cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ឝិវកៃវល្យ
ប្រវត្តិទាក់ទងនឹងវិធីទេវរាជ
ព្រាហ្មណ៍​ព្រះ​គ្រូ​ហិរណ្យទាម បាន​បង្ហាត់បង្រៀន​សាស្ត្រ​ទាំងបួន​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះឥសូរ (សាស្ត្រា​ទាំងបួនមាន ៖ វិន័យ សិក្ខានយោត្តរៈ សម្មោអៈ និង សិររិឆេ) ដល់ ព្រាហ្មណ៍​សិវកៃវល្យ ទីប្រឹក្សា​ជំនិត ព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បី​ឲ្យ​ចេះចាំក្បួន​វិធី រៀបចំ​ធ្វើ​សក្ការៈបូជា គោរព​ទេវរាជ​។ ធម៌‌​ទាំងនេះ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ត្រូវ​រៀន​សូត្រ សូត្រ​ស្វាធ្យាយ និង​ត្រូវ​រៀបចំ​ធ្វើ​ពិធី​ផ្សេងៗ ដើម្បី​កំចាត់​សត្រូវ ដើម្បី​ប្រកាស​តាំង​ខ្លួន​ជា​អ្នកជា​មាន​ឯករាជ​ភាព មាន​ឥស្សរភាព និង​បួងសួង​សុំ​ឲ្យ​មាន​នូវ​សេចក្ដី​ចំរុងចំរើន សំបូរសប្បាយ ដល់​ប្រជាជាតិ​។ គឺ​អាច​ជា​ទ្រឹស្ដី ជា​ក្បួន​តំរា​គម្ពីរ​សំរាប់ រៀបចំ​កសាង​នគរឲ្យ​មាន​ឯកភាព​ខ្លាំងពូកែ​ល្អ​។ ជា​គុណបំណាច់​ដល់ ព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យ ព្រះមហាក្សត្រ បាន​សច្ចា​ប្រគល់​សិទ្ធិ​ផ្ដាច់មុខ​ដល់​គ្រួសារ​ព្រាហ្មណ៍​តពូជ ពី​ជំនាន់​មួយ​ទៅ​ជំនាន់​មួយ​ជាលំដាប់លំដោយ តាម​ត្រកូល​ខាង​ម្ដាយ ឲ្យ​មាន​ឋានៈជា​អ្នក​ទទួលបន្ទុករៀបចំ​ពិធី​បូជា ទេវរាជ​តទៅ​អនាគត​។ ដូច្នេះ​ហើយ បាន​ជា​យើង​ឃើញ​មាន ក្រុម​ព្រាហ្មណ៍​បាគូបុរោហិត​នៅ​ជិត​ជាប់​ព្រះមហាក្សត្រដើម្បីជា​សក្ខីភាព​នៃ​ការ​គោរព​ប្រពៃណី​។ តែ​ក្រុម​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត ដែល​មាន​ពូជពង្ស​ចុះ​មក​ពី​ព្រាហ្មណ៍ សិវកៃវល្យ ប្រហែល​ជា​ផុតពូជ​ក្នុង​សម័យស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម ពីព្រោះ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​គ្មាន​បញ្ចក្សត្រ គ្មាន​ព្រះខ័នរាជ គ្មានអ្វី​ជា​សំគាល់​ជា​ស្ដេច​ពេញ​គ្រប់​លក្ខណៈ តាម​ច្បាប់​ក្រឹត្យក្រម វិន័យ​ខ្មែរ​ឡើយ (ពូជពង្ស វង្សត្រកូល ព្រាហ្មណ៍ សិវកៃវល្យ ប្រហែល​ជា​ត្រូវរលត់​ផុត​អស់​លែង​មាន​ក្នុង​សម័យ​ព្រឹត្តិការណ៍​តាត្រសក់ផ្អែម ដណ្ដើមរាជ្យ ដែល​បាន​កាប់សំលាប់បំផ្លាញ​អ្វី​ជា​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​។ ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​បាន​ជា​ស្ដេច​ត្រសក់​ផ្អែមបញ្ជា​ឲ្យ​បង្កើត​ក្រុម​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត និង​បញ្ចក្សត្រ​សំរាប់​តំណាង​រាជបល្លង្ក)​។ ឯ​ពិធី​ធ្វើ​សក្ការៈបូជា ទេវរាជ​ត្រូវ​បាន​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ គោរព​ប្រណិប័តណ៍​អនុវត្ត​ធ្វើ​តាម​រហូតមកដល់​សព្វថ្ងៃ​។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ព្រាហ្មណ៍​សិវកៃវល្យ បាន​ទទួល​ឋានៈ ជា​ព្រះរាជគ្រូ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝ
ឃុំព្រះរំកិល
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំសំអាង
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
បាល់ទះបុរស សុីហ្គេម លើកទី៣២
បាល់ទះបុរស (អង់គ្លេស: Men’s volleyball) គឺជាការ​ប្រកួត​បាល់​ទះនៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ ២០២៣ កំពុង​ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើងនៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ចំនួន 8 បានចូលរួមក្នុងការប្រកួតបាល់ទះនេះ ដែលមានក្រុមបុរស និង ក្រុមនារីចូលរួម ក្នុងការប្រកួតបាល់ទះនៃវិញាសាក្នុងសាលនេះ ដែលធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី 3 ខែឧសភា ដល់ថ្ងៃទី 5 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2023 ទីកន្លែងប្រកួតបានរៀបចំឡើង នៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិ អូឡាំពិក ។
បាល់ទះក្នុងពូល
Group Volleyball
កាលវិភាគប្រកួត
Competition schedule
បាល់ទះបុរសក្នុងសាល កន្លែងឈរ
Men’s indoor volleyball – Placings
ជុំចុងក្រោយ
Final round
ការប្រកួតលេខ៧
7th place match
ការប្រកួតលេខ៥
5th place match
៤ក្រុមផ្ដាច់ព្រ័ត្រ
4 Final Team
ដណ្ដើមមេដាយសំរឹទ្ធ
Bronze medal match
ដណ្ដើមមេដាយមាស
Gold medal match
ចំណាត់ថ្នាក់មេដាយ
Medal standings
ដូចនេះ
See also
ភូមិក្លោងទ្វារ
ភូមិក្លោងទ្វារ​គឺជាភូមិមួយក្នុងចំណោមទាំងអស់ដែលស្ថិតនៅ ឃុំរនាមស្រុកទ្រាំងខេត្តតាកែវ និង ភូមិនេះស្ថិតនៅភាគខាងលិចភូមិត្រពាំងធំនៅភាគខាងកើត ភូមិព្រៃផ្អេរនៅភាគខាងជើង ភូមិធម្មតានៅភាគខាងត្បូង និងភូមិត្រពាំងខ្នុល។ ហើយវាជាភូមិមួយដែលស្ថិត​នៅក្នុង​ឃុំរនាម។
សាលារៀន
នៅឃុំរនាមមានសាលារៀន
សេដ្ឋកិច្ច
សេដ្ធកិច្ចនៅក្នុងភូមិនេះប្រជាជនប្រកបររបរ​ជាកសិករ និង ធ្វើចំការមួយចំនួនតូច ពុំបានទទួលប្រាក់កំរៃច្រើននោះទេ។​​ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះមានការរីចម្រើនច្រើន គឺ មានអគ្គីសនី និង ទឹកស្អាត ប្រើគ្រប់គ្រាន់។ ប្រជាជនមិនសូវជាមានជីវភាពគ្រប់គ្រាន់ទេ ព្រោះពួកគាត់ភាគច្រើនពុំសូវបានរៀនសូត្រគ្រប់គ្រាន់។ហើយពួកគាត់ប្រកបរបរជាកម្មករ ធ្វើការអោយគេ ដូចជា ប្រកបរបរអាជីកម្មផ្សេងៗ កម្មករច្រូតកាត់ សំណង់ ​​ កម្មករ រោងចក្រ ដើម្បើចិញ្ចិមជីវិត ។ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ភូមិក្លោងទ្វារវិញបើនិយាយពីផ្លូវគឹពុំមានភាពងាយស្រួលធ្វើដំណើរនោះទេជាពិសេសផ្លូូវចូលភូមិ និងផ្លូវទៅកាន់​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន ។ ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខវិញគឹពុំមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ខ្លាំនោះទេ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ។
វប្បធម៏
ប្រជាជននៅទីនេះមានចំរុះជាតិសាសន៏ ហើយកាន់សាសនាផ្សេងៗគ្នា តែភាគច្រើនគឺកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ​ តែពួកគាត់ចេះជួយគ្នាទៅវិញទៅមកពេលមានអាសន្នម្ដងៗ​​​ រឺបុណ្យទាន ពិធីរៀបអាពាពិពាហ៏ ដោយមិនរើសអើងទៅលើសាសនាមួយឡើយនិងរាប់អានគ្នាទៀតផង។
កាអប់រំ
ការអប់រំពុំមានការវិវត្តន៏ខ្លាំងនោះទេ​ ដោយសារនៅទីនោះពុំនូវមានរីកចំរើន ផ្លូវពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរ ជីវភាពមានការខ្វះខាត​ ។ដោយសារប្រជាជននៅទីនោះមានជីវភាពខ្វះខាត​ធ្វើអោយពួកគេទៅរកការងារធ្វើនៅតាមរោងចក្រផ្សេងៗដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសាររបស់គេ។នៅក្នុងខេត្តនេះក៏មានសាលាមត្តេយ្យ សាលាបឋមសិក្សា អនុវិឡាលយ័ និងវិទ្យាល័យផងដែរ។ប៉ុន្តែពុំសូវបានទទួលការអប់រំទូលំទូលាយទេ ដោយសារជីវភាពខ្វះខាត និងពេលវេលាសម្រាប់សិក្សា ព្រោះពួកគាតជួយធ្វើការដើម្បីរកចំណូល។
ភូមិពលអតុល្យតេជ
រូបភាពតូច|ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពលអតុល្យតេជ និងសម្ដេចព្រះនាងចៅ[[សិរិកិតិ៍ ព្រះបរមរាជិនីនាថ.]] ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហា ភូមិពលអតុល្យតេជ (ภูมิพลอดุลยเดช, Bhumibol Adulyadej, អានថា: ភូ-មិ-ផុល-អៈ-ឌុន-យ៉ៈ-ដេត) ជា ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃព្រះអង្គទី ៩ នៃរាជវង្សចក្រី ព្រះអង្គទ្រង់បានប្រសូតនៅថ្ងៃទី ៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩២៧ នៅ ខេមប្រ៊ីជ រដ្ឋ ម៉ាសាឈូសេត សហរដ្ឋអាមេរិក ព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រដែលបានសោយរាជ្យយូរជាងគេនៅលើពិភពលោកដែរមានរយៈពេល ៧០ ឆ្នាំ ១២៦ ថ្ងៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានបម្រើព្រះអង្គចំនួន ៣០ នាក់ ព្រះអង្គទ្រង់ស្ថិតនៅក្នុង រាជវង្សចក្រី នៃ ព្រះរាជាណាចក្រថៃ ហើយត្រូវបានសោយរាជ្យនៅថ្ងៃទី ៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៥០ នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៦ ទ្រង់បានសោយទិវង្គតនៅ មន្ទីរពេទ្យសិរីរាជ នាទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ក្នុងព្រះជន្មាយុ ៨៨ ព្រះវស្សា ។
ព្រះបរមនាមពេញរបស់ព្រះអង្គជា "ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពលអតុល្យតេជ មហិតលាធិបេឝ្ររាមាធិបតី ចក្រីនឫបតិន្ទ្រ ស្យាមមិន្ទ្រាធិរាជ បរមនាថបពិត្រ" (พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามมินทราธิราช บรมนาถบพิตร) រូបភាពតូច|ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពលអតុល្យតេជ និង [[ គ្រឿងរាជឥស្សិយយសថៃ|ព្រះសែងខន្ធជ័យស្រី ព្រះរាជពិធីរាជាភិសេក .]]
