cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អ្នកការសែត
អ្នក​ដែលមានអាជីព​ជាអ្នកកាសែតមួយរូបគឺ​​​​​ត្រូវពឹងផ្អែកទៅលើការអនុវត្តន៏ជាច្រើនដូចជាការសើបអង្គេត​ការធ្វើសេចក្ដីរាយការណ៏ចំពោះព្រឹត្តិការណ៏ណាមួយ​ត្រូវអោយមានលក្ខណះទូលំទូលាយដល់អ្នក អានគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់។ បើទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយអាជីពជា អ្នកកាសែតតែងតែមានភាពប្រែប្រួល ហើយក៏មានគុណសម្បត្តិនិងគុណវិបត្តិមួយចំនួនដែរក្នុងការធ្វើព័ត៍មានណាមួយ​អ្នកការសែត ត្រូវរិះគិតពិចារណា អោយបានល្អ និងមានភាពទាក់ទាញ ចំពោះអ្នកអានក្នុងការ ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន នីមួយៗ។​ ស្របតាមនោះដែរការរៀបចំបង្កើតនូវព័ត៍មានទាំងឡាយដែលមានលក្ខណះទាក់ទងទៅនឹងផ្នែករដ្ធបាល​ផ្នែកធ្វើជំនួញ​អ្នកកាសែតត្រូវដឹងអោយបានច្បាស់ពីវប្បធមឬប្រវតិ្ត នៃទិដ្ធភាពនោះផងដែរ ដួចជាសិល្បះ និងការកំសាន្តជាដើម៕នៅក្នុងនោះដែរក៏ត្រូវ​មានការបូកបញ្ជូលជាមួយនឹងអ្នកត្រួតពិនិត្យសារពត័មាន​អ្នកថតរូប ហើយក៏ត្រូវមានអ្នកកត់ត្រាផងដែរ។ លោកJohann Caroluus’s Relation aller Fumemmen und Gidenck wurdigen​ គឺជាអ្នកប្រវត្តិវិទូ មួយរូបដែលបាននឹកឃើញបង្កើតនូវការសែតព័ត៍មានលើកដំបូងចេញជាសាធារណះនៅក្នុងឆ្នាំ១៦០៥ នៅ Strassburg។ ការសែតព័ត៍មាន ដែលចេញជាផ្លូវការលើកដំបូងគឺ English daily courant ចាប់ពីឆ្នាំ១៧០២​ដល់១៧៣៥។ សង្គមមួយ ដែលមានលក្ខណះជឿនលឿនក្លាយទៅជាអ្នកផ្តល់សារព័ត៍មាន​ជាមតិយោបល់ សាធារណៈ ដូចជាមនុស្សម្នាក់បានផ្តល់ជាម្ហូបអាហារទៅដល់នណារម្នាក់ផងដែរ៕ ក៏ប៉ុន្តែបញ្ជីរឺស្ថានការណ៏ស្តីពីការសែតផ្សេងៗនៃMass mediaស៊ុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យ និងផ្តល់ជាមតិយោបល់ពីអ៊ិនធឺណែតទាំងអស់។
ប្រវត្តិនៃអ្នកសារព័ត៌មាន
ការ​សែតព័ត៌មាន លើកដំបូងត្រូវបានរៀបចំ​ក្នុងសតវត្ស​ទី១៧​ នៅប្រទេសអង់គ្លេស​។ រយៈ​ពេលពីរ​អាទិត្យ​ ម្ដង​ការជោគជ័យ​ផ្សេងៗ​ នៃការសែត​ព័ត៌មាន​អង់គ្លេស ដែលបាន​ត្រឡប់មកក្នុង​អាថ៌កំបាំង​គឺ​ ការសែតប្រចាំថ្ងៃ(The Dialy Courant)។ ការសែតព័ត៌មាន​ដំបូង​នៅ រដ្ឋខលលោនិច(Colonics) នៃសហរដ្ឋអាមេរិចមាន​ដូចជា​ លោក ប៊េនចាម៊ីន ហឺរីស(Benjamin Harris)គឺ ចំណងជើងដំបូងនៃទំព័រជាច្រើន របស់កាសែតដែលបានចេញផ្សាយ និង Domestick​ ត្រូវបាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយនៅឆ្នាំ​1690 ប៉ុន្ដែមួយរំពេជ​សោះត្រូវបាន​បិទទ្វា​រ ដោយសារ​គ្មានអ្វី​អះអាង​តាម​បទបញ្ជាថា​ជាអ្នកការសែត។កាសែតសហរដ្ឋអាមេរិច ដែលល្បីជាង​គេក្នុង​សម័យកាល​នោះត្រូវបាន​ប្រឆាំង ដោយរាជរដ្ឋាភិបាល​ចក្រ​ភពអង់គ្លេស ​ជាលទ្ធផល​ចក្រភពអង់គ្លេសបាន​ដាក់ទណ្ឌកម្ម ហើយរារាំង​ដំណើរការ។ ពេលនោះមាន​ពីរឬបីរយការសែត​ព័ត៌មាន​ក្នុង សហរដ្ឋអាមេរិចអំឡុងឆ្នាំ១៨០០។ ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៣ការសែត​ប៊(Benjamin Day បានបើក​សម្ភោធ The Sun (ញ៉ូយ៉ក) ហើយបាន​បង្កើត​ Penny Press ។ ការសែត​ Day’s papers បានដាក់បញ្ចូល​ដែលពោពេញដោយ​មានការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​​ និង​ សម្ដៅ​ទៅលើ​កិច្ចការរបស់​ក្រុម​អ្នកស្ដាប់​ ការលក់មាន​តំលៃ​ច្រើន​មហាសាល ។ ក្នុងកំឡុងពេល​ សង្គ្រាមស៊ីវិល ការថតរូប​ ការអនុញ្ញាតិ្ដ​ត្រង់​វិចិត្រ​កម្ម​ក្នុងសារព័ត៌មាន​ និង​ ទូរលេខ​វិទ្យា​ ការបង្កើនល្បឿន​យ៉ាង​សំខាន់ត្រូវបាន​អភិវឌ្ឍន៍។ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៤៦ The Associated Press បាន​ប្រើ​សេវ៉ា​តាមរយៈ​ខ្សែត្រូវ​បាន​បង្កើត​រូបរាង​ឡើង​ដូច​ជា រួម​សហការ​គ្នា​ផ្សេងៗ រវាង​ការសែត​ព័ត៌មាន​ធំៗបី​ឬបួន​ ដើម្បី​ចែក​រំលែក​ព័ត៌មាន​ ដែលបាន​មក​ដល់​តាមរយៈ​ទូរលេខពីអ៊ឺរ៉ុប។ អេភ៊ី(AP)ឥឡូវនេះ​ជា ពាក្យ​ដែលចំនាស់​នៅក្នុង​ក្រសួងព័ត៌មាន។ នៅឆ្នាំ ១៨៥១ George Jones (publisher)និង​ Henry Raymond បើកសម្ភោធ The new York times នៅទសវត្ស​ឆ្នាំ ១៨៩០ ការសែតព័ត៌មាន​ផ្ទាល់ខ្លួន​របស់​ ចូសេភ ភ្យូលីតសឺ(Joseph Pulitzer) នៅក្រុង​ញូយ៉ក និង​ កន្លែង​ផ្សេងៗ​បានបង្កើត​ការសែតថ្មីៗ​គឺ Yellow Journalism មកពីឈ្មោះ​នៃ(The Yellow Kid)បោះពុម្ពដោយ​Pulitzer។​
តួនាទីរបស់អ្នកកាសែត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកកាសែត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាសែត
សាកលវិទ្យាល័យន័រតុន
''[0][1] សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន ( [2], NU​) គឺ​ជា​សាកល​វិទ្យាល័យ​ឯកជន​មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ចុះ​បញ្ជី​ជាមួយ​ក្រសួង​អប់រំ​យុវជន​និង​កីឡា​។ [4] វា​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ 1996 ។ សាកលវិទ្យាល័យ​គឺ​ជា​ស្ថាប័ន​អប់រំ​ឯកជន​នៅ​កម្ពុជា​ជា​លើក​ដំបូង​។
នៅ​ឆ្នាំ 2006 លោក Tom លោក David Chandler ដែល​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ម៉ូដែល 3​-D ដែល​មក​ពី​សាកល​វិទ្យា​ល័​យ​ម៉ូ​ណាស់​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​មែ​ល​ប៊​ត្រូវ​បាន​គេ​អញ្ជើញ​ឱ្យ​ទៅ​ន័​រ​តុ​ន​ជា​សមាជិក​ជាន់​ខ្ពស់​មក​ទស្សនា​។ គោល​បំណង​នៃ​ការ​រាក់ទាក់​នេះ​គឺ​ដើម្បី​ណែនាំ​ស្ថាបត្យកម្ម​និង​វិទ្យា​សា​ស្រ្ត​ប​ច្ចេ​ក​ទេស​សិស្ស​ចលនា​និង​ម៉ូដែល​ឯកទេស​និង​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ពួក​គេ​ទៅ​រៀន​ឌីជីថល​បង្ហាញ​បេ​តិក​ភ័​ណ្ឌ​របស់​ពួក​គេ​ផ្ទាល់​ដោយ​ប្រើ​ប​ច្ចេ​ក​ទេស 3​-D បាន​។ [6]
សាកល​វិទ្យា​ល័​យ​ន័​រ​តុ​ន​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុកថា​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​អប់រំ​ល្អ​បំផុត​នៅ​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​បន្ទាប់​ពី​ការ​បង្កើត​ឡើង​របស់​ខ្លួន​និង​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសរើស​ដោយ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​អភិវឌ្ឍន៍​វិស័យ​បច្ចេកវិទ្យា​គមនាគមន៍​និង​ព័ត៌មានវិទ្យា (NiDA​) ក្រសួង​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​-ទូរគមនាគមន៍ (ក្រសួង​ប្រៃសណីយ៍​និង​ទូរគមនាគមន៍​) ក្រុម​ទិន្នន័យ​អន្តរជាតិ (IDG​) ដើម្បី​ទទួល​បាន​ពាន​រង្វាន់​នេះ និង​កិត្តិយស​ជា​ផ្លូវការ​ថា​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ 2010 ។ [7] សាកល​វិទ្យា​ល័​យ​មាន​បរិវេណ​សាលា​ចំនួន​ពីរ​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​ទាំង​ពីរ​នៅ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​។ បច្ចុប្បន្ន​សាកល​វិទ្យា​ធិ​ការ​, សាកល​វិទ្យា​ធិ​ការ​និង​ជា​អនុប្រធាន​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន​គឺ​ជា​សា​ស្រ្តា​ចា​រ្យ​ចាន់​សុខ Khieng និង​សា​ស្រ្តា​ចា​រ្យ​អ៊ុ​ន​វ៉ា​ន់ Thouen រៀងគ្នា​។
ប្រវត្តិ​សា​ស្រ្ត
សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន​គឺ​ជា​សាកល​វិទ្យាល័យ​ឯកជន​លើក​ដំបូង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃទី 2 ធ្នូ​ឆ្នាំ 1996 ដោយ​សា​ស្រ្តា​ចា​រ្យ​ចាន់​សុខ Khieng ។ វា​បាន​ចាប់​ផ្តើ​ម​ផ្តល់​ជូន​នូវ​ថ្នាក់​រៀន​នៅ​ក្នុង​ខែ​ធ្នូ​ឆ្នាំ 1996 និង​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ជា​សាកលវិទ្យាល័យ​មួយ​ដោយ​អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​ខែ​កញ្ញា 18​, ឆ្នាំ 1997 ។ ស្ថាប័ន​នេះ​ត្រូវ​បាន​សម្ពោធ​ជា​ផ្លូវការ​នៅ​ក្នុង​ពិធី​មួយ​កាលពី​ថ្ងៃទី 28 ខែកុម្ភៈ​ឆ្នាំ 1997 ចូលរួម​ដោយ​ស​ម្តេ​ច​ហ៊ុន​សែន​នាយក​រដ្ឋ​ម​ន្រ្តី​នៃ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​។
មួយ​អនុក្រឹត្យ​បន្ថែម​ទៀត​លេខ 47 របស់​រាជ​រដ្ឋា​ភិ​បាល​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ចុះ​ថ្ងៃទី 25 ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ 2000 បាន​អនុម័ត​ការរៀបចំ​សេដ្ឋ​កិច្ច​របស់​ខ្លួន​ផ្តល់​ឱ្យ​វា​ថា "សិទ្ធិ​និង​សិទ្ធិ​ជា​" ទៅ​ជា "មហា​វិទ្យា​ល័​យ​បើក​នាយកដ្ឋាន​និង​ធ្វើ​ក្រោយ​និង​វគ្គ​ប​ត្រ​បណ្ឌិត​ឬ វគ្គ​សិក្សា​ដែល​មាន​ជំនាញ​វិជ្ជាជីវៈ​ដែល​ជា​តម្រូវ​ឱ្យ​មាន​សម្រាប់​សង្គម​និង​ប្រទេស "។ នេះ​សាលា​បាន​ចាប់​ផ្តើ​ម​ក្នុង​ឆ្នាំ 2001 នៅ​ក្នុង​ការ​ដោយសារ​រឿង​ជាមួយ Ateneo ដឺ​សាកលវិទ្យាល័យ Zamboanga នៃ​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន​។ សញ្ញា​សម្រាប់​ថ្នាក់​អនុបណ្ឌិត​ពីរ​លើក​ដំបូង​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ដោយ​សាកល​វិទ្យា​ធិ​ការ​និង​ជា​ប្រធាន​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន​និង​សាកលវិទ្យាល័យ Ateneo ដឺ Zamboanga រៀងគ្នា​។ ក្នុង​ឆ្នាំ 2001 NU បាន​ផ្តល់​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​របស់​ខ្លួន​ជា​លើក​ដំបូង​ទៅ 453 និស្សិត​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​អាជីវកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​ច្បាប់​និង​វិទ្យា​សា​ស្រ្ត​កុំព្យូទ័រ​។
