cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ម៉ាស៊ីនត្រជាក់
right|thumb|300px|រូបរាងខាងក្នុងរបស់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ប្រវត្តិរបស់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ១.១ សេចក្តីផ្ដើម ​​​​កាលពីជំនាន់ដើមមនុស្សពុំចេះទុកអាហារសំរាប់បរិភោគនៅពេលក្រោយទៀតបានទៀតបានទេ ធ្វើឲ្យអាហារដែលផលិតបានមកត្រូវខូច បង់ទៅអស់ច្រើនឬអាហារឬអាហារដែលរកមកបាន ក៏ត្រូវខូចដូចគ្នាដែរ ។​   អាហារដែលត្រូវខូចទៅនោះគឺរលួយឬរលួយស្អុយឬគុណភាពរបស់អាហារត្រូវចុះអន់ ដូចជា ពួកមនុស្សជំនាន់ដើមពេលបរបាញ់បានតិច ច្រើនយ៉ាងណា ត្រូវនាំំគ្នាបរិភោគឲ្យខាងតែអស់ ឬបើមិនអស់ទេត្រូវយកទៅបោះចោល  ចាំដល់ថ្ងៃបន្ទាប់ឬពេលបន្ទាប់សឹមចេញទៅរក ទៀត។ រស់នៅរបៀបនេះរហូតដល់ឃើញថា  មនុស្សជំនាន់រស់នៅដោយការដណ្ដើមអាហារគ្នាស៊ី  រវល់ខ្វល់ខ្វល់ខ្វាយតែរនឹងរឿងអាហារ សំរាប់បរិភោគមួយពេលៗប៉ុណ្ណោះ ។ លុះដល់ក្រោយមកមនុស្សកាន់តែឆ្លាតក៏បានព្យាយាមប្រើមធ្យោបាយផ្សេងៗ  ដើម្បីរក្សាអាហារទុក ឲ្យបានយូរនឹងរក្សារគុណភាពអាហារអោយបានគង់ល្អបំផុត ដើម្បីសំរាប់ទុកបរិភោគពេលក្រោយឬក្នុងគ្រាខ្វះខាតឬក៏នៅពេលណាដែល មិនអាចចេញទៅរកបាន។ ១.២ មធ្យោបាយទុកអាហារ មធ្យោបាយក្នុងការទុកដាក់អាហារ របស់មនុស្សជំនាន់ដើមរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន អាចចែកចេញជា៤ យ៉ាងគឺ ១.ដោយមធ្យោបាយធ្វើឲ្យអាហារក្ដៅឬ ឆ្អិន ដូចជា គារយកអាហារជំពូកសាច់សត្វធ្វើជាសាច់អាំង ត្រីអាំង ឬទុកក្នុងកំប៉ុងដែលបិទជិត មិនឲ្យខ្យល់ចូល(អាហារកំប៉ុង)ជាដើម ។ ២.ដោយមធ្យោបាយបន្ថយសំណើមក្នុងសាច់ ដូចជា  យកសាច់សត្វទោហាលអោយស្ងួត  ប្រឡាក់រួចយកទៅហាលឲ្យស្ងួត
ស្រុកលំផាត់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី
ផល ទិត
ជីវប្រវិត្ត
លោក ផល ទិត កើតថ្ងៃ​ទី១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៤០ នៅសង្កាត់ព្រែកខ្ពប ស្រុក​សង្កែ ខែត្រ​បាត់ដំបង។
ឯកសារយោង
សៀវភៅប្រវត្តិអ្នកនិពន្ធខ្មែរ,​ លោកជ័យចាប, ឆ្នាំ១៩៨៨
ឃុំព្រៃខ្ពស់
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបវេល ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៩ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​បវេល
ស្រុកកូនមុំ
(Koun Mom District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តរតនគិរី ដែលមានរដ្ឋបាល ៦ឃុំ និង ភូមិ÷
ប្រវត្តិស្រុកកូនមុំ បានជាគេហៅ​ ថា ស្រុក​នេះជាស្រុក កូនមុំ​ គឺ ដោយសា គេបានបងើ្កតស្រុកនេះស្ថិតនៅជិត ភ្នំ កូនមុំ​រហូតមកដល់សព្វថៃ្ងនេះ​។ ស្រុក​ កូនមុំ គឺ ជាស្រុកមួយ​ដែល សំបូរទៅដោយព្រែ ភ្នំ ជ្រុំថ្ម ( ស្រុក​នេះសិ្ថតនៅលើ​ដងផ្លូវ​ជាតិ​ លេខ ៧A ) គឺផ្លូវពីខេត្តស្ទឹងស្រែងទៅខេត្ត រតនៈគិរី ។ ស្រុក​ នេះ មានប្រជាជន​រស់នៅ ច្រើន មានដូចជា ៖ ជនជាតិ ខែ្មរ ជនជាតិ ឡាវ ជនជាតិ ទំពួន​ ជនជាតិ គ្រឹង ។​ ពួកគាត់ ភាគច្រើន​ ប្រកបមុខរបរដើម្បីចិញ្ចឺមជីវិត ធើ្វ ស្រែចំការ រី ឯ បងប្អូនដែលរស់នៅតាម ដង ទនេ្ល គឺ ពួកគាត់ប្រមុខរបរ នេសាទ និង ចូល ក្នុង ព្រៃ ចាប់សត្វ។​ បងប្អូនដែលរស់នៅតាមជើងភ្នំ គឺភាគច្រើន ធើ្វ ចំការ ដាំដំណាំ ស្រូវ ពោត ស្វាយចាន់ទី​ ជាដើម ។ "ឃុំតឺន​" គឺជាឃុំមួយ​ដែលស្ថិត​នៅក្នុងស្រុកកូនមុំ ខេត្ត ​រតនគិរី​ ហើយ ស្ថិត នៅ ភូមិ ភាគឥសាន្តនៃប្រទេសកម្ពុជា បានជាគេហៅថាឈោ្មះឃុំនេះជាឃុំតឺន​ គឺ​ ដោយសារ​ ពីមុន​ អ្នកដែល បងើ្កតឃុំតឺននេះមុនគេបង្អស់គឺ ឈោ្មះថា ( តាតឺន ) ដូ​ចេ្នះហើយបានជាគេហៅថា ឃុំនេះ ឈោ្មះ ថា ឃុំតឺន រហូត មកដល់សព្វ​ថៃ្ងនេះ​។​ ឃុំ តឺន មានភូមិ​ ចំនួន​ ៤ គឺ៖ ១ ភូមិ តាហ៊ឺយ​ ២ ភូមិ​ តឺន ៣ ភូមិ កាំបាក់ ៤ ភូមិ ឡាអ៊ិន​​។ ប្រជាជនដែលកំពុង រស់នៅក្នុងឃុំតឹន សព្វថៃ្ងនេះ​ មាន ដូចជា៖ ជនជាតិ គ្រឹង ជនជាតិ ទំពួន ជនជាតិ​ ខែ្មរ នឹង​ ជនជាតិ ចាម​។​ តែ ភាគច្រើន​មានបងប្អូន ជនជាតិ គ្រឹង​ដែលរស់ច្រើន ជាងគេ ប្រជាជនទាំង នោះពួកភាគច្រើនប្រកបមុខរបរ​ធើ្វស្រែចំការ ចូលទៅ​ក្នុងព្រៃបេះផ្លែឈើនិង ចាប់សត្វ​ ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ពួកគាត់​​។ រីឯជំនឿវិញ ពួកគេមាន ជំនឿ ទៅ អារក្ស​ អ្នកតាព្រៃភ្នំ​ ជំនឿនេះ ពួកគេមិនអាចបោះ បង់​បានទេពីព្រោះជំនឿនេះមានតាំងបុរាណមកម្លេះ។​
​ ​​ភូមិតាហ៊ឺយ
ភូមិតាហ៊ឺយគឺជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ឃុំ តឺន ស្រុក កូនមុំ ខេត្ត រតនគិរី​ ជាដំបូងបានជាគេហៅថាឈោ្មះ ភូមិនេះ​ជា ភូមិ តាហ៊ឺយ គីដោយសា ពីមុន អ្នកដែល បងើ្កត ភូមិនេះមុនគេ គឺឈោ្មះ ( តា តាហ៊ឺយ) ដូចេ្នះហើយ បានជាគេហៅ ថា ភូមិ​នេះ ជាភូមិតាហ៊ឺយរហូត ដល់មកសព្វថៃ្ង​នេះ ។​ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រជាជនដែលកំពុងរស់នៅក្នុងភូមិនេះសុទ្ធ តែ ជនជាតិ គ្រឹង ទាំងអស់​ ដែលមាន ចំនួន សរុបទាំងអស់​គឺ ( ៦០០នាក់ ) យោងតាមជំរឿន ឆំា្ន ២០០៨​។​ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងភូមិតាហ៊ឺយ នេះ​មានជំនឿទៅលើអារក្ស អ្នកតាព្រៃភ្នំ​ នៅពេលដែល ពួកគេមានជំងឺ ឈឺ ក្បាល វិលមុខ ពួកគេ តែងតែ កាប់មាន់ ឬ​ ជ្រូក និង ស្រា​១ ពាង ឬ ២ ពាង ដើម្បីយកទៅសែន អារក្ស អ្នកតា ដើម្បីសូមអោយ​ឆាប់ជាសះស្បើយ​ ។ ប្រជាជន ភូមិនេះភាគច្រើន ប្រកបមុខរបរ ធើ្វ ស្រែ ចំការ​ ចូលព្រែ បេះផ្លែ ឈើ និង ចាប់សត្វជាដើម ។​​ ប្រជាជនដែលកំពង់រស់នៅ ក្នុងភូមិតាហ៊ឺយភាគច្រើន ប្រកបមុខរបរធើ្វចំការ ដាំដំណាំ ដូចជា៖​ ស្រូវ ពោត សណែ្តក ល្ហុង ល្ង ចេក ត្រា​វ ត្រប់ ដំឡូង និងស្វាយចន្ទី​​​ ។​ពួកចូលចិត្តធើ្វចំការវិលជុំ តាមលក្ខណៈប្រពៃណីតាំងពីបុរាណ មកម្ល៉េះ​ មកដល់សព្វថៃ្ងពួកគាត់នៅតែបន្ត​​តាមប្រពៃណីដូចពីមុនដដែល។​ ភូមិតាហ៊ឹយគឺមួយសំបូរដែលទៅដោយព្រៃភំ្ននិងធម្មជាតិ ដ៏ស្រស់បំព្រង ភូមិនេះមានចំងាយ ពីទីរួមខេត្តរតនគិរី ២៥ km យោងតាម(​ ឯកសារ​របស់អង្គការ ( NTFP) ប្រចាំខេត្តរនតនគិរី ។ ​​​​​​​​​​​​​​​​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី
ព្រះនាងមាយា
ភិក្ខុឃឹម សាលីម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះញាតិព្រះពុទ្ធ
ឧទ្យានជាតិកែប
ឧទ្យានជាតិកែប​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ដែន​ដី​នៃ ខេត្ត​កែប ​ដែល​មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ២៥ គីឡូម៉ែត្រ ពី​ទីក្រុងកំពត ហើយ​មាន​ចម្ងាយ ១៧៣ គីឡូម៉ែត្រ​ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។ ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ​មាន​ផ្ទៃ​ដី ៥.០០០ ហិកតា មាន​ព្រំប្រទល់​ ខាងជើង​ជាប់​នឹង​ផ្លូវជាតិលេខ ១៦, ខាង​ត្បូង​ជាប់​នឹង​ឆ្នេរ​សមុទ្រ, ខាង​កើត និង ខាង​លិច​ជាប់​នឹង​ផ្លូវជាតិលេខ ១៦២ ។ បុរីកែប​មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រៅ​ពី​ផ្លូវ​គោក​ ផ្លូវសមុទ្រ​ក៏​អាចជា​មធ្យោបាយ​គមនាគមន៍​ដ៏​សំខាន់ សម្រាប់​សហគមន៍​ក្នុង​តំបន់ផងដែរ ។ ច្រើន​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​វា​ផ្តល់​នូវ​ធនធាន​សមុទ្រ​ដ៏​ច្រើន​ដល់​ប្រជាជន​ក្នុង​តំបន់​ដូច​ជា ត្រី ក្តាម បង្គា មឹក លៀស ខ្យង ងាវ... ៘ ទិដ្ឋភាព​ដ៏​ស្រស់​ត្រកាល​នៃ​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​គឺ​តំបន់​ឧទ្យាន​ជាតិ​កែប គឺ​ជួយ​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវ ទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិ​ឱ្យ​នៅ​ស្នាក់​កម្សាន្ត​តំបន់​នោះ​ផង​ដែរ ។ ផ្នែក​មួយ​ចំនួន​នៃ​មាត់​សមុទ្រ​នៅ​ភាគ​ខាង​កើត និង ខាង​លិច​នៃ​តំបន់​នេះ ព្រៃ​កោង​កាង​លាត​សន្ធឹង​ពី​តំនាប​ទឹក​ប្រៃ​រហូត​ដល់​មាត់​សមុទ្រ ហើយ​ព្រៃ​កោង​កាង​ខាង​លើ​នេះ​ផ្តល់​ជា​ថ្នាល​បណ្តុះ​ពូជ និង ជា​ទី​សម្បុក​ពង កូន​ដល់​ពពួក​ត្រី ក្តាម ខ្យង ល្មូន និង គ្រប់​សត្វ​សមុទ្រ ។ ក្រៅ​ពី​នោះ​ក៏ជា​តំបន់​តូច​ធំ​ធ្លាប់​មាន​ប្រវត្តិ​ថា ជា​តំបន់​ជម្រក​ធម្មជាតិ​ដ៏​សំខាន់​សម្រាប់​សត្វ​ព្រៃ ដូច​ជា​ចតុប្បាទ​បក្សា​បក្សី​សម្បូរ​បែប​ប្រកប​ដោយ​ជីវសាស្ត្រ​ចម្រុះ និង សោភណភាព​ទេសភាព​ស្រស់​បំព្រង ។ ដើម្បី​រារាំង​នឹង​ការ​ដែល​ចេះ​តែ​មិន​ឈប់​ឈរ​នូវ​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ បំផ្លាញ​ជម្រក​ធម្មជាតិ និង ជីវ​សាស្ត្រ​ចម្រុះ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ០១ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ត្រូវ​បាន​សម្រេច និង ប្រកាស​ដាក់​ជា​ឧទ្យាន​ជាតិ​ដោយ​ព្រះរាជ​ក្រឹត ដែល​ឡាយ​ព្រះ ហស្ត​ដោយ​ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះនរោត្តម សីហនុវរ្ម័ន ។
