cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ចូលឆ្នាំខ្មែរ
ព្រះរាជពិធី ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត
ព្រះរាជពិធី ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត (អ.ថ.ត្រស់តិ សង់ក្រានតៈ) គឺជាពិធី ព័ទ្ធ​ខ្សែសីម៉ា សូត្របាលីគាថា ភាណៈយក្ស ហៅអន្ទងស្ដេចយក្ស សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ន្ត ស្ដេចនៃពួកអាសុរា ឱ្យមកបណ្ដេញ​ខ្មោចព្រាយបីសាច ឱ្យចេញពី ព្រះបរមរាជវាំង ដែលប្រព្រឹត្តទៅវេលា ចំនួន ៤ថ្ងៃ ដែលគិតចាប់ពីថ្ងៃ ១២រោច ១៣រោច ១៤រោច និង ១៥រោច ខែផល្គុន ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។ ព្រះរាជពិធី​នេះ តែងធ្វើឡើងក្នុងព្រះទីនាំង ទេវានិច្ឆ័យ នៅក្នុងរោងមណ្ឌលទាំង៥ ដែលនៅខាងក្រៅកំពែងព្រះបរមរាជវាំង មានអំបោះឆៅ ពណ៌ស ព័ទ្ធជុំវិញ​កំពែងរាជវាំង និងព័ទ្ធគ្រប់រោងមណ្ឌលទាំង៥ រហូតដល់ក្នុង ព្រះទីនាំង ទេវានិច្ឆ័យ ដែលយកទៅព័ទ្ធដល់គ្រែសូត្ររបស់ ព្រះសង្ឃ និង ចេញព័ទ្ធដល់រាជវង្សានុវង្សរបស់ អង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្រៅពីនេះមានបន្ថែមនៅអំបោះ ភ្លុកចំនួន២បែប បែបទី១ ដាក់ព័ទ្ធជារង្វង់មូលជុំវិញអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីជាកិច្ចការពារ និង ដាក់ព័ទ្ធ ជុំវិញសិរសា របស់ពួកនាហ្មឺនសព្វមុខមន្ត្រី បែបទី២ ហៅថា ខ្សែរអភិសមរៈ សម្រាប់ព្រះរាជាទ្រង់ពាក់ឈៀងអង្សាម្ខាង និង ពួកនាហ្មឺនសព្វមុខមន្ត្រីពាក់ឈៀង ស្មាម្ខាង គេមានដាក់ដង្វាយ "ដំបងពេជ្រ" ជាតំណាងឱ្សសម្ដេចព្រះវេស្សវ័ន្តផងដែរ ដើម្បីបង្ការ ពួកខ្មោចព្រាយបិសាច បច្ចុប្បន្ន​គេអាចធ្វើពិធីកាត់ៗ សង្ខេបមកត្រឹម១ថ្ងៃ ត្រូវនិងថ្ងៃ១៥រោច ខែផល្គុន ។ នៅថ្ងៃ១៥រោច ខែផល្គុន ព្រះរាជា ឬ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវរៀបចំពិធី និមន្ត​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​រាជ ទាំង៣ គណៈនិកាយ សូត្រ​បាលី​អាដានាដិយ: ​សូត្រ តាំង​ពី​បើកកិច្ចពិធីបញ្ជាន់ឆ្នាំថ្មី រហូតដល់បញ្ចប់ពិធី (សូត្រ​ផ្លាស់​គ្នា) មាន​បាញ់​កាំភ្លើង​ធំ​ៗ​​គ្រប់​ទិស​ធំ​ទាំង ៤ គ្រប់ខេត្តក្រុងស្រុកត្រូវទូងស្គរជ័យ អុចធូប​សំបូងរូង ២១សសៃ តំណាងឱ្យការប្រកាសប្រាប់អស់ទេវតា ទាំង ២១ ច្រក ឲ្យដឹងលឺពីការកាត់ផ្ដាច់ឆ្នាំចាស់នេះ ។
ទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ
Khmer New Year Tradition
តាមទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ គេចែកវេលាចូលឆ្នាំជា ៣ថ្ងៃ ថ្ងៃទី១ ហៅថា៖ ថ្ងៃ មហាសង្ក្រាន្ត (Maha Sangkran Day), ថ្ងៃទី២ ហៅថា៖ ថ្ងៃ វារៈវ័នបត (Vonnabot Day), ថ្ងៃទី៣ ហៅថា៖ ថ្ងៃ វារៈឡើងស័ក (Leungsak Day), រីឯការកំណត់ថ្ងៃ ម៉ោង នាទីដែលឆ្នាំចាស់ត្រូវផុតកំណត់ ហើយទេវតាឆ្នាំថ្មីត្រូវចុះមកទទួលតំណែងពីទេវតាឆ្នាំចាស់នោះ គេអាចដឹងបានដោយប្រើក្បួន ហោរាសាស្ត្រខ្មែរបុរាណ (អង់គ្លេស: Zodiac Khmer) គឺក្បួនមហាសសង្ក្រាន្ត តាមរយៈក្រុមព្រា្មណ៍ បាគូ ប្រចាំនៅក្នុង ព្រះបរមរាជវាំង ។ ប្រសិនបើថ្ងៃចូលឆ្នាំនាឆ្នាំបន្ទាប់ ជាន់គ្នានិងឆ្នាំចាស់ គេត្រូវបន្ថែមថ្ងៃវ័នបត មួយថ្ងៃទៀត ដែលធ្វើឱ្យថ្ងៃវ័នបតមានចំនួនដល់ទៅ ២ថ្ងៃ ហើយថ្ងៃទី២ នៃថ្ងៃវ័នបត ត្រូវបានចាត់ទុក ជាថ្ងៃខ្វាក់ (Blind Vonnabot Day) ដែលធ្វើឱ្យទំនៀមនៃថ្ងៃចូលឆ្នាំ មានរហូតដល់ ៤ថ្ងៃ ។ ថ្ងៃចាប់ផ្ដើម នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ត្រូវបានចាត់ទុកជាថ្ងៃពិសេសមួយ នៃកិច្ចពិធីសែនទទួលទេវតាឆ្នាំថ្មី ដែលកំណត់ការសែនព្រេន តាមម៉ោងកំណត់យាងមករបស់ទេវតា ដែលពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប បានរៀបចំនូវគ្រឿងរណ្ដាប់ទទួលទេវតា ផងដែរ ។
រណ្ដាប់ទទួលទេវតា
យោង​តាម​ក្បួន​នៃ​ព្រះ​រាជពិធី​សង្ក្រាន្ត​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ព្រះ​រាជពិធី​ទ្វាទសមាស ភាគ​ទី​១ របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ចេញផ្សាយដោយ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ឆ្នាំ ១៩៥២ បានរៀបរាប់ពីរឿងពលីការ នៃរណ្ដាប់​ទទួល​ទេវតាដូចតទៅ៖ មាន​រាន​ទេវតា​៧​ថ្នាក់​មួយ សម្រាប់​តាំង​គ្រឿង​ដង្វាយ និង​មាន​ភ្លេងពិណពាទ្យ ១​វង់ សម្រាប់​លេង​ទទួល ។ គេ​ត្រូវ​ក្រាល​កំរាលតុ​តាមពណ៌មង្គល របស់ទេវតាដែលយាងមក និង មានក្រាលសំពត់ស សម្រាប់ថ្វាយបង្គំទទួលទេវតាផងដែរ ។ គ្រឿងពលីការ មានកូនចេកកន្ទុយប្រឺស១ ផ្ទិលមាស១ ឬ ផ្ទិលប្រាក់១ សម្រាប់ទេវតាលោកប្រោះព្រំ បាយ​សី​ធំ ១​គូ ស្លាធម៌ ១​គូ ទឹក​អប់ ១​គូ ទៀន ៥ ធូប ៥ ១​គូ លាជ ៥​កែវ ផ្កា ៥​កែវ ស្លា​បារី​ដាក់​ជើង​ពាន ១​គូ ចេកនួន ឬ​ចេក​ណាំវ៉ា ១​គូ ពែ​ព្រះ​ភូមិ​១ ពែ​ព្រះ​កេតុ​១ មានផ្លែឈើ នំចំនី និង ភេសជ្ជៈ ផងដែរ ។ រីឯព្រះដង្វាយដែលចាំបាច់បំផុតនោះ គឺ ព្រះដង្វាយតាម ភក្សាហារ របស់ទេវតា ដែលកំណត់ដោយព្រាហ្មណ៍បាគូ ។
មហាសង្ក្រាន្ត
ថ្ងៃទី១ ហៅថា "មហាសង្ក្រាន្ត" មានន័យថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលសម្គាល់ទៅលើការប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំថ្មីដ៏ធំ ដែលរាប់បញ្ចូលគ្នា នៃការផ្លាសឆ្នាំ របស់ មហាសករាជ ចុល្លសករាជ ពុទ្ធសករាជ ក្នុងថ្ងៃតែមួយតាងដោយ ពិធីត្រុដិ ដែលជាកិច្ចពិធីផ្ដាច់ឆ្នាំចាស ។ ដោយពាក្យថា "សង្ក្រាន្ត" ( ន. ) សង់ក្រាន or សង្ក្រាន្ត or សង្រ្កាន្តិ ( សំ. ) (សង្រ្កាន្តិ) មានន័យថា៖ ដំណើរ​ឃ្លាត​ចាក​ទី; ការ​ឈាន​ចូល​ដល់; ដំណើរ​ដែល​ព្រះ​អាទិត្យ​ចរ​ចូល​ដល់​ទី​ជួបមួយ​ជុំ​រាសី​ចក្រ គឺ​ដំណើរ​ដែល​ដើម​និង​ចុង​នៃ​រាសី​ចក្រ​ជួបគ្នា ពេញ​គ្រប់​ជា​មួយ​ឆ្នាំ (ដំណើរ​ដាច់​ឆ្នាំ​ចាស់​ផ្លាស់​ឆ្នាំ​ថ្មី), ពិធី​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី សង្រ្កាន្ត​មាន​បី​ថ្ងៃ​គឺ​ថ្ងៃ​ទី ១ ជា​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ, ថ្ងៃ​ទី ២ ជា ពារ​កណ្ដាល ឬ​ហៅ​ថា វ័នបត (ថ្ងៃ​ខ្វាក់), ថ្ងៃ​ទី ៣ ជា ពារ​ឡើង​ស័ក គឺ​ផ្លាស់​ស័ក​ថ្មី​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ​ឯង : ថ្ងៃ​សង្រ្កាន្ត, ពិធី​សង្រ្កាន្ត ។
សិទ្ធិការ្យ ទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត
The power journey of Devata Maha Sangkran
សិទ្ធិការ្យ ដែលមានន័យថា ដំណើរប្រកបដោយអំណាច
ប្រការ៖ សិទ្ធិការ្យ ទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត នៃកិរិយាចេញច្បាំង របសទេវតាមហាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ បុរាណចារ្យមិនឱ្យធ្វើសេចក្ដី ព្យាករណ៍ទំលាយឱ្យមហាជនដឹងឡើយ នាំឱ្យកើតមានចលាចលក្នុងព្រះនគរ ។
គ្រឿងរណ្ដាប់ហែរទេវតា មហាសង្ក្រាន្ត
Devata Maha Sangkrant Parade Accessories
ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនធំ តែងឆ្ងង់ថា ហេតុអ្វីកម្ពុជាមិនមានរូភាព ឬ វីដេអូ ឯកសារអំពីការហែរទេវតា មហាសង្ក្រាន្ត ពីអតីតកាល ក៏ដូចជា ពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ក៏ដូចជាសម័យសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ !! នោះក៏ដោយសារតែ កាហែរក្បួនតំណាងទេវតា មហាសង្ក្រាន្ត បុរាណចារ្យ ចាត់ទុកជាភាពមុឺងម៉ាត់ ម៉ត់ចត់ មិនអាចធ្វើលេងសើច និង ធ្វើឱ្យរួចពីដៃបានឡើយ បើថវិកាមិនដល់សម្រេចមិនធ្វើតែម្ដង ។ អំពីគ្រឿងទេវតា កិរិយាមាយាទល្អ ។
​​​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ អះអាង​ថា​ សេចក្តី​ទុក្ខកើតឡើង​នៅ​ពេល​​ណា​ចិត្ត​មនុស្ស​​ជាប់ជំពាក់ (ឧបាទាន) ជាមួយនឹងខន្ធ ៥ ឬ ញាណទាំង៥ របស់មនុស្ស ដូចនេះហើយទើបពលរដ្ឋខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ផ្សារភ្ជាប់និង ជំនឿការអុជធូប ៥សរសៃ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់អរុក្ខ អារ័ក្ស អ្នកតា ទេវតា មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។
