cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
កូរ៉េខាងត្បូង
រាជវង្សបង្រួបបង្រួម
រូបភាពតូច|ព្រះបរមរាជវាំងឆាំងដក់, ព្រះបរមរាជវាំងដ៏អស្ចារ្យមួយក្នុងចំណោមមហាវិមានទាំងប្រាំដែលត្រូវបានសាងសង់កំឡុងពេលសម័យចូសន់និងបេតិកភណ្ឌពិភពលោកមួយទៀតរបស់អង្គការយូណេស្កូ នៅឆ្នាំ៩៣៦ បីក្រោយអាណាចក្រត្រូវបានបង្រួបបង្រួមដោយវ៉ាំងកន់ កូនចៅរបស់អភិជនកូគូរ្យ៉ ដែលបានបង្កើតកូរ្យ៉ជារដ្ឋស្នងតំណែងរបស់កូគូរ្យ៉  អាណាចក្របាល់ហែបានធ្លាក់ទៅអាណាចក្រឃីតាន់ក្នុងឆ្នាំ៩២៦ ហើយមួយទស្សវត្សរ៍ក្រោយមក មកុដរាជកុមារបាល់ហែចុងក្រោយបានភៀសខ្លួនទៅកូរ្យ៉ ដែលជាកន្លែងដែលទ្រង់ត្រូវបានស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅនិងរួមបញ្ចូលនៅក្នុងគ្រួសារគ្រប់គ្រងដោយវ៉ាំងកន់ដូច្នេះការបង្រួបបង្រួមប្រទេសស្នងតំណែងទាំងពីររបស់កូគូរ្យ៉ ដូចជាស៊ីល្លា កូរ្យ៉គឺជារដ្ឋដែលមានវប្បធម៌ខ្ពស់ និងបានបង្កើតរោងពុម្ពប្រភេទដែកដែលអាចចល័តបាន       ក្រោយ​ឈ្នះ​អាណាចក្រឃីតាន់ ដែលជាអាណាចក្រដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតនៅសម័យរបស់វា  ក្នុងសង្គ្រាមកូរ្យ៉–ឃីតាន់ កូរ្យ៉បានឆ្លងកាត់យុគសម័យមាសដែលមានរយៈពេលមួយសតវត្រ ក្នុងអំឡុងពេលដែលព្រះត្រៃបិដកកូរ៉េត្រូវបានបញ្ចប់និងមានការវិវឌ្ឍន៍ដ៏អស្ចារ្យក្នុងការបោះពុម្ព និងការផ្សាយ លើកកម្ពស់ការរៀនសូត្រនិងការចែកចាយចំណេះដឹងលើទស្សនវិជ្ជា អក្សរសាស្ត្រ សាសនា និងវិទ្យាសាស្ត្រ ដោយឆ្នាំ១១០០ មានសាកលវិទ្យាល័យចំនួន១២ ដែលបង្កើតអ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញ  ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ការឈ្លានពានរបស់ម៉ុងហ្គោលនៅសតវត្សទី១៣ បានធ្វើឱ្យអាណាចក្រចុះខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង កូរ្យ៉មិនដែលត្រូវបានសញ្ជ័យដោយម៉ុងហ្គោលទេ ប៉ុន្តែហត់នឿយបន្ទាប់ពីបីទសវត្សរ៍នៃការប្រយុទ្ធ តុលាការកូរ៉េបានបញ្ជូនព្រះអង្គម្ចាស់មកុដរបស់ខ្លួនទៅកាន់រាជធានីរាជវង្សយួនដើម្បីស្បថភក្ដីភាពជាមួយគុបឡៃ ខាន ដែល​បាន​ទទួល​យក និង​បាន​រៀប​ការ​ជា​មួយ​នឹង​បុត្រី​របស់​ព្រះអង្គ​ជាមួយ​នឹង​រាជទាយាទ​កូរ៉េ ចាប់ពីពេលនេះតទៅ កូរ្យ៉បន្តគ្រប់គ្រងប្រទេសកូរ៉េ ទោះ​បី​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ដៃ​ទន្លេ​របស់​ម៉ុងហ្គោល​ក្នុង​រយៈ​ពេល ៨៦ ឆ្នាំ​បន្ទាប់​ក៏​ដោយ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ប្រជាជាតិទាំងពីរបានជាប់ទាក់ទងគ្នា នៅពេលដែលស្តេចកូរ៉េបន្តបន្ទាប់ទាំងអស់បានរៀបការជាមួយព្រះនាងម៉ុងហ្គោល ហើយអធិរាជនីចុងក្រោយនៃរាជវង្សយួនគឺជាព្រះនាងកូរ៉េ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១៤ កូរ្យ៉​បាន​បណ្ដេញ​ម៉ុងហ្គោល​ចេញ​ដើម្បី​ដណ្តើម​យក​ទឹកដី​ភាគ​ខាង​ជើង​របស់​ខ្លួន​ឡើង​វិញ វាយលុកលៀវយ៉ាងយ៉ាងខ្លី និងកម្ចាត់ការលុកលុយដោយក្រុមជូតឈ្នួតក្រហម ទោះយ៉ាងណានៅឆ្នាំ១៩៣២ ឧត្តមសេនីយ៍យី សុងក្យែ ដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យវាយប្រហារប្រទេសចិន បានបង្វែរកងទ័ពរបស់គាត់ហើយធ្វើរដ្ឋប្រហារ
យី សុងក្យែបាន​ប្រកាស​ឈ្មោះ​ថ្មី​របស់​ប្រទេស​កូរ៉េ​ថា ចូសន់ ដោយយោងទៅលើកូចូសន់ ហើយបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីទៅហាន់សង់ (ឈ្មោះចាស់មួយនៃទីក្រុងសេអ៊ូល) ២០០ឆ្នាំដំបូងនៃរាជវង្សចូសន់ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសន្តិភាព​ ហើយបានឃើញការរីកចំរើនដ៏អស្ចារ្យនៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ និងការអប់រំ ក៏ដូចជាការបង្កើតអក្សរហាន់ហ្គឹលដោយស្តេចសេចុងមហារាជដើម្បីលើកកម្ពស់អក្ខរកម្មក្នុងចំណោមប្រជាជនសាមញ្ញ មនោគមវិជ្ជានៅសម័យនោះគឺលទ្ធិខុងជឺនិយម ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយថ្នាក់សុនប៊ី អភិជន​ដែល​បាន​ឡើង​កាន់​តំណែង​នៃ​ទ្រព្យសម្បត្តិ និង​អំណាច​ដើម្បី​ដឹកនាំ​ជីវិត​នៃ​ការ​សិក្សា​និង​សុចរិតភាព ចន្លោះឆ្នាំ១៥៩២ ដល់ ១៥៩៨ ថូយ៉ូតូមី ហ៊ីដេយ៉ុស៊ី​ បានចាប់ផ្តើមការលុកលុយប្រទេសកូរ៉េ ប៉ុន្តែការឈានទៅមុខរបស់គាត់ត្រូវបានរារាំងដោយកងកម្លាំងកូរ៉េ (ជាពិសេសគឺកងទ័ពជើងទឹកចូសន់ដឹកនាំដោយឧត្តមនាវីឯក យី ស៊ុនស៊ីន និង "កប៉ាល់អណ្តើក" ដ៏ល្បីល្បាញរបស់គាត់)      ដោយ​មាន​ជំនួយ​ពី​កងជីវពល​ទ័ព​សុចរិត​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ជន​ស៊ីវិល​កូរ៉េ និងកងទ័ពចិនរាជវង្សមីង តាមរយៈសមរភូមិជោគជ័យជាបន្តបន្ទាប់ នៅទីបំផុត កងកម្លាំងជប៉ុនត្រូវបានបង្ខំឱ្យដកខ្លួនចេញ ហើយទំនាក់ទំនងរវាងភាគីទាំងអស់បានក្លាយជាធម្មតា យ៉ាងណាក៏ដោយ ម៉ាន់ជូបានទាញយកប្រយោជន៍ពីរដ្ឋដែលខ្សោយសង្រ្គាមចូសន់ហើយបានឈ្លានពាននៅឆ្នាំ១៦២៧ និង ១៦៣៧ រួច​បន្ត​ទៅ​ច្បាំង​ដណ្តើម​រាជវង្ស​មីង​ដែល​មាន​អស្ថិរភាព បន្ទាប់ពីការធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងធម្មតាជាមួយរាជវង្សឈីងថ្មី ចូសន់មានបទពិសោធន៍ជិត ២០០ ឆ្នាំនៃសន្តិភាព ស្តេចយ៉ុងចូនិងចុងចូជាពិសេសបានដឹកនាំការបង្កើតឡើងវិញថ្មីនៃរាជវង្សចូសន់ក្នុងអំឡុងសតវត្សទី១៨  នៅសតវត្សទី១៩ រាជវង្សក្មេកត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាល នាំឱ្យមានអំពើពុករលួយដ៏ធំនិងធ្វើឱ្យរដ្ឋចុះខ្សោយ ហើយភាពក្រីក្រធ្ងន់ធ្ងរនិងការបះបោររបស់កសិករនៅទូទាំងប្រទេស​ ជាងនេះទៅទៀត រដ្ឋាភិបាលចូសន់បានអនុម័តគោលនយោបាយឯកោនិយមយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ទទួលបានរហស្សនាមថា "នគរឥសី" ប៉ុន្តែទីបំផុតបានបរាជ័យក្នុងការការពារខ្លួនប្រឆាំងនឹងចក្រពត្តិនិយម ហើយត្រូវបានបង្ខំឱ្យបើកព្រំដែនរបស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទីមួយ និងសង្គ្រាមរុស្ស៊ី-ជប៉ុន កូរ៉េត្រូវបានបញ្ចូលដោយជប៉ុន (ឆ្នាំ១៩១០-១៩៤៥) ឆ្ពោះទៅចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមលោកលើកទី២ សហរដ្ឋអាមេរិកបានស្នើឱ្យបែងចែកឧបទ្វីបកូរ៉េជាតំបន់កាន់កាប់ពីរ (សហរដ្ឋអាមេរិកនិងសូវៀតមួយ) ឌីន រ៉ាកស៍ និង ឆាលស៍ អេចបូនស្ទីលទី៣ បានស្នើរប៉ារ៉ាឡែលទី៣៨ ជាបន្ទាត់បែងចែក​ ដូចដែលវាបានដាក់ទីក្រុងសេអ៊ូលនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ចំពោះការភ្ញាក់ផ្អើលរបស់រ៉ាកស៍និងបូនស្ទីល​ សូវៀតបានទទួលយកសំណើរបស់ពួកគេ ហើយយល់ព្រមបែងចែកកូរ៉េ
កស្សបៈ
ជីវប្រវត្តិបច្ចុប្បន្នជាតិ
ព្រះ​មហា​កស្សបៈ លោក​ជា​បុត្រ​របស់​កបិលព្រាហ្មណ៍ និង​សុមនទេវីព្រាហ្មណី ត្រកូល​កស្សបគោត្រ ក្នុង​ស្រុក​ព្រាហ្មណ៍​ឈ្មោះថា មហាតិដ្ឋៈ ក្នុង​ដែន​មគធៈ មាន​ក្រុងរាជគ្រឹះ​ជា​រាជ​ធានី ឈ្មោះ​ដើម​របស់​លោក​គឺ បិប្ផលិ ឬហៅ​តាម​គោត្រ កស្សបៈ កាល​បិប្ផលិ​ចំរើន​វ័យ​មាន​អាយុ​២០ឆ្នាំ ឪពុក​ម្តាយ​ក៏​ចង់​អោយ​កូន​មាន​គូ​ស្រករដើម្បី​តវង្ស​ត្រកូល និង​ជួយ​ធុរៈខ្លះៗ។ បិប្ផលិ​មាណព​បាន​និយាយ​ជំទាស់ ដោយ​មាន​បំណង​នឹង​ចេញ​បួស។ ឪពុកម្តាយ​របស់​មាណព តែង​តែ​និយាយ​រឿង​គូស្រករ​ជារឿយៗ រហូត​បិប្ផលិ​អត់​ទ្រាំ​ពុំបាន ក៏​បានយក​មាស​១ពាន់ដុំ ​អោយ​ជាង​មាស​ឆ្លាក់​រូប​ស្រី្ត​ម្នាក់​ដោយ​អោយ​មាន​ខ្នាត​ទំហំ​ប៉ុន​នឹង​រូប​មនុស្ស​ស្រី​ពិត​ៗ និង​អោយ​មាន​សក្ខណៈ​ស្អាត​ដុះ​ខាត់​យ៉ាង​ល្អ អោយ​ស្លៀកដណ្តប់​តុប​តែង​ហាក់​ដូច​ជា​ស្ត្រី​ពិត​ៗ ទើប​នាំ​យក​រូប​មាស​នោះ​ទៅ​បង្ហាញ​ឪពុក​ម្តាយ​លោក ហើយ​និយាថា "​ លោក​ឪពុក​អ្នក​ម្តាយ កាល​បើ​ខ្ញុំ​បាន​ស្រ្តី​ដែល​មាន​រូប​រាង​ពណ៌​សម្បុរ​ល្អ​ដូច្នេះ ខ្ញុំ​នឹង​ព្រម​រៀប​មង្គល​ការ​ដើម្បី​មើល​ថែ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​តទៅ"។
កូរ៉េខាងត្បូង
ប្រវត្តិសាស្រ្តទំនើប
