cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សាសនសុភាសិត
បុគ្គលវគ្គ
អ្នកស៊ីម្នាក់ឯង មិនបានសេចក្ដីសុខទេ
ខុ ជា ទ្វាទសក
៣០៨- បដិសង្ខានពលា ពហុស្សុតា
ពួកពហុស្សូត មានការពិចារណាជាកម្លាំង
៣០៩- បណ្ឌិតោ សីលសម្បន្នោ ជលំ អគ្គីវ ភាសតិ
បណ្ឌិតបរិបូណ៌ដោយសីល រមែងរុងរឿងដូចភ្លើងភ្លឺ
ទី. បាដិ.
៣១០- បរិភូតោ មុទុ ហោតិ
មនុស្សទន់ ត្រូវគេមើលងាយ
៣១១- បុត្តា វត្ថុ មនុស្សានំ
កូនទាំងឡាយ ជាវត្ថុរបស់ពួកមនុស្ស
៣១២- បុព្វាចរិយាតិ វុច្ចរេ
មាតានឹងបិតា លោកហៅថាបុព្វាចារ្យ (របស់បុត្រ)
អង្គ. តិក., អង្គ. ចតុក្ក., ខុ. ឥតិ.
៣១៣- បូជកោ លភតេ បូជំ
អ្នកបូជាគេ រមែងបាននូវការបូជាវិញ
ខុ.ជា. មហា.
៣១៤- ផាតឹ កយិរា អវិហេថយំ បរំ
គួរធើ្វតែសេចក្ដីចំរើន កុំបៀតបៀនអ្នកដទៃឡើយ
មនុស្សត្រេកអរ ហើយនិយាយច្រើន
ខុ. ជា. ទ្វាទសក.
៣១៦- ព្រហ្មាតិ មាតាបិតរោ
មាតានិងបិតាលោកហៅថា ព្រហ្ម (របស់បុត្រ)
អង្គ. តឹក., អង្គ. ចតុត្ថ., ខុ. ឥតិ.
៣១៧- ពាលោ អបរិណាយកោ
មនុស្សពាល មិនគួរជាអ្នកនាំមុខគេទេ
៣១៨- ភត្តា បញ្ញាណមិត្ថិយា
ភស្ដា ជាគ្រឿងប្រាកដរបស់ស្រ្តី
៣១៩- ភត្តុញ្ច គរុនោ សព្វេ បដិបូជេន្តិ បណ្ឌិតា
ពួកភរិយាជាបណ្ឌិត តែងរាប់អានប្ដី នឹងមនុស្សដែលគួរគោរព
ទាំងពួង
៣២០- មហាការុណិកោ នាថោ
លោកអ្នកប្រកបដោយករុណាធំ តែងជាទីពឹងគេ
៣២១- យថាវាទី តថាការី
និយាយយ៉ាងណា ធើ្វយ៉ាងនោះ
ទី. មហា., ខុ. សុ., ខុ. ថេរ., ខុ. ជា. ចតុក្ក.
បណ្ដាបុត្រទាំងឡាយ បុត្រណាជឿស្ដាប់ (បុត្រនោះប្រសើរ)
៣២៣- យោ ពាលោ មញ្ញតី ពាល្យំ បណ្ឌិតោ វបិ តេន សោ
ជនពាលណា សំគាល់ថាខ្លួនពាល ជនពាលនោះ ហៅថាបណ្ឌិត ដោយហេតុនោះក៏បាន
ខុ. ជា. ចតុក្ក.
៣២៥- វន្ទកោ បដិវន្ទនំ
អ្នកសំពះ រមែងបានទទួលការសំពះតប
៣២៦- វិស្សាសបរមា ញាតី
សេចក្ដីស្និទ្ធស្នាល ជាញាតិយ៉ាងក្រៃលែង
៣២៧- សក្កត្វា សក្កតោ ហោតិ
អ្នកធើ្វសក្ការៈ រមែងជាអ្នកដែលគេធើ្វសក្ការៈវិញ
៣២៨- សតញ្ច គន្ធោ បដិវាតមេតិ
ក្លិនរបស់សប្បុរសទាំងឡាយ តែងផ្សាយទៅច្រាសខ្យល់បាន
អង្គ. គិក., (ខុ. ធ.)
៣២៩- សន្តោ ន តេ យេ ន វទន្តិ ធម្មំ
នោះ មិនមែនជាសប្បុរសទេ
៣៣០- សន្តោ សគ្គបរាយនា
សប្បុរសទាំងឡាយ មានឋានសួគ៌ជាទីប្រព្រឹត្តទៅក្នុងខាងមុខ
៣៣១- សន្ដោ សត្តហិតេ រតា
សប្បុរសទាំងឡាយ ត្រេកអរក្នុងការទំនុកបំរុងសត្វ
ជាគកដ្ឋកថា
៣៣២- សព្វា ទិសា សប្បុរិសោ បវាយតិ
សប្បុរសផ្សព្វផ្សាយក្លិនទៅគ្រប់ទិស
អង្គ. គិត., (ខុ. ធ.)
៣៣៣- សាធុ ខោ បណ្ឌិតោ នាម
ឈ្មោះថាបណ្ឌិតសុទ្ធតែធើ្វប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេច
(សំ. ស.), ខុ. ជា. ឯក.
៣៣៤- សាធុ សម្ពហុលា ញាតី
ញាតិច្រើនគ្នាធើ្វប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេចបាន
៣៣៥- សុវិជានោ ភវំ ហោតិ
អ្នកចំរើន តថាគតងាយដឹង
៣៣៦- សុវិជានោ បរាភវោ
អ្នកវិនាសក៏តថាគតងាយដឹងដែរ
បណ្ដាភរិយាទាំងឡាយ ភរិយាដែលស្ដាប់បង្គាប់ប្រសើរបំផុត
៣៣៨- ហិរិនិសេធោ បុរិសោ កោចិ លោកស្មិ វិជ្ជតិ
បុរសអ្នកកំចាត់អកុសលដោយសេចក្ដីខ្មាស មានតិចគ្នាងលោក
(សំ. ស.), (ខុ. ធ.)
៣៣៩- ហាបេតិ អត្ថំ ទុម្មេធោ
អ្នកឥតប្រាជ្ញា តែងបំផ្លាញប្រយោជន៍
៣៤០- ទុព្ភឹ ករោតិ ទុម្មេធោ
មនុស្សឥតប្រាជ្ញា តែងធើ្វនូវការប្រទូស្ត
បុញ្ញវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីបុណ្យ”
៣៤១- បុញ្ញំ ចោរេហិ ទុហរំ
បុណ្យគឺចោរទាំងឡាយ លួចយកមិនបាន
(សំ. ស.)
៣៤២- បុញ្ញំ សុខំ ជីវតសង្ខយម្ហិ
បុណ្យជាសុខ ក្នុងកាលជិតអស់ជីវិត
(ខុ. ធ.)
៣៤៣- បុញ្ញានិ កយិរាថ សុខាវហានិ
គួរធើ្វនូវបុណ្យទាំងឡាយ ដែលនាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ
(សំ. ស.), អង្គ. គិត.
៣៤៤- បុញ្ញានិ បរលោកស្មឹ បតិដ្ឋា ហោន្តិ បាណិនំ
បុណ្យរមែងជាទីពឹង របស់សត្វទាំងឡាយក្នុងលោកខាងមុខ
(សំ. ស.), អង្គ. បញ្ចក., ខុ. ជា. ទសក.
៣៤៥- សុខោ បញ្ញស្ស ឧច្ចយោ
ការសន្សំបុណ្យ នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ
មច្ចុវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសេចក្ដីស្លាប់”
៣៤៦- អឌ្ឍា ចេវ ទលិទ្ទា ច សព្វេ មច្ចុបរាយនា
មនុស្សទាំងអស់ ទាំងអ្នកស្ដុកស្ដម្ភ ទាំងអ្នកទ័លក្រសុទ្ធតែមានសេចក្ដីស្លាប់នៅខាងមុខ
ទី. មហា,. ខុ. ជា. ឯក.
៣៤៧- អប្បញ្ចិទំ ជីវិតមាហុ ធីរា
អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ ពោលថាជីវិតនេះតិចណាស់
ម. ម., ខុ. ស., ខុ. ថេរ.
៣៤៨- ជរូបនីតស្ស ន សន្តិ តាណា
កាលសត្វត្រូវជរានាំចូលទៅជិតហើយ ទីពឹងទាំងឡាយមិនមានឡើយ
៣៤៩- ន ចាបិ វិត្តេន ជរំ វិហន្តិ
បុគ្គលកំចាត់នូវជរា ដោយទ្រព្យពុំបានឡើយ
ម. ម., ខុ. ថេរ.
៣៥០- ន ទីឃមាយុំ លភតេ ធនេន
មនុស្សមិនបានអាយុវែង ព្រោះទ្រព្យទេ
ម. ម,. ខុ. ថេរ.
៣៥១- ន មិយ្យមានំ ធនមន្វេតិ កិញ្ចិ
ទ្រព្យបន្តិចបន្តួចនឹងទៅតាមមនុស្សស្លាប់មិនបានទេ
៣៥២- ន មិយ្យមានស្ស ភវន្តិ តាណា
កាលសត្វស្លាប់ ទីពឹងទាំងឡាយមិនមានទេ
ការតទល់នឹងមច្ចុរាជ ដែលមានសេនាច្រើននោះពុំបានឡើយ
ម. ឧ., ខុ. ជា មហា.
៣៥៤- សព្វំ ភេទបរិយន្តំ ឯវំ មច្ចាន ជីវិតំ
ជីវិតរបស់សត្វទាំងឡាយ ដូចភាជន៍ដីគ្រប់បែបមានការបែកធ្លាយជាទីបំផុត
ទី. មហា,. ខុ. សុ,. ខុ. មហា.
៣៥៥- សព្វេ វ និក្ខិបិស្សន្តិ ភូតា លោកេ សមុស្សយំ
ពួកសត្វទាំងអស់ នឹងដាក់ចុះនូវរាងកាយទុកក្នុងលោក
ទី. មហា,. (សំ. ស.)
មិត្តវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីមិត្រ”
៣៥៦- អត្ថម្ហិ ជាតម្ហិ សុខា សហាយា
កាលបើសេចក្ដីត្រូវការកើតឡើង សម្លាញ់ទាំងឡាយ ជាអ្នកនាំយកសុខមកឲ្យ
(ខុ. ធ.)
៣៥៧- នត្ថិ ពាលេ សហាយតា
សហាយតាគុណ មិនមានក្នុងបុគ្គលពាលទេ
៣៥៨- នោ ចេ លភេថ និបកំ សហាយំ ឯកោ ចរេ ន ច
វិ. មហា., ម. ឌ., (ខុ. ធ.)
៣៥៩- បាបមិត្តោ បាបសខោ បាបអាចារគោចរោ
បុគ្គលមានមិត្រអាក្រក់ មានសំឡាញ់អាក្រក់ រមែងមានមារយាទនឹងគោចរអាក្រក់ដែរ
ទី. មហា.
៣៦០- ភរិយា បរមា សខា
ភរិយាជាសំឡាញ់ដ៏ស្និទ្ធ
(សំ. ស.)
៣៦១- មាតា មិត្តំ សកេ ឃរេ
មាតាជាមិត្រក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន
៣៦២- សត្ថោ បសវតោ មិត្តំ
ពួកឈ្មួញជាមិត្ររបស់អ្នកដើរផ្លូវឆ្ងាយ
៣៦៣- សចេ លភេថ និបកំ សហាយំ ចរេយ្យ
តេនត្តមនោ សតីមា
បើបុគ្គលបាននូវសំឡាញ់មានប្រាជ្ញាចាស់ក្លា គប្បីពេញចិត្តមានស្មារតីត្រាច់ទៅជាមួយសំឡាញ់នោះចុះ
អ្នកណាមិនប្រទូស្តចំពោះមិត្រទាំងឡាយ អ្នកនោះរមែងមានគេបូជាក្នុងទីទាំងពួង
ខុ. ជា. នវក.
