cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមដុនបូស្កូព្រះសីហនុ
ដុនបូស្កូពិភពលោកចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍ផ្នែកព័ត៌មាននេះចាប់តាំងពីកិច្ចការដំបូងរបស់លោកឪពុក បងប្រុស ​បងស្រីដែលជាក្រុមគ្រួសារ​​សាឡេស៊ាន នៅប្រទេសអ៊ីតាលីនៅក្នុងសត្សវត្សទី ១៩ ។ ចំពោះដុនបូស្កូលោកបាន​ផ្តល់នូវសំភារៈ​សំខាន់ៗ​ជាច្រើនដែល​ ជាឧបករណ៍សំរាប់បង្ហាត់ បង្រៀនដល់យុវជន ជាពិសេសនោះចំពោះយុវជនដែលក្រីក្រ ។ លោកឪពុក​មាន​ម៉ាស៊ីន​បោះពុម្ព ហើយ​លោកបាន ធ្វើការបោះពុម្ភ សៀវភៅ ទស្សនាវដ្តី  ការសែតផ្សេងៗ…។ បន្តិចម្តងៗ អ្នកដឹកនាំក្រុម​គ្រួសារ​សាឡាស៊ាន​ទូទាំងពិភព​លោក បានដាក់ឈ្មោះផ្នែកនេះ ​ថាផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម (SOCIAL COMMUNICATION SECTION) ទាក់ទង​នឹងផ្នែក​ទំនាក់ទំនងសង្គមនេះដែរ ក៏បានផ្តើមអភិវឌ្ឍអោយមាននៅតាម​បណ្តាប្រទេសមួយ​ចំនួន ដូចជា ភីលីពីន  ឥណ្ឌា កូរ៉េខាងត្បូង …ដែល​បណ្តាប្រទេសទាំងនោះកំពុងតែធ្វើ  និងអនុវត្តន៍​ផ្នែកនេះយ៉ាងល្អប្រសើរ ដូចជា  ការបោះពុម្ព  កាសែត​ វីដេអូ  ទស្សនាវដ្តី   វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ … ។ សូមបញ្ជាក់ថា ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម គឺទើបតែមានក្នុងសាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុតែមួយទេ) ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម នៃសាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុ​មានការ​អភិវឌ្ឍន៍​ឈានទៅមុខយ៉ាង​ ខ្លាំង​ទៅ​លើគុណភាពនៃការ​សិក្សាអប់រំ  សីលធម៌    សុជីវធម៌    និងមានការពង្រឹងពីស​ក្តានុពល​​​​ភាព​បច្ចេកទេសរបស់ខ្លួនមាន​ន័យ​ថា ប្រមូលផ្តុំលោកគ្រូអ្នកគ្រូដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់ (ខ្មែរ-បរទេស)ទំនាក់ទំនង  ភាសាអង់គ្លេស និងសំភារៈឧបករណ៍​ទំនើប​ៗ​ស្របតាមសម័យកាលវិទ្យាសាស្រ្តជាច្រើន ។ លើសពីនេះទៅទៀត  ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមក៏បានបែងចែកជំនាញធំៗពីរ (ក្នុងឆ្នាំទីពីរ) គឺជំនាញវែបម៉ាស់ស្ទើ (Webmaster) និង កាត់តវីដេអូ វិទ្យុ… (Audio Editor) ទន្ទឹងនឹងនោះផ្នែកក៏នៅតែពង្រឹងមុខវិជ្ជាផ្សេងៗដូចជា៖  មុខវិជ្ជាសំខាន់ៗទាំងពីរខាងក្រោម ៖  left|thumb|200px| ក្រុមវែបឌីហ្សាញវែបសាយ right|thumb|200px| ក្រុមផលិត និងកាត់តវីដេអូ
left|thumb|200px| កុំព្យូរទ័រសំរាប់អនុវត្តន៍ right|thumb|200px| ឧបករណ៍សំរាប់សិក្សា
center|thumb|200px| ក្រុមនិស្សិតផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមជំនាន់ទី១ និង២ ឆ្នាំ ២០០៩
thumb|center|200px| ក្រុមនិស្សិតផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមជំនាន់ទី២ ទទួលវិញ្ញាបនប័ត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូ
ឃុំលំចង់
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំរោង(ខេត្តតាកែវ) លំចង់
ឃុំព្រៃល្វា
(Prey Lvea Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ មាន ៧ភូមិ÷
Boundary East	ឃុំកំពង់រាប ស្រុកព្រៃកប្បាស West	ឃុំចំប៉ា ស្រុកព្រៃកប្បាស South	ឃុំបានកាម ស្រុកព្រៃកប្បាស North	ឃុំស្នោ ស្រុកព្រៃកប្បាស
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកព្រៃកប្បាស ព្រៃល្វា
ឃុំត្នោត
សំដៅដល់៖
ប្រាសាទបន្ទាយធំ
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទបន្ទាយធំជាប្រាសាទដែលមានទំហំកណ្តាលមួយ មានទីតាំងស្ថិតនៅប្រហែល ២.១គីឡូម៉ែត្រ ផ្នែកខាងជើងឈៀងខាងលិចនៃរាជធានីអង្គរធំ។ ស្ថាបយត្យកម្មប្រាសាទត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១២ និងដើមសតវត្សរ៍ទី១៣។ វាគឺខុសធម្មតា ដែលប៉មកណ្តាលមានតួប៉មចំនួនបីតំរៀបពីជើងទៅត្យូង។ ប្រាសាទបន្ទាយធំនេះជាឈ្មោះសំដៅទៅលើទីកន្លែងរបស់ប្រាសាទដែលមានកំពែងព័ទ្ធជុំវិញធំ ហើយខ្ពស់សង់អំពីថ្មបាយក្រៀមកំពស់៣ម៉ែត្រ និង ប្រវែង១៣០ម៉ែត្រ នៅខាងក្នុងមានថែវព័ទ្ធជុំវិញមួយទៀតធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម ព័ទ្ធជុំវិញដោយគូទឹកយ៉ាងធំ។
ឯកសារយោង
បន្ទាយធំ
ច្បាប់ប្រុស
ច្បាប់ប្រុសត្រូវបានតែងនិពន្ធឡើងដោយបណ្ឌិត អត្តសិរីរដ្ឋា ចាន់ថន ជាបទព្រហ្មគីតិ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំនាព្យខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
ប្រាសាទព្រៃ
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទព្រៃស្ថិតនៅខាងស្តាំដៃចំងាយប្រមាណ៤០ម៉ែត្រនៃជ្រុងឦសានប្រាសាទព្រះខ័ន។ ប្រាសាទនេះស្ថាបនាឡើងអំពីថ្មភក់បែរមុខទៅទិសខាងកើត ចុងសតវត្សទី១២ និង ដើមសតវត្សទី១៣ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ការហៅថាប្រាសាទព្រៃនេះប្រហែលជានៅពេលមនុស្សទៅដល់ដំបូងគឺឃើញប្រាសាទនេះត្រូវព្រៃដុះជុំជិត។ពាក្យថាព្រៃនេះត្រូវបានប្រើច្រើនសំរាប់ឈ្មោះប្រាសាទ ដូចជាប្រាសាទនេះខាងលិចភូមិអង្គរក្រៅហៅថាប្រាសាទព្រៃដែរ ហើយមានប្រាសាទមួយទៀតនៅខាងត្បូងបារាយណ៍ខាងកើត និង នៅជ្រុងនិរតីនៃប្រាសាទបន្ទាយសំរ៉ែ អ្នកស្រុកហៅថា ប្រាសាទព្រៃប្រាសាទ។ ពាក្យដែលមានន័យថាព្រៃនេះគឺប្រើតាំងពីសម័យខ្មែរបុរាណដែលសរសេរលើសិលាចារឹករ្រៃ។ ប្រាសាទនេះមានទំហំបណ្តោយប្រវែង ២០ម៉ែត្រ និងទទឹងប្រវែង ២៤ម៉ែត្រ វាមានតួប៉មកណ្តាលមួយ និងមានបណ្ណាល័យ ឬហោត្រ័យមួយនៅទិសខាងកើត។ នៅឆ្នាំ១៩៣៤ ប្រាសាទនេះត្រូវបានជុសជុលដោយប្រទេសបារាំង។
ឯកសារយោង
ព្រៃ
ឃុំតាំងដូង
មួយនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ មាន១០ភូមិ ។
ប្រាសាទទ
ប្រាសាទទមានទីតាំងស្ថិតនៅឦសាននៃបារាយណ៍ខាងកើត។ ប្រាសាទនេះមានតួប៉មពីរសង់អំពីឥដ្ឋបែរមុខទៅទិសខាងកើត មាន​សិលាចារឹក​មួយ​និយាយ​អំពី​ប្រព័ន្ធ​ទឹកធម្មជាតិ​ជា​ភាសាសំង្រ្កឹត​។ អ្នកស្រុកហៅប្រាសាទនេះថា ប្រាសាទទដោយគិតថាការហៅនេះគឺសំដៅទៅលើទំនប់ទ ដែលមានន័យថាទបង្ហូរទឹក ធ្នារទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ពីអាកាស វាត្រូវនឹងទីតាំងកន្លែងនេះ​គឺជាកន្លែងទប់ទឹកភ្លៀង​ដែលធ្លាក់មកតាមភ្នំគូលេន​ (ទំនប់នេះត្រូវបានបិទនៅឆ្នាំ១៩៧៥)។
ឌីណាមិក HTML
ឌីណាមិក HTML(Dynamic HTML, DHTML) គឺជាសំរិតសំរាំងនៃបច្ចេកវិទ្យាដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងការបង្កើតវិបសាយប្រកបដោយភាពរស់រវើក គួរជាទីទាកទាញក្នុងការចូលមើលរបស់ទស្សនិកជន។
បំរើបំរាស់
ឌីណាមិក HTMLជាទូទៅត្រូវបានគេប្រើប្រាស់សំរាប់បង្កើតប៊ូតុងឬក៏តារាងMenuដែលអាចធ្វើចលនាចល័តចុះឡើងបាននៅក្នុងទំព័រវិបសាយមួយ។
រចនាសម្ព័ន្ធរបស់ឌីណាមិកវិបសាយ
ខាងក្រោមនេះជាប្រភពកូដមូលដ្ឋានគ្រឺះរបស់់ឌីណាមិកវិបសាយ
អ្នករៀបរៀងអត្ថបទ
ការអប់រំដើម្បីទាំងអស់គ្នា ទាំងអស់គ្នាដើម្បីការអប់រំ។ ចេះពីរៀនមានពីរក។ ថោកអីនឹងដៃ ថ្លៃអីនឹងមាត់។ ជាខ្មែរត្រូវព្យាយាមរៀនសូត្រយកចំណេះដឹងគ្រប់បែបយ៉ាង។ យើងទាំងអស់គ្នា នាំគ្នាចែករំលែក និង ផ្លាស់ប្តូរ ចំនេះដឹងគ្នា ទៅវិញទៅមក ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៏សង្គមជាតិយើង។ អ្នកដែលបានសម្រេច មិនដែលបោះបង់ អ្នកដែលបោះបងមិនដែលបានសម្រេច ។
ទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេ
right|300px| ទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេ ជាទូទៅសំដៅទៅលើទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេទាំង២របស់អាល់បឺត អែងស្តែងគឺ៖ រ៉ឺឡាទីវីតេពិសេស និង រ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ។ ពាក្យថារ៉ឺឡាទីវីតេមានន័យជាភាសាខ្មែរថា ភាពធៀប គឺមានន័យថាជាការសិក្សាចលនារបស់វត្ថុមួយធៀបនឹងវត្ថុមួយទៀត។ ពាក្យនេះក៏អាចសំដៅផងដែរទៅ រ៉ឺឡាទីវីតេហ្គាលីលេ។
រ៉ឺឡាទីវីតេពិសេស