ទស្សនៈវិស័យ
សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន​មាន​បំណង​ផលិត​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ដែល​នឹង​រួម​ចំណែក​ដល់​សុខុមាលភាព​សង្គម​និង​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​ដល់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​សាកល​វិទ្យាល័យ​គោរព​ជា​អន្តរជាតិ​។ សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន​មាន​បំណង​ផលិត​ធន​ធាន​មនុស្ស​ដែល​មាន​សមត្ថភាព​និង​ជំនាញ​វិជ្ជាជីវៈ​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដែល​នឹង​ការពារ​បេតិកភណ្ឌ​របស់​ប្រទេស​នេះ​និង​តម្លៃ​ខណៈ​ពេល​ដែល​ជំរុញ​ស្មារតី​នៃ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ចំណេះដឹង​និង​ការ​យល់​ដឹង​នេះ​។
ជនជាតិទំពួន
ជនជាតិទំពួន ជាជនជាតិភាគតិចមួយក្រុមដែលកំពុងរស់នៅតំបន់ភ្នំភាគខាងត្បូងនិងខាងលិចខេត្តរតនគិរី ប៉ែកឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា។ ពួកគេមានគ្នាប្រមាណ ២៥ ០០០នាក់។ ពួកគេមានភាសាផ្ទាល់ខ្លួនដែលជាភាសាស្ថិតក្នុងអំបូរភាសាមន-ខ្មែរ។ ភាសាពួកគេកាលពីដើម​មិនមានអក្សរសំរាប់​សរសេរតំនាងសំលេងទេ។ តែចាប់ពីជាង១០ឆ្នាំមុនគេសង្កេតឃើញមានការបង្កើតអក្សរដោយយកលំនាំតាមអក្ខរក្រមភាសាខ្មែរ។
សាកលវិទ្យាល័យន័រតុន
បេសកកម្ម
សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ព្យាយាម​ផលិត​និស្សិត​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ដែល​មាន​: 1 ។ សហគ្រិន 2 ។ អ្នក​ជំនាញ​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ដែល​មាន​ត្រៀម​ខ្លួន​ជា​ស្រេច​ដើម្បី​ប្រឈម​នឹង​ឧបសគ្គ​នា​ពេល​អនាគត​នេះ​: ចេះ​ប្រើ​កុំព្យូទ័រ​● ●​ទំនាក់​ទំនង​ពូកែ (ជា​ពិសេស​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ភាសា​អង់គ្លេស​) ● skilled នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែល​បាន​ជ្រើស​របស់​ពួក​គេ​នៃ​ការ​សិក្សា​ដ៏​ធំ​និង ●​អាច​បង្កើត​និង​រក្សា​បាន​នូវ​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​បុគ្គល​ល្អ​។ 3 ។ ការងារ​ជំនាញ​វិជ្ជាជីវៈ​ខ្ពស់​ដែល​មាន​ជំនាញ​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ទីផ្សារ​ការងារ​។ 4 ។ អា​ដាប់​ធ័​រ​ដើម្បី​អនុវត្ត​ជំនាញ​របស់​ពួក​គេ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ថ្មី​ឬ​កំពុង​រីក​ចម្រើន​។ 5 ។ ការ​ច្នៃ​ប្រឌិត​និង​ឯករាជ្យ​អ្នក​គិត​ដែល​អាច​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​។ 6 ។ មនុស្ស​ដែល​តម្លៃ​ការ​សិក្សា​ខ្ពស់​និង​មាន​ស្មារតី​ក្នុង​ការ​ស៊ើបអង្កេត​មួយ​។ 7 ។ ឃោសនា​នៃ​សន្តិភាព​យុត្តិធម៌​និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​។ ដើម្បី​ផលិត​និស្សិត​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​បែប​នេះ​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន​ប្តេ​ជ្ញា​ខ្លួន​វា​ទៅ​: សិស្ស - ដោយ​បន្ត​ផ្តល់​សេវា​សិក្សា​ដែល​មាន​គុណភាព​ខ្ពស់​ដែល​បាន​បំ​ពែ​ញ​ជា​មួយ​នឹង​វិធី​សា​ស្រ្ត​បង្រៀន​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​, ជួយ​សម្រួល​ដល់​ការ​និង​គ្រប់គ្រង​ការ​សិក្សា​ឯករាជ្យ​រក្សា​តម្លៃ​បែប​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​និង​វប្បធម៌​និង inculcating និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​មោទនភាព​ជាតិ បុគ្គលិក​នេះ - ដោយ​ការ​បន្ត​ការ​អភិវឌ្ឍ​ខ្លួន​និង​សិក្សា​ទាំង​បុគ្គលិក​និង​ការ​សិក្សា​និង​មិន​សិក្សា​; ប្រជាជាតិ​នេះ - ដោយ​ការ​លើក​កម្ពស់​សន្តិភាព​យុត្តិធម៌​និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​និង​ការ​ពង្រឹង​តំណ​ប្រយោជន៍​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ដល់​សហគមន៍​ក្នុង​តំបន់​និង​អន្តរជាតិ​។
ជនជាតិទំពួន
ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ
ជនជាតិទំពួនជាអ្នកភ្នំ រស់នៅតាមភូមិករតូចៗដែលមានគ្នាពី១០០ ទៅ ៤០០នាក់។ ភូមិទាំងឡាយជាទូទៅមានរាងជាការ៉េ និងមានរោង​(ផ្ទះសហគមន៍)​នៅចំកណ្ដាល។ បច្ចុប្បន្ន ភូមិទំពួនភាគច្រើនមានអណ្ដូងទឹករួមគ្នា មានតារាងបាល់ទះ និង រោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវនៅកណ្ដាលភូមិផងដែរ។ បន្ថែមពីលើផ្ទះមួយខ្នងនៅក្នុងភូមិ ជនជនទំពួនភាគច្រើនមានផ្ទះមួយខ្នងផ្សេងទៀតនៅលើដីចំការរបស់ខ្លួន។
សាកលវិទ្យាល័យន័រតុន
គោលដៅ​និង​គោលបំណង​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន
នៅ​ក្នុង​គោល​បំណង​ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​សាកល​វិទ្យាល័យ​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​បេសកកម្ម​មួយ NU បាន​កំណត់​ស៊េរី​នៃ​គោលដៅ​កម្រិត​ខ្ពស់​និង​គោលបំណង​ដែល​បង្កើត​ជា​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​ផែនការ​យុទ្ធ​សា​ស្រ្ត​ផ្ទៃក្នុង​របស់​ខ្លួន​ក៏​ដូច​ជា​ការ​ចង្អុល​បង្ហាញ​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​និង​សហគមន៍​របៀប​សាកល​វិទ្យា​ល័​យ​មាន​បំណង​ជួប និង​ការ​គាំទ្រ​ព​ត៌​មាន​របស់​ខ្លួន​និង​លើស​ពី​តម្រូវ​ការ​អតិបរមា​សម្រាប់​ការ​ទទួលស្គាល់​ជា​ផ្លូវការ​ថា​ជា​សាកលវិទ្យាល័យ​មួយ​។
ជនជាតិទំពួន
ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ
ផ្ទះសំបែងសាងសង់លើសសរដែលមានកំពស់ពី១ទៅ២ម៉ែត ដើម្បីអោយខ្យល់ចេញចូលបានល្អ។ ជញ្ជាំង ដំបូល និងទ្វារ ធ្វើឡើងពីចំរៀកឫស្សី។ ផ្ទះជាធម្មតាមានរាងជាចតុកោណកែង ៣គុណ៥ម៉ែត។ សព្វថ្ងៃ ជនជាតិទំពួនដែលមានជីវភាពធូរធារសាងសង់ផ្ទះឈើប្រក់ស័ង្កសី ដើម្បីជាសញ្ញានៃភាពមានបានរបស់ពួកគេ។ នៅតំបន់ខ្លះ ជនជាតិទំពួនរស់នៅក្នុងផ្ទះសហគមន៍ ដែលអាចមានប្រវែងដល់ទៅ៦០ម៉ែត។
ជនជាតិទំពួនពេលរៀបការរួច បុរសយកត្រកូលខាងគ្រួសារនារី។ ការផ្ទេរកេរ្តិ៍មរតកក៏ធ្វើឡើងតាមខ្សែស្រលាយខាងស្រីដែរ។ ជាធម្មតា ជនជាតិទំពួនរៀបការនៅអាយុពី១៤ទៅ១៨ឆ្នាំ។ តាមប្រពៃណី គូស្វាមីភរិយាថ្មោងថ្មីត្រូវទៅនៅបំរើគ្រួសារខាងស្រីរយៈពេល៣ឆ្នាំ រួចទៅនៅបំរើគ្រួសារខាងប្រុសបន្ថែម៣ឆ្នាំទៀត។ ដល់ពេលនោះ ពួកគេមានអាយុគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការចាប់ផ្ដើមធ្វើចំការដោយខ្លួនឯង។
សាកលវិទ្យាល័យន័រតុន
គោលដៅ​និង​គោលបំណង​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន
ដូច្នោះ​ហើយ​សាកល​វិទ្យា​ល័​យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​វា​ជា​អាទិភាព​មួយ​ដើម្បី​កសាង​កម្លាំង​និង​ធនធាន​របស់​ខ្លួន​។ ដល់​ទី​បញ្ចប់​នេះ​វា​រួច​ទៅ​ហើយ​អាច​បង្ហាញ​ថា​វា​មាន​សមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​បង្រៀន​និង​ដើម្បី​ដឹកនាំ​សិស្ស​រៀន​នៅ​កម្រិត​នៃ​ការ​អប់រំ​ខ្ពស់​ជាង​នេះ​។ សមត្ថភាព​នេះ​ត្រូវ​បាន​ជានិច្ច​ត្រូវ​បាន​សម្រិតសម្រាំង​។
ជនជាតិទំពួន
ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ
ជាមធ្យមស្ត្រីជាម្ដាយ មានកូនពី៦ទៅ៨នាក់។ តែដោយសារអត្រាមរណៈកុមារខ្ពស់និងមានកង្វះតំហែទាំសុខភាព មានកូនចំនួនមិនដល់៦នាក់ទេដែលអាចរស់ដល់ពេញវ័យ។
កសិកម្ម
ភាគច្រើននៃជនជាតិទំពួនចិញ្ចឹមជីវិតដោយធ្វើកសិកម្មចំការព្រៃដុត។ ដីដែលនៅជុំវិញភូមិជាកម្មសិទ្ឋរបស់​សហគមន៍ដែលជាអ្នកសំរេច​ចែកចំនែកដី​ទៅអោយ​អ្នក​ភូមិម្នាក់ៗ។ នៅពេលដែលដីនៅកន្លែងមួយអស់ជីជាតិ(ជាទូទៅក្នុងរយៈពេលពី២ទៅ៣ឆ្នាំ) ពួកគេត្រូវទៅកាប់ឆ្ការនិងដុតព្រៃ​ដើម្បីយកដីថ្មីរៀបចំ​សំរាប់ការ​ដាំដុះ។
សាកលវិទ្យាល័យន័រតុន
គោលដៅ​និង​គោលបំណង​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន
សាកល​វិទ្យា​ល័​យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ផ្តោ​ត​ជា​សំខាន់​លើ​ការ​បង្កើន​ភាព​សម្បូរ​បែប​យ៉ាង​រឹងមាំ​នៃ​កម្មវិធី​របស់​ខ្លួន​នៅ​កម្រិត​ថ្នាក់​បរិញ្ញា​និង​ក្រោយ​ឧត្តម​សិក្សា​ទាំង​ពីរ​នេះ​។ មួយ​ចេតនា​ច្បាស់​លាស់​គឺ​ដើម្បី​បង្កើន​សមាមាត្រ​នៃ​ក្រោយ​របស់​ខ្លួន​ដល់​សិស្ស​ថ្នាក់​បរិញ្ញា​។
ជនជាតិទំពួន
កសិកម្ម
ភាគច្រើននៃជនជាតិទំពួនដាំដុះស្រូវប្រាំង និងដំនាំរួមផ្សំផ្សេងទៀតដូចជាពោត សណ្ដែក និង ល្ពៅ។ ពួកគេក៏ចិញ្ចឹមសត្វយកសាច់ដែរ ដូចជា មាន់ ជ្រូក គោ ឆ្កែ និង ក្របី។ ជនជាតិទំពួនប្រើប្រាស់ស្នារឬកាំភ្លើងដើម្បីបរបាញ់សត្វខ្លាឃ្មុំ ក្ដាន់ pheasant និងកំប្រុកជាដើម។
