cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជូ ដាវី
ការ​តាំង​ពិព័រណ៍ «ពេជ្រ​កូន​ភ្លោះ» និង «ការ​ភ្ញាក់​ឡើង​វិញ​នៃ​យុគមាស»
ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៩, ជូ ដាវី បាន​បង្កើត​សិក្ខាសាលា​ភាពយន្ត​មួយ​ដោយ​មាន​ការ​សហការ​ជាមួយ​នឹង​សាកលវិទ្យាល័យចំនួន ៦ និង​សិស្ស​ចំនួន​ ៦០នាក់​ ។ លោក​ក៏​បាន​ចូលរួម​ជួយ​បង្កើត​ក្រុម កុនខ្មែរ កូនខ្មែរ (Kon Khmer Koun Khmer) ជា​ក្រុម​យុវជន​ខ្មែរ​ដែល​ចូល​ចិត្ត​ផលិត​ខ្សែភាពយន្ត​ខ្នាត​ខ្លី។ គាត់​ធ្លាប់​ជា​ផលិតករ​ខ្សែភាព​យន្ត​រន្ធត់​មួយ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​សិស្ស​ចំនួន៦០នាក់ នោះ​គឺរឿង ពេជ្រកូនភ្លោះ។ ក្រោយ​ពី​ផលិត​កុន​រន្ធត់​នេះ​ហើយ លោក ដាវី និង​ក្រុម​កុនខ្មែរ កូនខ្មែរ បាន​រៀប​ចំ​ពិព័រណ៍​ដំបូង​គេ​បង្អស់​អំពី​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​រវាង​ទសវត្សរ៍​ទី៦០ និង ៧០។ នេះ​ជា​ពិព័រណ៍ដំបូង​ មាន​រយៈ​ពេល ៩ ថ្ងៃ រៀប​រាប់​អំពី​ខ្សែភាព​យន្ត​ខ្មែរ​កាល​ពី​សម័យ​មុន ហើយ​មាន​ចាក់​បញ្ចាំង​ភាពយន្ត​ចំនួន ១១ ចាប់​ពី​សម័យ​កាល​នោះ​មក ព្រម​ទាំង​តាំង​បង្ហាញ​ខិតបណ្ណ​ផ្សព្វផ្សាយ​ភាព​យន្ត​ខ្មែរ​ថែម​ទៀត​ផង។ ក្រៅ​ពីនេះ​ក៏​មាន​តាំង​បង្ហាញ​រូប​ថត ជីវប្រវត្តិ​របស់​តារា​សម្ដែង​ខ្មែរ​នៅ​ផ្ទះចិន និង​អគារ​បុរាណ​សម័យ​អាណានិគមដែល​មានទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្បែរ​ផែ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ។ លោក ជូ ដាវី ក៏​បាន​ស្រាវ​ជ្រាវ​រក​ឃើញ​ថា ក្នុង​រវាង​ទសវត្សរ៍​​ទី៥០ និង ៦០ ខ្សែភាពយន្ត​ខ្មែរ​មាន​ច្រើន​ជាង ៤០០ រឿង​ដែល​ត្រូវ​បាន​ផលិត។
ដំណេកមាស
ចន្លោះ​ឆ្នាំ២០១០ និង ២០១១, លោក​បាន​ផ្លាស់​មក​នៅប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​ស្វែង​រក​សាក្សី​ដែល​នៅ​មាន​ជីវិត (មាន​ដូច​ជា​អ្នក​ជំនាញ, អ្នកទស្សនា, អគារ) នៃ​យុគមាស​ខ្សែភាព​យន្ត​កម្ពុជា រវាង​ឆ្នាំ១៩៦០ និង ១៩៧៥ ។ គាត់​បាន​រក​ឃើញ​ថា ខ្សែភាព​យន្ត​ជិត ៤០០ រឿង​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ចោល ឬ​បាត់​បង់​ក្នុង​សម័យ​ខ្មែរក្រហម។ លោក​បាន​សម្ភាស​លោក​ស្រី ឌី សាវ៉េត និង​ផលិតករ​ខ្សែភាពយន្ត​បីរូប​ទៀត​គឺ​លោក លី ប៊ុនយីម ​លោក អ៊ី វ៉ុងហែម និង​លោក លី យូស្រ៊ាង។
មហោស្រពទីក្រុងហូជីមិញ (ព្រៃនគរ)
សាងសង់ក្នុងឆ្នាំ១៨៩៧ ដោយស្ថាបត្យករជនជាតិបារាំង អឺជែន ហ្វេរិត ជាអូប៉េរាសៃហ្គន (Opéra de Saïgon ) អគារ៥០០ អាសនៈត្រូវបានបម្រើជាកន្លែងរបស់សភាជាតិឯកអគ្គរដ្ឋទូតពីឆ្នាំ១៩៥៦ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៧ ហើយបន្ទាប់មកជាទ្វេសភា : សភាជាន់ទាប (Hạ Nghị Viện) និងព្រឹទ្ធសភា (Thượng Nghị Viện) នៃរដ្ឋសភាវៀតណាមខាងត្បូង ក្រោយឆ្នាំ១៩៥៦។ ហើយក៏បានប្រារព្ធធ្វើសភាប្រជាជន (Đại hội đại biểu Nhân dân) នៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង ពីឆ្នាំ ១៩៧៥ ផងដែរ។ វាមិនមែនរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៦ ដែលវាត្រូវបានប្រើប្រាស់ម្តងទៀតជារោងមហោស្រព ហើយផ្នែកខាងមុខត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៩៥ ។
ជូ ដាវី
ដំណេកមាស
ភាពយន្តឯកសារ​រយៈ​ពេល ១០០ នាទី​នេះ បាន​ផលិត​ចេញ​ពី​ការ​ចងចាំរបស់​ផលិតករ​ខ្សែ​ភាពយន្ត​កម្ពុជា​ជើងចាស់ និង​តារា​សម្ដែង។ ខ្សែភាពយន្ត​នេះ​មាន​ឈ្មោះ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ថា ដំណេកមាស ហើយ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ជា Golder Slumbers ត្រូវ​បាន​ដាក់​បញ្ចាំង​នៅ​ថ្ងៃទី១៩ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ២០១២ នៅ​ប្រទេស​បារាំង ហើយ​ក៏​មាន​ចាក់​បញ្ចាំង​នៅ​បណ្ដា​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ទៀត​ផង រួម​មាន​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ភាពយន្ត​ឯកសារ ដំណេកមាស បាន​នាំ​យក​អនុស្សាវរីយ៍ ការចងចាំ​នៃ​យុគមាស​នៃ​ខ្សែភាពយន្ត​ខ្មែរ​ដ៏​ជឿន​លឿន​មុនសម័យ​ខ្មែរក្រហម ហើយ​បាន​ជម្រុញ​ទឹក​ចិត្ត​យុវជន​ខ្មែរ​ដែល​ចូល​ចិត្ត​ផលិត​ខ្សែភាព​យន្ត​ខ្នាត​ខ្លី ឲ្យ​នឹក​ឃើញ​និង​ស្ដារ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​ឲ្យ​មាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​ដូច​ទសវត្សរ៍ទី៦០ និង ៧០។ ក្នុង​ភាពយន្ត​ឯកសារ​នោះ, លោក ជូ ដាវី បាន​រុករក​ឃើញ​មរតក​ភាពយន្ត​ខ្មែរ, និង​បាន​បង្ហាញ​ការ​តស៊ូ​មិន​ខ្លាច​នឿយហត់​នៃ​ផលិតករ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​ក្នុង​សម័យ​នោះ បើ​ទោះ​បី​មាន​ភាព​ចលាចល​ផ្នែក​នយោបាយ​ក្នុង​ប្រទេស​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​មិន​ខ្វល់ខ្វាយ​មក​លើ​ការងារ​របស់ពួក​គាត់​ទៀត​ក៏ដោយ។
មហោស្រពទីក្រុងហូជីមិញ (ព្រៃនគរ)
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
បន្ទាប់ពីការលុកលុយកូសាំងស៊ីន និងការបង្កើតអាណានិគមមួយ នៅឆ្នាំំំំ១៨៦៣ អាណានិគមបារាំងបានអញ្ជើញក្រុមហ៊ុនមហោស្រពមួយទៅកាន់ទីក្រុងសៃហ្គន ដើម្បីសម្តែងសម្រាប់កងទាហានបារាំងនៅក្នុងផ្ទះវីឡារបស់ឧត្តមនាវីបារាំងនៅទីលាននាឡិកា (Place de l'Horloge) (បច្ចុប្បន្នជ្រុង ផ្លូវ ង្វៀនដូ និង ដុងខឺយ)។ មួយសន្ទុះក្រោយមក រោងមហោស្រពបណ្ដោះអាសន្នមួយត្រូវបានសាងសង់នៅទីតាំងនៃអ្វីដែលឥឡូវនេះជាសណ្ឋាគារការ៉ាវេលឡេ ។ នៅឆ្នាំ១៨៩៨ ការសាងសង់រោងមហោស្រពថ្មីបានចាប់ផ្តើមនៅលើទីតាំងនៃកន្លែងចាស់ ហើយវាត្រូវបានបញ្ចប់ត្រឹមថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩០០។
រវាង សង្គ្រាមលោកលើកទី១ និង សង្គ្រាមលោកលើកទី២ រាល់ការចំណាយលើការចល័ត និងការចល័តទ័ព ព្រមទាំងការចំណាយផ្សេងទៀតសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនល្ខោនពីប្រទេសបារាំងទៅកាន់ទីក្រុងសៃហ្គនត្រូវបានបង់ដោយរដ្ឋាភិបាលក្រុង។ ទោះបីជាការពិតដែលរោងមហោស្រពត្រូវបានគ្រោងទុកជាកន្លែងកម្សាន្តសម្រាប់មនុស្សវណ្ណៈកណ្តាលដែលកំពុងកើនឡើងក៏ដោយ ក៏ទស្សនិកជនរបស់វាបានធ្លាក់ចុះ ដោយសារក្លឹបរាត្រី និងសាលរាំកាន់តែច្រើនឡើងនៅក្នុងទីក្រុង។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ ការ​សម្ដែង​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​តែ​ម្ដង​ម្កាល ខ្លះ​ជា​ការ​ប្រគំ​តន្ត្រី និង​កម្មវិធី​ កាយឡុង ផ្សេង​ទៀត។
ជូ ដាវី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផលិតករ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផលិតករភាពយន្ត
មហោស្រពទីក្រុងហូជីមិញ (ព្រៃនគរ)
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
បន្ទាប់ពីការរិះគន់ចំពោះមុខរោងមហោស្រព និងការចំណាយខ្ពស់ក្នុងការរៀបចំការសម្តែង រដ្ឋាភិបាលក្រុងមានបំណងបង្វែររោងមហោស្រពទៅជាសាលប្រគុំតន្ត្រី (Salle de Concert) ប៉ុន្តែវាមិនដែលត្រូវបានអនុវត្តនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការតុបតែង ចម្លាក់ និងរូបចម្លាក់ត្រូវបានដកចេញពីមុខរោងមហោស្រពក្នុងឆ្នាំ១៩៤៣ ដើម្បីធ្វើឱ្យល្ខោនមើលទៅក្មេងជាងវ័យ។ នៅឆ្នាំ១៩៤៤ រោងមហោស្រពត្រូវបានខូចខាតដោយសារការវាយប្រហារតាមអាកាស របស់សម្ព័ន្ធមិត្ត ប្រឆាំងនឹងកងទ័ពអធិរាជជប៉ុន ហើយរោងមហោស្រពបានឈប់ដំណើរការ។ នៅពេលដែលជប៉ុនចុះចាញ់នឹងកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត បារាំងបានត្រលប់ទៅកូសាំងស៊ីនវិញ។ នៅឆ្នាំ១៩៥៤ ការបរាជ័យរបស់បារាំងនៅ សមរភូមិដៀនបៀនផុ បាននាំឱ្យមាន កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ ក្នុងឆ្នាំដដែល។ បន្ទាប់មក រោងមហោស្រព​នេះ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជា​ជម្រក​បណ្ដោះអាសន្ន​សម្រាប់​ជន​ស៊ីវិល​បារាំង​ដែល​មក​ពី​វៀតណាម​ខាង​ជើង។
ក្នុងឆ្នាំ២០២០ ស្ថានីយ៍ផ្ទះល្ខោនអូប៉េរ៉ា មេត្រូរបស់ទីក្រុងហូជីមិញ(ព្រៃនគរ) បានបើកឱ្យសាធារណជនទស្សនា ដោយប្រតិបត្តិការ ខ្សែទី១ គ្រោងនឹងចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០២៣។
ជំទាវវារ
ជំទាវវារ រឺ វល្លិ លោកជំទាវគឺជាភរិយាចៅពញាយមរាជដែលជាចតុស្ដម្ភនៃព្រះរាជា។ កាលណោះ ឆ្នាំរោង អដ្ឋស័ក ព.ស. ២០៤០-គ.ស. ១៤៩៦ ព្រះបាទស្រីធម្មរាជាទី១សោយរាជ្យបាន ១៩ឆ្នាំ ព្រះមែយ្យ (ពាក្យសៀម ពាក្យសំរាប់ហៅព្រះអគ្គមហេសី ឬ ស្នំឯក) ទេពបុប្ផាជាព្រះស្នំឯកសម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គនៅវេលាចន្ទ្រគ្រាស ដូច្នេះ ក្រុមបារគូ បុរោហិត ហោរាចារ្យ ថ្វាយព្រះនាមដល់ព្រះរាជបុត្រនោះថា ពញាចន្ទរាជា។ ព្រះចន្ទរាជា ស្ដេចបានជំទាវវារ (ប្រហែលជាជំទាវនោះវល្លិឬ?) ជាភរិយាចៅពញាយមរាជ ពិភ័ក្ដិរក្សាព្រះអង្គទំនុកបំរុងជាសុខរៀងមក។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំទាវសម័យចតុមុខ
ក្លោងទ្វារ:ប្រទេសជប៉ុន
{| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#ffc0c0; border-style:solid; border-width:1px; border-color:black;" <div style="padding-top:10px; padding-right:10px; padding-left:10px; padding-bottom:0px; position:relative; z-index:1">
យមក
ព្រះត្រ័យបិដក > អភិធម្មបិដក > យមកប្បករណ៍
យមក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
បដ្ឋាន
ព្រះត្រ័យបិដក > អភិធម្មបិដក > មហាបដ្ឋាន
បដ្ឋាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
នីហ្សេរីយ៉ា
ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា (ភាសាអង់គ្លេស៖ Nigeria) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធនីហ្សេរីយ៉ា (Federal Republic of Nigeria) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាហ្រ្វិកខាងលិច។ វាត្រូវជាប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក។ នីហ្សេរីយ៉ាមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៅរវាងវាលលំហសាហែលទៅភាគខាងជើង និង ឈូងសមុទ្រគីនេនៅភាគខាងត្បូងក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ដោយគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីសរុប ៩២៣,៧៦៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនជាង ២១១ លាននាក់។ នីហ្សេរីយ៉ាមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេដនីហ្សេនៅភាគខាងជើង ប្រទេសឆាដនៅភាគឦសាន កាមេរូននៅភាគខាងកើត និងបេណាំងនៅភាគខាងលិច។ នីហ្សេរីយ៉ាគឺជា សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ ដែលមានរដ្ឋចំនួន ៣៦ និងដែនដីរដ្ឋធានីសហព័ន្ធមួយពោលគឺទីក្រុង អាប៊ូសា។ ទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ាគឺទីក្រុងឡាហ្គោសដែលជាទីក្រុងមួយក្នុងចំណោមទីក្រុងធំៗទាំងអស់នៅលើពិភពលោក និងធំបំផុតទីពីរប្រចាំទ្វីបអាហ្វ្រិក។ នីហ្សេរីយ៉ា គឺជាទីលំនៅរបស់រដ្ឋនិងអាណានិគមជនជាតិដើមភាគតិចជាច្រើនចាប់តាំងពីសហសវត្សទី២ មុនគ្រឹស្តសករាជដោយមានអរិយធម៌ន័ក នៅសតវត្សទី១៥ មុនគ្រឹស្តសករាជ ដែលជាការសម្គាល់ការបង្រួបបង្រួមផ្ទៃក្នុងជាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រទេស។ រដ្ឋទំនើបមានដើមកំណើតពីអាណានិគមរបស់អង់គ្លេសនៅសតវត្សទី១៩ ដោយយករូបរាងទឹកដីបច្ចុប្បន្នជាមួយនឹងការបញ្ចូលគ្នានៃអាណាព្យាបាលនីហ្សេរីយ៉ាខាងត្បូង និងអាណាព្យាបាលនីហ្សេរីយ៉ាភាគខាងជើង ក្នុងឆ្នាំ១៩១៤។ ជនជាតិអង់គ្លេសបានបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាល និងផ្លូវច្បាប់ ខណៈពេលដែលកំពុងអនុវត្តការគ្រប់គ្រងដោយប្រយោល តាមរយៈការដឹកនាំបែបប្រពៃណីនៅក្នុងតំបន់នីហ្សេរីយ៉ា។ នីហ្សេរីយ៉ាបានក្លាយជាសហព័ន្ធឯករាជ្យជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៦០។ វាបានឆ្លងកាត់សង្រ្គាមស៊ីវិលពីឆ្នាំ១៩៦៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៧០ បន្ទាប់មកដោយការបន្តបន្ទាប់នៃរបបផ្តាច់ការយោធា និងរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលដែលជាប់ឆ្នោតតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ រហូតដល់សម្រេចបាននូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យស្ថិរភាពនៅក្នុងការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ១៩៩៩។ ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០១៥ គឺជាលើកទីមួយដែលប្រធានាធិបតីដែលកំពុងកាន់អំណាចនឹងចាញ់ការបោះឆ្នោតឡើងវិញ។
នីហ្សេរីយ៉ា គឺជារដ្ឋពហុជាតិសាសន៍មួយដែលរស់នៅដោយក្រុមជនជាតិភាគតិចជាង២៥០ ដែលនិយាយ៥០០ ភាសាខុសៗគ្នា ដែលទាំងអស់កំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយនឹងវប្បធម៌ចម្រុះ។ ក្រុមជនជាតិភាគតិចធំជាងគេទាំងបីគឺ ហូសានៅភាគខាងជើង យ៉ូរូបានៅភាគខាងលិច និងអ៊ីកបូ នៅភាគខាងកើត រួមជាមួយនឹងជាង៦០% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអង់គ្លេសដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការរួបរួមភាសានៅកម្រិតជាតិ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ធានានូវសេរីភាពខាងសាសនា ហើយវាជាជម្រកសម្រាប់ប្រជាជនម៉ូស្លីម និង គ្រិស្តសាសនាធំជាងគេមួយចំនួនរបស់ពិភពលោកក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ នីហ្សេរីយ៉ាត្រូវបានបែងចែកជាពាក់កណ្តាលរវាងអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម ដែលភាគច្រើនរស់នៅភាគខាងជើង និងគ្រិស្តសាសនា ដែលភាគច្រើនរស់នៅភាគខាងត្បូង។ សាសនាជនជាតិដើម ដូចជាជនជាតិដើមរបស់ អ៊ីកបូ និងយ៉ូរូបា គឺស្ថិតនៅក្នុងជនជាតិភាគតិច។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជាតិក្រុមដប់ប្រាំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសមាគមប្រជាជាតិនៃសហធនរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងលិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក
បច្ចេកវិទ្យាសារគមនាគមន៍
បច្ចេកសព្ទThe term ICT is also used to refer to the convergence of audio-visual and telephone networks with computer networks through a single cabling or link system. There are large economic incentives (huge cost savings due to elimination of the telephone network) to merge the telephone network with the computer network system using a single unified system of cabling, signal distribution and management.
ខេត្តទ្វៀនក្វាង
ទ្វៀនក្វាង មានព្រំប្រទល់ខាងជើង ខេត្តហាយ៉ាង ខាងជើង ខេត្តកាវបាង ភាគឦសាន ខេត្តបាកកាន និង ខេត្តថាយង្វៀន នៅខាងកើត ខេត្តវិញហ្វុក នៅខាងត្បូង ខេត្តហ្វ៊ូថោះ ភាគនិរតីនិង ខេត្តអៀនបាយ នៅខាងលិច។
រដ្ឋបាលសាធារណៈ
រដ្ឋបាលសាធារណៈ (Public administration) គឺពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងការអនុវត្តគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល ហើយវាក៏ជាមុខវិជ្ជាសិក្សាមួយផងដែរ ដែលផ្ដោតទៅលើការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងត្រៀមរៀបចំមន្រ្តីរាជការស៊ីវិលសម្រាប់ការចូលធ្វើការនៅក្នុងសេវាសាធារណៈ។
ដាល់ហ្គោណា
ដាល់ហ្គោណា​ (달고나, Dalgona) ឬ ប៉ុបហ្គី (달고나, Ppopgi) គឺជានំបង្អែមកូរ៉េធ្វើពីស្កររលាយនិងសូដាដុតនំ ជាអាហារសម្រន់តាមដងផ្លូវដ៏ពេញនិយមក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 និង 1980 ហើយនៅតែត្រូវបានគេបរិភោគជាអាហារបែបអតីតកាល នៅពេលលាយសូដាដុតនំមួយស្លាបព្រាត្រូវបានលាយចូលទៅក្នុងស្កររលាយ ការរលាយកំដៅនៃសូដាដុតនំរបស់សូដាដុតនំបញ្ចេញកាបូនឌីអុកស៊ីត ដែលធ្វើឱ្យជាតិស្ករបំប៉ោងឡើង ហើយក្លាយជាអាហារសម្រន់នៅពេលដែលវាត្រជាក់និងរឹង ជាធម្មតាវត្ថុរាវពណ៌បន៍ត្នោតខ្ចីត្រូវបានចាក់ទៅលើផ្ទៃរាបស្មើ ចុចឱ្យរាបស្មើ​ និងបោះត្រាជាមួយផ្សិតដែលមានលំនាំ​ អ្នកញ៉ាំព្យាយាមកាត់បន្ថយផ្លូវរបស់ពួកគេជុំវិញគ្រោងឬរូបភាពនៅលើអាហារសម្រន់ដោយមិនបំបែករូបភាព ប្រសិនបើការតុបតែងត្រូវបានបញ្ចប់ដោយជោគជ័យដោយមិនបំបែកនំបង្អែម អតិថិជនទទួលបានដាល់ហ្គោណាឥតគិតថ្លៃមួយទៀត
ហាងកាហ្វេទំនើបនៅប្រទេសកូរ៉េមានបម្រើភេសជ្ជៈប្រលោមលោក ដែលក្រែមកាហ្វេរសជាតិដាល់ហ្គោណាត្រូវបានដាក់នៅលើតែទឹកកក ឬកាហ្វេ (មើលទំព័រ: ដាល់ហ្គោណាកាហ្វេ) និងកុម្មង់នំដូចជាស្កូន ហាងកាហ្វេមួយចំនួនក៏បានប្រើដាល់ហ្គោណាដើម្បីបើកបង្អែមដូចជាប៊ីងស៊ូនិងស៊ូហ្វ្លេ
ដាល់ហ្គោណាគឺជាធាតុសំខាន់របស់ល្ខោនស៊េរីទូរទស្សន៍របស់ណិតហ្វ្លិចគឺ Squid Game នាំឱ្យមានការរស់ឡើងវិញនៃប្រជាប្រិយភាពរបស់នំបង្អែមនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ការ​លក់នំបង្អែមបាន​កើន​ឡើង​ទ្វេ​ដង​សម្រាប់​អ្នក​លក់​ដូរ​តាម​ផ្លូវ មនុស្ស​ក៏​បាន​ចូល​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​សង្គម​ដើម្បី​ធ្វើនំបង្អែមផ្ទាល់​ខ្លួន​នៅ​ផ្ទះ​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បង្អែម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បង្អែមកូរ៉េខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបកូរ៉េ
សាធារណរដ្ឋវ៉ៃម៉ា
សាធារណរដ្ឋវ៉ៃម៉ា (ភាសាអាល្លឺម៉ង់៖ Weimarer Republik) គឺជាឈ្មោះរបបមិនច្បាស់លាស់មួយ (មិនជាផ្លូវការ) របស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ពីឆ្នាំ១៩១៨ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៣៣។ ឈ្មោះនៃរបបសាធារណរដ្ឋមួយនេះគឺកើតចេញមកពីទីក្រុងវ៉ៃម៉ា ដែលជាកន្លែងដែលទទួលកិច្ចប្រជុំរដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូងគេ។ ឈ្មោះដែលយកជាផ្លូវការគឺ Deutsches Reich (អង់គ្លេស: German Reich) ដែលមានតាំងពីឆ្នាំ១៨៧១ មកម្លេះ។ ទោះជាឈ្មោះនេះអាចប្រែមកថា "អាណាចក្រអាល្លឺម៉ង់"មែន ប៉ុន្តែពាក្យថា Reich ដែលយើងប្រើតំណាងឱ្យរបបនេះគឺមិនមានអត្តន័យអ្វីជាប់ទាក់ទងរាជានិយមនោះទេ។ ជាភាសាខ្មែរ យើងតែងហៅរដ្ឋមួយនេះថា ប្រទេសអាល្លឺម៉ងជាធម្មតា។ ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់បានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋយ៉ាងជាក់ស្តែងនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆកា ឆ្នាំ១៩១៨ បន្ទាប់ពីអធិរាជវិលហែលម៍ទី២ បានដាក់រាជ្យបោះបង់រាជបល្ល័ង្កអាល្លឺម៉ង់និងព្រុសចោល។