រ៉ឺឡាទីវីតេពិសេស​ជាទ្រឹស្ដីស្ដីពីទំរង់របស់លំហពេល។ គំនិតត្រូវបានលើកឡើងដំបូងដោយអាល់បឺត អែងស្តែង នៅក្នុងនិក្ខេបបទឆ្នាំ១៩០៥របស់គាត់ ដែលមានចំនងជើងថាស្ដីអំពីអេឡិចត្រូឌីណាមិចនៃអង្គធាតុមានចលនា។ រ៉ឺឡាទីវីតេពិសេសផ្អែកលើឧបធារណ៍ (ការសន្មតទុកជាមុន)ចំនួន២ ដែលមិនចុះសំរុងនឹងមេកានិចក្លាស់សិច៖
ទ្រឹស្ដីបទនេះផ្ដល់នូវលទ្ធផលគួរអោយភ្ញាក់ផ្អើលមួយចំនួនដូចជា៖
រ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ
ទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅជាទ្រឹស្ដីនិយាយអំពីកំលាំងទំនាញសកល ដែលបង្កើតឡើងដោយអែងស្តែងនៅរវាងឆ្នាំ១៩០៧ដល់ឆ្នាំ១៩១៥។ ការបង្កើតរ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ​ចាប់ផ្ដើមពីគោលការណ៍សមមូល ដែលនៅក្នុងនោះសភាពរបស់ចលនាស្ទុះនិងភាពនៅនឹងថ្កល់នៅក្នុង​​ដែនទំនាញសកល (ឧទាហរណ៍ដែលទំនាញដី) មានរូបវិទ្យាដូចគ្នា។ ជាលទ្ធផល ចលនាទន្លាក់សេរីជាចលនានិចលភាព។ និយាយម្យ៉ាងទៀតបានថា អង្គធាតុមួយក្នុងទន្លាក់សេរី ធ្លាក់ចុះក្រោមព្រោះគ្មានកំលាំងដែលមានអំពើលើវា មិនមែនដោយសារកំលាំងទំនាញដីដូចដែលមាននិយាយនៅក្នុងមេកានិចក្លាស់សិចទេ។ ការណ៍នេះមិនត្រូវគ្នានឹងមេកានិចក្លាស់សិចនិងរ៉ឹឡាទីវីតេទូទៅទេ ព្រោះថានៅក្នុងទ្រឹស្ដីទាំងនោះ អង្គធាតុដែលផ្លាស់ទីដោយនិចលភាពមិនអាចបង្កើនល្បឿនធៀបទៅនឹងគ្នាទេ ប៉ុន្តែនៅក្នុងទន្លាក់សេរីអង្គធាតុពិតជាបានបង្កើនល្បឿន។ ដើម្បីដោះស្រាយផលលំបាកនេះ អែងស្តែងបានស្នើថាលំហពេលមានរាងកោង។ នៅឆ្នាំ១៩១៥ អែងស្តែងបានបង្កើតឡើងនូវសមីការដែនរបស់អែងស្តែងដែលចងភ្ជាប់​កំនោងលំហពេលនិងម៉ាស់ ថាមពល និងបរិមាណចលនា។
លទ្ធផលបានពីរ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅមាន៖
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទ្យា
ឃុំព្រៃរំដេង
សំដៅទៅដល់÷
ប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ
ឯកសារយោង
ភ្នំជើងព្រៃ
ឃុំជំរះពេន
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
Chumreah Pen	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក តាមប្រកាសក្រសួងមហាផ្ទៃ ភូមិ	21070401	ស្រែតាសុខ	Srae Ta Sokh	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070402	ស្វាយរន្ធ	Svay Ron	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070403	ធ្លកដំណាក់ហ្លួង	Thlok Damnak Luong	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070404	ត្រមែង	Tramaeng	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070405	ដំណាក់ត្រយឹង	Damnak Trayueng	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070406	តាយឹង	Ta Yueng	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070407	ព្រៃខ្លា	Prey Khla	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070408	ពន្លឺ	Ponlueu	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070409	កន្សោមក្លែង	Kansaom Khlaeng	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070410	ត្រពាំងខ្នារ	Trapeang Khnar	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070411	អង្គរផ្ដៀក	Angkor Phdiek	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070412	ជំរះពេន	Chumreah Pen	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070413	ស្លែង	Slaeng	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070414	ត្រពាំងរំដួល	Trapeang Rumduol	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070415	បឹង	Boeng	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070416	ត្រពាំងចំបក់	Trapeang Chambak	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070417	ព្រៃនាងពួន	Prey Neang Puon	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070418	ស្នែងរមាំង	Snaeng Romeang	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	21070419	ព្រៃស្នួល	Prey Snuol
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំរោង(ខេត្តតាកែវ) ជំរះពេន
ឃុំសូរភី
ឃុំសូរភីជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ មាន៨ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបាទី សូរភី
អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​អភិវឌ្ឍន៍​បច្ចេក​វិទ្យា​គមនាគមន៍​ព័ត៌មាន​វិទ្យា
អ.អ.ប.គ.ព ឬ NiDA​គឺ​ជា ​អា​ជ្ញា​ធរ​ជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ច​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​បច្ចេក​វិទ្យា​គម​នា​គមន៍​ ព័ត៌​មានវិទ្យា។​អាជ្ញា​ធរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ព្រះ​រាជ​ក្រឹត្យ​ចុះ​ថ្ងៃ ​ទី ២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០០។
ទស្សន​វិស័យ
ទស្សន​វិស័យ​នៃ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចកា​ រអភិវឌ្ឍន៍ បច្ចេក​វិទ្យា គមនា​គមន៍ ព័ត៌មាន​វិទ្យា គឺជា​អនុ​សាសន៍​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់​របស់​សម្តេច អគ្គ​មហា​សេនា​បតី​តេជោ ហ៊ុន សែន បាន​ថ្លែង​នៅ​ក្នុង​សន្និ​សិទ្ធ​សារ​ព័ត៌​មាន Asian Wall Street កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ៣១ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៩៩។ ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​សូម​ទាម​ទា​រ នូវ​ជោគ​វាស​នា​របស់​ខ្លូន​ទាំង​ស្រុង,​ សូម​ធ្វើ​ជា​ដៃ​គូរ​ពិត​ប្រាកដ​ក្នុង​កិច្ច​ការ​ងារ​ក្នុង​តំ​បន់ និង​សកល​លោក ហើយ​នឹង​ធ្វើ​ដំ​ណើរ​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ជាតិ​មួយ​មាន​សេ​រី​ភាព​ ពិត​ប្រាកដ រួច​ផុត​ពី​កង្ខះ​ខាត និង​ភាព​ក្រី​ក្រ​ផង​ដែរ​
បេស​កម្ម
បេស​កម្ម​របស់​យើង​គឺ​បង្ខិត​រដ្ឋា​ភិ​បាល​អោយ​កាន់​តែ​ជិត​ប្រ​ជា​ជន និង​ប្រ​ជា​ជន​អោយ​កាន់​តែ​ជិត​រដ្ឋា​ភិបាល។
ភារៈ​កិច្ច​របស់ អ.អ.ប.គ.ព
អ.អ.ប.គ.ព មាន​ភារៈ​កិច្ចៈ
តួ​នា​ទី​របស់ អ.អ.ប.គ.ព
អ.អ.ប.គ.ព គឺ​ជា​អ្នក​ជំ​រុញ និង​ធ្វើ​បទ​បញ្ជា។ នេះ​មិន​មែន​ជា​តួ​នា​ទី​ត្រួត​គ្នា ប៉ុន្តែ​ជា​វិ​ធី​សាស្ត្រ​ការ​ងារ​ ដើម្បី​ធា​នា​អោយ​បាន​ថា ​រាល់​បទ​បញ្ជា​ ទាំង​ឡាយ គឺ​ស្រប​ទៅ​នឹង​គោល​ដៅ​អភិ​វឌ្ឍន៍។
យុទ្ធ​សាស្រ្ត
យើង​មាន​ផែន​ការ​ដើម្បី​សម្រេច​នូវ​ទស្សនៈ​វិ​ស័យ​របស់​ យើង​តាម​រយៈ​ការ​ធ្វើ​កុំព្យូ​ទ័រ​ភា​វូប​ណីយ​កម្ម និង​ប្រើ​ប្រាស់​បច្ចេក​វិទ្យា​ទំ​នើប​ក្នុង​ពេល បច្ចុប្បន្ន​។ សង្ឃឹម​ថា​នឹង​ទទួល​បាន​លទ្ធ​ផលការ​ធ្វើ​កុំ​ព្យូ​ទ័រ​ភា​វូប​ណីយ​កម្ម នៃ​សេ​វា​សា​ធា​រណៈ​នឹង​លប់​បំ​បាត់​រនាំង​កសិករ អោយ​មក​រក​ការ​អភិវឌ្ឍ​ជឿន​លឿន។ ធ្វើ​ដូច្នេះ​បេស​កម្មរ​បស់ យើង​នឹង​ក្លាយ​ជា​ដៃ​គូរ​ពិត​ប្រា​កដ​មួយ​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ការ​ងារ​ក្នុង​តំ​បន់ និង​សកល​លោក​ ជាតិ​មួយ​មាន​សេ​រី​ភាព​ពិត​ប្រា​កដ ​រួច​ផុត​ពី​កង្វះ​ខាត និង​ភាព​ក្រី​ក្រ អាច​ជា​សមិទ្ធិ​ផល​ដ៏​មាន​ប្រ​សិទ្ធិ​ភាព។ ចង់​បាន​នូវ​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការណ៍អ.អ.ប.គ.ព នឹង​ធ្វើ​ការ​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​ជា​មួយ​នឹង​បណ្តា​ប្រ​ទេស​ផ្តល់​ជំនួយ ភ្នាក់​ងារ​រដ្ឋា​ភិ​បាល ឧស្សា​ហ​ករ និង​ស​ហ​គមន៍ ដើម្បី​សម្រេច​បាន​នូវ​ទស្សនៈ​វិ​ស័យ​ខាង​លើ​នេះ។ ចង់​បាន​សមិទ្ធិ​ផលដោយ​មាន​នូវ​វិជ្ជា​ជីវ​និ​យម បទ​ពិ​សោ​ធន៍ធំ​ធេង និង​បុគ្គ​លិក​ដែល​មាន​សម្ថភាព​ អ.អ.ប.គ.ព នឹង​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ទី​ភ្នាក់​ងារ​ប្រតិ​បត្តិ​ការណ៍ ​ជំ​រុញ និង​ធ្វើ​បទ​បញ្ជា​តែ​មួយ​គត់ ប្រ​កប​ដោយ​ជោគ​ជ័យ​ក្នុង​រាល់​គម្រោង​ពត៌​មាន​វិទ្យា​ទាំង​អស់​ក្នុង​ព្រះ​រា​ជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា។
