cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
គណៈអភិបាលខេត្ត
៣.២សមាសភាពគណៈអភិបាលខេត្ត
- ការរៀបចំរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំដាក់ជូនក្រុមប្រឹក្សាខេត្តពិនិត្យ និងអនុម័តមិនឱ្យលើសពី៤៥ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីដំណាច់ឆ្នាំនីមួយៗ​ដែលពាក់ព័ន្ធនឹង៖
+ ដីកា និងសេចក្ដីសម្រេចនានា ដែលបានដាក់ចេញដោយ​ក្រុម​ប្រឹក្សាខេត្ត ព្រមទាំងសកម្មភាព និងលទ្ធផលនៃការ​អនុវត្ដ​ដីកា និង សេចក្ដី សម្រេចទាំងនោះ ។
+ របាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ
+ ការវាយតម្លៃអំពីការបំពេញការងាររបស់គណៈអភិបាល​ខេត្ត និងបុគ្គលិករបស់ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត
+ វិធានការចាំបាច់ ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការអនុវត្ដការ​ងារ​របស់ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត
+ វិធានការចាំបាច់ដើម្បីលើកកម្ពស់សមភាពយេនឌ័រ
+ កិច្ចការផ្សេងៗទៀត ដែលក្រុមប្រឹក្សាខេត្តយល់ឃើញថាចាំ​បាច់ត្រូវដាក់បញ្ចូលក្នុងរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំរបស់ខ្លួន
- របាយការណ៍ប្រចាំខែ ត្រីមាស និងឆមាស
-ការបង្កើតគណៈកម្មាធិការ ឬអនុគណៈកម្មាធិការ ឬក្រុមការ​ងារ​នានាតាមការចាំបាច់ដើម្បីជួយដល់ការអនុវត្ដការងាររបស់​ក្រុម​ប្រឹក្សាខេត្ត
-ការរៀបចំយុទ្ធសាស្ដ្រផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដល់សាធារណជន ដូច​ជា​ការរៀបចំក្ដារព័ត៌មាន ការបិទផ្សាយព័ត៌មាននៅលើក្ដារព័ត៌មាន និងការស្វះស្វែងរក មធ្យោបាយផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននានាជូន​ប្រ​ជា​ពលរដ្ឋក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន ។
-ក្នុងករណីរដ្ឋមន្ដ្រី ឬប្រធានស្ថាប័នសាមីស្រាវជ្រាវឃើញថា ហេតុ​ផលដែលបានបញ្ជាក់ ក្នុងរបាយការណ៍របស់អភិបាលខេត្ត​ ពុំមាន​មូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ រដ្ឋមន្ដ្រី ឬប្រធានស្ថាប័នសាមីត្រូវ​បញ្ជាក់​ជូន​​អភិបាលខេត្ត ដើម្បីទទួលយកបេក្ខភាពដែលបានស្នើតែង​តាំង​នោះ។ ក្នុងករណីមិនមានការឯកភាពរវាង​អភិបាលខេត្ត​ជាមួយ​រដ្ឋមន្ដ្រី ឬប្រធានស្ថាប័នសាមីទៅលើបេក្ខភាពដែលស្នើតែង​តាំង​នោះ រដ្ឋមន្ដ្រី ឬប្រធានស្ថាប័នសាមីត្រូវ​ធ្វើសេចក្ដីរាយ​ការណ៍ជូន​ប្រមុខ រាជរដ្ឋាភិបាលពិនិត្យ និងសម្រេច។ អភិបាលខេត្ត​ត្រូវ​រាយ ការណ៍ករណីនេះជូនក្រុមប្រឹក្សាខេត្តរបស់ខ្លួន និងរដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួង​មហាផ្ទៃ។ បញ្ជាក់ ៖
- ដើម្បីធានាឱ្យអភិបាលខេត្តអនុវត្ដនូវតួនាទីនិងភារកិច្ចខាងលើនេះ សេចក្ដី​រាយការណ៍ប្រចាំខែ ត្រីមាសឆមាស និងប្រចាំឆ្នាំរបស់មន្ទីរ អង្គភាព និង​ទីភ្នាក់ងារនានារបស់ក្រសួង ស្ថាប័នដែលប្រចាំនៅខេត្ត ទៅរដ្ឋមន្ដ្រី ឬ​ប្រធាន​ស្ថាប័នសាមីត្រូវដាក់ជូនអភិបាលខេត្ត ដើម្បីពិនិត្យផ្ដល់យោបល់ជា​មុន។ ប្រសិនបើឯកភាព អភិបាលខេត្តត្រូវចុះហត្ថលេខា​លើរបាយ​ការណ៍​នេះជាមួយប្រធានមន្ទីរ អង្គភាព និងអ្នកទទួលខុសត្រូវ​នៃទីភ្នាក់​ងារ​នោះ។
-ចំពោះសេចក្ដីរាយការណ៍ក្រៅពីនោះរបស់មន្ទីរ អង្គភាព និងទីភ្នាក់ងារ​នានា​របស់ក្រសួងស្ថាប័នដែលប្រចាំនៅខេត្តត្រូវចម្លងជូនសាលាខេត្ត។
របៀបរបបការងាររបស់គណៈអភិបាលខេត្ត
ក្នុងការអនុវត្ដតួនាទី និងភារកិច្ចរបស់ខ្លួន គណៈអភិបាលខេត្ត អភិបាល​ខេត្ត  អភិបាលរងខេត្តត្រូវពិនិត្យ ពិចារណាលើចំណុចសំខាន់ៗ មួយចំនួនដែល​ពាក់ព័ន្ធនឹងរបៀបរបបអនុវត្ដការងារដូចខាងក្រោម ៖
ប៉មតួអេហ្វែល
ប៉ម អេហ្វែល ( /ˈ aɪ f əl / ; tour Eiffel    ) គឺជា ប៉មបន្ទះឈើមួយ នៅលើ ជើងឯកនៃខែមិនា ក្នុង ទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង។ វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាមវិស្វករ ហ្គូស្តាវ អេហ្វែល ដែលក្រុមហ៊ុនរបស់គាត់បានរចនា និងសាងសង់ប៉មនេះ។
មានឈ្មោះហៅក្រៅក្នុងស្រុក " La Dame de fer " (ភាសាបារាំងសម្រាប់ "Iron Lady") វាត្រូវបានសាងសង់ពីឆ្នាំ 1887 ដល់ឆ្នាំ 1889 ជាចំណុចកណ្តាលនៃ ពិព័រណ៍ពិភពលោកឆ្នាំ 1889 ហើយដំបូងឡើយត្រូវបានរិះគន់ដោយវិចិត្រករ និងបញ្ញវន្តឈានមុខគេមួយចំនួនរបស់ប្រទេសបារាំងចំពោះការរចនារបស់វា ប៉ុន្តែវា បាន​ក្លាយ​ជា ​រូបតំណាង​វប្បធម៌ ​សកល​របស់​ប្រទេស​បារាំង និង​ជា​សំណង់​ដែល​គេ​ស្គាល់​ច្រើន​បំផុត​ក្នុង​ពិភពលោក។ ប៉ម អេហ្វែល គឺជាវិមានដែលមានអ្នកចូលទស្សនាច្រើនជាងគេបំផុតក្នុងពិភពលោក។ ៦.៩១ មនុស្សរាប់លាននាក់បានឡើងវានៅឆ្នាំ 2015 ។ វាត្រូវបានគេកំណត់ថាជា វិមានប្រវត្តិសាស្ត្រ នៅឆ្នាំ 1964 ហើយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថាជាផ្នែកមួយនៃ តំបន់បេតិកភណ្ឌ ពិភពលោក របស់អង្គការយូណេស្កូ ("ប៉ារីស ធនាគារនៃសេន") ក្នុងឆ្នាំ 1991។
ប៉មនេះមាន 330 m កម្ពស់ ប្រហែលកម្ពស់ដូចគ្នានឹងអគារ 81 ជាន់ និង រចនាសម្ព័ន្ធខ្ពស់ជាងគេនៅទីក្រុងប៉ារីស ។ មូលដ្ឋានរបស់វាគឺការ៉េដែលវាស់ 125 m នៅសងខាង។ កំឡុងពេលសាងសង់ អគារ Eiffel Tower បានវ៉ាដាច់ វិមាន Washington ដើម្បីក្លាយជា សំណង់ដែលផលិតដោយមនុស្សខ្ពស់ជាងគេបំផុត ក្នុងពិភពលោក ដែលជាចំណងជើងដែលវាកាន់កាប់អស់រយៈពេល 41 ឆ្នាំរហូតដល់ អគារ Chrysler ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉កត្រូវបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ 1930 ។ វា​ជា​រចនាសម្ព័ន្ធ​ដំបូង​គេ​ក្នុង​ពិភពលោក​ដែល​មាន​កម្ពស់​លើស​ពី ២០០ ម៉ែត្រ និង ៣០០ ម៉ែត្រ។ ដោយសារតែការបន្ថែម ពីលើអាកាស ផ្សាយនៅលើកំពូលប៉មក្នុងឆ្នាំ 1957 ឥឡូវនេះវាមានកំពស់ខ្ពស់ជាងអគារ Chrysler ចំនួន 17 ft ។ ដោយ​មិន​រាប់​បញ្ចូល​ឧបករណ៍​បញ្ជូន​ទេ ប៉ម Eiffel គឺជា ​សំណង់​ឈរ​ដោយ​សេរី​ខ្ពស់​បំផុត​ទីពីរ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង បន្ទាប់​ពី Millau Viaduct ។
ប៉មនេះមានបីកម្រិតសម្រាប់អ្នកទស្សនា ដោយមានភោជនីយដ្ឋាននៅកម្រិតទីមួយ និងទីពីរ។ វេទិកាខាងលើនៃកម្រិតកំពូលគឺ 276 m ពីលើដី - នាវាសង្កេត ខ្ពស់បំផុតដែលអាចចូលទៅដល់សាធារណៈជនក្នុង សហភាពអឺរ៉ុប ។ សំបុត្រអាចត្រូវបានទិញដើម្បីឡើងតាមជ ណ្តើ រ ឬឡើងទៅកាន់កម្រិតទីមួយ និងទីពីរ។ ការ​ឡើង​ពី​កម្រិត​ដី​ដល់​កម្រិត​ទី​មួយ​មាន​ជាង 300 ជំហាន​ដូច​ជា​ការ​ឡើង​ពី​កម្រិត​ទី​មួយ​ទៅ​កម្រិត​ទីពីរ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​ឡើង​ទាំង​មូល​មាន​ចំនួន 600 ជំហាន។ ទោះបីជាមានជណ្ដើរឡើងដល់កម្រិតកំពូលក៏ដោយ ជាធម្មតាវាអាចចូលបានតែដោយការលើកប៉ុណ្ណោះ។
ស្ថានីយ៍វិទ្យុទូរទស្សន៍នៃប្រទេសថៃ
ស្ថានីយ៍វិទ្យុទូរទស្សន៍នៃប្រទេសថៃ ឬ អេនបីធី ២ អេតឌី ( สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย  ) ( NBT ) គឺជាផ្នែកផ្សាយរបស់នាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងសាធារណៈរដ្ឋាភិបាល (PRD) ដែលជាផ្នែកមួយរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ។ វាដំណើរការសេវាកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដ៏ទូលំទូលាយរួមមានវិទ្យុ បណ្តាញទូរទស្សន៍ (ដី និងផ្កាយរណប) សេវាអនឡាញ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម។
ស្ថានីយ៍វិទ្យុ
វិទ្យុថៃ គឺជាផ្នែកវិទ្យុរបស់អេនបីធី។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៣០ ហើយបច្ចុប្បន្នមានស្ថានីយ៍វិទ្យុ FM 5 AM 6 និង World Service ដែលជាស្ថានីយ៍វិទ្យុរលកខ្លីអន្តរជាតិជាភាសាបរទេសដែលបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៣៨ ។
ទូរទស្សន៍អេនបីធី
ទូរទស្សន៍អេនបីធី (ឬ អេនបីធី (ឌីជីថល) ២ អេតឌី ) ពីមុន TVT11 គឺជាផ្នែកទូរទស្សន៍ និងប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍អេនបីធី ដោយឥតគិតថ្លៃ។
ការផ្សាយរបស់ TVT11 បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨៨ នៅពេលដែល TV9 (បច្ចុប្បន្នហៅថា Modernine TV ) បានបំបែកជាពីរប៉ុស្តិ៍។ ដំបូង​ឡើយ​វា​គឺ​សំដៅ​ទៅ​លើ​អ្នក​ទស្សនា​នៅ​ជនបទ។ ធាតុមួយចំនួនដូចជា ការរួមភេទ និង អំពើហឹង្សា ត្រូវបានត្រួតពិនិត្យព្រោះ អេនបីធី គឺជានាយកដ្ឋានមួយក្នុងចំណោមនាយកដ្ឋានរដ្ឋាភិបាលដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់។
នៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៨ ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយ ២៤ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ដោយផ្តល់កម្មវិធីបន្ថែមទៀតសម្រាប់អ្នកមើលដែលចូលគេងយឺតដើម្បីមើលទូរទស្សន៍
នៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៨ ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ TVT11 ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធម្តងទៀតដោយលោកបណ្ឌិត មុន ប៉ាត់តាណូថៃ ដែលជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន ហើយប្តូរឈ្មោះទៅជា NBTTV ។
កម្មវិធីទូរទស្សន៍អប់រំត្រូវបានចាក់ផ្សាយតាមប៉ុស្តិ៍នេះពីឆ្នាំ១៩៨៨ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៩ ឆ្លាស់គ្នាជាមួយ TV9 នៅពេលរសៀលរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩៤ ដែលវាចាក់ផ្សាយនៅពេលព្រឹក។ កម្មវិធីពេលថ្ងៃនៅលើទូរទស្សន៍ TV9 បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៤ បានធ្វើឱ្យ ETV ចាក់ផ្សាយតែនៅលើ TV11 ប៉ុណ្ណោះ។
NBTTV និងស្ថានីយ៍វិទ្យុក្រោមសេវាផ្សាយជាតិរបស់ប្រទេសថៃ ផ្សាយចេញពីទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ពួកគេនៅ ដិន ដែង ទីក្រុងបាងកក ។
ក្នុងកំឡុងសម័យអាណាឡូក វាចាក់ផ្សាយនៅលើ VHF band III ទោះបីជាផ្នែកខ្លះនៃ ប្រទេសថៃ វាបញ្ជូនសញ្ញានៅក្នុង UHF ដែលជាធម្មតាវាត្រូវបានសម្រួលទៅក្រុម២ ក៏ដោយ។ នៅ តំបន់ទីក្រុងបាងកក ប៉ុស្តិ៍ VHF សម្រាប់ TV11 គឺ 11 ជាមួយនឹងការបញ្ជូនខ្សោយជាងនៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ ១០ នៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃ តំបន់ទីក្រុងបាងកក ។ វាក៏មានផងដែរនៅលើការបញ្ជូនតេស្ត NBTi DVB-T លើប្រេកង់ 658 MHz, SID 2. គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៧ វាក៏មាននៅលើការបញ្ជូនសាកល្បង DMB-T/H នៅលើ Band III ផងដែរ។
អេនបីធីបណ្តាញក្នុងតំបន់
តំបន់ចំនួនបួននៃប្រទេសថៃ ( ខាងជើង ឦសាន កណ្តាល និង ខាងត្បូង ) មានបំរែបំរួលរៀងៗខ្លួននៃប៉ុស្តិ៍ប្រចាំតំបន់ និងការផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ DTT 11 ។
NBT World
NBT World ដែល​បាន​បើក​ដំណើរការ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១៣ គឺ​ជា​សេវា​ទូរទស្សន៍​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស ២៤/៧ របស់​បណ្តាញ​ដែល​មាន​គោល​បំណង​សម្រាប់​សហគមន៍​ថៃ អាស៊ាន និង​អាស៊ី​ដែល​ផ្សាយ​ជា​អន្តរជាតិ​តាម​រយៈ​ខ្សែ​កាប និង​ផ្កាយរណប។ (បច្ចុប្បន្នកំពុងចាក់ផ្សាយ ហើយអាចមើលបានតែតាមរយៈទំព័រស្ថានីយ៍ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំំំំ២០២២) ប៉ុន្តែ NBT World ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ការិយាល័យព័ត៌មានជាតិនៃប្រទេសថៃ ដែលជាអង្គភាពមួយស្ថិតនៅក្រោមនាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងសាធារណៈរបស់រដ្ឋាភិបាល។
ឃុំកំពង់ទ្រាស
=រដ្ឋបាល= ឃុំកំពង់ទ្រាស មាន ៦ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ស្បៃ
ស្បៃ ( ស្បៃ  [sɓaj] ; ສະໄບ   ; ម៉ាឡេ ៖ Sebai ; ចាវី : سباي ; สไบ  , RTGS ៖ sabai ) ឬ ផាបៃង ( ຜ້າບ່ຽງ   ; ผ้าเบี่ยง   ) គឺជាសម្លៀកបំពាក់ដែលមានរាងដូចកន្សែង ឬក្រណាត់គ្របលើដើមទ្រូងដែលពាក់នៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដីគោក។ ស្បៃ គឺជា​ក្រណាត់​រុំ​សុដន់​របស់​ស្ត្រី​នៅក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា ឡាវ និង ​ប្រទេស​ថៃ ខណៈ​នៅ​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​ស៊ូ​ម៉ា​ត្រា និង​ឧបទ្វីប​ម៉ា​ឡេ ពាក្យ​ដូចគ្នា​នេះ​ត្រូវបាន​គេ​ប្រើ​ដើម្បី​ពណ៌នា​ថា​ជា​ក្រណាត់​ស្មា​។  ស្បៃ បានមកពី សារី ឥណ្ឌា ដែលចុងបញ្ចប់ត្រូវបានពាក់នៅលើស្មាមួយ។
និរុត្តិសាស្ត្រ
ស្បៃ ​ជា​ពាក្យ ​ខ្មែរ ​សំដៅ​លើ​សម្លៀក​បំពាក់​ស្តើង និង​ទន់​ប្រភេទ​ណា​ក៏​បាន ។ នៅក្នុងសម្លៀកបំពាក់ វាសំដៅជាពិសេសទៅលើសម្លៀកបំពាក់ដែលមានរាងដូចកន្សែង ឬក្រណាត់សុដន់ដែលភាគច្រើនត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយស្ត្រី និងចំពោះបុរសដែលកាន់សាសនាតិចជាង។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ស្បៃ មានប្រភពមកពី សារី ឥណ្ឌា ដែលអាចត្រូវបានណែនាំទៅកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ តាមរយៈ ព្រះរាជាណាចក្រឥណ្ឌា រួមជាមួយនឹងប្រពៃណី និងធាតុផ្សំផ្សេងទៀតនៃវប្បធម៌ឥណ្ឌា។ តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Khmer_Traditional_Costume.jpg/220px-Khmer_Traditional_Costume.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច| នារីខ្មែរស្លៀកស្បៃ និង សំពត់ [[សោមផត ចុងកាបិន|ចងក្បិន]]
កម្ពុជា
ស្បៃ ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ណែនាំ​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​បុរាណ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​នឹង ​សារី ​ឥណ្ឌា។ មានទេវកថាទាក់ទងគ្នាក្នុង វប្បធម៌ខ្មែរ ទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រាសាទ ដែលទំនងជាត្រូវបានណែនាំក្នុងសម័យ អាណាចក្រហ្វូណន រួមជាមួយនឹង ចងក្បិន ក្នុងសតវត្សទី១នៃគ.ស។ ស្បៃ ​ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​រឿងព្រេង​របស់ ​ព្រះថោង និង​នាង​នាគ ។ ក្នុង​ឈុត​មួយ ព្រះថោង​តោង​ក្រណាត់​ពាក់​លើ​នាគរាជ ដើម្បី​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​នគរ ​នាគ ។ ក្រណាត់​នោះ​ជា ​ក្រណាត់ ។ ក្នុង​រឿងនិទាន​នោះ ស្បៃ ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​កន្ទុយ​នាង​នាគ ព្រះនាង​នាគ ។
នៅ សម័យអង្គរ ថ្វីត្បិតតែបុរស និងស្ត្រីស្លៀកពាក់ធម្មតាក៏ដោយ ក៏សម្លៀកបំពាក់សម្រាប់ដងខ្លួនខាងលើត្រូវបានពាក់៖ ចម្លាក់លៀននៃ ប្រាសាទបាយ័ន ព្រះខ័ន និងប្រាសាទអង្គរផ្សេងទៀតពណ៌នាស្ត្រីស្លៀកស្បៃដូច ស្បៃ រីឯរូបបុរសសាសនា។ ត្រូវបានតុបតែងដោយ ស្បៃ ទាន់សម័យ ។ នៅ ប្រាសាទអង្គរវត្ត មានរូបភាពនៃអប្សរាដែលពាក់ស្បៃតោងជាប់នឹង សំពត់ រីឯជញ្ជាំងខាងជើងនៃប្រាសាទអង្គរវត្តបង្ហាញអំពីនារីមួយក្រុមដែលពាក់ ស្បៃ វែងកាន់ដង្វាយផ្សេងៗ។
សព្វថ្ងៃ ស្បៃ ​រួម​ជាមួយ​នឹង ​ចង​ក្បិន និង ​សំពត់ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​សំលៀកបំពាក់​ជាតិ​កម្ពុជា។ ស្បៃ​ច្រើន​ប្រើ​ក្នុង​ពិធី​មង្គលការ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ប្រភេទ​និង​ការ​តុប​តែង​ផ្សេងៗ​គ្នា​ក្នុង​ពិធី ព្រះថោងតោងស្បៃនាងនាគ ដែលតំណាងឱ្យរឿងព្រេងនៃគ្រឹះនៃនគរភ្នំ និងកន្លែងដែលកូនកំលោះកាន់ ស្បៃ កូនក្រមុំនៅពេលពួកគេទៅបន្ទប់របស់ពួកគេ។ កូនកំលោះក៏ពាក់ ស្បៃ ។
សម្រាប់បុរស ជាពិសេសព្រាហ្មណ៍ និងព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនា ស្បៃ ហៅថា ស្បង់ ស្បៃត្រៃចីវរ , ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអាវផាយរបស់ព្រាហ្មណ៍ និងព្រះសង្ឃ។ សម្រាប់ស្ត្រី ស្បៃ អាចប្រើបានដោយសេរី និងក្នុងវិធីផ្សេងៗគ្នាដូចជា រុំវាជុំវិញខ្លួន គ្របស្មា និងជាទូទៅគ្របសុដន់ និងក្រពះលើស្មាខាងឆ្វេង។ ស្ទីល ​ស្បៃ ​ខុសៗ​គ្នា​ត្រូវ​បាន​ស្ត្រី​ខ្មែរ​ប្រើ​តាម​ចំណូលចិត្ត និង​ប្រពៃណី​របស់​ពួកគេ។
ឡាវ
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Traditional_dance_during_Baci_ceremeony_in_Lao.jpg/220px-Traditional_dance_during_Baci_ceremeony_in_Lao.jpg|រូបភាពតូច| ស្ត្រី​ឡាវ​ស្លៀក​ឈុតស្បៃ ឬ ​ផា​បៀង ​ចម្រុះ​ពណ៌​ក្នុង​របាំ​ប្រពៃណី។ នៅប្រទេសឡាវ សម្លៀកបំពាក់នេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ផាបៀង ឬសាបៃ។ វាជារឿងធម្មតាទេដែលស្ត្រីឡាវស្លៀកពាក់ ស្បៃ ព្រោះវាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសំលៀកបំពាក់ប្រពៃណី។ ស្បៃ ក៏អាចពាក់បានដោយបុរសក្នុងពិធីមង្គលការ ឬពេលចូលរួមក្នុងពិធីសាសនា។ ប្រភេទនៃ ស្បៃ ជាធម្មតាពាក់ដោយបុរសឡាវជាញឹកញាប់មានលំនាំគូស។ ស្បៃ ក៏អាចជាសូត្រមួយកំណាត់វែង ទទឹងប្រហែលមួយហ្វីត ដែលត្រូវបានប៉ាក់តាមអង្កត់ទ្រូងពីលើទ្រូង គ្របលើស្មាមួយ ដោយចុងម្ខាងទម្លាក់នៅខាងក្រោយខ្នង។