សាកលវិទ្យាល័យន័រតុន
អន្តរតូបនីយកម្ម​
ជា​គោលដៅ​រយៈ​ពេល​វែង​នៃ NU គឺ​ដើម្បី​អាច​ទទួល​យក​បាន​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​នៃ​សាកល​វិទ្យា​ល័​យ​។ វា​ប​យ៉ាង​សកម្ម​ទំនាក់​ទំនង​អន្តរជាតិ​ជាមួយ​នឹង​សាកល​វិទ្យាល័យ​ក្រៅ​ប្រទេស​សាកសព​រដ្ឋាភិបាល​ភ្នាក់ងារ​អន្តរជាតិ​និង​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​សម្រាប់​គោល​បំណង​រួម​គ្នា​រួម​ទាំង​និស្សិត​និង​មហា​វិទ្យា​ល័​យ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​រួម​គ្នា​និង​កម្មវិធី​ប​ណ្តុះ​ប​ណ្តា​និង​ប្រភេទ​ដទៃ​ទៀត​នៃ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​សិក្សា​។
NU បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​លើ​អនុស្សរណៈ​ជា​មួយ​នឹង​សាកល​វិទ្យាល័យ​ក្រៅ​ប្រទេស​ដូច​ជា​សាកលវិទ្យាល័យ​ទីក្រុង​បាងកក (ប្រទេស​ថៃ​)​, ​​Ateneo ដឺ​សាកលវិទ្យាល័យ Zamboanga (ហ្វីលីពីន​) សាកលវិទ្យាល័យ​ម៉ូ​ណាស់ (អូស្ត្រាលី​) និង​សាកលវិទ្យាល័យ Northumbria (ប្រទេស​អង់គ្លេស​) និង​មាន​ការ​សហការ​ជាមួយ​សាកលវិទ្យាល័យ​អូ​ក​ឡែ​ន​បច្ចេកវិទ្យា (Newzeland​) សាកលវិទ្យាល័យ​ម៉ា​ឡា​យ៉ា ( ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​)​, ​​AIM នៅ (ហ្វីលីពីន​) សាកលវិទ្យាល័យ Assumption (ប្រទេស​ថៃ​)​, ​​លោក George Washington (សហរដ្ឋ​អាមេរិក​)​, ​​ECU (អូស្ត្រាលី​) និង​សាលា​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ក្រុង​ឡុ​ង​ដ៍ (អង់​គ្លេ​ស​) ។ តំណ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​សាកល​វិទ្យា​ល័​យ​បរទេស​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​ជំរុញ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ធនធាន​មនុស្ស​ការ​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​ព​ត៌​មាន​និង​ធនធាន​គម្រោង​រួម​គ្នា​ការធានា​គុណភាព​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​និង​សិស្ស​និស្សិត​និង​បុគ្គលិក​ប្តូ​រ​ប្រាក់​។
ផ្នែក​ដ៏​សំខាន់​នៃ​គោល​នយោបាយ​នៃ​ការ​អ​ន្ដ​រ​របស់​សាកល​វិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន​គឺ​ជា​ការ​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​និស្សិត​និង NU ស្វាគមន៍​និស្សិត​អន្តរជាតិ​ដែល​មាន​ប្រវត្តិ​ទាំង​អស់​។ លើស​ពី​នេះ​ទៅទៀត​បុគ្គលិក​បង្រៀន​របស់​ខ្លួន​មាន​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​សមាជិក​ជា​ច្រើន​ពី​ចំនួន​ដ៏​ល្អ​នៃ​ប​ណ្តា​ប្រទេស​ដែល​បាន​រួម​បញ្ចូល​គ្នា​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ជំនាញ​វិជ្ជាជីវៈ​មួយ​ដែល​រួម​ចំណែក​យ៉ាង​សំខាន់​ដល់​ការ​រស់​រវើក​នៅ​ក្នុង​បរិយាកាស​អន្តរជាតិ​សាកលវិទ្យាល័យ​។ សា​ស្រ្តា​ចា​រ្យ​ដែល​ភាគ​ច្រើន​នៃ​ពួកគេ​បាន​ទៅ​តាម​រយៈ​ការ​អប់រំ​ខ្ពស់​ជាង​មុន​ដែល​នាំ​ទៅ​ដល់​អនុបណ្ឌិត​ឬ​ប​ត្រ​បណ្ឌិត​, ចែក​រំលែក​ចំណេះ​ដឹង​ដ៏​ធំ​និង​ប​ច្ចេ​ក​ទេស​របស់​ពួក​គេ​ដល់​សិស្ស​របស់​ពួក​គេ​និង​ជួយ​សំ​រួល​ដល់​ការ​រៀន​សូត្រ​របស់​ពួក​គេ​ដើម្បី​ក្លាយ​​​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​នា​ពេល​អនាគត​ឬ​សូម្បី​តែ​នៅ​ក្នុង​វាល​ជា​អ្នក​ត្រួសត្រាយ​ផ្លូវ​របស់​ខ្លួន​។
ជនជាតិទំពួន
សិល្បៈ
ជនជាតិទំពួនចូលចិត្តតន្ត្រី។ ពួកគេហាត់លេងស្គរ ខ្លុយ គង និងឧបករណ៍តន្ត្រីផ្សេងទៀតតាំងពីក្មេងៗទៅ។ គងជាឧបករណ៍សំខាន់ជាងគេ។ ពេលមានពិធីផ្សេងៗ បុរសៗលេងគង ហើយនារីៗច្រៀងនិងរាំ។
សាកលវិទ្យាល័យន័រតុន
អន្តរតូបនីយកម្ម​
NU បាន​ប្តេ​ជ្ញា​ចិត្ត​ផង​ដែរ​ដើម្បី​រួម​ចំណែក​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​ចំណេះ​ដឹង​តាម​រយៈ​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​និង​អាហារូបករណ៍​ដែល​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ដល់​ការ​បង្រៀន​និង​ការ​រៀន​សូត្រ​របស់​ខ្លួន​ហើយ​នៅ​ក្នុង​ន័យ​នេះ​មហាវិទ្យាល័យ​ត្រូវ​បាន​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឱ្យ​ចូល​រួម​យ៉ាង​សកម្ម​នៅ​ក្នុង​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​និង​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​លទ្ធផល​ស្រាវ​ជ្រាវ​របស់​ពួក​គេ​។
ជា​ចុង​ក្រោយ​នៅ​ក្នុង​បន្ទាត់​ដែល​មាន​គោល​ដៅ​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ការ​ចូលរួម​ក្នុង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ NU បាន​ប្តេ​ជ្ញា​ចិត្ត​ក្នុង​ការ​ក្លាយ​​​ជា​ឃ្លាំង​នៃ​ចំណេះ​ដឹង​និង​ជំនាញ​ខ្សែ​ការពារ​សេរីភាព​សិក្សា​មួយ​និង​ដើម្បី​ស​ន្ម​ត់​តួនាទី​របស់​រិះគន់​និង​ម​នៈ​សិកា​រ​នៃ​សង្គម​កម្ពុជា​។
វគ្គ​សិក្សា​ដែល​ផ្តល់​ដោយ NU ត្រូវ​បាន​រចនា​ឡើង​ដើម្បី​ផ្តល់​នូវ​ចំណេះ​ដឹង​ទូលំទូលាយ​សិស្ស​មួយ​នៅ​ក្នុង​វាល​គ្នា​នៃ​ការ​សិក្សា​ជំនាញ​ប្រតិ​ប​ត្ដិ​ការ​វិភាគ​ការគ្រប់គ្រង​និង​ភាព​ជា​អ្នកដឹកនាំ​ដូច្នេះ​ពង្រឹង​សមត្ថភាព​របស់​សិស្ស​ដើម្បី​ប្រកួត​ប្រជែង​ក្នុង​ទីផ្សារ​ការងារ​និង​ការ​ដោះ​ស្រាយ​ជា​មួយ​នឹង​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៃ​ប​ច្ចេ​ក​វិទ្យា​នេះ​។
កម្មវិធី​សិក្សា​ផ្តោ​ត​លើ​ទាំង​ពីរ​ភាសា​ក្នុង​តំបន់​និង​ភាសា​អង់គ្លេស​។ ថ្នាក់​ឆ្នាំ​ដំបូង​និង​លើក​ទី​ពីរ​របស់​សិស្ស​ត្រូវ​បាន​ធ្វើឡើង​ខណៈ​ពេល​ដែល​ថ្នាក់​ពីរ​ភាសា​សម្រាប់​និស្សិត​ឆ្នាំ​ទី​បី​និង​ទី​បួន​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​។ ក្រៅ​ពី​ការ​បង្កើន​ការ​អភិវឌ្ឍ​និង​សមត្ថភាព​ខ្លួន​ឯង​របស់​សិស្ស​នេះ​អាច​ជួយ​ឱ្យ​និស្សិត​ដែល​ចង់​បន្ត​ការ​អង្សា​របស់​ខ្លួន​នៅ​បរទេស​។
ការទទួលស្គាល់​ដោយរដ្ឋាភិបាល
សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ជា​ផ្លូវការ​ថា​ជា​សាកលវិទ្យាល័យ​មួយ​ដោយ​អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​ខែ​កញ្ញា 18​, 1997 និង​អនុក្រឹត្យ​បន្ថែម​ទៀត 25 ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ 2000 បាន​អនុម័ត​ការរៀបចំ​សេដ្ឋ​កិច្ច​របស់​ខ្លួន​ដោយ​ផ្តល់​ឱ្យ​វា​«​សិទ្ធិ​និង​សិទ្ធិ​ជា "ដើម្បី​បើក​មហា​វិទ្យា​ល័​យ​, នាយកដ្ឋាន​និង​ធ្វើ​ក្រោយ​និង វគ្គ​សិក្សា​សញ្ញាប័ត្រ​បណ្ឌិត​ឬ​វគ្គ​បណ្ដុះបណ្ដាល​ជំនាញ​ណា​មួយ​ដូច​បាន​តម្រូវ​ដោយ​សង្គម​និង​ប្រទេស​។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី 25 ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ 2000 នេះ​សញ្ញាបត្រ​ពី​សាកល​វិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន (អង្សា​រ​) ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួលស្គាល់​ផង​ដែរ​ដោយ​ក្រសួង​អប់រំ​។
មហាវិទ្យាល័យ​សិល្បៈ​មនុស្ស​និង​ភាសា
សញ្ញាប័ត្រ
ការ​សិក្សា​កុំ​ព្យូ​ទ័​រ
សញ្ញាប័ត្រ​: បរិញ្ញាប័ត្រ​វិទ្យា​សា​ស្រ្ត​ព​ត៌​មាន​នៅ​ក្នុង​កុំព្យូទ័រ (BSc​) ។
សង្ខេប​វគ្គ​សិក្សា
ឆ្នាំ ទី​ 1
* ​កម្មវិធី​ការិយាល័យ * គណនេយ្យ​ * ភាសា​អង់គ្លេស​ * សេចក្តី​ផ្តើ​ម​អាជីវកម្ម * មហាវិទ្យាល័យ​ពិ​ជ​គណិត * ទ្រឹ​ស្តី​នៃ​ការ​អគ្គិសនី * គណនេយ្យ​លើក​ទី II   * វិធី​សា​ស្រ្ត​សរសេរ​កម្មវិធី​ក្នុង C    * ឌីជីថល​រចនា * ភាសា​អង់គ្លេស​លើក​ទី II   * ដាច់​ពី​គ្នា​គណិតវិទ្យា * កម្មវិធី​ការិយាល័យ​ទី II
ឆ្នាំ​ទី 2
* រចនា​សម្ព័ន្ធ​ទិន្នន័យ​និង​ដោះស្រាយ​ក្នុង C / C + + * ការ​សរសេរ​កម្មវិធី​ក្នុង C / C + + * ភាសា​អង់គ្លេស III បាន * microprocessor * ប្រព័ន្ធ​មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ * ទ្រឹ​ស្តី​ស្ថិតិ * ប្រព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ * ការ​រចនា​និង​ការ​វិភាគ​នៃ​ការ​ដោះស្រាយ​: * កុំ​ព្យូ​ទ័​រ​ក្រាហ្វិក​ក្នុង C / C + + * ភាសា​អង់គ្លេស IV ន * ទំនាក់ទំនង​ទិន្នន័យ
ឆ្នាំទី​ 3
* ការ​សរសេរ​កម្មវិធី​ជា​មូលដ្ឋាន​ដែល​មើល​ឃើញ * វិភាគ​ស្ថិតិ * ការ​ស្វែងរក​កម្រិត​ខ្ពស់​ប្រព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​មូលដ្ឋាន​ទិន្នន័យ * ការ​ស្វែងរក​កម្រិត​ខ្ពស់​ការ​សរសេរ​កម្មវិធី​ជា​មូលដ្ឋាន​សោ​ទ​ស្ស​ន៍ * អភិវឌ្ឍន៍​គេហទំព័រ​និង​ការ​សរសេរ​កម្មវិធី * វិភាគ​ប្រព័ន្ធ​និង​ការ​រចនា * ទ្រឹ​ស្តី​ប​ណ្តា​ញ​កុំ​ព្យូ​ទ័​រ​ខ្ញុំ​បាន​តប​ណ្តា​ញ * វិធី​សា​ស្រ្ត​ចង្អុល​ទិស​ទៅ​វត្ថុ​និង​ការ​សរសេរ​កម្មវិធី C + + * ស្ថាបត្យកម្ម​កុំ​ព្យូ​ទ័​រ * កម្មវិធី​ចា​វ៉ា * គ្រប់គ្រង​គម្រោង​កម្មវិធី​កុំព្យូទ័រ
ឆ្នាំទី​ 4