សំណើបង្កើតគោលនយោបាយបច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យាជាតិ (ICT)
ត្រៀមជាស្រេច​ដើម្បី​ចាប់ផ្តើម​ធ្វើការ​បង្កើត​គោលនយោបាយ​ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យាថ្នាក់ជាតិ ទោះបីជា​ការងារ​មានភាព​លំបាក​សំរាប់ អាជ្ញាធរ អ.អ.ប.គ.ព យ៉ាងណាក៏ដោយ បើពិចារណា​ទៅលើ​ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន នៃការ​អភិវឌ្ឍន៍ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ​នៅកម្ពុជា អាជ្ញាធរ អ.អ.ប.គ.ព ត្រូវសំរេច​ការងារនេះ​ជាជំហ៊ានៗ បន្តិចម្តងៗ ដោយមានការ​យល់ព្រម ពីស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេង​មួយចំនួន​របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល។
ធ្វើឡើងវិញ​នូវពង្រាង​គោលនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ដែលមានស្រាប់ ដើម្បី​ទទូលបាន​ខ្លឹមសារ​ទូទៅ​បន្ថែម និងធ្វើការ​កែតំរូវ​ដើម្បីកំណត់ គោលដៅ​ទៅលើ​វិស័យ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា នៅកម្ពុជា។ ការងារនោះ​គួតែ​ត្រូវបញ្ចប់ តាមលទ្ធភាព​ដែលអាច​ធ្វើទៅបាន ហើយការ​យឺតយ៉ាវ​នៃការងារនេះ នឹងបន្ត​ឲ្យមាន​ការត្រូតគ្នា​រវាង​ការងារ​របស់​អាជ្ញាធរ អ.អ.ប.គ.ព ទៅនឹង ផលប្រយោជន៍​ផ្សេងទៀត​របស់ភ្នាក់ងារ/ក្រសួង​និមួយៗ​ដែល​គេ​កំពុងធ្វើ។
ដើម្បីឆ្ពោះទៅមុខ និង​យកជ័យជំនះ​ទៅលើ​ស្ថានភាពនេះ អាជ្ញាធរ អ.អ.ប.គ.ព ត្រូវតែប្រាកដថា​រាល់សកម្មភាព​របស់ខ្លួន​ត្រូវផ្តោតទៅលើ​តែបញ្ហា​គោលនយោបាយ និង​សន្តិសុខព័ត៌មាន។ វិធីដ៏សំខាន់​បំផុត​ដើម្បី​ធ្វើបែបនេះ គឺត្រូវ​ធ្វើពង្រៀង​អនុក្រិត្យមួយ​ដែលចែង​អំពីសកម្មភាព របស់​អាជ្ញាធរ អ.អ.ប.គ.ព ។ ប៉ុន្តែ​ប្រសិនបើ​នៅមានការ​លំបាក សកម្មភាព​ទំនាក់ទនង​សាធារណៈ និងការ​ប្រជុំ​រវាង​ម្ចាស់​ហ៊ុន​តាមរយៈ ភ្នាក់ងារ​ និងក្រសួង​ដែលទាក់ទង​អាចមាន​ប្រសិទ្ធិភាព។
ពង្រាងគោលនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យាជាតិថ្មី ពិនិត្យឲ្យ​ឃើញថា៖ គោលនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ដែល​មានស្រាប់​រួមទាំង​ទំរង់​នៃផែនការ សកម្មភាព និងយុទ្ធសាស្រ្ត បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ធ្វើឲ្យ​មាន​ភាពស្មុកស្មាញ​ដូចគោលនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា របស់ជាតិ ។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ គោលនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ដែល​មានស្រាប់​មានលក្ខណៈ​មិនទាន់​គ្រប់គ្រាន់​ដូចផែនការ សកម្មភាព​រឺយុទ្ធសាស្រ្ត បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា នោះទេ ទោះបីជា​មាន​ឯកសារ​គ្រប់គ្រាន់​ទៅលើ គ្រប់ផ្នែកក៏ដោយ។ ការធ្វើ​បែបនេះ​នឹង​បណ្តាល​ឲ្យមាន​ភាពមិន​ច្បាស់លាស់ នៃ Domain របស់ អាជ្ញាធរ អ.អ.ប.គ.ព។
សរុបមកវិញ​អាជ្ញាធរ អ.អ.ប.គ.ព នឹងពិនិត្យឡើងវិញ ទៅលើគំនិត​ឬទស្សនៈ​ដែលកំពុង​ត្រូវបាន​អភិវឌ្ឍន៍​តាមរយៈការ​ពង្រាង​គោលនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ដែលមានស្រាប់។ យើងត្រូវតែ​ត្រឡប់​ទៅមើល ឯកសារដើម ហើយចាប់ផ្តើម​ការពិភាក្សា​របស់យើង​អំពីអ្វី​ដែលគួរតែ ជាគោលនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា របស់ជាតិ៖
រាល់ក្រសួង​ពាក់ព័ន្ធ​គួរតែ​ព្រៀង​គោលនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា និងយុទ្ធសាស្ត្រ ផ្ទាល់ខ្លួនមួយ (វិស័យគោលនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា និងយុទ្ធសាស្ត្រ) ដោយប្រមូល ផ្តុំ​ជាមួយ​គោលនយោបាយជាតិ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា។ យើងសូមសំណូមពរ​ផងដែរសូមឲ្យ រាល់​ក្រសួង​ពាក់ព័ន្ធ​គួរតែ​ព្រៀងច្បាប់​ដែលពាក់ព័ន្ធ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា សំរាប់តំបន់ដែល នៅក្រោមការ​ទទួលខុស​ត្រូវរបស់ខ្លួន។
ជាគោលការ បញ្ហាទាំងនេះត្រូវតែពិភាក្សាឲ្យបានហ្មត់ចត់ដោយ អាជ្ញាធរ អ.អ.ប.គ.ព
គន្លឹះសំរាប់គោលនយោបាយជាតិ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ដែលនឹងត្រូវ​បង្កើត​ដោយ​អាជ្ញាធរ អ.អ.ប.គ.ព ទិសដៅនៃគោលនយោបាយជាតិ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា សំរាប់​ប្រទេសកម្ពុជា បង្កើនការ​ប្រកួតប្រជែង​ដល់​ឧស្សាហកម្ម​ក្នុងស្រុក​ ដោយផ្តល់​ឲ្យមាន​ឱកាស​រកស៊ី​ដ៏សមរម្យមួយ ហើយ​បង្កើន​ជីវភាព​រស់នៅ​របស់ប្រជាជន និង​បង្កើនឱកាស​ដល់ពួកគេ​អោយទទួលបាន​សេវាកម្ម​ដ៏ប្រសើរ​តាមរយៈ​ការលើក​តំកើន ​វិស័យ​បច្ចេកវិទ្យាគមនាគមន៍ ពត៌មានវិទ្យា។ ជំរុញដល់ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ឧស្សាហកម្មជាតិ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ដោយលើកស្ទួយ ឲ្យមាន​ការ​ទាញយក​កម្មវិធីពី បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ជាសកល។
កាត់បន្ថយគំលាត​ស្តង់ដា​រស់នៅ​រវាង​ប្រជាជន​ក្នុង​ក្រុង​ និងតាមខេត្ត ដែល​អាចភ្ជាប់​យ៉ាងជិត​ទៅនឹង​បញ្ហា​បែងចែក​តួលេខ​ដែលមានស្រាប់។ ការបង្កើន​លទ្ធភាព​ទទួលបានព័ត៌មាន​(ឱកាសឌីជីថល)​គួរតែ​លើកមក ធ្វើការ​ពិចារណា ហើយ​បង្កើត​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ជាមូលដ្ឋានមួយ ទូទាំងផ្ទៃប្រទេស។
កាត់បន្ថយ​ចំណាយ​ទៅលើ​រដ្ឋបាល​សាធារណៈ និង​បង្កើនគុណភាព សេវាសាធារណៈ​តាមរយៈ​ការអភិវឌ្ឍន៍ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ពិនិត្យ និងលើក​ស្ទួយការ​អភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស​ក្នុងស្រុក​ដែល ចាំបាច់​សំរាប់​ធ្វើការ​ផ្សព្វផ្សាយ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា និងធ្វើឲ្យ​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ក្នុងស្រុក​មាន​លក្ខណៈ​ប្រសើរ​ឡើង។ បង្កើនស្មារតី​ទៅលើ​មុខងារ​របស់ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា ក្នុងបរិបទ​ការកើនឡើង នៃកំដៅព្រះអាទិត្យ ក៏ដូចជា​តាមរយៈ​ទស្សនៈ​នៃការ​បង្ហាញការ​យល់ដឹង​ដ៏ជ្រាលជ្រៅ​មួយអំពី​ ការកើនឡើង​នៃកំដៅ ព្រះអាទិត្យ និងត្រៀមខ្លួន​ជាស្រេច​ដើម្បីធ្វើការ​ស្ទាបស្ទង់​ដ៏ចាំបាច់​មួយ សំរាប់​បញ្ហា​បរិដ្ឋាននេះ​ ដូចដែល​ប្រទេស​អាស៊ានទីមួយ បានបញ្ចាក់ យ៉ាងច្បាស់​អំពីការ​ប្តេជ្ញារបស់ខ្លួន ទៅលើ​គោលនយោបាយជាតិ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា។
សកម្មភាព​ក្រុម​ការងារ​បណ្តាញ​នៃ​អ.អ.ប.គ.ព ក្នុង​គម្រោង​ប្រព័ន្ធ​រដ្ឋបាល​ពត៌​មាន​វិទ្យា​ខេត្ត-ក្រុង
ការបែងចែក ​សម្ភារៈ​បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ពត៌មានវិទ្យា ការ​សាងសង់​បណ្តាញ​កាបអ៊ុបទិក (បណ្តាញខាងក្រៅ) បណ្តាញ​តភ្ជាប់​កុំព្យូទ័រ (បណ្តាញខាងក្នុង) និង​ការ​សាងសង់​មជ្ឈមណ្ឌល​ទិន្នន័យ មជ្ឈមណ្ឌល​គាំទ្រ​បច្ចេកទេស មជ្ឈមណ្ឌល​ប្រតិបត្តិការ​បណ្តាញ ព្រម​ទាំង​ការ​តំឡើង ម៉ាស៊ីន​កុំព្យូទ័រ ម៉ាស៊ីន​កុំព្យូទ័រមេ ម៉ាស៊ីន​បោះពុម្ភ ម៉ាស៊ីន​ត្រជាក់ ឧបករណ៍​បណ្តាញ និងឧបករណ៍​ដ៏ទៃៗទៀត នៅ​តាម​ខេត្ត-ក្រុង​ទាំង២៤ រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ ក្រុមការងារ​បណ្តាញ​នៃ អ.អ.ប.គ.ព បាន​បញ្ចប់​ស្ទីរ​ទាំង​ស្រុង​ហើយ ជាពិសេស​នៅ​តាម​បណ្តា​ក្រសួង-ស្ថាប័ន​រដ្ឋាភិបាល​ចំនួន៥៦ កន្លែង ក្នុង​រាជធានីភ្នំពេញ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​អោយ​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​អ៊ីនធឹណិត សារ​អេឡិច​ត្រូនិច ដែល​មាន​ល្បឿន​ខ្ពស់​ជាបន្តទៀត ក្នុង​នោះ​ក៏​មាន​ការ​ចុះ​បញ្ជីរ​យាន្តយន្ត ស្ថិតិ​ប្រជាជន​តាម​រយៈ បណ្តាញ​អ៊ុបទិច ដោយ​ជោគជ័យ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​មាន​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ជាន់ខ្ពស់​និង​មន្ត្រី​ជាច្រើន​អ្នក​ មក​ពី​គ្រប់​ស្ថាប័ន​បាន​ចុះ​ឈ្មោះ​ប្រើប្រាស់​អ៊ីនធឹណិត​ជាង២០០០នាក់​ហើយ។