វារៈវ័នបត
Vonnabot Day
មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ក៏បានបញ្ជាក់ អំពីអានិសង្សនៃការពូនភ្នំខ្សាច់នោះថា "ពេលសង្ក្រាន្តថ្មីចូលមកដល់ ព្រះបាទ​"បសេនទិកោសល" បានចូលទៅទូលសួរ ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា (ព្រះដ៏ចម្រើន) មុនពេលព្រះអង្គទ្រង់បរិនិព្វានទៅ បើដល់សង្ក្រាន្ត​ចូលឆ្នាំថ្មីម្ដងៗ តើខ្ញុំព្រះអង្គគួរបំពេញបុញ្ញកម្មអ្វីខ្លះ? "ព្រះដ៏ចម្រើនត្រាស់ថា" បពិត្រមហារាជ! គួរសាងវាលុកចេតិយនៅឆ្នេរស្ទឹង ឬ ទន្លេហើយនាំយកគ្រឿង​សក្ការៈមានទៀន ធូប គ្រឿងក្រអូប ផ្កាភ្ញីជាដើម មកបូជាថ្វាយចុះ​ ព្រះអង្គក៏បានត្រាស់បញ្ជាក់អំពីអានិ​សង្សនៃការកសាងវាលុកចេតិយ ជាព្រះបាលីគាថាយ៉ាង ដូច្នេះថា៖ "វាលុកចេតិយំ កត្វា យេ​ នរា អថ នារិយា អន្នំ បានំ វត្ថំ បប្ផំ គន្ធវិលេបនាទីនិ អាហរិត្វា ចេតិយំ បូជំ កត្វា​ សទ្ធាយ ច អានិសំសំ មហប្ផលំ ទ្វេ កុលេ ឧប្បជ្ជតិ ខត្តិយេ ចាបិ ព្រាហ្មណេ ហីនេ កុលេ ន ជាយន្តិ ពាលុកស្ស ឥទំ​ ផលំ " ប្រែថា៖ នរៈនារីណាដែលបានសាង វាលុកចេតិយ ហើយបានយកនូវបាយ ទឹក សំពត់ ផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿង​លាប ជាដើម បូជាព្រះចេតិយនោះ ដោយសទ្ធាជ្រះថ្លា នរៈនារីនោះ រមែងបានទទួលនូវផលានិសង្សច្រើន រមែង​ទៅកើតក្នុងត្រកូលពីរគឺ ខត្តិយត្រកូល និងព្រាហ្មណត្រកូល មិនទៅកើតក្នុងត្រកូលថោកទាបឡើយ ។
ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ក្នុងថ្ងៃវារៈវ័នបត
Khmer Folk Games in Vonnabat Day
ក្នុងថ្ងៃវារៈវ័នបត នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ពលរដ្ឋក្មេងចាស់ងើបពីព្រលឹម រៀបចំម្ហូបអាហារ ទៅវត្តដើម្បើចូលរួមក្នុងពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ ដើម្បីធ្វើកិច្ចរំដោះកម្មពៀរផង និង ជាថ្ងៃផ្ដល់ផល្លានុផល ទៅឱ្យជនទីទាល់ក្រដែលបានទៅប្រមូលផ្ដុំតាមវត្ត អារាមនីមួយៗផង ការទទួលបាននូវអានិសង្សនេះហើយ ដែលបុរាណាចារ្យលោកសម្គាល់ហៅថាជា "ថ្ងៃត្រាសបុណ្យ" ក្រោយពេលដែលបញ្ចប់ពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ នាពេលព្រឹក ពលរដ្ឋក៏បន្តលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរក្នុងពេលនោះ លេងរហូតដល់ថ្ងៃរសៀល ឬ បញ្ឈប់ត្រឹមព្រះអាទិត្យអស់សុដង្គត ហើយពលរដ្ឋខ្លះអាចនៅបន្តដើម្បីបន្តធ្វើពិធីសូត្រឆ្លងភ្នំខ្សាច់ នាពេលព្រលប់ផងដែរ ។
ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ដែលបានដកស្រង់ចេញពីឯកសារ នៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ រៀបរៀងដោយ លោក ចាប ពិន អធិបតីក្រុមជំនុំ អ្នកស្រី ពេជ្រ សល់, លោក លី ធាមតេង, លោក ស្ដើងធូរ និង ផ្នែកគំនូរដោយលោក ចាប នូ ដែលបានចុះផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 1964 ចេញផ្សាយដោយ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ។
ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរមានដូចតទៅ៖
មកខ្សឹបប្រាប់ស្ដេចជាមុន នៃការស្រលាញ់ទៅកាន់ក្រុមប្រុស ហើយក្រុមប្រុសត្រូវឡើងខ្សឹបបន្ត កាលណាពួកគេខ្សឹបការស្រលាញ់ឈ្មោះដូចគ្នា ស្ដេចចង់និងស្រែកថា អៀវ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកខ្សឹបលើកទី២ នៃគូរទី១ ត្រូវអៀវដៃគូររបស់គេទៅម្ខាងទៀត គេធ្វើការចូលខ្សឹបឆ្លាសគ្នាទៅវិញទៅមករហូតដល់រកឃើញអ្នកឈ្នះនៃគូរចុងក្រោយ ភាគីដែលចាញ់ ត្រូវចូលមកអៀវភាគគីដែលឈ្នះទាំងអស់ព្រមគ្នា ទៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃទីរបស់ខ្លួនដែលចាញ់ អ្នកដែលត្រូវបានគេអៀវ និង ស្រែកបន្តថាអៀវៗ អៀវៗ រហូតដលទីនៃភាគីខាងចាញ់ ទើបសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។ បែប ទី២ហៅថា "ឈូងលោះខ្ញុំ" លេងដូចឈូងបែបទី១ដែរ ខុសត្រង់ ភាគីដែលចោលឈូងត្រូវនរណាម្នាក់នៃភាគីម្ខាងទៀត ត្រូវចាប់យកម្នាក់នោះមកឃាត់ទុក រួចតម្រូវឱ្យភាគីម្ខាងទៀតចោលឈូង ដើម្បីលោះគ្នីគ្នាមកវិញ បើភាគីម្ខាងទៀតមិនអាចលោះគ្នីគ្នារបស់ខ្លួនមកវិញបានទេ និង ត្រូវចាត់ទុកថាចាញ់ ហើយអ្នកដែលត្រូវបានគេឃាត់ទុកតម្រូវឱ្យចងបិទភ្នែក រួចប្រលែងឱ្យដេញចាប់ភាគីដែលជាអ្នកឈ្នះ បើចាប់បានសមាជិកណាម្នាក់ក្នុងពេលកំពុងចងបិទភ្នែក នោះនិងត្រូវបានរួចខ្លួន ហើយសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។
វារៈឡើងស័ក
Leungsak Day
ថ្ងៃទី៣ ហៅថា "វារៈឡើងស័ក" មានន័យថា ការផ្លាសប្ដូរ លំដាប់ស័ក នៃឆ្នាំសករាជ (Saka Era) ដែលមានស័កទាំង១០ ដូចជា៖ ឯក​ស័ក, ទោស័ក, ត្រី​ស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក ដើម្បីសម្គាល់ឆ្នាំ នៃក្បួនហោរាសាស្ត្រក្នុងការគណនា ចុល្លសករាជ និង មហាសករាជ ចងក្រងដោយលោក Félix Gaspard Faraut ក្នុងឆ្នាំ ១៩១០ ដោយសៀវភៅនោះមានឈ្មោះថា (Astronomie Cambodgienne) លោកបានរៀនក្បួនតម្រាតារាសាស្ត្រខ្មែរនេះ ពីលោកឧកញ៉ាធិបតី ចាងហ្វាងដួង ។
ការលេងល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ក្នុងថ្ងៃវារៈឡើងស័ក
Khmer Traditional Games in Leungsak Day
បងប្អូនខ្មែរមួយចំនួន តែងយល់ច្រឡំពាក្យ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ទៅនិងពាក្យ ល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ដែលបុរាណាចារ្យ លោកបានបញ្ចាក់ពីភាពខុសគ្នានៃឈ្មោះរួចទៅហើយ គ្រាន់តែបងប្អូនមួយចំនួនយល់ច្រឡំប៉ុនណោះ ល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ជាល្បែងដែលគេតម្រូវឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងគ្នា ដោយការល្បងប្រាជ្ញា ឬ ល្បងកម្លាំង ដោយសន្មតថា ជាកីឡាល្បែងបែបប្រពៃណី ដែលឈានទៅរកជាម្ចាស់ជើងឯក ដែលបុរាណាចារ្យលោកឱ្យកំណត់លេងជាការសម្គាល់នៃថ្ងៃឡើងស័ក ថ្ងៃដែលថ្នាក់ដឹកនាំតាមតំបន់បានប្រគល់រង្វាន់ជ័យលាភី តែងតាំងដល់អ្នកដែលបានឈ្នះក្នុងកម្មវីធីប្រកួតផ្សេងៗ ក្នុងថ្ងៃបង្ហើយថ្ងៃទី៣ នៃថ្ងៃវារៈឡើងស័កនេះ ។
ធំបំផុតនៃថ្ងៃចុងក្រោយ ។
ទំនៀមក្រោយចូលឆ្នាំខ្មែរ
ក្រោយចូលឆ្នាំខ្មែរមួយថ្ងៃ ពោលគឺថ្ងៃទី១៧ គណៈសង្ឃទាំង៣និកាយ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និង ប្រាប់ឱ្យ ព្រះសងរាជ្យគ្រប់វត្ត នាំព្រះសង្ឃគ្រប់ៗអង្គ ចេញមកប្រស់ព្រំ ទឹកមន្តតាមភូមិស្រុករបស់ប្រជាជនខ្មែរ ដើម្បីបោសសំអាតនៅអំពើអាក្រក់ដែលកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាពីមុនមក រំលឹកនៃការចងចាំ ថ្ងៃ១៧ មេសា ដែលពួក ខ្មែរក្រហម បានចូលមកកាន់កាប់ដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជាទាំងស្រុងរហូតដល់មានការកាប់សម្លាប់ប្រជាពលរដ្ឋអស់រាប់លាននាក់ ។ ព្រះសង្ឃគ្រប់អង្គ នាថ្ងៃរសៀលនេះ និង ចេញមកដង្ហែរ ព្រះពុទ្ធបដិមារ ជាមួយទេវរូបរបស់ សាសនាព្រហ្មញ្ញ មាន ព្រះវិស្ណុ ព្រះព្រហ្ម ព្រះឥសូរ ព្រះគណេស ជាមួយនិងការ សូត្រមន្តប្រស់ព្រំទឹក ដើម្បីបណ្ដេញ ពពួកបិសាច ដែលនាំយកភាពមិនល្អ មកថ្ងៃទី១៧នេះ ។
តឹកតាងនៃចម្លាក់ ព្រះទេវៈទាំងអស់ដែលជិះលើសត្វយាន្តជំនិះរបស់ខ្លួន គ្រប់ព្រះហត្ថកាន់ទៅដោយគ្រប់សាស្ត្រាវុធ ដែលឆ្លាក់ នៅជ្រុងថែវខាងលិចចំហៀងខាងជើង នៃ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ពណ៌នាអំពីព្រឹត្តិការណ៍នៃការបើកច្រកទ្វារទេវតាទាំង២១ ដើម្បីធ្វើចម្បាំងរវាងពួកទេវៈ និង ពួកបិសាច ។
លោកជាស្ដេចដែលគ្រប់គ្រង ឋាននរក និងជាអ្នកកាន់ច្បាប់ ក្ដោបក្ដាប់នៃព្រលឹងវិញាណខ្មោចទាំងអស់ ព្រះយមរាជ មានសៀវភៅកំណត់ហេតុជីវិតរបស់មនុស្សទាំងអស់នៅលើផែនដី ហើយនៅពេលដែលមនុស្សណាអស់ជីវិត ព្រះយមរាជ នឹងបញ្ជូនកូនចៅរបស់ខ្លួន ឱ្យទៅយកព្រលឹងវិញ្ញាណមនុស្សនោះ មកឋាននរកដើម្បីកាត់ក្តី ។
តើសហគមន៍ពលរដ្ឋខ្មែរ អាមេរិកកាំង គួរចូលឆ្នាំខ្មែរយ៉ាងដូចម្ដេច?
How should the Cambodian-American community celebration Khmer New Year?
ពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិកកាំង គួរបង្កើតឱ្យមានក្បួនព្យុហយត្រាពេលល្ងាច មានដង្ហែរគោមរូបផ្កាយ រូបព្រះផ្សេងៗ តំណាងឱ្យ ក្បួនហែរទេវតា បង្កើតឱ្យមានពិធីប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងពេលប្រារព្ធពិធីហែរក្បួន ជាកិច្ចទទួលនូវសេចក្ដីក្រអូប ជាងនោះទៅទៀតគួរមានបាញ់នៅភ្លើងកាំជ្រួចផងដែរ គម្ពីរពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា បានបញ្ចាក់ថា វត្តអារាម ជាទីស្ងប់ស្ងាត់ផងដែរ តាមរយៈ លោកទេព ពិទូរឈឹមក្រសេម មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ធ្លាប់លើកឡើងថា មិនគួរឱ្យមានការរាំរែកវក់វីនៅពីមុខព្រះពុទ្ធបដិមាករនោះទេ វាជាអំពើបាប យើងក្រឡេកទៅមើលវត្តអារាមជាច្រើននៅកម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះនៅក្រមសីលធម៌ជាខ្លាំងការចាក់ធុងបាសដម្លង់នៅតាមវត្តអារាម ដោយញាក់ញ័រ កន្ត្រាក់ៗចាក់សុទ្ធតែបទ Remix នៅពីមុខព្រះវិហារ នៅចំពីមុខព្រះពុទ្ធអង្គថែមទៀត ហើយមានអ្នកខ្លះក៏ឈានទៅដល់ការវាយតប់គ្នាក្នុងវត្តអារាមផងដែរ នេះហើយជាអំពើអន្តរាយនៃសីលធម៌ទំនៀមវប្បធម៌ជាតិ ។ ព្រះសង្ឃមួយចំនួនដែលគាត់រៀនព្រះគម្ពីពុទ្ធសាសនាបានតិច ក៏កើតជាក្ដីទោម្នេញមិនដឹងទាក់ទាញក្មេងៗយុវជនបែបណាមកវត្តលេងកំសាន្ត មានតែចាក់ធុងបាសតម្លង់ក្នុងវត្តអារាម យ៉ាងអនាធិបតេយ្យ ទាំងដែលគ្រប់វត្តអារាមជាទីស្ងប់ស្ងាត់នៃព្រះធម៌ ។ ព្រះសង្ឃមួយចំនួនដែលបួសជំពាក់ដោយគលេស នៃតណ្ហាកាមគុណ បានបង្កើតឱ្យមានការរាំរែក ពាសពេញវត្ត ប្រាសចាកពីពាក្យថា វត្តជាទីសំណាក់ធម៌ និង ជាទីស្ងប់ស្ងាត់ ព្រះសង្ឃមួយចំនួននៅមិនទាន់យល់ពីវដ្តរបស់មនុស្ស ដែលសប្បាយ ក្នុងរូបភាពជា កុមារតូច កុមារជំទង់ កុមារពេញវ័យ ចូលដល់វ័យមនុស្សធំ វ័យមនុស្សចាស់ ក៏ធ្លាក់ចុះនៃការសប្បាយជាបន្តបន្ទាប់ ហើយធុញទ្រាន់និងការសប្បាយរបស់ក្មេងៗដែលកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់រហូតដែលយើងថា វដ្តនៃមនុស្ស (ភាពសប្បាយជាកង់រង្វង់)
ព្រេងនិទាន ចូលឆ្នាំខ្មែរ
តាមរយៈមហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ឆ្នាំ 1892 របស់លោក ឧកញ៉ា ហោរ៉ាធិបតី ទិព្វនៃ្យ នេត្យដួង ជាសម្ដេចហោរា ទីប្រឹក្សាផ្ទាល់ របស់ព្រះបាទនរោត្ដម បាននិទានអំពី ទេវៈ មហាព្រហ្ម បានបែងភាគជា អវតារ លោកកេរ្តិ៍ស្វារៈ ជាសក្កទេវរាជនៃឋានទេវតា បានកាត់ផ្ដាច់ សិរសារបស់ខ្លួនហៅថា កុបិល ដែលបានមកពីពាក្យ "ក្បិល" មានន័យថា ការកាត់ផ្ដាច់ ។ មហាព្រហ្ម ដែលជា អវតារ លោកកេរ្ត៍ស្វារៈ (Avatar Lokesvara) មានព្រះភ័ក្រ មុខបួន តំណាងឱ្យ ព្រហ្មវិហារធម៌ទាំង៤ មាន៖ មេត្តា ករុណា មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ តាមរយៈរឿងអក្សរសិល៍ខាងលើ យើងមានភស្តុតាងជាច្រើនទៀត តាមរយៈ ប្រាសាទបាយ័ន ដែលសាងសង់ ដោយព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ឧទ្ទិសចំពោះ អវតារ លោកកេរ្ត៍ស្វារៈ ក្នុងគោលគំនិតនៃការបង្រួម ព្រហ្មញ្ញសាសនា និង ព្រះពុទ្ធសាសនា ឱ្យក្លាយជាសាសនាតែមួយ ដើម្បីបង្កើតបានអរិយធម៌សាសនាដ៏រុងរឿងសម្រាប់មហានគររបស់ព្រះអង្គ ។
ព្រហ្មវិហារធម៌ទាំង៤
4 Brahma-vihara
មេត្តា
Mettā
មេត្តា ឬ មេត្រី (សំស្ក្រឹត: मैत्री) សេចក្តីស្រលាញ់ សេចក្តីរាប់អានគ្នា សេចក្តីសណ្ដោសប្រណី បំណងឲ្យអ្នក​ដទៃ​បាននូវសេចក្តីសុខ ។
ករុណា
Karuṇā
ករុណា (សំស្ក្រឹត: करुणा) សេចក្តីអាណិតអាសូរចំពោះខ្លួនឯង និង អ្នកដ៏ទៃ ដោយមិនចង់ឃើញនូវសេចក្ដីទុក្ខ របស់អ្នកដ៏ទៃ និង មានចិត្តប្រាថ្នាចង់ឱ្យអ្នកដ៏ទៃ ឆាប់រួចចាកសេចក្តីទុក្ខនោះ ។
មុទិតា
Muditā
មុទិតា (សំស្ក្រឹត: मुदिता) សេចក្តីរីករាយត្រេកអរ នៅពេលឃើញអ្នកដទៃ បានទទួលសេចក្តីសុខចម្រើន មានចិត្តត្រេកអរ និងអ្នកដទៃ ពេលឃើញអ្នកដទៃបានល្អ មិនមានចិត្តច្រណែន​និន្ទា​ឈ្នានីសឡើយ ។
ឧបេក្ខា
Upekṣā
ឧបេក្ខា (សំស្ក្រឹត: उपेक्षा) សេចក្តីមិនលម្អៀងចិត្ត ការរក្សាចិត្តជាកណ្ដាល មានទស្សនៈវិស័យវែងឆ្ងាយ ប្រកបដោយសេចក្ដីត្រិះរិះ និង ពិចារណា តាមរយៈការប្រតិបត្តិនៃចក្ខុ ។
មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ
Maha Sangkran Sutra
និទានអំពី សិរីមង្គលទាំង៣ប្រការ
Tales about the three kinds of glory
មានតំណាលនិទានថា នៅដើមនៃភទ្ទកប្ប មានសេដ្ឋីម្នាក់លោកមានកូនប្រុសម្នាក់ឈ្មោះថា "ធម្មបាលកុមារ" (Dhamabal Kumar) ដែលមាននូវចំណេះវិជ្ជាដ៏វិសេស ចេះភាសាសត្វ ​និងបានរៀនចេះចប់គម្ពីរត្រៃវេទតាំងពីអាយុបាន ៧ឆ្នាំ ។ សេដ្ឋីបិតាបានសាងប្រាសាទមួយ នាឆ្នេរទន្លេជាប់ដើមជ្រៃធំមួយ ដែលជាទីលំនៅរបស់បក្សីទាំងពួង ដើម្បីធ្វើការសម្មាធិ និងហាត់រៀន "ធម្មបាលកុមារ"បានក្លាយជាអាចារ្យក្មេងសមែ្តងមង្គលទេសនាផេ្សងៗដល់មនុស្សទាំងពួងផងក្នុងលិទ្ធិ ពុទ្ធសាសនា ។ គ្រានោះការសាបព្រោះព្រះពុទ្ធសាសនារបស់ធម្មបាលកុមារបានល្បីរន្ទឺដល់ "កុបិលមហាព្រហ្ម" (Kobil Maha Brahma) or (អង់គ្លេស: Avatar Lokesvara) ជាទេពនៃ "ទេវៈមុខ៤" ដែលជាអ្នកសមែ្តងមង្គលដល់មនុស្សទាំងពួងក្នុងលទ្ធិ ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ពេលនោះកុបិលមហាព្រហ្ម បានប្រមើរមើលហើយឆ្ងល់ថាហេតុអ្វីបានជាព្រះពោធិសត្វ  (Bodhisattva) ទៅចាប់កំណើតជាធម្មបាលកុមារហើយប៊ែរជាចង់លើកពុទ្ធសាសនាឱ្យល្បីរន្ទឺជាង ព្រហ្មញ្ញសាសនា របស់អត្មាអញទៅវិញ!? ដើម្បីចង់ផ្ចាញ់ព្រះពោធិសត្វ ដែលចាប់កំណើតជាធម្មបាលកុមារ កុបិលមហាព្រហ្មក៏ក្រឡាខ្លួនជា "សមនៈព្រាហ្មណ៍" (Brahmanism) យាងចុះមកសួរនៅចំនោទប្រស្នា "៣ប្រការ" ដល់ធម្មបាលកុមារ ដោយសន្យាទុកថា បើដោះប្រស្នាបានអត្មាដែលជាសមនៈព្រាហ្មណ៍ នេះបាន អត្មាអញនិងកាត់ក្បាលបូជា ចំពោះធម្មបាលកុមារ តែបើធម្មបាលកុមារដោះប្រស្នានេះមិនរួចទេ អត្មាអញនិងកាត់ក្បាលធម្មបាលកុមារ ដើម្បីបូជាចំពោះព្រហ្មញ្ញសាសនាវិញ ។ ធម្មបាលកុមារសុំឱ្យពន្យារពេលចំនួន ៧ថៃ្ងសិន ដើម្បីគិតប្រស្នា លុះកន្លងទៅ ៦ថៃ្ងហើយក៏នៅតែគិតមិនឃើញដឹងខ្លួនថាព្រឹកនេះនឹង ត្រូវស្លាប់ដោយអាជ្ញាកុបិលមហាព្រហ្មជាប្រាកដហើយដូចេ្នះ គួរតែរត់ ទៅលាក់ខ្លួន ពួនអាត្មាឱ្យឆ្ងាយប្រសើរជាង ។ ការគេចវេសរបស់ធម្មបាលកុមារបានទៅសំរាកនៅ ដើមត្នោត មួយដែលជាសំបុកសត្វឥន្រី្ទញីឈ្មោលមួយគូអាស្រ័យនៅ ។
"ប្រស្នាទី១ ត្រូវឆ្លើយថា នៅមុខ"ហេតុនេះទើបមនុស្សទាំងឡាយត្រូវយកទឹកលប់មុខ ដើម្បីជាមង្គលនៅ ពេលព្រឹក ។​ ថ្ងៃអាទិត្យ ។ ក្រោយមកធម្មបាលកុមារបានឆ្លើយដោះស្រាយប្រស្នានោះរួចពី "សមនៈព្រាហ្មណ៍" នោះ ព្រាហ្មណ៍នោះក៏សុខចិត្តចាញ់និងកាត់ក្បាលដើម្បីបូជា ។ ព្រាហ្មណ៍នោះមុននិងកាត់ក្បាលរបស់ខ្លួន បានក្រឡាខ្លួនជា កុបិលមហាព្រហ្មវិញ រួចហៅបុត្រីខ្លួនទាំង៧អង្គ មកប្រាប់ថា ឥឡូវបិតាត្រូវកាត់ក្បាលបូជាចំពោះធម្មបាលកុមារ ដែលចាញ់ភ្នាល់ប្រស្នានោះ តែបើដាក់ក្បាលបិតានៅលើផែនដី ក៏នឹងកើតជាភ្លើងឆេះទាំងលោកធាតុ ហើយបើបោះទៅលើអាកាសនិងគ្មានភ្លៀងរាំងស្ងួត បើចោលក្នុងមហាសមុទ្រទឹកនិងរីងស្ងួតហួតអស់ ចូលបុត្រីយកក្បាលបិតាទៅតម្កល់នារូងភ្នំកៃឡាស (អង់គ្លេស: Mount Kailash) ដូចេ្នះសូមបុត្រីទាំង៧ យកពានមកទទួលក្បាលរបស់បិតា បណ្ដាំចប់ហើយ កុបិលមហាព្រហ្មក៏កាត់ក្បាលហុច ទៅយឱ្យនាង "ទុង្សាទេវី" ដែលជាកូនច្បង ។ នាង ទុង្សាទេវី ក៏យកពានមាសទៅទទួលក្បាលបិតារួចហោះ ហែរប្រទក្សិណភ្នំព្រះសុម៉ែរុរាជ ជុំចក្រវាឡ តាមផ្លូវព្រះអាទិត្យចរណ៍ គំរប់ចំនួន ៦០នាទី ហើយក៏ដង្ហែរព្រះសិរសាបិតា ទៅប្រតិស្ឋានទុក ក្នុងមណ្ឌលនៅក្នុងគុហាគន្ធៈមាលី នាភ្នំនៃភំ្នកៃឡាស រួចបូជានៅគឿ្រងទិព្វផេ្សងៗ រួចហើយក៏ជុំនំអស់ទេវតា និងទេពនិករ (Teravada) នៃលទ្ធិវេទ (អង់គ្លេស: Ved) ទាំងមួយសែនកោដិទៅស្រង់ទឹក អនន់តៈ មហាស្រះ ដែលមានទឹកហូរចេញពីបំពង់ថ្មកែវ នៃមាត់ ព្រះគោឧសភារាជ ដែលជាយាន្តជំនិះរបស់ "ព្រះឥសូរ" ដោយភាពត្រជាក់ត្រជុំក្សេមក្សាន ព្រះហរទ័យ ទើបនាំគ្នាសមទានសីលដោយសេចក្ដីសមនស្សរីករាយគ្រប់ៗព្រះអង្គក្នុង "ភៈគៈវតីសភា" ដែល "ព្រះវិស្វៈកម្មទេវបុត្រ" ជាជាងវិស្វករ នៃឋានសួគ៌ និមត្តថ្វាយ ហើយបន្ទោរបង់នូវអពមង្គលឱ្យជ្រះស្រឡះដើម្បីចំរើននូវសុភមង្គល សិរីសួស្ដីជន្មាយុយុឺនយូរ ដល់មនុស្សសត្វលោកទាំងឡាយ ឱ្យទទួលបាននូវសេចក្ដីសុខតរៀងទៅ ។ លុះ​ដល់​គម្រប់ ១ឆ្នាំជា សង្ក្រាន្ត ​នាងទេវតា​ទាំង ៧ អង្គ ​ក៏​ផ្លាស់​វេនគ្នា មក​អញ្ជើញ ព្រះសិរ​សាកុបិលមហាព្រហ្ម ដែលរក្សាទុកក្នុងរូងភ្នំទឹកកកនាភ្នំកៃឡាស ខេត្តហេមពាន នាំចេញមកដំកល់លើពានមាសហោះហើរប្រទក្សិណ ភ្នំព្រះសុម៉ែរុរាជ ចំនួន ៦០នាទី ទើបយាងត្រឡប់ទៅដំកល់ទុក ព្រះសិរសា បិតា នៅកន្លែងដើមវិញ រួចទើប​​ត្រឡប់ទៅស្ថានទេវលោកវិញ ។