ឃុំដានគោម
(Dan Koum Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអង្គរជ័យ ខេត្តកំពត  មាន ០៦ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
= សេដ្ឋកិច្ចឃុំដានគោម = ឃំុនេះប្រជាជនមានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជន៧៥%ប្រកបរបរជាកសិករ ៣០%ជាអាជីវករលក់ដូរ ២៥%ជាមន្រី្ត​រាជការ។ការប្រកបរបរកសិករគឺដាំដុះទៅលើផ្ទៃដីប្រហែជា៥០០ហិចតា ក្នុងឆ្នាំនេះប្រជាជនបានទទួលទិន្នផលកើនជាងឆ្នាំកន្លងទៅ៤០%។ ក្រៅពីដំណាំស្រូវ មានដាំដំណាំបន្តប់បន្សំជាច្រើនទៀតដូចជា​​​ ស្រូវ ពោត ត្រសក់ ស្ពៃ ស្វាយ ទាប ឆៃថាវ​ ...ល។ ហើយនៅក្នុងភូមិគឺកំពុងតែសាងសង់ប្រឡាយទឹកជាច្រើន ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត​ សំរាប់ធ្វើ ស្រែប្រាំង ដើម្បីធ្វើអោយប្រជាជនទទួលបានទិន្នផល់ខ្ពស់ និងមានជីវភាពធូរធារ។ចំនែកឯអាជីវករលក់ដូរវិញ ឃើញថាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារមានសំទុះយ៉ាងខ្លាំង​​ ព្រោះការប្រកបរបរនេះមានការរៀបចំសមល្មមងាយស្រួលរកស៊ីជាងរបរផ្សេងៗ​ និងមានអាជីវកម្មក្នុងផ្សារអង្គខ្ជាយ ចំនែកឯមន្រ្តីរាជការវិញ រយះពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះមានសំទុះរីកចំរើនគួរអោយគាត់សំគាល់ ជាពិសេស គ្រូបង្រៀន ប៉ូលីស ទាហាន និង ធ្វើការនៅអង្គការផងដែរ ព្រោះយុវជន យុវនារីបានរៀនច្រើន និងមានចំនេះដឹងច្រើនផងដែរ។
= វិស័យអប់រំ = ចំពោះវិស័យអប់រំក្នុងឃំុដានគោមមានការរីនចម្រើនយ៉ាងរហ័សដោយសារក្នុងភូមិមានការសាកសង់សាលារៀន ​ ជាច្រើនតាំងពីថ្នាក់មតេយ្យ រហូតដល់ ថ្នាក់វិទ្យាល័យ និងមានលោកគ្រូអ្នកគ្រូ​ ចាំបង្ហាត់បង្រៀនដល់សិស្សានុសិស្សា ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ។​ ហើយដោយសារតែប្រជាជន មានចំណេះដឺង ពួកគេបានបញ្ទូនកូនៗរបស់ពួកគេ មកសាលារៀន​ ដើម្បីក្រេបជញ្ជក់ចំណេះវិជ្ចា​ អោយបានខ្ពង់ខ្ពស់ ដើម្បីយកចំណេះដឺងទាំងនេះយកទៅអភិវឌ្ឃន៍ ប្រទេសជាតិ និង​ គ្រូសារ អោយការរីនចម្រើន។ បើនិយាយពីវិស័យអប់រំវិញមានការឈានទៅមុខដោយមាន សាលារៀនជាច្រើនសំរាប់អោយ​ យុវជន យុវនារី ទៅសិក្សាដើម្បីក្រេបជញ្ជក់យកចំណេះ និងក្លាយជាពលរដ្ឋល្អនៅក្នុងសង្គម ហើយក្លាយជាសរសទ្រូងសំរាប់ប្រទេសជាតិផងដែរ ។
= ការអភិវឌ្ឃន៍ = ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះឃំុវិញបើនិយាយពីផ្លូវមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន ជាច្រើន​ មានប្រពន្ទ័ធារាសាស្រ្ត សំរាប់ផ្គត់ផ្គង់ ដល់ការធ្វើស្រែប្រាំង ចំការ និង ដំណាំផ្សេងៗជាច្រើនទៀត​នៅក្នុងភូមិ ​​ ។ ជាពិសេសជាងនេះទៅទៀត នៅក្នុងតំបន់នោះនិង​ មានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នូវផ្លូវគមនាគមន៍សម្រាប់អោយប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរនិងប្រកបរបររកស៊ីផងដែរ។
= ដំណាំស្រូវ = ដោយសារលក្ខ័ណ្ឌអាកាសធាតុអំណោយផល (២៦,២៧ oC) ភ្លៀងធ្លាក់ជាមធ្យម ២ ១៤៨ ម.ម. ក្នុងមួយឆ្នាំ និងការយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អង្គការ ដៃគូអភិវឌ្ឍធំៗ និងក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានាទៅលើវិស័យកសិកម្ម ខេត្តកំពតមានសមត្ថភាពអាចផលិតស្រូវបានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបំពេញតម្រូវការ ក្នុងស្រុក។ ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធធារាស្រ្ត គឺជាគន្លឹះដ៏ចម្បងមួយក្នុងការបង្កើននូវផលិតកម្មស្រូវ និងទប់ស្កាត់ រាល់ហានិភ័យទាំងឡាយ ដែលបណ្តាលមកពីគ្រោះធម្មជាតិ។ ផ្ទៃដីដាំដុះទាំងឡាយ ត្រូវបានពង្រីក ព្រម ជាមួយនិងការបណ្តុះបណ្តាលចំណេះដឹងដល់ប្រជាកសិករខេត្ត អំពីការប្រើប្រាស់ពូជ ប្រភេទដី និងវិធានការ នានាដើម្បីទប់ស្កាត់ការបំផ្លាញដំណាំស្រូវពីសត្វល្អិតចង្រៃ ជាពិសេសសត្វមមាចត្នោត គឺជាអ្វីដែលខេត្ត កំពតសម្រេចបានក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។
= សន្តិសុខ = ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខក្នុងឃំុវិញ មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់​ គ្នានការជួរដូរគ្រឿងញៀន គ្នានក្មេងទំនើង ដែលមិនធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ ​។ =មើលផងដែរ=
ឃុំកណ្កាល
ឃុំកណ្តោល
ឃុំកណ្តោល គឺជាឃុំមួយដែលមានចំងាយ៦០គីឡូម៉ែត​ ពីទីរួមខេត្តកំពត​ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកទឹកឈូ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ឃុំនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖ ផ្លូវលំ ស្ពាន​ សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាជន គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែវិស័យកសិកម្ម ដែលពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងគំនិតច្នៃប្រឌិតនិងការកែប្រែ ពីការធ្វើស្រែប្រវាសមេឃ មកធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្មវិញ ដូចនេះពួកគេលែងខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហាទឹកភ្លៀង គឺគេមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ ហើយផលស្រូវដែលទទួលបាន ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺកាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដូចនេះដំណាំស្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ចំពោះប្រជាជនក្នុងឃុំកណ្តោល ក៏ដូចប្រជាជនទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទាំងមូលផងដែរ ចំពោះប្រជាជននៅក្នុងឃុំ ការរស់នៅរបស់ពួកគេគឺចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងល្អ ពិភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុមគ្រួសារមួយទៅក្រុមគ្រួសារមួយ ហើយឃុំនេះរួមមានភូមិចំនួន៥ភូមិគឺ * ១​ ភូមិ មានរិទ្ធិ * ២ ភូមិ ទឹកក្រហម * ៣ ភូមិ ភូមិត្រពាំងធំ *៤ ភូមិ ជុំគ្រៀល *៥ ភូមិ ថ្មី។ ​​ស្រុកទឹកឈូ គឺជាស្រុកមួយ នៅខេត្តកំពត ខាងកើតឈៀងខាងជើង នៅផ្លូវជាតិ៣៣ មានប្រវែង ៥២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួម ខេត្តកំពត​ដោយឆ្លងកាត់តាមស្រុកទឹកឈូ និងស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងឈៀងខាងកើត នៃប្រទេសកម្ពុជា ស្រុកនេះគឺជាស្រុកមួយកំពុងអភិវឌ្ឍមួយផងដែរ ក្នុងចំណោមស្រុកទាំងអស់នៅក្នុង ខេត្តកំពត ដែលជាស្រុកនៅខាងត្បូងនៃ ប្រទេសកម្ពុជាហើយជាប់នឹងប្រទេសវៀតណាម។ ហើយនៅទីនោះមានផ្សារពាណិជ្ជកម្ម តូចល្មមពុំសូវជាធំប៉ុន្មានទេ ដែលមានលក់នូវផលិតផលនៅតាម​កូនតូបនីមួយៗ ជាពិសេសគឺឥវ៉ាន់ចាប់ហួយ​ លក់ដោយអាជីវករដែលរស់នៅក្នុងស្រុកទឹកឈូ​។ ស្រុកទឹកឈូរួមមាន ១៦ ឃុំ ៖
ឃុំស្វាយស
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកក្រគរ ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
ស្រីសុគន្ធបទ
ស្រីសុគន្ធបទ (អង់គ្លេស: Srei Sokunbot) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៥១៤) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៤៨៦-១៥១៤) ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រច្បង របស់ ធម្មរាជាទី២ ទ្រង់ឡើងសោយរាជសម្បត្តិលើកទី២ ក្នុងឆ្នាំជូត នព្វស័ក ព.សករាជ ២០៤៨ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥០៤ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤២៧ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះរាជឱង្ការ ស្រីសុគន្ធបទរាជា" ។ ក្រោយពេលធ្វើពិធី តម្កល់សារីរិកធាតុរបស់បិតាទ្រង់ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៨៦ នៃគ.សករាជ នាស្រុកសន្ទុក (បច្ចុប្បន្នៈ កំពង់ធំ) រួចរាល់ហើយ ព្រះអង្គបានធ្វើពិធីតែងតាំងឋានៈមន្ត្រីនៅក្នុងខ្សែររាជវង្សផងដែរ ទ្រង់បានតែងតាំង ចន្ទរាជា ជាចៅហ្វាយស្រុកចតុមុខ (បច្ចុប្បន្នៈ ភ្នំពេញ) មានឋានៈនាម ជាចៅពញ្ញា ទោះជាព្រះអង្គជាបងប្រុស ម្ដាយទីទៃក៏ពិតមែន តែព្រះអង្គមានបិតាតែមួយដូចគ្នា ការតែងតាំងនេះ ព្រះអង្គបានថ្វាយដំរីហ្លួងមួយចំនួនទៅកាន់ទ្រង់ផងដែរ បន្ទាប់ពីដឹងថាប្អូនរបស់ខ្លួន ស្រលាញ់ និង ចូលចិត្តសត្វដំរី ។
ព្រះរាជពិធី រាជាភិសេក និង គ្រងរាជសម្បត្តិលើកទី២ គ.សករាជ ១៥០៤
The Royal Wedding Ceremony and the Second Throne 1504 AD
