cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ភពអ៊ុយរ៉ានុស
បរិយាកាសខាងលើ
ស្រទាប់ខាងក្រៅបំផុតនៃបរិយាកាសអ៊ុយរ៉ានីគឺជាទែម៉ូស្យូម និងកូរូណា ដែលមានសីតុណ្ហភាពស្មើៗគ្នាប្រហែលពី 800  850  សកម្មភាព auroral អាចផ្តល់ថាមពលចាំបាច់ដើម្បីរក្សាសីតុណ្ហភាពទាំងនេះ។ ប្រសិទ្ធភាពនៃការត្រជាក់ខ្សោយដោយសារកង្វះអ៊ីដ្រូកាបូននៅក្នុង stratosphere លើសពីកម្រិតសម្ពាធ 0.1 mBar ក៏អាចរួមចំណែកផងដែរ។  បន្ថែមពីលើអ៊ីដ្រូសែនម៉ូលេគុល ទែរម៉ូស្វ៊ែរ-កូរូណា មានអាតូមអ៊ីដ្រូសែនឥតគិតថ្លៃជាច្រើន។ ម៉ាស់តូច និងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់របស់ពួកគេពន្យល់ពីមូលហេតុដែល Corona លាតសន្ធឹងដល់ទៅ 50,000 គីឡូម៉ែត្រ (31,000 mi) ឬកាំអ៊ុយរ៉ានីពីរពីផ្ទៃរបស់វា។ Corona ពង្រីកនេះគឺជាលក្ខណៈពិសេសតែមួយគត់របស់ Uranus ។  ឥទ្ធិពលរបស់វារួមមានការ អូសទាញ លើភាគល្អិតតូចៗដែលធ្វើដំណើរជុំវិញភពអ៊ុយរ៉ានុស ដែលបណ្តាលឱ្យមានការថយចុះជាទូទៅនៃធូលីនៅក្នុងរង្វង់របស់អ៊ុយរ៉ានុស។  តេន ខោ បន សមយេន ឆព្វគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខូ ឥត្ថន្នាមស្ស ភគវ ន្តំ ។  ការសង្កេតបង្ហាញថា អ៊ីយ៉ូណូស្យឺរ កាន់កាប់រយៈកំពស់ពី ២.០០០ ទៅ ១០.០០០ គីឡូម៉ែត្រ (១.២០០ ទៅ ៦.២០០ ម៉ាយ)។  អ៊ីយ៉ុងអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមគឺក្រាស់ជាងភពសៅរ៍ ឬភពណិបទូន ដែលអាចកើតឡើងពីកំហាប់អ៊ីដ្រូកាបូនទាបនៅក្នុងស្ត្រតូស្ពែរ។ អ៊ីយ៉ូណូស្ពែរត្រូវបានទ្រទ្រង់ជាចម្បងដោយកាំរស្មីយូវីព្រះអាទិត្យ ហើយដង់ស៊ីតេរបស់វាអាស្រ័យទៅលើ សកម្មភាពព្រះអាទិត្យ ។  សកម្មភាព អសុរកាយ មិនសំខាន់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងភពព្រហស្បតិ៍ និងសៅរ៍។
ម៉ាញេទិក
មុនពេលការមកដល់នៃ យាន Voyager 2 មិនមានការវាស់វែងនៃដែនម៉ាញេទិកអ៊ុយរ៉ា នី នទេ ដូច្នេះធម្មជាតិរបស់វានៅតែជាអាថ៌កំបាំង។ មុនឆ្នាំ 1986 អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរំពឹងថា ដែនម៉ាញេទិច របស់ Uranus នឹងស្របទៅនឹង ខ្យល់ព្រះអាទិត្យ ព្រោះវានឹងតម្រឹមជាមួយប៉ូលរបស់ Uranus ដែលស្ថិតនៅក្នុង សូរ្យគ្រាស ។
ការសង្កេត របស់ យាន Voyager បានបង្ហាញថា ដែនម៉ាញេទិចរបស់ Uranus មានលក្ខណៈប្លែក ព្រោះវាមិនមានប្រភពចេញពីចំណុចកណ្តាលធរណីមាត្ររបស់វា ហើយដោយសារតែវាលំអៀងនៅមុំ 59° ពីអ័ក្សរង្វិល។  តាមពិត ឌីប៉ូលម៉ាញេទិកត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពីចំណុចកណ្តាលរបស់ Uranus ឆ្ពោះទៅកាន់ប៉ូលបង្វិលខាងត្បូង ដោយស្មើនឹងមួយភាគបីនៃកាំនៃភព។  ធរណីមាត្រមិនធម្មតានេះបណ្តាលឱ្យមានម៉ាញេទិកមិនស៊ីមេទ្រីខ្ពស់ ដែលកម្លាំងនៃដែនម៉ាញេទិកលើផ្ទៃក្នុងអឌ្ឍគោលខាងត្បូងអាចមានកម្រិតទាបរហូតដល់ 0.1  gauss (10  µT ) ចំណែកនៅអឌ្ឍគោលខាងជើង វាអាចខ្ពស់រហូតដល់ 1.1 gauss (110 µT) ។  វាលជាមធ្យមនៅលើផ្ទៃគឺ 0.23 gauss (23 µT) ។ ការសិក្សានៃ ទិន្នន័យ Voyager 2 ក្នុងឆ្នាំ 2017 បានបង្ហាញថា asymmetry នេះបណ្តាលឱ្យ magnetosphere របស់ Uranus ភ្ជាប់ជាមួយខ្យល់ព្រះអាទិត្យម្តងក្នុងមួយថ្ងៃ Uranian ដោយបើកភពផែនដីទៅភាគល្អិតរបស់ព្រះអាទិត្យ។  នៅក្នុងការប្រៀបធៀប វាលម៉ាញេទិករបស់ផែនដីគឺប្រហែលខ្លាំងនៅប៉ូលទាំងពីរ ហើយ "អេក្វាទ័រម៉ាញេទិក" របស់វាប្រហាក់ប្រហែលនឹងអេក្វាទ័រភូមិសាស្ត្ររបស់វា។  គ្រាឌីប៉ូលនៃអ៊ុយរ៉ានុសគឺ ៥០ ដងនៃផែនដី។  ណិបទូនមានដែនម៉ាញេទិកផ្លាស់ទីលំនៅស្រដៀងគ្នា និងលំអៀង ដែលបង្ហាញថានេះអាចជាលក្ខណៈទូទៅនៃយក្សទឹកកក។ សម្មតិកម្មមួយគឺថា មិនដូចវាលម៉ាញេទិកនៃភពផែនដី និងឧស្ម័នយក្ស ដែលត្រូវបានបង្កើតនៅក្នុងស្នូលរបស់វា ដែនម៉ាញេទិករបស់យក្សទឹកកកត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយចលនានៅជម្រៅរាក់ៗ ឧទាហរណ៍នៅក្នុងមហាសមុទ្រទឹក-អាម៉ូញាក់។  ការពន្យល់ដែលអាចកើតមានមួយទៀតសម្រាប់ការតម្រឹមរបស់ម៉ាញេទិកគឺថាមានមហាសមុទ្រនៃពេជ្ររាវនៅក្នុងផ្នែកខាងក្នុងរបស់ Uranus ដែលនឹងរារាំងដែនម៉ាញេទិក។ ដែនម៉ាញេទិកនៃអ៊ុយរ៉ានុស (មានចលនា ថ្ងៃទី ២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២០)
ទោះបីជាមានការតម្រឹមគួរឱ្យចង់ដឹងចង់ឃើញក៏ដោយ នៅក្នុងការគោរពផ្សេងទៀត ដែនម៉ាញេទិកអ៊ុយរ៉ានីគឺដូចជាភពដទៃទៀតដែរ៖ វាមានការ ប៉ះទង្គិច នៅចម្ងាយប្រហែល 23 រ៉ាឌីរបស់អ៊ុយរ៉ានី នៅពីមុខវា មេដែកតូប នៅ 18 រ៉ាឌីរបស់អ៊ុយរ៉ានី ដែលជាម៉ាញេតូតូកន្ទុយដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍ពេញលេញ និង ខ្សែក្រវាត់ វិទ្យុសកម្ម ។  សរុបមក រចនាសម្ព័ន្ធនៃម៉ាញេទិករបស់ Uranus គឺខុសពីភពព្រហស្បតិ៍ និងស្រដៀងទៅនឹងភពសៅរ៍។  Magnetotail របស់ Uranus ដើរពីក្រោយវាទៅក្នុងលំហ រាប់លានគីឡូម៉ែត្រ ហើយត្រូវបានបង្វិលដោយការបង្វិលចំហៀងរបស់វាទៅជា corkscrew ដ៏វែងមួយ។
ដែនម៉ាញេទិករបស់អ៊ុយរ៉ានុសមាន ភាគល្អិតដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ ៖ ជាចម្បង ប្រូតុង និង អេឡិចត្រុង ជាមួយនឹងបរិមាណតិចតួចនៃ អ៊ីយ៉ុង H 2 + ។  ភាគល្អិតទាំងនេះជាច្រើនប្រហែលជាមកពី ទែម៉ូស្វ៊ែរ។  ថាមពលអ៊ីយ៉ុង និងអេឡិចត្រុងអាចខ្ពស់រហូតដល់ 4 និង 1.2  megaelectronvolts រៀងគ្នា។  ដង់ស៊ីតេនៃអ៊ីយ៉ុងថាមពលទាប (ក្រោម 1  គីឡូអេឡិចត្រុង វ៉ុល ) នៅក្នុងមេដែកខាងក្នុងគឺប្រហែល 2 សង់ទីម៉ែត្រ −3 ។ ចំនួនប្រជាជនភាគល្អិតត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដោយព្រះច័ន្ទ Uranian ដែលបក់កាត់តាមដែនម៉ាញេទិកដោយបន្សល់ទុកនូវចន្លោះប្រហោងគួរឱ្យកត់សម្គាល់។  លំហូរ នៃភាគល្អិត មានកម្រិតខ្ពស់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបង្កឱ្យមានភាពងងឹត ឬ អាកាសធាតុ នៃលំហនៃផ្ទៃរបស់ពួកគេនៅលើមាត្រដ្ឋានពេលវេលាយ៉ាងលឿនតាមតារាសាស្ត្រនៃ 100,000 ឆ្នាំ។  នេះអាចជាមូលហេតុនៃពណ៌ងងឹតស្មើៗគ្នានៃផ្កាយរណប និងចិញ្ចៀនរបស់អ៊ុយរ៉ានី។  ភពអ៊ុយរ៉ានុសបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងល្អប្រពៃ ដែលត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាធ្នូភ្លឺជុំវិញប៉ូលម៉ាញេទិកទាំងពីរ។  មិនដូចភពព្រហស្បតិ៍ទេ aurorae របស់ Uranus ហាក់ដូចជាមិនសំខាន់សម្រាប់តុល្យភាពថាមពលនៃទែរម៉ូស្យូមភព។
អាកាសធាតុ
អត្ថបទដើមចម្បង៖ អាកាសធាតុនៃភពអ៊ុយរ៉ានុស អឌ្ឍគោលខាងត្បូងរបស់អ៊ុយរ៉ានុសមានពណ៌ធម្មជាតិប្រហាក់ប្រហែល (ឆ្វេង) និងក្នុងប្រវែងរលកខ្លីជាង (ស្តាំ) បង្ហាញពីបណ្តុំពពកដែលខ្សោយរបស់វា និង "ក្រណាត់" បរិយាកាស ដូចដែលបានឃើញដោយ យាន Voyager 2 នៅរលកអ៊ុលត្រាវីយូឡេ និងពន្លឺដែលអាចមើលឃើញ បរិយាកាសរបស់អ៊ុយរ៉ានុសគឺមានភាពស្រពិចស្រពិលក្នុងការប្រៀបធៀបទៅនឹងភពយក្សដទៃទៀត សូម្បីតែភពណិបទូន ដែលវាប្រហាក់ប្រហែលនឹងភពផ្សេង។  នៅពេលដែល យាន Voyager 2 ហោះហើរដោយ Uranus ក្នុងឆ្នាំ 1986 វាបានសង្កេតឃើញលក្ខណៈពិសេស ពពក ចំនួនដប់ នៅទូទាំងភពផែនដីទាំងមូល។  ការពន្យល់មួយដែលបានស្នើឡើងសម្រាប់ការខ្វះខាតនៃលក្ខណៈពិសេសនេះគឺថា កំដៅខាងក្នុង របស់ Uranus លេចឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ទាបជាងភពយក្សដទៃទៀត។ សីតុណ្ហភាពទាបបំផុតដែលត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុង tropopause របស់ Uranus គឺ 49 K (−224 °C; −371 °F) ដែលធ្វើអោយ Uranus ក្លាយជាភពត្រជាក់បំផុតនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។
រចនាសម្ព័នដែលមានខ្យល់បក់និងពពក