ព្រះរាជបុត្រាបុត្រី
ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពលអតុល្យតេជ និងសម្ដេចព្រះនាងចៅសិរិកិតិ៍ ព្រះបរមរាជិនីនាថ (ព្រះអគ្គមហេសី) ទ្រង់​មានព្រះរាជបុត្រាបុត្រីរួម 4 ព្រះអង្គ (ព្រះរាជបុត្រី 3 ព្រះអង្គ និងព្រះរាជបុត្រា 1 ព្រះអង្គ) គឺ:
ឃុំស្រែឫស្សី
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ប្រជុំ​ពាក្យ​កាព្យ
ភាគទី ១
ឃុំថាឡាបរិវ៉ាត់
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
ប្រជុំ​ពាក្យ​កាព្យ
ព្រះរាជនិពន្ធព្រះបាទសម្ដេចព្រះស្រីធម្មរាជា ព្រះរាជសម្ភារ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ត ទី ៤
ឃុំថាឡាបរិវ៉ាត់
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ប្រជុំ​ពាក្យ​កាព្យ
ច្បាប់ព្រះរាជសម្ភារ
ឃុំថាឡាបរិវ៉ាត់
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វិទ្យាល័យព្រះគោ
=សាសនា=
ប្រជុំ​ពាក្យ​កាព្យ
ធម៌នេះដំបូន្មាន    រួមរក្សាប្រាណ     ឲ្យបានក្ដីគាប់ ដល់លោកបរលោក    ហៅរស់ពុំស្លាប់     ធម៌នេះច្បាប់ ក្ដីគាប់បរិយាយ ។
កុំទុកចិត្តបរទេស    កុំទុកចិត្តអភិនេស     កុំទុកចិត្តអភិប្រាយ ប្រើស្ទំរែងខ្ពស់ (1)  រំពឹងឲ្យឆ្ងាយ     ស្ដាប់ពាក្យបរិយាយ បណ្ដាំមេជី ។
កុំងឿងដោយខ្យល់    កុំឱនពាក្យពល់     កុំខ្វល់ដោយស្រី កុំកាន់ពិសយង់    គប់នឹងស្រ្តី     សមណជនជី កុំឲ្យក្ដីត្រូវ ។
កុំនៅញ័ងឈ្លោះ    កុំស្ដាប់អាសូរោះ     កុំស្ដាប់អាស្រូវ កុំដើរពានស្កុន    កុំស្កាត់ច្រកផ្លូវ     កុំធ្វើស្រែស្រូវ នៅផ្លូវដំរី ។
ផ្អែមពីរប្រការ    ចំណេរនៅដាល     កុំអាលឲ្យឆី ផ្អែមមួយពាក្យពាល    រែងរាលរកក្ដី     ផ្អែមមួយពាក្យស្រី ស្រដីមាយា ។
ពាក្យគ្រូរែងរឹង    ស្រារែងស្រវឹង     ពុំដែលពីសា ពាក្យពិតរែងស្លែង    ពុំពីរោះថា     បណ្ដាំមេបា រែងថាពុំគាប់ ។
ខ្លៅរែងស្អប់ចេះ    ខ្សត់ឥតចំណេះ     ស្អប់អ្នកមានទ្រព្យ ស្រីស្រាលប្រចណ្ឌ    រែងស្អប់ខ្ញុំគាប់     ពាលពិតឥតច្បាប់ រែងស្អប់ប្រដៅ ។
ចង់បុណ្យបានបាប    ចចើងចង់លាភ     រែងបាត់ធនទៅ មានះបាត់មិត្រ    ឥតអ្នកជាផៅ     ក្រេវក្រោធឃោរឃៅ រមែងបាត់អង្គ ។
ស្វែងគាប់បានយស    ចង់ស្វែងរបស់     ប្រើចេះផ្គត់ផ្គង់ ចង់ធំកុំអួត    ដើមមានពូជពង្ស     ចង់ឲ្យខ្លួនត្រង់ ប្រើផ្គាប់អ្នកមុខ ។
ខ្លែងហើរដ្បិតខ្យល់    នាយថ្កើងដ្បិតពល     រក្សាឲ្យសុខ ទ្រព្យគង់ដ្បិតស្រី    ចេះសំចៃទុក     មានផ្ទះស្រណុក ដ្បិតភរិយាជា ។
បាត់យសដ្បិតខ្ជិល    បាត់ញាណទានសីល     ដ្បិតសេពសុរា ប្រមាទបាត់បុណ្យ    ខឹងបាត់ប្រាជ្ញា     លេញលេងដៀលថា បាត់ឥរិយាគាប់ ។
អត់ឱនឥតទោស    ធ្វើចិត្តសន្ដោស     បង្កើតជាទ្រព្យ មេត្រីជាញាតិ    រក្សាដល់ស្លាប់     ចៀសក្ដីពុំគាប់ ជាគន្ធពិដោរ ។
ទឹកបាក់ទៅទាប    បុណ្យបាត់ដ្បិតបាប     លាភបាត់ដ្បិតឃោរ ទឹកថ្លាដ្បិតរលក    ពុំយល់ស្រមោល     ទោសកើតដ្បិតពោល ល្មមមាត់ឃ្លានពាន ។
ខ្លៅរែងស្អប់ប្រាជ្ញ    នាអ្នកខ្លួនខ្លាច     រែងធ្វើជាហ៊ាន ខ្សត់ខ្សោយស្ម៊ុតទ្រុត    រែងធ្វើជាមាន     អ្នកឥតសន្ដាន រែងមើលគេងាយ ។
ទាហានថ្កើងដ្បិតសឹក    ធ្វើស្រែដ្បិតទឹក     ត្រេកពលដ្បិតបាយ សិស្សប្រាជ្ញដ្បិតគ្រូ    ជេរពោលដំវាយ     ពលជាដ្បិតនាយ ហ្វឹកហ្វឺនខះខំ ។
រៀនក្ដីគួរគិត    ចាស់ឥតប្រព្រឹត្ត     នូវប្រែច្រឡំ អ្នកជា    ៗ     កាច     តូចប្រែជាធំ     ពង្សពូជឧត្ដម ច្រឡំជារាស្រ្ត ។
ឃើញសេះជាលា    ក្ងានជាទា     ពពាយជាទាស សំណជាប្រាក់    ស្ពាន់ឆ្លាក់ជាមាស     បង្កួយជាជាស កប្បាសជាគរ ។
ហេតុនេះគួរគិត    គួររិះរកហឹត     ដឹងរសគន្ធ ពីដោរអសុដោរ    ពីសាសាទរ     ហឺតហើយគប្បីប- រិភោក្ដាក្ដិត ។
ល្គឹកឮពីពាក្យ    សាកសួររកសាច់     សន្ដានព្រេងព្រឹទ្ធ រករិះកលអ្វី    សុចរិតទុច្ចរិត     ហើយហោងគួរគិត ឲ្យដឹងខ្ពស់ទាប ។
ដូចខ្វាក់បាំស្បែក    មួយដូចទំពែក     ចង់សុំប្រេងលាប ដូចថ្លង់ស្ដាប់ច្រៀង    ទះដៃព្រាក     ៗ     ដូចខ្វិនអាបឡាប ចង់ចងក្បិនរត់ ។
ពុតព្នាយមានបី    មួយដូចដំរី     សាហាវឥតបទ អាចផ្សះផ្សាំងបាន    កង្វេរកាន់កត់     ដាលដេញគោតគត់ ៦    ហត្ថហោង ។
មួយចង់ឈ្នានិះ    ចិត្តចង់ចចេស     ពុំដោយគន្លង ពាក្យពោលអ្នកធំ    ច្រឡំសូរសង     ពុំគិតក្ដីហ្មង ចងចេរអន្តរាយ ។
មួយស្រីពេស្យា    បំពេញព្រហ្មចា-     រីរួសអភិប្រាយ អំពើទាំងបី    ហៅពិសពុតព្នាយ     សាធុសម្ទាយ ចៀសកុំបីត្រាប់ ។
ប្រាជ្ញពុំស្មើពុត    បំរើលំឧត     ពុំស្មើក្ដីគាប់ មានគុណពុំស្មើ    អ្នកមានបុណ្យភ័ព្វ     ស្វែងរៀនរកច្បាប់ ពុំស្មើចិត្តជា ។
ស័ក្ដិពុំស្មើយស    អ្នកមានរបស់     ពុំស្មើសក្ដា សូវបង់ធនធាន    កុំខុសអាជ្ញា     សូវមានរោគា កុំឲ្យគ្នាមើលងាយ ។
សូវសុំកុំយក    គ្នាស្មើកុំរក     ដូចបាវនឹងនាយ ខុសគាប់សូវអត់    កុំឲ្យឮឆ្ងាយ     ក្ដីសុខុមទាំងឡាយ កុំចាយសូរស័ព្ទ ។
ធម៌នេះដំបូន្មាន    រួមរក្សាប្រាណ     ឲ្យបានក្ដីគាប់ សូវបង់ធនធាន    កុំឲ្យខ្លួនស្លាប់     សូវស្លាប់គួរគាប់ រសធម៌កុំបីបង់ ។
បន្តិបមេបា    អំបូរលោកថា     ទូកតាមកំពង់ សំពៅតាមខ្យល់    ចង្កូតដំរង់     មេលឹមតែងត្រង់ ត្រីវិសៃជាមុខ ។
ដូចចិត្តប្ដីជា    ដូចមានភរិយា     នៅផ្ទះស្រណុក ដូចកូនទទួល    យកពាក្យអាពុក     ដូចខ្ញុំឲ្យមុខ អម្ចាស់ប្រើហៅ ។
បន្តិបមេបា    អំបូរលោកថា     ព្រេងព្រឹទ្ធប្រដៅ ទើងឆីប្រើរក    ទើងស្វែងប្រើទៅ     ទើងស្នេហ៍ប្រើហៅ មិត្រមកជាមិត្រ ។
ពាក្យខុសកុំស្ដាប់    ក្ដីខុសកុំត្រាប់     អ្នកកាចកុំប្ដិត ល្ងង់កុំស្រដី    ខ្សត់កុំទុកចិត្ត     ពាលោកុំប្ដិត ជាមិត្រមេត្រី ។
ប្រើថ្លឹងឲ្យស្មើ    ទោះបីនឹងប្រើ     ប្រើអ្នកចេះក្ដី កុំយកពាក្យស្លោក    ផ្ទឹមនឹងគម្ពីរ     កុំយកពាក្យជី ផ្ទឹមនៅពាក្យពាល ។
មើលភ្នែកជញ្ជីង    ក្នុងចិត្តឲ្យដឹង     ណាធ្ងន់ណាស្រាល កុំយកមណីរ័តន៍    មាសមានជាកាល     ចិត្តកុំកណ្ដាល នូវបង់សីលធម៌ ។
ប្រើដឹងតុលហាប    ប្រើដឹងខ្ពស់ទាប     មានភ្នែកយល់ល្អ ទោះដឹងទឹកមាស    ពុំចេរនៅថ្ម     ទោះដឹងនៅដីស ពុំចេរសំបុត្រ ។
ធ្វើស្រែមើលស្មៅ    សន្ដានមើលផៅ     បំរើមើលពុត ទោះដឹងពុតជា    ពុំចេរពុតត្បុត     ដឹងចិត្តបរិសុទ្ធ ពុំចេរឥរិយា ។
ទេពីមើលក្រិត្យ    ក្សត្រាមើលឫទ្ធិ៍     ទាហានមើលចេស្ដា ជាងមើលអំពើ    អំពីហត្ថា     ទោះយកភិរិយា មើលនាលំនៅ ។
អាសាក្ដីបី    បណ្ដាំមេជី     ព្រេងព្រឹទ្ធប្រដៅ អង្ករសសុទ្ធ    ចំអិនឲ្យឆៅ     ពីសីហើយខ្លៅ ប្រាជ្ញឥតមារយាទ ។
អ្នកបួសឥតក្រិត្យ    ចាស់ឥតប្រព្រឹត្ត     ខ្សត់ច្រើនប្រមាទ ភរិយាផុយផាយ    ចាយវាយឥតខ្នាត     ពលពាលសុទ្ធសាត ប្រដៅក្របាន ។
ផ្ទះភ្លើងមានបី    អំពើពុតស្រី     ខឹងឥតប្រមាណ កូនកាចចចេស    ពុំដោយដំបូន្មាន     ខ្ញុំកាចភៀសប្រាណ ពុំឲ្យម្ចាស់ប្រើ ។
ហោរាប្រើគូរ    ភូមូប្រើមូល     ស្ទង់ទឹកប្រើស្មើ បន្ទាត់ប្រើត្រង់    ពលផ្ចង់គប្បីប្រើ     ពុំហើយគប្បីធ្វើ កុំលេងគប្បីភ្ងា ។
ក្ដីកោតមានបី    កោតមួយពួកស្រី     ស្រដីមាយា កោតមួយពាក្យពិស    អាស្រូវជេរថា     កោតមួយពាក្យពា- លោលោភទូរជន ។
ពិសពស់នានា    កុយខ្នាយទន្តា     កាលគត់ស្ដាប់មន្ត ត្រង់ពិសពាក្យពាល    រោលរាលពុំស្រន្ត     សូម្បីអស់ជន្ម ក្រមន្តបោសបាន ។
ហេតុនោះគួរគិត    គួររិះរកហឹត     ថ្នាំពិសឲ្យស្រាន្ត ដ៏លោភនេះគួរ    រកអ្នកទ្រង់ញាណ     សេពសាងសីលទាន ជាថ្នាំលោកិយ ។
ពិដោរផ្កាបី    ពិដោរមេត្រី     សួសីលាចារ ពិដោរបរិសុទ្ធ    កុសលសម្ភារ     ពិដោរនេះដាស ដល់សួរពុំស្បើយ ។
ពិដោរផ្កាបី    ក្រៃលែងក្លិនភ្ញី     ឥតឯល្ហែល្ហើយ ដោយខ្យល់ច្រាសខ្យល់    នៅត្រើយឆ្លងត្រើយ     ពិដោរពុំស្បើយ ហៅរសគន្ធា ។
ពិសាផ្លែប្រាំ    ពិសារសធម៌     ពិសាសត្យា ពិសាសីលទាន    ទ្រើសទ្រង់ករុណា     ពិសារសវា- ចាចេញមធូរ ។
ពិសាផ្លែប្រាំ    គិតជានាយនាំ     ឥន្ទ្រិយទៅចូល ត្រិពិធសម្បត្ត    ទិព្វរ៍តន៍អនុកូល     ចំណេរទៅចូល មោក្ខមាគ៌ាល័យ ។
នេះជាច្បាប់ធម៌    ប្រសើរមហាគាប់     ឧត្ដមពេកក្រៃ ក្រអ្នកណាបាន    ប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ     អាចដឹងដោយន័យ រសធម៌គាថា ។