ម៉ាឡេស៊ី
នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី សេបៃ គឺជាក្រណាត់ដែលរុំជុំវិញកដើម្បីគ្របដណ្តប់ស្មាដោយចុងទាំងពីរព្យួរនៅលើទ្រូងស្រដៀងទៅនឹងកន្សែងដែលព្យួរនៅលើស្មា។
ប្រទេសថៃ
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Silk_Loom_Jim_Thompson_House_photo_D_Ramey_Logan.jpg/220px-Silk_Loom_Jim_Thompson_House_photo_D_Ramey_Logan.jpg|រូបភាពតូច| ស្ត្រី​ថៃ​ពាក់ស្បៃ នៅ [[ផ្ទះ Jim Thompson|​ផ្ទះ ជីម ថមសន ។]] គេហទំព័រ ទ្វារវតី បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​នារី​ស្លៀក​ពាក់​ស្រដៀង​នឹង សបៃ ។ សបៃ ( สไบ , RTGS ៖ sabai,  ) or pha biang ( ผ้าเบี่ยง    ) គឺជាសម្លៀកបំពាក់ដែលមានរាងដូចកន្សែង ឬក្រណាត់សុដន់ ស្បៃច្រើន អាចប្រើបានទាំងបុរស និងស្ត្រី។ សបៃ ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ផង​ដែរ​ថា​ជា​សូត្រ​វែង​មួយ​ទទឹង​ប្រហែល​មួយ​ហ្វីត​ដែល​មាន​អង្កត់ទ្រូង​ជុំវិញ​ទ្រូង​ដោយ​គ្រប​លើ​ស្មា​មួយ​ដែល​ចុង​របស់​វា​ធ្លាក់​ទៅ​ក្រោយ​ខ្នង។ សបៃច្រើន អាចត្រូវបានពាក់នៅជុំវិញទ្រូងអាក្រាតឬនៅលើក្រណាត់ផ្សេងទៀត។ ទម្លាប់នៃការស្លៀកពាក់ សប៊ៃ រួមជាមួយនឹងក្រណាត់ វិចតូរៀ គឺជាទម្លាប់ធម្មតាក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ចុល្លាឡុកន និងបន្តរហូតដល់រជ្ជកាលព្រះបាទ  វិជ្ជរ៉ាវុធ នៅពេលដែលសម្លៀកបំពាក់បស្ចិមប្រទេសកាន់តែមានម៉ូត។
ឃុំព្រែកចង្ក្រាន
សំដៅទៅដល់÷
ឃុំកោះពីរ
=រដ្ឋបាល= ឃុំកោះពីរ មាន ៤ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
បក្សី
រូបភាពតូច|បក្សី បក្សីគឺជាសត្វឆ្អឹងខ្នងស្លាបដែលមានសមាជិក 4 នាក់។ កាយវិភាគសាស្ត្រនិងសរីរវិទ្យានៃបក្សីភាគច្រើនមានទំនោរគាំទ្រការហោះហើររបស់ពួកគេ។
ការរំលាយអាហារសកម្មខ្លាំងក្លាដែលទទួលបានដោយអាហារដ៏ស្វាហាប់និងប្រព័ន្ធដង្ហើមដែលមានប្រសិទ្ធភាពដោយវត្តមាននៃថង់ខ្យល់អនុញ្ញាតឱ្យពួកគេផលិតថាមពលខ្ពស់និងយូរអង្វែងដែលត្រូវការដោយជើងហោះហើរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយការចារកម្មរបស់ avifauna នៅលើដីបានផ្តល់កំណើតដល់សត្វបក្សីខ្លះដែលមិនសមស្របសម្រាប់ការហោះហើរ។
សត្វស្លាបជុំវិញពិភពលោករស់នៅគ្រប់បរិស្ថានទាំងអស់គឺពីទឹកកកអង់តាក់ទិកទៅព្រៃអេក្វាទ័រនិងវាលខ្សាច់។ ពួកវាមានកម្ពស់ពីកម្ពស់ 5 សង់ទីម៉ែត្រពីអេលអិន ដល់រង្វង់អ័រឈិចរហូតដល់កម្ពស់ 2,75 ម៉ែត្រ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បក្សី
ស៊ូកាណូ
ស៊ូកាណូ ( /s uː ˈ k ɑːr n oʊ / ; កើតនៅ  ថ្ងៃទី 6 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1901 - ថ្ងៃទី 21 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1970)  គឺជា រដ្ឋបុរសជនជាតិ ឥណ្ឌូនេស៊ី អ្នកនិយាយបដិវត្តន៍និងជាតិនិយម ដែលជា ប្រធានាធិបតីទីមួយនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី បម្រើការពីឆ្នាំ 1945 ដល់ឆ្នាំ 1967 ។
ស៊ូកាណូ ជា​មេដឹកនាំ​នៃ​ការ​តស៊ូ​ឥណ្ឌូនេស៊ី​ដើម្បី​ឯករាជ្យ​ពី ​អាណានិគម​ហូឡង់ ។ គាត់គឺជាមេដឹកនាំដ៏លេចធ្លោម្នាក់នៃ ចលនាជាតិនិយមរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ក្នុងអំឡុងពេលអាណានិគម ហើយបានចំណាយពេលជាងមួយទសវត្សរ៍ក្រោមការឃុំឃាំងរបស់ហូឡង់រហូតដល់ត្រូវបានដោះលែងដោយកងកម្លាំង ជប៉ុន ឈ្លានពាននៅក្នុង សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។ ស៊ូកាណូ និង​អ្នក​ជាតិ​និយម​រួម​គ្នា​របស់​គាត់​បាន ​សហការ​គ្នា ​ដើម្បី​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​សម្រាប់​កិច្ច​ប្រឹងប្រែង​សង្គ្រាម​ជប៉ុន​ពី​ប្រជាជន ជា​ថ្នូរ​នឹង​ជំនួយ​ជប៉ុន​ក្នុង​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​គំនិត​ជាតិនិយម។ បន្ទាប់ពី ការចុះចាញ់របស់ជប៉ុន លោក ស៊ូកាណូ និង មហាម៉េដហាតា បានប្រកាសឯករាជ្យរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី នៅថ្ងៃទី 17 ខែសីហា ឆ្នាំ 1945 ហើយ ស៊ូកាណូ ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីរបស់ខ្លួន។ លោកបានដឹកនាំប្រជាជនឥណ្ឌូណេស៊ីក្នុង ការទប់ទល់នឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើអាណានិគមឡើងវិញរបស់ហូឡង់ តាមរយៈមធ្យោបាយការទូត និងយោធា រហូតដល់ ហូឡង់ទទួលស្គាល់ឯករាជ្យរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី នៅឆ្នាំ 1949 ។ អ្នកនិពន្ធ Pramoedya Ananta Toer ធ្លាប់បានសរសេរថា "Sukarno គឺជាមេដឹកនាំអាស៊ីតែមួយគត់នៃយុគសម័យទំនើបដែលអាចបង្រួបបង្រួមមនុស្សដែលមានប្រវត្តិជាតិសាសន៍ វប្បធម៌ និងសាសនាខុសៗគ្នាដោយមិនបង្ហូរឈាមមួយដំណក់"។
ឃុំព្រែកមាស
ឃុំព្រែកមាស ស្ថិតនៅ ស្រុកសៀមប៉ាង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
=រដ្ឋបាល= ឃុំព្រែកមាស មាន ៤ ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
រុទ្រវម៌្ម (ហ៊្វូណន)
សាវ៌ភៅម រឺ ចក្រវរ្តិន រុទ្រវម៌្ម ឬរុទ្រវរ្ម័ន (អានថា: រុត-ទ្រៈ-វ-រៈ-មៈ) (ចិន:留陁跋摩, ភិងអ៊ិង:Liútuóbámó រឺ លៀវធួកប៉ាម័រ, យ៉ាត់ផេង:lau4tuóbat6mo4 ឡោវធួប៉ាត់ម៉ ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-៥៥០) រជ្ជកាល (គ.ស ៥១៤-៥៥០) ព្រះអង្គគឺជាបុត្ររបស់ព្រះកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម និង ស្រីស្នំម្នាក់ តែ​ម្ដាយ​ព្រះអង្គ​គ្មាន​ជាប់​ឈាមជ័រ​ជា​ក្សត្រ​ទេ ដែល​តាម​ប្រពៃណី ព្រះអង្គ​គ្មាន​សិទ្ធិ​នឹង​ឡើង​សោយរាជ្យ​ឡើយ។ ព្រះអង្គ​បាន​ធ្វើឃាត​ព្រះអង្គម្ចាស់​ គុណវម៌្ម ព្រះរជ្ជទាយាទ​ពេញ​ច្បាប់ ដែល​ត្រូវ​ជា​បងប្អូន​បង្កើត​នឹង​ព្រះអង្គ តែ​មាន​ម្ដាយ​ខុស​គ្នា។ មាតា​ព្រះគុណវម៌្ម ជា​ព្រះអគ្គមហេសី មាន​ព្រះនាម​ព្រះនាង​កុលប្រភាវតី។ បន្ទាប់​ពី​កើតមាន​ព្រឹត្តិការណ៍​សោកនាដកម្ម​នេះ​មក ព្រះនាង​បាន​ចូល​ទៅ​សាងសីល។ នៅក្នុងឆ្នាំ៥១៤ ដើម្បីដណ្ដើមរាជសម្បត្តិដូច ដែលពង្សាវតាររបស់រាជវង្សលាងបានកត់ទុក។ រុទ្រវម៌្មជាស្ដេចចុងក្រោយបង្អស់នៃអាណាចក្រភ្វូណាន។ គួរកត់សំគាល់ដែរថា ដោយសារតែស្ដេចរុទ្រវម៌្មឡើងសោយរាជ្យខុសទំនងបែបនេះហើយ ដែលបណ្ដាលឲ្យអាណាចក្រភ្វូណានមានភាពវឹកវរ រហូតដល់រលាយរលំអាណាចក្រភ្វូណានជាស្ថាពរនៅពាក់កណ្ដាលទី២នៃសតវត្សទី៦។ ក្នុងសិលាចារឹកគេបានហៅស្ដេចអង្គនេះថា សាវ៌ភៅម ដូច្នេះហើយធ្វើអោយគេយល់ថា ទ្រង់ជាស្ដេចមួយអង្គទៀតផ្សេង នាមនេះគេសម្រាប់ហៅចក្រវរ្តិន រឺ ស្ដេចចក្រពត្តិ។
ការទូតសាសនា
ព្រះអង្គបានបញ្ជូនទៅប្រទេសចិនជាច្រើនដងក្នុងចន្លោះឆ្នាំ៥១៧ និង៥៣៥។ រាជទូតនគរភ្វូណានបាននាំសួយថ្វាយ ស្ដេចចិននៅឆ្នាំ៥៣៩ ហើយបានទូលប្រាប់ទៅព្រះចៅក្រុងចិនថា នៅប្រទេសខ្លួនមានព្រះកេសមួយសរសៃប្រវែង ៣ មាត្រ។ លុះទ្រង់ជ្រាបហើយព្រះចៅលាងអ៊ូទីទ្រង់ក៏បានចាត់ព្រះសង្ឃមួយអង្គនាមធេយុនប៉ាវ ឲ្យយកព្រះកេសនោះទៅប្រទេសចិនវិញ។ សិលាចារឹកសំស្ក្រឹតនៅបាទីនិយាយថាព្រះអង្គនៅសោយរាជ្យនៅឡើយ នៅពេលដែលគេកសាងសំណង់ខាងពុទ្ធសាសនាដែលមានចារក្នុងឯកសារនោះ។ បើតាមពង្សាវតាររាជវង្សលាងពុទ្ធសាសនាបានរុងរឿងណាស់ ឯកសារនេះនិយាយថាមានគណៈបេសកកម្មទូតចិនមួយ ត្រូវបានបញ្ជូនមកអាណាចក្រភ្វូណាននៅរវាងគ.ស ៥៣៥ និង៥៤៥ដើម្បីឲ្យអធិរាជនគរភ្វូណានបញ្ជូនអ្នកប្រាជ្ញ និងខាងគម្ពីរសាសនាមកចិនវិញ។ គ្រានោះមានឥណ្ឌាម្នាក់ឈ្មោះបរមាថ៌ រឺ គុណរតន៍បានមកនគរភ្វូណាន ព្រះចៅអធិរាជក៏បញ្ជូនវរជននេះនាំយកគម្ពីរជាច្រើនទៅកាន់ប្រទេសចិនវិញ នៅគ.ស ៥៤៦។ ជាបឋម ឯកសារចិនបានពណ៌នាថា ព្រះបាទ រុទ្រវម៌្ម បានសោយរាជសម្បតិ្តនៅទីក្រុងវ្យាធបុរ: ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយពីសមុទ្រ៥០០លី។ ព្រះរាជធានីនេះ មានទន្លេមួយហូរពីខាងជើង ឈៀងខាងលិច “ ពាយព្យ “ ទៅទិសខាងកើត ឆ្ពោះទៅរកសមុទ្រ  ដែលជាទិសដៅរបស់ទន្លេមេគង្គ តាមដៃទន្លេមីថ នៅកម្ពុជាក្រោម។