វេលាមួយ ដែល ស្រីសុគន្ធបទ យាងចាកចេញពីព្រះបរមរាជវាំង ទៅប្រពាតព្រៃ (ដើរកំសាន្ត) និង ចង់ទៅស្ទូចត្រី នៅបារាយ៍ទឹកមួយ ពេលនោះទ្រង់បានឃើញស្រីម្នាក់ ឈរនៅកំពង់ទឹកនោះ ក៏ចាប់ចិត្តស្រលាញ់សួរនាំ រួចបានចូលទៅស្ដីដណ្ដឹងនាងយកមកធ្វើជាស្នំឯក ដែលបានធ្វើពិធីរាជាភិសេកមង្គលការ ក្នុងឆ្នាំ ១៥០៤ នៃគ.សករាជ ដោយនាងមានឈ្មោះថា "ពៅ កេសរបុប្ផា" ទីកន្លែងដែលនាងឈរ នៅកំពង់ទឹកនោះត្រូវបានជាប់ឈ្មោះថា៖ ស្រុកស្រីសឈរ (បច្ចុប្បន្នជា: ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម) ហើយបារាយ៍ទឹក ដែលស្ដេចចាប់ចិត្តប្រតិព័ទ្ធទៅនាងស ត្រូវបានហៅថា ឃុំបារាយ៍មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ ពិធីរាជាពិសេកដល់ឱ្យឡារិកនេះហើយ ទ្រង់បានប្រកាសតែងតាំង នាយកន ដែលត្រូវជាបងនាងស ឱ្យមានឋានៈ ជាឃុនហ្លួងព្រះស្ដេច ដែលមានងារជាសម្ដេច ឱ្យសមជាឋានៈ នៃបងថ្លៃស្ដេច នៅក្នុងពាក្យរាជសព្ទ ដែលត្រូវបានហៅថា "ព្រះជេដ្ឋា" ដើម្បីសម្គាល់ជាខ្សែររាជវង្ស ដូចនេះហើយ បរមងារ នាយកនត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា "ឃុនហ្លួងព្រះស្ដេចកន" ដែលមានឋានៈជា អ្នកអង្គម្ចាស់ ។
សុបិនឃើញនាគពីរក្បាល
Dreaming of two dragons
ស្រីសុគន្ធបទ រាជាភិសេក មិនបានប៉ុន្មានខែផងទ្រង់ សុបិនឃើញនាគមួយក្បាល ហោះហើរមកពាំយក ស្វេតឆ័ត្រ ដែលជា ឆ័ត្ររាជបល្ល័ង ពណ៌ស ហោះនាំចេញទៅក្រៅព្រះបរមរាជវាំង យល់សុបិនឃើញដូចនេះ ព្រះអង្គបានបង្គាប់ឱ្យ ក្រុមមន្ត្រីបរោហិត ចាប់ទស្សន៍ទាយពីសុបិននេះ ក្រុមមន្ត្រីបរោហិត ក៏មានពំនោលថា ព្រះអង្គនិងត្រូវមានក្រុមញាតិវង្សដែលជាខ្សែររាជវង្សដូចគ្នា ដណ្ដើមយករាជបល្ល័ងនេះ ដោយសេចក្ដីនឹកគិតពីទំនាយយល់សុបិននេះ ទៅធៀបនិង ចន្ទរាជា ទ្រង់ក៏សម្រេចចិត្តរៀបចំល្បិច រួចឱ្យ ព្រះជេដ្ឋាកន ធ្វើបទចោទប្ដឹង ចន្ទរាជា អំពីការលួចកឹបកេងនូវប្រាក់ស្បៀងសម្រាប់កងទ័ព លេះសមស្របនេះបានដាក់ទោស ចន្ទរាជា ឱ្យនិរទេស ទ្រង់ទៅកាន់តំបន់ ព្រំដែនខ្មែរ-សៀម ក្នុងឆ្នាំ ១៥០៤ នៃគ.សករាជ ហើយជាពេលដែល ចន្ទរាជា ធ្លាក់បុណ្យស័ក្តិ ពីឋានៈចៅពញ្ញា មកវណ្ណៈអ្នកងារ ដែលទៅធ្វើការផ្នែកទាក់សត្វដំរី នៅលប់បុរី ថ្វាយ ពញ្ញាអង្គធម្មខាត់ ដែលជាបុត្រ ស្រីរាជា ហើយក៏ត្រូវជាបុត្រធម៌ស្ដេចសៀម ផងដែរ ។
ព្រះសុបិនទី២ ដែលកើតឡើង ក្នុងឆ្នាំ ១៥០៨ នៃគ.សករាជ ទ្រង់បានយល់សុបិនឃើញនាគមួយក្បាលយ៉ាងធំបានហោះដេញ ព្រះអង្គ និង គណៈមន្ត្រីនានា ឱ្យចេញពីព្រះបរមរាជវាំង ហើយនាគនោះបានព្រួសភ្លើង ដុតកំទេចរាជវាំងនេះតែម្ដង ភ្ញាក់ពីសុបិនដ៏ភិតភ័យនេះ ទ្រង់បានចាត់ឱ្យ ក្រុមមន្ត្រីបរោហិត ទស្សន៍ទាយនូវព្រះសុបិននេះ មិនខុសពីពំនោលលើកទី១ ព្រះអង្គនិងត្រូវមានក្រុមញាតិវង្សដែលជាខ្សែររាជវង្សដូចគ្នា ដណ្ដើមយករាជបល្ល័ងនេះ ដោយសេចក្ដីនឹកគិតពីទំនាយយល់សុបិននេះ ទៅធៀបនិង ព្រះជេដ្ឋាកន ។ ក្រោយមក ទ្រង់បានប្រជុំមន្ត្រីជាសម្ងាត់លួចធ្វើឃាត ព្រះជេដ្ឋាកន ដោយសម្លាប់នាយកន យកលេះក្នុងពេលទៅដើរលេង នេសាទត្រី ដោយកលល្បិចរបស់ព្រះរាជា បានលបលួចស្ដាប់លឺ ដោយ ស្នំឯកពៅកេសរ ជាប្អូនស្រីបង្កើតរបស់នាយកន បានយកដំណឹងនេះទៅប្រាប់ដល់បងរបស់ខ្លួនដើម្បីឱ្យរួចផុតពីសេចក្ដីស្លាប់នេះ នៅទីបំផុតនាយកន ក៏បានរួចខ្លួន និងបានទៅពឹងពាក់សុំជំនួយពីឪពុកមារ (ពូ) របស់ខ្លួនគឺ ពញ្ញាកៅ ដែលជាចៅហ្វាយស្រុកនៅ ខេត្តកណ្ដាល ឱ្យជួយបង្ករទ័ពបះបោរផ្ដួលរំលំយករាជបល្ល័ងនេះ ពីស្រីសុគន្ធបទ ក្រោយពេលដឹងដំណឹងថា ប្អូនស្រីរបស់ខ្លួន ត្រូវបានព្រះរាជាដាក់ទោសប្រហារជីវិត ដោយសាររឿងជួយនាយកននេះ ។
ការបាត់បង់រាជបល្ល័ង
Loss of the throne
អំឡុងពេលដែលនាយកនបង្ករទ័ព នាយកនបានក្លែងរាជសារព្រះរាជា ដោយយកលេះថាប្រមូលទ័ពដើម្បីធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកសៀម មន្ត្រីមួយចំនួនមិនហ៊ានសួរនាំនោះទេត្បិតនាយកននៅមានឋានៈជា ព្រះស្រីជេដ្ឋា (បងថ្លៃស្ដេច) ដោយសារព្រះរាជាពេលនោះមិនទាន់មានលេះគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការដកហូតអំណាចរបស់នាយកន រហូតបណ្ដោយឱ្យនាយកនប្រើប្រាសឋានៈជា បងថ្លៃស្ដេចបង្ករទ័ពបានមួយឆ្នាំ ទើបព្រះរាជារឹបអូសអំណាចរបស់នាយកន ក្នុងឆ្នាំ ១៥០៩ នៃគ.សករាជ ដោយចោទនាយកនថាបានបង្កើតតំបន់អប្បគមន៍ ដើម្បីគ្រប់គ្រង ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដីក៏ព្រះរាជា មិនអាចទៅចាប់ខ្លួន និងធ្វើអ្វីនាយកន បានដែរ រហូតដល់ គ.សករាជ ១៥១២ ឃុនហ្លួងព្រះស្ដេចកន បានធ្វើរដ្ឋប្រហារ ដោយបានលើកទ័ពចំនួន ៨០,០០០ (៨មុឺននាក់) បះបោរផ្ដួលរំលំ ស្រីសុគន្ធបទ នៅរាជធានីទួលបាសាន ដែលមានទ័ពការពារចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ។ ពញ្ញាកៅបានលើកទ័ពវាយចូលរាជធានីទួលបាសាន ចំនួនប្រាំច្រកទ្វារ នៅទីបំផុតក៏វាយបែករាជធានី ទួលបាសាន ត្រឹមរយៈពេលខ្លី តែ១០ ថ្ងៃប៉ុនណោះ ចំណែកឯ ស្រីសុគន្ធបទ បានយកគ្រឿងសម្រាប់រាជទាំង៥ រត់ភៀសខ្លួនទៅបោះជំរុំនៅ ស្រុកស្ទឹងសែន (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តកំពង់ធំ) និងបានចេញរាជសារប្រកាស តែងតាំង ចន្ទរាជា ជាមហាឧបរាជ (រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ) ឱ្យត្រឡប់ពីនគរសៀម មកជួយសង្គ្រោះដល់ព្រះអង្គវិញ ។ គ.សករាជ ១៥១៤ នៅពេលដឹងថា ស្រីសុគន្ធបទ មានចំនួនកងទ័ពតិច ឃុនហ្លួងព្រះស្ដេចកន បានលើកទ័ពចំនួន ៥០០០០ (៥មុឺននាក់) ជាមួយនិងកងកាំភ្លើងធំ វាយចូលបន្ទាយស្ទឹងសែន ពីយប់អាធ្រាត រហូតដល់ធ្វើឃាត ស្រីសុគន្ធបទ បាននៅពេលនោះ និងបានត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ឡើងសោយរាជផងដែរ ប៉ុន្តែដោយសារតែគ្រឿងរាជទាំង៥ បានបាត់ មិនអាចឡើងសោយរាជទៅបាន ការសោយរាជរបស់នាយកន ត្រូវបានពន្យាពេល ២ឆ្នាំ ដើម្បីរងចាំគ្រឿងសម្រាប់រាជទាំង៥ថ្មីធ្វើរួច នៅទីបំផុតនាយកនបានឡើងសោយរាជ ក្នុងឆ្នាំ ១៥១៦ នៃគ.សករាជ ដែលមានព្រះនាមក្នុងរាជថា ស្រីជេដ្ឋាធិរាជ រាមាធិបតី ។
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
ក្រខុប
ការពិពណ៌នា
ចុល្ល​ព្រឹក្សក្រខុបមាន​កម្ពស់​ពី ៥-៧ម៉ែត្របែកមែកជា​ថ្នាក់​ៗ លាតត្រដាងស្របៗ​គ្នា មែកខ្ចីមានរោមគ្របដណ្ដប់ ។ ស្លឹក មានលក្ខណ ឆ្លាស់គ្នា ប្រវែង ៤-១៥ សង់ទីម៉ែត្រនិង ទទឹង ១-៦ សង់ទីម៉ែត្រ មានគែមធ្មេញ និងមានរោមខ្លីៗ។ ផ្កា មានទំហំតូច ដែលមានទទឹងរហូតដល់ ៣ សង់ទីម៉ែត្រ។  ផ្លែឈើដែលជាផ្លែប៊ឺរីអាចបរិភោគបានមានពណ៌ក្រហមនៅពេលពេញវ័យប្រហែល ១.៥ សង់ទីម៉ែត្រធំទូលាយ។ ធ្វេង|រូបភាពតូច|254x254ភីកសែល| ដើមឈើក្រខុបមួយនៅ ប្រទេសឥណ្ឌា
វត្តមានក្នុងតំបន់
ក្រខុប មកពី ម៉ិកស៊ិកភាគខាងត្បូង ការាបៀន អាមេរិកកណ្តាល និងភាគ អាមេរិកខាងលិច ទៅ បូលីវីខាងត្បូង និង អាហ្សង់ទីន ។ ក្រខុបមានវត្តមាននៅក្នុងអាកាសធាតុត្រូពិចនៅក្នុងកម្រិតទឹកសមុទ្រដល់កម្ពស់ ១០០០ ម៉ែត្រ។
ការប្រើប្រាស់
ក្រខុប​ប្រើ​ប្រាស់​ជារុក្ខជាតិព្យាបាលជ​ម្ងឺ។​ ទោះបីរាងកាយមានរបៀបធម្មជាតិរបស់វាក្នុងការប្រឆាំងទៅនឹងបាក់តេរី ប៉ុន្តែក៏នៅតែត្រូវការជំនួយពីប្រភពផ្សេងៗទៀត រួមបញ្ចូលទាំងអាហារដែលអ្នកទទួលទាន។ ក្រខុបមានផ្ទុកលក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងបាក់តេរីបានយ៉ាងប្រសើរដែលធ្វើអោយវាក្លាយជាជម្រើសនៃផ្លែឈើដ៏ល្អបំផុតមួយសម្រាប់អ្នក។​ក្រខុប មានផ្ទុកលក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងការរលាកដែលជួយកាត់បន្ថយ និងទប់ស្កាត់ការរលាកផ្សេងៗក្នុងរាងកាយ រួមទាំងការហើមផងដែរ។ក្រខុប មានផ្ទុកសម្បូរទៅដោយវីតាមីន និងជាតិរ៉ែ ជាពិសេសវីតាមីន C ដែលចាំបាច់សម្រាប់ពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំនៃរាងកាយទប់ស្កាត់ប្រឆាំងនឹងជំងឺផ្សេងៗ។
ផ្លែក្រខុបអាចបរិភោគបាន ហើយធ្លាប់លក់នៅលើទីផ្សារ។ អាចបរិភោគវាជាឆៅ ឬកែច្នៃជាយៈសាពូនមី។ ស្លឹកអាចប្រើសម្រាប់ធ្វើទឹតែ។  ម្យ៉ាងវិញទៀត ស្លឹកវាអាចប្រើប្រាស់ជាឱសថបុរាណ (សម្រាប់ បញ្ហាក្រពេញប្រូស្តាត និងដើម្បើកាត់បន្ថយដំបៅក្រពះ) ដូចសំបកឈើ (ធ្វើថ្នាំសំលាប់មេរោគ) ផ្កា (ធ្វើថ្នាំសំលាប់មេរោគ កាត់បន្ថយការហើម ប្រទាលកន្ទុយក្រពើ) និងផ្លែឈើរបស់វាដែរ (សម្រាប់បញ្ហាផ្លូវដង្ហើម ប្រឆាំងជំងឺរាក)។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
សម សារី
សម សារី ( ថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩១៧ ដល់ ចុងឆ្នាំ ១៩៦២) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ ដែលបានចូលរួមក្នុងអ្វីដែលគេហៅថាផែនការទីក្រុងបាងកកប្រឆាំងនឹងព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ។ លោកជាកូនប្រុសរបស់លោក សម ញាណ ជាអ្នកនយោបាយដ៏លេចធ្លោម្នាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៤០ និងជាឪពុករបស់លោកសម រង្ស៊ី ដែលជាមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា។ លោកជាអ្នកស្និតស្នាលរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម សីហនុ កាលនោះ ប៉ុន្តែលោកមានទំនួលខុសត្រូវជាមួយព្រះអង្គ នៅពេលដែលព្រះអង្គត្រូវបានលាតត្រដាងនៅក្នុងអំពើពុករលួយ លក់អាជ្ញាប័ណ្ណនាំចូលនិងជាលើកទី២ កំឡុងពេលលោកកាន់តំណែងជាឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំទីក្រុងឡុងដ៍ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨ សម្រាប់ការវាយដំអ្នកបំរើមានផ្ទៃពោះ។ គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ថា​បាន​វាយ​នាង​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​រហូត​នាង​បាន​រត់​គេច​ខ្លួន​ទៅ​ការពារ​ប៉ូលិស​ក្រុង​ឡុងដ៍។ រឿងអាស្រូវ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ចំណងជើង​នៅក្នុង​កាសែត​ទីក្រុង​ឡុងដ៍ ហើយ​គាត់​ត្រូវបាន​កោះហៅ​មក​កម្ពុជា​វិញ ហើយ​បាន​ដក​តួនាទី​ទាំងអស់​របស់គាត់​ចេញ​។  គាត់បានបាត់ខ្លួនយ៉ាងអាថ៌កំបាំងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦២។
