cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
រឿងហង្ស និងក្ងោក
ក្នុងប្រទេសមួយមានបឹងមួយកន្លែងជាទីអាស្រ័យនៃស្តេចហង្ស ដែលត្រូវបានបក្សីត្រូវរកសុីលើផ្ទៃទឹកទាំងអស់បានព្រមព្រៀងគ្នាអភិសេករាជហង្សនោះលើកឱ្យទៅជាស្តេច ព្រោះថា ក្នុងថ្ងៃមួយស្តេចហង្សកំពុងសម្រាកកាយលើរាជបល្ល័ង្កឈូក.... ។
ភូមិ កំពង់ត្រាច​ទី១
កន្លែងទេសចរណ៍
<p style="font-size:20px;">ភូមិកំពង់ត្រាចទី១មានកន្លែងទេសចរណ៍មួយដែលហៅថា ភ្នំកំពង់ត្រាច​ ដែលមានភ្ញៀវទេសចរណ៍មកលេងកំសាន្តនិងជាកន្លែងដែលគេគោរពបូជា។ទោះជានៅទីនោះផ្លូវមានការពិបាកក៍ដោយក៍មានភ្ញៀវមកទស្សានាច្រើនដែលព្រោះនៅទីនោះមានកន្លែងកំសាន្តជាច្រើនដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ័មាននៅវត្ថុដែលស ល់ពីបុរាណាមក។ជាកន្លែងទេសចរណ៏សំរាប់ភ្ញៀវមកពីគ្រប់ទិសទីចូលកំសាន្តមានដូចជា ល្អាង ចម្លាក់ និងកន្លែងគោរពបូជាយ៉ាងច្រើន។
វិស័យសុខាភិបាល
<p style="font-size:20px;">ចំពោះវិស័យសុខាភិបាលគឺមានការរីកចម្រើនជាខ្លាំងព្រោះគ្រូពេទ្យនៅទីនោះមានការបណ្តុំបណ្តាលវិជ្ជាជីវះដូចនេះធ្វើមានភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីព្យាបាលជំងឺ។ទោះបីនៅទីនោះមានមន្ទីរពេទ្យតែមួយក៏ដោយ។ប៉ុន្តែមានពេទ្យឯកជនចំនួនច្រើន។
ផ្សារកំពង់ត្រាច
<p style="font-size:20px;">មានតូបលក់បន្លែ និងសាច់ស្ថិតនៅខាងជើងផ្សារ ហើយតូបលក់គ្រឿងហូបចុក នំផ្សេងៗមាននៅខាងត្បូងតូបលក់បន្លែ ហើយតូបលក់ឥវ៉ាន់ របស់របរ​ ប្រើប្រាស់មាននៅខាងត្បូងបន្ដបន្ទាប់ ចំនែកតូបកាត់ដេរ ព្រមជាមួយ តូបលក់មាស មានខាងកើតផ្សារ ខាងលិចផ្សារមានលក់ចំរុះ ដូចជា លក់បន្លែ និងសាច់ គ្រឿងហូបចុក នំផ្សេងៗ លក់ឥវ៉ាន់ របស់របរប្រើប្រាស់ ព្រមជាមួយផ្លែរឈើគ្រប់មុខ។ ផ្សារកំពង់ត្រាច ជារៀងរាល់ថ្ងៃប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមឃុំនានា បានមកទីនោះ ដើម្បីធ្វើការលក់រឺ ទិញទំនិញជាហូរហែរ។ប៉ុន្ដែនា​រដូវបុណ្យទានមាន គឺមានប្រជាជន ដែលមកពីគ្រប់តំបន់ក្នុងខេត្តកំពតចូលមកក្នុងផ្សារ។
វិស័យសេដ្ឋកិច្ច
thumb|right|150px|ទេសភាពស្រុកស្រែរដូវច្រូតកាត់<p style="font-size:20px;">សេដ្ធកិច្ចនៅក្នុងភូមិកំពង់ត្រាចទី១ប្រជាជនប្រកបររបរ​ជាកសិករ និង ធ្វើចំការមួយចំនួនតូច ពុំបានទទួលប្រាក់កំរៃច្រើននោះទេប៉ុន្តែមានប្រជាជនខ្លះទៀនគេប្រកបរបរអាជីវកម្ម។​​ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះមានការរីចម្រើនច្រើន គឺ មានអគ្គីសនី និង ទឹកស្អាត ប្រើគ្រប់គ្រាន់។ ប្រជាជនមិនសូវជាមានជីវភាពគ្រប់គ្រាន់ទេ ព្រោះពួកគាត់ភាគច្រើនពុំសូវបានរៀនសូត្រគ្រប់គ្រាន់។ហើយពួកគាត់ប្រកបរបរជាកម្មករ ធ្វើការអោយគេ ដូចជា ប្រកបរបរអាជីកម្មផ្សេងៗ កម្មករច្រូតកាត់ សំណង់ ​​ កម្មករ រោងចក្រ ដើម្បើចិញ្ចិមជីវិត ។ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះភូមិកំពង់ត្រាចវិញបើនិយាយពីផ្លូវគឺពុំមានភាពងាយស្រួលធ្វើដំណើរនោះទេ ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង អណ្ដូងលូ ​​ ។ ចំពោះផ្នែកអសន្ដិសុខវិញគឺពុំមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ខ្លាំនោះទ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ។
ការអភិវឌ្ឃន័
<p style="font-size:20px;">ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះវិញមានភាពរីកចំរើននិងងាយស្រួលជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង អណ្ដូងលូ ការចាប់កសាងផ្លួវនេះ មានផលប៉ៈពាល់ចំពោះ​ផ្ទះរបស់ប្រជាជន​ ប៉ុន្ដែដំណោះស្រាយជាច្រើន ត្រូវបានសំរួល ហើយការកសាងចាប់ធ្វើបន្ដ។ គំរោងកសាងជាច្រើន កំពុងតែចាប់ផ្ដើមបន្ដិចម្ដងៗនៅក្នុងសហគមន៍ ដែលជាផ្នែកមួយដែលធ្វើ ឲ្យប្រជាជនមាន ជាភាពធូរធា​។ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខវិញមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ​។ ​មិនត្រឹមតែប៉ណ្ណោះប្រព័ន្ធអគ្គីសនីវិញមានស្ទើគ្រប់ផ្ទះ។នាចុងឆ្នាំ២០១១នេះ ការចាប់កសាងផ្លួវនេះ មានផលប៉ៈពាល់ចំពោះ​ផ្ទះរបស់ប្រជាជន​ ប៉ុន្ដែដំណោះស្រាយជាច្រើន ត្រូវបានសំរួល ហើយការកសាងចាប់ធ្វើបន្ដ។ គំរោងកសាងជាច្រើន កំពុងតែចាប់ផ្ដើមបន្ដិចម្ដងៗនៅក្នុងសហគមន៍ ដែលជាផ្នែកមួយដែលធ្វើ ឲ្យប្រជាជនមាន ជាភាពធូរធា។
វប្បធ៍ម
<p style="font-size:20px;">ប្រជាជននៅទីនេះមានចំរុះជាតិសាសន៏ ហើយកាន់សាសនាផ្សេងៗគ្នា តែភាគច្រើនគឺកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ​ តែពួកគាត់ចេះជួយគ្នាទៅវិញទៅមកពេលមានអាសន្នម្ដងៗ​​​ រឺបុណ្យទាន ពិធីរៀបអាពាពិពាហ៏ ដោយមិនរើសអើងទៅលើសាសនាមួយឡើយនិងរាប់អានគ្នាទៀតផង។
សាសនា
<span style="font-family: khmer os muol light,color:green; font-size: 20px; background">ព្រះសម្មាសម្ពុទ.ព្រះគោតម​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​គឺ​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ទី​៤​នៅ​ក្នុង​ភទ្ទកប្ប​នេះ។ បាន​ជា​កប្ប​នេះ​ឈ្មោះ​ភទ្ទកប្ប​ ព្រោះ​អត្ថ​ថា ជា​កប្ប​ដ៏​ចម្រើន ដែល​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​៥​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​ដឹង តួ​យ៉ាង​ដូច​ជា​កប្ប​យើង​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ មាន​ព្រះ​សព្វញ្ញូពុទ្ធ​៥​ព្រះ​អង្គ​គឺ ព្រះ​ពុទ្ធ​កកុសន្ធៈ ព្រះ​ពុទ្ធ​កោនាគមនៈ ព្រះ​ពុទ្ធ​កស្សបៈ ព្រះ​ពុទ្ធ​គោតម និង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដែល​នឹង​បាន​ត្រាស់​នា​អនាគត​កាល ព្រះ​នាម​ ព្រះ​អរិយមេតេ្តយ្យ។ រាជវង្ស កំណើត។ ព្រះ​នាម​របស់​ព្រះ​បរម​ពោធិសត្វ​ត្រូវបាន​ជ្រើស​រើស​​ថា សិទ្ធត្ថ ដែល​ប្រែ​ថា អ្នក​សំ​រេច​ប្រយោជន៏​គ្រប់​យ៉ាង។ ក្រោយពីមើលលក្ខណៈព្រះពោធិសត្វរួច ឃើញថា ព្រះអង្គ​ប្រកប​ដោយ​មហា​បុរិស​លក្ខណៈ​៣២​ប្រការ ព្រាហ្មណ៍​៧​នាក់​ក៏​លើក​ម្រាម​ដៃ​ពីរ​ទាយ​ថា បើ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ស្ថិត​នៅ​ជា​ក្សត្រ ព្រះ​អង្គ​នឹង​បាន​ជា​ស្តេច​ចក្រ​ពត្តិ បើ​ព្រះ​អង្គ​ចេញ​សាង​ផ្នួស​​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ កាលនោះ​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​នៅ​ក្មេង​ជាង​គេ​ឈ្មោះ កោណ្ឌញ្ញ​ ព្រាហ្មណ៍​បាន​ពិចារណា​លើ​ទី​កន្លែង​ដែល​ទ្រង់​ប្រសូត​ គឺ​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យាន​ក៏​លើក​ម្រាម​ដៃ​តែ​មួយ​ទាយ​ថា ព្រះ​រាជ​កុមារ​ប្រាកដ​ជា​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ។
ការអប់រំ
<p style="font-size:20px;">ការអប់រំពុំមានការវិវត្តន៏ខ្លាំងនេះទេ​ ដោយសារនៅទីនោះពុំនូវមានរីកចំរើន ផ្លូវពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរ ជីវភាពមានការខ្វះខាត​ ។ដោយសារប្រជាជននៅទីនោះមានជីវភាពខ្វះខាត​ធ្វើអោយពួកគេទៅរកការងារធ្វើនៅតាមរោងចក្រផ្សេងៗដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសាររបស់គេ។នៅក្នុងភូមិនេះដែលក៏មានសាលាមត្តេយ្យ សាលាបឋមសិក្សា ។ប៉ុន្តែពុំសូវបានទទួលការអប់រំទូលំទូលាយទេ ដោយសារជីវភាពខ្វះខាត និងពេលវេលាសម្រាប់សិក្សា ព្រោះពួកគាតជួយធ្វើការដើម្បីរកចំណូល។ហើយណាមួយមានសាលារៀនតែមួយទេសំរាប់អោយសិស្សសិក្សា។
អាកាសធាតុ
<p style="font-size:20px;">អាកាសធាតុវិញមិនសូវល្អប៉ុន្មានទេដែលធ្វើអោយប្រជាជននៅទីនោះពិបាកប្រកបរបររកស៊ីជាខ្លាំង។
សីតុណ្ណភាព
<span style="font-family: khmer os muol light,color:green; font-size: 20px; background">សីតុណ្ហភាពជាធម្មតានៅចន្លោះចាប់ពី ២២ ដល់ ៣៥ °C (៧២ ដល់៩៥ °F) និងធាតុអាកាសគឺស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលមូសុងនិវត្តន៍។ មូសុងនិរតីបក់ចូលដីគោកនាំមកនូវខ្យល់ផ្ទុកដោយសំណើមពីឈូងសមុទ្រថៃ និង មហាសមុទ្រឥណ្ឌា ពីខែឧសភា ដល់ តុលា។ មូសុងឦសានបក់នាំរដូវប្រាំងមក ឱ្យបន្តពីខែ វិច្ឆិកា ដល់ មីនា។ ទីក្រុងនេះរងនូវការធ្លាក់ភ្លៀងខ្លាំងបំផុតចាប់ពីខែកញ្ញា ដល់ តុលា ដែលមានរយៈកាលក្ដៅហែងក្នុងខែមករា និង កុម្ភៈ។ ទីក្រុងនេះមានពីររដូវ។ រដូវវស្សាដែលមានចាប់ពីខែឧសភា ដល់ តុលាបង្ហាញឱ្យឃើញសីតុណ្ហភាពខ្ពស់នាំមកនូវដោយសំណើមខ្ពស់។ រដូវប្រាំងបន្តចាប់ពីខែវិច្ឆិកា ដល់ មេសា នៅពេលដែលសីតុណ្ហភាពអាចធ្លាក់មកដល់ ២២ °C (៧២ °F)។ ប៉ុន្តែសីតុណ្ហភាពអាចឈានមកដល់ ៤០ °C (១០៤ °F)ក្នុងខែមេសា។ ខែល្អបំផុតដើម្បីមកទស្សនាទីក្រុងនេះគឺខែវិច្ឆិកា ដល់ កុម្ភៈនៅពេលសីតុណ្ហភាពមានសំណើម និង ភ្លៀងធ្លាក់មានកំរិតទាបជាងគេ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត
គីម ចុងហ្យុន
គីម ចុងហ្យុន (김종현) ជាតារាចម្រៀងកូរ៉េខាងត្បូងកើតនៅថ្ងៃទី 8 ខែមេសាឆ្នាំ 1990 ហើយបានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 18 ខែធ្នូឆ្នាំ 2017
ប្រវត្តិ
