cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ស្រែន្យាធិបតីភឹម
ក្នុងរាជពង្សាវតារ
សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបថា: "ចៅពញាស្រែន្យាធិបតីសោម ចៅហ្វាយស្រុកខែត្ររលាប្អៀររត់ទៅហើយ" ទ្រង់ក៏បានជ្រើសរើសយកហ្លួងរាជាភឹមឱ្យធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុកឡើង។ ទ្រង់ឱ្យប្រមូលរាស្ត្រប្រជា ស្បៀងអាហារសស្ត្រាវុធទុកជាកំលាំងសឹកសង្គ្រាមសំរាប់ស្រុកនោះ។
សមរភូមិលង្វែក និង ភ្នំពេញ
លុះ​កងទ័ព​ឧកញ៉ាយមរាជ ឧកញ៉ា​សួគ៌ាលោក​ដេញ​ទៅ​ដល់​ឃើញ​ទ័ព​សត្រូវ​កំពុង​ហែល ក៏​ស្រែក​ហៅ​កងទ័ព​ជើងទឹក​ឲ្យ​តាម​ចាប់។ សូរសព្ទ​ដែល​បង្កូក​ហៅ​ទ័ពជើងទឹក​តែ​មួយ​ម៉ាត់​ម្នាក់​ក៏​លាន់​ដូច​គេ​ស្រែកហ៊ោ (ព្រោះហេតុនេះ​ហើយ​បានជា​កោះ​តូច​នោះ ប្រែ​ឈ្មោះ​ថា កោះ​ហ៊ោ រៀង​មក)។ ឯ​ម៉ឺន​ពិភក្ដី​លិខិត ម៉ឺន​ជំនិត​សទ្រង់ ​ម៉ឺន​បំរុងអក្ខរា​ទាំង ​៣ ​នាយ​ជា​អាល័ក្ស ជា​មន្ត្រី​ព្រះស្ដេច​កន​ជាប់​បាវ​ប្រាំមួយ​ប្រាំពីរ​នាក់ស្ពាយ​ត្រា​ជា​សំរាប់​រាជ្យ​របស់​សម្ដេច​កន​នោះរត់​បែក​ទៅ​ដល់​ចុង​ភូមិ​កំពង់ម្ដា ខេត្ត​រលាប្អៀរ ក៏​ចាប់​យក​កូន​ទូក​អ្នកស្រុក​នោះ​ចុះ​ចែវ​តាម​ស្ដេច​កន​ទៅ។ ខណៈ​នោះ​មាន​ខ្យល់ព្យុះ​រលក​បោកបក់​ខ្លាំងទូក​លិចលង់​ទាំង​ត្រា​សំរាប់​រាជ្យ​នោះ​បាត់​នៅ​ក្នុង​ព្រះធរណី​បាតទន្លេ​ នៅ​ទីនោះ​ក៏​ស្រុត​ទៅ​ជ្រៅ​ពន់ប្រមាណ។ នាយ​អាល័ក្ស​ទាំង ​៣ ​យក​ផ្ដៅ​ពីរ​បន្ទះ​មក​ត​តែ​មួយសំយុង​ទៅ​ត្រង់​កន្លែង​ដែល​លិច​ត្រា​នោះ​ក៏​ពុំ​ដល់នឹង​រក​មនុស្ស​ឲ្យ​មុជ​ទៅ​តាមមនុស្ស​ផង​ឃើញ​ជ្រៅ​ណាស់​ពុំ​ហ៊ាន​មុជ​តាម។ នាយ​ទាំង ​៣​ នាក់​ខ្លាច​ខុស​នឹង​ព្រះស្ដេច​កន​ក៏​នាំ​គ្នា​មុជទឹក​ទៅ​តាម​ត្រា​នោះលុះដល់​ស្លាប់​ទាំង ​៣ ​នាក់ “ព្រោះហេតុនោះ​បានជា​ទីនោះ​ហៅ​អន្លង់​ត្រារាជ្យយារៗ​មក​ហៅ​តំបន់​អន្លង់រាជ្យ ទ្រង់​ស្រូត​ព្រះ​ទីនាំង​ចក្រពត្ដិ​សារាយអណ្ដែត​ជ្រួស​តាម​ទៅ​ដល់​កៀន​តាធឹង។ ឯ​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ទត​ពីលើ​ខ្នង​សេះ​ព្រះ​ទីនាំង​ទៅ​ឃើញ ក៏​បរសេះ​ព្រះ​ទីនាំង​នោះ​នាំ​ទាហាន​រួមចិត្ដ​មក​ដល់​ចុង​ភូមិ​កំពង់ចាម ក៏​បរសេះ​ព្រះ​ទីនាំង​នោះ​ហែល​ឆ្លង​ទឹក​តំរង់​ទៅ​តំបន់​ដូនម៉ៅ​ត្រើយ​ខាងកើត ព្រមទាំង​ទាហាន​រួមចិត្ដ ​២០ ​នាក់ក៏​ហែល​តោង​សេះ​នោះ​ទៅ​ដល់​ច្រាំង​ទន្លេ​ម្ខាង សេះ​នោះ​ក្លាយជា​នាគ​មុជទឹក​បាត់​ទៅ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រែន្យាធិបតីសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រែន្យាធិបតីនៃអាណាចក្រមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃអាណាចក្រមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញាសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្លួងរាជានៃអាណាចក្រមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃអាណាចក្រមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកនៃអាណាចក្រមានជ័យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកខែត្ររលាប្អៀរ
ចន្ទាមិនលុទី១
ចន្ទាមិនលុទី១ (စန္ဒာမင်းလှ, ; បានសុគត រ. ឆ្នាំ១៣៦៣) ជាព្រះមហាក្សត្រីនៃក្សត្របីព្រះអង្គរបស់នគរហង្សាវត្តី ហើយក៏ជាអ្នកមានឥទ្ធិពលពិតនៅពីក្រោយព្រះរាជបល្លង្ក។ ឃាតកម្មរបស់ព្រះនាងទៅលើព្រះស្វាមីទីពីររបស់ទ្រង់ ព្រះបាទចៅឯ ដែលជាព្រះនត្តានៃក្សត្រសុខោទ័យបានបណ្ដាលឱ្យមានការលុកលុយពីសុខោទ័យ។ ព្រះស្វាមីទីបីរបស់ទ្រង់ ព្រះពញាឯល៏ ដែលព្រះនាងទ្រង់បានលើកឱ្យឡើងសោយរាជ្យ បានបង្ក្រាបការលុកលុយបាន ដែលនាំឱ្យនគរនេះទទួលបានឯករាជ្យពេញលេញពីសុខោទ័យ។
ព្រះរាជជីវភាពដំបូង
ដូចទៅនឹង គ្រួសាររាជវង្សហង្សាវត្តីទាំងអស់ ព្រះនាងចន្ទាមិនលុមានដើមកំណើតជាឝាន និង មន។ ព្រះនាងជាបុត្រីនៃព្រះបាទឃុនល ហើយក៏ជាព្រភាគិនេយ្យានៃព្រះបាទហ្វារ្យូ ស្ថាបនិកនៃរាជវង្សនេះ។ ព្រះនាមកំណើតរបស់ព្រះនាងគឺ នីនអានប៉ូ (MY နှင်းအံပို; )។ ព្រះនាងធ្លាប់បានរៀបអភិសេលើកដំបូងនឹងព្រះភាតាជីដូនមួយរបស់ទ្រង់ ចៅជេន ដែលព្រះមាតារបស់ព្រះអង្គគឺព្រះនាង នីអ៊ូយ៉ាញ ហើយព្រះបិតារបស់ព្រះនាង ឃុនល គឺជាព្រះរៀមនិងព្រះអនុជនឹងគ្នា។ ព្រះរាជអភិសេកនេះពិតជាលំបាកណាស់សំរាប់ទ្រង់ ខណៈពេលនោះព្រះបិតាចៅជេន មិនពល បានធ្វើគត់ព្រះបិតាព្រះនាងដែលជាក្សត្រពេញច្បាប់នៅឆ្នាំ ១៣១១។ (មិនពល និង នីអ៊ូយ៉ាញ បានលើកបុត្រាច្បងរបស់ខ្លួនចៅអ បុត្រាបន្ទាប់ចៅជេន អោយឡើងសោយរាជ្យជាបន្តបន្ទាប់)។
អំណាចវាំង
ចៅអសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៣២៣ អមនិងការឡើងសោយរាជ្យស្ដេចថ្មី ចន្ទាមិនលុ បានក្លាយជាព្រះអគ្គមហេសី។ ក្រោយពីចៅជេនសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៣៣០ ព្រះនាងបានលេចមុខលេចមាត់ជាអ្នកជ្រោមជ្រែងស្ដេច។ កាលណោះ អតីតមន្ត្រីវាំង ជេនបុនបានដណ្ដើមរាជ្យបល្លង្ក ព្រះនាងក៏បានដឹកមុខក្នុងរាជ្យប្រហារក្នុងរាជវាំង ហើយបានលើកចៅឯ ត្រូវជាព្រះភាគិនេយ្យរបស់ចៅជេន និងព្រះនត្តានៃព្រះមហាក្សត្រសុខោទ័យអោយឡើងសោយរាជ្យបល្លង្ក។ ថ្វីត្បិតព្រះនាងជាព្រះមាតុច្ឆារបស់ក្សត្រក្មេងក៏ដោយ ក៏ព្រះនាងនៅតែលើកព្រះអង្គឯងជាម្ចាស់ក្សត្រីធំដដែល។ គ្រានោះចៅឯបានចំណាយពេលច្រើនជាមួយពួកព្រះស្នំក្រមការ ព្រះនាងក៏បានបំពុលចៅឯទៅ។ ទ្រង់ក៏បានចុចយក ព្រះភាតាបិតាតែមួយរបស់ទ្រង់ ពញាឯល៏ឱ្យឡើងសោយរាជ្យ ហើយក៏តាំងខ្លួនទ្រង់ជាព្រះអគ្គមហេសីដដែល។
ការធ្វើឃាតចៅឯដោយព្រះនាងបានធ្វើឱ្យព្រះរាជានៅសុខោទ័យទ្រង់ពិរោធក្រោធយ៉ាងខ្លាំងព្រោះចៅឯទ្រង់ជាព្រះនត្តារបស់ទ្រង់។ កងទ័ពសុខោទ័យបានចូលមកឈ្លានពាន ផ្ទុយទៅវិញត្រូវបានគេបង្ក្រាប។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ហង្សាវត្តីក៏បានបោះបង់ចោលឋានៈរបស់ខ្លួនជាសាមន្តរាជ្យដែលមានតែនាមរបស់សុខោទ័យចោលទៅ។
ព្រះនាងគឺជាក្សត្រីនៃហង្សាវត្តីអស់រយៈកាល ២៥ ឆ្នាំ ចាប់ពី១៣២៣ ដល់ ១៣៤៨។ ព្រះនាងបានសោយទិវង្គត រ. ឆ្នាំ១៣៦៣ គឺជាពេលដែលមានការបះបោរនៅមុំហ៍កំពុងចាប់ផ្ដើមដែរ។
បឋមសិក្សា មាតុភូមិ
ប្រវត្តិសាលា សាលាអនុវិទ្យាល័យសិត្បូបង្កេីតឡេីងក្នុងឆ្នាំ ទីតាំង និងអគារ មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិកំពង់ព្រីង ឃុំសិត្បូ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
ថ្នាក់ទី១ ង
កីឡា សកម្មភាពសាលាផ្សេង បុណ្យសាលា លោកធ្វើការនៅឃុំបញ្ចូលទិន្នន័យផង បុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរ
បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ
ផាយអូនា​ 10
ផាយអូនា 10 (មានឈ្មោះដើមថា ផាយអូនាហ្អិប) ជាយន្តអាវកាស
ហ្មជ័យ
ចៅពញាជ័យ តាមរាជពង្សាវតារ កាល ឆ្នាំគ.