គួរចេះគួរចាំ    គួរតាមបណ្ដាំ     ទូលទុកសិរសា ធម៌នេះស្មើក្សីរ    អម្រឹតធារា     សម្ដេចភគវា សាធុប្រោសប្រាណ ។
(1) ច្បាប់ខ្លះថា ប្រើធំ... ក៏មាន ។
មនោរ៉ា (របាំ)
រូបភាពតូច|អ្នករបាំថៃបុរាណ ពួកគេកំពុងសម្តែងរបាំមនោរ៉ាភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ កោះសាមុយ មនោរ៉ា ( ជ្វា : منورا ) គឺជាប្រភេទរបាំដែលមានដើមកំណើតនៅ ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ហើយបានអនុវត្តជាចម្បងនៅក្នុងរដ្ឋភាគខាងជើងនៃ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងខេត្តភាគខាងត្បូងនៃ ប្រទេសថៃ ។ មនោរ៉ា ( มโนราห์, มโนห์รา ;  ឬ នោរ៉ា ( โนรา ; ) ជាភាសាថៃ ។
ជាតិនិយមខ្មែរ
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Flag_of_Cambodia.svg/250px-Flag_of_Cambodia.svg.png|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| [[ទង់ជាតិកម្ពុជា|ទង់ជាតិកម្ពុជា។]]
ជាតិនិយមខ្មែរ (ឬ ជាតិនិយមកម្ពុជា ) គឺជាទម្រង់នៃ ជាតិនិយម ដែលមាននៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ដែលអះអាងថា ខ្មែរ (កម្ពុជា) គឺជាជាតិសាសន៍មួយ ហើយដែលលើកកម្ពស់ការរួបរួមវប្បធម៌នៃពូជសាសន៍ខ្មែរ (កម្ពុជា)។
ចលនា "ព្រះសង្ឃវ័យក្មេង"
ការបែងចែកមួយទៀតនៅក្នុងព្រះសង្ឃកម្ពុជាអាចត្រូវបានគេមើលឃើញនៅក្នុងអ្វីដែលត្រូវបានគេហៅថាចលនា "ព្រះសង្ឃវ័យក្មេង" ដែលជាក្រុមតូចមួយនៃព្រះសង្ឃសកម្មនយោបាយ (ជាចម្បង មហានិកាយ) បញ្ចេញមតិប្រឆាំងសាធារណៈចំពោះរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន។ "ព្រះសង្ឃវ័យក្មេង" គឺជាសមាជិកតូចៗនៃក្រុមបព្វជិត ដែលត្រូវបានដកចេញពីវត្តនានាក្នុង និងជុំវិញរាជធានីភ្នំពេញ។ មិនដូចអ្នកទំនើបនិយមដែលចូលរួមទេ ចំណាប់អារម្មណ៍របស់ពួកគេមិនប្រើសិទ្ធិអំណាចរបស់ព្រះសង្ឃដើម្បីជួយដល់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សង្គមនោះទេ ប៉ុន្តែជាការបង្ហាញការប្រឆាំងដោយផ្ទាល់ចំពោះគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល និងអំពើពុករលួយ។ ចាប់តាំងពីការបោះឆ្នោតដែលត្រូវបានត្រួតពិនិត្យដោយអង្គការសហប្រជាជាតិឆ្នាំ 1993 ព្រះសង្ឃត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបោះឆ្នោតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ជាទង្វើដែលប្រឆាំងដោយព្រះសង្ឃជាន់ខ្ពស់មួយចំនួន)។ ខណៈពេលដែលរឿងនេះមិនបាននាំឱ្យមានការប្រមូលផ្តុំព្រះសង្ឃទ្រង់ទ្រាយធំណាមួយជាកម្លាំងនយោបាយ វាបានទាក់ទាញព្រះសង្ឃវ័យក្មេងមួយចំនួនឱ្យចូលរួមក្នុងនយោបាយសភា។ ព្រះសង្ឃ​វ័យ​ក្មេង​ជាច្រើន​នាក់​នេះ​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ឥស្សរជន​គណបក្ស​ប្រឆាំង​លោក សម រង្ស៊ី និង​គណបក្ស​នយោបាយ​របស់​លោក គឺ​  គណបក្ស សម រង្ស៊ី ។
សមាជិកនៃចលនាព្រះសង្ឃវ័យក្មេងបានចូលរួម និងរៀបចំបាតុកម្មជាសាធារណៈក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងគោលបំណងទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការយល់ឃើញពីទង្វើខុសឆ្គងរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ឋានានុក្រម មហានិកាយ បានថ្កោលទោសទម្រង់នៃសកម្មភាពនយោបាយនេះ ដោយអំពាវនាវឱ្យចាប់ខ្លួនព្រះសង្ឃមួយចំនួន និងផ្សឹកអ្នកដទៃ។
ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ជាតិ​និយម​ខ្មែរ
មិនដូចនៅប្រទេសវៀតណាមទេ លទ្ធិជាតិនិយមនៅកម្ពុជានៅមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងអំឡុងការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងភាគច្រើនដោយសារតែឥទ្ធិពលនៃការអប់រំតិចជាងមុន ដែលជួយឱ្យអត្រាអក្ខរកម្មនៅមានកម្រិតទាប និងរារាំងចលនាជាតិនិយមដូចជាការកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងចំណោមឥស្សរជនខ្មែរដែលមានការអប់រំពីបារាំង គំនិតលោកខាងលិចនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ក៏ដូចជាការស្ដារឡើងវិញនូវបូជនីយដ្ឋានដូចជា ប្រាសាទអង្គរវត្ត របស់បារាំងបានបង្កើតនូវអារម្មណ៍មោទនភាព និងការយល់ដឹងអំពីឋានៈដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់ប្រទេសកម្ពុជាកាលពីអតីតកាល។ ក្នុងវិស័យអប់រំ ក៏មានការអាក់អន់ចិត្តកាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងចំណោមនិស្សិតខ្មែរ ដែលជាជនជាតិភាគតិចវៀតណាម ដែលកាន់ឋានៈកាន់តែពេញចិត្ត។ នៅឆ្នាំ ១៩៣៦ សឺង ង៉ុកថាញ់ និងប៉ាច ជឿន បានចាប់ផ្តើមបោះពុម្ភផ្សាយនគរវត្ត ( Notre cité ) ជាភាសាបារាំងប្រឆាំងអាណានិគម ហើយជួនកាលកាសែតប្រឆាំងយួន។ ចលនាឯករាជ្យតូចតាច ជាពិសេស ខ្មែរឥស្សរៈ បានចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍនៅឆ្នាំ ១៩៤០ ក្នុងចំណោមប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងប្រទេសថៃ ដែលខ្លាចថាសកម្មភាពរបស់ពួកគេនឹងនាំទៅរកការដាក់ទណ្ឌកម្ម ប្រសិនបើពួកគេបានធ្វើប្រតិបត្តិការនៅក្នុងទឹកដីកំណើតរបស់ពួកគេ។
ខ្មែរជាតិនិយម និងព្រះពុទ្ធសាសនា
ព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរជាឧបករណ៍សំខាន់ក្នុងការលើកតម្កើងអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ និងចលនាឯករាជ្យនៅសតវត្សទី២០ ដែលនាំឱ្យកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យជារដ្ឋអធិបតេយ្យ។
ក្នុង​ការ​ប៉ុនប៉ង​បំបែក​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ពី​ការ​គោរព​វប្បធម៌​របស់​ខ្លួន​ចំពោះ​អាណាចក្រ​ថេរវាទ​នៃ​ប្រទេស​សៀម​ដែល​នៅ​ជិត​ខាង​នោះ "អ្នក​ការពារ" បារាំង​បាន​បណ្តុះ​អត្តសញ្ញាណ​ខ្មែរ​ដោយ​សង្កត់​ធ្ងន់​លើ​ការ​សិក្សា​ភាសា​ខ្មែរ​និង​ការ​សិក្សា​ពុទ្ធសាសនា។ ពួកគេ​បាន​បង្កើត​សាលា​បាលី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​រក្សា​ព្រះសង្ឃ​ខ្មែរ​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ប្រទេស​សៀម​ដើម្បី​សិក្សា​ថ្នាក់​ឧត្តមសិក្សា។ មជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាភាសាខ្មែរទាំងនេះបានក្លាយជាកន្លែងកំណើតនៃជាតិនិយមកម្ពុជា។
ខ្មែរក្រហម
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_Democratic_Kampuchea.svg/250px-Flag_of_Democratic_Kampuchea.svg.png|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| [[ទង់ជាតិកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]] នៅឆ្នាំ១៩៧៥ នៅពេលដែល ខ្មែរក្រហម ចូលកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពួកគេបានព្យាយាមបំផ្លាញ ព្រះពុទ្ធសាសនា ទាំងស្រុង ហើយពួកគេស្ទើរតែទទួលបានជោគជ័យ។ នៅ​ពេល​ការ ​ឈ្លានពាន​របស់​វៀតណាម​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៩ ព្រះសង្ឃ និង​អ្នក​ប្រាជ្ញ​សាសនា​ស្ទើរតែ​គ្រប់​រូប​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់ ឬ​ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ ហើយវត្តអារាម និង​បណ្ណាល័យ​ស្ទើរតែ​ទាំងអស់​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ។
ការ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ចំនួន​ព្រះសង្ឃ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មុន​ការ​ឡើង​កាន់​អំណាច​នៃ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​មាន​ចំនួន​ពី ៦៥.០០០ ទៅ ៨០.០០០ អង្គ។ នៅ​ពេល​នៃ​ការ​ស្ដារ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ឡើង​វិញ​នៅ​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 1980 ចំនួន​ព្រះសង្ឃ​កម្ពុជា​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​ត្រូវ​បាន​គេ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា​មាន​តិច​ជាង 3,000 អង្គ។  បុព្វបុរសរបស់ និកាយ ខ្មែរទាំងពីរបានស្លាប់ពេលខ្លះក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៩៧៥-៧៨ ទោះបីជាមូលហេតុនៃការស្លាប់របស់ពួកគេមិនត្រូវបានដឹងក៏ដោយ។