កំណត់ហេតុចិនខាងលើនេះ ក៏បានបន្ថែមសេចក្តីថា នៅឆ្នាំ៥១៥ នៃគ.ស. ព្រះរាជា រុទ្រវម៌្ម នៃនគរភ្វូណាន បានផ្ញើដង្វាយទៅស្តេចក្រុងចិន ដោយមានព្រះបដិមាតំណាងព្រះអង្គមួយធ្វើពីឈើក្រអូប ដែលមកពីប្រទេសក្លិង្គ សិក សូឡូ (សាលា) និងផ្កាហួស៊ី និងឈើខ្លឹមចន្ទជាច្រើនប្រភេទផង។ សូម រំលឹកដែរថា ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានចូលព្រះបរិនិព្វាន នៅក្រោមដើមសាលា ដែលជាឈើមួយ ប្រភេទ។
ក្រោយនេះបន្តិច គឺនៅឆ្នាំ៥៣៩ នៃគ.ស.ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម បានបញ្ជូនប្រតិភូទូតខ្មែរទៅកាន់រាជធានី នៃរាជវង្សលាងណានកិន ដោយនាំទៅជាមួយនូវសត្វរមាសរស់មួយ និងរបស់របរមួយចំនួនរបស់ នគរភ្វូណាន។ ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម បានប្រាប់ទៅចិនថា ព្រះអង្គមានសារីរិកធាតុ និងសក់មួយសរសៃរបស់ព្រះពុទ្ធ អង្គ ដែលមានប្រវែងដល់ទៅ ៣ មាត្រ ៣០។ ព្រះចៅអធិរាជនៃសន្តតិវង្សលាង ក៏បានផ្ញើព្រះភិក្ខុថាំងប៉ាវឡៅ និមន្តទៅកាន់នគរភ្វូណាន ដើម្បីសូមដង្ហែព្រះសីរិកធាតុដ៏មានតម្លៃនោះ។ វត្តមានរបស់សិលាចារឹកមួយផ្ទាំងនៅប្រាសាទតាព្រហ្មនៃទន្លេបាទី ដែលចារឡើងដោយ ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម នាសតវត្សរ៍ទី៦នៃគ.ស ព្រមទាំងវត្តមាននៃសសរពេជ្រមួយកំណាត់ ជារចនាបថ សម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ នៅទីនេះ សឲ្យឃើញថា តំបន់នេះធ្លាប់មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្នុងអតីតកាល។ សិលាចារឹកខាងលើនេះ ដែលបានបកប្រែដោយលោកហ្សក-សឺដេស បានធ្វើការរៀបរាប់ឲ្យដឹងថា ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម ព្រះអង្គកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយគោរពសក្ការ:ព្រះបរមសារីរិកធាតុនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាព្រះបរមគ្រូនៃយើង។ ថ្វីត្បិតតែព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះមហាក្សត្ររុទ្រវម៌្ម ប៉ុន្តែព្រហ្មញ្ញសាសនានៅតែរក្សាឥទ្ធិពលលើសង្គមយ៉ាងខ្លាំងក្លាដែរ ដោយហេតុថាភាសាខ្មែរ មានលក្ខណ:ជា សំយោគ។
តាមសិលាចារឹក K.៥៤ នៃអង្គជំនីកវិញ ដែលមានកាលបរិច្ឆេទយ៉ាងច្បាស់លាស់ គឺឆ្នាំ៥៥១ នៃ គ.ស ដែលត្រូវនឹងឆ្នាំ ៦២៩ នៃគ.ស យើងអាចដឹងទៀតថា ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះមហាក្សត្រខ្មែរអង្គនេះ មានការសាងសង់នូវព្រះសិវលិង្គថ្ម និងអាស្រមមួយដែលមានឈ្មោះថា រុទ្រស្រម។ បូជនីយដ្ឋាននេះ បានសាងសង់ឡើងដោយព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ វិឡាវិន័យ ដោយអំណោយជាទ្រព្យ និងជាអ្នកបម្រើទេវស្ថាន នេះ ពីសំណាក់មន្ត្រីម្នាក់ឈ្មោះ សិវទត្ត មានងារជា ប៉ោញ។
ពាក្យ រុទ្រស្រម មានន័យថាអាស្រមរបស់ព្រះរុទ្រ ដែលជាឈ្មោះរបស់ព្រះសិវ:ឬព្រះឥសូរដែល មានសញ្ញានិមិត្ត ជាព្រះសិវលិង្គនាសម័យមុនអង្គរ។ ចំពោះយើង យើងជឿថាវត្តមានរបស់ពាក្យនេះ នៅទីនេះមានន័យថា ថ្វីត្បិតតែឈ្មោះរបស់ព្រះឥសូរក៏មែនពិត ក៏ប៉ុន្តែព្រាហ្មណ៍វិឡាវិន័យ ដែលបានសាងសង់អាស្រមនេះឡើងនោះ គឺក្នុងបំណងដ៏ពិសិដ្ឋមួយ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរុទ្រវម៌្ម ដែលជាបុព្វការីរបស់ខ្លួនដែរ។
នយោបាយ
នគរភ្វូណានបានធ្លាក់ចុះនៅសតវត្សទី៦ និងត្រូវបានលេបត្របាក់ដោយចេនឡា ដែលយើងមិនអាចប្រកែកបានថាគឺជាពួកក្មេរ។ សិលាចារឹកខ្មែរលើកដំបូងបានចុះកាលបរិច្ឆេទដោយខ្លីបន្តបន្ទាប់ពីការធ្លាក់ចុះនៃនគរភ្វូណាន បានចារថានៅកម្ពុជាភាគខាងត្បូង ខ្មែរបានតាំងលំនៅរួចទៅហើយនៅឯទឹកដីកម្ពុជាភាគខាងក្រោម។ លោកវីខខឺរីបានឲ្យយោបល់ថា"តាមភស្តុតាង បច្ចុប្បន្នវាមិនអាចទៅរួចទេ ដោយអះអាងថានគរភ្វូណានជាតំបន់មួយ ដែលពួកអ្នកកាន់កាប់នគរនេះ មិនមែនជាជនជាតិខ្មែរ"។ ភ្វូណានត្រូវបានចាត់ទុកថាជានគរខ្មែរទីមួយ និងជានគរមុននៃមហាណាចក្រខ្មែរ។ ក្នុង ​កាលៈទេសៈ​ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ នគរ​ភ្វូណាន មិន​បានស្គាល់​សុខសន្តិភាព​ទេ។ ការ​ធ្វើឃាត​ព្រះរជ្ជទាយាទ និង​ការ​ដណ្ដើម​យក​រាជសម្បត្តិ​របស់​កុរុងរុទ្រវម៌្ម មិន​បាន​ទទួល​ការ​គាំទ្រ​ពេញ​ចិត្ត​អំពី​សំណាក់​នាម៉ឺនមន្ត្រី​មេទ័ព​គ្រប់​ ស្រទាប់​ជាន់​ថ្នាក់​ជាទូទៅ​ទេ។ ព្រះញាតិវង្ស​ដែល​ជា​ទាយាទ​របស់​ព្រះគុណវម៌្ម កាលបើ​ដឹង​ក្ដី​ពេញវ័យ​កាលណា បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ក្រុម​បក្សពួក​លើក​កង​ទ័ព​វាយ​ប្រហារ បង្កើត​ចលាចល រំជើបរំជួល អសន្តិសុខ​គ្រប់ទិសទី​ក្នុង​នគរ ដើម្បី​ទាមទារ​ដណ្ដើម​យក​រាជបល្ល័ង្ក​មក​វិញ។ សង្គ្រាម​ផ្ទៃក្នុង​ ក្នុង​ចន្លោះ​គ.ស ​៥៤០‑៥៥០ បាន​បណ្ដាល​ឲ្យ​នគរភ្វូណាន​បែក​បាក់​ប្រេះឆា លែង​មាន​ឯកភាព ក្លាយ​ទៅ​ជា​នគរ​តូចៗ​ឯករាជ្យ​ដាច់​ពី​គ្នា។ នា​ព្រឹត្តិការណ៍​ច្របូកច្រប់ សង្គ្រាម​ផ្ទៃក្នុង​នេះ គេ​ពុំ​បាន​ដឹង​ដោយ​ច្បាស់​ពិត​ប្រាកដ ថា​តើ​កុរុងរុទ្រវម៌្ម បាន​ដាក់​រាជ្យ ឬ​បាន​បាត់បង់​ជីវិត​ឡើយ។ គេ​ត្រឹមតែ​ដឹង​ថា ក្នុង​សម័យកាល​នោះ ព្រះរាជបល្ល័ង្ក​នៅ​ទំនេរ​គ្មាន​ស្ដេច​សោយរាជ្យ ហើយ​បក្សពួក​ក្រុម​គ្រួសារ​កូនចៅ​ព្រះគុណវម៌្ម​ដណ្ដើម​យក​បាន​ព្រះរាជធានី​វ្យាធបុរ។ ទោះបីជា​ក្រុម​កូន​ចៅ​ព្រះគុណវម៌្ម​យក​ជ័យជំនះ​ កាន់​កាប់​ត្រួតត្រា​នគរ​ភ្វូណានបាន​ក៏​ដោយ ក៏​សង្គ្រាម​ផ្ទៃ​ក្នុង​រវាង​ខ្មែរ​នឹង​ខ្មែរ​មិន​ទាន់​បាន​ចប់​សព្វគ្រប់ មាន​សុខសន្តិភាព​ដែរ។ ចម្បាំង​ អសន្តិសុខ និង​ចលាចល​នៅ​តែ​មាន​បន្ត​ជាប់​ជានិច្ច។ ពីព្រោះ​នគរ​ដែល​ចំណុះ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ឆ្លៀត​ឱកាស​នេះ​ដើម្បី​រើ​បម្រះ​ ប្រកាស​យក​ឯករាជភាព​តែ​រៀងៗ​ខ្លួន។ មាន​ដូចជា នគរ​កម្វុជ ដែល​អ្នកដំណើរ​ចិន​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា ចេនឡា ជាដើម។ នគរ​កម្វុជ ប្រហែល​ជា​បាន​កកើត​នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៥។
សេដ្ឋកិច្ច
កាលនោះ កំពង់ផែ​ខ្មែរ​ដ៏​ធំ​ស្ថិត​នៅ​អូរកែវ គឺ​ជា​កំពង់ផែ​អន្តរជាតិ​ដែល​មាន​ទូក​សំពៅ​ប្រទេស​ជិត​ឆ្ងាយ ដូចជា ចិន ឥណ្ឌា បច្ចុប្បន្ន​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី និង​ម៉ាឡេស៊ី ជាដើម ចេញចូល ទាក់ទង​រក​ស៊ី​ផ្ដោះប្ដូរ​ទំនិញ។ ពួក​ឈ្មួញ​នៅ​ទ្វីប​អ៊ឺរ៉ុប ដូចជា ទីក្រុង​រ៉ូម ក៏​បាន​ចេញ​ចូល​មក​ធ្វើ​ជំនួញ​ដល់​ទីក្រុង​កំពង់ផែ​អូរកែវ​ដែរ។ មូលហេតុ​ដែល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​គេ​ហ៊ានអះអាង​ដូច្នេះ ពីព្រោះ​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​កំពង់ផែ​នេះ គេ​បាន​រក​ឃើញ​ត្រា​ជា​អក្សរសំស្ក្រឹត មេដាយ​មាស​រូប​ព្រះចៅអធិរាជ អង់តូណាំង (Antonin) នៃ​ចក្រភព​រ៉ូម ដែល​មាន​ចំណាស់​ពី​គ.ស​ ១៥០ និង​គ្រឿងគ្រៅ​ប្រដាប់ប្រដាប្រើប្រាស់​ជាច្រើន​ទៀត​របស់​ជនជាតិ​ដែល​រស់​នៅ​តាម​សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកជ្រែករាជ្យនៃវ្យាធបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកជ្រែករាជ្យនៃនគរភ្វូណានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម
ឃុំក្រូចឆ្មារ
=រដ្ឋបាល= ឃុំក្រូចឆ្មារ មាន ៧ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំសេកុង
ឃុំសេកុង ស្ថិតនៅ ស្រុកសៀមប៉ាង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
=រដ្ឋបាល= ឃុំសេកុង មាន ៨ ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
គីម ជុងអ៊ុន
ចាប់ពីចុងឆ្នាំ២០១០ មក លោកគីម ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាអ្នកស្នងតំណែងដឹកនាំប្រទេសកូរ៉េខាងជើង។  បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ឪពុករបស់គាត់នៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១១ ទូរទស្សន៍រដ្ឋបានប្រកាសថាលោកជា "អ្នកស្នងបន្តវេនតំណែងដ៏អស្ចារ្យនេះ" ។  លោកកាន់តំណែងជាអគ្គលេខាធិការគណបក្សពលករកូរ៉េ និងជាប្រធានកិច្ចការរដ្ឋ។  លោកក៏ជាសមាជិកនៃគណៈប្រធាននៃការិយាល័យនយោបាយពលករកូរ៉េ ដែលជាស្ថាប័នធ្វើការសម្រេចចិត្តខ្ពស់បំផុត។  នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២ លោកត្រូវបានដំឡើងឋានៈជាសេនាប្រមុខខ្ពស់បំផុតក្នុងជួរកងទ័ពប្រជាជនកូរ៉េ ដោយបានបង្រួបបង្រួមតំណែងរបស់គាត់ជាមេបញ្ជាការកំពូលនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។  ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋរបស់កូរ៉េខាងជើង តែងតែហៅលោកថាជា "សមមិត្តជាទីគោរព គីម ជុងអ៊ុន" ឬ "សេនាប្រមុខ គីម ជុងអ៊ុន"។  គាត់បានលើកកម្ពស់គោលនយោបាយរបស់យ៉ុងជីន ស្រដៀងទៅនឹងគោលនយោបាយរបស់លោកគីម អ៊ីលស៊ុង ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដោយសំដៅទៅលើការអភិវឌ្ឍន៍ដំណាលគ្នាទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងកម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់ប្រទេស។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងជើង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេដឹកនាំប្រទេសបច្ចុប្បន្ន
