cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
កំបោរបាយអ
កំបោរជាវត្ថុមានសាច់ផូរផង់មានពណ៌សកើតឡើងពីថ្មម្យ៉ាងដែលដុតសុស ឬអំពីសំបកលៀស គ្រំជាដើមហៅថាកំបោរលៀស។ ចំណែកបាយអជាចំណុះធាតុពីរយ៉ាងគឺកំបោរ និងខ្សាច់លាយនឹងសម្រាប់បូកជាមួយសំណង់ធ្វើអំពីឥដ្ឋ ថ្មភក់ ឬថ្មបាយក្រៀមដើម្បីឱ្យផ្ទៃរលោងគឺបំពេញនូវស្នាមប្រះ បន្សាបរមុខតំណឥដ្ឋមុខលាបខ្មុកម្រ័ក្ស ហើយជនជាតិខ្មែរចូលចិត្តហៅថាកំបោរបាយអ។ លោក ប៊ែកណាត ហ្វីលីព គ្រួសយ៉េ (Bernard Philippe Groslier) បញ្ជាក់ថា មនុស្សចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់កំបោរបាយអនៅសតវត្សទី១នៃគ្រិស្តសករាជ ដោយជនជាតិក្លឹង្គបានធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រមកកាន់តំបន់ភូមិភាគអាស៊ីក្នុងសម័យគន្ធារ (Gandhara)នៅប្រទេសឥណ្ឌា ។ លទ្ធផលកំណាយតំបន់បាថេក្នុងដែនដីអាណាចក្រនគរភ្នំបានរកឃើញព្រះកេស(ក្បាល)ព្រះពុទ្ធបដិមាមួយអង្គដែលឆ្លាក់តាមរចនាបថគន្ធារ។ ដូច្នេះអាចសន្និដ្ឋានបានថា កំបោរបាយអមាននៅដែនដីអាណាចក្រខ្មែរយើងរួចហើយ សិល្បៈករបង្កើតតាមរូបមន្តដោយពឹងផ្អែកជាមូលដ្ឋានលើរូបធាតុដើមដែលមានវត្តមាននៅក្នុងស្រុកគួបផ្សំនឹងពុទ្ធិខ្លះប្រទេសក្លឹង្គ។ តាមភាសាវិទ្យាវិញគេសង្កេតឃើញមានពាក្យសុធាជាភាសាសំស្រ្កឹតក្នុងសិលាចារឹកប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង K-២៨៦ ឆ្នាំ៩៤៧ និងសិចារឹកប្រាសាទដំរី K-៦៧៧ ។ ក្រោយពីការសង់សងចាប់កាលណានោះ គេត្រូវគូសព្រាងគំនូវចម្គាក់ក្រឡោតលើផ្ទៃឥដ្ឋឬថ្ម។ កំបោរបាយអដែលជាល្បាយពីសំបកលៀសដុតខ្សាច់ដែលបានដឹកជញ្ជូនពីទន្លេឬស្ទឹងនិងទឹក។ មុនពេលបូកកំបោរបាយអគេត្រូវជះទឹកផ្ទៃជញ្ជាំងឥដ្ឋ ដើម្បីជៀសវាងការស្រូបយកកាល់ស្យូមអ៊ីដ្រុកស៊ីតរហ័សពេកចូលទៅក្នុងអាចបណ្តាលឱ្យកំបោរបាយអមានគុណភាពអន់ ។ តាមធម្មតាគេបូកល្បាយកំបោរបាយអជាច្រើនជាន់ ពាសមុខឱ្យស្មើដោយទុក កន្លែងរចនា។ កំបោរបាយអត្រូវបានគេបូកពាសពីលើប្រាសាទឥដ្ឋ និងប្រាសាទថ្មភក់ ដើម្បីឱ្យផ្ទៃរាបស្មើល្អ មុនលាបម្រ័ក្សណ៍ជាឈ្មោះជ័រកើតអំពីដើមគ្រើលមានសម្បុរខ្មៅក្លិនហាងឆួល ។ គេយកជ័រគ្រើលមកលាយជាមួយល្បាយផ្សេងៗទៀតតាមរូបមន្តដើម្បីថែរក្សាពណ៌បានយូរ។ កំបោរបាយអជាសមាសធាតុផ្សំដោយប្រើសំបកលៀស គ្រំដុតឱ្យក្លាយជាម្សៅរួចរែងយកតែភាពម៉ដ្ឋបន្ទាប់មកលាយជាមួយខ្សាច់ ស្ករត្នោតនិងបបរអង្ករដំណើបតាមរូបមន្តពីសម័យបុរាណដោយសារវាមានភាពស្វិតខ្លាំង មុនបូកកំបោរបាយអគេត្រូវជះទឹកលើសំណង់ធ្វើអំពីឥដ្ឋ ដើម្បីជៀសវាងឥដ្ឋត្រូវការស្រូបយកកាបូនឌីអុកស៊ីត(CO2) នៃក្បាយកំបោរបាយអចូលទៅក្នុងផ្ទៃឥដ្ឋធ្វើឱ្យឥដ្ឋនឹងល្បាយលាយជាប់បានយូរ។ គេបូកបាយអជាច្រើនដងហើយចុងក្រោយ ជាងចាក់ពុម្ពផ្កាភ្ញី ផ្កាទេស ឬទ្វារបាលបិទជាប់ទៅនឹងកំបោរអចាស់ ។
វិញ្ញាណនិយម
វិញ្ញាណនិយម (AnimismThuyết vật linh) នៅសម័យមុនព្រហ្មញ្ញសាសនានិងព្រះពុទ្ធសាសនាលាតឥទ្ធិពលមកលើ ប្រទេសខ្មែរពលរដ្ឋនៅទឹកដីឥណ្ឌូចិន ប្រកាន់យក ជំនឿមួយហៅថា ជំនឿវិញ្ញាណនិយម ឬជំនឿអារក្សអ្នកតា  គឺការមានជំនឿ លើវិញ្ញាណក្ខន្ខ័ សក្តិសិទ្ធិ រក្សាទឹកដីព្រៃភ្នំនិងជីវិតមនុស្សសត្វ។ នៅក្នុងជំនឿនេះ គ្មានព្រះអាទិទេព ឬព្រះពុទ្ធទេ មានតែវិញ្ញាណក្ខ័ន្ធ សក្តិសិទ្ធិ រក្សាលោក ដូចជា អ្នកតា (អ្នករក្សាព្រៃភ្នំនិងសត្វ ដែលរស់នៅអាស្រ័យព្រៃភ្នំ ជាជម្រក) អារក្ស (អ្នករក្សាទឹ និងសត្វ ដែលរស់នៅ អាស្រ័យទឹក ជាជម្រក) មេមត់ (អ្នករក្សាវិន័យ និងរបៀបរៀបរយ ប្រចាំមណ្ឌលរស់នៅ) ព្រះភូមិ (អ្នករក្សាដីភូមិ ចំការដំណាំ) ជំនាងផ្ទះ (អ្នករក្សាការពារ លំនៅស្ថាន) ម្រេញគង្វាល (អ្នករក្សាកុមារ និងជនដែល មិនអាច ជួយខ្លួនឯងបាន ដូចជាអ្នកពិការ និងចាស់ជរា) ជាដើម។ ចំណែកវិញ្ញាណ ដែលបំផ្លាញលោក មាន មេធ្មប់ (ជាយមរាជ ឬជាស្តេចនៃព្រលឹងសៅម៉ាន ទាំងឡាយ) ព្រាយ អាប(ដែលជាសេនា ទាំងឡាយ របស់មេធ្មប់ ដែលមេធ្មប់ អាចបញ្ជាបានគ្រប់ពេល)។ ក្រោយមក បន្ទាប់ពីមាន ការឆ្លងវប្បធម៌ ពីប្រទេសឥណ្ឌា  ខ្មែរបានទទួលឥទ្ធិពល បន្ថែមទៀត ពីជំនឿថា មានយក្ស មានបិសាច នៅក្នុងជំនឿ វិញ្ញាណនិយម  នេះដែរ។
មណ្ឌលសុខភាពឃុំសិត្បូ
=ប្រវត្តិមន្ទីពេទ្យ= បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ =ទីតាំង និងអគារ= មានទីតាំងស្ថិតនៅ ភូមិកំពង់ព្រីង ឃុំសិត្បូ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល។
=នាយក និងគ្រូពេទ្យ=
បុគ្គលិកបេីករថយន្ដ
=ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ=
សម្រាលក្នុងឃុំ
=អ្នកជំងឺ=
គ្រិច ថ្លោះ និងបាក់
=ប្រភេទជម្ងឺ=
ម្រាមជេីង
=សេវាព្រឹក្សា និងផ្ដល់យោបល់=
ថ្នាំលេប
=បេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គម(ប.ប.ស)= ការងារ និងប្រាក់ខែ
ច្បាប់មាតុភាព
ទបញ្ញត្តិស្តីពីការឈប់សំរាកលំហែមាតុភាព តើអ្នកបានទទួលច្បាប់សម្រាកមាតុភាពគ្រប់គ្រាន់ដែររឺទេកំឡុងពេលអ្នកមានផ្ទៃពោះនៅកន្លែងធ្វើការនៅកម្ពុជា? សូមស្វែងយល់បន្ថែមអំពីច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការសុំច្បាប់សម្រាកមាតុភាពនៅកន្លែងធ្វើការតាមរយះ Prake.org ។​ និយោជកមិនអាចបញ្ឈប់និយោជិក: ដោយសារគាត់មានផ្ទៃពោះ ក្នុងពេលដែលគាត់កំពុងឈប់សំរាកលំហែមាតុភាព មុនពេលគាត់ឈប់សំរាកលំហែមាតុភាព ស្រ្តីជានិយោជិកមានសិទ្ធិទទួលការសំរាកលំហែមាតុភាពរយៈពេល៩០ថ្ងៃ។ ក្នុងកំឡុងពេល ២ខែដំបូងដែលគាត់ ត្រលប់ទៅធ្វើការវិញ គាត់ត្រូវធ្វើការងារណាដែលស្រាលៗតែប៉ុណ្ណោះ ។ និយោជកត្រូវបានហាមឃាត់ក្នុងការបញ្ឈប់និយោជិកជាស្រ្តីក្នុងពេលដែលនិយោជិកកំពុងសំរាកលំហែមាតុភាព ឬ មុនពេលដែលនិយោជិកសំរាកលំហែមាតុភាព ។ ការផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលក្នុងកំឡុងពេលសំរាកលំហែមាតុភាព កំឡុងពេលសំរាកលំហែមាតុភាព ស្រ្តីជានិយោជិកត្រូវបានទទួលប្រាក់ឈ្នួលពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់ ឈ្នួលរបស់គាត់ព្រមទាំងអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗទៀត ប្រសិនបើគាត់បានបំរើការងារជូនសហគ្រាសយ៉ាងតិចមួយឆ្នាំ ។ និយោជកគួរគិតការផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលដោយផ្អែកលើ ប្រាក់ឈ្នួលជាមធ្យមរបស់និយោជិកក្នុងរយៈពេល១២ខែមុនពេលសំរាកលំហែមាតុភាព មិនមែនផ្អែកលើប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា ឬ ប្រាក់ឈ្នួលគោលនោះទេ ។ ឧទាហរណ៍ ៖ សុខាបានធ្វើការក្នុងរោងចក្រកាត់ដេរសំលៀកបំពាក់មួយអស់រយៈពេល២ឆ្នាំមុននឹងនាងមានផ្ទៃពោះ ។ នាងមានប្រាក់ឈ្នួលគោល៤៥ដុល្លា និង ប្រាក់រង្វាន់អតីតភាពការងារ ៣ដុល្លា ៕ នាងតែងតែទៅធ្វើការទៀងទាត់ ដូច្នេះនាងទទួលបានប្រាក់រង្វាន់ការងារទៀងទាត់ ៥ដុល្លា ។ ប្រាក់ឈ្នួល និង ប្រាក់អត្ថប្រយោជន៍របស់នាងទាំងអស់មាន៦៣០ដុល្លាក្នុងរយៈពេល ១២ខែកន្លងមក ។ដោយសារសុខាបានធ្វើការលើសពីមួយឆ្នាំ នាងទទួលបានការសំរាកលំហែមាតុភាពរយៈពេល៩០ថ្ងៃនិងប្រាក់ឈ្នួលពាក់កណ្តាល ។ ប្រាក់ឈ្នួលនេះត្រូវបានគិតដូចខាងក្រោម ៖ =(៦៣៦ដុល្លា (ប្រាក់ឈ្នួល និង ប្រាក់់អត្ថប្រយោជន៍ រយៈពេល១២ខែកន្លងមក))/(១២(ខែ)) = ៥៣ ដុល្លាក្នុងមួយខែ បន្ទាប់មកនិយោជកត្រូវគុណទឹកប្រាក់ប្រចាំខែនឹង៥០%៕ដូច្នេះនិយោជកត្រូវផ្តល់ ប្រាក់ឈ្នួលអោយ សុខា២៦, ៥០ ដុល្លា សំរាប់រៀងរាល់ខែដែលនាងកំពុងសំរាកលំហែមាតុភាព ។ ការសំរាកបំបៅកូន រយៈពេលមួយឆ្នាំចាប់ពីទារកកើត ស្រ្តីជាម្តាយត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយបំបៅកូនរយៈពេលមួយម៉ោងក្នុងអំឡុងពេលធ្វើការ ។ ម៉ោងបំបៅកូននេះត្រូវបានបែងចែកជាពីរវេនហើយវេននិមួយៗ មាន៣០នាទី។ វេនទីមួយនៅពេលព្រឹក វេនទីពីរនៅពេលរសៀល ។ ពេលវេលាច្បាស់លាស់ សំរាប់បំបៅកូនត្រូវមានការព្រមព្រៀងរវាងស្រ្តីជាម្តាយ និង និយោជក។ ការសំរាកបំបៅកូន ត្រូវបានញែកដាច់ពីការសំរាកធម្មតា ហើយមិនត្រូវដកចេញពីការសំរាកធម្មតាទេ ។
រោគស្ត្រី
=Map=
ប៉ា សុជាតិវង្ស
ប៉ា-សុជាតិវង្ស អភិបាលនៃគណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ មានភារកិច្ចគ្រប់គ្រង ដឹកនាំកិច្ចការទូទៅ រួមទាំងកិច្ចការ នយោបាយ អធិការកិច្ច រដ្ឋបាល សន្តិសុខ និងសណ្តាប់ធ្នាប់ សាធារណៈ។ His appointment was signed on April 14th by King Norodom Sihamoni.
