cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
រឿងមហាភារតយុទ្ធ ភាគទី៣៖អវាហមង្គលនៃនាងទ្រៅបទី
ពួក​ខ្ញុំ​រាជការ​អម្បាល​នោះ ចេញ​ទឹក​មុខ​ងឿង យុធិស្ឋិរ​មិន​ចង់​ឲ្យ​ខ្ញុំ​រាជការ​ទាំង​នោះ​ងឿង​ឆ្ងល់ ទើប​ពោល​ទៅ​ទៀត​ថា មនុស្ស​ទួទៅ​គ្មាន​អ្នក​ណា​មួយ​ឡើយ​សង្ស័យ​ថា អរជុន​ជា​អ្នក​ចម្បាំង​ដ៏​ឯក​រក​គូ​ប្រៀប​គ្មាន ហើយ​តោង​មិន​សង្ស័យ​តទៅ​ទៀត​ថា អរជុន​ប្រាកដ មិនមែន​អ្នក​ដទៃ​មក​អំពី​ណា​ដែល​បាន​ព្រះ​ធីតា​ជា​ម្ចាស់​របស់​អ្នក យើង​សូម​សម្ដែង​សេចក្ដី​គាប់​ចិត្ត​នឹង​អនុមោទនា​ដល់​ចៅហ្វាយ​នាយ​របស់​អ្នក ដែល​បាន​ឃើញ​ការ​សម្រេច​ផល​តាម​ប្រាថ្នា នូវ​របស់​សឹង​គិត​ទុក​មក​ជា​យូរយារ​ហើយ​នោះ ។
កាល​ពួក​ខ្ញុំ​រាជការ​បាន​ស្ដាប់​ដូច​នោះ ក៏​ក្រោក​ឡើង​ព្រម​គ្នា ថ្វាយ​គំនាប់​ឱន​លំទោន​ហើយ​ក៏​លា​ទៅ សេចក្ដី​បំណង​របស់​គេ​វេលា​នេះ​ក៏​សម្រេច​ពិត​ឥត​សង្ស័យ មក​ល​សួរ​យក​ការ​ពិត​បាន តាម​ដែល​ម្ចាស់​ជីវិត​ប្រើ​មក គេ​ក៏​រីករាយ​នាំ​គ្នា​ត្រឡប់​ទៅ​ក្រាប​ទូល​ប្រព្រឹត្ត​ហេតុ​ដល់​ព្រះ​រាជា​វិញ​ថា ការ​ដែល​ត្រាស់​ប្រើ​ទៅ​នោះ ឥឡូវ​សម្រេច​ដូច​ព្រះ​ហឫទ័យ​បំណង​ហើយ ។
កាល​បាន​សេចក្ដី តាម​ដែល​ត្រាស់​ប្រើ​ឲ្យ​ទៅ​ស៊ើប​ក្នុង​ជាន់​ក្រោយ​នោះ​ហើយ គ្រា​នោះ​ត្រាស់​ឲ្យ​មាន​មហោស្រព​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​មន្ទីរ នឹង​ត្រាស់​ឲ្យ​ទៅ​អញ្ជើញ​បាណ្ឌវ​កុមារ​ទាំង ៥ ចូល​មក​គាល់ មាន​ការ​ទទួល​តាម​ខត្តិយ​ប្រវេណី ក្នុង​ទី​សម្រាប់​ទទួល​មន្ត្រី ទ្រង់​ចូល​ទៅ​ឱប​ឱរស​ប្រសា និង​បង​ប្អូន​ទាំង ៤ អង្គ ទៀត​តាម​លំដាប់ ត្រាស់​សន្ទរកថា​ទទួល​សម្ពន្ធ​មិត្រ​មេត្រី នឹង​ទទួល​ប្រកាន់​សព្វ​ភ័យ​ទាំង​ពួង​ក្នុង​រាជធានី​របស់​ព្រះ​អង្គ មិន​ឲ្យ​មាន​មោះ​ថ្លោះ​ការ​បាន ។
លំដាប់​នោះ​ទ្រង់​ឲ្យ​ចាត់​ការ​ស្វយម្ពរ​វិវាហ​មង្គល រាជ​ធីតា ទ្រៅបទី សម​ស័ក្ដិ សម​កិត្តិយស នៃ​ខត្តិយ​ធីតា​គ្រប់​ប្រការ ទាំង​ឲ្យ​មាន​ការ​ល្បែង​លេង​តាម​ទំនៀម​វិវាហ​សម្ពោធ ពួក​បាណ្ឌ​កុមារ​ក៏​ដោះ​គ្រឿង​ប្លម​ចេញ នៅ​ជា​សុខ​ក្នុង​អារក្ខា​របស់​ព្រះ​ចៅ​បញ្ចាល​រាជ ជា​រាជ​សម្ពន្ធ​មិត្រ​ដ៏​ប្រសើរ​ស្មើ​ចិត្ត​នោះ​ហោង ។
ឯកសារយោង
សៀវភៅរឿងមហាភារតយុទ្ធ ចងក្រងនិងរៀបរៀងដោយ ព្រះស្នេហាសារ ទេព ក្រសេម
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត
ភាគទី៣
ថាមពលអគ្គីសនីធម្មជាតិដែលអាចប្រើប្រាស់បាន​សារជាថ្មីទាំង១០
ថាមពលអគ្គិសនីជាតិដែលអាចប្រើប្រាស់សារជាថ្មីទាំង១០ រូបភាព:300px-Alternative_Energies.jpg|បរិស្ថានដ៏ល្អ
កំប្រុកពណ៌
ភិនភាគ
កំប្រុក​ពណ៌ (វិទ្យាសាស្ត្រ៖ Callosciurus finlaysonii, អង់គ្លេស៖ Variable Squirrel) មាន​ប្រវែង​ក្បាល-ដង​ខ្លួន ១៩០-២៣០ ម.ម. កន្ទុយ​មាន​ប្រវែង​ពី ២២៥-២៤០ ម.ម. និង​មាន​ទម្ងន់ ៣០០ក្រាម។ វា​មាន​មាឌ​មធ្យម និង​មាន​ការ​ប្រែ​ពណ៌​ពី ស ទៅ​ពណ៌ ទឹក​ក្រូច ឬ ខ្មៅ និង​ពណ៌​ចម្រុះ​គ្នា។ ប្រភេទ​នេះ​ភាគ​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ភាគ​និរតី ហើយ​ភាគ​ច្រើន​មាន​ពណ៌​ទឹក​ក្រូច។ ចំពោះ​ភូមិភាគ​ខាង​ជើង ប្រភេទ​នេះ​មាន​ពណ៌​ក្រហម​ត្នោត​ដោយ​បង្កង់​ពណ៌​ស​នៅ​គល់​កន្ទុយ។
រប៉ាយ​រស់នៅ
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា វា​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង ពោធិសាត់ មណ្ឌលគិរី ដែ​ជំរក​សត្វ​ព្រៃ​គូលែនព្រហ្មទេព និង​តំបន់​ការ​ពារ​នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ។ ប្រភេទ​នេះ​ក៏​មាន​វត្ត​មាន​នៅ​ប្រទេស​ភូមា ថៃ និងវៀតណាម​ភាគ​ខាង​ត្បូង។
ស្ថានភាព​អភិរក្ស
កំប្រុក​ពណ៌​មាន​ដង់​ស៊ីតេ​រស់​នៅ​ច្រើន​បង្គួរ និង​មាន​អត្រា​បន្ត​ពូជ​ឆាប់​រហ័ស និង​រងគ្រោះ​ថ្នាក់​តិច​តួច​ពី​មជ្ឈដ្ឋាន​ដែល​វា​រស់​នៅ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រដំបូងរបស់សិង្ហបុរី
ប្រវត្តិសាស្ត្រដំបូងរបស់សិង្ហបុរី សំដៅទៅលើប្រវត្តិសាស្ត្រសិង្ហបុរីនៅមុនឆ្នាំ១៨១៩ ដែលជាឆ្នាំដែលអង់គ្លេសបាន​ដាក់ទីតាំងជំនួញនៅលើកោះនេះ និងបានជួយអោយមានសិង្ហបុរីទំនើប។ យោងតាមឯកសារជាច្រើនដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុក​តាំងពីសតវត្សរ៍ទី២នៃគ.ស នៅមុនឆ្នាំ១៩១៨ សិង្ហបុរីត្រូវបានស្គាល់​តាមឈ្មោះជាច្រើនថាជាកំពង់ផែដ៏មានសារសំខាន់។ កោះនេះត្រូវបានកាន់កាប់ដោយរាជាណាចក្រជាច្រើននៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចជា៖ អាណាចក្រខ្មែរ ជ្វា និង រាជាណាចក្រស៊ុលតង់នៃម៉ាឡាកា (តាំងពីស.វ១៤) និងរាជាណាចក្រស៊ុលតង់នៃចូហរ (តាំងពីស.វ១៦)។
កំនត់ត្រាពីសិង្ហបុរីដំបូងនៅស.វទី២ បានសំគាល់កោះនេះថាជា​ទីតាំងជំនួញមួយក្នុងតំរុយផែនទីជាច្រើន។ អ្នកតារាវិទ្យាក្រិចម្នាក់បានកត់សំគាល់ឃើញវា​សិង្ហបុរីជាចំនុចកណ្ដាលនៃផ្លូវជំនួញ​រវាងអាស៊ីអាគ្នេយ៍​ជាមួយឥណ្ឌា​និងប្រទេសនៅមេឌីទែរ៉ានេ។ កំនត់ត្រានៅស.វទី៣​របស់ចិនមួយ បានហៅកោះសិង្ហបុរីថា ពូឡៅចុង (蒲羅中) ដែលប្រហែលជាហៅតាមភាសាម៉ាឡេថា Pulau Ujong ដែលមានន័យថា កោះនៅខាងចុង (ឧបទ្វីបម៉ាឡេ)។
នៅមានកំនត់ត្រាមួយទៀតនៅឆ្នាំ១៣២០ ស្ដីអំពី ម៉ុងហ្គោលដែលបានបញ្ជូនបេសសកម្មមកយកដំរីពីកន្លែងមួយដែលមាន​ឈ្មោះថា ឡុងយ៉ាមិន (龍牙門) (មានន័យថា ច្រកធ្មេញនាគរាជ) ដែលគេសង្ស័យថាប្រហែលជានៅត្រង់​កន្លែងចតនាវា កេបប៉ែលហារបឺរ បច្ចុប្បន្ន។ អ្នកធ្វើដំនើរជនជាតិចិនឈ្មោះ វ៉ាង ដាយួន (汪大渊) (ជីវ តាខ្វាន់?) ដែលបានមកដល់កោះនេះនៅឆ្នាំ១៣៣០ បានហៅកន្លែងតាំងទីលំនៅ​របស់ជនជាតិម៉ាឡេតូចមួយថា តានម៉ាស៊ី (淡馬錫៖ក្លាយពីភាសាម៉ាឡេថា តាម៉ាស៊ីក) និងបាននិយាយថាមានជនជាតិចិនច្រើនរស់នៅទីនោះផងដែរ។ កោះសិង្ហបុរីជាឋានសួគ៌សំរាប់​ចោរសមុទ្រដែលរង់ចាំឆ្មក់​នាវាទាំងឡាយដែលឆ្លងកាត់ទីនោះ។ កំណាព្យជ្វាបុរាណមួយដែលសរសេរនៅឆ្នាំ១៣៦៥ បានហៅកន្លែងមួយនៅលើកោះនោះថា តេម៉ាសេក (ទីក្រុងសមុទ្រ)។
នៅក្នុងរឿងនិទានមួយរបស់ម៉ាឡេ មានរៀបរាប់អំពីព្រះអង្គម្ចាស់មួយអង្គឈ្មោះ ស្រីវិចាយ៉ា ដែលបានរួចរានជីវិតមកដល់កោះនេះ ក្រោយពីនាវារបស់ទ្រង់បានលិច​ នៅស.វទី១៣។ នៅលើកោះនោះទ្រង់បានឃើញសត្វចំលែកមួយក្បាល​ដែលទ្រង់បានប្រាប់គេឯងថា​ជាសត្វតោ។ ដោយជឿថានេះជានិមិត្តរូបល្អ ទ្រង់បានបោះទីតាំងនៅទីនោះ ហើយដាក់ឈ្មោះកន្លែងនោះថា ស៊ីងហ្គាពូរ៉ា (Singapura ៖ បុរីនៃសត្វសិង្ហ)។ ប៉ុន្តែគេជឿថាគ្មានសត្វតោរស់នៅលើកោះនេះទេ។ សត្វដែលព្រះអង្គម្ចាស់នោះឃើញ ប្រហែលជាសត្វខ្លាម៉ាឡាយ៉ានទេ។
នៅក្រោយពេលដែលរាជាណាចក្រស្រីវិចាយ៉ាធ្លាក់ចុះខ្សោយ តេម៉ាសេកត្រូវបានគំរាមកំហែងយកដោយចក្រភពម៉ាចាប៉ាហ៊ីត និង សៀម។ ប្រវត្តិវិទូជាច្រើនជឿថានៅអំឡុងចុងស.វទី១៤ ព្រះអង្គម្ចាស់ចុងក្រោយនៃរាជាណាចក្រស្រីវិចាយ៉ា ឈ្មោះ ប៉ារ៉ាមេស្វារ៉ា បានភៀសខ្លួនពីប៉ាឡេមបាងមកតេម៉ាសេក បន្ទាប់ពីចក្រភពម៉ាចាប៉ាហ៊ីតបណ្ដេញចេញ។ ប៉ារ៉ាមេស្វារ៉ា​បានគ្រប់គ្រងកោះនេះ​បានប៉ុន្មានឆ្នាំ រហូតដល់មានការវាយប្រហារមួយទៀតរបស់ ចក្រភពម៉ាចាប៉ាហ៊ីត និងរាជាណាចក្រអយុធ្យា។ ប៉ារ៉ាមេស្វារ៉ាបានភៀសខ្លួនម្ដងទៀតទៅមេឡាកា ហើយបង្កើតរាជាណាចក្រស៊ុលតង់នៃម៉ាឡាកានៅទីនោះ។ សិង្ហបុរីបានធ្លាក់ជាផ្នែករបស់ចក្រភពម៉ាឡាកា។
E-commerce