ដោយ​សារ​តែ​ពួក​គេ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​នឹង​រាជា​និយម​ថៃ ព្រះសង្ឃ​នៃ​បញ្ជា​ ធម្មយុត្តិ អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​កំណត់​គោល​ដៅ​ជា​ពិសេស​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មនោគមវិជ្ជា
សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ
សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ (អង់គ្លេស: Khmer Traditional Costumes) គឺជាសម្លៀកបំពាក់ ដែលបង្ហាញពីអត្តៈសញ្ញាណជាតិខ្មែរ នាគ្រប់សម័យកាល ពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ។ សំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរដែលផ្ដោតទៅលើ ម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ដែលបែងចែកទៅលើ វណ្ណៈ នៃការស្លៀកពាក់ទៅតាមក្រិតក្រមក្នុងកម្មវិធីផ្សេងៗដូចជា ៖ សំលៀកបំពាក់មង្គលការ សំលៀកបំពាក់ទៅវត្តអារ៉ាម សំលៀកបំពាក់ទៅពិធីបុណ្យសព និង សំលៀកបំពាក់រាំរបាំ ផ្សេងៗដែលប្រើប្រាសទៅតាមពេលវេលា និងកម្មវិធីច្បាស់លាស់ ។
ប្រវត្តិនៃសម្លៀកបំពាក់ខ្មែរ
សំលៀកបំពាក់ខ្មែរ ដែលវិវត្តន៍ទៅតាមការប្រែប្រួលនៃសម័យកាល ដោយផ្ដើមពីក្រណាត់សូត្រ ដែលត្បាញពីសូត្រដង្កូវនាង ជាមួយនិងការជ្រលក់ពណ៌ធម្មជាតិ ដែលប្រើប្រាសពី ឬសឈើ និង ស្លឹករុក្ខជាតិផ្សេងៗ ។ សម្លៀកបំពាក់ខ្មែរមានច្រើនរចនាបថ និង ច្រើនទម្រង់ដែលបែងចែកទៅតាមរស់និយមក្នុងសម័យកាលនិមួយៗ ដែលចែកប្រភេទនៃក្រណាត់សូត្រខ្មែរជាច្រើនប្រភេទដូចជា៖ ក្រណាត់ហូល ក្រណាត់ផាមួង ក្រណាត់សឹង ក្រណាត់ព្រែ ដែលមានការរចនាប្លែកៗពីគ្នា ។ យោងតាមកំណត់ត្រារាជទូតចិន របស់រាជវង្សយ័ន្ត គឺលោក ចូវតាក្វាន់ (អង់គ្លេស: Zhou Daguan) ដែលមកដល់ចក្រភពខ្មែរ នាសម័យអង្គរ ឆ្នាំ១២៩៦ នៃគ.ស បានសរសេរក្នុងកំណត់ហេតុរបស់លោកថា ស្ត្រីខ្មែរវ័យកណ្ដាលនាសម័យអង្គរ ច្រើនបួងសក់ប្រើក្រណាត់ចងពឹងនៅលើដើមទ្រូង និងបញ្ចេញផ្ចិត ចំណែកឯស្ត្រីវ័យចំណាស់ច្រើនចោមពុង នៅពេលដែលពួកគេចេញដំណើរទៅណាមកណា ពួកគេបន្ថែមផ្ទាំងក្រណាត់ធំមួយមកពាត់រំខ្លួនដល់ត្រឹមស្មា រីឯបុរសច្រើនព្រលែងខ្លួនទទេ ដែលស្លៀកតែសំពត់ចងក្បិនប៉ុនណោះ ។
ក្រណាត់ហូល
ក្រណាត់ហូល (អង់គ្លេស: Hol Silk Fabric) គឺជាក្រណាត់ដែលត្បាញពីសូត្រដង្កូវនាង ដែលប្រើពណ៌ធម្មជាតិ ត្បាញបញ្ចូលគ្នាបង្កើតជា រូបភាពផ្សេងៗ នៅលើផ្ទាំងក្រណាត់ហូល ដែលមានភាពរលើបរលោងស្រស់ស្អាត ប្រកបទៅដោយភាពប្រណិត ដែលកាត់ចេញជា អាវ ឬ សំពត់ស្លៀក ដែលមានតម្លៃថ្លៃ យោងតាមកំណត់ត្រារាជទូតចិន របស់រាជវង្សយ័ន្ត គឺលោក ចូវតាក្វាន់ (អង់គ្លេស: Zhou Daguan) ដែលមកដល់ចក្រភពខ្មែរ នាសម័យអង្គរ ឆ្នាំ១២៩៦ នៃគ.ស បានសរសេរក្នុងកំណត់ហេតុរបស់លោកថា ការស្លៀកពាក់របស់ប្រជាជននាសម័យអង្គរ បានប្រើប្រាសការតម្បាញក្រណាត់សូត្រ ដែលមានតម្លៃថ្លៃ និយមប្រើប្រាសលើអ្នកមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់ ។
ក្រណាត់ផាមួង
ក្រណាត់ផាមួង (អង់គ្លេស: Phamuong Silk Fabric) គឺជាក្រណាត់មួយប្រភេទត្បាញពី សរសៃសូត្រដង្កូវនាងដែលប្រើប្រាសពណ៌តិច មានផ្ទៃលាតតែមួយពណ៌ មានក្បាច់ភ្ញី នៅជាយក្រណាត់ សម្រាប់កាត់ចេញជា សំពត់ស្លៀក ឬ យកមក ចងជា សំពត់ក្បិន ។
ច្បាប់​រាជនេតិ​
សូម​មើល​ច្បាប់​ព្រះ​រាជសម្ភារ
ព្រះទម្រង់អគ្គី
ព្រះទម្រង់អគ្គី(កាំភ្លើង)​គឺជាគ្រឿងព្រះរាជសាស្ត្រាវុធសំខាន់មួយក្នុងចំណោមគ្រឿងព្រះរាជសាស្ត្រាវុធនានាសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ។ ក្នុងរជ្ជកាលមុនៗ វេលាស្តេចយាងចេញបំពេញព្រះរាជកិច្ច ក្រុមមហាតលិកតែងតែអញ្ជើញ ព្រះទម្រង់អសិដងខ្លី(ព្រះទម្រង់អសិមាស) ព្រះទម្រង់អសិដងវែង និងព្រះទម្រង់អគ្គី​នេះ​ទៅតាំងនៅទីដែលស្តេចត្រូវគង់ ពីខាងស្តាំជាមុនជានិច្ច(ព្រះទម្រង់អសិដងខ្លី ត្រូវហែរតាមព្រះរាជដំណើរ)។ ជាទូទៅ​ក្នុង​ពិធីបូជាគ្រឿងព្រះរាជសាស្ត្រាវុធ ក្រុម​ព្រះ​សែងទួនដែល​មានឧកញ៉ារាជានុរក្សជា​ចាងហ្វាង​ តែងអញ្ជើញព្រះទម្រង់អគ្គីនេះព្រមទាំងគ្រាប់កាំភ្លើង១គូរ(រក្សា​ដោយក្រុមបាគូ)​មកចូលរួមពិធីសក្ការៈបូជាដែរ ។
អុកចត្រង្គ សុីហ្គេម លើកទី៣២
អុកចត្រង្គ សុីហ្គេម លើកទី៣២ (អង់គ្លេស: Ouk Chaktrang) គឺជាការ​ប្រកួតលេងអុក តាមបែបផែនរបស់កម្ពុជា ដែលបានដាក់បញ្ចូល នៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ ២០២៣ ដែលកំពុង​ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើងនៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ចំនួន 7 បានចូលរួមក្នុងការប្រកួត ប្រភេទកីឡា អុកចត្រង្គ នេះ ដែលមានប្រភពដើមនៅសម័យកាលចក្រភពខ្មែរអង្គរផងដែរ ។
កិច្ចព្រមព្រៀងសេរីភាពប្រតិបត្តិការ
កិច្ចព្រមព្រៀងសេរីភាពប្រតិបត្តិការ គឺជា ការរារាំងកងទ័ពអាកាសទីប្រាំពីររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងយុទ្ធនាការ គាំទ្រផ្លូវអាកាសយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ដែលបានធ្វើនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ចន្លោះពីថ្ងៃទី 19 ឧសភា ឆ្នាំ 1970 ដល់ថ្ងៃទី 15 ខែសីហា ឆ្នាំ 1973 ដែលជាការពង្រីកនៃ សង្រ្គាមវៀតណាម ក៏ដូចជា សង្រ្គាមស៊ីវិលកម្ពុជា ។ ចាប់ផ្តើមដោយ រីឆាត នីសុន ជាអ្នកតាមដានការឈ្លានពានដីមុនៗក្នុងអំឡុង យុទ្ធនាការកម្ពុជា គោលដៅដំបូងនៃប្រតិបត្តិការគឺតំបន់មូលដ្ឋាន និងជម្រកព្រំដែននៃ កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម (PAVN) និង វៀតកុង (VC) ។
យូរៗទៅ ការទម្លាក់គ្រាប់បែកភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារបស់ លន់ នល់ ក្នុងការតស៊ូប្រឆាំងនឹង ខ្មែរក្រហម កុម្មុយនីស្ត។ តំបន់​ដែល​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​បាន​កើត​ឡើង​ត្រូវ​បាន​ពង្រីក​រួម​បញ្ចូល​ភាគ​ច្រើន​នៃ​ភាគ​ខាង​កើត​មួយ​ភាគ​កណ្តាល​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នេះ​មាន​ភាព​ចម្រូងចម្រាស​ខ្លាំង ហើយ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​សភា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​អនុម័ត ​ដំណោះស្រាយ​អំណាច​សង្គ្រាម ។
កិច្ចព្រមព្រៀងសេរីភាពប្រតិបត្តិការ បានតាមដាន និងពង្រីកការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅកម្ពុជា ដែលធ្វើឡើងក្រោម ម៉ឺនុយប្រតិបត្តិការ ក្នុងឆ្នាំ 1969 និង 1970។ ការទម្លាក់គ្រាប់បែកភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើងដោយ យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក B-52 របស់កងទ័ពអាកាសអាមេរិក (USAF)។ ខណៈពេលដែលប្រសិទ្ធភាពនៃការទម្លាក់គ្រាប់បែក និងចំនួនប្រជាជនកម្ពុជាដែលស្លាប់ដោយការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងមានជម្លោះ ការស្លាប់ជនស៊ីវិលបានយ៉ាងងាយក្នុងរាប់ម៉ឺននាក់។
ផ្ទៃជម្លោះ
ជាមួយនឹងការបញ្ចប់អព្យាក្រឹតភាពកម្ពុជា ដោយសាររដ្ឋប្រហារទម្លាក់សម្ដេច នរោត្តម សីហនុ និងដំឡើងឧត្តមសេនីយនិយម លន់នល់ ជាប្រធានាធិបតី សង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជាកាន់តែក្តៅគគុក នៅពេលដែល កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម (ក.ប.វ.ណ.) ប្រតិកម្មនឹងសកម្មភាពយោធារបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ អាមេរិកាំង។ និងវៀតណាមខាងត្បូង។
នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧០ លន់ នល់ បានចេញឱសានវាទដល់វៀតណាមខាងជើង ដោយបញ្ជាឱ្យពួកគេចេញពីតំបន់ព្រំដែន។ កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម/វៀតកុង និងសម្ព័ន្ធមិត្ត ខ្មែរក្រហម ជនជាតិដើមភាគតិចរបស់ពួកគេបានកាន់កាប់ភាគខាងកើតប្រទេសកម្ពុជាអស់រយៈពេលដប់ឆ្នាំមុន ហើយបានបង្កើតប្រព័ន្ធភស្តុភារ និងមូលដ្ឋាននៅតាមព្រំដែនក្នុងអំឡុងពេលតស៊ូដើម្បីវៀតណាមបង្រួបបង្រួមមួយ។ ពួកគេមិនហៀបនឹងបោះបង់ចោលតំបន់គ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេដោយគ្មានការប្រយុទ្ធនោះទេ។
ឃុំបន្ទាយក្រាំង