ឆ្លងតាម​ការដាក់​អោយ​ប្រើប្រាស់​ក្នុងរយៈពេល​ជាង​ពីរខែ នេះ អ.អ.ប.ព សង្កេត​ឃើញថា មាន​ការ​ប្រើប្រាស់​ដោយ​រលូន​មិនមាន​ភាព​រអាក់រអួល​ផ្នែក​បច្ចេកទេស​ណាមួយទេ ​នេះ​បញ្ជាក់​អោយ​ឃើញ​ថា​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ពត៌មានវិទ្យាថ្មី​របស់​ រដ្ឋាភិបាល​អាច​ចាត់ទុក​ថា​មាន​គុណភាពល្អ រឹងមាំ និង​ជឿជាក់​បាន​ស្រប​តាម​គោល​ដៅ​របស់​រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការ អភិវឌ្ឍ​វិស័យ​បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ពត៌មានវិទ្យា ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​ដ៏ឈ្លាវៃ ប្រកប​ដោយ​គតិបណ្ឌិត​របស់ សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ នាពេល​អនាគត​ដ៏ខ្លី​ខាងមុខ​នេះ អ.អ.ប.គ.ព មាន​សង្ឈឹម​ថា​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ពត៌មានវិទ្យាថ្មី​នេះ​នឹង​អាច​ទទួល​បាន​ ការគាំទ្រ និង​ប្រើប្រាស់​យ៉ាងទូលំទូលាយ​ពី​បណ្តា​ស្ថាប័ន​រដ្ឋាភិបាល​ទាំងមូល ហើយ​នឹង​អាច​កាត់បន្ថយ​ការចំណាយ របស់​រដ្ឋាភិបាល បាន​យ៉ាងច្រើន​ទៅ​លើការ​ប្រើប្រាស់​អ៊ីនធឹណិត និង​ទូរស័ព្ទ​តាមរយៈ​ការប្រើប្រាស់​រួមគ្នា​តាមច្រក​តែមួយ​ដែល អ.អ.ប.គ.ព បាន​រៀបចំ​រួចជាស្រេច។
ដើម្បី​ឆ្លើយតប​នឹងតម្រូវការ​ចាំបាច់​របស់​ក្រសួង-ស្ថាប័ន ក្នុង​ការ​បង្ហោះ​ពត៌មាន​លើ​គេហទំព័រ​ផ្លាល់​របស់​ក្រសួង-ស្ថាប័ន​នីមួយៗ អ.អ.ប.គ.ព បាន​រៀបចំ​កុំព្យូទ័រមេ​មាន​សមត្ថភាព​ខ្ពស់ មាន​កន្លែងផ្ទុក​ទិន្នន័យធំ​ត្រៀម​ទទួលយក​ពត៌មាន​គេហទំព័រ​បាន​យ៉ាងច្រើន។ ការ​ប្រមូល​ពត៌មាន​គេហទំព័រ រដ្ឋាភិបាល​ផ្ទុក​កន្លែង​តែមួយ លើ​បណ្តាញ​តែមួយ អាច​អោយ​រដ្ឋាភិបាល​ទទួល​បាន​ផល​យោជន៍ យ៉ាង​ច្រើន​ដូចជា៖
នេះ​គឺ​ជាការ​ផ្តល់​សេវា​ចាំបាច់​មួយ បន្ថែម​ពី​លើ​គម្រោង​ប្រព័ន្ធ​រដ្ឋបាល​ពត៌មានវិទ្យា​ខេត្ត-ក្រុង ដែល​ប្រើប្រាស់​ហេដ្ឋារចនា​សម្ព័ន្ធជាតិ។
សកម្មភាពការងារផ្នែកអភិវឌ្ឍន៏សហគ្រាសនៃអគ្គលេខាធិការដ្ឋាន អ.អ.ប.គ.ព
ផ្នែក ​អភិវឌ្ឍន៏​សហគ្រាស​នៃ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​អភិវឌ្ឍន៏​ បច្ចេកវិទ្យា​ គមនាគមន៏​ ព័ត៌មាន​វិទ្យា​មាន​តួនាទី​ក្នុង​ការ​អនុវត្តន៏​គោល​នយោបាយ​អភិវឌ្ឍន៏​ សហគ្រាស​បច្ចេកវិទ្យា​គមនាគមន៏​ និង​ព័ត៌​មាន​នៅ​ព្រះ​រាជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា​។​ភារកិច្ច​ចំបង​គឺ​ជំរុញ​អោយ​ មាន​ការ​អភិវឌ្ឍន៏​សហគ្រាស​ បច្ចេក​វិទ្យា​ព័ត៌មាន​នៅ​កម្ពុជា​ជំរុញ​ការ​ប្រើប្រាស់​បច្ចេកវិទ្យា​ ព័ត៌មាន​នៅ​ក្នុង​បណ្តា​សហគ្រាស​ទាំង​អស់​ ជា​ពិសេស​នៅ​ក្នុង​សហគ្រាស​ធុន​តូច​និង​មធ្យម​ និង​ជំរុញ​អោយ​មាន​ ការ​ស្រាវជ្រាវ​និង​អភិវឌ្ឍន៏​វិស័យ​ បច្ចេកវិទ្យា​ និង​ព័ត៌មាន​។ សកម្មភាព​ដែល​បាន​អនុវត្ត​កន្លង​មក​:
អាស័យដ្ឋាន
No.១១៣ ផ្លូវ ២១៤ សង្កាត់បឹងប្រលិត ខណ្ឌ៧មករា រាជធានីភ្នំពេញ
ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង : ០២៣224326
HTML
HTML ជាអក្សរបំព្រួញនៃ Hypertext Markup Language គឺជាភាសា​ សំរាប់បង្កើត ទំព័រឯកសារផ្សេងៗ សៀវភៅឯកសារអេឡិចត្រូនិក (E-book) និង សំរាប់បង្កើតគេហទំព័រវិបសាយ នៅក្នុង​ អ៊ីនធើណែត។ វាពន្យល់បកស្រាយ អំពី អត្ថបទ​ ពត៌មាននានា នៅក្នុងឯកសារ។ HTML​ ជាភាសាគំរូ និង ជាភាសាមានប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់ ដែលត្រូវបានគេ ប្រើប្រាស់យ៉ាង ទូលំទូលាយ ដើម្បីពណ៍នា អំពី គេហទំព័រ និង នៅតែ ត្រូវបាន គេប្រើប្រាស់ សំរាប់ អន្តរភាសា នៅក្នុង គេហទំព័រ។
===បញ្ចូល​អត្ថបទគ្មានទម្រង់​នៅទីនេះ=== គូសបន្ទាត់ពីក្រោម == ប្រវត្តិ HTML == នៅឆ្នាំ ១៩៨០ អ្នករូបវិទ្យាឈ្មោះ ធីម ប៊ែរណឺលី (Tim Berners-Lee)
សាកល្បងបង្កើត HTML file នៅលើមាស៊ីនរបស់លោកអ្នក
ដំបូងលោកអ្នកត្រូវបើក កម្មវិធី ឈ្មោះថា notepad តាមរយះងាយស្រួលមួយ Start -> Run រួចវាយអក្សរ notepad ឬ ក៏វិធីម្យ៉ាងទៀត  Start ->All Programs -> Accessories -> Notepad វានឹងបង្ហាញ កម្មវិធីអោយយើងជាមិនខាន។ បន្ទាប់មកលោកអ្នកអាច ចាប់ផ្តើមសរសេរ ដើម្បីបង្កើតនូវ អ្វីដែលលោកអ្នកចង់។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់កិច្ចការរួច លោកអ្នកត្រូវ រក្សាវាជា HTML file​ ដោយចុច ត្រង់ File ->save as​ ឬក៏ ប្រើ ក្តារចុចស៊ត់កាត់ Ctr+s រួចដាក់ឈ្មោះ ឯកសារ បញ្ចប់ដោយសញ្ញា .htm ឬ .html' ។
ចំណងជើងទំព័រ random
ជំហ៊ានទី​ ២ លេខ 3 (var number= 3 ) ជាចំនួន ចំណងជើងគេហទំព័រ លោកអ្នកអាច ដាក់ចំនួនចំណងជើង ច្រើនតាមដែលលោកអ្នក ចង់ តែត្រូវតំរូវតាម ចំនួនtitle[..?.]។ បើលោកអ្នកចង់ដាក់ចំណងជើង random ចំនួន ៥ នោះ លោកអ្នកត្រូវសរសេរកូដដូចខាងក្រោម៖
ឧបករណ៏សំរាប់បង្កើត HTML
សព្វថ្ងៃនេះ មានឧបករណ៏ជាច្រើនដែលគេប្រើប្រាស់ សំរាប់បង្កើត HTML វិបសាយ។ ឧទាហរណ៏ដូចជា​ Adobe Dreamweaver CS3, Microsoft Front Page [Outdated], Microsoft Expression Web, Microsoft Visual Studio, Microsoft Office ShrePoint Desinger 2007,Antena​ ។ល។
អ្នករៀបរៀង
ការអប់រំដើម្បីទាំងអស់គ្នា ទាំងអស់គ្នាដើម្បីការអប់រំ។ ចេះពីរៀនមានពីរក។ ថោកអីនឹងដៃ ថ្លៃអីនឹងមាត់។ ជាហ៊ុត ផាន់ណត្រូវព្យាយាមរៀនសូត្រយកចំណេះដឹងគ្រប់បែបយ៉ាង។
ចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់អ៊ិនធឺណេត
ពីប្រភពវិបសាយមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក គិតមកត្រឹម ថ្ងៃទី ៣០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០៧ បានប៉ានប្រមាណ ចំនួនអ្នក ប្រើប្រាស់ អ៊ិនធឺណេត នៅលើ ពិភពលោកគឺមាន ចំនួន ១២៤៤ ៤៤៩៦ ០១ នាក់ នៃចំនួន ប្រជាជនពិភពលោក ៦ ៥៧៤ ៦៦៦​ ៤១៧ នាក់។ ក្នុងនោះប្រជាជនខ្មែរ ដែលបានប្រើ អ៊ិនធឺណេត មានចំនួនប្រហែល ៤៤០០០នាក់ ប៉ុណ្នោះ។ ប្រទេស ដែលមាន អ្នកប្រើប្រាស់ អ៊ិនធឺណិតច្រើនជាងគេគឺ សហរដ្ឋអាមេរិក មានប្រហែល ២១១លាន នាក់ បន្ទាប់មក​គឺ ប្រទេស ចិន មានចំនួន ប្រហែល ១៦២លាននាក់ ប្រទេសជប៉ុន មានចំនួនប្រហែល ៨៦លាន នាក់។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា
លំហាត់សំរាកចិត្ត កាយ
ហេតុអី្វបានជាយើងត្រូវយល់ដឹងអំពីរ លំហាត់សំរាកចិត្ត-កាយ?
ដោយសារភាពតានតឹង ក្នុងការរស់នៅរបស់មនុស្សយើងរមែងតែងជួបបញ្ហាផេ្សងៗ ជាចើ្រន បញ្ហាខ្លះយើងអាចដោះស្រាយបានតែបញ្ហាខ្លះទៀត យើងមិនអាចដោះស្រាយបានដោយងាយនោះទេ នោះហើយវា បង្កអោយមានភាពតាតឹងចិត្ត។ ការតានតឹងចិត្តអាចធើ្វអោយបេះដូងដើរញាប់ខុសពីរធម្មតា សំពាតឈាមឡើងខ្ពស់ សាច់ដុំក្នុងរាងកាយទាំងមូឡើងតឹង ទឹកអាស៊ីតក្រពះបញេ្ចញចើ្រន។ល។ កាលណាភាពតានតឹង ចិត្តនេះកើតឡើងមានរយះពេលយូវាអាចកើតមានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត រឺ ជំងឺផ្លូវចិត្តបាន ដូចជាជំងឺ ចិត្ត-កាយវិបល្លាស (ជំងឺផ្លូវចិត្តដែលបង្កនាំអោយមានការឈឺចាប់លើរាងកាយ) ជំងឺថប់អារម្មណ៏ នឹង ជំងឺផ្លូវកាយខ្លះទៀតដូចជា ជំងឺដំបៅក្រពះ លើសឈាម បេះដូង ជាដើម។ល។
បញ្ហាផ្លូវចិត្ត នឹង សុរា
បុគ្គលដែលមានបញ្ហាផ្លូវចិត្តរមែងមានការតានតឹងចិត្តដូចជា គិតចើ្រន ឈឺក្បាល ឆ្អល់ពោះ អស់កំលាំង ជួនកាលតូ្រវធ្លក់ទឹកចិត្ត អសកម្ម មិនចង់ធើ្វការងារ។ បុគ្គលខ្លះទៀតបានយកសុរាធើ្វជាឧបករណ៏សំរាប់ដោះស្រាយ បញ្ហាផ្លូវចិត្តរបស់ខ្លួន។
កំណត់សំគាល់
សុរាមិនអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាផ្លូវចិត្តរបស់អ្នកបានទេ។ សុរាអាចជួយអ្នកបំភេ្លចបញ្ហារបស់អ្នកបានមួយរយះពេលខ្លី តែបុណ្ណោះ។
តើបុគ្គលគប្បីដោះស្រាយបញ្ហាផ្លូវចិត្តដោយរបៀបណា?