E-commerce គឺ​ជា​ការ​លក់​ទំនិញ​ដោយ​ប្រើ​ប្រាស់​បច្ចេក​វិទ្យា​ធ្វើ​ជា​យាន​ដែល​អ្នក​ខ្លះ​ស្គាល់​ថា​ជា electronic commerce (ប្រព័ន្ធ​ពាណិជ្ជកម្ម​អេឡិចត្រូនិច)។ ប្រព័ន្ឋ​ពាណិជ្ជកម្ម​អេឡិចត្រូនិច​ពឹង​ទៅ​លើ​ប្រព័ន្ឋ​បណ្តាញ ហើយ​និង​ប្រព័ន្ឋ​អ៊ីនធើណេត។ ប្រព័ន្ឋ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ការ​ទូទាត់​ប្រាក់​តាម​រយៈ​ប្រព័ន្ឋ​ធនាគារ ដោយ​អ្នក​លក់​និង​អ្នក​ទិញ​អាច​ប្រើ​ប្រាស់ វីសាកាត ម៉ាស្ទើកាត រឺ​ក៏​អាច​ប្រើ​ប្រាស់​នូវ​សេវា​ទូទាត់​ប្រាក់​ដ៏​ពេញ​និយម​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា paypal និង Google Checkout។ ជា​ទូទៅ​ក្រោយ​ពី​ការ​ទូទាត់​ប្រាក់​តាម​ប្រព័ន្ឋ​ស្វ័យ​ប្រវត្តិ​រួចរាល់​ហើយ​អ្នក​លក់​នឹង​អ្នក​ទិញ​នឹង​ធ្វើការ​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា តាមរយៈ​សារ​អេឡិច​ត្រូនិច ដើម្បី​រក​វិធី​សាស្រ្ត​ដែល​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​បញ្ជូន​ទំនិញ​អោយ​ដល់​ដៃ​អតិថិជន​ដោយ​សុវត្ថិភាព។ ប្រព័ន្ឋ​ពាណិជ្ជកម្ម​អេឡិចត្រូនិច​អនុញ្ញាត​អោយ​អតិថិជន​ធ្វើ​ការ​ស្វែង​រក​ទិញ​ទំនិញ​ ជា​ច្រើន​ហាង​ក្នុង​ពេល​ដ៏​ខ្លី ដោយ​មិន​ចាំ​បាច់​ចំណាយ​ពេល​វេលា​ក្នុង​ការ​ដើរ​រក​ទំនិញ។ អ្វី​ដែល​អ្នក​ត្រូវ​ការនោះ​គឺ ប័ណ្ណ​ឥណទាន កុំព្យូទ័រ និង​ប្រព័ន្ឋអ៊ីនធើណែត តែប៉ុណ្ណោះ។ តាមរយៈ​ប្រព័ន្ធ​ពាណិជ្ជកម្ម​អេឡិចត្រូនិច អ្នក​មិន​ត្រឹម​តែ​លក់​ទំនិញ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​របស់​អ្នក​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ អ្នក​អាច​ធ្វើ​ការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ទំនិញ និង​ធ្វើ​ការ​ពាណិជ្ជកម្ម​បាន​យ៉ាង​ទូលំ​ទូលាយ និង​ចំណាយ​ថវិកា​តិច។ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ប្រព័ន្ឋ​ពាណិជ្ជកម្ម​អេឡិចត្រូនិច​មិន​ត្រឹម​តែ​អាច​អោយ​អ្នក​ធ្វើ​ការ​លក់​ទំនិញ​ប្រើប្រាស់ តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ អ្នក​ក៏​អាច​លក់​នូវ​ទំនិញ​ដែល​ជា​ប្រភេទ​បច្ចេក​វិទ្យា​បាន​ផង​ដែរ ក្នុង​នោះ​មាន​ដូច​ជា Hosting, ឈ្មោះ Doman, កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ, ល្បែង​កម្សាន្ត, ចម្រៀង, វីដេអូ និង សេវា កម្ម ទាញ​យក​​ឯកសារ។ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ប្រព័ន្ឋ​ប្រព័ន្ឋ​ពាណិជ្ជកម្ម​អេឡិច​ត្រូនិច​បាន​ធ្វើការ​អភិវឌ្ឍ​ដោយ​ក្រុមហ៊ុនធំៗ​ជាច្រើន ក្នុង​គោល​បំណង បង្កើន​នូវ​ចំនួន​អតិថិជន​របស់​ពួក​គេ​នៅ​ពាស​ពេញ​ពិភព​លោក។ ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ តំលៃ​ដែល​ផលិត​ផល​ដែល​ត្រូវ​លក់​មាន​ការ​ខុស​គ្នា​ទៅ​តាម​តំបន់។
សត្វករវិក
តាមគម្ពីរមហាវង្សពង្សាវតារលង្កាទ្វីប គឺរឿងព្រះបាទធម្មាសោក ឬ អសោករាជ្យដែលជាស្ដេចមានអំណាចផ្សាយទៅលើអាកាសមួយយោជន៍ និងទៅក្រោមមួយយោជន៍ អានិសង្សនេះកើតឡើងដោយគាត់បានបំពេញនូវទានទឹកឃ្មុំ កាលពីជាតិមុនជាមួយនឹងព្រះបច្ចេកពុទ្ធមួយអង្គ ដែលគាត់ក្នុងជាតិនោះជាឈ្មួញលក់ទឹកឃ្មុំ។ អ្នកដែលបានជួយចង្អុល បង្ហាញផ្ទះអ្នកលក់ទឹកឃ្មុំគឺនាងកុម្ភៈទាសីជាស្រីកណ្ដៀតក្អមដងទឹកដោយនាងបានធ្វើទានសំពត់រុំដំបៅជាមួយនឹងព្រះបច្ចេកពុទ្ធអង្គនោះដែលមកបិណ្ឌបាតទឹកឃ្មុំដោយនាងបានជួយចង្អុលផ្លូវ ប្រាប់ទីបំផុតនាងកុម្ភៈទាសីបានមកជាមហេសីព្រះបាទធម្មាសោកនេះមានឈ្មោះថានាងអសន្ធិមិត្តា។ ព្រះនាងអសន្ធិមិត្តានេះហើយបានសួរទៅព្រះភិក្ខុសង្ឃដែលជាព្រះអរហន្ដថា តើសម្លេងព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធពីរោះយ៉ាងណាទៅ? ហើយសម័យនេះមានអ្វីមកប្រៀបធៀបអោយប្រហាក់ប្រហែលនឹងសម្លេងព្រះអង្គបាន?
អនុភាពនៃសំឡេងពីរោះរបស់សត្វករវិកក្នុងពេលនោះបានធ្វើអោយព្រះនាងអសន្ធិមិត្តាបាននូវអមតធម៌ (សោតាបត្តិផល) ដោយព្រះនាងបានពិចារណាតាមហេតុបច្ច័យនៃធម៌ថាសភាធម៌ទាំងឡាយកើតមានព្រោះមានហេតុនិងបច្ច័យពុំមានបុគ្គលណាមួយអាចធ្វើអោយកើតឡើងដោយខ្វះហេតុនោះឡើយ ដូចជាសំឡេងពីរោះរបស់សត្វករវិកនេះជាដើម។
សត្វករវិក
រៀបរៀងដោយ សុខគឹមហេង ២៩ មករា ២០១១ (ដកស្រង់ចេញពីទំព័រទី៧ នៃអត្ថបទអាថ៌កំបាំងមាតាមហានគរភាគ៣ របស់លោកអ៊ំ គៀត ចាន់ថុន)
កំប្រុកឆ្នូតខ្នង
ភិនភាគ
កំប្រុក​ឆ្នូត​ខ្នង (វិទ្យាសាស្ត្រ៖ Callociurus erythraeus, អង់គ្លេស៖ Pallas Squirrel) មាន​ប្រវែង​ដង​ខ្លួន​ពី ២០០-២៦០ ម.ម. និង​មាន​ប្រវែង​កន្ទុយ ១៩៧ ម.ម. និង​មាន​មាឌ​មធ្យម។ នៅ​លើ​ខ្នង និង​កន្ទុយ​មាន​ពណ៌​ត្នោត​ប្រផេះ ដោយ​មាន​ឆ្នូត​ធំ​ពណ៌​ក្រហម​ជាំ។
ជីវសាស្ត្រ
វា​រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ស្រោង និង ព្រៃ​របោះ​ដែល​មាន​រយៈ​កម្ពស់​រហូត​ដល់ ១០០០ម។ វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ផង​ដែរ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ឫស្សី​ក្រាស់ តំបន់​វាលទំនាប។ វា​រស់​នៅ​តែ​ឯង ឬ ជា​ក្រុម​តូចៗ។ វា​ធ្វើ​សំបុក​នៅ​លើ​មែក​ឈើ​ខ្ពស់ៗ។ ចំណី​អាហារ​របស់​វា​រួម​មាន​ផ្លែ​ឈើ គ្រាប់​ធញ្ញជាតិ មើល​រុក្ខជាតិ និង​សត្វ​ល្អិត។
រប៉ាយ​រស់​នៅ
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា វា​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អភិរក្ស​ចម្រុះ​កែវសីមា នៅ​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី។ ប្រភេទ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ផង​ដែរ​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ភាគ​ខាង​កើត​ប៊ូតាន ភូមា ចិន​ភាគ​ខាង​ត្បូង ឥណ្ឌូចិន និង​ម៉ាឡេស៊ី។
ស្ថានភាព​អភិរក្ស
កំប្រុក​ឆ្នូត​ខ្នង​មាន​ដង់ស៊ីតេ​រស់​នៅ​ច្រើន​បង្គួរ មាន​អត្រា​បន្ត​ពូជ​ខ្ពស់ និង​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​តិច​តួច​ពី​មជ្ឈដ្ឋាន​ដែល​វា​រស់​នៅ។
វិគីភិឌា:WikiProject History/Outreach
The Outreach Department acts as a central location for various member outreach work, including project newsletters, recruitment and welcoming banners, and other related initiatives.
Membership
To join this project simply add your name at members.
Userboxes
WikiProject History maintains a number of userboxes:
Welcoming
If you see a new member, it is a good idea to place our welcome message on their talk page:
Newsletter
The newsletter hasn't really been organized yet. A concept issue is available.
ថូនីវា​ ​ខារ៉ូ
ថូនិ វាខារ៉ូ (​ Tony Vaccaro )កើតនៅថ្ងៃទី ២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩២២ ដែលអ្នកខ្លះហៅគាត់ថា ម៉ៃខល អេ វាខារ៉ូ (Michael A. Vaccaro)។ វាខារ៉ូគឺជាអ្នកថតរូបដ៏ល្បីឈ្មោះម្នាក់នាក់ ពីព្រោះរូបថតដែលគាត់បានថត ​នៅ​ទ្វីបអ៊ឺរ៉ុបអំឡុង​ឆ្នាំ១៩៤៤​ដល់​១៩៤៥​​និង នៅប្រទេសអាឡឺមង់បន្ទាប់ពីសង្រាមលោកលើកទីពីរនោះ គាត់​​  ក៏បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ឆ្នៃម៉ូត​និង​ជា​អ្នក​ថត​រូប​សំរាប់ទស្សនាវដ្ដី U.S ដ៏ល្បីល្បាញ។ គាត់កើតនៅក្នុងទីក្រុង Greensburg, ​Pennsylvania ដែលរូបគាត់គឺជាកូនទីពីរហើយនិងជាកូនប្រុសតែម្នាក់គត់ក្នុងចំណោមកូនចំនួនបីនាក់ ។ ឪពុក​​ម្ដាយ​គាត់​ជា​ជន​អន្តោប្រវេសអ៊ីតាលី នៅពេលកើតគាត់ត្រូវបានកេដាក់ឈ្មោះអោយថា  ​​​ Michelantonio Celestino Onofrio Vaccaro ។ឪពុក​របស់​គាត់​ឈ្មោះ​Giuseppe Antonio Vaccaro​ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៤​ខែ​តុលា​ឆ្នាំ​ ១៨៧៤​ ដែល​មក​ពី​​​Bonefro​​​ក្នុង​តំបន់​ ​​Molise ​​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីតាលី​។ នៅឆ្នាំ​១៩២៦​គ្រួសាររបស់​លោកក៏បានត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសអ៊ីតាលីវិញដែលជាកន្លែងដែលលោកថូនីកើត។ នៅក្នុងអំឡុងសង្រាមលោកលើកទីពីរថូនីថូនីបានចាកចេញ់ទៅប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិច​ដើម្បី​គេច​ពី​របប​​Fascistនិងគិចពីកាបំរើជាទាហាននៅប្រទេសអ៊ីតាលី។រស់នៅក្នុងហហរដ្ធអាមេរិច នៅពេលដែលគាត់មានអាយុ១៧ឆ្នាំគាត់ក៏បានបញ្ជប់កាសិក្សានៅវិទ្យាល័យ​​New​ Rochelle​​នៅ​ទីក្រុង​​New​York។បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ១៩៤៣គាត់ក៏បានចូលបំរើជូរកងទ័ពសហរដ្ធអាមេរិចហើយ​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំ​១៩៤៤។ វាខារ៉ូប្រយុទ្ធ​នៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៤ដល់១៩៤៥ ជា​ទ័ព​ថ្មើ​ជើង​លេខ​៨៣​របស់​យោធា​សហរដ្ឋអាមេរិច ​នៅ​Normandie​​ហើយ​បន្ទាប់​នៅ​អាឡឺម៉ង់។ គាត់មានមុខងាជាអ្នកដើត្រួតពិនិត្យនិយម​ឆ្វេង​ទើបធ្វើ​អោយ​គាត់​មាន​ភាព​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ថតរូប។ ពេលចុង​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​នៅ​អ៊ឺរ៉ុប '"វាខារ៉ូ"' បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​គ្រប់គ្រង​រូបថតសំរាប់​កាសែត។រូបលោកត្រូវបានគេរំសាយចេញ់ពីជួរកងទ័ពនៅ ខែ វិច្ជកាឆ្នាំ១៩៤៥ ។ វាខារ៉ូទទួលបានកាងារដំបូងនៅប្រទេសអាឡឺម៉ង់​ ដែលជា​អ្នក​ថត​រូប​សម្រាប់​អជ្ញាធរ​សហរដ្ឋ​អាមេរិច​នៅ Frankfurt និងសម្រាប់ weekend ដែល​ជា​កាសែត​បន្ថែម​នា​ថ្ងៃ​អាទិត្យ របស់​កាសែត​យោធា​សហរដ្ឋ​អាមេរិច ឈ្មោះ Stars and ​Stripes។គាត់ថតរូបពីជីវភាពនៅសម័យសង្រាម​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ១៩៤៩។ បន្ទាប់​ពី​ការ​​ត្រលប់​មករស់នៅ​​ស​ហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិ​ច​​​​​​វិញ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៩ គាត់​បាន​ធ្វើ​ការ​អោយ​កាសែត​មួយដែលមានឈ្មោះថា Life and Look មុន​នឹង​ចូល​ធ្វើ​ការ​ឱ្យ​ទស្សនាវដ្ដី Flair។ នៅ​ឆ្នាំ​២០០១​ គេ​បាន​បោះពុម្ព​រូបថត​ពេល​សង្គ្រាម​របស់​គាត់​ទាំងអស់ ក្នុង​សៀវភៅ​របស់​លោក​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា Entering Germany: Photographs 1944-1949។ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៤ គាត់​បាន​ទទួល​រង្វាន់​ពី​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​​ថា​​​​Légion​​d'​ honneur​ ក្នុង​ឱកាស​អបអរ​ទិវា ការ​លុកលុយ​នៅ Normandie។ ​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកថតរូប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិអាមេរិចកាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទាហាន
វិសាខា
right|thumb|230px|ស្តូបរបស់មហាឧបាសិកាវិសាខា
កុមារភាព
នៅ​ថ្ងៃមួយ ពេលមេណ្ឌកសេដ្ឋីបានឮដំណឹងថាព្រះបរមសាស្តាចារ្យមួយអន្លើដោយភិក្ខុសង្ឃកំពុងធ្វើដំណើរមក កាន់ក្រុងភទ្ទិយៈ ទើប​ចាត់​ឲ្យ​កុមារី វិសាខា  និង បរិវាររបស់ខ្លួន ចេញទៅទទួលព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់នៅខាងក្រៅក្រុង ខណៈពេល ដែល​ព្រះអង្គ​កំពុង​សម្រាក​ព្រះឥរិយាបថ​នៅទីនោះកុមារី  វិសាខា   និង បរិវារចូលទៅក្រាបបង្គំ គាល់ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរមួយ ។ ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្តែង​ព្រះធម៌ទេសនា​ឲ្យពួកនាងស្តាប់ ពេលចប់ព្រះធម៌ទេសនាភ្លាម កុមារី វិសាខា  ដែលមានអាយុ ៧ ឆ្នាំ​ព្រមទាំង​បរិវារ​បាន​សម្រេច​សោតាបត្តិផល​ទាំងអស់គ្នា ។ ឯមេណ្ឌកសេដ្ឋី កាល​បើ​ព្រះសាស្តា​និមន្ត​មក​ដល់​ហើយ​ទើប​ប្រញាប់​ចូល​ទៅ​គាល់​ហើយ​បាន​ស្តាប់​ព្រះធម៌ទេសនា ក៏បានសម្រេចសោតាបត្តិផលដូចគ្នា ហើយបានក្រាបអារាធនានិមន្តព្រះសាស្តាមួយអន្លើដោយព្រះភិក្ខុសង្ឃ ឲ្យ​ទទួល​អាហារ​បិណ្ឌបាតនៅផ្ទះរបស់ខ្លួនអស់រយៈពេល ១៥ ថ្ងៃចាប់តាំងពីព្រះសាស្តាទ្រង់ប្រថាប់នៅក្នុងភទ្ទិយ នគរនោះ។
ថ្លែងពីព្រះបាទបសេនទិកោសលក្រុងសាវត្ថី និង ព្រះបាទពិម្ពិសារក្រុងរាជគ្រឹះមានសម្ព័ន្ធភាពគ្នាជិតដិតដោយ សារបានព្រះរាជភគិនី (ប្អូនស្រី) នៃគ្នា និងគ្នាជាមហេសី ហើយដោយក្នុងក្រុងសាវត្ថីនៃព្រះបាទបសេនទិកោសល នោះ មិន​មាន​ត្រកូល​សេដ្ឋី​ណាៗ​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ច្រើនឡើយថែមទាំងបានដឹងថាក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនៃព្រះបាទ ពិម្ពិសារនោះ មាន​សេដ្ឋី​អ្នក​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ស្តុកស្តម្ភ​រាប់​មិន​អស់​ដល់ទៅ ៥ ត្រកូលឯណោះ ។ ដូច្នេះទើបព្រះបាទ​បសេនទិកោសល​ស្តេច​យាង​មក​កាន់​ក្រុង​រាជគ្រឹះ​ចូល​បង្គំ​គាល់​ព្រះបាទ​ពិម្ពិសារ​ដើម្បី​ទូលចែងសូមព្រះរាជានុញ្ញាតព្រះរាជទានត្រកូលសេដ្ឋីមួយដើម្បីឲ្យប្តូរទៅនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ឮ ។ ព្រះបាទ​ពិម្ពិសារ​ទ្រង់​ព្រះ​សណ្តាប់​ហើយ ក៏ទ្រង់តបថាការផ្លាស់ប្តូរត្រកូលធំៗត្រឹមត្រកូលមួយក៏ដូចជាផែនដីទ្រុឌទៅហើយប៉ុន្តែដើម្បីរក្សាសម្ព័ន្ធមេត្រីភាព ព្រះអង្គ​បាន​ប្រឹក្សា​ជាមួយនឹងមហាអាមាត្យទាំងឡាយហើយ ក៏យល់ឃើញត្រូវគ្នាថាគួរតែប្តូរត្រកូលធនញ្ជ័យសេដ្ឋី ឲ្យ​ទៅ​នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី​ជាមួយ​នឹង​ព្រះបាទ​បសេនទិកោសល។ ធនញ្ជ័យសេដ្ឋីបានដឹកជញ្ជូនទ្រព្យសម្បត្តិមួយ អន្លើដោយបរិវារ  និង សត្វ​ចិញ្ចឹម​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ក្រុង​សាវត្ថីជាមួយនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសល។ ក្នុងរវាង ការ​ធ្វើដំណើរ​ចូល​ដល់​ខេត្ត​ដែន​របស់​ព្រះបាទ​បសេនទិ​កោសល  និង ឈប់​សម្រាក​ពាក់​កណ្តាលផ្លូវពេលយប់ មុនចូលទីក្រុងនោះ កន្លែងបរិវេណ ភូមិប្រទេស ដែល​ស្នាក់​អាស្រ័យ​នោះ​ជា​ជ័យភូមិ​ល្អ​ណាស់ ទាំង​ខ្លួន​ឯង​ក៏ មានបរិវារមកជាមួយច្រើន បើទៅកសាងផ្ទះសម្បែងក្នុងទីក្រុងនោះវានឹងចង្អៀត ទើប​បង្គំ​ទូល​សូម​ព្រះរាជានុញ្ញាត​សាងស្រុក និង ទីក្រុងនៅទីនោះតែម្តងដោយដាក់ឈ្មោះថ្មីថា ក្រុងសាកេត  ដែលនៅមិនឆ្ងាយពីក្រុងសាវត្ថី ប្រមាណ ៧ យោជន៍ ។
អាពាហ៍ពិពាហ៍
ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថីនោះ មានត្រកូលសេដ្ឋីមួយ ដែលគេធ្លាប់ស្គាល់ថា មិគារសេដ្ឋី ។ សេដ្ឋីនេះមានកូនប្រុសមួយឈ្មោះ បុណ្ណវឌ្ឍនកុមារ លុះ​ចម្រើន​វ័យធំឡើងល្មមរៀបការបានហើយ មាតាបិតាក៏អង្វរឲ្យកូនរៀបការដើម្បីបន្តវង្សត្រកូល តែបុណ្ណវឌ្ឍនមាណព មិនប្រាថ្នាសោះ ។ លុះដល់មាតាបិតាទទូចខ្លាំងពេក ទើបគេរកឧបាយដើម្បីគេចវេះ ដោយប្រាប់ឳពុកម្តាយថា បើសិន​បាន​ស្រ្តី​មាន​លម្អ ៥ យ៉ាង ដែលហៅថា បញ្ចពិធកល្យាណី នោះគេនឹងព្រមរៀបការភ្លាម ។
ស្រ្តីមានលម្អ ៥ យ៉ាង
១-កេសកល្យាណ ស្រ្តី ដែលមានសក់ល្អវែងដល់ចង្កេះ និង ចុងសក់បះឡើងដោយធម្មជាតិ ២-មំសកល្យាណ ស្រ្តី ដែលសាច់ល្អ គឺមានបបូរមាត់ក្រហមដូចកុលាបក្រហម និង សាច់រាបស្និទ្ធជិតល្អ ៣-អដ្ឋិកល្យាណ ឆ្អឹងល្អ គឺស្រ្តី ដែលមានធ្មេញព័ណ៌សដូចស័ង្ខ និង រាបស្មើល្អ ៤-ឆវិកល្យាណ សម្បុរល្អគឺស្រ្តី ដែលមានសម្បុរម៉ដ្ឋខៃ បើខ្មៅក៏ខ្មៅដូចផ្កាឧប្បលខៀវ បើសក៏សដូចផ្កាកណ្ណិកា ៥-វយកល្យាណ វ័យល្អគឺស្រ្តីសូម្បីតែធ្លាប់សម្រាលកូន ១០ ដងហើយ ក៏គង់សភាពនៅដូចស្រ្តីទើបតែ សម្រាលកូនម្តង ។
ដំណើរ​ស្វែង​រក​​ បញ្ចពិធកល្យាណី​ ស្ត្រី​គ្រប់​លក្ខណ៍
មាតាបិតាកាលបើបានស្តាប់កូនថាដូច្នេះហើយ ក៏ឲ្យអញ្ជើញព្រាហ្មណ៍អ្នកជំនាញលក្ខណៈមកសួរថាចុះស្រ្តីមាន លម្អគ្រប់ ៥ យ៉ាងដូច ដែលថាហ្នឹងមានឬទេ ? ពួកព្រាហ្មណ៍ក៏ឆ្លើយថាមានហើយក៏បញ្ជូនព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះទៅស្វែងរកក្នុងនគរតូចធំដោយផ្តល់កម្រងផ្កា និង គ្រឿងមាសទៅជាមួយដែរ ។
ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយបានធ្វើដំណើរស្វះស្វែងរកតាមខេត្តក្រុងតូចធំផ្សេងៗរហូតទៅដល់ទីក្រុងសាកេត ក៏បានជួបនាង វិសាខា មានលក្ខណៈខាងក្រៅត្រឹមត្រូវតាមតម្រាស្រ្តីគ្រប់ប្រការ ខណៈពេលនាង និង ស្រ្តីបរិវារចេញមកលេងទឹកនាកំពង់ទឹកមួយ ជួនជាចៃដន្យពេលនោះភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំង ស្រ្តីជាបរិវារទាំងឡាយនាំគ្នារត់ជ្រកទឹក ភ្លៀងចូលទៅក្នុងសាលា ចំណែកឯនាង វិសាខា នៅដើរព្រងើយតាមប្រក្រតីធ្វើឲ្យពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះចម្លែកក្នុង ចិត្តថែមទាំងចង់ឃើញលក្ខណៈធ្មេញរបស់នាងផងទើបសួរទៅនាងថា ហេតុអ្វីនាងមិនរត់ដូចអ្នកផ្សេងដែរ ?