៣៦៥- សព្វេ អមិត្តេ តរតិ យោ មិត្តានំ ន ទុព្ភតិ
អ្នកណាមិនប្រទូស្តចំពោះមិត្រទាំងឡាយ អ្នកនោះរមែងឆ្លងផុតនូវសត្រូវទាំងពួង
៣៦៦- សហាយោ អត្ថជាតស្ស ហោតិ មិត្តំ បុនសប្បុនំ
សំឡាញ់ជាមិត្ររបស់អ្នកមានកិច្ចធុរះកើតឡើងរឿយៗ
៣៦៧- មិត្តទុព្ភោ ហិ បាបកោ
យាចនាវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសេចក្ដីសូម”
៣៦៨- ទេស្សោ ច ហោតិ អតិយាចនាយ
វិ. មហាវិភង្គ., ខុ. ជា. គិក.
៣៦៩- ន តំ យាចេ យស្ស បិយំ ជិគឹសេ
បុគ្គលមិនគួរសូមរបស់ជាទីស្រឡាញ់ ដែលគេលំបាកឲ្យឡើយ
៣៧០- ន វេ យាចន្តិ សប្បញ្ញា
ពួកអ្នកមានបញ្ញា មិនសូមសោះឡើយ
ខុ. ជា. សគ្គក.
៣៧១- យាចំ អទទមប្បិយោ
បុគ្គលកាលគេសូម មិនឲ្យរបស់ដែលគេសូម រមែងមិនជាទីស្រឡាញ់ (របស់អ្នកសូម)
វិ. មហាវិភង្គ., ខុ. ជា .សគ្គក.
៣៧២- យាចកោ អប្បិយោ ហោតិ
អ្នកសូម រមែងមិនជាទីស្រឡាញ់ (របស់អ្នកឲ្យ)
រាជវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីព្រះរាជា”
៣៧៣- កុទ្ធំ អប្បដិកុជ្ឈន្តោ រាជា រដ្ឋស្ស បូជិតោ
ព្រះរាជាទ្រង់មិនក្រោធតបទៅរកអ្នកក្រោធ រាស្រ្តតែងបូជា
ខុ. ជាចតុក្ក.
៣៧៤- ខត្តិយោ សេដ្ឋា ជនេតស្មឹ យេ គោត្តប្បដិសារិនោ
ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ប្រសើរបំផុត ជាងពួកជន ដែលប្រកាន់គោត្រ
ទី. បាដិ., ម. ម., (សំ. ស.), សំ. និ.
៣៧៥- រាជា មុខំ មនុស្សានំ
ព្រះរាជាជាប្រធានរបស់មនុស្សទាំងឡាយ
វិ. មហា., ម. ម., ខុ. សុ.
៣៧៦- រាជា រដ្ឋស្ស បញ្ញាណំ
ព្រះរាជាជាគ្រឿងប្រាកដរបស់រដ្ឋ
(សំ. ស.)
៣៧៧- សន្នទ្ធោ ខត្តិយោ តបតិ
សំ. និ., (ខុ. ធ.)
៣៧៨- សព្វំ រដ្ឋំ សុខំ ហោតិ រាជា ចេហោតិ ធម្មិកោ
បើព្រះរាជាទ្រង់ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ រាស្រ្តទាំងពួងតែងជាសុខ
អង្គ. ចគុក្ក,. ខុ. ជា. ចគុក្ក.
វាចាវគ្គ
៣៧៩- អភូតវាទី និរយំ ឧបេតិ
មនុស្សនិយាយមិនពិត រមែងចូលទៅរកនរក
(ខុ. ធ.)
មនុស្សក្រោធមានវាចាអាក្រក់
ខុ. ជា. ទសក.
៣៨១- តមេវ វាចំ ភាសេយ្យ យាយត្តានំ ន តាបយេ
បុគ្គលគួរនិយាយតែវាចា ដែលមិនញ៉ាំងខ្លួនឲ្យក្ដៅក្រហាយ
(សំ. ស.), ខុ. ស.
៣៨២- ន ហិ បុព្វោយ្យ បាបិកំ
បុគ្គលមិនគួរបញ្ចេញវាចា អាក្រក់ឡើយ
ខុ. ជា. ឯក.
៣៨៣- នាមនុញ្ញំ កុទាចនំ
ក្នុងកាលណាៗក៏ដោយ មិនគួរនិយាយវាចាមិនជាទីគាប់ចិត្តឡើយ
៣៨៤- មនុញ្ញមេវ ភាសេយ្យ
បុគ្គលគួរនិយាយតែវាចា ដែលជាទីគាប់ចិត្ត
៣៨៥- មុត្វា តបតិ បាបិកំ
៣៨៦- មោក្ខោ កល្យាណិយា សាធុ
ការបញ្ចេញវាចាល្អ ញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេច
៣៨៧- សំវោហារេន សោចេយ្យំ វេទីតព្វំ
ភាពនៃបុគ្គលស្អាត ត្រូវជ្រាបដោយសំនួនវាចា
ខុ. ខ.
បុគ្គលគួរបញ្ចេញវាចាពីរោះ ដែលមានប្រយោជន៍
ខុ. ជា. គេរស.
៣៨៩- វាចំ បមុញ្ចេ កុសលំ នាតិវេលំ
បុគ្គលមិនគួរថ្លែងវាចាល្អ ឲ្យហួសវេលាឡើយ
៣៩០- វាចំ មុញ្ចេយ្យ កល្យាណឹ
បុគ្គលគួរថ្លែងវាចាល្អ
វាចាប្រហែលគ្នានឹងដួងចិត្ត
វីរិយវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីព្យាយាម”
៣៩២- អកិលាសុ វិន្ទេ ហទយស្ស សន្តឹ
បុគ្គលមិនខ្ជឹលច្រអូស គប្បីបានសេចក្ដីស្ងប់ចិត្ត
ខុ. ជា. ឯក.
៣៩៣- អជ្ជេវ កិច្ចមាតប្បំ
សេចក្ដីខំប្រឹង បុគ្គលគួរធើ្វក្នុងថ្ងៃនេះឯង
ម. ឧ. ខុ., ជា. មហា.
កាលបើបុគ្គលធើ្វសេចក្ដីព្យាយាម ក្នុងកិច្ចជាខាងក្រោយនឹងលិចចុះក្នុងវិបត្តិ (ពុំខាន)
ខុ. ជា. វឹស.
៣៩៥- អនិព្វិន្ទិយការិស្ស សម្មទត្ថោ វិបជ្ជតិ
៣៩៦- ការេយ្យ យោគ្គំ ធុវមប្បមត្តោ
ខុ. ជា. ទុក.
៣៩៧- កាលាគតញ្ច ន ហាបេតិ អត្ថំ
អ្នកមានព្យាយាម រមែងមិនលះប្រយោជន៍ដែលមកដល់តាមកាល
ខុ. ជា. ឆក្ក.
៣៩៨- ន និព្វិន្ទិយការិស្ស សម្មទត្ថោ វិបជ្ជតិ
ប្រយោជន៍រមែងមិនសម្រេចដោយប្រពៃ ដល់អ្នកធើ្វដោយមានសេចក្ដីនឿយណាយ
ខុ. ជា. ចត្តាឡីស.
៣៩៩- បដិរូបការី ធុរវា ឧដ្ឋាតា វិន្ទតេ ធនំ
មនុស្សមានធុរៈ ព្យាយាមធើ្វការងារឲ្យហ្មត់ចត់រមែងរកទ្រព្យបាន
៤០០- យថា យថា យត្ថ លភេថ អត្ថំ តថា តថា តត្ថ បរក្កមេយ្យ
បុគ្គលគប្បីបានប្រយោជន៍ក្នុងទីណា ដោយប្រការណាៗគួរប្រឹងប្រែងក្នុងទីនោះ ដោយប្រការនោះៗ
អង្គ. បញ្ចក., ខុ. ជា. បញ្ចក.
៤០១- វាយមេថេវ បុរិសោ យាវ អត្ថស្ស និប្បទា
(សំ. ស.)
៤០២- វីរិយេន ទុក្ខមច្ចេតិ
បុគ្គលកន្លងទុក្ខបាន ព្រោះសេចក្ដីព្យាយាម
ខុ. ស.
៤០៣- ហិយ្យោតិ ហិយ្យតិ បោសោ បរេតិ បរិហាយតិ
បុរស (គិត) ថា ចាំស្អែកសិន ក៏វិនាស
(គិត) ថា ចាំថ្ងៃមុខសិន ក៏វិនាសដែរ
ខុ. ជា. វិស.
វេរវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីពៀរ”
៤០៤- យេ វេរំ ឧបនយ្ហន្តិ វេរំ តេសំ ន សម្មតិ
ជនទាំងឡាយណាចងពៀរ, ពៀររបស់ជនទាំងឡាយនោះមិនស្ងប់រម្ងាប់ឡើយ
ម. ឧ., (ខុ. ធ.), ខុ. ជា. បញ្ចក.
៤០៥- យេ វេរំ នូបនយ្ហន្តិ វេរំ តេសូបសម្មតិ
ជនទាំងឡាយណាមិនចងពៀរ, ពៀររបស់ជនទាំងឡាយនោះរមែងស្ងប់រម្ងាប់
ម. ឧ., (ខុ. ធ.), ខុ., ជា. បញ្ចក.
៤០៦- អវេរេន ច សម្មន្តិ
ពៀរទាំងឡាយរមែងស្ងប់រម្ងាប់ ដោយមិនមានពៀរ
៤០៧- ន ហិ វេរេន វេរានិ សម្មន្តីធ កុទាចនំ
ក្នុងកាលណាៗក៏ដោយ ពៀរទាំងឡាយក្នុងលោកនេះស្ងប់រម្ងាប់ដោយពៀរមិនបានឡើយ
វិ. មហា., ម. ឧ., (ខុ. ធ.), ខុ. ជា. បញ្ចក.
សច្ចវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសច្ចៈ”
២០៨- សច្ចំ ហវេ សាធុតរំ រសានំ
ពាក្យស័ត្យហ្នឹងឯង ជារសឆ្ងាញ់ជាងរសទាំងឡាយ
ពាក្យស័ត្យហ្នឹងឯង ជាវាចាមិនស្លាប់
(សំ. ស.), ខុ. ថេរ.
៤១០- សច្ចេន កិត្តឹ បប្បោតិ
គេបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ដោយបាក្យស័ត្យ
(សំ. ស.), ខុ. សុ.
៤១១- សច្ចេ អត្ថេ ច ធម្មេ ច អហុ សន្តោ បតិដ្ឋិតា
សប្បុរសទាំងឡាយ បានតាំងមាំក្នុងពាក្យស័ត្យ ដែលជាអត្ថនឹងធម៌
(សំ. ស.), ខុ. សុ., ខុ. ថេរ.
៤១២- សច្ចមនុរក្ខេយ្យ
គប្បីរក្សារឿយៗ នូវពាក្យស័ត្យ
ម. ខ.
សតិវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីស្មារតី”
៤១៣- សតិ លោកស្មិ ជាគរោ
សតិជាគ្រឿងភ្ញាក់រឭកក្នុងលោក
(សំ. ស.)
៤១៤- សតិមតោ សទា ភទ្ទំ
អ្នកមានស្មារតី មានសេចក្ដីចំរើនសព្វកាល
៤១៥- សតិមា សុខមេធតិ
អ្នកមានស្មារតី រមែងដល់សេចក្ដីសុខ
៤១៦- សតិមតោ សុវេ សេយ្យោ
អ្នកមានស្មារតី ជាមនុស្សប្រសើររាល់ថ្ងៃ
សទ្ធាវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសទ្ធា”
៤១៧- សទ្ធា ពន្ធតិ បាថេយ្យំ
សទ្ធា វេចខ្ចប់នូវស្បៀង (គឺកុសល)
(សំ. ស.)
៤១៨- សទ្ធា សាធុ បតិដ្ឋិតា
៤១៩- សុខា សទ្ធា បតិដ្ឋិតា
សទ្ធាតាំងមាំហើយ នាំសុខមកឲ្យ
(ខុ. ធ.)
៤២០- សទ្ធីធ វិត្តំ បុរិសស្ស សេដ្ឋំ
សទ្ធាជាទ្រព្យដ៏ប្រសើរ របស់បុរស
(សំ. ស.), ខុ. សុ.
៤២១- សទ្ធា ទុតិយា បុរិសស្ស ហោតិ
សន្តុដ្ឋិវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសន្ដោស”
៤២២- សន្តុដ្ឋី បរមំ ធនំ
សេចក្ដីសន្ដោសជាទ្រព្យដ៏ក្រៃលែង
(ខុ. ធ.)