* រដ្ឋបាល​កុំ​ព្យូ​ទ័​រ​ប​ណ្តា​ញ​លើក​ទី II របស់ MS NOS * ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ​លីនុច * មុន​អភិវឌ្ឍន៍​តំបន់​បណ្ដាញ​និង​កម្មវិធី * ទ្រឹ​ស្តី​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ * ការ​សរសេរ​កម្មវិធី Java ដែល​ការ​ស្វែងរក​កម្រិត​ខ្ពស់ * វិធី​សា​ស្រ្ត​នៃ​ការ​ស្រាវជ្រាវ * ការ​សរសេរ​និក្ខេបបទ * e​-commerce បច្ចេកវិទ្យា * ប្រព័ន្ធ​បណ្ដា * ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ​លីនុច​ជាមុន * ប្រព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​ព័ត៌មាន * ការ​សរសេរ​និក្ខេបបទ
វិស្វកម្ម​ស៊ីវិល​
សញ្ញាប័ត្រ​: បរិញ្ញាប័ត្រ​វិស្វកម្ម (ឈើ​បេង​) រចនា​សម្ព័ន្ធ​និង​សមាសភាគ
វគ្គ​សិក្សា​មូលដ្ឋាន​ទូទៅ
* វគ្គ​សិក្សា​មនុស្ស * វិទ្យា​សា​ស្រ្ត​សង្គម * ភាសា​អង់គ្លេស * វិទ្យា​សា​ស្រ្ត​និង​គណិតវិទ្យា
* វិស្វកម្ម​គំនូរ * សម្ភារៈ​និង​ការ​កសាង​សំណង់ * សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ការ​ស្ទង់​មតិ​វិស្វកម្ម * ប​ច្ចេ​ក​វិទ្យា​ដ៏​ធំ​នៅ​ក្នុង​បេតុង * សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ទ្រឹ​ស្តី​នៃ​រចនាសម្ព័ន្ធ​និង​រចនា​រចនា​សម្ព័ន្ធ * ធារាសាស្ត្រ​និង​ជលផល * សំខាន់​ក្នុង​ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​និង​រាវ​សា​្អា​ត * សំខាន់​ក្នុង​ការ Geo​-ប​ច្ចេ​ក​ទេស​និង​វិស្វកម្ម​មូលនិធិ * អគ្គិសនី​សម្រាប់​ការ​កសាង * សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ផ្លូវ​ថ្នល់​និង​ស្ពាន​សំណង់ * នីតិវិធី​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ក្នុង​កិច្ច​សន្យា​និង​ការ​បា៉ * សំខាន់​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​កុំព្យូទ័រ​និង​គ្រប់គ្រង​សំណង់ * សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​បរិ​ស្សា​ន​វិទ្យា
ឯកសារយោង
[8]
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
សាកល​វិទ្យាល័យក្នុងប្រទេសកម្ពុជា
ការ​អប់រំ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ
[4] ^ អប់រំ​យុវជន​និង​កីឡា​ក្រសួង​គេហទំព័រ​របស់​គ្រឹះស្ថាន​ឧត្តម​សិក្សា​ឯកជន [3​] បាន​មកវិញ​ទី 12 ខែ​វិច្ឆិកា​ឆ្នាំ 2008 [6] ^ ប្រាសាទ​ទៅ​ជា​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ 3​-D​: បង្កើត​ឡើងវិញ​ខ្មែរ​, អាយុ​, ថ្ងៃទី 26 ខែ​កុម្ភៈ​ឆ្នាំ 2007 [5​] [7] ^ សាកលវិទ្យាល័យ​ន័​រ​តុ​ន​មជ្ឈមណ្ឌល​អប់រំ​ល្អ​បំផុត​នៅ​កម្ពុជា
ភ្លើងចរាចរ
បានបកប្រែមកពីគេហទំព័ររបស់ភាសាអង់គ្លេស ភ្លើងចរាចរគឺជាសញ្ញាចរាចរមួយដែលមានសារៈសំខាន់មានដូចជា ៖ ចង្កៀងចរាចរ ស្លាកសញ្ញា រថយន្ដដែលបើកបរនៅក្នុងស្ថានភាព និងនៅជិតដងផ្លូវ។ សំរាប់ការធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើង ហើយមានកន្លែងផ្សេងៗដែលបានគ្រប់គ្រងព្រមទាំងមានការគោរពចំពោះច្បាប់ចរាចរទៀតផង។ ភ្លើងចរាចរនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅឆ្នាំ ១៨៦៨ ក្នុងទីក្រុងឡុនដុន និងប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិច ប៉ុន្ដែនៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះបានប្រើភាគច្រើនបំផុតនៅគ្រប់ទីក្រុងទូទាំងសកលលោក។
ភ្លើងចរាចរណ៍គឺជាឧបករណ៍សំរាប់បញ្ជាចរាចរណ៍របស់ផ្លូវដែកឬផ្លូវថ្មល់ ដើម្បីអោយអាយស្ម័យយាន(រថភ្លើង) ឬយានជំនិះផ្សេងៗធ្វើចរាចរណ៍បានប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងភាពរលូន។ ជាទូទៅគេហៅភ្លើងចរាចរណ៍សំដៅលើភ្លើងស្តុប ដែលដាក់តាមកន្លែងផ្លូវឬវិថីកាត់គ្នា។
អំពីពណ៌
ភ្លើងស្ដុបដែលប្រើនៅតាមដងវិថីនានាលើពិភពលោកប្រើពណ៌ចំនួនបីដូចគ្នាគឺ បៃតង លឿងឬទឹកក្រូច និង ក្រហម។ ពណ៌បៃតងមានន័យថា«អាចទៅមុខ(អនុញ្ញាតអោយឆ្លងកាត់)» ពណ៌លឿងឬទឹកក្រូចមានន័យថា«បន្ថយល្បឿនរួចឈប់នៅមុខគំនូសឈប់» និងពណ៌ក្រហមមានន័យថា«មិនអាចទៅមុខ(មិនអនុញ្ញាតអោយឆ្លងកាត់)»។ ជួនកាលគេឃើញមាន ភ្លើងលឿងភ្លឹបភ្លែត (ជាពិសេសពេលយប់) ដែលមានន័យថា «បន្ថយល្បឿន មើលឆ្វេងស្ដាំ មុននឹងឆ្លងកាត់»។ នៅប្រទេសភាគច្រើន យានយន្តពិសេសៗដែលត្រូវការធ្វើដំណើរប្រញាប់​ដូចជា រថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ រថយន្តអគ្គីភ័យ ឡានប៉ូលីស ម៉ូតូប៉ូលីស និងក្បួនរថយន្តថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ជាដើម អាចទទួលអាទិភាពឆ្លងកាត់ភ្លើងស្ដុបដោយមិនប្រកាន់ពណ៌ក៏បាន។ ថ្មីៗនេះនៅប្រទេសជឿនលឿន គេប្រើប្រព័ន្ធអាទិភាពចរាចរណ៍សាធារណៈ ហៅកាត់ថាPTPS(Public Transportation Priority System) ដែលអាចចាប់ព័ត៌មានពេលមាន​រថយន្តបន្ទាន់​និងយានដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ(ដូចជាឡានក្រុងជាដើម) មកជិត ហើយប្ដូរពណ៌ភ្លើងស្ដុបជាពណ៌បៃតង(ឬភ្លើងខៀវតាមភាសានិយាយ) ជាបណ្ណោះអាសន្នរហូតដល់រថយន្តទាំងនោះទៅផុត។ ក្នុងករណីនេះ ខាងរថយន្តបន្ទាន់​និងយានដឹកជញ្ជូនសាធារណៈត្រូវមានម៉ាស៊ីនផ្សាយសញ្ញាផ្ទាល់ខ្លួនដែរ។ ភ្លើងស្តុបចែកចេញជា២ប្រភេទ គឺមួយប្រភេទសំរាប់យានយន្ត និងមួយប្រភេទទៀតសំរាប់អ្នកថ្មើរជើង។ សំរាប់យានយន្តគេប្រើពណ៌ទាំងបីគឺបៃតង លឿង ក្រហម តែសំរាប់អ្នកថ្មើរជើង　គេប្រើតែពីរពណ៌ទេគឺបៃតងនិងក្រហម។
ប្រវត្តិ
ភ្លើងចរាចរណ៍​បង្កើតដំបូងឡើយនៅឆ្នាំ ១៨៦៨ នៅទីក្រុងឡិនដិន។ ភ្លើងនោះប្រើប្រភពពីចំហេះហ្គាស់ ហើយប្ដូរពណ៌បៃតងនិងក្រហមដោយដៃ។ ភ្លើងចរាចរណ៍នេះប្រើដំបូងសំរាប់​គ្រប់គ្រងការធ្វើដំណើររបស់រទេះសេះ តែក្រោយមកមានឧបទ្ទវហេតុផ្ទុះឆេះ។ នៅឆ្នាំ១៩១៨ ភ្លើងចរាចរណ៍ដើរដោយអគ្គីសនីដំបូងគេ មានដាក់ប្រើនៅទីក្រុងញូវយ៉ក។ (អំពីប្រទេសកម្ពុជាវិញ មិនទាន់មានប្រភពនិយាយពីនោះទេ។ នរណាដឹងសូមជួយសរសេរនៅទីនេះផង។)
អំពីបច្ចេកទេស
អំពូលភ្លើងដែលប្រើនៅខាងក្នុង ភាគច្រើនជាចង្កៀងរង្គុំ។ ប៉ុន្តែអំពូលនេះស៊ីភ្លើងច្រើនដល់ទៅ70W និងត្រូវការអោយផ្លាស់ថ្មីជាប្រចាំ(ជាមធ្យម១ដងក្នុង១ឆ្នាំ)នោះ ថ្មីៗនេះគេនាំគ្នាផ្លាស់មកប្រើអំពូលLED(ឌីយ៉ូដផ្សាយពន្លឺ)វិញ។ អំពូលLEDស៊ីភ្លើងតែ15Wនិងមានអាយុប្រើប្រាស់៧ឆ្នាំ។
ភ្លើងចរចរណ៍សំរាប់យានយន្ត
ភ្លើងចររាចរណ៏សំរាប់យានយន្ដ គឺជាការអោយសញ្ញាបានច្បាស់សំរាប់អ្នកធ្វើដំណើរឯកជន។ ពូកគេអាចមើលជាក្រដាស ចុងព្រួញ ឬក៏របាំងដែលមានពណ័ស ឬរាងពន្លឺពណ័។ នៅប្រទេសប៉ូឡូញ អរីហ្គន ផ្លាកសញ្ញាភាពច្រើនជាពណ៏ទឹក្រូចរាងផ្ដេក និង​ពណ័ស ជាបន្ទាត់បញ្ឃរ ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្លើងចរាចរ
ភូមិស្មាច់ដែង
ប្រវត្តិភូមិស្មាច់ដែង
ឈ្មោះភូមិស្មាច់ដែងនេះតាំងពីដំបូងត្រូវបានគេហៅថាភូមិស្មាច់ដែក ក្រោយមកអ្នកស្រុកបានហៅឈ្មោះភូមិនោះថាភូមិស្មាច់ដែងរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្នភូមិនេះតាំងពីមុនគឺជាភូមិមួយដាច់ស្រយាល ហើយប្រជាជនភាគច្រើនជាអ្នកក្រីក្រហើយមានផ្ទះតូចតូចជាច្រើន មានវត្តមួយឈ្មោះថា វត្តស្មាច់ដែងនៅជាបថ្នលជាតិ វត្តនោះគេក៍សាងសង់តាំងពីសង្គមចាស់ ភូមិនេះមានស្បូវ ហើយមានព្រៃនិងមានដីមស្មាច់ជាច្រើនដុះនៅតាមភូមិនិងតាមថ្នលជាតិ ភូមិនេះគឺជាភូមិតូចមួយ ហើយមនុស្សភាគច្រើនមិនសូវហ៊ានរស់នៅទីនោះទេ។
ទីតាំងភូមិសាស្ដ្រ
សព្វថ្ងៃនេះភូមិស្មាច់ដែង ស្ថិតនៅក្នងឃុំរាម ស្រុកព្រៃនប ខេត្តព្រះសីហនុមានចំងាយប្រហែលជា២៥ គ ម។ចាប់តាំងពីភូមិស្មាច់រហូតទៅដលខេត្តព្រះសីហនុ ហើយបើយើងបាន ធ្វើដំណើរពីរាជធានីភ្នំពេញតាមបណ្ដោផ្លូវជាតិលេខ៤ យើងត្រូវឆ្លងកាត់ខេត្តកណ្ដាល កំពុងស្ពឺនិងភូមិស្មាច់ដែង      ស្រុកព្រៃនប់   ក្នុងពេលវេលា៤រឺ៥ម៉ោង ភូមិនេះមានព្រំប្រទលជាប់ដូចជា ខាងកើតជាបនិង   ព្រែកទឹកសាប់ ខាងជើងជាបភ្នំ ខាងលិចជាប់និងភូមិបិតត្រាំង ខាងត្បូងជាប់និងភូមិត្បូង  បើគិតជាមធ្យមប្រហែលជា៤០គ ម លាតសន្ធឹងចាប់ពីព្រែកទឹកសាប់ទៅដល់ភូមិបិតត្រាំង។
សមិទ្ធិផល
ភូមិស្មាច់ដែងគេកំពុងសាងសង់មជ្ឈមណ្ឌលថ្មីជាច្រើនទៀត(សាលារៀន)ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅលើភ្នំហើយគេកំពុងសាងសង់នៅទីនោះគឺមិនទានហើយទេមានផ្សារមួយនៅក្នុងភូមិស្មាច់​ ដែងដែលនៅពីខាងស្ដាំដៃថ្នលជាតិលេខ៤ហើយមានសាលារៀនបឋមសិក្សាស្មាច់ដែង ដែលនៅជិតវត្តស្មាច់ដែងមាននៅទីនោះដែលមានចំនួន៤អាគារក្នុងមួយអាគារមានចំនួន៦បន្ទប់ទាំងអស់មានចំនួន​២៤បន្ទប់មានអនុវិទ្យាល័យមានចំនួន៣អាគារតែគេរៀនតែ២អគារទេក្នុងមួយអាគារមាន៦បន្ទប់ ទាំងអស់១៨បន្ទប់និងវិទ្យាល័យមាន១២បន្ទប់ដែរតែគេធ្វើពីជាន់ជាន់លើមាន៦ជាន់ក្រោមមាន៦មានបង្គន់ពីរ មានទីធ្លារទាត់បាលមួយព្រមទាំងតារាងបាលទះមួយទៀតនៅខាងមុខសាលារៀននោះ។ដែលមានសិស្សប្រមាណជាង៧០ភាគរយដែលរៀននៅទីនោះពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រណាស់ភាគច្រើនគឺជាសិស្សក្រីក្រ។បច្ចប្បន្ននេះគេបានធ្វើទីគណះបក្សមួយនៅក្នុងភូមិស្មាច់ដែង ក៍សាងរួចរាលហើយ មានវត្តចំនួន២គឺវត្តស្មាច់ដែងហើយនិងវត្តលើ វត្តលើគេធ្វើនៅលើភ្នំសាមាធិ ថ្មីថ្មីនេះនៅវត្តស្មាច់ដែង គេបាននិងកំពុងសាងសង់សាលាឆាន់ថ្មីមួយទៀតនៅទីនោះ       ដើម្បីបំពេញតំរូវការរបសព្រះសង្ឃ។ វិស័យទេសចរណ៍នៅព្រែកទឹកសាប់គឺជាដំបនទេសចរណ៍មួយកន្លែងនៅក្នុងព្រែកទឺកសាប់ វិស័យផ្លូវខាងផ្លូវគមនាគមន៍វិញគឺមានការរីកចំរើនយ៉ាងខ្លាំងផ្លូវ មានគ្រប់ទីកន្លែងតាមភូមិដើម្បីអោយប្រជាជនងាយស្រួលក្នុការធ្វើអាជីវកម្មនិងក្នុងការធ្វើដំណើររបស់ពួកគាត។នៅក្នងភូមិស្មាច់ដែងមានចំនូន គ្រួសារសរុប៧០៣ហើយមនុស្សសរុបមាន៣២៧៦៥ចំនួនផ្លាសទីលំនៅ១៤៩នាក់គ្រួសាជាក់ស្ដែង៦៧៣មនុស្សសរុប៣០៣៧មានចមនួនក្រុមបក្ស៦៣ក្រុមមានចំនួនគ្រួសារ១០៤៩។ប្រជាជននៅក្នុងភូមិនេះប្រកប់មុខរបរដូចជា នេសាទ ធ្វើសំនង់ រត់ម៉ូតូឌុប រោងចក្រ ធ្វើស្រែចំការ ដាំបន្លែ និងលក់ដូរជាដើម។