ទោះបីជាមានផែនការដំបូងរបស់ប្រទេសកូរ៉េបង្រួបបង្រួមនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ទីក្រុងគែរឆ្នាំ១៩៤៣ ក៏ដោយ​ ការកើនឡើងរបស់ជម្លោះសង្រ្គាមត្រជាក់រវាងសហភាពសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិកនៅទីបំផុតបាននាំឱ្យមានការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលដាច់ដោយឡែក​ ម្នាក់ៗមានមនោគមវិជ្ជារៀងៗខ្លួន ឈាន​ដល់​ការ​បែង​ចែក​ប្រទេស​កូរ៉េ​ជា​ពីរ​អង្គភាព​នយោបាយ​នៅ​ឆ្នាំ១៩៤៨ នៅ​ភាគ​ខាងត្បូង អ៊ី ស៊ឹងម៉ាន់ ដែលជាគូប្រជែងរបស់លទ្ធិកុម្មុយនិស្ត ដែលត្រូវបានគាំទ្រ និងតែងតាំងដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នបានឈ្នះការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីដំបូងរបស់សាធារណរដ្ឋកូរ៉េដែលទើបនឹងប្រកាសកាលពីខែឧសភា នៅ​ភាគ​ខាងជើង ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ អតីតទ័ពព្រៃប្រឆាំងជប៉ុន និងជាសកម្មជនកុម្មុយនិស្ត គីម អ៊ីលស៊ុងត្រូវបានតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតកូរ៉េក្នុងខែកញ្ញាធ្វេង|រូបភាពតូច|ចន្លោះឆ្នាំ១៩៦២ និង ១៩៩៤ [[សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង|សេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូងកើនឡើងជាមធ្យម១០% ក្នុងមួយឆ្នាំ, ជំរុញដោយកំណើនការនាំចេញប្រចាំឆ្នាំ២០%, នៅ​ក្នុង​សម័យ​មួយ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា អព្ភូតហេតុ​នៅ​ទន្លេហាន់]] នៅខែតុលា សហភាពសូវៀតបានប្រកាសរដ្ឋាភិបាលរបស់គីម អ៊ីលស៊ុងជាអធិបតេយ្យភាពលើផ្នែកទាំងពីរ​ អង្គការសហប្រជាជាតិបានប្រកាសថាលោកអ៊ី ស៊ឹងម៉ាន់ជារដ្ឋាភិបាលជា​ "រដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់ដែលមានការគ្រប់គ្រង និងយុត្តាធិការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពលើផ្នែកនោះរបស់ប្រទេសកូរ៉េ ដែលគណៈកម្មាធិការបណ្តោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកកូរ៉េអាចសង្កេត និងពិគ្រោះ" និងរដ្ឋាភិបាល "ផ្អែកលើការបោះឆ្នោតដែលត្រូវបានសង្កេតឃើញដោយគណៈកម្មការបណ្ដោះអាសន្ន" បន្ថែមពីលើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា "នេះគឺជារដ្ឋាភិបាលតែមួយគត់នៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េ" មេដឹកនាំទាំងពីរបានចាប់ផ្តើមការគាបសង្កត់ផ្តាច់ការលើគូប្រជែងនយោបាយរបស់ពួកគេនៅក្នុងតំបន់របស់ពួកគេ ស្វែងរកការបង្រួបបង្រួមកូរ៉េក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេ ខណៈ​ដែល​សំណើ​សុំ​ជំនួយ​ផ្នែក​យោធា​របស់​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង​ត្រូវ​បាន​អាមេរិក​បដិសេធ យោធារបស់កូរ៉េខាងជើងត្រូវបានពង្រឹងយ៉ាងខ្លាំងដោយសហភាពសូវៀត
សង្គ្រាមកូរ៉េ
នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥០ កូរ៉េខាងជើងឈ្លានពានកូរ៉េខាងត្បូង បញ្ឆេះសង្គ្រាមកូរ៉េ ជម្លោះធំដំបូងរបស់សង្គ្រាមត្រជាក់ ដែលបានបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៥៣ នៅពេលនោះ សហភាពសូវៀតបានធ្វើពហិការអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ដូច្នេះហើយបានបាត់បង់សិទ្ធិវេតូរបស់ពួកគេ ប្រការនេះបានអនុញ្ញាតឱ្យអង្គការសហប្រជាជាតិធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល នៅពេលដែលវាលេចចេញជារូបរាងថា កងកម្លាំងកំពូលកូរ៉េខាងជើងនឹងបង្រួបបង្រួមប្រទេសទាំងមូល សហភាពសូវៀត និងចិនបានគាំទ្រកូរ៉េខាងជើង ដោយមានការចូលរួមពីកងទ័ពចិនរាប់លាននាក់នៅពេលក្រោយ បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ និង​លំហូរ​ដែល​ឃើញ​ភាគី​ទាំង​សង​ខាង​ប្រឈម​នឹង​ការ​ចាញ់​ដោយ​ការ​ខាត​បង់​យ៉ាង​ច្រើន​ក្នុង​ចំណោម​ជន​ស៊ីវិល​កូរ៉េ​ទាំង​ខាង​ជើង និង​ខាង​ត្បូង សង្គ្រាម​បាន​ឈាន​ដល់​ការ​ជាប់គាំង ក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាម គណបក្សរបស់អ៊ី ស៊ឹងម៉ាន់បានផ្សព្វផ្សាយគោលការណ៍ប្រជាជនតែមួយ (ដោយផ្អែកលើមនោគមវិជ្ជារបស់អាល្លឺម៉ង់របស់​ Herrenvolk)​ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីកសាងពលរដ្ឋដែលស្តាប់បង្គាប់តាមរយៈភាពដូចគ្នារបស់ជនជាតិភាគតិច និងផ្តាច់ការអំពាវនាវដល់ជាតិនិយម
កស្សបៈ
អាពាហ៍ពិពាហ៍
ម្តាយ​របស់​បិប្ផលិ​ជា​អ្នក​មាន​បញ្ញា ពិចារណាថា កូន​របស់​យើង​មាន​បុណ្យ​ច្រើនបាន​ធ្វើ​ទុក​ហើយ ពេល​ធ្វើ​បុណ្យ​ ប្រាកដ​ជា​មិន​បាន​ធ្វើ​តែ​ម្នាក់​ឯង ស្រ្តី​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​បុណ្យ​រួម​គ្នា មាន​រូប​រាង​ដូច​ជា​រូប​មាស​នេះ ប្រាកដ​ជា​មាន​ពិត ទើប​បញ្ជាអោយ​អញ្ជើញ​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​ស្ទាត់​ក្នុង​ការ​មើល​តម្រា​លក្ខណៈ​មក​៨នាក់ ហើយ​សួរ​ថា ស្រី​ដែល​មាន​រូប​រាង​ដូច​រូបមាស​នេះ​មាន​ឬទេ។ ព្រាហ្មណ៍​ឆ្លើយ​ថា បើ​មើល​តាម​តម្រា​គឺ​ប្រាដក​ជា​មាន តែ​មាន​នៅ​ក្នុង​ទីណា​ក៏​មិន​ដឹង​ដែរ។ ឪពុក​ម្តាយ​មាណព​ក៏​អោយ​ព្រាហ្ម៍​ទាំង​៨​នេះ​យក​រូប​មាស​នេះ​ដើរ​គ្រប់​ស្រុក​ ដើម្បី​ស្វែង​រក​រូប​ពិត​ដែល​ដូច​នឹង​រូប​មាស​នេះ។ ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​៨ ដើរ​រក​រហូត​ដល់​ដែន​មទ្ទៈ មាន​រាជ​ធានី​ឈ្មោះសាគល ជា​ដែន​ដែល​ល្បី​ថា​មាន​ស្រី​ស្អាត។
កូរ៉េខាងត្បូង
សង្គ្រាមកូរ៉េ
ការសប់សឹកក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ មិនដែលចុះហត្ថលេខាដោយកូរ៉េខាងត្បូងទេ​ បំបែក​ឧបទ្វីប​តាម​បណ្តោយ​តំបន់​គ្មាន​យោធា​ក្បែរ​បន្ទាត់​ព្រំដែន​ដើម គ្មាន​សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ទេ ជា​លទ្ធផល​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នៅ​សល់​បច្ចេកទេស​ក្នុង​សង្គ្រាម មនុស្សប្រហែល ៣លាននាក់បានស្លាប់នៅក្នុងសង្គ្រាមកូរ៉េ ជាមួយនឹងចំនួនអ្នកស្លាប់ស៊ីវិលសមាមាត្រខ្ពស់ជាងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ឬសង្រ្គាមវៀតណាម ធ្វើឱ្យវាប្រហែលជាជម្លោះដ៏សាហាវបំផុតនៃសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ លើសពីនេះ ស្ទើរតែគ្រប់ទីក្រុងសំខាន់ៗរបស់ប្រទេសកូរ៉េត្រូវបានបំផ្លាញដោយសង្រ្គាម
កស្សបៈ
អាពាហ៍ពិពាហ៍
ក្នុងនគរ​សាគល​នេះ មាន​ស្រី​ក្រមុំ ភទ្ទាកាបិលានី មាន​សិរី​ឆោម​លោម​សោភា រក​ស្រី​ណា​ប្រៀប​គ្មាន នាង​មាន​អាយុ​១៦​ឆ្នាំ ជាកូន​របស់​ព្រាហ្មណ៍ កោសិយ្យគោត្រ។ ពួក​ស្រីបម្រើរបស់​នាង​បាន​នាំ​គ្នា​ទៅកាន់​កំពុង​ទឹក​ដើម្បី​ងូត​ទឹក ក៏​បាន​ឃើញ​រូបមាស ក៏​ភ្លាត់​មាត់​ថា "អ្នកនាង​ម្ចាស់​មក​ធ្វើអី​ទីនេះ" លុះ​យក​ដៃ​ស្ទាប​ខ្នង​ទើប​ដឹង​ថា ជារូប​សំណាក។ ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​៨​នាក់​ឃើញ​ដូច្នោះ ក៏​ទៅសាកសួរ​រក​រូប​ស្ត្រី​ពិត។ ពួក​ស្រី​បម្រើ​ក៏​បាន​ប្រាប់​ដំណើរ​ប្រវត្ត​នាង​សព្វ​គ្រប់។ ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​៨​នាក់​ដឹង​ថា នាង​ភទ្ទាកាបិលានី​ មិន​ទាន់​មាន​ស្វាមី ក៏​ទៅ​ដណ្តឹង​នាង​ពី​ឪពុក​ម្តាយ​នាង​អោយ​ទៅបិប្ផលិ​មាណព ដោយ​ប្រគល់​ផ្កាឈើដែល​ធ្វើ​ពី​មាស​តម្លៃ ១​សែន​តម្លឹង និង​រូប​សំណាក​មាស​នោះ​ជា​បណ្ណាការ។ ដោយ​ឃើញ​ត្រកូល ទ្រព្យ​ និង​ឋានៈ សមគ្នា ឪពុកម្តាយ​របស់​កុមារីកា​ក៏​យល់​ព្រម​ភ្ជាប់​សាច់​ឈាម។
ក្រោយ​ពេល​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ហើយ ដោយ​ពួក​គេច្យុត​មក​អំពី​ព្រហ្ម​លោក ពួក​គេ​មាន​ចិត្ត​នឿយ​ណាយ​ចំពោះ​អារម្មណ៍​ជា​កាម តែ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​រក្សា​ទឹក​ចិត្ត​ឪពុក​ម្តាយ ក៏​មិន​បង្ហាញ​អ្នក​ដទៃ​អោយ​ដឹង​ពី​ការ​ពិត​ដែល​អ្នក​ទាំង​ពី​មិន​នៅ​រួម​ជា​ប្តី​ប្រពន្ធឡើយ។
កូរ៉េខាងត្បូង
ក្រោយសង្គ្រាមកូរ៉េ (ឆ្នាំ១៩៦០–១៩៩០)
រូបភាពតូច|ប្រធាន [[ផាក​ ចងហ៊ី បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់កូរ៉េខាងត្បូងយ៉ាងឆាប់រហ័ស តាមរយៈឧស្សាហូបនីយកម្មតម្រង់ទិសនាំចេញ]]ធ្វេង|រូបភាពតូច|[[អនុស្សាវរីយ៍សង្រ្គាមកូរ៉េ, សាងសង់ឡើងក្នុងការចងចាំពីសង្គ្រាមកូរ៉េ (ឆ្នាំ១៩៥០–១៩៥៣)]] នៅឆ្នាំ១៩៦០ ការបះបោររបស់និស្សិត (បដិវត្តន៍ខែមេសា១៩) នាំទៅដល់ការលាលែងពីតំណែងរបស់ប្រធានាធិបតី អ៊ី ស៊ឹងម៉ាន់ ស្វ័យធិបតេយ្យ នេះត្រូវបានបន្តដោយអស្ថិរភាពនយោបាយរយៈពេល ១៣ ខែ ខណៈដែលកូរ៉េខាងត្បូងត្រូវបានដឹកនាំដោយរដ្ឋាភិបាលទន់ខ្សោយ និងគ្មានប្រសិទ្ធភាព អស្ថិរភាពនេះត្រូវបានបំបែកដោយរដ្ឋប្រហារ ១៦ ឧសភា ១៩៦១ ដែលដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ ផាក​ ចងហ៊ី ក្នុងនាមជាប្រធានាធិបតី លោកផាក​បាន​មើល​ការ​ខុស​ត្រូវ​រយៈ​ពេល​របស់​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​ការ​នាំ​ចេញ​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័សដោយការគាបសង្កត់នយោបាយ
លោកផាក​ត្រូវ​បាន​គេ​រិះគន់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ថា​ជា​មេដឹកនាំ​ផ្តាច់ការ​យោធា​គ្មាន​មេត្តា ដែលនៅឆ្នាំ១៩៧២ បានពង្រីកការគ្រប់គ្រងរបស់គាត់ដោយបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលផ្តល់ឱ្យប្រធានាធិបតីបោសសំអាតអំណាច (ស្ទើរតែផ្តាច់ការ) និងបានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ឈរឈ្មោះដោយគ្មានកំណត់ចំនួនប្រាំមួយអាណត្តិ សេដ្ឋកិច្ច​កូរ៉េ​បាន​អភិវឌ្ឍ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​កាន់​តំណែង​របស់​លោកផាក​ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតប្រព័ន្ធផ្លូវល្បឿនលឿនទូទាំងប្រទេស ប្រព័ន្ធរថភ្លើងក្រោមដីទីក្រុងសេអ៊ូល និង​បាន​ដាក់​គ្រឹះ​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​កាន់​តំណែង ១៧ ឆ្នាំ​របស់​គាត់ ដែលបានបញ្ចប់ជាមួយនឹងការធ្វើឃាតរបស់គាត់នៅឆ្នាំ១៩៧៩