គីម ចុងហ្យុន ធ្លាប់មានក្រុមតន្ត្រីជាមួយមិត្តភក្តិក្នុងអំឡុងពេលកុមារភាពរបស់គាត់ហើយគាត់ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះការច្រៀងបន្ទរ។ និងការលេងបាសសម្រាប់ក្រុមតន្រ្តីនេះ នៅពេលនោះការចាប់អារម្មណ៍របស់គាត់នៅក្នុងតន្ត្រីបានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់វិនិយោគលុយកាក់ក្នុងអាហារដើម្បីទិញហ្គីតានិងចាក់សំលេងសម្ងាត់។ នៅដើមដំបូងឪពុកនិងម្តាយរបស់គាត់បានជំទាស់នឹងជំរើសងឃឤយឣន គឺខ្លាំងណាស់ ប៉ុន្តែនៅទីបញ្ចប់ទាំងពីរបានទទួលយកសមត្ថភាពរបស់កូនប្រុស និងគាំទ្រក្តីសុបិន្តរបស់ងឃឤយឣនដោយអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ទៅផ្លាស់ទីទៅសាលាតន្ត្រីពិសេស
បន្ទាប់ពីបានរស់នៅជាអ្នកហ្វឹកហ្វឺននៅក្នុងជំរុំចាប់តាំងពីអាយុ 13 ឆ្នាំមក ងឃឤយឣនបានក្លាយជាសមាជិកម្នាក់នៃក្រុមតន្ត្រី K-Pop ដ៏ល្បីល្បាញ (SHINee) ។ នៅថ្ងៃទី 25 ខែឧសភាឆ្នាំ 2008 ជាមួយបទចម្រៀងផ្សព្វផ្សាយដែលគួរឱ្យស្រលាញ់ដូចជា "លេងឡើងវិញ" ដែលបានចេញផ្សាយជាសាធារណៈនៅថ្ងៃទី 23 ខែឧសភាក្នុងឆ្នាំដដែល។
ស្លាប់
នៅថ្ងៃទី 18 ខែធ្នូឆ្នាំ 2017 ហើយនៅថ្ងៃដដែលនោះនៅម៉ោង 16:42 នាទីល្ងាចបងស្រីពិតប្រាកដរបស់ជុងអ៊ីនគឹមស៊ូអូរបានទាក់ទងទូរស័ព្ធបន្ទាន់ដោយគាត់គិតថាជុងហ៊ីនបានសម្លាប់គាត់។ ស្លាប់ ដោយសារតែនាងបានទទួលសារពីបងប្រុសរបស់នាងតាមរយៈកម្មវិធី Chat Kaka Otogi ។ "លាហើយចុងក្រោយ" និង "ប្រាប់ខ្ញុំថាខ្ញុំកំពុងធ្វើបានល្អ" ។ Jonghyun ត្រូវបានគេឃើញចុងក្រោយនៅក្នុងហាងងាយស្រួលមួយនៅជិតផ្ទះល្វែងដែលគាត់ជួល។
ការចងចាំ
ក្រុមហ៊ុនតន្ត្រីធំ ៗ ដែលជាប់ទាក់ទងនឹងឧស្សាហកម្មផលិតកម្មខ្សែភាពយន្ត មនុស្សល្បី ៗ ក្នុងឧស្សាហកម្មរួមទាំងតន្រ្តីករល្បី ៗ ជាច្រើនបានសោកស្តាយចំពោះការចាកចេញរបស់ Jonghyun ។ ក្រុមសិល្បករដដែលមិនថាពួកគេជា EXO ទេ នាក់ Dong Bang Shin Ki អាយុ ឆ្នាំ ក៏បានសម្តែងនូវសមានទុក្ខយ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុតរបស់ពួកគេហើយក៏បានផ្តល់សារមួយដល់ Jonghyun នៅក្នុងការប្រគុំតន្ត្រីទោលរបស់ពួកគេផងដែរ។
តាមរយៈផលិតកម្ម SM Entertainment បានចេញបទចម្រៀងនិងឃ្លីបនៃការសំដែងផ្ទាល់ពីអតីតកាល "Dear My Family" ដែលត្រូវបានសហការនិពន្ធដោយអ្នកសិល្បៈនៅក្នុងជំរំរួមជាមួយ Jonghyun ក្នុងគោលបំណងដើម្បីកាន់ទុក្ខគាត់។ ការលក់បទចម្រៀងនេះក៏ត្រូវបានបរិច្ចាគសម្រាប់សប្បុរសធម៌ផងដែរ។ លើសពីនេះទៀតក្រុមហ៊ុនក៏បានសាងសង់កន្លែងរំលឹកអនុស្សាវរីយ៍ជាបណ្ដោះអាសន្នដើម្បីយំផងនិងអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកជិតខាងមានឱកាសបង់ថ្លៃការគោរពដល់លោកជុនហុននៅក្នុងតំបន់តាំងពិព័រណ៍នៅក្នុងហាងលក់ទំនិញ COEX SM Atrium នៅដើមឆ្នាំនេះ។ សុក្រ 2018
ក្នុងអំឡុងពេលចុងឆ្នាំពិសេសរបស់កូរ៉េខាងត្បូងនៅឆ្នាំ 2017 សិល្បករដែលស្ថិតនៅក្រោមផលិតកម្ម SM Entertainment មិនថា EXO, Redvelvet, Super Junior, NCT 127 រួមបញ្ចូលទេ ចំពោះសិល្បករដែលមិនមែនជាសមាជិកដទៃទៀតដូចជា GOT7 មកពី JYP ​​Entertainment បានភ្ជាប់ខោខ្មៅជាមួយតួអក្សរគុជខ្យង Aqua ដោយបានសរសេរពាក្យ "RI.P. JH" នៅលើទ្រូងខណៈពេលដែលសម្តែងនៅលើដំណាក់កាលផ្សេងៗគ្នាដើម្បីបង្ហាញការគោរពនិងយំសម្រាប់ការចាកចេញរបស់ជុងហុន។
សេចក្តីយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលបានស្លាប់នៅឆ្នាំ ២០១៧ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសកូរ៉េ
ឌេណារី
ឌេណារី (អង់គ្លេស: Denarius, pronunciation: ) ជាកាក់ប្រាក់របស់រ៉ូម ដែលមានតម្លៃស្មើរនឹងកាក់ដ្រាក់ម៉ារបស់ក្រិក។ វាជាកាក់ប្រាក់ដែលបានចរាចរទូទាំងចក្រភពរ៉ូម ហើយត្រូវបានកត់ត្រាជាមួយគណនីសាធារណៈទាំងអស់។ រូបភាពតូច|ជួរខាងលើ ពីឆ្វេងទៅស្ដាំ: ឆ្នាំ 157 មុនគ.ស សាធារណរដ្ឋរ៉ូម៉ាំង ឆ្នាំ 73 [[Vespasian, ឆ្នាំ 161 Marcus Aurelius, ឆ្នាំ 194 Septimius Severus; ជួរខាងក្រោម ពីឆ្វេងទៅស្ដាំ: ឆ្នាំ 199 Caracalla, ឆ្នាំ 200 Julia Domna, ឆ្នាំ 219 Elagabalus, ឆ្នាំ 236 Maximinus Thrax ]] នៅក្នុងប្រព័ន្ធរូបិយប័ណ្ណរ៉ូម ឌេណារីគឺជាកាក់ប្រាក់តូចមួយ ដែលាត្រូវបានធ្វើឡើងប្រហែលជាឆ្នាំ២១១មុនគ.ស ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមព្យូនីកទី២។ ពាក្យ dēnārius មានប្រភពមកពីពាក្យឡាតាំង dēnī មានន័យថា "មាន១០", គឺតម្លៃរបស់វាស្មើនឹង 10 assēs។ ឌេណារីជាប្រភពដើមនៃឈ្មោះជាច្រើនរបស់រូបិយប័ណ្ណដែលមានឈ្នោះថាឌីណារ (dinar) ដូចជា ឌេណារ៉ូ (denaro) ជាឈ្មោះរូបិយប័ណ្ណអ៊ីតាលី ឌីណារ (denar) ជាឈ្មោះរូបិយប័ណ្ណស្លូវ៉ានី ឌីណេរ៉ូ (dinheiro) ជាឈ្មោះរូបិយប័ណ្ណព័រទុយហ្គាល និង ឌីនើរ៉ូ (dinero) ជាឈ្មោះរូបិយប័ណ្ណអេស្ប៉ាញ។
ប្រវត្តិឌេណារី
រូបិយប័ណ្ណដែលចរាចរមុនឌេណារី ត្រូវបានផលិតឡើងក្នុងឆ្នាំ២៦៧ មុនគ.ស គឺ៥ឆ្នាំមុនសង្គ្រាមព្យូនីក[2] ដែលមានទំងន់ជាមធ្យម 6.81 ក្រាម ឬ 1⁄48 នៃលុយផោនរ៉ូម៉ាំង។ រូបិយប័ណ្ណដែលចរាចរមុនឌេណារី មានលក្ខណៈដូចកាក់ប្រាក់របស់ក្រិក គឺស្ទើរតែដូចគ្នានឹងកាក់ដ្រាក់ និងកាក់ដ្រាក់ម៉ា ដែលត្រូវបានផលិតនៅក្រុង Metapontion និងក្រុងផ្សេងទៀតរបស់ក្រិក នៅអ៊ីតាលីភាគខាងត្បូង។ វាត្រូវបានប្រើនៅក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ហើយកម្រប្រើនៅក្នុងរ៉ូមណាស់។
កាក់ប្រាក់ដំបូងរបស់រ៉ូម ផលិតឡើងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 226 មុនគ.ស។[3] ជួនកាលពួកប្រវិត្តិវិទូបុរាណហៅកាក់ទៅនេះថា ឌេណារីនាសម័យអតីតកាល។[4][5][6]
តម្លៃរបស់ឌេណារីពេលចេញដំបូងស្មើនឹង 10 asses, ដូច្នេះហើយទើបឈ្មោះឌេណារីនេះមានន័យថា "មាន១០"។ នៅអំឡុងឆ្នាំ 141 មុនគ.ស ឌេណារីមានតម្លៃស្នើនឹង 16 asses។ ឌេណារីនៅតែជាកាក់ប្រាក់ដ៏សំខាន់របស់ចក្រភពរ៉ូម រហូតដល់ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី ៣ ដែលគេប្រើ antoninianus ជំនួសវិញ។ កាក់នេះចេញឲ្យប្រើប្រាស់ចុងក្រោយជាប្រភេទលង្ហិន ដោយ Aurelian ចន្លោះឆ្នាំ 270 និង 275 ក្នុងឆ្នាំដំបូងនៃរាជ្យស្ដេច Diocletian។[9][10][11][12][13][14][15][16][17]
ប្រើនៅក្នុងព្រះគម្ពីរ
ឌេណារី ជាធម្មតាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកាក់សម្រាប់បង់ពន្ធ ដែលព្រះយេស៊ូវកាន់ ហើយត្រូវប្រគល់ឲ្យសេសារ (ម៉ាថាយ 22:15-22 និង ម៉ាកុស 12:13-17)។
នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដំណឹងល្អដែលនិយាយអំពីឌេណារី ជាថ្លែឈ្នួលប្រចាំថ្ងៃរបស់កម្មករធម្មតា មានម៉ាថាយ 20:2,[19] យ៉ូហាន 12:5).[20] នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរវិវរណៈមានសរសេរថា ស្រូវសាលី១គីឡូ និងស្រូវបាឡេ៣គីឡូ ក៏ថ្លៃ១ឌេណារីដែរ។[21][22]
នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃមីយ៉ាន់ម៉ា
នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ជាប្រធាននៃ មីយ៉ាន់ម៉ា ឈ្មោះដែលដឹកនាំដោយជនស៊ីវិលរបស់ រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ន ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការនិងការប្រតិបត្តិការក្រោមដែលជា ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋរដ្ឋបាល, កាន់អំណាចរបស់ប្រទេសនេះ របបយោធា ។ មិនមានការផ្តល់ជូនសម្រាប់តំណែងនៅក្នុង រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ 2008 នៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ទេ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្នគឺ Min Aung Hlaing ដែលជា ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ និង ជាអគ្គមេបញ្ជាការនៃសេវាកម្មការពារជាតិ ។
ភូមិព្រៃចំបក់
ភូមិព្រៃចំបក់ គឺជាភូមិតូចមួួយដែលមានចំងាយ៤០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តតាកែវ។ ហើយស្ថិតក្នុង ឃុំតាំងយ៉ាប ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ។​ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ភូមិនេះមានប្រជាជនប្រហែលជាង ២៥០ គ្រួសារ ហើយមានប្រជាជនសរុបប្រហែល ១២៥០​ នាក់ ស្រី ៦៥០​ នាក់។ ភូមិនេះ កំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖​ ផ្លូវលំ សាលារៀន និងមណ្ឌលសុខភាព ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែ​ការប្រកបរបរកសិកម្មស្រែចំការ ចិញ្ចឹមសត្វ ការធ្វើតម្បាញ និងការប្រកបរបរផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។
សេដ្ឋកិច្ផភូមិព្រៃចំបក់
ក្នុងភូមិនេះប្រជាជនមានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជន ៦០%ប្រកបរបរកសិកម្មធ្វើស្រែចំការ ២០%ប្រកបរបរលក់ដូរ ២០%ទៀតទៅធ្វើការរោងចក្រ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៦នេះប្រជាជនបានប្រមូលផលស្រូវកើនឡើងបាន ២០%បើធៀបទៅនិងឆ្នាំកន្លងទៅ។ ហើយក្នុងភូមិនេះក៏កំពុងសាងសង់ផ្លូវកៅស៊ូរមួយខ្សែរដែលមានប្រវែងជាង២គីឡូម៉ែត្រ ដែលធ្វើអោយមានភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការធ្វើដំណើរ។​ ចំពោះវិស័យលក់ដូរវិញខ្ញុំសង្កេតឃើញគ្រួសារមួយចំនួនមានជីវភាពកាន់តែធូរធារជាងមុនទៀតដោយសារតែពួកគាត់ប្រកបរបរលក់ដូរនេះ។ បើមកនិយាយពីការធ្វើរោងចក្រវិញប្រជាជនមួយចំនួនទៅភាគច្រើនបានធ្វើតែជាកម្មករធម្មតា ប៉ុន្តែនៅចុងឆ្នាំ ២០១៦ នេះពួកគាតភាគច្រើនបានឡើងឋានៈ និងប្រាក់ខែច្រើជាងមុនគួរអោយកត់សំគាល់។
វិស័យអប់រំ ​