ពន្យល់និទាន
អរុក្ខ អារ័ក្ស អ្នកតា ទេវតា មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។
(Mount Kailash) ។
ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧
The 7 Devata Sangkran
ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែរ សិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។
អត្ថន័យនៃពណ៌មង្គលប្រចាំថ្ងៃទាំង៧
The meaning of 7 color glory of daily happiness
អត្ថន័យនៃសំលៀកបំពាក់ ពណ៌មង្គលប្រចាំថ្ងៃ នៃសប្ដាហ៍របស់កម្ពុជា ដែលបានដកស្រង់ចេញពីពណ៌មង្គលរបស់ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលជាពណ៌តំណាងឱ្យថ្ងៃកំណើតរបស់ពួកគេ បុរាណខ្មែរលោកមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ប្រសិនបើពួកគេអនុវត្តដោយស្លៀកពាក់ តាមពណ៌នៃថ្ងៃកំណើតរបស់ពួកគេ នោះពួកគេនិង ជួបនូវភាពជោគជ័យ សុភមង្គល ភាពសុខដុមរមនា សុខភាពល្អ និងសំណាងល្អ, ពណ៌តំណាងថ្ងៃនិមួយៗមានអត្ថន័យដូចតទៅ៖ ​
ថ្ងៃអាទិត្យ ជាក្រុមមនុស្សដែលមិនចេះអែបអបអ្នកដ៏ទៃ បើមានចិត្តពិរោធ (ខឹង) និងកើតជាភ្លើងខ្លាំង ដូចនេះរមែងធ្វើឱ្យកិច្ចការរបស់ខ្លួនតែង ខូចខាតអាសាបង់ឥតការ និង ស្ដាយក្រោយជានិច្ច បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ក្រហមដើម្បីជាមង្គល ចេះគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ដែលធ្វើឱ្យខ្លួនគេយល់ថា ខ្លួនរបស់គេនិងធ្វើតែកាងារចាំបាច់ សម្រាប់រូបគេផ្ទាល់ប៉ុនណោះ ។
ថ្ងៃច័ន្ទ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលសេពគប់មិត្តភ័ក្ត បានល្អតែដំបូងប៉ុនណោះ លុះយូរទៅច្រើនព្រងើយៗដាក់គ្នា ហើយក៏បាត់បង់ទំនាក់ទំនងដែលអាចបង្កើតជាឱ្យកាស និង ប្រយោជន៍ដល់រូបគេ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌លឿងទុំដើម្បីជាមង្គល ចេះធ្វើសេចក្ដីសមនោស ចេះរក្សាទំនាក់ទំនង ការប្រាស្រ័យទាក់ទង ដើម្បីបានជាប្រយោជន៍តទៅមុខទៀត ។
ថ្ងៃអង្គារ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលពោពេញទៅដោយហេតុផលច្រើន គេច្រើនមានសេចក្ដីភ័យព្រួយច្រើនទៅលើរឿងកាងារអ្វីមួយ ជាមនុស្សខ្លាចមុខខ្លាចក្រោយ ធ្វើកិច្ចការអ្វីមួយច្រើនអែអង់ និងពឹងពាក់ទៅលើអ្នកដទៃ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ស្វាយ ដើម្បីជាមង្គល បង្កើនសេចក្ដីក្លាហាន និងភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯង នោះកិច្ចការអ្វីៗក៏បានសម្រេចផងដែរ ។
​​* ថ្ងៃពុធ (Olive drab ) ​ពណ៌សុីលៀប តំណាងអោយថ្ងៃសុទិដ្ឋិនិយម ភាពជាអ្នកដឹកនាំ ។ ថ្ងៃពុធ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលច្រើនតែមើលងាយការងារ និង ស្ថានកាល ហើយចូលចិត្តនិយាយអួតអាងទៅអ្នកដ៏ទៃ និងមិនចេះខ្លាចអ្នកណាឡើយ ដូចនេះហើយរូបគេផ្ទាល់ច្រើនសម្បូរគេស្អប់ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌សុីលៀប ជាមង្គលដើម្បីឱ្យមានគំនិតសុទិដ្ឋិនិយម ការយល់ល្អគិតល្អចំពោះអ្នកដទៃ ទើបអាចដឹកនាំខ្លួនឯងបានល្អគេចចេញពីការស្អប់ខ្ពើមផងដែរ ។
ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលមិនចូលចិត្តការនិយាយស្ដីច្រើន ហើយការងាររបស់គេច្រើនមានប្រសិទ្ធភាព ព្រោះគេជាមនុស្សម៉ត់ចត់ចំពោះការងារផងដែរ តែគេច្រើនមានសេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់ចំពោះអ្នកជុំវិញខ្លួន ដោយការគិតអវិជ្ជមានទៅលើអ្នកដ៏ទៃ និងការចាប់កំហុសរបស់អ្នកដ៏ទៃ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌បៃតង ជាមង្គលដើម្បីឱ្យរូបគេចេះវិនិច្ឆ័យ ថ្លឹងថ្លែង ព្រោះការចាប់កំហុសអ្នកដ៏ទៃ បង្កើតបានតែការមិនចុះសំរុងគ្នា និងមិនធ្វើឱ្យរូបគេមានភាពរីកចម្រើនរុងរឿងនោះទេ ។
ថ្ងៃសុក្រ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលមិនទុកចិត្តអ្នកដ៏ទៃជាងរូបគេផ្ទាល់នោះទេ ទោះក្នុងសភាពណា ការណ៍ណាក៏ដោយ រូបគេចូលចិត្តសួរដេញដោល បញ្ជាក់សំដីគ្នាណាស់ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ខៀវ ជាមង្គល ព្រោះភាពអំណត់ព្យាយាម និងការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់អ្នក សុទ្ធតែកើតមានបានដោយសារថ្វីដៃរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ ។
អត្ថន័យ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ
The meaning of Khmer New Year
ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ (Khmer New Year) មានន័យថា ពិធីបុណ្យឆ្លងឆ្នាំថ្មី របស់ប្រជាជាតិខ្មែរ ដែលផ្សារភ្ជាប់ ទៅនិងវប្បធម៌ចំរុះរបស់ពួកគេ ។ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពាក្យ "ចូលឆ្នាំខ្មែរ" ជាផ្លូវការណ៍ ដើម្បីសម្គាល់ថា នេះជាពិធីចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ជាតិសាសន៍ខ្មែរ ដែលមានតាំងពីការរាប់ឆ្នាំ តាមប្រតិទិន ចុល្លសករាជ (Chulasakaraj) ដែលកម្ពុជាចាប់ផ្ដើមរាប់ក្នុងឆ្នាំ ៦៣៧ នៃគ.សករាជ ដែលគិតចាប់ពី ស.វទី៧ មកម៉្លេះ ដែលគេបានតាំងវេលា តាមផ្កាយនក្ខត្តឬក្ស ចូលមកកាន់មេសៈរាសី ដែលមានស័កចំនួន ១០ ប៉ុនណោះដូចជា៖ ឯក​ស័ក, ទោស័ក, ត្រី​ស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក ។
កតព្វកិច្ចចូលរួមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ
ក្នុងនាមជាប្រជាជាតិខ្មែរ ត្រូវចូលរួមថែរក្សា ការពារ លើកស្ទួយ ទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ របស់យើងដូចម្ដេចខ្លះ ?
ការរក្សានូវអត្ថន័យចូលឆ្នាំខ្មែរ
ប្រវត្តិចូលឆ្នាំខ្មែរ
Khmer New Year History
ចន្ទគតិ
ចន្ទគតិ បា. ( ន. ) ដំណើរព្រះចន្ទ : លើកខែតាមចន្ទគតិ, កំណត់ថ្ងៃខែតាមចន្ទគតិ ។ ចន្ទគតិកាល បា. ( ន. ) កាលរដូវដែលកំណត់តាមដំណើរព្រះចន្ទក្នុងឆ្នាំមួយៗ ចែកជារដូវមាន ៣ គឺ ហេមន្តៈ រដូវរងា មាន ៤ ខែ រាប់តាំងពីថ្ងៃ ១ រោច ខែកត្ដិក ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែផល្គុន, គិម្ហៈ រដូវក្ដៅមាន ៤ ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១ រោចខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែអាសាឍ, វស្សា រដូវភ្លៀងមាន ៤ ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១ រោចខែអាសាឍ ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកត្ដិក, រួមទាំងបីរដូវជា ១២ខែ ត្រូវជា គម្រប់១ឆ្នាំ, តែបើឆ្នាំ ដែលមានអធិកមាសលើស ខែអាសាឍ ២ ដង នោះ ត្រង់គិម្ហៈរដូវ មាន ៥ខែ គឺរាប់ពីត្រឹមថ្ងៃ ១រោច ខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែទុតិយាសាឍ, ឆ្នាំនោះមាន ១៣ ខែ, ហៅថា ឆ្នាំមានអធិកមាស ។ បើឆ្នាំមានអធិកវារៈ ត្រង់ខែជេស្ឋត្រូវមាន ៣០ថ្ងៃ ខុសពីធម្មតា ខែអាសាឍ ជួនកាលមាន ២ដង បើយកលេខប្រើជាជំនួសខែ បឋមាសាឍ ត្រូវដាក់លេខ ៨ ក្រោមសូន្យ ( ᧠ ), ខែ ទុតិយាសាធ ត្រូវដាក់លេខ ៨ ពីរតម្រួតលើគ្នា ( ᧰ ) ចន្ទមណ្ឌល ក្នុងអាកាសក៏ហៅថា ខែដែរ : សំពះព្រះខែ, ខែរះ, និង ខែលិច ។ ទុតិយាសាឍ –យ៉ាសាត បា.; សំ. ( ន. ) (ទុតិយាសាឡ្ហ; ទ្វិតីយាសាឍ) ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១ គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ) ហៅខែ ទុតិយាសាឍ ។
សេចក្តីប្រតិកម្ម លើកទី 2
មានដូចជា៖ គ្រូបង្រៀន ដេប៉ាតឺម៉ង់ ផ្នែកគណិតវិទ្យា បណ្ឌិតសភាផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ មន្ត្រីជំនាញផ្នែក សារពត៌មាន ព្រះសង្ឃផ្នែកធម្មទាន បុគ្គលផ្នែកអចលនទ្រព្យ ផ្សេងៗ ពួកគេគ្មានការងារធ្វើ ឬ យ៉ាងណា ចាំមកអង្គុយតែទើសឆ្កឹះឆ្កៀល វប្បធម៌ទំនៀមរបស់កម្ពុជាតាមការយល់ឃើញ របស់ពួកគេ ពេលខ្លះពួកគេ ចង់កែប្រែ ឬ ចង់លុបបំបាត់នៅទំនៀមវប្បធម៌របស់កម្ពុជាថែមទៀត ។
ចុះបើយើងប្រើក្អមជះទឹកវិញ និងមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ ?