ទំនប់ទឹកសាប់
ភូមិនេះគេបានទប់ទឹកសាប់បានយ៉ាងល្អដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការធ្វើស្រែ ប្រជាជនភាគច្រើនចូលចិត្តធ្វើស្រែ ពីព្រោះដីនៅទីនោះសំបូរទៅដោយជីជាតិ ហើយទទូលបានទិន្ទផលច្រើននៅពេលដែលពួកគេច្រូតកាត់ម្តងម្តង ស្រូវនៅទីនោះក្នុងមួយឆ្នាំគេធ្វើតែម្ដងទេ។ស្រូវដែលគេធ្វើភាគច្រើនគឺជាស្រូវធ្ងន មួយចំនួនទៀតគឺជាស្រូវស្រាល ស្រូវទាំងពីនេះគេពេញនិយមធ្វើណាសជាពិសេសនៅពេលមានភ្លៀងធ្លក់នៅខែដើមឆ្នាំ ប្រជាជនចាប់ផ្ដើនភ្ជួរាសនិងធ្វើថ្នាលដើម្បីអោយស្រូវរបសពួកគេកាន់តែល្អ ទឹកគឺមានសារះសំខាន់់ណាសសំរាបធ្វើស្រែចំការជាពិសេសសំរាបមនុស្ស និងសត្វ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុងព្រះសីហនុចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រៃនប់]​​​][[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិ
ណូរី
ណូរីជារទេះធ្វើពីឫស្សីដើរដោយម៉ូទ័រឆ្នៃពីម៉ាស៊ីនម៉ូតូឬម៉ាស៊ីនបូមទឹក ដែលរត់នៅលើផ្លូវដែក។ គេនិយមឃើញមានប្រើណូរីនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តពោធិ៍សាត់ និងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ណូរីអាចរត់បានល្បឿនដល់ទៅ 50km/h។
អំពីឈ្មោះ
គ្មានឯកសារច្បាស់លាស់មួយណានិយាយអំពីប្រវត្តិនៃពាក្យណូរីនេះទេ។ ប៉ុន្តែគេអាចទាយស្មានបានថា វាប្រហែលជាកំលាយសំនៀងមកពីពាក្យបារាំង Lorry ដែលមានន័យថារទេះ ។
ប្រវត្តិ
គេឃើញមានប្រើណូរីតាំងពីសតវត្សរ៍ឆ្នាំ៧០ សំរាប់ដឹកឥវ៉ាន់ផ្ទាល់ខ្លួនតាមផ្លូវដែក។ ពេលនោះមិនទាន់មានម៉ូទ័រទេ ហេតុនេះម្ចាស់វាតែងប្រើថ្នោលឫស្សី​សំរាប់ដោល។ នៅសតវត្សរ៍ឆ្នាំ៨០ គេប្រើវាសំរាប់ដឹកជញ្ជូនទាហាន​វៀតណាម​និងសំព័ន្ធមិត្ត​ទៅខ្សែត្រៀមខាងមុខ។
នៅខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០០៨ គំរោងការស្ថាបនាបណ្ដាញផ្លូវដែកឡើងវិញ គឺពីក្រុងព្រះសីហនុទីភ្នំពេញ និងពីភ្នំពេញទៅប៉ោយប៉ែត ដែលគ្រោងនឹងបញ្ចប់នៅចុងឆ្នាំ២០០៩ ។ ប៉ុន្តែមកទល់ខែឧសភាឆ្នាំ២០១១ គំរោងនេះចប់បានត្រឹមកំណាត់ពីក្រុងព្រះសីហនុទីភ្នំពេញប៉ុណ្ណោះ ។ នៅពេលដែលវិស័យអាយស្ម័យានកម្ពុជាអភិវឌ្ឍ គេនឹងលែងឃើញមានណូរីប្រើប្រាស់ទៀតហើយ។
សិក្ខាបទ៥
មុសា
សិក្ខាបទ
សិក្ខាបទ ៥ (បាលី បញ្ចសីលានិ, សំស្ក្រឹត បញ្ចសីលានិ) គឺជា សិក្ខាបទចាំបាច់ របស់ពុទ្ធសាសនិកជន ដែលសមាទានដោយគ្រហស្ថ (ឧបាសក និង ឧបាសិកា) អ្នក​កាន់​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ និង មហាយាន ។ សិក្ខាបទ នៃប្រពៃណីទាំង ២ នេះ មានសារសំខាន់ដូចគ្នា គឺការប្រកាន់យក កិរិយា​វៀរចាក​ការ​សម្លាប់​សត្វ, វៀរចាក​ការលួចយកទ្រពគេ, វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម, វៀរចាកការពោលនូវពាក្យកុហក, វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹង ។ សមាទានសិក្ខាបទ៥ គឺជាការប្រតិបត្តិ[[ដំបូង និង ទៀងទាត់ប្រកប​​​ដោយវិរិយភាព នៃពុទ្ធសាសនិក ដែលជា[[គ្រហស្ថ ។ សិក្ខាបទ៥ នេះ មិនតាំងឡើងដោយការបង្ខិតបង្ខំទេ ប៉ុន្តែជាក្បួនសំរាប់គ្រហស្ថរៀន ធ្វើដោយស្ម័គ្រចិត្ត ដើម្បីសម្រួលការប្រតិបត្តិ។
បទបាលី និង ប្រែ
ខាងក្រោមនេះគឺ បញ្ចសិក្ខាបទ ឬ បញ្ចសីលា ជាភាសាខ្មែរ និង បាលី ។
ការពិពណ៌នាបន្ថែម
តាមគម្ពីរបាលី សេចក្តីពិពណ៌នាបន្ថែម តែងជាប់មកជាមួយនឹងការហាត់រៀនសិក្ខាបទជាញឹកញយ ៖ “ ពេលខ្លះបុគ្គលណាមួយ បោះបង់ការសម្លាប់សត្វមានជីវិត វៀរចាកការសម្លាប់សត្វមានជីវិត គាត់រស់នៅដោយដំបងបានដាក់ចុះហើយ កាំបិតបានដាក់ចុះហើយ ស្គាល់សេចក្តីខុសឬត្រូវ អាណិតករុណាដើម្បីសេចក្តីសុខដល់សព្វសត្វទាំងពួង ។ គាត់បោះ បង់​ការ​កាន់យក​របស់ ដែល​គេមិនបានឲ្យ, វៀរចាកការកាន់យករបស់ដែលគេមិនបានឲ្យ, គាត់មិនបានយកតាមបែបជាអ្នកលួចនូវរបស់ក្នុងស្រុកភូមិ ឬ ក្នុងព្រៃ ដែល​ជា​របស់អ្នកដទៃ ហើយម្ចាស់របស់នោះ​ មិនបានឲ្យដល់គាត់ ។ គាត់បោះបង់ការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម, វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម គាត់​មិន​ជាប់ជំពាក់​ក្នុងកាម ជាមួយនឹងអ្នក ដែលមានម្តាយឪពុក បងប្អូនប្រុសស្រីនិងញាតិថែរក្សា អ្នកដែលមានប្តី ឬមានបុរសដទៃហួងហែងរក្សា ។
ការទាក់ទាញ
ក្នុងគម្ពីរបាលី ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា បញ្ចសិក្ខាបទ ជាជំនូនដល់ខ្លួនឯងផង និងដល់អ្នកដទៃផង៖ “ពេលនេះ មានជំនូន៥យ៉ាង គឺជំនូនដ៏ប្រសើរ ជារបស់ដើម ស្ថិតនៅយូរអង្វែង ជាប្រពៃណី ជារបស់បូរាណ ជារបស់បរិសុទ្ធ បរិសុទ្ធ​តាំង​ពី​ដើម​មក មិនបើកចំហរដល់សេចក្តីសង្ស័យ និង មិនបើកដល់សេចក្តីសង្ស័យ ទៅពេលក្រោយ ហើយត្រូវអ្នកចេះដឹងខាងសាសនា និង​សមណៈ​ពោល​សរសើរ ។ ៥​ ណាខ្លះ ?
ស្រុកស្នួល
(Snuol District) ជាស្រុកមួយក្នុងខេត្តក្រចេះ ប្រទេសកម្ពុជា។ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ១៩៩៨ របស់ប្រទេសកម្ពុជា វាមានប្រជាជនចំនួន ៣៥ ១៥៦ ។  ចំនួនប្រជាជនដែលបានកត់ត្រាដោយជំរឿនឆ្នាំ២០០៨ គឺ ៦១ ៦០៣។ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តក្រចេះ ដែលមាន ៦ឃុំ និង ៤០ភូមិ÷
សិក្ខាបទ៥
ការទាក់ទាញ
មានពេលខ្លះ សិស្សរបស់ព្រះអារិយណាមួយ បោះបង់ការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ក្នុងការធ្វើយ៉ាងនេះ ជន​នោះ​ឲ្យ​ការ​រួចរំដោះ​ពី​គ្រោះ​កាច ការរួចរំដោះពីសេចក្តីព្យាបាទ ការរួចរំដោះពីការសង្កត់សង្កិន ទៅលើពពួកសត្វឥតរើសមុខ ។ ក្នុងការឲ្យការរួចរំដោះពីគ្រោះកាច ការ​រួច​រំដោះ​ពីសេចក្តីព្យាបាទ ការរួចរំដោះពីការសង្កត់សង្កិន ទៅលើពពួកសត្វឥតរើសមុខ​ គាត់ក៏បានទទួលចំណែក ក្នុង​ការ​រួចរំដោះ​ឥត​រើស​មុខ​ពី​គ្រោះ​កាច ការរួចរំដោះពីសេចក្តីព្យាបាទ ការរួចរំដោះពីការសង្កត់សង្កិន ។ នេះជាជំនូនទីមួយ គឺជាជំនូនដ៏ប្រសើរ ជារបស់ដើម ស្ថិតនៅយូរអង្វែង ជា​ប្រពៃណីជារបស់បូរាណ ជារបស់បរិសុទ្ធ បរិសុទ្ធតាំងពីដើមមក មិនបើកចំហរដល់សេចក្តីសង្ស័យ នឹង​មិន​បើក​ដល់​សេចក្តី​សង្ស័យ​ទៅ​ពេល​ក្រោយ ហើយត្រូវអ្នកចេះដឹងខាងសាសនា និង សមណៈពោលសរសើរ” ។
សិក្ខាបទ៨
អាក្រក់ចេញដូចសិក្ខាបទ៥ដែរ ហើយនិងនាំឆ្ពោះទៅកាន់ការរស់នៅបែបជា អ្នកបួស ។ នៅក្នុងប្រទេសដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាផ្នែកថេរវាទ ដូចជាស្រីលង្កា ខ្មែរ និងថៃឡង់ដ៍ ពុទ្ធសាសនិកគ្រហស្ថ
ស្រុកស្នួល
=រដ្ឋបាលស្រុកចាស់= ស្រុកស្នួល មាន៥ឃុំ ៖
សិក្ខាបទ៥
សិក្ខាបទ៨
យកថ្ងៃខែដាច់ ថ្ងៃ៨កើត ថ្ងៃពេញបូណ៌មី និងថ្ងៃ៨រោច ជាថ្ងៃសម្រាប់សមាទានឧបោសថសីល ។
អានិសង្សរបស់សីល
អវិប្បដិសារៈ សេចក្តីមិនក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ ។ អានិសង្សរបស់សីល មាន៥ប្រការគឺ បុគ្គលអ្នកមានសីលបាននូវគំនរភោគសម្បត្តិ១, បុគ្គលអ្នកមានសីលបាននូវ
កល្យាណកិត្តិសព្ទ១, បុគ្គលអ្នកមានសីលរមែងក្លៀវក្លា ចូលទៅកាន់បរិស័ទណាមួយ ទុកជាខត្តិយបរិស័ទក្តី ក៏មិនអៀនអន់១, បុគ្គលអ្នកមានសីលជាអ្នកមិនវង្វេងនៅពេលស្លាប់១, បុគ្គល
អ្នកមានសីល បន្ទាប់ពីបែកធ្លាយរាងកាយទៅ រមែងចូលទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ។ ដើម្បីដុសខាត់សីលឲ្យបានស្អាតបរិសុទ្ធផូរផង់ បុគ្គលអ្នករក្សាសីលគប្បីវៀរចាក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិក្ខាបទ
ភូមិត្រពាំងរពៅ
ភូមិត្រពាំងរពៅគឺជាភូមិមួយដែលខាងទិសលិចស្ថិតនៅជាប់ក្រុងព្រះសីហនុគឺភូមិព្រែកប្រស់​ ហើយ​ទិសខាងកើតជាប់នឹងព្រែកក្រែងខាងត្បូងជាប់នឹងសមុទ្រ ខាងជើងជាប់និងភ្នំបូកគោ ហើយភូមិនេះស្ថិត​នៅក្នុង​ឃុំព្រែកត្នោត។ហើយក្នុងឃុំព្រែកត្នោត មានភូមិទាំងអស់ចំនួន០៥ គឺ:ភូមិត្រពាំងរពៅ ភូមិព្រែកក្រែង ភូមិ​ព្រែកត្នោត​ និង ភូមិចង្ហោន។នៅក្នុងភូមិត្រពាំងរពៅមានប្រជាជនភាគច្រើនជាអ្នកនេសាទ កសិករ អាជីវករ អ្នកទាំងអស់គ្នាខិតខំធ្វើការងារខ្លាំងណាស់។ ក្នុងភូមិនេះមានគ្រួសារ​ប្រហែលជាង៥៦០គ្រួសារដែលបានរស់នៅទីនេះ។ភូមិនេះផងដែរក៏មានទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាតផងដែរដូចជា:មានដើមឈើធំៗមានម្លប់ត្រជាក់គួរឲទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរគ្រប់ៗរូប។មានភ្នំបូកគោref>ពុទ្ធប្រវត្តិ និង សាសនាព្រះពុទ្ធ