ព្រះនាងយសោធរា
ស្តាំ|thumb|230px|ពេល​រៀប​អភិសេក​ព្រះ​អង្គ ​សិទ្ធត្ថ​ គោតម និង ​ព្រះនាង​ យសោធរា​
ព្រះនាង​ យសោធរា (Yashodharā) មាន​ព្រះ​នាម​ហៅ​ច្រើន​យ៉ាង​ ដូចជា ១) ពិម្ពា (Bimbā), ២) ​ពិម្ពាយសោធរា (Bimbā​ Yashodharā), ៣) ភទ្ទកច្ចានា (Bhaddakaccānā), ​៤) រាហុលមាតា (Rāhula Mātā)។
ជីវប្រវត្តិ
ព្រះនាង យសោធរា (កនិដ្ឋាព្រះទេវទត្ត) ជាបុត្រីព្រះបាទ សុប្បពុទ្ធ នៃកោលិយវង្ស (Koliya) និង ព្រះនាងបមិត្តា នៃសាក្យវង្ស ដែល​ជា​កនិដ្ឋា​ (ប្អូន) របស់​ព្រះ​បាទ​ សុទ្ធោទនៈ នៃ​សាក្យ ឬ សក្ក​វង្ស (Shākya, Sokyā, Sakka, ឬ Sākiyā) ។ ពេល​ចម្រើន​វ័យ ព្រះ​ជន្ម​បាន​ ១៦ ​វស្សា ព្រះ​នាង ​យសោធរា បាន​រៀប​អភិសេក​ជា​អគ្គ​មហេសី​របស់​ព្រះអង្គ​ ​សិទ្ធត្ថ គោតម (ជា​បង​ប្អូន​ជី​ដូន​មួយ និង មាន​អាយុ​ស្មើ​គ្នា) ដែល​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះ​បាទ​ សុទ្ធោទន​មហារាជ ។ កាល​ព្រះ​នាង​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ២៩ ​ព្រះ​វស្សា ព្រះ​នាង​បាន​ប្រសូត្រ​បុត្រា​មួយ​ព្រះ​អង្គ ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ព្រះ​នាម​ថា រាហុលកុមារ។ ក្នុង​ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះនាង​ប្រសូត្រ​បុត្រ​នោះ ព្រះ​អង្គ សិទ្ធត្ថ ​ក៏​បាន​យាង​ចេញ​ពី​ព្រះ​នគរ ​កបិលពស្តុ​​ ដើម្បី​សាង​ផ្នួស ។ ក្រោយ​ពី​បាន​ឮ​ដំណឹង​ថា ព្រះ​អង្គ សិទ្ធត្ថ ​ទ្រង់​ចាក​ចេញ​ពី​ព្រះ​នគរ​ ចាក​ចេញ​ពី​ការ​សោយ​សុខ​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វាំង ព្រះ​នាង​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​ធ្វើ​តាម​ព្រះ​អង្គ ដោយ​មិន​ពាក់​គ្រឿង​អលង្ការ ស្លៀក​សំពត់​កាសាវពស្រ្ត​ (ស្បង់)​ ផ្ទុំ​ផ្ទាល់​នឹង​កម្រាល សោយ​អាហារ​តែ​មួយ​ពេល ។ ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​ដែល​ជា​បុត្រ​របស់​ស្តេច​នៅ​នគរ​ដទៃៗ​ បាន​សុំ​ដណ្តឹង​ព្រះ​នាង​ជា​មហេសី តែ​ព្រះ​នាង​បាន​បដិសេធ ។
សាងផ្នួស
ក្រោយ​ពេល​បាន​ត្រាស់ដឹង​ ព្រះ​អង្គ សិទ្ធត្ថ ​​ក៏​យាង​​ត្រឡប់​មក​ព្រះ​នគរ​ដើម្បី​បង្រៀនព្រះ​ញាតិ​វង្ស​របស់ព្រះ​អង្គ ឲ្យ​យល់ច្បាស់​នូវ​គោល​លទ្ធិ​ថ្មី​របស់​ព្រះ​អង្គ ។ ដោយ​សារ​ការ​នឹក​រលឹក​ និង ​ការ​អន់​ចិត្ត​​ខ្លាំងពេក​ ព្រះនាង យសោធរា​​ មិន​ព្រម​យាង​ចេញ​មក​ជួប​នឹង​ព្រះ​អង្គ ​សិទ្ធត្ថ ​ឡើយ ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ពិចារណា​​​ឃើញ​ថា បើ​ព្រះ​អង្គ​មិន​យាង​ទៅ​រក​ព្រះនាង​ យសោធរា ​ទេ ច្បាស់​ជា​​ព្រះ​នាង​នឹង​បែក​ហឫទ័យ ​ក្ស័យ​ព្រះ​ជន្ម​​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​មិនខាន ។ ព្រះ​​ពុទ្ធ​​ទ្រង់ក៏​​យាង​ទៅ​​​​សម្តែង​​ព្រះ​ធម្មទេសនា​អំពី​អតីតជាតិ​កាល​ ដែល​​ព្រះ​អង្គ​ និង ​ព្រះនាង ​មាន​​កំណើត​ជា​សត្វ​កិន្នរ កិន្នរី ។ ក្រោយ​ពេល​សម្តែង​ព្រះ​ធម្ម​ទេសនា​នេះ​ចប់​ ព្រះនាង​ក៏​បាន​សម្រេច​សោតាបត្តិផល​ ។ ក្រោយ​ពេល​ព្រះ​នន្ទ​បួស​បាន ​៧ ​ថ្ងៃ ​ព្រះ​​នាង​​ យសោធរា មាន​​បំណង​​ឲ្យ​​ព្រះ​រាហុល​ដែល​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះ​នាង ទៅ​សុំ​កំណប់​ទ្រព្យ​​ពី​ព្រះ​ពុទ្ធ​ ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ក៏​ប្រទាន​អរិយ​ទ្រព្យ​ ៧​ ប្រការ​​ឲ្យ​ដល់ ​​រាហុល​​កុមារ ។ ពេល​សម្តែង​អំពី ​អរិយទ្រព្យ ​នេះ​ចប់​ ​ព្រះ​ពុទ្ធ​​បង្គាប់​​​ឲ្យ​ ព្រះ​សារី​បុត្រ​ បំបួស​ព្រះ ​រាហុល ​កុមារ​ ។ ក្រោយ​ពេល​ ព្រះ​រាហុល​ បាន​បព្វជ្ជា​ហើយ ព្រះ​នាង ​យសោធរា ​ក៏​យាង​សាង​ផ្នួស​ព្រម​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះនាង ​មហាបជាបតិគោតមី​ ។ បន្ទាប់​ពី​​បួស​ជា​ភិក្ខុនី​ហើយ ព្រះ​នាង​​ យសោធរា ​បាន​​សម្រេច​​ជា​​ព្រះ​​អរហន្តី​មួយ​​រូប​​មាន​​ឈ្មោះ​​ថ្មី​​​ថា​ភទ្ទាកច្ចានាភិក្ខុនី ដែល​ជា​កំពូល​​លើ​​ភិក្ខុនី​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​ខាង​រឭក​ជាតិ​បាន ។
យោង
សុតន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ លេខ​៦០
ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងត្បូង
right|250px អត្ថបទនេះគឺស្តីអំពី បញ្ជីរាយនាមរដ្ឋអធិបតេយ្យ និងរដ្ឋអនិស្សរភាពនៅអាមេរិកខាងត្បូង។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះដែរ យើងបានរាប់បញ្ចូលទាំងរដ្ឋដែលមានការទទួលស្គាល់ពេញលេញនិងរដ្ឋអនិស្សរភាព (មិនមានឯករាជ្យពេញលេញ) ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។
អាមេរិកខាងត្បូងមានព្រំប្រទល់៖ ខាងលិចជាប់នឹងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ខាងជើងនិងខាងកើតជាប់នឹងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ហើយខាងទិសពាយព្យគឺជាប់នឹងទ្វីបអាមេរិកខាងជើងនិងសមុទ្រការ៉ាប៊ីន។ អាមេរិកខាងត្បូងគឺមានផ្ទៃដីសរុបប្រមាណ ១៧,៨៤០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលស្មើនឹង ៣.៥% នៃផ្ទៃផែនដី។ នៅឆ្នាំ២០០៨ សៀវភៅហេតុការណ៍ពិភពលោកបានធ្វើការប៉ាន់ស្មានចំនួនប្រជាជននៅអាមេរិកខាងត្បូងថាមានចំនួនប្រមាណ ៣៨០ លាននាក់។ អាមេរិកខាងត្បូងគឺជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៤ ខាងចំនួនផ្ទៃដីនៃទ្វីប (នៅពីក្រោយអាស៊ី អាហ្រ្វិក និងអាមេរិកខាងជើង) ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៥ ខាងចំនួនប្រជាជន (នៅពីក្រោយអាស៊ី អាហ្រ្វិក អឺរ៉ុប និងអាមេរិកខាងជើង។
ព្រំដែនបែងចែកទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូងពីទ្វីបអាមេរិកខាងជើងគឺមិនទាន់មានច្បាស់លាស់នោះទេ តែបច្ចុប្បន្ន គេបានចាត់ទុកថាដីព្រែកប៉ាណាម៉ាគឺជាខ្សែព្រំដែនដែលបំបែកទ្វីបទាំងពីរ។
រដ្ឋអធិបតេយ្យដែលមានទឹកដីធំៗគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង
រដ្ឋអធិបតេយ្យគឺជាសមាគមនយោបាយមួយដែលមានអធិបតេយ្យភាពលើប្រជាជនខ្លួន ហើយអ្នកទាំងនោះត្រូវធ្វើការសម្រេចចិត្តដើម្បីបំពេញនូវផលប្រយោជន៍នៃប្រទេសជាតិ។ យោងទៅតាមអនុសញ្ញាម៉ុងតេវីដេអូបានឱ្យដឹងថា៖ រដ្ឋនីមួយៗត្រូវតែមានប្រជាជនជានិរន្ត មានទឹកដីកំណត់ច្បាស់លាស់ មានរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំសមរម្យ និងមានសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងរដ្ឋដទៃទៀត។ រដ្ឋខាងក្រោមនេះគឺសុទ្ធតែជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ និងជាសមាជិកនៃសហភាពប្រជាជាតិអាមេរិកខាងត្បូង។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឈ្មោះ​ប្រទេស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បញ្ជីរាយប្រទេសតាមទ្វីប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស​នៅអាមេរិកខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាមេរិកខាងត្បូង
ភូមិសាស្រ្ត
ការលួងបពោ្ឆតរវាងសិទ្ទទ្រព្យរបស់គេនៃកន្លែងណាមួយនៅលើផែ្ទខ្ពស់គេសង្គតនៅលើទិសខាងកើតការបញ្ញួនដោយអូអាស៊ីសនិងតាមរដូវទឹកជាខែ្សវែងជាមូយនោះដែលមានដំបន់ភ្នំខ្ពស់កនៅបរិវេណ នៅក្នុទិសខាងលិចដីអាចដាំដំណាំបានហើយនៅសមុទ្រម៉ឌីទែរ៉ាណេ Jordan lies between latitudes 29° and 34° N, and longitudes 35° and 40° E (a small area lies west of 35°). It consists of an arid plateau in the east, irrigated by oasis and seasonal water streams, with highland area in the west of arable land and Mediterranean evergreen forestry.