៤២៣- តុដ្ឋី សុខា យា ឥតរីតរេន
សេចក្ដីសន្ដោសតាមមានតាមបាន នាំសុខមកឲ្យ
៤២៤- សុខោ វិវេកោ តុដ្ឋស្ស សុតធម្មស្ស បស្សតោ
វិ. មហា., ខុ. ឧ.
៤២៥- យ លទ្ធំ តេន តុដ្ឋព្វំ
បានរបស់ណា គប្បីត្រេអរដោយរបស់នោះ
ខុ. ជា. ឯក.
៤២៦- សលាភំ នាតិមញ្ញេយ្យ
មិនគួរមើលងាយលាភរបស់ខ្លួន
សមណវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសមណៈ”
៤២៧- សមណីធ អរណា លោកេ
ពួកសមណៈក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាសឹកសង្រ្គាមក្នុងលោកទេ
(សំ. ស.)
៤២៨- ន ហិ បព្វជិតោ បរូបឃាតី សមណោ ហោតិ បរំ
វិហេឋយន្តោ
បព្វជិតសម្លាប់អ្នកដទៃ បៀតបៀនអ្នកដទៃ មិនមែនជាសមណៈឡើយ
ទី. មហា., (ខុ. ធ.)
៤២៩- អសញ្ញតោ បព្វជិតោ ន សាធុ
បព្វជិតអ្នកមិនសង្រួម ពុំប្រពៃឡើយ
៤៣០- អបេតោ ទមសច្ចេន ន សោ កាសាវមរហតិ
(អ្នកណា) ប្រាសចាកទមៈនឹងសច្ចៈ អ្នកនោះមិនគួរស្លៀកដណ្ដប់
សំពត់កាសាវៈឡើយ
(ខុ. ធ.), ខុ. ជា., ទុក. ខុ. ថេរ.
៤៣១- ឧបេតោ ទមសច្ចេន សវេ កាសាវមរហតិ
(អ្នកណា) ប្រកបដោយទមៈនឹងសច្ចៈ អ្នកនោះឯងទើបគួរស្លៀក
ដណ្ដប់សំពត់កាសាវៈបាន
៤៣២- សុភាសិតទ្ធជា ឥសយោ
សមណៈ គប្បីជាសមណៈល្អ
វិ. មហាវិភង្គ.
សាមគ្គីវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសាមគ្គី”
៤៣៤- សុខា សង្ឃស្ស សាមគ្គី
សេចក្ដីព្រមព្រៀងរបស់ពួក នាំឲ្យកើតសុខ
(ខុ. ធ.), ខុ. ឥតិ., អង្គ. ទសក.
៤៣៥- សមគ្គានំ តបោ សុខោ
សេចក្ដីព្រមព្រៀងរបស់អ្នកព្រមព្រៀងគ្នា នាំឲ្យកើតសុខ
សីលវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសីល”
សីលញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេចដរាបដល់ជរា
(សំ. ស.)
៤៣៧- សុខំ យាវ ជរា សីលំ
សីលនាំសុខមកឲ្យដរាបដល់ជរា
(ខុ. ធ.)
៤៣៨- សីលំ កិរេវ កល្យាណំ
លោកថាសីលនុ៎ះឯងជាធម៌ល្អ
ខុ. ជា. ឯក.
៤៣៩- សីលំ លោកេ អនុត្តរំ
៤៤០- សំវាសេន សីលំ វេទិតព្វំ
ខុ. ឧ.
៤៤១- សាធុ សព្វត្ថ សំវរោ
សេចក្ដីសង្រួមក្នុងទីទាំងពួងជាការល្អ
(សំ. ស.), (ខុ. ធ.)
៤៤២- សញ្ញមតោ វេរំ ន ចីយតិ
កាលបុគ្គលមានសេចក្ដីសង្រួម ពៀររមែងមិនកឡើង
ទី. មហា., ខុ. ឧ.
៤៤៣- សីលំ រក្ខេយ្យ មេធាវី
អ្នកប្រាជ្ញគប្បីរក្សាសីល
ខុ. ឥតិ.
សុខវគ្គ
៤៤៤- សព្វស្ស ទុក្ខស្ស សុខំ បហានំ
ការលះទុក្ខទាំងពួងបាន ជាសុខ
(ខុ. ធ.)
៤៤៥- អព្យាបជ្ឈំ សុខំ លោកេ
ការមិនព្យាបាទ ជាសុខក្នុងលោក
វិ. មហា., ខុ. ឧ.
៤៤៦- តេសំ វូបសមោ សុខោ
ការរម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងឡាយនោះ នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ
៤៤៧- នត្ថិ សន្តិបរំ សុខំ
សេចក្ដីសុខដទៃក្រៅពីសេចក្ដីស្ងប់មិនមាន
៤៤៨- នព្វានំ បរមំ សុខំ
និព្វានជាសុខយ៉ាងក្រៃលែង
ម. ម. (ខុ. ធ.)
៤៤៨- សុខោ បុទ្ធានមុប្បាទោ
ការកើតឡើងនៃលោកអ្នកដឹងទាំងឡាយ នាំសុខមកឲ្យ
ការសំដែងនូវព្រះសទ្ធម្ម នាំសុខមកឲ្យ
៤៥១- អទស្សនេន ពាលានំ និច្ចមេវ សុខី សិយា
បុគ្គលគប្បីមានសេចក្ដីសុខជានិច្ចនិរន្តរ៍ ក៏ព្រោះការមិនចួប
នូវបុគ្គលពាលទាំងឡាយ
៤៥២- ន វេ អនត្ថកុសលេន អត្ថចរិយា សុខាវហា
ខុ. ជា. ឯក.
សេវនាវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីការសេពគប់”
៤៥៣- វិស្សាសា ភយមន្វេតិ
ភ័យរមែងជាប់តាម ព្រោះសេចក្ដីទុកចិត្ត
ខុ. ជា. ឯក.
៤៥៤- អតិចិរំ និវាសេន បិយោ ភវតិ អប្បិយោ
មនុស្សជាទីស្រឡាញ់ ត្រឡប់មិនជាទីស្រឡាញ់វិញ
ព្រោះការនៅរួមគ្នាយូរពេក
ខ. ជា. តេរស.
ក៏ជាទុក្ខ
៤៥៦- ទុក្ខោ ពាលេហិ សំវាសោ អមិត្តេនេវ សព្វទា
ការនៅរួមជាមួយនឹងពួកពាល នាំឲ្យមានទុក្ខគ្រប់កាលដូចជាការនៅរួមជាមួយនឹងសត្រូវ
(ខុ. ធ.)
៤៥៧- ធីរោ ច សុខសំវាសោ ញាតីនំវ សមាគមោ
ខុ. ជា. ទុក.
៤៥៩- និហីយតិ បុរិសោ និហីនសេវី
បុរសគប់មនុស្សថោកទាប រមែងថោកទាបដែរ
អង្គ. គិក.
៤៦០- ទុក្ខោ ពាលេហិ សង្គមោ
សមាគមនឹងមនុស្សពាលទាំងឡាយ នាំឲ្យមានទុក្ខ
ខុ. ជា. នវក.
៤៦១- ន សង្គមោ បាបជនេន សេយ្យោ
សមាគមជាមួយនឹងជនអាក្រក់ មិនល្អឡើយ
៤៦២- ន បាបជនសំសេវី អច្ចន្តំ សុខមេធតិ
អ្នកមិនគប់រកជនអាក្រក់ តែងដល់នូវសេចក្ដីសុខ
ដោយចំណែកមួយ
ខុ. ជា សត្តក.
៤៦៣- ពាលសង្គតចារី ហិ ទីឃមទ្ធាន សោចតិ
អ្នកប្រព្រឹត្តសមាគមជាមួយនឹងមនុស្សពាល រមែងសៅសោកអស់កាលយូរ
៤៦៤- យត្ថ វេរី និវីសតិ ន វសេ តត្ថ បណ្ឌិតោ
មនុស្សមានពៀរនៅក្នុងទីណា បណ្ឌិតមិនគួរនៅក្នុងទីនោះឡើយ
៤៦៥- សង្កេថេវ អមិត្តស្មឹ
គួររង្កៀស ចំពោះសត្រូវ
៤៦៦- មិត្តស្មិម្បិ ន វិស្សសេ
សូម្បីចំពោះមិត្ត ក៏មិនគួរទុកចិត្តដែរ
៤៦៧- ន វិស្សសេ អវិស្សដ្ឋេ
បុគ្គលមិនគួរទុកចិត្តមនុស្ស ដែលមិនស្និទ្ធស្នាលឡើយ
៤៦៨- វិស្សដ្ឋេបិ ន វិស្សសេ
សូម្បីមនុស្សស្និទ្ធស្នាល ក៏មិនគួរទុកចិត្តដែរ
៤៦៩- នាស្មសេ កតបាបម្ហិ
មិនគួរទុកចិត្តមនុស្សធើ្វបាបឡើយ
ខុ. ជា. ទសក.