ចំពោះវិស័យអប់រំវិញក្នុងភូមិនេះមានក៏មានការីកចម្រើនគួរអោយកត់សម្គាល់ ដោយសារតែមានសាលារៀនដែលមានចាប់ពីថ្នាក់មតេយ្យរហូតដល់ថ្នាក់ទី ១២។ ហើយដោយសារតែប្រជាជនមានការយល់ដឹងពីអត្ថប្រយោជន៏នៃការសិក្សា ពួកគេបានបញ្ជូនកូនៗរបស់ពួកគេដែលគ្រប់អាយុអោយបានសិក្សាគ្រប់គ្នា ដើម្បីក្រេបជញ្ជូកយកចំណេះវិជ្ជា ហើយអភិវ័ឌ្ឍន៍ខ្លួនអោយក្លាយជាមនុស្សថ្លៃង្នូរក្នុងសង្គម ដើម្បីជួយអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិអោយកាន់តែរីកចម្រើនរុងរឿង។
វិស័យសុខាភិបាល ​
ចំពោះវិស័យសុខាភិបាល​ ក៏មានការរីកចម្រើនដែរដោយគ្រូពេទ្យសុទ្ធតែបានទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលបានយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ ដូច្នេះធ្វើឧ្យមានភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងការព្យាបាលជំងឺផ្សេងៗដែលកើតមានទៅលើពួកគាត់។
សន្តិសុខ ​
ត្រឡប់មកនិយាយពី សន្ដិសុខវិញក្នុងភូមិព្រៃចំបក់ មានសន្ដាប់ធ្នាប់ល្អ ដោយសារការយកចិត្តទុកដាក់ពីរាជរដ្ឋាភិបាល ប្រកបដោយគំនិតច្នៃប្រឌិតខ្ពស់​ ដោយបានបង្កើតក្រុមសន្តិសុខភូមិមួយក្រុមដើម្បីកាពារភូមិកុំឲមានក្មេងទំនើងបង្ករឿងរ៉ាវផ្សេងៗដូចជាជក់ថ្នាំ​ វ៉ៃគ្នា​ជាដើម។ ដូចនេះទើបប្រជាជនមានសេចក្ដីសុខ គ្រប់ពេលវេលាដោយមិនភ័យខ្លាចពីបញ្ហាអសន្តិសុខអ្វីឡើយ។
វត្តអារាម ​
ក្នុងភូមិនេះមានវត្តចំនួនមួយគឺ វត្តអង្គអណ្ដែត។
ជីដ្រាហ្កុន
ក្វុន ជីយង់ (권지용; ១៨ សីហា ១៩៨៨) ត្រូវបានគេស្គាល់តាមរយៈឈ្មោះដំណាក់កាលរបស់គាត់ ជីដ្រាហ្កុន (G-Dragon) គឺជាអ្នកចម្រៀងអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀងកូរ៉េខាងត្បូង ដែលត្រូវបានគេហៅថាជាញឹកញាប់ King of K-Pop (ស្ដេច​នៃ K-Pop)  ចាប់ពីអាយុ ១២ ឆ្នាំ ជីដ្រាហ្កុន បណ្តុះបណ្តាលរយៈពេល ៦ ឆ្នាំនៅស្លាកកម្សាន្តរបស់កូរ៉េខាងត្បូង YG Entertainment មុនពេលបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ២០០៦ ជាមេដឹកនាំនៃក្រុមតន្ត្រីហ៊ិបហប់បុយបែនដ៍របស់ប៊ិកបែង ដែលបានក្លាយជាអ្នកលក់ដាច់បំផុតបុយបែនដ៍នៅ​លើ​ពិភពលោក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងរ៉េប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងហ៊ី​ប​ហប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកផលិតកំណត់ត្រា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀង R&B ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសកូរ៉េ
ពានក្រុម ជើងឯកកម្ពុជា
ពានក្រុម ជើងឯកកម្ពុជា (អង់គ្លេស: Cambodian League Cup) ហៅកាត់ថា (CLC) គឺជាការប្រកួតបាល់ទាត់ប្រចាំឆ្នាំ និង ជាពានរង្វាន់ដ៏សំខាន់ក្នុងកីឡាបាល់ទាត់ក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជា ដែលរៀបចំដោយក្រុមហ៊ុនលីគបាល់ទាត់កម្ពុជា Cambodian Premier League (CPL) វាបើកចំហសម្រាប់ក្លឹបណាមួយនៅក្នុងកម្រិតទាំង២ នៃប្រព័ន្ធលីគបាល់ទាត់កម្ពុជា ក្លឹបសរុបចំនួន ១៦ ដែលរួមមាន ក្លឹបមកពីកម្រិតកំពូល នៃលីគទី១ និង ក្លឹបដែលជ្រើសយកតែ ៨ក្រុម ដែលមកពីលីគទី២ ដើម្បីគូរផ្គងសម្រាប់ការប្រកួតដណ្ដើមពាននេះ ។
ស្ថានភាព
ពានក្រុម ជើងឯកកម្ពុជា (Cambodian League Cup) គឺជាពានរង្វាន់ក្នុងស្រុកមួយក្នុងចំណោមពានរង្វាន់ក្នុងស្រុកចំនួន 3 ដែលអាចទទួលបានដោយក្រុមលីគកម្ពុជា ។ គំនិតផ្តួចផ្តើមសម្រាប់ Cambodian League Cup គឺមកពីលោក សាតូសុិ សៃតូ (Satoshi Saito) ដែលមើលឃើញការប្រកួតក្នុងស្រុកបន្ថែម ក្នុងការដកស្រង់បទពិសោធន៍រវៀងក្លឹបមកពី លីគកំពូលកម្ពុជា និង ក្លឹបមកពី កម្ពុជាលីគទី២ ការប្រកួតពានរង្វាន់ Cambodian League Cup 2022 ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងគោលបំណងផ្តល់ឱ្យកីឡាករទាំងអស់នៃផ្នែកទី 1 និងទី 2 នូវឱកាសបន្ថែមទៀតដើម្បីបង្ហាញពីកម្រិតនៃសមត្ថភាពទាំងក្នុងលីគរបស់ក្លឹបពួកគេ ហើយ Cambodian League Cup នេះក៏ជាការប្រកួតផ្លូវការណ៍ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ Cambodian Premier League ផងដែរ ។ ការបើកទំព័រសករាជថ្មី នៃការប្រកួតលើកដំបូងដែលកម្មវិធីប្រកួតប្រជែងចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃសៅរ៍ ទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ ដល់ថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២ ។
ទម្រង់លីគ
ការ​ចូល​រួមប្រកួត​គឺ បើក​ចំហ​សម្រាប់​ក្រុម​ទាំង​អស់​ដែល​ប្រកួត​ក្នុង លីគកំពូលកម្ពុជា និង កម្ពុជាលីគទី២ ដែលជ្រើសយកតែ ១៦ក្រុម ប៉ុនណោះដែលមានសិទ្ធក្នុងការចាប់ឆ្នោតក្នុងពូល ក្នុងចំណោម ៤ពូល ។ ក្រុមដែលស្ថិតក្នុងពូលត្រូវទាត់សន្សំពិន្ទុក្នុងពូល ហើយ​ក្រុម​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ ១ និង​លេខ ២ ពី​ក្រុម​ទាំង​ពីរ​នឹង​មាន​សិទ្ធិ​ឡើង​ទៅ​វគ្គ​ពាក់កណ្តាល​ផ្តាច់ព្រ័ត្រ ការប្រកួតនឹងមិនប្រើច្បាប់ស៊ុតបញ្ចូលទីគិតជាពិន្ទុគ្រាប់បាល់នោះទេ ហើយការប្រកួតនឹងឈានទៅដល់ការបន្ថែមម៉ោង ដើម្បីស៊ុតបាល់ប៉េណាល់ទី ដើម្បីកាត់សេចក្ដី ។
លទ្ធផលដោយក្លឹប
Results by club
មើលផងដែរ
See also
គណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន
ប្រវត្តិដើម
បក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាមត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៣០ ដោយបង្រួបបង្រួមគណបក្សកុម្មុយនិស្តនៃឥណ្ឌូចិន (បក្សកុម្មុយនិស្តនៅតុងកឹង) និងបក្សកុម្មុយនិស្តអាណ្ណាម (នៅកូសាំងស៊ីន) រួមគ្នា។ ក្រោយមកក្រុមសម្ព័ន្ធកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន (នៅអាណ្ណាម) ក៏បានសម្រេចចុះចូលជាមួយបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាមរួមថ្មី។ ប៉ុន្តែ Comintern បានប្រកែកថាចលនាកុម្មុយនិស្តគួរតែមាននៅក្នុងឥណ្ឌូចិនទាំងមូល (ពោលគឺកម្ពុជា លាវ និងវៀតណាម) ជាជាងមានតែនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដូច្នេះហើយ Comintern ក៏បានជំរុញឱ្យ"បក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម"ផ្លាស់ឈ្មោះមក"បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន"។
សម្ព័ន្ធដើម្បីសង្គ្រោះជាតិវៀតណាមនៅកម្ពុជា
សម្ព័ន្ធដើម្បីសង្គ្រោះជាតិវៀតណាមនៅកម្ពុជា គឺជាចលនាតស៊ូគាំទ្រវៀតមិញរបស់ប្រជាជនវៀតណាមនៅប្រទេសកម្ពុជា។ អង្គការនេះបានផុសចេញពីខ្សែនៃគណៈកម្មាធិការបដិវត្តដែលបានបង្កើតឡើងដោយបណ្តាប្រជាជនវៀតណាមនៅតាមតំបន់ព្រំដែននៃប្រទេសកម្ពុជារហូតដល់ចុងឆ្នាំ១៩៤៦។ អង្គការនេះបានចែកចេញជាក្រុមតូចៗនៅតាមខេត្តតាកែវ ខេត្តព្រៃវែង និងភាគខាងត្បូងនៃខេត្តកណ្តាល។ សម្ព័ន្ធដើម្បីសង្គ្រោះជាតិវៀតណាមនៅកម្ពុជា បានបង្កើតឡើងជាអង្គការជួរមុខរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិនក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៧, ដោយមានការចូលរួមពីគណៈកម្មាធិការក្នុងស្រុកជាច្រើន។ មានឯកសារមួយក្នុងចំណោមឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្តដំបូងៗរបស់វៀតមិញដែលថតបានដោយបារាំងនៅកម្ពុជាបានចេញនៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤៩។ ក្នុងឯកសារនោះបានបង្ហាញពីអត្ថិភាពនៃក្រុមសម្ព័ន្ធមួយនេះក៏ដូចជាការបង្ហាញលម្អិតៗនូវការស្នើសុំបង្កើតជាសម្ព័ន្ធភាពខ្មែរ-វៀតណាមប្រឆាំងនឹងអាណានិគមបារាំងផងដែរ។
ក្នុងឆ្នាំ១៩៥០, មានប្រភពមួយមកពីវៀតណាមបានបញ្ជាក់ថា អង្គការសម្ព័ន្ធនេះមានសមាជិកភាពរហូតដល់ទៅ ៥០,០០០ នាក់ឯណោះ។
ការបម្រែបម្រួលបក្ស
ក្រោយៗមក ប.ក.ឥ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដើម្បីពន្យល់ពីមូលហេតុនៃការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះបក្ស។ ដោយការកត់សំគាល់ពីទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្រ្តរវាងវៀតណាម ឡាវ និងកម្ពុជា, ខិត្តប័ណ្ណមួយបានចុះផ្សាយពីតម្រូវការនៃសហភាពនៃប្រទេសទាំងបីដើម្បីផ្តួលរំលំរបបអាណានិគមបារាំងនៅឥណ្ឌូចិន។
គម្រោងសកម្មភាពបក្ស
គម្រោងសកម្មភាពរបស់បក្សត្រូវបានចែកជា ១០ ចំណុចសំខាន់ៗ:
ការរំលាយបក្ស
នៅថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៥, គណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិនបានចេញសេចក្តីប្រកាសរំលាយបក្សខ្លួន។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩៥១, អតីតសមាជិកវៀតណាមនៃ គ.ក.ឥ ក៏បានទៅបង្កើតបក្សពលករវៀតណាម ចំណែកឯសមាជិកខ្មែរវិញបានទៅបង្កើតបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជា និងសមាជិកលាវបានទៅបង្កើតបក្សប្រជាជនឡាវ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
ថូម៉ាសអាគីណាស
សន្ត ថូម៉ាស អាគីណាស់ ​(Thomas Aquinas) ជាជនជាតិ អ៊ីតាលី រស់នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១២២៥ ដល់ថ្ងៃ​ទី៧​ ខែមិនា ឆ្នាំ១២៧៤។ លោកជាអ្នកបួសនៃក្រុមបងប្រុសដូមីនីកេន ជាបូជាចារ្យកាតូលិកផង ជាទស្សនវិទូផង ហើយក៏ជា បណ្ឌិត (Doctor) នៃព្រះសហគមន៍កាតូលិកមួយរូបផងដែរ។​ លោកជាទស្សនវិទូ ជាទេវវិទូ និងជាអ្នកច្បាប់ខាងប្រពៃណីនៃ “ទស្សនវិជ្ជាតាមបែបស្កូឡាស្តិច” ស្កូឡាស្ទីកនិយម (Scholasticism) គឺជារបៀបនៃការគិតនិងការអប់រំចំណេះដឹង ដែលបានបង្កើតឡើងនៅមជ្ឈឹមសម័យ គឺនៅពេលមនុស្សចង់ប្រមូលផ្តុំជារួមនូវអ្វីដែលគេហៅថាទស្សនវិទ្យាបុរាណ ជាមួយនឹងការបង្រៀននៃព្រះសហគមន៍កាតូលិកតាមបែបទេវវិទ្យា។ ក្រោយមក លោកថូម៉ាស អាគីណាស់ ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា បណ្ឌិតទេវ (Doctor Angelicus) និងក៏ជា បណ្ឌិតសាមញ្ (Doctor communis) សំដៅទៅលើ“ មតិទូទៅ” ឬ“ ទស្សនៈដែលត្រូវបានទទួលយកជាទូទៅ” ។