ឃុំអំពិលប្រាំដើម
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបវេល ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៨ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​បវេល
ប្រទេសហ្សំប៊ី
សាធារណ:រដ្ឋហ្សំប៊ី ជា្រទេសមួយដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយ​ ពីសមុទ្រនៃទ្វីបអាហ្រិកខាងត្បូង។ ប្រទេសដែលនៅជុំវិញសុទ្ធសឹង តែជាប្រទេសកាន់ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមានដូចជា ប្រទេសកុង ហ្គូ ស្ថិតនៅភាគខាងជើង ប្រទេសទ្រែនហ្សានៀស្ថិតនៅភាគឥសាន ប្រទេសម៉ាឡាវីស្ថិតនៅ ភាគខាងកើត ប្រទេសម៉ូហ្សំប៉ិក ប្រទេសហ្ស៊ីមបាវ៉េ​ ប្រទេសបូស្វាណា និងប្រទេសណាមីប៊ី ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង អង់ហ្គូឡាស្ថិតនៅភាគខាងលិច។ ទីក្រុងធំគឺលូសាកាមាន ទីតាំនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេស។ វាជាប្រទេសលើកដំបូងតែមួយគត់ នៅក្នុងទ្វីបអាហ្រិកដែលនៅប្រើប្រាស់ ទូរស័ព្ទធ្វើដោយដៃ។ ចំនួនប្រជាជនច្រើនតែប្រមូលផ្តុំនៅជំវិញទីក្រុង លូសាកា។
ហ្សំប៊ីត្រូវបានប្រមូល ផ្តុំដោយក្រុមអ្នកប្រមាញ់ និងបំលាស់ប្តូនៃកុលសម្ព័នអស់រយ: ពេលជាច្រើនពាន់ឆ្នាំមកហើយ ក្រោយពេលមានមនុស្ស ម្នាក់ត្រូវបានស្វែងរកឃើញ ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវជាតិអ៊ឺរុបដើមសតវត្សទី១៨ ។មិនយូប៉ុន្មានប្រទេសហ្សំ ប៊ីត្រូវបានអះអាង​ និងកាន់កាប់ ដោយចក្រភព អង់គ្លេសដូចជាការការពារ នៃ Rhodesia ភាគខាងត្បូង ឆ្ពោះទៅចុងបញ្ចប់នៃ សតវត្សទី ១៩។ នៅថ្ងៃទី ២៤ តុលា ឆ្នាំ១៩៦៤ រាជកា រអាណាព្យាបាលបានយកឈ្នះទៅលើ ឯករាជភាព ជាមួយនិងឈ្មោះថ្មីថា ហ្សំប៊ី ដែលក្លាយមកពីសមុទ្រ ដែលហូកាត់ប្រទេស។ ហ្សំប៊ីត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាល '''Kenneth Kaunda ដែលមកពី គណ:បក្សឯករាជ្យសន្តិសុខសង្គមនិយម''' ពីឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩១។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសហ្សំប៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្ត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទ្វីបអាហ្រិក
វប្បធម៏
ខេត្តរតនៈគិរី
មហាសមុទ្រខាងត្បូង
មហាសមុទ្រ​អង់តាកទិក (Southern Ocean) ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា "មហាសមុទ្រ​អង់តាកទិក" ឬ "មហាសមុទ្រ​ប៉ូលខាងត្បូង" មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ចុង​ខាងត្បូង បំផុត​នៃ​ផែនដី មាន​រយៈទទឹង ៦០º ត្ប​។ "អង្គការភូមិសាស្ត្រទឹកអន្តរជាតិ" បាន​កំណត់​ថា "មហាសមុទ្រ​ខាងត្បូង" គឺជា​មហាសមុទ្រ​មួយ​ដែល​ព័ទ្ធ​ជា​រង្វង់​ជុំវិញ​ទ្វីប​អង់តាកទិក​។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហាសមុទ្រ
ឃុំក្តុលតាហែន
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបវេល ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន២៧ភូមិ ។
បដិច្ចសមុប្បាទធម៌
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > សំយុត្តនិកាយ > និទានវគ្គ > តតិយភាគ > អភិសមយសំយុត្ត > ពុទ្ធវគ្គ ទី១
[១] ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុង​វត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ កាល​ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តនោះ បានត្រាស់​ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួល​ព្រះពុទ្ធដីកា នៃ​ព្រះមានព្រះភាគថា ព្រះករុណាព្រះអង្គ។ ទើប​ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ដូច្នេះថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត នឹងសំដែងនូវបដិច្ចសមុប្បាទធម៌ ដល់​អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នក​ទាំងឡាយ ប្រុងស្តាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុក​ក្នុងចិត្តដោយប្រពៃចុះ តថាគត នឹង​សំដែងប្រាប់។ ភិក្ខុ​ទាំងនោះ ទទួល​ព្រះពុទ្ធដីកា នៃ​ព្រះមានព្រះភាគថា ព្រះករុណា ព្រះអង្គ។
[២] ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ដូច្នេះថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបដិច្ចសមុប្បាទធម៌ តើដូចម្តេច ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយកើតមាន ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ វិញ្ញាណកើត​មាន ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ នាមរូបកើត​មាន ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ អាយតនៈ៦កើត​មាន ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ផស្សៈកើត​មាន ព្រោះអាយតនៈ៦ជាបច្ច័យ វេទនាកើត​មាន ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហា​កើត​មាន ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ឧបាទានកើត​មាន ព្រោះតណ្ហា​ជាបច្ច័យ ភពកើត​មាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ជាតិកើត​មាន ព្រោះភពជាបច្ច័យ ជរាមរណៈ សេចក្តីសោកស្តាយ សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល សេចក្តីលំបាកកាយ លំបាកចិត្ត និងសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់​ចិត្ត ក៏កើតមានព្រម ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ។​ ការកើតឡើងព្រម នៃកងទុក្ខទាំងអស់នុ៎ះ រមែង​មាន​យ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បដិច្ចសមុប្បាទធម៌។
[៣] ការរលត់នៃសង្ខារ ព្រោះការវិនាស និងការរលត់ឥតសេសសល់នៃអវិជ្ជា ការរលត់​នៃវិញ្ញាណ ព្រោះការរលត់នៃសង្ខារ ការរលត់នៃនាមរូប ព្រោះការរលត់នៃវិញ្ញាណ ការរលត់នៃ​អាយតនៈ៦ ព្រោះការរលត់នៃនាមរូប ការរលត់នៃផស្សៈ ព្រោះការរលត់នៃអាយតនៈ៦ ការរលត់នៃវេទនា ព្រោះការរលត់នៃផស្សៈ ការរលត់នៃតណ្ហា ព្រោះការរលត់នៃវេទនា ការរលត់នៃឧបាទាន ព្រោះការរលត់នៃតណ្ហា ការរលត់នៃភព ព្រោះការរលត់នៃឧបាទាន ការរលត់នៃជាតិ ព្រោះការរលត់នៃភព ជរាមរណៈ សេចក្តីសោកស្តាយ សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល សេចក្តីលំបាកកាយ លំបាកចិត្ត និងសេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ក៏រមែង​រលត់ទៅ ព្រោះ​ការរលត់​នៃជាតិ។ ការរលត់នៃកងទុក្ខទាំងអស់នុ៎ះ រមែង​មានយ៉ាងនេះ។ លុះព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់​ត្រាស់ដូច្នេះហើយ ពួកភិក្ខុទាំងនោះ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ ចំពោះភាសិតរបស់​ព្រះមានព្រះភាគ។ ចប់សូត្រ ទី១។
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > សំយុត្តនិកាយ > និទានវគ្គ > តតិយភាគ > អភិសមយសំយុត្ត > ពុទ្ធវគ្គ ទី១ ( សៀវភៅភាគ៣១ ទំព័រទី ១ និង ២)
ปฏิจจสมุปบาท
SN 12.2 Paticca-samuppada-vibhanga Sutta: Analysis of Dependent Co-arising
សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ
សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ គឺជា​សមុទ្រ​មួយ​នៃ "មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក" ដែល​ហ៊ុមព័ទ្ធ​ដោយ​តំបន់​មេឌីទែរ៉ានេ ដែល​ស្ទើរតែ​ជា​សមុទ្របិទ​មួយ​ដោយសារ​ផ្ទាំងទ្វីប ដែល​ខាងជើង​ជាប់នឹង​ទ្វីបអឺរ៉ុប ខាងត្បូង​ជាប់នឹង​ទ្វីបអាហ្វ្រិក និង ខាងកើត​ជាប់នឹង​ទ្វីបអាស៊ី​។ ពាក្យ "មេឌីទែរ៉ានេ" មានន័យ​ថា "នៅ​កណ្ដាល​ផ្ទៃដី" (in the middle of the land) ។ សមុទ្រ​នេះ​មាន​ក្រឡាផ្ទៃ​ប្រហែល ២.៥ លាន​គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប៉ុន្តែ​បាន​ភ្ជាប់​ទៅកាន់​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក តាមរយៈ​ច្រកសមុទ្រ​ហ្គីប្រាល់តា ដែល​មាន​ប្រវែង​តែ ១៤ គីឡូម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ​។ តាម​ភូមិសាស្ត្រ​មហាសមុទ្រ ជួនកាល​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា "សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ​អឺរ៉ាហ្វ្រិកា" ឬ សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ​អឺរ៉ុប" ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ច្រឡំ​ជាមួយ​ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម​នៃ​សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ​នៅ​កន្លែង​ផ្សេង​ទៀត​។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមុទ្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេឌីទែរ៉ានេ
ឃុំព្រែកនរិន្ទ
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន១០ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកឯកភ្នំ
ឧទ្យានជាតិបុទុមសាគរ