នៅឆ្នាំ 1986 យាន Voyager 2 បានរកឃើញថាអឌ្ឍគោលខាងត្បូងនៃអ៊ុយរ៉ានុសដែលអាចមើលឃើញអាចបែងចែកជាពីរតំបន់៖ ប៉ូលប៉ូលភ្លឺ និងខ្សែអេក្វាទ័រងងឹត។  ព្រំដែនរបស់ពួកគេមានទីតាំងនៅប្រហែល −45° នៃ រយៈទទឹង ។ ក្រុមតន្រ្តីតូចចង្អៀតដែលលាតសន្ធឹងលើជួរបណ្តោយពី −45 ដល់ −50° គឺជាលក្ខណៈពិសេសដ៏ធំបំផុតដែលភ្លឺបំផុតនៅលើផ្ទៃដែលអាចមើលឃើញរបស់វា។  វាត្រូវបានគេហៅថា "កអាវ" ភាគខាងត្បូង។ មួកនិងកអាវត្រូវបានគេគិតថាជាតំបន់ក្រាស់នៃពពកមេតានដែលស្ថិតនៅក្នុងជួរសម្ពាធពី 1.3 ទៅ 2 bar (សូមមើលខាងលើ) ។  ក្រៅពីរចនាសម្ព័ន្ធក្រុមធំ យាន Voyager 2 បានសង្កេតឃើញពពកភ្លឺតូចៗចំនួនដប់ ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅជាច្រើនដឺក្រេទៅភាគខាងជើងពីកអាវ។ នៅក្នុងគ្រប់ទិដ្ឋភាពផ្សេងទៀត អ៊ុយរ៉ានុស មើលទៅដូចជាភពដែលស្លាប់ដោយថាមវន្តក្នុងឆ្នាំ 1986។ យាន Voyager 2 បានមកដល់កំឡុងពេលកម្ពស់នៃរដូវក្តៅភាគខាងត្បូងរបស់ Uranus ហើយមិនអាចសង្កេតមើលអឌ្ឍគោលខាងជើងបានទេ។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី 21 នៅពេលដែលតំបន់ប៉ូលខាងជើងបានមើលឃើញ កែវយឹតអវកាស Hubble (HST) និង កែវយឺត Keck ដំបូងបានសង្កេតឃើញទាំងកអាវ ឬមួកប៉ូលនៅអឌ្ឍគោលខាងជើង។  ដូច្នេះ ភពអ៊ុយរ៉ានុសហាក់ដូចជាមិនស៊ីមេទ្រី៖ ភ្លឺនៅជិតប៉ូលខាងត្បូង និងងងឹតស្មើៗគ្នានៅក្នុងតំបន់ភាគខាងជើងនៃកអាវខាងត្បូង។  ក្នុងឆ្នាំ 2007 នៅពេលដែលអ៊ុយរ៉ានុសឆ្លងកាត់សមភាពរបស់វា កអាវភាគខាងត្បូងស្ទើរតែបាត់ទៅហើយ ហើយកអាវភាគខាងជើងដែលខ្សោយបានលេចចេញមកនៅជិត 45° នៃ រយៈទទឹង ។ ចំណុចងងឹតដំបូងគេសង្កេតឃើញនៅលើភពអ៊ុយរ៉ានុស។ រូបភាពដែលទទួលបានដោយ HST ACS ក្នុងឆ្នាំ 2006 ។ នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ចំនួននៃលក្ខណៈពិសេសពពកភ្លឺដែលត្រូវបានសង្កេតឃើញបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយផ្នែក ដោយសារតែបច្ចេកទេសរូបភាពដែលមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ថ្មីបានមកដល់ហើយ។  ភាគច្រើនត្រូវបានគេរកឃើញនៅអឌ្ឍគោលខាងជើង នៅពេលដែលវាចាប់ផ្តើមមើលឃើញ។  ការពន្យល់ដំបូង - ថាពពកភ្លឺគឺងាយស្រួលក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណនៅក្នុងផ្នែកងងឹតរបស់វា ចំណែកឯនៅអឌ្ឍគោលខាងត្បូង កអាវភ្លឺបិទបាំងពួកវា - ត្រូវបានបង្ហាញថាមិនត្រឹមត្រូវ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានភាពខុសគ្នារវាងពពកនៃអឌ្ឍគោលនីមួយៗ។ ពពកភាគខាងជើងមានទំហំតូចជាង ច្បាស់ជាង និងភ្លឺជាង។  តថាគត ដេកក្នុងទីខ្ពស់ ។ អាយុកាលនៃពពកលាតសន្ធឹងតាមលំដាប់លំដោយនៃរ៉ិចទ័រ។ ពពកតូចៗខ្លះរស់នៅរាប់ម៉ោង។ យ៉ាងហោចណាស់មានពពកភាគខាងត្បូងមួយអាចបន្តកើតមានចាប់តាំងពីយន្តហោះ Voyager 2 flyby ។  ការសង្កេតនាពេលថ្មីៗនេះក៏បានរកឃើញថា លក្ខណៈពពកនៅលើភពអ៊ុយរ៉ានុសមានច្រើនដូចគ្នាជាមួយនឹងអ្នកដែលនៅលើភពណិបទូន។  ជាឧទាហរណ៍ ចំណុចងងឹតដែលជាទូទៅនៅលើភពណិបទូនមិនធ្លាប់ត្រូវបានគេសង្កេតឃើញនៅលើភពអ៊ុយរ៉ានុសមុនឆ្នាំ 2006 នៅពេលដែលលក្ខណៈពិសេសដំបូងគេដាក់ឈ្មោះថា Uranus Dark Spot ត្រូវបានរូបភាព។  ការប៉ាន់ស្មានគឺថា អ៊ុយរ៉ានុស កាន់តែដូចណេបតុន ក្នុងរដូវសមភាពរបស់វា។
ការតាមដានលក្ខណៈពិសេសពពកជាច្រើនបានអនុញ្ញាតឱ្យកំណត់នូវ ខ្យល់បក់ ក្នុងតំបន់ត្រូពិចខាងលើនៃអ៊ុយរ៉ានុស។  នៅខ្សែអេក្វាទ័រ ខ្យល់គឺ retrograde ដែលមានន័យថាពួកគេបក់ក្នុងទិសដៅបញ្ច្រាសទៅនឹងការបង្វិលភព។ ល្បឿនរបស់ពួកគេគឺពី −៣៦០ ដល់ −១៨០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (−២២០ ដល់ −១១០ ម៉ាយក្នុងមួយម៉ោង)។  ល្បឿនខ្យល់កើនឡើងជាមួយនឹងចម្ងាយពីអេក្វាទ័រ ឈានដល់តម្លៃសូន្យនៅជិតរយៈទទឹង ±20° ដែលជាកន្លែងសីតុណ្ហភាពអប្បបរមារបស់ troposphere ស្ថិតនៅ។  ខិតទៅជិតប៉ូល ខ្យល់បក់ទៅទិសរីកចម្រើន ហូរជាមួយនឹងការបង្វិលរបស់ Uranus ។ ល្បឿនខ្យល់បន្តកើនឡើងដល់អតិបរមានៅរយៈទទឹង±60° មុនពេលធ្លាក់ដល់សូន្យនៅបង្គោល។ ល្បឿនខ្យល់នៅរយៈទទឹង −40° មានល្បឿនពី 540 ទៅ 720 គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (340 ទៅ 450 ម៉ាយក្នុងមួយម៉ោង)។ ដោយសារតែកអាវបិទបាំងពពកទាំងអស់នៅខាងក្រោមស្របគ្នានោះ ល្បឿនរវាងវា និងប៉ូលខាងត្បូងគឺមិនអាចវាស់វែងបានទេ។  ផ្ទុយទៅវិញ នៅអឌ្ឍគោលខាងជើង ល្បឿនអតិបរមារហូតដល់ 860 គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង (540 ម៉ាយក្នុងមួយម៉ោង) ត្រូវបានគេសង្កេតឃើញនៅជិតរយៈទទឹង +50°។
ការប្រែប្រួលតាមរដូវ
អ៊ុយរ៉ានុសក្នុងឆ្នាំ 2005 ។ ចិញ្ចៀន កអាវភាគខាងត្បូង និងពពកភ្លឺនៅអឌ្ឍគោលខាងជើងអាចមើលឃើញ (រូបភាព HST ACS) ។ ក្នុងរយៈពេលខ្លីពីខែមីនាដល់ខែឧសភាឆ្នាំ 2004 ពពកដ៏ធំបានលេចឡើងនៅក្នុងបរិយាកាស Uranian ដែលផ្តល់ឱ្យវាមើលទៅដូចជា Neptune ។  ការសង្កេតរួមមានល្បឿនខ្យល់បំបែកកំណត់ត្រា 820 គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (510 ម៉ាយក្នុងមួយម៉ោង) និងព្យុះផ្គររន្ទះបន្តបន្ទាប់ហៅថា "កាំជ្រួចទីបួននៃខែកក្កដា" ។  នៅថ្ងៃទី 23 ខែសីហា ឆ្នាំ 2006 អ្នកស្រាវជ្រាវនៅវិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្រ្តអវកាស (Boulder, Colorado) និងសាកលវិទ្យាល័យ Wisconsin បានសង្កេតឃើញចំណុចងងឹតមួយនៅលើផ្ទៃរបស់ Uranus ដោយផ្តល់ឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនូវការយល់ដឹងបន្ថែមអំពីសកម្មភាពបរិយាកាសរបស់ Uranus ។  ហេតុអ្វីបានជាការកើនឡើងភ្លាមៗនៃសកម្មភាពនេះបានកើតឡើងមិនត្រូវបានគេដឹងយ៉ាងពេញលេញនោះទេប៉ុន្តែវាហាក់ដូចជាការលំអៀងអ័ក្សខ្លាំងរបស់ Uranus បណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលតាមរដូវយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងអាកាសធាតុរបស់វា។ ការកំណត់ពីធម្មជាតិនៃការប្រែប្រួលតាមរដូវកាលនេះគឺពិបាក ពីព្រោះទិន្នន័យល្អនៅលើបរិយាកាសរបស់ Uranus មានតិចជាង 84 ឆ្នាំ ឬមួយឆ្នាំពេញ Uranus។ Photometry ក្នុងរយៈពេលកន្លះឆ្នាំ Uranian (ចាប់ផ្តើមនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950) បានបង្ហាញការប្រែប្រួលនៃពន្លឺជាទៀងទាត់នៅក្នុង ក្រុមវិសាលគម ពីរ ដោយអតិបរមាកើតឡើងនៅ solstices និង minima កើតឡើងនៅ equinoxes ។  ការបំរែបំរួលតាមកាលកំណត់ស្រដៀងគ្នាជាមួយ maxima នៅសូលុយស្យុងត្រូវបានកត់សម្គាល់នៅក្នុង ការវាស់វែង មីក្រូវ៉េវ នៃ troposphere ជ្រៅដែលបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ។  ការវាស់សីតុណ្ហភាព Stratospheric ចាប់ផ្តើមនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ក៏បានបង្ហាញពីតម្លៃអតិបរមានៅជិតសូលុយស្យុងឆ្នាំ 1986 ។ ភាគច្រើននៃការប្រែប្រួលនេះត្រូវបានគេគិតថាកើតឡើងដោយសារការផ្លាស់ប្តូរធរណីមាត្រនៃការមើល។
យន្តការនៃការផ្លាស់ប្តូររាងកាយទាំងនេះនៅតែមិនទាន់ច្បាស់នៅឡើយ។  ជិតដល់រដូវក្តៅ និងរដូវរងា អឌ្ឍគោលរបស់ភពអ៊ុយរ៉ានុស ស្ថិតនៅឆ្លាស់គ្នាក្នុងពន្លឺចាំងពេញនៃកាំរស្មីព្រះអាទិត្យ ឬប្រឈមមុខនឹងលំហដ៏ជ្រៅ។ ពន្លឺនៃអឌ្ឍគោលដែលមានពន្លឺថ្ងៃ ត្រូវបានគេគិតថា បណ្តាលមកពីការឡើងក្រាស់នៃពពកមេតាន និងស្រទាប់អ័ព្ទដែលមានទីតាំងនៅ troposphere ។  កអាវភ្លឺនៅរយៈទទឹង −45° ត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយពពកមេតានផងដែរ។  ការផ្លាស់ប្តូរផ្សេងទៀតនៅក្នុងតំបន់ប៉ូលខាងត្បូងអាចត្រូវបានពន្យល់ដោយការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងស្រទាប់ពពកទាប។  បំរែបំរួលនៃការ បំភាយ មីក្រូវ៉េវ ពីអ៊ុយរ៉ានុសគឺប្រហែលជាបណ្តាលមកពីការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុង ឈាមរត់ tropospheric ជ្រៅ។ពីព្រោះពពកប៉ូលក្រាស់ និងអ័ព្ទអាចរារាំងការសាយភាយ។  ឥឡូវនេះថា equinoxes និទាឃរដូវ និងសរទរដូវកំពុងមកដល់នៅលើ Uranus ថាមវន្តកំពុងផ្លាស់ប្តូរហើយ convection អាចកើតឡើងម្តងទៀត។