ឈ្មោះនៃកម្ពុជា
ឈ្មោះ ប្រទេសកម្ពុជា ជា ភាសាខ្មែរ គឺ កម្ពុជា ។ ( UNGEGN : Kâmpŭchéa, ALA-LC : Kambujā [kampuciə] ) ជាផ្លូវការ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ ( UNGEGN : Preăhréachéanachâkr Kâmpŭchéa, ALA-LC : Braḥrājāṇācakr Kambujā [preahriəciənaːcak kampuciə] ; ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ' )។ ពាក្យ​នេះ​មក​ពី ​សំស្ក្រឹត कम्बोजदेश ( IAST : Kambujadeśa ) ដែលមានន័យថា "ទឹកដីនៃកម្ពុជា " ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
និរុត្តិសាស្ត្រ សមាសធាតុរបស់វាគឺៈ preăh ("ពិសិដ្ឋ"); រាជ- ("ស្តេច, រាជ, អាណាចក្រ", ពីសំស្ក្រឹត); អាណា (មកពី ភាសាបាលី āṇā, "អំណាច, បញ្ជា, អំណាច"); ចក្រ (មកពីសំស្ក្រឹត ចក្រ មានន័យថា "កង់" ដែលជានិមិត្តសញ្ញានៃអំណាច និងការគ្រប់គ្រង)។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
រូហុលឡោះ ខូមៃនី
សាយីដ រូហុលឡោះ មូសាវី ខូមៃនី (17 ឧសភា 1900 - 3 មិថុនា 1989) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា អាយ៉ាតុលឡោះ ខូមៃនី ជាអ្នកនយោបាយអ៊ីរ៉ង់និងមេដឹកនាំសាសនាដែលបានបម្រើការជាមេដឹកនាំកំពូលដំបូងរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ពីឆ្នាំ 1979 រហូតដល់ស្លាប់នៅឆ្នាំ 1989 លោកគឺជាស្ថាបនិករបស់សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់ និងមេដឹកនាំបដិវត្តអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ 1979 ដែលបានឃើញការផ្តួលរំលំរបស់រាជវង្សសាហ៍ ម៉ូហាមម៉ាត់ រេហ្សា ប៉ាហ៍ឡាវី និងចុងបញ្ចប់នៃព្រះមហាក្សត្រពែរ្ស បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ លោកខូមៃនីបានក្លាយជាមេដឹកនាំកំពូលទីមួយរបស់ប្រទេស មុខតំណែងដែលបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់សាធារណរដ្ឋឥស្លាមជារដ្ឋអំណាចនយោបាយ និងសាសនាខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រទេស ដែលលោកកាន់រហូតដល់ស្លាប់​ ភាគច្រើននៃរយៈពេលកាន់អំណាចរបស់លោកត្រូវបានកាន់កាប់ដោយសង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់-អ៊ីរ៉ាក់ឆ្នាំ 1980-1988 លោកត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយលោកអាលី ខាមេនៃនៅថ្ងៃទី 4 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1989
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកកវីអ៊ីរ៉ង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាយ៉ាតុលលោះ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់
ឃុំប៉ឺស១
=រដ្ឋបាល= ឃុំប៉ឺស១ មាន ៥ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំឫស្សីសាញ់
សំដៅទៅដល់
បញ្ចពិធកល្យាណី
នៅក្នុងគម្ពីរធម្មបទខុទ្ទនិកាយមាននិយាយ អំពីលម្អទាំងប្រាំប្រការ របស់ស្ត្រីពោលគឺ មានការរៀបរាប់អំពីលម្អរបស់នាងវិសាខា ។ លម្អទាំង៥នោះគឺ ៖
ឃុំស្រែសំបូរ
ឃុំស្រែសំបូរ ស្ថិតនៅ ស្រុកសៀមប៉ាង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
បញ្ចពិធកល្យាណី
លម្អសក់
សក់ជាគ្រឿងលម្អរបស់ស្ត្រី ដែលស្ត្រីចូលចិត្តរៀបចំតុបតែងវេញ ក្រង បួង អ៊ុត លាបប្រេងឲ្យរលើបក្រអូប ដើម្បីលើកសម្រស់ និងសោភ័ណភាពរបស់នារី ឬស្ត្រីឲ្យកាន់តែល្អប្រកបដោយការទាក់ទាញ និងចាប់អារម្មណ៍ពីមនុស្សដែលនៅជុំវិញ។
ឃុំស្រែសំបូរ
=រដ្ឋបាល= ឃុំស្រែសំបូរ មាន ៧ ភូមិគឺ÷
បញ្ចពិធកល្យាណី
លម្អសក់
ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងរឿងកាកីទំព័រ៦ថា កាយកើតអស្ចារ្យ អំពីផ្កាកា ណិកាសោភី ភក្ដ្រាសោភ័ណ ដូចចន្ទបូណ៌មី សក់ដូចភមរី រលើបខ្មាញ់ខ្មៅ។ មានកំណាព្យមួយទៀតក៏បានបញ្ជាក់អំពីសក់របស់នារី ដែលនាំឲ្យបុរសចាប់ចិត្តស្នេហាដែរថា “សក់វែងអន្លាយរំសាយសព្វ ធុំក្លិនទឹកអប់ស្រស់វរលក្ខណ៍ ឃើញភ្លាមចិត្តរៀមប៉ងស្ម័គ្រ តើស្រស់វលក្ខណ៍ស្ម័គ្របងទេ?”។
ឃុំស្រែសំបូរ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
បញ្ចពិធកល្យាណី
លម្អសាច់
ការថែរក្សាសាច់ឲ្យល្អ គឺជាចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ស្ត្រីគ្រប់សម័យកាលទាំងអស់។ ដូចក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះគេថានារី ឬស្ត្រីមានសាច់ល្អ ព្រោះបានត្រាំទឹកដោះគោ។ ការបន្ទុំសាច់ពេលចូលម្លប់របស់នារីជំនាន់ដើម។ ឧទាហរណ៍ សម្រស់សាច់របស់នាងកាកីទំព័រ៧ថា ថ្ពាល់ទាំងសងខាងដូចផ្លែម៉ាក់ប្រាង បំព្រងផង់ផូរ នាសាសមសល់ ដូចកលគំនូរ ជាងចេះគន់គូរ សួនសមសោភា។
ឃុំស្រែសំបូរ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
បញ្ចពិធកល្យាណី
លម្អឆ្អឹង
ជាពិសេសបញ្ហាធ្មេញល្អ ធ្មេញត្រឹម។ ដូចបទចម្រៀងបុរាណច្រៀងថា សារិកាកែវអើយ សារិកាកែវកើច បងលោមឲ្យសើច ចង់ឃើញជើងធ្មេញ បងគន់ជើងសក់រត់ជួររមេញ បងគន់ជើងធ្មេញត្រឹមដូចគេក្រី។ ឯលម្អធ្មេញរបស់នាងកាកី ក៏អ្នកនិពន្ធបានបញ្ចេញទឹកដៃតាមរយៈកំណាព្យថា “ធ្មេញខ្មៅរលីករលងប៉ផ្លេក ដូចនិលរតនាកកបល្អលន់ គូរគន់ដូចនា ត្របកបទុមា រាយរីកស្រស់ស្រី។ រីឯរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្សែ៤ ទំព័រ២៥ បង្ហាញអំពីធ្មេញនាងសីតា ថា “ចាំធ្មេញខ្មៅជិត ដូចអ្នកប្រកិតនិលរត្ន័ថ្លៃ បងគន់សំគាល់នៃអម្បាលរូបដ៏ប្អូនបង”។
ឃុំស្រែសំបូរ
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
បញ្ចពិធកល្យាណី
លម្អសម្បុរស្បែក
នារីតែងប្រាថ្នាចង់បានសម្បុរស្បែកល្អ។ ទំនៀមទំលាប់បុរាណបានឲ្យកូនស្រីចូលម្លប់ តាំងពីពេលដែលនាងចាប់មានរដូវគ្រាដំបូង ដើម្បីបន្ទុំសម្បុរស្បែកឲ្យភ្លឺថ្លាផូរផង់។ នារីចូលចិត្តពាក់អាវដៃវែង គឺកុំឲ្យត្រូវកំដៅថ្ងៃ ដើម្បីឲ្យសម្បុរស្បែកបានល្អ។ ឧទាហរណ៍ ក្នុងរឿងទំព័រ២៥ក៏បានបញ្ជាក់អំពីសម្បុរសរបស់នាងសីតាដែរថា “បងចាំសម្បុរប្អូនជិត ក្រៃលែងស្រលិត លឿងខៀវដ៏កន្លង វាប្លែកសម្បុរសនោះដ៏បីដង មួយថ្ងៃផ្សឹងៗបំព្រងទុំ”។
លម្អវ័យ
ស្ត្រីដែលមានអាយុច្រើនហើយ តែសាច់នៅតែល្អ ដែលគេហៅថាចាំសាច់ ឬសាច់ចាំ។ ដូចកនាងវិសាខា ទោះជាមនុស្សអាយុច្រើនទៅជាជីដូនរបស់គេទៅហើយ ក៏​សាច់​នៅតែ​ល្អ​ស្មើ​នឹង​ចៅ​របស់​គាត់ដែរ។ ជាធម្មតាវ័យរបស់មនុស្សមាន៣ គឺបឋមវ័យ មជ្ឈិមវ័យ និងបច្ឆិមវ័យ។ គឺយាយ វិសាខាឋិតក្នុងបច្ឆិមវ័យទៅហើយ ក៏សម្រាប់របស់គាត់នៅតែល្អ មានន័យថា សាច់​នៅតែ​ល្អ ស្រដៀងនឹងសាច់ចៅៗស្រីៗរបស់គាត់ដែរ។ នេះជាបំណងប្រាថ្នារបស់នារី និងស្ត្រីទូទៅដែលតែងចង់បានរូបរាងឲ្យល្អដូចនាងវិសាខា ដូចពាក្យដែលនារី ឬ​ស្ត្រី​តែង​ធ្វើ​ការ​បួងសួង​ថា “សូម​មានតំរិះដូចនាងអមរា មាន​ប្រាជ្ញា​ដូច​ព្រះ​មហោសថ ”។
ជាការពិតណាស់ ធម្មជាតិនៃមនុស្ស ក៏ប្រកបដោយការប្រែប្រួលទៅតាមសច្ចភាពថា កើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់។ ដូចកំណាព្យគុកកាមកិលេសថា “ឃើញធ្មេញសណ្ដក ស្បែកចេះតែសក ភ័យខ្លាចឆាប់ចាស់ ថ្ពាល់ចេះតែខូង ភ្នែករូងរហ័ស ក្មេងសោះប្ដូរផ្លាស់ ជាចាស់ទៅហើយ”។ …”កើត ស្លាប់ទៅមក ដូចទឹករលក អន្ទោលតាមគ្នា មួយងើបលិចទៅ ឥតនៅរេរា មួយទៀតងើបជារលកកម្មផល”។
ដូចនេះចំពោះលម្អស្ត្រីទាំង ៥ ដែលបានរៀបរាប់មកនេះ ក៏តែងប្រែប្រួលទៅតាមត្រៃលក្ខណ៍យ៉ាងទៀងទាត់ពិតប្រាកដ ។
បទចម្រៀង​បញ្ចពិធកល្យាណី
បទ​នេះ​ច្រៀង​ដោយ​លោក ស៊ិន ស៊ីសាមុត ជា​ទំនុក​ចង្វាក់​បូឡេរ៉ូ មិន​ដឹង​ថា​ត្រូវ​បាន​តែង​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​ណា និង ដោយ​អ្នក​និពន្ធ​ណា​ទេ បើ​លោក​អ្នក​បាន​ដឹង​សូម​ជួយ​បំពេញ​ផង ។