ឧទ្យានជាតិបុទុមសាគរ​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ទឹក​ដី​ខេត្តកោះកុង មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ផ្លូវជាតិលេខ ៤៨ ពី​ចំណុច ឃំអណ្តូងទឹក រហូត​ទៅដល់​ឃុំ​ត្រពាំងរូង ក្រៅ​ពី​នោះ​គឺ​មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ជាប់​មាត់​សមុទ្រ​ទាំង​អស់ ។ ឧទ្យាននេះមានផ្ទៃដី ១៨៣.៤០៨ ហិកតា ខាង​ជើង​ជាប់ នឹង​ព្រែក​ត្រពាំង​រូង ក្នុង​ឃុំត្រពាំងរូង ខាងកើត​ជាប់​ផ្លូវជាតិលេខ ៤៨ ខាងត្បូង និង ខាង​លិច​ជាប់​ព្រំ​ប្រទល់​ទឹក​សមុទ្រ ។ ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ​ជា​តំបន់​ធម្មជាតិ និង ជា​ដែន​ជម្រក​សត្វព្រៃ និង មច្ឆជាតិ​គ្រប់​ប្រភេទ ។ ក្រៅ​ពី​ជា​កន្លែង​សម្បូរ​ដំណាំ​ហូប​ផ្លែ​ច្រើន​មុខ​ឧទ្យាន​ជាតិ​ជាប់​សមុទ្រ​មាន​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​ម៉ដ្ឋ​លាត​សន្ធឹង​ធំ​ល្វឹង​ល្វើយ​សម្បូរ​ទៅ ដោយ​ព្រៃ​កោង​កាង​យ៉ាង​ក្រាស់​ក្រែល ។ នៅ​ក្នុង​តំបន់នោះ​ក៏​មានប្រជាជន​រហូត​ដល់​ទៅ ២៤ ភូមិ​សុទ្ធ​សឹង​តែ​ប្រជា​នេសាទ សមុទ្រ​ទាំង​អស់ ។ កត្តា​ទាំង​អស់​ខាង​លើ​នេះ វា​ក៏​ជា​កន្លែង​អំណោយ​ផល​យ៉ាង​គាប់​ប្រសើរ​ក្នុង​ការ​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ទាំង​ឡាយ​ចង់​ទៅ​ទស្សនា​កម្សាន្ត ជា​ពិសេស នោះ​ដោយ​តំបន់​នោះ​ជា​តំបន់​សមុទ្រ គេ​អាច​ជិះ​ទូក​អូប័រ​ទៅ​លេង​កម្សាន្ត​នៅកោះស្តេច ដែល​ស្ថិត​នៅ មិន​ឆ្ងាយ ប៉ុន្មាន​ពី​ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ ។ ប៉ុន្តែ​គួរ​ឱ្យ​សោក​ស្តាយ​ដោយ​ក្នុង​តំបន់​មិន​ទាន់​មាន​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​រៀច​បំ​បាន​ស្រួល​នៅ​ឡើយ វា​ក៏​មិន​ទាន់​អាច​ទទួល​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ទៅ​កម្សាន្ត​បាន​នោះ​ដែរ ។ បុទុមសាគរ​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ជា​ឧទ្យាន​ជាតិ​បុទុមសាគរ ដោយ​ព្រះករុណាព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ នៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ។
សុគន្ធ និសា
សុគន្ធ និសា គឺជាតារាចម្រៀងស្រីដ៏មានប្រជាប្រិយភាពមួយរូបនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ សុគន្ធ និសា បានចាប់ផ្តើមអាជីពជាតារាចម្រៀងនៅក្នុងផលិតកម្មរស្មីស្ទឹងសង្កែក្នុងឆ្នាំ២០០៣។ បច្ចុប្បន្ន សុគន្ធ និសា គឺជាតារាចម្រៀងប្រចាំផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស។ បទចម្រៀងល្បីៗមួយចំនួនរបស់នាងមានដូចជា គ្មានថ្ងៃបញ្ចប់ ផ្ការីកក្នុងសមុទ្រទឹកភ្នែក បេះដូងខ្វះកម្ដៅ គ្មានអ្នកផ្សេង បើស្រឡាញ់ម្តេចទុកអូនចោល និងមាតាដៃ១០០ ជាដើម។
អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ
អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ (ស.ដ.អា.អ.: PNH, អ.អា.អ.អ.: VDPP) ស្ថិតនៅចំងាយប្រហែល ១០ គ.ម ពី ក្រុងភ្នំពេញ តាមមហាវិថី​សហព័ន្ធរុស្ស៊ី។ កាលពីមុនមានឈ្មោះជា អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិពោធិ៏ចិនតុង។ right|thumb| អាកាសយាន្តដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ |300px
ប្រវត្តិអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ
អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ចាប់កសាងជាលើកដំបូងដោយបារាំងនៅឆ្នាំ ១៩៥៧ រួចធ្វើពិធីសម្ពោធនៅថ្ងៃទី ១៩ មករា ១៩៥៩ ដោយមានឈ្មោះថា អាកាសយាន្តដ្ឋានអន្តរជាតិពោធិ៍ចិនតុង។ នៅខែតុលា ១៩៩៤ ផ្លូវរត់ឡើងចំងាយ ៣០០០ម ត្រូវបានទទួលការរ៉ាប់រង​ជួសជុលជាថ្មីឡើងវិញដោយក្រុមហ៊ុន MEADA របស់ជប៉ុន។ បន្ទាប់មកផ្លូវរត់ឡើងត្រូវបានសាងសង់បន្ថែមប្រវែង ៣៥០ម ទៀតដោយក្រុមហ៊ុនបារាំង G.T.M (Grand Travaux de Marseille) សំរាប់លទ្ធភាពចុះចតនៃយន្តហោះធុនធំដូចជា ATR Boeing332 Boeing337 Boeing747 ជាដើម។ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងកំនើនចំនួនអ្នកធ្វើដំណើរ អាកាសយាន្តដ្ឋានត្រូវបានបើកការដ្ឋាន​រុះរើសាងសង់ជាថ្មីឡើងវិញ​នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ ដោយក្រុមហ៊ុន SCA (Société de Concession de l'Aéroport)។ អាកាសយានដ្ឋានដែលត្រូវបានសាងសង់រួចរាល់​ជាស្ថាពរនៅឆ្នាំ ២០០២ មានលទ្ធភាពទទួលអ្នកដំណើរ​បាន ៥លាននាក់ក្នុង១ឆ្នាំ។ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិពោធិ៍ចិនតុង ត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ​នៅថ្ងៃទី ១៥ មករា ២០០៣។
ទែរមីណាល់ក្នុងស្រុក
ផ្នែក​ចេញដំណើរ ផ្នែក​មកដល់
ទំព័រភ្ជាប់
គេហទំព័រអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាកាសយានដ្ឋាន
ព្រះពុទ្ធ
[[ឯកសារ:ព្រះសម្មាសម្ពុទ.jpg|462x462px|thumb|Belipzoom]]
ព្រះពុទ្ធ សមណគោតម (ប្រសូត​មក​ប្រហែល​ជា ៥៦៣/៤៨០ - បានចូលបរិនិពា្វនប្រហែលជា ៤៨៣/៤០០ មុន គ.ស.) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា សិទ្ធាថ៌ គៅតម (सिद्धार्थ गौतम) នៅក្នុងភាសាសំស្ក្រឹត ឬ សិទ្ធត្ថ គោតម (शिद्धत्थगोतम) នៅក្នុងភាសាបាលី ឬព្រះពុទ្ធ ជាព្រះសង្ឃ មេដឹកនាំស្ម័គ្រចិត្ត ទស្សនវិទូ គ្រូបង្រៀននិង មេដឹកនាំសាសនាដែលត្រូវបានគេចាត់ទុក្ខជាអ្នកបង្កើតពុទ្ធសាសនា​ ​​ ។​​ ព្រះអងត្រូវបានគេជឿថាបានរស់នៅនិងបង្រៀនភាគច្រើននៅភាគឦសាន​នៃ​ប្រទេសឥណ្ឌាបុរាណនៅរវាងសតវត្សទី៦ និងទី៤ មុន គ.ស.​ ​​ ។​ស​​ ។​
ព្រះ​សមណគោតម​បានបង្រៀនមាគ៌ាកណ្តាលមួយរវាងចំណង់ចំណូលចិត្ដត្រេកអរនិងភាពស៊ីជម្រៅដែលបានរកឃើញនៅក្នុងចលនា ស្រមណៈ (នៅភាសាសំស្ក្រឹត श्रमण ឝ្រមណ ម្នាក់ដែលខំប្រឹងធ្វើការឬប្រឹងប្រែងដោយខ្លួនឯងចំពោះគោលបំណងខ្ពស់ជាងឬសាសនា) ដែលជាទូទៅនៅក្នុងតំបន់របស់លោក ​​ ។​ ក្រោយមកគាត់បានបង្រៀននៅតំបន់ផ្សេងៗទៀតនៃប្រទេសឥណ្ឌាភាគខាងកើត​ ដូចជាមគធៈនិងកោសល​ ​​ ។​
វីធីធ្វើម្ហូប
វិធីធ្វើម្ហូប
មនុស្សយើងម្នាក់ៗតែងតែត្រូវការបរិភោគអាហារជារាងរាល់ថ្ងៃ ហើយអ្នកខ្លះទៀតក៏តែងតែចង់បានមុខម្ហូបប្លែកៗដើម្បផ្លាស់ផ្ដូរមុខម្ហូបជារាងរាល់ថ្ងែជាពិសេស បងៗស្ត្រីមេផ្ទះតែងតែចង់បានមុខម្ហូបប្លែកៗដើម្បីចំអិនជាអាហារអោយស្វាមី និងកូនៗរបស់ពួក គាត់។ហើយខ្ញុំក៏មានមុខម្ហូបពិសេសពីរមុខដែរចង់មកចែករំលែកផងដែរ។
ព្រះពុទ្ធ
ព្រះ​សមណគោតម​ គឺ​ជាតួ​អង្គ​សំខាន់​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​ ​​ ។​​ ពុទ្ធសាសនិកជន​ទុក​ព្រះ​អង្គ​ជា​គ្រូបង្រៀន​ ដែល​បាន​ត្រាស់​ដឹង​​ ដែល​បានសម្រេច​ពុទ្ធភូមិ​ពេញ​ទំហឹង​ ហើយបាន​ចែក​ចាយ​ការ​យល់​ដឹង​របស់​ព្រះ​អង្គ​​ ដើម្បី​ជួយ​សត្វ​មាន​ជីវិត​បញ្ចប់​ការ​កើត​និង​ការ​ឈឺ​ចា​ប់​ ​​ ។​ គណនេយ្យនៃជីវិតរបស់គាត់, សុន្ទរកថានិងវិន័យសង្ឃត្រូវបានជឿដោយពុទ្ធសាសនិកត្រូវបានសង្ខេបបន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់​ព្រះ​អង្គ​និងការ​ចង​ចាំ​ដោយ​ពួក​អ្នក​គាំ​ទ្ររបស់​ព្រះ​អង្គ​ ​​ ។​​ ការ​ប្រមូល​ផ្តុំ​នៃ​ការ​ប្រៀន​ប្រដៅ​​ ដែល​បាន​សន្មត​ ថា​ ត្រូវ​បាន​គេ​ហាម​ឃាត់​ដោយ​ប្រពៃណី​ផ្ទាល់មាត់​និង​ដំបូង​បង្អស់​ក្នុង​ការ​សរសេរ​ប្រហែល ៤០០ ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក ​​ ។​
វីធីធ្វើម្ហូប
របៀបចិតបន្លែ
សាច់គោយើងហាន់វាជាបន្ឬះស្ដើងៗ។
ព្រះពុទ្ធ
កុមារភាព
ព្រះពុទ្ធមានព្រះនាមដើមថា សិទ្ធត្ថគោតម ​​ ។​ សិទ្ធត្ថកុមារ ជា ព្រះរាជបុត្រ នៃ ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ និង ព្រះនាង សិរិមហាមាយា ​​ ។​ ព្រះអង្គ​ ជា ពូជសាក្យវង្ស ដែលមានព្រះរាជនិវេសដ្ឋាន នៅក្រុង កបិលព័ស្តុ នៃដែន សក្កជនបទ ជាប្រទេសចំណុះឲ្យដែន កោសល ​មាន​ព្រះបាទ ​បសេនទិ​ គ្រងរាជ្យ​មានក្រុង សាវត្ថី ជា​រាជធានី ​​ ។​ ព្រះពោធិសត្វចុះចាប់បដិសន្ធិក្នុងថ្ងៃព្រហស្បន៍ ១៥កើត ខែអាសាឍ ឆ្នាំរការ​​ ។​​ នៅក្នុងថ្ងៃដែលព្រះពោធិសត្វចុះបដិសន្ធិ ព្រះនាងសិរិមហាមាយា យល់សុបិន្តឃើញមានដំរីសមួយមានប្រមោយពណ៌ដូចប្រាក់ក្ដោបផ្កាឈូកពណ៌ស ជ្រែកចូលតាមផ្ទៃពោះព្រះនាងខាងស្ដាំ​​ ។​ លុះ១០ខៃក្រោយមក នៅថ្ងៃសុក្រ ១៥កើត ខែពិសាខ ឆ្នាំច ព្រះសិទ្ធត្ថកុមារ ទ្រង់ប្រសូតិក្នុងឧទ្យាន លុម្ពិនី​ ​(សព្វថ្ងៃស្ថិតនៅប្រទេស នេប៉ាល់) ​ក្នុង​រវាង​ព្រះរាជ​និវត្តន៍​ទៅកាន់​មាតុប្រទេសនៃព្រះនាង សិរិមហាមាយា ព្រះពុទ្ធមាតា ​​ ។​
វីធីធ្វើម្ហូប
របៀបចំអិន
មុនដំបូងដួសបាយដាក់កូនចានអោយពេញ១ចាន ហើយដាក់ទឹកស៊ីអ៊ីវ ម្សៅស៊ុប ប្រេងម្ទេសច្របលចូលគ្នាអោយសព្វ។ហើយដាក់ខ្ទះលើភ្លើងអោយក្ដៅរួចចាក់ប្រេសណ្ដែកចូលអោយក្ដៅ ហើយគោះពងទាចូលភ្លាមកុំអោយឆ្អិន ហើយចាក់ការ៉ុត សណ្ដែកគួ និងសាច់គោចូល វាអោយសព្វប្រហែលជា៣នាទី រួចដាក់បាយសដែលបានលាយគ្រឿងរួចចូលកូវាអោយល្មមនឹងឆ្អិន រួចដួសដាក់ចាន់ជាការស្រេច។
ព្រះពុទ្ធ
ការ​រៀប​អភិសេក​
ព្រះអង្គ រៀបអភិសេក​ជាមួយ​​ព្រះនាង ​យសោធរា (ពិម្ពា) រាជបុត្រី​នៃ​ព្រះបាទ សុប្បពុទ្ធ និង ព្រះនាង បមិត្តា ព្រះរាជកនិដ្ឋា​ពៅ នៃ​ព្រះបាទ សុទ្ធោទនៈផ្ទាល់ ​​ក្នុង​ព្រះ​ជ​ន្មាយុ ១៦ ព្រះវស្សា ហើយ​តមកព្រះជន្មាយុបាន ២៩ ព្រះវស្សា​ព្រះនាង ពិម្ពាទេវី ក៏បានប្រសូតិព្រះ រាហុល នាថ្ងៃពេញបូរមីព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ ​​ ។​