នាង វិសាខា ឆ្លើយតបថា បុគ្គល ៤ ពួកនៅពេលរត់ មើលទៅមិនល្អភ្នែក
១-ព្រះរាជា ព្រះអង្គទ្រង់ប្រដាប់គ្រឿងអាភរណៈ (គ្រឿងប្រដាប់កាយ) គ្រប់យ៉ាង ២-បព្វជិត អ្នកគ្រងសំពត់កាសាវពស្តុ ៣-ស្រ្តី បើរត់មិនត្រឹមតែមិនល្អមើលទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចកើតអន្តរាយនាំឲ្យដួលរបួស ឬពិការខូចសម្ផស្ស ដែលនាំឲ្យបាត់បង់តម្លៃស្រ្តី ៤-ដំរីមង្គល មានខ្លួនប្រដាប់ដោយគ្រឿងអាភរណៈសម្រាប់ដំរីគ្រប់យ៉ាង ។
ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយបានឃើញបញ្ញាដ៏ឆ្លៀវឆ្លាត និង គុណសម្បត្តិបញ្ចពិធកល្យាណីគ្រប់ប្រការរបស់នាងវិសាខាហើយក៏សូមឲ្យនាងនាំទៅផ្ទះរបស់ខ្នាងដើម្បីធ្វើការស្តីដណ្តឹងនាងតាមប្រពៃណី ។ពេលបានសួរដឹងពីជាតិត្រកូល និង ទ្រព្យសម្បត្តិឃើញថាស្មើគ្នាហើយ ទើបព្រាហ្មណ៍បំពាក់កម្រងផ្កាឲ្យនាង វិសាខា ហើយកំណត់យកថ្ងៃវិវាហមង្គល ។ ឯធនញ្ជ័យសេដ្ឋីបានប្រើឲ្យជាងមាសធ្វើគ្រឿងប្រដាប់ឈ្មោះមហាលតាបសាធនៈ ដើម្បីប្រគល់ឲ្យកូនស្រី ដែល ជាគ្រឿងប្រដាប់ប្រភេទពិសេស មានប្រវែងតាំងពីក្បាលដល់ចុងជើង សម្រេចដោយមាស និង រតនៈ ផ្សេងៗមាន តម្លៃ ៩ កោដិកហាបណៈ និង ថ្លៃឈ្នួល ១ សែនកហាបណៈទៀត ។ គ្រឿងប្រដាប់នេះ ស្រ្តីដទៃៗមិនអាចពាក់បាន ទេព្រោះធ្ងន់ណាស់ ក្រៅពីនេះធនញ្ជ័យសេដ្ឋីនៅប្រគល់មាសប្រាក់របស់ប្រើប្រាស់ព្រមទាំងស្រ្តីបរិវារ និង គោដ៏ច្រើនអនេករាប់មិនអស់ជាមួយនឹងកុដុម្ពីអ្នកជំនាញការផ្នែកផ្សេងៗជាទីប្រឹក្សាជួយមើលថែនាង ៨ នាក់ទៀតផង មុននឹងបញ្ជូនកូនស្រីទៅខាងត្រកូលប្តី ។
ធនញ្ជ័យសេដ្ឋី បានអប់រំមារយាទសម្បត្តិកុលស្រ្តី ដល់កូនស្រី ១០ ប្រការ
១-ឱវាទថា កុំនាំភ្លើងចេញក្រៅផ្ទះ គឺថាកុំយកសេចក្តីមិនល្អរបស់ឪពុកក្មេកម្តាយក្មេក ឬស្វាមីចេញទៅនិយាយ ឲ្យ អ្នកក្រៅស្តាប់ (កុំបរិហារកេរ្តិ៍ត្រកូលខាងស្វាមី)។ ២-ឱវាទថា កុំយកភ្លើងខាងក្រៅចូលផ្ទះ គឺថាបើមានអ្នកស្តីនិន្ទាឪពុកក្មេកម្តាយក្មេក ឬស្វាមីយ៉ាងណាៗ កុំឲ្យនាំ រឿងទាំងនោះមកនិយាយឲ្យអ្នកផ្ទះស្តាប់ ។ ៣-ឱវាទថា ត្រូវឲ្យវត្ថុដល់អ្នកដែលគួរឲ្យប៉ុណ្ណោះ គឺថាគួរឲ្យរបស់ដល់អ្នកខ្ចីណា ដែលចេះយកមកសងវិញ ។ ៤-ឱវាទថា កុំឲ្យវត្ថុដល់អ្នក ដែលមិនគួរឲ្យ គឺថា មិនគួរឲ្យរបស់កម្ចីដល់អ្នក ដែលមិនសងវិញ ។ ៥-ឱវាទថា ឲ្យដល់អ្នក ដែលគួរ និង មិនឲ្យដល់អ្នក ដែលមិនគួរឲ្យ គឺថាពេលមានញាតិមិត្តក្រកម្សត់មក សូមឲ្យជួយ សូមពំនាក់អាស្រ័យ ពេលឲ្យទៅហើយ គេសងក្តីមិនសងក្តីក៏គួរឲ្យ ។ ៦-ឱវាទថា ឲ្យចេះអង្គុយជាសុខ គឺថាឲ្យចេះអង្គុយក្នុងកម្រិតរវាងឪក្មេក ម៉ែក្មេក និង ស្វាមី ។ ៧-ឱវាទថា ឲ្យចេះដេកជាសុខ គឺថា គួរតែដេកក្រោយឪពុកក្មេកម្តាយក្មេក និង ស្វាមី ។ ៨-ឱវាទថា ឲ្យចេះញ៉ាំជាសុខ គឺថាគួរចេះចាត់អាហារឲ្យឪពុកក្មេកម្តាយក្មេកបរិភោគហើយ ខ្លួនទើបហូបជា ក្រោយ ។ ៩-ឱវាទថា ត្រូវចេះបម្រើភ្លើង គឺថាត្រូវដឹងខ្លួនជានិច្ចថា ឪពុកក្មេកម្តាយក្មេក និង ស្វាមីប្រៀបដូចជាភ្នក់ភ្លើង ឬ នាគរាជ ដែលខ្លួនត្រូវបម្រើ ។ ១០-ឱវាទថា ត្រូវចេះគោរពទេវតាខាងក្នុង គឺថាត្រូវដឹងខ្លួនជានិច្ចថា ឪពុកក្មេក ម្តាយក្មេក និង ស្វាមីប្រៀបដូច ទេវតា ដែលខ្លួនត្រូវតែគោរព ។
រៀបចំ​គ្រឿងប្រដាប់ និង មហាលតាបសាធនៈ
ធនញ្ជ័យ​សេដ្ឋី​បាន​កំណត់​ឲ្យ​ពេល ៤ ខែ​ក្នុង​ការ​ចាត់​ការ​ត្រៀម​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ដើម្បី​ឲ្យ​នាង វិសាខា ប្រើ​ប្រាស់​ពេល ដែល​នាង​ទៅ​នៅ​ខាង​ត្រកូល​ស្វាមី ។ គ្រាន់​តែ​គ្រឿង​ប្រដាប់មហាលតាបសាធនៈតែ​ម្យ៉ាង​ក៏​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​ដល់​ទៅ ៤ ខែ ទើប​ធ្វើរួច ។ លុះ​ដល់​ពេល​កំណត់​ហើយ​ នាង វិសាខា ក៏​បាន​ចេញ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ត្រកូល​ស្វាមី មួយ​អន្លើ​ដោយ​ពួក​បរិវារ  និង មាស​ប្រាក់​ច្រើន​អនេក​អនន្ត​ព្រម​ទាំង​មាន​គោ ក្របី យ៉ាង​ច្រើន ដែល​បិតា​នាង​ចាត់​ឲ្យ ។ ទោះ​ជា​ដូច្នោះ​ក៏​ដោយ​គោ ក្របី មួយ​ចំនួន​ទៀត​នៅ​ទំលាយ​ក្រោល​រត់​ទៅ​តាម​ដង្ហែ​នាង ។ ទាំង​នេះ​ក៏​ព្រោះ​អានិសង្ស ដែល​នាង​បាន​សាង​ក្នុង​អតីតជាតិ គឺ​ក្នុង​កាល ដែល​នាង​សោយជាតិ​ជា​រាជធីតា​នៃ​ព្រះបាទ​កិកិ ក្នុង​សម័យ​នៃ​ព្រះពុទ្ធ​ព្រះ​នាម កស្សបៈ ។ នាង​បាន​ប្រគេន​ចង្ហាន់ និង បង្អែម​ដល់​ភិក្ខុ​ និង សាមណេរ​ឆាន់​ជា​ប្រចាំ​នៅ​ខណៈ​ពេល ដែល​ភិក្ខុ និង សាមណេរ ទាំង​នោះ​ពោល​ថា ល្មម​ហើយៗ ក៏​ដោយ​ ក៏​នាង​នៅ​តែ​មាន​បន្ទូល​ថា "លោក​ម្ចាស់​ របស់​នេះ​ឆ្ងាញ់ របស់​នេះ​គួរ​ឆាន់ ហើយ​ក៏​ប្រគេន​ថែម​ពី​លើ​ទៀត ។ ដោយ​អានិសង្ស នៃ​ការ​ប្រគេន​ថែម​នេះទើប​បណ្តាល​ឲ្យ​គោ ក្របី ទាំង​នោះ​ សូម្បី​តែ​គេ​បិទ​ទ្វារ​ក្រោលហើ​យ​ក៏​ដោយ ក៏​ពួក​វា​នៅ​តែ​ទម្លាយ​ក្រោល​ ចេញ​ទៅ​តាម​នាង​ដែរ ។
ទំនាស់​ជាមួយ​បិតា​ក្មេក និង អ្នក​បួស​និកាយ​អចេលកៈ
ពេល​​នាង​បាន​មក​នៅ ក្នុង​ត្រកូល​ខាង​ស្វាមី​ហើយ ដោយ​អាស្រ័យ​នាង​ជា​ស្រ្តី​ធ្លាប់​បាន​ទទួល​ការ​អប់រំ​យ៉ាង​ល្អ​តាំង​តែ​ពី​ក្មេង និង ជា​ស្រ្តី​មាន​សតិ​បញ្ញា​ឆ្លៀវឆ្លាត មាន​ទឹកចិត្ត​ល្អ ចរចា​ពីរោះ ចេះ​គោរពចាស់ទុំ ទើប​នាង​បាន​ជា​ទីស្រឡាញ់ ពេញចិត្ត​របស់​មនុស្ស​ទូទៅ លើកលែង​តែ​មិគារ​សេដ្ឋី​ជា​បិតា​ក្មេក​ម្នាក់​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​មាន​ចិត្ត​បែង​ចែក​ចំពោះ​អ្នក​បួស​ ព្រោះ​គាត់​គោរព​អចេលក៍ អាក្រាត​កាយ ។ សេដ្ឋី​ចាត់​ពួក​គេ​ថា​ជា ព្រះអរហន្ត ហើយ​ថ្ងៃ​មួយ​បាន​និមន្ត​ពួក​អចេលក៍​ទាំង​នោះ មក​ឆាន់​នៅផ្ទះ​របស់​គាត់​ ទាំង​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​នាង​មក​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​អរហន្ត និង ជួយ​ចាត់​ចែង​អាហារ​បរិភោគ​ដល់​ពួក​អចេលក៍​ទាំង​នោះផង ។ ឯ​នាង វិសាខា ជា​អរិយសាវិកា​សោតាបន្ន​បុគ្គល​ម្នាក់ ត្រឹមតែ​ឮ​ពាក្យ​ថា​ព្រះ​អរហន្ត​ប៉ុណ្ណោះ នាង​ក៏​មាន​បីតិសោមនស្ស រីករាយ​ទៅ​កាន់​ផ្ទះ​បិតា​ក្មេក​ជាប្រញាប់ ។ ប៉ុន្តែ នៅ​ពេល​ឃើញ​ពួក​អចេលក៍​អាក្រាត​កាយ​ភ្លាម នាង​ក៏​តក់​ស្លុត ទើប​ពោល​ថា ពួក​ដែល​គ្មាន​សេចក្តី​អៀនខ្មាស​ទាំង​នេះ តើ​ជា​ព្រះអរហន្ត​បាន​យ៉ាង​ម៉េច​កើត! ហើយ​ក៏​បាន​ពោល តិះដៀល​សេដ្ឋី រួច​ត្រឡប់​មក​ផ្ទះ​របស់​ខ្លួន​វិញ ។
ក្រោយ​មក​ ខណៈ​ពេល ដែល​សេដ្ឋី​​ជា​បិតា​ក្មេក​កំពុង​​បរិភោគ​អាហារ និង មាន​នាង វិសាខា នៅ​បម្រើ​ប្រណិប័តន៍​ផ្ទាល់ មាន​ព្រះ​ថេរៈ​មួយ​អង្គ​ត្រាច់​បិណ្ឌបាត​ឆ្លងកាត់​មក​ឈរ​មុខ​ផ្ទះ​មិគារ​សេដ្ឋី ។ នាង វិសាខា ដឹង​ច្បាស់​ថា សេដ្ឋី​ទោះ​ជា​ឃើញ​ព្រះថេរៈ​ហើយ​ក៏​ធ្វើ​ពុត​ដូច​ជា​មិន​ឃើញ ទើប​នាង​ពោល​ទៅ​កាន់​ព្រះថេរៈ​ថា "និមន្ត​ព្រះ​គុណ​ម្ចាស់​ទៅ​ផ្ទះ​ខាង​មុខ​ទៀត​ចុះ លោក​សេដ្ឋី​កំពុង​បរិភោគ​របស់​ចាស់!" មិគារ​សេដ្ឋី​គ្រាន់តែ​ឮ​ពាក្យ​នេះ​ភ្លាម ក៏​ខឹង​ច្រឡោត​ខ្លាំង ឈប់​បរិភោគ​អាហារ រួច​បញ្ជា​ឲ្យ​អ្នក​បម្រើ​ចាប់​បណ្តេញនាង វិសាខា ចេញ​​ពី​ផ្ទះ ប៉ុន្តែ​មិន​មាន​អ្នក​ណា​ហ៊ាន​ចូល​មក​ចាប់​នាង វិសាខា ។ នាង វិសាខា ក៏បាន​ជូន​ដំណឹង​នេះ​ដល់​កុដុម្ពី​ទាំង ៨ នាក់ ដែល​ឪពុក​បញ្ជូន​មក​ជួយ​មើល​ថែ​នាង ឲ្យ​បាន​ដឹង​មុន ។ ​នៅ​ពេល ដែល​មិគារ​សេដ្ឋី​ឲ្យ​អញ្ជើញ​កុដុម្ពី​ទាំង ៨ នាក់​នោះ​មក​ដើម្បី​ប្រាប់​អំពី​ទោស​របស់​នាង វិសាខា ។ នាង វិសាខា ​ក៏​បាន​បង្ហាញ​សេចក្តី​នោះ​ថា  ការ​ដែល​នាង​​និយាយ​​ថា​​ មិគារ​​សេដ្ឋី កំពុង​​បរិភោគ​​របស់​​ចាស់​​នោះ គឺមាន​ន័យ​ថា សេដ្ឋី​កំពុង​បរិភោគ​បុណ្យ​ចាស់ មិនមែន​​បរិភោគ​អាហារ​​សេស​សល់ ឬ ផ្អូម​រលួយ​ចាស់ៗ នោះទេ ។ កុដុម្ពីទាំង ៨ នាក់​ទើប​ពោល​នឹង​មិគារ​សេដ្ឋី​ថា រឿង​នេះ​នាង វិសាខា មិន​មាន​ទោសទេ ។ ពេល​សេដ្ឋី​បាន​ឮ​ពាក្យ​របស់​កូន​ប្រសា​ស្រីហើយ ក៏​បាត់​ខឹង​បាត់​គំនុំ ទាំង​ពោល​សុំទោស​នាង ហើយ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​នាង  វិសាខា ទៅ​និមន្ត​ព្រះ​សាស្តា​មួយ​អន្លើ​ដោយ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​មក​ទទួល​អាហារ​បិណ្ឌបាត​ក្នុង​ផ្ទះ​របស់​ខ្លួន​ទៀត ។
បាន​ឈ្មោះ​​ថា មិគារមាតា
ក្នុង​ខណៈ ដែលនាងកំពុងចាត់ចែងភត្តាហារដើម្បីព្រះសាស្តា និង ភិក្ខុសង្ឃនោះ នាងបានឲ្យមនុស្សទៅអញ្ជើញមិគារសេដ្ឋី មកថ្វាយភត្តាហារផងដែរ ប៉ុន្តែ​ នៅ​ពេល​គាត់​​មក​ដល់ គាត់​មិនហ៊ាន​ចេញ​ទៅ​ចំពោះ​ព្រះភក្ត្រ​ព្រះ​បរម​សាស្តា ព្រោះ​មិន​មាន​សទ្ធា​ជ្រះថ្លា ទើប​សម្ងំ​អែប​នៅក្រោយផ្ទាំងវាំងនន ។ ក្រោយពី​ព្រះ​បរមសាស្តា​បាន​សម្រេច​ភត្តកិច្ច ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្តែង​ព្រះ​ធម៌ទេសនា ។ ចំណែក​មិគារ​សេដ្ឋី ទោះ​ជា​នៅ​ខាង​ក្រោយ​វាំងនន​មែន ប៉ុន្តែ​​គាត់​​មាន​ ឱកាស​ស្តាប់​ព្រះធម៌​រហូត​ចប់​ថែម​ទាំង​បាន​សម្រេច​សោតាបត្តិផល​ប្រកប​ដោយ​សម្មាទិដ្ឋិ ទៀត​ផង ។ រំពេច​នោះ មិគារសេដ្ឋី​ បាន​ចេញ​ពី​វាំងនន​សំដៅ​ទៅ​រក​នាង វិសាខា ហើយ​យក​មាត់​ខ្លួន​ទៅ​បឺត​ដោះ​នាង វិសាខា ជា​កូន​ប្រសា​ខ្លួន ហើយ​ប្រកាស​ប្រាប់​គេ​ឯង​ឲ្យ​ដឹង​ឮ​ថា តាំង​តែ​ពី​ពេល​នេះ​ទៅ សូម​នាង​ចូរ​ជា​មាតា​របស់​ខ្ញុំ ។ ហើយ​តាំង តែ​ពី​ពេល​នោះ​មក​នាង វិសាខា ក៏​បាន​ឈ្មោះ​ថា មិគារមាតា ។ មនុស្ស​ទូទៅ​ហៅ​នាង​ថា វិសាខា មិគារមាតា ។
គុណសម្បត្តិ​ដ៏​ប្រពៃ និង កម្លាំង​ដ៏​អស្ចារ្យ
បណ្តា​ឧបាសិកា​ទាំងឡាយ នាង​ វិសាខា រាប់​ថា​ជា​អ្នក​មាន​បុណ្យ​សន្សំ​មក​តាំង​ពី​អតីតជាតិ​យ៉ាង​ពិសេស​ក្រៃលែង ជាង​ឧបាសិកា​នានា ច្រើន​ប្រការ​ដូចជា ៖