គេអាចត្រឹមយក មកចាក់ទឹក ឬ ច្រូចទឹកបាន តើយើងជះទឹកយ៉ាងដូចម្ដេច បើវាមានបរិមាណធ្ងន់ ? ភាគច្រើនខ្មែរពីបុរាណ ប្រើវាដោយការកណ្ដៀត និង ទូលក្អម ប៉ុនណោះ គិតចាប់ពី សម័យអង្គរ មកដល់សង្គមរាស្ត្រនិយម រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ មិនដែលជួបសោះការយកក្អមដាក់ទឹកមកជះគ្នានេះ តើលោកបណ្ឌិតនោះបាន រកឃើញរបកគំហើញនេះពីណាដែរ ? បើតាមបុរាណចារ្យ យល់ឃើញ ការយកក្អមទឹកមកជះគ្នា មានហានិភ័យណាស់ អាចបង្ករជាអំពើហិង្សា គប់គ្នារបួសស្លាប់ដោយក្អម បង្ករតែសេចក្ដីអន្តរាយដល់ទំនៀមខ្មែរប៉ុនណោះ ។ មានតែល្បែងប្រប្រិយមួយគត់ដែលគេប្រើក្អម នោះគឺ ល្បែងវាយក្អម ហើយមិនមានកំណត់ត្រាណាផ្សេងដែលខ្មែរបុរាណបានកត់ត្រាទុក អំពីបែបផែននៃការលេងក្អមបែបផ្សេងពីនេះទៀតនោះទេ សូមអរគុណ ។
ក្រមសីលធម៌ពត៌មាន ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ
(មិនថាបក្សនយោបាយទាំងអស់នៅកម្ពុជា) (មានន័យថាសារពត៌មានរួមចំណែកជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ)
សេចក្តីថ្កល់ទោស
ក៏ដូចជាថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃក្រសួងវប្បធម៌ និង ក្រសួងពត៌មាន សូមចូលរួមបញ្ឈប់ដាច់ខាត រាល់ជន់ទាំងឡាយណាដែលស្លៀកពាក់តែងកាយ ជាពួកទេវតា ហើយយកទៅធ្វើជាសេចក្ដីលេងសើចបង្ហោះជាការលេងកំប្លុកកំប្លែង ផុសនៅតាមបណ្ដាញសង្គមផ្សេងៗ ដែលប្រាសចាកពីសេចក្ដីគោរពរបស់ដូនតាខ្មែរទាំងស្រុង ដែលសំលៀកបំពាក់ទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកជា សំលៀកបំពាក់ថ្លៃថ្នូរ និងជានិមិត្តរូបតំណាងឱ្យរបាំទេវៈរបស់កម្ពុជាផងដែរ ដែលយើងគ្រប់គ្នាសម្គាល់ថា ជាសំលៀកបំពាក់នៃរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ។
កិច្ចពិធីទាក់ទងនិងគោម នៅកម្ពុជា
Lantern Ceremony in Cambodia
ចូលឆ្នាំខ្មែរ ។ English: Lantern hanging ceremony held in the festival Khmer New Year.(April)
តំណភ្ជាប់អត្ថបទ
Article links
អត្ថបទ ប្រៀបធៀប
Articles Comparison
អត្ថបទ នៃការចងក្រងនៅ វីគីភីឌាខ្មែរចែកចេញជា ៤ ប្រភេទ ប្រភេទទី១ ការចងក្រងតាមកម្រិតសិក្សា របស់ យូស័រ (User) ដែលធ្វើការសរសេរចងក្រងតាមលំនាំ ដើមទាំងស្រុង ហៅថាអត្ថបទចម្លង អ្នកចងក្រងមានកម្រិតយល់ដឹងតិច ការដាក់ប្រភពឯកសារយោង មិនច្បាស់លាស់ ការដាក់ប្រភពឯកសារមិនត្រឹមត្រូវ ។
ប្រភេទទី២ ការចងក្រង ដោយផ្អែកលើ ការដាក់ឯកសារយោងតាមប្រភពតំណភ្ជាប់ក្រៅ លើបណ្ដាញណាមួយ ដោយមិនមានស្ថាប័ន ជំនាញទទួលស្គាល់ ឧទាហរណ៍: ការដាក់ឯកសារយោងតាម វេបសាយផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជា៖ Blog spot, World press, ផ្សេងៗ ដែលជាប្រភពបង្កើតឡើងដោយខ្លួនឯង ដោយមិនមានការ ទទួលស្គាល់ដោយ គ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយ និង មិនមានអាជ្ញាប័ណ្ណ ចេញផ្សាយត្រឹមត្រូវ និង មិនមានសូម្បីតែឈ្មោះអ្នកនិពន្ធ ។
ឧទាហរណ៍: អ្នកនិពន្ធជំនាន់មុន ស្រាវជ្រាវនិងចងក្រងចេញផ្សាយជាសៀវភៅមួយក្បាល បន្ទាប់មកអ្នកជំនាន់ក្រោយបានស្រាវជ្រាវឃើញអត្ថបទនេះ ក៏យកវាមកបន្ត ដោយបន្លំថាខ្លួនជាអ្នកស្រាវជ្រាវ និង ចងក្រង ដែលជាការរំលោភលើសិទ្ធអ្នកនិពន្ធជាខ្លាំង ហើយវាជាចេទនាក្នុងការបន្លំស្នាដៃ អ្នកជំនាន់មុនផងដែរ ដូចនេះហើយ អ្នកជំនាន់ក្រោយគួរផ្លាសប្ដូរឥរិយាបទ គួរជំនួសដោយពាក្យថា ប្រែសម្រួល (Edition) មានន័យថា អ្នកបានយកអត្ថបទដើមជាគោល ហើយអ្នកសរសេរបន្ថែមនូវប្រយោគឃ្លាណាមួយ ដែលអ្នកអាចរកឃើញពីប្រភពឯកសារផ្សេងទៀតហើយយកមកប្រែសម្រួលបញ្ចូលគ្នា ។
ម្រេចខេត្តកំពត
រមណីដ្ឋានឆ្នេរកែប
ខេត្តកែបជាខេត្តមួយនៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រភាគ ខាងត្បូង ជាអតីតរមណីយដ្ឋានដែលត្រូវបានគេស្គាល់ពេញប្រទេសកម្ពុជា និង ពិភពលោកដោយសារ ឆ្នេរសមុទ្រដ៏ស្រស់ស្អាតសម្រាប់ការសម្រាកកំសាន្តនិងការគេងហាលថ្ងៃ និងញាំុំក្ដាមសមុទ្រស្រស់យ៉ាងឆ្ងាញ់ពិសា។ ប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ខេត្ត នេះមានជីវិតរស់ឡើងវិញជាមួយភ្ញៀវបរទេសនិងក្នុងស្រុកដែលធ្វើ ដំណើរទៅរមណីយដ្ឋានដ៏ប្រណីតតាមឆ្នេរសមុទ្រ កោះតំបន់ត្រូពិក និងអាហារសមុទ្រ ដ៏ឆ្ងាញ់ពិសា។ អំឡុងយុគមាសរបស់ប្រទេសកម្ពុជាមុន ឆ្នាំ១៩៧០, តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រនេះជាកន្លែងកំសាន្ដសម្រាប់អ្នកមាន។ ទោះបីជាឆ្នេរកែបមិនធំដូចឆ្នេរខេត្តព្រះសីហនុក្ដី ក៏អ្នកធ្វើដំណើរទៅទីនោះអាចទទួលបានបរិយាកាសស្ងប់ស្ងាត់ និងឆ្នេរខ្សាច់ដ៏ស្រស់ស្អាត។ ផ្នែកតូចមួយនៃឆ្នេរសមុទ្រមានការលក់ ក្ដាមជាទៀងទាត់ (ផ្សារក្ដាម) នៅជាប់មាត់ទឹកនោះដែលបម្រើជាទិសដៅទេសចរយ៉ាងមានប្រជាប្រិយ។ អ្នកនេសាទនាំយកមកកន្រ្តកក្ដាមពីលើទូក និងមានភោជនីយដ្ឋាននៅជិតទឹកសមុទ្រដែលចម្អិនយ៉ាងស្រស់ៗ ជាធម្មតាមានស្ងោរជាមួយគ្រឿងក្រអូបដែលជាម្រេចដ៏ល្បីល្បាញរបស់ខេត្តកំពតផងដែរ។ នៅទីនោះក៏មានត្រី មឹក បង្គា ដែលត្រូវបានគេចម្អិនយឺតៗនៅលើឆ្នេរខ្សាច់នៅខាងមុខភោជនីយដ្ឋាន។ សម្រាប់ការសម្រាកពីការធ្វើដំណើរពេញ មួយថ្ងៃ ជាញឹកញាប់ភ្ញៀវក៏អាចធ្វើដំណើរទៅកោះជិតៗនោះដូចជាកោះទន្សាយ ដែលអាចជិះទូកតែបន្តិចពីឆ្នេរកែប។ នៅទីនេះអ្នកនឹងឃើញទេសភាពមាត់សមុទ្រ ព្រៃឫស្សី បឹងកាឡូ ភាពស្រស់ស្អាតនៃជនបទផ្សេងទៀត។ ទូកនឹងវិលត្រលប់វិញនាពេលល្ងាចដែលមិនខកខានមើលថ្ងៃលិចឡើយ។ ចំពោះអ្នកដែលចូលចិត្តសម្រាកចេញពីការដេកលេងឆ្នេរសមុទ្រ ក៏អាចទៅលេងរូងថ្មកំបោរ ដែលខ្លះក៏មានទីសក្ការៈផងដែរ។
ចូលឆ្នាំខ្មែរ
អត្ថបទ ប្រៀបធៀប
ប្រភេទទី៣ ការចងក្រងអត្ថបទខុសជំនាញវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្លួន មានន័យថា អ្នករៀនផ្នែកផ្សេង និង មានកម្រិតវប្បធម៌ផ្នែកផ្សេង ហើយអ្នកមកចងក្រអត្ថបទផ្ទុយពីកម្រិតយល់ដឹងរបស់ខ្លួន ឧទាហរណ៍ អ្នកចេះជំនាញចងកូដ (Coder) ប៉ុន្តែអ្នកបែរជាមកសរសេរ ឬ ចងក្រងអត្ថបទ ដែលខុសពីជំនាញរបស់ខ្លួន មានន័យថា អ្នករៀនមុខវិជ្ជាផ្សេង ហើយអ្នកមកចងក្រង អត្ថបទ វប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រជាដើម ដែលធ្វើឱ្យអ្នកផ្សេងដែលចូលមើលអត្ថបទរបស់អ្នកទទួលបានការយល់ខុស ។
ប្រភេទទី៤ ការចងក្រងអត្ថបទដោយអ្នកជំនាញ មានន័យថា អត្ថបទដែលគេបានចងក្រង មានការរៀបពាក្យពេចន៍បានល្អ មានការពន្យល់ច្បាស់លាស់ មានឯកសារយោងច្បាស់លាស់ មានឈ្មោះអ្នកនិពន្ធ មានការបរិច្ឆេទ នៃឆ្នាំចេញផ្សាយ មានឈ្មោះដើម របស់អត្ថបទគោល មានការទទួលស្គាល់ពីអ្នកជំនាញ គាំទ្រដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ភផ្សាយ អត្ថបទដែលបានចងក្រង មានបញ្ជីរលេខសៀវភៅ ដែលត្រូវនិងចំណេះជំនាញរបស់អ្នកចងក្រង ។
ដោយការរៀបរាប់ខាងលើនេះ រាល់អត្ថបទដែលចងក្រង វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា នៅលើអត្ថបទវីគីភីឌាខ្មែរ សូមបងប្អូនពិនិត្យរាល់ខ្លឹមសារអត្ថបទ និង តំណភ្ជាប់ ឯកសារយោង ឱ្យបានច្បាស់លាស់ ជាពិសេសការចងក្រងអត្ថបទ វប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ជាភាសាអង់គ្លេស ចងក្រងដោយពួកបរទេស ភាគច្រើនគឺមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ ដូចនេះហើយ សូមបងប្អូនយល់ដឹងអំពីចំនុចនេះ សូមបញ្ឈប់ការចែកចាយ អត្ថបទវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា តាមរយៈអត្ថបទនៃ English Wikipedia ដោយជនបរទេសទាំងនោះ ធ្វើតាមច្បាប់គោលការរបស់គេ ដោយរក្សានូវស្នាដៃអ្នកចងក្រងមុន ដូចនេះយើងមិនអាចចូលទៅកែសម្រួលអត្ថបទក្នុង Article នោះបានទេ ពួកគេ និង Block យើងចេញហើយហើយចោទប្រកាន់ User របស់យើងថា ជា User អាយ៉ង ។
ឧទាហរណ៍: Article Cambodian New Year ដែលជាអត្ថបទមិនត្រឹមត្រូវ ហើយខ្លឹមសារនៃអត្ថបទនេះ ត្រូវបានជនជាតិថៃមួយចំនួន យកវាមកវាយប្រហារ វប្បធម៌កម្ពុជា នៅលើបណ្ដាញសង្គមថ្មីៗនេះ ហើយអត្ថបទក្នុង article នេះត្រូវបានពួកជនបរទេសដែលខុសជំនាញវិជ្ជាមុខជំនាញរបស់ពួកគេ ធ្វើការការពារ និង ចងក្រងអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ហើយយើងមិនងាយស្រួលក្នុងការចូលទៅប្រែសម្រួលនោះទេ ពួកវានិងប្លុកយើងចេញដោយចោទប្រកាន់ថា អាយ៉ង user ដោយពួកវាចាំបាច់ក្នុងការប្លុកមិនឱ្យមានការកែប្រែក្នុង article ដែលពួកវាបានកាន់កាប់នោះទេ ។
ដូចច្នេះ
See also
តើពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី មេសៈរាសី មាននៅប្រទេសណាខ្លះ នៃតំបន់អាសុីភាគខាងត្បូង ? តើពួគគេចាប់ផ្ដើមប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួននៅពេលណា ?