វីធីធ្វើម្ហូប
របៀបហាន់បន្លែ
សាច់គោយើវាជាបន្ទះស្ដើង។
ព្រះពុទ្ធ
ការ​ចេញ​សាង​ផ្នួស​
ព្រះ សិទ្ធត្ថរាជកុមារ ក៏បានសម្រេចចិត្តចេញសាងព្រះផ្នួសនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ខែអាសាឍ ក្នុងជន្មយុ២៩វស្សារ បន្តាប់ពីបានទតឃើញនូវនិមិត្ត៤ប្រការគឺ មនុស្សចាស់ មនុស្សឈឺ មនុស្សស្លាប់ និងបព្វជិត​​ ។​ ទ្រង់ធ្វើទុក្ករកិរិយា ៦ ព្រះវស្សា ហើយក្រោយមក​​បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវ​អនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ​ក្រោម​គល់​ពោធិព្រឹក្ស​នា​មាត់​ស្ទឹង នេរញ្ជរា​ (ពុទ្ធគយា​សព្វថ្ងៃ) នៅថ្ងៃពុធ ១៥កើត ខៃពិសាខ មុនពុទ្ធសករាជ៤៥ឆ្នាំ ​​ ។​ ព្រះធម៌​ដែល​ព្រះអង្គ​​បាន​ត្រាស់ដឹង​នោះ​ហើយ​បាន​ពុទ្ធាភិសេក​ព្រះអង្គ​ឲ្យ​បាន​ជា​អង្គ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ឬ​ព្រះពុទ្ធនេះឯង ​​ ។​ រូបភាពតូច ព្រះគោតម​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​គឺ​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ទី​៤​នៅ​ក្នុង​ភទ្ទកប្ប​នេះ​​ ។​ បាន​ជា​កប្ប​នេះ​ឈ្មោះ​ភទ្ទកប្ប​ព្រោះ​អត្ថ​ថា ជា​កប្ប​ដ៏​ចម្រើន ដែល​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​៥​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​ដឹង តួ​យ៉ាង​ដូច​ជា​កប្ប​យើង​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ មាន​ព្រះ​សព្វញ្ញូពុទ្ធ​ ៥ ​ព្រះ​អង្គ ​គឺ ​កុកសន្ធោ ​កោនាគមនោ ​កស្សបោ ​គោតម និង​ ​អរិយមេតេ្តយ្យ ​ដែល​នឹង​​ត្រាស់​ដឹង​​នា​អនាគត​កាល ​​ ។​
វីធីធ្វើម្ហូប
វិធីចំអិន
មុនដំបូងយើងស្រុះមីជាមួយនិងទឹកក្ដៅមួយស្ទះរួចយើងស្រង់ចេញមកយើងចាក់ប្រេងសណ្ដែកពីលើមីបន្តិចដើម្បីអោយវាងាយរលា។បន្ទាប់មកយើងដាក់ខ្ទះលើភ្លើងអោយក្ដៅ ហើយចាក់ប្រេឆាចូលអោយក្ដៅរួចគោះពងទាចូលកុំអោយឆ្អិន ហើយចាក់មីចូលជាមួយនិងសាច់គោកូអោយសព្វល្មមនិងឆ្អិនរួចដួសដាក់លើចាន។បន្ទាប់មកយើងដាក់ខ្ទះលើភ្លើងអោយក្ដៅហើយដាក់ប្រេងឆាចូលអោយក្ដៅរួចដាក់ខ្ទឹមសចូលអោយឈ្ងុយល្មមហើយចាក់ទឹកត្រី និងស្កសរចូលកូៗ ហើយដាក់បន្លែចូលកូអោយសព្វហើយចាក់ទឹកក្ដៅចូលដើម្បីអោយបន្លែស្រស់មើលទៅគួអោយចង់ហូបរួចដាក់ម្សៅស៊ុប និងទឹកម្ទេសចូលកូអោយល្មមឆ្អិនរួចដួសដាក់ពីលើមីដែលឆារួចជាកាស្រេច។
ព្រះពុទ្ធ
រាជវង្ស កំណើត
ព្រះបាទ​សុទ្ធោទន រាជវង្ស គោតម ព្រះ​រាជា​បក្ស​សម្ព័ន សាក្យៈ​សោយ​រាជ​សម្បត្តិ នៅ​នគរ​កបិលពស្តុ ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ព្រះ​នាម សិរិមហាមយា ជា​បុត្រី​ព្រះ​រាជា​បក្ស​សម្ព័ន​កោឌយៈ នៅ​នគរ​ទេវទហៈ ជាប់​ព្រំ​ដែន​នគរ​កបិលពស្តុ​ ព្រះ​នាង សិរិមហាមយា ទ្រង់​បាន​សុបិន​និមិត្ត​ឃើញ​ដំរី​ស​មួយ​មាន​ភ្លុក​៦ ចុះ​ពី​ស្ថាន​តុសិត ហើយ​ចូល​មក​ក្នុង​ព្រះ​ឧទរ​ព្រះ​នាង​ផ្នែក​ខាង​ស្តាំ ទំ​នាយ​ថា ព្រះ​នាង​នឹង​មាន​រាជ​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ ប្រកប​ដោយ​បុណ្យ​បារមី​យ៉ាង​លើស​លុប​ខ្ពស់​អស់​សព្វ​សត្វ​ទាំង​ពួង​​ ។​
តាម​រយៈ​គម្ពីរ​មហា​វេស្សន្តរ​ជាតក មាន​ទេវ​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ព្រះនាម​ សន្តុសិត​ទេវបុត្រ បាន​យាង​ចុះ​ពី​ឋាន​តុសិត​មក​ចាប់​កំណើត​ក្នុង​ផ្ទៃ​ព្រះ​នាង​​ ។​ ​ក្នុង​កំឡុង​ដែល​ព្រះ​ពោធិសត្វ​នៅ​ក្នុង​ឧទរ​នៃ​ព្រះ​មាតា​ មាន​ទេវបុត្រ​៤​អង្គ​តែង​ចូល​ទៅ​រក្សា​ក្នុង​ទិស​ទាំង​៤​ ដោយ​គិត​ថា កុំ​​ឲ្យ​​មាន​មនុស្ស​ និង​អមនុស្ស​ណា​មួយ​មក​បៀត​បៀន​ព្រះ​ពោធិសត្វ និង​ព្រះ​មាតា​ព្រះ​ពោធិសត្វ​បាន​ឡើយ​​ ។​ ព្រះនាង​មាយា បាន​​ទ្រង់​គភ៌​អស់​ចំនួន​១០​ខែ​គត់​​ ។​ ដល់គម្រប់​១០ខែ គឺ​នៅថ្ងៃសុក្រ ១៥​កើត​ពេញ​បូណមី ខែ​ពិសាខ ឆ្នាំច​ ​ព្រះ​នាង​​មាន​ព្រះ​រាជ​បំណង​នឹង​ស្តេច​យាង​ទៅ​កាន់​នគរ​ទេវទហៈ​ដែល​ជា​ជាតិ​ភូមិ​របស់​ព្រះ​នាង ទើប​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទន​មហារាជ​ថា បពិត្រ​ព្រះ​សម្មតិ​ទេព ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ប្រា​ថ្នា​នឹង​ទៅ​កាន់​នគរ​ទេវទហៈ​​ ។​ គ្រា​នោះ​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនៈ ទ្រង់​អនុញ្ញាតិ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​បង្គាប់​​ឲ្យ​​ពួក​សេវកាមាត្យ​​រៀប​ចំ​ក្បួន​ដើម្បី​ដង្ហែរ​ព្រះ​នាង​ទេវី​​ ។​ ទៅ​ដល់​ចន្លោះ​ព្រំ​ប្រទល់​នគរ​ទាំង​ពីរ គឺ​កបិលវត្ថុ​និង​ទេវទហៈមាន​សាល​វ័ន​ជា​មង្គល​មួយ​ឈ្មោះ លុម្ពិនីវ័ន ដែល​មាន​ផ្ការីក​យ៉ាង​ល្អ និង​ហ្វូង​បក្សី​៥​ពណ៌​​ ។​ ព្រះ​នាង​ទេវី​ក៏​ប្រាថ្នា​នឹង​ឈប់​សម្រាក​ទី​នោះ​​ ។​ ខណៈ​ដែល​ព្រះ​នាង​យាង​ទៅ​ដល់​ក្រោម​ដើម​សាលព្រឹក្ស​មួយ​ដើម ខ្យល់​កម្មជ្ជវាត​ក៏​បណ្តាល​កម្រើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​ឧទរ​នៃ​ព្រះ​នាង​​ ។​ មហាជន​បាន​ជ្រាប​ហេតុ​ជិត​នឹង​ប្រសូត្រ​ ក៏​បាន​រៀប​ចំ​បិទ​បាំងនៅ​ក្រោម​ដើម​នោះ ហើយ​ថយ​ចេញ​មក​​ ។​ ព្រះនាង​ទ្រង់​ឈោង​ចាប់​មែក​សាល​ព្រឹក្ស​ប្រថាប់​ឈរ ព្រះ​ពោធិសត្វ​ក៏​ប្រសូត្រចាក​ព្រះ​ឧទរ​នៃ​ព្រះ​វរ​មាតាក្នុង​វេលា​នោះ​​ ។​ ក្នុង​ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះ​ពោធិសត្វ​ប្រសូត្រ​នោះ ព្រះ​រាជ​ទេវី​ពិម្ពារ១ ឆន្ន​អាមាត្យ១ កាឡុទាយី​អាមាត្យ​១ ព្រះ​អានន្ទ១ សេះ​កណ្ឋកៈ១ មហាពោធិព្រឹក្ស​១ កំណប់​ទ្រព្យ​ទាំង​៤​រណ្តៅ១ បាន​កើត​ឡើង​ព្រម​គ្នា​​ ។​ ពួក​អ្នក​នគរ​បាន​នាំ​ព្រះ​ពោធិសត្វ​ត្រឡប់​ទៅ​នគរ​កបិលពស្តុវិញ​​ ។​
ឯកសារ​​ពុទ្ធ​ប្រវត្តិ​សង្ខេប​របស់​​ឃុន​សិរីមេធី ស្រី អ៊ូ
មាន​សាវក​សន្និបាត ៣ លើក ទី ១ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ១០០ កោដិ ទី ២ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៩០ កោដិ​ទី ៣ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៨០ កោដិ ព្រះ​ជន្មាយុ ១ សែន​ឆ្នាំ​បរិនិព្វាន ​​ ។​ សម័យ​នោះ ព្រះ​លោកវិទូ​របស់​យើង​ទ្រង់​កើត​ជា​តាបស​ឈ្មោះ មង្គល មាន​តេជះ​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់ ប្រកប​ដោយ​អភិញ្ញា​ពល បាន​យក​ផ្លែ​ព្រីង​ថ្វាយ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ព្រះ​នាម​សិទ្ធត្ថ​ព្រះ​អង្គ​ទាយ​ថា តាបស​នេះ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​អនាគត​កាល​មិន​ខាន ​​ ។​
១៧- ព្រះ​ពុទ្ធ​តិស្សៈ
ព្រះ​មាតា​នាម​ព្រះ​នាង​បទុមា ព្រះ​បិតា​ជា​ក្ស័ត្រ​ព្រះ​នាម​ជនសន្ទ អគ្គមហេសី​នាម​ព្រះ​នាង​សុភន្ទា ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ព្រះនាម​អានន្ទ ក្នុង​នគរ​ឈ្មោះ​ខេមកៈ ព្រះ​ជន្មាយុ ៧ ពាន់​ឆ្នាំ ទើប​ចេញ​បព្វជ្ជា​ដោយ​សេះ ធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា​កន្លះ​ខែ ដើម​ធ្នង់​ជា​ពោធិព្រឹក្ស អគ្គសាវក ២ រូប គឺ​ព្រហ្មទេវៈ ១ ឧទយៈ ១ ឧបដ្ឋាក ១ រូប ឈ្មោះ​សមគៈ អគ្គសាវិកា ២ រូប គឺ​ផុស្សា ១ សុទត្តា ១ មាន​សាវក​សន្និបាត ៣ លើក ទី ១ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ១ សែន​អង្គ ទី ២ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៩០ សែន​អង្គ ទី ៣ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៨០ សែន​អង្គ ព្រះ​ជន្មាយុ ១ សែន​ឆ្នាំ ទើប​បរិនិព្វាន ​​ ។​
សម័យ​នោះ ព្រះ​មហាមុនី​របស់​យើង ទ្រង់​កើត​ជា​ក័្សត្រ​ព្រះ​នាម​សុជាត បាន​លះ​បង់​ភោគ​សម្ប័ទ​ដ៏​ច្រើន ហើយ​ទៅ​ជា​បួស​ជា​ឥសី កាល​ដែល​ទ្រង់​ព្រះ​ផ្នួស​ហើយ បាន​ឮ​ថា ព្រះ​ពុទ្ធ​ព្រះ​នាម​តិស្ស​ត្រាស់​ឡើង​ក្នុង​លោក ក៏​ត្រេកអរ​រីករាយ បាន​យក​ផ្កា​មន្ទា​វរ​ព្រឹក្ស ផ្កា​ឈូក​នឹង​បារីច្ឆតត្តព្រឹក្ស​ជា​ទិព្យ​បក់​ថ្វាយ ហើយ​ឈរ​បាំង​ផ្កា​ពី​ខាង​លើ ព្រះ​ពុទ្ធ​តិស្ស​ទ្រង់​ទាយ​ថា ឥសី​នេះ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​អនាគត​កាល​មិន​ខាន ​​ ។​ ១៨- ព្រះ​ពុទ្ធបុស្ស
ព្រះ​មាតា​នាម​ព្រះ​នាង​សិរិមា ព្រះ​បិតា​ជា​ក័្សត្រ​ព្រះ​នាម​ជយសេន អគ្គមហេសី​ព្រះ​នាង​កីសាគោតមី ព្រះ​រាជបុត្រ​ព្រះ​នាម​អានន្ទ ក្នុង​កាសិតនគរ ព្រះ​ជន្មាយុ ៩ ពាន់​ឆ្នាំ​ទើប​ចេញ​បព្វជ្ជា​ដោយ​យាន​ដំរី ធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា ៧ ថ្ងៃ ដើម​កន្ទួត​ព្រៃ​ជា​ពោធិព្រឹក្ស អគ្គសាវក ២ រូប គឺ​សុរក្ខិត ១ ធម្មសេន ១ ឧបដ្ឋាក ១ រូប ឈ្មោះ​សភិយ្យ អគ្គសាវិកា ២ រូប គឺ​ចាលា ១ ឧបចាលា ១ មាន​សាក​សន្និបាត ៣ លើក ទី ១ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៦០ សែន ទី ២ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៥០ សែន​អង្គ ទី ៣ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៤០ សែន​អង្គ ព្រះ​ជន្មាយុ ៩ ហ្មឺន​ឆ្នាំ ទើប​បរិនិព្វាន ​​ ។​