៤៧០- នាស្មសេ អលិកវាទិនេ
មិនគួរទុកចិត្តមនុស្សនិយាយមិនពិតឡើយ
៤៧១- នាស្មសេ អត្តត្ថបញ្ញម្ហិ
មិនគួរទុកចិត្តមនុស្សឃើញតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ
៤៧២- អតិសន្ដេបិ នាស្មសេ
មិនគួរទុកចិត្តមនុស្ស ដែក្លែងធើ្វស្ងប់ស្ងៀមឡើយ
៤៧៣- អបេតចិត្តេន ន សម្ភជេយ្យ
មិនគួរគប់នឹងមនុស្សដែលទ័លគំនិតឡើយ
៤៧៤- ន សន្ថវំ កាបុរិសេន កយិរា
មិនគួរធើ្វសេចក្ដីស្និទ្ធស្នាលជាមួយនឹងបុរសអាក្រក់ឡើយ
៤៧៥- មាស្សុ ពាលេន សង្គញ្ផិ អមិត្តេនេវ សព្វទា
កុំសមាគមជាមួយនឹងមនុស្សពាល ដែលទុកដូចជាសត្រូវគ្រប់កាល
ធម្មទាសៈ
ធម្មាទាស​កថា
ធម្មាទាស​កថា ព្រះ​បាឡាត់​ឧត្ដម​លិខិត សុង ស៊ីវ វត្ត​លង្កា ភ្នំពេញ ទេសនា​ដាក់​វិទ្យុ​ប្រទេស​កម្ពុជា កាល​ពី​ថ្ងៃ ៨ កើត ខែ​ជេស្ឋ ឆ្នាំ​ជូត សំរិទ្ធីស័ក ព. ស. ២៤៩១ (៤ មិថុនា ១៩៤៩) ។
នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស សូម​នមស្ការ ចំពោះ​ព្រះ​ភគវន្តមុនី អរហំ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ ព្រះ​អង្គ​នោះ (ព្រម​ទាំង​ព្រះ​ធម៌ នឹង​ព្រះ​សង្ឃ​ដោយ​គោរព) ។
វេលា​នេះ អាត្មាភាព​សូម​សំដែង​នូវ​ធម្មបរិយាយ​ឈ្មោះ ធម្មាទាសៈ "ធម៌​ដូច​កែវ​ឆ្លុះ" ដែល​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​សំដែង មាន​នៅ​ក្នុង​សុត្តន្តបិដក គម្ពីរ​ទីឃនិកាយ មហា​វគ្គ ជា​ធម្មស្សវនាការ ដូច​តទៅ​នេះ ។
ធម្មបរិយាយ​ឈ្មោះ ធម្មាទាសៈ នេះ​មាន ៤ យ៉ាង​គឺៈ
១- ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទោ សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា​មិន​ញាប់ញ័រ​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ ។
២- ធម្មេ អវេច្ចប្បសាទោ សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា​មិន​ញាប់ញ័រ​ក្នុង​ព្រះ​ធម៌ ។
៣- សង្ឃេ អវេច្ចប្បសាទោ សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា​មិន​ញាប់ញ័រ​ក្នុង​ព្រះ​សង្ឃ ។
៤- អរិយកន្តសីលំ សីល​ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​របស់​អរិយ​បុគ្គល ។
ធម៌​ទាំង ៤ យ៉ាង​នេះ​តែង​មាន​ក្នុង​អរិយ​បុគ្គល, ជា​ធម៌​ជាន់​ខ្ពស់​ដូចជា​គ្រឿង​សំរាប់​ឆ្លុះ​មើល​គតិ ​និង ​បរលោក របស់​ខ្លួន ​និង ​បុគ្គល​ដទៃ​ឬ​ថា​សំរាប់​ឆ្លុះ​មើល​នូវ​ចុតិ ​និង ​បដិសន្ធិ​ក៏ ​បាន ។ អធិប្បាយតាម​ពិត ធម្មាទាស​កថា​នេះ ព្រះ​សក្យមុនី​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​សំដែង​ក្នុង​មហា​បរិនិព្វានសូត្រ ចំពោះ​ព្រះ​អានន្ទ​ដ៏​មាន​អាយុ​ថាៈ "ម្នាល​អានន្ទ ! សត្វ​គឺ​មនុស្ស​ដែល​ធ្វើ​មរណកាល​ដោយ​ហេតុ​ណា ហេតុ​នោះ​មិន​ជា​អស្ចារ្យ​ទេ ព្រោះ​កាល​បើ​មនុស្ស​នោះៗធ្វើ​មរណកាល​ហើយ អ្នក​ទាំងឡាយ​មុខ​ជា​នឹង​ម​ករក​តថាគត ហើយ​សួរ​នូវ​ដំណើរ​នោះ ។ ម្នាល​អានន្ទ ! នេះ​ជា​សេចក្ដី​លំបាក​ដល់​តថាគត​ណាស់" ។
ហើយ​ទ្រង់​សំដែង​តទៅ​ទៀត​ថា "ម្នាល​អានន្ទ ! ព្រោះ​ហេតុ​នោះ អរិយ​សាវ័ក​ប្រកប​ដោយ​ធម្មចរិយា​ណា កាល​បើ​ប្រាថ្នា​នឹង​ព្យាករ ក៏​គប្បី​ព្យាករខ្លួន​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​បាន​ថា អាត្មា​អញ​អស់​នរក​ហើយ អស់​កំណើត​តិរច្ឆាន​ហើយ អស់​អបាយ​ទុគ្គតិវិនិបាត​ហើយ អាត្មា​អញ​ជា​សោតាបន្ន​បុគ្គល លែង​ធ្លាក់​ចុះ​ហើយ ជា​បុគ្គល​ទៀងមាន​សេចក្ដី​ត្រាស់​ដឹង​ទៅ​ខាង​មុខ ។​ ដូច្នេះ តថាគត​នឹង​សំដែង​នូវ​ធម្មបរិយាយ​នោះ​ឈ្មោះ ធម្មាទាសៈ (ធម៌​ដូចជា​កែវ​ឆ្លុះ) ។
ធម្មបរិយាយ​ទី ១
ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​បរម​គ្រូ​ទ្រង់​សំដែង​ថាៈ អរិយ​សាវ័ក​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា​មិន​ញាប់ញ័រ​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ថាៈ ឥតិបិសោ ភគវា អរហំ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​អង្គ​នោះ​ទ្រង់​ឆ្ងាយ​ចាក​កិលេស​ហើយ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ទ្រង់​ត្រាស់​ដឹង​ដោយ​ព្រះ​អង្គ​ឯង​ដោយ​ប្រពៃ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ ទ្រង់​បរិបូណ៌​ដោយ​វិជ្ជា​នឹង​ចរណៈ សុគតោ ទ្រង់​ដល់​នូវ​​សុន្ទរស្ថាន លោក​វិទូ ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​ត្រៃលោក អនុត្តរោ ទ្រង់​ប្រសើរ​ដោយ​សីលាទិគុណ បុរិសទម្មសារថិ ទ្រង់​ទូន្មាន​នូវ​បុរស​ដែល​គួរ​ទូន្មាន​បាន សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ទ្រង់​ជា​គ្រូ​នៃ​ទេវតា​និង​មនុស្ស​ទាំងឡាយ ពុទ្ធោ ទ្រង់​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​អរិយ​សច្ចធម៌ ភគវា ទ្រង់​លែង​វិល​ត្រឡប់​មក​កាន់​ភព​ថ្មី​ទៀត ។ ព្រះ​អរិយ​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​មាន​មនោសញ្ចេតនា​ជ្រះថ្លា​ចំពោះ​ព្រះ​ពុទ្ធគុណ​ ទាំង ១០ នេះ ពុំ​មាន​រំភើប​ញាប់ញ័រ​ឡើយ ។ នេះ​ជា​ធម្មាទាសៈ​ទី ១ ។
ឯ​ព្រះ​ពុទ្ធគុណ​ទាំង ១០ នេះ បើ​បំព្រួញ​ឲ្យ​ខ្លី​មក​នៅ​ត្រឹម​តែ ៣ គឺ ៖
១- បញ្ញា​គុណ សំដៅ​យក​ការ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​មគ្គញ្ញាណ ដែល​ជា​ទីតាំង​នៃ​សព្វញ្ញុត​ញ្ញាណ​ និង ​ញាណ​ដ៏​សេស មាន​ចតុវេសារជ្ជញ្ញាណ, ទសពលញ្ញាណ ​និង ​អនាវរញ្ញាណ ជាដើម ដែល​ជា​ហេតុ​ឲ្យ​សម្រេច​គុណ​ដល់​សព្វ​សត្វ ។
២- វិសុទ្ធិគុណ សំដៅ​យក​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធ​របស់​ព្រះ​អង្គ បាន​ដល់​ការ​លះបង់​នូវ​កិលេស​ព្រម​ទាំង​វាសនា​ដាច់​ស្រឡះ ទោះបី​លោក​ធម៌​ទាំង ៨ ប្រការ​កើត​ឡើង​ចំពោះ​ព្រះ​អង្គ ក៏​ទឹក​ព្រះទ័យ​របស់​ព្រះ​អង្គ​មិន​ញាប់ញ័រ​ឡើយ ។
៣- ករុណាគុណ បាន​ដល់​សេចក្ដី​អាណិត​អាសូរ​ដល់​ពួក​សត្វ​ដែល​កំពុង​ក្ដៅ​ក្រហល់​ក្រហាយ​ អន្ទះអន្ទែង​ដោយ​ភ្លើង​ទុក្ខ ភ្លើង​កិលេស ជ្រមុជ​ឈ្លក់​នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​គឺ ​សង្សារ រងទុក្ខ​វេទនា​ រក​ទី​បំផុត​គ្មាន ។ ទ្រង់​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ប្រាថ្នា​នឹង​ស្រោចស្រង់ លើក​ស្ទួយ​សត្វ​ទាំង​នោះ​ឲ្យ​រួច​អំពី​ទុក្ខ​វេទនា​នោះ ។
គុណ​ទាំង​បី​នេះ ជា​ទី​ប្រជុំ​ចុះ​នៃ​គុណ​ទាំង ១០ គឺ ៖
១- សម្មា​សម្ពុទ្ធោ,
៣- លោក​វិទូរ ។ បី​នេះ​សង្គ្រោះ​ចូល​ក្នុង​បញ្ញាគុណ ។
៤- អរហំ,
៥- សុគតោ,
៦- អនុត្តរោ ។ បី​នេះ​សង្គ្រោះ​ចូល​ក្នុង​វិសុទ្ធិគុណ ។
៧- បុរិសទម្មសារថិ,
៨- សត្ថាទេវមនុស្សានំ,
៩- ពុទ្ធោ,
១០- ភគវា ។ បួន​នេះ​សង្គ្រោះ​ចូល​ក្នុង​ករុណាគុណ ។
ម្យ៉ាង​ទៀត​គុណ​ទាំង​បី​នេះ បើ​បំព្រួញ​ឲ្យ​ខ្លី​មក​ទៀត​នៅ​ត្រឹម​តែ​ពីរ គឺ អត្តហិតគុណ ១, បរហិតគុណ ១ ។
គុណ​ទាំង​ពីរ​នេះ​ជា​ទី​ប្រជុំ​ចុះ​នៃ​គុណ​ទាំង ១០ គឺ អរហំ ១, សម្មាសម្ពុទ្ធោ ១, វិជ្ជា​ចរណសម្បន្នោ ១, សុគតោ ១, លោក​វិទូ ១, ប្រាំ​នេះ​ជា​អត្តហិតគុណ​ ព្រោះ​​គុណ​​ជា​ប្រយោជន៍​ចំពោះ​ព្រះ​អង្គ ។ អនុត្តរោ ១, បរិសទម្មសារថិ ១, សត្ថាទេវមនុស្សានំ ១, ពុទ្ធោ ១, ភគវា ១, ប្រាំ​នេះ​ជា​បរហិតគុណ ព្រោះ​គុណ​ជា​ប្រយោជន៍​ចំពោះ​សត្វ​ដទៃ ។
ធម្មបរិយាយ​ទី ២
ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​បរម​គ្រូ​ទ្រង់​សំដែង​ថា អរិយ​សាវ័ក​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា មិន​ញាប់ញ័រ​ក្នុង​ព្រះ​ធម៌​ថា ស្វាក្ខាតោ ភគវតា ធម្មោ ធម៌​ដែល​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​សំដែង​ហើយ​ដោយ​ប្រពៃ សន្ទិដ្ឋិកោ ធម៌​ដែល​អរិយ​បុគ្គល​គប្បី​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង អកាលិកោ ជា​ធម៌​ឲ្យ​នូវ​ផល​មិន​រង់ចាំ​កាល ឯហិបស្សិកោ ជា​ធម៌​គួរ​នឹង​ហៅ​ថា អ្នក​ចូល​មក​មើល​ដូច្នេះ​បាន ឱបនយិកោ ជា​ធម៌​ដែល​អរិយ​បុគ្គល​គប្បី​បង្អោន​ចូល​មក​ទុក​ក្នុង​ខ្លួន បច្ចត្តំវេទិតព្វោ វិញ្ញូហិ ជា​ធម៌​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​មាន​ឧគ្ឃដិតញ្ញូ ​បុគ្គល​ជាដើមគប្បី​ដឹង​ដោយ​ជាក់ច្បាស់​ក្នុង​ចិត្ត​នៃ​ខ្លួន ។
អរិយ​បុគ្គល​ទាំងឡាយ មាន​មនោសញ្ចេតនា​ជ្រះ​ថ្លា​ចំពោះ​ព្រះ​ធម្មណ​ទាំង ៦ នេះ​ពុំ​មាន​រំភើប​ញាប់ញ័រ​ឡើយ ។ នេះ​ជា​ធម្មាទាសៈ​ទី ២ ។
ឯ​ព្រះ​ធម្មគុណ​នេះ​បាន​ដល់​បិដក​ទាំង​បី គឺៈ វិន័យបិដក ១, សត្តន្តដក ១ អភិធម្មបិដក ១ ។
ដែល​ហៅ​ថា អភិធម្មបិដក គឺ​កញ្ជើ​ឬភាជនៈ សម្រាប់​ដម្កល់​នូវ​ពុទ្ធវចនៈ ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ទាំង ៧ និយាយ​អំពី​ចិត្ត, ចេតសិក, រូប, និព្វាន ។
គម្ពីរ​ទាំង ៧ នោះ គឺ
១- ធម្មសង្គណី មាន​គំនរ​ធម៌​ចំនួន ១៣០០ (ធម្មក្ខន្ធ),
២- វិភង្គ មាន ៦៥០០ ធម្មខក្ខន្ធ,
៣- ធាតុ​កថា​មាន ៧០០០ ធម្មក្ខន្ធ,
៤- បុគ្គលប្បញ្ញត្តិ មាន ៥៦០០ ធម្មក្ខន្ធ,
៥- កថា​វត្ថុ មាន ៧១០០ ធម្មក្ខន្ធ,
៦- យមកៈ មាន ៥១០០ ធម្មក្ខន្ធ,
៧- មហាបដ្ឋាន មាន ៩៥០០ ធម្មក្ខន្ធ ។
បិដក​ទាំង​បី​នេះ​មាន​គំនរ​ធម៌​ចំនួន ៨៤០០០ (ព្រះ​ធម្មក្ខន្ធ) គឺ​ព្រះ​វិន័យបិដក​មាន ២១០០០ ធម្មក្ខន្ធ, ព្រះ​សុត្តន្តបិដក មាន ២១០០០ ធម្មក្ខន្ធ, ព្រះ​អភិធម្មបិដក មាន ៤២០០០ ធម្មក្ខន្ធ ។
ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ជា​បរម​គ្រូ​ទ្រង់​សំដែង​ថា​ព្រះ​អរិយ​សាវ័ក​ប្រកប​ដោយ​ សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា មិន​ញាប់ញ័រ​ក្នុង​ព្រះ​សង្ឃ​ថាៈ សុបដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ ពួក​សាវ័ក​របស់​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ប្រពៃ ឧជុបដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ ពួក​សាវ័ក​នៃ​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ត្រង់ ញាយបដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ ពួក​សាវ័ក​របស់​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​ប្រតិបត្តិ​ដើម្បី​ព្រះ​និព្វាន សាមីចិប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ ពួក​សាវ័ក​របស់​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​សម​គួរ យទិទំ ចត្តារិ បុរិសយុគានិ អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ឯស ភគវតោ សាវកសង្ឃោ ព្រះ​សង្ឃ​ទាំង​នោះ បើ​រាប់​ជា​គូ​នៃ​បុរស​មាន ៤ គូ បើ​រាប់​រៀង​ជា​បុរស​បុគ្គល​មាន ៨ ពួក នៃ​សាវ័ក​របស់​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​នុ៎ះ, អាហុណេយ្យោ លោក​គួរ​ទទួល​នូវ​ចតុប្បច្ច័យ​ដែល​គេ​នាំ​មក​បូជា បាហុណេយ្យោ លោក​គួរ​ទទួល​នូវ​ទក្ខិណា​ទាន អញ្ជលិករណីយោ ជា​បុគ្គល​ដែល​សត្វ​លោក​គប្បី​ធ្វើ​អញ្ជលីកម្ម អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស ជា​បុញ្ញក្ខេត្ត​ដ៏​ប្រសើរ​របស់​សត្វ​លោក ។
ដោយ​តេជៈ​នៃ​ធម្មទេសនា​នេះ សូម​ទេវតា​ទាំង​មួយហ្មឺន​លោកធាតុ​ជួយ​ពិភត្តិ​រក្សា​ព្រះ​ប្រិយ​មហា​ក្សត្រ ព្រម​ទាំង​ព្រះ​រាជ​វង្សានុវង្ស សូម​ទ្រង់​ប្រសិទ្ធ​ដោយ​ចតុព្វិធពរ គឺៈ អាយុ, វណ្ណៈ, សុខៈ, ពលៈ បរិបូណ៌​ដោយ​តេជានុភាព​បរិហារ​កម្ពុជ​ប្រទេស ឲ្យ​បាន​លុះ​ដល់​នូវ​ឧត្ដម​គតិ​ដោយ​មុហុត្តកាល​ដ៏​រួសរាន់​សម័យ ! ទាំង​សូម​ពុទ្ធបរិស័ទ​គ្រប់​ជាន់ ដែល​បាន​ប្រតិបត្តិ​តាម​សាសនិក​វិធី ក្រោម​អធិបតេយ្យ​នៃ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ឲ្យ​បាន​ប្រកប​ដោយ​សុខភាព​អនាម័យ​ដ៏​បរិបូណ៌ សម​តាម​អធ្យាស្រ័យ​វត្ថុ​បំណង​កុំបី​ឃ្លាត​ឡើយ !