(New Year fall in April)
ភ្នំបាយឆៅ
រូបភាពតូច ភ្នំបាយឆៅមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិពូលូង សង្កាត់រមនា ក្រុងសែនមនោរម្យ ខេត្តមណ្ឌលគីរី។ តំបន់ដែលធ្លាប់តែមានគ្រោះថ្នាក់ដោយសាររអិល និងមានចំណោតខ្ពស់ៗ ត្រង់ចំណុចភ្នំបាយឆៅ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិពូលូង សង្កាត់រមនា ក្រុងសែនមនោរម្យ ខេត្តមណ្ឌលគីរី ពេលនេះបានប្រែរូបរាងទៅជាកន្លែងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ ពិសេសការផ្តិតយកទស្សនីយភាពធម្មជាតិខៀវស្រងាត់នារដូវវស្សា។ រំលឹកពីអតីតកាលដ៏ព្រឺព្រួចរបស់ភ្នំបាយឆៅ ដែលជាភ្នំមួយខ្ពស់ តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៧៦ ចេញពីក្រុងសែនមនោរម្យ សំដៅទៅខេត្តរតនគិរីដោយកាត់តាមភូមិសាស្ត្រស្រុកកោះញែក។ ភ្នំមានចំណោតខ្ពស់ ដែលមានផ្លូវពោរពេញដោយថ្មរដិបរដុប រអិលខ្លាំង មើលចុះមកខាងក្រោមស្ទើរដាច់កន្ទុយភ្នែក និងមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ស្លាប់ និងរបួសមនុស្សជារឿយៗ។ ការធ្វើចរាចរណ៍បានតែរថយន្តកែច្នៃ ឬរថយន្តខ្ពស់ ឯរថយន្តតូចមិនអាចធ្វើដំណើរបានឡើយ។ ដោយហេតុតែពិបាកធ្វើដំណើរពេក ទើបអ្នកដំណើរតែងតែឈប់សម្រាកដាំបាយនៅទីនោះ។ ប៉ុន្តែដោយសារតែខេត្តមណ្ឌលគិរី មានអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង និងមានសំណើមខ្យល់បក់ជាប្រចាំ ធ្វើឲ្យការដាំបាយនៅម្តុំនោះ ពុំបានឆ្អិនល្អនោះទេ ទើបគេប្រសិទ្ធនាមឈ្មោះភ្នំមួយនេះថា "ភ្នំបាយឆៅ" តែម្តងទៅ។ អំឡុងឆ្នាំ២០១២ ផ្លូវជាតិលេខ៧៦ បានស្ថាបនាយ៉ាងល្អស្អាត ទើបចំណុចភ្នំបាយឆៅ មានស្ថានភាពល្អប្រសើរដល់សព្វថ្ងៃ។ ភ្នំបាយឆៅ ត្រូវបានម្ចាស់ដីឯកជនស្នើសុំផ្ទាល់មាត់មកមន្ទីរទេសចរណ៍ ខេត្តមណ្ឌលគិរី ដើម្បីស្ថាបនា និងកែច្នៃទៅជាទីកន្លែងកម្សាន្ត និងទស្សនាទេសភាពធម្មជាតិិនៃសមុទ្រឈើដ៏ធំល្វឹងល្វើយយ៉ាងពិសេសមួយទៀត ក្រៅពីភ្នំដោះក្រមុំ និងសមុទ្រឈើ ក្នុងភូមិឡៅកា ក្រុងសែនមនោរម្យ។ លោក ឡុង វិបុល អភិបាលក្រុងសែនមនោរម្យបានកោតសរសើរចំពោះវិស័យឯកជន ដែលបានចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍផ្នែករមណីយដ្ឋានធម្មជាតិនេះ។ ការរួមចំណែកនេះ បានទាញយកប្រាក់ចំណូលពីវិស័យទេសចរណ៍ ដែលអាចផ្តល់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងមូលដ្ឋានបានមួយចំណែក ។
ឯកសារយោង
បាយឆៅ
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ថៃអន្តរជាតិ
ក្រុមហ៊ុន ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ថៃសាធារណៈអន្តរជាតិលីមីត ធ្វើពាណិជ្ជកម្មជា ក្រុមហ៊ុនថៃ (บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) គឺជាក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនទង់ជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ ។  បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៦១ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះមានទីស្នាក់ការកណ្តាល របស់ក្រុមហ៊ុននៅ ផ្លូវវិភាវត្តីរ៉ាងសិត សង្កាត់ចតុចក្រ ទីក្រុងបាងកក,  ហើយដំណើរការជាចម្បងពីអាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ ។ ថៃ គឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃ ស្តារអឹឡាយអេន ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះគឺជា ម្ចាស់ភាគហ៊ុន ធំទីពីរនៃក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍តម្លៃទាបនកអ៊ែរ ជាមួយនឹងភាគហ៊ុន ១៥.៩៤ភាគរយ (២០២០) ហើយវាបានបើកដំណើរការក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ក្នុងតំបន់ក្រោមឈ្មោះ ថៃស្មាយ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១២ ដោយប្រើប្រាស់ យន្តហោះអ៊ែរបាស់ អេ៣២០ថ្មី យន្តហោះ។
ក្រុមហ៊ុនថៃ ប្រតិបត្តិការពីមជ្ឈមណ្ឌលចម្បងរបស់ខ្លួននៅអាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះបម្រើគោលដៅអន្តរជាតិចំនួន៤០ ដោយប្រើប្រាស់យន្តហោះចំនួន ៤៦ គ្រឿង ដែលមានយន្តហោះតួធំទូលាយពី ប៊ូអ៊ីង និង អ៊ែរបាស់ ខណៈដែលក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធ ថៃស្មាយ ដំណើរការយន្តហោះតួតូចចង្អៀត។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៣ សេវាកម្មរវាងទីក្រុងបាងកក និងទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស ត្រូវបានបម្រើតាមអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិអ៊ីនចន់ ក្បែរទីក្រុងសេអ៊ូល។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាបានបញ្ចប់សេវាកម្មរបស់ខ្លួនទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៥។ បណ្តាញផ្លូវហោះហើររបស់ថៃត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយជើងហោះហើរទៅកាន់ទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាស៊ី ទោះបីជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះបម្រើទីក្រុងពីរនៅអូសេអានីក៏ដោយ។ ថៃ​ជា​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក​ដំបូង​គេ​ដែល​បម្រើ​ដល់ ​អាកាសយានដ្ឋានហេថូវ ។ ក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ក្រុមហ៊ុនមានប្រតិបត្តិការដឹកអ្នកដំណើរធំជាងគេមួយនៅអឺរ៉ុប។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ ផ្លូវវែងបំផុតដែលថៃដំណើរការគឺ អាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ (BKK) ទៅ អាកាសយានដ្ឋានហេថូវ (LHR) (៥៩៥០ ម៉ៃ) គិតត្រឹមដំណាច់ឆ្នាំ២០១៩ បុគ្គលិក ១៤៣៨ នាក់ក្នុងចំណោមបុគ្គលិក ២២ ០៥៤ នាក់គឺជាអ្នកបើកបរ។ រូបភាពតូច| ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ថៃអន្តរជាតិ [[Sud អាកាសចរណ៍ Caravelle|Sud Aviation Caravelle នៅស្តុឆហុលម៍ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០]]
ឃុំទ្រា(ស្រុកស្ទោង)
(Stoung District) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ មាន ១៦ ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ប្រភពនៃផ្កាស្លាបី
ផ្កាស្លាបី
កាលពីព្រេងនាយ មានកុមារកំសត់៤នាក់​បានទៅរៀនសិល្ប៏សសាស្ត្រអំពី អាចារ្យទិសាបាមោក្ខ ម្នាក់រៀនទាយ​ ម្នាក់ទៀតរៀនបាញ់ ម្នាក់ទៀតរៀនមុជទឹក ម្នាក់ទៀតរៀនប្រស់​ ។​រៀនចេះហើយត្រលប់មកស្រុកវិញ លុះមកដល់មាត់សមុទ្រ កុមារចេះទាយបានទាយថា​ ព្រឹកនេះនិងមានសត្ចហត្ថីលឹង្គ​ ពាំព្រះរាជបុត្រីមួយអង្គមកដល់ទីនេះ ។ កាលឃើញមកមែន​កុមារចេះបាញ់បានបាញ់ធ្លាក់ក្នុងទឹកស្លាប់​ កុមារចេះមុជទឹក បានមុជទៅស្រង់នាងមក​កុមារចេះប្រស់បានប្រស់ឲ្យនាងរសើឡើងវិញ ។ឡុះរស់ឡើងវិញហើយ នាក់ទាំង​នាក់ក៏ដណ្ដើមគ្នា​ចង់បានធ្វើប្រពន្ធរៀងៗខ្លូន ។ពេលនេះពោធិសត្វកាត់សេចក្ដីថា កុមារចេះទាយត្រុឲូវបានជាឪពុក ចេះប្រស់ត្រូវបានជាម្ដាយ ចេះបាញ់ត្រូវបានជាបង ចេះមុជត្រូវបានជាប្ដីនាង ។ ព្រោះគេបានបីនាងពីក្នុងទឹក​ មក​ ។ នាក់ទាំង៤​ព្រមទទូលហើយ សុំឲ្យពោធិសត្វចាត់ចែង វត្ថុអ្វីមូយ​ទុកសម្រាប់ឲ្យកូនប្រសារ គោរពមាតាបិតា​ និង​ បងព្រមទាំងញាតិក្នុងពេលធ្វើមង្គលការ​ ។ ពោេធិសត្វសម្រចថាត្រូវយកផ្កាស្លាមួយខ្ពរ មកដោតជាបីដុំ ។ ទី១​ ជាផ្កាស្លាច្បងសម្រាប់ឪពុកទី២ សម្រាប់ទី៣ សម្រាប់បងទទូល ។ តពីនោះមក ក៏មានផ្កាស្លាបី ក្នុងពិធីមង្គលការជាប់ជាប្រពៃណីយ៏ដល់សព្វថ្ងែនេះ ។
មហាវិថី ស៊ីវុត្ថា
St. 63 Bvld ជាវិថីដែលស្ថិតនៅ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។ ដែលគិតចាប់ពី រង្វង់មូលនាគព័ន្ធ ទៅដល់ ផ្លូវជាតិលេខ៦។
ឃុំត្រពាំងគរ
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជើងព្រៃ ខេត្តកំពង់ចាម មាន ភូមិ៖
វិថី ២ធ្នូ
ជាវិថីដែលស្ថិតនៅ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។ ដែលគិតចាប់ពី មហាវិថី ស៊ីវុត្ថា រហូតដល់ រង្វង់មូលស្វាយដំណាក់។
ឃុំត្រពាំងគរ
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាល= ឃុំត្រពាំងគរមាន ១០ភូមិគឺ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សុខាភិបាល=
ឯកជន
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីយដ្ឋាន=
ឃុំរុងរឿង(ស្រុកស្ទោង)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ 1 	06081101 	បុសតាសោម 	Bos Ta Saom 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 	កែឈ្មោះបុះតាសោមទៅ បុសតាសោម 2 	06081102 	កន្ដុងរ៉ុង 	Kantong Rong 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 3 	06081103 	ព្រំស្រី 	Prum Srei 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 4 	06081104 	ស្វាយរៀង 	Svay Rieng 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 5 	06081105 	បទុមលិច 	Botum Lech 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 	កែឈ្មោះបុទុមលិចទៅ បទុមលិច 6 	06081106 	បទុមកើត 	Botum Kaeut 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 	កែឈ្មោះបុទុមកើតទៅ បទុមកើត 7 	06081107 	កន្ដើប 	Kantaeub 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 8 	06081108 	ពោធិ៍ 	Pou 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 9 	06081109 	ក្ដីចារ្យ 	Kdei Char 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក
ដាហ្គែរ៉ូថែព
ប្រវត្តិកាម៉េរានិងDaguerreotype