សម័យ​នោះ ព្រះ​អរហំ​សម្ពុទ្ធ​របស់​យើង ទ្រង់​កើត​ជា​ក័្សត្រ​ព្រះ​នាម​វិជិត ទ្រង់​លះ​រាជ្យ​ចោល ហើយ​ចេញ​ទៅ​ទ្រង់​ព្រះ​ផ្នួស​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​ពុទ្ធ​បុស្ស​នោះ ព្រះ​អង្គ​ទាយ​ថា ភិក្ខុ​នេះ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​អនាគត​កាល​មិន​ខាន ​​ ។​
១៩- ព្រះ​ពុទ្ធ​វិបស្សី
ព្រះ​មាតា​នាម​ព្រះ​នាង​ពន្ធុមតី ព្រះ​បិតា​ជា​ក័្សត្រ​ព្រះ​នាម​ពន្ធុម អគ្គមហេសី​នាម​ព្រះ​នាង​សុទស្សនា ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ព្រះ​នាម​សមវត្តក្ខន្ធ ក្នុង​នគរ​ពន្ធុមតី ព្រះ​ជន្មាយុ ៨ ពាន់​ឆ្នាំ ទើប​ចេញ​បព្វជ្ជា​ដោយ​យាន​រថ ធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា ៨ ខែ ដើម​ច្រនៀង​ជា​ពោធិព្រឹក្ស អគ្គសាវក ២ គឺ​ខន្ធ ១ តិស្សនាម ១ ឧបដ្ឋាក ១ រូប ឈ្មោះ​អសោក អគ្គ​សាវិកា ២ រូប គឺ​ចន្ទា ១ ចន្ទមិត្តា ១ មាន​សាវក​សន្និបាត ៣ លើក ទី មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៦៨ សែន​អង្គ ទី ២ មាន​ភិក្ខុ ១ សែន​អង្គ ទី ៣ មាន​ភិក្ខុ ៨ ហ្មឺន​អង្គ ព្រះ​ជន្មាយុ ៨ ហ្មឺន​ឆ្នាំ ទើប​បរិនិព្វាន ​​ ។​
ក្នុង​សម័យ​នោះ ព្រះ​លោកនាថ​របស់​យើង​ទ្រង់​កើត​ជា​ស្ដេច​នាគ​ឈ្មោះ​អតុល មាន​រិទ្ធិ​ច្រើន​មាន​បុណ្យ​រុងរឿង មាន​នាគ​បរិវារ​ច្រើន​សែន​នាក់​ចូល​គាល់​ព្រះ​ពុទ្ធវិស្សី ហើយ​ប្រគំ​ដោយ​តូរ្យដន្ត្រី​ទិព្យ​ថ្វាយ ហើយ​ប្រគេន​តាំង​មាស​ដល់​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​នោះ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ទាយ​ថា ស្ដេច​នាគ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​អនាគត​កាល​មិន​ខាន ​​ ។​
២០- ព្រះ​ពុទ្ធសិខី
ព្រះ​មាតា​នាម​ព្រះ​នាង​បភាវតី ព្រះ​បិតា​ជា​ក្សត្រ​ព្រះ​នាម​អរុណ អគ្គមហេសី​នាម​ព្រះ​នាង​សព្វកាមា ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ព្រះ​នាម​អតុល ក្នុង​នគរ​អរុណវតី ព្រះ​ជន្មាយុ ៧ ពាន់​ឆ្នាំ ទើប​ចេញ​បព្វជ្ជា ដោយ​យាន​ដំរី ធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា ៨ ខែ ដើម​ស្វាយ​សដា​ពោធិព្រឹក្ស អគ្គសាវក ២ រូប គឺ​អភិភូ ១ សម្ភវៈ ១ ឧបដ្ឋាក ១ រូប​ឈ្មោះ​ខេមង្ករ អគ្គសាវិកា ២ រូប គឺ​មខិលា បទុមា មាន​សាវក​សន្និបាត ៣ លើក ទី ១ មាន​ភិក្ខុ​ជា​ខីណាស្រព ១ សែន​អង្គ ទី ២ មាន​ភិក្ខុ ៨ ហ្មឺន​អង្គ ទី ៣ មាន​ភិក្ខុ ៧ ហ្មឺន​អង្គ ព្រះ​ជន្មាយុ​ប្រមាណ ៧ ហ្មឺន​ឆ្នាំ ទើប​បរិនិព្វាន ​​ ។​
សម័យ​នោះ ព្រះ​ជិនស្រី​របស់​យើង​ទ្រង់​កើត​ជា​ស្ដេច​ព្រះ​នាម​អរិន្ទមៈ បាន​ប្រគេន​ចង្ហាន់​ដល់​សង្ឃ​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ប្រធាន ហើយ​តាក់តែង​យាន​ដំរី​ប្រគេន​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ព្រះ​នាម​សិខី ព្រះ​អង្គ​ទាយ​ថា ព្រះ​រាជា​អង្គ​នេះ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​អនាគត​កាល​មិន​ខាន ​​ ។​
២១- ព្រះ​ពុទ្ធវេស្សភូ
ព្រះ​មាតា​នាម​ព្រះ​នាង​យសវតី ព្រះ​បិតា​ជា​ក្សត្រ​ព្រះ​នាម​សុប្បតិតៈ អគ្គមហេសី​នាម​ព្រះ​នាង​សុចិត្តា ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ព្រះ​នាម​សុប្បពុទ្ធ​ក្នុង​នគរ​ឈ្មោះ​អនោមៈ ព្រះ​ជន្មាយុ ៦ ពាន់​ឆ្នាំ ទើប​ចេញ​បព្វជ្ជា​ដោយ​ព្រះ​សិវិកា ធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា ៦ ខែ ដើម​រាំង​ធំ​ជា​ពោធិព្រឹក្ស អគ្គសាវក ២ រូប គឺ​សោណៈ ១ ឧត្តរៈ ១ ឧបដ្ឋាក ១ រូប​ឈ្មោះ​ឧបសន្តៈ អគ្គសាវិកា ២ រូប គឺ​រាមា ១ សមលា ១ មាន​សាវក​សន្និបាត ៣ លើក ទី ១ មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៨០ ពាន់​កោដិ ទី ២ មាន ៧០ ពាន់​រូប ទី ៣ មាន​ភិក្ខុ ៦០ ពាន់​រូប ព្រះ​ជន្មាយុ​ប្រមាណ ៦០ ពាន់​ឆ្នាំ ទើប​បរិនិព្វាន ​​ ។​
សម័យ​នោះ ព្រះ​សុគត​របស់​យើង​ទ្រង់​កើត​ជា​ស្ដេច​ព្រះ​នាម​សុទស្សនៈ បាន​ប្រគេន​ចង្ហាន់​នឹង​សំពត់​ដល់​ព្រះ​សង្ឃ​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ប្រធាន ហើយ​បួស​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​ជិនស្រី​អង្គ​នោះ ព្រះ​ពុទ្ធ​វេស្សភូ​ទ្រង់​ទាយ​ថា ស្ដេច​នេះ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​អនាគត​កាល​មិន​ខាន ​​ ។​
២២- ព្រះ​ពុទ្ធកក្កុសន្ធៈ
មាតា​ឈ្មោះ​នាង​វិសាខា បិតា​ឈ្មោះ​អគ្គិទត្តព្រាហ្មណ៍ ភរិយា​ឈ្មោះ​នាង​រោបិនី បុត្រ​ឈ្មោះ​ឧត្តរ ក្នុង​នគរ​ឈ្មោះ​ខេមវតី ព្រះ​ជន្មាយុ ៤ ពាន់​ឆ្នាំ​ទើប​ចេញ​បព្វជ្ជា​ដោយ​យាន​រថ ធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា ៨ខែ ដើម​ច្រេស​ជា​ពោធិព្រឹក្ស អគ្គសាវក ២ រូប គឺ​វិធុរ ១ សញ្ជីវនាម ១ ឧបដ្ឋាក ១ រូប ឈ្មោះ​ពុទ្ធិជ អគ្គសាវិកា ២ រូប គឺ​សាមា ១ ចម្បនាមា ១ មាន​សាវក​សន្និបាត តែ ១ លើក មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ៤០ ពាន់​អង្គ ព្រះ​ជន្មាយុ​ប្រមាណ ៤០ ពាន់​ឆ្នាំ​ទើប​បរិនិព្វាន ​​ ។​
សម័យ​នោះ ព្រះ​សុគត​របស់​យើង​ទ្រង់​កើត​ជា​ក័្សត្រ ព្រះ​នាម​ខេមៈ បាន​ប្រគេន​ទាន​ដ៏​ច្រើន មាន​បាត្រ ចីវរ ថ្នាំ​បន្តក់ ឈើអែម​ជា​ដើម​ដល់​ព្រះ​ពុទ្ធ​កក្កុសន្ធ​ព្រម​ទាំង​ព្រះ​សង្ឃ ព្រះ​ពុទ្ធ​កក្កុសន្ធ​ទ្រង់​ទាយ​ថា ព្រះ​រាជា​នេះ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​អនាគត​កាល​មិន​ខាន ​​ ។​
២៣- ព្រះ​ពុទ្ធកោនាគមនៈ
មាតា​ឈ្មោះ​នាង​ឧត្តរា បិតា​ឈ្មោះ​យញ្ញទត្តព្រាហ្មណ៍ ភរិយា​ឈ្មោះ​នាង​រុចិគត្តា បុត្រ​ឈ្មោះ​សត្ថវាហ ក្នុង​នគរ​សោភវតី ព្រះ​ជន្មាយុ ៣ ពាន់​ឆ្នាំ ទើប​ចេញ​បព្វជ្ជា​ដោយ​យាន​ដំរី ធ្វើ​ទុក្ករ​កិរិយា ៦ ខែ ដើម​ឧទុម្ពរ​ជា​ពោធិព្រឹក្ស អគ្គសាវក ២ រូប គឺ​ភិយ្យោស ១ ឧត្តរ ១ ឧបដ្ឋាក ១ រូប ឈ្មោះ​សោត្ថិជ អគ្គ​សាវិកា ២ រូប គឺ​នាង​សមុទ្ទា ១ឧត្តរា១ មាន​សាវក​សន្និបាត​តែ ១ លើក មាន​ព្រះ​ភិក្ខុ​ជា​ព្រះ​ខីណាស្រព ៣ ហ្មឺន​អង្គ ព្រះ​ជន្មាយុ​ប្រមាណ ៣ ហ្មឺន​ឆ្នាំ ទើប​ព្រះ​បរិនិព្វាន ​​ ។​
សម័យ​នោះ ព្រះ​គោតមសម្ពុទ្ធ​របស់​យើង​ទ្រង់​កើត​ជា​ក្សត្រ ព្រះ​នាម​បព្វតៈ បាន​យាង​ទៅ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ហើយ​ស្ដាប់​ធម៌​ទេសនា​ដ៏​ប្រពៃ បាន​ប្រគេន​ទាន​ដ៏​ច្រើន​គឺ​បាត្រ សំពត់​រោម​សត្វ សំពត់​កម្ពល​ជា​ដើម​ដល់​ព្រះ​សង្ឃ​ព្រម​ទាំង​ព្រះ​ពុទ្ធ ​​ ។​ ព្រះ​ពុទ្ធ​កោនាគមនៈ​ទ្រង់​ទាយ​ថា ព្រះ​រាជា​អង្គ​នេះ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​អនាគត​កាល​មិន​ខាន ​​ ។​
២៤- ព្រះ​ពុទ្ធកស្សប
មាតា​ឈ្មោះ​ធនវតី បិតា​ជា​ព្រាហ្មណ៍​ឈ្មោះ​ព្រហ្មទត្ត ភរិយា​ឈ្មោះ​សុនន្ទា បុត្រ​ឈ្មោះ​វិជិត-សេន ក្នុង​នគរ​ពារាណសី ព្រះ​ជន្មាយុ ២ ពាន់​ឆ្នាំ ទើប​ចេញ​បព្វជ្ជា​ដោយ​ប្រាសាទ ធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា ៧ ថ្ងៃ ដើម​ជ្រៃ​ជា​ពោធិព្រឹក្ស អគ្គ​សាវក ២ រូប គឺ​តិស្ស ១ ភារទ្វាជ ១ ឧបដ្ឋាក ១រូប ឈ្មោះ​សព្វមិត្ត អគ្គ​សាវិកា ២ រូប គឺ​នាង​អនុលា ១ ភុវេលា ១ មាន​សាវក​សន្និបាត​តែ ១ លើក មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព​ ២ ពាន់​អង្គ ព្រះ​ជន្មាយុ ២ ហ្មឺន​ឆ្នាំ ទើប​បរិនិព្វាន ​​ ។​
កាល​នោះ ព្រះ​សក្យមុនី​របស់​យើង​ទ្រង់​កើត​ជា​មាណព ឈ្មោះ​ជោតិបាល ជា​អ្នក​រៀន​មន្ត​ចេះ​ចប់​ត្រៃវេទ ស្គាល់​ផែនដី​នឹង​អាកាស ចេះ​ការពារ​រោគ ​​ ។​ គ្រា​នោះ ឃដិកា​ជា​ឧបដ្ឋាក​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​កស្សប​បាន​នាំ​ជោតិបាល​មាណព ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​ជិនស្រី​ព្រះ​នាម​កស្សប ហើយ​បួស​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​ជិនស្រី​នោះ ជា​អ្នក​មាន​ព្យាយាម​ឆ្លៀវឈ្លាស​ក្នុង​វត្ត​តូច​ធំ បាន​បំពេញ​កិច្ច​ក្នុង​សាសនា​ព្រះ​ពុទ្ធ​កស្សប​នោះ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ឃើញ​សេចក្ដី​អស្ចារ្យ​ខ្លាំង ទើប​ទ្រង់​ព្យាករណ៍​ថា ជោតិបាល​ភិក្ខុ នេះ​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​អនាគត​មិន​ខាន ​​ ។​
២៥- ព្រះ​ពុទ្ធ​គោតម
ព្រះ​មាតា​នាម​ព្រះ​នាង​មហាមាយា ព្រះ​បិតា​ព្រះ​នាម​សុទ្ធោទនៈ អគ្គមហេសី​នាម​ព្រះ​នាង​យសោធរា ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ព្រះ​នាម​រាហុល ក្នុង​នគរ​កបិលវត្ថុ ព្រះ​ជន្មាយុ ២៩ ទើប​ចេញ​បព្វជ្ជា ដោយ​យាន​សេះ ធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា ៦ ឆ្នាំ ដើម​ពោធិ​ជា​ពោធិព្រឹក្ស អគ្គ​សាវក ២ រូប គឺ​កោលិត ១ ឧបតិស្ស ១ ឧបដ្ឋាក ១ រូប ឈ្មោះ​អានន្ទ អគ្គ​សាវិកា ២ រូប គឺ​នាង​ខេមា ១ ឧប្បវណ្ណា ១ មាន​សាវក​សន្និបាត​តែ ១ លើក មាន​ព្រះ​ខីណាស្រព ១២៥០ អង្គ ព្រះ​ជន្មាយុ​ប្រមាណ ១០០ ឆ្នាំ ទើប​បរិនិព្វាន ​​ ។​
ស្រុកអូរយ៉ាដាវ
(Ou Ya Dav District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តរតនគិរី ដែលមានរដ្ឋបាល ៧ឃុំ និង ២៩ភូមិ÷
អូរយ៉ាដាវ
ព្រះពុទ្ធ
ពិធីថ្វាយព្រះនាម