ព្រះច័ន្ទ
អ៊ុយរ៉ានុសមាន ផ្កាយរណបធម្មជាតិ ចំនួន ២៧ ដែលគេស្គាល់ ។  ឈ្មោះផ្កាយរណបទាំងនេះត្រូវបានជ្រើសរើសពីតួអង្គក្នុងស្នាដៃរបស់ ស្ពា និង អាឡិចសាន់ឌឺ ប៉ុប ។  ផ្កាយរណបសំខាន់ៗចំនួនប្រាំគឺ Miranda, Ariel , Umbriel , Titania និង Oberon ។  ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបអ៊ុយរ៉ាណេគឺធំតិចបំផុតក្នុងចំណោមភពយក្សទាំងនេះ; ម៉ាស់រួមបញ្ចូលគ្នានៃផ្កាយរណបធំៗទាំងប្រាំនឹងមានតិចជាងពាក់កណ្តាលនៃ Triton (ព្រះច័ន្ទធំបំផុតនៃ ភពណិបទូន ) តែម្នាក់ឯង។ ផ្កាយរណបធំបំផុតរបស់ Uranus គឺ Titania មានកាំត្រឹមតែ 788.9 គីឡូម៉ែត្រ (490.2 mi) ឬតិចជាងពាក់កណ្តាលនៃ ព្រះច័ន្ទ ប៉ុន្តែច្រើនជាង Rhea បន្តិច ដែលជាផ្កាយរណបធំជាងគេទីពីររបស់ Saturn ដែលធ្វើឱ្យ Titania ក្លាយជាព្រះច័ន្ទធំជាងគេទីប្រាំបី។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ ផ្កាយរណបរបស់ Uranus មាន albedos ទាប ។ ចាប់ពី 0.20 សម្រាប់ Umbriel ដល់ 0.35 សម្រាប់ Ariel (ភ្លើងពណ៌បៃតង)។  ពួកគេគឺជាក្រុមហ៊ុនទឹកកក - ថ្មដែលផ្សំឡើងពីទឹកកកប្រហែល 50% និង 50% នៃថ្ម។ ទឹកកកអាចរួមបញ្ចូលអាម៉ូញាក់ និង កាបូនឌីអុកស៊ីត ។
ក្នុងចំណោមផ្កាយរណប Uranian Ariel ហាក់ដូចជាមានផ្ទៃក្មេងជាងគេ ជាមួយនឹងរណ្ដៅដែលប៉ះពាល់តិចតួចបំផុត ហើយ Umbriel ចាស់ជាងគេ។  Miranda មានជ្រលងកំហុស 20 គីឡូម៉ែត្រ (12 ម៉ាយ) ជ្រៅ ស្រទាប់រាបស្មើ និងការប្រែប្រួលដ៏ច្របូកច្របល់នៅក្នុងអាយុ និងលក្ខណៈពិសេស។  សកម្មភាពភូគព្ភសាស្ត្រអតីតកាលរបស់ Miranda ត្រូវបានគេគិតថាត្រូវបានជំរុញដោយការឡើង កំដៅ នៃជំនោរ នៅពេលដែលគន្លងរបស់វាមានភាពចម្លែកជាងបច្ចុប្បន្ន ប្រហែលជាលទ្ធផលនៃអតីត គន្លងគន្លង 3:1 ជាមួយ Umbriel ។  ដំណើរការ បន្ថែម ដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង ក្រណាត់កន្ទបទារកដែល ដុះឡើង គឺជាប្រភពដើមនៃ 'ផ្លូវប្រណាំង' ដូច Coronae របស់ Miranda ។ Ariel ត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា​ធ្លាប់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់​ខ្លួន​ម្តង​ក្នុង​ការ​វាយ​ប្រហារ 4:1 ជាមួយ Titania។
អ៊ុយរ៉ានុសមានយ៉ាងហោចណាស់ គន្លងសេះ មួយ ដែលកំពុងកាន់កាប់ ព្រះអាទិត្យ -Uranus L 3 Lagrangian ចំណុច - តំបន់ទំនាញមិនស្ថិតស្ថេរនៅ 180 °នៅក្នុងគន្លងរបស់វា 83982 Crantor ។  Crantor ផ្លាស់ទីនៅខាងក្នុងតំបន់សហគន្លងរបស់ Uranus នៅលើគន្លងសេះបណ្តោះអាសន្នដ៏ស្មុគស្មាញមួយ។ 2010 EU 65 ក៏​ជា​បេក្ខភាព​អ្នក​រំដោះ​សេះ​អ៊ុយរ៉ានុស​ដ៏​ជោគជ័យ​ផង ​ដែរ ។
ចិញ្ចៀនរបស់ភព
អត្ថបទដើមចម្បង៖ ចិញ្ចៀននៃភពអ៊ុយរ៉ានុស
ចិញ្ចៀន​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​មាន​សមាសភាព​នៃ​ភាគល្អិត​ងងឹត​ខ្លាំង ដែល​មាន​ទំហំ​ខុស​គ្នា​ពី​មីក្រូម៉ែត្រ​ទៅ​ប្រភាគ​មួយ​ម៉ែត្រ។  ចិញ្ចៀនផ្សេងគ្នាចំនួនដប់បីត្រូវបានគេស្គាល់នាពេលបច្ចុប្បន្នដែលភ្លឺបំផុតគឺចិញ្ចៀនε។ ទាំងអស់លើកលែងតែរង្វង់ពីរនៃ Uranus គឺតូចចង្អៀតខ្លាំងណាស់ - ពួកវាជាធម្មតាមានទទឹងពីរបីគីឡូម៉ែត្រ។ ចិញ្ចៀនគឺប្រហែលជាក្មេងណាស់; ការពិចារណាថាមវន្តបង្ហាញថាពួកវាមិនបានបង្កើតជាមួយអ៊ុយរ៉ានុសទេ។ វត្ថុនៅក្នុងចិញ្ចៀនប្រហែលជាធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃព្រះច័ន្ទ (ឬព្រះច័ន្ទ) ដែលត្រូវបានបំបែកដោយផលប៉ះពាល់ដែលមានល្បឿនលឿន។ ពីបំណែកជាច្រើននៃកំទេចកំទីដែលបង្កើតជាលទ្ធផលនៃផលប៉ះពាល់ទាំងនោះ មានតែភាគល្អិតមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលនៅរស់រានមានជីវិត នៅក្នុងតំបន់ដែលមានស្ថេរភាពដែលត្រូវគ្នានឹងទីតាំងនៃចិញ្ចៀនបច្ចុប្បន្ន។
ការរុករក
អត្ថបទដើមចម្បង៖ ការរុករកអ៊ុយរ៉ានុស អឌ្ឍចន្ទ Uranus ដូចរូបភាពដោយ យាន Voyager 2 ពេលកំពុងធ្វើដំណើរទៅកាន់ភពណិបទូន
នៅឆ្នាំ 1986 យានអវកាស Voyager 2 របស់ NASA បានជួប Uranus ។ ការហោះហើរ នេះ នៅតែជាការស៊ើបអង្កេតតែមួយគត់នៃភពអ៊ុយរ៉ានុសដែលបានធ្វើឡើងពីចម្ងាយដ៏ខ្លី ហើយមិនមានការទៅជួបផ្សេងទៀតត្រូវបានគ្រោងទុកនោះទេ។ បានបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ 1977 យាន Voyager 2 បានខិតជិតបំផុតរបស់វាទៅកាន់អ៊ុយរ៉ានុសនៅថ្ងៃទី 24 ខែមករា ឆ្នាំ 1986 ដោយចូលមកក្នុងចម្ងាយ 81,500 គីឡូម៉ែត្រ (50,600 ម៉ាយ) នៃពពក មុនពេលបន្តដំណើរទៅកាន់ភពណិបទូន។ យានអវកាសបានសិក្សាពីរចនាសម្ព័ន្ធ និងសមាសធាតុគីមីនៃបរិយាកាសរបស់អ៊ុយរ៉ានុស  រួមទាំងអាកាសធាតុពិសេសរបស់វា ដែលបណ្តាលមកពីការលំអៀងអ័ក្ស 97.77°។ វាបានធ្វើការស៊ើបអង្កេតលម្អិតជាលើកដំបូងនៃព្រះច័ន្ទដ៏ធំបំផុតទាំងប្រាំរបស់ខ្លួន និងបានរកឃើញភពថ្មីចំនួន 10 ។ យាន Voyager 2 បានពិនិត្យ ចិញ្ចៀន ទាំងប្រាំបួននៃ ប្រព័ន្ធដែលគេស្គាល់និងបានរកឃើញពីរបន្ថែមទៀត។  វាបានសិក្សាផងដែរអំពីដែនម៉ាញេទិក រចនាសម្ព័ន្ធមិនទៀងទាត់ ភាពលំអៀងរបស់វា និង corkscrew magnetotail ដែលបណ្តាលមកពីការតំរង់ទិសចំហៀងរបស់ Uranus ។
យាន Voyager 1 មិនអាចទៅទស្សនា Uranus បានទេ ដោយសារការស៊ើបអង្កេតលើព្រះច័ន្ទ Titan របស់ Saturn ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអាទិភាព។ គន្លងនេះបានយក យាន Voyager 1 ចេញពីយន្តហោះនៃ សូរ្យគ្រាស ដោយបញ្ចប់បេសកកម្មវិទ្យាសាស្ត្រភពរបស់វា។
លទ្ធភាពនៃការបញ្ជូន យានអវកាស Cassini ពីភពសៅរ៍ ទៅកាន់ភពអ៊ុយរ៉ានុស ត្រូវបានគេវាយតម្លៃក្នុងដំណាក់កាលផែនការបន្ថែមបេសកកម្មក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ប៉ុន្តែនៅទីបំផុតត្រូវបានច្រានចោល ដោយពេញចិត្តក្នុងការបំផ្លាញវានៅក្នុងបរិយាកាសភពសៅរ៍។  វានឹងចំណាយពេលប្រហែលម្ភៃឆ្នាំ ដើម្បីទៅដល់ប្រព័ន្ធអ៊ុយរ៉ានីន បន្ទាប់ពីចាកចេញពីភពសៅរ៍។  យានអវកាស Uranus និងការស៊ើបអង្កេត ត្រូវបានណែនាំដោយ ការស្ទង់មតិវិទ្យាសាស្ត្រភព ឆ្នាំ 2013-2022 ដែល បានបោះពុម្ពក្នុងឆ្នាំ 2011; សំណើនេះសន្មត់ថាចាប់ផ្តើមក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ២០២០-២០២៣ និងដំណើរកម្សាន្តរយៈពេល ១៣ ឆ្នាំទៅកាន់ភពអ៊ុយរ៉ានុស។  ការស៊ើបអង្កេតធាតុ Uranus អាចប្រើ Pioneer Venus Multiprobe heritage ហើយចុះទៅបរិយាកាស 1-5 ។ ESA បានវាយតម្លៃបេសកកម្ម "ថ្នាក់មធ្យម" ហៅថា Uranus Pathfinder ។  New Frontiers Uranus Orbiter ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​តម្លៃ​និង​ផ្ដល់​អនុសាសន៍​ក្នុង​ការ​សិក្សា ​រឿង​ករណី​សម្រាប់​គន្លង​ Uranus ។  បេសកកម្មបែបនេះត្រូវបានជួយដោយភាពងាយស្រួលដែលម៉ាស់ដ៏ធំមួយអាចត្រូវបានបញ្ជូនទៅប្រព័ន្ធ - ជាង 1500 គីឡូក្រាមជាមួយនឹងដំណើរ Atlas 521 និង 12 ឆ្នាំ។  សម្រាប់គោលគំនិតបន្ថែម សូមមើល បេសកកម្ម Uranus ដែលបានស្នើឡើង ។
ស្រុកពោធិ៍រៀង
ស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តព្រៃវែង មាន ០៦ឃុំ÷
ជួរភ្នំក្រវាញ
The Krâvanh Mountains, literally the "Cardamom Mountains" (ជួរភ្នំក្រវាញ, Chuor Phnom Krâvanh; ทิวเขาบรรทัด, Thio Khao Banthat, ), is a mountain range in the south west of Cambodia and Eastern Thailand.