ថូម៉ាសអាគីណាស់ ជាឈ្មោះមួយដែលបញ្ជាក់អំពីអត្តសញ្ញាណដូនតារបស់លោកដែលមានដើមកំណើតនៅស្រុក អាគីណូ (Aquino) ជាក្រុង Lazio ក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលីសព្វថ្ងៃ។ លោកជាសង្ឃកាតូលិកមួយអង្គ ហើយក៏ជាបេសកជននៃដំណឹងល្អ។ លោកបានចំណាយពេលពេញមួយជីវិតក្នុងការ អធិដ្ឋាន សញ្ជឹងគិត និងប្រកាសដំណឹងល្អ។ លោកជាគ្រូបង្រៀនផ្នែក ទស្សនវិទ្យា និង ទេវវិទ្យា នៅមហាវិទ្យាល័យមួយនៃទីក្រុងបារីស នៅមជ្ឈឹមសម័យ។
គំនិតរបស់លោកថូម៉ាសត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ថា មានឥទ្ធិពលទៅគំនិតរបស់ពួកលោកខាងលិច ហើយទស្សនវិទ្យាជាច្រើនត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍ឡើង ឬត្រូវបានប្រឆាំងនឹងគំនិតរបស់លោក ជាពិសេសទ្រីស្តីនៃ “តំបន់នៃក្រមសីលធម៌ ច្បាប់ធម្មជាតិ ឬ​ បរម្ថវិទ្យា (ស្តីអំពីការពិតក្នុងធម្មជាតិ) និងទ្រីស្តីនយោបាយ។ ខុសពីអ្នកផ្សេងៗទៀត សន្ត ថូម៉ាស បានព្យាយាមផ្សះផ្សារគំនិតមួយចំនួនដែលបានលើកឡើងពីមុនៗមករបស់លោកផ្លាតុង ដែលបានលើកឡើងដោយ អារីស្តូត (Aristotle) ដែលលោកបានហៅថា "អ្នកទស្សនវិទូ"។ លោក ថូម៉ាស អាគីណាស បានព្យាយាមសំយោគទស្សនវិទ្យារបស់អារីស្តូតឲ្យរួមជាមួយគោលការណ៍នៃគ្រីស្ទសាសនា។ ស្នាដៃដែលល្បីល្បាញជាងគេនៃកិច្ចការរបស់លោក គឺ “សេចក្តីឆ្លើយតបទៅសាសដ៏ទៃ" (Summa contra Gentiles)(1259–1265)(នៅសម័យនោះ មានអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនដែលមិនមែនជាគ្រីស្តបរិស័ទ បានសរសេរសៀវភៅ ឬលើកទ្រីស្តីជាច្រើនប្រឆាំងនឹងគ្រីស្តសាសនា) ដែលស្នាដៃនេះមិនទាន់បានបញ្ចប់នៅឡើយផងនោះ ប៉ុន្តែវាបានមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើ ទេវវិទ្យាដ៏ទូលំទូលាយ (Summa Theologiae) (១២៦៥-១២៧៤) ។ ការអត្ថាធិប្បាយរបស់លោកអំពីព្រះគម្ពីរ និងអត្ថាធិប្បាយទៅលើទ្រីស្តីរបស់អារីស្តូតក៏ជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយនៃការងារទាំងមូលរបស់លោកផងដែរ។ លើសពីនេះទៀត សន្តថូម៉ាស ត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ចំពោះទំនុកតម្កើងរបស់លោកអំពីអគ្គសញ្ញាអរព្រះគុណ ( អភិបូជា) ដែលបង្កើតផ្នែកមួយយ៉ាងសំខាន់នៃពិធីបុណ្យគ្រីស្តសាសនា ។ ព្រះសហគមន៍កាតូលិកបានប្រកាសលោកថូម៉ាសអាគីណាស់ទៅជាសន្តបុគ្គលមួយរូប ហើយក៏ចាត់លោកទុកជាគ្រូគំរូមួយរូបសម្រាប់អ្នកដែលសិក្សាដើម្បីត្រៀមខ្លួនទៅជាបូជាចារ្យផងដែរ។
គេចាត់ទុក សន្ត ថូម៉ាស អាគីណាស់ ជាទេវវិទូ និងជាទស្សនវិទូមួយរូបដ៏ប្រសើរបំផុតនៃព្រះសហគមន៍កាតូលិក។ សម្តេចប៉ាប បេណេឌិតទី១៥ បានប្រកាសថា បុព្វជិត ដូមីនិកូ (Dominican Order) ទទួលសិរីរុងរឿងថ្មីពេលព្រះសហគមន៍ប្រកាសថា ការបង្រៀនរបស់សន្តថូម៉ាសគឺជាការបង្រៀនរបស់ព្រះសហគមន៍ផ្ទាល់។ បណ្ឌិត (Doctor) គឺ អ្នកដែលបានសរសេរសៀវភៅ ​ឬទ្រីស្តី ដើម្បីការពារជំនឿ និងជាឧបការីនៃព្រះសហគមន៍កាតូលិក។
ដកស្រង់ពី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទស្សនវិទូចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកអប់រំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បូជាចារ្យ
អ៊ីរ៉ាក់
ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ (ភាសាអារ៉ាប់៖ الْعِرَاق និងភាសាឃឺដ៖ عێراق) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអ៊ីរ៉ាក់ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ អ៊ីរ៉ាក់មានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសតួកគីនៅភាគខាងជើង អ៊ីរ៉ង់នៅភាគខាងកើត គុយវ៉ែតនៅភាគអាគ្នេយ៍ អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតនៅភាគខាងត្បូង ហ្សកដានីនៅភាគនិរតី និងស៊ីរីនៅភាគខាងលិច។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសនេះមានឈ្មោះថា បាកដាដ។ អ៊ីរ៉ាក់មានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ៤០ លាននាក់ ហើយពួកគេភាគច្រើនជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម។ អ៊ីរ៉ាក់មានភាសាផ្លូវការចំនួនពីរគឺ ភាសាអារ៉ាប់ និងភាសាឃឺដ ខណៈភាសាទទួលស្គាល់តាមតំបន់មាន ភាសាអង់គ្លេស ភាសាអារ៉ាមិចសម័យ ភាសាតួកគី និងភាសាអាមេនី។
ប្រទេសនេះមាន ១៩ខេត្ត និងតំបន់ស្វ័យតមួយ។ សាសនាសំខាន់ក្នុងប្រទេសគឺអ៊ីស្លាម។ អ៊ីរ៉ាក់គឺសម្បូរណ៍ដោយមរតកវប្បធម៍។ គំនូរ និងចម្លាក់របស់ប្រទេសនេះគឺជារបស់ល្អឥតខ្ចោះមួយ ក្នុងសិល្បៈអារ៉ាប់។
អ៊ីរ៉ាក់សម័យបុរាណ
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីរ៉ាក់អាចចាប់ផ្ដើមពី ៤០០០ ទៅ ៣១០០ មុន គ.ស។
ភូមិសាស្ត្រ
អ៊ីរ៉ាក់គ្របដណ្ដប់ដោយវាលខ្សាច់ ប៉ុន្តែនៅចន្លោះទន្លេ Euphrates និង Tigris គឺជាដីមានជីជាតិ។
អាកាសធាតុ
ភាគច្រើននៃផ្ទៃដីប្រទេសគ្រប់ដណ្ដប់ដោយអាកាសធាតុក្ដៅ។ រដូវរងារអាចមានសីតុណ្ហភាពដល់ ២១អង្សារ។ នៅរដូវក្ដៅគឺកម្រនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងណាស់។ នៅតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងប្រទេស មានអាកាសធាតុត្រជាក់កំឡុងរដូវរងារ និងពេលខ្លះមានព្រិលទៀតផង ហើយនៅពេលខ្លះអាចមានទឹកជំនន់ផង។
រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ អ៊ីរ៉ាក់ជាប្រទេសលំដាប់ទី១១ ដែលអស្ថេរភាពផ្នែកនយោបាយ។ អំណាចកណ្ដាលគឺគ្រប់គ្រងដោយប្រធានាធិបតី Nouri al-Maliki ។
ច្បាប់
ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០០៥ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវបានអនុម័តដោយមានការគាំទ្រ 78%។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវគឺគាំទ្រដោយសហគមន៍ Shia និង Kurdish ប៉ុន្តែត្រូវបដិសេធដោយ Arab Sunnis ។
ច្បាប់ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌអ៊ីរ៉ាក់ គឺជាច្បាប់នៃប្រទេស។
យោធា
ទ័ពអាកាសអ៊ីរ៉ាក់ បច្ចប្បន្នមាន ៣០០០នាក់ ហើយប្រទេសនេះមានគម្រោងបង្កើនអោយដល់ ១៨ ០០០ នាក់។
ទំនាក់ទំនងការបរទេស
នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៩ អ៊ីរ៉ាក់ក្លាយជាសមាជិកផ្លូវការទី១៨៦ ក្នុងអនុសញ្ញាអាវុធគីមី។
ទំនាក់ទំនងអ៊ីរ៉ង់ - អ៊ីរ៉ាក់ បានរីកចម្រើនចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2005 ដោយការផ្លាស់ប្តូរទស្សនកិច្ចជាន់ខ្ពស់។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីរ៉ាក់លោក Nouri al-Maliki បានធ្វើទស្សនកិច្ចជាញឹកញាប់ទៅអ៊ីរ៉ង់រួមជាមួយលោក Jalal Talabani ទស្សនកិច្ចជាច្រើនដងដើម្បីជួយជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីលើគ្រប់វិស័យ។ ជម្លោះចាប់ផ្ដើមមានឡើងក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩ នៅពេលអ៊ីរ៉ាក់ចោទប្រកាន់អ៊ីរ៉ង់ថាបានរឹបអូសយកអណ្ដូងប្រេងនៅតាមព្រំដែន។
ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងទួរគីមានការតានតឹងយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែ រដ្ឋាភិបាលតំបន់ឃឺដប៉ះទង្គិចគ្នារវាងតួកគីនិងគណបក្សពលករឃឺដ(PKK)ត។ នៅខែតុលាឆ្នាំ 2011 រដ្ឋសភាតួកគីបានបង្កើតច្បាប់មួយដែលផ្តល់ឱ្យកងកម្លាំងតួកគីនូវលទ្ធភាពបន្តពួកឧទ្ទាមលើព្រំដែននៅអ៊ីរ៉ាក់។"
សិទ្ធិមនុស្ស
ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ាក់និងប្រជាជនឃឺដរបស់ខ្លួនមានភាពជូរចត់ក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រនាពេលថ្មីៗនេះជាពិសេសជាមួយយុទ្ធនាការប្រល័យពូជសាសន៍របស់សាដាមហ៊ូសេននៅឆ្នាំ 1980 ។ បន្ទាប់ពីការងើបបះបោរនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ជនជាតិឃឺដជាច្រើននាក់បានភៀសខ្លួនចេញពីស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេហើយតំបន់ជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ដើម្បីទប់ស្កាត់ជម្លោះបន្ថែមទៀត។ ទោះបីជាមានទំនាក់ទំនងមិនល្អជាប្រវត្តិសាស្ត្រក៏ដោយក៏មានការរីកចម្រើនខ្លះដែរហើយអ៊ីរ៉ាក់បានជ្រើសរើសបេក្ខជនឃើរទីមួយរបស់ខ្លួនគឺលោក Jalal Talabani ក្នុងឆ្នាំ 2005 ។ ម្យ៉ាងទៀតភាសាឃឺឌីគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់អ៊ីរ៉ាក់ដែលមានភាសាអារ៉ាបាប់តាមមាត្រាទី 4 នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។
បំណែងចែករដ្ឋបាល
អ៊ីរ៉ាក់មានខេត្តចំនួន១៩។
• # Dohuk
• # Nineveh
• # Erbil
• # Kirkuk
• # Sulaymaniyah
• # Saladin
• # Al Anbar
• # Diyala
• # Karbala
• # Babil
• # Wasit
• # Najaf
• # Al-Qādisiyyah
• # Maysan
• # Muthanna
• # Dhi Qar
• # Basra
• # Halabja (not shown)
សេដ្ឋកិច្ច
សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយវិស័យ ប្រេង ដែលជាទូទៅបានផ្តល់ប្រហែល 95% នៃប្រាក់ចំណូលប្តូរប្រាក់បរទេស។ កង្វះនៃការអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងវិស័យដទៃទៀតបានធ្វើឱ្យអ្នកគ្មានការងារធ្វើពី 18% ទៅ 30% និង GDP របស់មនុស្សម្នាក់ៗមានចំនួន 4.000 ដុល្លារ។ ការងារវិស័យសាធារណៈមានចំនួនជិត 60% នៃការងារពេញម៉ោងក្នុងឆ្នាំ 2011 ។ ឧស្សាហកម្មនាំប្រេងចេញដែលគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ាក់បង្កើតការងារតិចតួចណាស់។ Currently only a modest percentage of women (the highest estimate for 2011 was 22%) participate in the labour force.
ប្រេង និងថាមពល
ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1970 អ៊ីរ៉ាក់ផលិតបានដល់ 3,5 លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុន្តែការដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងអ៊ីរ៉ាក់បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់គុយវែតនៅឆ្នាំ 1990 បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យប្រេងរបស់ប្រទេស។ ទណ្ឌកម្មបានហាមប្រាមអ៊ីរ៉ាក់ពីការនាំចេញប្រេងរហូតដល់ឆ្នាំ 1996 ហើយទិន្នផលរបស់អ៊ីរ៉ាក់បានធ្លាក់ចុះ 85% ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំនេះបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រលើកដំបូង។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឆ្នាំ 2003 បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានដែលដឹកនាំដោយអាមេរិកបានដកចេញពីសាដាមហ៊ូសេនពីអំណាចប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍធនធានប្រេងរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវបានរំខានដោយជម្លោះកំពុងបន្ត។
ទោះបីជាមានប្រាក់ចំណូលល្អនិងប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារក៏ដោយក៏ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់នៅតែបង្កើតអគ្គិសនីប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃតម្រូវការអគ្គិសនីដែលជាតម្រូវការរបស់អតិថិជនធ្វើឱ្យមានបាតុកម្មក្នុងកំឡុងរដូវក្តៅក្តៅ។
អង្គការសហប្រជាជាតិប៉ាន់ប្រមាណថាប្រេងមានចំនួន 99% នៃចំណូលរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។
ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យ
ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកនិងអនាម័យនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានគុណភាពអប់ខ្លាំង។ សង្គ្រាមបីទសវត្សរួមជាមួយការយល់ដឹងពីបរិស្ថានតិចតួចបានបំផ្លាញប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងធនធានទឹករបស់អ៊ីរ៉ាក់។ បរិមាណទឹកច្រើនត្រូវបានខ្ជះខ្ជាយក្នុងកំឡុងពេលផលិតកម្ម។
ក្រុមជនជាតិ
មនុស្សប្រហែល 20.000 នាក់រស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ភាគខាងត្បូង។
សាសនា
វាក៏មានប្រជាជនជនជាតិភាគតិចដែលមានជនជាតិដើមភាគតិចតូចៗនៅទីក្រុង Mandalay, Shabaks, Yarsan និង Yezidis ។ មុនឆ្នាំ 2003 ចំនួនរបស់ពួកគេរួមគ្នាអាចមានចំនួន 2 លាននាក់ភាគច្រើនគឺយ៉ាសានដែលជាសាសនាមិនមែនសាសនាអ៊ីស្លាមដែលមានឫសគល់នៅក្នុងសាសនាមុនអ៊ីស្លាមនិងសាសនាមុនគ្រិស្តសាសនា។ មានរបាយការណ៍នៃការផ្លាស់ប្តូរជាង 100.000 នាក់ទៅ Zoroastrian ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ។ សហគមន៍ជ្វីហ្វអ៊ីរ៉ាក់ដែលមានចំនួនប្រហែល 150.000 នាក់នៅឆ្នាំ 1941 ស្ទើរតែបានចាកចេញពីប្រទេស។
សុខាភិបាល
នៅក្នុងឆ្នាំ 2010 ការចំណាយលើការថែទាំសុខភាពមានចំនួន 6,84% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេស។ ក្នុងឆ្នាំ 2008 មានគ្រូពេទ្យចំនួន 6,96 នាក់និងគិលានុបដ្ឋាយិកា 13,92 ក្នុងប្រជាជន 10,000 នាក់។ អាយុកាលជាមធ្យមក្នុងឆ្គឺ 68.49 ឆ្នាំ។ ក្នុងឆ្នាំ 2010 គឺ 65.13 ឆ្នាំសំរាប់បុរសនិង 72.01 ឆ្នាំសំរាប់នារី។ នេះគឺជាការធ្លាក់ចុះពីអាយុកាលខ្ពស់បំផុតដែលមានអាយុកាល 71.31 ឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ 1996 ។ id=14290 |archivedate=2007-07-17 |date=January 8, 2007 |deadurl=yes |df= }}
ការអប់រំ
មុនពេលដែលប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បានប្រឈមនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីអង្គការសហប្រជាជាតិវាមានប្រព័ន្ធការអប់រំអារ៉ាប់ប្រកបដោយភាពជោគជ័យនិងជោគជ័យរួចទៅហើយ។
កីឡា
បាល់ទាត់គឺជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយបំផុតនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។ បាល់ទាត់គឺជាកត្តារួបរួមគ្នាដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ក្រោយពីសង្គ្រាមនិងភាពចលាចលជាច្រើនឆ្នាំ។ កីឡាបាល់បោះការហែលទឹកហែលទឹកការលើកកម្ពស់ការហាត់ប្រាណការប្រដាល់ជើងឯកប្រដាល់និងកីឡាវាយកូនបាល់ក៏ជាកីឡាដ៏មានប្រជាប្រិយផងដែរ។
តំណ​ភ្ជាប់​ក្រៅ
រដ្ឋាភិបាល
ព័ត៌មាន​ទូទៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី
គុណម្ដាយទាំង១២
គុណម្តាយបានដល់ធាតុ១២(ធាតុទឹក) គឺ÷
ភូមិព្រែកតានូ
ភូមិព្រែកតានូ (អក្សរឡាតាំង: Praek Tanou) មានប្រហែល ៩ ក្រុម។ មានសំណង់គួរឱ្យកត់សំគាល់គឺស្ពានឆ្លងថ្នល់ក្បាលថ្នល់ ស្ពានព្រះមុនីវង្ស។
បំណែងចែករដ្ឋបាល
ក្រមប្រៃសណីយ៍ រឺ ភូមិក្រម របស់ភូមិព្រែកតានូគឺ ១២០៦០១០១។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិនៃសង្កាត់ចាក់អង្រែលើ
ខេត្តឈុងឆងខាងជើង
ខេត្តឈុងឆងខាងជើង ( 충청북도  Chungcheongbuk-do ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ឈុងប៊ុក គឺជាខេត្តមួយរបស់ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ។ ខេត្តឈុងឆងខាងជើង មានប្រជាជនចំនួន១ ៥៧៨ ៩៣៤(២០១៤) និងមានភូមិសាស្ត្រចំនួន 7,433 km2   ដែលមានទីតាំងនៅតំបន់ហូសុ នៅភាគខាងត្បូងកណ្តាលនៃឧបទ្វីបកូរ៉េ ។ ខេត្តឈុងឆងខាងជើង មានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តខេត្តក្យង់គី និងខេត្តកាំងវ៉ុន នៅភាគខាងជើងខេត្តក្យងសាំងខាងជើង នៅខាងកើត ខេត្តចុលឡាខាងជើងនៅភាគខាងត្បូង និង ខេត្តឈុងឆងខាងត្បូង ទីក្រុងស្វយ័តពិសេសសេចុងនិងទីក្រុងដែចន់ នៅខាងលិច។
ឆង់ជូ គឺជាទីរួមខេត្តនិងជាទីក្រុងធំបំផុតនៃខេត្តឈុងឆងខាងជើង ជាមួយនឹងទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀត រួមមាន ឆង់ជូ និង ជេឆន់ ។
ខេត្តឈុងឆងខាងជើងត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៩៦ ពីខេត្តឈុងឆង ដែលជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តទាំងប្រាំបីរបស់ប្រទេសកូរ៉េ ដែលមានពាក់កណ្តាលភាគឦសាននៃទឹកដី ហើយជាខេត្តតែមួយគត់ របស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ខេត្តឈុងឆងខាងជើងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាខេត្តឈូសេហុគុ កំឡុងសម័យអាណានិគមជប៉ុន ពីឆ្នាំ១៩១០ ហើយបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃកូរ៉េខាងត្បូងបន្ទាប់ពី ការបែងចែករបស់ប្រទេសកូរ៉េ ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
អង់កូឡា
ប្រទេសអង់កូឡា ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអង់កូឡា (ភាសាព័រទុយហ្គាល់៖ República de Angola ) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅឯឆ្នេរខាងលិចនៃតំបន់អាហ្រ្វិកភាគខាងត្បូង។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសណាមីប៊ីនៅភាគខាងត្បូង ស.ប. កុងគោនៅភាគខាងជើង ប្រទេសសំប៊ីនៅទិសខាងកើត និងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនៅភាគខាងលិច។ ប្រទេសអង់កូឡាមានខេត្តបរិពន្ធភូមិមួយ ពោលគឺខេត្តកាប៊ីនដាដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងសាធារណរដ្ឋកុងគោ និងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងគោ។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសនេះគឺ លូអង់ដា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង់កូឡា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាហ្វ្រិកកណ្ដាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមព័រទុយហ្កាល់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការនាំចេញប្រេងកាត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហគមន៍បណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាព័រទុយហ្កាល់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាហ្វ្រិកភាគខាងត្បូង
ISOCARP
International Society of City and Regional Planners (ISOCARP) គឺជាអង្គការ អន្តរជាតិ [សមាគមអន្តរជាតិ] សមាគមមនុស្សដែលធ្វើការនៅក្នុង ការធ្វើផែនការទីក្រុង ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1965 ។ បច្ចុប្បន្នវាមានសមាជិកមកពីជាង 80 ប្រទេស។ ISOCARP ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដោយ អង្គការសហប្រជាជាតិ និង ក្រុមប្រឹក្សានៃអឺរ៉ុប ។ វាធ្វើការជាមួយ យូណេស្កូ ។ វាមិនស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលទេ។.