ដ៏គួរឲទាក់ទាញមើលទៅឃើញភ្នំច្បាស់ៗទេសភាពល្អស្រស់ឆើតឆាយខៀវបំប្រងមានកុកហើរទាំងគូរៗមើលទៅគួរឲចាប់ចិត្ដជាពន់ពេក។​ ជាពិសេសភូមិនេះនៅជាប់សមុទ្រ ធ្វើឲកាន់តែងាយស្រួលក្នុងការដើរលេងសមុទ្រ​ និងងាយស្រូលញាំម្ហូបអាហារសមុទ្រមានដូចជា:ក្ដាម ខ្យង​ ងាវ គ្រំ មឹគ .ល.។ហើយមានប្រជាជនរស់នៅចំនួន106,977នាក់នោក្នុងឆ្នាំ២០០៨និងមនុស្សមានគ្រួសារចំនួន6,121 និងចំនួនគ្រិះស្ថានចំនួន2,542
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
ភូមិត្រពាំងរពៅ គឺជាភូមិមួយពាក។កណ្តាលនៃឃុំព្រែកត្នោតហើយាភាគខាងកើតជាប់ភូមិចំនួនបីគឺ ភូមិព្រែកក្រែង​ ភូមិព្រែកត្នោត និងភូមិចង្ហោន​ ភាគខាងជើងជាប់នឹងភ្នំបូកគោ ភាគខាងលិចជាប់ជាមួយភូមិព្រែកប្រស់ និងខាងត្បូងជាប់នឹងសមុទ្រ។
សេដ្ឋកិច្ច
ប្រជាជននៅក្នុងភូមិនេះភាគច្រើនគឺប្រកបមុខរបរនេសាទ៦០% ការប្រកបមុខរបរនេះពួកគេអាចរកប្រាក់កម្រៃបានសមរម្យ ប់ុន្តែក៏មានប្រជាជនមួយចំនួនមានជិវភាពខ្វះខាតខ្លះដែរ។ ប្រជាជន២៥%គឺប្រកបរបរធ្វើអាជីវកម្មនិងធ្វើជំនួញ​ ពួកគេទាំងអស់មានជីវភាពល្អ។​ ចំណែកប្រជាជន១៥%​ គឺធ្វើស្រែចម្ការ។
អាកាសធាតុ
ជារៀងរាល់ឆ្នាំភូមិនេះមានអំណោយផលល្អ ប្រជាជនអាចធ្វើការបង្ករបង្កើនផលបានយ៉ាងល្អ ប់ុន្តែប់ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះដោយអាកាសាធាតុមានការប្រែប្រួល​ ប្រជាជនធ្វើការបង្ករបង្កើនផលមិនបានល្អទេ​​ ពេលរដូវវស្សាភ្លៀងមិនទៀងទាត់ ជួនកាលបង្ករជាទឺកជំនន់នាំអោយមានការប៉ះពាល់ដល់​ផលកសិកម្មរបស់ពួកគេ។​ មួយវិញទៀតនៅពេលរដូវប្រាំងធ្វើអោយមានភាពរាំងស្ងួតយ៉ាងចខ្លាំងនាំអោយប្រជាជនខ្វះខាតទឹកប្រើប្រាស់។
ការាអប់រំ
ភូមិនេះមានសាលារៀនពីកម្រិតគឺកម្រិតបឋមសិក្សានិងកម្រិតអនុវិទ្យាល័យ​​ បច្ចុប្បន្ននេះកុមារបានចូលសាលារៀនមាន៩០%សម្រាប់គ្រួសារដែលមានលទ្ធភាាពមធ្យមនិងគ្រួសារដែលមាន ជីវភាពធូរធារ​ ចំណែកឯកុមារ១០%គឺមិនបានចូលសាលារៀនទេដោយជីវភាពក្រួសារខ្វះខាត ហើយភូមិ ឃុំមិនខ្វល់អំពីបញ្ហាទាំងនេះសោះ។​ ចំណែកឯយុវជនបានបោះបង់សាលាមិនសិក្សា បន្តទេភាគច្រើនបុរសដែលឃើញទឹកប្រាក់ជាធំ​​ ចាប់ពីអាយុ១៥ ២៣ឆ្នាំគឺឺឈប់រៀនដើម្បីរកប្រាក់។
ការអភិវឌ្ឍ
កាលពីដើមភូមិនេះមិនទាន់ការអភិវឌ្ឍទេគឹសំបូរទៅដោយព្រៃតូចៗជាច្រើន ហើយសាលារៀនមិនមានច្រើនទេ ទីផ្សារតូចចង្អៀត ប្រជាជនមានជីវភាពខ្វះខាតច្រើន មន្ទីរពទ្យគ្មានទេ ប៉ុន្តែមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះមានការអភិវឌ្ឍច្រើនគ្រប់វិស័យដូចជា វិស័យអប់រំ ហេដ្ឋារចនាសម្ពន័ មានមន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវលំជាច្រើន។
​សាសនាព្រះពុទ្ធ
ពុទ្ធប្រវត្តិសង្ខេប
ព្រះសម្មាសម្ពុទ
ព្រះគោតម​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​គឺ​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ទី​៤​នៅ​ក្នុង​ភទ្ទកប្ប​នេះ។ បាន​ជា​កប្ប​នេះ​ឈ្មោះ​ភទ្ទកប្ប​ ព្រោះ​អត្ថ​ថា ជា​កប្ប​ដ៏​ចម្រើន ដែល​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​៥​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​ដឹង តួ​យ៉ាង​ដូច​ជា​កប្ប​យើង​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ មាន​ព្រះ​សព្វញ្ញូពុទ្ធ​៥​ព្រះ​អង្គ​គឺ ព្រះ​ពុទ្ធ​កកុសន្ធៈ ព្រះ​ពុទ្ធ​កោនាគមនៈ ព្រះ​ពុទ្ធ​កស្សបៈ ព្រះ​ពុទ្ធ​គោតម និង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដែល​នឹង​បាន​ត្រាស់​នា​អនាគត​កាល ព្រះ​នាម​ ព្រះ​អរិយមេតេ្តយ្យ។ រាជវង្ស កំណើត
ព្រះបាទ​សុទ្ធោទន រាជវង្ស គោតម ព្រះ​រាជា​បក្ស​សម្ព័ន សាក្យៈ​សោយ​រាជ​សម្បត្តិ នៅ​នគរ​កបិលពស្តុ ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ព្រះ​នាម សិរិមហាមយា ជា​បុត្រី​ព្រះ​រាជា​បក្ស​សម្ព័ន​កោឌយៈ នៅ​នគរ​ទេវទហៈ ជាប់​ព្រំ​ដែន​នគរ​កបិលពស្តុ​ ព្រះ​នាង សិរិមហាមយា ទ្រង់​បាន​សុបិន​និមិត្ត​ឃើញ​ដំរី​ស​មួយ​មាន​ភ្លុក​៦ ចុះ​ពី​ស្ថាន​តុសិត ហើយ​ចូល​មក​ក្នុង​ព្រះ​ឧទរ​ព្រះ​នាង​ផ្នែក​ខាង​ស្តាំ ទំ​នាយ​ថា ព្រះ​នាង​នឹង​មាន​រាជ​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ ប្រកប​ដោយ​បុណ្យ​បារមី​យ៉ាង​លើស​លុប​ខ្ពស់​អស់​សព្វ​សត្វ​ទាំង​ពួង។ តាម​រយៈ​គម្ពីរ​មហា​វេស្សន្តរ​ជាតក មាន​ទេវ​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ព្រះនាម​ សន្តុសិត​ទេវបុត្រ បាន​យាង​ចុះ​ពី​ឋាន​តុសិត​មក​ចាប់​កំណើត​ក្នុង​ផ្ទៃ​ព្រះ​នាង។ ​ក្នុង​កំឡុង​ដែល​ព្រះ​ពោធិសត្វ​នៅ​ក្នុង​ឧទរ​នៃ​ព្រះ​មាតា​ មាន​ទេវបុត្រ​៤​អង្គ​តែង​ចូល​ទៅ​រក្សា​ក្នុង​ទិស​ទាំង​៤​ ដោយ​គិត​ថា កុំ​អោយ​មាន​មនុស្ស​ និង​អមនុស្ស​ណា​មួយ​មក​បៀត​បៀន​ព្រះ​ពោធិសត្វ និង​ព្រះ​មាតា​ព្រះ​ពោធិសត្វ​បាន​ឡើយ។ ព្រះនាង​មាយា បាន​​ទ្រង់​គភ៌​អស់​ចំនួន​១០​ខែ​គត់។ ដល់គម្រប់​១០ខែ គឺ​នៅថ្ងៃសុក្រ ១៥​កើត​ពេញ​បូណមី ខែ​ពិសាខ ឆ្នាំច​ ​ព្រះ​នាង​​មាន​ព្រះ​រាជ​បំណង​នឹង​ស្តេច​យាង​ទៅ​កាន់​នគរ​ទេវទហៈ​ដែល​ជា​ ជាតិ​ភូមិ​របស់​ព្រះ​នាង ទើប​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទន​មហារាជ​ថា បពិត្រ​ព្រះ​សម្មតិ​ទេព ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ប្រា​ថ្នា​នឹង​ទៅ​កាន់​នគរ​ទេវទហៈ។ គ្រា​នោះ​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនៈ ទ្រង់​អនុញ្ញាតិ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​បង្គាប់​អោយ​ពួក​សេវកាមាត្យ​​រៀប​ចំ​ក្បួន​ដើម្បី​ដង្ហែរ​ ព្រះ​នាង​ទេវី។ ទៅ​ដល់​ចន្លោះ​ព្រំ​ប្រទល់​នគរ​ទាំង​ពីរ គឺ​កបិលវត្ថុ​និង​ទេវទហៈមាន​សាល​វ័ន​ជា​មង្គល​មួយ​ឈ្មោះ លុម្ពិនីវ័ន ដែល​មាន​ផ្ការីក​យ៉ាង​ល្អ និង​ហ្វូង​បក្សី​៥​ពណ៌។ ព្រះ​នាង​ទេវី​ក៏​ប្រាថ្នា​នឹង​ឈប់​សម្រាក​ទី​នោះ។ ខណៈ​ដែល​ព្រះ​នាង​យាង​ទៅ​ដល់​ក្រោម​ដើម​សាលព្រឹក្ស​មួយ​ដើម ខ្យល់​កម្មជ្ជវាត​ក៏​បណ្តាល​កម្រើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​ឧទរ​នៃ​ព្រះ​នាង។ មហាជន​បាន​ជ្រាប​ហេតុ​ជិត​នឹង​ប្រសូត្រ​ ក៏​បាន​រៀប​ចំ​បិទ​បាំងនៅ​ក្រោម​ដើម​នោះ ហើយ​ថយ​ចេញ​មក។ ព្រះនាង​ទ្រង់​ឈោង​ចាប់​មែក​សាល​ព្រឹក្ស​ប្រថាប់​ឈរ ព្រះ​ពោធិសត្វ​ក៏​ប្រសូត្រចាក​ព្រះ​ឧទរ​នៃ​ព្រះ​វរ​មាតាក្នុង​វេលា​នោះ។ ក្នុង​ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះ​ពោធិសត្វ​ប្រសូត្រ​នោះ ព្រះ​រាជ​ទេវី​ពិម្ពារ១ ឆន្ន​អាមាត្យ១ កាឡុទាយី​អាមាត្យ​១ ព្រះ​អានន្ទ១ សេះ​កណ្ឋកៈ១ មហាពោធិព្រឹក្ស​១ កំណប់​ទ្រព្យ​ទាំង​៤​រណ្តៅ១ បាន​កើត​ឡើង​ព្រម​គ្នា។ ពួក​អ្នក​នគរ​បាន​នាំ​ព្រះ​ពោធិសត្វ​ត្រឡប់​ទៅ​នគរ​កបិលពស្តុវិញ។ ពិធីថ្វាយព្រះនាម
ក្រោយ​ពី​ព្រះ​រាជ​ឱរស​ប្រសូត​បាន​ប្រាំ​ថ្ងៃ ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​បានជ្រើស​រើស​ព្រាហ្មណ៍ដ៏ពូកែ​ៗ​៨​នាក់ ដើម្បីអោយ​ថ្វាយព្រះនាម ​មើល​និង​ទាយ​នូវ​លក្ខណៈ​របស់​ព្រះ​ពោធិសត្វ។ ព្រះ​នាម​របស់​ព្រះ​បរម​ពោធិសត្វ​ត្រូវបាន​ជ្រើស​រើស​​ថា សិទ្ធត្ថ ដែល​ប្រែ​ថា អ្នក​សំ​រេច​ប្រយោជន៏​គ្រប់​យ៉ាង។ ក្រោយពីមើលលក្ខណៈព្រះពោធិសត្វរួច ឃើញថា ព្រះអង្គ​ប្រកប​ដោយ​មហា​បុរិស​លក្ខណៈ​៣២​ប្រការ ព្រាហ្មណ៍​៧​នាក់​ក៏​លើក​ម្រាម​ដៃ​ពីរ​ទាយ​ថា បើ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ស្ថិត​នៅ​ជា​ក្សត្រ ព្រះ​អង្គ​នឹង​បាន​ជា​ស្តេច​ចក្រ​ពត្តិ បើ​ព្រះ​អង្គ​ចេញ​សាង​ផ្នួស​​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ កាលនោះ​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​នៅ​ក្មេង​ជាង​គេ​ឈ្មោះ កោណ្ឌញ្ញ​ ព្រាហ្មណ៍​បាន​ពិចារណា​លើ​ទី​កន្លែង​ដែល​ទ្រង់​ប្រសូត​ គឺ​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យាន​ក៏​លើក​ម្រាម​ដៃ​តែ​មួយ​ទាយ​ថា ព្រះ​រាជ​កុមារ​ប្រាកដ​ជា​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ។ ក្រោយ​ពេល​ព្រះ​អង្គ​ប្រសូត​បាន​៧​ថ្ងៃ​ ព្រះ​មាតាព្រះអង្គក៏​សោយ​ទី​វង្គត់។ ព្រះ​រាជ​កុមារ​សិទ្ធត្ថ ត្រូវ​បាន​ព្រះ​មាតុច្ឆាព្រះអង្គ​​ព្រះ​នាម​មហា​បជា​បតី​គោតមី​បី​បាច់​រក្សា​ត​មក។
រាជពិសេក
ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ទ្រង់​ចំរើន​ព្រះ​ជន្ម​បាន ១៦​ព្រះ​វស្សា ទ្រង់​បាន​រៀប​អភិសេក​ជា​មួយ​បុត្រី​ស្តេច​សុប្បពុទ្ធព្រះ​នាម ពិម្ពាយសោធរា​ ដែល​ជា​នារី​ល្អ​ឯក​លើស​អស់​សព្វ​នារី​ទាំង​ពួង។ ដោយ​ចង់​អោយ​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ក្លាយ​ជា​ស្តេច​ចក្រ​ពត្តិ ព្រះ​បិតា​គឺ​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនៈ​បាន​រៀប​ចំ​ចាត់​ចែង​គ្រប់​យ៉ាង​ ដើម្បី​ឃា​ឃាំង​អោយ​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ជា​ស្តេច​ដោយ​សុខ​សប្បាយ។ ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ ទ្រង់​បាន​ជ្រើស​រើស​យក​តែ​មនុស្ស​ក្មេង​ៗ​មក​នៅ​បំរើ​ព្រះ​ពោធិសត្វ ឯ​មនុស្ស​ចាស់​ជរា ឈឺ​ជាដើម ព្រះអង្គ​មិន​អោយ​ព្រះ​ពោធិសត្វ​បាន​ឃើញ​ឡើយ។ ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​​ទ្រង់​ចាត់​អោយ​គេ​សង់​ប្រាសាទ​បី តម្រូវ​ទៅ​តាម​កាល​រដូវ​ទាំង​បី គឺ​សំរាប់​រដូវ​ក្តៅ រដូវ​រងារ និង​រដូវ​រំហើយ។ លុះ​ព្រះ​បរម​ពោធិសត្វព្រះ​ជន្ម​បាន​២៩​ព្រះ​វស្សា​ ​ព្រះ​នាង​ពិម្ពា ក៏​ប្រសូត​​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​មួយ​​អង្គ​ព្រះ​នាម​ រាហុល។