400px|ស្តាំ|Daguerreotype Daguerreotypeគឺជាឈ្មោះរបស់កាមេរ៉ាដែលគេហៅវាជាពាក្យបារាំងដែលគេចាប់បានផ្តើមធ្វើវានៅក្នុងឆ្នាំ១៨៣៩ ហើយវាជាដំណើរការឡើកដំបូងដែលត្រូវបាគេប្រកាសជា សាធារណះហើយចាប់បានត្រូវគេប្រើប្រាស់និងរីករាល ដាលផងដែរ។ ក្រោយមកទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៣៩ដដែលដោយសារតម្រូវការកាន់តែច្រើនផលិតផលតិចវាបានឲតំលៃឡើងខ្ពស់ ជាមួយរូបរាងដ៏ស្រស់ស្អាតដងខ្លីងាយស្រួលប្រើប្រាស់និងមានអ្នកថតរូបជាច្រើនបានចាប់អារម្មណ៏លើដំណើរការ របស់វានិងត្រូវបានគេចាត់ទុកវាជារឿងរ៉ាវ ប្រវត្តសាស្ត្រនៅក្នុងទស្សវត្សន៏ឆ្នាំ១៩៨០ដល់ឆ្នាំ១៩៩០រហូតបន្តកើត ដល់ឆ្នាំ២០១០។រូបភាពកាមេរ៉ាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើផ្ទៃប្រាក់ប៉ូលាមួយខ្ពស់បំផុតដែលជាទូទៅគឺស្ថិតនៅក្រោម លោហះដូចស្ពាន់ហើយគេត្រូវបានផលិតវានៅក្នុងសតវត្សទី១៩ផងដែរ។daguerreotypes ក៏អាចផលិតពីសន្លឹក ប្រាក់សុទ្ធ។ម្យ៉ាងទៀតគេមានពីធីសាស្ត្រពីយ៉ាងក្នុង ការប្រើប្រាស់ចានប្រាក់ទៅជាស្ពាន់។
នៅសតវត្សទី១៩គេមានវីធីសាស្ត្រយកប្រាក់polishingមកធ្វើការដុះខាន់ដដែលៗជាមួយនិងលាក់ឬកាម្ញីដោយប្រើដុំថ្ម។ ដំបូងវាចាប់ផ្តើមរលួយបន្ទាប់មកវាឡើងពណ៏ក្រហមនិងlampblackមួយ។ដោយពន្លឺsafelightនៃចានប្រាក់វាក៏បានប៉ះនិង ឧស្មន័ដែលគេហៅថាhalogen។ដំបូងជាតិអ៊ីយ៉ូតត្រូវបានគេស្គាលថាជាជាតិ គ្រីស្ទាល់អ៊ីយ៉ូតនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ហើយ បន្ទាប់មកវាបានប៉ះនិងផ្សែងbromineដើម្បីពន្លឺប្រាក់ថ្នាំកូតhalide។គេសង្កេតឃើញថាការប៉ះពាល់នៃក្លូរីនចំហាយក៏បានភាយឡើង។ វិធីសាស្រ្តក្នុងសតវត្សទីដប់ប្រាំបួននៃផ្ទៃ polishing ប្រាក់ត្រូវបានដុះខាន់ជាមួយនឹងញៀននឹង (គ្របដណ្តប់ជាមួយនឹងការលាក់ឬកាម្ញី) ដោយប្រើដុំថ្មជាលើកដំបូងរលួយបន្ទាប់មកក្រហមចាងតងនិងបន្ទាប់មក lampblack មួយ។ ដោយពន្លឺនៃ safelight មួយចានប្រាក់ត្រូវបានប៉ះពាល់ទៅនឹងឧស្ម័ន halogen ។
ជាតិអ៊ីយ៉ូតដំបូង (ពីគ្រីស្តាល់ជាតិអ៊ីយ៉ូតនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់) ហើយបន្ទាប់មកការប៉ះពាល់នឹងផ្សែង bromine ដើម្បី បង្កើនល្បឿនការប្រែលប្រួលនៃថ្នាំកូត halide ប្រាក់ពន្លឺ-រសើបនេះ។ ការប៉ះពាល់នឹងផ្សែងក្លូរីនក៏អាចត្រូវបានប្រើ។ បន្ទាប់មកចាននោះត្រូវបានអនុវត្តទៅកាន់ម៉ាស៊ីនថតនៅក្នុងអ្នកកាន់ចានពន្លឺ-តឹង។ ដកស្លាយងងឹតនឹងបញ្ចេញមុខការពារ ផ្ទៃដាស់អារម្មណ៍ទៅរូបភាពបានព្យាករនៅក្នុងកាមេរ៉ាដ៏ខ្មៅងងឹតដោយកែវថតនេះបង្កើតជារូបភាពមិនទាន់ឃើញច្បាស់ មើលមិនឃើញនៅលើចានដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់មកទៅដោយភាពមើលឃើញទាំងខឹងសម្បាវាជាមួយបារតកំដៅ។
នៅក្នុងការបំរែបំរួលបិកកឺរ៉ែនៃដំណើរការចានត្រូវបានដាស់អារម្មណ៍តែជាមួយការប៉ះពាល់ទៅនឹង iodine និងបន្ទាប់មកបាន បង្កើតឡើងដោយបង្ហាញវាទៅត្រងពន្លឺពណ៌ក្រហម។ បន្ទាប់ពីការអភិវឌ្ឍការប្រែលប្រួលពន្លឺនៃចាននោះត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយ យកប្រាក់ដែលនៅសល់halideជាមួយនឹងដំណោះស្រាយកម្រិតស្រាលន thiosulfate សូដ្យូម(វិធីសាស្រ្តដំបូងដាហ្គឺគឺត្រូវ ប្រើដំណោះស្រាយអំបិល saturated ក្តៅ) ។ ដើម្បីផ្តល់នូវរូបភាពមួយសម្លេងដ៏កក់ក្តៅនិងខាងរាងកាយពង្រឹងការភាគល្អិត ប្រាក់ម្សៅដូចដែលវាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយដែលជាដំណោះស្រាយក្លរួរ៉ែមាសត្រូវបានបរិច្ចាគទៅលើរូបភាពនិងចានត្រូវបាន heated ដោយសង្ខេបនៅលើអណ្តាតភ្លើងមួយបន្ទាប់មកងាយស្រោះទឹក, rinsed និងស្ងួត។ សូម្បីតែបន្ទាប់ពីការព្យាបាល gilding នេះផ្ទៃរូបភាពគឺនៅតែឆ្ងាញ់ខ្លាំងណាស់ហើយប្រាក់នេះគឺជាប្រធានបទត្រូវ tarnishing ពីការប៉ះពាល់ទៅនឹងខ្យល់ដូច្នេះ ចាននោះត្រូវតែត្រូវបានរក្សាទុកនៅក្រោមកញ្ចក់នៅក្នុងការដាក់របងប័ត្ធចុមវិញនៃការផ្សាភ្ជាប់មួយ។
កាមេរ៉ាគឺជាឧបករណ៏រឺគ្រឿងម៉ាស៊ីនដែលគេយកមកដើម្បីចលនារូបភាព ការអភិវឌ្ឍន៍ ដោយឧស្សាហកម្ម ទូរទស្សន៍ ប៉ុន្ដែវាមានអ្វីជាច្រើនទៀត សំរាប់ថតនៅក្នុងបន្ទុបស្ទីតឌីយូ ដើម្បីការអ្នកការសែត យកព័ត៌មានហើយមានអ្វីជាច្រើនទៀតដែល កាមេរ៉ាអាចធ្វើបាន។ គេអាចបញ្ចូរូបភាព រឺរូបថតទៅក្នុង ខ្សែភាពយន្ត រឺរូបភាពមានចលនាជាដើម កាមេរ៉ាលើកដំបូងដែលបាន បង្តីតគឺឈ្មោះថា៖កាមេរ៉ាសខ្មៅហើយវាបានត្រូវយកទៅថតអោយមានរូបភាពជាលើដំបូងផងដែរ។នៅចុងស.វទី២១កាមឺរ៉ា គឺជាកាមឺរ៉ាប្រើដោយដៃ ដែលផ្លាស់ជាសញ្ញាយ៉ាងត្រង់ទៅលើទិន្ធផលម្ដងហើយកាមឺរ៉ាមានលក្ខណៈតូចស្ដើងជាងសុវត្ដិភាពនៃកាមឺរ៉ា ហើយប្រើប្រាស់វ៉ែបខេមឬក៏កាមឺរ៉ាទំនើបមានការរួមបញ្ចូលគ្នានៅក្នុងកុំព្យូទ័រឬក៏ការទំនាក់ទំនងគ្រឿងដែក ជាពិសេសទូរស័ព្វថ្វី បើកាមេរ៉ាមានងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់យ៉ាងណាក្តី។ប្រព័ន្ធដែលពិសេសចូលចិត្ដការប្រើទាំងនោះប្រើសំរាប់ការស្រាវជា្រវវិទ្យាសាស្រ្ដ។ កាមេរ៉ាជារឿយៗក្នងការប្រគុំនៃការគ្មានការមើលឃើញការចេញនៃដែលមានការថតរូប(សំរាប់ការឃើញជាប្រយោល ហើយមានការផ្ញើរ ) ឬក៏អិចសារេ(សំរាប់ វិទ្យាពេទ្យ ហើយមានការប្រើប្រាស់ កាមេរ៉ាវិទ្យា ៕
រមណីយដ្ឋានសហគមន៍អេកូទេសចរណ៍អូរឫស្សីកណ្តាល
រមណីយដ្ឋានសហគមន៍អេកូទេសចរណ៍អូរឫស្សីកណ្តាល ដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិអូរឫស្សីកណ្តាល ឃុំអូរឫស្សីកណ្តាល ស្រុកសៀមបូក ខេត្តស្ទឹងត្រែង ចម្ងាយប្រហែលជិត៣០គីឡូម៉ែត្រ ភាគខាងត្បូង ពីទីរួមខេត្តស្ទឹងត្រែង។ បើលោកអ្នក ចង់ទៅរមណីយដ្ឋាននេះ គេអាចធ្វើដំណើរ ពីក្រុងស្ទឹងត្រែង តាមផ្លូវជាតិលេខ៧ ឆ្ពោះទៅជាប់ព្រំប្រទល់ខេត្តក្រចេះ។ ពេលទៅដល់នឹងមានខ្លោងទ្វារមួយមានចម្ងាយប្រហែល៧០០ម៉ែត្រ ទើបដល់រមណីយដ្ឋាននេះ។ពេលទៅដល់ គេត្រូវចំណាយប្រាក់ ៥០០០រៀល សម្រាប់ចតរថយន្តមួយគ្រឿង ដើម្បីចូលទស្សនា។ម៉ូតូមួយគ្រឿងថ្លៃ២០០០រៀល និងភ្ញៀវម្នាក់ថ្លៃ៥០០រៀលផងដែរ។ ទីនោះជាតំបន់ទេសចរណ៍ ដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍មួយក្នុងចំណោម ទីតាំងផ្សេងៗទៀតរបស់ខេត្តនេះ។គេអាចធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តរមណីយដ្ឋានកណ្តាលព្រៃធម្មជាតិ ដ៏ស្រស់ស្អាត អាចងូតលេងទឹកត្រជាក់ និងស្តាប់សំឡេងសត្វយំ មានអារម្មណ៍ស្រស់ស្រាយបាត់ទុក្ខកង្វល់ក្នុងចិត្តទាំងអស់។ រមណីយដ្ឋាននេះ មានទឹកហូរវែងអន្លាយខួបប្រាំង ខួបវស្សា ទើបអ្នកស្រុកដាក់ឈ្មោះ«អូរច្រឡង់»។ អូរឫស្សីកណ្តាល គឺជាឃុំមួយរបស់ស្រុកសៀមបូក ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ដោយមានការផ្តើមគំនិតពីមន្ទីរទេសចរណ៍ សហការជាមួយ អង្គការម្លប់បៃតង អាជ្ញាធរ និងសហគមន៍នៅទីនោះ ក៏បង្កើតឲ្យមានរមណីយដ្ឋានសហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ធម្មជាតិ អូរឫស្សីកណ្តាល តាំងពីឆ្នាំ២០០៧។ សហគមន៍នេះ ក៏បានដំណើរការរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។
ចុល្លសករាជ
ចុល្លសករាជ​ (ច.ស.) គឺជា “សករាជតូច” ដែល​កើត​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ ១២​កើត​ ខែ​ចែត្រ​ ឆ្នាំ​កុរ​ ឯក​ស័ក​ ព. ស. ១១៨១។ នេះ​បើ​យោង​តាម​វចនានុក្រមខ្មែរ​ ភាគ១​ ទំព័រ​១៥២​។ ​រីឯព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ​ក៏​បាន​ពន្យល់​បង្ហាញ​ផ​ងដែរ​ថា ព្រះបាទ​សម្ដេច​សន្ធិព​អមរិន្ទ​បរម​ព្រហ្ម​កិល​ (ពញាក្រែក) បាន​តាំង​ចុល្លសករាជ​១​ ក្នុង​ព.ស​.១១៨១ ​គឺ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ដែល​ទ្រង់​បាន​សោយរាជ្យ​នៅ​នគរ​ធំ​។​
អក្សរភូមា
អក្សរភូមា (မြန်မာအက္ခရာ) គឺជាអក្សរក្នុងគ្រួសារអក្ខរក្រមព្រាហ្មី ប្រើក្នុងប្រទេសមីយ៉ានម៉ាសម្រាប់ការសរសេរជាភាសាភូមា សម័យបុរាណ ការសរសេរអក្សរភូមានឹងត្រូវបានធ្វើដោយខ្វៀកចូលទៅក្នុងស្លឹកត្នោតលា ដូច្នេះតួអក្សរភូមាមានធ្នូរាងជារង្វង់ដើម្បីចៀសវាងចង្អូរស្លឹកត្នោត អក្សរភូមាសរសេរពីឆ្វេងទៅស្តាំដូចជាអក្សរថៃនិងតួអក្សរភាសាផ្សេងទៀតក្នុងគ្រួសារអក្ខរក្រមព្រាហ្មី
ព្យញ្ជនៈ
អក្សរ က នៅពេលដែលលាយបញ្ចូលគ្នាអក្សរ ြ ျ បានបញ្ចេញសំលេងជា ကျ ကြ (ច, ជ)
អក្សរ ခ នៅពេលដែលលាយបញ្ចូលគ្នាអក្សរ ြ ျ បានបញ្ចេញសំលេងជា ချ ခြ (ឆ, ឈ)
អក្សរ ဂ ဃ នៅពេលដែលលាយបញ្ចូលគ្នាអក្សរ ြ ျ បានបញ្ចេញសំលេងជា ဂျ ဃျ ဂြ ဃြ (ច, ជ)
គ្រាមភាសាភូមាមួយចំនួនប្រើវណ្ណយុត្តិបន្ថែមដើម្បីចង្អុលបង្ហាញថា လ /l/ កណ្ដាល ដែលបានបញ្ចូលគ្នាទៅអក្សរ ယ /j/ ក្នុងភាសាភូមាស្តង់ដារ
បន្សំវណ្ណយុត្តិដែលអាចកើតមានទាំងអស់ត្រូវបានរាយខាងក្រោម៖
វណ្ណយុត្តិនិងនិមិត្តសញ្ញា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសភូមា
សិរិន្ធរ
មហាចក្រីសិរិន្ធរ (มหาจักรีสิรินธร; ប្រសូត ២ មេសា ១៩៩៥) ព្រះនាមពេញ សម្តេចព្រះកនិដ្ឋាចៅ ក្រមសម្តេចព្រះទេពរ័តនៈរាជសុតា ស្យាមបរមរាជកុមារី (สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี) ព្រះនាមអតីត សម្តេចព្រះចៅលូកធើ ចៅហ្វាសិរិន្ធរទេពរ័តនៈសុតា កិតិវឌ្ឍនាតុលសោភាគ្យ (สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิรินธรเทพรัตนสุดา กิติวัฒนาดุลโสภาคย์) ជាព្រះធិតាទីពីររបស់ព្រះបាទភូមិពលអតុល្យតេជនិងព្រះកនិដ្ឋារបស់ព្រះបាទវជិរាលង្ករណ៍
ជនជាតិថៃជាទូទៅហៅព្រះអង្គថា "ព្រះទេព" (พระเทพ)​ អត្ថន័យថា "ព្រះនាងទេវតា" តំណែង​ជា​ភាសា​ថៃ​របស់​ព្រះអង្គ​គឺ​ស្មើ​នឹង​ចំណង​ជើង​ស្រី​ដែល​ធ្លាប់​កាន់​ដោយ​ព្រះបាទមហាវជិរាលង្ករណ៍ ព្រះជេដ្ឋា​របស់​ព្រះអង្គ ​ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថៃ​ត្រូវ​បាន​កែប្រែ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៤ ដើម្បី​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​ការ​ស្នង​តំណែង​ជា​ស្ត្រី ដូច្នេះហើយ ទើបធ្វើឱ្យទ្រង់មានសិទ្ធិឡើងសោយរាជ្យ