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការអន្តរជាតិ
ហ្វ្រ៊ីដា កាហ្លូ
ហ្វ្រ៊ីដា កាហ្លូ (Frida Kahlo) (៦ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩០៧ – ១៣ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៥៤) វិចិត្រករជនជាតិម៉ិកស៊ិកប្រភេទលាយប្រាកដនិយម និមិត្តសញ្ញានិយម និងប្រាកដនិយម និងជាអ្នកគាំទ្រកុម្មុយនិស្ត ប្រពន្ធរបស់វិចិត្រករម៉ិកស៊ិក ឌីអេហ្គូ រីវេរ៉ា (Diego Rivera) ។
19071954
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិចិត្រករ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីមិចស៊ីកូស៊ីទី
សហភាពភូមិសាស្ត្រអន្តរជាតិ
សហភាពភូមិសាស្ត្រអន្តរជាតិ គឺជាអង្គការអន្តរជាតិមួយដែលមានអង្គការភូមិសាស្រ្តនិងភូមិសាស្ត្រនៅជុំវិញពិភពលោក។ អង្គការនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1922 នៅ [ប្រទេសបែលហ្សិក] បន្ទាប់ពីសភាធម្មនុញ្ញលើកទី 1 ដែលមាននៅក្នុងឆ្នាំ 1871 ។
សហភាពមានគណៈកម្មការចំនួន 34 និងកងកម្លាំងភារកិច្ចចំនួនបួន។ គណៈកម្មការមួយក្នុងចំណោមគណៈកម្មការទាំងនេះគឺគណៈកម្មការភូមិសាស្រ្តទីក្រុង។ នេះប្រៀបធៀបទីក្រុងនានានៅក្នុង មូលធននិយម [ពិភពសេដ្ឋកិច្ច] និងទីក្រុងនានានៅក្នុងសង្គម [សង្គមនិយម] ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងសន្និសិទ UGI នៅក្នុង [ទីក្រុងមូស្គូ] នៅឆ្នាំ 1976 ។ វាត្រូវបានស្នើដោយសាស្ត្រាចារ្យ Kasimierz Dziewonski ពី ប៉ូឡូញ ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការអន្តរជាតិ
ភាសាអារ៉ាម
ភាសាអារ៉ាម (Aramaic language) គឺជាភាសាអំបូរសេមីតដែលមានអាយុលើសពី ៣.០០០ ឆ្នាំ និងជាភាសាសាមញ្ញនៅតំបន់ដើមបូព៌ាក្នុងប្រហែល ៧០០ ឆ្នាំមុន គ.ស. ដល់ឆ្នាំ ៧០០ មុនពេលវាត្រូវបានជំនួសដោយភាសាអារ៉ាប់ ។ ភាសាអារ៉ាមចាស់ជាភាសាចម្បងនៃចក្រភពពែរ្ស បាប៊ីឡូន និងអាស្ស៊ីរី និងបានរីករាលដាលទៅក្រិកនិងឥណ្ឌា ។ បន្ទាប់ពីអាឡិចសាន់ឌឺមហារាជ បានបំផ្លាញចក្រភពពែរ្ស ភាសាអារ៉ាមបានក្លាយជាភាសាផ្លូវការនៃរដ្ឋសំខាន់ៗនៅសម័យនោះ ។ នៅពេលវាត្រូវបានប្រើដើម្បីនិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយ ក៏មានភាពខុសគ្នាកើតឡើង គឺការសង្កត់សំឡេងបែបខាងលិចនិងខាងកើត ។ វាជាភាសាដំបូងនៃសៀវភៅអំពីគម្ពីរប៊ីបរបស់ដានីយ៉ែលនិងអែសរ៉ា និងជាភាសាចម្បងនៃថាល់មុដ ។ វាត្រូវបានគេជឿថាភាសាអារ៉ាមជាភាសា​កំណើតរបស់ព្រះយេស៊ូ ។ ភាសាអារ៉ាមថ្មីក៏ត្រូវបានគេប្រើជាភាសាកំណើត ជាពិសេសនៅក្រុមជនជាតិអាស្ស៊ីរី ។
ប៉ាប្លូ ភីកាសូ
250px|right|Signatur Pablo Picasso ប៉ាប្លូ រុស ភីកាសូ (Pablo Ruiz Picasso) វិចិត្រករឯករបស់ពិភពលោក ជាបុគ្គលដែលទស្សនាវដ្តី TIME ត្រូវបានគេជឿថាជាសិល្បករឆ្នើមបំផុតក្នុងសតវត្សទី ២០ ។ គាត់បានកើតនៅថ្ងៃទី ២៥ តុលា ឆ្នាំ ១៨៨១ នៅទីក្រុងម៉ាឡាហ្គា អាន់ដាលូស៊ីយ៉ា ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ គឺជាកូនប្រុសច្បងរបស់ដុន ហូសេ រុស អ៊ី ប្លាសកូ (ឆ្នាំ ១៨៣៨-១៩១៣) ជាមួយនឹង ម៉ារីយ៉ា ភីកាសូ អ៊ី ឡូពេស ។ ឪពុករបស់គាត់គឺជាគ្រូសិល្បៈនៅសាកលវិទ្យាល័យ ។ ការងាររបស់ភីកាសូផ្លាស់ប្តូរតាមកាលសម័យ ប៉ុន្តែនៅតែមានលក្ខណៈពិសេស ។
ភាសាអារ៉ាម
ភាសាអារ៉ាមជាភាសាសំខាន់មួយនៃជនជាតិយូដា និងបានប្រាកដនៅក្រាំងសមុទ្រមរណៈ និងក៏ត្រូវបានគេប្រើនៅពិធីសួត្ររបស់សហគមន៍គ្រីស្ទាននៅស៊ីរី លីបង់ និងអ៊ីរ៉ាក់ និងក៏ត្រូវបានគេនិយាយដោយជនជាតិភាគតិចនៅអ៊ីរ៉ង់ អាមេនី ហ្សុកហ្ស៊ី ស៊ីរី និងអ៊ីរ៉ាក់ ។ ជាទូទៅ បច្ចុប្បន្នវាត្រូវបានគេសរសេរជាមួយអក្សរស៊ីរី ប៉ុន្តែអាចសរសេរជាមួយអក្សរឡាតាំង អក្សរហេប្រឺ និងអក្សរស៊ីលីរីកបាន ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាបុរាណនៅទ្វីបអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាស្លាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា
ប៉ាប្លូ ភីកាសូ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិចិត្រករជនជាតិអេស្ប៉ាញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិចិត្រករឆឡ័ង្សនិយម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីម៉ាឡាហ្គា
គណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន
គណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន (ចិន៖ 中国共产党, ភិងអ៊ិង៖ Zhōngguó Gòngchǎndǎng), អាចហៅបានថា បក្សកុម្មុយនីស្តចិន គឺជាគណបក្សនយោបាយកាន់អំណាចតែមួយគត់នៅសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ បក្សកុម្មុយនីស្តចិនគឺជាគណបក្សនយោបាយនាំមុខនៃគណបក្សនយោបាយស្របច្បាប់ចំនួន ៨ ផ្សេងទៀតដែលរួមគ្នាបង្កើតបានជារណសិរ្សបង្រួបបង្រួម។ គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២១ ដោយលោកឆិន ឌូស៊ីវ និងលោកលី តាចាវ។ ក្រោយពីមក បក្សមួយនេះបានទទួលនូវប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំងសម្បើមពីសំណាក់ប្រជាជនចិនហើយនៅឆ្នាំ១៩៤៩ បក្សកុម្មុយនីស្តចិនក៏បានទទួលជោគជ័យក្នុងការវាយបណ្តេញរដ្ឋាភិបាលជាតិនិយមគួមីនតាងចេញពីចិនដីគោកទៅកោះតៃវ៉ាន់។ នៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៩ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនក៏បានប្រកាសបង្កើតឡើងដោយមានបក្សកុម្មុយនីស្តនេះជារដ្ឋាភិបាលដឹកនាំ។
កងទ័ពរំដោះប្រជាជន (ករប) គឺជាស្លាបយោធានិងត្រូវគ្រប់គ្រងដឹកនាំដោយគណបក្សនេះផ្ទាល់។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នយោបាយចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋាភិបាលចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សកុម្មុយនិស្តកំពុងកាន់អំណាច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
គុណឪពុកទាំង២១
គុណបិតាធាតុដី មាន២១ជាធាតុរឹងខ្លាំង (ធាតុដី) គឺ÷
អគារវឌ្ឍនៈ កាពីតាល
រូបភាពតូច|មើលពីស្ថានីយ៍រថភ្លើងភ្នំពេញ ដែលឃើញមានអគារវឌ្ឍនៈកាពីតាល(ឆ្វេង) និងប៉មកាណាឌីយ៉ា(ស្តាំ)
អគារវឌ្ឍនៈ កាពីតាល គឺជាអគារខ្ពស់បំផុតរបស់កម្ពុជាអគារនេះមានកម្ពស់ 187.3 m អគារ នេះមាន ៣៩ ជាន់ ស្ថិតនៅក្នុង រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ។ វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ Vattanac Properties Limited ដែលជាសាខារបស់ ធនាគារវឌ្ឍនៈ ។ ការ​សាង​សង់​បាន​ចាប់​ផ្តើ​ម​ក្នុង​ឆ្នាំ 2009 ហើយ​អគារ​នេះ​បាន​បញ្ចប់​នៅ​ខែ​ឧសភា 2012 ។ អគារ​ភាគច្រើន​បាន​បើក​ដំណើរការ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤ នៅពេល​បើក​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៨​។ ប៉ម​នេះ​ជា​អគារ​ខ្ពស់​ទី​ពីរ​នៅ​កម្ពុជា។
អគារនេះមានទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ធនាគារវឌ្ឍនៈ សណ្ឋាគារប្រណិត សេវាកម្មអាផាតមិន កន្លែងលក់រាយ ការិយាល័យ របារក្រៅដំបូល និងចំណតរថយន្ត។
ផ្ទះជាន់ទី 25 ដល់ 39 នៃ សណ្ឋាគារ Rosewood Phnom Penh បានបើកដំណើរការក្នុងឆ្នាំ 2018។ សណ្ឋាគារនេះផ្តល់បន្ទប់ចំនួន 148 និងអាផាតមិនចំនួន 27 ព្រមទាំងបរិក្ខារសន្និសីទ កន្លែងហាត់ប្រាណ កន្លែងទទួលភ្ញៀវ "sky bar" និងអាងហែលទឹកទំហំ 20 ម៉ែត្រនៅជាន់ទី 33 ។ របារលើមេឃស្ថិតនៅលើរាបស្មើរមួយ ដែលត្រូវបានបិទពីខ្សែដំបូលកោងនៃប៉ម។
អគារនេះត្រូវបានរចនាឡើងដោយ TFP Farrels ។ ទម្រង់​ប៉ម​ត្រូវ​បាន​បំផុស​គំនិត​ដោយ​នាគ ហើយ​បញ្ចូល ​ហុងស៊ុយ និង​គំនូរ​ណាហ្គា​បុរាណ។ អ្នកគ្រប់គ្រងសំណង់ និងវិស្វករគឺ Arup ។ ទីប្រឹក្សា LEED គឺ CO2nnsulting ។ អគារនេះមានជណ្តើរយន្ត Schindler ល្បឿនលឿនចំនួន 30 គ្រឿង ក៏ដូចជាជណ្តើរ Kone ពីរ។
សង្កាត់ជ្រោយចង្វារ
សង្កាត់ជ្រោយចង្វារជាសង្កាត់មួយស្ថិតនៅក្នុងខណ្ឌជ្រោយចង្វារ រាជធានីភ្នំពេញ។
ប្រវត្តិ
ជាអតីតសង្កាត់មួយនៃខណ្ឌឫស្សីកែវ ភ្នំពេញ។ ក្រោយពីបំបែក ខណ្ឌជ្រោយចង្វារ ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ មក សង្កាត់នេះស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងនៃ ខណ្ឌជ្រោយចង្វារ វិញ។
រដ្ឋបាល
ឃុំនេះមាន៥ភូមិ៖
ឃុំកន្ថោរខាងកើត
ឃុំកន្ថោរខាងកើត
ឃុំនេះបច្ចប្បន្នត្រូវបានគេដូរមកជា ឃុំអង្គសុរភីខាងកើត ហើយបច្ចប្បន្នឃុំនេះមិនខុសអ្វីពីឃុំដ៏ទៃផ្សេងទៀតនោះទេមនុស្សជាច្រើនមិនថានៅក្នុងឃុំណា ខេត្តណាទេគឺប្រកបរបរកសិករ ចិញ្ជឹមសត្វ ហើយអ្នកខ្លះទៀតក៏ធ្វើរចំណាក់ស្រុកទៅប្រទេសជិតខាង ដូចជាប្រទេសថៃ និងប្រទេសកូរ៉េជាដើម។