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរងខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរងខេត្តកំពង់ធំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលខណ្ឌដូនពេញ
ចចវ៉ាស៊ីនតោន
ចចវ៉ាស៊ីនតោន (ថ្ងៃទី 22 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 1732 ដល់ថ្ងៃទី 14 ខែធ្នូឆ្នាំ 1799) ជាអគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពទ្វីបនៃសង្គ្រាមបដិវត្តន៍អាមេរិចពីឆ្នាំ 1775 ដល់ឆ្នាំ 1783 បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីទីមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ 1789 ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតពីរដងគាត់បានទទួលការគាំទ្រជាឯកច្ឆន្ទពីមហាវិទ្យាល័យបោះឆ្នោតទាំងមូលហើយបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីរហូតដល់ឆ្នាំ 1797 ។ ប្រឡាយនេះក៏ជាសមាជិកនៃហ្វ្រីម៉ាស្ទីនផងដែរ។
ប្រាសាទព្រះថ្កោល
ឯកសារយោង
ព្រះថ្កោល
នាគក្បាលប្រាំបួន
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| [[នាគ នៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា - ហិណ្ឌូសាសនា - នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា .]] នាគក្បាលប្រាំបួន (Nagaraja); (พญานาค) យោងតាមរឿងព្រេងរបស់ខ្មែរបានតំណាលថា៖ ប្រាសាទភិមានអាកាសគឺជាទីស្ថានរបស់ព្រលឹងនាគក្បាលប្រាំបួន។ នាវេលាថ្ងៃមួយនាគបានក្រឡាខ្លួនជាស្រីម្នាក់ប្រកបដោយរូបសម្បត្តិស្រស់ឆោមយង់បានចុះពីប្រាសាទដើរលេងកម្សាន្តនៅក្បែរនោះៗ នាវេលាមួយស្តេចបានទតឃើញក៏ចាប់ចិត្តលង់ស្នេហ៍ ហើយប្រឡោមសុំស្នេហ៍នាង។ រឿងនោះបានតំណាលទៀតថា ស្តេចអង្គនោះត្រូវតែយាមមកផ្ទុំរួមមេត្រីជាមួយនាងនាគក្បាលប្រាំបួននៅឯប្រាសាទភិមានអាកាសនេះជារៀងរាល់យប់ មុនពេលព្រះអង្គយាមទៅផ្ទុំជាមួយព្រះរាជអគ្គមហេសី និងស្រីស្នំឡាងឡាយផ្សេងទៀត បើពុំនោះសោតទេស្តេចអង្គនោះនិងត្រូវសុគត ហើយនិងប្រទេសជាតិនិងកើតកលយុគជាក់ជាពុំខាន ។ ហេតុនេះហើយទើបប្រជាជនខ្មែរមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថានាគីនាគាគឺជាអ្នកថែរក្សាមនុស្ស និងប្រទេសជាតិទាំងមូល ។
ឯកសារយោង
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|​[[នាគ សិល្បៈឥណ្ឌា.]]
មើលផងដែរ
Nagaraja พญานาค ナーガラージャ
វត្តភូ
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ព្រះបរមរាជវាំងខាងជើង ក្នុងបរិវេណវត្តភូ។ រូបភាពតូច| ភូខៅមាន [[ព្រះសិវលិង្គ|lingam ធម្មជាតិនៅលើកំពូលរបស់វា។]] វត្តភូត្រូវបានភ្ជាប់ដំបូងជាមួយទីក្រុង Shrestapura, ដែលស្ថិតនៅលើច្រាំងទន្លេមេគង្គត្រង់ខាងកើតភ្នំ Lingaparvata (ឥឡូវហៅថា ភូខោល ) ។ នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​ប្រាំ ទីក្រុង​នេះ​ជា​រាជធានី​នៃ​នគរ​មួយ​ដែល​អត្ថបទ និង​សិលាចារឹក​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង ​នគរ​ចេនឡា និង ​ចាម្ប៉ា ។ រចនាសម្ព័ន្ធដំបូងនៅលើភ្នំត្រូវបានសាងសង់នៅជុំវិញពេលនេះ។ ភ្នំទទួលបានសារៈសំខាន់ខាងវិញ្ញាណ ពីទម្រង់រាងពងក្រពើនៅលើកំពូលរបស់វា។ ដូច្នេះហើយ ភ្នំខ្លួនឯងត្រូវបានចាត់ទុកជាលំនៅរបស់ ព្រះសិវៈ ហើយទន្លេតំណាងឱ្យមហាសមុទ្រ ឬ គង្គា ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈដោយធម្មជាតិ ខណៈពេលដែលទឹកពីប្រភពទឹកដោយផ្ទាល់នៅពីក្រោយប្រាសាទត្រូវបានចាត់ទុកថាពិសិដ្ឋ។
វត្តភូ គឺជាផ្នែកមួយនៃ អាណាចក្រខ្មែរ ដែលផ្តោតលើ អង្គរ នៅភាគនិរតី យ៉ាងហោចណាស់ក៏នៅដើមរជ្ជកាល ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ នៅដើមសតវត្សទី១០។ Shrestapura ត្រូវបានជំនួសដោយទីក្រុងថ្មីក្នុងសម័យអង្គរ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រាសាទ។ នៅសម័យក្រោយៗមក អាគារដើមត្រូវបានជំនួសវិញ ដោយប្រើប្រាស់ប្លុកថ្មមួយចំនួន។ ប្រាសាទ​ដែល​គេ​ឃើញ​ឥឡូវ​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ជា​ចម្បង​ក្នុង​អំឡុង​សម័យ ​កោះ​កេរ និង ​បាពួន ​នៃ​សតវត្ស​ទី​១១។ ការផ្លាស់ប្តូរតិចតួចត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងកំឡុងពីរសតវត្សបន្ទាប់ មុនពេលប្រាសាទដូចជាភាគច្រើននៅក្នុងចក្រភពត្រូវបានប្តូរទៅជាការប្រើប្រាស់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។
នេះបានបន្តបន្ទាប់ពីតំបន់នេះស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ ឡាវ ហើយពិធីបុណ្យមួយត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅលើគេហទំព័ររៀងរាល់ខែកុម្ភៈ។ ការងារ​ជួសជុល​តិចតួច​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ក្រៅ​ពី​ការ​ជួសជុល​បង្គោល​ព្រំដែន​នៅ​តាម​ផ្លូវ។ វត្តភូត្រូវបានចាត់ចូលជា សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ក្នុងឆ្នាំ២០០១។
ទីតាំង
រូបភាពតូច| facade នៃទីជម្រក។ រូបព្រះពុទ្ធនៅខាងក្នុងគឺទំនើប ហើយកន្លែងនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់គោរពបូជាសាសនាសព្វថ្ងៃនេះ។ ដូចប្រាសាទខ្មែរភាគច្រើនដែរ វត្តភូគឺបែរមុខទៅទិសខាងកើត ទោះបីជាអ័ក្សបែរមុខទៅទិសខាងត្បូង ៨ ដឺក្រេនៃទិសខាងកើតក៏ដោយ ដោយកំណត់ជាចម្បងដោយទិសភ្នំ និងទន្លេ។ រួមទាំង បារាយណ៍ ( អាងស្តុកទឹក ) វាលាតសន្ធឹង 1.4 km ខាងកើតពីប្រភពនៃនិទាឃរដូវនៅមូលដ្ឋាននៃច្រាំងថ្ម 100 m ឡើងភ្នំ។ 6 km ខាងកើតប្រាសាទ នៅត្រើយខាងលិចនៃទន្លេមេគង្គ ដាក់ទីក្រុង ចំណែកផ្លូវមួយពីខាងត្បូងប្រាសាទទៅប្រាសាទផ្សេងទៀត និងចុងក្រោយទៅទីក្រុងអង្គរ។ ទទេ|រូបភាពតូច| ផែនការវត្តភូ៖ សមាមាត្រ និងមុខតំណែងគឺប្រហាក់ប្រហែល។ ចូលទៅជិតពីទីក្រុង (ដែលនៅសេសសល់តិចតួច) ផ្នែកដំបូងនៃប្រាសាទដែលទៅដល់គឺជាបារាយណ៍ជាបន្តបន្ទាប់។ ឥឡូវមានទឹកតែមួយប៉ុណ្ណោះ បារាយណ៍កណ្តាលទំហំ 600 គុណ 200 ម៉ែត្រ ដែលស្ថិតនៅត្រង់តាមអ័ក្សប្រាសាទ។ មានអាងស្តុកទឹកខាងជើង និងខាងត្បូង ហើយមួយគូទៀតនៅសងខាងនៃផ្លូវ រវាងបារាយណ៍កណ្តាល និងវាំង។ រូបភាពតូច| មើលពីក្បែរទីសក្ការៈនៅខាងលើវត្តភូ មើលទៅក្រោយ [[ទន្លេមេគង្គ]] ព្រះបរមរាជវាំងទាំងពីរឈរនៅលើរាបស្មើរនៅសងខាងនៃអ័ក្ស។ ពួកគេត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាវាំងខាងជើង និងខាងត្បូង ឬដោយគ្មានភស្តុតាងណាមួយ វិមានរបស់បុរស និងស្ត្រី (ពាក្យ "វិមាន" គ្រាន់តែជាអនុសញ្ញា ហើយគោលបំណងរបស់ពួកគេគឺមិនស្គាល់)។ ទីធ្លានីមួយៗមានទីធ្លាចតុកោណដែលមានច្រករបៀង និងច្រកចូលនៅចំហៀងឆ្ពោះទៅអ័ក្ស ហើយ ទ្វារមិនពិត នៅចុងខាងកើត និងខាងលិច។ ទីធ្លានៃអគារទាំងពីរមានជញ្ជាំង ថ្មបាយក្រៀម ។ ជញ្ជាំង​ច្រករបៀង​នៃ​វាំង​ខាងជើង​ជា​ថ្មបាយក្រៀម ចំណែក​ឯ​ជញ្ជាំង​វាំង​ខាង​ត្បូង​ជា ​ថ្មភក់ ​។ អគារភាគខាងជើងឥឡូវនេះស្ថិតក្នុងស្ថានភាពល្អប្រសើរ។ ព្រះបរមរាជវាំង​ជា​សំណង់​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​សម្រាប់​ជើង​ទម្រ និង​ធ្នឹម​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​រចនាបថ​អង្គរវត្ត​សម័យ​ដើម។ ធ្វេង|រូបភាពតូច| រូបសំណាកព្រះពុទ្ធ រូបភាពតូច| ចម្លាក់​ក្រពើ​នៅ​ជាន់​លើ​អាច​ជា​កន្លែង​បូជា​មនុស្ស​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ។ ផ្ទៃរាបស្មើបន្ទាប់មានទីសក្ការបូជាតូចមួយទៅកាន់ Nandi (ភ្នំរបស់ព្រះសិវៈ) នៅភាគខាងត្បូងក្នុងស្ថានភាពមិនល្អ។ ផ្លូវតភ្ជាប់ពីវត្តភូទៅអង្គរបានរត់ទៅទិសខាងត្បូងពីប្រាសាទនេះ។ បន្តទៅទិសខាងលិច ជណ្ដើរបន្តបន្ទាប់គ្នាឡើងលើផ្ទៃរាបស្មើបន្ថែមទៀត; នៅ​ចន្លោះ​ពួក​គេ​មាន​រូប​ទេវរ៉ាប៉ាល​មួយ​ដែល​បាន​មក​ថ្វាយ​បង្គំ​ជា​ស្ដេច​ក មាថា ជា​អ្នក​សាង​ទេវកថា​នៃ​ប្រាសាទ។ នៅលើរាបស្មើរបន្ទាប់តូចចង្អៀត គឺនៅសល់នៃទីសក្ការបូជាតូចៗចំនួនប្រាំមួយដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយអ្នកប្រមាញ់កំណប់។ រូបភាពតូច| ផ្ទាំង ក្រណាត់ ដែលបង្ហាញព្រះវិស្ណុនៅលើ Garuda នៅជញ្ជាំងភាគឦសាននៃទីសក្ការៈ។ ផ្លូវនេះឈានដល់កម្រិតថ្មភក់ចំនួនប្រាំពីរ ដែលឡើងដល់រាបស្មើរខាងលើ និងទីសក្ការៈកណ្តាល។ ទីជម្រកមានពីរផ្នែក។ ផ្នែកខាងមុខធ្វើពីថ្មភក់ ឥឡូវនេះត្រូវបានកាន់កាប់ដោយ ព្រះពុទ្ធរូប ចំនួនបួន ចំណែកផ្នែកខាងក្រោយធ្វើពីឥដ្ឋ ដែលពីមុនមានផ្ទុកនូវសិលាចារឹកកណ្តាលគឺទទេ។