១-ជាស្រ្តីមានវ័យល្អ គឺទោះជានាងមានអាយុច្រើន មានកូនប្រុសស្រីដល់ទៅ ២០ នាក់ ។ កូនទាំងនោះបានរៀប ការមានកូនម្នាក់ៗ ២០ ៗ នាង វិសាខា មានចៅទាំងអស់ ៤០០ នាក់ ។ ចៅទាំងនោះរៀបការមានកូនទៀតម្នាក់ៗ ២០ៗ នាងមានចៅទាំងអស់ ៨០០០ នាក់ ។ រួមទាំងអស់បាន ៨៤២០ នាក់ ដែលមានដើមកំណើតមកពីនាង វិសាខា តែម្នាក់ ។ នាងមានអាយុវែងបានឃើញកូន និង ចៅ និង ចៅទួតគ្រប់គ្នា ។ នាង វិសាខា មានអាយុវែងដល់  ១២០ ឆ្នាំ តែខណៈពេល ដែលនាងអង្គុយក្នុងចំណោមកូន, ចៅ និង ចៅ​ទួត​ទាំង​នោះ នាងក៏មានលក្ខណៈវ័យ ប្រហាក់ប្រហែលនឹងពួកគេនឹងដែរ ។ មនុស្សដទៃនឹងមិនដឹងថានរណាជានាង វិសាខា ទេ តែ​នៅ​នាង​ក្រោក​ឡើង ទើបគេដឹងបាន ព្រោះមនុស្សកម្លោះក្រមុំនៅពេល ដែលក្រោកឡើង គេក៏ក្រោកភ្លាម តែសម្រាប់នាងជាមនុស្ស ចាស់វិញ ត្រូវ​យក​ដៃ​ច្រត​ដី​រុញ​ឡើងជំនួយផង  និង ត្រូវលើកគូថឡើងមុនផង នោះហើយគឺនាង វិសាខា គេដឹង ដោយអាការៈដូច្នេះ ។
២-នាងមានកម្លាំងស្មើនឹងកម្លាំងដំរី ៥ ក្បាលរួមគ្នាសម័យមួយព្រះរាជាមានព្រះរាជប្រាថ្នាដើម្បីសាកល្បងកម្លាំង របស់នាង ទើប​ចេញ​រាជ​បញ្ជា​ឲ្យលែងដំរីច្រើនក្បាលដើម្បីឲ្យរត់ជល់នាង ។ នាង វិសាខា ឃើញដំរីរត់តម្រង់មករក នាងទើបគិតថា បើ​អញ​ទទួល​ដំរី​នេះ​ដោយ​ដៃ​ម្ខាង​ហើយរុញទៅ ដំរីនឹងមានក្តីអន្តរាយដល់ជីវិត អញក៏បាបអញ គួររក្សាជីវិតដំរីចុះ ទើប​នាង​ចាប់​ដំរី​ត្រង់​ប្រមោយ​តែ​ម្រាម​ពីរ​ប៉ុណ្ណោះ​ហើយច្រានដំរីទៅ ដំរីនោះក៏ដួលខ្ពោកតែម្តង តែមិនងាប់ ។
ដោយគុណសម្បត្តិនេះជនទាំងឡាយនៅពេលចាត់ពិធីមង្គលផ្សេងៗក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួនតែងតែអញ្ជើញ នាង​មក​ជា​ប្រធាន​ក្នុង​ការ​ចាត់​ការ​ពិធី​នោះៗ សូម្បីតែអាហារក៏អញ្ជើញឲ្យនាងបរិភោគមុនដែរដើម្បីជាសិរី មង្គល ។ ដោយហេតុនេះហើយ នាង​ទើប​មិន​សូវ​មាន​ពេល​មើល​ថែប្រណិប័តន៍ព្រះភិក្ខុសង្ឃ ដែលនិមន្តមកឆាន់ ក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួនត្រូវប្រគល់ភារៈនេះដល់កូនៗ និង ចៅៗធ្វើជំនួសវិញ ។
ការ​សាង​វត្ត​បុព្វារាម​ថ្វាយ​ដល់​ព្រះ​ពុទ្ធ
និយាយដល់វត្តបុព្វារាម ក៏មានហេតុ ដែលធ្វើឲ្យ នាង វិសាខា សាងថ្វាយដល់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ។ ជាធម្មតា នាង​តែង​ទៅ​វត្ត​ពីរ​ពេល​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ ។ នៅពេលទៅវត្តនាង តែងតែមិនទៅដោយដៃទទេ ។ បើវេលាព្រឹក នាងតែងមានអាហារខាទនីយៈ និង ភោជនីយៈ​ទៅ​ប្រគេន​ដល់​ភិក្ខុ សង្ឃ ។ បើវេលាល្ងាច នាងតែងមានភេសជ្ជៈអដ្ឋបាន ទៅ​ប្រគេន​ដែរ​ព្រោះ​នាង​មាន​ទម្លាប់​ដូច្នេះ​ជា​ប្រចាំ​ទើប​ជា​ហេតុ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ភិក្ខុ សាមណេរ និង ឧបាសកឧបាសិកាដឹងគ្រប់ៗគ្នា។ សូម្បីតែនាងផ្ទាល់ បើ​ថ្ងៃ​ណា​មិន​មាន​របស់​អ្វី​ទេ​ក៏​នាង​មិន​ហ៊ាន​ទៅ​​វត្ត​​ដែរ ព្រោះ​ខ្មាស​ភិក្ខុសាមណេរ ដែលតែងតែរំពៃមើលដៃនាងថាតើថ្ងៃនេះនាងបានស្អីមកវត្ត ? ហើយមុនពេលនាងត្រឡប់ទៅវិញ នាង​​តែង​​តែ​​​ដើរ​​សាកសួរសុខទុក្ខភិក្ខុសាមណេរ និង បំណងប្រាថ្នា របស់លោកផង  និង សួរសុខ​ទុក្ខ​ភិក្ខុ​សាមណេរ​អាពាធ​ផង​គ្រប់ៗ​ព្រះអង្គ​​ទើប​​ត្រឡប់​​ទៅ ។ ថ្ងៃមួយនាងបានដោះ គ្រឿងប្រដាប់ មហាលតាបសាធនៈឲ្យស្រ្តីបម្រើម្នាក់កាន់ ។ ក្រោយ​ពេល​ចប់​កិច្ច​ស្តាប់​ព្រះធម៌​ទេសនា និង ដើរសួរសុខទុក្ខភិក្ខុសាមណេររួចហើយ ខណៈ​ដែល​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ផ្ទះ​នាង​បាន​ប្រើ​ឲ្យស្រ្តី​បម្រើ​យក​គ្រឿង​ប្រដាប់​មក​ពាក់  តែ​​ស្រ្តី​​បម្រើ​បាន​ភ្លេចទុកនៅសាលាស្តាប់ធម៌ ទើបនាងឲ្យស្រ្តីបម្រើត្រឡប់ទៅយកមកដោយប្រាប់ថាបើសិន ព្រះអានន្ទរើសទុក មិន​​បាច់​យក​​មក​​ទេ ឲ្យប្រគេនលោកតែម្តងទៅ ព្រោះនាងគិតថានឹងមិនប្រដាប់គ្រឿងប្រដាប់ ណា ដែលភិក្ខុសាមណេរប៉ះពាល់ហើយ ព្រោះ​ធម្មតា​ព្រះអានន្ទ​តែងតែរើសរបស់ ដែលញាតិញោមភ្លេចចោលក្នុង វត្តជានិច្ច ហើយវាក៏ដូចនឹងអ្វីដែលនាងបានគិតទុកមែន តែ​នាង​ក៏​គិត​ឃើញ​ម្យ៉ាងទៀត​ថា គ្រឿងប្រដាប់នេះនឹង មានប្រយោជន៍ដល់ព្រះថេរៈទាំងឡាយផង ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​នាង​សូម​ទទួល​មក​វិញ​ទៅ​លក់​ក្នុង​តម្លៃ ៩ កោដិ  និង ១ សែនកហាបណៈតាមតម្លៃដើម ប៉ុន្តែ​មិន​មាន​នរណា​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ដើម្បី​ទិញ​របស់​នេះ​សោះ​នាង​ក៏ ចេញ​លុយ​កាក់​ទិញគ្រឿងប្រដាប់នេះដោយខ្លួនឯង ហើយនាំមកទិញទីដី និង គ្រឿង​ប្រដាប់​ប្រដារ​កសាង​វត្ត​អារាម​ដើម្បី​ជា​ទី​ប្រថាប់​​គង់​នៅ​នៃ​ព្រះសាស្តា និង ជាទីនៅចាំព្រះវស្សារបស់ភិក្ខុសង្ឃសាមណេរផង ។ ព្រះពុទ្ធជា ទ្រង់​ចាត់​ឲ្យ​ព្រះមោគ្គល្លាន​មើល​ខុស​ត្រូវ​​លើ​ការ​កសាង  ដែលមានលក្ខណៈជាប្រាសាទពីរជាន់ និង មានបន្ទប់ សម្រាប់ភិក្ខុសាមណេរគង់នៅ ៥០០ បន្ទប់ ប្រើ​ពេល​វេលា​កសាង​អស់ ៩ ខែ ទើបសម្រេចហើយបានដាក់នាមថា វត្តបុព្វារាម ។
នាង​ វិសាខា ទូលសូម​ពរ​ប្រគេន សំពត់​សាដក ដល់​ភិក្ខុ
មហាឧបាសិកា វិសាខា  ជាធម្មតានាងតែងតែក្រាបទូលអារាធនាព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ និង ភិក្ខុសង្ឃមក ឆាន់​ភត្តាហារ​នៅ​ផ្ទះ​នាង​ជា​ប្រចាំ ។ ថ្ងៃ​មួយ នៅ​ពេល ដែល​នាង​បាន​ត្រៀម​ភត្តាហារ​ស្រេច​បាច់​ហើយ​ក៏​ប្រើ​ឲ្យ​ស្រ្តី​បម្រើ​ទៅ​និមន្ត​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ និង ភិក្ខុ​សង្ឃ​មក​​ឆាន់ ។ ស្រី​បម្រើ​តែងតែ​មក​តាម​ប្រក្រតី​ដូច​សព្វ​ដង តែ​ថ្ងៃ​នោះ​មាន​ភ្លៀងធ្លាក់​ ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ក៏​នាំ​គ្នា​ស្រង់​ទឹក​អាក្រាត​កាយ​ ពេល​នាង​ស្រី​បម្រើ​មក​ឃើញ ក៏​ភ័យ​តក់​ស្លុត​ព្រោះ ជា​ស្រី​មាន​បញ្ញា​តិច​គិត​ថា​ជា​ពួក​អចេលក៍​អាក្រាត​កាយ ទើប​នាង​ប្រញាប់​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រាប់​នាង វិសាខា ថាបពិត្រ ព្រះនាងម្ចាស់! ថ្ងៃនេះនៅឯវត្តមិនមានភិក្ខុសង្ឃនៅទេ ខ្ញុំឃើញតែពួកអចេលក៍កំពុងអាក្រាតកាយនាំគ្នាងូតទឹក នាង វិសាខា បានស្តាប់សម្តីស្រីបម្រើហើយ ក៏ដោយអាស្រ័យនាងជាព្រះអរិយបុគ្គលថ្នាក់សោតាមានបញ្ញា និង មាន​ភាព​ស្និទ្ធស្នាល​នឹង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ផង ទើបនាងយល់ហេតុការណ៍ថា ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុសង្ឃមានសំពត់ប្រើប្រាស់តែ ៣ សំរាប់ប៉ុណ្ណោះ គឺចីវរ សម្រាប់​ឃ្លុំ​មួយ, សង្ឃាដិ សម្រាប់បន្ថែមមួយ និង ស្បង់មួយ ដូច្នេះពេល ដែល​ព្រះភិក្ខុ​សង្ឃ​ស្រង់​ទឹក​គឺ​មិន​មាន​សំពត់​សម្រាប់​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទេ ក៏​ចាំបាច់ត្រូវតែអាក្រាតកាយហើយ។ ដោយ​ហេតុនេះ ក្រោយពេលភត្តកិច្ចរួចរាល់ហើយនាង វិសាខា ក៏​បាន​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​សូម​ពរ​ដើម្បីប្រគេនសំពត់​ស្រង់ទឹក(សំពត់សាដក)ដល់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ ព្រះបរមសាស្តាក៏ទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យតាមសំណូមពររបស់នាង ។ ប្រការ​នេះហើយ នាង វិសាខា ទើបក្លាយជាមនុស្សមុនដំបូងបង្អស់ ដែលបានប្រគេនសំពត់សាដកដល់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ ។ នាង វិសាខា បានទទួលឈ្មោះថា មហាឧបាសិកា ជាកំពូលជាងឧបដ្ឋាយិកាទាំងឡាយ ដែលទំនុកបម្រុងព្រះពុទ្ធ សាសនា​ដោយ​ចតុប្បច្ច័យ ទេយ្យទានផ្សេងៗ ទាំង ដែលបានប្រគេនដល់សង្ឃជារបស់រួម និង ប្រគេនជារបស់ឯក ជនផង ។ ការ​ធ្វើ​បុណ្យ​របស់​នាង​រាប់​ថា​គ្រប់​លក្ខណៈ​ជាបុញ្ញកិរិយាវត្ថុ ដូចពាក្យ ដែលនាងបានបន្លឺក្នុងថ្ងៃ ដែល សម្ពោធឆ្លងព្រះវិហារបុព្វារាម ដែល​នាង​សាង​ថ្វាយ​នោះ​ថា “ សេចក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងណាៗ ដែលយើងតាំងទុកហើយ ក្នុង​កាល​មុន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​នោះៗ​ទាំង​អស់​យើង​បាន​សម្រេច​គ្រប់​ប្រការ​ហើយ” ។
សេចក្តីប្រាថ្នាទាំងឡាយ​របស់​នាង វិសាខា
១-សេចក្តីប្រាថ្នានឹងសាងប្រាសាទ (វិហារ) ដោយឥដ្ឋថ្វាយជាវិហារទាន ២-សេចក្តីប្រាថ្នានឹងប្រគេនគ្រែ តាំង ពូក ខ្នើយ និង សេនាសនភណ្ឌ ៣-សេចក្តីប្រាថ្នានឹងប្រគេនសលាកភត្តជាភោជនាទាន ៤-សេចក្តីប្រាថ្នានឹងប្រគេនសំពត់កាសាវព័ស្ត សំពត់សម្បកឈើ ជាចីវរទាន ៥-សេចក្តីប្រាថ្នានឹងប្រគេនទឹកដោះស្រស់ ទឹកដោះខាប់ ប្រេង ទឹកអំពៅ ទឹកឃ្មុំជាភេសជ្ជទាន។
ហុក ឡងឌី
អគ្គ​ស្នងការ​នគរបាល​ជាតិ​នៃ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ លោក​ឧត្ដមសេនីយ៍ ហុក ឡងឌី បាន​ទទួល​មរណភាព​កាលពី​យប់​ថ្ងៃ​អាទិត្យ ទី​៩ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០០៨​កន្លង​ទៅ​នេះ ក្នុង​ជន្មាយុ​៥១​ឆ្នាំ ដោយសារ​ឧប្បត្តិហេតុ​ធ្លាក់​ឧទ្ធម្ភាគចក្រ​នៅ​ឯ​ខេត្ត​ស្វាយរៀង។
ប្រវត្តិរូបសង្ខេប
លោក​ឧត្ដមសេនីយ៍ ហុក ឡងឌី មាន​ភរិយា​ឈ្មោះ ម៉ែន ភក្ដី មាន​កូន​ចំនួន​៥​នាក់ ប្រុស​បី ស្រី​ពីរ។បើ​តាម​វចនានុក្រម​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កម្ពុជា​ដែល​សរសេរ​ដោយ លោក Justin Cornfield និង Laura Summers និង​យោង​តាម​ការផ្សាយ​របស់​ទូរទស្សន៍​ជាតិ​កម្ពុជា​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា លោក ហុក ឡងឌី កើត​នៅ​ឆ្នាំ​កុរ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៩៥៧ នៅ​ទីរួមខេត្ត​ស្វាយរៀង មាន​ខ្សែ​ស្រឡាយ​វៀតណាម ជា​កូន​ក្នុង​គ្រួសារ​យោធា​មួយ មាន​ឪពុក​ឈ្មោះ ហុក ណាំ ម្ដាយ​ឈ្មោះ មុំ អូន។