កាអភិវឌ្ឍ
ចំពោះការអភិវឌ្ឍវិញក្នុងឃុំនេះពុំសូវមានការអភិវឌ្ឍច្រ់ើនណាស់ណានោះទេ បើមើលទៅលើផ្លូវវិញគឺនៅហ៊ុយហើយមានក្រលុកច្រើនលំបាក់ក្នុងលការធ្វើដំណើរ។
នរោត្តម ចក្រពង្ស
នរោត្តម ចក្រពង្រ (ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២១ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៤៥) គឺ​ជា​អ្នក​នយោបាយ អ្នក​ជំនួញ និង​ជា​អតីត ​ឧត្តម​សេនីយ៍ ​នៃ ​កង​យោធពល​ខេមរភូមិន្ទ ។ ព្រះអង្គ​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​ទី ៤ របស់ ​ព្រះបាទ​នរោត្តម សីហនុ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ក៏​ជា​បង​ប្អូន​បង្កើត​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ​បច្ចុប្បន្ន​គឺ នរោត្តម សីហមុនី ។ លោកចក្រពង្ស បានចាប់ផ្តើមអាជីពជាអ្នកបើកយន្តហោះយោធានៅឆ្នាំ 1963 ។ បន្ទាប់ពីព្រះបាទសម្តេចសីហនុត្រូវបានផ្ដួលរំលំដោយរដ្ឋប្រហារនៅឆ្នាំ 1970 ចក្រពង្សបានចំណាយពេលនៅក្រោមការឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះបន្ទាប់មកនៅទីក្រុងប៉េកាំងជាប្រមុខពិធីសាររបស់សម្ដេចសីហនុបន្ទាប់មករស់នៅក្រៅប្រទេសមុនពេលដែលគាត់បានចូលរួមជាមួយ ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច នៅឆ្នាំ 1981 ហើយបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់របស់វៀតណាមក្នុងឋានៈជាមេបញ្ជាការនៃកងទ័ពជាតិ ព្រះសីហនុ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩១ លោក ចក្រពង្ស បានចាកចេញពីគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ទៅចូលរួមជាមួយ គណបក្សប្រជាជន កម្ពុជា ហើយបានធ្វើជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩២ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៣។ នៅពេលដែល CPP ចាញ់ ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ 1993 លោក ចក្រពង្ស បានដឹកនាំការប៉ុនប៉ងបំបែកខ្លួននៅឆ្នាំ 1993 ។ នៅឆ្នាំ 1994 គាត់ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានចូលរួមក្នុងការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារបរាជ័យ (ដែលគាត់បានបដិសេធ) ដែលនាំឱ្យគាត់ត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅនិរទេស។ បន្ទាប់​ពី​លោក​ចក្រពង្ស​ត្រូវ​បាន​លើក​លែង​ទោស​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨ លោក​បាន​បង្កើត​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​ឯកជន​មួយ​គឺ​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍ ផ្លូវអាកាសរ៉ូយ៉ាល់ភ្នំពេញ ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ក្រោយមកបានបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការទាំងអស់នៅដើមឆ្នាំ 2006 ។
នៅឆ្នាំ ២០០២ ចក្រពង្ស បានបង្កើតគណបក្សរាជានិយមមួយ គឺគណបក្សព្រលឹងខ្មែរ។ នៅពេលដែលគណបក្សព្រលឹងខ្មែរបរាជ័យក្នុងការទទួលបានអាសនៈសភាតែមួយនៅក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ២០០៣ លោក ចក្រពង្ស បានចូលរួមជាមួយគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ហើយបានបម្រើការជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាក្នុងរយៈពេលខ្លីក្នុងឆ្នាំ ២០០៥។ នៅ​ឆ្នាំ​២០០៦ លោក ចក្រពង្ស ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ​ពី​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ហើយ​បាន​ចូល​រួម​ជាមួយ ​គណបក្ស​នរោត្តម រណឫទ្ធិ ។ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបន្តការស៊ើបអង្កេតផ្លូវច្បាប់លើបំណុលដែលលោកចក្រពង្ស ប្រមូលពីក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍របស់គាត់ លោក ចក្រពង្ស បានលាឈប់ពីឆាកនយោបាយក្នុងឆ្នាំ ២០០៧។ លោក ចក្រពង្ស ដែលជា​ទីប្រឹក្សា​ឯក​ជន​នៃ​ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សា​ឯកជន​រួចហើយ​នោះ​បាន​លះបង់​ខ្លួន​គាត់​ក្នុង​ការងារ​មនុស្សធម៌ និង​គាំទ្រ​សកម្មភាព​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ។ នៅឆ្នាំ 2013 លោក ចក្រពង្ស ត្រូវបានតែងតាំងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសកម្ពុជា ដោយព្រះមហាក្សត្រ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៥ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:និរទេសខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់កម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋមន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយគណបក្ស នរោត្ដម រណឫទ្ធិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីភ្នំពេញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកទទួលការលើកលែងទោសពីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កូននាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
វង្សាធិបតីសម
ឧកញ៉ាវង្សាធិបតីសម (កាន់.ប្រ.គស.១៥១៦) ជាមន្ត្រីកាន់ក្រុមព្រះសុរិយោដី ដែលបានរំលឹកឈ្មោះក្នុងរាជព្រះបាទចន្ទរាជា ត្រូវព្រះអង្គចាត់ការអោយសាងទំនប់ទឹកនៅខែត្របរិបូរណ៍ ដែលក្រោយបានធ្វើឱ្យកើតជាផ្សារបរិបូរណ៍ឡើង។
កសាងទំនប់ធារាសាស្ត្រនៅបរិបូរណ៍
ព្រះបាទចន្ទរាជាបានចំណាយព្រះរាជទ្រព្យប្រទានដល់ហោរាហើយ ទ្រង់ក៏ចំណាយព្រះរាជទ្រព្យដល់កងទ័ព ដែលកាប់ឈើធ្វើព្រះវិហារនៅជំរំ ដែលធ្វើរោងរាជពិធីនៅមាត់ស្ទឹងមួយនៅខែត្របរិបូរណ៍។
លុះថ្ងៃក្រោយមកប្រហែលឆ្នាំ គស.១៥១៦-១៥១៧ សម្ដេចព្រះបរមបពិត្រទ្រង់ជ្រាបថា "ទឹកស្ទឹងនេះ រីងហួតអស់" ទ្រង់សង្ស័យក្នុងព្រះហឫទ័យណាស់ទើបស្ដេចឡើងគង់លើព្រះរាជទីនាំងអស្សតរព្រមទាំងពួកនិករចេញទៅទតដល់ក្បាលស្ទឹង។ ទ្រង់ឃើញទឹកស្ទឹងនោះ ហូរច្រោះដីរូងហូរទៅទិសខាងជើង មានឈើ មានថ្មរលើងរលំ ត្រង់មាត់ស្ទឹងខាងត្បូង។ ទើបទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឧកញ៉ាវង្សាធិបតីសម ក្រុមព្រះសុរិយោដីឱ្យប្រមូលរាស្ត្រឱ្យបួងសួងអ្នកតាធ្វើពិធីលើកដីបិទផ្ទៃស្ទឹងនោះមិនឱ្យហូរទៅទិសខាងជើង។ ទឹកនោះក៏ហូរតាមប្រឡាយ ដែលជីកថ្មី ហើយហូរចុះទៅស្ទឹងធំដូចដើមវិញ ហើយក៏ស្ដេចព្រះរាជដំណើរមកបន្ទាយវិញ។ ក្រោយពីនោះមានស្រីពីរនាក់ មួយឈ្មោះឯម មួយទៀតឈ្មោះអាំ មានប្ដីទាំងពីរនាក់ មានផ្ទៃពោះ ហើយផិតប្ដី។ នាងឯម សាហាយ និងចៅកៅ ចាក់ចៅលួសជាប្ដីស្លាប់។ នាងអាំ សាហាយនិងចៅគាំកាប់ចៅសោមជាប្ដីស្លាប់។ ពេលនោះ ទីទំនប់ស្ទឹង ក៏ហូរធ្លាយចេញ ចុះទិសខាងជើង ដូចជាន់មុនទៀត។ ចៅហ្វាយស្រុកក្រមការ ខែត្របរិបូណ៌ចាប់បានអាចោរមេចោរទាំងប្រុសស្រីនាំខ្លួនយកទៅក្រាបបង្គំទូលថ្វាយ។ ព្រះបរមបពិត្រទ្រង់ជ្រាបសេចក្ដីគ្រប់ប្រការហើយ ទ្រង់ត្រាស់ថាអញបិទទំនប់នេះ ព្រោះត្រូវការឱ្យទឹកហូរចេញ ចុះមកក្នុងស្ទឹងដើម្បីឱ្យអ្នកស្រុកធ្វើរហាត់ទឹក យកទឹកដាក់ស្រែយកស្រូវឱ្យបរិបូណ៌ ពុំគួរឡើយអាចោមមេចោរទាំងពីរ ៤ នាក់នេះទៅបំផ្លាញពិធីទំនប់ទឹកនេះឡើយ។ បើដូច្នោះត្រូវមានទោស ៣ ស្ថានគឺ: ទើបទ្រង់បង្គាប់មន្ត្រីក្រុមព្រះនគរបាល និង ក្រុមព្រះសុរិយោដីឱ្យយកអាចោរ មេចោរទាំង ៤ នាក់នេះ ទៅដាក់ក្នុងទំនប់នោះ។ មន្ត្រីក្រុមទាំងពីរ ក៏ថ្វាយបង្គំលានាំមនុស្សចោរទាំង ៤ នាក់នោះទៅធ្វើពលិការបួងសួងអាកាសទេវតា អារក្ខទេវតា ហើយសំរេចទោស អាមេទាំង ៤ នាក់ រួចលើកដីលប់ទៅ។ បិសាចខ្មោច អា មេ ទាំង ៤នាក់និងកូនក្នុងពោះពីរនាក់ ជា៦នាក់ ក៏នៅឃុំរក្សាទំនប់នោះ ទំបន់នោះក៏ជិតជាប់រៀងមកដល់ឥឡូវនេះ។ អស់បណ្ដាអ្នកស្រុក ធ្វើស្រែដោយហេតុទំនប់នេះចំរើនផលស្រូវជាសព្វឆ្នាំ។ ទឹកស្ទឹងនេះហូរខ្លាំងមក ប្រែះដីនោះជ្រៅ ធំទូលាយ អាចឱ្យចេញចូលទូកបាន អ្នកឈ្មួញ ជួញលក់ ចេញចូលទៅនៅរកស៊ីតាំងជាផ្ទះផ្សារជាច្រើន។ ហេតុនោះហើយបានជាហៅថា "ផ្សារបរិបូណ៌" តមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ឯដីចុងស្ទឹងនោះទ្រង់ត្រាស់ឱ្យកងទ័ព និង អ្នកស្រុកធ្វើស្រែសឹងតែបានចំរើនផលជាច្រើនសូមប្រកបនឹងមានខែត្របរិបូណ៌ ដែលទ្រង់ប្រែឈ្មោះនោះ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧកញ៉ាសម័យលង្វែក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧកញ៉ានៃក្រុងមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វង្សាធិបតីនៃក្រុងមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមព្រះសុរិយោដីនៃក្រុងមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វង្សាធិបតីសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមព្រះសុរិយោដីសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិស្វករនៃក្រុងមានជ័យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិស្វករសម័យលង្វែក