The silhouette of the Cardamom Mountains appears in the provincial seal of Trat Province in Thailand.
Location and description
The mountain range extends along a southeast-northwest axis from Koh Kong Province on the Gulf of Thailand to the Veal Veang District in Pursat Province, and is extended to the southeast by the Dâmrei (Elephant) Mountains). The highest elevation of the Cardamom Mountains is Phnom Aural at 1813 m high. This is also Cambodia's highest peak. The northwestern end in Chanthaburi Province, Thailand, appears also as the 'Soi Dao Mountains' (Khao Soi Dao) and as 'Chanthaburi Range' in some maps.
Dense tropical rain forest prevails on the wet western slopes which annually receive from 150 to 200 inches (3,800–5,000 mm) of rainfall. By contrast only 40 to 60 inches (1,000 to 1,500 mm) fall in places like Kirirom National Park on the wooded eastern slopes in the rain shadow facing the interior Cambodian plain. On the eastern slopes cardamom and pepper are still grown commercially.
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
The mountains contain many 15th-17th century AD sites containing 60 cm exotic ceramic jars and rough hewn log coffins set out on remote, natural rock ledges, which are scattered around the mountains The jar burials are a unique feature of the mountain, and are a previously unrecorded burial practice in Khmer cultural history. Local legends suggest the bones are the remains of Cambodian royalty.
This range of mountains formed one of the last strongholds of the Khmer Rouge, and many parts are largely inaccessible. The inaccessibility of the hills, however, helped to preserve the area.
Tourism is relatively new to the area. In 2008, Wildlife Alliance launched a community-based ecotourism program in the village of Chi-Phat, marketed as the "gateway to the Cardamoms". However the number of international visitors remains very small in comparison to the tourism development of Siem Reap (home to Angkor Wat) or Phnom Penh. Among the international conservation organizations working in the area are Wildlife Alliance, Conservation International, Fauna and Flora International and WWF (conservation organization).
បរិស្ថានវិទ្យា
These relatively isolated mountains now form an important tropical moist broadleaf forest ecoregion, the Cardamom Mountains Moist Forests Ecoregion. One of the largest and still mostly unexplored forests in southeast Asia, it is separated from other rainforests in the region by the large Khorat Plateau to the north. The Vietnamese Phú Quốc island off the coast of Thailand has similar vegetation and is included in the ecoregion.
Most of the region is covered in evergreen rain forest with a different type of thick evergreens above 700m and areas of dwarf conifer Dacrydium elatum forest on the southern slopes of the Elephant Mountains and an area of Tenasserim Pine dominated forest on the Kirirom plateau. Hopea pierrei, an endangered canopy tree rare elsewhere, is relatively abundant in the Cardamom Mountains. Other angiosperm tree species are Anisoptera costata, Anisoptera glabra, Dipterocarpus costatus, Hopea odorata, Shorea hypochra, Caryota urens and Oncosperma tigillarium. Other conifers include Pinus kesiya, Dacrycarpus imbricatus, Podocarpus neriifolius, P. pilgeri and Nageia wallichiana.
Fauna
The moist climate and undisturbed nature of the rocky mountainsides appears to have allowed a rich variety of wildlife to thrive, although the Cardamom and Elephant Mountains are poorly researched and the wildlife that is assumed to be here still needs to be catalogued. They are thought to be home to over 100 mammals such as the Large Indian Civet and Banteng cattle, and most importantly the mountains are thought to shelter at least 62 globally threatened animal species and 17 globally threatened trees, many of them endemic to Cambodia. Among the animals are fourteen endangered and threatened mammal species, including the largest population of Asian elephant in Cambodia and possibly the whole of Indochina although this still needs proving by research. Other mammals, many of which are threatened, include Indochinese Tiger, Clouded Leopard (Pardofelis nebulosa), Dhole (a wild dog) (Cuon alpinus), Gaur (Bos gaurus), Banteng (Bos javanicus), the disputed Kting Voar (Pseudonovibos spiralis), Malayan Sun Bear, Pileated Gibbon (Hylobates pileatus), Sumatran Serow (Capricornis sumatraensis), Sunda Pangolin and the Tenasserim White-bellied Rat. There are at least 34 species of amphibians, three of them described as new species to science from here.
The rivers are home to both Irrawaddy and humpback dolphins and are home to some of the last populations on earth of the very rare Siamese crocodiles and the only nearly extinct batagur baska, or Royal turtle remaining in Cambodia. While the forests are habitat for more than 450 bird species, half of Cambodia’s total of which four, the Chestnut-headed Partridge, Lewis's Silver Pheasant (Lophura nycthemera lewisi), the Cardamom Peafowl (Pavo bokorensis) and the Siamese Partridge (Arborophila diversa) are endemic to these mountains. A reptile and amphibian survey led in June 2007 by Dr Lee Grismer of La Sierra University in Riverside, California, US and the conservation organisation Fauna and Flora International uncovered new species, such as a new Cnemaspis gecko, C. neangthyi.
តំបន់ការពារ
The human population of the Cardamom Mountain Range although very small is extremely poor and threats to the biological diversity of the region include habitat loss due to illegal logging, wildlife poaching, and forest fires caused by slash-and-burn agriculture. While the Cambodian forests are fairly intact, the section in Thailand has been badly affected.
About a third of the ecoregion has been designated as protected areas, but the level of active protection in all parks in the mountains has been criticised.
ទេសចរណ៍
The Cardamom Mountains are an emerging tourist destination, with the opening of Wildlife Alliance's Chi-Phat eco-tourism area in the southern Cardamoms in 2007. Activities range from mountain biking and trekking to boat cruises and bird watching.
Wildlife Alliance have also announced the opening, in February 2011, of a second Cardamon Mountains eco-tourism site in nearby Trapeang Roung, roughly 1 hour's drive from Koh Kong. Also the newbie WAR Adventures Cambodia www.wildanimalsrescue.com organize a wide range of deep jungle activities from the family trekking to the hardcore RAID adventure, jungle orientation and survival training course, even animals and human tracking course .... All of this in the region of Sre Ambel in the south west of the Cardamom mountains. The ultimate experience