ដំបូលទាំងមូលបានបាត់ បើទោះបីជាគម្របបណ្តោះអាសន្នត្រូវបានបន្ថែមទៅខាងមុខក៏ដោយ។ ទឹកពីនិទាឃរដូវដែលផុសចេញពីច្រាំងថ្មប្រហែល 60 ម៉ែត្រភាគនិរតីនៃទីជម្រកត្រូវបានបញ្ជូនតាមបំពង់ទឹកថ្មចូលទៅក្នុងបន្ទប់ខាងក្រោយដោយបន្តងូតទឹកលីង។ ទីសក្ការៈ​គឺ​នៅ​ក្រោយ​វាំង​ខាង​ជើង និង​ខាង​ត្បូង ដែល​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​សម័យ ​បាពួន ​នៃ​ចុង​សតវត្ស​ទី​១១។ ទិសខាងកើតមានទ្វារបី៖ ពីត្បូងទៅជើង ជើងទម្របង្ហាញ ព្រះគ្រឹស្នា វាយឈ្នះ នាគ កល្យាណ។ ព្រះ​ឥន្ទ្រ ​ជិះ Airavata ; និង ព្រះវិស្ណុ ជិះ Garuda ។ ជញ្ជាំងខាងកើតមាន dvarapalas និង devatas ។ ច្រក​ចូល​ទៅ​ខាង​ត្បូង និង​ខាង​ជើង​មាន ​ធ្នឹម ​ខាងក្នុង និង​ខាង​ក្រៅ រួម​មាន​មួយ​នៅ​ខាង​ត្បូង​នៃ Krishna ដែល​ហែក Kamsa ដាច់​ពី​គ្នា។ រូបភាពតូច| ផ្ទាំងក្រណាត់ដែលបង្ហាញពី Krishna សម្លាប់ Kamsa នៅជញ្ជាំងខាងត្បូងនៃទីជម្រក។ លក្ខណៈពិសេសផ្សេងទៀតនៃតំបន់នេះគឺ បណ្ណាល័យមួយ ក្នុងស្ថានភាពក្រីក្រ ភាគខាងត្បូងនៃជម្រក និងការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះនៃ Trimurti ទៅភាគពាយព្យ។ មានចម្លាក់ផ្សេងទៀតនៅខាងជើងទៀត៖ ស្នាមជើងព្រះពុទ្ធ នៅលើមុខច្រាំងថ្មចោទ មានរាងដូចដំរី និងក្រពើ។ ថ្មក្រពើបានទទួលនូវភាពល្បីល្បាញមួយចំនួនថាអាចជាកន្លែងនៃការ បូជារបស់មនុស្ស ប្រចាំឆ្នាំដែលត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងអត្ថបទចិនសតវត្សទីប្រាំមួយ។ ការកំណត់អត្តសញ្ញាណត្រូវបានផ្តល់ប្រាក់កម្ចីដោយភាពស្រដៀងគ្នានៃវិមាត្ររបស់ក្រពើទៅនឹងមនុស្ស។
អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្ត
ទីបេ
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| ព្រះបរមរាជវំាង.
ទីបេ (Tibet，西藏, ទីបេ: བོད) ទីបេត៍ ជាតំបន់ខ្ពង់រាបដ៏ធំល្វឹងល្វើយមួយនៅអាស៊ីកណ្តាល និងអាស៊ីខាងកើត គ្របដណ្តប់ភាគច្រើននៃតំបន់ ស្វយ័តទីបេត៍ និងខេត្តសៀងហៃ នៅភាគខាងលិចប្រទេសចិន ព្រមទាំងជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ឡាដាកហ៍ ក្នុងរដ្ឋចាមមុ និងកាស្មៀ ប្រទេសឥណ្ឌា ។, តំបន់ទីបេត៍ លាតសន្ធឹងប្រមាណ ១.០០០ គីឡូម៉ែត្រ ពីភាគខាងជើងទៅភាគខាងត្បូង និង២៥០០ គីឡូម៉ែត្រ ពីភាគខាងកើតទៅភាគខាងលិច។ មាន កម្ពស់ជាមធ្យមពី ៤.៥០០ម៉ែត្រ ពេលខ្លះត្រូវបានគេ ហៅថា “ដំបូលនៃពិភពលោក” និងជាតំបន់ខ្ពង់រាប ខ្ពស់បំផុត និងធំបំផុតរបស់ពិភពលោក ដោយមាន តំបន់ប្រហែល ២៥០ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែល មានទំហំប្រហែល៤៨រដ្ឋ និងព័ទ្ធជុំវិញដោយភ្នំ ហិមាល័យ។​.
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ីកណ្ដាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ីខាងកើត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋពុទ្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិភាគរបស់ចិន
រាជវង្សចក្រី
រាជវង្សចក្រី ( ราชวงศ์จักรี , RTGS ៖ រាជវង្សចក្រី , ស្តាប់ ) ជា ​រាជវង្ស​ដែល ​សោយរាជ្យ​បច្ចុប្បន្ន​នៃ ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ថៃ ​, ប្រមុខ​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​គឺ ​ព្រះមហាក្សត្រ ​, ជា ​ប្រមុខ​រដ្ឋ ​។ គ្រួសារនេះបានគ្រប់គ្រងប្រទេសថៃ ចាប់តាំងពីការបង្កើត សម័យរតនៈកូស៊ីន និងទីក្រុង បាងកក ក្នុងឆ្នាំ ១៧៨២។ បន្ទាប់​ពី​ការ​បញ្ចប់ ​រជ្ជកាល​ររបស់ព្រះចៅ តាក់ សុីន  ធនបុរិ ជា​ពេល​ដែល​រាជធានី ​សៀម​ ​បានផ្លាស់​ទៅ​ទីក្រុង​បាងកក។ ព្រះរាជដំណាក់​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ ​រាមា​ទី​១ ជា ​មេទ័ព​អយុធ្យា ​នៃ​ជនជាតិ ​ចិន ​- ​មន ។
ប្រមុខនៃរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នគឺ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមេន្ទ្ររាមាធិបតីស្រីសិន្ទ្រមហាវជិរាលង្ករណ ព្រះវជិរក្លៅចៅយូហួ ដែលត្រូវបានប្រកាសឡើងជាស្តេចនៅថ្ងៃទី 1 ខែធ្នូឆ្នាំ 2016 ប៉ុន្តែបានសោយរាជ្យឡើងវិញចាប់តាំងពីថ្ងៃទី 13 ខែតុលាឆ្នាំ 2016 បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គត់របស់ព្រះបិតា ភូមិពលអតុល្យតេជ ។ អាសនៈ​បច្ចុប្បន្ន​របស់​គេហដ្ឋាន​គឺ ​ព្រះបរមរាជវាំង ។ នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី 4 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2019 ពិធីឡើងគ្រងរាជ្យរបស់វជិរាលង្ករណ ជាមួយនឹងពិធីប្រពៃណីបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងបាងកក។
សមាជិករាជវង្ស
ព្រះរាជវង្សានុវង្សនៃប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្នមានតំណពូជពីព្រះអង្គម្ចាស់មហិតលអតុល្យតេជ នៃសងខ្លា (1891-1929) និងស្រីនគរិនទ្រា (ក្រោយមកម្ចាស់ក្សត្រី) (1900-95) បង្កើត រាជសកុលមហិតល (ราชสกุลมหิดล) ( សាខា នៃរាជវង្ស)។ ព្រះអង្គម្ចាស់​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះបាទសម្ដេចចុល្លាង្ករណ៍ និង​មហេសី​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់ស្វាងវឌ្ឍនា ។ ព្រះអង្គម្ចាស់​ក៏​ជា​បង​ប្អូន​បង្កើត​របស់​ព្រះចៅព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមេន្ទ្រមហាវជិរាវុធ ព្រះមង្កុដក្លៅចៅយូហួ និងព្រះបាទប្រជាធិផុកផង​ដែរ។ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គត់របស់ព្រះមហាក្សត្រអានន្ទមហិតល (ព្រះរាជបុត្រច្បងរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់មហិតល) ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពលអតុល្យតេជ (បុត្រារបស់ព្រះអង្គម្ចាស់) បានឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ 1946 ។ នៅឆ្នាំ 1949 ព្រះមហាក្សត្របានរៀបអភិសេកជាមួយ បងប្អូនជីដូនមួយដំបូងរបស់ព្រះអង្គដែលត្រូវបានដកចេញ គឺ ម៉មរាជវង្សសិរិកិតិ៍ កិតិយាករ (កូនស្រីរបស់ម៉មចៅន័កខ័ត្រមង្គល កិតិយាករដែលជាចៅប្រុសរបស់ស្តេចចុល្លាង្ករណ៍) ។​ ភូមិពលអតុល្យតេជត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយព្រះរាជបុត្រមហាវជិរាលង្ករណ៍ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី 13 ខែតុលា ឆ្នាំ 2016 ប៉ុន្តែត្រូវបានប្រកាសឡើងជាព្រះមហាក្សត្រនៅថ្ងៃទី 1 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2016។
សមាជិក
នេះ​ជា​បញ្ជី​ឈ្មោះ​សមាជិក​រាជវង្ស​បច្ចុប្បន្ន៖
ព្រះអង្គម្ចាស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ប្រវត្តិគ្រុឌស្អប់នាគ
ដកស្រង់ពីខ្សែររឿង រាមាយាណៈ
ប្រវត្តិសត្វគ្រុឌ
សត្វគ្រុឌមានប្រវត្តិតាំងពីយូរលង់មកហើយ ដែលសត្វនេះមានពាក់ព័ន្ធ នៅក្នុងទេវកថានៃព្រហ្មញ្ញសាសនា។ សត្វគ្រុឌនេះដែរ ក៏ត្រូវបានគេចាត់ ទុកដូចជាសត្វអច្ឆរិយៈផ្សេងៗទៀត ដែលខ្មែរបុរាណបានឲ្យតម្លៃ តាំងពី ប្រមាណជាង ២ ០០០ឆ្នាំមកហើយ។ នៅក្នុងទេវកថាឥណ្ឌា មានសត្វជា ច្រើនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទេព ឬក៏ជាពាក់កណ្តាលទេព ឧទាហរណ៍ដូច ពស់ ឬនាគ អណ្តើក ខ្លាឃ្មុំ ស្វា គោ ដំរី ក្ងោក ខ្លាជាដើម។ ដូចគ្នានេះដែរ សត្វគ្រុឌ ក៏មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងទេវកថាឥណ្ឌា ហើយត្រូវបានគេ ចាត់ ទុកថា បក្សីរាជា។ សត្វគ្រុឌ គឺជាយានជំនិះរបស់ព្រះវិស្ណុ ហើយសត្រូវ សួរពូជរបស់គ្រុឌគឺសត្វនាគ។ នៅឥណ្ឌាមានពិធីបុណ្យគោរពបូជា ដល់ គ្រុឌដែលតែងតែប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅថ្ងៃ៥ កើត ខែស្រាពណ៍រៀងរាល់ឆ្នាំ។
រឿងនិទានទាក់ទងនឹងគ្រុឌ
មហាឥស្សី កស្សបៈ មានភរិយាពីររូបគឺនាងកាឌ្រុ និងនាងវីនីតា។ នាងកាឌ្រុបានផ្តល់កំណើតកូនជាសត្វពស់មានចំនួនរាប់សិបពាន់ក្បាល ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាបុព្វការីនៃសត្វពស់នៅលើផែនដីនេះ។ ចំណែក ឯនាងវីនីតាបានផ្តល់កំណើតឲ្យសត្វគ្រុឌដ៏មានអំណាចឬទ្ធានុភាព។ ថ្ងៃមួយនាងកាឌ្រុ និងនាងវីនីតា បានលេងល្បែងភ្នាល់គ្នាដោយទាយ ពណ៌កន្ទុយសេះក្បាល៧អាចហោះបានដែលកើតចេញពីការកូរសមុទ្រ ទឹកដោះ។ នាងកាឌ្រុបានទាយថាកន្ទុយសេះមានពណ៌ខ្មៅ រីឯនាងវីនីតា ថាពណ៌ស។ ពួកគេបានភ្នាល់គ្នាថានរណាក៏ដោយឲ្យតែចាញ់ គឺត្រូវតែ បម្រើអ្នកឈ្នះ។ នាងកាឌ្រុបានប្រើល្បិចបោកប្រាស់នាងវីនីតាដោយប្រើ ឲ្យកូនរបស់ខ្លួនដែលជាសត្វនាគក្លែងខ្លួនធ្វើជាកន្ទុយសេះ។ ដូច្នេះហើយ នាងវីនីតាត្រូវបម្រើនាងកាឌ្រុ និងកូន។ នាងកាឌ្រុ បានធ្វើបាបនាង វីនីតាយ៉ាងខ្លាំងក្លា។
ប៉ុន្តែក្រោយមកពពួកនាគថានឹងយល់ព្រមដោះលែងគ្រុឌ និងម្តាយ ប្រសិនជាគ្រុឌអាចទៅយកទឹកអម្រឹតរបស់ព្រះឥន្ទបាន។ គ្រុឌបាន ប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំង ហើយទីបំផុតទទួលបានទឹកអម្រឹត ហើយបានរំ ដោះខ្លួន និងម្តាយពីទាសភាពរបស់នាគ និងនាងកាឌ្រុ។ ក្រោយមកគ្រុឌ និងម្តាយបានដឹងពីល្បិចនេះ ហើយបានដាក់បណ្តាសាដល់នាង កាឌ្ រុថារាល់កូនរបស់នាងកាឌ្រុទាំងអស់គឺត្រូវតែក្លាយទៅជាចំណីរបស់កូន ខ្លួន។