សុជាតកុមារ
រឿងសុជាតកុមារ (​ ចាក សុ​. ប. )
( អ្នកតូចគួរទូន្មានអ្នកធំ ដោយ​ឧបាយ​កល​ )
ក្នុង​កាល​កន្លង​ទៅ​ហើយ​​​ ព្រះ​បាទព្រហ្ម​ទត្ត​សោយ​រាជ​សម្បត្តិ​​ ក្នុង​ក្រុងពារាណ​សី​ កាល​នោះ​ព្រះ​សម្ពុ​ទ្ធ​បរម​គ្រូ​ទ្រង់​សោយ​ព្រះ​ជាតិ​ក្នុង​ត្រកូល​ កុដុ​ម្ពី ក៍​មាននាម​ប្បញ្ញត្តិថា​ សុជាតៈ​ បាន​សិក្សា​សិល្ប​សាស្រ្ត​ចេះ​សព្វ​គ្រប់​ហើយ​ ក៏ទំនុកបំរុង​បំរើ​មាតា​បិតា​ដោយ​គោ​រព​ ។
ថ្ងៃ​មួយ​ជីតា​របស់​សុ​ជាត​កុមារ​ អនិច្ចកម្ម​ទៅ​ កុដុម្ពីក៍​ជាបិតា​របស់សុជាត កុមារ​ មានសេចក្តី​សោក​ស្តាយ​ វិយោគ​យំ​រៀប​រាប់​ អាល័យ​ចំពោះបិតា​នោះ​ក្រៃ​ពេក​ លុះធ្វើ​ឈាប​នកិច្ច​បូ​ជា​សព​រួ​ច​ហើយ​ រើស​ប្រ​មូល​ឆ្អឹង​ខ្ចប់​នឹង​កំណាត់​​សំពត់​ យកទៅ​បញ្ចុះ​ទុក​ក្នុង​ស្តូប​ ដែលសាង​ទុក​ក្នុង​សួន​ដំ​ណាំ​ខាង​​ក្រោយ​​ផ្ទះ​របស់​ខ្លួ​ន ។
រាល់​តែ​ថ្ងៃ បិតា​របស់​សុជាតកុមា​រ​ តែងទៅ​ធ្វើ​កិច្ច​គោរពបូជា​ស្តូប នោះ​ដោយ​មែក​ឈើ​​ ផ្កា​ឈើ​ផ្សេង​ៗ​ ហើយ​ដើរ​​​ប្រទក្សិណ​​យំ​រៀប​រាប់​សោកស្តាយ​ជា​អនេក​ប្បការ​ រូបកាយ​របស់​គាត់​ ក៏​ក្រៀម​ក្រម​សៅ​ហ្មង​ដោយ​ទឹក​ភ្នែក​ ដេក​មិនលក់​បក់មិន​ល្ហើយ​ ភ្លេច​បាយ​ភ្លេច​ទឹក ការងារ​ទាំង​ពួង​ ក៏​អាក់ខាន​ឈប់​ធ្វើ​អស់​ ។
សុ​ជាតកុមារ​ បាន​ឃើញ​​​វិប្បការៈ​របស់​បិតា​​ខុស​ប្រ​ក្រ​តី​ដូច្នេះ​ហើយ​ ក៏​គិត​ថា​ បិតា​អញ​តាំងពី​លោកតា​​អនិច្ចកម្ម​ទៅ​ មាន​តែ​សេចក្តី​ទុក្ខ​សោក​សៅ​តែ​ម្យ៉ាង​ មនុស្ស​ដ៏​ទៃ​ក្រៅពី​អាត្មា​អញមិនមាន​នណារមួយ​ អាចជួយ​ដោះ​ទុក្ខ​គាត់​បាន​ តើ​អញ​នឹង​​រក​ឧបាយកល​ដូច​ម្តេច​​ នឹងរំលត់​សេចទុក្ខ​របស់​គាត់​ ។
មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​ឃើញ​ដូច្នោះ​ហើយ​សង្ស័យ​ណាស់​ ទើបសួរ​ថា​ លោក​សុ​ជាត​ !​ ពី​ពេល​មុន​ ខ្ញុំស្គាល់លោក​ច្បាស់​ថា​ ជា​អ្នកប្រាជ្ញ ជាមនុស្ស​ល្អ​ត្រឹមត្រូវ​ ថ្ងៃនេះ​ខ្ញុំ​មើល​ទៅ​លោក​ ហាក់​ដូច​ជា​មនុស្ស​​​វិកលចរិត ។​ សុជាត​កុមារ​ មិន​អើ​ពើ​នឹង​ពាក្យ​សំដី​របស់​មហា​ជន​ឡើយ​ នៅ​តែ​ធ្វើ​អាការៈ​ដូច្នោះ​យ៉ាង​ព្រ​ងើយ​កន្តើយ​ ហាក់ដូច​ជាមិន​ដឹង​មិន​ឮ​ ។​
កិច្ចការ​ដែល​សុជាត​​កុមារ​ប្រ​ព្រឹត្ត​ធ្វើ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ ក៏​ឮរន្ទឺ​សុះ​សាយ​ពេញ​ពាស​ទីក្រុង​ទាំងមូល​ ។ ជន​ជាញាតិ​មិត្រ​បង​ប្អូន​ បានឮ​ដំណឹង​នោះ​ហើយ​ ក៏​ទៅ​ប្រាប់​ដល់​កុដុម្ពីក៍​ជាបិតា​ថា​ លោក​កុដុម្ពីក៍​ !​ កូនរបស់​លោក​វិកលចរិត​ហើយ​ បានយក​ទឹកនិង​ស្មៅ​ទៅដាក់​ក្បែរមាត់​គោស្លាប់​មួយខាងក្រៅ​ភូមិ​ ហើយ​យំ​សោករៀបរាប់​ ហៅ​ខ្មោច​គោ​នោះ​ឳ្យ​ក្រោកស៊ី​ស្មៅផឹកទឹក. លោកមិនដឹងទេឬ​ ? ។
កុដុម្ពីក៍បានឮដូច្នោះ​ហើយ ទើបហៅកូនមកសួរ​ថា​ កូនសំឡាញ់បិតា​ !​ បិតាឮថាកូនឯង​យំសោក​អា​ឡោះ​អា​ល័យ​ចំពោះ​គោ​ស្លាប់​ ដែលគេ​អោសទៅចោលខាងក្រៅភូមិ​មែនឬ ?​ បាទ ! ខ្ញុំធ្វើយ៉ាងហ្នឹងមែនលោក​ឪពុក, ឳកូនសំឡាញ់ ! ហេតុអ្វី​ក៏​ឆោត​ម្លេះ​ បិតា​សូម​សួរ​កូន​បន្តិច​ កូន​នឹក​ឃើញ​ដូច​ម្តេច​ ?​ បាន​ជា​យក​ស្មៅ​និង​ទឹក​ទៅ​ដាក់​ក្បែ​រ​មាត់​គោ​​ស្លាប់​ ហើយ​យំ​សោក​រៀបរាប់​អង្វរគោ​ឳ្យ​ស៊ី​ស្មៅ​ផឹកទឹក​ ?​ ធ្វើ​ដូច្នេះ​មិនមែនជា​លក្ខណៈ​របស់​​បណ្ឌិតទេ​ ជា​អំ​ពើ​ប្រាស់​ចាក​ប្រយោជន៍​ទាំងពួង ។
ខ្ញុំសូមសួរលោក​ឪពុកបន្តិច​ថា​ ការដែល​លោកឪពុកយំសោកអាឡោះ​អាល័យ​លោកតា​ ដែលអនិច្ចកម្មទៅ​នៅសល់តែ​ឆ្អឹង​ បញ្ចុះក្នុងចេតិយ​ ឥតឃើញ​រូប​ប្រាកដដល់ភ្នែក សូម្បីត្រឹមតែអវយវៈណាមួយ​ ក៏​មើល​មិន​ឃើញនោះ តើលោកតា​នឹង​ត្រឡប់រស់ឡើងវិញ​ដោយ​ការយំសោក​របស់​លោកឪពុកនោះ​ឬ ? សូមលោកឪពុកពិនិត្យមើល តើអំពើរបស់ខ្ញុំនិងលោក​ឪពុកខាង​ណាគ្រាន់បើជាង​ ? ។​
កុដុម្ពីក៍​ បានស្តាប់​​ពាក្យសំដី​ដែលសម​ហេតុ​ផល​ របស់​បុត្រហើយ​ក៏​គិត​ថា​ កូនរបស់​អញ​ជាបណ្ឌិត​ មានប្រាជ្ញា​អាច​​ជួយដោះទុក្ខ​របស់អញបានដោយ​ឧបាយ​ដ៏ប្រសើរ. ទើបនិយាយ​នឹង​កូន​ថា​ ម្នាល​សុជាត ! ឪពុក​ត្រេក​អរ​ណាស់​ អ្នកបានគិតរក​ឧបាយ​បង្ហាញ​ឪពុកឳ្យដឹងច្បាស់​ នូវការ​មិន​ទៀង​របស់​សង្ខារ​បាន​ដោយ​ជាក់​ច្បាស់​​ចាប់​តាំង​ពីពេលនេះទៅ ឪពុកអស់សេចក្តីទុក្ខ​សោកអាឡោះ​អាល័យ​ទៀត​ហើយ​ ​។ បិតារបស់សុជាកុមារ​ ក៏​អស់​សេចក្តី​សោក​ចំពោះ​បិតា​តាំងពីថ្ងៃ​នោះ​​ទៅ ៕
ឧកញ៉ាវៀត
ការពារបន្ទាយពោធិ៍សាត់
ឯសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា តាំងពីបានឈ្នះសង្គ្រាម សម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ និងចៅពញាចក្រីកែវមក ទ្រង់ក៏តាំងឱ្យផ្ដើមកេណ្ឌប្រមូលកងទ័ពថែមទៀត។ ថ្ងៃមួយនោះ ទ្រង់ជ្រាបថា សម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ និងចៅពញាចក្រីកែវ លើកទ័ពត្រឡប់មកបោះចោមបន្ទាយម្ដងទៀត តែពុំទាន់ឃើញចូលវាយ។ យប់នោះ ទ្រង់ចាត់ចែងតែងនាយកង នាយទ័ព តាមចំនួនដែលត្រូវការ ទ្រង់តាំងចៅពញាតេជៈសុខ កូនពៅនៃពញាពេជ្រឱ្យគ្រងងារជា "សេនាបតី" ធ្វើជាទ័ពមុខ ឃុំពល ៥០០០ នាក់ ឱ្យចៅពញាសួគ៌ាលោកទេពជាកូនទី៣ របស់ពញាពេជ្រធ្វើជាមេទ័ពឃុំពល ៥០០០ នាក់ ទៅនៅទល់មុខទ័ពនៃចៅពញាចក្រីកែវ និង នៃសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ ដែលមានពល ៣០០០០ នាក់ ជាទ័ពមុខ។ ព្រះចន្ទរាជាទ្រង់ពល ១៥០០០ នាក់ ជាទ័ពហ្លួង លើកតាមទៅជាក្រោយ រួចទ្រង់ឱ្យចៅពញាយសរាជា ជាព្រះភាគិនេយ្យ និង ឧកញ៉ាវៀត ជាព្រះពិលៀង ឃុំពល ៣០០០ នាក់ នៅរក្សាបន្ទាយ។ លុះចាត់ទ័ពស្រេច ហើយល្មមពេលព្រះចន្ទចរត្រង់ចំពីលើទ្រង់ហើយ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជាក៏អុជ ទៀន ធូប ភ្ញី ផ្កា តាំងធ្វើនមស្ការ ទ្រង់ប្រតិស្ថានដល់គុណព្រះរតនត្រ័យ និង ព្រះព្រហ្ម បរមឥន្ទ្រាធិរាជ ព្រមទាំងទេវតាទាំងឆកាមាសួគ៌ ដែលមានឫទ្ធីសក្ដិសិទ្ធិ និង អ្នកតាឃ្លាំងមឿងថា: "ឱ្យយើងខ្ញុំមានជ័យជំនះឈ្នះបានសេចក្ដីសុខ ទាំងរេហ៍ពលសកលយោធា" ។ ទ្រង់បួងសួងស្រេចហើយ ស្ដេចឡើងគ្រងព្រះទីនាំងពិជ័យគជេន្ទ្របវរសសុទ្ធដ៏ប្រពៃ។ ខណៈនោះស្រាប់តែឮសូរហ៊ោក្រោមប្រថពីលើអាកាសដាសកក្រើករំពើកទាំងផែនដី។ សូរសព្ទទាំងនោះ អស្ចារ្យពន់ប្រមាណណាស់។ ព្រះបរមក្សត្រក្សាន្តទ្រង់ឱ្យវាយគង ទូងភេរី លើកយោធាចេញទៅទាំង ៤ កង តំរង់ទៅបន្ទាយសម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ និង ចៅពញាចក្រីកែវ។