ព្យព្ជានៈក្នុងភាសាជប៉ុន
=Hirakana(ហីរ៉ាកាណាក់)= Hirakana មាន 46ព្យព្ជានៈ ប្រើសំរាប់ប្រកបពាក្យមួយ ដើម្បីបកប្រែពាក្យមួយ រួចអានចេញជាសំលេងរួចបកប្រែ។
សម សារី
ជីវិតនយោបាយ
លោក សម សារី ជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីក្នុងរដ្ឋាភិបាលរបស់សម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ។ លោកជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ពីឆ្នាំ១៩៥៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៥៦ ។ លោកបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការស្វែងរកឯករាជ្យពេញលេញសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការជួយប្រទេសកម្ពុជាដែលទើបទទួលបានឯករាជ្យថ្មី ជៀសវាងការបែកបាក់គ្នានៅក្នុងសន្និសិទទីក្រុងហ្សឺណែវ(១៩៥៤) និងក្នុងការជួយព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ បានរកឃើញសង្គមរាស្រ្តនិយម(ឆ្នាំ១៩៥៥ តទៅ)។
ព្យព្ជានៈក្នុងភាសាជប៉ុន
ព្យព្ជានៈក្លាយ ប្រកបជាមួយមាន សម្លេង៤
=katakana(កាតាកាណាក់)= katakana មាន 46ព្យព្ជានៈ ប្រើសំរាប់ប្រកបពាក្យមួយ ដើម្បីបកប្រែពាក្យមួយ រួចអានចេញជាសំលេងរួចបកប្រែ។
រីណោលត៍
រីណោលត៍ គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តចម្រុះជាតិសាសន៍របស់បារាំងដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1899។ វាគឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តដ៏ចំណាស់បំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោក ហើយក៏ជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តដំបូងគេរបស់ប្រទេសបារាំងផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុនមានប្រវត្តិយូរយារណាស់មកហើយក្នុងនាមជាម៉ាកយីហោរថយន្ត និងជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្ត។ ទីផ្សារសំខាន់របស់វាគឺនៅប្រទេសបារាំង និងនៅអឺរ៉ុប។ ក្រុមហ៊ុនបានពង្រីកអាជីវកម្មរបស់ខ្លួនទូទាំងពិភពលោក ហើយមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសផ្សេងៗគ្នា លើកលែងតែប្រទេសនៅអាមេរិកខាងជើង ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា។ ក្រុមហ៊ុននេះផលិតយានយន្តជាច្រើនប្រភេទដូចជា រថយន្តដឹកអ្នកដំណើរ ឡានក្រុង ឡានដឹកទំនិញ និងផលិតម៉ាស៊ីនសម្រាប់រថយន្តរបស់ខ្លួន។ ក្រុមហ៊ុនក៏បានចូលរួមក្នុង ហ្វមូឡា 1 ជាក្រុម រីណោលត៍ F1 ផងដែរ។
ព្យព្ជានៈក្នុងភាសាជប៉ុន
ប្រភេទ ព្យព្ជានៈប្រកប ជាមួយ យ៉ាក់(Ya) យ៉ុក(Yu) និង យ៉ុ(Yo)
=ហ្កាន់ជី=
សម សារី
ជីវិតនយោបាយ
លោក កេង វ៉ាន់សាក់ រំឭក​ថា លោក​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​បន្លំ​សន្លឹក​ឆ្នោត និង​ការ​គំរាមកំហែង ៖"ទេពកោសល្យ​អាក្រក់​នៅ​ពី​ក្រោយ​ការ​គាប​សង្កត់​គឺ​លោក សម សារី ដែល​ជា​បុរស​ដ៏​ពូកែ។ ក្នុងនាមជាចៅក្រមស៊ើបអង្កេតក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៤០ លោកបានវាយជនសង្ស័យរហូតដល់ស្លាប់ដោយដៃរបស់គាត់ផ្ទាល់។ បន្ទាប់មកគាត់បានទៅសិក្សានៅប្រទេសបារាំង។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៥ លោក​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម ហើយ​បាន​ក្លាយ​ជា​ជំនួយ​ការ​ជិត​ស្និទ្ធ​បំផុត​របស់​ព្រះសីហនុ។ . . បន្ទាប់ពីសីហនុសម្រេចប្រើកលល្បិចដៃខ្លាំង សារីបានប្រគល់លុយនិងអាវុធទៅជួលអ្នករើសអើងឲ្យមកបំបែកការប្រជុំរបស់យើង។"
រឿងសម សារី
អ្នក​អត្ថាធិប្បាយ​ខ្លះ​អះអាង​ថា លោកសម សារី បាន​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​សេវា​ស៊ើបការណ៍​សម្ងាត់​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដែល​លោក​ប្រហែល​ជា​បាន​ទាក់​ទង​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៥៦ ពេល​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៩ ក្នុង​សុន្ទរកថា​ថ្លែង​នៅខេត្ត​កំពង់ចាម សម្តេចព្រះសីហនុ បាន​ប្រាប់​អ្នក​ស្តាប់​ថាលោក​បាន​ដឹង​អំពី​គម្រោង​ចារកម្ម​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ដើម្បី​ផ្ដួល​រំលំ​លោក។ ខណៈ​ដែល​សុន្ទរកថា​នេះ​មិន​បាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​លោក សម សារី មួយ​សប្តាហ៍​បន្ទាប់​ពី​សុន្ទរកថា​ត្រូវ​បាន​ថ្លែង​នោះ លោក​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅប្រទេស​ថៃ ។ បន្ទាប់ពីមានស្រមោលនៅក្នុងការនិរទេសខ្លួនគាត់បានបាត់ខ្លួននៅឆ្នាំ ១៩៦២ កូន​ប្រុស​របស់​លោកសម រង្ស៊ី បានអះអាង​ថា ឪពុក​របស់​លោក​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់​នៅក្រុងប៉ាកសេ ប្រទេស​ឡាវ តាម​បញ្ជា​របស់​លោកសឺង ង៉ុកថាញ់ នៅ​ចុង​ឆ្នាំ១៩៦២ ឬ​ដើម​ឆ្នាំ១៩៦៣
ក្រសាំង
រូបភាពតូច|ដើមក្រសាំង ក្រាសាំងជាឈើ​មួយ​ប្រភេទ មាន​ផ្លែ​ប្រើ​ជា​ម្ជូរ​បាន, ស្លឹក​ល្អិត, ផ្កា​ធ្វើ​ជា​អន្លក់​ទឹក​គ្រឿង ឬ ជា​បន្លែ​សម្ល​កកូរ, ជា​ឈើ​មាន​បន្លា។ ក្រាសាំង គឺជាដើមឈើហូបផ្លែដែលមានដើមកំណើតនៅ ប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ ថៃ វៀតណាម និងកោះ ជ្វា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
ការពិពណ៌នា
ដើមក្រសាំងគឺជាដើមឈើតូចមួយប្រដាប់ដោយបន្លាវែង ស្តើង និងមុតស្រួចជាច្រើន។ ជា​ប្រភេទ​ដើម​ឈើ​មធ្យម កំពស់​ពី ៨-១៥ ​ម៉ែត្រ មាន​បន្លារឹង​វែង ផ្លែ​មាន​សម្បក​រឹង ពណ៌​បៃតង ផ្លែឈើនេះមានសំបកពណ៌បៃតងដ៏ស្វិតហើយមានគ្រាប់ពណ៌លឿងជាច្រើន។
ការប្រើប្រាស់
រូបភាពតូច|ខ្មែរធ្លាប់ឆ្កៀលផ្លែក្រសាំងយកទៅស្លម្ជូរ។|ធ្វេង កសិករប្រទេសកម្ពុជា និងកោះជ្វា ធ្លាប់ដាំដុះក្រសាំង ជាដើមឈើហូបផ្លែ ហើយគេប្រើវាជាឱសថដែរ។ និង​ជា​គ្រឿង​ផ្សំ​ជូរ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ម្ហូប​ខ្មែរ និង​ថៃ។​ ចំពោះ​ប្រើ​ជា​ថ្នាំ​វិញ គេ​យកសម្បក​ដើម ​ដើម្បី​ជំនួយ​សរសៃ​ពោះ​ស្រីៗ​ឆ្លង​ទន្លេ ទាស់​សរសៃ គ្រាំ ហើម​ពោះ ស្រុតស្បូន​ និង​ផ្ដាសាយ ជាដើម។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
បញ្ជីឈ្មោះធនាគារនៅកម្ពុជា
នេះ​ជា ​បញ្ជី​ធនាគារ ​នៅ ​កម្ពុជា ។
, មានធនាគារពាណិជ្ជ 51, ធនាគារឯកទេស14 , គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ 75, គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ​ទទួលប្រាក់បញ្ញើ 7, ការិយាល័យតំណាង 6 , និង ក្រុមហ៊ុនភតិសន្យាហិរញ្ញវត្ថុ 15 នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
, មានធនាគារពាណិជ្ជ 54, ធនាគារឯកទេស 10, គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ 79, គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុទទួលប្រាក់ 6, ការិយាល័យតំណាង 6, និង ក្រុមហ៊ុនភតិសន្យាហិរញ្ញវត្ថុ 17 នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
គិតត្រឹមថ្ងៃទី 20 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2022 តាមទិន្នន័យរបស់ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បញ្ជាក់ថាមានធនាគារពាណិជ្ជសរុបចំនួន 58។
ធនាគារកណ្តាល
រូបភាពតូច| ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា
=== ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ===
ឯកសារយោង
<references group="" responsive="1">
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធនាគារនៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បញ្ជីឈ្មោះក្រុមហ៊ុននៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បញ្ជីឈ្មោះធនាគារតាមប្រទេស
សករមន្ជរិ
ព្រះនាងសករមន្ជរិ (គ.ស ប្រហែសលសតវត្សទី៨) រជ្ជកាល (គ.ស ៦១០-៦៣៥) ទ្រង់ត្រូវជាព្រះមហេសី នៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១ ហើយមានរាជបុត្រដល់ទៅបីអង្គ ទីមួយព្រះនាម ភវវម៌្មទី២ ទីពីរ ព្រះសិវទត្ត និងទីបី ព្រះយុវរាជទី១ ហើយនិងបុត្រីមួយអង្គទៀត នាមម្ចាស់ក្សត្រីសុវណ៌។
សាសនា
