ឆ្នាំបន្ទាប់ពីការត្រឡប់មកវិញរបស់លោកពីលើកដំបូង។ ចំពោះការរួមចំណែករបស់គាត់ នៅឆ្នាំ១៥២៤ ដាកាម៉ាត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលនៃប្រទេសឥណ្ឌា ដោយមានងារជាឧបរាជ ហើយត្រូវបានតែងតាំងជាកុងនៃវីឌីហ្គៀរ៉ា(Count of Vidigueira) ក្នុងឆ្នាំ១៥១៩។ គាត់នៅតែជាឥស្សរជនឈានមុខគេក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការរុករក ហើយការគោរពនៅទូទាំងពិភពលោកបានអបអរសាទរការរុករក និងសមិទ្ធិផលរបស់គាត់។ កំណាព្យវីរភាពជាតិព័រទុយហ្គាល់ Os Lusíadas ត្រូវបានសរសេរជាកិត្តិយសរបស់គាត់ដោយ Luís de Camões ។
ប្រាសាទពណ្ណរាយ
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត និងប្រវត្តិ
thumb នៅលើទឹកដី ភូមិច្រណូកលិច ឃុំច្រណូក ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ជាទឹកដីចំណាស់មួយសម្បូរប្រាសាទបុរាណជាច្រើន ដែលបុព្វបុរសខ្មែរបានបន្សល់ទុកឲ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយបានឃើញ បានស្គាល់ស្នាដៃរបស់ដូនតា និងជាមោទនភាពសម្រាប់អ្នកជំនាន់នេះទៀតផង។ ប្រាសាទពណ្ណរាយ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិច្រណូកលិច ឃុំច្រណូក ស្រុកកំពង់លែង។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទនានា ដែលមាននៅក្នុងទឹកដីស្រុកកំពង់លែង តួប្រាសាទទាំងមូលទ្រុឌទ្រោមណាស់ទៅហើយ ដុំថ្មជ្រុះរប៉ាត់រប៉ាយពេញទីធ្លាប្រាសាទ ដែលទាមទារឲ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់អភិរក្ស និងថែទាំប្រាសាទចំណាស់មួយនេះជាបន្ទាន់។ នៅច្រកទ្វារចូលប្រាសាទ គ្មានសេសសល់ក្បាច់ចម្លាក់អ្វីឡើយ មានតែស្នាមប្រេះស្រាំ ឥដ្ឋធ្លាក់ចុះគួរឱ្យសង្វេគក្រៃលែង។ នៅជុំវិញប្រាសាទទាំង២នេះ នៅសេសសល់សសរពេជ្រ ផ្ដែរ និងបំណែកថ្មប្រាសាទជាច្រើន ត្រូវបានគេឃើញសេសសល់នៅខាងមុខប្រាសាទ។ តាមឯកសារដែលចងក្រងដោយមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានបង្ហាញថា ប្រាសាទពណ្ណរាយសង់នៅលើកំពូលភ្នំធ្វើបុណ្យ មានផ្ទៃរាបស្មើប្រមាណជា៥០ម៉ែត្រ គុណ៣០ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះសង់ពីឥដ្ឋ និងថ្មភក់ មានទ្វារ២ បែរទៅទិសខាងលិច ដែលទ្វារនីមួយៗ មានរំលេចដោយផ្តែរមានក្បាច់រចនាយ៉ាងរស់រវើក។ ប្រាសាទនេះសាងសង់នៅសតវត្សរ៍ទី៧-៨ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់លទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។ នៅប្រាសាទពណ្ណរាយនេះ ភ្ញៀវទេសចរដែលបានទៅទស្សនានៅទីនោះ បើសម្លឹងទៅទិសខាងកើត ពួកគេនឹងបានឃើញទេសភាពដ៏ស្រស់ត្រកាលនៃ ភ្នំជ័យជាតិ ភ្នំជ័យទ័ត ភ្នំធ្លក និងមានវត្តអារាមមួយ ដែលជាទីរមណីយដ្ឋានដ៏ពេញនិយមនៅក្នុងស្រុកកំពង់លែងនេះតែម្តង ។
ឯកសារយោង
ពណ្ណរាយ
ផ្លូវលំហូជីមិញ
ផ្លូវលំហូជីមិញ ( Đường mòn Hồ Chí Minh  ) ក៏​ហៅ​ថា ​ផ្លូវ​ជួរ​អណ្ណាម ( Đường Trường Sơn   ) គឺជាបណ្តាញដឹកជញ្ជូនផ្លូវថ្នល់ និងផ្លូវលំដែលរត់ពី ប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ទៅ វៀតណាមខាងត្បូង ឆ្លងកាត់ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ និងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ ប្រព័ន្ធនេះបានផ្តល់ការគាំទ្រក្នុងទម្រង់ជាកម្លាំងពលកម្ម និងសម្ភារៈដល់វៀតកុង និង កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាម ។ ការសាងសង់បណ្តាញនេះបានចាប់ផ្តើមបន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់វៀតណាមខាងជើងលើឡាវ ក្នុងខែកក្កដាឆ្នាំំំ១៩៥៩។
វា​ត្រូវ​បាន​អាមេរិក​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​ប្រធានាធិបតី​វៀតណាម​ខាង​ជើងគឺលោកហូជីមីញ ។ ប្រភពដើមនៃឈ្មោះនេះត្រូវបានគេសន្មត់ថាបានមកពីសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ នៅពេលដែលមានខ្សែដឹកជញ្ជូនតាមដែនសមុទ្ររបស់វៀតមិញហៅថា "ផ្លូវនៃហូជីមិញ", ហើយភ្លាមៗបន្ទាប់ពីចុងឆ្នាំ១៩៦០ នៅពេលដែលផ្លូវបច្ចុប្បន្នបានអភិវឌ្ឍទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានបារាំង(AFP) បានប្រកាសថា ផ្លូវពីជើងទៅត្បូងបានបើក ហើយពួកគេបានដាក់ឈ្មោះច្រករបៀងផ្លូវលំហូជីមិញ ។ ផ្លូវលំនេះភាគច្រើនរត់នៅប្រទេសលាវ ហើយត្រូវបានហៅដោយពួកកុម្មុយនិស្តផ្លូវផ្គត់ផ្គង់យុទ្ធសាស្ត្រ ផ្លូវទ្រឿងសឺន ( Đường Trường Sơn ) តាមឈ្មោះវៀតណាមសម្រាប់ជួរភ្នំអាណ្ណាមនៅភាគកណ្តាលវៀតណាម។ ពួក​គេ​បាន​កំណត់​ផ្លូវ​លំ​នោះ​ថា​ជា​ត្រើយ​ទ្រឿងសឺនខាងលិច (ឡាវ) ឬ​ទ្រឿងសឺនខាងកើត (វៀតណាម)។ យោងតាមប្រវត្តិសាស្ត្រផ្លូវការនៃសង្គ្រាមរបស់ទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខជាតិអាមេរិក ប្រព័ន្ធផ្លូវលំគឺជា "សមិទ្ធិផលដ៏អស្ចារ្យមួយនៃវិស្វកម្មយោធានៃសតវត្សទី២០" ។ ផ្លូវលំនេះអាចផ្គត់ផ្គង់កងទ័ពប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នានៅភាគខាងត្បូង ដែលជាសមិទ្ធិផលយោធាដែលមិនអាចប្រៀបផ្ទឹមបាន ដោយសារវាជាទីតាំងនៃយុទ្ធនាការរារាំងផ្លូវអាកាស ដ៏ខ្លាំងក្លាបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ធ្វេង|រូបភាពតូច| នៅដើមដំបូងនៃផ្លូវលំហូជីមិញ កង់ត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ដើម្បីដឹកជញ្ជូនអាវុធ និងឧបករណ៍ពីខាងជើងទៅវៀតណាមខាងត្បូង។ រូបភាពតូច| ផ្លូវលំហូជីមិញ ឆ្នាំ១៩៧០។ រូបភាពតូច| ការវិវត្តន៍នៃ[[អាវុធប្រឆាំងយន្តហោះកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម ឆ្នាំ ១៩៦៥-១៩៧២។]]
ស្នេហា
ស្នេហា (love) គឺជាអារម្មណ៍ដែលមានតាំងពីការស្រឡាញ់ ឬការយល់ចិត្តរវាងបុគ្គល រហូតដល់ការពេញចិត្ត ។ ស្នេហា អាចមានន័យថាការទាក់ទាញអារម្មណ៍និងការប្តេជ្ញាចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ។
ស្នេហាអាចត្រូវបានយល់ថាជាមុខងារមួយដើម្បីរក្សាមនុស្សជាតិជាមួយគ្នាប្រឆាំងនឹងការគំរាមកំហែងនិងដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការបន្តពូជពង្ស ។
វចនានុក្រមខ្មែរ សម្តេច ជួនណាត បានបញ្ចេញអត្ថន័យនៃពាក្យថា ស្នេហា ថា «សេចក្តីស្រឡាញ់ស្និទ្ធ» ឬ «សេចក្តីស្រឡាញ់ជាប់ចិត្តស្អិតដូចជ័រ» ។
និយមន័យ
ស្នេហាមកពីពាក្យថាស្នេហ៍+ប្រហារ ស្នេហ៍មានន័យថាការស្រលាញ់រវាងចិត្តនិងចិត្ត ។ឯប្រហារមានន័យថាការវាយសម្រុកបុកបញ្ជូលគ្នា ដូចនេះស្នេហាមានន័យថាការស្រលាញ់រវាងចិត្តនិងវាយបញ្ជូលគ្នា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្នេហា
ឋាឡាន់
ឋាឡាន់ (អង់គ្លេស: Talent) ជាខ្នាតទម្ងន់មួយក្នុងចំណោមខ្នាតជាច្រើនទៀត នៅសម័យបុរាណ។ វាជាខ្នាតទម្ងន់មួយដែលត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងពាណិជ្ជកម្ម ហើយក៏ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ថ្លឹងលោហៈមានតម្លៃផងដែរ ដូចជាមាស ឬប្រាក់ជាដើម។ ១ឋាឡាន់របស់ក្រិកឬ ១អាទិកឋាឡាន់ ស្មើនឹង ២៦ គីឡូក្រាម (៥៧ Ib) ១ឋាឡាន់របស់រ៉ូម៉ាំងស្មើនឹង ៣២,៣ គីឡូក្រាម (៧១ Ib) ១ឋាឡាន់របស់អេស៊ីព្ទស្មើនឹង ២៧ គីឡូក្រាម (៦០ Ib) ហើយ ១ឋាឡាន់របស់បាប៊ីឡូនស្មើនឹង ៣០,៣ គីឡូក្រាម (៦៧ Ib)  អ៊ីស្រាអែលសម័យបុរាណ និងប្រទេសគ្រីស្ទានឡាតាំងជាច្រើនទៀត បានប្រើខ្នាតឋាឡាន់របស់ពួកបាប៊ីឡូន ប៉ុន្តែក្រោយមកបានកែប្រែទម្ងន់ឡើងវិញ។ ឋាឡន់ដែលមានទម្ងន់ធម្មតា ត្រូវបានប្រើនៅក្នុងសម័យនៃព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី ដែល១ឋាឡាន់ស្មើនឹង ៥៨,៩ គីឡូក្រាម (១៣០ Ib)។
អាទិកឋាឡាន់ (Attic Talent)
១អាទិកឋាឡាន់ ស្មើនឹង ៦០ មីណា ឬ ៦០០០ ដ្រាក់ម៉ា។ មាន៦០០០០ ដ្រាក់ម៉ា ក្នុងមួយអាទិកឋាឡាន់។
១អាទិកឋាឡាន់មានទម្ងន់ប្រហែលជា ២៦ គីឡូក្រាម (៥៧ Ib)។ បើតាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ Friedrich Hultsch ថា ១អាទិកឋាឡាន់មានទម្ងន់ ២៦.១៩៦ គីឡូក្រាម រីឯ Dewald (ឆ្នាំ ១៩៩៨) ថាមានទម្ងន់ស្មើនឹង ២៥.៩៩២ គីឡូក្រាម។
អ៊ីជីនីថិនឋាឡាន់ (Aeginetan Talent)
១អ៊ីជីនីថិនឋាឡាន់មានទម្ងន់ប្រហែលជា ៣៧ គីឡូក្រាម។ ប្រវត្តិវិទូអាឡឺម៉ង់ Friedrich Hultsch បានគណនាឃើញថាទម្ងន់នៅចន្លោះពី ៣៦.១៥ ទៅ ៣៧.២ គីឡូក្រាម ដោយផ្អែកលើទម្ងន់កាក់មួយ metretes ពេញ។ លោក Percy Gardner បានប៉ាន់ស្មានថា ១អ៊ីជីនីថិនមានទម្ងន់ស្មើនឹង ៣៧.៣២ គីឡូក្រាម។
១អ៊ីជីនីថិនឋាឡាន់មានតម្លៃស្មើនឹង ៦០ អ៊ីជីនីថិនមីណា ឬ ៦០០០ អ៊ីជីនីថិនដ្រាក់ម៉ា។
ឋាឡាន់ផ្សេងៗទៀត
ពួកបាប៊ីឡូន សាម៉ារី និងហេព្រើរ បានបែងចែកមួយឋាឡាន់ជា៦០មីណា។ ១មីណារបស់ក្រិកមានទម្ងន់ប្រហែលជា 434 ± 3 ក្រាម។ ១ឋាឡាន់របស់រ៉ូម៉ាំងស្មើនឹង ១០០ libra. ១ libra ស្មើនឹង៣ភាគ៤នៃមីណារបស់ក្រិក ដូច្នេះ ១ឋានឡាន់របស់រ៉ូម៉ាំងស្មើនេង ១.២៥ ឋាឡាន់របស់ក្រិក។ ១ឋាឡាន់របស់អេស៊ីព្ទស្មើនឹង ៨០ librae។