( $ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់រោទិ៍ ខេត្តស្វាយរៀង មាន ៥ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាលឃុំចាស់= ឃុំបន្ទាយក្រាំង មាន ៥ភូមិ៖
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ=
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
វត្តរ៉ង់ឃុន
វត្តរ៉ង់ឃុន ( วัดร่องขุ่น  ) ប្រហែលជា​ជនបរទេស​ស្គាល់​កាន់តែ​ច្បាស់​ថា ​វត្ត​ស គឺជា​កន្លែង​តាំង​បង្ហាញ​សិល្បៈ​ឯកជន​ក្នុង​រចនាប័ទ្ម​នៃ ​វត្តព្រះពុទ្ធសាសនា ​ក្នុង ​ខេត្ត​ឈៀងរ៉ៃ ប្រទេស ​ថៃ ​។ វាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ លោក ឆាឡឺមឆៃ កុសិតភីផាត ដែលបានរចនា សាងសង់ និងបើកវាឱ្យអ្នកទស្សនាក្នុងឆ្នាំ 1997។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​២០ វត្ត​រ៉ង់​ឃុន​ដើម​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​មិន​ល្អ​ក្នុង​ការ​ជួសជុល។ មូលនិធិមិនមានសម្រាប់ការជួសជុលទេ។ លោក ឆាឡឺមឆៃ កុសិតភីផាត ដែលជាវិចិត្រករក្នុងស្រុកមកពីខេត្តឈៀងរ៉ៃ បានសម្រេចចិត្តសាងសង់ប្រាសាទឡើងវិញទាំងស្រុង និងផ្តល់មូលនិធិដល់គម្រោងដោយប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់។ មកទល់នឹងពេលនេះ លោក ឆាឡឺមឆៃ បានចំណាយប្រាក់ចំនួន 1,080 លានបាតលើគម្រោងនេះ។ វិចិត្រករ​រូប​នេះ​មាន​បំណង​ចង់​ឱ្យ​តំបន់​ដែល​នៅ​ជាប់​នឹង​ប្រាសាទ​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​នៃ​ការ​សិក្សា និង ​សមាធិ និង​សម្រាប់​មនុស្ស​ទទួល​បាន ​ប្រយោជន៍​ពី​ការ​បង្រៀន​របស់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ។ លោក ឆាឡឺមឆៃ កុសិតភីផាត ចាត់ទុកប្រាសាទនេះថាជាការបូជាដល់ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហើយជឿថាគម្រោងនេះនឹងផ្តល់ឱ្យលោកនូវជីវិតអមតៈ។ សព្វថ្ងៃនេះ ការងារកំពុងបន្ត ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានរំពឹងថានឹងបញ្ចប់រហូតដល់ឆ្នាំ 2070។
វត្តបឹងខ្យាង
វត្តបឹងខ្យាង ស្ថិតនៅ​​​​​ឃុំបឹងខ្យាង ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល៕
ឃុំកន្ទួត(ស្រុកចិត្របុរី)
=រដ្ឋបាល= ឃុំកន្ទួត មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
មើលផងដែរ
កន្ទួត(ស្រុកចិត្របុរី)
វត្តអង្គកែវឧត្តម
វត្តអង្គកែវឧត្តម ស្ថិតនៅភូមិថ្មី ឃុំថ្មី ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង​ ខេត្តកណ្តាល។
វត្តអន្លង់រមៀត
វត្តអន្លង់រមៀត ស្ថិតនៅឃុំអន្លង់រមៀត ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល៕
បាល់ទាត់បុរស សុីហ្គេម លើកទី៣២
បាល់ទាត់បុរស ក្រោមអាយុ 22 ឆ្នាំ (អង់គ្លេស: Men's Football U22) គឺជាការ​ប្រកួត​បាល់​ទាត់​ផ្នែក​បុរស​នៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ ២០២៣ កំពុង​ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើងនៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ចំនួន 10 បានចូលរួមក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់បុរស ការប្រកួតត្រូវបានកំណត់ចំពោះអ្នកលេងផ្តាច់មុខដែលមានអាយុក្រោម 22 ឆ្នាំ កើតនៅ ឬ ក្រោយថ្ងៃទី 1 ខែមករា ឆ្នាំ 2001 ។
កាលវិភាគការប្រកួតប្រជែង
ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​តារាង​ការ​ប្រកួត​កីឡា​បាល់​ទាត់៖
ទីកន្លែង
Venues
ទីលាន​បាល់ទាត់​សរុប ចំនួន​៥ ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​សម្រាប់​រៀបចំ​ការ​ប្រកួត​បាល់ទាត់ ជម្រុះពូល ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ លើកទី៣២ ។ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក និង កីឡដ្ឋានវិសាខា នឹង រៀបចំការប្រកួតបាល់ទាត់បុរស ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កីឡដ្ឋាន ស្តាតចាស់ (Old Stadium) និង កីឡាដ្ឋាន RSN (RSN Stadium) នឹងរៀបចំការប្រកួតបាល់ទាត់នារី ។ ចំណែកឯកីឡដ្ឋានធំ (Main Stadium) នៃ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិ មរតកតេជោ (Morodok Techo National Stadium) ត្រូវរៀបចំការប្រកួតវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ ការប្រកួតដណ្តើមយកមេដាយសំរឹទ្ធ និង ការប្រកួតដណ្តើមយកមេដាយមាស ។
ប្រទេសដែលចូលរួម
Participating nations
ឃុំថ្មអណ្តើក
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷ 1- ភូមិ ជួរក្រូច 2- ភូមិ សិរីសុខា 3- ភូមិ ស្រែដូង 4- ភូមិ ដំណាក់សសរ 5- ភូមិ សំពុង 6- ភូមិ ល្អក់
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ឃុំបន្ទាយមាសខាងលិច
ឃុំបន្ទាយមាសខាងលិចគឺជាឃុំមួយក្នុងចំណោមស្រុកផ្សេងទៀតនៃស្រុកបន្ទាយមាស និងឃុំបន្ទាយមាសខាងលិចនេះបានតាំងនៅប៉ែកខាងកើតដែលជាប់នឹងព្រំដែនវៀតណាមនៅភាគខាងកើត។ ឃុំបន្ទាយមាសខាងលិចសំបូរទៅដោយធនធានជាច្រើនប្រភេទសំរាប់អោយភ្ញៀវទេសចរណ៏ចូលមកលេងកំសាន្តនៅទីនោះឃុំបន្ទាយមាសខាងលិច ទីប្រជុំជន​ដ៏​តូច​មួយ ។ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពតដែលមានឈ្មោះដើមថា ទូកមាស តែដោយនៅដើមសតវត្សទី១៧ស្រុកនោះមានទូកមាស១ដែលអណ្ដែតតាមដៃស្ទឹងមកដល់ក្បែរស្ពាននៃទីរូមស្រុកបន្ទាយមាស។​ ស្រុកបន្ទាយមាសថ្វីបើ​ជាស្រុកតូចមែនពិត តែមើលទៅហាក់ដូចជាស្រុកសាមញ្ញបន្តិច​ប៉ុន្តែស្រុកនេះក៏ជាស្រុកអភិវឌ្ឍផងដែរ ជាក់ស្ដែងក៏មានរោងចក្រដែលដំណើរការ រួចមកហើយ សព្វថ្ងៃនេះគឺរោងចក្រផលិតស៊ីម៉ង់​ខេស៊ីមែន (Kcement)ហៅកាត់ថា KC ហើយក៏មានរោងចក្រកំពុងសាងសង់បន្តបន្ទាប់ផងដែរ​។ ឃុំបន្ទាយមាសខាងលិចមួយស្ថិតនៅខេត្តកំពតដែលមានឈ្មោះដើមថាបន្ទាយមាស តែដោយនៅដើមសតវត្សទី១៧​ នោះមានទូកមាស១ដែលអណ្ដែតតាមដៃស្ទឹងមកដល់ក្បែរស្ពាននៃទីរូមស្រុកបន្ទាយមាស។​ ពេលនោះប្រជាជនដែលរស់នៅជុំវិញទីនោះបាន​​មើលឃើញទូកមាសនោះគ្រប់គ្នា ហើយដោយមានចិត្តចង់បានពេកក៏នាំគ្នាចុះទៅស្រង់ ប៉ុន្តែអ្នកទាំងអស់គ្នាមិនទាន់នឹងបានប៉ះទូកមាសនោះបន្តិចផងស្រាប់តែទូកនោះក៏បានលិចចូលទៅក្រោមបាទស្ទឹងបាត់ទៅ ពេលនោះប្រជាជននាំគ្នារាវរកទូកមាសនោះ តែទោះជានាំគ្នាខំប្រឹងរាវរកយ៉ាងណាក៏ដោយក៏មិនឃើញសោះឡើយ។ លុះដល់យប់មួយនាថ្ងៃសិល្ប៏ដែលព្រះចន្ទ័រះពេញបូណ៏មី​ ទូកមាសនោះក៏បានអណែ្ដតឡើងមកម្ដងទៀត​ ដែលប្រកបដោយពន្លឺពណ៏មាសភ្លឺយ៉ាងចិញ្ចាំង ចិញ្ចាច ហើយប្រជាជនគ្រប់គ្នាក៏នាំគ្នាគោរពនិងលែងហ៊ានប៉ះពាល់ទូកមាសនោះទៀតឡើយ។ ហើយទូកមាសនោះតែងតែបង្ហាញខ្លួនក្រោយៗមកនៅថ្ងៃព្រះចន្ទ័ពេញបូណ៏មី​ ពេលនោះប្រជាជននៅទីនោះក៏នាំគ្នាដាក់ឈ្មោះភូមិនោះថាភូមិទូកមាស​។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នគេបានហៅស្រុកបន្ទាយមាសថា ស្រុកទូកមាស ក៏បានដែរ។ រូបភាពតូច|ទេសភាពតាមវាលស្រែ
ដំណាំស្រូវ
តារាងខាងលើនេះ គឺជាទិន្នន័យស្តីពីការប្រមូលផលស្រូវប្រចាំខេត្តកំពតចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៦ ដល់ ២០០៨។ តាមតារាងខាងលើបង្ហាញឲ្យឃើញថា ការប្រមូលផលស្រូវវស្សា មានបរិមាណច្រើនលើសលប់ជាងស្រូវប្រាំង និងស្រូវនៅតាមតំបន់ខ្ពង់រាប។ គេអាចប្រមូលផលស្រូវវស្សាបានជាង ២ សែនតោន ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ ខ្ពស់ជាង ១៩០ ដងលើស្រូវប្រាំង។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០០៨ ទិន្នផលស្រូវវស្សាទទួលបានជាង ២ សែន ២ ម៉ឺនតោន។ បើពិនិត្យឲ្យជាក់លាក់ទៅលើទិន្នន័យនៃការប្រមូលផលស្រូវវស្សា យើងឃើញថា ផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផល បានធ្លាក់ចុះពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺពី ១៧ សែនហិចតា មកនៅត្រឹមតែ ១១ សែនហិចតា។ ផ្ទុយទៅវិញ ទាំងផ្ទៃដីប្រមួលផលស្រូវជាក់លាក់ ទិន្នផលស្រូវសរុបបានកើនឡើងឥតឈប់ឈរ។ ពីរឆ្នាំចុងក្រោយ ការប្រមូលផលប្រព្រឹត្តិទៅបានស្ទើរតែគ្រប់ផ្ទៃដី ដោយទទួលបានទិន្នផល ១០០% ហើយជាមធ្យម ស្រែមួយហិចតា ប្រមូលផលបាន ២ តោន។ ឯតំបន់ខ្ពង់រាបវិញ ក៏មិនអន់ដែរ ផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផលបានកើន ឡើងទ្វេដងក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ បើធៀបទៅនឹងឆ្នាំ ២០០៦ ដោយក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ គេអាចប្រមូលផលស្រូវបាន ២ តោន ក្នុងមួយហិចតា។ សរុបទៅ ការប្រមូលផលស្រូវ ហាក់ដូចជាធ្លាក់ចុះបន្តិចក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ ដែលអាច បណ្តាលមកពីការយឺតយ៉ាវនៃរបបទឹកភ្លៀង សត្វមមាចត្នោត និងកត្តាអាកាសធាតុមួយចំនួនទៀត។ រូបភាពតូច|Khmer cambodia
ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ស្រូវ ៩៧% ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១០៨ ៩៣២ ហិចតា ទទួលបានរបបទឹកភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់ ដោយ ៣% ទៀត (៣ ៨៩៦ ហិចតា) ទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ទឹកពីប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ក្នុងនោះទឹកប្រឡាយ និងទំនប់អាចស្រោចស្រប់លើវាលស្រែចំនួន ៣ ០១៥ ហិចតា ស្ទឹង បឹងបួរធម្មជាតិ អាចស្រោចស្រប់បាន ៧៦៤ ហិចតា ហើយ ៩០ ហិចតា បានមកពីស្រះជីក។ ស្រុកចំនួនបួន ដែលទទួលបានទឹកសម្រាប់បង្កបង្កើនផលមាន ស្រុកកំពត ស្រុកដងទង់ ស្រុកបន្ទាយមាស និងស្រុកអង្គរជ័យ ក្នុងនោះប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជាជាង ៧ ពាន់គ្រួសារអាចប្រើប្រាស់ទឹកទាំងនោះបាន។ ដោយមូលហេតុនៃចំនួនប្រជាជនកើនឡើង និងការអភិវឌ្ឍ ឧស្សាហកម្ម ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៦៦ ០០០ គ្រួសារមានកាន់កាប់ផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផលតិចជាង ១ ហិចតា ហើយ ៤ ២០៨ គ្រួសារទៀត គ្មានផ្ទៃដីសម្រាប់បង្កបង្កើនផលផ្ទាល់ខ្លួន។
ផ្លូវគមនាគមន៍
ខេត្តកំពតភ្ជាប់ដោយផ្លូវជាតិសរុបចំនួន ៤ ដែលមានប្រវែងប្រហែល ២២៦ គីឡូម៉ែត្រ (ប្រហែល ៥% នៃផ្លូវជាតិសរុបនៃប្រទេសកម្ពុជា)។ ផ្លូវទៅកាន់ខេត្តព្រះសីហនុគឺជាផ្នែកនៃប្រព័ន្ធផ្លូវអាស៊ាន។ ការដឹក ជញ្ជូនធំៗជាច្រើនប្រើប្រាស់ផ្លូវនេះ (ឧទាហរណ៍ ការដឹកជញ្ជូនទៅកាន់រោងចក្រស៊ីម៉ង់ត៍ក្នុងស្រុក)។ ផ្លូវទៅកាន់ភ្នំបូកគោ កំពុងត្រូវបានជួសជុលកែលំអ ដែលនិងជួយជំរុញយ៉ាងខ្លំាងបំផុតសម្រាប់វិស័យ ទេសចរណ៍។ សភាពផ្លូវថ្នល់ ត្រូវបានកែលំអគួរអោយកត់សំគាល់ នៅក្នុងរយៈពេល ប៉ុន្មានឆ្នាំនីមួយៗ នេះហើយអាជីវកម្មក្នុងស្រុកបានរាយការណ៍ថាបានកាត់បន្ថយពេលវេលា និងតម្លៃក្នុងការដឹកជញ្ជូន រហូតដល់ ៥០ %។ ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសវៀតណាម ត្រូវបានគាំទ្រដោយច្រកព្រំដែនពីរ (ច្រកអន្តរជាតិមួយ និងច្រកតំបន់មួយ)។ ផ្លូវជាតិលេខ៣១ តភា្ជប់ពីខេត្តកំពតទៅកាន់ព្រំដែន វៀតណាមនៅ តុងហុង និង ព្រែកចាក ដែលមានរយៈ ប្រហែល ១ ម៉ោងពីទីរួមខេត្តកំពត។ នៅរយៈពេល ឆាប់ៗខាងមុខនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលនឹងវិនិយោគប្រាក់ប្រហែល ៣០ លានដុល្លារអាមេរិចទៅលើការជួសជុល កែលំអផ្លូវថ្នល់ជាពិសេសពង្រីកផ្លូវជាតិលេខ៣ និងផ្លូវសំខាន់ៗផ្សេងទៀត ដូចជាផ្លូវទៅកាន់ ប្រទេសវៀតណាម និងចំណុចភ្ជាប់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗក្នុងមូលដ្ឋាន។ រាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជណាចក្រកម្ពុជា បានចាប់ផ្ដើមការងារជួសជុលកែលំអ ខ្សែផ្លូវរថភ្លើងពីរាជធានីភ្នំពេញ ទៅកាន់ខេត្តព្រះសីហនុ ដែលឆ្លងកាត់ខេត្តកំពត។ ផ្លូវមួយខ្សែនេះនិងកែលំអដឹកជញ្ជូន និងពាណិជ្ជកម្មអោយកាន់តែប្រសើរឡើង។ ខេត្តកំពតផ្គត់ផ្គង់ទឹកដោយស្ទឹងកំពត ដែលហូរពីភ្នំប៉ែកខាងលិច ទៅកាន់តំបន់ឆ្នេរជិតៗ នោះដែលមានសភាពល្អប្រសើរបំផុតសម្រាប់ការធ្វើដំណើរ និងការដឹកជញ្ជូន។ ស្ទឹងនេះ គឺជាកត្តាគន្លឹះ នៃអត្តសញ្ញាណខេត្ត ហើយក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយ ត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់អាជ្ញាបណ្ណអោយបូមដីធ្វើអោយទន្លេមានជម្រៅជ្រៅ ដើម្បីអោយកប៉ាល់ធំៗអាចដឹកកុងទីន័រ និងទំនិញធំៗ ឆ្ពោះទៅកាន់កំពង់ផែខេត្តព្រះសីហនុ។ លើសពីនេះទៅទៀតកំពង់ផែដ៏ធំមួយ ដែលត្រូវនឹងគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុនកំពង់ផែខេត្តកំពតកំពុងត្រូវបានកសាងរួមជាមួយនិង តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់ការវិនិយោគទុនខាងពាណិជ្ជកម្ម។
វិស័យសុខាភិបាល
បន្ទាប់ពីឆ្លងទន្លេ ការផ្តល់សេវាកម្មសុខភាព និងជីវជាតិដល់មាតា-ទារក គឺជាការសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យសុខាភិបាល និងការផ្តល់ជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់កុមារ។ ការអនុវត្តនេះ ត្រូវទទួលបានការជម្រុញពីការអប់រំ និងចំណេះដឹងរបស់មាតា និងដោយលក្ខណៈរូប សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងការស្វែង រកការផ្តល់សេវាកម្មសុខភាពមាតា-ទារក។ តារាងខាងក្រោមនេះ បង្ហាញពីភាគរយនៃម្តាយដែលមិនបានទទួលបានការថែទាំសុខភាព និងជីវជាតិដោយត្រឹមត្រូវ ដែលបណ្តាលមកពីកង្វះចំណេះដឹង ឬកង្វះខាតការស្វែងរកសេវាកម្មសុខភាពដោយខ្លួនឯង សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។ សន្ទស្សន៍ជាចុងក្រោយ (ចំនួនស្រ្តីចេះអក្សរ) គឺជាសន្ទស្សន៍ដែលបង្ហាញអំពី ផលប៉ះពាល់ចម្បងចំពោះសុខភាពមាតា-ទារក និងការផ្តល់ជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់។ នៅក្នុងខេត្តកំពត មានកុមារកាន់តែច្រើន ដែលមិនបានទទួលការចាក់វ៉ាក់សាំងឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងកម្រិតជាតិ។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការព្យាបាលជំងឺអាសន្នរោគនៅកម្រិតជាតិ មានកុមារជាច្រើន ដែលមិនទទួលបានការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យ និងភាគរយកាន់តែតិចនៃកុមារ ដែលមិនបានទទួលបានការព្យាបាលនៅពេលខ្សោះជាតិទឹក។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងទិន្នន័យនៃការព្យាបាលជំងឺគ្រុនក្តៅ នៅកម្រិតជាតិ ភាគរយទាបនៃកុមារដែលមានរោគសញ្ញាគ្រុនក្តៅនៅក្នុងខេត្តនេះ មិនបានទទួលការព្យាបាលពីអ្នកផ្តល់សេវាកម្មថែរក្សាសុខភាព។
អាសកាសធាតុ
រូបភាពតូច|ទឹកជំនន់នៅខែវស្សា ដែលមានទឹកហូរយ៉ាងខ្លាំង អាកាសធាតុប្រែប្រួលទទួលខ្យល់មូសុង ក្ដៅហើយសើមពេលខ្លះក្ដៅខ្លាំងពេលខ្លះក្ដៅល្មម ។ហើយនៅពេលបច្ចុប្បន្នបញ្ហាអាកាសធាតុនៅក្នុង​ស្រុកនេះមានលក្ខណះមិនអំណោយផលទេព្រោះក្នុងអំឡុងពេលបច្ចុប្បន្នអាកាសធាតុប្រែប្រួលភ្លៀងធ្លាក់មិនគ្រប់គ្រាន់ ជួនភ្លៀងជួនអត់។ បើជំពោះខែវស្សាវិញពេលភ្លៀងខ្លាំអស្រុកនេះប្រឈមនិងបញ្ហាទឺកជំនន់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។
តំណខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកែប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបន្ទាយមាស
ច្បាប់​ព្រះ​រាជសម្ភារ
ច្បាប់ព្រះ​រាជសម្ភារ (រាជនេតិ) ជាស្នាព្រហស្ថ​និពន្ធ​របស់​ព្រះរាជសម្ភារ ។
(បទកា​កគតិ)
១.ហៃសាធុជនផង    នេះគឺបំណង     បទបាលីថា
គម្ពីរ​រសធម៌   អាណា​ក្រិត្តិកា   គួរគប្បីមហា     ជនផង​ត្រងត្រាប់ ។
២.ធម៌នេះ​ដំបូន្មាន   រួមរក្សា​ប្រាណ   ឱ្យបាន​ក្តី​គាប់
ដ៏លោកបរលោក    ហៅរស់​ពុំស្លាប់  ធម៌នេះ​ជាច្បាប់     ក្តី​គាប់​បរិយាយ ។
៣.កុំទុកចិត្ត​បរទេស      កុំទុកចិត្ត​អភិ​នេស្រ្កម៍(១)      កុំទុកចិត្ត​អភិប្រាយ
ប្រើទំ​លែងខ្ពស់     រំពឹងឱ្យឆ្ងាយ    ស្តាប់​ពាក្យបរិយាយ     បណ្តិបមេជី(៣) ។
៤.កុំងឿងដោយខ្យល់(៤)    កុំឱន​ពាក្យពល       កុំខ្វល់ដោយស្រី
កុំកាន់​ពិសយង់     គប់នឹងស្រី្ត         សមណជនជី       កុំឱ្យក្តី​ត្រូវ ។
៥.កុំនៅ​ញ៉ាំងឈ្លោះ   កុំស្តាប់អសុរោះ   កុំស្តាប់អាស្រូវ
៦.ផ្អែមពីរ​ប្រការ        ចំណីនៅ​ដាល(៥)   កុំអាលឱ្យឆី
ផ្អែមមួយពាក្យពាល     រែងរាល​រកក្តី      ផ្អែមមួយ​ពាក្យស្រី      ស្រដីមាយា ។
៧.ពាក្យ​គ្រូរែង​រឹង       ស្រារែង​ស្រវឹង       ពុំដែលពិសា
៨.ខ្លៅរែង​ស្អប់ចេះ     ខ្សត់ឥតចំណេះ   ស្អប់អ្នកមានទ្រព្យ
ស្រីស្រាលប្រចណ្ឌ     រែងស្អប់ខ្ញុំគាប់    ពាលពិត​ឥតច្បាប់       រែងស្អប់​ប្រដៅ ។
៩.ចង់បុណ្យបានបាប    ចចើង​ចង់លាភ       រែងបាត់​ធនទៅ