ជាព្រះធិតាព្រះច្បងរបស់រាជវង្ស (រួមទាំងព្រះនាងឧប្បលរ័តនៈរាជកញ្ញា ដែលរាជាភិសេកជាមួយជនបរទេស
ដោយបានក្លាយជាបុត្រីច្បងនៃរាជវង្សានុវង្ស (មិនរាប់បញ្ចូលព្រះនាងឧបុលរតនារាជកានី ដែលបានរៀបអភិសេកជាមួយជនបរទេស) តំណែងរបស់នាងគឺអាចប្រៀបបាននឹងព្រះនាងរាជវង្ស។
ព្រះរាជប្រវត្តិ
កំណើត
ព្រះនាង សិរិន្ធ​រ ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៥៥ នៅ​អគារ​លំនៅឋាន​អម្ពរស្ថាន ព្រះបរមរាជវាំងឌូសិទ្ធិ។  កូនទីបីរបស់ស្តេច ភូមិពលអតុល្យតេជ និងម្ចាស់ក្សត្រី សិរិកិតិ៍។  ដោយសារ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​តែ​មួយ​អង្គ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថៃ​ត្រូវ​បាន​កែប្រែ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៤ ដើម្បី​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​ការ​ស្នងរាជ្យ​ជា​ស្ត្រី។  នេះបានធ្វើឱ្យ ស៊ិរិនថន គ្រងរាជ្យជាលើកទីពីរ (បន្ទាប់ពី វជិរាលង្ករណ៍) រហូតដល់ព្រះនាង Bajrakitiyabha កើតនៅឆ្នាំ 1978 ។
នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ 2012 សិរិនថន ត្រូវបានសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យរយៈពេលខ្លី ដើម្បីដកប្រាក់បញ្ញើកាល់ស្យូម។
ការអប់រំ
ឃុំផ្អាវ(ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ)
(Ph'av Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ មាន ១២ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ឃុំអូរស្វាយ ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ West	ឃុំថ្លាត ឃុំត្រពាំងប្រីយ៍ ស្រុកអន្លង់វែង South	ឃុំត្រពាំងប្រាសាទ ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ North	ព្រំដែនថៃឡង់ដ៏
ឃុំស្វាយដូនកែវ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាកាន ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ។ ÷
ឃុំស្រម៉
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជើងព្រៃ ខេត្តកំពង់ចាម មាន ភូមិ៖
ឃុំស្វាយដូនកែវ
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំស្រម៉
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំស្វាយដូនកែវ
=អប់រំ=
ឃុំស្រម៉
=រដ្ឋបាល= ឃុំស្រម៉មាន ១៣ភូមិគឺ
ឃុំស្វាយដូនកែវ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំស្រម៉
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សុខាភិបាល=
ឯកជន
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីយដ្ឋាន=
អាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ
អាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ ( ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ  មកពី ភាសាសំស្ក្រឹត सुवर्णभूमि  ប្រែថា ' ដីមាស ' ) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ក្រៅផ្លូវការថា អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិបាងកក,  គឺជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ ដ៏សំខាន់បម្រើ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។  ភាគច្រើនមានទីតាំងនៅ រាជាទេវៈ,បាងព្លី, សមុទ្រប្រាការ វាគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣ ២៤០ ហិកតា (៣២.៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ,៨ ០០០ អា)  ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិដ៏ធំបំផុតមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលក្នុងតំបន់សម្រាប់អាកាសចរណ៍។ អាកាសយានដ្ឋាននេះក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសដ៏សំខាន់ (មមាញឹកបំផុតទី២០ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩) ដែលមានតំបន់គ្មានអាកាសយានដ្ឋានដែលបានកំណត់ ក៏ដូចជាផ្លូវតភ្ជាប់ទៅកាន់ច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចភាគខាងកើត (EEC) នៅលើផ្លូវលេខ៧ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត
ប្រវត្តិ
ដើម្បី​បង្ហាញ​នូវ​សេចក្តី​កោត​សរសើរ និង​ដឹងគុណ​ចំពោះ​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​ជាតិ ដែល​មាន​បុគ្គលភាព​ថ្លៃថ្នូរ​ល្អ​ប្រសើរ និង​មាន​មគ្គុទេសក៍​ដឹកនាំ​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​ថ្កុំថ្កើង ល្បីល្បាញ ហើយ​ស័ក្តិសម​ជា​ឥស្សរជន​ឆ្នើម​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​ជាតិ និង​ដើម្បី​ជា​គំរូ​ប្រពៃ​ថ្លៃថ្លា​ដល់​ថ្នាក់​ដឹកនាំ មន្ត្រី​រាជការ ក៏​ដូចជា ប្រជារាស្ត្រ​ទូទាំង​ប្រទេស ក្នុង​ការ​បណ្តុះ​នូវ​ស្មារតី និង​ឆន្ទៈ​ស្រឡាញ់​ការពារ​ទឹកដី និង​សន្តិភាព​ឱ្យ​បាន​ជា​ភិយ្យោភាព​នោះ ក្រុម​សមាជិក​ពេញ​សិទ្ធិ ឬ ​បណ្ឌិតសភាចារ្យ (Academician) បាន​សម្រេច និង​ឯកភាព​ស្នើ​ថ្វាយ​ព្រះមហាក្សត្រ សម្តេច​ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ដើម្បី​ទ្រង់​ប្រោស​ប្រទាន​នូវ​គោរមងារ​ដល់​លោក​ជំទាវ ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុន សែន ប្រធាន​កាកបាទ​ក្រហម​កម្ពុជា ជា​កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត​នៃ​រាជបណ្ឌិត្យសភា​កម្ពុជា ។
គោរមងារ «កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត (Kittipritthbindit)» ជា​គោរមងារ​ដ៏​ឧត្តុង្គឧត្តម ​របស់​រាជបណ្ឌិត្យ​សភា​កម្ពុជា ។ គោរមងារ​នេះ​ស្នើ​ប្រគល់​ជូន​វរជន​ខ្មែរ​ដែល​មាន​គុណ​បំណាច់ និង​ស្នាដៃ​ធំធេង​ចំពោះ​ប្រទេស​ជាតិ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឱ្យ​រស់​ឡើង​វិញ និង​អភិវឌ្ឍ​នូវ​សង្គម វប្បធម៌ និង​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ ព្រម​ទាំង​បាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ជា​អន្តរជាតិ​លើ​វិស័យ​មនុស្សធម៌​ និង​សង្គមធម៌​ទៀត​ផង ។ គោរមងារ​នេះ​ត្រូវ​បាន​សម្រេច​ជ្រើស​រើស​ដោយ​សមាជិក​បណ្ឌិតសភា​ពេញ​សិទ្ធិ ឬ​បណ្ឌិតសភាចារ្យ (Academician) នៃ​រាជបណ្ឌិត្យសភា​កម្ពុជា​តាម​ការ​ស្នើ​សុំ​របស់​ប្រធាន​រាជបណ្ឌិត្យសភា​ កម្ពុជា និង​ដោយ​មាន​ការ​ឯកភាព​ពាក្យពេចន៍​ពី​ក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ​ផង​ដែរ ព្រម​ទាំង​ត្រូវ​បាន​ត្រាស់​បង្គាប់​ប្រគល់​ជូន​ដោយ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ព្រះ​ ករុណា ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ជា​ព្រះប្រមុខរដ្ឋ​នៃ​ព្រះរាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា​ទៀត​ផង ។
និរុត្តិសាស្ត្រ
កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត បាន​ផ្សំ​បង្កើត​ពី​ពាក្យ កិត្តិ + ព្រឹទ្ធ + បណ្ឌិត ៖
ឯកសារយោង
ឈូកខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គោរម្យងារខ្មែរ
ចុឡាភរណ៍
សម្តេចព្រះចៅណងនាងធើ ចៅហ្វាវល័យលក្សណ៍ អគ្គរាជកុមារី ក្រមព្រះស៊ីស្វាង្គវឌ្ឍនៈ វរៈខ័ត្តិយរាជនារី (สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี, ប្រសូត ៤ កក្កដា ១៩៥៧) ព្រះនាមខ្លីៗ សម្តេចព្រះនាងចុឡាភរណ៍ (จุฬาภรณ) ជាព្រះនាងរបស់ប្រទេសថៃ ព្រះរាជធិតាតូចរបស់ព្រះបាទភូមិពលអតុល្យតេជ និងមហាក្សត្រីសិរិកិតិ៍ និងព្រះកនិដ្ឋា (ប្អូនស្រី) របស់ព្រះបាទវជិរាលង្ករណ៍
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
ភូមិព្រៃព្នៅ
ភូមិព្រៃព្នៅ ឃុំព្រៃព្នៅ ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង
ព្រៃព្នៅ
សរីរវិទ្យា
សរីរវីទ្យា (physiology; ; ) ជាមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្រ្តមួយសិក្សាអំពីយន្តការផ្សេងៗ​ និងទំនាក់ទំនងរបស់យន្តការទាំងនោះនៅក្នុងសារពាង្គកាយ​មានជីវិត​. A sub-discipline of biology, its focus is in how organisms, organ systems, organs, cells, and biomolecules carry out the chemical or physical functions that exist in a living system. Given the size of the field, it is divided into, among others, animal physiology (including that of humans), plant physiology, cellular physiology, microbial physiology (microbial metabolism), bacterial physiology, and viral physiology.
ចំណុចកណ្តាលនៃការយល់ដឹងអំពីមុខងារសរីរវិទ្យាគឺជាលក្ខណៈរួមបញ្ចូលគ្នារបស់វាជាមួយនឹងមុខវិជ្ជាផ្សេងទៀតដូចជា គីមីវិទ្យា និងរូបវិទ្យា យន្តការគ្រប់គ្រងលំនៅស្ថានដែលសម្របសម្រួល និងការទំនាក់ទំនងជាបន្តបន្ទាប់រវាងកោសិកា។
The Nobel Prize in Physiology or Medicine is awarded to those who make significant achievements in this discipline by the Royal Swedish Academy of Sciences. In medicine, a physiologic state is one occurring from normal body function, rather than pathologically, which is centered on the abnormalities that occur in animal diseases, including humans.
ប្រវត្តិរបស់សរីរ​វិទ្យា​
Physiological studies date back to the ancient civilizations of India and Egypt alongside anatomical studies, but did not utilize dissection or vivisection.