ប៉ុន្មានឆ្នាំបន្ទាប់ពីការធ្វើឃាតរបស់លោកផាកចងហ៊ីត្រូវបានកត់សម្គាល់ម្តងទៀតដោយភាពចលាចលនយោបាយ ខណៈ​ដែល​មេ​ដឹក​នាំ​បក្ស​ប្រឆាំង​ដែល​ធ្លាប់​បាន​គាប​សង្កត់​កន្លង​មក​សុទ្ធ​តែ​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​ដើម្បី​ឈរ​ឈ្មោះ​ជា​ប្រធានា​ធិបតី​ក្នុង​ភាព​ជាប់​គាំង​នយោបាយ​ភ្លាមៗ នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ឧត្តមសេនីយ៍ ឆន ឌូហ្វាន់ បានដឹកនាំរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី ១២ ខែធ្នូ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារ ឆនឌូហ្វាន់គ្រោងនឹងឡើងកាន់អំណាចតាមរយៈវិធានការជាច្រើន នៅថ្ងៃទី១៧ ឧសភា ឆនឌូហ្វាន់បានបង្ខំឱ្យគណៈរដ្ឋមន្ត្រីពង្រីកច្បាប់អាជ្ញាសឹកដល់ប្រជាជាតិទាំងមូល ដែលពីមុនមិនបានអនុវត្តទៅកោះជេជូ ច្បាប់អាជ្ញាសឹកដែលបានពង្រីកបានបិទសាកលវិទ្យាល័យ សកម្មភាពនយោបាយត្រូវបានហាមឃាត់ និង​រឹត​បន្តឹង​សារព័ត៌មាន ការ​សន្មត់​របស់​លោកឆនឌូហ្វាន់ឡើង​កាន់​តំណែង​ជា​ប្រធានាធិបតី​តាមរយៈ​ព្រឹត្តិការណ៍​នៃ​ថ្ងៃ​ទី ១៧ ខែ​ឧសភា បាន​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ការ​តវ៉ា​ទូទាំង​ប្រទេស​ទាមទារ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ការតវ៉ាទាំងនេះត្រូវបានផ្តោតជាពិសេសនៅក្នុងទីក្រុងក្វាងជូ ដែល​លោកឆនឌូហ្វាន់បាន​បញ្ជូន​កងកម្លាំង​ពិសេស​ទៅ​បង្ក្រាប​ចលនា​ប្រជាធិបតេយ្យក្វាងជូ
កស្សបៈ
ចេញបួស
កាល​មាតាបិតារបស់​បិប្ផលិ​មាណព​អស់​អាយុ អ្នក​ទាំង​ពីរ​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​ចេញ​បួស។ ដោយ​គិត​ខ្លាច​មាត់​អ្នក​ដទៃ​តិះ​ដៀល​ថា បួស​ហើយ​ក៏​នៅ​តែ​មិនបែក​គ្នា (​ព្រោះ​បើ​គេ​តិះដៀល​ដូច្នេះ​ដែល​មិន​មែន​ជា​ការ​ពិត​ អ្នក​នោះ​ឯង​នឹង​ធ្លាក់​ទៅក្នុង​អបាយភូមិ) ហេតុដូច្នេះ អ្នក​ទាំង​ពីរ​ក៏​ដើរ​បែក​គ្នា​តាម​ទិស​រៀង​ខ្លួន​ដើម្បី​កុំ​អោយ​គេ​យល់​ខុស។
ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ បាន​ពិចារណា​ជ្រាប​ថា បិប្ផលិ​មាណព និង​នាង​ភទ្ទាកាបិលានី បាន​លះ​សម្បត្តិ​មហាសាស ចេញ​បព្វជា​ដោយ​តាំង​ចិត្ត​ចំពោះ​តថាគត ហើយ​ពិចារណា​ថា តថាគត​គួរ​សង្គ្រោះ​បុគ្គល​ទាំង​ពីរ​នោះ ស្តេច​ក៏​ចេញចាក​ព្រះ​គន្ធកុដិ ក្នុង​វត្តវេឡុវ័ន ក្នុង​ក្រុង​រាជគ្រឹះមួយ​អង្គឯង ប្រថាប់​គង់​ទៀប​គល់​ជ្រៃ​ឈ្មោះពហុបុត្តកនិគ្រោធ ដែល​នៅ​ចន្លោះ​រាជ​គ្រឹះ និង​ស្រុក​នាលន្ទា។ បិប្ផលិ​មាណពបាន​ឃើញ​​ព្រះ​មានព្រះភាគ​ពី​ចំងាយ សម្គាល់​ថា ជា​បុគ្គល​ប្រសើរ ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ឱភាស​នូវ​ឆពណ្ណរង្សី​របស់​ព្រះអង្គ និង​ដោយ​បុរិសលក្ខណៈ៣២របស់​ព្រះអង្គ បាន​ធ្វើ​អោយ​ព្រៃ​ទាំង​អស់​នោះ​ភ្លឺ​ព្រោង​ព្រាត​មាន​សិរី។ បិប្ផលិ​ក៏​បាន​ចូល​ទៅ​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ។ ព្រះ​បរមគ្រូបាន​អនុញ្ញាត​បិប្ផលិ​អោយ​ជា​ភិក្ខុ​ក្នុង​ធម្មវិន័យនេះ ហើយ​​អោយ​ភាព​ជា​ធម្មទាយាទ​ដល់​មាណព។ ដោយ​លោក​បួស​ក្នុង​វ័យចាស់ ទើបគេ​ហៅ​ឈ្មោះ​លោក តាម​គោត្រ​របស់​លោក គឺ​កស្សបៈ។
កូរ៉េខាងត្បូង
ក្រោយសង្គ្រាមកូរ៉េ (ឆ្នាំ១៩៦០–១៩៩០)
ក្រោយមកលោកឆនបានបង្កើតគណៈកម្មាធិការគោលនយោបាយការពារជាតិសង្គ្រោះបន្ទាន់ ហើយបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីតាមផែនការនយោបាយរបស់លោក លោកឆន់និងរដ្ឋាភិបាលរបស់គាត់បានកាន់កាប់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងដែលប្រកាន់ពូជសាសន៍រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៧ នៅពេលដែលនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យជាតិសេអ៊ូល ផាក ចងឆល ត្រូវបានគេធ្វើទារុណកម្មរហូតដល់ស្លាប់ នៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា សមាគមបូជាចារ្យកាតូលិកដើម្បីយុត្តិធម៌ បានបង្ហាញហេតុការណ៍ បញ្ឆេះចលនាប្រជាធិបតេយ្យខែមិថុនា នៅទូទាំងប្រទេស នៅទីបំផុត គណបក្សរបស់លោកឆន គណបក្សយុត្តិធម៌ប្រជាធិបតេយ្យ និងលោករ៉ូ ថែអ៊ូ អ្នកដឹកនាំរបស់លោក សេចក្តីប្រកាស ២៩ ខែមិថុនា ដែលរួមបញ្ចូលការបោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ពីប្រធានាធិបតី លោករ៉ូថែអ៊ូបាន​បន្ត​ឈ្នះ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដោយ​កម្រិត​តូច​ចង្អៀត​ប្រឆាំង​នឹង​មេ​ដឹក​នាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​សំខាន់​ពីរ​គឺលោកគីម ឌែជុង និងគីម យ៉ងសាម ទីក្រុងសេអ៊ូលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកីឡាអូឡាំពិកក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជោគជ័យ និងការជំរុញដ៏សំខាន់សម្រាប់មុខមាត់ និងសេដ្ឋកិច្ចសកលរបស់កូរ៉េខាងត្បូង
South Korea was formally invited to become a member of the United Nations in 1991. The transition of Korea from autocracy to modern democracy was marked in 1997 by the election of Kim Dae-jung, who was sworn in as the eighth president of South Korea, on 25 February 1998. His election was significant given that he had in earlier years been a political prisoner sentenced to death (later commuted to exile). He won against the backdrop of the 1997 Asian Financial Crisis, where he took IMF advice to restructure the economy and the nation soon recovered its economic growth, albeit at a slower pace.
កូរ៉េខាងត្បូងសហសម័យ
រូបភាពតូច|President [[Kim Dae-jung, the 2000 Nobel Peace Prize recipient for advancing democracy and human rights in South Korea and East Asia and for reconciliation with North Korea, was sometimes called the "Nelson Mandela of Asia." ]] In June 2000, as part of president Kim Dae-jung's "Sunshine Policy" of engagement, a North–South summit took place in Pyongyang, the capital of North Korea. Later that year, Kim received the Nobel Peace Prize "for his work for democracy and human rights in South Korea and in East Asia in general, and for peace and reconciliation with North Korea in particular". However, because of discontent among the population for fruitless approaches to the North under the previous administrations and, amid North Korean provocations, a conservative government was elected in 2007 led by President Lee Myung-bak, former mayor of Seoul. Meanwhile, South Korea and Japan jointly co-hosted the 2002 FIFA World Cup. However, South Korean and Japanese relations later soured because of conflicting claims of sovereignty over the Liancourt Rocks. រូបភាពតូច|South Korea became the first non-[[G7 chair of the G-20 when it hosted the 2010 Seoul summit. ]] In 2010, there was an escalation in attacks by North Korea. In March 2010 the South Korean warship ROKS Cheonan was sunk leading to the death of 46 South Korean sailors, allegedly by a North Korean submarine. In November 2010 Yeonpyeong island was attacked by a significant North Korean artillery barrage, with 4 people dying. The lack of a strong response to these attacks from both South Korea and the international community (the official UN report declined to explicitly name North Korea as the perpetrator for the Cheonan sinking) caused significant anger with the South Korean public.
South Korea saw another milestone in 2012 with the first ever female president Park Geun-hye elected and assuming office. Daughter of another former president, Park Chung-hee, she carried on a conservative brand of politics. President Park Geun-hye's administration was formally accused of corruption, bribery, and influence-peddling for the involvement of close friend Choi Soon-sil in state affairs. There followed a series of massive public demonstrations from November 2016 and she was removed from office. After the fallout of President Park's impeachment and dismissal, new elections were held and Moon Jae-in of the Democratic party won the presidency, assuming office on 10 May 2017. His tenure so far has seen an improving political relationship with North Korea, some increasing divergence in the military alliance with the United States, and the successful hosting of the Winter Olympics in Pyeongchang. The COVID-19 pandemic affected the nation since 2020. That same year, South Korea recorded more deaths than births, resulting in a population decline for the first time on record.