មានៈបាត់មិត្ត      ឥតអ្នក​ជាផៅ       ក្រេវក្រោធឃោរឃៅ       រមែង​បាត់អង្គ ។
១០.ស្វែង​គាប់បានយស      ចង់ស្វែងរបស់      ប្រើចេះផ្គត់​​ផ្គង់
ចង់ធំកុំអួត    ដើមមាន​ពូជពង្ស         ចង់ឱ្យខ្លួន​ត្រង់       ប្រើ​ផ្គាប់​អ្នកមុខ ។
១១.ខ្លែងហើរ​ត្បិត​ខ្យល់      នាយថ្កើងត្បិតពល             រក្សាឱ្យសុខ
ទ្រព្យគង់ត្បិតស្រី     ចេះសំចៃទុក       ផ្ទះ​ធំស្រណុក       តិ្បតភរិយា​ជា ។
១២.បាត់យសត្បិត​ខ្ជឹល   បាត់ញាណទានសីល      ត្បិត​សេពសុរា
ប្រមាទ​បាត់បុណ្យ   ខឹងបាត់​ប្រាជ្ញា    លេញ​លេងដៀលថា      បាត់​ឥរិយាគាប់ ។
១៣.អត់ឱនឥតទោស ធ្វើចិត្តសណ្តោស  បង្កើតជាទ្រព្យ
មេត្រីជាញាតិ រក្សាដល់ស្លាប់  ចៀសក្តីពុំគាប់  ជាគន្ធពិដោរ ​។
១៤.ទឹកបាក់ទៅទាប    បុណ្យបាត់ត្បិតបាប    លាភបាត់ត្បិតឃោរ
ទឹកថ្លា​ត្បិតរលក   ពុំយល់ស្រមោល    ទោសកើតត្បិតពោល  ល្មមមាត់ឈ្លានពាន ។
១៥.ខ្លៅរែង​ស្អប់ប្រាជ្ញ   នាអ្នកខ្លួនខ្លាច    រែងធ្វើជាហ៊ាន
ខ្សត់ខ្សោយស្មុតទ្រុត​    រែងធ្វើជាមាន    អ្នកឥត​សន្តាន   រែងមើលងាយគេ ។
១៦.ទាហានថ្កើងត្បិតសឹក  ធ្វើស្រែ​ត្បិតទឹក   ត្រីកពលត្បិតបាយ
អ្នកជាៗកាច   តូចប្រែជាធំ      ពង្សពូជឧត្តម   ច្រឡំជារាស្រ្ត ។
១៨.ឃើញសេះជាលា   ក្ងានជាទា    ពពាយជាទាស
សំណង់ជាប្រាក់     ស្ពាន់ធ្លាក់ជាមាស     បង្កួយជាជាស    កប្បាសជាគរ ។
១៩.ហេតុនេះគួរគិត   គួររិះរកហិត      ដឹងរសគន្ធ
ពិដោរអសុដោរ     ពិសា-សាទរ    ហឹកហើយគប្បីប-       រិភោក្តាក្តិត ។
២០.ល្គឹកឮពាក្យពេចន៍   សាកសួររកសាច់   សន្តាន​ព្រេង​ព្រឹទ្ធ
រករិះកល់អ្វី   សុចរិតទុច្ចរិត     ហើយហោងគួរគិត      ឱ្យដឹង​ខ្ពស់ទាប ។
(១) ​អភិ​នេស្រ្កម៍(បព្វជិត),
(២)ស្ទំ​(ទាប,បន្តិចៗ),
(៣) ​បណ្តាំមេជី(ពាក្យទូន្មានមេបា,ជីដូនជីតា)
(៥) ចំណីនៅ​ដាល កុំអាលឱ្យឆី គឺចំណីដែលកំពុងក្តៅខ្លាំងកុំអាលស៊ី ។
ភូមិភ្នំដំរី
ប្រវត្តិភូមិភ្នំដំរី
ភូមិភ្នំដំរីគឺជាភូមិមួយដែលដបានគេដាក់អោយប្រហែលជា៦០ឆ្នាំមកហើយគឺមូលហេតុដែលគេហៅឈ្មោះភូមិនេះថាភូមិភ្នំដំរី
ព្រោះដោយសារកាលពីជំនាន់សង្គមបារាំងត្រួតត្រាខែ្មរតំបន់នោះជាតំបន់មួយដែលមានព្រៃច្រើននិងមានសត្វព្រៃគ្រប់ប្រភេទ
ជាពិសេសវាជាតំបន់មួយដែលសំបូរទៅដោយដើមឬសី្សនិងមានចោរជាច្រើនក្រុមនិយមលួចសត្វគោរបស់អ្នកភូមិ។ម្យ៉ាងទៀត
ទីនោះគឺសំបូរសត្វដែលមានដូចជាខ្លា គោព្រៃ តោ ទន្សង ក្តាន់ ជ្រូកព្រៃ ទន្សាយ ឈ្លូស រមាំង រមាស ដំរីនិងមានសត្វជា
ច្រើនទៀតនៅសម័យជំនាន់ខ្មែរក្រហមតំបន់នេះត្រូវបានគេយកធ្វើជាតំបន់មួយសំរាប់ធ្វើជាកន្លែងសំរាប់សំលាប់មនុស្សដែលមាន
ទោស ហើយជាបន្ទាយមួយដែលខ្មែរក្រហមដាក់តាំងសំរាប់ដាក់តាំងកងទព័។ ហើយវាជាតំបន់មួយដែលសំបូរទៅដោយសាកសព្វ
ដែលត្រូវបានគេសំលាប់នាសម័យខ្មែរក្រហមហើយដាក់ចោលនៅក្នុងរូងភ្នំដំរីនេាះ។ [[ឯកសារ:4x6=10.JPG|thumb|លោកតា ឡេ ចេង កើតក្នុងកំ
លុងឆ្នាំ១៩៦៣​ គាត់មានបងប្អូន
ចំនួួន៨នាក់ គាត់ជាកូនទី២។ ]]
ភូមិភ្នំដំរីបច្ចុប្បន្ន
អស់រយៈពេលប្រហែល ២០ ឆ្នាំបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលរបស់ខ្មែរក្រហមមក ភូមិភ្នំដំរីមានការអភិវឌ្ឍន៍ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃនិងមាន
នេាះមានប្រជាជនសរុប ១៦៨៤ និងមានមនុស្សស្រី ៨២៤ គឺជាប្រជាជនដែលមានអាយុត្រឹម ១៨ ឆ្នាំដល់អាយុ ៦០ ឆ្នាំ។ នៅក្នុងភូ
ឃុំកោះច្រែង
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ភូមិភ្នំដំរី
ភូមិភ្នំដំរីបច្ចុប្បន្ន
មិនេះមានសាលារៀនចំនួន២ គឺលាសាបឋមសិក្សាអូពពូល និង អនុវិទ្យាល័យអូរពពូល។ ហើយមានវត្តចំនួនពីរគឺវត្ត ភ្នំដំរី និងវត្ត
ឃុំកោះច្រែង
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ភូមិភ្នំដំរី
ភូមិភ្នំដំរីបច្ចុប្បន្ន
បរិភោគ។
​   ស្ថានភាពអ្នកភូមិ
អ្នកភូមិមួយនេះភាគច្រើនគឺជាកសិករដែលសព្វថ្ងៃនេះពួកគាត់ប្រកបរបររបស់ពួកគាត់ដោយប្រើម៉ាស៊ីនសំរាប់ជាជំនួយដល់ការ
ឃុំកោះច្រែង
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ភូមិភ្នំដំរី
​   ស្ថានភាពអ្នកភូមិ
ងាររបស់ពួកគាត់។ ប្រជាជន១ភាគ៥នៃប្រជាជនទាំងអស់អាចធ្វើស្រែបានពីរដង់ក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលនៅក្នុងភូមិនេះមានកន្លែងសំ
រាប់ស្តុកទឹកមួយដ៏ធំនៅជាប់ជាមួយនិងភ្នំដំរីតែម្តង់។ ចំណែកប្រជាជនមួយចំនួនទៀតគឺបន្ទាប់ពីពួកគាត់ធ្វើស្រែចំការហើយគឺពួក
គាត់ទៅធ្វើការនៅទីក្រុងភ្នំពេញនិងខេត្តកំពុងសោម និងមួយចំនួនទៀតទៅប្រទេសថៃ។ នៅក្នុងភូមិនេះសំរាប់យុវជនពុំសូវមាន
ការរៀនសូត្រគ្រប់គ្រាន់ទេ គឺភាគច្រើនពួកគេតែងតែដើលេងបងតូចបងធំ។ ភាគច្រើននៃពួកគេតែងតែទៅទីក្រុងដើម្បីរកការងារ
ធ្វើ គឺចាប់ពីអាយុ១៥ ឆ្នាំឡើងទៅគឺពួកគេឈប់ទៅរៀនហើយ។
គីម ទិត្យសុវឌ្ឍនៈ
គីម ទិត្យវឌ្ឍនៈ (អង់គ្លេស៖ Kim Titsovathanak) គឺជាអ្នកហាត់ គុនល្បុក្កតោ ។ លោក​បាន​តំណាង​ឲ្យ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ក្នុង​ការ​ប្រកួត ​គុន​ល្បុក្កតោ ​ក្នុង ​ព្រឹត្តិការណ៍​កីឡា​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ឆ្នាំ​២០២៣ ។
ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន
ទិត្យសុវឌ្ឍនៈ ជា​កូន​ប្រុស​របស់​កីឡាករ​បាល់ទាត់​ចូល​និវត្តន៍ ហុក សុចិត្រា និង​ជា​ចៅ​ប្រុស​របស់​គ្រូ​គុន​ល្បុក្កតោ ហុក ឈាងគីម ។
អាជីព
គាត់បានចាប់ផ្តើមរៀនក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរ គុនល្បុក្កតោ តាំងពីគាត់នៅក្មេង ហើយបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងការប្រកួតកីឡាជាតិលើកទី១របស់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០១៦។
ឯកសារយោង
<references group="" responsive="1"> ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ព្រះសុពណ៌បាទុកា
ព្រះសុពណ៌បាទុកា ឬដែលហៅជាភាសាសាមញ្ញថាស្បែកជើងមាស(សុពណ៌មានន័យថាមាស)នេះគឺជាគ្រឿងឆ្លងព្រះបាទពិសេសមួយសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ដែលត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងចំណោមគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌទាំង៥ ជាវត្ថុមង្គលសម្រាប់ព្រះរាជាធិរាជដើម្បីទ្រង់គ្រងព្រះបរមសិរីរាជសម្បត្តិពេញបរិបូណ៌ដោយខ្វះពុំបាន។ ត្បិតថាប្រទេសកម្ពុជាយើងនៅសម័យបុរាណពុំនិយមក្នុងការប្រើប្រាស់ស្បែកជើងយ៉ាងក្តី តែដោយឥទ្ធិពលជំនឿនៃព្រហ្មញ្ញសាសនាក៏ដូចជាព្រះពុទ្ធសាសនា ទើបធ្វើអោយព្រះសុពណ៌បាទុកា ក៏ដូចជាគ្រឿងរាជកកុធភណ្ឌនានា ត្រូវបានចាត់ទុកជាវត្ថុសំខាន់ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាយើងតាំងពីបុរាណមក។
ព្រះសុពណ៌បាទុកា មានរាងជាស្បែកជើងប្រអប់សាងអំពីមាសប្រកបដោយក្បាច់ភ្ញីរចនាយ៉ាងវិចិត្រ ផ្នែកខាងក្នុងមានពាសដោយក្រណាត់ទន់ ឯនៅផ្នែកខាងចុងឆ្លងព្រះបាទវិញមានលក្ខណៈងឡើងទៅលើបន្តិច។ តាមទំនៀមពីបុរាណមកនៅក្នុងថ្ងៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិ បន្ទាប់ពីទទួលព្រះមហាមកុដរាជ្យ និងព្រះខ័នរាជ្យពីសំណាក់សម្តេចព្រះឥសីភ័ទ្ទនាធិបតីដែលជាធំលើអស់ពួកព្រាហ្មណ៍រួចហើយនោះ តំណាងសេនាបតីនិងក្រសួងទាំងឡាយនឹងបំពាក់ថ្វាយអង្គព្រះមហាក្សត្រនូវព្រះសុពណ៌បាទុកានេះឯងជាកិច្ចបន្ទាប់។ក្នុងការប្រើប្រាស់ព្រះសុពណ៌បាទុកាក្រៅអំពីប្រើប្រាស់ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកគ្រងរាជ្យសម្បត្តិ យើងក៏សង្កេតឃើញមានការអញ្ជើញព្រះសុពណ៌បាទុកានេះថ្វាយព្រះមហាក្សត្រទ្រង់នៅក្នុងឱកាសពិធីប្រទក្សិណព្រះនគរនៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក និងការថតព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍រាជានុស្សាវរីយ៍ផ្សេងៗផងដែរ។