ក្រោយ​ពី​ព្រះ​រាជ​ឱរស​ប្រសូត​បាន​ប្រាំ​ថ្ងៃ ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​បានជ្រើស​រើស​ព្រាហ្មណ៍ដ៏ពូកែ​ៗ​៨​នាក់ ដើម្បី​ឲ្យ​​ថ្វាយព្រះនាម ​មើល​និង​ទាយ​នូវ​លក្ខណៈ​របស់​ព្រះ​ពោធិសត្វ​​ ។​ ព្រះ​នាម​របស់​ព្រះ​បរម​ពោធិសត្វ​ត្រូវបាន​ជ្រើស​រើស​​ថា សិទ្ធត្ថ ដែល​ប្រែ​ថា អ្នក​សំ​រេច​ប្រ​យោជន៍​​គ្រប់​យ៉ាង​​ ។​ ក្រោយពីមើលលក្ខណៈព្រះពោធិសត្វរួច ឃើញថា ព្រះអង្គ​ប្រកប​ដោយ​មហា​បុរិស​លក្ខណៈ​៣២​ប្រការ ព្រាហ្មណ៍​៧​នាក់​ក៏​លើក​ម្រាម​ដៃ​ពីរ​ទាយ​ថា បើ​ព្រះ​រាជ​កុមារ​ស្ថិត​នៅ​ជា​ក្សត្រ ព្រះ​អង្គ​នឹង​បាន​ជា​ស្តេច​ចក្រ​ពត្តិ បើ​ព្រះ​អង្គ​ចេញ​សាង​ផ្នួស​​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ កាលនោះ​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​នៅ​ក្មេង​ជាង​គេ​ឈ្មោះ កោណ្ឌញ្ញ​ព្រាហ្មណ៍​បាន​ពិចារណា​លើ​ទី​កន្លែង​ដែល​ទ្រង់​ប្រសូត​ គឺ​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យាន​ក៏​លើក​ម្រាម​ដៃ​តែ​មួយ​ទាយ​ថា ព្រះ​រាជ​កុមារ​ប្រាកដ​ជា​នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​​ ។​ ក្រោយ​ពេល​ព្រះ​អង្គ​ប្រសូត​បាន​៧​ថ្ងៃ​ ព្រះ​មាតាព្រះអង្គក៏​សោយ​ទី​វង្គត់​​ ។​ ព្រះ​រាជ​កុមារ​សិទ្ធត្ថ ត្រូវ​បាន​ព្រះ​មាតុច្ឆាព្រះអង្គ​​ព្រះ​នាម​មហា​បជា​បតី​គោតមី​បី​បាច់​រក្សា​ត​មក​​ ។​
រាជពិសេក
ស្តាំ||thumb|230px|ទ្រង់​អភិសេកនឹង​ព្រះនាង​ពិម្ពា ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ទ្រង់​​​ចម្រើន​​ព្រះ​ជន្ម​បាន ១៦​ព្រះ​វស្សា ទ្រង់​បាន​រៀប​អភិសេក​ជា​មួយ​បុត្រី​ស្តេច​សុប្បពុទ្ធព្រះ​នាម ពិម្ពាយសោធរា​ដែល​ជា​នារី​ល្អ​ឯក​លើស​អស់​សព្វ​នារី​ទាំង​ពួង​​ ។​ ដោយ​ចង់​​ឲ្យ​​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ក្លាយ​ជា​ស្តេច​ចក្រ​ពត្តិ ព្រះ​បិតា​គឺ​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនៈ​បាន​រៀប​ចំ​ចាត់​ចែង​គ្រប់​យ៉ាង​ ដើម្បី​ឃា​ឃាំង​​ឲ្យ​​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ជា​ស្តេច​ដោយ​សុខ​សប្បាយ​​ ។​ ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ ទ្រង់​បាន​ជ្រើស​រើស​យក​តែ​មនុស្ស​ក្មេង​ៗ​មក​នៅ​បំរើ​ព្រះ​ពោធិសត្វ ឯ​មនុស្ស​ចាស់​ជរា ឈឺ​ជាដើម ព្រះអង្គ​មិន​​ឲ្យ​​ព្រះ​ពោធិសត្វ​បាន​ឃើញ​ឡើយ​​ ។​ ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនៈ​​ទ្រង់​ចាត់​​ឲ្យ​​គេ​សង់​ប្រាសាទ​បី តម្រូវ​ទៅ​តាម​កាល​រដូវ​ទាំង​បី គឺ​សំរាប់​រដូវ​ក្តៅ រដូវ​រងារ និង​រដូវ​រំហើយ​​ ។​ លុះ​ព្រះ​បរម​ពោធិសត្វព្រះ​ជន្ម​បាន​២៩​ព្រះ​វស្សា​ ​ព្រះ​នាង​ពិម្ពា ក៏​ប្រសូត​​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​មួយ​​អង្គ​ព្រះ​នាម​ រាហុល​​ ។​
និមិត្ត៤យ៉ាង
ដោយចង់ឲ្យព្រះសិទ្ធត្ថបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ដូចដែលព្រាហ្មណ៍ទាយទុកនោះ ព្រះសុទ្ធោទនទ្រង់ចាត់ឲ្យគេយាមមិនឲ្យមានមនុស្សចាស់ ជរា ឈឺ ឬស្លាប់ ឲ្យព្រះសិទ្ធត្ថទ្រង់យល់ឃើញឡើយ អ្នកបម្រើភិលៀងនៅក្នុងដំណាក់របស់ព្រះអង្គមានសុទ្ធសឹងយុវវ័យទាំងអស់​​ ។​ ការគង់នៅក្នុងរាជវាំង ព្រះសិទ្ធត្ថទ្រង់សោយសុខដោយកាមលោកីយគ្រប់ប្រការ​​ ។​ នៅថ្ងៃមួយ ព្រះបរមពោធិសត្វទ្រង់មានព្រះទ័យអផ្សុកយ៉ាងខ្លាំង ព្រះអង្គក៏ត្រាស់ឲ្យឆន្នអាមាត្យរៀបចំក្បួនដើម្បីនឹងទៅក្រសាលឧទ្យាន​​ ។​ នៅតាមផ្លូវព្រះអង្គទតឃើញ right|thumb|230px|ទ្រង់សង្វេកក្នុងព្រះទ័យ
នៅក្នុងរាជវាំង ព្រះអង្គទ្រង់ទតឃើញជារឿយៗ ភិលៀង អាមាត្យ ទាំងឡាយដេកលក់ ខ្លះហៀរទឹកមាត់ ខ្លះរបូតសំពត់អាវ នៅស្តូកស្តឹងគ្មានវិញ្ញណដូចជាអង្គត់ឈើមួយដុំ ធ្វើឲ្យព្រះអង្គទ្រង់មានការសង្វេក និងគិតដល់និមិត្តទាំង៤ដែលព្រះអង្គទតឃើញ​​ ។​ ព្រះអង្គទ្រង់ព្រះចិន្តាពិចារណាដល់សមណអ្នកបួសយ៉ាងស្រគត់ស្រគមគួរជាទីជ្រះថ្លានៃសត្វលោកទាំងឡាយ ព្រះអង្គក៏មានសទ្ធាពេញព្រះហរទ័យ ត្រេកអរជាក្រៃពេក ក៏គិតនឹងចេញសាងផ្នួស​​ ។​
សាងផ្នួស
ស្តាំ||thumb|180px|ទ្រង់​យាង​សាង​ព្រះ​ផ្នួស ក្នុងព្រះជន្ម២៩ឆ្នាំ ព្រះសិទ្ធត្ថ គោតម មានការនឿយណាយ ខ្ពើមរអើមរូបសង្ខារ និងលោកសន្និវាសនេះយ៉ាងខ្លាំង​ហើយព្រះអង្គ​សព្វ​ព្រះ​ហរ​ទ័យ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ជិវិត​ដោយ​ការ​ចេញ​សាង​ព្រះ​ផ្នួស ដើម្បី​ស្វែង​រក​នូវ​ព្រះ​សម្មា​សម្ពោ​ធិ​ញាណ​ធម៌​​ ។​ កណ្តាល​រាត្រី​ស្ងាត់​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ ចូល​ទៅ​បបោស​អង្អែល​រាហុល​បុត្រា​ជា​ទី​ស្រលាញ់ ងាក​បែរ​សំ​លឹង​ទៅ​ភរិយា​ពិម្ពា​កំពុង​លង់​លក់​ក្នុង​បន្ទុំ មាន​ដំណាល​ថា ទេវតា​នៅ​ស្ថាន​តុសិត​​បាន​ចុះ​មក​ជួយ​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ដោយ​ធ្វើ​​ឲ្យ​​ព្រះ​នាង​ពិម្ពា និង​រាហុល លង់​លក់​ក្នុង​បន្ទំ​យ៉ាង​ស៊ប់ ដើម្បី​កំ​​ឲ្យ​​ភ្ញាក់​ធ្វើ​ការ​រំខាន​ដល់​ការ​សំរេច​ចិត្ត​របស់​ព្រះ​អង្គ ហើយ​ជប់​សេះ​រាជ​រដ្ឋ ជូន​ដំណើរ​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ទៅ​ដល់​ព្រៃ​ទៅ​ហោង​​ ។​
កោណ្ឌញ្ញព្រាហ្មណ៍ គឺព្រាហ្មមួយអង្គក្មេងជាងគេ ដែលកាលធ្វើពិធីថ្វាយព្រះនាមបានទាយថាព្រះអង្គពិតជាបានត្រា​ស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធនោះ កាលបើដឹងថាព្រះសិទ្ធត្ថចេញសាងផ្នួសហើយ ក៏មានសទ្ធាជ្រះថ្លារួមជាមួយសមណព្រាហ្មណ៍៤​អង្គទៀតចេញ ទៅបួសតាមបំរើព្រះអង្គដែរ អ្នកបួសទាំង៥នាក់នោះហៅថា បញ្ចវគិយ៍ភិក្ខុ​​ ។​
ការសិក្សា និង ទុក្ករកិរិយា
300px|thumb|ការធ្វើទុក្ករកិរិយារបស់ព្រះពុទ្ធ|right កាលបានបួសស្រេចបាច់អស់ហើយ ព្រះសិទ្ធត្ថ គោត្ដម ទ្រង់បានចូលទៅធ្វើការសិក្សាធម៌ក្នុងសំណាក់ព្រាហ្មណ៍តាបស ពីរព្រះអង្គ មាននាមថា អាឡារតាបស១ និង អុទកតាបស១ ដោយយល់ថាក្នុងសំណាក់តាបសទាំងពីរព្រះអង្គ ពុំអាចស្វែងរកសម្មាសម្ពោធិញាណនៃការត្រាស់ដឹងបាន ព្រះអង្គក៏បានសំរេចព្រះទ័យលាចាកតាបសទាំងពីរ ហើយស្វែងរកសច្ចៈធម៌ដោយព្រះអង្គឯងវិញ​​ ។​ ព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើទុក្ករកិរិយា (SN 39.16) គឺការ​ប្រតិបត្តិធម៌​យ៉ាងតឹងរឹង ធ្វើ​ឲ្យ​មានការពិបាក ដល់រូបកាយយ៉ាងក្រៃលែង ដូចជាមានការអត់អាហាររហូតរូបរាងកាយស្គាំស្គមជាខ្លាំង ការប្រព្រឹត្តទុក្ករកិរិយា អស់រយពេល៦ព្រះវស្សា ព្រះអង្គក៏នៅតែស្វែងរកសច្ចៈធម៌ពុំបានឡើយ​​ ។​ មានដំណាលថា មានទេពនិមិត្តបានមកដេញពិន ថ្វាយ​​ឲ្យ​​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បានសន្តាប់ ដំបូងខ្សែពិនដែលធូរដេញទៅពុំធ្វើ​ឲ្យ​មានការពិរោះទេ ទើបអ្នកដេញចាប់ផ្តើមរិតខ្សែពិនហើយចាប់ផ្តើមដេញម្តងទៀត ដោយ​ខ្សែ​ពិណ រិតតឹងពេកគ្រាន់តែកេះទឹង ខ្សែពិនដាច់បិតតែម្ដងទៅ​​ ។​ ទេពនិមិត្តជាអ្នកដេញពិណរៀបចំដាក់ខ្សែពិនជាថ្មី ហើយរៀបរិត​ឲ្យ​ត្រូវ មិន​តឹង​ពេក មិន​ឲ្យ​ធូពេក លុះរៀបចំបានត្រូវហើយ ទើបចាប់ដេញបានជាភ្លេងយ៉ាងពិរោះថ្វាយព្រះអង្គទ្រង់បានសន្តាប់ ព្រះសិទ្ធត្ថ គោត្ដម ទ្រង់​ពិចារណា​ប្រៀបធៀបការប្រព្រឹត្តប្រតិបត្តិ ដោយយកពិធីដេញពិនជាគោលឃើញថា ការធ្វើប្រតិបត្ត​ឲ្យ​តឹងរ៉ឹងពេកក៏ជាហេតុមិនអាចនាំមកនូវការ ត្រាស់​ដឹង​បានឡើយ ហើយការប្រព្រឹត្តប្រតិបត្តតឹងរ៉ឹងពេកធ្វើ​ឲ្យ​ដាច់ ក៏ជាហេតុមិនអាច​ឲ្យ​ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងបានឡើយ​​ ។​ លុះ​ទ្រង់​ពិចារណា​ហេតុ​ផល​ដូចនេះ ហើយទើបព្រះអង្គទ្រង់លះបង់ការធ្វើទុក្ករកិរិយាចោល ហើយចាប់ផ្តើមសោយ អាហារជាធម្មតាវិញ​​ ។​ ព្រះបញ្ចវគិយភិក្ខុឃើញដូចនោះ ក៏គិតគ្នាថា ​ឱ!.ព្រះសិទ្ធត្ថ គោតម អស់សេចក្តីព្យាយាមហើយតើ ព្រះអង្គមិនអាចត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធបានឡើយ ហើយ​ក៏​បបួល​គ្នា​ឈប់ តាម​បំរើ​ព្រះអង្គទៀតតាំងពីនោះមក​​ ។​
ត្រាស់ដឹង
ក្រោយពីលះបង់ចោលការធ្វើទុក្ខរៈកិរិយា ព្រះសិទ្ធត្ថក៏ចាប់ផ្តើមប្រព្រឹត្តប្រតិបត្តិតាមបែបមជ្ឈិមបដិបទាវិញ ព្រះអង្គទ្រង់យ៉ាងទៅកាន់ រដ្នមគធ ក្នុងស្រុកពោធិគយា ទ្រង់យាងទៅដល់មាត់ស្ទឹងនរញ្ជរា ដ៏មានទឹកថ្លាគួរជាទីស្នាក់អាស្រ័យនៃសមណទាំងឡាយ ទ្រង់គង់នៅក្រោមដើមពោធិព្រឹក្សមួយខាងលិចស្ទឹង បែរព្រះភក្តទៅទិសបូព៌ទ្រង់យកស្បូវភ្លាំងដែលសាត្ថីយកុមារប្រគេននៅតាមផ្លូវ ទៅក្រាលធ្វើជាកំរាលគង់ពីលើ មានសេចក្តីដំណាលថា រតនបល្ល័ង្ក​មួយកំពស់១៤ហត្ថ ផុសទ្រព្រះអង្គពីក្រោម ព្រះសិទ្ធត្ថទ្រង់គង់ភ្នែនពែនព្រះបាទលើ​រតនបល្ល័ង្ក​​ដោយសុខស្រួលហើយ តាំងអារម្មណ៍អធិដ្ឋានដោយអង្គថា ៖ "ស្បែក សរសៃ សាច់ និង ឈាម របស់អាត្មាអញ ចូរ​​ឬ​ងស្ងួតចុះ បើអាត្មាអញមិនបានសំរេចការត្រាស់ដឹងទេ អាត្មាអញនឹងមិនក្រោក ចាកពី​រតនបល្ល័ង្ក​​នេះឡើយ"​​ ។​ ព្រះអង្គទ្រង់ចាប់ផ្តើម​​ចម្រើន​ ​អានាបាណស្សតិ​ ធ្វើព្រះចិន្តា​ឲ្យ​ស្ងប់ចាកនីវរណធម៌ទាំងឡាយ ហើយទ្រង់បានសំរេចឈានជាលំដាប់​​ ។​