តាមការសិក្សាបែបវិទ្យាសាស្រ្តបានបង្ហាញអោយឃើញថា លំហាត់សំរាកចិត្ត-កាយ មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបំបាត់ ភាពតានតឹងចិត្ត នឹង ពិសេសសំរាប់ព្យាបាលជំងឺផ្លូវចិត្តកំរិត ស្រាលមានដូចជា ជំងឺចិត្តកាយ-វិបល្លាស ជំងឺថប់អារម្មណ៏ជាដើម។ល។
បចេ្ចកទេសលំហាត់សំរាកចិត្ត-កាយ
បុគ្គល រឺ អ្នកមានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត គប្បីអនុវត្តបចេ្ចកទេសលំហាត់សំរាកចិត្ត-កាយ ដូចខាងកោ្រមនេះ:
១ លំហាត់ដកដងើ្ហម ២ លំហាត់សំរាកសាច់ដុំជាដំណាក់ៗ ៣ លំហាត់ពោលពាក្យផ្ទួនៗ ៤ លំហាត់តាំងសមាធិ សំរាប់ធើ្វលំហាត់នីមួយៗបុគ្គលត្រូវមានសំលៀកបំពាក់ធូរលុង ទីកនែ្លងស្ងប់ស្ងាត់គ្មានការរំខាន។ ធើ្វលំហាត់២ដងក្នុងមួយថៃ្ង ព្រឹក នឹង ល្ងាច (មុនពេលបរិភោកអាហារ) បុគ្គលអាចធើ្វលំហាត់ខាងលើក្នុងពេលបន្តបន្ទាប់គ្នាបើអាចធើ្វបាន រឺ រើសយកលំហាត់ណាមួយ ដែលគិតថាងាយស្រួលសំរាប់ខ្លួនអ្នក។
១ លំហាត់ដកដងើ្ហម
- សំរានសណ្តូកជើងអោយត្រង់ពេលដកដងើ្ហមចូលវែងហើយផ្ចង់អារម្មណ៏ទៅលើ ដងើ្ហមចេញរឺចូលតាមច្រមុះ(ពេលចូលដឹងពេលចេញដឹង)។ - បើ្រផៃ្ទពោះប៉ោងឡើងពេលដកដងើ្ហមចូល នឹង ផតចុះពេលដកដងើ្ហមចេញ (មិនបើ្រដើមទ្រូងដូចសព្វដងទេ)។ - ធើ្វចលនាដកដងើ្ហមចូល នឹង ចេញបែបនេះរយះពេលប្រមាណ១០នាទី រឺ តាមសម្ថភាពដែលលោកអ្នកអាចធើ្វបាន។
២ លំហាត់សំរាកសាច់ដុំជាដំណាក់ៗ
- ដេកសំរានសណ្តូកជើងអោយបានស្រួល - ផ្ចអារម្មណ៏លើផែ្នកនីមួយៗនៃរាងកាយ ដោយចាប់ផើ្តមពីម្រាមជើងជាដំណាក់ៗ រហូតដល់ក្បាល គឺម្រាមជើង ប្រអប់ជើង (ទាំងសងខាង) កជើង កំភួនជើង ក្បាលជង្គង់ សាច់ដុំភៅ្ល ត្រចៀក ចង្កេះ សាច់ដុំគូទ ខ្នងក្បាលពោះ ដើមទ្រូង ម្រាមដៃ (ទាំងសងខាង) កំភួនដៃ កែងដៃ ដើមដៃ ស្មា ក កញ្ចឹងក សាច់ដុំ ក្បាលសាច់ដុំមុខ នឹង ច្រមុះ។ - ពេលគិតត្រង់កនែ្លណាមួយរួចហើយត្រូវទុក្ខអោយសាច់ដុំកនែ្លនោះអោយស្ថិតនៅក្នុងលក្ខណះ សំរាកដូចជា: ឧទាហរណ៏: គិតដល់ម្រាមជើង បន្ទាប់មកពោលពាក្យក្នុងចិត្តថា(ម្រាមជើងខ្ញុំបានសំរាកដោយសុខសានហើយ) រឺលោកអ្នកអាចគិតដល់អី្វដែលលោកអ្នកពេញចិត្តហើយចាប់ផើ្តមនិយាយពាក្យក្នុងចិត្តរបស់លោក អ្នកចេញមក។ - ត្រូវធើ្វគំរូដូចខាងលើនេះរហូតដល់ខ្លួន។
៣ លំហាត់ពោលពាក្យផ្ទួនៗ
ជើ្រសរើសយកពាក្យដែលអ្នកចូលចិត្តបំផុត អាចជាមនុស្សដែលជាទីស្រលាញ់អ្នក រឺ ដូជា ប្រពន្ធ ប្តី គូរសង្សា ឪពុក ម្តាយ.................។ ឧទាហរណ៏ ថៃ្ងនេះខ្ញុំនឹកអ្នកខ្លាំងណាស់ ខ្ញុំចង់ជួបអ្នកៗៗៗៗៗៗៗ ផ្ចង់អារម្មណ៏លើខ្យល់ដងើ្ហមចេញ រឺ ចូលរបស់អ្នកហើយពោលពាក្យដែលអ្នកបានជើ្រស យកនោះមកនិយាយប្រមាណ ១០ នាទី។
អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)
តាមទស្សនៈថ្មី គេបានចាត់ទុកថា អរិយធម៌ ជាធម៌សំយោគរវាង វប្បធម៌ និងសង្គមធម៌ ហើយពុំមែនជាកម្រងព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយ ដែលបានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់គ្នាហូរហែតែប៉ុណ្ណោះទេ ។ យើងយល់ថាទស្សនៈនេះមានលក្ខណៈសមរម្យណាស់ ហើយយើងចង់យកមកអនុវត្តក្នុងកិច្ចការរបស់យើងនេះដែរ ដើម្បីបង្ហាញអោយអ្នកអានឃើញភាពនៃសង្គមខ្មែរយើងក្នុងសម័យកាលនីមួយៗ ។ ប៉ុន្តែក្នុងការធ្វើអោយសម្រេចបំណងរបស់យើងខាងលើនេះ យើងត្រូវជួបប្រទះនឹងឧបសគ្គជាច្រើន ។ យ៉ាងណាមិញ ឯកសារដែលយើងប្រើប្រាស់សម្រាប់ចងក្រងអរិយធម៌ខ្មែរសម័យក្រោយអង្គរនេះ ច្រើនតែជា រាជពង្សាវតារ ។ ដូចមិត្តអ្នកអានបានជ្រាបស្រាប់ហើយថា រាជពង្សាវតារ ជាឯកសារអធិប្បាយអំពីដំណើរប្រែប្រួលរបស់ស្ដេចផែនដី ម្ល៉ោះហើយពត៌មានដែលយើងអាចស្រង់ចេញពីឯកសារប្រភេទនេះ ច្រើនតែសង្កត់ទៅលើរឿងរ៉ាវដែលទាក់ទងនឹងព្រះមហាក្សត្រ រាជវង្សានុវង្ស នាម៉ឺន ចម្បាំង ចំណែកឯព័ត៌មានដែលទាក់ទងនឹងជីវភាពប្រជារាស្ត្រ ការរស់នៅ និងមែកធាងឯទៀតនៃវប្បធម៌និងសង្គមធម៌ មានតិចតួចស្ដួចស្ដើងណាស់ ។ តាមការសង្កេត សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រជាភាសាជាតិក្ដី ជាភាសាបរទេសក្ដី ដែលបានចងក្រងរួចមកហើយរហូតដល់ពេលនេះក៏ពុំអាចទៅដល់គោលដៅខាងលើនេះដែរ ។ ចំពោះយើងវិញ យើងពុំហ៊ានអះអាងថានឹងទៅដល់គោលដៅទាំងស្រុងនោះដែរ តែទោះបីមានកង្វះឯកសារយ៉ាងណាក៏ដោយក៏យើងនឹងខិតខំសាកល្បងដោយប្រើឯកសារដែលមានរួចមកហើយ ផ្សំជាមួយនឹងឯកសារបរទេសខ្លះ ដើម្បីធ្វើអោយសង្គមខ្មែរក្នុងអតីតកាលលេចរូបរាងឡើង​ចំពោះមុខអ្នកអានតាមលទ្ធភាពដែលយើងអាចធ្វើបាន ។
ពួកបរិវារ
ឧបរាជ ឬ មហាឧបរាជ : ឋានៈជា ឧបរាជ នេះមានមកជាយូរណាស់មកហើយ ។ គេជ្រើសរើស ឧបរាជ ក្នុងចំណោមបុត្រច្បង ឬ អនុជក្សត្រទ្រង់រាជ្យដែលមានគុណវុឌ្ឍីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ប៉ុន្តែក្នុងភាពពិតជាក់ស្ដែងពុំមែនសុទ្ធ តែមានដំណើរប្រព្រឹត្តទៅបែបនេះទេ ព្រោះកាលដែលព្រះ សត្ថាទី១ ដាក់រាជ្យថ្វាយទៅព្រះរាជាបុត្រច្បងនាមព្រះជ័យជេដ្ឋា ដែលមានព្រះជន្ម១១វស្សាអោយឡើងសោយរាជ្យនិងលើកព្រះរាជបុត្របន្ទាប់នាម ចៅពញាអន ដែលមានព្រះជន្មទើបបាន៦វស្សា អោយឡើងឋានៈជាឧបរាជនោះ អំពើនេះធ្វើអោយមានការអាក់អន់ស្រពន់ចិត្តច្រើន ក្នុងចំណោមនាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រីនិងអាណាប្រជានុរាស្ត្រ ។
ព្រះវររាជមាតា ឬ ព្រះវររាជអយ្យកា ក៏ទំនងជាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្លាណាស់ដែរ ព្រោះកាលដែលព្រះកែវហ៊្វាទី១ ចៅពញាញោម មិនប្រកបដោយទសពិធរាជធម៌ សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រីត្រូវជាសម្ដេចព្រះអយ្យកាបានជំនុំនឹងមន្ត្រី រួចផ្ញើរសារទៅក្រុងអយុធ្យា ក្រាបទូលព្រះចៅសៀមបើកសម្ដេចព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ អោយចេញមកក្រុងកម្ពុជាធិបតីវិញ ។
ចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ : បើប្រៀបធៀបនឹងសព្វថ្ងៃ ចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ មានបណ្ដាសក្តិស្មើនឹង នាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬ រដ្ឋមន្ត្រីទី១ ។ បន្ទាប់ពី ចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ មកគេឃើញមានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ៤រូបទៀត ដែលមានមុខងារជាអ្នកសម្រេចរាជការ និងគ្រប់គ្រងផែនដីរួម និងព្រះមហាក្សត្រ ។ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ទាំង៤នេះគេចាត់ដូចសសរជើងរៀងទាំង ៤​ នៃប្រាសាទ ទើបមាននាមរួមថាចតុស្ដម្ភ :
ហោរា : ជាមន្ត្រី១ប្រភេទដែលមានមុខងារសំខាន់ណាស់ដែរ ព្រោះក្នុងសម័យនោះ តាំងពីក្សត្រទ្រង់រាជ្យដល់អាណាប្រជានុរាស្ត្រសុទ្ធ តែមានជំនឿលើការទស្សន៍ទាយ ។ មុននឹងលើករាជធានីពីទួលបាសានមកភ្នំពេញ ព្រះបរមរាជាទី២ ចៅពញាយ៉ាត ទ្រង់បានបញ្ជា ឧកញ៉ាហោរាធិបតីខៀវ និងមន្ត្រីឯទៀតអោយមកពិនិត្យមើលក្នុងកន្លែងតាមក្បួនហោរាសិន ។ ឯព្រះបាទស្រីសុគន្ធបទ ពេលទ្រង់ យល់សុបិន្តឃើញនាគដេញពាំស្វេតច្ឆត្រ ក៏បានអោយហោរាទស្សន៍ទាយទៅឃើញថាមានគេចង់ជ្រែករាជ្យ គឺស្ដេចកននេះឯង ។
ចៅជិត ចៅចម : ចៅជិត គឺពួកស្ត្រីជាព្រះរាជបរិវារ មានមុខងារក្រាបបង្គំគាល់បម្រើជិតស្និទ្ធក្នុងព្រះរាជត្រកូល ឯចៅចម គឺពួកស្ត្រីជារាស្ត្រសាមញ្ញដែលគេថ្វាយអោយធ្វើជាមហេសីស្ដេចបានដល់ពួកស្រីស្នំស្រឹង្គារនេះឯង ។
នយោបាយក្នុងប្រទេស