អត្ថន័យនៃព្រះសុពណ៌បាទុកានេះគឺគេប្រដូចទៅនឹង ផែនដីដែលជាទីរងនូវភ្នំព្រះសុមេរុរាជ និងជាទីអាស្រ័យរបស់ប្រជានុរាស្ត្រទាំងដោយព្រះយសព្រះតេជៈនៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ។ ហើយក៏តំណាងដល់ការយាងចេញព្រះរាជដំណើររបស់ព្រះរាជាទៅកាន់គ្រប់ទីកន្លែងក្នុងព្រះរាជអាណាចក្រដើម្បីពិនិត្យនិងទំនុកបំរុងអស់អាណាប្រជានុរាស្ត្រក្នុងដែនដីរបស់ព្រះអង្គផងដែរ។ នៅក្នុងព្រះរាជសង្ហារដែលជានិមិត្តសញ្ញាតំណាងស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្ររបស់ប្រទេសយើងក៏មានរូបតំណាងព្រះសុពណ៌បាទុកាដែរ តែត្រូវបានពណ៌នាក្នុងរូបភាពជារូបគជសីហ៍និងរាជសីហ៍វិញ ខុសពីគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌនានាដែលត្រូវបានពណ៌នាក្នុងរូបរាងដើមរបស់ខ្លួន។
ឆ្លងកាត់សម័យកាលសង្គ្រាមដ៏ខ្លោចផ្សានាទស្សវត្សកន្លងមកគ្រឿងរាជបញ្ចកកុធភណ្ឌទាំងឡាយ រួមទាំងព្រះសុពណ៌បាទុកាផងនោះ បានបាត់ដំណឹងសូន្យឈឹងគួរអោយសោកស្តាយក្រៃលែង ជាហេតុដែលនៅសម័យក្រោយមក ក្នុងពេលដែលព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ស្តេចយាងនិវត្តន៍ត្រឡប់មកគ្រងព្រះបរមសិរីរាជសម្បត្តិជាលើកទីពីរ ត្រូវអវត្តមាននូវគ្រឿងរាជ្យដ៏សំខាន់ទាំងនេះ។ លុះរហូតមកដល់ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមនាថនរោត្តមសីហមុនី ព្រះមហាក្សត្របច្ចុប្បន្ននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើង ទើបមានការសាងគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌ ក៏ដូចជាព្រះសុពណ៌បាទុកាជាថ្មីឡើងវិញ ។
ព្រះរាជសម្ភារ
កុំទុកចិតអភិប្រាយ
សេចក្តី​ផ្តើម
ព្រះ​រាជសម្ភារ ជា​រាជកវី​បណ្ឌិត​ពុទ្ធសាសនិក ជា​អ្នកប្រាជ្ញ​អក្សរសាស្ត្រ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ខ្សែស្រឡាយ​ជា​ស្តេច ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ចេះ​ស្ទាត់​នូវ​ព្រះ​ត្រៃ​បិដក ជំនាញ​ទាំង​គតិ​លោក និង គតិ​ធម៌ ហើយ​បាន​បន្សល់ទុក​​​ស្នាដៃ​ប្រកបដោយ​គតិបណ្ឌិត​សម្រាប់​ជាតិ​ខ្មែរ ។ ជា​អកុសល ព្រះ​ធម្ម​រាជបណ្ឌិត​អង្គ​នេះ​​បាន​​ទទួល​​ការវិនាស​អន្តរាយយ៉ាង​ទារុណ​ក្រោម​អំណាច​នៃ​សេចក្តីស្នេហា ។
​ខ្លែង​ហើរ​ដ្បិត​ខ្យល់	 នាយ​ថ្កើង​ដ្បិត​ពល 	រក្សា​ឱ្យ​សុខ​ ​ទ្រព្យ​គង់​ដ្បិត​ស្រី 	ចេះ​សំចៃ​ទុក ​	ផ្ទះ​ធំ​ស្រណុក​ ដ្បិត​ភរិយា​ជា ។​
​បាត់យស​ដ្បិត​ខ្ជិល​ 	បាត់​ញាតិ​ទាន​សីល ​	ដ្បិត​សេពសុរា​​ ប្រមាថ​បាត់​បុណ្យ​ 	​ខឹង​បាត់​ប្រាជ្ញា ​​	​លេញលេង​ដៀល​ថា​ ​ប្រាជ្ញ​ពុំ​ស្មើ​ពុត ​	​បំរើ​លំឧត​​	​ ​ពុំ​ស្មើក្តី​គាប់​​ មានគុណ​ពុំ​ស្មើ​​	 អ្នក​មាន​បុណ្យ​ភ័ព្វ​​	​ ​​ស្វែងរក​រៀន​ច្បាប់​​​ ​ពុំ​ស្មើ​ចិត្តជា ។​​
សក្តិ​ពុំ​ស្មើ​យស​ 	​អ្នក​មាន​របស់ 	ពុំ​ស្មើ​ស​ក្តា​ សូវ​បង់​ធនធាន ​	​កុំ​ខុស​អាជ្ញា ​	សូវ​មាន​រោគា​ ​	​​កុំឲ្យ​​មើលងាយ ។​​	​
បារាំងអប្បលក្ខណ៍ វាចោមបាញ់អ្នក ​ ព្រះរាជសម្ភារ ពីលើចុងត្នោត ពុំកោត​ចេស្តា អ្នកយកហត្ថា រារាំងខាំងឃាត់ ។
ទេវតាអើយចង្អៀតចិតអ្វីម្ល៉េះ    ជួបចូលខែនេះចេះតែផ្សារ រសាប់រសល់ខ្វល់ចិន្តា        ចង្អៀតឱរាគ្នានហៅស្បើយ ។
ធ្វេសធ្វេវិញ្ញាណគិតកនិដ្ឋា     អនិច្ចាវេទនាឱកម្មអើយ ពុំគួរបើមកដូច្នេះឡើយ    ទេព្តាអើយពុំទ្រង់មេត្តាសោះ ។
ឯមនុស្សលោកិយ​នៅក្នុងដែន  សល់សែនហៅពេញឥតសប្បុរស រីត្រង់ទេវតាដែលទ្រង់យស    ប្រែចិន្តាអស់ដូចមនុស្សដែរ ។
រឿងនេះព្រះរាជសំភារក្ស័ត្រ   កាលប្រាសព្រាត់អគ្គកនិដ្ឋា ស្តេចទ្រាំទុក្ខម្នេញពេញឱរ៉ា    ក្តៅផ្សាស្ទើរបង់ព្រះជន្មា ។
អនិច្ចាក្សត្រមកក្រុងក្រៃ       ព្រះទ័យអាល័យពនិតា អស់ព្រះជន្មទៅទុកវាចា      ឱ្យអគ្គកនិដ្ឋាទតឯក្រោយ ។
ស្នា​ព្រះ​ហ​ស្ថ
1. ​លិខិត​ផ្ញើ​ទៅ​ព្រះ​ម៉ែ យួរ​វ​តី ​2. កំណាព្យ សរសើរ​ហេមន្តមាស​ ​3.​ កំណាព្យ កន្លង់​មាស​មង្គល​ថ្លៃ​ ​4. ​កំណាព្យ ព្រលឹង​មាស​អើយ​ ​5. កំណាព្យ កាព្យនិរា​ស្ត្រ​ ​6. ច្បាប់​ព្រះ​រាជសម្ភារ ឬ ច្បាប់​រាជនេតិ​ ​7. ច្បាប់​ហៃ​សាធុ​ជន ឬ ច្បាប់​ត្រីនេត្រ​ ​8. កំណាព្យ ចារ​ឰដ៏​ចុង​ត្នោត មុន​ពេល​ទ្រង់​ចូល​ទីវង្គត​
​ទាំងនេះ​ជា​ស្នា​ព្រះ​ហ​ស្ត​ដែល​កវី​រាជបណ្ឌិត​ពុទ្ធសា​ស​និក យើង​បាន​និពន្ធ​ឡើង​ក្នុង​កាលដែល​ទ្រង់​គង់​នៅ​ជា​បព្វជិត​ខ្លះ, ពេល​ទ្រង់មាន​ព្រះទ័យ​ប្រតិព័ទ្ធ​ជាមួយ​ព្រះ​នាង​អង្គ​វ​តី​ខ្លះ, និង​ក្នុង​ពេល​ព្រះអង្គ​គ្រង​រាជសម្បត្តិ ដូចជា​កាល​ទ្រង់​គង់នៅ​កោះ​ឃ្លោក​ជាដើម ហើយ​ជា​អវសាន ​ទ្រង់​និពន្ធ​នៅលើ​ចុង​ត្នោត ដែល​ចារ​នៅលើ​ស្លឹកត្នោត ។ ទ្រង់​ក៏​បាន​និពន្ធ​ផងដែរ​ក្នុងពេល​ដែល​ព្រះបាទ​ឧទ័យ កាន់តំណែង​ជា​រាជា​នុ​សិទ្ធ នា​ក្រុង​ឧដុង្គ ក្នុងសម័យ​ឧដុង្គ​ឮ​ជ័យ នា​សតវត្សរ៍​ទី​ ១៧ ។​
​ក្នុង​ចំណោម​ស្នា​ព្រះ​ហស្ត​ទាំង​​ឡាយ ច្បាប់​ព្រះ​រាជសម្ភារ ជា​ច្បាប់​ឧបទេស តាក់តែង​ឡើង​ជា​កំណាព្យប្រកប​ដោយ​ឃ្លោងឃ្លា ជួន​រណ្តំ ណែងណង ជាមួយ​អត្ថន័យ​ឧត្តមគតិ​យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ។ ឃ្លា វគ្គ និង ល្បះ ខ្លះ​បាន​ក្លាយជា​សុភាសិត​ខ្មែរ ដែល​ខេមរជន និង អ្នក​សិក្សា​មួយចំនួន ចេះ​ចាំ​រត់មាត់ សូត្រ​បាន​យ៉ាង​ជំនាញ ដូច​យ៉ាង​កំណាព្យ “​ខ្លែង​ហើរ​ដ្បិត​ខ្យល់ នាយ​ថ្កើង​ដ្បិត​ពល រក្សា​អោយ​សុខ ...” នេះ​ជាដើម ។​
​មាន​ភាពស្មុគស្មាញ​ក្នុង​ការវិនិច្ឆ័យ​ទៅលើ​ព្រះរាជ​ជីវប្រវត្តិ​នៃ​ព្រះរាជ​កវី​អង្គ​នេះ ដោយហេតុ​មាន​ភាព​មិន​សូវ​ចុះសម្រុង​គ្នា​រវាង​ឯកសារ​ជាតិ និង ឯកសារ​ផ្សេងៗ លើ​បញ្ហា​ព្រះនាមរបស់​ព្រះអង្គ​កាល​នៅ​កុមារ, ព្រះនាម​នៃ​មាតា​របស់​ព្រះអង្គ ក៏ដូចជា​កាលបរិច្ឆេទ​នៃ​ការ​ប្រសូត្រ ការ​សាង​ភាព​ជា​បព្វ​ជា ពេល​ទ្រង់​រាជាភិសេក និង គ្រា​ដែល​ទ្រង់​បាន​ជួប​នឹង​ព្រះ​នាង អង្គ​វត្តី ដូចដែល​យើង​នឹង​ធ្វើ​ការពិភាក្សា​ដូចតទៅ​នេះ។ ​
ព្រះ​រាជពង្សាវតារ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ធិបតី​៖ កាល​នៅ​កុមារ ទ្រង់​ព្រះនាម ពញា​តូ ។ លុះ​ពេល​ឡើង​សោយរាជ្យ​ ទ្រង់​ព្រះនាម​ថា ព្រះ​ស្រី​ធម្ម​រាជា ។ ក្រោយមក​ទ្រង់​បាន​យាង​ទៅ​គង់នៅក្នុង​រាជវាំង​កោះ​ឃ្លោក គឺ​កោះឧកញ៉ា​តី សព្វថ្ងៃ​នេះ ។ នៅ​ទីនោះ  ទ្រង់​ត្រាស់​អោយ​គេ​ឆ្លើយឆ្លង នឹង​ព្រះអង្គ​ថា ព្រះ​រាជសម្ភារ​បរម​ពិសេស (​អាដេ​ម៉ារដ៍- ឡឺ​គ្លែ​រ​៖ ព្រះរាជ​សម្ភារបារមី​ពិសេស) ។​
​ពង្សាវតារ​របស់លោក អាដេ​ម៉ារដ៍ ឡឺ​គ្លែ​រ ចារ​ថា ទ្រង់​ព្រះនាម ពញា សូ ហើយ​មាតា​របស់​ទ្រង់ គឺ​អ្នក​ម្នាង សុខ ។​ ប៉ុន្តែ​ឯកសារ​មហា​បុរស​ខ្មែរ​បញ្ជាក់ថា មាតា​របស់​ទ្រង់​គឺព្រះអង្គចូវ ដែល​ជា​បុត្រី នៃ​ស្តេច​អណ្ណាម ។​
ទស្សនា​វ​ដ្តី​មិត្ត​សាលា​បាលី, ទស្សនា​វ​ដ្តី​កម្ពុជ​សុរិយា, សៀវភៅ​ប្រជុំ​ពាក្យ​កាព្យ​៖ គ្រាន់តែ​និយាយថា កាល​នៅ​កុមារ​ទ្រង់​ព្រះនាម​ពញា​តូ ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ពី​មាតា​របស់​ទ្រង់ឡើយ ។​
ទស្សនា​វ​ដ្តី​អក្សរសាស្ត្រ​ខ្មែរ, សៀវភៅ​ព្រះ​រាជសម្ភារ​-​អ្នកនិពន្ធ​ខ្មែរ​៖ មាតា​របស់​ព្រះអង្គ គឺ អ្នក​ម្នាង សុន ។​
ពង្សាវតារ​របស់​អ្នកនិពន្ធ ម៉ា​ដឺ​ឡែន ហ្ស៊ី​តូ, ស្នាដៃ​លោក ល្វី​សី មី​ណេរ, ពង្សាវតារ​របស់លោក អា. ដូ​ហ្វាំង ម៉ឺនី​ញ៉េ​រ៍ និង សទ្ទានុក្រម​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ ម៉ុញ សារី មិន​បាន​បញ្ជាក់ពី​មាតា​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើយ ។​
​សៀវភៅ​អក្សរសាស្ត្រ​ខ្មែរ របស់លោក លាង ហាប់​អាន​៖ មាតា​របស់​ទ្រង់​គឺ អ្នក​ម្នាង សុន ។
ប្រវត្តិរូប​សង្ខេប
​ តាម​ការសិក្សា​មកនេះ យើង​គួរ​ធ្វើការ​សន្និដ្ឋាន​បាន​ខ្លះៗ​ថា កាល​នៅ​ជា​កុមារ ទ្រង់​ព្រះនាម​ថា ពញា តូ  (​ឬ ពញា​សូ) ។ ទ្រង់​ជា​បុត្រ​ច្បង​នៃ​ព្រះបាទ ជ័យ ជេដ្ឋា  (​ឬ ព្រះជេស្តា​ទី​ ២) មាតា​គឺអ្នក​ម្នាង សុខ  (​ឬ អ្នក​ម្នាង សុន​), ចំពោះ​ឯកសារ​ដែល​អះអាង​ថា មាតា​របស់​ទ្រង់​គឺ​ព្រះអង្គចូវ ដែល​ជា​បុត្រី​នៃស្តេច​អណ្ណាម​នោះ (​គួរតែ​មិនអាច​ចាត់​ជា​ការ​ត្រឹមត្រូវ​ឡើយ) ។ ចៅ​ពញា តូ  (​ឬ ពញា សូ ) ត្រូវបាន​បិតា គឺ​ព្រះបាទជ័យ​ជេដ្ឋា ផ្សំផ្គុំ​ជាមួយនឹង​អ្នកអង្គម្ចាស់​ក្សត្រីយ៍ អង្គ​វត្តី  (​ឬ បុប្ផា​វ​តី, យួរ​វត្តី, ចន្ទ​វត្តី, ព្រះ​ម៉ែ​យួរ​វត្តី) ជា​បុត្រី របស់​ព្រះបាទ​ជ័យ​ជេដ្ឋា និង អ្នក​ម្នាង​ទង ។ ហេតុនេះ រាជ​កុមារ ពញ្ញា តូ និង រាជ​ធិតា អង្គ​វត្តី គឺជា​ព្រះ​រៀម (​បងប្រុស) និង កន្និដ្ឋា  (​ប្អូនស្រី) ដែល​មាន​បិតា (ព្រះ​បាទ​ជ័យ​ជេដ្ឋា ) ជាមួយគ្នា ប៉ុន្តែ​ទីទៃ​មាតា ។