ឋាឡាន់គឺជាឯកត្តាតម្លៃដែលត្រូវបានលើកមកនិយាយនៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី នៅក្នុងពាក្យឧបមារបស់ព្រះយេស៊ូវអំពីឋាឡាន់ (ម៉ាថាយ ២៥:១៤-៣០)។ នេះគឺជាប្រភពដើមនៃការប្រើពាក្យ "ឋាឡាន់" សំដៅន័យថា "អំណោយទាន ឬ ជំនាញ" នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស និងភាសាផ្សេងទៀត។ កណ្ឌគម្ពីរលូកាបានរួមបញ្ចូលទាំងពាក្យឧបមាផ្សេងទៀតដែលទាក់ទងនឹងមីណា។  ឋាឡាន់ត្រូវបានគេឃើញនៅក្នុងពាក្យឧបមាផ្សេងទៀតរបស់ព្រះយេស៊ូវ គឹត្រង់កន្លែងដែលអ្មកបម្រើម្នាក់ត្រូវបានអត់ទោសឲ្យចំពោះបំណុលដែលគាត់ជំពាក់ចំនួនមួយម៉ឺនឋាឡាន់ ប៉ុន្តែអ្នកបម្រើនោះមិនព្រមអត់ទោសដល់គូកនរបស់ខ្លួន ដែលជំពាក់តែមួយរយឌេណារីវិញ។
ទន្លេមូល
ទន្លេមូល ( แม่น้ำมูล , RTGS ៖ Maenam Mun,  ) ពេលខ្លះសរសេរថា ទន្លេព្រះច័ន្ទ គឺជាដៃទន្លេនៃទន្លេមេគង្គ ។ វាផ្ទុកប្រហែល២៦ គីឡូម៉ែត្រគូប (៦.២ ម៉ាយគូប) នៃទឹកក្នុងមួយឆ្នាំ។ ធ្វេង|រូបភាពតូច| មាត់​ទន្លេ​មេគង្គ​ ទន្លេនេះចាប់ផ្តើមនៅតំបន់ឧទ្យានជាតិខៅយ៉ៃ នៃ ជួរសានខាមភែង ជិតនគររាជសីមា នៅភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។ វាហូរទៅខាងកើតកាត់ ខ្ពង់រាបគោរាជ នៅភាគខាងត្បូង ឦសាន (ខេត្ត នរគរាជសីមា, បុរីរម្យ, សុរិន្ទ និង សិរីសាកេត ) ចម្ងាយ ៤៦៦ម៉ាយ (៧៥០ គីឡូម៉ែត្រ) រហូតដល់វាភ្ជាប់ទន្លេមេគង្គនៅខងជៀម ក្នុងខេត្តឧប្បលរាជធានី ។ ដៃទន្លេសំខាន់របស់ទន្លេមូនគឺទន្លេជី ដែលភ្ជាប់វានៅក្នុងស្រុកកន្ទ្រារុំ នៃខេត្តសិរីសាកេត ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ជាលន់
ចៅពញាស្នងធ្នឹមព្រះនគរជាលន់ (សម័យចតុមុខ-លង្វែក) លោកត្រូវជាប្អូនប្រុសអ្នកម្នាងជាលែង។ ក្រោយពីព្រះបាទស្រីជេដ្ឋាទី២ បានសាងសង់ព្រះនគរនៅស្រឡប់ពិជ័យព្រៃនគររួច ទ្រង់បានតែងតាំងលោកជា ស្នងធ្នឹមព្រះនគរ បើតាមងារនេះច្បាស់ណាស់វាជាគោរម្យងារនៃមេទ័ពការពារក្រុងស្រឡប់ពិជ័យព្រៃនគរ បើហៅអោយចំគេហៅថា មេទ័ពការពាររាជធានី។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្នងធ្នឹមព្រះនគរនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ
ច្បាប់រដ្ឋបាល
រដ្ឋបាលសាធារណៈគឺអ្វីៗដែលរដ្ឋាភិបាលធ្វើជូនប្រជារាស្ត្រដោយមិនគិតពីផលប្រយោជន៍ឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលធ្វើរួមមាន៖ ការជីកព្រិល ការកំចាត់មូស ប្រមូលសំរាម ការពន្លត់អគ្គីភ័យ
សុរិន្ទ
សុរិន្ទ ( สุรินทร์ ,  ) គឺជាទីក្រុងមួយក្នុងប្រទេសថៃ ជាទីរួមខេត្តនៃខេត្តសុរិន្ទ ។ 431គីឡូម៉ែត្រ ខាងកើត-ឦសាននៃរាជធានីបាងកក។ វា​ជា​កន្លែង​នៃ​ការ​ប្រកួតជុំឡើងដំរីសុរិន្ទប្រចាំ​ឆ្នាំ។   ។ សុរិន្ទ មាន​ប្រជាជន​ប៉ាន់​ស្មាន​ចំនួន ៣៩ ១៧៩ ។
ភូមិសាស្ត្រ
នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​ខេត្ត​គឺ​ជ្រលងទន្លេមូន ដែល​ជា​ដៃ​ទន្លេ ​មេគង្គ ។ នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ខេត្ត​នេះ គឺ​ជា ​ខ្សែ​ជួរ​ភ្នំ​ដុងរ៉ែក ដែល​បង្កើត​ជា​ព្រំ​ដែន​មក​កម្ពុជា​ផង​ដែរ។ ផ្នែកកណ្តាល និងភាគខាងជើងនៃខេត្តកំពុងមានទំនាបទឹកជំនន់។
រយៈពេលប្រវត្តិសាស្ត្រ
សម័យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដែល​គេ​ស្គាល់​ដំបូង​បំផុត​គឺ​សម័យទ្វារវតី ។ នេះ​ជា​វប្បធម៌​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ដែល​សាយភាយ​តាម​តំបន់​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​បច្ចុប្បន្ន។ ភស្តុតាងនៃវប្បធម៌នេះត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងតំបន់សុរិន្ទ ដែលមានអាយុកាលចន្លោះពីសតវត្សទី៧ដល់ទី១១នៃគ.ស។ គឺនៅក្នុងសម័យនោះ ដែលព្រះពុទ្ធសាសនាបានក្លាយជាសាសនាលេចធ្លោនៃតំបន់។
ក្រោយ​សម័យ​ទ្វារវតី អាណាចក្រ​ខ្មែរ ​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​បាន​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​របស់​ខ្លួន​ពេញ​តំបន់​ឥសាន​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​ថៃ។ រយៈពេលនេះគ្របដណ្តប់លើសតវត្សទី ៧ ដល់ទី ១៣ នៃគ.ស សុរិន្ទ គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃអាណាចក្រខ្មែរបុរាណ។ ប្រាសាទព្រះវិហារបុរាណ និងជនជាតិខ្មែរ ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៅតែជាផ្នែកនៃខេត្តសុរិន្ទ។ សិលាចារឹកខ្មែរ មានកាលបរិច្ឆេទពី ៦០០ គ.ស. ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនសតវត្សក្រោយមក ទីតាំងខ្មែរកាន់តែច្រើនឡើងៗត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងខេត្តនេះ ជាពិសេសប្រាសាទស្រីខរភូមិ។ ទីតាំងទាំងនេះនឹងបង្កើតបានជាផ្នែកនៃបណ្តាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្មែរ ដែលផ្តោតលើប្រាសាទភ្នំរុង។
ខេត្តនេះមានការកើនឡើងបន្តិចម្តងៗនៃចំនួនប្រជាជន មានការហូរចូលជាបន្តបន្ទាប់នៃប្រជាជនមកពីតំបន់ជុំវិញ ភាគច្រើនជាប្រទេសកម្ពុជា (ផ្នែកនៃប្រទេសកម្ពុជាខាងលិចត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយទីក្រុងបាងកកនៅពេលនេះ) ប៉ុន្តែសុរិន្ទមានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្លួនឯង និងនៅដាច់ដោយឡែកខ្លះ។ នេះបានផ្លាស់ប្តូរជាមួយនឹងការមកដល់នៃផ្លូវដែកនៅឆ្នាំ១៩២២ ។ សុរិន្ទ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនត្រូវបានលាតត្រដាងទៅកាន់ពិភពលោកកាន់តែទូលំទូលាយ។ ពាណិជ្ជករចិន និងឥណ្ឌាបានតាំងលំនៅ ការផលិតបានកើនឡើង ហើយ សុរិន្ទបានចូលរួមជាមួយពិភពទំនើប។ រូបភាពតូច| ទីសក្ការៈបូជាក្រុងដែលមានរចនាបថទៅនិងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ដីឥដ្ឋនិងលោកវីលី
ដីឥដ្ឋនិងលោកវីលី (អង់គ្លេស: The Clyde and Willis Show)គឺជាកម្មវិធីទូរទស្សន៍អេឡិចត្រូនិកអង់គ្លេសបែបអេស្បាញដែលចាក់ផ្សាយនៅលើគេហទំព័រ Nickelodeon.com ចាប់ពីថ្ងៃទី 31 ខែមករាឆ្នាំ 2017 ដល់ថ្ងៃទី 20 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 2017 ។. ក្រោយមកវាត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញនៅលើ YouTube នៅថ្ងៃទី 16 ខែមីនាឆ្នាំ 2017 ហើយវាត្រូវបានគេចាប់ផ្តើមទទួលបានការពេញនិយមប៉ុន្មានខែ. រូបភាពតូច|190x190ភីកសែល|(ស្របតាមទ្រនិចនាឡិកាពីខាងឆ្វេង) វីលីសនិងដីឥដ្ឋ
តយរបុស
ដីឥដ្ឋ្ (អង់គ្លេស: Clyde Harrison) ជាសិស្សសាលាដែលមានអាយុ 16 ឆ្នាំនិងធម្មតាដែលរៀននៅវិទ្យាល័យ Bradbury ជាមួយមិត្តរបស់គាត់។
វីលីស (អង់គ្លេស: Willis Hennig) គ្រាន់តែដូចជាមិត្តរបស់គាត់គាត់គឺឆ្លាតជាងមិត្ដរបស់គាត់។
ចាក់ផ្សាយ
កម្រងឯកសារបានធ្វើឱ្យបញ្ចាំងជាលើកដំបូងរបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី 31 ខែមករាឆ្នាំ 2017 នៅ Nickelodeon.com ។ ការធ្វើឱ្យស៊េរីបណ្ដាញជាលើកទីពីរដែលនឹងត្រូវចាក់ផ្សាយនៅលើ Nickelodeon.com សូមស្វាគមន៍មកកាន់ខ្សែប្រយុទ្ធ Wayne នេះ។ វាត្រូវបានបោះបង់ដោយទូរទស្សន៍ Nickelodeon នៅថ្ងៃទី 20 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 2017 ។ ត្រូវបានគេលេងនៅពេលក្រោយនៅលើខែមីនា 16, 2017 នៅលើ YouTube មាន 10 ភាគ។
ភាពយន្ត
លោក Andrew Wilson បានផលិតបានប្រកាសបង្ហាញថាវានឹងមានភាពយន្តមួយអំពីការបង្ហាញនៅថ្ងៃ 12 ឧសភាឆ្នាំ 2017 នេះនឹងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅលើខែមីនា 16, 2021 ។ ឈ្មោះរបស់ខ្សែភាពយន្ដនេះ "ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុង Clyde និងលោកវីលី: ពេលវេលាធ្វើដំណើរ»។
ខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានគ្រោងសម្រាប់ការចេញផ្សាយនៅខែមីនាឆ្នាំ 2021 ថ្ងៃ 16, សហរដ្ឋអាមេរិក, ពិភពលោកនៅថ្ងៃទី 24 កុម្ភៈឆ្នាំ 2021 នេះ។
ចៃដន្យ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
រមណីយដ្ឋានដីដុះ
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