គេសង្កេតឃើញមានវិបត្តិក្នុងរាជវង្សជាញឹកញាប់ ជាហេតុបណ្ដាលអោយមានចម្បាំងគ្នាឯងក្នុងស្រុក : ចម្បាំងរវាងស្រីរាជា ស្រីសុរិយោទ័យ ធម្មរាជា អស់រយៈពេល១០ឆ្នាំ (១៤៧៥-១៤៨៥) និងចម្បាំងរវាងស្រីសុគន្ធបទ ស្ដេចកន ចន្ទរាជា (១៥០៩-១៥១២ និង ១៥១៦-១៥២៥) ។ មូលហេតុនៃចម្បាំងទាំងនេះ គឺបណ្ដាលពីការគិតប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនជាងប្រយោជន៍រួម ។ យ៉ាងណាមិញ ព្រះស្រីសុរិយោទ័យ ច្បាំងនឹងព្រះស្រីរាជា មកតែពីគិតប្រយោជន៍ផ្ទាល់ គឺសិទ្ធិត្រូវបានសោយរាជ្យស្នងព្រះបិតា ព្រះបាទស្រីសុគន្ធបទ រកកលសម្លាប់ស្ដេចកន មកតែពីខ្លាចមន្ត្រីរូបនេះដណ្ដើមរាជសម្បត្តិ ព្រះសត្ថាទី១ បានដាក់រាជ្យថ្វាយទៅបុត្រដែលសុទ្ធតែមានវ័យក្មេងៗ ព្រោះតែខ្លាចរាជសម្បត្តិបានទៅព្រះអនុជគឺ ស្រីសុរិយោពណ៌ ដែលមានសមត្ថភាព និងមានប្រជាប្រិយភាពជាង ។ លុះជម្លោះកើតឡើងហើយ អ្នកដឹកនាំជាតិមិននិយមការដោះស្រាយ ដោយសម្របសម្រួលគ្នាទេបែរជាសុខចិត្ត​ទៅពឹងពាក់អោយបរទេសជិតខាងចូលមកផ្សះផ្សាវិវាទផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្មែរទៅវិញ ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបព្រះធម្មរាជា ទ្រង់បានទៅអន្ទងស្ដេចសៀមអោយលើកទ័ពចូលមក ធ្វើកលចាប់ព្រះស្រីរាជា និងស្រីសុរិយោទ័យ យកទៅស្រុកសៀមអស់ទៅ ។
នយោបាយក្រៅប្រទេស
នៅគ្រានោះខ្មែរមិនទាន់មានកង្វល់នៅព្រំដែនខាងកើតនៅឡើយទេ ព្រោះចាម្ប៉ាកំពុងតែជាប់ដៃធ្វើចម្បាំងជាមួយពួកលោកម្ចាស់ង្វៀន ដែលបានលេបទឹកដីរបស់រាជាណាចក្រនេះបន្តិចម្ដងៗ ។
ប៉ុន្តែព្រំដែនខាងលិច ព្រះរាជាខ្មែរបានព្យាយាមវាយរំដោះយកទឹកដីដែលត្រូវបាត់បង់ទៅតាំងពីស.វ.ទី១៣រៀងមក ។ គឺក្នុងគោលបំណងនេះហើយដែលព្រះស្រីរាជា ព្រះចន្ទរាជា ព្រះបរមរាជាទី៤ ព្រះសត្ថាទី១ បានលើកទ័ពទៅវាយលុករហូតដល់រាជធានី ស្រីអយុធ្យា ហើយរំដោះ យកបានទឹកដីមកវិញជាច្រើនមែន ។ ឯហេតុដែលនាំអោយខ្មែរមានជោគជ័យបែបនេះ គឺបណ្ដាលមកពីភូមាបានលើកទ័ពចូលវាយសៀមជាញឹកញយ វាយយកបានរាជធានី ស្រីអយុធ្យា២លើក (គ.ស.១៥២៤និង១៥៦៩) និងដាក់សៀមជាប្រទេសចំណុះអស់១៥ឆ្នាំទៀតផង ហើយស្ដេចខ្មែរចេះឆ្លៀតឱកាស​ដែលសត្រូវកំពុងតែទន់ខ្សោយនោះលើកទ័ពចូលវាយបន្ថែមទៀត ហើយអាចរំដោះយកបានទឹកដីដែលត្រូវបានបាត់បង់ត្រឡប់មកវិញ ។ ត្រង់ចំណុចនេះ ឯកសារអឺរ៉ុប និយាយថាខ្មែរបានធ្វើសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយភូមាដើម្បីវាយសៀម ប៉ុន្តែឯកសារខ្មែរមិនបាននិយាយដល់រឿងនេះទេ ។ ប្រភពអឺរ៉ុបដដែលបានបន្ថែមទៀតថាក្រោយមកខ្មែរបានងាក ទៅចងសម្ព័ន្ធមេត្រីជាមួយសត្រូវខ្លួន (សន្ធិសញ្ញាខ្មែរ-សៀមគ.ស.១៥៧៤ ព្រះសត្ថាទី១ បញ្ជាអោយ ស្រីសុរិយោពណ៌ លើកទ័ពទៅជួយសៀមវាយឈ្នះភូមា)ប៉ុន្តែមិនបានផលល្អ ព្រោះក្រោយពីបានរំដោះខ្លួនពីចំណុះភូមាមក សៀមតែងបានលើកទ័ពចូលវាយខ្មែរញឹកញាប់ ថាព្រោះខ្មែរមិនរក្សាពាក្យសច្ចៈ ។ ការពិត សៀមធ្វើនេះ គឺនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌពង្រីកទឹកដីរបស់គេតែប៉ុណ្ណោះ ។ ម្ល៉ោះហើយនៅចំពោះមុខគ្រោះថ្នាក់​ដែលតែងតែគំរាមកំហែងមកលើប្រទេសជាតិនេះ ព្រះរាជាខ្មែរចាប់ពីព្រះសត្ថាទី១រៀងមកបានងាកទៅរកជំនួយពីពួកព័រទុយហ្គាល់ ហើយក្រោយមកពីពួកអេស្ប៉ាញទៀត ។ ព្រះអង្គទ្រង់បានយកចិត្តអ្នកផ្សាយសាសនាអឺរ៉ុបយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីអោយពួកនេះជួយធ្វើអន្តរាគមន៍សុំជំនួយទ័ពមកប្រឆាំងនឹងសៀម ។​ ព្រះអង្គទ្រង់បានសន្យាថានឹងបើកសិទ្ធិអោយពួកនេះ ផ្សាយសាសនាគ្រិស្តនៅគ្រប់ទិសទីក្នុងព្រះរាជាណាចក្ររបស់ព្រះអង្គជួយសង់ព្រះវិហារ និងផ្ដល់ទេយ្យទាន មានអង្ករជាដើមដល់ពួកនេះ ។ ពួកអេស្ប៉ាញនៅម៉ានីល មានបំណងចង់មកតាំងអាណាព្យាបាលភាពលើប្រទេសខ្មែរហើយបានបញ្ជូនទ័ព និងអ្នកផ្សាយសាសនាមកប្រទេសខ្មែរជាច្រើនលើក តែពុំបានសម្រេចដូចប្រាថ្នា ។ ទៅទីបំផុត ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ ដែលទ័ពសៀមចាប់នាំយកទៅក្រុង អយុធ្យាបានត្រឡប់ ចូលមកប្រទេសខ្មែរវិញដោយនាំយកឥទ្ធិពលសៀមមកផ្សាយទៀត ។ គួរគប្បីបញ្ជាក់ថា ពួកសៀមដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាដូចខ្មែរដែរនោះ បានប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការប៉ុនប៉ងផ្សាយសាសនារបស់ជនជាតិអឺរ៉ុប ជាពិសេសក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះនរេសូរ ។
ការបែងចែកអាណាចក្រ
នៅសម័យនោះ ប្រទេសខ្មែរលែងជាមហាអំណាចមួយខាងទឹកដីទៀតហើយ : ទឹកដីជាន់ក្រៅគឺស្រុក បច្ចន្តជនបទ ដូចជាស្រុកសុខោទ័យស្រុកអយុធ្យា ស្រុកលពបុរី ស្រុក គោត្របូរ (ភិម៉ាយ) ត្រូវាបាត់បង់អស់ទៅហើយ ឯប្រទេសសាមន្តរាជ ដូច ចម្ប៉ា អាណ្ណាម ជ្វា មន ក៏លែងមានទៀតដែរហើយ ។ ព្រំដែនខាងជើងរបស់ខ្មែរធ្លាក់មកនៅត្រឹម ទន្លេមូល ឬនៅលើនេះ បន្តិចបន្តួចនិងប្រទេសលាវ ។ ព្រះដែលខាងលិចទល់នឹង បស្ចឹមបុរី និងរយ៉ង ខាងពាយ័ព្យទល់នឹងស្រុក នាងរង នគររាជ ខាងកើតទល់នឹងប្រទេស ចាម្ប៉ា ខាងត្បូងទល់នឹងសមុទ្រចិន និងឈូងសមុទ្រសៀម ។
បើតាមពង្សាវតារ រាជាណាចក្រខ្មែរសម័យនោះមានប្រមាណ៧០ខេត្តគឺ: លង្វែក អម្រិន្ទបូរ ក្រគរ គ្រង ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង ឫស្សីសាញ តាមសីមា មង្គលបុរី រយ៉ង សុរិន្ទ សិង្គារ កំពង់សៀម ស្ទឹងត្រែង ជើងព្រៃ គោកសេះ អន្លង់រាជ ព្រំទេព ព្រៃក្ដី ស្ទោង ជីក្រែង រលួស សៀមរាប កំពង់ស្វាយ ម្លូព្រៃ ជាំក្សាន្ត ត្នោត ទឹកជោរ សៀមបូក សម្បុកសម្បូណ៌ ក្រចេះ ឆ្លូង ត្បូង បាសាន ទទឹងថ្ងៃ ព្រៃវែង ត្បូងឃ្មុំ បាភ្នំ រំដួល ស្វាយទាប រោងដំរី ព្រៃនគរ លង់ហោរ ជើងបាដែង សំរោងទង បាទី លើកដែក ទ្រាំង បន្ទាយមាស ថ្ពង បាសាក់ បារៀ (បារា) ពាម កោះស្លាកែត កំពត កំពង់សោម ទឹកខ្មៅ ពាមមេសរ ព្រះត្រពាំង ក្រមួនស ដូនណៃ ។ល។
គួរកត់សម្គាល់ថាក្នុងចំណោមខេត្តទាំងប៉ុន្មាននេះ ខេត្តខ្លះនៅឋានៈជាខេត្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះដូចជា ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង ស្ទឹងត្រែង សៀមរាប ក្រចេះ ព្រៃវែង ។ ល ។ ឯខេត្តខ្លះធ្លាក់ឋានៈមកស្រុកវិញ ដូចជា មង្គលបុរី ស្ទោង ជីក្រែង រលួស ទឹកជោរ ។ល។ ឯខេត្តខ្លះទៀតត្រូវបាត់ឈ្មោះរលាយចូលនឹងខេត្តឯទៀតៗអស់ទៅ ។
ខេត្តនីមួយៗត្រូវបែងចែកជាស្រុក ហើយស្រុកនីមួយៗត្រូវបែងចែកជា ភូមិ ជាច្រើនទៅទៀត ។ ប៉ុន្តែ ខេត្តជាច្រើនត្រូវបានប្រមូលផ្ដុំជាតំបន់ធំៗ ដែលគេអោយឈ្មោះថា ដី ។ ដី > ខេត្ត > ស្រុក > ភូមិ
រដ្ឋបាលកណ្ដាល
ដោយហេតុព្រះរាជាជាប្រភពនៃអំណាចទាំងឡាយ ហើយពួកបរិវាររបស់ព្រះអង្គសុទ្ធតែជារាជវង្សានុវង្ស និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផងនោះ គេអាចយល់បានថាគឺពួកបរិវារនេះ ហើយជាអ្នកញ៉ាំងម៉ាស៊ីនរដ្ឋបាលកណ្ដាលអោយប្រព្រឹត្តទៅ ។ ដូចយើងបានរៀបរាប់រួចមកហើយក្នុងវគ្គនីមួយៗ ពីព្រះរាជបរិវារឃើញថាបន្ទាប់ពីស្ដេចទ្រង់រាជ្យមកមាន ឧភយោរាជ ឧបរាជ ឬ មហាឧបរាជ ព្រះវររាជមាតា វររាជអយ្យកា ចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់៤រូបដែលគេនិយមហៅថា ចតុស្ដម្ភ គឺ :
ដូច្នេះចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ទាំង៤រូបនេះប្រៀបបាននឹង គណៈរដ្ឋមន្ត្រី សព្វថ្ងៃ ហើយដែលគេនិយមហៅថាសេនាបតី ។ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ទាំង៥រូបនេះគេហៅថា មន្ត្រីសម្រាប់ឯក គឺជាមន្ត្រីដែលត្រូវឡើងទៅព្រះមហាក្សត្រ : មន្ត្រីទាំងនេះមានមុខងារញ៉ាំងរដ្ឋបាលកណ្ដាលអោយប្រព្រឹត្តទៅផង ហើយមានអំណាចត្រួតត្រាលើខេត្តខ្លះទៀតផង ។ ក្រៅពីនេះនៅមានមន្ត្រីសម្រាប់ទោត្រូវឡើងទៅ ឧភយោរាជ មន្ត្រីសម្រាប់ត្រី ត្រូវឡើងទៅព្រះឧបរាជ ឬ មហាឧបរាជ និងមន្ត្រីសម្រាប់ចត្វា ត្រូវឡើងទៅព្រះវររាជមាតា ឬ ព្រះវរាជអយ្យកា ។ មន្ត្រីទាំង៤សម្រាប់នេះ លើកលែងតែ ចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ ចេញដែលមានឋានន្តរសក្ដិថា សម្ដេចចៅពញា សុទ្ធតែមានឋានន្តរសក្ដិជា ឧកញ៉ា សក្ដិ១០ហ៊ូពាន់ (ហ៊ូពាន់ : ពាក្យសៀមមានន័យថាក្បាលពាន់ គឺទ័ព១០០០នាក់ ដែលនៅក្រោមបង្គាប់របស់មន្ត្រីណាម្នាក់ ) ។