និមិត្ត៤យ៉ាង
ដោយ​ចង់​អោយ​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​បាន​ជា​ស្តេច​ចក្រ​ពត្តិ ដូច​ដែល​ព្រាហ្មណ៍​ទាយ​ទុក​នោះ​ ព្រះ​សុទ្ធោទន​ទ្រង់​ចាត់​អោយ​គេ​យាម​មិន​អោយ​មាន​មនុស្ស​ចាស់ ជរា ឈឺ រឺ​ស្លាប់ អោយ​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ទ្រង់​យល់​ឃើញ​ឡើយ អ្នក​បំរើ​ភិលៀង​នៅ​ក្នុង​ដំ​ណាក់​របស់​ព្រះ​អង្គ​មាន​សុទ្ធ​សឹង​យុវវ័យ​ ទាំង​អស់។ ការ​គង់​នៅ​ក្នុង​រាជ​វាំង​ ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ទ្រង់​សោយ​សុខ​ដោយ​កាម​លោកីយ​គ្រប់​ប្រការ។ នៅ​ថ្ងៃ​មួយ​ ព្រះបរម​ពោធិសត្វ​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​ទ័យ​អផ្សុក​យ៉ាង​ខ្លាំង ព្រះ​អង្គ​ក៏​ត្រាស់​អោយ​ឆន្ន​អាមាត្យ​រៀបចំ​ក្បួន​ដើម្បី​នឹង​ទៅ​ក្រសាល​ឧទ្យាន។ នៅ​តាម​ផ្លូវ​ព្រះ​អង្គ​ទត​ឃើញ​ បុរស​ចាស់​ មាន​ឆ្អឹង​ជំនីរ​ដូច​ជា​បង្កង់ មាន​ខ្នង​កោង មាន​ឈើ​ច្រត់​ជា​គ្រឿង​ទប់​ទល់ កំ​ពុង​ញាប់​ញ័រ​ក្រហល់​ក្រហាយ មាន​វ័យ​កន្លង​ហើយ លុះ​ព្រះ​ពោធិសត្វ​ឃើញ​ហើយ ក៏​សួរ​ទៅ​ឆន្ន​អាមាត្យ​ថា បុរស​នេះ​​ធ្វើ​ដូច​ម្តេច​ បាន​ជា​សក់​គាត់​​មិន​ដូច​ជា​សក់​អ្នក​ឯ​ទៀត ទាំង​កាយ​គាត់​ក៏​មិន​ដូច​កាយ​អ្នក​ដទៃ​ដែរ។ ឆន្ន​អាមាត្យ​ក៏​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ នេះ​គេ​ហៅ​ថា បុរស​ចាស់ តពី​នោះ​គាត់​នឹង​មិន​រស់​នៅ​យូរ​ប៉ុន្មាន​ទេ។ ទោះ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​គង់​នឹង​ចាស់​ជា​ធម្មតា​ មិន​អាច​កន្លង​សេចក្តី​ចាស់​ទៅ​បាន​ទេ។ កាល​កន្លងទៅ ព្រះ​អង្គ​ក៏​យាង​ក្រសាល​ឧទ្យាន​ម្តង​ទៀត។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទត​ឃើញ​បុរស​មាន​អាពាធ​ដល់​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ ឈឺ​ធ្ងន់ ដេក​ត្រាំ​ក្នុង​ទឹក​មូត្រ​និង​លាមក​របស់​ខ្លួន មាន​ជន​ទាំង​ឡាយ​ដទៃ​លើក​អោយ​ក្រោកឡើង ផ្តេក​អោយ​ដេក លុះ​ទត​ឃើញ​ហើយ ព្រះ​អង្គ​ក៏​សួរ​ទៅ​ឆន្ន​អាមាត្យ​ថា បុរស​នេះ​ធ្វើ​ដូច​ម្តេច​ បាន​ជា​ភ្នែក​របស់​គាត់​មិន​ដូច​ជា​ភ្នែក​អ្នក​ដទៃ ក្បាល​ក៏​មិន​ដូច​ជា​ក្បាល​អ្នក​ដទៃ។ ឆន្ន​អាមាត្យ​ក្រាប​ទូល​ថា បពិត្រ​ព្រះ​សម្មតិទេព បុរស​នេះ​ហៅ​ថា បុរសឈឺ។ បុរស​នេះ​មិន​អាច​នឹង​រួច​ពី​ជំងឺ​បាន​ឡើយ ទោះ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​នឹង​​មាន​ជំងឺ​ជា​ធម្មតា មិន​អាច​កន្លង​សេចក្តី​ឈឺ​ចាប់​បាន​ឡើយ។ ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ក្រោយ​មក ព្រះ​ពោធិសត្វ​ក៏​ទៅ​ក្រសាល​ឧទ្យាន​ទៀត។ ម្តងនេះ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទត​ឃើញ​បុរស​ស្លាប់​ ក៏ត្រាស់​សួរ​ឆន្នអាមាត្យ នោះជា​អ្វី។ ឆន្ន​អាមាត្យ​ក្រាប​ទូល​ថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ ព្រោះ​បុរស​នោះ​ហៅ​ថា​​ធ្វើ​មរណ​កាល​ហើយ។ ញាតិ​ទាំង​ឡាយ​នឹង​មិន​ឃើញ​បុរស​នោះ​ទៀត​ឡើយ ទាំង​បុរស​នោះ​សោត​ក៏​លែង​បាន​ឃើញ​ញាតិ​ទាំង​ឡាយ​របស់​គាត់​ដែរ។ ទោះ​បី​ព្រះ​អង្គ​ក៏​នឹង​ធ្វើ​មរណ​កាល​ដូច​គ្នា មិន​អាច​កន្លង​សេច​ក្តី​ស្លាប់​បាន​ឡើយ។ ព្រះបរម​ពោធិសត្វ​ក៏​មាន​សេចក្តី​សង្វេក​ជា​ខ្លាំង សញ្ជប់​សញ្ជឹង​គិតថា ជរា ព្យាធិ និង​មរណា តែង​មាន​ប្រាកដ​ដល់​សត្វ​លោក។ ថ្ងៃ​កន្លងមក​បន្ទាប់​ព្រះ​អង្គក៏​ទៅ​ក្រសាល​ឧទ្យាន​ម្តង​ទៀត។ ព្រះពោធិសត្វ​បាន​ទត​ឃើញ​បុរស​មាន​សីសៈ​រលីង ជា​អ្នក​បួស ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាវពស្ត្រ លុះ​ឃើញ​ហើយ ក៏​សួរ​ឆន្ន​អាមាត្យ បុរសនេះ​ធ្វើ​ដូច​ម្តេច​ បាន​ជា​ក្បាល​របស់​គាត់​មិន​ដូច​ក្បាល​អ្នក​ដទៃ ទាំង​សំពត់​របស់​គាត់ ក៏​មិន​ដូច​របស់​អ្នក​ដទៃ។ ឆន្ន​អាមាត្យ​ក្រាប​ទូល​ថា បពិត្រ​ព្រះ​សម្មតិទេព នេះ​គេ​ហៅ​ថា អ្នកបួស។ បុរស​នោះ​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ដោយ​ប្រពៃ មិន​បាន​បៀត​បៀន​ តែង​អនុគ្រោះ​ដល់​សត្វ​ដទៃ។ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ពិចារណា​ថា អ្នក​បួស​​​គឺ​ជា​ការ​ស្រួល​ណាស់​ព្រោះ​មិន​បៀតបៀន​គេ តែង​អនុគ្រោះ​ដល់​គេ។
នៅ​​ក្នុង​​រាជ​​វាំង ព្រះ​​អង្គ​​ទ្រង់​​ទត​​ឃើញ​ជា​រឿយ​ៗ ភិលៀង អាមាត្យ ទាំង​ឡាយ​ដេក​លក់ ខ្លះ​ហៀរ​​ទឹក​មាត់ ខ្លះ​របូត​សំពត់​អាវ នៅ​ស្តូក​ស្តឹង​គ្មាន​វិញ្ញណ​ដូច​ជា​អង្គត់​ឈើ​មួយ​ដុំ ធ្វើ​អោយ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​មាន​ការ​សង្វេក​ និង​គិត​ដល់​និមិត្ត​ទាំង​៤​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ទត​ឃើញ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ព្រះ​ចិន្តា​ពិចារណា​ដល់​​សមណ​អ្នក​បួស​យ៉ាង​ស្រ​គត់​ស្រគម​ គួរ​ជា​ទី​ជ្រះ​ថ្លា​នៃ​សត្វ​លោក​ទាំង​ឡាយ​ ព្រះ​អង្គ​ក៏​មាន​សទ្ធា​ពេញ​​ព្រះ​ហរទ័យ ត្រេក​អរ​ជា​ក្រៃ​ពេក ក៏​គិត​នឹង​ចេញ​សាង​ផ្នួស។
សាងផ្នួស
ក្នុងព្រះជន្ម២៩ឆ្នាំ ព្រះសិទ្ធត្ថ គោតម មានការនឿយណាយ ខ្ពើមរអើមរូបសង្ខារ និងលោកសន្និវាសនេះយ៉ាងខ្លាំង​ហើយព្រះអង្គ​សព្វ​ព្រះ​ហរ​ទ័យ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា ​ជិវិត​ដោយ​ការ​ចេញ​សាង​ព្រះ​ផ្នួស ដើម្បី​ស្វែង​រក​នូវ​ព្រះ​សម្មា​សម្ពោ​ធិ​ញាណ​ធម៌។ កណ្តាល​រាត្រី​ស្ងាត់​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ ចូល​ទៅ​បបោស​អង្អែល​រាហុល​បុត្រា​ជា​ទី​ស្រលាញ់ ងាក​បែរ​សំ​លឹង​ទៅ​ភរិយា​ពិម្ពា​កំពុង​លង់​លក់​ក្នុង​បន្ទុំ មាន​ដំណាល​ថា ទេវតា​នៅ​ស្ថាន​តុសិត​​បាន​ចុះ​មក​ជួយ​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ដោយ​ធ្វើ​អោយ​ព្រះ​នាង ​ពិម្ពា និង​រាហុល លង់​លក់​ក្នុង​បន្ទំ​យ៉ាង​ស៊ប់ ដើម្បី​កំ​អោយ​ភ្ញាក់​ធ្វើ​ការ​រំខាន​ដល់​ការ​សំរេច​ចិត្ត របស់​ព្រះ​អង្គ ហើយ​ជប់​សេះ​រាជ​រដ្ឋ ជូន​ដំណើរ​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ទៅ​ដល់​ព្រៃ​ទៅ​ហោង។ ព្រះអង្គទ្រង់ដកព្រះខ័នចាប់ក្តាប់កោរព្រះកេសា ហើយអធិដ្ឋានថា «បើអាត្មាអញនេះ ពិតជាបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ មែន ចូរកេសាទាំងឡាយនៃអាត្មាអញនេះឈប់ដុះតទៅទៀតចុះ» អធិដ្ឋានហើយព្រះសិទ្ធត្ថទ្រង់បាច ព្រះកេសាទាំ ងឡាយឡើងទៅលើអាកាស ហ្វូងទេវតាទាំងឡាយកាន់ភាជន៍មាស មកទទួលត្រងយកទៅទុកនៅស្ថានទេវលោ កក្នុងគ្រានោះទៅ។ កោណ្ឌញ្ញព្រាហ្មណ៍ គឺព្រាហ្មមួយអង្គក្មេងជាងគេ ដែលកាលធ្វើពិធីថ្វាយព្រះនាមបានទាយថាព្រះអង្គពិតជាបានត្រា ស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធនោះ កាលបើដឹងថាព្រះសិទ្ធត្ថចេញសាងផ្នួសហើយ ក៏មានសទ្ធាជ្រះថ្លារួមជាមួយសមណព្រាហ្មណ៍៤ អង្គទៀតចេញ ទៅបួសតាមបំរើព្រះអង្គដែរ អ្នកបួសទាំង៥នាក់នោះហៅថា បញ្ចវគិយ៍ភិក្ខុ។
សាសនាអីុស្លាម
ប្រជាជននៅក្នុងភូមិនេះ៣៥%គោរពសាសនាអីុស្លាម ហើយជារៀរាល់ឆ្នាំគេប្រារពពិធីបុណ្យសាសនាបីដងធំៗ គឺដើម្បីគោរពទៅដល់ព្រះជាម្ចាស់(Allah)របស់ពួកគេ​ និងដើម្បីឧទ្ទិសទៅដល់ជីដូនជីតាដែលបានស្លាប់ទៅ។​ ការរៀបអាពាហ៏ពិពាហ៏គេធ្វើទៅតាមប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់របស់ពួកគេផងដែរ។
អង្គភាពដំណើរការកណ្តាល
កុំព្យូទ័រ​មួយ​អាច​មាន CPU ច្រើន​ជាង​មួយ ដែល​នេះ​ហៅ​ថា​ពហុដំណើរការ (multiprocessing) ។ រាល់ CPU ទំនើបៗ​ទាំង​អស់​គឺ​ជា​ប្រភេទ​មីក្រូ (microprocessor) ដែល​ស្ថិត​នៅ​លើ​បន្ទះ​ឈីប​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ។ សៀគ្វី​រួម​ចូល​គ្នា​ខ្លះ (integrated circuit ឬ IC) មាន​ផ្ទុក CUP ច្រើន​នៅ​លើ​ឈីប​មួយ ហើយ​សៀវគ្វី​នោះ​ត្រូវ​បាន​ហៅ​ថា multi-core processor ។ ចំណែក​សៀគ្វី​រួម​បញ្ចូល​គ្នា ដែល​មាន CPU តែ​មួយ​ក៏​អាច​ផ្ទុក​គ្រឿង​ឧបករណ៍​ណាមួយ (peripheral device) និង​សមាសភាគ​ផ្សេងៗ​ទៀត​របស់​កុំព្យូទ័រ ដែល​នេះ​ត្រូវ​បាន​ហៅ​ថា ប្រព័ន្ធ​លើ​ឈីប​មួយ (SoC, System on a Chip) ។
ស្រុកកោះញែក
ស្រុកកោះញែកមាន៦ឃុំ ៖
ស្រុកអូររាំង
ស្រុកអូររាំងមាន២ឃុំ៖
OSGeo
មូលនិធិ OSGeo (Open Source Geospatial Foundation) គឺជា អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល មិនរកប្រាក់កំរៃ ដែលមានបេសកកម្មក្នុងការជួយគាំពារនិងលើកស្ទួយការសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍនូវ open geospatial​ technologies and data.