thumb នេះជាតំបន់«ដីរលុះ ឬដីច្រោះ»មួយកន្លែងផ្សេងទៀត ដែលមានភូមិសាស្ត្រនៅក្នុងភូមិបន្ទាយរកា ឃុំក្រាំងដីវ៉ាយ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ កាលពីពេលថ្មីៗ ប្រជាពលរដ្ឋខេត្តកំពង់ស្ពឺ បានផ្សព្វផ្សាយតំបន់«ដីរលុះ» ដែលទឹកហូរច្រោះបញ្ចេញជាក្បាចក្បូរប្លែកៗ ខ្លះមានរាងស្រួច ខ្លះទាល ខ្លះទៀតមានរាងជាផ្ទាំងវែងអន្លាយ ក្បែរជើងភ្នំគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍បំផុត។ នៅទីនេះមានកូនឈើតូចធំជាច្រើនពណ៌ខៀវខ្ចី និងខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធល្អ ពិសេសនៅពេលល្ងាច គឺពិតជាប្លែកភ្នែក និងគួរជាទីមនោរម្យពន់ពេកខ្លាំងណាស់។បើលោកអ្នកចង់ទៅកម្សាន្ត ឬទៅថតរូបភាពអនុស្សាវរីយ៍នៅទីនេះ គឺពិតជាល្អស្អាតណាស់សម្រាប់លោកអ្នកទេសចរ ដែលចង់ដើរលេងតាមទីកន្លែងប្លែកៗនៅក្នុងស្រុក។ តំបន់«ដីរលុះ ឬដីច្រោះ»នេះ គឺងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរ និងរកទីតាំងនេះណាស់។បើលោកអ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៤ ហួសផ្សារត្រពាំងក្រឡឹងប្រមាណ២គីឡូម៉ែត្រ បត់ស្តាំតាមច្រកខ្លោងទ្វារវត្តព្រៃរមៀត តាមផ្លូវក្រាលកៅស៊ូ ដែលខូតខាតដោយអន្លើប្រមាណជាង២០គីឡូម៉ែត្រ គឺទៅដល់សាលាឃុំក្រាំងដីវ៉ាយ។ លោកអ្នកអាចដើរចូលទៅសាកសួរព័ត៌មានពីមន្ត្រីសាលាឃុំ ឬប្រជាជននៅទីនោះបន្ថែមទៀត ឬពឹងឲ្យពួកគាត់ជូនដំណើរលោកអ្នកទៅតំបន់នោះដោយងាយស្រួលតាមបណ្តោយផ្លូវលំក្រាលក្រួសក្រហមស្អាតភ្លឹង គឺទៅដល់ទីនោះជាក់ជាមិនខាន។បើលោកអ្នកចង់មកកម្សាន្តនៅទីនេះ គឺលោកអ្នកអាចហួសទៅលេងទឹក«អន្លង់រ័ត្ន» នៅជិតទីតាំង«ដីរលុះ ឬដីច្រោះ» និង«ទឹកធ្លាក់ចំបក់» ក៏បានដែរ។អ្វីដែលធ្វើឲ្យលោកអ្នកកាន់តែប្លែកភ្នែក ចម្លែកអារម្មណ៍បំផុត គឺពេលលោកអ្នកមកដល់ភូមិសាស្ត្រឃុំក្រាំងដីវ៉ាយនេះឯង ដែលយើងខ្ញុំនឹងរៀបរាប់ជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលក្រោយទៀត ។
រមណីយដ្ឋានភ្នំព្រះ
ព័ត៌មានទូទៅ
thumb រមណីយដ្ឋានភ្នំព្រះ ស្ថិតនៅក្នុងសហគមន៍ព្រៃឈើភ្នំព្រះ ក្នុងស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ ព្រៃសហគមន៍ភ្នំព្រះ មានចម្ងាយជាង ១០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីប្រជុំជនស្រុកថ្មពួក ឬជាង៥០ គីឡូម៉ែត្រ ខាងកើតឆៀងខាងជើងទីប្រជុំជន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មានផ្ទៃដីទំហំ១.២៦២ ហិកតា ហើយត្រូវបង្កើតឡើង និងទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋបាលព្រៃឈើនៃក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ នៅឆ្នាំ២០០៥។ សហគមន៍ព្រៃឈើភ្នំព្រះ មានកូនភ្នំមួយចំនួន ឬព័ទ្ធជុំវិញ ដូចជាក្នុងភូមិសាស្ត្រខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មានភ្នំព្រះ ភ្នំចន្ទ ភ្នំវែង ភ្នំសំគម និងក្នុងភូមិសាស្ត្រខេត្តឧត្តរមានជ័យជាប់ព្រំប្រទល់ មានភ្នំចង្ក្រានយក្ស ភ្នំកូនសេក ភ្នំកំបោរ។ កន្លងមក រមណីយដ្ឋានសហគមន៍ព្រៃឈើភ្នំព្រះ ទទួលបានការកសាងខ្លោងទ្វារដ៏ធំ បញ្ជរព័ត៌មាន កសាងផ្លូវជាង៣គីឡូម៉ែត្រ។ ក្រៅពីនេះ រមណីយដ្ឋាននេះ បានអភិសេក ព្រះពុទ្ធរូប និងកសាងសមិទ្ធផលនានារួចហើយដូចជា សាលាសំណាក់ បង្គន់ អណ្តូងទឹក ជណ្ដើរ បង្កាន់ដៃ ដងទង់ ស្លាកសញ្ញា ប្រព័ន្ធភ្លើងប្រើពន្លឺព្រះអាទិត្យ ប្រព័ន្ធការពាររន្ទះ។ល។ រមណីយដ្ឋានសហគមន៍ព្រៃឈើភ្នំព្រះ មានសត្វព្រៃដូចជា ឈ្លូស ជ្រូកព្រៃ ចចក សំពោច កាំប្រមា អន្សង ត្រកួត ចៀស មាន់ព្រៃ ក្រួច ពស់ ក្ងោក ទន្សាយ កេងកង តាវ៉ៅ សេក ប្រវឹក ជាដើម ពោលគឺមានក្រុមជីវចម្រុះជាច្រើនទៀត។ ក្នុងព្រៃនេះ មាន ឈើទាល ធ្នង់ បេង សុក្រំ ផ្ចឹក រាំង កកោះ អង្កាញ់ អង្កោល កណ្តាល ដកពាយ ដកព័រ ពង្រ ព្រីង ព្រិច...មានប្រភេទឈើផ្កា ដូចជា កញ្ជ្រាច ប្រាំដំឡឹង ត្របែកព្រៃ បុស្ប កំភ្លឹង...មានផ្សិតព្រៃ និងអនុផលព្រៃឈើច្រើនប្រភេទ។ គោលដៅនៃការបង្កើត អភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍រមណីយដ្ឋានធម្មជាតិ និងប្រវត្តិសាស្រ្តភ្នំព្រះនេះ គឺដើម្បីការគោរពសក្ការៈ ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរទៅកម្សាន្ត ។
ទឹកពិសាទីមេរ៉ា
=ទីតាំង= ​* មានទីតាំងស្ថិតនៅ ភូមិកំពង់ព្រីង ឃុំសិត្បូ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល =លេខទូរស័ព្ទ= 010 338 738/089 325 464/097 53 61 999 =សារអេឡិចត្រូនិច= rithyworld@gmail.com
រមណីយដ្ឋានដីរលុះធំ
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
thumb រមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍ធម្មជាតិដីរលុះធំ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរជើងភ្នំ គឺមានចម្ងាយ១៨គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តឧត្តរមានជ័យ ក្នុងភូមិសាស្ត្រ ជាប់ព្រំប្រទល់សង្កាត់កូនក្រៀល និងសង្កាត់បន្សាយរាក់ ក្រុងសំរោង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ រមណីយដ្ឋាន ដីរលុះធំ កំពុងតែទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្ត ជាពិសេសគឺថ្ងៃឈប់សម្រាកចុងសប្តាហ៍ និងថ្ងៃបុណ្យធំៗ។ តំបន់រមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិដីរលុះធំ ឬហៅថា តំបន់ដីច្រោះ នៅជើងភ្នំនោះ មកដល់ពេលនេះគឺមានការទាក់ទាញមនុស្សទៅទស្សនាមានចំនួនកាន់តែច្រើនឡើងជាងពេលមុន។ អ្នកស្រី ធិន នីមន្នីរស្មី ប្រធានមន្ទីរទេសចរណ៍ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បាននិយាយថា រមណីយដ្ឋានដីរលុះធំនេះ មន្ទីរទេសចរណ៍ បានសហការជាមួយអាជ្ញាធរក្រុងសំរោង បានកែច្នៃតំបន់នេះ ដូចជារៀបចំស្លាកសញ្ញាបង្ហាញប្រាប់ទីតាំង និងតំបន់ផ្សេងៗបន្ថែមទៀតនៅក្បែរៗនោះ ដើម្បីងាយស្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរ។ ជាមួយនោះ ដំបូងបង្អស់ គឺមន្ទីរបានរៀបចំឲ្យមានកន្លែងលក់ដូរចំណីអាហារ មានតម្លៃសមរម្យ និងរៀបចំឲ្យមានអនាម័យ បរិស្ថានល្អ មានបន្ទប់ទឹកត្រឹមត្រូវ។ អ្នកស្រីប្រធានមន្ទីរ បានឲ្យដឹងដែរថា រមណីយដ្ឋានដីរលុះធំនេះ មានសណ្ឋានដី ហាក់ដូចជាផុសចេញជាដំបូកតូចធំ ព្រោងព្រាត មានស្នាមទឹកហូរជាចង្អូរៗ និងមានជញ្ជាំងខ្ពស់ទាប ហើយមានពណ៌ប្រផេះ ដូចជាដីឥដ្ឋ ដែលដុតមិនទាន់ឆ្អិន ។
កាតូលិក
និកាយរ៉ូម៉ាំងកាតូលិក គឺជានិកាយដែលមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងចំណោមនិកាយគ្រិស្តសាសនាទាំងឡាយ។ ព្រះសហគមន៍ រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក​​ គឺសម្ដេចប៉ាបដែលជាអភិបាលក្រុងរ៉ូម។​ សម្ដេចប៉ាបមានតួនាទីគ្រប់គ្រង ដឹកនាំ និងបង្រួបបង្រួមគ្រិស្តបរិស័ទកាតូលិកគ្រប់ប្រទេសទាំអស់ឱ្យមានឯកភាពគ្នាជាធ្លុងមួយក្នុងការប្រតិបត្តិជំនឿ។
ក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សា បេក្ខសមណៈ​ ត្រូវចូលបម្រើក្នុងព្រះវិហារក្នុងនាមជាអ្នកស្ម័គចិត្ត ដើម្បីប្រែក្លាយខ្លួនទៅជាអ្នកដាក់ជំនឿនិងទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះជាម្ចាស់​ ដោយបួងសួងនិងធ្វើសមាធិ។
ការចូលខ្លួនបម្រើក្នុងព្រះវិហាររបស់បេក្ខសមណៈ ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការសង្កេតឃ្លាំមើលជាប្រចាំពីសំណាក់បូជាចារ្យចាស់ទុំរយៈពេល៣ឆ្នាំ។ ក្រោយពីការសង្កេតឃើញថា បេក្ខសមណៈមានលក្ខណៈសម្បត្តិត្រឹមត្រូវ​ ហើយមានអាកប្បកិរិយាសមរម្យជាបូជាចារ្យហើយ ទើបបូជាចារ្យចាស់ទុំប្រកាសអនុញ្ញាតឱ្យបេក្ខសមណៈចូលបួសជាបូជាចារ្យពេញសិទ្ធ។ ក្នុងជីវិតព្រះសហគមន៍កាតូលិក បូជាចារ្យគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់មានមុខងារចូលរួមចំណែកក្នុងការអប់រំដាវ័កក៏ដូចជាចូលរួមជួយសង្គ្រោះជនក្រីក្រអនាថាតាមមធ្យោបាយផ្សេងៗ ។
មាស សុខសោភា
មាស សុខសោភា (អង់គ្លេស: Meas Soksophea) ​(កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៩ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៨៤) នាងគឺជាតារាចម្រៀងកម្ពុជាមួយរូបដែលបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ឱ្យផលិត​កម្ម-រស្មីស្ទឹងសង្កែ យ៉ាងណាទស្សនិជនបានចាប់ផ្ដើមស្គាល់នាងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៥ តាមរយៈ​បទចម្រៀងមាន ចំណងជើងថា (១០១ ហេតុផល) ចេញផ្សាយដោយ​ផលិតកម្ម​-ចេនឡា ប្រាដឺ (Chenla Brother Production) ដោយការខិតខំប្រឹងប្រែង សុខសោភា បានជំនះ ដាក់បទចម្រៀងរបស់ខ្លួនទៅក្នុងតន្ត្រីវីដេអូអន្តរជាតិ (Video evolution) ហៅកាត់ថា (វេវ៉ូ/Vevo) ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ។​
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early Life