តំបន់ទេសចរណ៍
គឺជាតំបន់ដែល​ មានភ្ញៀវទេសចរណ៍ ទៅដើរកំសាន្ត​ ឬជាកន្លែងមានរម្មណីយដ្ឋាន ផ្សេងៗសំរាប់ទស្សនាកំសាន្ត ។
ឃុំស្អាងភ្នំ
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្តាល។ នេះមាន ៩ភូមិ ៖
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល
ច្បាប់​ស្តី​ពី​សភា​ពាណិជ្ជកម្ម
ច្បាប់​​ស្តី​ពី​​សភា​​ពាណិជ្ជកម្ម ត្រូវ​បាន​អនុម័តដោយរដ្ឋសភានៅថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៥ មានសេចក្តីទាំងស្រុងដូចតទៅ៖
ជំពូកទី ១ ការរៀបចំនិងការប្រព្រឹត្តទៅនៃសភាពាណិជ្ជកម្ម
សភាពាណិជ្ជកម្មនៅតាមខេត្ត ក្រុងនីមួយៗ ត្រូវបង្កើតឡើងដោយអនុក្រឹត្យតាមសំនើរបស់ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។ ព្រំដែនមណ្ឌល​នៃ​សភា​ពាណិជ្ជកម្ម​នីមួយៗ​ត្រូវ​កំនត់​ឡើង​ដោយ អនុក្រឹត្យដែល បង្កើតសភានោះ។
សភាពាណិជ្ជកម្មនីមួយៗ ត្រូវគ្រប់គ្រងដោយការិយាល័យមួយ ដឹកនាំដោយប្រធានមួយរូប និងអនុប្រធានមួយរូប រឺច្រើនរូប ។ ចំនួនសមាជិកនៃការិយាល័យ ទំរង់បែបបទនៃការជ្រើសតាំងប្រធាន ព្រមទាំងការប្រព្រឹត្តទៅនៃ ការិយាល័យនេះត្រូវកំនត់ដោយបទ បញ្ជាផ្ទៃក្នុង របស់សភាពាណិជ្ជកម្មដែលមានទំរង់ដូចគ្នាតែមួយ សំរាប់សភាពាណិជ្ជកម្មទូទៅនិងមាន ការយល់ព្រមពីគណរដ្ឋមន្ត្រី តាមសំ នើរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។
សភាពាណិជ្ជកម្មមានសមាជិកសញ្ជាតិជាខ្មែរ ត្រូវបានជ្រើសតាំងដោយការបោះឆ្នោត។ អាណត្ដិ ចំនួនសមាជិក របៀបរបប និងការរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវកំនត់ដោយអនុក្រឹត្យ។
នៅអមសមាជិកជ្រើសតាំងដោយការបោះឆ្នោតសភាពាណិជ្ជកម្មមានសមាជិកទីប្រឹក្សា មួយចំនួន ទៀត ដែលចូលរួមក្នុងការ ពិភាក្សា តែមានភារកិច្ចត្រឹមតែជាអ្នកផ្តល់មតិប៉ុណ្ណោះ។ ចំនួនទីប្រឹក្សា មិនអាចលើសពីចំនួនសមាជិកជ្រើសតាំងដោយការបោះឆ្នោតឡើ យ។ ទីប្រឹក្សាទាំងនេះត្រូវបានតែងតាំងនៅពេលផ្លាស់សភាជាតិជាថ្មីម្តងៗ។ ទីប្រឹក្សាត្រូវជ្រើសរើសក្នុងចំនោម ៖
អភិបាលខេត្ត ក្រុង រឺតំនាង និងតំនាងរាស្ត្រក្រសួងពាណិជ្ជកម្មមានសិទ្ធិចូលរួមក្នុងសម័យប្រជុំ សភាពាណិជ្ជកម្ម តែមានភារកិច្ចត្រឹមតែជាអ្នកផ្តល់មតិប៉ុណ្ណោះ។
សមាជិកជ្រើសតាំងនិងទីប្រឹក្សានៃសភាពាណិជ្ជកម្ម បំពេញមុខងាររបស់ខ្លួនដោយមិនយកប្រាក់ខែ រឺប្រាក់បំណាច់អ្វីឡើយ។
សភាពាណិជ្ជកម្មទាំងឡាយអាចសហការគ្នាតាមរយៈប្រធានរបស់ខ្លួន ក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃភារកិច្ចស្តីពី បញ្ហាទាំងឡាយ ដែលពាក់ ព័ន្ធទៅនឹងមណ្ឌលរៀងៗខ្លួន។
ជំពូកទី ២ ភារកិច្ចរបស់សភាពាណិជ្ជកម្ម
សភាពាណិជ្ជកម្មមានភារកិច្ចដូចតទៅ ៖
សភាពាណិជ្ជកម្មត្រូវផ្តល់យោបល់ ៖
សភាពាណិជ្ជកម្មអាចទិញ រឺសង់អគារសំរាប់ប្រើប្រាស់ជារបស់ខ្លួនផ្ទាល់  រឺសំរាប់ជួល ធ្វើអាជីវកម្ម បើគ្មានការជំទាស់ពីគណរដ្ឋមន្ត្រី តាមសំនើរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។
ដោយមានសេចក្តីសំរេចរបស់គណរដ្ឋមន្ត្រី តាមសំនើរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម សភាពាណិជ្ជកម្ម អាចចូលរួមក្នុងការដេញថ្លៃជាសាសាធារណ ដើម្បីទទួលភារៈជាសម្បទានិកនៃសំនង់ សាធារណការទាំងឡាយ រឺទទួលបន្ទុកធ្វើសេវាសាសាធារណ។
រៀងរាល់ឆ្នាំ សភាពាណិជ្ជកម្មត្រូវបញ្ជូនរបាយការណ៍ទូទៅមួយ ស្តីពីសកម្មភាពរបស់ខ្លួនទៅក្រសួង ពាណិជ្ជកម្ម ដែលមានការតព្វកិច្ចផ្សព្វផ្សាយជា សាសាធារណនូវរបាយការណ៍នោះ។
ជំពូកទី ៣ ហិរញ្ញប្បទាន
ចំនាយសំរាប់ការប្រព្រឹត្តទៅនៃសភាពាណិជ្ជកម្ម ត្រូវផ្គត់ផ្គង់ដោយភាគទានប្រចាំឆ្នាំរបស់សមាជិក បូករួមជាមួយនឹងចនូល ព្រមទាំងវិភាគទានមកពីប្រភពផ្សេងៗទៀត។
បើគ្មានការជំទាស់ពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម សភាពាណិជ្ជកម្មអាចខ្ចីប្រាក់ ដើម្បីរ៉ាប់រងចំនាយនានា គ្រប់វិស័យដែលពាក់ព័ន្ធនឹង ភារកិច្ចបន្ថែមរបស់ខ្លួន ដែលមានចែងក្នុងមាត្រា ១១ និង ១២ លើកលែងតែ ចំនាយសំរាប់ការប្រព្រឹត្តទៅ ដែលមានចែងក្នុងមាត្រា ១៥ នៃច្បាប់នេះ។
បើគ្មានការជំទាស់ពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម សភាពាណិជ្ជកម្មមួយចំនួនអាចនឹងខ្ចីឥណទានរួម ដើម្បី យកមកបង្កើត ផ្គត់ផ្គង់គ្រឹះស្ថានសេវា រឺសំនង់ដែលជាប្រយោជន៍រួមរបស់សភាពាណិជ្ជកម្មទាំងនោះ។ សំនង់បំនុលនេះត្រូវរ៉ាប់រងដោយប្រាក់ចនូលរួមនៃអាជីវកម្ម។
ការខ្ចីប្រាក់ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ១៦ ១៧ និង ១៨ ខាងលើនេះអាចធ្វើតាមរយធនាគារដែល ណាផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ប្រសើរជាងគេ។
ក្រៅពីថវិកាសាមញ្ញ សភាពាណិជ្ជកម្មរៀបចំនូវថវិកាពិសេសសំរាប់គ្រឹះស្ថានពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម និងសិប្បកម្ម ដែលខ្លួនគ្រប់គ្រង។ ក្នុងរយៈពេល ៦ខែដំបូងនៃឆ្នាំនីមួយៗ សភាពាណិជ្ជកម្មត្រូវផ្ញើជូនក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីសុំការ យល់ព្រមលើរបា យការណ៍ស្តីពីចនូលនិងចំនាយនៃឆ្នាំមុន ហើយនិងគំរោងថវិកាចនូលចំនាយនៃឆ្នាំ បន្ទាប់ដោយមានអែកសារគណនេយ្យភ្ជាប់ជាមួយផង។ ម៉្យាងទៀតសភាពាណិជ្ជកម្មត្រូវផ្ញើតារាងរំលោះប្រាក់ខ្ចីជូនទៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្មជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ សភាពាណិជ្ជកម្មអាចបំរុងទុកទឹកប្រាក់ ទាំងអស់ រឺមួយភាគនៃចនូលលើស ដែលបានពិភាក្សាគ្រប់ គ្រងសេវាធម្មតាសំរាប់បង្កើតមូលនិធិពិសេសមួយ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ចំនាយជា បន្ទាន់ដែលមិនបានគ្រោងទុក។ ទោះក្នុងករណីណាក្តី ចំនួនមូលនិធិបំរុងនេះមិនអាចខ្ពស់ជាង ២០ភាគរយនៃធនធានប្រចាំឆ្នាំរបស់ថវិកា នោះបានឡើយ។
ជំពូកទី ៤ អវសានប្បព្លាត្តិ
បទបញ្ញត្តិទាំងឡាយណា ដែលផ្ទុយនឹងច្បាប់នេះ ត្រូវទុកជានិរាករណ៍។
ច្បាប់នេះត្រូវប្រកាសទុកជាការប្រញាប់។ ធ្វើនៅរាជធានីភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៩៥  ព្រះហស្ថលេខាដោយនរោត្ដម សីហនុ។
ឯកសារ​យោង
​* មជ្ឈមណ្ឌល​វប្បធម៌​ខ្មែរ​នៅ​ស្វីស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ស្រុកពាមជរ
(Peam Chor District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តព្រៃវែង ដែលមានរដ្ឋបាល ១០ឃុំ និង ៥០ភូមិ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ស្រុកពាមជររួមមាន ១០ ឃុំ ៖
អំពីនាម
នាម
នាមជាពាក្យសំរាប់សំគាល់ឈោ្មះមនុស្ស សត្វ វត្ថុ​ ទីកនែ្លង សា្ថនភាព សកម្មភាព សកម្មភាព រឺ គំនិតអី្វមូយ។ ប្រភេទរបស់នាមមាន
ប្រភេទរបស់នាមមន
នាមសាធារណ៏រឺសាធារណនាមគឺជានាមដែលសំគាល់ឈោ្មះទៅរបស់មនុស្ស សត្វ ទីកនែ្លងរឺវត្ថុណាមួយ។ ឧទារហណ៏​ សិស្ស គោ រនាស់ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន ទេន្ល.....។ នាមអសាធារណ៏រឺសាធារណនាមគឺជានាមដែលសំគាល់ឈ្មោះពិសេសណាមួយរបស់មនុស្ស សត្វ ទីកនែ្លងរឺ វត្ថុណាមួយ។ ឧទាហរណ៏៖ សុខ សុភាព ភ្នំពេញ កម្ពុជា ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ.....។ នាមជីវចល នាមអជីវចល គឺជានាមដែលសំគាល់ឈ្មោះអី្វមួយដែលមានជីវិតពីធម្មជាតិ ឧទាហរណ៏៖ មនុស្ស ឪពុកមា្តយ គោ ក្របី មាន់....។ នាមអជីវចល នាមអជីវចល គឺជានាមសំរាប់សំគាល់ឈ្មោះអី្វមួយដែលគា្មនវិញ្ញណ។ ឧទាហរណ៏៖ តុ ទូ កៅអី សាលា​ ផ្ទះ........។ នាមរូបី នាមរូបី គឺជានាមសំគាល់មនុស្ស សត្វ រឺ កនែ្លងដែលយើងអាចដឹងបាន ដោយចក្ខវិញ្ញណ​រឺ កាយវិញ្ញណ។ ឧទាហរណ៏៖ វិស្វករ មន្ទីរពេទ្យ មាន់ ទា សុភី........។ នាមអរូបី នាមអរូបីគឺ ជានាមដែលសំគាល់ឈ្មោះអី្វមួយគា្មនរូបរាងច្បាស់លាស់ ហើយមនុស្សមិនអាចប៉ះពាល់ រឺ មើលឃើញតាមរយះកាយវិញ្ញណ រឺ ចក្ខុវិញ្ញះណបានទ្បើយ។ ឧទាហរណ៏៖ កំហឺង ការអប់រំ បញ្ញ សំនើច.......។ ចំណាំៈ នាគ ខ្មោច បិសាច ទេវតា យក្ស អ្នកតា ព្រាយ ទាំងនោះបាន រឺ មើល ឃើញតាមរយះឧបករណ៏ពិសោធន៏ផ្សេងៗបាន។ នាមអសាធារណ៏រឺសាធារណនាម នាមអសាធារណ៏រឺសាធារណនាមគឺជានាមដែលសំដែងអំពីសភាពសកម្មភាណរបស់អំពី។
បឹងបទុម