ឯកសារ​សិលាចារឹក​ទាំង​នេះ បាន​រាប់រៀប​អធិប្បាយ​បញ្ជាក់​អំពី​ជំនឿ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ អ្នក​ដឹកនាំ និង​ប្រជារាស្ត្រ​ដែល​គោរពបូជា​ព្រហ្មញ្ញសាសនា តែ​ឲ្យ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​ព្រះហរិហរៈ។ ព្រះហរិហរៈ ជា​ព្រះបដិមា​មួយ​អង្គ​ដែល​មាន​ពាក់​កណ្ដាល​ជា​ព្រះវិស្ណុ និង​ពាក់​កណ្ដាល​ទៀត​ជា​ព្រះឥសូរ។ ដូច្នេះ ព្រះបដិមា​តែ​មួយ​តំណាង​ព្រះវិស្ណុ​ផង ព្រះឥសូរ​ផង។ ប៉ុន្តែ​ព្រះពុទ្ធសាសនា និង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា រួម​រស់​នៅ​ជាប់​ជាមួយ​គ្នា​ដោយ​សុខសាន្ត គ្មាន​ការ​ប្រកាន់ ឬ​ប៉ះទង្គិច​គ្នា​​ឡើយ។ នៅ​តាម​កន្លែង​គោរព​បូជា នៅ​តាម​សាលា ឬ​នៅ​ផ្ទះសំណាក់​តាម​ដង​ផ្លូវ​សម្រាប់​អ្នកដំណើរ គេ​ឃើញ​មាន​ព្រះពុទ្ធបដិមា និង​រូប​ព្រះអាទិទេពទាំងឡាយ​ក្នុង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ដាក់​តាំង​លើ​ហ៊ឹង​លើ​អាសនៈជាមួយ​គ្នា។ ប្រាសាទដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃទីកក្រុងនេះឧទ្ទិសទៅព្រះសិវៈ (ព្រះហសិតេស្វរ)ហើយជាទីតម្កល់នូវរូបសិវលិង្គធ្វើរឣំពីមាសដែលជានិមិត្តរូបនៃព្រះឣាទិទេព។ លទ្ធិដែលចម្លងចេញមកពីប្រទេសឥណ្ឌានេះត្រូវបានគេប្រណិប័តន៍នៅក្នុងរាជវង្សខ្មែរចាប់តាំងពីរាជ្យព្រះបាទចិត្រាសេនា-មហេន្ទ្រវម៌្មទី១មកម្ល៉េះ។ ក្រៅឣំពីប្រាសាទដែលជាស្នាព្រហស្ថរបស់ព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះមហេសីរបស់ព្រះឣង្គព្រះនាមសករមន្ជរិ ក៏បានកសាងប្រាសាទមួយចំនួនដើម្បីឧទិ្ទសទៅព្រះសិវៈ និងឣាទិទេពផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ជាមួយគ្នានេះក៏មានការប្រណិប័តន៍ព្រះពុទ្ធសាសនាដោយសំឣាងទៅ លើសិលាចារឹក ជាភាសាសំស្ក្រឹតមួយផ្ទាំង រៀបរាប់ឣំពីសេនាជំនិតព្រះមហាក្សត្រមួយរូបឈ្មោះវិទ្យយវិសេស ដែលជាជនប្រកបដោយចំណេះដឹងនិងប្រណិប័តន៍យ៉ាងខ្ជាប់ក្នុងវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនា។ តម្រាមួយចំនួនពោលថា សាសនាព្រហ្មញ្ញលទ្ធិហរិហរៈកើតឡើងក្នុងរជ្ជកាលនេះ ហើយក៍បានបៀតបៀនព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់ស្ទើរតែសាបសូន្យ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃចេនឡាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឦឝានបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ
ព្រះពុទ្ធរូប
200x250px|thumb|ព្រះពុទ្ធរូប នៃ[[និកាយនៃព្រះពុទ្ធសាសនា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទ សិល្បៈឥណ្ឌា ។.]]
ព្រះពុទ្ធរូប ឬ ព្រះពុទ្ធបដិមា (Buddharūpa ) គឺ រូបបដិមាព្រះពុទ្ធរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា
ភវវម៌្មទី៣
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រត្រូវលុបចោល
ជយទេវីទី២
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រត្រូវការលុបចោល
សម៉
សម៉ ឬ​ ផ្លែស្រម៉  គឺជា​ឈើ​ព្រៃ ផ្លែ​មាន​រស​ល្វីង, ប្រើ​ជា​ថ្នាំ​បញ្ចុះ​ឬ​ប្រើ​បរិភោគ​ផ្ទាប់​នឹង​ផ្អក​ត្រី​ប្រៃ​ជាដើម​ក៏​បាន ។
សម៉​មាន​ឈ្មោះ​ច្រើន​យ៉ាង មាន សម៉​ក្អែក, សម៉​ភ្លុក, សម៉​ពិភេក ឬ សម៉​ពិភេទក៍។
ដើមឈើនេះមានដើមកំណើត នៅអាស៊ីខាងត្បូង ពី ប្រទេសឥណ្ឌា និង ប្រទេសនេប៉ាល់ ខាងកើតទៅ ភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន ( យូណាន ) និងភាគខាងត្បូង ប្រទេសស្រីលង្កា ម៉ាឡេស៊ី និង វៀតណាម ។
ផ្លែស្រម៉ នឹងផ្លែកន្ទួតព្រៃ មានការស្រដៀងគ្នា​និងអាចផ្លាស់ប្តូរគ្នាបាន។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ជយទេវីទី១
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រត្រូវលុបចោល
សម័យសង្គមរាស្ដ្រនិយម
១. ការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យ
បារាំងបានធ្វើអាណាព្យាបាលលើប្រទេសកម្ពុជា អស់រយៈពេល៩០ឆ្នាំ(១៨៦៣-១៩៥៣) នៅពេលដែលបារាំងត្រួតត្រាកម្ពុជា បារាំធ្វើទុក្ខបុកម្នេញខ្មែរយ៉ាងខ្លាំង រហូតធ្វើឲ្យមានការតស៊ូប្រឆាំងនឹងបារាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដូចជាចលនាជាតិនិយមយ៉ាងច្រើនបានរីករាលដាលក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីប្រឆាំងនឹងបារាំងទាមទារនូវឯករាជ្យ។ ការទាមទារនូវឯករាជ្យ យើងមានជាច្រើនដំណាក់កាល។ ប៉ុន្ដែ ឯករាជ្យដែលខ្មែរមានពេលនោះមិនមែនជាឯករាជ្យពិតប្រាកដទេ។
ក្រុមដែលតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យមានច្រើនដូចជា សមាជិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ, ពូកខ្មែរឥស្សរៈសេរីនៅបាត់ដំបង ដែលក្រោយមកបែកសំបុក និងបែកជាច្រើនក្រុម, ពូកគណៈជាតិមុត្តគាហារដែលគេហៅថា ក្រុមឥស្សរៈខ្មែរវៀតមិញ និងក្រុមឥស្សរៈបែកខ្ញែកដ៏ទៃទៀត។ ប៉ុន្ដែ អ្នកដែលបានដណ្ដើមឯកររាជ្យពិតប្រាកដដោយសន្ដិវិធី ជូនកម្ពុជាបានមុនគេគឺ ព្រះបាទ នរោត្ដម សីហនុ ដែលបានធ្វើរាជ្យបូជនីយកិច្ចទាមទារឯករាជ្យក្រោយគេនៅឆ្នាំ១៩៥២ បានជោគជ័យជាស្ថាពរនៅថ្ងៃទី៩វិច្ជិកា១៩៥៣។ ដូច្នេះហើយទើបក្រុមខ្មែរឥស្សរៈក្រៅពីនេះ ទាំងពួកឥស្សរៈចោរព្រៃ និងពួកតស៊ូពិតបា្រកដ បានចុះចូលរួបរូមជារាជរដ្ឋាភិបាល និងសង្គមជាតិទាំងអស់។ លើកលែងតែក្រុមខ្មែរឥស្សរៈ-វៀតមិញ និងកងទ័ពវៀតមិញរបស់វៀតណាមខាងជើង ដែលនៅធ្វើសកម្មភាពយោធា រំខានអាជ្ញាធរកម្ពុជានៅឡើយ ជាពីសេស នៅតាមជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជា។
២. សន្និសីទហ្សឺណែវ ឆ្នាំ១៩៥៤
សន្និសីទអន្ដរជាតិក្រុងហ្សឺណែវ បានចាប់ផ្ដើមបើកនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ១៩៩៨ ដើម្បីពិភាក្សាបញ្ហាកូរេខាងជើង និងខាងត្បូង ចំណែកការពិភាក្សាស្ដីអំពីបញ្ហាបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅឥណ្ឌូចិន ធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី០៧ ឧសភា១៩៥៤ ដោយមានការចូលរូមពីរដ្ឋមន្រ្ដីការបរទេសនៃមហាប្រទេស ដែលអ្នកចូលរូមផ្ទាល់ និងចូលរូមក្នុងឋានៈជាអ្នកសង្កេតការណ៍ដែលសរុបមកពីប្រទេសចំនូន១៩ប្រទេស ដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស សហភាពសូវៀត សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងប្រទេសពាក់ពាន់មួយចំនូនទៀត។ នៅក្នុងពេលពិភាក្សាឥណ្ឌូចិនបានចូលរូមដោយរដ្ឋមន្ដ្រីការបរទេសអង់គ្លេស បារាំង សហភាពសូវៀត សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រជាមានិតចិន សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម រាជាណាចក្រឡាវ រាជាណាចក្រកម្ពុជា និងអំណាចបាវដាយវៀតណាម។ គណៈប្រតិភូនៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដឹកនាំដោយ រដ្ឋមន្ដ្រីការបរទេសទេព ផន នង គឹមនី, សម សារី, សឺន សាន, ញឹក ជូឡុង រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសូងការពារជាតិ ប៉ុក ធឿន ស្រី សាម៉ន និង ស៊ុត សាខន ដែលទាំងពីនាក់ចុងក្រោយ ជាវរសនីយត្រី។ ក្រៅពីសមាជិកប្រតិភូនេះ នៅមានអ្នកតំណាងខ្មែរឥស្សរៈសំខាន់ៗបូននាក់ទៀត គឺ ដាប ឈូន ចន្ទរង្សី ពុត ឆាយ និង សាវ៉ាងវង្ស ដែលនាំត្រូវទៅបង្ហាញអន្ដរជាតិ ក្នុងឋានៈជាអ្នកតស៊ូប្រដាប់អាវុធ ដើម្បីឯករាជ្យពីបារាំង និងដែលបានចុះចូលរូមរួមជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់រូចហើយ។ ចំណែកប្រតិភុវៀតមិញ ឬវៀតណាមខាងជើង បាននាំអ្នកតំណាងចលនាតស៊ូរំដោះជាតិខ្មែរឥស្សរៈវៀតមិញទៅហ្សឺណែវដែរ ដើម្បីឲ្យសហភាពសូវៀត និងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិតេយ្យវៀតណាម ជួយទាមទារឲ្យមានចំណែកនៅក្នុងការចូលរួមនោះដែរ។ តែទោះបីជាមានជួយជ្រោមជ្រែងពីសូវៀត និង យួនខាងជើងយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏តំណាងតស៊ូនោះពុំបានទទួលការអនុញ្ញាតឲ្យចូលរូមក្នុងសន្និសីទដែរ។
ពោធិសត្វ
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|[[ព្រះនាងដាហ្គីនី ទេវី សិល្បៈទីបេ.]] ព្រះពោធិសត្វ​  អ្នកដែលមានចិត្ត ឬមានសេចក្តីប្រាថ្នាជាប់នៅក្នុងពោធិ គឺអ្នកដែលកំពុងខំប្រឹងបំពេញបារមី បម្រុងនឹងត្រាស់ជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ បើទុកជាភ្លាត់ជាតិទៅកើតជាតិរច្ឆាន ក៏គង់នៅហៅថាពោធិសត្វដែរ ព្រោះមានបំណងនោះជាប់នៅមិនបាត់ ។
សម័យសង្គមរាស្ដ្រនិយម
២. សន្និសីទហ្សឺណែវ ឆ្នាំ១៩៥៤
ក្រោយពីដំណើរការចចារយ៉ាស្វិតស្វាញអស់ប្រមាណ៧៥ថ្ងៃ គេបានចុះហត្ថលេខាលើឯកសសារមួយចំនូន ដែលក្នុងនោះទាក់ទងជាមួយកម្ពុជាដូចតទៅៈ
ពោធិសត្វ
ព្រះពោធិសត្វ
ព្រះពោធិសត្វ​ > ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន,វិជ្រយាន-ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា.។
សម័យសង្គមរាស្ដ្រនិយម
២. សន្និសីទហ្សឺណែវ ឆ្នាំ១៩៥៤