មាស សុខសោភា​ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៩ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៨៤ នៅ ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ មាន​​ឪពុក​ ឈ្មោះ​ មាស​ សារឹម​ អតីត​ប្រធាន​មន្ទីរ​ឧស្សាហកម្ម ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ​​ ហើយ​ម្ដាយ​ឈ្មោះ​ សុខ វិលន់ ​ជា​អតីត​បុគ្គលិក​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ឧស្សាហកម្ម​នោះ​ដែរ​ ។ សុខ​សោភា​ មាន​បងប្អូន ៣ នាក់ ហើយ​នាង​ជា​កូន​ទី​ ២​ នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ ។ កូនច្បង​នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ គឺ ​លោក មាស សុខ​រតនៈ ជា​អ្នក​និពន្ធ​បទចម្រៀង​ផងដែរ បច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នក​ចាត់​ការ​ទូទៅ​ប្រចាំ​ផលិត​កម្ម​ថោន​ និង កូន​ពៅ​គឺ មាស​ សុខ​វណ្ណៈ ជានាយ​ទាហ៊ាន ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩០ ក្រុមគ្រួសារ សុខសោភា បានសម្រេចចិត្តផ្លាសពីការរស់នៅ ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ មកតាំងលំនៅក្នុង ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្ដាល បានមួយរយៈ ឪពុករបស់នាងបានទទួលមរណៈភាព ដូចនេះបន្ទុកផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ បានធ្លាក់ទៅកាន់កូនៗរបស់លោកវិញនោះគឺ សុខសោភាផ្ទាល់ និង បងប្រុសរបស់នាង ដោយហេតុនេះអ្នកទាំងពីរសម្រេចចិត្តទៅច្រៀង នៅតាមរោងមង្គលការផ្សេងៗ ជាមួយនិងប្រាក់ឈ្នួលបន្តិចបន្តួច រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០០០ ប្រទេសកម្ពុជា បានជួបទឹកជំនន់ធំបំផុតក្នុងប្រទេស (Cambodia: Floods 2000) បានប៉ះពាល់ទៅដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ដោយខាតបង់ប្រណាណជា ១៦១ លានដុល្លារ អាមេរិក (loss of approximately $161 million) និងបានប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជា ៧៥ មុឺននាក់ ។ ដោយហេតុនេះ វាបានប៉ះពាល់ទៅដល់ការរកចំនូលរបស់ សុខសោភា ផងដែរ ដោយជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរ សុខ សោភា ក៏សម្រេចចិត្តបោះបង់ការសិក្សាត្រឹម ថ្នាក់វិទ្យាល័យ ថ្នាក់ទី១០ ហើយនាងបានផ្លាសទីលំនៅជាលើកទីពីរ ដោយចាកចេញពីខេត្តកណ្ដាល មក ក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងឆ្នាំ ២០០២ ហើយបន្តការដើរច្រៀងតាម ភោជនីយដ្ឋាន និង មជ្ឈមណ្ឌលកំសាន្តក្នុងក្រុងភ្នំពេញ រហូតដល់នាងមានឱកាសបានច្រៀងក្នុង ផលិតកម្ម-រស្មីស្ទឹងសង្កែ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ។
អជីពតន្ត្រី
Music career
ភាពពេញនិយម (២០០៥-២០០៩)
Popularity (2005-2009)
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៥ សុខសោភា បានចាកចេញពី ផលិតកម្ម-រស្មីស្ទឹងសង្កែ ទៅចូលរួមក្នុង ផលិតកម្ម-ចេនឡា ប្រាដឺ (Chenla Brother Production) នាងបានចេញបទចម្រៀងជាច្រើនបទ ក្នុងនោះមានបទ (១០១ ហេតុផល) ជាបទដែលនាងទទួលបានការគាំទ្រ និង ពេញនិយមជាច្រើនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្លាប់ដាក់ចូលក្នុងកម្មវិធី តន្ត្រីទូរទស្សន៍អន្តរជាតិ (Music Television) ហៅកាត់ថា MTV ផងដែរ ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០០៧ ផលិតកម្ម ចេនឡា-ប្រាដឺ បានប្រកាសបិទផលិតកម្មរបស់ខ្លួន ជាហេតុធ្វើឱ្យ សុខសោភា បានទៅចូលរួមក្នុងផលិតកម្មយូធូ (U2 Entertantment) មួយរយៈខ្លី នាងបានចេញបទចម្រៀងមួយចំនួន តែហាក់មិនមានការគាំទ្រនោះទេ ដោយសារតែផលិតកម្មយូធូ ប្រកាសបិទទ្វារក្ស័យធុនផងដែរនោះ នាងបានមកចួលរួមក្នុង ផលិតកម្ម-អុឹម (M-Production) ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ដែលចេញក្នុងអាល់ប៊ុមទី១ គឺបទ "ដោះសារ" បានក្លាយជា Hits album ដែលមានអ្នកចាក់ស្ដាប់ច្រើនបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលក្លាយជាបទ Hots Song នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ (TV music show) ជាប់ក្នុងកំពូលបទចម្រៀង ក្នុងទូរទស្សន៍ប៉ុស្ថិ៍លេខ៩ Top1 Music Cambodia TV9 និងបានជាប់ក្នុង Top1 Music Radio FM.97 (2008) by Apsara Radio FM 97 ផងដែរ ។ ហើយបទចម្រៀងរបស់នាងបន្តបន្ទាប់ទៀត គឺបទ "១០០០ រាត្រី" ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម-អុឹម M CD Vol.5 ដែលជាបទចម្រៀងពេញនិយមនាពេលនោះផងដែរ ។
បទភ្លេងខ្មែរពេញនិយម (២០០៩)
Khmer Traditional Pop Music (2009)
ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ សុខសោភា បានចាកចេញពី ផលិតកម្ម-អុឹម មកចូលរួមក្នុង ផលិតកម្ម-សាន់ដេ (Sunday Production) នាងបានចេញបទចម្រៀងជាច្រើនបទ ដូចជាបទ "រាំលេងបទ Boom" ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម-សាន់ដេ អាល់ប៊ុម CD Vol.101 និង ចេញជាប្រភេទបទចម្រៀង សម្រាប់រដូវកាលនៃ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ផងដែរ (Khmer Traditional Music) ក្នុងនោះបទ "មករាំកន្ទ្រឹមឆ្នាំថ្មី" ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម-សាន់ដេ អាល់ប៊ុម CD Vol.104 ចេញផ្សាយនាដើមឆ្នាំ ២០១០ ហើយក៏ជាបទពេញនិយមមួយផងដែរ សម្រាប់ចង្វាក់ភ្លេងប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ដែលមានការពេញនិយមចាក់ស្ដាប់យ៉ាងច្រើនក្នុងអំឡុងពេលនោះ ហើយវាក៏ជាអាល់ប៊ុមចុងក្រោយរបស់នាងផងដែរក្នុង ផលិតកម្ម-សាន់ដេ ។ ដោយមើលឃើញថា សុខសោភា ផ្ទាល់ពេលនោះ ហាក់មិនសូវមានការចាប់អារម្មពីទស្សនិជន និងមិនសូវមានអ្នកគាំទ្រច្រើននោះទេ សុខសោភា ក៏បានចាកចេញពីផលិតកម្ម-សាន់ដេ ទៅចូលរួមក្នុង (ផលិតកម្ម-ថោន/Town Production) នាពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០១០ ។
តន្ត្រីទេសចរណ៍ ប្រទេសជប៉ុន (២០១១)
ក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ក្រោយចាកចេញពី ផលិតកម្ម-សាន់ដេ សុខសោភា បានមកចូលរួមក្នុង ផលិតកម្ម ទីក្រុង ភាពយន្ត និងបានចេញបទចម្រៀងក្នុង អាល់ប៊ុម ទី១ របស់នាង មានចំណងជើងថា៖ "I am Sorry" ដែលជាបទចម្រៀងពេញនិយមផងដែរ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០១១ អ្នកគាំទ្ររបស់នាងបានអញ្ជើញនាង ឱ្យទៅសម្ដែងច្រៀង តន្ត្រីទេសចរណ៍នា ប្រទេសជប៉ុន តាមរយៈ សមាគមន៍ខ្មែរនៅប្រទេសជប៉ុន ហៅកាត់ថា (ស.ខ.ជ) សុខសោភា ក៏ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងច្រើន ពីបណ្តាលជនជាតិខ្មែរដែលរស់នៅប្រទេសជប៉ុនផងដែរ ។
ពានរង្វាន់ និង សមិទ្ធិផល (២០១២-២០១៣)
Accolades and achievements (2012-2013)
ក្នុងឆ្នាំ ២០១២-២០១៣ ជាភាពជោគជ័យមួយ របស់សុខសោភា ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់ អ្នកចម្រៀងស្រីល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ (The Female Singer Artist of The Year) នៃកម្មវិធីទទួលពានរង្វាន់ (អាណាចក្រតារា) របស់ (ក្រុមហ៊ុនសប្បាយ/Sabay Company) ដែលមានសិល្បៈករជាច្រើនចូលរួម នៅ​សាលមហោស្រព​កោះពេជ្រ​កាលពី​រាត្រី​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៣ ។ ក្រោយទទួលបានពាន អាណាចក្រតារា សុខសោភា បានដាក់បទចម្រៀងរបស់ខ្លួន ទៅក្នុងតន្ត្រីវីដេអូអន្តរជាតិ (Video evolution) ហៅកាត់ថា (វេវ៉ូ/Vevo) គឺជាសេវាកម្មបង្ហោះវីដេអូចម្រុះជាតិសាសន៍របស់អាមេរិក ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាកម្រិតវីដេអូតន្ត្រីល្អបំផុតសម្រាប់ការផ្តល់វីដេអូតន្ត្រីទៅកាន់ YouTube ការដាក់បទចម្រៀង សុខសោភា ធ្វើឡើងតាមរយៈក្រុមហ៊ុន Khmer Tree Music Group ដើម្បីឱ្យវីដេអូចម្រៀងក្លាយជា វីដេអូតន្ត្រីចម្រៀងអន្តរជាតិ ។
អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី
Brand Ambassador
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៤ ក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ចល័ត ហ័រវេយ/Huawei គឺជាសាជីវកម្មបច្ចេកវិទ្យាពហុជាតិសាសន៍របស់ចិន ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុង (សិនចិន/Shenzhen) ប្រទេសចិន បានជ្រើសរើសយក តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ដោយប្រកាសតែងតាំងផ្លូវការណ៍ ជាតំណាង អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី (Brand Ambassador) នៃក្រុមហ៊ុនស្មាតហ្វូន (Huawei Cambodia) ។ លោក Carry Yang ជានាយកប្រតិបត្តិ ក្រុមហ៊ុន (Huawei) ប្រចាំនៅកម្ពុជាបានប្រាប់ឱ្យដឹងថា រូបលោកពិតជារីករាយណាស់ ដែលបានចាប់ដៃគូសហការ ក្នុងកិច្ចការងារនេះ ដោយលោកបានបញ្ចាក់ថា ការជ្រើសរើសយក តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ជាតំណាងផ្សព្វផ្សាយនេះ ព្រោះលោកជឿថា កញ្ញា មាស សុខសោភា ដែលជាតារាចម្រៀងកំពុងល្បីនៅកម្ពុជា ទើបសាកសម និងផលិតផលល្បីលំដាប់ពិភលោក ដូច Brand Huawei នេះ ។
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៥ តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា និង ​តារាចម្រៀង​ប្រុស​កូរ៉េ​លោក គីម ហ្យុងជុន (Kim Hyung-jun) ដែលត្រូវបានស្គាល់ថាជាក្រុមចម្រៀងកូរ៉េ ដ៏ល្បីមួយ គឺជាសមាជិកនៃក្រុមចម្រៀង កូរ៉េខាងត្បូង (SS501) បាន​ទទួល​ងារ​ជា​អគ្គរដ្ឋទូត​សុច្ឆន្ទៈ​​របស់​អង្គការ​មនុស្សធម៌​កូរ៉េ W-Foundation/Cambodia កាលពី​ថ្ងៃ​អង្គារ​ទី​ ៣០ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ តាមរយៈ​គម្រោង​មួយ​ហៅ​ថា HIP ដែល​ផ្តោត​សំខាន់​លើ​ការ​ជួយ​កម្មវិធី​ពិនិត្យ​ថែទាំ និង​អប់រំ​សុខភាព​ដល់​កម្មការិនី​ខ្មែរ​​កំពុង​​បម្រើ​ការងារ​នៅ​រោងចក្រ​កាត់ដេរ​កូរ៉េ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជាផងដែរ ។
កិច្ចការពារបរិស្ថាន (២០១៤-២០១៦)
Environmental protection (2014-2016)