ទ្រង់សញ្ជឹងគិតឃើញនូវស្ទឹងសង្ខារខន្ធ និងសញ្ញាខន្ធ ដែលហូរតាមបណ្តោយស្ទឹងរូបខន្ធ និងវិញ្ញាណខន្ធ ទ្រង់​ឈ្វេងយល់​ឃើញ សត្វលោកកំពុងជាប់ជំពាក់គ្មានទីបញ្ចប់ នូវទុក្ខវេទនា ក៏ព្រោះតែការភ័ន្ដច្រលំនៃសញ្ញាខន្ធរបស់គេមនុស្សម្នាក់ៗមានជំនឿថា អ្វីៗដែលជារបស់មិនទៀងទាត់ ថាជារបស់ទៀងទាត់ អ្វីៗដែលមិនមែនរបស់ខ្លួន អនត្តា ថាជារបស់ខ្លួន ព្រះអង្គទ្រង់បានបញ្ចេញ​ឲ្យ​ឃើញ នូវការយល់ដឹងរបស់ព្រះអង្គចំពោះភាវៈខាងគំនិតប្រាជ្ញាដែលជាប្រភពនៃសេចក្តីទុក្ខ ដូចជាការភ័យខ្លាច ខឹង ស្អប់ ក្រអឺតក្រអាង ច្រណែន ប្រចណ្ឌ លោភ និងល្ងង់ខ្លៅជាដើម​​ ។​ សេចក្តីទុក្ខប្រភេទនេះ មានភាពផ្ទុយស្រលះ និងការពិចារណាដ៏ត្រឹមត្រូវ ព្រះអង្គទ្រង់​ឈ្វេងយល់​យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រភពទុក្ខទាំងឡាយពិតជាកើតឡើងដោយសារអវិជ្ជា​​ ។​ ដើម្បីរំដោះសេចក្តីទុក្ខនេះ ត្រូវទំលុះនូវអវិជ្ជា ហើយរុលចូលជ្រៅទៅក្នុងបេះដូងរបស់វា និងវែករក បុព្វហេតុ នៃសេចក្ដីពិតនៃស្ទឹងទាំង ៥ គឺ ៖ រូបខន្ធ, វេទនាខន្ធ, សញ្ញាខន្ធ, សង្ខារខន្ធ និង​វិញ្ញាណខន្ធ ​​ ។​
ឥឡូវនេះព្រះអង្គទ្រង់បានយល់ច្បាស់ថា ភាពពិតមិនស្ថិតស្ថេរ អនិច្ចំ និងភាពមិនមែនជារបស់ខ្លួន អនត្តា គឺចាកលក្ខខណ្ឌចាំបាច់នៃជីវិត បើគ្មានធម៌ អនិច្ចំ និងអនត្តាទេ ក៏គ្មានអ្វីអាចកើតឡើង​​ចម្រើន​លូតលាស់បានឡើយ​​ ។​
ផ្ចាញ់មារ
ស្តាំ|thumb|230px|បុត្រីមារ មក​ផ្ចាញ់ព្រះ ពេល​ព្រលប់ ព្រះសិទ្ធត្ថ ទ្រង់​គង់​លើ​រតនបល្ល័ង្ក ក្រោមពោធិព្រឹក្ស ទ្រង់​បាន​ផ្ចាញ់​មារ ដែល​នាំ​កូន​ស្រី​ក្រមុំ​ទាំង​ ៣ នាក់​គឺ តណ្ហា​​, អរតី និង រាគា មក​បញ្ចូល​ចិត្ត​ព្រះ​សមណគោតម ដើម្បី​ឲ្យ​​ព្រះអង្គ​លះបង់​​ការ​ស្វែង​រក​ការ​ត្រាស់ដឹង​ចោល តែ​​ព្រះ​​សមណគោតម​ពុំ​មាន​ការ​ចាប់រម្មណ៍​ឡើយ ធ្វើ​ឲ្យ​​នាង​ទាំង ៣ វិនាស​អន្តរធាន​ទៅ ​​ ។​​
បន្ទាប់​​ពី​​ទទួល​​បរាជ័យ​​ក្នុង​​ការ​​បញ្ចុះបញ្ចូល​​ចិត្ត​ព្រះ​សមណគោតម​ មក មារនៅ តែមានចិត្តឫស្សាចង់ផ្ចាលផ្ចាញ់ព្រះអង្គទៀត មារបានលែងកងទ័ព បិសាច​កាច​សាហាវ​តូច​ធំ​ទាំងឡាយ​ជា​ច្រើន​ឲ្យ​មក​ច្បាំងដណ្តើមយកបល្ល័ង្កពីព្រះអង្គទៀត​​ ។​ មារជិះលើដំរីឈ្មោះ គ្រីមេខលា កំពស់ ១៥០ យោជន៍ (១ យោជន៍មាន ១៦ គីឡូម៉ែត្រ) និមិត្ត​ដៃមួយពាន់កាន់នូវគ្រឿងសាស្រ្តាវុធគ្រប់ប្រការ ។ មានតំណាលថា មារបានបញ្ចេញកងពលសេនាដ៏ច្រើនតាន់តាប់មកពីមុខកំរាស់ ១២​យោជន៍​ ខាងឆ្វេងស្តាំ កំរាស់១២យោជន៍ ខាងលើ៩យោជន៍​​ ។​ ទេវតាទាំងឡាយដែលជានាក់ថែរក្សាព្រះអង្គ មានសក្កទេវរាជ មហាព្រហ្ម ស្តេច​នាគ​កាល​បាន​បញ្ចេញឫទ្ធិ​​ធ្វើឲ្យ​កង​ពលរបស់មារខ្លបខ្លា​ច​រត់ប្រាសអាយុរៀងៗខ្លួន​​ ។​ កងពលមារមួយកងទៀតលើកមកពីទិសឧត្តរ មារាធិរាជ​ដែល​ភ័យ​ញញើត​ស្រែក​ប្រាប់ពលរេហ៍ថា ៖ នែពួកយើង សិទ្ធត្ថនេះមានរិទ្ធបារមីខ្លាំងពូកែណាស់ ។ ចូរពួកយើងកុំចូលមកចំពីមុខ​​ ។​
មារ​ចាប់​ថ្លែង​សរ​​ឲ្យ​កើត ជា​ខ្យល់​ព្យុះដែលមាន​កម្លាំង​បោក​បក់ភ្នំឲ្យ​រលំបាន តែខ្យល់នោះមិនបានធ្វើ​ឲ្យ​កំរើកសូម្បីតែជាយស្បង់ចីវរព្រះ អង្គបន្តិចឡើយ ។ មារ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ភ្លើង រន្ទះ ផ្លេកបន្ទោរ ភ្លើង ភក់ក្តៅ ងងឹតសូន្យសុងពីគ្រប់ទិសទី និងគ្រឿងប្រហារផ្សេងៗ បាចសាចមកលើព្រះអង្គ តែ​គ្រឿង​ប្រហារ​ទាំងនោះ​​មិន​បាន​បៀតបៀន​អ្វី​ដល់​ព្រះ​អង្គឡើយ តែក្លាយទៅជាគ្រឿងសក្ការបូជាព្រះអង្គទៅវិញ​​ ។​ ឃើញដូចនោះ មារាធិរាជ​ក៏​បរ​ដំរី​ដៃ​កាន់​អាវុធ​ ១ ពាន់ចូលទៅជិតព្រះអង្គស្រែក​គំរាមថា ៖ "នែសិទ្ធត្ថ! ចូរអ្នកដើរចេញពី​រតនបល្ល័ង្ក​នេះភ្លាមទៅ ។ ​រតនបល្ល័ង្ក​នេះរបស់យើង" ។ ព្រះ​សមណ​គោត​មទ្រង់​ត្រាស់​​ទៅ​កាន់​មារ​វិញថា ៖ "ម្នាលមារ, ​រតនបល្ល័ង្ក​នេះ កើតមកមិនមែនសំរាប់រូបអ្នកទេ គឺពិតជាកើតមកសំរាប់យើង ដែលជាអ្នកបំពេញនូវបារមីទេតើ ។ អ្នក​មិន​មែន​ជាអ្នកបំពេញបារមីទេ ចូរថយចេញភ្លាមទៅ"​​ ។​ មាររិតតែខឹងខ្លាំងឡើង ហើយ​ក៏​គ្រវែង​ចក្រាវុធ​ ដ៏​មាន​មុខ​ស្រួច​សំដៅ​ព្រះ​អង្គ ។ ​ចក្រាវុធ​នោះក៏ក្លាយជា​ពិតាន​ការពារ​ព្រះអង្គទៅវិញ ។ រី​ឯ​ក្រុមរេហ៍​ពល ដែល​ដក​ភ្នំ​គ្រវែង​មក​លើ​ព្រះអង្គ​ពេល​នោះដែរ តែភ្នំទាំងនោះក្លាយជាកំរងផ្កាបូជា​ព្រះអង្គទៅវិញ​​ ។​
ដោយទាល់គំនិត មិនដឹងនឹងរកអ្វីតទល់យកឈ្នះលើព្រះអង្គបាន មារ​សំឡុត​ព្រះ​អង្គ​ថា ៖ តើព្រះអង្គ​មានព័ស្តុតាងគុណធម៌អ្វីជាអាង​​ ។​ ព្រះពុទ្ធធ្វើការត្រិះរិះថា ​រតនបល្ល័ង្ក​​តែងកើតមានដល់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គ ហើយ​រតនបល្ល័ង្ក​​នេះកើតឡើងចំពោះអាត្មាអញ ហើយក៏សំរាប់តែអាត្មាអញតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ទ្រង់ព្រះចិន្តាដូច​នេះ​ហើយ​ក៏​សួរ​ទៅ​មារ​វិញ​ថា ៖ "ម្នាលមារ បើ​រតនបល្ល័ង្ក​​នេះជារបស់អ្នក តើអ្នកមានអ្វីជាសាក្សី " ។ មារឆ្លើយតប​ដោយ​ខែងរែង​ថា ៖ "រេហ៍​ពល​យើង​ទាំង​អស់​នេះ​ជា​បន្ទាល់" ៖ ចុះសិទ្ធត្ថ​ឯងវិញ មានអ្វីជាសាក្សី​?​ ព្រះសមណគោតមទ្រង់លើកព្រះហស្ថស្តាំ ចង្អុព្រះធរណី និងអំពាវនាវប្រាប់ធរណី ឲ្យ​ជួយ​ធ្វើ​សាក្សី ទទួលដឹងឮ​នូវអំពើល្អរបស់ព្រះអង្គ ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា ក្រលាមហារប្រថពីនេះហើយជាសាក្សីរបស់យើង​​ ។​ សមុទ្រ ឬ​កាយវិការ​នៃ​ព្រះហស្ថ​នេះ​គឺ "ការផ្ចាញ់មារ" ​​ឬ​ថា "ការយកព្រះធរណីធ្វើ ជាសាក្សី" គ្រាន់តែមានព្រះបន្ទូល​ដូច្នេះ មហា​ប្រថពី​ក៏​លាន់​រញ្ជួយ​កក្រើក​ឡើង ទទួលខ្លួនជាសាក្សីបន្ទាល់ចំពោះព្រះអង្គ ។ ក្នុងគ្រានោះព្រះអង្គទ្រង់នឹកដល់​ដំរី​បច្ច័យនាគេន្ទ ដែល​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រទាន​ដល់​អ្នក​ស្រុក​​ក្លិង្គរាស្រ្ត កាលព្រះទ្រង់សោយព្រះជាតិជា​វេស្សន្តរពោធិសត្វ ។ គ្រានោះដំរីគ្រីមេខលា ដែលជាអតីតជាតិ ជានាគេន្ទេនោះ ក៏​ឱន​ក្បាល លុត​ជង្គង់​ក្រាប​ថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ​ដោយគោរព ។ រីព្រះធរណីបានចេញមក ហើយយកដៃច្បូតសក់ហូរចេញជាទឹកក្លាយជាសមុទ្រ លេចពល​រេហ៍​​របស់​មារ​អស់ជាច្រើន​​ ។​ មារឃើញដូច្នោះហើយក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គដោយសរសើរថា ៖ "បពិតមហាបុរស អ្នក​ជា​អ្នក​មាន​ញាណ​ញេយ្យ​ដ៏​​អស្ចារ្យមែន យើងខ្ញុំព្រះករុណាសូមនមស្ការដោយគោរព"​​ ។​
កំណត់​សម្គាល់ ៖
រឿង​និទាន​អំពី​ការផ្ចាញ់មារ​​ គ្រាន់​តែ​ជា​វិធី​ប្រៀបធៀប​ឲ្យ​អ្នក​ស្តាប់ និង អ្នក​អាន​ងាយ​យល់​ អត្ថន័យ​នៃ​ទស្សនវិជ្ជា​​​ផ្លូវ​ចិត្ត​ ដែល​មនុស្ស​សាមញ្ញ​​ពិបាក​យល់​ ​​ ។​ អ្នក​និពន្ធ​សាច់​រឿង​នោះ​ បាន​លើក​យក​តួអង្គ​មារ និង បុត្រ​ទាំង ៣ ធ្វើ​ជា​តំណាង​ឲ្យ​ដួង​ចិត្ត​​អាក្រក់​របស់​បុគ្គល​ម្នាក់​ៗ ដែល​ប្រយុទ្ធ​តស៊ូ​​ជាមួយ​នឹង​​ដួង​ចិត្ត​ល្អ នៅ​ចំពោះ​មុខ​រាល់​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​ទាំង​អស់ ​​ ។​ មិត្ត​អ្នក​អាន​​ជ្រាប​ហើយ​ថា គ្មាន​តួ​អង្គ​មារ​ ឬ បុត្រី​របស់​មារ ឬ កង​ទ័ព​របស់​មារ​​ ពិត​ប្រាកដ​​ទេ ប៉ុន្តែ​ពួក​វា​គឺ​ជា​ចិត្ត​ដែល​ច្បាំង​គ្នា​នៅ​ក្នុង​ខួរ​ក្បាល​របស់​មនុស្ស​ម្នាក់​ៗ​ នៅ​គ្រប់​វិនាទី ​​ ។​
បឋមទេសនា
ស្តាំ|thumb|320px|ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ទេសនា​ពន្យល់​បញ្ចវគ្គីយ៍​ជា​មិត្ត​សំឡាញ់ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា សភាវៈធម៌របស់តថាគតអញនេះ រមែងមិនញ៉ាំងសត្វទាំងឡាយណាដែលដិតជាប់កាម​ឲ្យ​ត្រាស់ដឹងបានឡើយតថាគត នឹងមិនធ្វើការប្រៀនប្រដៅ ដល់សត្វលោកដោយប្រការយ៉ាងនោះឡើយ​​ ។​ គ្រានោះសហម្បតីព្រហ្មជាឥសីលោកា ទ្រង់ចូលគាល់ព្រះសាស្តា​ឱន​សិរសី លើកដៃបង្គំ អារាធនា​ឲ្យ​ព្រះអង្គទ្រង់ប្រោសប្រណីដល់សត្វនានា ព្រះពុទ្ធក៏ទ្រង់អនុគោល យល់ព្រមទទួលសំដែងធម៌ ទេសនា​ឲ្យ​សត្វលោកដោយករុណាតាំងពីពេលនោះមក​​ ។​ ព្រះពុទ្ធទ្រង់និមន្តទៅកាន់ក្រុងពារាណសី ចូលទៅព្រៃ​ឥសិបតន​មិគទាយវ័ន​​ ជាទីស្នាក់អាស្រ័យនៃបញ្ចវគិយភិក្ខុ ភិក្ខុ៥អង្គបានឃើញព្រះពុទ្ធទ្រង់យាងមកពីចំងាយ ក៏ជំនុំប្រាប់គ្នាថា យើងទាំងឡាយចូរកុំធ្វើគារវបង្គំព្រះសិទ្ធត្ថ ដែលអស់សេចក្តីព្យាយាមរលីងហើយនោះ​ឲ្យ​សោះ តែដោយអំណាចបុណ្យបារមីនៃព្រះអង្គ ពេលដែល ព្រះពុទ្ធទ្រង់យាងមកដល់ ​បញ្ចវគ្គីយ៍​ ទាំងប្រាំបែរជាក្រាបបង្គំនិមន្តព្រះតថាគតដោយជ្រះថ្លាក្រៃលែងទៅវិញ​​ ។​ ព្រះអង្គទ្រង់សន្តោសប្រោសទេសនា ​ធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ​ ដែលហៅថាបថមទេសនាប្រោសដល់​បញ្ចវគ្គីយ៍​បានសំរេចសោតាបត្តមគ្គក្នុងគ្រានោះឯង ។​ តាំងពីពេលនោះមកមានមនុស្សជាច្រើន បានចូលទៅបួសរៀនក្នុងសំណាក់ព្រះអង្គ ហើយបានសំរេចមគ្គផលទៅ​តាមការគួររៀងៗខ្លួន​​ ។​ ព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅកាន់ក្រុងកបិលពស្តុ ចូលទៅកាន់សំណាក់ ព្រះបាទសុទ្ធោទន បីតានិងព្រះនាងពិម្ពាយ ជាព្រះជយា​​ ។​ ព្រះនាងពិម្ពាទ្រង់បង្គាប់​ឲ្យ​រាហុល បុត្រចូលទៅ សុំចែកទ្រព្យសម្បត្តិពីសំណាក់បីតា ព្រះពុទ្ធក៏ទ្រង់បំបួសរាហុលជាសាមេណរតាំងពីពេលនោះមក​​ ។​
ពុទ្ធកិច្ច
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បំពេញពុទ្ធកិច្ច ៥ប្រការជានិច្ចអស់រយៈពេល ៤៥វស្សាគឺ ៖