ក្រៅពីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ទាំងប៉ុន្មានដូចរៀបរាប់រួចមកហើយនេះ គេឃើញមានមន្ត្រីជាន់កណ្ដាល និងជាន់ទាបជាច្រើនទៀតដែលមានឋានន្តរសក្ដិដូចតទៅ:
ចំណែកខ្ញុំរាជការដែលមិនទាន់បានទទួលយកយសសក្ដិនៅឡើយទេ នោះអោយហៅថានាយ ។
រដ្ឋបាលភូមិភាគ
ក្នុងផ្នែកទី១ ដែលទាក់ទងនឹងការបែងចែកអាណាចក្រ យើងបានឃើញថាទឹកដីខ្មែរ ត្រូវចែកជាប្រមាណ៧០ខេត្ត ហើយ ខេត្តទាំងនោះត្រូវប្រមូលផ្ដុំជាតំបន់ដែលគេហៅថា ដី ។ ក្នុងតំបន់នីមួយៗ មានស្ដេចក្រាញ់មួយអង្គឈរត្រួតត្រា (ជួនកាលហៅថា ស្ដេចក្រាញ់ក៏បាន ពាក្យនេះទំនងជាក្លាយមកពីពាក្យបុរាណ ម្រតាញ ដែលមានប្រើក្នុងសិលាចារឹកខ្មែរ) ។ ស្ដេចក្រាញ់ មួយអង្គៗមាននាទីគ្រប់គ្រងតំបន់របស់ខ្លួនផង ហើយមាននាទីគ្រប់គ្រងខេត្តរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ផង ។ បើតាមឯកសាររាជពង្សាវតារខ្មែរ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ធម្មរាជាទី១ មានការតែងតាំងស្ដេចក្រាញ់ ៥អង្គគឺ :
ដូចបានពោលរួចមកខាងលើនេះ យើងឃើញថាក្នុងខេត្តនីមួយៗមានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ឈរត្រួតត្រា ។ មន្ត្រីនេះគេនិយមហៅថា ចៅហ្វាយស្រុក : ឧ.មន្ត្រីឈរត្រួត ខេត្តទ្រាំង គេហៅថាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តទ្រាំង ។
តាមប្រភពរាជពង្សាវតាខ្មែរដដែល គេដឹងថា ចៅហ្វាយស្រុក សុទ្ធតែមានសក្ដិ ១០ឬ៩ហ៊ូពាន់ពីបុរាណរៀងមក តាំងឡើងសុទ្ធតែជាសម្ដេចចៅពញា ព្រោះចៅហ្វាយស្រុក ទាំងនោះសុទ្ធតែជាព្រះញាតិនៃព្រះរាជា តែក្រោយមក ចៅហ្វាយស្រុក ទាំងនោះច្រើនតែពុំសូវគោរពកោតខ្លាចសេនាបតីទើបត្រូវទម្លាក់មក នៅត្រឹមតែទីចៅពញា ។ គួរគប្បីជ្រាបថា ទីចៅពញា នេះក៏ជាឋានន្តរសក្ដិរបស់បុត្រស្ដេចទ្រង់រាជ្យដែរ (ឧ.ចៅពញាដំខាត់រាជា ចៅពញាចន្ទរាជា ចៅពញាតន់ ចៅពញាអន ចៅពញាញោម ។ល។) ។ បើចៅហ្វាយស្រុក ណាមានសក្ដិ៨ឬ៧ហ៊ូពាន់ ត្រូវតាំងជាពញា ។
ខេត្តនីមួយៗត្រូវបែងចែកជាច្រើនស្រុក ដែលគ្រប់គ្រងដោយមេស្រុក ។ ហើយមេស្រុកនីមួយៗទំនងជាត្រូវចែកជាឃុំ ជាភូមិ ដែលមានមេឃុំ និងមេភូមិជាអ្នកគ្រប់គ្រង ។
ការរៀបចំកងទ័ព
ក្នុងសម័យនោះ កងទ័ពខ្មែរត្រូវបែងចែកជា ២ គឺ កងទ័ពជើងគោក និងកងទ័ពជើងទឹក ។
កងទ័ពជើងគោក
កងទ័ពជើងគោក ស្ថិតនៅក្រោមអំណាចដឹកនាំរបស់ ឧកញ៉ា (ឯកឧត្តម) ចក្រី ហើយត្រូវបែងចែកជា ៤ ពួក:
ទ័ពទាំង៤ពួកនេះរួមគ្នាទៅលោកអោយឈ្មោះហៅថាចតុរង្គ ហើយត្រូវបានរាជការចិញ្ចឹមទុកអោយនៅប្រចាំការជានិច្ច ។
ទ័ពដំរី : ដំរីជាសត្វពាហនៈដ៏សំខាន់១ ។ ក្នុងសម័យបុរាណគេអាចប្រៀបសត្វដំរី ទៅនឹងរថក្រោះសព្វថ្ងៃនេះ ក្នុងពេលធ្វើចម្បាំងគេប្រើសត្វដំរី ក្នុងការដឹកនាំនិងក្នងការលុកចុលវាយទ័ពខាងសត្រូវ ។ ដោយហេតុនេះហើយ រាជការខ្មែរតាំងពីបុរានរៀងមក ដរាបដល់បច្ចុប្បន្ននេះបានតាំងភ្នាក់ងារ១ក្រុមហៅថា ក្រុមដំរី មានមុខងារជាអ្នកថែរក្សា ដំរី ព្រះរាជទ្រព្យទាំងអស់ នឹងទាក់ដំរីព្រៃយកមកផ្សាំងបង្ហាត់អោយបានបទតាមដែលត្រូវការ ទុកសម្រាប់ប្រើក្នុងរាជការ ។
ទ័ពសេះ និង ទ័ពរថ : ទ័ពទាំងពីរប្រភេទនេះឡើងសេនាបតីជើងគោកជាមួយគ្នា ។ សេះ ជាសត្វពាហនៈ១ ដែលគេនិយមប្រើណាស់ ក្នុងការធ្វើសង្គ្រាមព្រោះវាមានល្បឿនចាត់ការបានឆាប់ទាន់ពេលវេលា ។ ទ័ពរថ ប្រើរថទឹមសេះក៏មាន ប្រើរទេះទឹមគោក៏មាន ។
ទ័ពថ្មើរជើង :  គឺសំដៅយកពួកសេនាទាហានដែលមិនត្រូវជិះដំរី សេះ ឬរថ ។
ទ័ពទាំង៤ពួកខាងលើនេះសុទ្ធតែ បានទទួលការបង្វឹកបង្ហាត់ក្នុងក្បួនយុទ្ធវិធីតាមសម័យនិយមយ៉ាងជំនាញៗ ។ ឯកសារខ្មែរមួយបានសរសេរថា : ការហាត់យុទ្ធវិធីក្នុងជាន់នោះ ក៏គឺការហាត់គុនដាវ គុនល្បុក្កតោ គុនដំបង ហាត់កាប់ដោយដាវ ដោយផ្គាក់ ហាត់ចាក់ដោយលំពែង ហាត់បាញ់ដោយធ្នូ ហាត់ដាល់ ហាត់ចំបាប់ ហាត់ជិះដំរី ជិះសេះ ជិះរថ ហាត់ក្បាច់អាវុធលើខ្នងដំរី ខ្នងសេះនិងរៀនប្រសិទ្ធិមន្តអាគមតាមលទ្ធិសៃយ ដូចយ៉ាងបញ្ចុះមន្តអាគម-យ័ន្តនៅអាវ នៅកន្សែងសម្រាប់ជួតក្បាល សាក់តាមខ្លួន និង ផឹកថ្នាំគង់ជាដើម និងសិក្សាក្នុងក្បួនកលយុទ្ធ មានតម្រាពិជ័យសង្គ្រាមជាដើម សឹងប្រកបដោយយុទ្ធវិធីផ្សេងៗជាច្រើន បម្រុងទុកសម្រាប់ប្រើការក្នុងយាមមានសឹក សង្គ្រាម  ។
ក្រៅពីទាហានដែលប្រចាំការទាំង៤ពួកខាងលើនេះនៅមានទាហានក្រៅតំណែង ជាច្រើនទៀត ។ ប្រភពដដែលខាងលើបានអោយពត៌មានថា:  ទាហានក្រៅតំណែង នេះសំដៅយកយុវជនដែលនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រទាំងមូល ពួកនេះមិនបានកែនមកអោយនៅប្រចាំការទេ ដោយអនញ្ញាតអោយនៅធ្វើការរកស៊ីតាមទីលំនៅរៀងខ្លួន តែបានដាក់អោយជាភារៈរបស់អ្នករាជការដែលគ្រប់គ្រងនិគម ស្រុកខេត្តនោះ ចាត់ការបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាខាងទាហាន និងអោយមាននិស្ស័យចិត្តជាទាហានទូទៅក្នុងប្រទេសតាមរបៀបដូចមានពោលហើយខាងដើម...ទាហានពួកនេះពិតមែនតែមិនបានកែនមកនៅប្រចាំការ តែមានព្រះរាជកំណត់ត្រាទុកថាត្រូវកែនមកធ្វើការ សមយុទ្ធ ក្នុងក្រុងថ្វាយព្រះករុណាម្ចាស់ផែនដីទតនឹងធ្វើពិធីបង្កក់ប្រសិទ្ធិ ពិធីផឹកទឹកពិភទ្ទសច្ចារាល់ៗឆ្នាំក្នុង១ឆ្នាំ២ដង ។
កងទ័ពជើងទឹក
ទ័ពប្រភេទនេះត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ ឧកញ៉ាក្រឡាហោម ។ រៀងរាល់ឆ្នាំ ទ័ពនេះ ត្រូវប្រជុំធ្វើសមយុទ្ធ ដូចទ័ពជើងគោកដែរ ឃើញមានស្នាមធ្វើរៀងមកដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន តែក្លាយទៅជាការប្រណាំងទូកសម្រាប់មើលលេង ក្នុងឱកាសបុណ្យបណ្ដែតប្រទីបបូជាព្រះពុទ្ធបាទ និងបុណ្យបូជាព្រះចន្ទទៅវិញ ។
ចំណែកទ័ព
តាមឯកសារខ្លះ និងតាមការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ជាពិសេសការស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ យើងអាចដឹងពីការបែងចែកទ័ពខ្មែរ ទោះខាងជើងគោកក្ដី ខាងជើងទឹកក្ដីដូចតទៅ:
ពួក : នេះជាឯកភាពតូចបំផុតនៃកងទ័ព មានមេពួកម្នាក់ ជាអ្នកគ្រប់គ្រង ។
ក្រុម : មានមេ ឬ នាយក្រុម ម្នាក់ជាអ្នកគ្រប់គ្រង ។
កងរយ : មានទាហានចំនួន១០០នាក់ ប្រៀបបាននឹងអនុសេនាធំ១ ក្នុងពេលសព្វថ្ងៃមាន មេបង្គាប់ ម្នាក់ជាអ្នកគ្រប់គ្រង ។
កងពាន់ : មានទាហានចំនួន១០០០នាក់មានមេបង្គាប់ការ ម្នាក់ជាអ្នកគ្រប់គ្រង ។
កងទ័ពតូច ឬ កងពល : មានទាហានចំនួន១០០០០នាក់មាន មេបញ្ជាការកងពល ម្នាក់ជាអ្នកគ្រប់គ្រង ។
កងទ័ព ឬ កងទ័ពធំ ឬ កងទ័ពហ្លួង : មានទាហានចំនួនមួយសែននាក់ មាន មេបញ្ជាការកងទ័ព ម្នាក់ជាអ្នកគ្រប់គ្រង ឬ ព្រះរាជាអង្គឯងតែម្ដងជាមេបញ្ជាការ ។
ទ័ពបិសាច
ក្នុងករណីខ្លះ ដោយទ័ពមនុស្សមានចំនួនមិនគ្រប់គ្រាន់ គេអាចពឹងពាក់ដល់ពួកទ័ពបិសាចអោយមកជួយយកអាសាបាន ។ រឿងនេះមានលក្ខណៈអស្ចារ្យបន្តិច ប៉ុន្តែរាជពង្សាវតារខ្មែរបានកត់ត្រាទុកមកហើយមានលំនាំ ជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយយ៉ាងពិតប្រាកដ ។ យ៉ាងណាមិញ នៅគ.ស.១៥១៦ ទ័ពខាងស្ដេចកន បានដេញតាមទ័ពព្រះចន្ទរាជា ហើយទៅឡោមព័ទ្ធបន្ទាយពោធិ៍សាត់អស់រយៈពេល១២ខែ តែវាយលុកចូលពុំបានសោះ ។