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៤ សុខសោភា បានចូលរួមក្នុងកិច្ចការពារព្រៃឈើ ជាមួយពលរដ្ឋសហគមន៍ក្នុងតំបន់ឱរ៉ាល់ ក្នុង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដោយរៀបចំឱ្យមានការដាំដើមឈើឡើងវិញ សុខសោភា ​បាន​អះអាង​ថា សកម្មភាព​ដាំ​ដើម​ឈើ​របស់​ខ្លួន​នេះ ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​បណ្ដុះ​គំនិត បំផុសឱ្យមានការ​ស្រឡាញ់​ធម្មជាតិឡើងវិញ ។ សុខសោភា បាន​ចេញ​មុខ​ដោយ​ចាប់ដៃ​គ្នា​ជាមួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​ព្រះសង្ឃ​ការពារ​ព្រៃឈើ​យ៉ាងស្វាហាប់​នៅក្នុង​តំបន់​មួយ​នៅ ភ្នំឱរ៉ាល់ ស្ថិត​នៅ ស្រុក​ត្រពាំងជោរ ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ដែល​កំពុង​រង​ការ​កាប់បំផ្លាញ ការ​ចាប់ដៃ​គ្នា​ជាមួយ​ប្រជាជន​ក្នុង​តំបន់ ភ្នំឱរ៉ាល់ ការពារ​ព្រៃឈើ​នោះ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅក្នុង​គម្រោង​ផ្ទាល់​ខ្លួន​មួយ​ឈ្មោះ​ថា «ដើមឈើ ១០០០០ ដើម» គម្រោង​នេះ​បាន​ចាប់ផ្តើម​ក្រោម​ការ​គាំទ្រ​ពី​ក្រសួង​បរិស្ថាន និង​សហគមន៍​ក្នុង​តំបន់ ​។
ការឈ្នះពានតន្ត្រី NRG Music Awards (២០១៧-២០១៨)
Won NRG Music Awards (2017-2018)
ចូលរួមការប្រគុំតន្ត្រីអន្តរជាតិ (២០១៩)
Joind International Concert (2019)
មាស សុខសោភា ដែលបានតំណាងឱ្យអ្នកចម្រៀងកម្ពុជា ចូលរួមសម្តែងក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ "Asean Fantasia" ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩ នៅ Changwon ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ។ ដោយនៅក្នុងកម្មវិធីនេះមានការចូលរួមពីសំណាក់តារា K-Pop ល្បីៗដូចជា PSY BOA Sandara Park ក្រុម NCT127 ជាដើម និង តារាចម្រៀងមកពីប្រទេសអាស៊ានទាំង៥ផងដែរ មានដូចជា៖ កម្ពុជា, ថៃ, ឥណ្ឌូនេស៊ី, វៀតណាម និង មីយ៉ាន់ម៉ា ។ ការប្រគុំតន្ត្រី Asean Fantasia នេះធ្វើឡើងដើម្បី បង្កើនទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ រវាងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និង ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសពត៌មាន របស់ក្រសួងវប្បធម៌កូរ៉េ ។
សមិទ្ធិផល
Achievement
កាត់ឡុកតន្ត្រី
Discography
ដូច្នេះ
Also
អរជូនកែ
ចៅពញាអរជូនកែ (កាន់.គស.១៥២៥-ប្រ.១៥៦៧) ជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្រត្បូងឃ្មុំ ពីដើមជាមេគយខែត្រត្បូងឃ្មុំ មានយសសក្ដិជា ពញាមន្ត្រីអរជូន។
ចាប់បានស្ដេចកន
គិតពីស្ដេចកន សោយរាជ្យជាសុខ ជាសម្ដេចព្រះស្រីជេដ្ឋាមកដល់ ព.ស. ២០៦០ គ.ស. ​១៥១៦ ម.ស. ១៤៣៨, ច.ស. ៨៧៨ ឆ្នាំជូត អដ្ឋស័ក ត្រូវជាបួនឆ្នាំ។ ស្ដេចកនធ្វើសង្គ្រាមនឹងព្រះអង្គចន្ទ ពីឆ្នាំជូតនោះ មកដល់ចុល្លសករាជ ៨៨៦ ឆ្នាំវក ឆស័កនេះ ត្រូវជា ១២ ឆ្នាំ បែកព្រះនគរហើយរត់ជ្រកព្រៃ តាំងពីឆ្នាំវក មកដល់ ចុល្លសករាជ ៨៨៧ ឆ្នាំរកា សប្តស័កនេះមួយឆ្នាំទៀត ត្រូវនៅក្នុងរាជសម្បត្តិបាន ១៣ ឆ្នាំ សុវណ្ណគុតដោយអាវុធ។
ប្រាសាទចតុមុខ
ព័ត៌មានទូទៅ
thumb ប្រាសាទចតុមុខ ជាប្រាសាទមួយស្ថិតនៅក្រុមប្រាសាទបាកាន(ព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ) ក្នុងភូមិតាសែង ឃុំរណសិរ្ស ស្រុកសង្គមថ្មី ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះមានរូបព្រះពុទ្ធទ្រង់ឈរបែរទល់ខ្នងគ្នាចំនួន៤ទិស និងកម្រឃើញមានប្រាសាទនៅតំបន់ផ្សេងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានទម្រង់ដូចប្រាសាទនេះ។ ប្រាសាទនេះបានដួលរលំអស់ពាក់កណ្តាលតាំងពីយូរណាស់មកហើយ នៅសល់តែត្រឹមចង្កេះចុះមកក្រោមតែប៉ុណ្ណោះ ហើយនៅតាមជញ្ជាំង និងផ្នែកខាងក្នុងមានដើមឈើ និងឫសឈើដុះញែកជញ្ជាំងកាន់តែខ្លាំង ដែលកត្តា នេះនាំឱ្យប្រាសាទប្រឈមនឹងការដួលរលំទាំងស្រុង។ ចំណែកព្រះកេសព្រះពុទ្ធបានធ្លាក់នៅរាយប៉ាយនៅផ្នែកខាងមុខផ្លូវចូល និងជ្រុងទាំងបី ហើយភ្ញៀវដែលមកទស្សនានៅទីនេះបានដើរជាន់ពីលើ។ ដោយមានការយកចិត្តទុកដាក់ និងគាំទ្រពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដោយសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុនសែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានអនុញ្ញាតជូន លោកជំទាវម៉ែន សំអន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទំនាក់ទំនងជាមួយរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា និងអធិការកិច្ច ផ្តល់នូវថវិកា ដែលបានមកពីសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងលោកជំទាវឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ព្រមទាំងសប្បុរសជននានា សម្រាប់ជួសជុលប្រាសាទនេះ ដើម្បីលើកស្ទួយវិស័យពុទ្ធសាសនា ដែលជាសាសនារបស់រដ្ឋ និងលើកតម្លៃផ្នែកវប្បធម៌ ឲ្យកាន់តែទូលំទូលាយ។ ការងារអភិរក្ស និងជួសជុលត្រូវបានអនុវត្តឡើងដោយនាយកដ្ឋានគាំពារ និងអភិរក្សសំណង់បុរាណ នៃអគ្គនាយកដ្ឋានបេតិកភណ្ឌនៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ។ ព្រះពុទ្ធរូបមួយអង្គនៃប្រាសាទចតុមុខនេះ ត្រូវបានជួសជុលដោយក្រុមអ្នកអភិរក្សរបស់នាយកដ្ឋានគាំពារ និងអភិរក្សសំណង់បុរាណនៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិ​ល្បៈ ដែលមានគ្នា ៤៤នាក់។ គម្រោងការជួសជុលប្រាសាទចតុមុខនៃក្រុមប្រាសាទបាកាណនេះ បានបើកការដ្ឋានកាលពីថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៨ ដោយអ្នកជំនាញបានកាយចេញនូវប្រអប់ព្រះបាតព្រះពុទ្ធរូបមួយអង្គដែលបានបាក់បែកកប់ក្នុងដី និងប្រមូលផ្គុំរូបបដិមា ដើម្បីរៀបចំដំណើរការជួសជុលឡើងវិញ។ ពិធីក្រុងពាលីតភ្ជាប់ព្រះកេស រូបបដិមាចតុមុខ បានប្រារព្ធឡើងចំនួនលើកទី២ រួចហើយ គឺលើកទី១នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១៨ និងលើកទី២ នៅថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ ថ្មីៗនេះ ក្រោមអធិបតីភាពរបស់លោកជំទាវកិត្តិសង្គហបណ្ឌិត ម៉ែន សំអន ។
រមណីយដ្ឋានទឹកជ្រោះ៩ជាន់
ព័ត៌មានទូទៅ
thumb រមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍ធម្មជាតិទឹកជ្រោះ៩ជាន់ ឬទឹកធ្លាក់៩ជាន់ ស្ថិតក្នុងភូមិអន្លង់ក្មេងលេង ឃុំតេជោអភិវឌ្ឍ ស្រុកឈូក ខេត្តកំពត ជាប់ព្រំប្រទល់ជាប់ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ ភ្ញៀវទេសចរអាចធ្វើដំណើរទៅកាន់រមណីយដ្ឋាននេះបាន តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៤ លុះដល់ចំណុចគីឡូម៉ែត្រលេខ៩៩ និង១០០ ត្រូវបត់ឆ្វេងតាមខ្លោងទ្វារចូលតំបន់តេជោអភិវឌ្ឍ ឬតំបន់យោធិនទឹកដីតាកែនកោះស្លា។ រមណីយដ្ឋានទឹកជ្រោះ៩ជាន់ មានបរិយាកាសសែនមនោរម្យ ដែលប្រមូលផ្តុំដោយធម្មជាតិស្រស់បំព្រង ខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធ ជ្រលងភ្នំខ្ពស់ទាប មានព្រៃព្រឹក្សា វល្លិឈើព្រៃធ្លាក់ និងទោរទន់ មានទឹកធ្លាក់តាមបណ្តោយកម្រាលថ្មដាថ្លាដូចកញ្ចក់។ លោកសយ ស៊ីណុល ប្រធានមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តកំពត បានឱ្យដឹងថា បន្ទាប់ពីលោកអ្នកបានងូតទឹកសប្បាយនឹងធម្មជាតិ ដែលមាននៅរមណីយដ្ឋានទឹកធ្លាក់៩ជាន់ហើយនោះ មុនពេលត្រលប់មកគេហដ្ឋានវិញ លោកអ្នកអាចបន្តដំណើរទៅកម្សាន្តនៅតំបន់ភូមិតេជោអភិវឌ្ឍតាកែនកោះស្លាបាន ដោយភាពជក់ចិត្តដិតអារម្មណ៍ផងដែរ ។
ប្រាសាទចតុមុខ
ឯកសារយោង
ចតុមុខ
ប្រាសាទព្រះខ័ន (កំពង់ស្វាយ)
ប្រវត្តិប្រាសាទ
រូបភាពតូច ប្រាសាទបាកាន ឬ ប្រាសាទព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ កសាងឡើងនៅក្នុងសម័យអង្គរ ស្ថិតនៅរវាងពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១១ និងដើមសតវត្សរ៍ទី១២ ដែលស្ថិតក្នុងរចនាបថអង្គរវត្ត។ ចំណែកប្រាសាទរណបជុំវិញ កសាងឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី១២ និងដើមសតវត្សរ៍ទី១៣ ស្ថិតក្នុងរចនាបថបាយ័ន និងមានប្រាសាទមួយទៀតកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១១ សម្រាប់ឧទ្ទិសទៅព្រហ្មញ្ញសាសនា តែសាងសង់មិនទាន់រួចនៅឡើយទេ។ ក្រុមប្រាសាទបាកាន ភាគច្រើនកសាងឡើងសម្រាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានសាងសង់ប្រាសាទព្រះខ័នកំពង់ស្វាយនេះឡើង ក្នុងគោលបំណងរម្លឹកជ័យជម្នះលើទ័ពចម្ប៉ា ឈ្លានពានអាណាចក្រអង្គរ។ តំបន់ប្រាសាទព្រះខ័ន កំពង់ស្វាយនេះ មានលក្ខណៈ ពិសេសខាងយុទ្ធសាស្ត្រទ័ព កាលពីសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័ន ទី៧ ព្រោះ ពីមុន តំបន់នេះ មានព្រៃជ្រៅ ហ៊ុមព័ទ្ធដោយបារាយណ៍ ស្ទឹង និងអូរទឹក ប្រភពទឹកធ្លាក់ចុះពីភ្នំដងរែក។ ជាងនេះទៀត ប្រាសាទនេះ ស្ថិតនៅជាប់តំបន់រ៉ែដែកដែលអាចស្លធ្វើជាឧបករណ៍សឹក សម្រាប់កងទ័ព កាលសម័យអតីតកាល។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានជ្រើសយកភូមិសាស្ត្រ តំបន់ប្រាសាទ ព្រះខ័នកំពង់ស្វាយនេះ ធ្វើជាកន្លែងហ្វឹកហាត់កងទ័ពអស់រយៈពេលជាង ៤ឆ្នាំ គឺចាប់ពីឆ្នាំ ១១៧៧ ដល់ឆ្នាំ១១៨១ មុនពេលព្រះអង្គចេញទ័ពច្បាំងដេញទ័ពចម្ប៉ាចូល ឈ្លានពានទីក្រុងអង្គរ ដោយជ័យជម្នះ។ ក្រោយពីព្រះអង្គទទួលជ័យជំនះ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានរៀបចំកសាងប្រាសាទជាច្រើនពាសពេញប្រទេស នាំឲ្យនគរកម្ពុជាខ្លាំងក្លា កាលពីសម័យបុរាណ។ ព្រះអង្គក៏បានសង់ប្រាសាទ និងស្ពានបុរាណ នៅតំបន់ព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ ដើម្បីរម្លឹកដល់ជ័យជំនះរបស់ព្រះអង្គ កាលសម័យនោះ តែម្តង ។