១. ឱ​នារី​ដែល​បង​ពេញ​ចិត្ត​ ស្មើ​នឹង​ជីវិត គឺ​បញ្ចពិធកល្យាណី មាន​តែ​អូន​ទេ​ដែល​​ចិត្ត​បង ​បំណង​​បេតី​ ក្រោម​មេឃ​លើ​ដី​គ្មាន​ស្រី​ផ្ទឹម​បាន ។
២. តាំង​ពី​កើត​មក​បង​មិន​ដែល ​ឃើញ​ឡើយ​ណា​អូន រូប​ដូច​គេ​សូន​ពី​សួគ៌ា​ស្ថាន រូប​សម្រស់​សម្ផស្ស​ទាំង​៥ បំភ្លេច​មិន​បាន ខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុង​ប្រាណ​រាល់​សាយបាត (1) ។
R. រាម​ចង់​បាន​តែ​បញ្ចពិធកល្យាណី ទោះបី​លំបាក​ក៏​ខំ​សង្វាត បើ​សិន​បាន​កល្យាណ​មក​ហើយ មិន​ឲ្យ​អូន​ឃ្លាត រាប់​រយ​ជាតិ​បង​សូម​ថ្នមបី ។
៣. បើ​សិន​ជា​វាចា​មិន​សម នាំ​អន់​ចិន្តា សូម​តែ​មេត្តា​ណា​កល្យាណី កុំ​បំភ្លេច​ពាក្យ​ពេចន៍​សម្តី ដែល​ទន្សាយ​ព្រៃ​ អង្វរ​រស្មី​នៃ​ព្រះ​​ចន្ទ្រា (x2)
(1) សាយបាត មាន​ន័យ​ថា វេលា​ល្ងាច​ព្រឹក មក​ពី​ពាក្យ សាយំ ប្រែថា វេលា​ល្ងាច​ និង ពាក្យ​ បាតោ ប្រែថា វេលា​ព្រឹក ។
ឃុំព្រៃដើមថ្នឹង
(Prey Daeum Thnoeng Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស៊ីធរកណ្ដាល ខេត្តព្រៃវែង  មាន ៤ភូមិ÷
Boundary East	ទល់នឹងឃុំមៀន ស្រុកអូរាំងឪ ខេត្តកំពង់ចាម West	ទល់នឹងឃុំព្រៃទឹង ឃុំរំលេច ស្រុកស៊ីធរកណ្តាល South	ទល់នឹងឃុំឬស្សីសាញ់ ឃុំព្រៃទឹង ស្រុកស៊ីធរកណ្តាល North	ទល់នឹងឃុំរំលេច ឃុំល្វេ ស្រុកស៊ីធរកណ្តាល ការអប់រំ ==បឋមសិក្សាមានចំនួន២គឺ បឋមសិក្សាព្រៃដើមថ្នឹង និងបឋមសិក្សាព្រៃដើមថ្នឹងខាងជើង ==អនុវិទ្យាល័យព្រៃដើមថ្នឹង ==វិទ្យាល័យព្រៃដើមថ្នឹង
ឃុំព្រែកអាជី
=រដ្ឋបាល= ឃុំព្រែកអាជី មាន ៦ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ភូមិសំរោង(ឃុំសំរោងក្រោម)
ភូមិសំរោង គឺជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងឃុំសំរោងក្រោម ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត នៃប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តកំពត     ប្រជាជន់នៅក្នុងភូមិនោះមានភាពរីករាយស្វាគមន៏ចំពោះភៀ្ញវដែលមកស្រុក ដោយភាពសោះត្រង់និងស្រលាញ់រាប់អានគ្រប់
ការអភិវឌ្ឃន៏
ហើយសព្វថ្ងៃនេះ​ កុំពងតែកសាងវិហារដែលមានទំហំធំហើយខ្ពស់ដែលនៅវិហារនេះមានរូបល្អប្រណិតហើយពេលមានពិធីបុណ្យចូលឆ្មាំខ្មែរគេតែងតែរៀបចំពីធីទួទលទេតាឆ្នាំថ្មី ចំនែកយុវជន យុវនារី បាននាំគ្នាលេង ល្បែប្រេជាប្រិយគ្រប់ប្រភេទនៅតាមវត្ថសំរោងនោះ ហើយ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ប្រជាន់ទោំអស់តែងជួយគ្នាទៅវិញទៅមកដោយគ្មានគិតពីការនឿយហត់។មានបង្កើតជាសាលារៀន​ ជាច្រើនសំរាប់ក្មេងៗដែលរស់នៅក្នុងភូមិនោះ ។ហើយបានកសាងផ្លូវ សំរាប់ប្រជាន់ងាយស្រួលធើ្វដំណើ ប្រកបមុខរបរ បើនិយាយពីស្ថានភាពរស់នៅក្នុងពីមុនប្រជាជននៅទីនោះគឺមិនសូវជាជឿនលឿនប៉ុន្មានទេពីព្រោះមានអ្នកចេះដឹងតិចតួច។សព្ចថ្ងៃនេះបើប្រៀបធៀបទៅនឹងពីមុ​នគឺវាមានភាពផ្ទុយស្រលះពីមុន ព្រោះពេលនេះមាន អ្នកដឹកនាំជាច្រើនមានភាពវៃឆ្លាតបានធ្វើអោយ ភូមិសំរោងក្រោម មានលក្ខណះល្អប្រសើរ ហើយមានការបង្កើតនូវ មណ្ឌលសុខភាពសំរាប់ប្រជាជន លទ្ធផលនៃការបង្កើតមណ្ឌលសុខភាពបានធ្ចើអោយអត្រាមរណះរបស់ប្រជាជន​(កុមារ/ ស្រ្តី/ មនុស្សចាស់) មានការថយចុះ។ ដោយឡែកនៅក្នុងភូមិនេះបានកសាងសាលាសំណាក់សំរាប់ធ្ចើជាពិធីបុណ្យផ្សេងៗ និងមានការប្រជុំ ដោះស្រាយរាល់ចំណោទបញ្ហារ​បស់ប្រជាពលរដ្ធ និងមានការបង្រៀនអក្សរ ចំរៀងដល់កុមារនៅទីនោះទៀតផង។មួយវិញទៀតនៅក្នុងភូមិសំរោងបានបង្កើនជាផ្សារលើលក់ទំនិញ ដើម្បីបម្រើតម្រួវការរបស់មនុស្សដែលរស់នៅទីនោះ ហើយក៏ជាមធ្យោបាយរកប្រាក់ចំណូលដ៏ល្អសម្រាប់គ្រួសារនីមួយៗ។ ស្របនេះដែរការបង្កើតជាផ្សារ លើទីប្រជុំ កន្លែងសំរាប់បង្រៀនអក្សរដល់ក្មេងៗ នៅកន្លែងណាមួយ គឺជាសមិទ្ធផលល្អសំរាប់ប្រទេសជាតិ ហើយធ្វើអោយប្រទេសជាតិបានរីកចំរើន និង លូតលាស់គ្រប់វិស័យទាំងអស់។ដោយសារមនុស្សគ្រប់ៗរូបចេះរួមសាមគ្គីជាធ្លុងមួយដូចជានៅក្នុងភូមិសំរោង លើបង្កើតជាកន្លែងជាច្រើនសំរាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។យ៉ាងណាមិញប្រទេសយើងទើបតែបានរួចផុតពីសង្រ្គាម ដូចនេះហើយនៅគ្រប់កន្លែងទាំងអស់នៅប្រទេសកម្ពុជាសុទ្ធតែត្រូវការកែប្រែ បង្កើតជាសាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ស្ពាន ថ្នល់ គ្រប់កន្លែង ដើម្បីអោយមនុស្សជំនាន់ក្រោយ និង មនុស្សរស់នៅបច្ចុប្បន្នមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត។បើយើងងាកមកមើលភូមិសំរោ ង វិញម្តងភូមិនេះបានបង្កើតមណ្ឌលសុខភាព និងមានគ្រួពេទ្យជំនាញៗចាំទទួលបម្រើ និង​ មើលថែរក្សាយ៉ាងស្ចិតស្វាញចំពោះអ្នកជម្ងឺ ដែលបានទៅសម្រាកនៅទីនោះ។ right|thumb|400px| វិហារវត្តសំរោង
សនិ្តសុខ
ភូមិសំរោងធា​នាសុវតិ្តភាពជូនប្រជាជនបានកំរិតមធ្យម ពីព្រោះប្រជាជននៅក្នុងភូមិនអនុវត្តបាន ក្នុងការគោរពសិទិ្ទមនុស្សការគោរពច្បាប់ប្រទេសនិងអនុវត្តលទិ្ទប្រជាបតេយ្យ។
ប្រវត្តិរបស់ភូមិនាពេលបច្ចុប្បន្ន
ភូមិសំរោងគឺជាភូមិមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ ឃុំសំរោងក្រោម ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត។ ហើយក៏ជាភូមិមួយដែលកំពុងតែអភិវឌ្ឍន៍។ ភូមិសំរោងមានប្រជាជនសរុបប្រមាណជា​ ១៨៤២ នាក់។ក្នុងនោះមានស្រីចំនួន៨២២នាក់ ប្រុសមានចំនួន១០២០ និងមានចំនួន១៣៣គ្រួសារ ២៣៣ និងមានផ្ទះចំនួន ២៧០ខ្នង។សព្វថ្ងៃប្រជាជនរស់នៅមានចំនួន ១២៥០នាក់ប៉ុនោះក្រៅពីនោះគឺប្រជាជនមួយចំនួនបានចាកចេញ ពីផ្ទះដើម្បីទៅប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវីត ខ្លះធ្វើចំណាកស្រុកខ្លះទៀតទៅរៀនបន្ត។ ហើយភូមិសំ រោងនេះមាន វត្តចំនួន១ សាលាបឋមសិក្សាចំនួន១ (សាលាបឋមសិក្សាវត្តសំរោង) និងមាន សាលាអនុវិទ្យាល័យ ចំនួន១ (សាលាអនុវិទ្យាល័យ វត្តសំរោង)។ភូមិសំរោងពុំមានមណ្ឌលសុខភាព, ភ្នំ, ទឹកបឹង, ទេ មានតែប្រលាយ តូចៗពីរខ្សែរប៉ុនោះសម្រាប់ឲ្យប្រជាជនធ្វើស្រែចំការ។
សេដ្ឋកិច្ចក្នុងភូមិ
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|ការធ្វើស្រែ ប្រជាជន ៧០%ជាកសិករ ៣០%ជាមន្រ្តីរាជការ។ ហើយប្រជានជនភាគច្រើនធ្វើស្រែ និងដាំដំណាំ ដូចជា ដូង, ស្វាយ, ល្ហុង, ស្ពៃ, ត្រកួន, ជី, ខ្ទឹម។ល។ក្រៅពីការធ្វើស្រែប្រជាជនក៏បានប្រកបរបរ លក់ដូរ និងធ្វើជាឈ្មួញកណ្តាលនិងការធ្វើហត្ថកម្មផ្ទាល់ខ្លួន។
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
250px|រូបភាពតូច|ស្តាំ|ផែនទី ភូមិសំរោងមានទីតាំងស្ថិតនៅឃុំសំរោងក្រោម ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ហើយភូមិ សំរោងជាភូមិមួយដែលមានទីតាំងនៅចំណុចកណាលនៃភូមិទាំង៥ (រួមទាំងខ្លួនឯងមួយ ទៀត) ដែលមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង ភូមិតាទេន(ឃុំសំរោងក្រោម) ខាងត្បូងជាប់ នឹង ភូមិតាអៀក(ឃុំសំរោងក្រោម) ខាងកើតជាប់នឹង ភូមិប្រផុង(ឃុំសំរោងក្រោម)ខាង ជើងជាប់នឹងភូមិបរិវាស(ឃុំសំរោងលើ)។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត សំរោង(ឃុំសំរោងក្រោម) ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​
ឃុំស្វាយឃ្លាំង
=រដ្ឋបាល= ឃុំស្វាយឃ្លាំង មាន ៦ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំថ្មកែវ
ឃុំថ្មកែវ ស្ថិតនៅ ស្រុកសៀមប៉ាង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
=រដ្ឋបាល= ឃុំថ្មកែវ មាន ៣ ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំអន្លង់ភេ
ឃុំ អន្លង់ភេ ស្ថិតនៅ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ចាប់ផ្ដើមសាងសង់ នៅឆ្នាំ២០១៧
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំទួលស្នួល
=រដ្ឋបាល= ឃុំទួលស្នួល មាន ១២ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំចំការលើ
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ ចំការលើ មាន ៣ ភូមិគឺ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ពន្លឺអាស៊ីទ្វីប
អំពី​អ្នក​និពន្ធ
សៀវភៅ "ពន្លឺ​អាស៊ីទ្វីប"​ (The Light of Asia)​ ជា​ស្នាដៃ​និពន្ធ​របស់​លោក អ៊ិដវិន អារណូលដ៏ (Edwin Arnold, 1832-1904) និង​ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​លោក រ៉ាយ ប៊ុក ក្រមការ​នៅ​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ។
វគ្គ​ទី ???