សម្ដេចចៅហ៊្វាកៅ និង ចៅពញាចក្រីកែវបានដឹងហើយ ក៏ដេញកងទ័ពឱ្យបាញ់ត។ ក្នុងពេលដែលកងទ័ពកំពុងតែបាញ់ចាក់កាប់គ្នានោះ កងទ័ពខាងសត្រូវគឺខាងលោកកៅ និងលោកកែវទាំងប៉ុន្មាននោះ ក៏ស្រាប់តែឮសូរសន្ធឹកនៃទ័ពជាច្រើនកងព័ទ្ធពីក្រោយខ្នងខ្លួន។ សូរសព្ទហ៊ោនោះលាន់ឮកក្រើករំពើកទាំងក្រឡាប្រឹថពីដូចជាស្នូររន្ទះ ឬ ដូចជាភ្នំរលំមកលើទ័ពរបស់ខ្លួន។ សូរសព្ទនេះកើតឡើង ដោយសារខ្មោចពញាពេជ្រ កេណ្ឌបិសាចមកជួយ។ ខណៈនោះ នាយកងទ័ព សេះ ដំរី ខាងសត្រូវក៏ផ្អើលវឹកវរជាន់ជល់ដួលអស់សេនាទាហានខាងខ្លួនឯង។ រេហ៍ពលខាងសត្រូវ ក៏បែកទ័ពរត់យកតែអាយុជីវិតគ្រប់ខ្លួនទីទៃៗគ្នា។
ចៅពញាសួគ៌ាលោកកែវ (ទេព) និង ចៅពញាមហាសេនាសង្គ្រាមសុខ ក៏ដេញរេហ៍ពលឱ្យចូលចោមកងទ័ពចៅពញាចក្រីជិតជុំវិញ។ ចៅពញាចក្រីកែវឃើញដូច្នោះ ក៏លោតឡើងជិះដំរីបរចូលទៅតទល់ជាមួយនិងចៅពញាសួគ៌ាលោកកែវ (កែវតទល់នឹងកែវ) លុះទៅជិតទៀបនឹងបានប្រកាប់ជាមួយ និងចៅពញាសួគ៌ាលោកទៅហើយ ក៏ស្រាប់តែដំរីជំនិះនៃចៅពញាចក្រីកែវនោះភ្ញាក់ផ្អើលបោលពេញទំហឹងបណ្ដាលឱ្យដូចគេគ្រវាត់ធ្លាក់ខ្លួនចៅពញាចក្រីទៅលើភ្លុកដំរីជាជំនិះនៃចៅពញាសួគ៌ាលោក។ ភ្លាមនោះ ចៅពញាសួគ៌ាលោក ក៏កាប់ពញាចក្រីនឹងដាវដាច់កស្លាប់មួយរំពេច។ រេហ៍ពលខាងចៅពញាចក្រីកែវឃើញនាយស្លាប់ហើយមិនហ៊ានតទល់ទៅទៀតទេ ក៏បែកទ័ពរត់ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅទីទៃៗអស់។
ពញាសួគ៌ាលោកកែវ (ទេព) និងចៅពញាសេនាសង្គ្រាមសុខ កាលបានជ័យជំនះហើយ ក៏នាំយកក្បាលចៅពញាចក្រីកែវ ទៅក្រាបបង្គំទូលសម្ដេចពញាចន្ទរាជាសូមទ្រង់ជ្រាបគ្រប់ប្រការ។ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ទ្រង់មានព្រះអំណរណាស់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនៃមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិលៀងសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិលៀងនៃមានជ័យ
ផែនការក៥
ផែនការក៥ ឬអាចហៅបានថាវាំងននឫស្សី (ភាសាអង់គ្លេស៖ Bamboo Curtain) គឺជាកិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាដែលចាប់អនុវត្តឡើងពីឆ្នាំ១៩៨៥ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៩ ក្នុងគោលបំណងចង់បិតច្រកផ្លូវគ្រប់ប្រភេទនៅភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីរារាំងកុំឱ្យពួកខ្មែរក្រហមវាយលុកចូល។ ផែនការក៥ បានបំផ្លិចបំផ្លាញទាំងធនធានមនុស្សនិងធនធានធម្មជាតិនៅប្រទេសកម្ពុជាដោយសារការប្រើពលរដ្ឋខ្លួនឯងឱ្យធ្វើកិច្ចការពលកម្មធ្ងន់ៗច្រើន ការដាក់គ្រាប់មីន ការជីកលេណដ្ឋានប្រយុទ្ធ និងការកាប់ព្រៃឈើជាដើម។
ផ្ទៃរឿង
បន្ទាប់ពីរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានផ្តួលរំលំនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ ពួកខ្មែរក្រហមក៏នាំគ្នារត់គេចទៅក្បែរព្រំដែនប្រទេសថៃ។ ដោយមានជំនួយពីប្រទេសថៃ និងមហាអំណាចលាក់មុខមួយចំនួនទៀត ប៉ុល ពតក៏អាចប្រមូលកងជីវពលខ្លួនប្រមាណពី ៣០,០០០ ទៅ ៣៥,០០០ នាក់ឡើងវិញឱ្យជុំគ្នានៅតំបន់ព្រៃភ្នំនៃព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ។ នៅកំឡុងដើមទស្សវត្ត ១៩៨០ កងកម្លាំងខ្មែរក្រហមក៏ចាប់រីកលូតលាស់ឡើងទាំងចំនួននិងកម្លាំងហើយបានទទួលគ្រឿងសព្វាវុធជាច្រើនពីបរទេស។ គ្រឿងសព្វាវុធភាគច្រើនគឺបានមកពីចិននិងអាមេរិកដោយបញ្ជូនតាមប្រទេសថៃមក ហើយម៉្យាងវិញទៀតនោះ កងកម្លាំងខ្មែរក្រហមក៏ទទួលបានជំនួយខ្លះៗដែរពីកងយោធពលភូមិន្ទថៃ។
ពីមូលដ្ឋានទ័ពសម្ងាត់នៅក្នុងព្រៃភ្នំតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ កងទ័ពខ្មែរក្រហមបានបើកយុទ្ធនាការយោធាប្រយុទ្ធប្រឆាំងឥតឈប់ឥតឈរទៅនឹងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា (សបក)។ សត្រូវខ្មែរក្រហមមិនមែនមានតែកងទ័ពបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជារបស់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាតែមួយនោះទេ កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាមនៃសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមក៏ត្រូវជាសត្រូវបង្ហូរឈាមជាមួយនឹងខ្មែរក្រហមផងដែរ។
បរិយាកាសនៃសង្គ្រាមតាមព្រំដែនគឺដើរទៅតាមរដូវនៃប្រទេសកម្ពុជាគឺមានរដូវប្រាំង និងរដូវវស្សា។ ជាទូទៅ កងកម្លាំងវៀតណាមច្រើនធ្វើប្រតិបត្តិការវាយលុកនៅរដូវប្រាំង ចំណែកឯខ្មែរក្រហមវិញបានវាយតបវិញនៅរដូវវស្សា។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ ពួកវៀតណាមបានផ្តើមការវាយលុកដ៏ធំមួយមកលើមូលដ្ឋានទ័ពខ្មែរក្រហមមួយនៅភ្នំម៉ាឡៃនៃជួរភ្នំក្រវាញ តែពុំបានទទួលជោគជ័យ។
សង្គ្រាមតាមព្រំដែននេះបានផ្តល់ផលវិបាកយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ សបក ក្នុងការកសាងប្រទេសជាតិឡើងវិញ និងការបង្រួបបង្រួមតំបន់រដ្ឋបាលខ្លួន។ ការកាន់កាប់របស់ សបក នៅតាមខេត្តជាប់នឹងព្រំដែនប្រទេសថៃគឺមានលក្ខណៈធូរស្រាលមែនទែន ដោយសារតែមានវត្តមានក្រុមខ្មែរក្រហមនៅទីនោះ។
ប្រតិបត្តិការ
ស្ថាបត្យករនៃផែនការក៥ គឺលោកឧត្តមសេនីយ៍វៀតណាមម្នាក់ឈ្មោះឡេ ឌឹកអាញ់ដែលកាលនុះត្រូវជាមេបញ្ជាការកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាមនៅកម្ពុជា។ លោកបានលើកយកចំណុចចំនួន ៥ ដែលអាច"ការពារ"ប្រទេសកម្ពុជាពីខ្មែរក្រហមបាន។ ចំណុច ៥ ទាំងនោះគឺបានមកពីពាក្យ៖ កេណ្ឌ កម្លាំង កាប់ព្រៃ ការពារ និងកម្ពុជា។ កម្មករខ្មែរស្ទើរទាំងអស់ដែលបានចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការនេះគឺមិនបានដឹងពាក្យថា"ក៥"ហ្នឹងគឺតំណាងឱ្យអ្វីឡើយ។
ផែនការក៥ បានចាប់ផ្តើមដំណើរការឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨៤។ ប្រជាជនខ្មែរប្រុសៗពេញកម្លាំងត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលហើយនិងពួកវៀតណាមកេណ្ឌយកទៅធ្វើជាឈ្នាន់ជាន់ដើម្បីឱ្យផែនការនេះដំណើរការទៅមុខ។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើននាក់ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យកាប់ព្រៃព្រឹក្សានៅជុំវិញខេត្តភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា។ គោលបំណងរបស់រដ្ឋាភិបាល សបក និងយួនគឺចង់ឱ្យដីនៅតំបន់នោះក្លាយជាវាលលំហដ៏ធំមួយដែលអាចធ្វើឱ្យពួកគេងាយស្រួលក្នុងការសង្កេតមើលទាហានខ្មែរក្រហមនិងមិនចាំបាច់ត្រូវប្រយុទ្ធតតាំងនៅក្នុងព្រៃដ៏ក្រាស់។
របងការពារក៥ ប្រមាណ ៥០០ គីឡូម៉ែត្រត្រូវបានដាក់ព័ទ្ធទៅតាមបណ្តោយខ្សែនៃវាលនោះ។ មីនគ្រប់ប្រភេទត្រូវបានកប់ពង្រាយនៅតំបន់ទាំងនោះ គេបានប៉ាន់ស្មានថាក្នុងដីមួយគីឡូម៉ែត្រគឺមានមីនប្រមាណដល់ទៅ ៣,០០០ គ្រាប់ឯណោះ។
លទ្ធផល