និយាយកាលដែលគ្រុឌទៅលួចយកទឹកអម្រឹតពីព្រះឥន្ទ គ្រុឌបាន សំដែងឬទ្ធីចេស្តារយ៉ាងអស្ចារ្យ និងមានភាពស្មោះត្រង់ រហូតបាន ដឹង ដល់ព្រះវិស្ណុ ហើយព្រះវិស្ណុបានផ្តល់ពរជ័យ ព្រមទាំងយកគ្រុឌធ្វើ ជាយានជំនិះរបស់ព្រះអង្គ។ អនុភាពហោះហើររបស់គ្រុឌគឺលឿនជារន្ទះ ហើយកំលាំងខ្យល់ពីស្លាបរបស់គ្រុឌគឺខ្លាំងលើព្យុះសង្ឃរានានា។ ព្រះឥន្ទបានមកស្កាត់ផ្លូវគ្រុឌ ប៉ុន្តែអ្នកទាំងពីរមិនប្រយុទ្ធគ្នានោះទេ ដោយ គ្រុឌសន្យាថានឹងប្រគល់ទឹកអម្រឹតដល់ព្រះឥន្ទវិញ ក្រោយពេល ប្រគល់ឲ្យនាគហើយនោះ ហើយព្រះឥន្ទសន្យាថានឹងធ្វើឲ្យបណ្តាសា របស់គ្រុឌ និងម្តាយក្លាយជាការពិត។ នៅពេលយកទឹកអម្រឹតមកដល់ មុខនាគហើយនោះ គ្រុឌបានប្រើល្បិចប្រាប់ដល់នាគថាចាំបាច់ ត្រូវធ្វើពិធី សិនមុនពេលផឹកទឹកអម្រឹតនេះ ហើយនៅពេលដែលពួកនាគកំពុងធ្វើ ពិធីនោះព្រះឥន្ទបានមកយកទឹកអម្រឹតទៅវិញតែកំពប់ទឹកខ្លះនៅលើស្មៅ។ នៅពេលដែលឃើញទឹកកំពប់នៅលើស្មៅហើយ ពួកនាគទាំងឡាយខំ ប្រឹងលិទ្ធទឹកអម្រិតទាំងនោះរហូតដល់អណ្តាតប្រេះជាពីរដោយសារស្មៅ រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ព្រះវិស្ណុបានផ្តល់វេហារទាំងមូលជាទីលំនៅរបស់គ្រុឌ ហើយរៀបការគ្រុឌ ជាមួយនាងឧណាតី។ គ្រុឌនិងនាងឧណាតីមានកូនពីរនាក់គឺសម្ប៉ាទិ និងជតាយុ ដែលកូនទាំងពីរនេះមានតួនាទីផងដែរនៅ ក្នុង រឿង រាមាយាណៈ។
ដកស្រង់ពីខ្សែររឿង មហាភារតៈយុទ្ធ
ក្នុងរឿងទេវកថាមួយតំណាល ថា គ្រុឌ គឺជាមនុស្សដែលមានក្បាលជាបក្សី ក្រុម គ្រឌ មួយចំនួនមានអំណាចវេទមន្តនៃការក្រលាខ្លួនទៅជាមនុស្សនៅពេលដែលពួកគេមានបំណង ចង់មានទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្ស។លំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគ្រុឌ គឺមាននៅក្នុងព្រៃនៃ simbalī ឬដើមឈើសូត្រ-កប្បាស។ នៅថ្ងៃមួយ ស្ដេច គ្រុឌ មានស្នេហាជាមួយនឹងស្ត្រីមនុស្សលោក តំណាលគ្នា ទៅនិង ស្ដេចនាគ ដែលមានអំណាចវេទមន្តនៃការក្រលាខ្លួនទៅជាមនុស្សដូចគ្នា។ គួបផ្សំនិងការប្រណាំងប្រជែង ក្នុងរឿងនេះ ស្ដេច គ្រុឌបានប្រកាសសង្គ្រាមប្រយុទ្ធនិង ស្ដេចនាគ យ៉ាងខ្លាំងក្លា តែភាព ឆ្លាតវៃរបស់ស្ដេចនាគបានធ្វើឲ្យសង្គ្រាមមួយនេះ មិនអាចដឹងចាញ់ឈ្នះ។ ក្រោយមក មានក្រុម តាបស ការ៉ាប៊ី ដែលគាំទ្រ ពួកគ្រុឌ បានបង្ហើបឱ្យដឹងដោយសារសម្ងាត់ទៅពួកគ្រុឌ ដែលបានបង្រៀនពួកគ្រុឌពីរបៀបដើម្បីចាប់យកស្ដេចភុជង្គនាគ ដោយកន្ទុយហើយបង្ខំឱ្យក្អួតចេញនៅដុំថ្មភ្លើងនោះ ធ្វើឲ្យពួកនាគ ហត់នឿយ និង អស់អំណាចនៃដុំភ្លើងនោះ ពួកគ្រុឌ បានចាប់ក្បាល ពួកនាគ និង សម្លាប់ចោល ។ ក្រោយ ពីពួកនាគដឹងខ្លួនថាមិនអាចប្រយុទ្ធឈ្នះ ពួកគ្រុឌ ពួកនាគ ក៏ទៅ សុំឲ្យមានការជួយ ពី ព្រះវិស្ណុ ព្រះ វិស្ណុ ក៏ស្នើឲ្យមានការផ្អាកប្រយុទ្ធ និង ព្រមព្រៀងរវាង ស្ដេច គ្រុឌ និង ស្ដេច ភុជង្គនាគ ។ ក្រោយមក ព្រះវិស្ណុ សន្យាថា និងឲ្យមនុស្សលោក ដាក់ ស្ដេចគ្រុឌ នៅក្នុងស្ថានភាពល្អគ្មានគូប្រៀបមួយ គឺ នៅតាមផ្នែកខាងលើសសរស្តម្ភ នៃ ដំណាក់ ឬ ព្រះវិហារ ឬ នៅពីលើលំនៅដ្ឋាន ទោះជាយ៉ាងណា ព្រះ វិស្ណុះ ក៏ ចង់ឲ្យស្ដេច គ្រុឌ ធ្វើជាយាន្តជំនិះ ក្នុងការព្រមព្រៀងនេះ។
រៀបរៀងដោយ សុខគឹមហេង
Why Garuda hates Naga?
Kashyap, Garuda's father, had two wives: Kadru, the elder, and Vinata, Garuda's mother, the younger. There was great rivalry between the two wives. They could not stand each other. Once, they had an argument over the color of the horse Uchchaisravas, produced during the Churning of the Ocean just after the time of creation. Each chose a color and laid a wager on her own choice. The one who lost would become the other's slave. Kadru proved to be right and, as part of the agreement, imprisoned Vinata in the nether regions, Patala, where she was guarded by serpents. The serpents are, according to another myth, the sons of Kadru herself.
Garuda, on hearing of his mother's imprisonment, descended to Patala and asked the serpents to release Vinata. They agreed to do so and demanded as ransom a cup of amrita (ambrosia). So Garuda set off for the celestial mountain where the amrita was kept. Before he could get to the amrita he had to overcome three hazards set up by the gods to guard the celestial drink. First, Garuda came upon a ring of flames fanned by high winds. They roared and leapt up to the sky but Garuda drank up several rivers and extinguished the flames. Next, Garuda came upon a circular doorway. A very rapidly spinning wheel with sharp spikes on the spokes guarded it. Garuda made himself very small and slipped through the turning spokes. Lastly, Garuda had to defeat two fire-spitting serpents guarding the amrita. He flapped his wings rapidly and blew dust into the eyes of the monsters and blinded them. Then he cut them to pieces with his sharp beak. So Garuda finally reached the amrita and started to fly back with it to the nether regions but the gods anticipated his purpose and gave chase. Indra, king of the gods, struck him with his thunderbolt but Garuda proved a superior warrior and defeated the gods and continued unscathed on his journey to Patala.
Share by: SOK Kimheng សុខគឹមហេង
កែប ជុតិមា
កែប ជុតិមា (កើត 7 កុម្ភៈ 1951) ជាអតីតអភិបាលក្រុង និងជាអភិបាលក្រុងភ្នំពេញ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
ឃុំព្រាល
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំថ្មពូន
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
អ៊ីហ្វួងទី
200x250px|thumb|[[ទេវរូបអ៉ីហ្វួងទី(ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ). ]] អ៊ីហ្វួងទី ឬ ទីកុង ឬ ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ(ចិន) (Jade Emperor，玉皇上帝) ជាស្តេចទេវតាចិននៃសាសនាអ្នកស្រុកចិន ,សាសនាតាវ,សាសនាខុងជឺ ៕៚. 200x250px|thumb|[[ទេវរូបអ៉ីហ្វួងទី(ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ). ]]
ខេត្តនន្ទបុរី
ខេត្តនន្ទបុរី (អានថា: នន-ទៈ-បុ-រី) (, អានថា: ណុនថៈប៊ុរី) គឺជា (ចង្វាត) ភាគកណ្ដាលរបស់ប្រទេស ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា)​, , ទីក្រុង, និង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
យ៉ូសែបស្តាលីន
យ៉ូសែបស្តាលីន [ខ] (អាណាស៊ីអាយសេប៊ីបេសឺរីនស៍ដេហ្សេ Jashashvili [មួយ 18 ខែធ្នូឆ្នាំ 1878 - 5 ខែមករាឆ្នាំ 1953] fue un revolucionario soviético y político de etnia georgiana ។ នៅឆ្នាំ 1952 សង្រ្គាមយុគសម័យនៃយុគសម័យនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី 1920 បានប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងឆាប់រហ័សបំផុតក្នុងឆ្នាំ 1953 ហើយបានប្រារព្ធឡើងជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតពិសេសនៃគណបក្សកុម្មុយនិស្តនៃសន្ធិសញ្ញាសន្ធិសញ្ញាសន្ធិសញ្ញាសន្ធិសញ្ញាស។ ស។ ស 1922 នៅឆ្នាំ 1952 និងនៅឆ្នាំ 1933 ក្នុងក្របខ័ណ្ឌនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យនីតិកាលទី 1941 ។ ខ្ញុំមិនយល់ថាខ្ញុំមិនយល់ថាខ្ញុំជាមនុស្សធម្មតាឬជាមនុស្សដែលខ្ញុំចង់និយាយ។ វិញ្ញាបនប័ត្រនៃភាពយុត្តិធម៌។ គំនិតបង្កើតការសម្របសម្រួលការធ្វើសកម្មភាពនៃការធ្វើសង្គ្រាម, លោកស្តាលីនបានបង្កើតនូវគំនិតជាផ្លូវការមួយដែលមានគំនិតជាតិនិយម - និមិត្តសញ្ញានិយមដែលជាវិធីសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សនិងមនុស្ស។
ប្រាសាទជ្រៃ
ប្រាសាទជ្រៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ ក្នុងសម័យចេនឡា ក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។
ជ្រៃ
គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០១៣ - ២០១៨
គណបក្សនយោបាយដែលចូរួមកាបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០១៣ - ២០១៨ មាន÷ =សន្លឹកឆ្នោត និងលេខរៀងគណបក្ស= =មើលផងដែរ=
ទេវរូប
200x250px|thumb|ទេវរូប[[ព្រះភូមិទេវតា នៃសាសនាខ្មោច(សាសនាប្រជាប្រិយតៃ) សិល្បៈថៃ.]]