ឯកសារយោង
ព្រះខ័ន កំពង់ស្វាយ
រមណីយដ្ឋានទឹកជ្រោះអូរជាំ
ព័ត៌មានទូទៅ
thumb ទឹកធ្លាក់អូរជាំ ឬទឹកជ្រោះអូរជាំ មានទីតាំងក្បែរជើងភ្នំ ក្នុងទឹកដីភូមិអូរជាំលើ ឃុំកំពង់ល្ពៅ ស្រុកសំឡូត ខេត្តបាត់ដំបង។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើរពីភ្នំពេញតាមផ្លូវជាតិលេខ៥ ដល់ទីប្រជុំជនស្រុកមោងឫស្សី បត់ទៅឆ្វេង តាមផ្លូវក្រាលក្រួសក្រហមឆ្ពោះទៅស្រុកគាស់ក្រឡ ដល់ចំណុចផ្លូវមានរាងជាអក្សរT ក៏បង្អួសទៅលិចដល់វត្តអូរជាំ ក៏ឃើញសញ្ញាដាក់ថា" រមណីយដ្ឋានទឹកជ្រោះអូរជាំ" រួចចេញពីស្លាកនេះទៅឆ្វេងចម្ងាយ១៧០០ម៉ែត្រ នឹងទៅដល់កន្លែងកម្សាន្តនោះហើយ។ អ្នកទេសចរ ក៏អាចធ្វើដំណើរចេញពីខេត្តបាត់ដំបង កាត់ស្រុកសំឡូត ឆ្ពោះទៅចំណុចអក្សរT នេះបានដូចគ្នាដែលផ្លូវនេះមានផ្ទះសម្បែងប្រជាពលរដ្ឋសង់ជាប់ៗគ្នា មានស្រែចម្ការ ច្បារដំណាំគ្រប់ប្រភេទផ្តល់ទិដ្ឋភាពត្រជាក់ភ្នែកណាស់។ លោកគឹម សុង អាយុ៥៨ឆ្នាំ អតីតកងទ័ពខ្មែរក្រហម បច្ចុប្បន្នជាប្រធានសហគមន៍តំបន់ការពារធម្មជាតិអូរជាំ បានឲ្យដឹងថា ពីដើម ទីនេះជាព្រៃស្រោងមានខ្លា ដំរី ម្រឹគីម្រឹគាគ្រប់ប្រភេទរស់នៅ។ ចាស់ៗ ហៅកន្លែងនេះថា "អូរស្រែជាំ" ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃហៅកាត់ថា"អូរជាំ" ដែលពីបុរាណមានតែជនជាតិកូឡា រស់នៅប្រកបរបររែងត្បូងតាមបណ្តោយមាត់អូរចិញ្ចឹមជីវិត។ លោកប្រធានសហគមន៍បន្តទៀតថា ទឹកធ្លាក់អូរជាំនេះ គឺធ្លាក់ពីកំពូលភ្នំ មានកម្ពស់ជាង៤០ម៉ែត្រឯណោះ។ សហគមន៍បានបង្កើតជាតូបជួលលក់ចំណីអាហារ វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ កន្លែងផ្ញើកង់ ម៉ូតូ រថយន្ត មិនឲ្យទេសចរឃ្នើសចិត្តឡើយ។ ចំណែកការមកលេងកម្សាន្តក៏មានសុវត្ថិភាពដែរ ពិសេសទិដ្ឋភាពខៀវស្រងាត់ សត្វរៃយំរ៉ែៗ គួបផ្សំស្នូរទឹកហូរវូៗ ពីលើភ្នំផងនោះ បានផ្តិតជាកម្រងអនុស្សាវរីយ៍ ដែលមិនអាចបំភ្លេចបានឡើយ ។
បុណ្យរំលង
បុណ្យរំលង (អង់គ្លេស: Passover, pronounce: /ˈpæsoʊvər/) ជាបុណ្យដ៏សំខាន់មួយយរបស់សាសន៍យូដា ដែលមានប្រភពមកពីព្រះគម្ពីរ។ ប្រជាជនយូដាប្រារព្ធបុណ្យនេះឡើង ដើម្បីរំលឹកដល់ការដែលព្រះបានរំដោះពួកគេឲ្យមានសេរីភាពពីទាសភាពនៅអេស៊ីព្ទ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ម៉ូសេ ដោយព្រះបានប្រហារកូនច្បងទាំងអស់របស់ពួកអេស៊ីព្ទ តែព្រះអង្គបានទុកឲ្យពួកកូនច្បងរបស់សាសន៍យូដាមានជីវិតវិញ។
បុណ្យរំលងចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី១៥ ក្នុងខែនីសាន (ខែរបស់ហេព្រើរ) ហើយមានរយៈពេល៧ថ្ងៃ (នៅក្នុងអ៊ីស្រាអែល)។ នៅក្នុងសាសនាយូដា បុណ្យរំលងមានរយៈពេល១ថ្ងៃ ចាប់ផ្ដើមពីព្រលប់ថ្ងៃទី១៤ ដល់ព្រលប់ថ្ងៃទី១៥ នៃខែនីសាន។ បុណ្យរំលងប្រារព្ទឡើងនៅក្នុងនិទាឃរដូវ ដូចមានសរសេរនៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរនិក្ខមនំ ២៣:១៥។ វាជាថ្ងៃឈប់សម្រាកដ៏ធំមួយរបស់ពួកយូដា។
យោងទៅតាមកណ្ឌគម្ពីរនិក្ខនមំបានប្រាប់យើងថា ព្រះបានជួយពួកកូនចៅអ៊ីស្រាអែលឲ្យគេចផុតពីទាសភាពនៅអេស៊ីព្ទ ដោយប្រើគ្រោះកាចទាំង១០ ដើម្បីដាក់ទោសពួកអេស៊ីព្ទ នៅចំពោះស្ដេចផារ៉ោន។ គ្រោះកាចដ៏សាហាវបំផុតក្នុងចំណោមគ្រោះកាចទាំងនោះគឺការសម្លាប់កូនច្បបរបស់ពួកអេស៊ីព្ទ។
ពួកអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបង្គាប់ឲ្យយកឈាមពីចៀបដែលបានសម្លាប់ ទៅលាបលើក្របទ្វារផ្ទះរបស់ខ្លួន ទុកជាសញ្ញាសម្គាល់ ដើម្បីឲ្យព្រះរិញ្ញាណរំលងផ្ទះនោះ កាលណាឃើញសញ្ញាសម្គាល់នោះ។ មានគេនិយាយថា នៅពេលស្ដេចផារ៉ោនដោះលែងពួកកូនចៅអ៊ីស្រាអែល ពួកកូនចៅអ៊ីស្រាអែលបានចាកចេញយ៉ាងប្រញាប់ ដោយពួកគេមិនអាចរងចាំរហូតដល់ម្សៅនំប៉័ងឡើងមេបានឡើយ។ ដូច្នេះក្នុងការរំលឹកដល់ហេតុការណ៍នេះ ក្នងអំឡុងបុណ្យរំលង គេមិនហូបនំប៉័ងដាក់មេឡើយ នេះហើយជាហេតុដែលគេហៅបុណ្យរំលងថាបុណ្យនំប៉័ងឥតមេ នៅក្នងព្រះកម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់។
កាលបរិច្ឆេទ និងអំឡុងពេល
បុណ្យរំលងចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី១៥ ក្នុងខែនីសាន ដែលជាធម្មតាអាចជាខែមីនា ឬខែមេសា។ បុណ្យរំលងគឺជាបុណ្យមួយនៅនិទាឃរដូវ គឺនៅថ្ងៃទី១៥ ក្នុងខែនីសាន ចាប់ផ្ដើមពីយប់ដំបូងដែលមានព្រះចន្ទពេញវង់ ឬពេលខ្លះក៏ចាប់ផ្ដើមពីយប់ទី២ដែលមានព្រះចន្ទពេញវង់ដែរ។
ដើម្បីធានាថាបុណ្យរំលងមិនចាប់ផ្ដើមមុននិទាឃរដូវ ទំនៀមទម្លាប់ក្នុងអ៊ីស្រាអែលសម័យបុរាណ គេប្រកាន់យកថ្ងៃដំបូងនៃខែនីសាននៅពេលណាដែលស្រូវបាឡេទុំសិន។ ប្រសិនបើស្រូវបាឡេមិនទាន់ទុំទេ នោះមានន័យថាមិនទាន់ជិតដល់នាទាឃរដូវទេ។
នៅអ៊ីស្រាអែល បុណ្យរំលងគឺថ្ងៃឈប់សម្រាកដែលមានរយៈពេល៧ថ្ងៃ ហើយជាបុណ្យនំប៉័ងឥតមេ។ តាំងពីថ្ងៃទី១ រហូតដល់ថ្ងៃទី៧ ជាថ្ងៃឈប់សម្រាកស្របច្បាប់ និងជាថ្ងៃឈប់សម្រាកដ៏វិសុទ្ធ មានទាំងការហូបអាហារសម្រាប់បុណ្យនេះ និងមានការអធិស្ឋានជាពិសេសផងដែរ។   រូបភាពតូច|រូបភាពបង្ហាញពីការ គេចចេញពីអេស៊ីព្ទ គូរក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧។
វ៉ុលទែរ
ហ្វ្រង់ស័រ-ម៉ារី អារូអេ (François-Marie Arouet) ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយរហស្សនាមថា វ៉ុលទែរ (Voltaire) ជាទស្សនវិទូ អ្នកនិពន្ធ និងប្រវត្តិវិទូនៅសម័យការត្រាស់ដឹងរបស់បារាំង ។
ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា
ប្រវត្តិប្រាសាទ
មន្ត្រីនៃមន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ខេត្តកំពង់ចាម បានដាក់សំណើទៅក្រសួងដើម្បីសុំជួសជុលប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា ស្ថិតនៅក្នុងឃុំក្រូច ស្រុកព្រៃឈរ ដែលបាន និងកំពុងរងការប្រេះស្រាំពុកផុយ និងស្រុតនៅប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដើម្បីសង្គ្រោះ និងលើកសម្រស់ប្រាសាទមួយនេះឡើងវិញ។ លោក ជួន សុផាត ប្រធានមន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ខេត្តកំពង់ចាមបានឲ្យដឹងថា ខាងមន្ទីរបានដាក់សំណើសុំជួសជុល ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា ទៅកាន់នាយកដ្ឋានគាំពារ និងអភិរក្សសំណង់បុរាណ នៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ រួចហើយ។ ប្រធានមន្ទីរ បានឲ្យដឹងថា ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆាបានសាងសង់ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ សូរ្យវម៌្មទី១ (វរ័្មន) នៃគ្រឹស្តសករាជ១០២៥។ មានទទឹងប្រវែង៧,៣០ម៉ែត្រ បណ្តោយប្រវែង ៧,៨០ម៉ែត្រ និងកម្ពស់១០ម៉ែត្រ។ ជាប្រាសាទសង់ពីដីឥដ្ឋ ដែលមានទំហំធំជាងគេក្នុងចំណោមប្រាសាទចំនួនជាង៣០កន្លែង ដទៃផ្សេងទៀតដែលបានសាងសង់ដំណាលៗគ្នា លើផ្ទៃដីទំហំ១៥ហិកតា នៃតំបន់ទឹកឆា ស្រុកព្រៃឈរ ដែលមានចម្ងាយជាង៤០គីឡូម៉ែត្រ ពីក្រុងកំពង់ចាម។ លោក ថាំង ធាម ជាឆ្មាំប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា បានឲ្យដឹងដែរថា នៅតំបន់ទឹកឆា មានប្រាសាទ និងស្រះទឹកបុរាណជាច្រើនកន្លែង ដូចជាប្រាសាទស្រី ប្រាសាទប្រុស ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍...ជាដើម។ ប៉ុន្តែប្រាសាទទាំងនោះបានបាក់បែក ជ្រុះធ្លាក់រាយប៉ាយសល់តែបំណែកថ្ម និងតួប្រាសាទមួយចំនួនប៉ុណ្ណេះ។ ដោយឡែកមានតែប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆានេះ ដែលនៅល្អជាងប្រាសាទផ្សេងទៀត ហើយតែងមានភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិមកទស្សនាកម្សាន្តជាប្រចាំនាថ្ងៃបុណ្យទាន។ ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា ហាក់ដូចជាបានស្រុតគ្រឹះតួប្រាសាទទាំងមូលក្នុងមួយឆ្នាំប្រហែល០.០៣ម៉ែត្រ។ ដោយសព្វថ្ងៃខុសនឹងគ្រឹះចាស់ដើមប្រមាណ០.៣០ម៉ែត្រ គឺបណ្តាលពីដំបូលបានជួសជុលតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ បានប្រេះ ទឹកភ្លៀងលិចជ្រាបចូលក្នុងប្រាសាទ និងម្យ៉ាងតួប្រាសាទក៏បានរងនូវការប្រេះស្រាំដោយសារការទម្លាក់គ្រាប់បែកតាំងពីសម័យសង្គ្រាមក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ផងដែរ ។ ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា សាងសង់ក្នុងរាជព្រះបាទសូរ្យវម្ម៌ទេវៈទី១ (គ.ស.១០២៥) ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា មានទីតាំងស្ថិតនៅចន្លោះភូមិពីរជាប់គ្នា គឺភូមិថ្មដា ឃុំបឹងណាយ និងភូមិថ្មី ឃុំក្រូច ស្រុកព្រៃឈរ មានចម្ងាយ៣៩គ.ម ពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម ចូលពីផ្លូវជាតិ ១៣គ.ម ត្រង់ភូមិក្រូច ត្រូវបែក ចេញពីផ្លូវខេត្តបត់ទៅស្តាំតាមផ្លូវសសៀរបណ្តោយប្រឡាយទឹក៥គ.ម.ទៀត ទើបដល់ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា នេះ។