លោក​ឧត្ដមសេនីយ៍ ហុក ឡងឌី មាន​បង​ប្អូន​បង្កើត​៣​នាក់ ហើយ​លោក​ជា​កូន​ទី​២។ ក្នុង​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឬ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម លោក ហុក ឡងឌី រស់នៅ​ភូមិ​តាពៅ ឃុំ​បាវិត ស្រុក​ចន្ទ្រា ខេត្ត​ស្វាយរៀង។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៧ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៧៧ លោក ហុក ឡងឌី បាន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​វៀតណាម ហើយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២ មីនា ឆ្នាំ​១៩៧៨ បាន​ចូលរួម​ក្នុង​កង​ស៊ើបអង្កេត​នៃ​កងទ័ព​រំដោះ​ជាតិ​រណសិរ្ស​សាមគ្គី​ សង្រ្គោះ​ជាតិ​កម្ពុជា។ ក្រោយ​ថ្ងៃ​៧ មករា ឆ្នាំ​១៩៧៩ នៅ​ពេល​ដែល​កងទ័ព​វៀតណាម​ចូល​មក​ក្នុង​ទឹក​ដី​ខ្មែរ ហើយ​ផ្ដួល​រំលំ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​នោះ លោក ហុក ឡងឌី ត្រូវ​បាន​តំឡើង​ឋានៈ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់។
នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៦ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​បដិសេធ​មិន​ព្រម​ផ្ដល់​ទិដ្ឋាការ​ដល់​លោក ហុក ឡងឌី ដើម្បី​ចូលរួម​ក្នុង​សន្និសីទ​ដោយសារ​តែ​មាន​ការចោទ​ថា លោក ហុក ឡងឌី មាន​ការពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ការជួញដូរ​មនុស្ស។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៦​ដដែល លោក ហុក ឡងឌី បាន​ទទួល​មេដាយ​ពី​ការិយាល័យ​ស៊ើប​អង្កេត​សហព័ន្ធ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក (FBI) ក្នុង​ការខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ភេរវកម្ម។ នៅ​ឆ្នាំ​២០០៧ លោក ហុក ឡងឌី បាន​ចូលរួម​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​ស្ដីពី​ការប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ភេរវកម្ម​ ដែល​បាន​រៀបចំ​នៅ​រដ្ឋធានី Washington សហរដ្ឋ​អាមេរិក។
លោក​ឧត្ដមសេនីយ៍ ហុក ឡងឌី ធ្វើ​ជា​អគ្គ​ស្នងការ​នគរបាល​ជាតិ​ចំនួន​១៤​ឆ្នាំ ហើយ​ជា​សមាជិក​ជាន់ខ្ពស់​បំផុត​ក្នុង​លំដាប់​លេខ​រៀង​ទី​២០ ក្នុង​ជួរ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ហើយ​មាន​សម្ព័ន្ធភាព​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​​បំផុត​ជាមួយ​នឹង​លោក​នាយក​ រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។
នៅ​ឆ្នាំ​២០០២ កូន​ស្រី​របស់​លោក ហុក ឡងឌី ឈ្មោះ ហុក ជិនដាវី បាន​រៀបការ​ជាមួយ​នឹង​កូន​ប្រុស​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ឈ្មោះ ហ៊ុន ម៉ានិត ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ចំណង​មិត្តភាព​រវាង​លោក ហុក ឡងឌី និង​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន កាន់តែ​រឹង​មាំ​ថែម​ទៀត។
ការចោទប្រកាន់នានា
លោក ជាម យៀប បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ដូច​ជា​ឯកឧត្ដម ហុក ឡងឌី មិន​មែន​ជា​សែស្រឡាយ​យួន​ពិត​ប្រាកដ​ទាំង​ស្រុង​នោះ​ទេ។ ខ្ញុំ​មិន​បាន​ដឹង​ប្រវត្តិ​គាត់​ផ្ទាល់ គាត់​នៅ​ខាង​ស្វាយរៀង ខ្ញុំ​នៅ​ខាង​ព្រៃវែង ហើយ​ដូច​ជា​ឯកឧត្ដម ហុក ឡងឌី គាត់​នៅ​ស្វាយរៀង​តាំងពី​តូចៗ គាត់​នៅ​បាវិត​ផង ជិត​ព្រំ​ប្រទល់​ដែន អ៊ីចឹង​គេ​ងាយ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា គាត់​ជា​វៀតណាម​អី​គ្រប់​បែប​យ៉ាង ប៉ុន្តែ​តាម​ការ​ពិត​យើង​ឃើញ​ថា គាត់​មក​រៀន​នៅ​វិទ្យាល័យ​សុរិយាវង្ស​នៅ​ស្វាយរៀង រហូត​មក​ដូច​ជា​គាត់​នៅ​បាវិត​ហ្នឹង គាត់​ចេះ​វៀតណាម​ស្ទាត់ ចេះ​ទាំង​អក្សរ​វៀតណាម​អី ព្រោះ​បាវិត​ឈាន​មួយ​ជំហាន​ទៅ​ដល់​ព្រំដែន​វៀតណាម អ៊ីចឹង​ទេ​វៀតណាម​ក៏​មាន​ចេះ​ខ្មែរ​ដែរ​នៅ​ហ្នុង​នោះ»។
លោក ជាម យៀប បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ៖ «ក្នុង​នោះ​ស្នាដៃ​របស់​លោក​ជា​បន្ត​ បន្ទាប់ គឺ​ទាល់តែ​មាន​ស្នាដៃ​បាន​អាច​ឡើង​ឋានៈ ឡើង​តួនាទី​ហ្នឹង​បាន ទន្ទឹម​នេះ​ការដឹកនាំ​ផ្នែក​ខាង​នគរបាល​ជាតិ សន្តិសុខ​សណ្ដាប់ធ្នាប់​សង្គម គឺ​ថា​បាន​ល្អ​ប្រសើរ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ដែល​គួរ​កោត​ស្ញប់ស្ញែង​កន្លង​មក។ ទន្ទឹម​នេះ​លោក​បាន​ធ្វើ​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​នឹង​នគរបាល​អន្តរជាតិ​បរទេស​បាន ​យ៉ាង​ល្អ​ប្រសើរ​ដែល​ធ្វើ​ជា​គំរូ​ជា​មេរៀន​ល្អ​សម្រាប់​នាយ​នគរបាល​ជាតិ​ របស់​យើង​ជំនាន់​ក្រោយ​ដែល​ធ្វើ​បន្ត​ពី​លោក​ត​ទៅ​ទៀត»។
កាលពី​ពាក់​កណ្ដាល​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០០៦ អតីត​ស្នងការ​នគរបាល​ក្រុង​ភ្នំពេញ លោក ហេង ពៅ ក៏​ធ្លាប់​បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​សាធារណៈ​ដោយ​ចោទ​ថា លោក ហុក ឡងឌី ស្ថិត​នៅ​ពី​ក្រោយ​ខ្នង​នៃ​ការវាយ​ប្រហារ​ដោយ​គ្រាប់​បែក កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៩៥ នៅ​បរិវេណ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​និយម​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ដែល​បាន​បណ្ដាល​ឲ្យ​មនុស្ស​ជាង​ដប់​នាក់​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត ការគប់​គ្រាប់​បែក​ទៅ​លើ​ក្រុម​បាតុករ​នៅ​មុខ​អតីត​វិមាន​រដ្ឋសភា​ដែល​ ដឹកនាំ​ដោយ​លោក សម រង្ស៊ី ដែល​បាន​បណ្ដាល​ឲ្យ​មនុស្ស​ជាង​២០​នាក់​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត និង ១៤០​នាក់​ផ្សេង​ទៀត​រង​របួស។
លោក ជាម យៀប បាន​បញ្ជាក់​ថា ៖ «ក៏ប៉ុន្តែ​យើង​ឃើញ​ថា បទល្មើស​ដែល​មិន​ទាន់​ឃើញ​ឬ​មិន​ទាន់​បាន​កាត់​ទោស អាច​ថា​នៅ ១០ ឬ ១៥​ឆ្នាំ​ទៀត មិន​មែន​នៅ​នេះ​ប៉ុន្មាន​ដែរ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក្នុង​កាលៈទេសៈ​ណា​ថា ក្នុង​នាម​ជា​មេ​ត្រូវតែ​ធ្វើ​យ៉ាង​ម៉េច​រំឭក​អ្នក​ក្រោម ឬ​តាមដាន​ត្រួត​ពិនិត្យ​ឲ្យ​អ្នក​ក្រោម​ធ្វើ​ឲ្យ​បាន​ទាន់​ពេល​វេលា ឲ្យ​ឆាប់​ទាន់​ពេល​វេលា»។
ប្រធាន​ផ្នែក​ស៊ើបអង្កេត​របស់​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាដហុក លោក នី ចរិយា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក ហុក ឡងឌី បាន​បន្សល់​ស្នាដៃ​មួយចំនួន​ដូច​ជា ការទប់ស្កាត់​អំពើ​ភេរវកម្ម និង​ការរក្សា​សណ្ដាប់ធ្នាប់​សាធារណៈ​ជាដើម។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា លោក នី ចរិយា បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា លោក ហុក ឡងឌី មិន​បាន​ចាត់​វិធានការ​ចំពោះ​មន្ត្រី​នគរបាល​ដែល​មាន​ការពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ ការជួញដូរ​មនុស្ស​និង​ការរំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នោះ​ទេ។
លោក នី ចរិយា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ជា​ស្នាដៃ​មួយ​ដែរ​ក្នុង​ការ​ដែល​រក្សា​បាន​នូវ​ស្ថិរភាព សុវត្ថិភាព សន្ដិសុខ ក្នុង​ការការពារ ទាំង​ការពារ​ប្រជាពលរដ្ឋ ក៏​ដូច​ជា​ការពារ​ទៅ​ដល់ ជា​ពិសេស​ទាក់ទិន​ទៅ​នឹង​ស្ថានទូត​ប្រទេស​មួយចំនួន​ដូច​ជា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ អី យើង​ឃើញ​ថា មិន​មាន​ភេរវកម្ម​ដូច​ប្រទេស​មួយចំនួន​ទៀត ដែល​ស្ថានទូត​ត្រូវ​ទទួល​រង​នូវ​ការវាយប្រហារ​ពី​ភេរវកម្ម​អី​ទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ​ទន្ទឹម​នឹង​ហ្នឹង​យើង​ឃើញ​មាន​ការខ្វះ​ចន្លោះ ដូច​ជា​នៅ​មាន​មន្រ្តី​ប៉ូលិស​មួយចំនួន​នៅតែ​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​អំពើ​រំលោភ​ សិទ្ធិ​មនុស្ស ដូច​ជា​មាន​អំពើ​ធ្វើ​ទារុណកម្ម និង​អំពើ​បង្ក​របួស​ស្នាម​ទៅ​លើ​ប្រជាពលរដ្ឋ ក៏​ដូច​មនុស្ស​ខ្សោយ​អី​ជាដើម ហើយ​មិន​ត្រូវ​ទទួល​បាន​នូវ​ការដាក់​ទោស​ពិន័យ​អី​ជាដើម។ នេះ​គឺ​ជា​ចំណុច​អវិជ្ជមាន​ដែល​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​កន្លង​មក​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់កាល ​នៃ​ការគ្រប់គ្រង​របស់​គាត់»។
លោក នី ចរិយា បាន​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា អង្គការ​របស់​លោក​ក៏​បាន​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​ជុំវិញ​ការចោទ​ប្រកាន់​ថា លោក ហុក ឡងឌី មាន​ការពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការសម្លាប់​លោក ហូ សុខ តារា​ភាពយន្ត ពិសិដ្ឋ ពីលិកា និង​មេ​ដឹកនាំ​សហជីព លោក ជា វិជ្ជា ជាដើម ប៉ុន្តែ​ថា​រហូត​មក​ទល់​នឹង​ពេល​នេះ គេ​នៅ​មិន​ទាន់​រក​ឃើញ​ភស្តុតាង​ណា​មួយ​ដែល​អាច​បញ្ជាក់​ថា ការចោទ​ប្រកាន់​នោះ​ជា​រឿង​ត្រឹមត្រូវ​នោះ​ឡើយ។
ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា លោក អ៊ូ វីរៈ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ក្នុង​រយៈកាល​ដែល​លោក ហុក ឡងឌី កាន់​តំណែង​ជា​ស្នងការ​នគរបាល​ជាតិ មាន​ករណី​សម្លាប់​ក្រៅ​រង្វង់​ច្បាប់​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដោយសារ​រឿង​នយោបាយ​យ៉ាង​ហោច ​ណាស់​ក៏​១០​ករណី​ដែរ ហើយ​ថា នៅ​មាន​ករណី​សម្លាប់​ផ្សេង​ទៀត​ទៅ​លើ​សិល្បករ​ជាដើម។