ចំណោម
វត្តចំណោមមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិចំណោម ឃុំកំពែង ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តកែវ ដែលភូមិចំណោមមានព្រំប្រទល់ខាងកើតជាប់ភូមិអង្គជ្រូក ខាងត្បូងជាប់ភូមិថ្មី ខាងជើងជាប់ភូមិព្រៃល្បង
ទេវរូប
ទេវរូប' (Cult imageเทวรูป，神像) គឺ រូបបដិមាទេវតា
ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ
បេសកកម្ម
យោង​តាម​អនុក្រឹត្យ​លេខ ៤៨៨ អន​ក្រ.បក របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ចុះ​ថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣ ស្ដីពី​ការរៀបចំ និង​ការប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ បំពេញមុខ​ងារ​ជា​សេនាធិការ​ឱ្យ​រាជរដ្ឋាភិបាល លើ​បេសកកម្ម​ដឹកនាំ និង​គ្រប់គ្រង​លើ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ក្នុង​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច និង​លើកតម្កើង​ជីវភាព​ប្រជាជន ដោយ​ឈរ​លើ​គោលការណ៍​សេដ្ឋកិច្ច​ទីផ្សារ និង​សមធម៌​សង្គម។
ទេវរូប
200x250px|thumb|ទេវរូប ព្រះសុរិយា-[[តៃយិនសៀនជុន|ព្រះច័ន្ទទវទេវី នៃសាសនាតាវ. ]]
ចំណោម
ខាងលិចជាប់ភូមិត្រពាំងអង្គខាងជើង។
ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ
បេសកកម្ម
បេសកកម្ម​នេះ ត្រូវ​ធ្វើឡើង​តាមរយៈ​ការរៀបចំ​និង​ការអនុវត្ត​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​នូវ​គោលនយោបាយ ក្របខណ្ឌ​ច្បាប់ និង​បទបញ្ជា​ទាំងឡាយ ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ការគ្រប់គ្រង​ម៉ាក្រូ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​សាធារណៈ ទ្រព្យសម្បត្តិ​រដ្ឋ កិច្ចការ​វិនិយោគ និង​ឧស្សាហកម្ម​ហិរញ្ញវត្ថុ ព្រមទាំង​ច្បាប់​និង​បទបញ្ជា​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេងទៀត។
រចនាសម្ព័ន្ធ
យោង​តាម​អនុក្រឹត្យ​លេខ ៤៨៨ អន​ក្រ.បក ចុះ​ថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣ ស្ដីពី​ការ​របៀប​ចំ​និង​ប្រព្រឹត្តទៅ​នៃ​ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​អនុក្រឹត្យ​លេខ ៩៥ អន​ក្រ.បក​ចុះ​ថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៥ ស្ដីពី​ការដំឡើង​វិទ្យាស្ថាន​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ ឱ្យ​មាន​ថ្នាក់​ស្មើ​អគ្គនាយក​ដ្ឋាន​ស្ថិត​ក្រោម​ការគ្រប់គ្រង​របស់ក្រ​សួង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​រចនាសម្ព័ន្ធ​ស្ថាប័ន​របស់ក្រ​សួង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ មាន​ដូច​ខាងក្រោម៖
តួនាទីនិងការទទួលខុសត្រូវ
ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ មានមុខ​ងារ​ និង​ភារកិច្ច​ជាច្រើន។ ក្នុងចំណោមភារកិច្ចផ្សេងទៀត ឧទាហរណ៍ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ត្រូវការ រៀបចំ អនុវត្ត និង​តាមដាន​ការអនុវត្ដ​គោលនយោបាយ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល។ លើសពីនេះទៅទៀត ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ​គ្រប់គ្រង ​និង​សម្របសម្រួល​កិច្ចការ​កែទម្រង់​រចនាសម្ព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ។ ទីបំផុត ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ពង្រឹង​អភិបាលកិច្ច​ល្អ ទៅលើ​អ្វីដែល​ជាប់ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការគ្រប់គ្រង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​សាធារណៈ វិភាគ​តាមដាន និង​ព្យាករណ៍​ស្ថានភាព​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​រយៈពេល​ខ្លី មធ្យម និង​រយៈពេល​វែង និង​ដាក់ចេញ​នូវ​វិធានការ ដើម្បី​តម្រង់ទិស​និង​កែលម្អ​ការគ្រប់គ្រង​សេដ្ឋកិច្ច។
ឃុំត្នោត(ស្រុកកញ្ជ្រៀច)
(Tnaot Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកញ្ជ្រៀច ខេត្តព្រៃវែង មាន ៨ភូមិ÷ ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម (ភាសាវៀតណាម៖ Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, ប្រែមកចំថា"ប្រធានរដ្ឋ") គឺជាប្រមុខរដ្ឋនៃប្រទេសវៀតណាមដែលត្រូវបានជ្រើសតាំងដោយសមាជិករដ្ឋសភាវៀតណាម។ ដោយសារ​តែប្រទេសវៀតណាម​ជា​រដ្ឋ​ឯកបក្ស ​ប្រធានាធិបតី​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជាទូទៅថា​ជា​តំណែង​ខ្ពស់​បំផុត​ទីពីរនៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​នយោបាយ​បន្ទាប់​ពីអគ្គលេខាធិការ​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​វៀតណាម។ លើសពីនេះទៅទៀត លោកប្រធានាធិបតីមានសិទ្ធិតែងតាំងប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ពោលគឺនាយករដ្ឋមន្រ្តី។ ក្នុងនាមជាប្រមុខរដ្ឋ ប្រធានាធិបតីត្រូវជាតំណាងឱ្យប្រទេសវៀតណាមទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស ហើយព្រមទាំងរក្សានូវប្រតិបត្តិការ សម្របសម្រួល និងស្ថិរភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលជាតិឱ្យបានទៀងទាត់ និងព្រមទាំងការពារឯករាជ្យ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់ប្រទេសផង។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នយោបាយនៅវៀតណាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
Dream about you (អាល់ប៊ុម)
អាល់ប៊ុម Dream about you គឺជា Album Classic របស់អ្នកចម្រៀង ពេជ្រ សោភា ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស CD Vol.248 ឆ្នាំ 2005 ដឹកនាំសម្ដែងដោយ លោក អុឹង សុខលាភ រៀបចំថតដោយ លោក​ កែវិបុល សម្ដែងដោយ ពេជ្រ សោភា និពន្ធទំនុកច្រៀង ដោយ លោក សុខជំនោរ និង សម្រួលតន្ត្រីភ្លេង ដោយ លោក ម៉ម សុគន្ធា ។
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន
អំពី គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន (អង់គ្លេស៖ Grassroots Democratic Party ហៅកាត់: គបម) គឺជាគណបក្សមួយនៅប្រទេសកម្ពុជាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី០២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៥។ គណបក្សនេះគឺត្រូវបានដឹកនាំដោយ លោក យ៉េង វីរៈ ជាប្រធានគណបក្ស លោក សេក សុខា ជាប្រធានគណៈកម្មាធិការនាយក និងលោកបណ្ឌិត វ៉ៃ ឡងឌី ជាអគ្គលេខាធិការ។ គណបក្ស​នេះ​ក៏​បាន​ចូលរួម​ប្រកួតប្រជែង​ក្នុង​ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨។
រូបត្រីកោណ
រូបត្រីកោណតំណាងឲ្យប្រជាធិបតេយ្យពីក្រោមមកលើ ដោយយកប្រជាពលរដ្ឋតាមមូលដ្ឋានជាធំ ដែលមានផ្ទៃខាងក្នុងពណ៌បៃតង ជ្រុងបាតពណ៌ក្រហម ជ្រុងទាំងសងខាងពណ៌ខៀវ និងអក្សរ "គបម" ពណ៌សនៅចំកណ្តាលផ្ទៃទាំងមូល។
ពណ៌ទាំង៤នៃរូបត្រីកោណ៖
វេទិកា​គណបក្ស
គំនិតដើមនៃការបង្កើតគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានមានដូចខាងក្រោម៖
មនោគមវិជ្ជា
គណបក្សនេះ ផ្តល់អាទិភាពទៅលើប្រជាធិបតេយ្យបែបវិមជ្ឈការ ដោយបណ្តាញសង្គមខ្មែរដើម្បីខ្មែរបានផ្តួចផ្តើម គំនិតបង្កើតគណបក្សនយោបាយមួយតាមរយៈសមាជដំបូង។
គុណតម្លៃនៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានមានដូចជា៖
ចក្ខុវិស័យរបស់គណបក្សគឺ “ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់រស់នៅក្នុងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ហើយប្រទេសមានអធិបតេយ្យភាពជាតិពេញលេញ”។បេសកកម្មរបស់គណបក្សគឺ “បណ្តុះអ្នកដឹកនាំល្អ និងកសាងមូលដ្ឋានប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់ជាតិទាំងមូល”។
គណបក្សបានអនុម័តគោលការណ៍ផ្ទៃក្នុងដូចខាងក្រោមៈ
ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ អាណត្តិទី៤ ឆ្នាំ២០១៧
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតថ្នាក់មូលដ្ឋាននៅថ្ងៃទី ៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៧ ដោយប្រកួតប្រជែងក្នុងឃុំចំនួន ២៧ ដោយទទួលបានអាសនៈចំនួន ៥ ក្នុងឃុំចំនួន ៣ ។
ក្រោយ​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានមិន​ទទួល​យក​ការ​បែងចែក​អាសនៈ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ឡើង​វិញ​ទេ។
ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានគឺត្រូវបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រកាលដែលបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែកក្កដាឆ្នាំ ២០១៨ និងបានប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងមណ្ឌលបោះឆ្នោតទាំងអស់ ២៥។ គណបក្សនេះបានបង្ហាញខ្លួនឯងថាជាជម្រើសថ្មី និងក្តីសង្ឃឹមថ្មីសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាទាំងអស់។