ការបែងតំបន់រដ្ឋបាល
ផ្នែករដ្ឋបាលសំខាន់ៗនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងមាន 8 ខេត្ត (도), 1 ខេត្តគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងពិសេស (특별자치도), 6 ទីក្រុងធំ (광역시) (ទីក្រុងគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង ដែលមិនមែនជាផ្នែកនៃខេត្តណាមួយឡើយ), 1 ទីក្រុងពិសេស (특별시) និង 1 ទីក្រុងគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងពិសេស (특별자치)
នយោបាយ និង ការគ្រប់គ្រងប្រទេស
រដ្ឋធម្មនុញ្ញ
ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងបានប្រកាសប្រើរដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូងរបស់ខ្លួន នៅថ្ងៃទី 17 កក្កដា ឆ្នាំ 1948 ដោយមានការកែប្រែជាប់រហូតមកចំនួន 9 លើក។ការកែទំរង់លើកចុងក្រោយ បានធ្វើឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ 1987។ក្នុងពេលដែលរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រធានាធិបតី លោកឈូ ឌូវ៉ាន ត្រូវប្រឈមនឹងការញុះញង់ពីគណបក្សនយោបាយផ្សេងៗដើម្បីអោយមានការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញក្នុងគោលបំណងអោយមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីដោយផ្ទាល់ពីសំណាក់ប្រជាជន។ ទីបំផុត លោកឈូ ឌូវ៉ាន ក៏យល់ព្រមអោយមានការបោះឆ្នោតផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តកែទំរង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីអោយមានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីដោយផ្ទាល់ មានអាណតិ្តតែមួយឆ្នាំគត់ (រយៈពេល 5 ឆ្នាំ) ហើយរៀបចំអោយមានអំណាចគ្រប់គ្រងឯករាជ្យថ្នាក់កណ្តាលលើកដំបូងក្នុងរយៈពេល 30 ឆ្នាំបន្ទាប់ពីបានបង្កើតរដ្ឋមក។ក្រៅពីនេះ រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលទទួលបានការកែប្រែនោះ បានលប់ចោលអំនាចរំលាយសភារបស់ប្រធានាធិបតី ដោយតំរូវអោយរដ្ឋសភាជាអ្នកត្រួតពិនិត្រតាមដានការងាររបស់រដ្ឋាភិបាល និង បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ផ្នែកយោធាត្រូវមានភាពអព្យាក្រឹត្យយក្នុងឆាកនយោបាយ។
អំណាចនិតិបញ្ញត្តិ
ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ តំរូវអោយរដ្ឋសភាជាតិ (National Assembly) មានអំនាចនិតិបញ្ញត្តិ។រដ្ឋសភារបស់កូរ៉េខាងត្បូង មានសមាជិក ចំនួន 299 រូប ដោយសមាជិក 2ភាគ3 ជ្រើសរើសដោយផ្ទាល់តាមរយៈការបោះឆ្នោតទូទៅ ចំនែកចំនួនដែលនៅសល់ជ្រើសរើសតាមរយៈការតែងតាំងដោយផ្អែកលើភាគរយនៃសំលេងគាំទ្រគណបក្សនយោបាយដែលទទួលបាន។សមាជិករដ្ឋសភាមានអាណាតិ្ត 4 ឆ្នាំ (មានការរៀបចំការបោះឆ្នោតចុងក្រោយនៅ ឆ្នាំ 2004) ក្រោយមកសមាជិកទាំងអស់នឹងបោះឆ្នោតជ្រើសរើស ប្រធានរដ្ឋសភា 1 រូប និង អនុប្រធាន 2 រូប។ អំណាចតូនាទីរបស់រដ្ឋសភា ត្រូវបានចែងយ៉ាងច្បាស់ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញថា អាចប្រជុំសំរេចដកតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី និង ប្រធានាធិបតីបាន ប្រសិនបើមានសំណើរពីសមាជិក 1ភាគ3 ចំណែកសមាជិកដែលនៅសល់ 2ភាគ3 ទៀតត្រូវតែយល់ព្រមតាមសំណើរ ប៉ុន្តែក្នុងករណីដកតំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវមានមតិគាំទ្រភាគច្រើនពីសមាជិកដែលនៅសល់ 2ភាគ3 នេះ ដើម្បីទទួលបានសំលេង 2ភាគ3 នៃសមាជិកទាំងអស់។
អំណាចនិតិប្រតិបត្តិ
ជាប្រមុខដឹកនាំ ក្នុងស្ថាប័ននិតិប្រតិបត្តិ ជ្រើសរើសតាមរយៈការបោះឆ្នោត មានអាណាតិ្ត 5 ឆ្នាំ ដោយមិនអាចឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជាលើកទី 2 បានទៀតឡើយ ដើម្បីជៀសវាងការពង្រីកអំណាច។ប្រធានាធិបតីត្រូវបានតែងតាំងជាប្រមុខរដ្ឋ ជាអគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ព និង ជាអ្នកមានអំណាចប្រកាសច្បាប់អយ្យការសឹក និង ច្បាប់ផ្សេងៗក្នុងស្ថានភាពអាសន្ន។ក្រៅពីនេះ ប្រធានាធិបតី មានសិទ្ធិស្នើរអោយមានការព្រៀងច្បាប់ទៅរដ្ឋសភាបានផងដែរ ប៉ុន្តែមិនមានអំណាចក្នុងការរំលាយសភាបានទេ។
រួមមាននាយករដ្ឋមន្ត្រី និង រដ្ឋមន្ត្រី ដែលមានការតែងតាំងដោយផ្ទាល់ពីប្រធានាធិបតី ឆ្លងកាត់សំលេងគាំទ្រសភា។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី មានតួនាទីជាជំនួយការប្រធានាធិបតីក្នុងកិច្ចការដឹកនាំប្រទេស រួមទាំងអំនាចក្នុងការចូលរួមពិភាក្សាក្នុងកិច្ចការនយោបាយផ្សេងៗក្នុងប្រទេស និងការចូលរួមប្រជុំក្នុងរដ្ឋសភាផងដែរ។គណៈរដ្ឋមន្ត្រីមានទាំងអស់ ចំនួន 20 រូប។ ក្នុងស្ថាប័ននិតិប្រតិបត្តិ រួមមានតំណែងសំខាន់មួយចំនួនទៀត ដូចជា ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិជាន់ខ្ពស់ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាបង្រួបបង្រួមជាតិ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចជាតិ គណៈកម្មាការផែនការនិងថវិកា គណៈកម្មាការសិទ្ធិនារី ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនិងបច្ចេកវិទ្យា គណៈកម្មាធិការអាជីវកម្មខ្នាតតូចនិងមធ្យម  គណៈកម្មាការត្រួតពិនិត្យការងារអង្គភាពផ្សេងៗរបស់រដ្ឋាភិបាល និង រដ្ឋបាលប្រមូលពត៌មានជាតិ។ ប្រធាននៃអង្គភាពនីមួយៗ ត្រូវបានតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតី មានតួនាតីជាទីប្រឹក្សានិងផ្តល់ការណែនាំដល់រដ្ឋាភិបាល។
រួមមាន សាលាដំបូង សាលាឧទ្ទរណ៍ និង តុលាការកំពូល។ ប្រធានាធិបតីជាអ្នកតែងតាំងប្រធានតុលាការកំពូលដោយឆ្លងកាត់ការយល់ព្រមពីសភា។ ការកាត់ក្តីត្រូវបានកំណត់អោយមានការបើកទូលាយទៅកាន់សាធារណៈជនទូទៅ លើកលែងក្នុងករណីដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុវត្ថិភាពសង្គម ឬ អាចបង្កជាបញ្ហានាំអោយកើតមានអស្ថេរភាពនិងសណ្តាប់ធ្នាបរបៀបរៀបរយក្នុងសង្គម ដែលសេចក្តីសំរេចត្រូវបានលាក់បាំងជាការសំងាត់។ ក្រៅពីនេះនៅមានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋធម្មនុញ្ញ (តុលាការរដ្ឋធម្មនុញ្ញ) ដែលមានតួនាទីក្នុងការពិចារណាលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដោយផ្តល់សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានដល់ប្រជាជន ហើយក៏មានអំណាចក្នុងការពិចារណាផងដែរនូវរាល់ច្បាប់ទាំងឡាយណាដែលផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញដោយសំរេចចាត់ទុកជាមោឃៈ (ដោយមានជំហានក្នុងការដំណើរការពីក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬ តុលាការរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលទទួលពាក្យបណ្តឹងពីសាលាដំបូងឬបុគ្គលក្រុមណាមួយដែលបានស្នើរអោយសាលាដំបូងពិចារណាច្បាប់ណាមួយ។ម៉្យាងវិញទៀតក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺជាស្ថាប័នដែលមានសិទ្ធិសំរេចសេចក្តីនូវភាពត្រឹមត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់ ករណីមានការដកតំណែងបុគ្គលជាន់ខ្ពស់ណាមួយក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល ដូចជា ប្រធានាធិបតី នាយករដ្ឋមន្រ្តី ចៅក្រម ជាដើម។ក្រៅពីនេះ ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋធម្មនុញ្ញ មានសិទ្ធិក្នុងការរំលាយគណបក្សនយោបាយណាមួយចោលបានតាមសំណើររបស់ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេស ករណីមានការត្រួតពិនិត្យឃើញថាគណបក្សនោះប្រព្រឹត្តិខុសនឹងនិតិរដ្ឋ។
ក្នុងខែ ធ្នូ ឆ្នាំ 1995 គណបក្សនយោបាយធំៗចំនួនបីបានរួមបញ្ចូលគ្នាតែមួយគឺ 1.	គណបក្ស Democratic Justice Party-DJP 2.	គណបក្ស Reunification Democratic Party-RDP 3.	គណបក្ស New Democratic Republican Party-NDRP ដោយមានបង្កើតជាគណបក្សថ្មីមានឈ្មោះថា New Korean Party-NKP មុនការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី នៅឆ្នាំ 1997 មានគណបក្សថ្មីមួយចំនួនត្រូវបានបង្កើតឡើងគឺ 1.	គណបក្ស Grand National Party -GNP (ជាការចូលរួមគ្នារវាងគណបក្ស NKP ជាមួយនឹងគណបក្ស New Party by the People) 2.	គណបក្ស Millennium Democratic Party-MDP មាន លោកគីម ឌែជុង ជាប្រធាន 3.	គណបក្ស United Liberal Democrats-ULD មាន លោកគីម ចងភីល ជាប្រធាន គណបក្ស MDP និង គណបក្ស ULD បានចូលរួមបង្កើតគណបក្សតែមួយគាំទ្រអោយ លោកគីម ឌែជុង ឈរឈ្មោះជាប្រធានាធិបតី ដោយទទួលបានជ័យជំនេះលើរូប លោកគីម ចងភីល ដែលត្រូវបានតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ ក្រោយមកគណបក្ស ULD បានសុំដកខ្លួនចេញពីរដ្ឋាភិបាល។បច្ចុប្បន្ន គណបក្ស Grand National Party-GNP ជាគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំបំផុតក្នុងឆាកនយោបាយរបស់កូរ៉េខាងត្បូងដែលមានសំលេងប្រឆាំងច្រើនជាងគេរហូតដល់ 139 អសនៈ។ នៅថ្ងៃទី 15 មេសា ឆ្នាំ 2004 មានការរៀបចំបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកសភាកូរ៉េខាងត្បូងអាណត្តិទី 17 មានចំនួន 299 អសនៈ ដែលបែងចែកជាការបោះដោយផ្ទាល់ចំនួន 243 អសនៈ និងចែកអសនៈតាមចំនួនច្រើនទៅតិចរបស់គណបក្សនីមួយ ចំនួន 56 អសនៈ ផ្សេងទៀត។ ក្រោយពីការរាប់សន្លឹកឆ្នោត គណបក្ស Uri ទទួលបានជ័យជនៈក្លាយជាគណបក្សដែលមានសំលេងប្រឆាំងច្រើនជាងគេក្នុងសភា តែក្រោយមកគណបក្ស Uri ទទួលបរាជ័យក្នុងការបោះឆ្នោតសាកល្បង 6 លើក នៅខែមេសា ឆ្នាំ 2005 ហើយថែមទាំងទទួលបរាជ័យជាលើកទីពីរក្នុងការបោះឆ្នោតសាកល្បងនៅខែតុលា ឆ្នាំដដែល ដែលធ្វើអោយកូរ៉េខាងត្បូងបាត់ស្ថេរភាពផ្នែកនយោបាយ។
ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងបានប្រកាសស្តារព្រះកិតិ្តនាមស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រឡើងវិញនៅឆ្នាំ 2006 តែគ្រាន់តែជានិមិត្តរូបរបស់ប្រជាជនតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាប្រមុខរដ្ឋឡើយ ដោយសារប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងបច្ចុប្បន្ន មានការគ្រប់គ្រងប្រទេសតាមរបបសាធារណរដ្ឋ មានប្រធានាធិបតីជាប្រមុខ។ព្រះចៅអធិរាជ្យនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង មានព្រះរាជសកម្មភាពតែនៅក្នុងពិធីតាមបែបសាសនាឬពិធីផ្លូវការសំខាន់ៗមួយចំនួនតែប៉ុណ្ណោះ។ ប្រទេកូរ៉េ មានព្រះមហាក្សត្រដែលជានិមិត្តរូបរបស់ប្រជាជនតាំងពីសម័យជានគរចំនុះរបស់ចក្រភពជប៉ុន រហូតព្រះអង្គម្ចាស់ “គូ” សោយទីវង្គត ហើយដោយសារព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះពុំមានព្រះរាជរង្សសោយរាជ្យបន្ត ទើបធ្វើអោយ រាជវង្សលី បញ្ចប់ទៅនៅឆ្នាំ 2005។ ក្រោយមកនៅថ្ងៃទី 29 កញ្ញា ឆ្នាំ 2006 ម្ចាស់ក្សត្រី ហេវ៉ន ជាព្រះរាជបុត្រីទី 2 របស់ព្រះអង្គម្ចាស់កាំង ព្រះរាជបុត្រាទី 5 របស់ព្រះចៅកូជុង នៃនគរខ្វាងមូ របស់ចក្រភពកូរ៉េ ត្រូវបានរៀបចំរាជាភិសេកជាព្រះរាជានីនៃប្រទេសកូរ៉េ ក្នុងថានៈជាប្រមុខនៃរាជវង្សកូរ៉េសោយរាជ្យបន្ត។ ទាំងនៅអនាគត និង បច្ចុប្បន្ន កូរ៉េមានគោលបំណងស្តារព្រះកិត្តិនាមនៃស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រឡើងវិញ តែត្រូវរង់ចាំអោយមានការបង្រួបបង្រួមជាតិកូរ៉េទាំងពីរជាមុនសិនក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់កូរ៉េខាងត្បូង។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងកើត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជាតិក្រុមម្ភៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កូរ៉េ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងជើង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមជប៉ុន
កស្សបៈ
សមាទានធុតង្គ
left|thumb|230px|ល្អាងបិប្ផលិ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្វើ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ចីវរ​ជា​មួយនឹងព្រះ​មហាកស្សបៈ។ ព្រះ​មហា​កស្សបៈ ក៏​មាន​គំនិត​ថា ឥឡូវ​នេះ​យើង​បាន​សំពត់​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រើ​ប្រាស់ យើង​គួរ​ធ្វើ​សេច​ក្តី​ល្អ​អោយ​ក្រៃ​លែង​ឡើង​ទៅ​ទៀត ហើយ​ក៏​មាន​សមាទាន​ធុតង្គ គឺ​អង្គ​ជា​គ្រឿង​កម្ចាត់​បង់​កិលេស​មាន​ទាំង​អស់ ១៣​ប្រការ តែ​លោក​សមាទាន​ជា​និច្ច ៣​ប្រការ​គឺ
ក្រោយ​បួស​បាន​៧​ថ្ងៃ លោក​ក៏​បាន​សម្រេច​អរហត្តផល ជា​ព្រះ​អរហន្ត​ព្រម​ដោយ​បដិសម្ភិទា​៤ វិមោក្ខ​៨ អភិញ្ញា​៦។ ដោយ​ហេតុថា ព្រះ​មហាកស្សបៈ ជា​​អ្នក​បដិបត្តិ​ក្នុង​ធុតង្គ​យ៉ាង​តឹង​រឹង ទើប​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​តែង​តាំង​លោក​ក្នុងតំណែង​ជា​អ្នក​ទ្រទ្រង់​ធុតង្គ​ដ៏​លើស​ជាង​សាវ័ក​ដទៃ ហើយ​លោក​ក៏​ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​របស់​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​យ៉ាង​ច្រើន។ សូម្បី​លោក​មាន​អាយុ​ច្រើន​ហើយ​ក៏ដោយ ក៏​លោក​មិន​លះ​បង់​ការ​បដិបត្តិ​ធុតង្គ​វត្តដែរ។ មាន​កាល​មួយ ព្រះ​មហាកស្សបៈ​មាន​អាពាធជា​ខ្លាំង លោក​ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​ល្អាង​បិប្ផលិ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​បាន​យាង​មក​សួរ​សុខទុក្ខ ហើយ​ព្រះ​អង្គបាន​សម្តែង​ពោជ្ឈង្គ​បរិត្ត​អោយ​ព្រះ​ថេរៈ​ស្តាប់។
ម្នាល​កស្សបៈ​ ពោជ្ឈង្គ​៧​ប្រការ​បាន​ដល់
ម្នាល​កស្សបៈ ពោជ្ឈង្គ​៧​ប្រការ​នេះ ជា​ធម៌​ដែល​តថាគត​សម្តែង​ទុក​ប្រពៃ​ហើយ អប់រំ​ទុក​ល្អ​ហើយ ធ្វើ​អោយ​ចម្រើន​ហើយ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​ការ​ដឹង​យ៉ាង​ក្រៃ​លែង ដើម្បី​ការ​ត្រាស់​ដឹង​ ដើម្បី​ព្រះ​និព្វាន។ ក្រោយ​ពេល​បាន​ស្តាប់​ហើយ ជំងឺ​របស់​ព្រះ​ថេរៈ មាន​ការ​ស្បើយ​ឡើង។
សម័យ​មួយ​ព្រះ​កស្សបៈ​បាន​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​ថា កស្សបៈ​វេលា​នេះ​អ្នក​ជរា​ហើយ សំពត់​បង្សុកូល​របស់​អ្នក​ជា​សំពត់​ធ្ងន់ (មាន​សេច​ក្តី​អធិប្បាយ​ថា ព្រោះ​សំពត់​បង្សុកូល​​មាន​ប៉ះ​ជា​ច្រើន​ជាន់ មាន​អំបោះ​ដេរ​ច្រើន ព្រោះ​សំពត់​នោះ​ជា​សំពត់​ចាស់ ជា​សំពត់​បាន​ពី​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​តាំ​ពី​យូរ​លង់​មក​ហើយ) មិន​គួរ​ស្លៀក​ដណ្តប់​ អ្នក​ចូរ​ស្លៀក​ដណ្តប់​គហបតី​ចីវរ គឺ​សំពត់​ដែល​អ្នក​ស្រុក​ប្រគេន​ចុះ ចូរ​ទៅ​ឆាន់​អាហារ​ក្នុង​ទែ​ដែល​គេ​និមន្ត និង​​នៅ​ក្នុង​សំណាក់​របស់​តថាគត​ចុះ។ ព្រះ​មហា​កស្សបៈ​ត្ថេរ ក្រាប​ទូល​ថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន អស់​កាល​យូរ​ណាស់​ហើយ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ជា​អ្នក​នៅ​ព្រៃ​ជា​វត្ត និង​ពោល​សរសើរ​គុណ​នៃ​ការ​ត្រាច់​បិណ្ឌបាត​ជា​វត្ត ជា​អ្នក​ទ្រ​ទង់​សំពត់​បង្សុកូល​ជា​វត្ត និង​ពោល​សរសើរ​គុណ​នៃ​ការ​ទ្រ​ទ្រង់​សំពត់​បង្សុកូល​ជា​វត្ត ជា​អ្នក​ប្រើ​សំពត់​ត្រៃ​ចីវរ​​ជា​វត្ត ជា​អ្នក​មាន​សេច​ក្តី​ប្រាថ្នា​តិច ជា​អ្នក​សន្តោស ជា​អ្នក​ចាក​ពួក​គណៈ ជា​អ្នក​មិន​ច្រឡូក​ច្រឡំ ជា​អ្នក​ប្រារព្ធ​សេចក្តី​ព្យាយាម និង​ពោល​សរសើរ​គុណ​ទាំង​នោះ។ ទើប​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ត្រាស់​សួរ​ថា អ្នក​ឃើញ​ប្រយោជន៍​ដូច​ម្តេច ទើប​ជា​អ្នក​នៅ​ព្រៃ​ជា​វត្ត និង​ពោល​សរសើរ​ការ​នៅ​ព្រៃ​ជា​វត្ត​ជាដើម ព្រះ​ថេរៈ​ក្រាប​ទូល​ថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​មើល​ឃើញ​អំណាច​ប្រយោជន៍​២​ប្រការ ទើប​បាន​នៅ​ព្រៃ​ជា​វត្ត និង​ពោល​សរសើរ​គុណ​នៃ​ការ​នៅ​ព្រៃ​ជាដើម​នោះ
ក្នុងពុទ្ធកាលព្រះពុទ្ធបទុមុត្តរ
ក្នុងមួយសែន​កប្បមុន ក្នុង​ពុទ្ធ​សម័យ​របស់​ព្រះបទុមុត្តរសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះ​មហា​កស្សបត្ថេរ កើត​ក្នុង​ត្រកូល​កុដុម្ពីក៍ ដែល​មាន​សម្បត្តិ​៨០​កោដិ នៅ​ក្នុង​ក្រុង​ហង្សវតី មាន​ឈ្មោះ​ថា វេទេហៈ។ ព្រឹក​ថ្ងៃ​មួយ វេទហកុដុម្ពីក៍នោះ​បរិភោគ​អាហារ​ហើយ តាំង​ចិត្ត​អធិដ្ឋាន​ឧបោសថ និង​កាន់​យក​គ្រឿង​សក្ការ​បូជា មាន​ផ្កាឈើ​ទៀន​ជាដើម ចេញ​ទៅ​កាន់​ព្រះ​វិហារ​ដែល​ជា​ទី​ប្រថាប់​គង់​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ក្នុង​ខេមមិគទាយវ័ន ដែល​តាំង​នៅ​ជិត​ក្រុង​ហង្សវតីនោះ។ គ្រានោះ វេទេហកុដុម្ពីក៍​បាន​ឮ​ការ​តែង​តាំង​របស់​ព្រះ​បទុមុត្តរសម្ពុទ្ធ ដល់​ព្រះមហានិស្សភៈ ជា​សាវ័ក​ទី​៣ ជាកំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​ទ្រទ្រង់​ធុតង្គ។ វេទេហៈ ក៏​មាន​សេចក្តី​ជ្រះថ្លាពេញ​ចិត្ត​ក្នុង​តំណែង​នេះ វេលា​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​សម្តែង​ធម៌​ចប់ វេទេហៈ​ក៏​និមន្ត​ព្រះ​បទុមុត្តរសម្ពុទ្ធ​និង​ព្រះ​ភិក្ខុសង្ឃ​ទទួល​ភក្ខាហារ​ក្នុង​ថ្ងៃ​បន្ទាប់។ វេទេហៈ បានថ្វាយ​មហាទាន​អស់​រយៈ​៧​ថ្ងៃ ហើយ​ក្នុង​ថ្ងៃ​បញ្ចប់​ លោក​បាន​ចាត់​ចែង​ថ្វាយ​សំពត់​ត្រៃ​ចីវរដល់​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ មាន​ព្រះ​បទុមុត្តរជា​ព្រះ​ប្រធាន ហើយ​លោក​ក៏​បាន​តាំង​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ថា បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ កាយកម្ម វចីកម្ម មនោកម្ម ដែល​ប្រកបដោយ​​​មេត្តារមែង​មាន​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​អ្នក​អោយ​ទានអស់ ៧​ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​មិន​ប្រាថ្នាសម្បត្តិ​ទេវតា មារ​ ឥន្ទ្រ​ ព្រហ្ម​ណាៗ ទាំង​អស់ដោយ​បុណ្យ​កុសល​នេះ តែ​បុណ្យ​កុសល​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គដែល​ធ្វើ​ហើយ​នេះ ចូរ​ជា​បច្ច័យ​អោយ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​ជា​កំពូល​ផ្នែក​ទ្រទ្រង់​ធុតង្គ ដូច​ព្រះ​មហា​និស្សភត្ថេរនេះ ក្នុង​ព្រះ​សាសនា​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​ណាមួយ​ក្នុង​អនាគត​កាល​ចុះ​ព្រះ​អង្គ។
ព្រះ​បទុមុត្តរសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ពិចារណា​ឃើញថា តំណែង​ឧបាសក​នេះ​នឹង​បាន​សម្រេច​ ទើប​ទ្រង់​ព្យាករណ៍​ថា តំណែង​នេះ​នឹង​សម្រេច​ដោយ​ពិត ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​សមណគោតមសម្មាសម្ពុទ្ធ​ដែល​នឹង​ទ្រង់​ឧប្បត្តិឡើង កន្លងទៅក្នុង​ពេល​មួយ​សែន​កប្ប​រាប់​អំពី​កប្ប​នេះ​ទៅ អ្នក​នឹង​បាន​ជា​សាវ័ក​ទី​៣ របស់​ព្រះ​សមណគោតម​សម្ពុទ្ធ​អង្គ​នោះ នឹង​មាន​នាម​ប្រាកដ​ថា ព្រះមហាកស្សបត្ថេរ។ បន្ទាប់​ពី​បាន​ឮ​ហើយ វេទេហៈមាន​ចិត្ត​រីករាយ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ហើយ​បាន​ធ្វើបុណ្យ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​រហូត​អស់​អាយុ។