ចំនួនភាគរយនៃធនធានធម្មជាតិនៅប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានធ្លាក់ចុះជាលំដាប់ដោយសារតែប្រតិបត្តិការនៃផែនការក៥ នេះឯង។ សកម្មភាពបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិទាំងនោះបានបណ្តាលឱ្យប្រទេសកម្ពុជាមានចំនួនព្រៃឈើនៅសល់យ៉ាងតិចតួចបំផុត អស់ជម្រកសម្រាប់សត្វព្រៃ និងបានបន្សល់ទុកនូវដីដែលមានលក្ខណៈខូចខាតច្រើន។ កន្លែងដែលដាច់ស្រយាលជាច្រើនដូចជាតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញដែលពីដើមឡើយពុំសូវមានមនុស្សណាមកបោះជំហានលើឡើយ ក៏ត្រូវបានក្លាយជាបន្ទាយនិងមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ខ្មែរក្រហមនៅក្នុងទស្សវត្ត ១៩៨០។ ជួរភ្នំនេះបានទទួលផលប៉ះពាល់ខ្លះៗដែរពីសង្គ្រាម តែបច្ចុប្បន្នវាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាតំបន់ដែលសម្បូរជីវៈចម្រុះបំផុតនៅកម្ពុជា។
ចំណែកឯលទ្ធផលខាងផ្នែកយោធានៃផែនការក៥ វិញគឺត្រូវបានទទួលបរាជ័យទាំងស្រុងដោយគេឃើញថាពួកខ្មែរក្រហមចេះតែរកឃើញផ្លូវថ្មីចូលមកវាយលុកជានិច្ច ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមានភាពពិបាកដល់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាក្នុងការរក្សាស្ថេរភាពនៅភាគខាងជើងប្រទេស។
ផែនការក៥ នេះមានលក្ខណៈផ្ទុយស្រឡះពីអ្វីដែល សបក បានមើលឃើញ។ រដ្ឋាភិបាល សបក បានមើលឃើញថាផែនការនេះនឹងជួយឱ្យប្រទេសកម្ពុជាគេចផុតពីកណ្តាប់ដៃរបស់ពួកខ្មែរក្រហម។ ការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាល សបក គឺត្រូវទទួលបរាជ័យ ហើយផលចំណេញត្រូវបានទៅលើសត្រូវរបស់ខ្លួនទៅវិញ។ កសិករខ្មែររាប់ពាន់នាក់ដែលធ្លាប់ស្វាគមន៍នូវការមកដល់របស់កងយោធាវៀតណាមដោយគិតថាពួកគេបានរំដោះខ្លួនឱ្យគេចផុតពីរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ បានចាប់កើតការមិនពេញចិត្តជាខ្លាំងជាមួយនឹងផែនការក៥។ ពួកគេនីមួយៗត្រូវបានបែកបាក់ចេញពីគ្រួសារជាលើកទីពីរដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលនៃរបបថ្មីនោះបានចាត់បញ្ជាឱ្យពួកគេទៅកាប់ព្រៃព្រឹក្សានៅឯតំបន់ដាច់ស្រយាល។ ម៉្យាងវិញទៀតនោះ ពួកគេបាននាំគ្នាគិតថា ការកាប់ព្រៃនោះនឹងមិនផ្តល់ផលចំណេញអ្វីឱ្យពួកគេនិងរដ្ឋាភិបាល សបក ឡើយ។ ការមិនពេញចិត្តរបស់កម្មករនិងកសិករខ្មែរទាំងនោះក៏កាន់តែកើនឡើងខ្ពស់បន្ថែមនៅពេលដែលពួកគេបានយល់ដឹងថា កិច្ចការដែលរដ្ឋាភិបាល សបក បានចាត់ឱ្យពួកគេធ្វើនោះគឺមិនមានអ្វីខុសប្លែកពីរបបខ្មែរក្រហមនោះទេ។ អ្នកទាំងនោះត្រូវបង្ខំចិត្តធ្វើកិច្ចការនៅក្នុងបរិស្ថានដែលកខ្វក់គ្មានអនាម័យ សម្បូរទៅដោយសត្វមូស និងខ្វះស្បៀងអាហារលើកកម្លាំងជាដើម។ ជាលទ្ធផល កម្មករខ្មែរជាច្រើនត្រូវស្លាប់ដោយសារជំងឺគ្រុនចាញ់ ការធ្វើពលកម្មហួសកំណត់ និងពុំមានចំណីអាហារគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីសងកម្លាំងពលកម្ម។
ដោយសារផែនការក៥ នេះហើយបានជាប្រទេសកម្ពុជាសព្វថ្ងៃត្រូវប្រឈមមុខជាមួយនឹងបញ្ហាគ្រាប់មីន ជាពិសេសគឺនៅតំបន់ក៥ នឹងឯង។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ គេបានប៉ាន់ស្មានថាជនជាតិខ្មែរប្រមាណ ៦,០០០ នាក់ត្រូវធ្លាក់ខ្លួនក្លាយជាជនពិការជើងដោយសារតែគ្រាប់មីនដែលបន្សល់ទុកពីសង្គ្រាម។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រោះមហន្តរាយបរិស្ថាននៅអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊ុន សែន
សារាយអណ្ដែត ចង្ហាន់ហុយ
ព្រះទីនាំងចក្រពត្តិ រឺ​ សារាយអណ្ដែត ចង្ហាន់ហុយ ជាប្រភេទទូក-ងសំរាប់កងទ័ពវាមានល្បឿនលឿនបើតាមដំណាលក្នុងពង្សាវតារបានពោលថា ទូកនេះមានល្បឿនដែលសូម្បីតែចង្ហាន់លោកទៅវិញទៅមកគឺនៅតែក្ដៅហុយៗដដែល មានន័យថាវាមានល្បឿនលឿនណាស់។ ទូកនេះកសាងនៅសម័យព្រះបាទឝ្រីឝៅគន្ធបទ តំកល់នៅវត្តមួយនៅខែត្រអមរគីរិន្ទបូរ។
ប្រគល់ឱ្យព្រះបាទចន្ទរាជាជាទូកចំបាំង
សូមថ្វាយព្រះពរ ទូក-ងនេះ ឈ្មោះ "សារាយអណ្ដែត" កាលចុងផែនដីនៃព្រះបាទឝ្រីឝៅគន្ធបទបរមបពិត្រ ជាសម្ដេចព្រះរៀមនៃទ្រង់ដែលកើតចលាចល ព្រោះស្ដេចកនសព្វថ្ងៃនេះអាចក្ដី បានលាក់ទុកឈើដែលធ្វើជាទូកពុំទាន់ហើយនោះ ទុកចោលនៅវាលមួយ ឆ្ងាយពីព្រៃចំងាយ ៦ សិនប្លាយ។ ដល់ខែប្រាំងរាំងរឹះ ត្រូវថ្ងៃក្ដៅ មានហ្វូងដំរីព្រៃ ទៅបោចសារាយត្រឹបបឿនយកទៅគ្របលើឈើដែលធ្វើទូកនេះមិនឱ្យត្រូវថ្ងៃក្រែងប្រេះឆា។ លុះស្រុកសាន្តត្រាណបន្តិចទៅអាចក្ដីក៏នាំសិស្សានុសិស្សទៅកាប់ចាំងឈើនោះធ្វើជាទូក-ង។ លុះយកទូកនេះមក អុំទៅអាចក្ដី ក៏ឃើញថា ទូកនេះលឿនជាងទូកទាំងពួង។ ហេតុនេះហើយបានជាអាចក្ដីឱ្យឈ្មោះទូកនេះថា "សារាយអណ្ដែត" មួយទៀតកាលពីខែវស្សាអាចក្ដីជិះទូកនេះទៅបិណ្ឌបាតឯស្រុកមហានគរ (គួរតែស្រុកសានគរ) អាចក្ដី ត្រឡប់វិលមកវិញទាន់ពេលឆាន់ ហើយចង្ហាន់ក៏នៅហុយៗ។ ហេតុនេះហើយ បានជាមានពាក្យហៅថា "ទូកចង្ហាន់ហុយ"។ អាចក្ដីយល់ថា ទូក-ងនេះលឿនលើសចំឡែកនឹងទូកទាំងពួង ជារបស់អស្ចារ្យក្នុងព្រះនគរបានជាអាចក្ដីនាំមកថ្វាយព្រះមហាបពិត្រ។
សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់មានព្រះអំណរណាស់ ទ្រង់ថ្វាយអភិវន្ទនកម្មហើយត្រាស់ថា "ព្រះជីតុន ឱ្យទូកនេះមកញោមៗមានអំណរណាស់ តែសព្វថ្ងៃនេះញោមនៅទ័លពេក។ បើទៅថ្ងៃមុខ ញោមបានព្រះនគរមកកាលណាញោមនឹងតបស្នងព្រះគុណឱ្យគាប់ព្រះទ័យពុំខានឡើយ"។
លំដាប់នោះសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះអង្គឱ្យមន្ត្រីមុខងារទទួលទូកនោះ ហើយបញ្ចុះពួកស៊ីថាយ ១២៤ នាក់អុំទៅមហានគរវត្តល្បងមើល។ លុះទូកនោះត្រឡប់មកវិញបាយដែលដាំនោះនៅក្ដៅហុយៗនៅឡើយ ដូចព្រះថេរដីកានៃចៅអធិការនោះថ្វាយព្រះពរមែន។
សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចមានព្រះតំរាស់ប្រាប់មន្ត្រីទាំងពួងថា "យើងមានភ័ព្វវាសនាល្អណាស់ខាងជើងគោក យើងបាន "ព្រះពិជ័យគជេន្ទ្រ" សសុទ្ធជាព្រះទីនាំងខាងជើងទឹក យើងបានទូក-ង "សារាយអណ្ដែត" ជាព្រះទីនាំងលឿនដូចខ្យល់"។ រួចទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឱ្យភ្នាក់ងារទទួលធ្វើរោង ដាក់រក្សាទូកទិព្វនោះ។ ទ្រង់តាំងនាមទូកនោះថា "ព្រះទីនាំងចក្រព័ត្រ"។
ការពារអាណាខែត្រភ្នំពេញ និង លង្វែក