ឃុំបវេល
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបវេល ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន១៩ភូមិ ។
ស្រុកពេជ្រចិន្តា
ស្រុកពេជ្រចិន្តាមាន៤ឃុំ៖
ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម និង​ សារព័ត៌មាន
right|thumb|200px|អាគារផ្នែក ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមនិង​ សារព័ត៌មាន គឺជាផ្នែកមួយដែលបានឡើង នៅខែ តុលា ឆ្នាំ ២០០៧ នៅក្នុង ​សាលាដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តព្រះសីហនុ ហើយបានបង្កើតទីតាំងមួយទៀតនៅខេត្តកែប មជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈដុនបូស្កូ ក្នុងឆ្នាំ២០១១។មជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈដុនបូស្កូ ខេត្តកែបបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងសិស្សចំនួន ១៦នាក់ (ប្រុស) ​និង០៥​នាក់(ស្រី) ​និងដែលមកពីគ្រួសារក្រីក្រ ក្នុងគោលបំណង​ផ្តល់អោយ​ពួកគេ​នូវ​ជំនាញបច្ចេកទេស ដែលទាក់ទងនឹងព័ត៌​មានសង្គម និងការផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌​មានជាដើម ។គណៈគ្រប់គ្រងផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមបាន​សម្រេចចិត្តជ្រើសរើសសិស្សបន្ថែមរហូតដល់ ២០នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ មុខវិជ្ជាដែលត្រូវសិក្សាក្នុងផ្នែកសមស្របទៅនឹងសិស្សស្រី ហើយបន្ទាប់ពី បញ្ចប់សិស្សស្រី នឹងអាចដើរតួចូលរួមយ៉ាងសំខាន់ក្នុង ការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមជាតិ។ ផ្នែកនេះទទួលយុវជន​ដែលមកពីតំបន់​ផ្សេងៗ នៅ ប្រទេស​​​ក​ម្ពុជាមានគ្រួសារមួយចំនួនធំដែលមាន​ជីវភាព​ក្រលំបាកពិសេសនោះ​គឺមិនមានលទ្ធភាពអោយកូនចូលរៀន នៅសា​លា​ដែលបង់ថ្លៃ​ដើម្បីជាការចូលរួមកសា​ងធនធាន មនុស្ស​នៅប្រទេស​កម្ពុជា​ អោយបានរីកចំរើនឡើងនូវផ្នែកប្រព័ន្ធព័ត៌​មានដូចជា ភាសាអង់គ្លេស ប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណែត កាសែត ទស្សនាវដ្តី វិទ្យុ ទូរទ​ស្សន៍ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដទៃៗទៀត ។
ដុនបូស្កូពិភពលោក បានចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍ផ្នែកព័ត៌មាននេះចាប់តាំងពី កិច្ចការដំបូងរបស់លោកឪពុក បងប្រុស ​បងស្រីដែលជាក្រុមគ្រួសារ​​សាឡេស៊ាន នៅប្រទេសអ៊ីតាលីនៅក្នុងសត្សវត្សទី ១៩ ។ ចំពោះដុនបូស្កូលោកបាន​ផ្តល់នូវសំភារៈ​សំខាន់ៗ​ជាច្រើនដែល​ ជាឧបករណ៍សំរាប់បង្ហាត់ បង្រៀនដល់យុវជន ជាពិសេសនោះចំពោះយុវជនដែលក្រីក្រ ។ លោកឪពុក​មាន​ម៉ាស៊ីន​បោះពុម្ព ហើយ​លោកបាន ធ្វើការបោះពុម្ភ សៀវភៅ ទស្សនាវដ្តី ការសែតផ្សេងៗ…។ បន្តិចម្តងៗ អ្នកដឹកនាំក្រុម​គ្រួសារ​សាឡាស៊ាន​ទូទាំងពិភព​លោក បានដាក់ឈ្មោះផ្នែកនេះ ​ថាផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម (SOCIAL COMMUNICATION SECTION) ទាក់ទង​នឹងផ្នែក​ទំនាក់ទំនងសង្គមនេះដែរ ក៏បានផ្តើមអភិវឌ្ឍអោយមាននៅតាម​បណ្តាប្រទេសមួយ​ចំនួន ដូចជា ភីលីពីន ឥណ្ឌា កូរ៉េខាងត្បូង …ដែល​បណ្តាប្រទេសទាំងនោះកំពុងតែធ្វើ និងអនុវត្តន៍​ផ្នែកនេះយ៉ាងល្អប្រសើរ ដូចជា ការបោះពុម្ព កាសែត​ វីដេអូ ទស្សនាវដ្តី វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ … ។
ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម នៃសាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូ​មានការ​អភិវឌ្ឍន៍​ឈានទៅមុខយ៉ាង​ ខ្លាំង​ទៅ​លើគុណភាពនៃការ​សិក្សាអប់រំ សីលធម៌ សុជីវធម៌ និងមានការពង្រឹងពីស​ក្តានុពល​​​​ភាព​បច្ចេកទេសរបស់ខ្លួនមាន​ន័យ​ថា ប្រមូលផ្តុំលោកគ្រូអ្នកគ្រូដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់ (ខ្មែរ-បរទេស)ទំនាក់ទំនង ភាសាអង់គ្លេស និងសំភារៈឧបករណ៍​ទំនើប​ៗ​ស្របតាមសម័យកាលវិទ្យាសាស្រ្តជាច្រើន ។ លើសពីនេះទៅទៀត ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមក៏បានបែងចែកជំនាញធំៗពីរ (ក្នុងឆ្នាំទីពីរ) គឺជំនាញវែបម៉ាស់ស្ទើ (Webmaster) និង កាត់តវីដេអូ វិទ្យុ… (Audio Editor) ទន្ទឹងនឹងនោះផ្នែកក៏នៅតែពង្រឹងមុខវិជ្ជាផ្សេងៗដូចជា៖
មុខវិជ្ជាសំខាន់ៗទាំងពីរខាងក្រោម ៖
សិក្ខាសាលាជាមួយលោកឪពុក Robin games
នៅព្រឹកថ្ងែទី28ខែវិច្ចកាឆ្នាំ២011​​ សាលាបច្ចេកទេសDon​ ​​Boscoខេត្តព្រះសីហនុបានទទួលលោកឪពុក​​​​​​​​​​​​​​​​ Robin​​​​ gomesដែលគាត់មកធ្វើសិក្ខាសាលានៅទីនេះ។ សូមបញ្ចាក់ផងដែរថា លោឪពុក​​​​​​ Robin gomesជាបូជាចារ្យនៅសាលាបច្ចេកទេសDon Bosco karkata ក្នុងទីក្រុងដាកកានៃប្រទេសឥណ្ឌាហើយលោកឪពុកមាន ជំនាញខាងផ្នែកវិទ្យុផងដែរ។នៅថ្ងែដដែរនេះវេលាម៉ោង1:30លោកឪពុក​​​​ Robin gomes បានមកធ្វើសិក្ខាសាលានៅផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមដែលជាផ្នែកមួយនៅក្នុងផ្នែកជា ច្រើននៃសាលាDon Boscoហើយ ជាផ្នែកដែលលោកឪពុកចាប់អារម្មរណ៏ជាគេ។នៅពេលនោះលោកពុកសំណាង លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ និស្សិតឆ្នាំទី1 នឹង និស្សិតឆ្នាំទី2 ទាំងអស់ បានចូលរួមសំភាសន៏ នឹង សន្ទនាជាមួយលោកឪពុក​​​​​​​ ​Robin gomes ដើម្បីអោយយើងទទួលបទបិសោធន៏ នឹង ចំនេះដឹងល្អៗពីលោកឪពុក។មុននឹងចាប់បើក កម្មវិធីលោកឪពុក​​​​​​​​​​​​ Robin gomesបានច្រៀងចំរៀងមួយបទហើយបានអោយយើងច្រៀងអមទៅជាមួយគាត់តិចៗ។ក្នុងការសន្ទនាក៏ដូចជាកាធ្វើសំភាសន៏ជាមួយ​​​ លោកឪពុក Robin gomes គាត់ផ្តោតសំខាន់ទៅលើលក្ខណះនិងរបៀបនៃការថតវិដេអូរការថតរូបជាអ្នកកាសែតរបៀបនៃការនិយាយស្តីនឹងរៀបធ្វើល្ខោននិយាយ។ ក្នុងកម្មវិធីនេះលោកឪពុក Robin gomes បានបកស្រាយយ៉ាងក្បោះក្បាយហើយគាត់បាននិយាយទៀតថាអោយយើងពង្រឹងភាសាអង់គ្លេសថែទៀតគាត់ជឿ ជាក់ថានាពេលថ្ងែអនាគតទីផ្សារនឹងត្រូវការផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមនេះជាច្រើន។មុនពេលបញ្ចប់សិក្ខាសាលាលោកឪពុកបាននិយាយថាគាត់សប្បាយរីករាយណាស់ ដែលបានជួបជាមូយពួកយើងហើយបានចែករំលែកបទពីសោធន៏ក៏ដូចជាការសន្ទនា ជាចុងក្រោយគាត់បានថតរូបជាមួយពួកយើងទុក្ខជាអនុស្សារីយ៏៕
ព្រះសហគមន៏កាតូលិកភូមិភាគភ្នំពេញ
thumb| 200px| right|វិសាលព្រះវិហានៅទីក្រុងភ្នំពេញ ឆ្នាំ១៩៦០ ឯកឧត្តម ទួនសុច នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសកម្ពុជា
ប្រទេសកម្ពុជា ប្រជាធិបតេយ្យ
ប្រវត្តិ
ព្រះសហគមន៏កាតូលិកនៅកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមជាង៤៥៥ឆ្នាំមកហើយ ។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៥៥៥ពេលដែលលោក ហ្គាស្ប៉ា ដាគ្រូស បុព្វជិតជនជាតិព័រទុយហ្គាល់បាននាំដំណឹងល្អមកដល់ប្រទេសកម្ពុជា ។ ក្រោយមកមានគ្រិស្ថបរិស័ទភៀសខ្លួនពីប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី និងជប៉ុនបានមកដល់ប្រទេសកម្ពុជា ពួកគេបានមកតាំងទីលំនៅ នៅក្នុងស្រុកពញាឮ ។ នៅពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា បានរងនូវការឈ្លានពានពីសំនាកសៀម និងអណ្ណាម មានគ្រិស្ថបរិស័ទខ្មែរមួយរូប បានត្រូវសៀមគៀយកទៅបាំងកកហើយមួយចំនួនបានរត់រួចបានមកតាំងលំនៅ ហើយបង្កើតជាព្រះសហគមន៏នៅខេត្តបាត់ដំបង នៅឆ្នាំ១៧៩០។
ភាពរីកចំរើនរបស់ព្រះសហគមន៏
នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរព្រះបាទនរោត្តម បានស្នើសុំអោយព្រះសហគមន៏នកតាំងលំនៅនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមកដំណឹងវិវត្តន៏របស់ ព្រះសហគមន៏ ក៏ចេះតែបន្តទៅមុខរហូតដលពាក់កណ្តាលនៃសតវត្សទី​២០ ​ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ កម្ពុជាក៏មានបូជាចារ្យជាជនជាតិខ្មែរជាលើកទីមួយ គឺលោក ស៊ី មន ឈឹមយិន ។ ដោយសាព្រះសហគមន៏ កាន់តែមានការរីកចំរើននោះ នៅឆ្នាំ១៩៦៨ សន្តអសន: បានចែកព្រះសហគម៏នៅកម្ពុជា ជាបីភូមិភាគ មានភ្នំពេញ បាត់ដំបង និង កំពង់ចាម ។
ព្រះសហគមន៏ត្រូវបានបំផ្លាញ
ថ្ងៃ១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ លោកបូជាចារ្យ យ៉ូសែប ឆ្មាសាឡាស់ បានទទួលអក្គសញ្ញាតែងតាំងជាអភិបាល ឧបត្ថមក នៃព្រះសហគមន៏ភូមិភាគភ្នំពេញ រួមជាមួយលផកអភិបាល អ៊ីវរ៉ា មូស ។ ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ខ្មែរក្រហមបានមកកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រជាជនទីក្រុងត្រូវជម្លៀសចេញទាំងអស់។ គ្រិស្ថបរិស័ទក៏ចេញជាមួយគេដែ លោកសាឡាស់ លោកសាឡឹម លោកប៊ែណា លោកចំរើន បុព្វជិតសាមនេពីររូប ដូនជីប្រាំមួយរក និងកូនកំព្រាប្រាំមួយរូប ព្រមទាំងគ្រិស្ថបរិស័ទមួយចំនួនត្រូវអង្ការខ្មែរក្រហមបញ្ចូនទៅភូមិភាគតាំគោគ​ ​ ស្រុកបារាយ ខេត្តកំពង់ធំ​ ។ ចំនែកលោកបូជាចារ្យ បរទេសទាំងឡាយដែលបម្រើការងារនៅកម្ពុជាត្រូវអង្ការខ្មែរក្រហមបញ្ជូនអោយត្រលប់ទៅប្រទេសរបស់ខ្លួនវិញ ។
នៅតាំងគោគអស់លោក ក៏ដូចជាប្រជាជនដ៏ទៃទៀតដែរ ត្រូវធ្វើការយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ពេលធ្វើការនៅការដ្ឋាន អស់លោកសង្ឃឹមថានឹងបានជួបគ្រិស្ថបរិស័ទដែលលោកស្គាល់ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តរបស់ពួកគេ តែសេចក្តីនោះមិនបានសំរាច់ឡើយ ដើមឡើយអស់លោកធ្វើការនៅតាមភូមិនានាជិតៗ ៕ ពួកគេតែងស្កាត់ទៅជួបគ្នាអ អស់លោកបានថ្វាយអភិបូជាចុងក្រោយរួមគ្នា មុនអស់លោកត្រូវចែកផ្លូវគ្នា ក្នុងពេលនោះគ្រិស្ថបរិស័តបានរួមគ្នានៅជិតអស់លោក ដោយធ្វើការងាររៀងៗខ្លួនដូចជា ដងទឹកងណ្តូង ជួសដំលូង ឬក្តួច ខ្លះបិទឬស្សី និងខ្លះនៅចង្រ្កានដាំទឹកជាដើម ដើម្បីមើលផ្លូវ ។ នៅក្នុងរយ:ពេលជាងបីឆ្នាំនេះ ព្រះវិហាទាំងឡាយ ត្រូវបានបំផ្លាញទាំង ស្រុង លោកអភិបាល យ៉ូសែប ឆ្មាសាឡាស់ត្រូវស្លាប់ នៅឆ្នាំ ១៩៧៧ ដោយធ្វើការធ្ងន់ ។ លោកចំរើន លោកសាឡឹម លោកប៊ែណានិងគ្រិស្តបរិស័ទជាច្រើនទៀតត្រូវបានគេសំលាប់។