ក្នុងពុទ្ធកាល​ព្រះពុទ្ធវិបស្សី
ក្នុង៩១កប្បមុន វេទេហៈ បានច្យុត​ចាកសួគ៌​ចុះ​មក​កើត​ក្នុង​ត្រកូល​ព្រាហ្មណ៍ចាស់​មួយ។ ក្នុងយុគសម័យ​នោះ ព្រះវិបស្សីសម្ពុទ្ធ ទ្រង់​សម្តែង​ធម៌​រាល់​៧​ឆ្នាំ​ម្តង។ កាល​កំណត់​៧​ឆ្នាំ​មក​ដល់ ទាំង​ពួក​ទេវតា មនុស្ស​នាំ​គ្នា​ប្រកូក​ប្រកាស​ទៅ​ទូទាំង​ជម្ពូទ្វីប​ដើម្បី​អោយ​ជ្រាប​ថា ថ្ងៃ​នេះ​ព្រះ​វិបស្សី​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្តែង​ធម៌ ព្រោះ​ការ​ស្តាប់​ធម៌​រក​បាន​ដោយ​កម្រ​ក្រៃលែង។ ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ឈ្មោះ ឯកសាដកព្រាហ្មណ៍ (​ប្រែ​ថា ព្រាហ្មណ៍​ដែល​មាន​សំពត់​ដណ្តប់​តែ​មួយ​ផ្ទាំង)។ បើ​កាល​ណា​ព្រាហ្មណ៍​ជា​ស្វាមី​មាន​កិច្ច​ទៅ​ក្រៅ នាង​ព្រាហ្មណី​ជា​ប្រពន្ធ​ត្រូវ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ បើ​ប្រពន្ធ​ចេញ​ក្រៅ ព្រាហ្មណ៍​ជា​ស្វាមី ត្រូវ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ សំពត់​ដណ្តប់​នោះ​ត្រូវ​ផ្លាស់​ប្តូរ​គ្នា​ប្រើ ​ព្រោះ​អ្នក​ទាំងពីរ​នោះ​មាន​សំពត់​ដណ្តប់​តែ​មួយ​។ ក្នុងថ្ងៃ​ស្តាប់​ព្រះធម្មទេសនា នាង​ព្រាហ្មណី​ទៅ​ស្តាប់​ក្នុង​វេលា​ថ្ងៃ លុះ​យប់​ត្រូវ​ត្រឡប់​មកវិញ ដើម្បី​អោយ​ស្វាមី​ដណ្តប់​សំពត់​ទៅ​ស្តាប់​ធម៌​ម្តង។
ខណៈ​ដែល​ព្រះ​វិបស្សីសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ទេសនា ឯកសាដកព្រាហ្មណ៍​កើត​បីតិ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​វេលា​បឋមយាម មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា​ចង់​យក​សំពត់​ដណ្តប់​ដែល​នៅ​ជាប់​នឹង​ខ្លួន​នោះ​ថ្វាយ​ដល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ។ តែ​សេចក្តី​កំណាញ់​ជាអកុសល ក៏​កើត​ឡើង​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ថា នាង​ព្រាហ្មណី​និង​យើង​មាន​សំពត់​ដណ្តប់​តែ​មួយ យើង​ទាំង​ពីរ​មិន​បាន​ដណ្តប់​សំពត់ ក៏​មិន​អាច​នឹង​ចេញ​ក្រៅ​ផ្ទះ​បាន គិត​ហើយ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ ក៏​មិន​អាច​ធ្វើ​ទាន​បាន លុះ​កន្លង​វេលាបឋមយាម ចូលមជ្ឈិម​យាម ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ក៏​នឹក​ចង់​បូជា​សំពត់​នោះ​ម្តង​ទៀត តែ​ក៏​ត្រូវ​អាក់​ខាន​វិញ។ លុះ​ដល់​បច្ឆិមយាម(ជិត​ភ្លឺ) ឯកសាដក​ព្រាហ្មណ៍​បាន​កើត​បីតិ​ចង់​ថ្វាយ​សំពត់​ម្តង​ទៀត​ គាត់​ក៏គិតថា សំពត់​ដណ្តប់​របស់​យើង​ទាំង​ពីរ​មាន​ប្រើ​ប្រាស់ ឬ​មិន​មាន ចាំ​គិត​ក្រោយ​ចុះ គិត​ហើយ​ព្រាហ្មណ៍​ក៏​យក​សំពត់​នោះ​ទៅ​ថ្វាយ​ដល់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ និង​បាន​បន្លឺ​វាចារថា "យើង​ឈ្នះ​ហើយៗៗ"។ ដោយ​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា​នឹង​ឯកសាដក​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​លះបង់​សំពត់​ដែល​ខ្លួន​មាន​តែ​មួយ​សំរាប់​ជា​ទាន​ដូច្នេះ ព្រះ​បាទ​ពន្ធុមរាជ បាន​ប្រទាន​សំពត់​ជា​ច្រើន​សំរាប់​បូជា​ឯកសាដកព្រាហ្មណ៍នោះ ព្រម​ទាំង​តែង​តាំង​ព្រាហ្មណ៍អោយ​ជា​បុរោហិត​ជិត​ដិត​ជាមួយ​ព្រះអង្គ។ ចាប់​ពី​នោះមក ឯក​សាដក​ព្រាហ្មណ៍​ខំ​ធ្វើទាន រក្សាសីលរហូត​អស់​មួយ​ជីវិត កាល​ធ្វើ​មរណ​កាល​ហើយ ក៏​ទៅ​កើត​ក្នុង​ឋានសួគ៌។
ចន្លោះ​ពុទ្ធ​កាល​ព្រះ​ពុទ្ធ​ពីរ​ព្រះអង្គ
ចុតិ​ពី​ឋាន​សួគ៌​ ក៏​មក​កើត​ក្នុង​ត្រកូល​កុដុម្ពីក៍ ក្នុង​ដែន​កាសី ក្រុង​ពារាណសី និង​មាន​ឈ្មោះ​ថា សុមិត្ត នៅ​ចន្លោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​២​ព្រះអង្គ គឺ​ព្រះ​កោនាគមនសម្ពុទ្ធ និង​ព្រះ​កស្សបសម្ពុទ្ធ ក្នុង​ភទ្ទកប្បនេះ។ កាល​សុមិត្ត​ធំធាត់​ហើយ ទទួល​នាទី​គ្រប់​គ្រង​ផ្ទះ។ ថ្ងៃ​មួយ​ពេល​ដើរ​កម្សាន្ត លោក​បាន​ជួប​នឹង​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​មួយ​ព្រះអង្គកំពុង​ធ្វើចីវរ​នៅ​នា​មាត់​ច្រាំង​ស្ទឹង តែ​សំពត់​អនុវាត​មិន​គ្រប់ ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ក៏​មូរ​សំពត់​ទុក សុមិត្តកុដុម្ពីក៍ឃើញ​ហើយ ក៏​ទូល​សួរ​ថា ហេតុអ្វី​ក៏​លោក​ម្ចាស់​មូរ​សំពត់​ទុក ព្រះ​បច្ចេក​ពុទ្ធ​តប​ថា ព្រោះ​សំពត់​អនុវាត​របស់​អាត្មា​មិន​គ្រប់​នឹង​ដេរ​តទៅ​បាន​ទេ សុមិត្ត​ក៏​ថ្វាយ​សំពត់​ដល់​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធជា​ម្ចាស់ ហើយ​តាំង​បណិធានថា ខ្ញុំ​កើត​ហើយ​ក្នុង​ទីណាៗក៏​ដោយ សូម​កុំ​អោយ​ជួប​នឹង​សេចក្តី​សាប​សូន្យ​ក្នុង​ទី​នោះ​ៗ​ឡើយ។
ការបរិនិព្វាន
ព្រះ​មហាកស្សបត្ថេរ​មាន​អាយុយូរ រហូត​ដល់​ក្រោយ​ព្រះ​ពុទ្ធ​បរិនិព្វានហើយ។ ក្រោយ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​បរម​គ្រូ​នៃ​យើង​បរិនិព្វាន​ទៅ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ភិក្ខុ​ខ្លះ​ក៏​មាន​វិវាទ​នឹង​គ្នា ដោយ​គិត​ដល់​ប្រយោជន៍​ដល់​សាសនា ព្រះ​មហា​កស្សបៈ បាន​ប្រមូល​ភិក្ខុ​ដែល​សុទ្ធ​សឹង​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​៥០០រូបដើម្បី​ធ្វើ​បឋម​សង្គាយនា ដែល​មាន​ការ​ចូលរួម​ប្រជុំ​គ្នាពី​ភិក្ខុ​ប្រមាណ​៧​សែន​រូប។
ថ្ងៃ​មួយ​ក្រោយ​ពី​ព្រះមហាកស្សបៈ​ចេញចាក​ផលសមាបត្តិ​ហើយ ពិចារណា​មើល​អាយុ​សង្ខារ​ថា យើង​នេះ​ជរា​ភាព​ណាស់ មាន​អាយុ​យូរ​មក​ដល់​ពេល​នេះ​ហើយ នឹង​មាន​អាយុ​តទៅ​​ទៀត​ត្រឹម​ណា ក៏​បាន​ឃើញ​ថា ព្រឹក​នេះ​ហើយ​យើង​នឹង​បរិនិព្វាន ទើប​លោក​ពិចារណា​ទី​កន្លែង​ដើម្បី​នឹង​និព្វាន។ លោក​បាន​អោយ​ប្រជុំ​ភិក្ខុសង្ឃ ពោល​ទូន្មាន​និង​លា​ជា​វារៈ​ចុង​ក្រោយ ហើយ​ក៏​ប្រាប់​ទៀត​ថា បើ​ពួក​អ្នក​ត្រូវការ​នឹង​ឃើញ​យើង​បរិនិព្វាន ចូរ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ទៅ​ប្រជុំ​គ្នា​ក្នុង​ភ្នំ​កុក្កុដសម្បាតបព៌តក្នុងវេលា​ល្ងាច​នេះ។ មុន​នឹង​បរិនិព្វាន លោក​បាន​សម្តែង​ឥទ្ធិបាដិហារិយ៍ដើម្បី​អោយ​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​ដែល​ប្រជុំ​គ្នា​នោះ មាន​សេច​ក្តី​ជ្រះ​ថ្លា​យ៉ាង​ក្រៃ​លែងឡើង​ទៀត ដើម្បីតាំង​ចិត្ត​បដិបត្តិ​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ​ឱវាទ។ លោក​បាន​អធិដ្ឋាន​ថា សូម​អោយ​ភ្នំ​ទាំង​៣​មក​រួម​ជា​ភ្នំ​តែ​មួយ​អោយ​មាន​បន្ទប់​នៅ​ខាង​ក្នុង​ភ្នំ ព្រម​ទាំង​​ផ្កា​ឈើ​ដែល​បូជា​កុំ​ស្វិត​ស្រពោន​ឡើយ។ ហើយ​អធិដ្ឋាន​អោយ​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្រូវ​បាន​ទត​ឃើញ​ជា​បច្ឋិមទស្សនា ក្រោយ​ពី​រំលត់​ខន្ធហើយ និង​អោយ​សរីរសពរបស់​លោក​តាំង​នៅ​រហូត​ដល់​សាសនា​ព្រះអរិយមេត្តេយ្យ ព្រោះ​ថា ព្រះអង្គ​ព្រម​ទាំង​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ពេញ​ក្នុង​ទី​មាន​ប្រមាណ​១២​យោជន៍ ស្តេច​មក​ក្នុង​ភ្នំ​កុក្កុដសម្បាតបព៌តនេះ នឹង​ទ្រង់​យក​ព្រះ​ហស្ថខាង​ស្តាំ​លើក​សាកសព​របស់​យើង​ឡើង​តម្កល់​ទុក និង​ត្រាស់​ប្រាប់​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ថា ជា​អ្នក​ធំ​ក្រៃ​លែង​ក្នុង​ការ​ទ្រទ្រង់​ធុតង្គ​១៣​ប្រការ តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ឧបសម្បទា​ដំបូង​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​រំលត់​ខន្ធចូល​កាន់​បរិនិព្វាន ក្រោយ​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​សរសើរ​គុណ​ហើយ ភ្លើង​នឹង​បណ្តាល​ឆេះ​ឡើង​ក្នុង​កាយ​យើង បំផ្លាញ​សាកសពយើង​អោយ​សូន្យ​ទៅ​ក្នុង​ផ្ទៃ​ព្រះ​ហស្ថ​របស់​ព្រះ​អរិយមេត្តេយ្យសម្ពុទ្ធ រួច​ក៏​បញ្ចុះ​សព​លោក​ទុក​ក្នុង​ក្រុង​នោះ​ដើម្បី​ជា​ទី​សក្ការបូជា​របស់​ទេវតា​និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ។
កោះ
thumb|right|250px|កោះអូស្ត្រាលី កោះ ជាផ្នែកនៃដីដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយទឹក។ កោះច្រើនផ្ដុំគ្នាបង្កើតបានជាក្រុមកោះឬហ្វូងកោះ និងជាប្រជុំកោះឬកំរងកោះ។
លក្ខណៈ
យើងបានអោយនិយមន័យកោះថាជាផ្នែកនៃដីដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយទឹក។ ប៉ុន្តែផ្នែកនៃទឹកត្រង់នេះជាទូទៅគេមិនគិតទេ បើវាជាទន្លេ ស្ទឺង ឬ ព្រែក (តែក៏មានករណីលើកលែងដែរ)។ ឧទាហរណ៍ដូចជានៅបារាំង ព្រែកឌុយមីឌីភ្ជាប់ទន្លេហ្គារ៉ូនទៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ ហេតុនេះមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនិងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេភ្ជាប់គ្នាដោយខ្សែទឹក។ តាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស ផ្នែកដីរបស់បារាំងដែលខាងត្បូងទន្លេហ្គារ៉ូននិងព្រែកឌុយមីឌីរួមទាំងឧបទ្វីបអ៊ីបេរីហ៊ុំព័ទ្ធដោយទឹក។ ប៉ុន្តែគេមិនអាចហៅផ្នែកនៃដីនេះថាជាកោះទេ។ ក៏ប៉ុន្តែបើសំរាប់ចំរៀកដីតូចៗដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយទន្លេឬស្ទឹង គេអាចហៅថាជាកោះបាន។
ផ្ទុយទៅវិញ កោះមួយនៅតែមានឈ្មោះជាកោះដដែលទោះបីជាមានស្ពានដីភ្ជាប់ទៅផ្ទៃដីដ៏ទៃក៏ដោយ។ ដូចក្នុងករណីកោះសិង្ហបុរីដែលភ្ជាប់ទៅឧបទ្វីបម៉ាឡេដោយផ្លូវថ្នល់ចាក់សសរក៏ដោយ។ ជួនកាលគេរក្សាការហៅឈ្មោះកោះមួយជាកោះដដែលទៅជាភ្ជាប់ទៅដីទ្វីបហើយក៏ដោយ ដោយសារមូលហេតុប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬវិទ្យាសាស្ត្រ។
ប្រភេទកោះ