ឃុំពេជ្រមុនី
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷ 50304	ពេជ្រមុនី	Pechr Muni	លេខ​៤៩៣​ប្រ.ក ភូមិ	5030401	ពន្លឺខែ	Ponlueu Khae	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030402	កន្លែងរមាស	Kanlaeng Romeas	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030403	ត្រពាំងស្នួល	Trapeang Snuol	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030404	ត្រពាំងថ្នល់	Trapeang Thnal	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030405	ពេជ្រមុនី	Pechr Muni	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030406	ត្រពាំងរកា	Trapeang Roka	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030407	ថ្នល់បត់	Thnal Bat	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030408	ទួលព្រីង	Tuol Pring	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030409	ទួលម្អម	Tuol M'am	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030410	គោកដង្កោ	Kouk Dangkao	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030411	គគ្រួស	Kokruos	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030412	ចាស់	Chas	លេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ភូមិ	5030413	ផ្ចឹកជ្រុំ	Phchoek Chrum
=រដ្ឋបាល= ឃុំពេជ្រមុនី ស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺមាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ថេរីគាថា
អញ្ញតរាថេរី
[២៦៦] ​ម្នាល​ថេរី ​នាង​ចូរ​ដេក​លក់ស្រួល ​នាង​ចូរ​ធ្វើ ​(​ចីវរបី​) ​ដោយ​សំពត់ ​(​បង្សុកូល​) ​ហើយ​ស្លៀក​ដណ្ដប់​ចុះ ព្រោះ​រាគៈ​របស់​នាង​ស្ងប់​រម្ងាប់​ហើយ ដូច​ជាបន្លែ​ស្ងួត​ក្នុង​ឆ្នាំង ។
ឮថា ភិក្ខុ​នី​មួយ​រូប​ជាថេរី ​មិន​ប្រាកដ (​ដោយ​នាម និង​គោត្រ​ជា​ដើម​) ​បាន​ពោល​គាថា ​មាន​បការៈដូច្នេះ ។
មុត្តាថេរី
[២៦៧] ​ម្នាល​នាង​មុត្តា ​នាង​ចូរ​រួច​ចាក​យោគៈ​ទាំងឡាយ ដូច​ជា​ព្រះ​ចន្ទ​ដែល​រាហូ​ចាប់ ​(​ហើយ​រួច​អំពី​ដៃ​) ​នាង​មាន​ចិត្ត​រួច​ស្រឡះ មិន​មាន​បំណុលទេ ​ចូរ​បរិភោគ​ដុំ​បាយ​ចុះ​ ។
ឮថា ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ទូន្មានរឿយ​ៗ ​នូវ​សិក្ខមានា ​ឈ្មោះ​មុត្តា ​ដោយ​គាថា ​មាន​បការៈដូច្នេះ ។
តិស្សាថេរី
[២៦៩] ​ម្នាល​នាង​តិស្សា ​ចូរ​នាង​សិក្សា​តាម​សិក្ខា ​កុំ​ឲ្យ​យោគៈ​ទាំងឡាយ​គ្រប​សង្កត់​នាង​បាន នាង​ចូរ​ជា​ស្រី​ប្រាសចាក​យោគៈ​ទាំង​អស់ មិន​មាន​អាសវៈ​ ប្រព្រឹត្ត​នៅ​ក្នុង​លោក ។
តិស្សាថេរី​មួយ​រូប​
[២៧០] ​ម្នាល​នាង​តិស្សា ​ចូរ​នាង​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ទាំងឡាយ​ ខណៈ​កុំកន្លង​នាង​ឡើយ ព្រោះ​ពួក​ជន​ដែល​ខណៈកន្លង​ហើយ​ រមែង​សោកស្ដាយពេញ​ប្រៀប​ក្នុង​នរក ។
ធីរាថេរី​មួយ​រូប​
[២៧២] ធីរាភិក្ខុ​នី ​មាន​ឥន្រ្ទិយអប់រំ​ហើយ​ដោយ​ធម៌​ទាំងឡាយ​ ជាប្រធាន​នៃ​ព្យាយាម ​នាង​ចូរ​ផ្ចាញ់​នូវ​មារ ព្រម​ទាំងវាហនៈ ​ហើយ​ទ្រទ្រង់​នូវ​រាងកាយ​ជា​ទី​បំ​ផុត​ ។
មិត្តាថេរី
[២៧៣] ​ម្នាល​នាង​មិត្តា ​នាង​បួស​ដោយ​សទ្ធា​ហើយ ចូរ​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​កល្យាណមិត្ត ​ចូរ​ចម្រើន​នូវ​កុសលធម៌​ទាំងឡាយ ដើម្បី​ដល់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ ជា​ទី​ក្សេម​ចាក​យោគៈ ។
ភទ្រាថេរី
[២៧៤] ​ម្នាល​នាង​ភទ្រា ​នាង​បួស​ដោយ​សទ្ធា​ហើយ ចូរ​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុង​ធម៌​ដ៏​ចម្រើន (​មាន​សីលជា​ដើម​) ​នាង​ចូរ​ចម្រើន​នូវ​កុសលធម៌​ទាំងឡាយ (​ដើម្បី​ដល់​) ​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ ជា​ទី​ក្សេមចាក​យោគៈ​ដ៏​ប្រសើរបំ​ផុត​ ។
ឧបសមាថេរី
[២៧៥] ​ម្នាល​នាង​ឧបសមា ​នាង​គប្បី​ឆ្លងអន្លង់ ​គឺ​សង្សារ ជា​ទី​នៅ​នៃ​ម្រឹត្យុ ដែល​ពួក​សត្វ​ឆ្លង​បាន​ដោយ​កម្រ​ក្រៃពេក ​ចូរ​នាង​ផ្ចាញ់​នូវ​មារ ព្រម​ទាំងវាហនៈ ​ហើយ​ទ្រទ្រង់​នូវ​រាងកាយជា​ទី​បំ​ផុត​ ។
មុត្តាថេរី
[២៧៦] ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​រួច​ដោយ​ល្អ​ រួច​ដោយ​ប្រពៃ ​ព្រោះ​ការ​រួច​ចាក​អាការ​គម បី​យ៉ាង ​គឺ​ត្បាល់ [​ស្ត្រី​កាលលូកដៃ​ផាត់ប្រមូល​គ្រាប់ស្រូវ​ក្នុង​ត្បាល់ ​ត្រូវ​បង្អោនខ្នង​ឲ្យ​កោង ​ដូច​មនុស្ស​គម ។] ១ អង្រែ [លើកអង្រែ​បុកស្រូវ ​ក៏​ត្រូវ​បង្អោនខ្នង​ដូច​គ្នា ។] ១ ប្ដីគម [ចំណែក​ស្វាមី​ជា​មនុស្ស​គម​ដែរ​ ។] ១ ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​រួច​ចាក​ជាតិ ​និង​មរណៈ​ហើយ​ តណ្ហា​ជា​គ្រឿង​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​ដកចេញ​ហើយ​ ។
ធម្មទិន្នាថេរី
[២៧៧] ​នាង​ថេរី​ណា មាន​ចំណង់កើត​ហើយ (​ដើម្បី​ផល​ដ៏​ប្រសើរ​) ញ៉ាំង​សមណកិច្ច​ឲ្យ​សម្រេច​ហើយ គប្បី​ជា​អ្នក​ពាល់​ត្រូវ (​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​) ​ដោយ​មគ្គ​ចិត្ត (​បី​ខាង​ក្រោម​) ​មាន​ចិត្ត​មិន​ជាប់​ទាក់ទង​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ (​នាង​ថេរី​នោះ​) បណ្ឌិត​តែង​ហៅថា ឧទ្ធំសោតា ​(​អ្នក​មាន​ខ្សែ ​គឺ​មគ្គ ​និង​ខ្សែ ​គឺ​សង្សារ ​ក្នុង​ខាង​លើ​) ។
វិសាខាថេរី
[២៧៨] ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​ធ្វើ​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​ដែល​គេ​ធ្វើ​ហើយ មិន​ក្ដៅ​ក្រហាយ​តាម​ក្រោយ ​ចូរ​លាង​ជើង​ទាំងឡាយ​ឲ្យ​ឆាប់ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ ។
សុមនាថេរី
[២៧៩] ​នាង​ឃើញ​ធាតុ​ទាំងឡាយ ថា​ជា​ទុក្ខ ​កុំ​មក​កាន់​កំណើតថ្មីទៀត​ឡើយ នាង​រំសាយចំណង់​ក្នុង​ភពចេញ ទើប​ស្ងប់​រម្ងាប់​បាន​ ។
ឧត្តរាថេរី
[២៨០] ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​សង្រួម​ដោយ​កាយ ​ដោយ​វាចា ​ដោយ​ចិត្ត បាន​ដកតណ្ហា ព្រម​ទាំងឫស ​(​ឬ​ព្រម​ទាំងអវិជ្ជា​) ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ សម្រេច​អនុបាទិសេស​និព្វាន​ធាតុ ។
សុមនាថេរីបួសឯចាស់
[២៨១] ​ម្នាល​នាង​ចម្រើន​ដោយ​សីលាទិគុណ ​នាង​ចូរ​ដេក​ស្រួល ​នាង​ចូរ​ធ្វើ ​(​ចីវរ​) ​ដោយ​សំពត់ ​(​បង្សុកូល​) ស្លៀកដណ្ដប់ ​ព្រោះ​ថា ​បើ​រាគៈ​របស់​នាង​ស្ងប់​រម្ងាប់​ហើយ នាង​នឹង​ជាស្រ្ដី​មាន​ចិត្ត​ត្រជាក់ រលត់កិលេស ។
ធម្មាថេរី
[២៨២] ​ខ្ញុំ​មាន​កម្លាំង​ថយ ​កាន់​ឈើ​ច្រត់ ​ដើរ​ទៅ​បិណ្ឌបាត ​មាន​ខ្លួន​ធេងធោង ដួល​លើ​ផែនដី​ក្នុង​ទី​នោះ​ឯង ​លំដាប់​នោះ ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ក៏​រួច​ស្រឡះ (​ចាក​កិលេស​) ​ព្រោះ​ឃើញ​ទោស​ក្នុង​កាយ ។
សង្ឃាថេរី
[២៨៣] ​ខ្ញុំ​បាន​លះបង់​ផ្ទះ លះ​កូន​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ និង​សត្វ​ចិញ្ចឹម ​ហើយ​មក​បួស ​បាន​លះរាគៈ ​និង​ទោសៈ រំសាយអវិជ្ជា ​គឺ​មោហៈ ​បាន​ដកតណ្ហា ព្រម​ទាំងឫស ជា​ស្រី​ស្ងប់​រម្ងាប់ ​ហើយ​បាន​សម្រេច​អនុបាទិសេសនិព្វាន​ធាតុ ។
ចប់ ឯកនិបាត ។
នន្ទាថេរី
[២៨៤] ​ម្នាល​នាង​នន្ទា ​នាង​ចូរ​មើល ​(​រាងកាយ​នេះ​) ​មាន​ជំងឺជានិច្ច ​មិន​ស្អាត ជា​របស់​ស្អុយ ​ដែល​ឆ្អឹង ៣០០ កំ​ណា​ត់ ផ្គុំ​ឡើង​ហើយ ចូរ​នាង​អប់រំ​ចិត្ត​ដោយ​អសុភសញ្ញា ​ឲ្យ​ជា​ចិត្ត​មាន​អារម្មណ៍​តែ​មួយ តាំង​នៅ​មាំ​ល្អ​ ។ ​ចូរ​នាង​ចម្រើន​នូវ​អនិមិត្ត ​ចូរ​លះ​ចោល​នូវ​មានានុស័យ ​នាង​នឹង​បាន​ស្ងប់​រម្ងាប់ ​ព្រោះ​បាន​លះ​នូវ​មានះ​នោះ​ ។
ជន្ដាថេរី
[២៨៥] ពោជ្ឈង្គប្រាំ​ពីរ​នេះ​ណា​ ជាឧបាយ​ដើម្បី​ដល់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ ពោជ្ឈង្គ​ទាំង​អស់​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ចម្រើន​តាម​លំអាន ​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​សំដែង​ហើយ​ ។ ​ព្រោះ​ថា ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគអង្គ​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ហើយ​ រាងកាយ​នេះ មាន​ក្នុង​ទី​បំ​ផុត​ ជាតិសង្សារ ​(​នៃ​ខ្ញុំ​) ​អស់​រលីង​ហើយ​ ឥឡូវ​នេះ​ ភពថ្មី​មិន​មាន​ទៀត​ឡើយ​ ។