វេទិកានយោបាយរបស់ គបម ដែលមានគោលនយោបាយសំខាន់ៗចំនួន១២៥ដែលត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុង"សៀវភៅបៃតង" ។ គោលនយោបាយទាំង ១២៥ ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាគោលនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ និងឯកភាពជាតិ គោលនយោបាយកសាងជាតិ គោលនយោបាយការពារ និងសន្តិសុខជាតិ និងគោលនយោបាយសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។ ជាផ្នែកមួយនៃការផ្សះផ្សាជាតិ និងការឯកភាពជាតិ គបម មានគោលបំណងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលសាមគ្គីភាព ដោយអញ្ជើញគណបក្សនយោបាយទាំងអស់ដែលមានអាសនៈរដ្ឋសភាមកបង្កើតក្រុមប្រឹក្សាកសាងជាតិទំនើប ដោយអញ្ជើញអតីតមេដឹកនាំនយោបាយកំពូលៗទាំងអស់ជាសមាជិក។
សម្រាប់យុទ្ធនាការបោះឆ្នោតក្នុងចំណោមប្រជាជនទូទៅ គបម បានសង្ខេបគោលនយោបាយកសាងប្រទេសជាតិសំខាន់ៗជាទម្រង់ក្នុងមួយទំព័រ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាគោលនយោបាយ ស ៥ ដែលជាអក្សរកាត់ខ្មែរសម្រាប់វិស័យចំនួនប្រាំរួមមានៈ សេដ្ឋកិច្ច និងការងារ សុខាភិបាល អប់រំ និងយុវជន សុខុមាលភាពសង្គម និងសេវាសាធារណៈ និងអភិបាលកិច្ចតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ។
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានទទួលបានសំឡេងគាំទ្រចំនួន ៧០.២៩១ ឬ ១,១១% នៃការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រកាលពីថ្ងៃទី ២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៨ ប៉ុន្តែមិន​គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឈ្នះអាសនៈមួយក្នុងរដ្ឋសភាកម្ពុជា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
ប៉េង ប៊ុនឆាយ
ប៉េង ប៊ុនឆាយ  (កើតនៅថ្ងៃទី២២ មេសា ១៩៩២) គឺជាកីឡាករបាល់ទាត់របស់ក្លឹប  Western Phnom Penh ក្នុងក្របខណ្ឌ Cambodian League ។
បណ្តាសាគ្រុឌ
មិត្តអ្នកអានបានជ្រាបច្បាស់មកហើយអំពីដើមហេតុដែលធ្វើឲ្យគ្រុឌស្អប់នាគ ដោយសារកើតឡើងពីកម្មពៀរទាំងឡាយ រវាងភរិយា២រូបរបស់ឥសីកស្សបៈ គឺនាងកាឌ្រុនិងនាងវីនីតា។
នាងកាឌ្រុប្រាថ្នាចង់បានកូនច្រើន បានក្លាយជាមាតានៃពពួកពស់(នាគ)រាប់ពាន់ក្បាល។
នាងវីនីតាដែលប្រាថ្នាចង់បានកូនតិចតែមានតេជៈខ្លាំងពូកែ ទើបនាងមានកូនតែ២នាក់គត់ ដែលកើតអំពីស៊ុត។ ដោយសារតែក្តីប្រាថ្នាចង់បានកូនតិចមានឫទ្ធិពូកែ ស៊ុតទាំង២នោះគឺកម្រនឹងញាស់ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យនាងវីនីតាអន្ទះសារ ទៅហែកស៊ុតមួយមកមើល ធ្វើឲ្យកូនទី១កើតដោយមិនគ្រប់ខែ​ មានឈ្មោះថាអារុណ (ពេលព្រឹកព្រលឹម) មានពន្លឺដែរតែមិនចែងចាំងមានតេជៈខ្លាំងឡើយ ហេតុនេះហើយទើបធ្វើឲ្យនាងវីនីតារងបណ្តាសាក្លាយជាទេសភាពនៅក្រោមនាងកាឌ្រុ នៅពេលភ្នាល់គ្នារឿងពណ៌កន្ទុយសេះ។ រីឯស៊ុតទី២ដែលជាកូនពៅរបស់នាងវីនីតាកើតបានគ្រប់ខែល្អ ក៏បានចាប់កំណើតជាសត្វគ្រុឌ(ថ្ងៃត្រង់) ដែលមានតេជៈរស្មីខ្លាំងអស្ចារ្យ ហើយអាចយកម្តាយចេញពីទាសភាព ដោយសន្យាជាមួយនឹងពូជនាគថានឹងទៅយកទឹកអម្រិត មកប្តូរជាមួយនឹងសេរីភាពរបស់ម្តាយខ្លួន។
ក្នុងចំណោមសត្វនាគទាំងអស់ មាននាគមួយដែលមានកម្លាំងខ្លាំងអស្ចារ្យ មានពិសសាហាវ ឈ្មោះថា នាគកាលីយ៉ា ដោយគិតថាខ្លួនក៏ខ្លាំងមិនចាញ់គ្រុឌដែរ បានទៅស៊ីសំណែនរបស់គ្រុឌនៅយប់ដែលគ្មានព្រះច័ន្ទ ធ្វើឲ្យគ្រុឌខឹង ទទះស្លាបត្រូវនាគកាលីយ៉ាស្ទើរស្លាប់ នាគកាលីយ៉ាត្រូវរត់គេចខ្លួនចេញបើមិនដូច្នោះទេ នឹងត្រូវក្ស័យសង្ខារ នៅក្នុងចក្រវាឡីទាំងមូល មានតែកន្លែង១គត់ដែលគ្រុឌមិនហ៊ានទៅ បើហ៊ានតែទៅនឹងត្រូវស្លាប់ ហើយកន្លែងនោះគឺមានតែម្តាយនាគកាលីយ៉ាទេដែលដឹង ទើបប្រាប់ឲ្យកូនរត់គេចខ្លួនទៅពួននៅទីនោះ គឺនៅឯទន្លេយមនា ដែលជាកន្លែងឥសីសូវ៉ារីតាំងសិល្ប៍ ក្រោមទន្លេយកត្រីជាមិត្ត ហើយគ្រុឌតែងតែទៅស៊ីត្រីដែលជាមិត្តសម្លាញ់របស់ឥសីសូវ៉ារី ដោយឥសីហាមគ្រុឌម្តងជាពីរដងមិនព្រមស្តាប់ ទើបឥសីសូវ៉ារីដាក់បណ្តាសារគ្រុឌថា​ បើឯងហ៊ានតែហោះមកទីនេះទៀត ឯងនឹងត្រូវស្លាប់។ ទីនេះហើយតែជាទីសុខរបស់នាគកាលីយ៉ាសង្ងំលាក់ខ្លួន មានប្រពន្ធមានកូនពូនជាចៅ ដោយសារតែនាគកាលីយ៉ាមានពិសខ្លាំង ក្រោយពេលដែលមកនៅទន្លេយមនានេះ ធ្វើឲ្យទន្លេទាំងមូលមានជាតិពិស ស្លាប់អស់រុក្ខជាតិនានា មានតែដើមធ្លកមួយដើមគត់ដែលមិនស្លាប់ (កោះគោកធ្លក) ។ នាគកាលីយ៉ាថ្វីត្បិតតែរួចផុតជីវិតពីការតាមប្រម៉ាញ់របស់គ្រុឌតែបានធ្វើឲ្យ ប្រជាជននៅក្បែរទន្លេយមនារងទុក្ខ ចំពេលដែលកំណើតព្រះក្រឹស្ណាកើតឡើងនៅចំភូមិនេះ ក៏បានប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយនាគកាលីយ៉ា ជិតនឹងអស់ជីវិតម្តងទៀត តែប្រពន្ធនាគកាលីយ៉ាបានសូមអង្វរដល់ព្រះក្រឹស្ណាឲ្យលើកលែងជីវិត ទើបព្រះក្រឹស្ណាឲ្យនាគកាលីយ៉ាផ្លាស់ទីទៅនៅកន្លែងដើមវិញ ដោយសន្យាថានឹងលែងឲ្យសត្វគ្រុឌស៊ីជាចំណីទៀតហើយ ដោយបានយកបាតជើងកងចក្រ(ផ្កាឈូក) ជាន់លើក្បាលនាគកាលីយ៉ា បង្កើតបានជាត្រាឈូក ឬ ត្រាកងចក្រ ដែលជាសញ្ញាសំគាល់ពីការធានាអាយុជីវិតដល់សត្វនាគដែលគ្រុឌឈប់ចាប់ស៊ី ពីព្រោះព្រះក្រឹស្ណាក៏ជាអវតារបស់ព្រះវិស្ណុដែលយកគ្រុឌជាយានជំនិះ។ ចំណេរក្រោយមករាល់ការសាងបដិមានាគ តែងមានត្រាឈូក ឬ ត្រាកងចក្រនៅពីលើក្បាល។ ជម្រកដ៏ស្ងប់ស្ងាត់របស់នាគមួយទៀតគឺនៅឋានបាតាល(ឋានភុជង្គនាគ) សូមបញ្ចប់សង្គ្រាមគ្រុឌនិងនាគតែត្រឹមប៉ុណ្ណេះ សូមសេចក្តីសុខកើតមានដល់គ្រប់មិត្តអ្នកអាន ទាំងយប់(នាគ) ទាំងថ្ងៃ(គ្រុឌ)។
រៀបរៀងដោយ សុខគឹមហេង
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក
{{ប្រអប់ព័ត៌មាន ជម្លោះយោធា }} {{flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg|23px}} សាធារណរដ្ឋបារាំង (១៧៩២–១៨០៤) {{flagicon image|Flag of France (1794–1958).svg|23px}} ចក្រភពបារាំង (១៨០៤–១៨១៥) {{collapsible list }}
{{Unbulleted list }} }} }} }} សរុប៖ ៣,០០០,០០០ នាក់, កងកម្លាំង និងកងជីវពល }} សរុប៖ ២,០០០,០០០ នាក់, កងកម្លាំង និងកងជីវពល សរុប៖ ២,៥០០,០០០ នាក់ }} }} {{hidden end}} }}
សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក (ភាសាអង់គ្លេស៖ Napoleonic Wars, ភាសាបារាំង៖ Guerres napoléoniennes) (១៨០៣-១៨១៥) គឺជាជម្លោះធំៗបន្តៗគ្នាដែលបង្កឡើងដោយបារាំងនិងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនក្រោមការដឹកនាំដោយព្រះចៅអធិរាជណាប៉ូលេអុងទី១ ប្រឆាំងនឹងក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តមហាអំណាចអឺរ៉ុបមួយចំនួនដែលហិរញ្ញប្បទាននិងនាំមុខដោយចក្រភពអង់គ្លេស។ សង្គ្រាមនេះច្រើនបែងចែកចេញជាជម្លោះធំៗចំនួនប្រាំមាន៖ សង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីបី(១៨០៥) ទីបួន(១៨០៦–០៧) ទីប្រាំ(១៨០៩) ទីប្រាំមួយ(១៩១៣) និងទីប្រាំពីរ(១៨១៥)។
បន្ទាប់ពីបានក្លាយជាកុងស៊ុលដំបូងនៃប្រទេសបារាំងនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៩៩ ណាប៉ូលេអុងត្រូវចូលដឹកនាំសាធារណរដ្ឋដែលពោរពេញទៅដោយភាពវឹកវររួចផ្លាស់ប្តូរវាទៅជារដ្ឋថ្មីដែលមានស្ថេរភាពខាងហិរញ្ញវត្ថុ មានភាពរឹងមាំខាងការិយាធិបតេយ្យ និងមានកម្លាំងយោធាដែលសម្បូរទៅដោយភាពប៉ិនប្រសប់។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨០៥ ប្រទេសអូទ្រីសនិងរុស្ស៊ីបានចងសម្ព័ន្ធភាពនឹងគ្នារួចក៏ប្រកាសសង្គ្រាមមកលើបារាំង ដែលគេច្រើនស្គាល់វាថា "សង្គ្រាមនៃសម្ព័ន្ធភាពទីបី" ហើយជាលទ្ធផល កងទ័ពបារាំងបានយកឈ្នះលើទ័ពសម្ព័ន្ធភាពអូទ្រីស-រុស្ស៊ីនៅឯសមរភូមិអូស្ទ័រលីតស៍នៅអំឡុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨០៥ ដោយប្រវត្តវិទូបានចាត់ទុកវាជាជ័យជម្នះដ៏អស្ចារ្យរបស់ណាប៉ូលេអុង។ ប៉ុន្តែនៅឯខាងសមុទ្រវិញ ទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសបានទទួលជ័យជម្នះយ៉ាងលើសលប់មកលើកម្លាំងជើងទឹកបារាំង–អេស្ប៉ាញនៅក្នុងសមរភូមិត្រាហ្វាលហ្ការនៅថ្ងៃទី២១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨០៥។ ជ័យជម្នះមួយនេះបាននាំឱ្យអង់គ្លេសមានការគ្រប់គ្រងពេញលេញនៅលើសមុទ្រភាគខាងលិចទ្វីបអឺរ៉ុប។ ដោយមានភាពព្រួយបារម្ភពីកំណើននៃអំណាចរបស់បារាំង រដ្ឋព្រុសបានដឹកនាំបង្កើតសម្ព័ន្ធមិត្តទីបួនជាមួយរុស្ស៊ី សាសូនី និងស៊ុយអែតរួចក៏ប្រកាសសង្រ្គាមលើបារាំងនៅអំឡុងខែតុលា ឆ្នាំ១៨០៦។ កងទ័ពណាប៉ូលេអុងបានយកឈ្នះលើទ័ពព្រុសនៅក្នុងតំបន់ជេណា និងទ័ពរុស្ស៊ីនៅក្នុងសមរភូមិហ្រ្វៃឡង់។ ជម្លោះប្រឆាំងនឹងបារាំង (សម្ព័ន្ធភាពទីប្រាំ) ក៏បានចាប់ផ្តើមម្តងទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨០៩ ដោយមានការដឹកនាំពីអូទ្រីសប៉ុន្តែដូចមុនអញ្ចឹងគឺត្រូវទទួលបរាជ័យ។
ក្នុងគោលបំណងផ្តាច់ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចអង់គ្លេស ណាប៉ូលេអុងបានបើកការវាយប្រហារចូលប្រទេសព័រទុយកាល់ដែលត្រូវជាសម្ព័ន្ធមិត្តតែមួយគត់របស់អង់គ្លេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប។ បន្ទាប់ពីបានកាន់កាប់រាជធានីលីស្បោនក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨០៧ និងដោយសារកងទ័ពបារាំងមួយភាគធំកំពុងស្ថិតនៅលើទឹកដីអេស្ប៉ាញ ណាប៉ូលេអុងក៏ឈ្លាតឱកាសក្បត់នឹងអតីតសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនដោយដកហូតសឹទ្ធអំណាចពីគ្រួសាររាជវង្សអេស្ប៉ាញហើយបានប្រគល់វាទៅឱ្យបងប្រុសរបស់ទ្រង់នៅឆ្នាំ១៨០៨ ដោយមានគោរមងារថាចូសេទី១។ ដោយមានការគាំទ្រពីអង់គ្លេស ប្រទេសព័រទុយកាល់និងអេស្ប៉ាញក៏បានរួមគ្នាខិតខំរើបម្រះប្រឆាំងនឹងបារាំងហើយទីបំផុតក៏បានបណ្តេញពួកបារាំងចេញពីឧបទ្វីបអ៊ីបេរីដោយជោគជ័យនៅក្នុងឆ្នាំ១៨១៤។
ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ ប្រទេសរុស្ស៊ីដោយពុំពេញចិត្តនឹងគោលនយោបាយប្រព័ន្ធទ្វីបរបស់បារាំងដែលកំពុងជិះជាន់លើវិស័យពាណិជ្ជកម្មក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន ក៏សម្រេចចិត្តលួចធ្វើជំនួញជាមួយរដ្ឋក្រៅប្រព័ន្ធដែលជំរុញឱ្យណាប៉ូលេអុងបើកការវាយប្រហារដ៏ធំចូលក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ីនៅអំឡុងឆ្នាំ១៨១២។ ជាលទ្ធផល បារាំងបានទទួលបរាជ័យក្នុងយុទ្ធនាការនេះហើយក៏ត្រូវបង្ខំចិត្តដកទ័ពខ្លួនចេញពីទឹកដីប្រទេសរុស្ស៊ី។
ដោយឃើញថាបារាំងកំពុងចាញ់សង្គ្រាមបែបនេះ រដ្ឋព្រុស អូទ្រីស និងរុស្ស៊ីក៏បាននាំគ្នាបង្កើតក្រុមសម្ព័ន្ធភាពទីប្រាំមួយ រួចហើយក៏ចេញនូវយុទ្ធនាការថ្មីប្រឆាំងនឹងបារាំង និងមិនយូរប៉ុន្មានក៏បានយកឈ្នះលើទ័ពណាប៉ូលេអុងនៅក្នុងសមរភូមិលែបស៊ីគនៃឆ្នាំ១៨១៣។ ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តបានបន្តវាយបារាំងពីទិសខាងកើតខណៈពេលដែលអេស្ប៉ាញនិងព័រទុយកាល់កំពុងរុញច្រានបារាំងពីទិសខាងលិចចេញពីឧបទ្វិបអ៊ីបេរី។ កម្លាំងក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តក៏បានចូលកាន់កាប់ទីក្រុងប៉ារីសនៅចុងខែមីនា ឆ្នាំ១៨១៤ រួចហើយក៏សម្រេចនិរទេសណាប៉ូលេអុងចេញពីបារាំងទៅអែលបាខណៈដែលរាជវង្សបួរបនត្រូវឡើងកាន់អំណាចសារជាថ្មីនៅប្រទេសបារាំង។ មួយឆ្នាំក្រោយមក ណាប៉ូលេអុងបានរត់ចេញពីអែលបារួចចូលមកដឹកនាំប្រទេសបារាំងម្តងទៀត។ សម្ព័ន្ធមិត្តទីប្រាំពីរក៏បានបង្កើតឡើងដើម្បីទប់ទល់នឹងណាប៉ូលេអុងដោយលើកនេះខុសប្លែកពីមុនៗ ទ័ពខាងសម្ព័ន្ធមិត្តបានយកឈ្នះលើទ័ពរបស់ណាប៉ូលេអុងដោយងាយនៅក្នុងសមរភូមិដំបូងគឺសមរភូមិវ៉ាត់ធឺលូក្នុងអំឡុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៨១៥។ ណាប៉ូលេអុងត្រូវបានគេនិរទេសម្តងទៀតប៉ុន្តែលើកនេះគឺទៅកោះសាំងហេលីណាដែលស្ថិតនៅកណ្តាលមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។
សមាជទីក្រុងវីយែនបានផ្តល់នូវសន្តិភាពនិងការផ្លាស់ប្តូរព្រំដែនប្រទេសអឺរ៉ុបជាច្រើន។ សង្គ្រាមនេះបានផ្តល់ផលជាច្រើនដល់ពិភពលោកមានដូចជា៖ ការរីករាលដាលនៃលទ្ធិជាតិនិយម និងសេរីនិយម ចក្រភពអង់គ្លេសបានក្លាយជាកំពូលមហាអំណាចពិភពលោក ចលនាដើម្បីឯករាជ្យនៅអាមេរិកឡាទីនបានផ្ទុះឡើងដែលហេតុធ្វើឱ្យចក្រភពអេស្ប៉ាញដួលរលំ ការបង្រួបបង្រួមជាតិនិងទឹកដីរនៅអាល្លឺម៉ង់និងអ៊ីតាលី និងការរកឃើញវិធីសាស្រ្តថ្មីៗក្នុងការធ្វើសឹកសង្គ្រាមជាដើម។
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ណាប៉ូលេអុងបានឡើងកាន់អំណាចនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៩៩ និងបង្កើតបានជារបបផ្តាច់ការយោធានិយមនៅប្រទេសបារាំង។ គេច្រើនចាត់ទុកថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨០៣ ថាជាថ្ងៃចាប់ផ្តើមនៃសង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិកពោលគឺថ្ងៃសង្គ្រាមនៃសម្ព័ន្ធភាពទី៣ ដែលត្រូវជាសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពដំបូងប្រឆាំងនឹងសាធារណរដ្ឋបារាំងបន្ទាប់ពីណាប៉ូលេអុងបានប្រកាសខ្លួនជាមេដឹកនាំបារាំងថ្មី។
ក្រង់ប្រឺតាញ (អង់គ្លេស) បានលុបសន្ធិសញ្ញាអាមៀនចោលហើយបានប្រកាសសង្គ្រាមលើបារាំងនៅអំឡុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៨០៣។ មូលហេតុចម្បងក្រោយការប្រកាសសង្គ្រាមរបស់អង់គ្លេសគឺ៖ ការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធអន្តរជាតិនៅអឺរ៉ុបខាងលិចដោយណាប៉ូលេអុង ជាពិសេសគឺនៅប្រទេសស្វីស អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី និងហុល្លង់។ ប្រវត្ដិវិទូម្នាក់នាមហ្វ្រេឌឺរិច កាហ្កានបានអះអាងថា ចក្រភពអង់គ្លេសបានកើតការខឹងសម្បារជាពិសេសបន្ទាប់ពីណាប៉ូលេអុងបានចូលត្រួតត្រាប្រទេសស្វីស។ លើសពីនេះទៅទៀត ណាប៉ូលេអុងបានថ្លែងថាប្រទេសអង់គ្លេសមិនគួរមានសម្លេងនៅក្នុងកិច្ចការបរទេសរបស់ទ្វីបអឺរ៉ុបនោះឡើយដែលជាហេតុនាំឱ្យអង់គ្លេសចាត់ទុកមតិមួយនេះថាជាការជេរប្រមាណនៅប្រជាជាតិខ្លួន។ ប្រទេសរុស្ស៊ីដែលបានមើលព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់នេះពីចម្ងាយបានសន្មតថា អន្តរាគមន៍របស់បារាំងនៅប្រទេសស្វីសបានបង្ហាញថាណាប៉ូលេអុងគឺមិនសម្លឹងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីជាមួយមហាអំណាចអឺរ៉ុបផ្សេងៗទៀតនោះឡើយ។
អង់គ្លេសបានចេញប្រតិបត្តិការបិទផ្លូវទឹកជុំវិញប្រទេសបារាំងដើម្បីបង្អត់ធនធាននាំចូល។ ណាប៉ូលេអុងបានឆ្លើយតបទៅនឹងសកម្មភាពរបស់អង់គ្លេសវិញដោយដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចលើអង់គ្លេសហើយបានព្យាយាមវាយបំបែកសម្ព័ន្ធមិត្តអង់គ្លេសទាំងឡាយណាដែលមានវត្តមាននៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប។ ប្រព័ន្ធទ្វីបត្រូវបានគេបង្កើតឡើងដើម្បីបង្អាក់យុទ្ធនាការបិទខ្ទប់របស់អង់គ្លេសនិងពង្រឹងជំនួញពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយបារាំង។ អង់គ្លេសបានឆ្លើយតបទៅវិញដោយបានចូលកាន់កាប់កងនាវារបស់ដាណឺម៉ាក បំបែកសម្ព័ន្ធរបស់បារាំង និងមិនយូរប៉ុន្មានក៏អាចបង្កើតការត្រួតត្រាលើដែនសមុទ្រខាងលិចទាំងមូល។ ងាកមកនៅអឺរ៉ុបដីគោកវិញ ណាប៉ូលេអុងបានទទួលជ័យជម្នះដ៏សំខាន់នៅក្នុងសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទី៣ ដែលជំរុញឱ្យចក្រភពអូទ្រីសដកខ្លួនចេញពីសង្គ្រាមភ្លាមៗនិងក្រោយមកចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋក៏ត្រូវបានរំលាយចោល។ ប៉ុន្មានខែក្រោយមក រដ្ឋព្រុសបានប្រកាសសង្គ្រាមមកលើបារាំងដែលជាហេតុនាំឱ្យផ្ទុះសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទី៤។ សង្រ្គាមនេះបានបញ្ចប់ទៅយ៉ាងដំណំសម្រាប់ព្រុសហើយខ្លួនត្រូវធ្លាក់ក្រោមការកាន់កាប់របស់បារាំងក្នុងរយៈពេលតែ ១៩ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះក្រោយយុទ្ធនាការដំបូងបានចាប់ផ្តើម។ បន្ទាប់មក ណាប៉ូលេអុងបានយកឈ្នះលើកងទ័ពរុស្ស៊ីនៅហ្វ្រៃឡង់ហើយជាលទ្ធផល រដ្ឋចំណុះរបស់បារាំងប្រមាណបីបួនត្រូវបាននិម្មិតឡើងនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើតរួចសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីបួនក៏បានបញ្ចប់ជាស្ថាពរ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ការបដិសេធរបស់ព័រទុយកាល់ក្នុងការប្តេជ្ញាយល់ស្របជាមួយប្រព័ន្ធទ្វីបហើយការរំលោភលើប្រព័ន្ធមួយនេះដោយប្រទេសអេស្បាញបាននាំឱ្យបារាំងសម្រេចចិត្តចូលឈ្លានពានប្រទេសទាំងពីរដោយគេបានសម្តៅលើជម្លោះមួយនេះថាសង្គ្រាមឧបទ្វីប និងមិនយូរប៉ុន្មាន សង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីប្រាំក៏បានផ្ទុះឡើង។ បារាំងបានចូលកាន់កាប់ប្រទេសអេស្ប៉ាញដោយជោគជ័យរួចអេស្ប៉ាញក៏ក្លាយជារដ្ឋចំណុះមួយទៀតរបស់បារាំង។ បន្ទាប់ពីមិនអាចដណ្តើមទីក្រុងអានទ្វើបបាន អង់គ្លេសក៏បានងាកផ្តោតយុទ្ធនាការរបស់ខ្លួននៅក្នុងឧបទ្វីបអ៊ីបេរី។ បន្ទាប់ដឹងឮស្ថានភាពនេះ ណាប៉ូលេអុងក៏បានលើកទ័ពមកវាយអេស្ប៉ាញម្តងទៀតហើយបានបណ្តេញកងទ័ពជំនួយរបស់អង់គ្លេសចេញពីឧបទ្វីបនោះបានដោយសម្រេច។ ដោយចង់ស្តារទឹកដីដែលបានបាត់បង់ទៅនៅអំឡុងសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីបីវិញ អូទ្រីសក៏សម្រេចចិត្តបើកយុទ្ធនាការចូលលុកលុយរដ្ឋចំណុះរបស់បារាំងនៅឯតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើត។ ជាលទ្ធផល ណាប៉ូលេអុងបានយកឈ្នះលើអូទ្រីសសារជាថ្មីនៅឯតំបន់វ៉ាក្រាម។
ដោយខឹងនឹងសកម្មភាពរបស់កងកម្លាំងជើងទឹកអង់គ្លេស សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានប្រកាសសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអង់គ្លេសនៅក្នុងឆ្នាំ១៨១២ ប៉ុន្តែអាមេរិកមិនបានចុះសម្ព័ន្ធភាពអ្វីជាមួយបារាំងនោះឡើយ។ ការតវ៉ាអំពីការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងនៅប៉ូឡូញនិងការចុះចេញពីប្រព័ន្ធទ្វីបដោយរុស្ស៊ីបាននាំឱ្យណាប៉ូលេអុងផ្តើមការឈ្លានពានលើប្រទេសរុស្ស៊ីនៅអំឡុងខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨១២។ យុទ្ធសាស្ត្រដ៏ឈ្លាសវៃរបស់រុស្ស៊ីបានបំបាក់កងមហាយោធារបស់បារាំងនិងបូករួមទាំងសិសររដូវដ៏ត្រជាក់ចង់កកនៅរុស្ស៊ី កងទ័ពបារាំងដែលនៅសេសសល់ទាំងប៉ុន្មានក៏បាននាំគ្នាដកថយចេញពីទឹកដីរុស្ស៊ីវិញ។ ខណៈពេលដកថយចេញពីទឹកដីប្រទេសរុស្ស៊ី អំណាចរបស់បារាំងនៅឯឧបទ្វីបអ៊ីបេរីបានកំពុងតែធ្លាក់ចុះទ្រុតទ្រោមខ្លាំងហើយទីបំផុតបារាំងក៏បាត់បង់អំណាចគ្រប់គ្រងនៅអ៊ីបេរីទាំងស្រុងក្នុងសមរភូមិវីតូរីយ៉ា។ ដោយឃើញបារាំងកំពុងទទួលបរាជ័យជាប់គ្នាៗដូច្នេះ អង់គ្លេសក៏ឈ្លាតឱកាសដឹកនាំសម្ព័ន្ធភាពទីប្រាំមួយ។
ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តបានយកឈ្នះលើណាប៉ូលេអុងនៅក្នុងសមរភូមិឡែបស៊ីគដែលជាដើមហេតុបណ្តាលឱ្យណាប៉ូលេអុងធ្លាក់ចេញពីអំណាចនិងទីបំផុតបានសម្រេចដាក់រាជ្យនៅថ្ងៃទី៦ ខែមេសា ឆ្នាំ១៨១៤។ ថ្នាក់ដឹកនាំក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តបានបញ្ជាឱ្យគេនិរទេសណាប៉ូលេអុងទៅលើកោះអែលបារួចស្តាររបបរាជវង្សបួរបនឡើងវិញនៅប្រទេសបារាំង។ ណាប៉ូលេអុងបានរត់ចេញពីអែលបានៅក្នុងឆ្នាំ ១៨១៥ ហើយបានធ្វើដំណើរត្រឡប់មកបារាំងវិញដោយទទួលបាននូវការគាំទ្រយ៉ាងច្រើនល្មមអាចផ្តួលរំលំរបបរាជានិយមថ្មីរបស់ស្តេចល្វីទី១៦។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបាននាំឱ្យផ្ទុះជម្លោះសម្ព័ន្ធភាពទីប្រាំពីរប្រឆាំងនឹងណាប៉ូលេអុង។ ណាប៉ូលេអុងត្រូវទទួលបរាជ័យជាចុងក្រោយនៅក្នុងសមរភូមិវ៉ាត់ធឺលូហើយព្រះអង្គត្រូវបង្ខំដាក់រាជ្យម្តងទៀតនៅថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា។ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ព្រះអង្គបានសុំទទួលចុះចាញ់ចំពោះមុខកងកម្លាំងអង់គ្លេសនៅឯរ៉ូច្ឆហ្វត ហើយត្រូវបាននិរទេសជាអចិន្ត្រៃយ៍ទៅលើកោះដ៏ដាច់ស្រយាលមួយឈ្មោះសាំងហេលីណា។ សន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៉ារីសដែលចុះនៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨១៥ បានបិទបញ្ចប់ឆាកសង្គ្រាមមួយនេះជាផ្លូវការ។
អំណាចរាជវង្សបួរបនត្រូវបានស្តារឡើងវិញនៅប្រទេសបារាំងហើយក្រុមអ្នកឈ្នះបាននាំគ្នាផ្តើមកិច្ចប្រជុំសមាជទីក្រុងវីយែនដើម្បីស្តារសន្តិភាពឡើងវិញដល់ទ្វីបអឺរ៉ុប។ ជាលទ្ធផលផ្ទាល់នៃសង្រ្គាម រាជាណាចក្រព្រុសបានក្លាយជាមហាអំណាចថ្មីនៅក្នុងទ្វីប ខណៈពេលដែលចក្រភពអង់គ្លេសដែលមានកងទ័ពជើងទឹកដ៏ខ្លាំងពូកែមិនអាចប្រៀបបានក៏ក្លាយជាមហាអំណាចដ៏លេចធ្លោមួយនៅលើពិភពលោក។ ចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋត្រូវបានរំលាយហើយទស្សនវិជ្ជាជាតិនិយមដែលបានលេចចេញនៅដើមសង្រ្គាមបានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់ដំណើរបង្រួបបង្រួមនៃរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់និងឧបទ្វីបអ៊ីតាលី។ សង្រ្គាមនៅអ៊ីបេរីបានធ្វើឱ្យអំណាចឥទ្ធិពលរបស់អេស្ប៉ាញចុះខ្សោយយ៉ាងខ្លាំងហើយចក្រភពអេស្ប៉ាញក៏ចាប់ផ្តើមដួលរលំបន្តិចម្តងៗ។ គិតដល់ឆ្នាំ១៨៣៣ អេស្ប៉ាញបានបាត់បង់កម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួននៅក្នុងទ្វីបអាមេរិកស្ទើរតែទាំងអស់។ ចក្រភពព័រទុយកាល់ក៏បានចុះខ្សោយដូចអេស្ប៉ាញផងដែរបន្ទាប់ពីប្រទេសប្រេស៊ីលបានប្រកាសឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៨២២។
សង្គ្រាមមួយនេះបាននាំឱ្យមានបដិវត្តន៍ផ្នែកសង្គ្រាមនៅអឺរ៉ុបដូចជា ការធ្វើសមយុទ្ធទ្រង់ទ្រាយធំនិងយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមសរុបដែលនាំឱ្យកើតមានយុទ្ធនាការដ៏ធំថ្មីដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកដោយប្រជាជាតិទាំងមូលត្រូវប្តេជ្ញាចិត្តលះបង់នូវធនធានសេដ្ឋកិច្ចនិងឧស្សាហកម្មទាំងអស់របស់ពួកគេចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសង្រ្គាមរួម។ ដោយសារតែសង្គ្រាមនេះមានរយៈពេលវែងឆ្ងាយ ដូច្នេះទើបវិសាលភាពនៃសញ្ជ័យរបស់ណាប៉ូលេអុងនិងប្រជាប្រិយភាពនៃឧត្តមគតិក្នុងបដិវត្តន៍បារាំងបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់វប្បធម៌និងសង្គមនៃទ្វីបអឺរ៉ុប។ បដិវត្តន៍បន្តបន្ទាប់ជាច្រើនដូចជានៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ីជាដើមបានប្រមើលទៅបារាំងថាជាប្រភពនៃការជម្រុញគំនិតបដិវត្តន៍របស់ពួកគេ ខណៈដែលគោលការណ៍គ្រឹះស្នូលរបស់វាបានបានជះនូវឥទ្ធិពលចូលក្នុងសង្វៀនសិទ្ធិមនុស្សនិងព្រមទាំងបង្កើតនូវទស្សនវិជ្ជានយោបាយទំនើបៗដែលកំពុងតែនូវប្រើប្រាស់ដល់សព្វថ្ងៃ។
សាវតារប្រវត្តិសាស្ត្រ
ការផ្ទុះចេញឡើងនៃបដិវត្តន៍បារាំងបានទទួលនូវការរិះគុណ និងការគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងពីក្រុមមហាអំណាចអឺរ៉ុបដទៃ ជាពិសេសគឺបន្ទាប់ពីការប្រហារជីវិតព្រះមហាក្សត្របារាំងនាពេលនោះព្រះនាមល្វីទី១៦ បូករួមជាមួយនឹងការផ្តួលរំលំរបបរាជានិយមបារាំង។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៧៩៣ ចក្រភពអូទ្រីស រាជាណាចក្រសាឌីនី ណាបផ្លេស ព្រុស ចក្រភពអេស្ប៉ាញ និងចក្រភពអង់គ្លេសបាននាំគ្នាបង្កើតក្រុមសម្ព័ន្ធភាពទីមួយដើម្បីបញ្ឍប់ភាពវឹកវរនៅក្នុងប្រទេសបារាំង។ ការអនុវត្តតាមវិធានការដូចជា ការធ្វើសមយុទ្ធទ្រង់ទ្រាយធំ កំណែទម្រង់យោធា និងការប្រើយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមសរុបបាននាំឱ្យបារាំងអាចកម្ចាត់ក្រុមសម្ព័ន្ធភាពនេះបានទោះបីជាកំពុងមានសង្គ្រាមស៊ីវិលកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសក្តី។ ណាប៉ូលេអុងដែលពេលនោះមុខងារជាឧត្តមសេនីយ៍ម្នាក់នៅក្នុងជួរកងទ័ពបារាំង បានបង្ខំឱ្យអូទ្រីសចុះហត្ថលេខាលើ][សន្ធិសញ្ញាកាមប៉ូហ្វ័រមីអូ]]ដោយបន្សល់ទុកតែចក្រភពអង់គ្លេសតែមួយគត់ដែលនៅប្រឆាំងនឹងសាធារណរដ្ឋបារាំង។
ក្រុមសម្ព័ន្ធភាពទីពីរត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៩៨ ដោយចក្រភពអង់គ្លេស អូទ្រីស ណាបផ្លេស ចក្រភពអូតូម៉ង់ រដ្ឋប៉ាប ព័រទុយកាល់ រុស្ស៊ី និងស៊ុយអែត។ សាធារណរដ្ឋបារាំងដែលៅពេលនោះកំពុងស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់អ្នកប្រតិបត្តិ (ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលនៃសាធារណរដ្ឋបារាំង) បានទទួលរងពីអំពើពុករលួយ និងជម្លោះផ្ទៃក្នុងជាច្រើន។ សាធារណរដ្ឋបារាំងថ្មីនេះក៏កំពុងជួបនូវវិបត្តិថវិកាផងដែរដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនមួយភាគធំនៃប្រទេសបារាំងបានចាប់ផ្តើមកើតការស្អប់ខ្ពើមនឹងរដ្ឋាភិបាល។ លោកបូណាប៉ារត៍ដែលនៅពេលនោះជាមេបញ្ជាការកងទ័ពបារាំងមួយរូបក្នុងសង្គ្រាមជាមួយរដ្ឋអ៊ីតាលី បានបើកយុទ្ធនាការយោធាមួយនៅអេហ្ស៊ីបក្នុងគោលបំណងចង់គម្ទិចទីកន្លែងសេដ្ឋកិច្ចរបស់អង់គ្លេសដែលតាងនៅឥណ្ឌា។ ក្នុងយុទ្ធនាការនេះ កងទ័ពណាប៉ូលេអុងត្រូវបានសត្រូវឡោមព័ទ្ធពីគ្រប់ទិសទីដែលធ្វើឱ្យផែនការរបស់ណាប៉ូលេអុងនៅអេហ្ស៊ីបទទួលបរាជ័យ។
ណាប៉ូលេអុងបានត្រឡប់មកប្រទេសបារាំងវិញនៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ១៧៩៩។ ពេលមកដល់ប្រទេសបារាំងវិញ ណាប៉ូលេអុងបានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលអ្នកប្រតិបត្តិចេញពីអំណាចនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកានិងបានជំនួសវាដោយកុងស៊ុលបារាំង។ លើសពីនេះទៅទៀត ណាប៉ូលេអុងបានរៀបចាត់ចែងកងកម្លាំងយោធាបារាំងឡើងវិញដោយបានបង្កើតកងទ័ពបម្រុងដ៏ធំត្រៀមទុកដើម្បីគាំទ្រយុទ្ធនាការយោធានៅលើតំបន់រ៉ាំង ឬនៅអ៊ីតាលី។ ប្រទេសរុស្ស៊ីត្រូវបានបារាំងវាយចេញពីសង្រ្គាមហើយក្រោមការដឹកនាំរបស់ណាប៉ូលេអុង បារាំងបានច្បាំងឈ្នះនឹងកងកម្លាំងអូទ្រីសនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨០០ ដែលធ្វើឱ្យអំណាចរបស់អូទ្រីសនៅអ៊ីតាលីធ្លាក់ចុះ។ អូទ្រីសបានទទួលបរាជ័យទាំងស្រុងនៅអំឡុងខែធ្នូក្នុងតំបន់បាវ៉ារៀ។ បរាជ័យរបស់អូទ្រីសត្រូវបានផ្សាភ្ជាប់ដោយសន្ធិសញ្ញាលូនេវីលនៅដើមឆ្នាំបន្ទាប់ដោយវាបានបង្ខំឱ្យអង់គ្លេសចុះលើសន្ធិសញ្ញាអាមៀនជាមួយបារាំងដែលនាំឱ្យមានសន្តិភាពជាបណ្តោះអាសន្ននៅអឺរ៉ុប។
កាលបរិច្ឆេទចាប់ផ្តើមនិងឈ្មោះ
បច្ចុប្បន្ន គ្មានការឯកច្ឆន្ទគ្នានោះទេថាពេលណាដែលសង្គ្រាមបដិវត្តន៍បារាំងបានបញ្ចប់ហើយសង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិកបានចាប់ផ្តើម។ កាលបរិច្ឆេទដែលអាចទទួលទៅបានរួមមានថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៧៩៩ គឺនៅពេលដែលបូណាប៉ារត៍ដណ្តើមអំណាចនៅថ្ងៃទី១៨ ខែប៊្រូមែរ (បើយោងទៅតាមប្រតិទិនសាធារណរដ្ឋដែលកំពុងប្រើប្រាស់នៅពេលនោះ), ថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨០៣ នៅពេលដែលអង់គ្លេសនិងបារាំងបានបញ្ចប់សន្តិភាពរយៈពេលខ្លីមួយរវាងឆ្នាំ១៧៩២ និងឆ្នាំ១៨១៤ ឬថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨០៤ នៅពេលដែលបូណាប៉ារត៍បានឡើងគ្រងរាជ្យជាព្រះចៅអធិរាជបារាំង។
ប្រាសាទក្បាលជ្រុក
ក្បាលជ្រុក
បុរសអាចមើលថែរក្សាប្តីប្រពន្ធខ្លួនល្អដូចស្រ្តីដែរ
The study, published in Journals of Gerontology, Series B, is good news for our increasingly stretched adult care services, which have become more reliant on patients' family and spouses for support. Conducted with peers from the University of Pennsylvania, the research sits in contrast to previous studies on spousal caregiving, which found that female caregivers tend to be more responsive. However, the new results reveal that men are just as responsive to a partner's illness, as women.