ក្រោយមក​ក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល ព្រះ​បរមខត្តិយា​ចន្ទរាជា ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​តែង​សំពៅ​ពីរ​ផ្ទុកទំនិញ​ទៅ​ស្រុក​ជ្វា​ម៉ាឡាយូ ហើយ​ទិញ​បាន​កាំភ្លើង​ធំ​ ១០០ កាំភ្លើង​តូច​ ១០០០​ ដើមថែម​លើ​កាំភ្លើង​ចាស់​ទុក​រក្សា​ព្រះ​នគរ។ ឯ​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​អម្ចាស់​ត្រើយ​ខាងកើត​កាល​ជ្រាប​ថា សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា​ទិញ​កាំភ្លើង​បាន​ជាច្រើន​មក​ទុកសំរាប់​ព្រះ​នគរ​ ហើយព្រះ​អង្គ​ក៏​ឲ្យធ្វើ​សំពៅ​ពីរ​ផ្ទុកទំនិញ​ទៅ​លក់​ឯ​ស្រុក​ម៉ាឡាយូ​ដែរ ហើយ​ទិញ​បាន​កាំភ្លើង​ធំ ​១៥០ កាំភ្លើង​តូច ​៣០០០​ ដើម។ លុះ​សំពៅ​នោះ​វិល​មក​វិញខ្យល់​ផាត់​សំពៅ​មួយ​ទៅ​ជាប់​ពាម “ប្រហែលជា​ពាម​មាត់ជ្រូក” សំពៅ​មួយទៀត​ជាប់​នៅ​ស្រុក​កំពត។ ពេល​នោះ​នាយកង​ស្រុក​ពាម ស្រុក​កំពតចាប់​បាន​សំពៅ​មួយ​យក​បាន​កាំភ្លើង​ធំ​ ១៥០ កាំភ្លើង​តូច ​៣០០០​ ដាក់​ទុក​ក្នុង​រទេះ​ឲ្យ​មេឃុំ​នាំ​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះបាទ​ អ្នក​អម្ចាស់​នៅ​ខែត្របរិបូណ៌។ ព្រះបាទ​ជា​អម្ចាស់​ត្រើយ​ខាងលិច កាល​ទ្រង់​ទត​ឃើញ​បំរើនាំ​គ្រប់សព្វ​សាស្ត្រាវុធ​មក​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ ថ្វាយ​ហើយ​ទ្រង់​ព្រះ​អំណរ​ណាស់។ ទ្រង់​ប្រោស​ព្រះ​រាជទាន​រង្វាន់​ដល់​មេទ័ព​មេកង​នោះ​ជា​ច្រើន។
ចន្ទរាជាលើកទ័ពមកវាយស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ
សម្ដេចព្រះ​បរមបពិត្រ​ខត្តិយា​ចន្ទរាជា ជា​អម្ចាស់​ជីវិតលើត្បូង ព្រះ​អង្គ​លើក​ពិជ័យសង្គ្រាម​មក​ដល់​ស្រុក​ឧដុង្គ​ហើយ ស្ដេច​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​ចេតិយ ព្រះ​បដិមា ហើយ​ស្ដេច​ត្រឡប់​មក​គង់​ព្រះ​ពន្លា​វិញ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​ចាត់​កងទ័ព​ជា​ច្រើនកង៖ ទាំង ​៤​ កងឃុំ​ពល ​៥០០០០ ​នាក់​លើក​ជា​ទ័ពជើងគោក​ទៅ​ខែត្រ​កំពង់សៀមឆ្លង​ទៅ​មាត់​ឃ្មុង និង​ភ្នំ​ពានជាំងស្ទាក់ផ្លូវ​កុំឲ្យ​សម្ដេចចៅពញា​កំហែងជា​ឪពុកក្មេក​ ព្រះស្ដេច​កនលើក​ទៅ​ជួយ​ព្រះស្ដេច​កន​បាន។ ទើប​ព្រះ​អង្គ​ចាត់​ទ័ព​មួយ​ផ្លូវ​ទៀត៖ ឧកញ៉ា​មហាមន្ដ្រី ឃុំ​ពល ​៥០០០​ នាក់ជា​ទ័ព​បង្កប់ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​ផ្ដាំ​ឲ្យ​ធ្វើ​តាម​គ្រប់​ប្រការ។ ព.ស ​២០៦៨, គ.ស​ ១៥២៥, ម.ស​ ១៤៤៦, ច.ស ​៨៨៦ ឆ្នាំវក ​ឆស័ក សម្ដេចព្រះ​បរមខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា លុះ​ទ្រង់​ចាត់​ទ័ព​ស្រេច​ហើយ ស្ដេច​ចូល​ស្រង់​ទ្រង់គ្រឿង​រង្គ​សង្គ្រាម​យុទ្ធ​បរិសុទ្ធ​នូវ​គ្រឿង​កកុធភ័ណ្ឌ ព្រះ​ហោរា​ថ្វាយ​ពិជ័យ​ឫក្ស​ព្រះរាជ​គ្រូ​បុរោហិត ថ្វាយ​ទឹក​ស័ង្ខ ទឹក​កុណ្ឌី ទឹក​ក្លស់ ផ្លុំ​ត្រៃ​ស័ង្ខ ក្រុម​សុរិយា​តូរ្យតន្ដ្រី វាយគង ទូងស្គរ ខ្ទ័រ​ខ្ទារ ទាំង​ក្រឡា​ប្រឹថពី ស្ដេច​គង់​ព្រះ​រាជយានព្រម​ដោយនូវ​ស្វេតច្ឆត្រ​ស​ ៩ ​ជាន់ និង​ចាមរបៃមន់ សែនត្វាន់ ទង់ ឆត្រ​លឿង ខៀវ សព្រាតឆ្លុះ​ស​សែង ព្រះ​សុរិយា​ស្ដេច​យាង​គង់​ព្រះ​ទីនាំងចក្រពត្ដិ​សារាយអណ្ដែត។ ឯ​អស់​មន្ដ្រី​សេនារេហ៍ពល​សឹង​ជិះទូក​ហ៊ោ​ទូក-​ង មួង យោង​ពីមុខនៅ​ពីក្រោយតាម​អណ្ដាប់​អណ្ដោយលើក​ចេញ​ទៅ​ប្រថាប់​ទ័ព​នៅ​ព្រះ​ប្រសប់ឈប់​ចាំ​ស្ដាប់​សូរសព្ទ​គ្រប់​កង​ដែល​លើក​ទៅ។ ផ្លូវ​ខាង​ណា​ទន់​នឹង​បាន​ទៅ​ជួយ​ខាង​នោះ។
ទូកត្រូវបានខ្ទេច
ក្នុងគ្រា ព.ស ២១០០, គ.ស ១៥៥៦, ម.ស ១៤៧៨, ច.ស. ៩១៨ ឆ្នាំរោង អដ្ឋស័កនោះ ចៅអធិការវត្តព្រះពុទ្ធលាយល័ក្ខណ៍ លោកគង់ទូកសារាយអណ្ដែតនោះទៅបិណ្ឌបាត្រឯនគរវត្ត ព្រមដោយនូវព្រះភិក្ខុសាមណេរជាសិស្សានុសិស្ស។ លុះត្រឡប់មកវិញ លោកអុំពានទៅលើអន្លង់ឆ្លាម ឆ្លាមកាត់ទូកព្រះទីនាំចក្រពត្តិ សារាយអណ្ដែតនោះដាច់ជាពីរកំណាត់ខាងកន្សៃ ស្លាប់មនុស្ស ៤៦ នាក់ នៅខាងក្បាល និងកណ្ដាលនោះមានតែចៅអធិការ និងបរិស័ទ ៨៥ នាក់មកដល់ត្រើយឈប់ហើយ ទើបទឹកហូរចូលលិចទូក-ងព្រះទីនាំងនោះទៅ។ ព្រះបាទបរមបពិត្រទ្រង់ជ្រាប ទ្រង់រំពឹងដោយទិព្វញ្ញាណយល់ថា ទូកនេះជាសំរាប់ចំបាំងប្រាបប្រាមរាជសត្រូវ ឥឡូវតាំងពីពេលនេះតទៅអស់រាជសត្រូវហើយបានជាទេវតាឱ្យនិមិត្តដូច្នេះ។ ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការតែប៉ុណ្ណេះចប់ហើយស្រាប់តែឮសូរតូរ្យតន្ត្រីទាំង ៨ ទិស បណ្ដាខ្ញុំរាជការដែលក្រាបបង្គំគាល់ទាំងប៉ុន្មានក៏សឹងសរសើរព្រះប្រាជ្ញាបារមីគ្រប់ៗគ្នា។ ទើបព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ក្រុមមុខងារឱ្យទៅតាមយកកន្សៃ ទូកសារាយអណ្ដែត ដែលដាច់លិចនោះបានមកវិញហើយ។ ទ្រង់ឱ្យកាត់ទូកសារាយអណ្ដែតខាងក្បាលឱ្យប្រវែងខាងកន្សៃសាងរូបព្រះមហាអានន្ទ ព្រះសារីបុត្រ។ លុះសាងជាសូរេចហើយ ស្ដេចឱ្យធ្វើបុណ្យអភិសេកទេសនាឆ្លង ៧ ថ្ងៃជាសូរេចការបុណ្យនោះ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទូកចំបាំងសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទូកចំបាំងនៃអាណាចក្រមានជ័យ
ថូនទាសី
រឿង​ ថូនទាសី ​គឺ​ជា​ឧទាហរណ៍​មួយ​ដែល​បង្ហាញ​ពី​ការ​ឈ្នានីស​ និង​ព្យាបាទ​របស់​ព្រាហ្មណ៍​សាសនា​មក​លើ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា។
ក្នុង​ពុទ្ធកាល ថ្ងៃមួយ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​បរម​គ្រូ​ ស្តេច​យាង​ទៅ​ដែន​កោសល ជាមួយ​នឹង​ភិក្ខុ​សង្ឃ ៥០០អង្គ ទ្រង់​យាង​ចូល​ទៅ​សម្រាក​ព្រះ​កាយកក្នុង​ថូ​នគ្រាម​ ដើម្បី​កំចាត់​បង់​នូវ​មិច្ឋាទិដ្ឋិ​របស់​ពួកព្រាហ្មណ៍​ក្នុង​ថូន​គ្រាម​នោះ។ ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ​បាន​លឺ​ដំណឹង​ថា​ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ព្រម​ទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ ស្តេច​យាង​និមន្ត​មក​ដល់​ត្រើយ​ស្ទឹង​ខាង​នាយ​ បម្រុង​នឹង​ឆ្លង​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ថូន​គ្រាម​ហើយ ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ព្រិទ្ធាចារ្យ​ទាំង​ឡាយ​បាន​ប្រកាស​ប្រាប់​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ​ជា​បរិស័ទ​ថា យើង​ទាំង​អស់​គនា​មិន​គប្បី​គួរ​សម​រាប់​រក​ឲ្យ​វត្ថុ​អ្វី​ដល់​សមណគោតម​ឡើយ។ ម្យ៉ាង​ទៀត​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​ ត្រូវ​អូស​ទូក​ឡើង​ពី​កំពង់​​ឲ្យ​អស់​ ហើយ​រុះ​ស្ពាន​ចោល​ចេញ ទាំង​សាលា​សំណាក់​ក៏​ត្រូវ​រុះ​ស្បូវ​រើ​រនាប​ឲ្យ​អស់ បើ​អ្នក​ណា​មួយ​ទៅ​គួរ​សម​ឲ្យ​វត្ថុអ្វី​ដល់​សមណ​គោតម និង​ភិក្ខុសង្ឃ ត្រុវ​ធ្វើ​ទោស​ង្នក​នោះ​ដល់​ជីវិត​។ ប្រះ​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ជ្រាប​វិប្បការៈ​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ដូច្នោះ​ហើយ ក៏​នា​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង​ ៥០០​ ហោះ​ឭដ៏អាកាស​ ឆ្លង​ស្ទឹង​ទៅ​ចុះ​ត្រង់​កណ្តាល​ស្រុក​នោះ ទ្រង់​និមន្ត​ទៅ​គង់​ក្រោម​ម្លប់​ឈើ​មួយ​ដើម​ក្បែរ​អណ្តូង​ទឹក។