ព្រះពោធិសត្វ​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ដោយ​ពាក្យ​ទន់ភ្លន់ ប្រកប​ដោយ​ព្រះទ័យ​អាណិត​អាសូរ​ពន់​ពេក ។ សភាព​ដ៏​វិសេស​វិសាល​យ៉ាង​នេះ ប្រកប​ដោយ​ព្រះទ័យ​ករុណា​នឹង​សុចរិត​ធម៌​ទ្រទ្រង់​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ពេល​នោះ បាន​ជា​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​បាន​លះបង់​ដៃ ដែល​ប្រឡាក់​ដោយ​លោហិត​ចាក​ចេញ​ពី​សន្ដាន ហើយ​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ចូល​ទៅ​ជិត​ព្រះ​ពោធិសត្វ លើក​ព្រះ​ហស្ត​ធ្វើ​អញ្ជលិកម្ម​គោរព​ចំពោះ​ព្រះអង្គ ។
នេះ​ហើយ​ជា​ករុណា​ទិគុណ​នៃ​ព្រះ​ពោធិសត្វ ហើយ​ពី​កាល​មុន​នោះ​ទៅ​ទៀត ព្រះអង្គ​បាន​ធ្វើ​ពលិកម្ម​ចំពោះ​ទេវតា​ឥន្ទព្រហ្ម ដោយ​សេចក្ដី​មេត្តា​ករុណា​ជា​អនេកប្បការ ។ មួយ​ទៀត​ក្នុង​ពេល​នោះ​ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ​ទ្រង់​បាន​សវនា​យល់​ច្បាស់ នូវ​រាជ​វង្ស​ព្រះ​ពោធិសត្វ ព្រម​ទាំង​កិច្ច​ដ៏​ឧត្ដម​ក្នុង​ការ​ស្វះស្វែង​រក​ធម៌, បាន​អង្វរ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​គង់​នៅ​ទីក្រុង​នេះ ហើយ​ក៏​មាន​ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ​ថា ឱ ទ្រង់​មាន​ឋានៈ​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ ! ទ្រង់​មិន​គួរ​មក​រង​លំបាក​អត់​ឃ្លាន​ដូចនេះ​ទេ, ព្រះហស្ត​ទ្រង់​សម​នឹង​កាន់​ព្រះ​ទម្រង់​គទាវុធ (Xeptre ), មិន​ត្រូវ​កាន់​អំបែង​សូម​ទាន​គេ​ទេ ។ សូម​ទ្រង់​នៅ​នឹង​យើង​ទាល់​តែ​អស់​ជីវិត, យើង​គ្មាន​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​គ្រង​រាជ្យ​សោះ ហើយ​សូម​ទ្រង់​ធ្វើ​ជា​គ្រូ​បាធ្យាយ​បង្រៀន​នូវ​គតិ​បណ្ឌិត​ឲ្យ​ប្រជារាស្រ្ត​របស់​យើង ស្វាធ្យាយ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ, ទ្រង់​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​ខ្ញុំ​ហើយ ខ្ញុំ​នឹង​រក​នាង​ខត្តិយានី​មួយ​ថ្វាយ"​ ។
វគ្គ​ទី ៨
នេះ​ជា​លទ្ធិកម៌ ចូរ​អ្នក​ខំ​ហាត់​ស្វាធ្យាយ​ឲ្យ​ច្បាស់ ។ លុះ​ត្រា​តែ​លំអង​នៃ បាប​នោះ​រលាយ​បាត់​សាប​សូន្យ លុះ​ត្រា​តែ​ជីវិត​ផុត​រលត់​ដូច​ជា​អណ្ដាត​ភ្លើង​ដែល​ថមថយ​កំឡាំង​ដោយ​គ្មាន​ប្រេង ទើប​សេចក្ដី​ស្លាប់​នោះ​ជា​អវសាន ។ កុំ​ឲ្យ​ពោល​ថា "ខ្ញុំ​ស្ថិត​នៅ​ទីនោះ​ពី​អតីតកាល" ឬ "ខ្ញុំ​សកថិត​នៅ​ទីនេះ​ក្នុង​អនាគត​កាល" ។ កុំ​គិត​ថា អ្នក​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​សាច់​មួយ​ទៅ​នៅ​ផ្ទះ​សាច់​មួយ​ទៀត​ដូច​ជា​អ្នក​ដំណើរ​ចាំ​ច្បាស់លាស់ ឬ​ភ្លេច​ថា​បាន​សំណាក់​នៅ​ទីនោះ​ដោយ​ស្រួលបួល ឬ​ដោយ​លំបាក ។ ពី​អតីត ឥឡូវ​នោះ​ស្ថិត​នៅ​ជា​អធិបតេយ្យ​លើ​ភព​ទាំងអស់​មុន​នឹង​ភ្លើង​ឆេះ​កល្ប ។ ឱ​បង​ប្អូន​អើយ ! តើ​អ្វី​ជា​ឧបសគ្គ ? គឺ​ងងឹត​ដែល​ផ្សាយ​ចេញ​ពី​អវិជ្ជា​នាំ​ឲ្យ​អ្នក​ទាំង​អស់​នាំ​គ្នា​វង្វេង យក​សភាព​ភាន់​ច្រឡំ​ថា​ជា​សភាព​មែន​ពិត ហើយ​នាំ​ឲ្យ​កើត​នូវ​តណ្ហា​ប្រាថ្នា​នូវ​សភាព​ភាន់​ច្រឡំ​នោះ ៗ ដល់​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​នោះ​មក​ដល់​ពេល​ជា​អវសាន ត្រូវ​ការ​បូក​ប្រមូល​នូវ​ជីវភាព​វិល​ត្រឡប់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ចក្រវាឡ​វិញ ជីវភាព​នោះ​បាន​សង់​នូវ​គេហដ្ឋាន​របស់​ខ្លួន​ដូច​ជា​ដង្កូវ​នាង​ចូល​ទៅ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សំបុក ។ ហើយ​បាន​ចូល​ទៅ​រួម​នាម​នឹង​រូប​តែ​មួយ​គេ​ឯង​មាន​មុខ​ការ​ផ្សេង​ៗ ដូច​ជា​ពង​បស់​ក្នុង​ខណៈ​ដែល​មេ​ក្រាប ពស់​នោះ​អាច​ផ្សាំ​នូវ​ស្រកា​នឹង​ចង្កូម​ឲ្យ​បាន​ស្រួល ដូច​ជា​​ពូជ​ដើម​ត្រែង ហិច​ហើរ​ទៅ​លើ​ភ្នំ ថ្មដា​នឹង​ខ្សាច់ ទាល់​តែ​ទៅ​ដល់​បឹង​ជ្រុះ​ធ្លាក់​ចុះ​ចំរើន​ដុះ​ដាល​ឡើង​ជា​លំដាប់ ។ ដូច​គ្នា​នឹង​ជីវភាព​នោះ​វិល​ត្រឡប់​មក​រក​សុខ ឬ​ទុក្ខ​វិញ ។ កាល​ណា​សេចក្ដី​ស្លាប់​នាំ​មក​នូវ​ផល​អាក្រក់​ចំពោះ​ពេជ្ឈឃាត បាប​អកុសល​ដែល​មន្ទិល​ប៉ុន្មាន ក៏​ត្រាច់​រង្គាត់​ទៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​សង្សារ​ដោយ​អំណាច​វាយោ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អជ្ជដាកាស​ងងឹត​ចុះ​អ័ព្ទ​ហើយ​មាន​សភាព​ពុល​នោះ​ផង ។ តែ​បើ​មាន​មនុស្ស​ល្អ​សុចរិត​ទទួល​មរណភាព មាន​វាយោ​បក់​ត្រជាក់​ស្រួល ពិភព​លោក​មាន​សភាព​រីករាយ​ស្រស់​ស្រាយ ដូច​ជា​ទន្លេ​នៅ​វាល​ខ្សាច់​រហោស្ថាន​ហូរ​បាត់​ទៅ​ក្នុង​ខ្សាច់​មួយ​រំពេច ហើយ​ទើប​ចេញ​ហូរ​ជា​ថ្មី​ភ្លឺ​ចាំង​បរិសុទ្ធ​ដូច្នោះ ។
(មាន​ត)
ហិរណ្យទាម
ព្រាហ្មណ៍ហិរណ្យទាម (អានថា:ហិរ៉ាន់យៈទាម) (សម័យជយវម៌្មទី៣) ជាអគ្គរាជបុរោហិតនៃវ្រះបាទជយវម៌្មទី៣ លោកបានបង្ហាត់បង្ហាញវិជ្ជាខាងព្រាហ្មណ៍សាសនាទៅដល់ព្រាហ្មណ៍ឝិវកៃវល្យ ដែលជារាជគ្រូរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។
សិលាចារឹកស្ដុកកក់ធំ
តាមរយៈសិលា​ចារឹក​ស្តុក​កក់​ធំ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ក្រោយ​ពី​ផ្លាស់​រាជ​ធានី​អស់​ជា​ច្រើន​ដង ប្រយោជន៍​បង្ក​លក្ខណៈ​ងាយ​ស្រួល​ដល់​កិច្ច​បង្រួប​បង្រួម​ជាតិធ្វើ​សន្តិភាព​និង​ឯកភាវូបនីយកម្ម​នយោបាយ ចុង​ក្រោយ​បង្អស់​ព្រះ​អង្គ​បាន អញ្ជើញ​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ឈ្មោះ ហិរណ្យទាម ដែល​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មាន​ចំណេះ​វិជ្ជា ខ្ពង់​ខ្ពស់​ខាង​មន្ត​អាគម មក​ធ្វើ​ពិធី​បន្ថែម​ (វិធី​លេហ) ប្រឡេះ​កម្វុជទេឝកុំ​ឲ្យ​វិល​ទៅ​នៅ​ក្រោម​អំណាច​របស់​ជ្វា​ទៀត​និង ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​តែ​ព្រះ​មហាក្សត្រ (ជយ​វម៌្មទី​៣) មួយ​អង្គ​ប៉ុណ្ណោះ​ជា "ចក្រវរ្តិន" ដោយ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ សេក​មន្ត​អាគមនគាថា​ខាង​សាសនាតាម​គម្ពីរ​វិនាសិខប្រតិស្ឋាន កម្រ​តេង ជគត តរាជ គឺ ទេវរាជ។ ពី​ព្រោះ បើ​តាម​ភាសា​ខ្មែរ​បុរាណ កម្រ​តេង​ជគត=អាទិទេព ឬ​ទេវ, តរាជ= ដែល​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ ឬ​ព្រះ​រាជា។ បន្ទាប់​មក ព្រាហ្មណ៍ ហិរណ្យ​ទាម​និង​ព្រះ​រាជា​បាន​បញ្ញត្តិ​ឲ្យ បច្ឆាជន​នៃ​វង្ស​របស់ព្រាហ្មណ៍ សិវកៃវល្យ តែ​មួយ​គត់​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ថែរក្សា កម្រតេង ជគត តរាជ និង​មាន​នាទី​ប្រតិបត្តិ​ពិធី​សាសនា​តាមធម្មភាព ដែល​ខ្លួន​បាន​រៀន​ចេះ​ពី ព្រាហ្មណ៍​ហិរណ្យ​ទាម។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​អ្នក​នេះ​ឯង ត្រូវ​បាន​ទទួល​ឋានៈ​ជា អគ្គរាជ​បុរោហិត (អាចាយ៌្យ ប្រធាន​ឬ​ហោត​រតអគ្រ) របស់​ព្រះ​រាជា​ផង​ដែរ។ ចំណែក​ព្រះ​រាជា ដែល​សោយ​រាជ្យ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​មក​ក៏​យក​តំរាប់​តាម​មាគ៌ា​របស់​ព្រះ​អង្គ រហូត​ដល់​រាជ្យ វ្រះបាទ​ហឝ៌វម៌្ម​ទី​៤ និង ជយ​វម៌្មទី​៧ ទើប​យើង​លែង​ឃើញ​មាន​និយាយ​ដល់ កម្រ​តេង ជគត តរាជ ហើយ​រាជ​បុរោហិត​ដែល​មាន​នាទី​ជា ហោតរត​អគ្រ ក៏​មិន​មែន​ជា​បច្ឆាជន​របស់​សិវកៃ​វល្យ​ដែរ តែ​ជា គ្រួសារ​មួយ​នៃ​វណ្ណៈ​ ទី​៣ "កម៌្មាន្តរ" ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​នៅ​ភូមិវ្នុរទ្នង (ស្រុក​វ្នុរទ្នង=ទួល​ថ្នង់?) ស្រុក​សឡា (វេសយសឡា)។ បុព្វ​បុរស​នៃ​សន្ដាន​នោះ វ្រះ​កម្រតេង​អញ​វិន្ទុទេវ ជា​បុរោហិត​នៅ​ឯ​ប្រាសាទ​ឝ្រី​ជលាង្គេឝ្វរ (ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ទឹក​ឆ ស្រុក​ព្រៃ​ឈរ) និង​បង​ប្អូន​ប្រុស​ជា​ច្រើន​នាក់​ទៀត ជា​បុរោហិត​នៅ​ទី​សក្ការៈ​បូជា​ដទៃ​ទៀត តាំង​ពី​រាជ្យ​វ្រះ​បាទជយវម៌្មទី៤។ នៅ​ក្នុង​ត្រកូល​នោះ​គ្រប់​ជំនាន់​មាន​អ្នក​ល្បី​ល្បាញ ជា​រាជ​បុរោហិត​សំខាន់​ៗ សំរាប់​ព្រះរាជា ដែល​រហូត​ដល់​ដំណាច់​សតវត្ស​ទី​១១ មាន​វា​គី​ឝ្វរ​បណ្ឌិត​ និងទិវាករបណ្ឌិត ដែល​ជា​អ្នក​បាន​ដឹក​នាំ​ធ្វើ​ពិធី​បូជា​សំខាន់​ៗ នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​វ្រះ​បាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី២ ហឝ៌វម៌្មទី៤ និង​ជា​ពិសេស ជា​អ្នក​ធ្វើ​ពិធី​រាជា​ភិសេក វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី​៧ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម​ទី​២ និង​សូយ៌្យវម៌្ម​ទី​២​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​។ ទោះ​ជា​មាន​ការ​ប្រែ​ប្រួល​ខ្លះ នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​១១​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី​ក៏​នាម​របស់​ព្រះ​រាជា ដែល​បញ្ចប់​ដោយ ពាក្យ វម៌្ម​ទេវ មិន​បាន​ប្រែ​ប្រួល ឬ​ត្រូវ​គេ​បោះ​បង់​ចោល​ដែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝ
មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម
រូបភាពតូច|មូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹក ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| អនុរក្សខាងក្រោយ តុម ខានី និងមន្ត្រីកងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា នៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ក្នុងអំឡុងការ៉ាត់ ឆ្នាំ២០១២ មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម គឺជាកន្លែងប្រតិបត្តិការដោយកងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា នៅឆ្នេរសមុទ្រឈូងសមុទ្រថៃ ក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ ប្រទេសកម្ពុជា។ មូលដ្ឋានដែលមានទំហំប្រហែល ១៩០ ហិចតា ស្ថិតនៅលើឧបទ្វីបមួយនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃទីរួមខេត្តព្រះសីហនុគឺក្រុងព្រះសីហនុ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១០ មូលដ្ឋាននេះបានក្លាយជាកន្លែងនៃការហ្វឹកហ្វឺន និងសមយុទ្ធកងទ័ពជើងទឹករួមគ្នាប្រចាំឆ្នាំ កម្ពុជា -សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមកម្មវិធីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើការត្រៀមខ្លួន និងការបណ្តុះបណ្តាល (CARAT)។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ជាមួយនឹងការផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើការប្រយុទ្ធគ្នានៅលើដីក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា កងទ័ពជើងទឹករបស់រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានគេមិនយកចិត្តទុកដាក់។ នៅពេលរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ដោយ លន់ នល់ ឱ្យគ្រប់គ្រងរដ្ឋាភិបាលក្នុងឆ្នាំ១៩៧០ មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាមស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្រុតចុះ ដោយមានផែមួយស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដ៏អាក្រក់ គ្មានប្រព័ន្ធគាំទ្រភស្តុភារមានប្រសិទ្ធភាព និងសមត្ថភាពជួសជុលផ្ទៃក្នុងតិចតួចបំផុត។ នៅឆ្នាំ១៩៧៤ រដ្ឋាភិបាលរបស់ លន់ នល់ រួមជាមួយកងទ័ពជើងទឹកជាតិខ្មែរ (MNK) និងកងទ័ពជើងទឹក អង់គ្លេសបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវមូលដ្ឋានដោយការអនុវត្តសកម្មភាពមួយចំនួន៖ ការទិញរ៉ាដាដែលទើបសាងសង់ថ្មីចំនួន ២០ បំពាក់ PCFs (ទូករហ័ស); ការ​ដាក់ស្ថានីយទូកល្បាតទន្លេ ចំនួន ៤ គ្រឿង​នៅ​តំបន់​កំពង់ផែ​កំពង់សោម ( ក្រុង​ព្រះសីហនុ )។ ការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញនៃយានធុនធ្ងន់ទាំងអស់នៅក្នុងសារពើភ័ណ្ឌ; លទ្ធកម្មនៃមូលដ្ឋានផែស្ងួត អណ្តែតទឹកដែលបានជួសជុលថ្មី; ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងយ៉ាងសំខាន់នៃសម្ភារៈបរិក្ខារជួសជុលរាម។ ការដំឡើងប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ដ៏មានប្រសិទ្ធិភាព; និងការបញ្ចប់បរិក្ខារផែទំនើប និងស្មុគ្រស្មាញសម្រាប់មូលដ្ឋាន។ មូលដ្ឋានដែលបានជួសជុល និងជួសជុលថ្មីនេះ បានអនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពជើងទឹកជាតិខ្មែរ ទទួលបានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការល្បាត និងឃ្លាំមើលឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា ដែលពីមុនត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់កងទ័ពជើងទឹកវៀតណាមខាងត្បូង (VNN) ដោយសាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលកំពុងរត់គេចខ្លួន។ ផែនការបន្ថែមទៀតសម្រាប់រោងចក្រផលិតអគ្គិសនី និងលទ្ធកម្មយានយាមល្បាតប្រដាប់អាវុធដែលមានទំហំធំ និងប្រសើរជាងមុន មិនត្រូវបានបញ្ចប់មុនពេលរបបសាធារណរដ្ឋធ្លាក់ដល់ខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧៥ ។
ចាប់តាំងពីការទម្លាក់របបខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ ១៩៧៩ និងការបង្កើតរបបរាជានិយមអាស្រ័យធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលសហការជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្តបានធ្វើឱ្យមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកមានលក្ខណៈទំនើបទាន់សម័យ ដែលបច្ចុប្បន្នបញ្ជាដោយឧត្តមនាវីទោ អ៊ុក សីហា អគ្គមេបញ្ជាការរងកងទ័ពជើងទឹកនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកចិន
កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩ កាសែត The Wall Street Journal បានបង្ហាញថា មន្ត្រីអាមេរិកបានឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងសម្ងាត់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ កងទ័ពជើងទឹកកងទ័ពជើងទឹករំដោះប្រជាជនរបស់ចិន ចូលប្រើប្រាស់ផ្តាច់មុខប្រហែលមួយភាគបីនៃមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម សម្រាប់រយៈពេលរហូតដល់ ៣០ ឆ្នាំ។ វា​នឹង​ផ្តល់​ឱ្យ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​នូវ​ផ្នែក​ខាងត្បូង​ថ្មី​នៅលើសមុទ្រចិនខាងត្បូង ហើយ​មានតែ​មូលដ្ឋាន​ទ័ពជើងទឹក​ក្រៅប្រទេស​ទីពីរ​របស់ខ្លួន​បន្ទាប់ពី ​មូលដ្ឋាន​នៅចាប៊ូទី ។ ការ​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​នៃ​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​បរទេស​បែប​នេះ នឹង​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា ព្រម​ទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ​១៩៩១ ដែល​បាន​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​កម្ពុជា។ អត្ថិភាពនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានបដិសេធដោយអាជ្ញាធរកម្ពុជាដែលហៅវាថា "ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ" ។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ២០២១ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិកម្ពុជាបានទទួលស្គាល់ថា ចិនកំពុងជួយសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅរាម ហើយបានបន្តរក្សាថាមិនមានខ្សែភ្ជាប់ទេ។
វត្តមានរបស់ចិននៅលើមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ត្រូវបានថ្កោលទោសដោយសម រង្ស៊ី អតីតមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងកម្ពុជា និងជាមេដឹកនាំចុងក្រោយនៃគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មុនពេលដែលតុលាការកំពូលកម្ពុជារំលាយ។ នៅក្នុងអត្ថបទមួយសម្រាប់ ក្រសួងការបរទេស សម រង្ស៊ី បានពណ៌នាវត្តមានរបស់ចិនថាជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ ហើយបានកំណត់ថាវាជាផ្នែកមួយនៃផែនការដ៏ទូលំទូលាយរបស់រដ្ឋាភិបាលចិនក្នុងការធ្វើយោធាលើឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា រួមជាមួយនឹងគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រកបដោយមហិច្ឆិតានៅក្នុងខេត្តកោះកុងជិតខាង។
កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០ ឧត្តមនាវីឯក វ៉ាន់ ប៊ុនលាង បាននិយាយថា ការងារបូមខ្សាច់កំពុងត្រូវបានអនុវត្តនៅជុំវិញមូលដ្ឋាន ដើម្បីផ្ទុកនាវាធំៗ នៅក្នុងគម្រោងដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាលចិន។ ការពង្រីកនេះកំពុងធ្វើឡើងដោយសាជីវកម្ម China Metallurgical Group Corporation។ នៅខែមករាឆ្នាំ២០២២ គំនិតផ្តួចផ្តើមតម្លាភាពដែនសមុទ្រអាស៊ី (AMTI) បានរាយការណ៍អំពីវត្តមានរបស់នាវាបូមទឹករបស់ចិននៅជិតមូលដ្ឋាន។
អគារមួយក្នុងចំណោមអគារពីរដែលផ្តល់មូលនិធិដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅលើមូលដ្ឋានត្រូវបានកម្ទេចនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ គំនិតផ្តួចផ្តើមតម្លាភាពដែនសមុទ្រអាស៊ី ក៏បានរាយការណ៍ពីសកម្មភាពសាងសង់ដែលគាំទ្រដោយប្រទេសចិននៅលើមូលដ្ឋាន។
ឃុំប៉ឺស២
បានផ្លាស់ប្តូទៅជា ឃុំប៉ើស២
=រដ្ឋបាល= ឃុំប៉ឺស២ មាន ៤ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំកាំងចាម
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
កាំងចាម
ឃុំកោះស្នែង
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន៤ ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំអន្លង់ជ្រៃ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យស្រែឬស្សី
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
កៃសន ព្រហ្មវិហារ
កៃសន ព្រហ្មវិហារ (ភាសាលាវ៖ ໄກສອນ ພົມວິຫານ, ១៣ ​ធ្នូ ១៩២០ – ២១ វិច្ឆិកា ១៩៩២) គឺជាមេដឹកនាំបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវដំបូងគេពីឆ្នាំ​១៩៥៥ រហូតដល់ថ្ងៃមរណៈរបស់គាត់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២។ លោកបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្រ្តីទីមួយនៃសាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រជាមានិត​ឡាវ​ពីឆ្នាំ​១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ហើយបន្ទាប់មកជាប្រធានាធិបតីពីឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ឆ្នាំ១៩៩២។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីឡាវ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ
ព្រះរាមេសួរ
ព្រះ​ចៅ រាមេសូរ(สมเด็จพระราเมศวร) គឺជា ក្សត្រទី២ របស់អាណាចក្រអយុធ្យា.
មូរ៉ាសាគី ស៊ីគីប៊ូ
right|thumb មូរ៉ាសាគី ស៊ីគីប៊ូ (紫式部, Murasaki Shikibu; ប្រហែល ៩៧៣-១០១៤) គឺជាអ្នកនិពន្ធកំណាព្យជនជាតិជប៉ុន នៅឯតុលាការអធិរាជកំឡុងសម័យហីអាំង ។ នាងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកបង្កើតការងារ រឿងនិទានហ្គិនជី ដែលបានសរសេរជាភាសាជប៉ុនរវាងប្រហែលឆ្នាំ ១០០០ ដល់ ១០១២ ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
973
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធកំណាព្យជប៉ុន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅសម័យហីអាំង
ភូមិព្រៃឃ្នេស
ភូមិព្រៃឃ្នេស ក និង ខ មិនត្រូវបានប្រជាជនចាត់ទុកជា២ភូមិដោយឡែកពីគ្នាទេ ហើយភូមិទាំង២នេះត្រូវបានគេហៅថាភូមិព្រៃឃ្នេស។ ភូមិព្រៃឃ្នេសទាំងមូលបែងចែកជាច្រើនតំបន់ផ្សេងគ្នា
1. តំបន់វាលត្បូង (Veal Tboung)
2. តំបន់ត្រពាំងវាល (Trapeng Veal)
3. តំបន់ភូមិត្រយឹង (Trayueng)
4. តំបន់ព្រៃភូមិ (Prey Phum)
6. តំបន់ត្រពាំងតាកោរ (Trapeng Ta Kaor)
8. តំបន់អាង (Ang)
9. តំបន់ភូមិជ្រុង (Phum Chrung)
10. តំបន់ទួលចំបក់មាស (Toul Chambok Meas)
11. តំបន់ស្រះរកា (Srah Roka)
12. តំបន់អូ (O)
13. តំបន់ខាងលិចវត្ត (West of pagoda)
14. តំបន់ខាងជើងវត្ត (North of pagoda)
15. តំបន់ព្រែក (Prek)
17. តំបន់ទួលទន្សាយ (Toul Tonsay)
18. តំបន់ថ្នល់កែង (Thnal Kaeng)
19. តំបន់ខាងត្បូងថ្នល់កែង (South of Thnal Kaeng)
21. តំបន់ខាងលិចថ្នល់កែង (West of Thnal Kaeng)
22. តំបន់ខាងកើតថ្នល់កែង (East of Thnal Kaeng)
ភូមិល្វា
សំដៅទៅដល់÷
ភ្នំស្រែអំពិល
ស្ថិតនៅភូមិក្តុល ឃុំក្តុលសែនជ័យ ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
ឃុំអូររៃ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឥន្ទ្ររាជ និងព្រះខ័ឌ្គរាជ្យ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សៀវភៅ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រលោមលោកខ្មែរ
ឝិវកៃវល្យ
ព្រាហ្មណ៍ឝិវកៃវល្យ (សម័យជយវម៌្មទី៣) ជារាជគ្រូរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៣។