លោក អ៊ូ វីរៈ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា នគរបាល​សុទ្ធតែ​បាន​ដឹង​ករណី​ទាំងអស់​នេះ ប៉ុន្តែ​នគរបាល​មាន​ការចូលរួម​ហើយ​និង​មិន​បាន​រក​យុត្តិធម៌​ដល់​ជន​រងគ្រោះ ​ឡើយ។
លោក អ៊ូ វីរៈ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ច្រើន​ណាស់​ករណី​ដែល​យើង​ដឹង​ ច្បាស់​ថា​ជា​រឿង​នយោបាយ ដូច​ករណី លោក ជា វិជ្ជា ចៅក្រម ករណី​បោក​គ្រាប់បែក សុទ្ធ​តែ​រឿង​នយោបាយ​មិន​ទាន់​បាន​ដោះស្រាយ ហើយ​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ទាក់ទង​រឿង​ថ្មីៗ ដូចជា ឃឹម សម្បូរណ៍ និង​អ្នក​កាសែត​ដទៃ​ទៀត។ យ៉ាង​ហោច​បំផុត​ខាង​ប៉ូលិស​ដឹង​ដែរ ដឹង​ថា​អ្នក​ណា​ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត ហើយ​មិន​បាន​ចាត់​វិធានការ​ដើម្បី​ពិន័យ​ឧក្រិដ្ឋ​ជន ឬ​មួយ​ក៏​ដើម្បី​រក​យុត្តិធម៌​ជូន​គ្រួសារ​ជន​រងគ្រោះ​អី។ ក្នុង​ហ្នឹង​ខ្ញុំ​មើល​ទៅ​ក្នុង​ពេល​ថ្មីៗ​ជា​ច្រើន ឧទាហរណ៍​ករណី​យក​ឡាម​ទៅ​កាត់​វីជេ អាណូ ដែល​ត្រូវ​របួស​ធ្ងន់ធ្ងរ បំផ្លាញ​ជីវិត​របស់​គ្នា​នៅ​វ័យ​ក្មេង ហើយ​និង​ការបាញ់​អ្នក​ចម្រៀង​ល្បី​ឈ្មោះ​មួយចំនួន ដែល​ដឹង​ថា​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​នឹង​អ្នក​ធំ​ជាដើម។ ក្នុង​ករណី​នេះ​គឺ​មិន​ពិបាក​ក្នុង​ការស៊ើប​អង្កេត​ទេ បើសិន​ជា​ប៉ូលិស​មាន​ឆន្ទៈ ហើយ​ខ្ញុំ​ជឿ​ជាក់​ថា ប៉ូលិស​ដឹង​ថា​តើ​ជា​អ្នក​ណា​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត ប៉ុន្តែ​សំណួរ​សួរ​ថា តើ​ប៉ូលិស​ពី​ដើម​មក​បាន​បំពេញ​តួនាទី​របស់​ខ្លួន​ឬ​មួយ​ក៏​អត់? ចម្លើយ​ខ្ញុំ​ថា គឺ​អត់​ទាន់​បាន​បំពេញ​តួនាទី​ទេ បើសិន​ជា​យើង​ដឹង​ហើយ យើង​អត់​រក​យុត្តិធម៌ បាន​ន័យ​ថា​យើង​ចូលរួម​ប្រព្រឹត្ត»។
លោក​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា នគរបាល​ជាតិ​ដែល​ស្ថិត​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​លោក ហុក ឡងឌី មិន​បាន​ជួយ​ឲ្យ​មាន​សណ្ដាប់ធ្នាប់​សង្គម​នោះ​ទេ ៖ «ហើយ ​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​កន្លង​មក​នេះ ការ​ដែល​កូន​អ្នក​ធំ​បាញ់​គ្នា​នៅ​កណ្ដាល​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ជាដើម ពួក​ខាង​ប៉ូលិស​ដែល​អ្នក​មាន​ប្រដាប់​អាវុធ​គាត់​កាន់​កាំភ្លើង​ចូល​ទៅ​ កន្លែង​ផឹក​ស៊ី កន្លែង​រាំរែក ហើយ​ឈាន​ទៅ​ដល់​ការបាញ់​ដែល​មាន​គ្រោះថ្នាក់​ដល់​គ្នា​ឯង ឬ​មួយ​ក៏​មាន​គ្រោះថ្នាក់​ដល់​អ្នក​ដែល​ធ្វើការ​នៅ​ក្នុង​កន្លែង​ទាំងអស់​ នោះ ហើយ​នេះ​ជា​ការ​មួយ​គំរាម​កំហែង​ដល់​អ្នក​រកស៊ី និង​គំរាម​កំហែង​ជា​ពិសេស​ដល់​អ្នក​ទៅ​បំពេញ​ការងារ​ហ្នឹង​ដើម្បី​ចិញ្ចឹម​ ជីវិត»។
គួរ​ជម្រាប​ថា សព​លោក ហុក ឡងឌី ត្រូវ​ដង្ហែ​ចេញ​ពី​គេហដ្ឋាន​នា​រាជធានី​ភ្នំពេញ នៅ​វេលា​ម៉ោង​៧ព្រឹក ថ្ងៃ​ទី​១៥ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០០៨ ហើយ​ត្រូវ​បញ្ចុះ​នៅ​វេលា​ម៉ោង​៣​រសៀល​ថ្ងៃ​ដដែល នៅ​ភូមិ​បាវិត ឃុំ​បាវិត ស្រុក​ចន្ទ្រា ខេត្ត​ស្វាយរៀង៕
គោព្រៃ
គោព្រៃ​ គឺ​ជា​សត្វពាហនៈ​មួយ​​យ៉ាង​ធំ​ ដែល​មាន​ទំហំ​ប្រហែល​នឹង​ក្របីព្រៃ​មួយ​ដែរ។ គោព្រៃ​ឈ្មោល​អាច​មាន​កំពស់​ដល់​២ម៉. គិត​​ដល់​​ស្មា​របស់​​វា ហើយ​មាន​ទម្ងន់​ជា​មធ្យម​៩០០គ.ក។ បើ​តាម​ពត៌មាន​ក្រៅផ្លូវការ​បាន​បង្ហាញ​ថា មាន​​ការ​​ប្រទះ​ឃើញ​​ហ្វូងគោព្រៃ​​នៅ​​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​​នៅ​​វៀតណាម ដែល​អ្នកសត្វសាស្រ្ត​វៀតណាម​អះអាង​ថា​អាច​មាន​ទម្ងន់​ដល់​ទៅ​១,៧០០គ.ក។ គោព្រៃ​មាន​រាង​ខ្ពស់​តែ​ខ្លួន​​ចង្អៀត មាន​ជើង​៤​វែងៗ និង​មាន​បូក​ខ្នង។ គោព្រៃ​អាច​មាន​សម្បុរប្រផេះ ត្នោត​ចាស់ ឬ​ក៏​ខ្មៅ​តែម្តង។ ស្នែង​របស់​គោព្រៃញី​មាន​រាង​កោង​ដូច​ស្នែង​របស់ អង់តេឡុប (Antelope)។ ឯ​ស្នែង​របស់​គោព្រៃឈ្មោល​ស្ថិត​ឆ្ងាយ​ពី​មួយ​ទៅ​មួយ​ប្រវែង​ប្រហែល​៨០ស.ម៉ កោង​ទៅមុខ​និង​ងរ​ឡើងលើ ហើយ​​ចាប់ផ្តើម​​មាន​​សំណក​​នៅ​ចុង​ស្នែង​​នៅ​​អាយុ​ប្រហែល​ជា៣ឆ្នាំ។ ទាំង​ញី​ទាំង​ឈ្មោល​មាន​គន្លាក់​ច្រមុះ ហើយ​និង​មាន​​កន្ទុយ​វែង។
គោព្រៃ​រស់​​នៅ​ទួលទាបៗ​ដែល​មាន​ដើមឈើ​ខ្លះ ហើយ​អាហារ​ចម្បង​របស់វា​គឺ​ស្មៅ។ គោព្រៃ​ជា​សត្វ​ចូលចិត្ត​ភាព​ងងឹត វា​​រក​ស៊ី​​តាម​​វាល​​នៅ​​ពេល​​យប់ ​ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្រោម​ដើមឈើ​នៅ​ពេលថ្ងៃ។ ជា​ធម្មតា វា​រស់​នៅ​ជា​ហ្វូង​ប្រហែល​ជា​២០​ក្បាល ដែល​មាន​មេគោ​និង​កូនគោ ប៉ុន្តែ​​អាច​​មាន​គោ​ព្រៃ​​ឈ្មោល​​​ដែល​នៅ​រដូវ​ក្តៅ។
គេ​ប៉ាន់ស្មាន​ថា គោព្រៃ​មាន​តិច​ជាង​២៥០​ក្បាល​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក។ ចំនួន​ដ៏​ទាប​នេះ​គឺ​បណ្តាល​មក​ពី គ្មាន​​ការ​​ហាមឃាត់​​ក្នុង​​ការ​បរបាញ់​​របស់​​ទាហាន​និង​អ្នក​ស្រុក ការ​ឆ្លង​ជម្ងឺ​ពី​​សត្វ​ស្រុក និង​ការ​បាត់បង់​ជម្រក។
គ្មាន​គោព្រៃ​ណា​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ទុក​នោះ​ទេ។ គោព្រៃ​មួយក្បាល​ដែល​គេ​បាន​ចាប់​ហើយ​ផ្ងើរ​ទៅ​សូន​វ៉ាំងសែនណ៍ (Vincennes Zoo, Paris) ឯ​ក្រុង​ប៉ារីស នៅ​​ឆ្នាំ​​១៩៣៧ ​បាន​ស្លាប់​នៅ​ដើម​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី២។ គោ​ព្រៃ​មួយ​ក្បាល​នោះ​ហើយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ជា គម្រូប្រភេទ (Holotype) ដោយ​​ជីវវិទូ​​បារាំង អាឈីល អ៊ៀរបាំង (Achille Urbain)។
ការបន្តពូជ
គោព្រៃ​ជា​ទូទៅ​ចាប់​ផ្តើម​បន្តពូជ​នៅ​រដូវ​ក្តៅ គោព្រៃញី​ពរពោះ​រយៈពេល​ពី​៨​ទៅ​៩​ខែ ហើយ​កើត​​កូន​ម្តង​តែ​​បាន​មួយ​ទេ។ គោព្រៃញី​​ចាកចេញ​​ពី​​ហ្វូង​​​ដើម្បី​ទៅ​បង្កើត​កូន​នៅ​ក្នុង​ព្រៃជ្រៅ ហើយ​​នៅ​ពេល​ដែល​កូនគោ​ព្រៃ​មាន​អាយុ​១​ខែ ទើប​ត្រលប់​ចូល​មក​រក​ហ្វូង​វិញ។
ទំនាក់ទំនងជាមួយអម្បូរផ្សេងទៀត
សំនេរ​អំពី​សត្វសាស្រ្ត​ដែល​បោះពុម្ព​ពី​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​សាកលវិទ្យាល័យ​ណតវេស្ទើន (Northwestern University, London) នៅ​​ទីក្រុង​​ឡុង​បាន​បញ្ជាក់​ថា តាម​ការ​ប្រៀបធៀប​តម្រៀប​របស់​មីតូកុងទ្រី (Mitochondrial Sequences) បាន​បង្ហាញ​ថា គោព្រៃ​អាច​ជា អម្បូរបង្កាត់ (Hybrid) រវាង គោធំ (Zebu) និងទន្សោង (Banteng)។ ក្រោយមក អ្នកនិពន្ធ​បាន​ដក​សេចក្តីសន្និដ្ឋាន​នេះ​ចេញវិញ ដោយ​​សារ​​តែ​​ការ​រក​ឃើញ​​​សំណល់​ហ្វូស៊ីល​លលាដ៏​ក្បាល​គោព្រៃ​ដែល​មាន​អាយុ​នៅ​ចុង​សម័យ​ផ្លេស្តូសែន (Pleistocene) ឬ​ក៏​ដើម​សម័យ​អូឡូសែន (Holocene) ដែល​អាច​ឲ្យ​គេ​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា គោព្រៃ​មិនមែន​ជា​អម្បូរបង្កាត់។ បើ​យោង​ទៅ​តាម​ការវិភាគ​ហ្សែន (Genetic Analysis) ជា​​ច្រើន​​ដង​ទៀត បាន​បង្ហាញ​ថា​គោព្រៃ​មិនមែន​ជា​អម្បូរបង្កាត់​ទេ។ មាន​លទ្ធភាព​ខ្លះ​ដែល​ថា អម្បូរទី២​តែ​មាន​មាឌតូច​ជាងគៅព្រៃ របស់​សណ្តាន​​​គោព្រៃ​​នៅ​រស់។
ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ឯក​ពន្ធភាព​
មាត្រា ​១.
ច្បាប់​នេះ​មាន​គោល​បំណង​ការពារ​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ​ និង​ពង្រឹង​សុខដុមរមនា​ សុភមង្គល​ក្នុង​គ្រួសារ​ និង​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​រវាង​ប្ដី​និង​ប្រពន្ធ​ ស្រប​តាម​មាត្រា​ ៤៥​ នៃ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ ដោយ​បំពេញ​បន្ថែម​លើ​បទដ្ឋាន​គតិយុត្តិ​ជា​ធរមាន។
មាត្រា​ ២.
ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំង​ពីរ​ភេទ​ដែល​មាន​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ ត្រូវ​គោរព​គោលការណ៍​ឯក​ពន្ធភាព​ដោយ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ ប្ដី​មួយ​ប្រពន្ធ​មួយ​ ដោយ​មាន​ចុះ​បញ្ជី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ចំពោះ​មុខ​មន្ត្រី​អត្រានុកូលដ្ឋាន​ ស្រប​តាម​លក្ខខណ្ឌ​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ និង​គ្រួសារ។
មាត្រា​ ៣.
ឯក​ពន្ធភាព​ជា​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ ដែល​បុរស​មាន​ប្រពន្ធ​តែ​មួយ​ ឯ​ស្ត្រី​​មាន​ប្ដី​តែ​មួយ។​ ដែល​ហៅ​ថា​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ គឺ​ជា​កិច្ចសន្យា​ដ៏​ឧឡារឹក​មួយ​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​បុរស​ម្នាក់​ និង​ស្ត្រី​ម្នាក់​ ដែល​ប្ដេជ្ញា​ថា​រួម​សមគ្គ​សង្វាស​ជាមួយ​គ្នា​តាម​បញ្ញត្តិ​ច្បាប់​ ហើយ​ដែល​មិន​អាច​រំលាយ​ទៅ​វិញ​បាន​តាម​ទំនើង​ចិត្ត​របស់​ខ្លួន។
ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ត្រូវ​រលាយ​ក្នុង​ករណី​ណា​មួយ​ដូច​ខាង​ក្រោម៖
មាត្រា​ ៤.
ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ពិរុទ្ធ​ក្នុង​បទ​ទ្វេពន្ធភាព​ បុរស​ ឬ​ស្ត្រី​ណា​ដែល​មាន​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ពី​មុន​​មិន​ទាន់​រលាយ​នៅ​ឡើយ​ ហើយ​ទៅ​ចុះ​បញ្ជី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ថ្មី​មួយ​ទៀត។​
អ្នក​សម​គំនិត​ត្រូវ​មាន​ទោស​ដូចគ្នា។
មាត្រា ​៥.
ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​ស្មន់​ បុរស​ និង​ស្ត្រី​ណា​ដែល​ជាប់​ចំណង​ជា​ញាតិ​លោហិត​ ឬ​ញាតិ​ពន្ធ​នឹង​គ្នា​ ហើយ​រួម​សេវនកិច្ច​ជាមួយ​គ្នា។
មាត្រា​ ៦.
ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ពិរុទ្ធ​ក្នុង​​បទ​ស្មន់​៖
មិន​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ពិរុទ្ធ​ពី​បទ​ស្មន់​ទេ​ ប្រសិន​បើ​សហព័ទ្ធ​ណា​ម្នាក់​ស្លាប់​ ហើយ​សហព័ទ្ធ​ដែល​នៅ​រស់​រួម​សេវនកិច្ច​ជាមួយ​សាខា​ញាតិ​ពន្ធ​ថ្នាក់​ទី​ ២​ ឬ​ថ្នាក់​ទី​ ៣។
មាត្រា​ ៧.
ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​ផិត​​ គឺ​ការ​រួម​សេវនកិច្ច​រវាងបុរស​​ដែល​មាន​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ពី​មុន​មិន​ទាន់ ​រលាយ​ជាមួយ​ស្ត្រី​ដទៃ​ក្រៅ​ពី​ប្រពន្ធ​របស់​ខ្លួន​ ឬ​ ការ​រួម​សេវនកិច្ច​រវាង​ស្ត្រី​ដែល​មាន​ចំណង​អាពាហ៍ពិពាហ៍​មិន​ទាន់​រលាយ​ ជាមួយ​បុរស​ដទៃ​ក្រៅ​ពី​ប្ដី​របស់​ខ្លួន។
ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ពិរុទ្ធ​ក្នុង​បទ​ផិត៖
មាត្រា​ ៨​.
ក្នុង​ករណី​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​មាត្រា​ ៧​ ខាង​លើ​ ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​អាច​សម្រេច​មិន​ធ្វើ​បណ្ដឹង​អាជ្ញា​បាន​​ ប្រសិន​បើ​មាន​បណ្ដឹង​របស់​សហព័ន្ធ​ណា​មួយ​ស្នើ​សុំ​កុំ​ឲ្យ​ចោទ​ប្រកាន់។
មាត្រា​ 0៩.​
=== ជន​ណា​ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​នឹង​មាត្រា​ ៤​ នៃ​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ផ្ដន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ពី ​៦​ (ប្រាំ​មួយ)​ ខែ​ ដល់​ ១​ (មួយ)​ឆ្នាំ​ និង​ផ្ដន្ទាទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ពី​​ ២០០.០០០​ (ពីរ​រយ​ពាន់) ​រៀល​ ដល់​ ១.០០០.០០០ (មួយ​លាន) រៀល​ ឬ​ ផ្ដន្ទាទោស​ណា​មួយ​នៃ​ទោស​ទាំង​ពីរ។ ​ ===
មាត្រា​ ១០.
ជន​ណា​ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​នឹង​មាត្រា​​ ៦​ និង​មាត្រា​ ៧​ នៃ​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ផ្ដន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ពី​ ១​ (មួយ)​ ខែ​ ដល់​ ១​ (មួយ)​​ ឆ្នាំ​​ និង​ផ្ដន្ទាទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ពី​ ២០០.០០០​ (ពីរ​រយ​ពាន់)​ រៀល​​ ដល់​ ១.០០០.០០០ ​(មួយ​លាន)​ រៀល​ ឬ ​ផ្ដន្ទាទោស​ណា​មួយ​នៃ​ទោស​ទាំង​ពីរ។
មាត្រា​ ១២.​
បទប្បញ្ញត្តិ​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​ផ្ទុយ​នឹង​ច្បាប់​នេះ​ ត្រូវ​ទុក​ជា​និរាករណ៍។
របាំងកញ្ចក់
វិធីនៃការសន្ទនា
កាលពីមុនការសាងសង់នៅទំព័រមួយតាមធម្មតាបើប្រៀបធៀបទៅនិងពេលមួយដែលមានពេលរបាំងនៅក្នុងអត្ថបទមួយរូបភាពនិមួយៗគឺជាចំនួនលេខហើយ និងជាផ្លូវបច្ចេកវិជ្ជាប្រហែលជាត្រូវបានអោយចូលទៅក្នុងការបាំងរឺក៍នៅចំនួនលេខដ៍តូចបំផុតស្តងដារសំរាបហ្វនស្កីនភ្លេ១២ចុចហើយនិង១០ភិត សមាសភាពដ៍ធំជាងគេគឺសកម្មភាពហើយនិងការសន្ទនាសកម្មភាពគឺជាការសរសេរនៅក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលការសន្ទនាការនិយាយនៅតួរអក្សរដែល មានបន្ទាតដែលមានតែមួយទៅនិងស្កីនភ្លេដូចជាការរារាំង ដំណាកការនៃការសរសេរគឺត្រូវប្រើចុះបន្ទាត់ការសង្កតនៃទ្រងទ្រាយមានបីទ្រងទ្រាយ អន្តរកម្មគឺមានចន្លោះរវាងមុខពុម្ភហើយនិងហ្វុនព្រមទាំងការចុះបន្ទាតហើយនិងបរិវេនពុម្ភអ្វីដែលជាស្តងដាគឺជាទំព័រមួយអត្ថបទហើយនិងចំនួនលេខ ដែលមានរបាំងពេលវេលាដែលត្រូវបានបំបែកនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកទំហំក្រដាសអក្សមានបទបញ្ជាគឺមាន១២ចំនុចប្រទេសអឺរ៉ុបមនុស្សប្រើអេ១៤ដូច ទៅនិងទំហំទ្រងទ្រាយក្រដាសស្តងដាសែរហើយនិងមិនមានទ្រងទ្រាយហ្វនច្រើនដែរ។ការដាក់នៅផ្ទាំងរូបភាពងាយៗការសន្ទនាដោយដាក់ទេសភាពរឺ ក៍ក្បាលរឿងការដាក់បញ្ជូលនៅអ្វីជាច្រើនទៀតដែលអាចបន្តគំរោងព្រាងរបស់ស្កីនភ្លេរការសន្ទនាគឺជាការនៅកណ្តាល. បានពី ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្ត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:របាំងកញ្ចក់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទម្រង់់ភាពយន្ត
កម្មសិទ្ធិបញ្ញា
កម្មសិទ្ធិបញ្ញា (Intellectual Property ឬ IP) គឺជាច្បាប់របស់គំនិត ឬច្បាប់រក្សាតម្លៃរបស់គំនិតដែលបានអនុម័ត ស្ទើរតែទាំងអស់ដោយរាជរដ្ឋាភិបាល បានផ្តល់ឲ្យអ្នកបង្កើត ច្បាប់ដើម មានសិទ្ធិយ៉ាងពិសេស ចំពោះវា ក៏ប៉ុន្តែវាមាន រយៈពេលកំណត់ណាមួយ។
ជាទូទៅ
វាជា(សិទ្ធិសម្រាប់ថតចម្លង) ប៉ុន្តែ ពេលខ្លះសម្រាប់ ផ្តល់ឲ្យអ្នកដែលជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិបញ្ញា នូវសិទ្ធិ ជាថវិការ សម្រាប់ការងាររបស់ពួកគេ ធ្វើការប្តេជ្ញា ហើយមានការប្រែប្រួល ទៅតាមទម្រង់ដទៃទៀត ដែលជាអ្នកចាត់ចែងការងារ ហើយទទួលបាននូវប្រាក់ចំណេញពីវា និងទាក់ទងទៅនឹងសិទ្ធិដទៃទៀត។ វាគឺជាទម្រង់នៃកម្មសិទ្ធិបញ្ញា (ដូចជា ប្រកាសនីយប័ត្រតក្កកម្ម  និកិ្ខត្តសញ្ញា និងការសម្ងាត់ពាណិជ្ជកម្ម) ដែលត្រូវបានអនុវត្ត ទៅតាមទម្រង់របស់ការអធិប្បាយផ្សេងៗ នៃគំនិតឬព័ត៌មាន ដែលមានសារៈសំខាន់ និងរក្សាការសម្ងាត់។ កម្មសិទ្ធិបញ្ញា ចាប់ផ្តើមបង្កើតឡើង រាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីកំណត់លើការបោះពុម្ព។
សហបំណង
សហបំណងនៃការបង្កើតកម្មសិទ្ធិបញ្ញានេះគឺដើម្បីលើកទឹកចិត្ត ដល់អ្នកបង្កើតនូវការងារថ្មីៗ ដែលផ្តល់ឲ្យអ្នកនិពន្ធ គ្រប់គ្រងបាននូវចំណូលពីការបង្កើតរបស់គេ។ កម្មសិទ្ធិបញ្ញាគឺអាចនិយាយបានថា វាជាអធិបត្តេយ្យភាព ដែលមានន័យថា អ្វីដែលពួកគេធ្វើ មិនបានពង្រីក ឲ្យរួចផុត ពីការគ្រប់គ្រង នៃរដ្ឋណាមួយទេ លុះត្រាតែរដ្ឋនោះបានចូលរួម និងកិច្ចព្រមព្រាងជាអន្តរជាតិ។ សព្វថ្ងៃនេះ បើទោះបីជាមានការទាក់ទង ជាមួយ និងប្រទេសជាច្រើនតែ មានការចូលរួមមានចំនួនតិចតួចក្នុងការព្រមព្រាង។ កំឡុងពេលដែលមានទ្រង់ទ្រាយ នៃច្បាប់កម្មសិទ្ធិបញ្ញាជាតិ បានធ្វើឲ្យបមាណីយកម្ម ទៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រាង កម្មសិទ្ធិបញ្ញាអន្តរជាតិ។
ច្បាប់កម្មសិទ្ធិបញ្ញា
ច្បាប់កម្មសិទ្ធិបញ្ញានៃប្រទេសទាំងអស់ត្រូវតែមានសណ្ឋានតែមួយ។ តួយ៉ាង ថិរវេលានៃកម្មសិទ្ធិបញ្ញា គឺពេញមួយជីវិត របស់អ្នកបង្កើត បូកនិង ៥០ ឬ ១០០ឆ្នាំ ចាប់ពីអ្នកនិពន្ធនោះបានស្លាប់ ឬក៏រយៈពេលកំណត់ ដែលជនអនាមិក ឬក៏មានការកែប្រែថ្មី។ សាលាក្តីខ្លះទាមទារឲ្យ មានការកាន់ទម្រង់និយម ដើម្បីបង្កើតកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ប៉ុន្តែការទទួលស្គាល់ កម្មសិទ្ធិបញ្ញា នៅក្នុងការបំពេញការងារ ដោយគ្មាន ការចុះឈ្មោះជាផ្លូវការ ។ ជាទូទៅ កម្មសិទ្ធិបញ្ញា អាចបង្ខំឲ្យមានបញ្ហាស៊ីវិល ថ្វីបើ សាលាក្តីខ្លះបានអនុម័តការដាក់ទោសក៏ដោយ។ សាលាក្តីជាច្រើន បានទទួលស្គាល់ដែនកំណត់នៃកម្មសិទ្ធិបញ្ញា អនុញ្ញាតជាពិសេសដោយយុត្តិធម៌ ដើម្បីផ្តល់សិទ្ធិដល់អ្នកបង្កើតថ្មី និងផ្តល់ឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ នូវសិទ្ធិយ៉ាងជាក់ស្តែង។ ការអភិវឌ្ឍនៃ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និង បណ្តាញបច្ចេកវិទ្យាកុំព្យូទ័រ មានភាពឆាប់រហ័ស នូវការកែប្រែជាថ្មីយ៉ាងពិសេស។ ការណែនាំ ថ្មីមានភាពពិបាក ដល់កម្មសិទ្ធិបញ្ញា និងបំផុសគំនិតបន្ថែមលើការប្រកួតប្រជែង ទៅលើច្បាប់មូលដ្ឋាននៃកម្មសិទ្ធិបញ្ញា។
ឯកសារ:Statute_of_anne.jpg
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិទ្ធិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បញ្ញា
ព្យញ្ជនៈខ្មែរ
ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរមួយរូប កើតនៅលើទឹកដីពិសិដ្ឋនៃជ្រោយសុវណ្ណភូមិ សូមចែករំលែកនូវចំណេះដែលខ្លួនបានដឹងដល់ កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ អោយចេះ ដឹង ស្គាល់ អំពីឫសគល់នៃវប្បធម៌ និង អ្វីៗទាំងអស់ដែលដូនតាខ្មែរ ដែលជាកំពូលអ្នកប្រាជ្ញក្នុងលោកនេះអោយបានដឹងសាវតាខ្លួន។
ក្នុងខណៈនេះខ្ញុំសូមចែកចាយចំណេះស្ដួចស្ដើង ដែលទើបប្រទះថ្ងៃនេះ តែជាចំណេះដ៏ពិសិដ្ឋដែលស្ទើរនឹងបាត់បង់ទៅតាម កំពូលអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរអស់ទៅហើយ ដោយសង្គ្រាម ដោយការច្រណែនពីប្រទេសជិតខាង បំផ្លាញទាំងឯកសារ ទាំងធនធានរបស់ខ្មែរស្ទើរលែងមានឈ្មោះលើលោកនេះ។ សូមផលដែលកើតមកពីការចែករំលែកនេះ ហុចផលអោយប្រទេសខ្មែរ ក្លាយជាអាណាចក្រខ្មែរឡើងវិញម្ដងទៀតក្នុងសតវត្សន៍នេះ ហើយសូមអោយទួលបង្គំខ្ញុំ បានជួបកំពូលអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរបន្ដទៀត ដើម្បីស្វែងយល់អំពីខ្មែរអោយកាន់តែស៊ីជំរៅ។
ភាសាខ្មែរល្អរកថ្លែងពុំបាន ភាសាខ្មែរអាចប្រកបសូរសំលេងនៃភាសាទូទាំងពិភពលោកនេះបាន ផ្ទុយទៅវិញភាសាបរទេសខ្លះ ប្រកបពាក្យ និង សូររបស់ខ្មែរមិនបានទេ។ នេះជាមោទនភាពមួយដែលកូនខ្មែរគួរដឹង នឹងមានមោទនភាពលើខ្លួនឯង។
ស្រ:បម្រុងទាំង៥តួអង្គឬស្រ:បន្ថែមមានអត្ថន័យដូចតទៅ
ពរជ័យទាំង៥តួអង្គ
១,អាយុ
២,វណ្ណៈ
៣,សុខ:
៤,ពល:
៥,បដិភាណ:
ទិសធំមាន៤រីឯទិសក្នុងចំណុចកណ្ដាលមាន១