តាមលក្ខណៈភូមិវិទ្យា គេចែកប្រភេទកោះជា២គឺកោះទ្វីបនិងកោះសមុទ្រ។ តាមកំនកំនើត គេក៏អាចចែកជាកោះធម្មជាតិនិងកោះសិប្បនិម្មិតផងដែរ។
កោះទ្វីប
thumb|right|250px|កោះបរនេអូជាប្រភេទកោះទ្វីប កោះទ្វីបជាកោះដែលស្ថិតនៅលើធ្នើទ្វីបនៃជាយទ្វីបមួយ។ ឧទហរណ៍មានដូចជា ហ្គ្រីនលែន និង កោះសាប្លឹ នៅអាមេរិកខាងជើង, កោះបាបាដូស និង កោះទ្រីនីដាដ នៅអាមេរិកខាងត្បូង , កោះចក្រភពអង់គ្លេស កោះអាយអឺលែន និង កោះស៊ីស៊ីលី នៅអឺរ៉ុប , កោះស៊ូម៉ាត្រា កោះបរនេអូ និង កោះជ្វា នៅអាស៊ី , កោះកង់ហ្គូរូ នៅអូស្ត្រាលី ជាដើម។
ប្រភេទពិសេសមួយរបស់កោះទ្វីបគឺកោះមីក្រូទ្វីប ដែលជាប្រភេទកោះកើតពីបំនែកនៃដីទ្វីប។ តួយ៉ាងដូចជា កោះម៉ាដាហ្គាស្កា និង កោះសុកុត្រា នៅអាហ្វ្រិក, ញូហ្សៀលែន ជាដើម។ ប្រភេទពិសេសមួយទៀតគឺកោះឬរបារដែលកើតឡើងពីបន្សំថ្មតូចៗនាំមកដោយចរន្តទឹកដែលបាត់ថាមពលរបស់វានាកាលណាមួយ។ តួយ៉ាងដូចជាកោះទាំងឡាយដែលកើតនៅតំបន់ដីសណ្ដររបស់ទន្លេធំៗ។
កោះសមុទ្រ
thumb|right|250px|កោះហាវ៉ៃជាប្រភេទកោះសមុទ្រ កោះសមុទ្រជាកោះដែលមិនស្ថិតនៅលើធ្នើទ្វីប។ ភាគច្រើននៃកោះប្រភេទនេះកើតពីភ្នំភ្លើង បាតុភូតតិចតូនិច និងចលនាផ្លាក។
ប្រភេទកោះសមុទ្រភ្នំភ្លើងមួយដែលគេឃើញមាននៅ ធ្នូកោះភ្នំភ្លើង កើតឡើងពីភ្នំភ្លើងដែលផុសឡើងត្រង់កន្លែងដែលផ្លាកតិចតូនិចមួយរអិលចូលក្រោមផ្លាកមួយទៀត។ មានដូចជា កំរងកោះម៉ារីយ៉ាណាជាដើម។
ប្រភេទមួយទៀតរបស់កោះសមុទ្រភ្នំភ្លើងកើតឡើងពេលដែលទ្រនុងមហាសមុទ្រងើបមកប៉ះផ្ទៃទឹក។ មានដូចជា អាយស្លេន (កោះភ្នំភ្លើងធំជាងគេលើលោក) និង កោះជេនម៉ាយិន។
ប្រភេទទី៣កើតមកពីចំនុចក្ដៅ។ ចំនុចក្ដៅជាទូទៅផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងតាមផ្លាកតិចតូនិចដែលនៅពីលើវា។ ហេតុនេះពេលដែលផ្លាកនោះរំកិល កោះមួយខ្សែកើតឡើងតាមទិសដៅរបស់ចលនាផ្លាកនោះ។ ឧទាហរណ៍ កំរងកោះហាវ៉ៃ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិវិទ្យា
ខេត្តមណ្ឌលគិរី
ខេត្តមណ្ឌលគីរី ជាខេត្តស្ថិតនៅភាគខាងកើតប្រទេសកម្ពុជា។ ខេត្តនេះមានផ្ទៃដីធំជាងគេ តែមានប្រជាជនតិចជាងគេ។ ទីរួមខេត្តឈ្មោះក្រុងសែនមនោរម្យ។ ខេត្តមណ្ឌលគីរីជាតំបន់ទេសចរណ៏ធម្មជាតិធំមួយនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលមានតំបន់ទេសចរណ៏ធម្មជាតិជាច្រើនដូចជាទឹកជ្រោះប្រកបដោយហ្វូងមច្ឆាជាច្រើនប្រភេទ ព្រមទាំងរុក្ខជាតិ សត្វព្រៃ ព្រៃកោងកាង និងភ្នំតូចធំជាច្រើន។
ខេត្តមណ្ឌលគីរីជាខេត្តមួយដែលសិ្ថតនៅភូមិភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយមានចំងាយ ៣៨២គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ និមិត្តសញ្ញានៃខេត្តគឺតំណាងអោយសត្វគោព្រៃ ដែលជាថនិកសត្វជាតិរបស់កម្ពុជា។ចំពោះចំនួនប្រជាពលរដ្ឋសរុបនៅក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរីគឺ៩៣,៤៤១នាក់ ដែលស្មើនឹង២២,២២០គ្រួសារដែលមានដង់ស៊ីតេ ៧នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រ។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅទូទាំងខេត្តសរុបមានចំនួន ៥៣,៤៤៤នាក់ ស្មើនឹង៥៧,២០ភាគរយ នៃប្រជាជនសរុប ដែលមាន ៨ជនជាតិ ក្នុងនោះរួមមាន៖ជនជាតិព្នង ក្រោល គ្រឹង ស្ទៀង ទំពួន ចារាយ ថ្មួន និងកួយ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
មុនឆ្នាំ១៩៦០ ខេត្តមណ្ឌលគិរីជាផ្នែកមួយនៃខេត្តក្រចេះ។ ខេត្តមណ្ឌលគិរី ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៦១ ដោយ ព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រព្រះវររាជបិតាឯករាជ្យបូរណភាពទឹកដី និងឯកភាពជាតិខ្មែរ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ដោយមានស្រុកចំនួន ០៣ គឺ ស្រុកកោះញែក ស្រុកច្បារ និងស្រុកអូររាំង។ ក្រុងសែនមនោរម្យត្រូវបានបង្កើតឡើងជាទីរួមខេត្តក្នុងឆ្នាំ១៩៦២។ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាមនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ខេត្តមណ្ឌលគិរីគឺជាមូលដ្ឋាននៃមូលដ្ឋានចំនួនបីនៃរណសិរ្សរំដោះជាតិវៀតណាមខាងត្បូងដែលបណ្តាលឱ្យមានការលុកលុយ និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកជាច្រើនដោយកងកម្លាំងសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅឆ្នាំ១៩៦៩-១៩៧០ ខេត្តមណ្ឌលគិរីបានធ្លាក់នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហម ហើយជាលទ្ធផល ប្រជាជនភាគច្រើនត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅទៅស្រុកកោះញែក ជាកន្លែងដែលប្រជាជនត្រូវបានបង្ខំឱ្យធ្វើការក្នុងស្រែ។ ភូមិ សាលារៀន និងមន្ទីរពេទ្យទាំងអស់ត្រូវបានបំផ្លាញ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៥ ខ្មែរក្រហមបានកាប់សម្លាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅខេត្តមណ្ឌលគិរីអស់ជាងពាក់កណ្តាល។ រហូត​ដល់​ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ជនជាតិ​ព្នង​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ត្រឡប់​ទៅ​ភូមិ​និង​ស្រុក​កំណើត​ប្រពៃណី​របស់​ខ្លួន​វិញ។ជនជាតិព្នងបានរស់នៅក្នុងតំបន់មណ្ឌលគិរីប្រហែល២០០០ឆ្នាំមកហើយ។ មានឯកសារតិចតួចអំពីជនជាតិព្នងរហូតដល់អាណានិគមបារាំងដាក់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៤។
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
រូបភាពតូច|ទេសភាព​ភ្នំ​ក្នុង​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១២ រូបភាពតូច|ផែនទីភូមិសាស្ត្រខេត្តមណ្ឌលគិរី ខេត្តមណ្ឌលគីរីជាខេត្តមួយដែលសិ្ថតនៅភូមិភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានព្រំប្រទល់ខាងកើតជាប់នឹង ប្រទេស វៀតណាមខាងជើងជាប់នឹង ខេត្តរតនគីរី ខាងជើងឈាងខាងលិចជាប់នឹង ខេត្តស្ទឹងត្រែងខាងលិចជាប់នឹងខេត្តក្រចេះ ហើយមានចំងាយ ៣៨០គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ ដោយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៨ ៧ និង៧៦ដោយឆ្លងកាត់តាមខេត្តកណ្ដាល ព្រៃវែង ត្បូងឃ្មុំកំពង់ចាម និងក្រចេះ ផ្លូវដែលអាចធ្វើដំណើរទៅដល់ខេត្តមណ្ឌលគីរី បានមានផ្លូវគោក និងផ្លូវអាកាស បើយើង ធ្វើដំណើរតាមផ្លូវគោកយើងនិងឃើញថាកំណាត់ផ្លូវពី ភ្នំពេញទៅមណ្ឌលគិរី ជាផ្លូវ កៅស៊ូដែលផ្តល់នូវលក្ខណះងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរ ។ ខេត្តនេះមានអាកាសធាតុខុសពីខេត្តផេ្សងៗទៀតនៅកម្ពុជា ដោយនៅក្នុងរដូវក្តៅ សីតុណ្ហភាពចាប់ពី ២៧°C ទៅ ៣១°C ដែលអាចចុះត្រជាក់នៅពេលយប់ ខេត្តមណ្ឌលគីរីជាតំបន់ទេសចរណ៏ធម្មជាតិ ធំមួយនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលមានតំបន់ទេសចរណ៏ធម្មជាតិជាច្រើនដូចជា ទឹកជ្រោះប្រកបដោយហ្វូងមច្ឆា ជាច្រើនប្រភេទ ព្រមទាំង រុក្ខជាតិ សត្វព្រៃ ព្រៃកោងកាង និងភ្នំតូច ធំ ជាច្រើន។
ប្រជាសាស្ត្រ
រូបភាពតូច|ស្ត្រី​និង​កុមារ​កុលសម្ព័ន្ធ​ភ្នំ​នៅ​ភូមិ​តូច​មួយ​ក្បែរ​ក្រុង​សែនមនោរម្យ ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី ប្រទេស​កម្ពុជា។ ខេត្តមណ្ឌលគីរីមានផៃ្ទដីសរុបទាំងអស់ ១៤២៨៨គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលមានប្រជាជនសរុប ៣២៤០៧នាក់ មាន៥៦៥៧គ្រួសារ ប្រុស១៦៣៨០នាក់ និង ស្រី១៦០២៧នាក់ (តាមរបាយការណ៍ជំរឿនឆ្នាំ១៩៩៨) ហើយដង់ស៊ីតេប្រជាជនគិតជាមធ្យម ២នាក់ក្នុង ១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ អត្រាកំនើនប្រជាជន ០.៣២ភាគរយ។ ខេត្តមណ្ឌលគីរី ជាតំបន់ភ្នំ និង ខ្ពង់រាបស្ថិតនៅប៉ែកឥសាននៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើន ជាជនជាតិភាគតិច ខេត្តមណ្ឌលគីរីមានប្រជាជនព្នង ៨០ភាគរយ ក្រៅពីនេះមានជនជាតិចំរុះគ្នាផេ្សងៗទៀត ដូចជា ខែ្មរ ចិន វៀតណាម ថៃ ខែ្មរឥស្លាម និង មាន ជនជាតិភាគតិចមួយចំនួនទៀត ហើយការប្រកបរបរកស៊ីរបស់ពួកគេនៅទីប្រជុំជន គឺទីរួមខេត្តគេប្រកបមុខរបរពាណិជ្ជកម្ម បើនៅឯជនបទវិញគេ ដើរបោចវល្លិ ដើរប្រមាញ់សត្វតាមរបៀបបុរាណ ចំពោះការធ្វើស្រែវិញមានតែនៅស្រុកកោះញែកមួយប៉ុណ្ណោះ គេធ្វើ ស្រែបុកដាំនៅលើខ្នងភ្នំ ដូច្នេះអំណោយផលវាទទួលបានតិចណាស់ព្រោះវាអាស្រ័យទៅលើទឹក ភ្លៀង ប្រសិន បើភ្លៀងធ្លាក់ជោកជាំទើប ដំណាំស្រូវរបស់ពួកគាត់ បានផលល្អ ជីវភាពរបស់ពលរដ្ឋនៅខេត្តមណ្ឌលគីរី មានកំរិតទាបណាស់ក្នុង មួយថៃ្ងមនុស្សម្នាក់មិនអាចរកចំណូល បាន៥០០រៀលផង។ ក្រៅពីមុខរបរធ្វើស្រែ ប្រជាជនខ្លះទៀតមានមុខរបរ ជាអ្នកចំការ មន្រ្តីរាជការ រីឯខ្លះទៀត ប្រកបរបរនៅក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ដោយធ្វើការផ្គត់ផ្គង់ដល់សេវាកម្ម ស្នាក់នៅ បំរើសេវាកម្មម្ហូបអាហារ ព្រមទាំងសេវាកម្មបន្ទាប់បន្សំជាច្រើនទៀតផងដែរ។ រូបភាពតូច|ជនជាតិព្នងមួយក្រុមស្លៀកពាក់ក្នុងពិធីប្រពៃណីមកពីខេត្តមណ្ឌលគិរី ប្រទេសកម្ពុជា ប្រជាជន៨០%ជាជនជាតិភាគតិច១០ជនជាតិ។ ជនជាតិដែលមានច្រើនជាងគេគឺជនជាតិព្នង។ នៅសល់២០%ទៀតជាជនជាតិខ្មែរ ចិន និង ចាម។ ប្រជាជននៅទីនោះប្រកបរបរជាចំបងគឺ ដាំដុះស្រូវ ដើមឈើហូបផ្លែ និងបន្លែបង្កាផ្សេងៗ។ ក្រៅពីនេះពួកគេដាំ ស្ត្របឺរី កាហ្វេ កៅស៊ូ និងគ្រប់ស្វាយចន្ទី។