គ្រានោះតាពេជបានធ្វើពលិកម្មបូជាជីវិតទៅកែនទ័ពបិសាច ដោយលោតចូលទៅក្នុងរណ្ដៅមួយដែលមានដោតសុទ្ធតែអាវុធស្រួច ៗ ។
គ្រឿងសស្ត្រាវុធ និង យុទ្ធូបករណ៍
គេសង្កេតឃើញថាមានគ្រឿងសស្ត្រាវុធខ្លះជារបស់ស្ដេចទ្រង់រាជ្យ ឬ របស់ស្ដេចត្រាញ់និងសស្ត្រាវុធខ្លះទៀតអាចប្រើជាទូទៅក្នុងកងទ័ព :
ចំណែកឯយុទ្ធូបករណ៍ គេឃើញមាន :
សេចក្ដីដកស្រង់ខាងក្រោមនេះ អាចបង្ហាញពីទិដ្ឋភាពក្នុងការរៀបចំក្បួនទ័ពចេញដំណើរ ការប្រើយានជំនិះ និងយុទ្ធូបករណ៍ផ្សេងៗ ។
ប្រភេទចម្បាំង
ក្នុងសម័យកាលដែលលើកយកមកសិក្សានេះ គេសង្កេតឃើញមានចម្បាំង៣ប្រភេទដូចតទៅនេះ :
ចម្បាំងគ្នាឯងក្នុងស្រុក
ចម្បាំងរំដោះទឹកដី
ចាប់ពីស.វ.ទី១៣ រៀងមក ខ្មែរយើងត្រូវបាត់បង់ទឹកដីចាប់ពីវាលទំនាបនៃទន្លេមេណាមរហូតមកដល់ព្រំប្រទល់ខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប ។ ចាប់តាំងពីរជ្ជកាលព្រះស្រីរាជា ដល់ រជ្ជកាល ព្រះសត្ថាទី១ ខ្មែរយើងតែងបានលើកទ័ពទៅវាយរំដោះយកអាណាខេត្តដែលត្រូវបាត់បង់ទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃសៀមនោះបានមកវិញ ។
ចម្បាំងការពារជាតិ
ក្នុងករណីខ្លះ ជនជាតិជិតខាងមានសៀម លាវ បានលើកទ័ពចូលមកវាយខ្មែរក្នុងបំណងពង្រីកទឹកដីរបស់គេដោយគេយកលេសផ្សេងៗ ។ ដោយព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់ប្រកែកមិនព្រមថ្វាយដំរីស ព្រះចៅសៀម បានលើកទ័ពចូលវាយខ្មែរពីរលើក លើកទី១នៅសៀមរាប លើកទី២នៅពោធិ៍សាត់ ។ ក្រោយមកក្នុងរជ្ជកាលព្រះបរមរាជាទី៤ ដោយប្រជល់ដំរីចាញ់ខ្មែរ ស្ដេចលាវបានលើកទ័ពចូលវាយខ្មែរពីរលើក ។ ប៉ុន្តែទាំងទ័ពសៀម ទាំងទ័ពលាវ សុទ្ធតែត្រូវទទួលបរាជ័យថយទៅវិញទាំងអស់ ។
យុទ្ធសាស្ត្រ និង កលយុទ្ធ
គួរគប្បីបញ្ជាក់ថា ក្នុងករណខ្លះទ័ពមុខ និងទ័ពក្រោយ ពុំឃើញមានផងទេ ប៉ុន្តែមានទ័ពដែលមានមុខងារពិសេសខ្លះគឺ ទ័ពក្រវែល ទ័ពស្ទាក់ ទ័ពជន្ល ទ័ពបង្កប់ ។
ចំពោះចំនួនទាហានក្នុងប្រភេទទ័ពទាំងប៉ុន្មានដូចបានរៀបរាប់រួចមក ហើយនោះឃើញថា មានចំនួនមិនស្មើគ្នាក្នុងកងទ័ពម្ខាងៗ ។ ចំនួននេះតែងតែផ្លាស់ប្ដូរទៅតាមកាលៈទេសៈ គឺថាទៅតាមលទ្ធភាពដែលគូបដិបក្ខអាចកែនបានតិច ឬច្រើន ។ ជាទូទៅគេសង្កេតឃើញ ទ័ពមុខ ឬ ទ័ពស្រួច តែងមានចំនួនច្រើនជាង ទ័ពស្ដាំនិងទ័ពឆ្វេង ដែលមានស្មើគ្នា ។ ឯទ័ពក្រោយ មានចំនួនប្រហាក់ប្រហែលនឹងទ័ពស្ដាំឆ្វេងដែរ ។ មានតែ ទ័ពហ្លួង ឬទ័ពធំ ទេដែលមានចំនួនទាហានច្រើនជាងគេ ។ ឯទ័ពក្រវែល ទ័ពជន្ល ទ័ពបង្កប់ មានចំនួនទាហានប្រហែលៗ គ្នាហើយតិចជាងគេផង ។
ខាងក្រោមនេះជាឧទាហរណ៍មួយពីចំណាត់ទ័ពសម្រាប់ចូលច្បាំង :
ក្នុងផ្នែកកលយុទ្ធ ជួនកាលគេធ្វើកលជាចាញ់ហើយបើសត្រូវដេញតាមទៅនោះច្បាស់ជាត្រូវពួក ទ័ពបង្កប់ និង ទ័ពស្ទាក់ ងើបឡើងវាយផ្ទប់យកឈ្នះជាមិនខាន ។
ក្នុងករណីដែលទ័ពម្ខាងៗប្រយុទ្ធហើយទន់ដៃជាងទ័ពម្ខាងទៀត នោះគេច្រើនថយចូលការពារខ្លួនក្នុងបន្ទាយ ដូចកាលទ័ពព្រះបាទ ស្រីសុគន្ធបទ ថយចូលក្នុងបន្ទាយស្ទឹងសែន ទ័ពព្រះចន្ទរាជាថយចូលក្នុងបន្ទាយពោធិ៍សាត់ ទ័ពស្ដេចកន ថយចូលក្នុងបន្ទាយស្រឡប់ពិជ័យ ទ័ពព្រះ ស្រីសុរិយោពណ៌ ថយចូលក្នុងបន្ទាយលង្វែក ។ ឯទ័ពម្ខាងទៀតក៏មកធ្វើការឡោមព័ទ្ធអស់ពេលជាច្រើនខែ ។ បន្ទាយនីមួយៗសុទ្ធតែមានសើនមានប៉មសម្រាប់ការពារមាំណាស់ ឯទ័ពនៅខាងក្នុងសុទ្ធតែបានប្រមូលស្បៀង​ទុកបម្រុងសម្រាប់រស់នៅអោយបានយូរពេល ។ ម៉្លោះហើយ ទ័ពម្ខាងទៀតដែលធ្វើការឡោមព័ទ្ធនោះ​មិនងាយចូលវាយលុកយកបន្ទាយបានដោយងាយៗទេ ។ ស្ដេចកន អោយទាហានធ្វើកលជាក្បត់រត់ចូលខាងព្រះបាទ ស្រីសុគន្ធបទ ហើយរកឱកាសល្អចូលលុកធ្វើគុតព្រះអង្គបាន ។ ពេលនោះទ័ពខាង ស្ដេចកន ក៏វាយលុកចូលយកបានបន្ទាយទៅ ។ កាលទ័ពសៀមលើកទ័ពចូលព័ទ្ធបន្ទាយលង្វែកលើកទី១ វាមិនអាចវាយយកបន្ទាយនោះទេ ព្រោះមានរបងឫស្សីព័ទ្ធពីក្រៅក្រាស់ពេក ។ ដោយហេតុនោះ សៀមបានធ្វើកលបាញ់ប្រាក់ដួងចូលក្នុងរបងឫស្សីមុននឹងដកថយទៅវិញ ហើយបញ្ជូនចារបុរសអោយមកស៊ើបការណ៍អោយដឹងថា តើខ្មែរខ្លាំងពូកែដោយសារអ្វី ។ ក្រោយមកដោយខ្មែរយើងនាំគ្នាឆ្ការព្រៃឫស្សី ដើម្បីយកប្រាក់នោះរហូតដល់ធ្លុះធ្លាយអស់ទើបទ័ព​សៀមអាចវាយលុកចូលយកបន្ទាយបាន ។ កាលដែលទ័ពព្រះចន្ទរាជា ទៅព័ទ្ធ ស្ដេចកន នៅក្នុងបន្ទាយស្រឡប់ពិជ័យហើយយកមិនបាននោះ ព្រះអង្គទ្រង់ចាត់អោយប្រកាសថា ព្រះអង្គនឹងវាយបន្ទាយអោយទាល់តែបាន ហើយនៅពេលយកបន្ទាយបាននោះ ជនណាដែលនៅក្នុងបន្ទាយនឹងត្រូវដាក់អោយទៅជាអ្នកងារ ។ ម្យ៉ាងទៀតខាង ព្រះចន្ទរាជា បានឃោសនាថា ព្រះចៅសៀមបានបញ្ជូនកងទ័ពមួយមកអោយជួយព្រះចន្ទរាជាទៀត ។ ពាក្យនេះធ្វើអោយមនុស្សនៅក្នុងបន្ទាយមានការភិតភ័យយ៉ាងខ្លាំង ។ នៅពេលយប់ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់បានចាត់អោយដុតស្មៅស្ងួតនៅជុំវិញបន្ទាយ ។ មនុស្សនៅក្នុងបន្ទាយឃើញដូច្នោះរិតតែភិតភ័យខ្លាំងថែមទៀត ដោយនឹកស្មានថាភ្លើងទាំងនោះជាកន្លែងជំរុំរបស់កងទ័ពសៀមមែន ។ ម៉្លោះហើយទ័ពរបស់ស្ដេចកនក៏នាំគ្នាពពាក់ពពូនរត់ចេញពីបន្ទាយ ដោយខ្លាចគេសម្លាប់ផង និងខ្លាចគេដាក់អោយទៅជាអ្នកងារផង ។ គឺដោយហេតុនោះហើយ ទើបព្រះចន្ទរាជា អាចយកបន្ទាយស្រឡប់ពិជ័យ និង ចាប់ស្ដេចកន បាន ។
សកម្មភាពចិត្តសាស្ត្រក្នុងពេលធ្វើចម្បាំង
ក្នុងពេលធ្វើចម្បាំង មេម្ខាងៗ តែងតែផ្ដល់រង្វាន់ដល់សេនាទាហានដែលមានថ្វីដៃ ដើម្បីជាការលើកទឹកចិត្ត នៅពេលផ្អាកសង្គ្រាមម្ដងៗតែងតែមានការប្រឡងថ្វីដៃ ហើយបើឈ្មោះណាបានជាសេនាទាហានហើយ យសសក្ដិទ្រព្យសម្បត្តិជារង្វាន់មិនគ្រាន់តែបានត្រឹមឈ្មោះនោះទេ តែបានដល់គ្រួសារខ្លួនទៀត ។
ដើម្បីអោយអ្នកស្រុក និងកងទ័ពគូសត្រូវចូលខាងខ្លួន គេតែងតែឃោសនាបង្ហាញនូវលក្ខណៈត្រឹមត្រូវពេញច្បាប់ខាងគេ ហើយបង្ហាញពីលក្ខណៈមិនគាប់ប្រសើររបស់ពួកគូបដិបក្ខ ដូចខាងព្រះចន្ទរាជា តែងតែឃោសនាប្រាប់រាស្ត្រថាព្រះអង្គជាពូជពង្សក្សត្រ ចំណែកឯ ស្ដេចកន ជាពលព្រះមនុស្សក្នុងវណ្ណៈថោកទាបជាដើម ។
នៅពេលលើកទ័ពទៅវាយត្រង់តំបន់ណាដែលម្ខាងទៀតធ្លាប់កាន់កាប់ គេតែងតែបញ្ជូនអ្នកមានវោហារថ្វីមាត់ អោយទៅនិយាយបញ្ចុះបញ្ចូលចៅហ្វាយស្រុក និងប្រជារាស្ត្រអោយចូលមកខាងខ្លួនគេជាមុនសិន ។
ក្នុងការធ្វើចម្បាំង គេតែងតែចេញបញ្ជាហាមប្រាមមិនអោយទាហាន​ទៅរំលោភជិះជាន់ប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិពីប្រជារាស្ត្រឡើយ ។ បើមានជនណាល្មើសច្បាប់ធ្វើអោយរាស្ត្រក្ដៅក្រហាយ នោះនឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មរហូតដល់ត្រូវប្រហារជីវិត ។
ម្យ៉ាងទៀត ខាងស្ដេចបានបញ្ជាអោយយករាជប្រកាសទៅបិទនៅតំបន់សត្រូវកាន់កាប់ ថាបើជនណាមានចិត្តស្មោះត្រង់ព្រមចុះចូលបម្រើព្រះអង្គពីឥឡូវទៅ ព្រះអង្គនឹងលើកទោសអោយ តែបើផ្ទុយទៅវិញកាលណាស្រុករាបទាបហើយ ព្រះអង្គនឹងទុកជាក្បត់ហើយត្រូវទទួលទៅសជាទម្ងន់ មានការដាក់អោយទៅជាអ្នកងារជាដើម ។
ថ្នាក់សង្គម
ទោះបីខ្មែរបានទទួលឥទ្ធិពលពីឥណ្ឌាក្នុងការបែងចែកមនុស្សក្នុងសង្គមជាវណ្ណៈក៏ដោយក៏សង្គមខ្មែរពុំមានលក្ខណៈដូចសង្គមឥណ្ឌាបេះបិទទេ ។ យ៉ាងណាមិញក្នុងសង្គមឥណ្ឌាគេបានបែងចែកមនុស្សជា ៤វណ្ណៈគឺ៖ ចំណែកឯក្នុងសង្គមខ្មែរសម័យនោះ ពុំមានចែកជាវណ្ណៈទេតែចែកជា ថ្នាក់ទៅវិញ (classes sociales) ហើយមានទាំងអស់ ៥ថ្នាក់ដូចតទៅ ៖
ពួកមន្ត្រី
ពួកនេះមានឯកសិទ្ធិច្រើន ដូចជាមិនបាច់បង់ពន្ធ និងមិនបាច់បំពេញកិច្ចការសាធារណៈជាដើម ។ ពួកមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និងពួកចៅហ្វាយស្រុកសុទ្ធតែបានព្រះរាជាតែងតាំងឡើង ហើយត្រូវធ្វើសច្ចាប្រណិធានថាស្មោះត្រង់បម្រើព្រះអង្គជានិច្ច ។