សិលាចារឹក
ពាក្យ ទឹកឆា នេះទៀត ក៏ពុំមែនជាពាក្យទើបតែបង្កើតថ្មីដែរ គឺមានតាំងពីយូរណាស់ហើយ ទើបបានជាមានជាប់ហៅនៅក្នុងសៀវភៅ «សិលាចារឹកនៅប្រទេសកម្ពុជា» របស់លោក ហ្ស-សឺដែស សរសេរកំណត់ឈ្មោះកន្លែងនេះថា «វត្តព្រះធាតុនៅទឹកឆា» (Vat Parh That de Tuk-C’a) ។ ដើម្បីនឹងយកជាសំអាង យើងតោងតែងនិយាយតាមសិលាចារឹកមួយ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញ ហើយនាំមកតម្កល់ទុកនៅសារមន្ទីរជាតិ នាក្រុងភ្នំពេញសព្វថ្ងៃ ។ សិលាចារឹកនេះ នៅមានរូបរាងល្អស្អាត អក្សរនៅច្បាស់ ជាបន្ទះក្រាស់ កម្ពស់ ១ ម៉ែត្រ (មិនគិតជើងតម្កល់) ទទឹងមុខ ០.៥០ម៉ែត្រកំពូលលើ មានឆ្លាក់ជារូប ព្រះគណេស ។ អក្សរចារឹកមានទាំងសងខាង គឺម្ខាងមាន ២៣ បន្ទាត់ ជាភាសាសំស្ក្រឹត និងម្ខាងទៀតមាន ១៦ បន្ទាត់ ជាភាសាខ្មែរ ។ សេចក្ដីក្នុងសិលាចារឹកនេះហើយ ជាទ្វារបើកចំហរ ឲ្យយើងមើលផ្លូវឃើញនូវប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏វែងឆ្ងាយ នៃទីកន្លែងនេះ។ សិលាចារឹកឲ្យការណ៍ថា ទីកន្លែងនេះកសាងឡើងតាំងពីមហាសករាជ ៩៤៧ ស័ក (គ.ស. ១០២៥) ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យរម៌្មទី ១ ។ កាលនោះព្រះរាជា ទ្រង់ទទួលប្រោសព្រះរាជទានតាមសេចក្ដីក្រាបបង្គំទូលស្នើរអំពី អ្នកប្រាជ្ញម្នាក់ឈ្មោះ «ជង្ឃាល» ហើយដែលមានសន្មតនាមមួយទៀតថា លក្ស្មិន្ទ្របណ្ឌិត ។ លោក ជង្ឃាល បានរកឃើញទីដីមួយកន្លែងក្នុងតំបន់មួយហៅថា សិទ្ធិបុរ (ត្រង់កន្លែងទឹកឆាសព្វថ្ងៃ) មានទំនងស្រឡះល្អ ក៏ទូលស្នើចំពោះព្រះរាជាសុំទីនេះធ្វើជាអារាមសម្រាប់ធ្វើសក្ការបូជាចំពោះសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដោយថ្វាយទាំងសេចក្ដីព្រាងសព្វគ្រប់ សម្រាប់រៀបចំកន្លែងនេះទុកជាស្នាដៃដ៏សំខាន់ផង ។ គ្រានោះ ព្រះបាទសូរ្យរម៌្មទី ១ ព្រះអង្គទ្រង់ប្រោសព្រះរាជានុញ្ញាត តាមសេចក្ដីសុំព្រមទាំងប្រទាននូវទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើនទៀត ដើម្បីជាមធ្យោបាយក្នុងការកសាងនេះផង ។ បណ្ឌិតជង្ឃាល ឬ លក្ស្មិន្ទ្របណ្ឌិត ចាប់ធ្វើកិច្ចការស្ថាបនានេះឡើង តាមកម្លាំងព្រះរាជទ្រព្យ និងតាមប្រាជ្ញារបស់លោកក្នុងការបញ្ចុះបញ្ចូលរកជំនួយអំពីអ្នកស្រុក លុះត្រាតែបានហើយស្រេចសព្វគ្រប់តាមគម្រោងដែលដាក់ថ្វាយព្រះរាជាទ្រង់ទត ។ នៅក្នុងប្រាសាទធំ មានតម្កល់សិវលិង្គមួយនៅកណ្ដាលសន្មតនាមលិង្គនោះថា «ស្រីភទ្រេស្វរៈ» និងទេវរូបពីរអមសងខាង មួយមាននាមថា «បរមេស្វរៈ» មួយទៀតថា«សរស្វតិ» ។ ចំពីមុខ ទិសខាងកើត មានគុហាមួយទៀតជាទេវស្ថានមានទំហំតូច ដែលសព្វថ្ងៃយើងឃើញបាក់ធ្លាក់ថ្មគរជាគំនរកប់ក្នុងព្រៃក្បែរប្រឡាយទឹកជ្រោះ មានតែស៊ុមទ្វារមួយនៅសល់គ្រាន់ជាការបង្ហាញហេតុ តែប៉ុណ្ណោះ ។ ស្ថាបត្យករបានចាត់ការជីកស្រះមួយយ៉ាងធំទូលាយ នៅចំហៀងខាងស្ដាំនៃប្រាសាទឲ្យឈ្មោះថា «លក្ស្មិន្ទ្រដាក» ហើយប្រតិស្ថានលិង្គមាសមួយ តម្កល់នៅកណ្ដាលស្រះផង ។ ព័ទ្ធជុំវិញនៃទីបរិវេណនេះមានការរៀបចំបានជាស្រុកភូមិមួយ យ៉ាងស្ដុកស្ដម្ភ ដោយប្រជុំអ្នកស្រុកជិតខាងឲ្យមករស់នៅជួបជុំកុះករគ្នាឡើងក្នុងសម័យនោះ ។ ដូច្នេះ បរិយាកាសក្រុងថ្មីនេះឯង ក៏បានជាសភាពអ៊ូអរឡើង ។ ក្រោយដែលរៀបចំរួចស្រេច លក្ស្មិន្ទ្របណ្ឌិត បាននាំព័ត៌មានចូលក្រាបបង្គំទូល ព្រះបាទសូរ្យរម៌្មទី ១ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ស្ដេចយាងប្រារព្ធពិធីសម្ពោធទីកន្លែងនេះយ៉ាងមហោឡារិក នៅក្នុងឆ្នាំ ៩៤៧ ស័ក (គ. ស. ១០២៥) ដែលយើងចង្អុលម្ដងមកហើយពីខាងលើ ។ ក្នុងព្រះរាជពិធីសម្ពោធនេះ ព្រះរាជាទ្រង់ប្រោសប្រទាននូវធនធានជា ប្រដាប់ប្រើប្រាស់, ពួកពលព្រះ ២៩ នាក់ ដីស្រែនៅជុំវិញប្រាសាទ និងស្រះទឹកនេះទាំងអស់ ព្រមទាំងទីលានធំៗ សម្រាប់ប្រកបពិធី ឬជាគ្រឿងលំអ, ទុកជាទ្រព្យផ្ទាល់នៃគុហានេះផង ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គបានប្រោសព្រះរាជទាននាមទីកន្លែងនេះថា «លក្ស្មិន្ទ្របថ» ដោយនិយមតាមនាមបណ្ឌិតអ្នកកសាង។ សេចក្ដីហូរហែដូចអធិប្បាយមកនេះហើយ ជាប្រវត្តិដើមនៃប្រាសាទ និងទីកន្លែងទឹកឆា ។
ឯកសារយោង
ព្រះធាតុទឹកឆា
យ៉ូហាន វ៉ូលកាង វ៉ុន ហ្គឺថេ
thumb|200px|យ៉ូហាន វ៉ូលកាង វ៉ុន ហ្គឺថេ យ៉ូហាន វ៉ូលកាង វ៉ុន ហ្គឺថេ (Johann Wolfgang von Goethe, ២៨ សីហា ឆ្នាំ ១៧៤៩ — ២២ មីនា ឆ្នាំ ១៨៣២) គឺជាអ្នកនិពន្ធនិងរដ្ឋបុរសអាល្លឺម៉ង់ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ១៧៤៩ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៨៣២ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធអាល្លឺម៉ង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាល្លឺម៉ង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទស្សនវិទូ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទស្សនវិទូអាល្លឺម៉ង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសរសេរជីវប្រវត្តិអាល្លឺម៉ង់
មហោសថជាតក
វិភាគតួអង្គ
អត្ថបទជាអក្សរដិត'''
ដានតេ អាលីគីអេរី
រូបភាពតូច ឌូរ៉ានតេ ដេគ្លី អាលីគីអេរី ឬដានតេ អាលីគីអេរី ឬហៅខ្លី ៗ ថា ដានតេ (Durante degli Alighieri; Dante Alighieri) (ឆ្នាំ ១២៦៥ - ឆ្នាំ ១៣២១) គឺជាអ្នកកំណាព្យជនជាតិអ៊ីតាលីដ៏សំខាន់ម្នាក់នៅសម័យកណ្ដលចុង ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ១២៦៥ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅសតវត្សទី ១៣ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅសតវត្សទី ១៤ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅសតវត្សទី ១៣ [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅទសវត្ស ១២៦០ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលស្លាប់នៅទសវត្ស ១៣២០ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកកំណាព្យអ៊ីតាលី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋបុរស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាវិទូអ៊ីតាលី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទស្សនវិទូអ៊ីតាលី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីប្ល័រិន
ជីវគីមីសាស្ត្រ
ជីវគីមីសាស្ត្រ (biochemistry) គឺជាការសិក្សា​ពី​រចនាសម្ព័ន្ធ និង​ដំណើរការគីមី​ ដែល​កើតមាន​ឡើង​ក្នុង​សារពាង្គកាយ​ភាវរស់​ជារួម ប៉ុន្តែ​មិនកំណត់​វត្ថុធាតុ​មានជីវិត​ទេ ។
នេះ​គឺជា​មុខវិជ្ជា​ផ្គួបគ្នា​រវាង​គីមីវិទ្យា និងជីវវិទ្យា ហើយដែន​ស្រាវជា្រវ​មានផ្នែក​មួយចំនួន​ដូចទៅនឹង​មុខវិជ្ជា​កោសិកាវិទ្យា​(Cell biology)​ ជីវម៉ូលេគុលវិទ្យា​(Molecular biology)​ ឬតំណពូជ(Genetics)​ ។ ជីវគីមីវិទ្យា​ចែកជា​ពីរ គឺ​ជីវគីមី​ស្តាទិច​(មិនប្រែប្រួលនៅនឹង​) និង​ជិវគីមីស៊ីនេទិច​(ប្រែប្រួលមានចលនា)​។ ជីវគីមីស្តាទិច និយាយអំពី​ទម្រង់ ធាតុផ្សំ​របស់​សមាសធាតុ​ជីវ​ដូចជា​ លីពីត​(សារធាតុ​ខ្លា្ញញ់) ប្រូទីត​(សាច់) គ្លុយស៊ីត​(ម្សៅធញ្ញជាតិ)​ វីតាមីនជាដើម ។ ជិវគីមីស៊ីនេទិច ពិភាក្សា​អំពី​​ដំណើរការបំលែងធាតុ​(មេតាបូលីសmetabolism​​)​ ក៏ដូចជា​តួនាទី​របស់​បណ្ដា​សមាសធាតុ​ជីវ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជីវបច្ចេកវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គីមីវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជីវគីមីសាស្ត្រ
ភីហ្សាហាត់
Pizza Hut ( ភាសាអង់គ្លេស: Pizza Hut) នៃភោជនីយដ្ឋានអាហាររហ័សរបស់អាមេរិកនិងមានសាខានៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនត្រូវបានអ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភភោជនីយដ្ឋាន Alm.o ភីហ្សា គ្រប់ប្រភេទនោះទេប៉ុន្តែវាជាការ Okhry.kma វាផ្ដល់នូវការតភ្ជាប់ទៅកម្មវិធីសេវាកម្មខាងក្រៅក្នុងការបន្ថែមទៅនឹងលទ្ធភាពនៃការបរិភោគនៅក្នុងភោជនីយដ្ឋានមួយ។
ប៊ឺហ្គឺឃីង
"Burger King" គឺជាភ្នាក់ងារអាហារអន្ដរជាតិអន្តរជាតិដែលលក់ដាច់។ ហាងដែលបានបើកដំបូងរបស់ខ្លួន 1954, មីលីយ៉ក, រដ្ឋផ្លរីដា ។
មួយនៃពិភពលោកទាំងមូលរបស់លោក Burger ឯកទេសសំណព្វរបស់ស្តេចគឺ Hamburger ដែលគេហៅថា "Whopper" ។
ជុន ច័ន្ទបុត្រ
អ្នកកាសែតនៅនៅវិទ្យុអាស៊ីសេរីដ៏មានប្រជាប្រិយ៍មួយរូប។ លោក ជុន ច័ន្ទបុត្រ មានជំនាញជាអ្នកសម្របសម្រួលកិច្ចសម្ភាសន៍តាមវិទ្យុដែលហ៊ានសួរដេញដោលអ្នកនយោបាយ និងអ្នកវិភាគប្រកបដោយភាពក្លាហាន និងរឹងមាំមិនចាញ់ច្រាបអ្នកនយោបាយឡើយ។
ខាលស៍ Jr.