ចាប់តាំងពីខេត្តមណ្ឌលគិរីមានការរិកចំរើនមកខេត្តនេះបានធ្វើអោយប្រជាជនមានមុខរបរដើម្បីបង្គើនជីវភាពរស់នៅ ឈានទៅរកការអភិវឌ្ប ហើយចំងាយធ្លូវក៏តិចជាងមុនដោយអោយនៅសល់ត្រឹម៣៨១គិឡូមែត។ ចំនែកឯប្រជាជនក៏មានគំនិតការក្នុងការផ្លាស់ប្តូរបៀបរស់នៅរបស់គេដែរ។
ស្រុក
(''' Mondul Kiri Province) ស្ថិតនៅ ខេត្ត មាន ៤ស្រុក ១៧ឃុំ និង ៩២ភូមិ÷ រូបភាពតូច
សេដ្ឋកិច្ច
ផ្សារ៖ កែវសីមា កោះញែក សែនមនោរម្យ
ទេសចរណ៍
ខេត្តមណ្ឌលគីរីសំបូរទៅដោយរមណីយដ្ឋានធម្មជាតិ ជាពិសេសទឹកជ្រោះដ៏ស្រស់ត្រកាលជាច្រើន។ ក្រៅពីនេះនៅមានរមណីយដ្ឋាន ឆ្នេរទន្លេ ចំការស្រល់ ដែនជំរកសត្វព្រៃ និងភូមិជនជាតិភាគតិចជាដើម។ នៅខេត្តមណ្ឌលគីរីវិញការផ្តល់នូវសេវាកម្មលើ ការស្នាក់នៅ ការហូបចុក ទោះបីជាមិនមាន ភាពសំបូរបែបដូចនៅក្រុងភ្នំពេញក៏ដោយ ក៏នៅទីនោះមានការរៀបចំ និងផ្តល់នូវភាពងាយស្រួលដល់អ្នកទេសចរ ដែលទៅលេងនៅទីនោះដែរ ព្រោះការផ្តល់អោយនូវសេវាកម្មម្អូបអាហារមានសារះ សំខាន់ខ្លាំងណាស់សំរាប់ ទេសចរដែលទៅកំសាន្តនៅទីរមណីយដ្ឋានណាមួយក៏ដូចណាមួយដែរ តែងតែមានតំរូវការជាចំបងចំពោះការហូប ចុកជាប្រចាំថៃ្ង។ ចំពោះសេវាកម្មស្នាក់នៅវិញ មានសណ្ឋាគារ និងផ្ទះសំណាក់ជាច្រើនកនែ្លងដែលផ្តល់ភាពងាយស្រួល ដល់ការស្នាក់ របស់ភ្ញៀវទេសចរ ដែលទៅកំសាន្តនៅតាមរមណីយដ្ឋាននានា។
ទឹកជ្រោះប៊ូស្រា
រូបភាពតូច|ទឹកធ្លាក់ប៊ូស្រា ក្បែរក្រុងសែនមនោរម្យ ក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី ភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ស្ថិតនៅស្រុកពេជ្រចិន្ដា ចំងាយប្រមាណ ៣២ គ.មពីសែនមនោរម្យ។ ទឹកជ្រោះប៊ូស្រាជាទឹកជ្រោះធំជាងគេនៅក្នុងប្រទេស។ ប្រជាជនកម្ពុជាគ្រប់គ្នាស្គាល់ទឹកជ្រោះនេះតាមរយៈបទចំរៀងផ្តោះផ្តង ទឹកជ្រោះប៊ូស្រា ច្រៀងដោយអធិរាជសំលេងមាស ស៊ីន ស៊ីសាមុត និង អ្នកស្រី ម៉ៅ សារ៉េត។
ទឹកជ្រោះរមនា
ស្ថិតនៅចំងាយ ៣០ គ.ម ពីសែនមនោរម្យ។ ជាទឹកជ្រោះ៣ជាន់ ដែលត្រូវបានគេឆ្ការព្រៃនិងបើកអោយសាធារណជនទូទៅចូលទៅកំសាន្ត។
ទឹកជ្រោះជ្រៃធំ
រូបភាពតូច|ទឹកជ្រោះជ្រៃធំ ខេត្តមណ្ឌលគិរី ស្ថិតនៅក្នុងក្រុងសែនមនោរម្យ មានចំងាយ ៣៤គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្ត។
គមនាគមន៍
ប្រព័ន្ធគមនាគមន៍នៅខេត្តមណ្ឌលគីរីវិញ ដោយនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មធ្យោបាយធ្វើដំនើរ កាន់តែមានការរីកចំរើនគ្រប់ផែ្នក។ យោងទៅតាមការរីកចំរើននេះ ខេត្តមណ្ឌលគីរីមានទំនាក់ទំនង ក្នុងប្រទេសតាមផ្លូវគោក និងផ្លូវអាកាស។
សេវាដឹកជញ្ជូនផ្លូវអាកាស
ខេត្តមណ្ឌលគីរី មានព្រលានយន្តហោះមួយសំរាប់ការហោះហើរនៅក្នុងស្រុក។ ថ្វីត្បិតតែវាមានលក្ខណះ តូចចង្អៀត និងពុំទាន់មានការរីកចំរើន ព្រមទាំងមិនទាន់បានដំនើរការហោះហើរក៏ដោយ តែយើងសង្ឃឹមថា នៅពេលអនាគតដ៏ឆាប់ខាងមុខនេះ នឹងមានការអភិវឌ្ឍនូវព្រលានយន្ត ជាមិនខានឡើយ។
សេវាដឹកជញ្ជូនផ្លូវថ្នល់
រូបភាពតូច|ផ្លូវធំ ក្នុងក្រុងសែនមនោរម្យ ក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី ភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជាឆ្នាំ​២០១១។ ខេត្តមណ្ឌលគីរីមានប្រព័ន្ធផ្លូវថ្នល់ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងតែធ្វើការអភិវឌ្ឍ។ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ផ្លូវដែលធើ្វដំណើរពីភ្នំពេញ ទៅកាន់ខេត្តមណ្ឌលគីរី មានលក្ខណះពិបាក និងមានធូលីច្រើនដែលបង្កអោយមានការលំបាកក្នុងការធ្វើដំណើរ ប៉ុនែ្តទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទាំងរាជរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាពលរដ្ឋនៅ ទីនោះកំពុងតែធ្វើការអភិវឌ្ឍ និងខិតខំថែរក្សាការពារប្រព័ន្ធផ្លូវថ្នល់នៅទីនោះអោយមាន លក្ខណះងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរ។ ហើយសណ្ឋានដីខេត្តមណ្ឌលគីរី ជាតំបន់ភ្នំនិងខ្ពង់រាប មានកូនភ្នំតូចៗ នាំអោយផ្លូវថ្នល់ភាគច្រើននៅក្នុងតំបន់នេះមានលក្ខណះឡើងចុះ ដែលនាំអោយពេលធើ្វដំណើរនៅដងវិថីនានា គេអាចគយគន់ ទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាត សណ្ឋាគារនៅលើកូនភ្នំ សំណង់តូចៗជាច្រើន និងភូមិរបស់អ្នកស្រុកនៅទីនោះ ជាពិសេសនោះនៅ ពេលថៃ្ងមានសភាពស្រស់ស្អាតជាទីបំផុត។
សាសនា
សាសនារបស់រដ្ឋគឺព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដែលមានប្រហែលជាង៧០,៤% នៃប្រជាជនក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី ជាពុទ្ធសាសនិក។ ប្រជាជន​ប្រមាណ៤,៤% នៃ​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី​បានទៅដើរ​តាម​សាសនា​ឥស្លាម ដោយជនជាតិចាម។ សាសនាគ្រិស្តត្រូវបានតាមពីក្រោយដោយ០.១% នៅក្នុងខេត្ត ខណៈដែលសាសនាផ្សេងៗទៀតត្រូវបានបន្តដោយ ២១.២% នៅក្នុងខេត្តនេះ។
វប្បធម៌
ទោះបីជាផ្ទះកាន់តែច្រើនឡើងៗត្រូវបានសាងសង់តាមបែបខ្មែរក៏ដោយ ក៏មានផ្ទះបុរាណរបស់ពួកជនជាតិព្នងនៅតែអាចបន្តរកឃើញបាន។ ផ្ទះ​ព្នង​មាន​ពាង​ធំ (​ដែល​គេ​និយាយ​ថា​មាន​អាយុ​ជាង​មួយ​ពាន់​ឆ្នាំ​) និង​គង​ប្រពៃណីរបស់ពួកជនជាតិនេះ។ មាន​គង​ផ្សេងៗ​ប្រើ​ក្នុង​ឱកាសពីធីបុណ្យ​ផ្សេងៗទៅតាមជំនឿរបស់ជនជាតិព្នង។ ពាងនិងគងគឺជាវត្ថុដ៏មានតម្លៃបំផុតនៃសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច ទាំងផ្នែកប្រពៃណី និងខាងវិញ្ញាណនិយម ព្រមទាំងសម្ភារៈផងដែរ។  ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម វត្ថុទាំងនោះត្រូវបានកប់នៅកន្លែងលាក់ខ្លួននៅក្នុងព្រៃ ហើយក្នុងករណីជាច្រើននៅតែរកមិនឃើញ។
កោះក្នុងទ្វីប
កោះក្នុងទ្វីប ជាកោះដែលនៅក្នុងបឹងឬនៅក្នុងស្ទឹងទន្លេ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិវិទ្យា
ទ្រឹស្ដីបទ
វ៉ាន់ឃា
សូមស្វាគមន៍ដែលបានចូលមកដល់គេហទំព័ររបស់ខ្ញុំបាទ ។
ត្រីកន្តាំង
Scolopsis is a genus in the bream family (Nemipteridae), with 16 species.
វិសមភាពទី៣
ចំពោះ ហើយចំពោះ  គេបាន
ស្រុកព្រៃនប់
=រដ្ឋបាលខេត្ត= អតីតជា ខណ្ឌព្រៃនប់ បច្ចុប្បន្នជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តព្រះសីហនុ ដែលមានរដ្ឋបាល ១៤ឃុំ និង ៦០ភូមិ÷
ល្បុក
ល្បុក្កោតោ ដំបង​ខ្លី​មួយ​ប្រភេទ​សំរាប់ កាន់​អប​ផ្ទាប់​នឹង​កំភួន​ដៃ ជាគ្រឿង​ការពារ​រង​ដំបង​វែង ឬ​បុកប៉ុះ​ការ​ពារ​ខ្លួន។ គឺ​ជា​ឈ្មោះ​ស្នៀត​គុណ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ល្បុក្កតោ​ជា​គ្រឿង​ការ​ពារ។ (វចនានុក្រម​សម្តេច ជួន​ ណាត)
1729
1729 ជាចំនួនគត់ធម្មជាតិ នៅចន្លោះចំនួន1728 និង ចំនួន 1730​​។
លក្ខណៈពិសេស
1729 = 13 + 123 = 93 + 103 ចំនួនប្រភេទនេះត្រូវបានហៅថា ចំនួនរ៉ាមានូចាន(Ramanujan)
សៀង វ៉ាន់ធី
ជីវប្រវត្តិសង្ខេប
អ្នកស្រី​សៀង វ៉ាន់ធីជា​អតីត​តតារា​ចម្រៀង​ដែល​​មាន​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​បោះ​សម្លេ​ងបង្គួរ​​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា កាល​ពី​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០​និង​ដើម​ទសវត្សរ៍​ទី​៧០​។ ​អ្នកស្រី​កើត​នៅថ្ងៃ​ទី​០១ ខែមករា​ ឆ្នាំ​១៩៤៨​​ នៅ​ខេត្ត​ព្រៃវែង។​​​ ឪពុក​ឈ្មោះ​សូ ជិន​ ជា​អតីត​តារា​ភាព​យន្ត​កំប្លែង​ ម្តាយ​ឈ្មោះ​ឯម សំរិទ្ធ​ ជា​អតីត​សិល្បការិនី​ផ្នែក​ល្ខោន​បាសាក់​។ អ្នកស្រីជាកូនទី៤​​ ក្នុងចំណោមបងប្អូន៥​នាក់ គឺ​ប្រុស១នាក់​​ និង​ ស្រី​៤នាក់​។ ក្រោយ​ឆ្នាំ​១៩៧៩​ ក្នុង​ចំណោម​បង​ប្អូន​បង្កើត​ទាំង​៥​នាក់ ​​នៅ​រស់​តែ​ពីរ​នាក់​​គត់​គឺ អ្នកស្រី​ និង ​អ្នកម្នាង​សៀង​ឌី​ ដែល​ត្រូវ​ជា​បង​ស្រី​របស់​អ្នក​ស្រី​។​​អ្នកស្រី​សៀង​វ៉ាន់ធី​ បាន​រៀបការ​ជាមួយ​លោក​ពៅ​ សំអូន​​ ដែល​ជា​សិល្បករ​មួយរូប​ដែរ​នៅឆ្នាំ១៩៧០​ ហើយ​ទទួល​បុត្រាម្នាក់​គឺ​លោក​​ពៅ​ មុនីរ៉េត​ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ​ជា​តន្រ្តីករ​។ ក្រោយ​មក​នៅឆ្នាំ​១៩៨០ ​ចំណង​ស្នេហា​នេះ​ក៏ត្រូវបាន​ប្រេះ​ឆាឈានទៅ​ដល់​ការ​ចែកផ្លូវគ្នា​ដោយសារ​ការ​ប្រច័ណ្ឌ។ លុះមក​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៨៣​ អ្នកស្រី​បាន​រួមរស់ជា​ស្វាមី​ភរិយា​ជាមួយលោក​អ៊ុក​ ស៊ីណា​រ៉េត​ ដែល​ជាតន្រ្តី​ករ​ដ៏មាន​ឈ្មោះ​បោះសម្លេង​ប្រចាំ​វិទ្យុ​ជាតិ​នាអំឡុង​ទ.វទី៨០​ ដោយ​មិន​បាន​ឆ្លង​កាត់​ការ​​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍តាម​ប្រពៃណី​​នោះទេ​។​​​ ជាអកុសល​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ស្វាមី​ក្រោយ​របស់​អ្នក​ស្រី​ក៏បាន​ទទួលអនិច្ចកម្មនៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៥​ ដោយសារ​ជំងឺ​ថ្លើមដោយ​បន្សល់​នូវ​តំណក់​ឈាម​ពីរ​នាក់​គឺ​លោក​រ៉េត​​ធី​ដូណា​​ជា​តន្រ្តី​ករ​​ និង​ កញ្ញារ៉េត ធីតា​ហៅ​តាតា​​​ ជាតារា​ចម្រៀង​។​​ អតីត​តារា​ចម្រៀង​សៀង​ វ៉ាន់ធី​ បាន​ទទួលមរណភាព​នៅវេលា​ម៉ោង១៣និង​៤៥​នាទី​រសៀល​ ថ្ងៃទី​០៩​ ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ​២០០៩​ ក្នុង​ជន្មាយុ​៦១ឆ្នាំ​ ដោយ​រោគា​ពាធ នៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​មិត្ត​ភាព​ខ្មែរ​​​ សូវៀត​។​ ​សព​អ្នក​ស្រី​សៀង​ វ៉ាន់​ធី​ ត្រូវ​បាន​តម្កល់​និង​រៀប​ចំ​ធ្វើ​បុណ្យ​តាម​ប្រពៃណី​នៅ​វត្ត​ទួល​សារវ័ន្ត​ ស្ថិត​ក្នុងសង្កាត់​ឬស្សី​កែវ​ ខណ្ឌប្ញស្សីកែវ​ រាជធានី​ភ្នំពេញ​។​