{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;" <h2 style="margin:.5em; margin-top:.1em; border-bottom:0; font-weight:bold;">កំណាព្យប្រស្នា បឹងបទុម (បទ នាគរាជប្លែងឬទ្ធិ មេពាក្យ៨) កំណាព្យប្រស្នា បឹងបទុម (បទ នាគរាជប្លែងឬទ្ធិ មេពាក្យ៨) (១)ដូនចាស់ខំជីកដីបានជាបឹង បូជាបីព្រលឹងរូបសង្ខារ
រស់សុខមស្លាប់រមនាប៉ងថា  និព្វានថីបុប្ផាបទុមរីក។
(២)បន្ទុករាប់រយពាន់ដែលរ៉ាប់រង ដរាបរស់បំព្រងលាតពង្រីក
លូតពណ្ណរាយពីភក់ដែលខ្មៅព្រីក ដូចខ្មែរប្រឹងដុះរីកចំណេះដឹង។
(៣)ចំណុចដែលដូនចាស់សំគាល់ទុក សាយគមទើសនាំទុក្ខកើតកំហឹង
(៤)ប្របែកគ្នាប្រឹងដុះផុតផ្ទៃទឹក ផស្សផ្ទោងទាស់ពន្លឹកព្រោះគំនុំ
ព្រៃគំនិតគិតតែខ្ចីមិនទុំ ខ្ចោបមាំទាំទ្រនំអត្មាអញ។
(៥) អង្គត្មោលអញត្មិលគិតគូរពិនិត្យ គួរពំនាក់រាប់មិត្តកុំឈ្នះចាញ់
កល់ឈ្នាន់ចងចិត្តជាមិត្តសំឡាញ់ មេឃស្រឡះស្វិតស្វាញត្រងពន្លឺ។ ''និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង ''០២ ឧសភា ២០១១
ប្រាសាទបាយ៉ង
ប្រាសាទ​ភ្នំ​បាយ៉ង់​ស្ថិត​នៅ​ភូមិពោធិ៍រោង ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ មានចម្ងាយ ១២១ គីឡូម៉ែត្រ ពី​ភ្នំពេញ ដោយ​ធ្វើដំណើរ​តាម​ផ្លូវជាតិលេខ ២ កាត់ស្រុកបាទី ស្រុកសំរោង កាត់​ទី​រួម​ខេត្តតាកែវ និង កាត់ស្រុកទ្រាំង ។ បើ​យើង​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​ទី​រួមខេត្ត​តាកែវ​មាន​ចម្ងាយ​តែ ៤៣ គីឡូម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ប្រាសាទបាយ៉ង់​ស្ថាបនា​ឡើង​នៅ​លើ​កំពូលភ្នំបាយ៉ង់ មានកម្ពស់ ៣១៣ ម៉ែត្រ និង មានជណ្តើរឡើងចំនួន ៣ ដែលជណ្តើរនីមួយៗមាន ៩០ កាំ ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ៧ ពីឆ្នាំ ៦១៥ ដល់ ៦៣៥ ដោយ ព្រះបាទភវរ្ម័នទី ២ ធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ឥដ្ឋ និង ថ្មស៊ីស្ត (ថ្មស្រទាប់) ដែលមានបណ្តោយ ១៣ ម៉ែត្រ ទទឹង ៩ ម៉ែត្រ និង កម្ពស់ ១២ ម៉ែត្រ ក្រៅពីប្រាសាទបាយ៉ង់ មានប្រាសាទចំនួន ៤ ទៀត ដែលស្ថិតនៅក្បែរនោះដែរ គឺប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទខាងលិច ប្រាសាទខាងកើត និង ប្រាសាទកាណុង ដែលឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញសាសនា ពីព្រោះនៅចំកណ្តាល ប្រាសាទមានតម្កល់នូវលិង្គ ព្រះឥសូរសម័យបុរាណ ៕
ប្រាសាទបាយ៉ង
កម្ពុជាសម័យទំនើប
បន្ទាប់ពីការធ្លាក់នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យរបស់ប៉ុល-ពត កម្ពុជាបានស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់របស់វៀតណាម និងរដ្ឋាភិបាលនិយមហាណូយ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង។ សង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីបានឆាបឆេះឡើងកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៨០ ដែលកំពុងប្រឈមនឹងកងទ័ពបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជារបស់រដ្ឋាភិបាលនេះ ទល់នឹងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ គឺជារដ្ឋាភិបាលមួយដែលនិរទេសដែលបានបង្កើតផ្សំឡើងដោយពួកក្រុមនយោបាយកម្ពុជាបី: គណបក្សហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចរបស់សម្ដេចនរោត្តម-សីហនុ គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ជាញឹកញាប់សំដៅលើពួកខ្មែរក្រហម) និងរណសិរ្សរំដោះជាតិប្រជាជនខ្មែរ (រ.រ.ជ.ប.ខ.)។
កិច្ចប្រឹងប្រែងសន្តិភាពនិងការបោះឆ្នោតសេរី
ចាប់ពី ៣០កក្កដា ដល់ ៣០សីហា ឆ្នាំ១៩៨៩ ពួកអ្នកតំណាងនៃ១៨ប្រទេស ភាគីកម្ពុជាទាំងបួន និងអគ្គលេខាធិការស.ប.បានជួបប្រជុំគ្នានៅប៉ារីសក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងមួយដើម្បីចរចាការផ្សះផ្សាយោគយល់គ្នាវិញ។ ពួកគេបានសង្ឃឹមដើម្បីសម្រេចបានគោលបំណងទាំងនោះដែលបានឃើញថាចាំបាច់ចំពោះអនាគតកម្ពុជាក្រោយ​ការកាន់កាប់: ការដកកងទ័ពកាន់កាប់វៀតណាមនៅសេសសល់ដែលបានត្រួតពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការប្ដេជ្ញារចិត្តយ៉ាងពិតប្រាកដចំពោះប្រជាជនកម្ពុជា។
សម្ដេចសីហនុ ប្រធាននៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជា (ឧ.ក.ជ.) និងពួកសមាជិកដទៃផ្សេងនៃឧ.ក.ជ.បានត្រឡប់មកភ្នំពេញនៅខែ វិច្ឆិកា ១៩៩១ ដើម្បីចាប់ផ្ដើមដំណើរការផ្សះផ្សាឡើងវិញនៅកម្ពុជា។ បេសកកម្មនាំមុខស.ប.សម្រាប់កម្ពុជា (ប.ន.ស.ប.ក.) ត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅពេលដូចគ្នាដើម្បីថែរក្សាសម្ព័ន្ធការចំណោមក្រុមបក្សពួកខ្មែរ និងចាប់ផ្ដើមប្រតិបត្តិការដោះមីនដើម្បីជួយជម្រុញដល់ការធ្វើបិតុភូមិនិវត្តន៍នៃខ្មែរប្រហែល៣៧០០០០នាក់ពីប្រទេសថៃ។
ថ្ងៃ ១៦ មីនា ១៩៩២ អាជ្ញាធរអន្តរកាលស.ប.នៅកម្ពុជា (អ៊ុនតាក់) ក្រោមតំណាងពិសេសUNSYG លោកអាកាឝ៊ិ-យ៉ាស៊ុយឝ៊ិ និងលោកឧត្តមសេនីយ៍ទ.ចន-ស៊ែនដឺរសុន បានមកដល់កម្ពុជាដើម្បីចាប់ផ្ដើមអនុវត្តន៍ផែនការការផ្សះផ្សារបស់ស.ប.។ គណៈកម្មាធិការជាន់ខ្ពស់ស.ប.សម្រាប់ជនភៀសខ្លួនបានចាប់ផ្ដើមការធ្វើបិតុភូមិនិវត្តន៍ទាំងស្រុងនៅខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩៩២។ អ៊ុនតាក់បានធំឡើងទៅជាកងកម្លាំងថែរក្សាសន្តិភាពខាងអសេនិក និងយោធាដ៏ខ្លាំងដែលមាន២២០០០នាក់ដើម្បីប្រព្រឹត្តិទៅការបោះឆ្នោតសេរី និងយុត្តិធម៌សម្រាប់សភាធម្មនុញ្ញ។
ខ្មែរជាងបួនលាននាក់ (ប្រហែល៩០%នៃអ្នកបោះឆ្នោតដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត) បានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតខែ ឧសភា ១៩៩៣ ទោះបីជាខ្មែរក្រហម រឺ គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (គ.ក.ប.) ដែលកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនមិនបានដកហូតអាវុធ រឺ រំសាយកងទ័ពជាក់ស្ដែងរហូតមកក្ដី ក៏បានរំខានដល់ប្រជាជនខ្លះពីការចូលរួមនៅក្នុង១០-១៥ភាគរយនៃប្រទេសនេះទៀត (ដែលកំពុងកាន់ប្រាំមួយភាគរយនៃអត្រាប្រជាជន) ក្រោយមកខ្លួនបានកាន់កាប់។
គណបក្សហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម-រណឫទ្ធិគឺជាអ្នកដែលទទួលបានសំឡេងឆ្នោតខ្ពស់ជាមួយសំឡេង៤៥,៥% តាមពីក្រោយដោយគណបក្សប្រជាជនរបស់លោកហ៊ុន-សែន និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនារៀងៗគ្នា។ ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចក្រោយមកទៀតបានចូលក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយគណបក្សដទៃទៀតដែលបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត។
គណបក្សទាំងនេះបានតំណាងឱ្យសភាសមាជិក១២០រូបដែលបានចាត់ចែងដើម្បីព្រាង និងអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃ ២៤ កញ្ញា។ វាបានបង្កើតឡើងនូវប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សនៅក្នុងក្របខណ្ឌរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលមាន​អតីតសម្ដេចសីហនុបានលើកទ្រង់ឡើងជាព្រះមហាក្សត្រ។ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិ និងហ៊ុន-សែនបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ និងទីពីរ រៀងៗខ្លួន ក្នុងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា (រ.រ.ក.)។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះផ្ដល់ឱ្យនូវប្រសិទ្ធិភាពដ៏ទូលំទូលាយនៃសិទ្ធិមនុស្សដែលបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។
ការប៉ះទង្គិចគ្នា១៩៩៧នៅកម្ពុជា
នៅឆ្នាំ១៩៩៧ ការប្រយុទ្ធគ្នារវាងក្រុមបក្សពួកអ្នកគាំទ្រហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម-រណឫទ្ធិ និងរបស់លោកហ៊ុន-សែនបានផ្ទុះឡើង ដែលហុចលទ្ធផលជាមនុស្សស្លាប់ រឺ របួសមួយចំនួន។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានបរិយាយដោយសារព័ត៌មានជាទូទៅ ដូចគ្នាដោយពួកអ្នកប្រាជ្ញខ្លះដែរ ថាជារដ្ឋប្រហារបង្ហូរឈាមដោយបុរសខ្លាំងហ៊ុន-សែន ដោយគ្មានការស៊ើបអង្កេតខ្លាំងក្លា និងអព្យាក្រឹត្យក្នុងហេតុការណ៍នានានិងការវិវត្តនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះឡើយ។ ក្នុងចំណោមមនុស្សភាគតិចណាស់ដែលបានព្យាយាមដើម្បីពិនិត្យមើលភស្តុតាងមកពីទាំងសងខាងនៅពេលនោះគឺ​ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអូស្ត្រាលី​នៅកម្ពុជាលោកថូនី-ខិវវ៉ឹន និងអ្នកសារព័ត៌មានបារី-វ៉េន ដែលជាអ្នកបានសរសេរក្នុងកាលៈទេសៈដែលមានជម្លោះគ្នា កងកម្លាំងយោធាលោកហ៊ុន-សែន...បានធ្វើឱ្យកងទ័ពព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិបរាជ័យនៅឯភ្នំពេញ។ លោកហ៊ុន-សែនបាននិយាយពោលអះអាងថាព្រះអង្គរណឫទ្ធិបានកំពុងធ្វើផែនការការគ្រប់គ្រង ដោយមានជំនួយពីពួកយុទ្ធជនខ្មែរក្រហម ដោយសង្ស័យបានលួចលាក់នាំចូលកាន់រាជធានី (ម្យ៉ាងទៀត កងទ័ពរបស់ហ៊ុន-សែនរួមមានអតីតពួកយុទ្ធជនខ្មែរក្រហមមួយចំនួនដែរ)។ បន្ទាប់ពីក្រុមតស៊ូរាជានិយមត្រូវបានកម្ចាត់ចោលនៅភ្នំពេញ ពិតមែនទៅធ្លាប់មានខ្មែរក្រហមហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចខ្លះនៅខេត្តភាគខាងជើង ដែលជាកន្លែងមានការប្រយុទ្ធគ្នាទល់នឹងការវាយលុករបស់ហ៊ុន-សែនដែលបានបន្តរហូតដល់ខែ សីហា ១៩៩៧។