Jr. ខាច o s បានដាក់ពាក្យសុំជាផ្លូវការនៅលើខ្សែបម្រើរាត្រីនៅលើឆ្នេរសមុទ្រ o le Iunaite Setete ។ សានអាម៉ាតាលី លោក Carl Karcher ម៉ាអូឡូអ៊ូស៍អ៊ី CKE faleaiga ។
ព្រលានយន្តហោះខ្មែរក្រហម
ព័ត៌មានទូទៅ
thumb នៅដើមឆ្នាំ១៩៧៧ ខ្មែរក្រហមបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តគម្រោងកសាងព្រលានយន្តហោះយោធាដ៏ធំមួយ នៅក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដោយមានជំនួយផ្នែកបច្ចេកទេសពីប្រទេសចិន។ កងទ័ព កម្មាភិបាលខ្មែរក្រហម និងប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនសិបនាក់ ត្រូវបញ្ជូនមកធ្វើការនៅក្នុងការដ្ឋានព្រលានយន្តហោះមួយនេះ។ការដ្ឋានព្រលានយន្តហោះ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានសម្លាប់មនុស្សរាប់ពាន់ម៉ឺននាក់ដោយសារការងារបាក់កម្លាំង ឆក់ខ្សែភ្លើង និងសម្លាប់ចោល។ មានសាក្សីជាច្រើន ដែលបានចូលខ្លួនមកបំភ្លឺជុំវិញការធ្វើទារុណកម្មនៅក្នុងការដ្ឋានព្រលានយន្តហោះ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំងក្នុងសាលាក្តីខ្មែរក្រហមទៀតផង។ អ្នកកំពង់ឆ្នាំងក្នុងវ័យចំណាស់ ដែលបានឆ្លងកាត់សម័យប៉ុលពត បានរៀបរាប់អំពីការងារលំបាកលំបិនបំផុតក្នុងការដ្ឋានព្រលានយន្តហោះ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំងថា៖ ...ពួកខ្មែរក្រហមបានបង្ខំឱ្យប្រជាជនកាប់គាស់កាយរំលំដើមត្នោតរាប់សិបម៉ឺនដើម លើផ្ទៃដីជាច្រើនហិកតាទាំងយប់ ទាំងថ្ងៃ គ្មានបានហូបចុក និងសម្រាកគ្រប់គ្រាន់ឡើយ...។ ដើម្បីកសាងព្រលានយន្តហោះនេះ គេបានយកថ្មនៅការដ្ឋានថ្មភ្នំតាបាំងដែលនៅក្បែរនោះ ដោយសារមានគុណភាពល្អ។ ការងារនេះត្រូវធ្វើឡើងទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ពេលខ្លះកងទ័ព និងកម្មាភិបាលមួយចំនួន ក៏ត្រូវអង្គការយកទៅកំទេច(សម្លាប់) ដោយសារការធ្វេសប្រហែសចំពោះការងាររបស់ខ្លួន។ ផ្លូវបេតុងយ៉ាងក្រាស់ត្រូវបានគេចាក់ព័ទ្ធជុំវិញព្រលាន តភ្ជាប់មកដល់ទំនប់ក្រាំងលាវ។ ចំណែកការដ្ឋានថ្មនៅភ្នំតាបាំង គឺមានភ្លើងអគ្គិសនីបំភ្លឺទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។ កម្មាភិបាល និងជំនាញការចិន ត្រូវបានស្នាក់នៅក្នុងកន្លែងរូងភ្នំមួយនៅក្នុងភ្នំតារូង និងតារាជ ដោយគេបានចោះភ្នំទំលុះពីម្ខាងទៅម្ខាងទៀត ដើម្បីផ្ទុកគ្រឿងសព្វាវុធ និងគ្រាប់រំសេវផ្ទុះ។ បច្ចុប្បន្ន រូងភ្នំតារូង និងតារាជ ត្រូវបានព្រៃដុះជិត និងថ្មធ្លាក់បិទរូងជិតអស់ហើយ។ នៅក្នុងសម័យអ៊ុនតាក់ គេបានប្រើប្រាស់ព្រលានយន្តហោះនេះដើម្បីដឹកជំនួយ និងរថយន្តរបស់កងទ័ព។ បច្ចុប្បន្ន ព្រលានយន្តហោះនេះមិនសូវមានដំណើរការដូចមុនឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើតាមប្រសាសន៍របស់ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាល គេនឹងមានគម្រោងសាងសង់ និងពង្រីកព្រលានយន្តហោះនេះ វិវឌ្ឍន៍ឱ្យក្លាយទៅជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅក្នុងឆ្នាំ២០២០។
ភ្នំរាប់បាត្រ
thumb វត្តគិរីវង្គត ហៅភ្នំរាប់បាត្រត្រូវបានគេចាត់ជារមណីយដ្ឋានវប្បធម៌ និងធម្មជាតិមួយ ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងភូមិអណ្ដូងជ្រៃ ឃុំអណ្ដូងស្នាយ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ នៅលើភ្នំនេះ មានរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្រ្តជាច្រើន ដែលបន្សល់ទុកតាំងពីសម័យលង្វែក ហើយភ្នំនេះជាប់ឈ្មោះហៅថា «ភ្នំរាប់បាត្រ»មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ គឺដោយសារតែកងទ័ពខ្មែរធ្វើសឹកសង្គ្រាមឈ្នះកងទ័ពសៀម។ លោកតា ស៊ុម សំអាត ប្រធានគណៈកម្មការវត្តភ្នំរាប់បាត្រ បានរៀបរាប់ប្រាប់ថា មូលហេតុ ដែលគេហៅថា«ភ្នំរាប់បាត្»រ គឺដើមឡើយមានមេទ័ពខ្មែរបានបួងសួងថា បើវាយឈ្នះកងទ័ពសៀមនឹងធ្វើពិធីរាប់បាត្រនៅលើនេះ។ដូចអ្វីដែលខ្លួនប៉ងប្រាថ្នាមែន មេទ័ពរូបនោះបានវាយឈ្នះកងទ័ពសៀម ហើយក៏បានធ្វើពិធីបុណ្យ និងរាប់បាត្រព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គ តែមិនមានតួលេខ ណាមួយបញ្ជាក់អំពីចំនួនព្រះសង្ឃនោះទេ។ក្រោយមកភ្នំនេះក៏ជាប់ឈ្មោះថា «ភ្នំរាប់បាត្រ»។ ប៉ុន្ដែនៅឆ្នាំ១៩៨៧រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានសម្រេចឲ្យដាក់ឈ្មោះភ្នំនេះថា «គីរីវង្កត» វិញ។តាមការដំណាលតៗគ្នាមកថា នៅមុនកងទ័ពខ្មែរវាយបណ្ដេញកងទ័ពសៀម គឺ សៀមបានវាយយកក្រុងលង្វែក និងបានឡើងមកលើភ្នំនេះ បានវាយភ្នំថ្មអណ្ដើក យកឆ្នាំងឆ្អិនឯង។ អ្វីទៅជាឆ្នាំងឆ្អិនឯង? ឆ្លើយតបនឹងសំណួរនេះ លោកតា សំអាតបានឲ្យដឹងថា ឆ្នាំងឆ្អិនឯង គឺមានបារមីស័ក្ដិសិទ្ធិ ដោយបួងសួងសុំម្ហូបអ្វីបានហ្នឹង ហើយម្ហូបទាំងនោះឆ្អិនស្រាប់តែម្ដង។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រឿងរ់ាវទាំងនេះគ្រាន់តែជាប្រវត្តិសាស្រ្តត្រួសៗប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្ដែ លោកតា សំអាត បានបញ្ជាក់ថា ភ្នំរាប់បាត្រនេះបញ្ចុប្បន្នបានក្លាយទៅជា រមណីយដ្ឋានធម្មជាតិ ដោយមានភ្ញៀវទេសចរទាំងជាតិ និង អន្ដរជាតិ បានមកកម្សាន្ត និងធ្វើបុណ្យទាននៅក្នុងវត្តនេះផងដែរ និងដើរទស្សនាព្រៃភ្នំ ស្រូបយកខ្យល់ អាកាសបរិសុទ្ធ រួមទាំងស្វែងយល់ពីរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្រ្តខ្លះៗបានថែមទៀតផង ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
A&W Restaurants
A & W Dining គឺជាហាងអាហាររហ័ស អាហាររហ័ស ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយការ៉ុតនិង aerotus ។ A & W គឺជាក្រុមហ៊ុនដំបូងគេដែលទទួលបានភាពជោគជ័យផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។ សិទ្ធិអាជីវកម្មផ្ដាច់មុខបានចាប់ផ្តើមនៅ កាលីហ្វញ៉ា ប្រហែលឆ្នាំ 1921 ។ ភាពជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនត្រូវបានដកចេញពីសហសេវិករ៉យវ៉លអាល់លែននិងហ្វ្រេងរ៉ាយ។ បញ្ជីរាយមុខម្ហូបសម្រាប់ភោជនីយដ្ឋាននេះរួមបញ្ចូលប៉ុន្តែមិនត្រូវបានកំណត់ចំពោះ ហាំប៊ឺហ្គឺ, បារាំង ចៀនឆានិងឆ្កែក្តៅទេ។ តំបន់បរិភោគអាហារមានទីតាំងជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោកនិង សហរដ្ឋអាមេរិក ។
វត្តភ្នំចំពុះ
thumb វត្តតុណ្ឌបព្វតារាម ហៅវត្តភ្នំចំពុះ ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិ ទ្រនាមពេជ្រ ឃុំគោកបន្ទាយ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ វត្តភ្នំចំពុះ បានកសាងឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៨៣ ដែលមានអាយុកាលជាង១៣៥ឆ្នាំហើយ ដោយឆ្លងកាត់ព្រះចៅអធិការ ៥ អង្គ។ នៅឆ្នាំ១៩៨២ វត្តនេះចាប់ផ្ដើមជួសជុល និងកសាងជាបន្តបន្ទាប់ រួមមាន ព្រះវិហារថ្មី កុដិ ឧបដ្ខានសាលា ដងទង់ ស្រះទឹក អណ្ដូង ទឹក និងហេដ្ឋរចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត។ ខ្លោងទ្វារវត្តភ្នំចំពុះ ដែលស្ថិតនៅជាប់ផ្លូវជាតិលេខ៥ បាន និងកំពុងរង់ចាំស្វាគមន៍លោក អ្នកជាភ្ញៀវទេសចរគ្រប់ៗគ្នា ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ទេសភាព និងខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធនៅលើកូនភ្នំនេះ គឺពិតជាស្រស់ស្អាត និងមានលក្ខណៈធម្មជាតិទៀតផង។ ពេលលោកអ្នកដើរឡើងទៅដល់ព្រះវិហារថ្មី ក្នុងបរិវេណវត្តភ្នំចំពុះ គឺលោកអ្នក អាចសម្លឹងមើលឃើញជួរភ្នំកង្រីយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែតថែមទៀតផង។
អេដហ្គារ អាឡាន ផូ
អេដហ្គារ អាឡាន ផូ (Edgar Allan Poe; ១៩ មករា ឆ្នាំ ១៨០៩ – ៧ តុលា ឆ្នាំ ១៨៤៩) គឺជាអ្នកនិពន្ធ អ្នកកំណាព្យ និងអ្នករិះគន់អក្សរសិល្ប៍អាមេរិក ។ ផូត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់តាមរយៈកំណាព្យនិងរឿងខ្លី ជាពិសេសរឿងនិទានរបស់គាត់អំពីអាថ៌កំបាំង ។
ផូបានកើតនៅបូស្តុនដែលជាកូនទីពីរនៃតួសម្តែងពីរ ។ ឪពុករបស់គាត់បានបោះបង់គ្រួសារចោលនៅឆ្នាំ ១៨១០ ហើយម្តាយរបស់គាត់បានស្លាប់នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ។ កុមារនេះត្រូវបានគេនាំយកដោយ ចន និង ហ្វ្រែន អេឡែន នៅ រីម៉ុន វីជីនៀ ប៉ុន្តែពួកគេមិនដែលបានចិញ្ចឹមគាត់ជាផ្លូវការទេ ។ ផូបានចូលរៀននៅសកលវិទ្យាល័យវឺជីនៀ អស់រយៈពេលមួយឆមាស ប៉ុន្តែបានចាកចេញ ដោយសារតែខ្វះលុយ ។ ផូបានឈ្លោះប្រកែកគ្នាជាមួយអាឡានអំពីប្រាក់ការអប់រំរបស់គាត់ ហើយបានចូលបម្រើកងទ័ពនៅឆ្នាំ ១៨២៧ ក្រោមឈ្មោះដែលគេសន្មត់ ។ វាគឺនៅពេលដែលអាជីពបោះពុម្ពផ្សាយរបស់គាត់បានចាប់ផ្តើម ទោះបីជារាបសា ជាមួយនឹងការប្រមូលផ្ដុំអនាមិកនៃកំណាព្យរឿង Tamerlane and Other Poems (១៨២៧) និងប្រើតែរហស្សនាមថា «ជនជាតិបូស្តុនមួយរូប» ។
ផូបានផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់របស់គាត់ទៅជាកំណាព្យ ហើយបានចំណាយពេលច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់ដើម្បីធ្វើការផ្នែកសារព័ត៌មាននិងទស្សនាវដ្តីអក្សរសាស្ត្រ ដោយក្លាយជាអ្នករិះគន់ផ្នែកអក្សរសាស្ត្ររបសគាត់ ។ ការងាររបស់គាត់បានបង្ខំឱ្យគាត់ផ្លាស់ទីលំនៅទៅតាមបណ្តាទីក្រុងមួយចំនួនដូចជា បាលទីម័រ ហ្វីឡាដេហ្វី និងញូវយ៉ក ។ នៅរីម៉ុន ក្នុងឆ្នាំ ១៨៣៦ គាត់បានរៀបការជាមួយបងប្អូនជីដូនមួយអាយុ ១៣ ឆ្នាំរបស់គាត់ដែលឈ្មោះថា វឺជីនៀ ក្លិម ។ នៅខែមករាឆ្នាំ ១៨៤៥ ផូបានចេញផ្សាយកំណាព្យរបស់គាត់ "The Raven" និងទទួលបានជោគជ័យភ្លាម ៗ ។ ប្រពន្ធរបស់គាត់បានស្លាប់ដោយសារជំងឺរបេង ២ ឆ្នាំបន្ទាប់ពីការចេញផ្សាយ ។ អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ គាត់ត្រូវបានគេគ្រោងនឹងបង្កើតទិនានុប្បវត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់រឿង The Penn (ក្រោយមកប្តូរឈ្មោះថា The Stylus) ទោះបីគាត់បានស្លាប់មុនពេលវាអាចត្រូវបានផលិតឡើង ។ ផូបានស្លាប់នៅបាលទីម័រនៅថ្ងៃទី ៧ តុលា ឆ្នាំ ១៨៤៩ នៅអាយុ ៤០ ឆ្នាំ ។ មូលហេតុនៃការស្លាប់របស់គាត់មិនត្រូវបានគេដឹង និងត្រូវបានកំណត់ជាទូទៅចំពោះដូចជា គ្រឿងស្រវឹង ជំងឺបេះដូង ការធ្វើអត្តឃាត និងផ្សេងទៀត ។
ផូនិងការងាររបស់គាត់មានឥទ្ធិពលលើអក្សរសិល្ប៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងនៅជុំវិញពិភពលោក និងនៅក្នុងវិស័យឯកទស ដូចជាផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ត និងអក្សរសាស្ត្រជាដើម ។ ផូនិងការងាររបស់គាត់ក៏បានលេចឡើងនៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយទាំងអក្សរសាស្ត្រ តន្ត្រី ភាពយន្ត និងទូរទស្សន៍ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធអាមេរិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីបាលទីម័រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីបូស្តុន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីញូវយ៉ក