ច្ចព្រមព្រៀង ស្ដីពីកាបញ្ឈប់បទបាញ់គ្នានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ •	សេចក្ដីប្រកាសរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទាក់ទងនឹងសម្ពន្ធភាពយោធា ទាក់ទងទៅនិងមូលដ្ឋានទ័ពបរទស និងការជូយឧបត្ថម្ភកម្លាំងយោធាពីបរទេស។ •	សេចក្ដីប្រកាសរាជរដ្ឋាភិបាលបារាំង ស្ដីអំពីការដកទ័ពចេញពីទឹកដីឥណ្ឌូចិន និងការប្រកាសផ្ដល់ឯករាជ្យ អធិតេយ្យភាពដល់ប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងឥណ្ឌូចិន។ •	សេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់តំណាងសហរដ្ឋអាមេរិក ស្ដីអំពីឥរិយាបទរបស់ខ្លូនទាក់ទងនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងហ្សឺណែវ។ •	សេចក្ដីថ្លែងការណ៍បិតសន្និសីទ។ នៅលើកិច្ចព្រមព្រៀងទាក់ទងទៅនឹងការបញ្ឈប់សកម្មភាពនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បានចុះហត្ថលេខាដោយអនុរដ្ឋមន្ដ្រីការពារជាតិសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម ដែលតំណាងឲ្យអគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពជាតិវៀតណាម និងកងទ័ពខ្មែរឥស្សរៈ និងរដ្ឋមន្ដ្រីការពារជាតិរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ញឹក ជូឡុង ក្នុងនាមតំណាងឲ្យអគ្គមេបញ្ជាការជាន់ខ្ពស់កងទ័ពជាតិខ្មែរ (កងទ័ពខេមរភូមិន្ទ)។ ដោយអាស្រ័យទៅនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះសកម្មភាពប៉ះទង្គិចគ្នា ដោយយោធាត្រូវបញ្ឈប់នៅលើទឹកដីកម្ពុជាទាំងស្រុងចាប់តាំងពីថ្ងៃទី៧ សីហា ១៩៥៤។ កិច្ចព្រមព្រៀងបាននុយាយអំពីការដកកងទ័ពប្រទេសចេញពីទឹកដីកម្ពុជាឲ្យអស់នៅក្នុងអំឡុង៩០ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីចាប់ផ្ដើមសុពលភាពកិច្ចព្របព្រៀងហ្សឺណែវ។
៣. នយោបាយក្នុង និងក្រៅប្រទេស
ដូចបានបង្ហាញពីខាងដើមខ្លះ មកហើយថា ភាពជាអព្យាក្រឹត្យរបសើកម្ពុជា គឺជាក្ដីប្រាថ្នា និងជាលក្ខខណ្ឌរបស់មហាអំណាចកុំម្មុយនីស្ដនៅក្នុងសន្និសីទហ្សឺណែវឆ្នាំ ១៩៤៥ តម្រូវឲ្យកម្ពុជាទទួលយក។និងមិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ភាគីវៀតណាម ដែលមានផាម វ៉ាន់ដុងជាប្រធាន បានទាមទារកុំឲ្យកម្ពុជាមានគ្រឿងសព្វាវុធ និងកងទ័ពប្រកបដោយសមត្ថភាពប្រយុទ្ធខ្ពស់ សម្រាប់ការពារខ្លូនជាអចិន្រ្ដៃយ៍ផងដែរ។ បន្ទាប់មក សម្ដាច សីហនុ សព្វព្រះទ័យដចូលរូមក្នុងចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធនេះចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៥ នៅក្នុងការប្រជុំនៅទីក្រុងបានឌុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ នៅទីនោះហើយ ដែលព្រះអង្គបានជូបប្រាស្រ័យទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយលោក ជូ អេនឡាយ នាយករដ្ឋមន្រ្ដីចិន និង ផាមវ៉ាន់ដុង នាយករដ្ឋមន្រ្ដីវៀតណាម និងសព្វព្រះទ័យខ្លាំង ចំពោះការផ្ដល់នូវកិត្ដិយសរបស់មហាអំណាចមួយក្នុងតំបន់ទាំងពីរនេះ ដោយសារតែពិធីការដ៍ទន់ភ្លន់ និងបដិសណ្ឋារកិច្ចដ៍គួរសមគ្មានខ្ចោះរបស់ពូកគេ និងបានក្លាយជាមហាមិត្តរបស់ប្រទេសកុំមុយនីស្ដទាំងនេះបន្ដិចម្ដងៗរហូតដល់ដើមទសវត្សរ៍១៩៧០ ទោះបីមានការចោទប្រកាន់ពីសហរដ្ឋអាមេរិកថា ព្រះអង្គជាម្ចាស់ក្រហមក៏ដោយ ក៏ព្រះអង្គចាត់ទុកការដឹកនាំនយោបាយរបស់ព្រះអង្គ ថាត្រឹមតែ នយោបាយ ពណ៍ស៊ីជម្ពូរ ដែរដែលជារួមគេមើលឃើញថាជា អព្យាក្រឹត្យ សិទ្ធនិងកុំមុយនីស្ដ។ ហេតុនេះហើយ ទើបចំណងការបរទេសជាមួយលោក សេរី ជាពិសេស សហរដ្ឋអាមេរិក កាន់តែរង្គោះរង្គើឡើងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ រហូតដល់ដាក់ប្រកាសឈប់ទទួលជំនួយពីសហរដ្ឋអាមេរិកនៅខែវិច្ចិកាឆ្នាំ១៩៦៣ និងផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងទូតជាមួយគ្នានៅឆ្នាំ១៩៦៤។ បន្ទាប់ពីភាពតានតឹងខាងព្រំដែនជាមួយថៃ និងវៀតណាមខាងត្បូងដែលជាមហាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិក។ កត្តានេះ បានជំរុញឲ្យកម្ពុជាកាន់តែកៀកកិតជាមួយលោកកុំមុយនីស្ដ ជាពិសេស វៀតណាមខាងជើង និងចិន ដែលប្រកាសថារង់ចាំតែជួយខ្មែរប៉ណ្ណោះ។ ចំពោះនយោបាយក្នុងប្រទេសវិញ សម្ដេច សីហនុ បានព្យាយាមបង្កើតចលនាសង្គមរាស្ដ្រនិយម ដើម្បីប្រមូលកម្លាំងបាក់បែកនៅបណ្ដាបក្សនយោបាយនានា ឲ្យមកចូលរួមជាមួយព្រះអង្គ។ ដោយសារភាពជារាជ្យ របស់ព្រះជាមួយនឹងគុណបំណាច់ក្នុងការទាមទារឯករាជ្យជាតិ គណបក្សរបស់ព្រះអង្គបានឈ្នះឆ្នោតដាច់ខាត ដែលអាចបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបានដោយខ្លួនឯង។ រាជរដ្ឋាភិបាលសម័យនោះគេហៅថា រដ្ឋាភិបាលសង្គមរាស្ដ្រនិយម ឬ សម័យសង្គមរាស្ដ្រនិយម ដែលក្ដាប់ជោគវាសនាប្រទេសកម្ពុជាអស់១៦ឆ្នាំ។ ចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៥៥ដល់១៩៦០ ព្រះនរោត្ដម សីហនុ កាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្ដី ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៦០ បន្ទាប់មក ពីព្រះបិតានាម នរោត្តម សុរាម្រិត ជាព្រះមហាក្សត្របានសោយទិវង្គត ព្រះអង្គបានឲ្យសភាបង្កើត តំណែង ព្រះប្រមុខរដ្ឋ មួយទៀតសម្រាប់ព្រះអង្គ។ ម្លោះហើយចាប់ពីពេលនោះមកព្រះអង្គបានកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ដ្រីផង និងព្រះប្រមុខរដ្ឋផង តែជូនកាលក៏កាន់តែតំណែងចុងក្រោយនេះតែមួយដែរ។ អ្វីដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់នោះ គឺក្នុងនោះក្នុងរវាង១៦ឆ្នាំនេះ ព្រះអង្គបានបង្កើតឲ្យមាន ដល់ទៅ២៥គណៈរដ្ឋមន្រ្ដី ឬរដ្ឋាភិបាល។ រដ្ឋាភិបាលខ្លះមានអាយុត្រឹមតែ១សប្ដាហ៍ លើកលែងតែគណៈរដ្ឋមន្រ្ដីរបស់ព្រះអង្គទើមមានអាយុវែងជាងគេ។
ក. ដើមហេតុនៃរឿងក្ដី
ជម្លោះខ្មែរ ថៃ លើការទាមទារបា្រសាទព្រះវិហារ ចេញពីការលុកលុយកាន់កាប់ប្រាសាទនេះដោយកងទ័ពថៃនៅឆ្នាំ ១៩៥៥ ដែលជាទង្វើដ៏ប្រហើន និងមើលងាយបូរណភាពទឹកដីរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ទំនងដោយសារតែថៃយល់ថា កម្ពុជាទើបទទួលបានឯករាជ្យបរិបូណ៌នៅថ្ងៃទី៩វិច្ចិកា១៩៥៣ និងមិនទាន់ចូលជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិនូវឡើយទេ រហូតមកដល់ចុងឆ្នាំ១៩៥៥ ទើបចូលជាសមាជិក។ បន្ទាប់ពីលទ្ធភាពក្នុងការទាមទារឲ្យថៃដកតាមផ្លូវសន្ដិវិធី ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្ដេច នរោត្តម សីហនុ បានសម្រាចធ្វើការការពារបូរណភាពទឹកដីដោយប្ដឹងចំពោះប្រទេសថៃ ពីករណីរំលោភកាន់កាប់ និងឈ្លានពានលើទឹកដីកម្ពុជាយើង រឿងក្ដីប្រាសាទព្រះវិហារនេះទៅកាន់តុលាការអន្ដរជាតិ(International Court of Justice in Hague) នៅទីក្រុងឡាអេ នៃប្រទេសហូឡង់នៅថ្ងៃទី៣០កញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៩។
ខ. សវនការសំខាន់ៗនៃរឿងក្ដី
សវនាការសំខាន់នៃការដោះស្រាយរឿងក្ដីសំខាន់ៗនៅទីក្រុងឡាអេ មានដូចតទៅៈ សវនការថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦១ នៅក្នុងការប្ដឹងតវ៉ាគ្នានេះ គេបានកត់សម្គាល់ថា គូភាគីនីមួយៗ បានយកនូវសេចក្ដីសម្រាចរបស់តុលាការមកធ្វើការបកសា្រយគឺៈ
១. ការបកស្រាយរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ប្រទេសកម្ពុជាយើងបានលើកឡើងពីគោលការណ៍ចំបងស្ដីពីការរួមផ្សំគ្នារវាងផលប៉ះពាល់នៃការទទូលយកការបង្គាប់បញ្ជា សេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការ និង ការប្រកាសជាសាធារណៈដែល ធ្វើឡើងដោយប្រទេសថៃ នៅថ្ងៃទី២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥០ហើយបានចេញប្រកាសដូចតទៅៈ “ខ្ញុំមានកិត្តិយសសូមជម្រាបជាពត៌មានថា តាមរយៈសេចក្ដីប្រកាសធ្វើនៅថ្ងៃទី២០ កញ្ញា ១៩២៩ ព្រះករុណាជាម្ចាស់ជីវិតលើត្បូងបានទទួលយកនូវការបង្គាប់នៃយុត្ដាធិការរបស់តុលាការអន្ដរជាតិអចិន្ដ្រៃយ៌(Permanent CIJ) ទៅលើលក្ខ័ន្ដិកៈសម្រាប់រយៈពេល១០ឆ្នាំ និងលក្ខខណ្ឌទៅវិញទៅមកឬបដិការដែលបានអនុលោមទៅតាមមាត្រា៣៦ កថាខ័ណ្ឌទី២។ ការប្រកាសនេះត្រូវបានធ្វើឡើងវិញនៅថ្ងៃទី០៣ ឧសភា ១៩៤០សម្រាប់អំឡុងពេល១០ឆ្នាំផ្សេងទៀត”។
“កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ ខ ដែលបានចែងលើមាត្រា ៣៦ កថាខ័ណ្ឌទី៤ ស្ដីពីលក្ខន្ដិកៈ នៃតុលាការ អន្ដរជាតិ។ នៅពេលនេះខ្ញុំបាទសូមជំរាបថា ព្រះករុណាជាម្ចស់ជីវិតលើត្បូងបានធ្វើឡើងនូវសេចក្ដីប្រកាសថ្មីមួយ តាមរយៈការនិទ្ទេសវែកញែកសេចក្ដីដូចបានជំរាបជូនខាងលើសម្រាប់រយៈពេល១០ឆ្នាំតទៅទៀត ដោយរាប់ចេញពីថ្ងៃទី០៣ ឧសភា១៩៥០ ដោយមានពេលកំណត់ និងប្រធានបទដែលមានលក្ខខណ្ឌ និងការបម្រុងទុកដូចគ្នានៅក្នុងសេចក្ដីប្រកាសលើកទី៤នេះ ដែលលើកទី១ គឺនៅថ្ងៃទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩២៩”។
ឯកសារយោង
ប្រវត្តិសាស្ដ្រខ្មែរ /​ សម្រាប់សិក្សាថ្នាក់មូលដ្ឋាន របស់សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ធភ្នំពេញ
ព្រះនាងឆាងអើ
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះនាងឆាងអ័ សិល្បៈ[[ចិន រាជវង្សមិង.]] ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះនាងឆាងអ័ សិល្បៈ[[ចិន.]] ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ព្រះនាងឆាងអ័ សិល្បៈ[[ចិន.]] ព្រះនាងឆាងអើ  (Chang'eฉางเอ๋อ，嫦娥) ជាព្រះម៉ែព្រះច័ន្ទ និង ទេវតាទៀងទាត់ទន សាសនាតាវ. និង ព្រះនៃចំស្រស់ស្អាត.