បន្តបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារនេះ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធបាននិរទេសព្រះអង្គឯងទៅប៉ារីស។ ពួកមេដឹកនាំហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចខ្លះត្រូវបានបង្ខំឱ្យរត់គេចចេញពីប្រទេសនេះ ភាគច្រើនត្រូវបានបាញ់ចោល ហើយអ៊ឹង-ហួតត្រូវបានជ្រើសតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយថ្មី។ ពួកមេដឹកនាំហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចបានវិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញរយៈពេលខ្លីមុនការបោះឆ្នោតរដ្ឋសភា១៩៩៨។ ក្នុងការបោះឆ្នោតទាំងនោះ គ.ប.ក.បានទទួលបាន៤១%នៃសំឡេងឆ្នោត ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច៣២% និងគណបក្សសមរង្ស៊ី (គ.ស.រ.) ១៣%។ ពួកអ្នកអង្កេតអន្តរជាតិជាច្រើនបានវិនិច្ឆ័យការបោះឆ្នោតមានគុណវិបត្តិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយការអះអាងថាមានអំពើហិង្សានយោបាយ ការគំរាមកំហែង និងកង្វះការទទួលព័ត៌មានតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ គ.ប.ក. និងហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះមួយ ដែលមានគ.ប.ក. ជាដៃគូចាស់។
ការវិវត្តថ្មីៗ
ការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់របស់កម្ពុជាលើកទីមួយត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅខែ កុម្ភៈ ២០០២។ ការបោះឆ្នោតទាំងនេះដើម្បីជ្រើសរើសមេឃុំ ចៅសង្កាត់ និងសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ចំនួន១៦២១ឃុំ-សង្កាត់ ក៏ត្រូវបានរំខានដោយអំពើហិង្សានយោបាយ និងមិនបានដល់កម្រិតនៃភាពសេរី និងយុត្តិធម៌តាមមាត្រដ្ឋានអន្តរជាតិឡើយ។ លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតអាចទទួលបានយ៉ាងច្រើនចំពោះគណបក្សធំៗ ទោះបីជានីតិវិធីនានាសម្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាមូលដ្ឋានថ្មីមិនបានអនុវត្តបានទាំងស្រុងក៏ដោយ។
កុប្បកម្មមួយបានកើតឡើងនៅខែ មករា ២០០៣ដែលនៅក្នុងនោះស្ថានទូតថៃ និងស្ថានប័នធុរកិច្ចថៃត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ។ បន្តបន្ទាប់ពីឧប្បត្តិហេតុនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន-សែនបានបង្ហាញនូវការសោកស្ដាយរបស់រ.រ.ក.ចំពោះរដ្ឋាភិបាលថៃ និងបានសន្យាឱ្យសំណងវិញ។ សូមមើលកុប្បកម្មកម្ពុជាប្រឆាំងថៃ២០០៣
ថ្ងៃ ២៧កក្កដា ២០០៣ ការបោះឆ្នោតត្រូវបានប្រារព្ធឡើង ហើយនិងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន-សែនបានឈ្នះភាគច្រើន ក៏ប៉ុន្តែមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីដឹកនាំទាំងស្រុងទេ។ ព្រះមហាក្សត្របានជម្រុញឱ្យមានគណបក្សពីរផ្សេងទៀត គណបក្សសមរង្ស៊ី និងហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច ដើម្បីឱ្យទទួលយកហ៊ុន-សែនដែលកំពុងកាន់អំណាចជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ២០០៤ រដ្ឋាភិបាលចម្រុះមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងរវាងហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច និងគ.ប.ក.។
នៅឆ្នាំ២០០៤ ព្រះបាទសីហនុ នៅតែមានព្រះរាជសុខភាពមិនល្អ ដោយបានប្រកាសការដាក់រាជ្យរបស់ទ្រង់។ ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម-រណឫទ្ធិគឺមួយអង្គក្នុងចំណោមរាជបេក្ខជនដែលនាំមុខគេដើម្បីស្នងរាជ្យព្រះសីហនុ ក៏ប៉ុន្តែក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្កបានជ្រើសរើសព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម-សីហមុនី ជាព្រះមហាក្សត្រថ្មីវិញ។  ការចុះហត្ថលេខានៃទំនើបកម្មរបស់កម្ពុជាគឺជាការសាងសង់នូវអគារខ្ពស់ៗកប់ពពក និងទីក្រុងរណបរបស់ភ្នំពេញ កាំកូស៊ីតធី។  ជាលទ្ធផលនៃទំនើបកម្ម បញ្ហាជាច្រើនដូចជាការកាប់ព្រៃល្មើសច្បាប់កំពុងតែកើតមានឡើង។ ព្រៃទឹកភ្លៀងសំខាន់បានប្រែពី៧០%នៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ទៅ៣%នាពេលសព្វថ្ងៃនេះ។
ស្រុកពាម រ
ស្រុកពាមរក៍រួមមាន៨ឃុំ ៖
ភ្លុយតុង
រូបភាពតូច|ភ្លុយតុង ភព ភ្លុយតុង (និមិត្តសញ្ញា៖, ឬ ; Pluton ព្លូតុន) ជាភពមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ភពនេះស្ថិតនៅបន្ទាប់ពី ភពណិបទូន ភពភ្លុយតុង ជាភពតូចជាងគេនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយជាងគេ បន្ទាប់ពីឆ្នាំ១៩៩២ របកគំហើញបានបង្ហាញថា អង្គដែលស្ថិតនៅជិត ភពភ្លុយតុង ក្នុងតំបន់មួយមានឈ្មោះជា ខ្សែក្រវាត់ Kuiper ក៏មានផ្ទុកអង្គ ផ្សេងៗដូច ព្លុយតុងដែរ ។ កាលពីថ្ងៃទី ២៧ ខែ សីហា ឆ្នាំ២០០៦ សហព័ន្ធ តារាសាស្ត្រ អន្តរជាតិបានយល់ព្រមកាត់បន្ថយចំនួន ភព ដោយតាមការអះអាងថា ភពត្រូវតែធ្វើ ចលនា តាម គន្លង ព្រះអាទិត្យ ពុំមែនជាភពរណប ត្រូវតែមាន ម៉ាសធំល្មម ដើម្បីរក្សាទំំំនាញ រាងឲ្យ មូលនិងទំហំធំ ល្មមក្នុងការរក្សា គន្លង របស់វា ក្នុងលក្ខខណ្ឌ ចុងក្រោយ ភ្លុយតុង លែងទទួលឈ្មោះជាភពទៀតហើយ ដូច្នេះទើបភពទាំងអស់ក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យមានតែ ប្រាំបី វិញ។ 240px|Pluto as seen by Hubble 200px
ជនជាតិចារាយ(ខ្មែរលើ)
ប្រទេសកម្ពុជាយើងគឺជាប្រទេសមួយដែលមានប្រជាជនរស់នៅចំរុះលាយឡំគ្នាដោយឡែក ជនជាតិចារាយ (ហៅ​ថា ជន​ជាតិ​ជ្រាយ​ក៏​បាន ) គឺជាក្រុមមនុស្សមួយក្រុម ដែលមានដើមកំណើតនិង រស់នៅលើទឹកដីខ្មែរជាអំបូរវៀតណាមនិងរស់នៅលើទីតាំងដែលមានដីភ្នំខ្ពស់ៗ ។ ភាសាចារាយ​ឬ​ជ្រាយ  គឺជាភាសាមានដើមកំណើតពី(ម៉ាឡាយូ ប៉ូលីនេស៊្យាន)ដែលជាមែកធាងនៃក្រុមភាសា(អូស្ត្រូនេស៊្យាន)។ ភាសាចារាយមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងភាសាចាមនៃពាក់កណ្ដាលជាភាសាវៀតណាមនិងភាសា(ម៉ាឡាយូ ប៉ូលីនេស៊្យាន)នៃឥណ្ដូនេស៊ី,ម៉ាឡេស្យា,ម៉ាដាហ្គាស្កា,ហ្វីលីពីន ហើយមានផ្សេងៗទៀតអ្នកដែលរស់នៅលើកោះជាច្រើនមានដូចជាៈ ហាវ៉ៃ, ញ៉ូហ្សឺឡែន, រ៉ាប៉ានុយ, សាម៉ូ, ហ្គាម, ហ្វីជី-ល-។ មានមនុស្សប្រមាណជា៣៣២,៥៥៧ បាននិយាយថា ពួកគេគឺជាក្រុមដែលរស់នៅលើទីទួលខ្ពស់ៗ ដូចជា ឌីហ្គា ឬ ម៉ូថាញ់ណាត។ជនជាតិចារាយរស់នៅតំបន់ដំបូង នៅក្នុងខេត្ត(ចា ឡៃ និង កូនតុម ) ជាមួយ និងខេត្ត ដាកឡាក់និងខេត្តមួយចំនួនទៀត ប្រហែលជាជាងមួយពាន់ នៅក្នុងខេត្តរតនៈគីរី ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ តាមរយៈសង្គ្រាមនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម, ជនជាតិចារាយមួយចំនួនដូចជាៈ សមាជិកដ៏ពិសេសមួយ នៃក្រុមម៉ូនថាណាត ដែលត្រូវបានចងសម្ព័ន្ធមេត្រីជាមួយនឹង សហរដ្ឋអាមេរិច និង តំរូវអោយសហរដ្ឋអាមេរិចមានចងសម្ព័ន្ធមេត្រីជាមួយនឹងសណ្ដានរបស់ពួកគេ,ជាពិសេស ស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋនៃការូលីណាខាងជើង ។
វប្បធម៌​