កៀវ
ទីក្រុងកៀវ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្ម វិទ្យាសាស្ត្រ អប់រំ និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់មួយនៅអឺរ៉ុបខាងកើត ។ វាជាផ្ទះសម្រាប់ឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ជាច្រើន គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សា និងកន្លែងកំណត់ សំគាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ។ ទីក្រុងនេះមានប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយ៉ាងទូលំទូលាយ រួមទាំងរថភ្លើងក្រោមដីកៀវ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជធានី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅអ៊ុយក្រែន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងបរិសុទ្ធ
ឃុំបាក់ចិញ្ចៀន
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
In-N-Out Burger
In-N-Out Burgers, Inc.  និង ជម្រើសជ្រើសរើស អាហាររហ័ស នៃ សហរដ្ឋអាមេរិកនិរតី ។
ឃុំកណ្តាល
ឃុំកណ្តោល គឺជាឃុំមួយដែលមានចំងាយ៦០គីឡូម៉ែត​ ពីទីរួមខេត្តកំពត​ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកទឹកឈូ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ឃុំនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖ ផ្លូវលំ ស្ពាន​ សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាជន គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែវិស័យកសិកម្ម ដែលពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងគំនិតច្នៃប្រឌិតនិងការកែប្រែ ពីការធ្វើស្រែប្រវាសមេឃ មកធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្មវិញ ដូចនេះពួកគេលែងខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហាទឹកភ្លៀង គឺគេមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ ហើយផលស្រូវដែលទទួលបាន ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺកាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដូចនេះដំណាំស្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ចំពោះប្រជាជនក្នុងឃុំកណ្តោល ក៏ដូចប្រជាជនទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទាំងមូលផងដែរ ចំពោះប្រជាជននៅក្នុងឃុំ ការរស់នៅរបស់ពួកគេគឺចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងល្អ ពិភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុមគ្រួសារមួយទៅក្រុមគ្រួសារមួយ ហើយឃុំនេះរួមមានភូមិចំនួន៥ភូមិគឺ * ១​ ភូមិ មានរិទ្ធិ * ២ ភូមិ ទឹកក្រហម * ៣ ភូមិ ភូមិត្រពាំងធំ *៤ ភូមិ ជុំគ្រៀល *៥ ភូមិ ថ្មី។ ​​ស្រុកទឹកឈូ គឺជាស្រុកមួយ នៅខេត្តកំពត ខាងកើតឈៀងខាងជើង នៅផ្លូវជាតិ៣៣ មានប្រវែង ៥២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួម ខេត្តកំពត​ដោយឆ្លងកាត់តាមស្រុកទឹកឈូ និងស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងឈៀងខាងកើត នៃប្រទេសកម្ពុជា ស្រុកនេះគឺជាស្រុកមួយកំពុងអភិវឌ្ឍមួយផងដែរ ក្នុងចំណោមស្រុកទាំងអស់នៅក្នុង ខេត្តកំពត ដែលជាស្រុកនៅខាងត្បូងនៃ ប្រទេសកម្ពុជាហើយជាប់នឹងប្រទេសវៀតណាម។ ហើយនៅទីនោះមានផ្សារពាណិជ្ជកម្ម តូចល្មមពុំសូវជាធំប៉ុន្មានទេ ដែលមានលក់នូវផលិតផលនៅតាម​កូនតូបនីមួយៗ ជាពិសេសគឺឥវ៉ាន់ចាប់ហួយ​ លក់ដោយអាជីវករដែលរស់នៅក្នុងស្រុកទឹកឈូ​។
ជ័យវរ្ម័នទី៦
ជ័យវរ្ម័នទី៦ (អង់គ្លេស: Jayavarman VI) (Kh-Pronoun: Jeyvaraman VI) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០-១១០៧) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១០៨០-១១០៧) ទ្រង់គឺជា ក្សត្រដែលសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបាទ ហស៌វរ្ម័នទី៣ ដែលមកពីតំបន់ភាគខាងជើងភ្នំដង្រែក ស្ថិតនៅតាមដង្លេមូន (Mun River) ព្រះអង្គបានឡើងគ្រងរាជ្យក្នុងឆ្នាំ ១០៨០ នៃគ.សករាជ ក្រោយទទួលរាជសម្បត្តិគ្រងរាជទ្រង់មានព្រះបរមនាមថា "វ្រះបាទ ធូលីជេងវ្រះកម្រតេងអញ ឝ្រីជយវម្ម៌ទេវ" ប្រែជាខេមរៈភាសា "ព្រះបាទដែនដីខាងជើង ព្រះកម្រតែងអញ ស្រីជ័យវរ្ម័នទេវៈ" ដែលព្រះអង្គមានទីតាំង ស្ថិតក្នុង ខេត្តសុរិន្ទ (Surin Province) ។
ការកសាងរាជធានីថ្មី មហិធរៈបុរៈ
Construction of a new capital, Mahidharapura
វិទ្យាសាស្ត្រ
វិទ្យាសាស្ត្រ (មកពីភាសាឡាតាំងថា scientia មានន័យថា "ចំនេះដឹង") គឺជាបណ្ដុំនៃការសិក្សាដែលបង្កើតនិងរៀបចំចំណេះដឹងជាទម្រង់នៃការបកស្រាយនិងការព្យាករណ៍គួរឱ្យទុកចិត្តអំពីធម្មជាតិនិងសកលលោក ។ នៅក្នុងអត្ថន័យចាស់ជាងនិងទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ពាក្យថា "វិទ្យាសាស្ត្រ" ក៏សំដៅទៅលើអង្គ នៃចំណេះដឹងខ្លួនឯងផងដែរដែលជាប្រភេទដែលអាចពន្យល់បានដោយសមហេតុផលនិងអាចអនុវត្តបានដោយងាយ ។ អ្នកប្រកបរបរវិទ្យាសាស្ត្រត្រូវបានហៅថា អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត ។
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
Publications
News
Resources
ជ័យវរ្ម័នទី៦
ប្រកាសសោយរាជ្យលើកទី២
Second proclamation
នៅអំឡុងឆ្នាំ ១០៨២ នៃគ.សករាជ ក្រោយពេលទ្រង់បានសាងរាជធានីនៅមហិធរៈបុរៈ (Mahidharapura) ទ្រង់បានប្រកាសឡើងសោយរាជ្យជាលើកទី២ និង​បាន​រៀប​ចំ​ពិធី​រាជាភិសេក​ដោយ​ព្រះ​រាជគ្រូ​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិតនាម "យោគៈស្វារៈ​បណ្ឌិត" ដែលធ្វើពិធីឧទ្ទិសខ្លួនព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ ដាក់បញ្ចូលជាកូនចៅនៃបុព្វបុរសរដ្ឋកម្ពុជា នៃ "ស្វ័យកម្ពុជ" ដើម្បីឱ្យការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ខ្លួនគឺស្របច្បាប់ បើទោះជាទ្រង់មិនមាន ខ្សែរលោហិតរាជវង្សដែលពាក់ព័ន្ធទៅនិង ក្រុមគ្រួសារខ្សែរលោហិត នៃរាជវង្សមកពី រាជវង្សអង្គរក្ដី ។ ទោះជាយ៉ាងណា ការប្រកាសសោយរាជ្យលើកទី២ របស់ព្រះអង្គ ដែលធ្វើសម្មតិកម្មគ្រួសាររាជវង្សដើម្បីភ្ជាប់ខ្លួនទៅនិង បុព្វបុរសនៃរាជវង្សនគរភ្នំ ហៅថាហ្វូណន (Funan) គឺដើម្បីទទួលបានការគាំទ្រពីប្រជានុរាស្ត្រផងដែរ ។
ចម្បាំងប្រឆាំងនិងពួកចាម្ប៉ា
Fighting against the Champa
ក្រោយពេលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ ឡើងសោយរាជ្យ ជាលើកទី២ ទ្រង់បានលើកទ័ពមកបង្ក្រាបពួកចាម្ប៉ានៅតំបន់អង្គរ ជាច្រើនលើកច្រើនសារ ទោះជាយ៉ាងណាព្រះអង្គមិនទទួលបានលទ្ធផលល្អនោះទេ ព្រោះតំបន់អង្គរពេលនោះត្រូវបានកាន់កាប់ដោយស្ដេចចាម្ប៉ាដ៏ខ្លាំងពូកែព្រះនាម "នរព្ទឥន្ទ្រវរ្ម័ន" (Nripatindravarman) ដែលឡើងកាន់កាប់ក្រុងអង្គរជំនួសស្ដេចចាម្ប៉ាមួយអង្គមុន ព្រះនាម "ហរិវរ្ម័នទី៤" ។ ជាច្រើនឆ្នាំក្រោយមកចម្បាំងដ៏ធំរវាងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ ជាមួយនិងស្ដេចចាមព្រះនាម "នរព្ទឥន្ទ្រវរ្ម័ន" ត្រូវបានកើតឡើងក្រោយពេលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ បានរុញច្រានទ័ពចាម្ប៉ាថយពីតំបន់អង្គរទៅដល់តំបន់សម្បូរព្រៃគុហ៌ ខេត្តកំពង់ធំ ជាចុងក្រោយ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ បានសោយទីវង្គត់ក្នុងចម្បាំងនេះរវាងឆ្នាំ ១១០៧ នៃគ.សករាជ និងមានព្រះមរណៈនាមថា "បរមកៃវល្យៈបថ" (Paramakaivalyapada) ហើយបងប្រុសបង្កើតរបស់ទ្រង់ព្រះនាម ធរណេន្ទ្រវរ្ម័នទី១ បានឡើងសោយរាជ្យបន្ទាប់ពីទ្រង់ ហើយជាពេលដែលសង្គ្រាមរវាងខ្មែរចាមបានបន្តច្បាំងគ្នារហូតដល់រាជព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ ។
សេចក្ដីជំរាប
មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។