ប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់ក្នុងការរស់នៅរបស់ជនជាតិចារាយគឺរស់នៅក្នុងភូមិតូចៗជាច្រើន ដែលមានចំនួនប្រជាជនពី៥០-៥០០នាក់ ។ អ្នកភូមិទាំងឡាយមិនបានអនុញ្ញាតិអោយមានទំនាក់ទំនងសាសនាខាងក្រៅឡើយ,ការកាន់កាប់កន្លែងរស់នៅរួមគ្នា ឬទីតំបន់ដែលខ្ពស់បានធ្វើការរៀបចំ ចាត់ចែងទៅតាមចំណុចកណ្ដាលភូមិស្រុក ។ ជាទូទៅគេតែងតែធ្វើអណ្ដូង, សំណាញ់បាល់ទះ, ឬម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ ផ្ទះនៅចំណុចកណ្ដាលភូមិស្រុកដើម្បីអោយមានភាពងាយស្រួល្នុងការប្រើប្រាស់ ។ មានផ្ទះដែលមានលកកខណៈជាប្រពៃណីភាគច្រើន ត្រូវបានកសាងឡើងអំពីដើមឬស្សីទាំងស្រុង, ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយការសាងសង់ផ្ទះ ធ្វើពីឈើគឺជាប្រជាប្រិយភាពបំផុត ហើយវាអាចមានមាន ប្រសិទ្ធភាពជាប់បានយូរអង្វែង ចំពោះពួកគេដែរ ។ ជនជាតិចារាយមានពូជពង្សខ្សែស្រឡាយ វប្បធម៌មានលំនៅនិងសាច់ញាតិខាងម្ដាយដែលមានត្រកូលទៅតាមម្ដាយធំជាងឪពុក ។ ភាគច្រើនជនជាតិចារាយគឺមានជំនឿក្នុងការគោរពបូជាយ៉ាងមុតមាំទៅ លើទេវតា​អារក្សអ្នកតា ដែលពួកគេយល់ថាអ្វីទាំងអស់នោះគឺជាអ្នកបង្កើតពួកគេមកនៅ លើផែនដីនេះ ។ ការធ្វើនិងគោរពពិធីបូជាយញ្ញ ដោយមានដង្វាយជាច្រើនដូចជាៈ សត្វជ្រូក សត្វគោ និងសត្វក្របីដែលធ្វើការកំណត់យកពេលវេលាមួយច្បាស់លាស់ដើម្បីធ្វើការឧទ្ទិសដល់ព្រលឹងខ្មោចអារក្សអ្នកតា ទាំងនោះអោយបានស្ងប់ចិត្ត ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ, នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧០, អ្នកយផ្សព្វផ្សាយសាសនាគ្រឹះសាសនាជនជាតិអាមេរិចកាំង និងអ្នកដែលកាន់គ្រឹះសាសនាបានធ្វើការចងសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពជាមួយនឹងជនជាតិចារាយ ។​ ដូចគ្នានេះជាលិតផល, ចំនួននៃជនជាតិចារាយកាន់សាសនាគ្រឹះនៅក្នុងប្រទេស វៀតណាមនិង នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឥឡូវនេះមានចំនួនកើនឡើងដល់១០០,០០០នាក់ ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០និង១៩៦០, ឃើញមានចលនាបះបោរលុបបំបាត់យ៉ាងមានប្រជាប្រិយបំផុតរវាងជនជាតិចារាយនិងសាច់ញាតិ ម៉ូនថែនញឹះរបស់ពួកគេ(ការលុបបំបាត់អត្ថន័យនៃពាក្យ រ៉ាត់ "ភ្នំនៃកូនប្រុស") ។ គោលដៅនៃការលុបបំបាត់ បានធ្វើការបង្កើតអោយមានឥស្សរភាព នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាក្រម នៃមនុស្សដែលរស់នៅក្នុងស្រុកទាំងមូល អ្នកដែលរស់នៅទីតំបន់ដែលមានដីខ្ពស់គឺរស់នៅមានភាពជាប់លាប់ណាស់ ។ ដូចនេះលិតផលនៃចលនានោះ, រាជរដ្ឋាភិបាលប្រទេសវៀតណាម កាន់តែមានមន្ទិលសង្ស័យចំពោះជនជាតិចារាយ ។ មនុស្សជាច្រើនត្រូវរំលោភបំពាននៅចំណែកមួយនៃរាជរដ្ឋាភិបាលក្លាយទៅជាភាពញឹ្នកញាប់នៅក្នុងចំណោមម៉ូនថាណាតទាំងអស់ ។ ជនជាតិចារាយនិយម លេងសម្ដែងនូវចង្វាក់ភ្លេងជាមួយនឹង ឧបករណ៏ដូរតន្ត្រីរបស់ពួកគេ ដែលមានឧបករណ៏វង់ភ្លេងដូចជា កង ឃ្មោះ រនៀត ឃឹម ជាដើម ហើយមានការប្រើប្រាស់រួមផ្សំជាមួយនឹងឧបករណ៏ ភ្លេងប្រពៃណីផ្សេងៗ ជាច្រើនទៀត ។ ដូក រម៉ាស់(Dock Rmah) ជាក់ស្ដែងក្នុងការរស់នៅ អ្នកលេងភ្លេងជនជាតិចារាយស្ថិតនៅសហរដ្ឋអាមេរិច អ្នកស្រុកនេះបានទទួលរង្វាន់កេរ្តិ៏មរតកសិល្បៈពី រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាខាងជើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ។ ដូចនេះឥលូវនេះ វៀតណាមបានអនុញ្ញាតិ្តជាផ្លូវការអោយ អ្នកសាសនានិយមចំនួនប្រាំមួយនាក់គត់,ជនជាតិចារាយទាំងអស់មានការលំបាកខ្លាំងណាស់នៅពេលនោះ ។ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក្នុងចំណោមជនជាតិកាណាដា មានអ្នកព្រមទទួល ជនភៀសខ្លួននៅក្នុង បរិវេណនៃសាសនាធ្វើអោយមានការធ្វើទុកបុកម្នេញដល់ពួកគេ ។
ប្រពៃណីនៃការធ្វើពិធីបញ្ចុះសពរបស់ជនជាតិចារាយ
ប្រពៃណីនៃការធ្វើពិធីបញ្ចុះសពរបស់ជនជាតិចារាយផ្នូរ គឺមានខ្ទម តូចមួយ នៅក្នុង កន្លែងដែលមានម្ចាស់ដែលទទួលមរណភាពហើយ និងមានតង្វាយខ្លះៗផងដែរ ។ នៅជុំវិញផ្នូរគឺមានកន្លែងជាច្រើនដែលធ្វើពីឈើមានបង្គោលសសរ ចិត្តសំបកចោះឆ្កឹះ ឆ្លាក់ធ្វើជាតំណាង របស់អ្នកដែលនៅមើលថែរក្សា ។ ការធ្វើពិធីបញ្ចុះសពគឺមានតំលៃថ្លៃខ្លាំងហួសហេតុ​ហើយជារឿយៗ តម្រូវអោយមាន ពិធីបូជាយញ្ញទឹករបស់ សត្វក្របីនិងសត្វគោ ។ ប្រសិនបើគ្រួសារណាដែលទទួលមរណៈភាពហើយ មិនអាចធ្វើពិធីបុណ្យនោះបានទេ, វាប្រហែលជាមានរយៈពេលចាប់ពីបីឆ្នាំឡើងទៅ ។ បន្ទាប់ពីចំនួននៃឆ្នាំនោះមក, ផ្នូរនោះត្រូវបានទុកចោលអោយនៅរ៉ាត់រ៉ាយគ្មានអ្នកនៅថែរក្សាឡើយ ។ នេះជាទីបញ្ចប់នៃពិធីបុណ្យបញ្ចុះសពគឺការបោះបង់ចោលជាចំណុចនៃសញ្ញាសម្គាល់ ដែលសេចក្ដីស្លាប់ក្លាយទៅជាទីអវសាន្ត ហើយព្រលឹងមរណៈភាពនោះគឹមានសេរីភាព ដូចនេះការដោះលែង​អ្នកមេម៉ាយ មានការសំគាល់ក្នុងការកើតឡើងម្ដងទៀត ។
សូម​មើល​ផង​ដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុលសម្ព័ន្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុលសម្ព័ន្ធកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុលសម្ព័ន្ធវៀតណាម
ឃុំសា្វយទង់ខាជើង
ឃុំសា្វយទង់ខាងជើង ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត។ ប្រជាជនក្នុងស្រុកប្រមាណ២០០គ្រួសារ% ជាកសិករ ៦%ជាអាជីវករ និង១%ជានាក់បំរើការរដ្ឋ។សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកនេះពឹងផ្អែកទៅលើ វិស័យកសិកម្មរបស់ប្រជាជន ប៉ុន្តែពាណិជ្ជកម្មវិញ មានភាពក្លាំក្លាដោយសារ មានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសវៀតណាម។រហូតមកដល់ឥលូវ វិស័យពាណិជ្ជកម្មនេះមានភាពក្លាំងក្លាដោយសារមាន ការស្ថាបនានូវផ្លូវថ្មីមួយ ព្រមទាំងមាន កាស៊ីណូ ដែលនៅជាប់និងច្រកព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរ។ ការអភិវឌ្ឍន័ ផ្លូវអន្ដរជាតិ ប្រវែងប្រមាណ ១២គីឡូម៉ែត្រ កំពុងចាប់កសាងឡើង នាចុងឆ្នាំ២០១១នេះ ចាប់ពីព្រំប្រទល់ប្រទេសវៀតណាម រហូតមកដល់ ស្រុកកំពង់ត្រាច។ ការចាប់កសាងផ្លួវនេះ មានផលប៉ៈពាល់ចំពោះ​ផ្ទះរបស់ប្រជាជនជាច្រើន​ ប៉ុន្ដែដំណោះស្រាយជាច្រើន ត្រូវបានសំរួល ហើយការកសាងចាប់ធ្វើបន្ដ។ គំរោងកសាងជាច្រើន កំពុងតែចាប់ផ្ដើមបន្ដិចម្ដងៗនៅក្នុងសហគមន៍ ដែលជាផ្នែកមួយដែលធ្វើ ឲ្យប្រជាជនមាន ជាភាពធូរធា'ស្រុកកំពង់ត្រាចគឺជាស្រុកមួយដែលស្ថិត​នៅក្នុង​ខេត្តកំពត រួមមាន ១៤ ឃុំ មានផ្លូវបចូលពីរថ្នល់ជាតិទៅកាន់ឃុំសា្វយទង់ខាងជើងចំងាយប្រហែលជាបីគីឡូដី ហើយមានភ្នំមួយដែលគេហៅថាភ្នំកូវកាលពីរមុនសំបូររុក្ខជាតិឈោ្មះដើមស្គូវ បន្ទាប់មកមានព្រែកមួយឈោ្មះព្រែកកំពង់គ្រញូងបន្ទាប់មកប្រជជននៅទីនោះបានកសាងនៅវត្តជាប់ព្រែកនោះក្រោយមកប្រជាជនបានដាក់ឈ្មោះវត្តនោះថា វត្តសាមគ្គីគិរីគង្គា (ហៅថា វត្តកំពង់គ្រញូង) ពីព្រោះមានភ្នំហើយនិងមានទឹកបានជាគេហៅថាវត្តកំពង់គ្រញូង ។ វត្តកំពង់គ្រញូងបានចាប់ផ្តើមកសាងឡើងនៅក្នុងឆ្នំា២០០២រហូតមកដល់សព្វថ្ងែនេះ ទើបឃើញថាបានប្រហែលជា៩ឆ្នំាប៉ុន្នោះហើយមានប្រែមួយសំបូរទៅដោយដើមឈូកដុះជ្រូងជ្រាងពាសពេញប្រែក ​ កាលពីដើមឡើយ មានសំពៅមួយបានលេចនៅក្នុងប្រែកនោះបន្ទាប់មកអ្នក ស្រុកបាននាំគា្នហៅថា(ព្រែកសំពៅធ្លាយ)​​នៅក្នុងព្រែកនោះមិនមានដុះឈូកសោះ ពោរពេញទៅដោយទឹកល្ហេវពីរប្រវត្តិសាស្រ្តបាននិយាយថា នៅក្នុងសំពៅនោះលេចមានមាសចំនួន៩០ហាប់ បន្ទាប់មកគេយកវាទុក្ខនៅកន្លែងមួយហៅថា ត្រពាំរបើកដល់ពេលនោះប្រជាជនបានជីកកកាយទីកន្លែងនោះក៍បានក្លាយទៅជាត្រពាំរបើកមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ហើយមានភ្នំមួយនៅខាងកើតវត្តកំពុងគ្រញូង ប្រហែលជាពីគីឡូដីទើបដល់ភ្នំនោះអ្នកស្រុកកាលពីមុនបានហៅភ្នំនោះថា (ភ្នំកាវសិបហាប់) រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃគេបានផ្តូរឈ្មោះភ្នំនោះថា (ភ្នំក្ងាប) ចេញពីភ្នំក្ងាបប្រហែលជាមួយគីឡូដីទៀតទើបដល់វត្តដំបង់ដែក មានសាលារៀនពីខ្នងនៅខាងជើងវត្តៗនោះបានចាប់លកសាងតាំងពីបុរាណមកទល់និងសមយ័សព្វថ្ងៃនេះបានចាប់កសាងឡើងសារជាថ្មី ម្តងទៀតសាលាបាលីពីជាន់ បន្ទាប់មកមានវត្តសែប្រាំង មានវត្តកោះស្នា មានវត្តសា្វយទង់ មានវត្តដូនបុណ្យជាវត្តមួយដែលល្បីជាងគេដោយសារ លោកចេះមើលនៅជំងឺផ
ចេនឡាដីគោក
ចេនឡាគោក រឺ កម្វុជគោក (ចិន:陸真蠟, 文單, 婆鏤; ភិងអ៊ិង:Lùzhēnlà, Wèndān, Pólòu) បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ៧១៦-រ.៨០២ គ.ស. ដែលកើតឡើងបន្ទាប់ពីការបែងចែកចេនឡាទៅជាពីរមួយគឺចេនឡាទឹក និងមួយទៀតហៅថាចេនឡាដីគោកនេះឯង។ មូលហេតុមកពីកំសោយអំណាចកណ្ដាលព្រោះព្រះបាទជយវម៌្មទី១គ្មាន ព្រះរាជបុត្រស្នងរាជ្យទើបព្រះអង្គប្រគល់រាជសម្បត្តិឲ្យ ព្រះនាងជយទេវីទី១ជាបុត្រី ដោយសារព្រះនាងជាស្ត្រីនេះហើយដែលធ្វើឲ្យប្រទេសបែកជាពីរ។ ចេនឡាដីគោកត្រូវចិនហៅថា លូចេនឡា រឺ Lùzhēnlà (陸真蠟) ("ចេនឡាគោក" ក៏ហៅផងដែរថាវ៉ិនតាន រឺ Wèndān (文單) រឺ ផលូ Pólòu (婆鏤))។
ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ
ចេនឡាដីគោកមានទីតាំងនៅតំបន់សម្បូរដោយភ្នំនិងជ្រលងភ្នំ បើតាមការស្រាវជ្រាវមានវិសាលភាពលាតសន្ធឹង ចាប់ពីលាវកណ្ដាលរហូតដល់ភាគខាងត្បូងសព្វថ្ងៃនេះ ប្រហែលស្ថិតនៅម្ដុំមជ្ឈមណ្ឌលចេនឡាដើម ។