ស. ១៥១៦ ក្រោយថ្ងៃធ្វើបុណ្យឧទ្ទិសកុសលជូនខ្មោចពញាពេជ្រ នោះក្នុងពេលព្រឹក មានមនុស្សម្នាក់ឈ្មោះហ្មជ័យ យកដំរីភ្លុកមួយកំពស់ ៦ ហត្ថ ១២ ធ្នាប់ មានរូបល្អបរិសុទ្ធមកក្រាបទូលថ្វាយព្រះចន្ទរាជា។ ដំរីនោះ មានកិរិយាប្រពៃក្រៃលែងជាងដំរីទាំងពួង សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចទ្រង់សព្វព្រះទ័យណាស់ ទុកដំរីនោះជាព្រះទីនាំងតាំងខ្នាន់នាមជា "ព្រះពិជ័យគជា" តាមឈ្មោះហ្ម និងតាមជាតិដំរី។ ទ្រង់តាំងហ្មជ័យ នោះជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្រក្រងរួចហើយស្ដេចយាងទៅឯមុនព្រះពន្លា។ លុះឃើញអ្នកមុខអ្នកការបណ្ដារាស្ត្រនាំ ដំរី សេះ មកក្រាបបង្គំទូលថ្វាយខ្លះមួយ ខ្លះពីរ ស្ដេចទទួលបានដំរី ៣៥ សេះ ៣០។ ទ្រង់មានព្រះអំណរណាស់ ស្ដេចប្រោសព្រះរាជទាន រង្វាន់ជាមាសប្រាក់ និង យសសក្ដិ ដល់ជនជាម្ចាស់ដំរី ម្ចាស់សេះ ដែលថ្វាយព្រះអង្គ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញាសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកនៃមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រក្រង
ស្វាយជ្រុំ (អសង្ស័យកម្ម)
ស្វាយជ្រុំ អាចសំដៅទៅលើ៖
ស្រែន្យសេនាឫទ្ធីជ័យ
ចៅពញាស្រែន្យសេនា​ឫទ្ធីជ័យ (ចៅពញា ជាស័ក្ដិ ស្រែន្យសេនា ជាយស ឫទ្ធីជ័យ ជាឈ្មោះ) ជាចៅហ្វាយស្រុកខែត្រលង្វែក កាលជំនាន់ព្រះបាទស្រីជេដ្ឋា។
ប្រវត្តិ និង ការងារ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រែន្យសេនានៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រលង្វែក
សាសនសុភាសិត
អប្បមាទញ្ញ មេធាវី ធនំ សេដ្ឋំ រក្ខតិ
អំពីសៀវភៅសាសនសុភាសិត
សៀវភៅ "សាសនសុភាសិត ភាគ ១ និង ភាគ ២" ត្រូវបានគណៈកម្មធម្មវិន័យរៀបរៀង ក្រោមព្រះបរមរាជូបត្ថម្ភសម្រាប់សាលាធម្មវិន័យថ្នាក់ត្រី និង ថ្នាក់ទោ ផ្សាយចេញពីពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ក្រោមការជ្រោមជ្រែងនៃក្រសួងធម្មការ នៅព.ស. ២៤៩៥ (គ.ស. ១៩៥៣) ។
អារម្ភកថា
សាសនសុភាសិតភាគ២នេះមានសេចក្ដីជ្រាលជ្រៅបន្ដិចជាងភាគ១ យើងបានដកស្រង់ពីក្នុងអាគតដ្ឋានផ្សេងៗ ដូចមានចង្អុលឈ្មោះគម្ពីរជាភស្តុតាងស្រាប់ យកមករៀបរៀងឲ្យសមល្មមដល់ឋានៈនៃអ្នករៀនធម្មៈថ្នាក់ទោ។អ្នកសិក្សាធម្មៈ កាលបើបានទន្ទេញគោលធម៌ទាំងនេះចាំស្ទាត់ហើយ ក៏នឹងអាចយល់សេចក្ដីយ៉ាងច្បាស់លាស់បាន ដោយសារបានស្ដាប់ពាក្យពន្យល់របស់ធម្មាចារ្យ ដែលស្រាវជ្រាវយកសេចក្ដីពិស្ដារអំពីគម្ពីរផ្សេងៗមកពន្យល់ឬក៏ដោយសារអ្នករៀនបានមើលសៀវភៅអធិប្បាយសាសនសុភាសិត ដែលមានសេចក្ដីទូលាយល្មមយល់បាន។ កាលបើអ្នកសិក្សាធម្មៈបានរៀលដល់ថ្នាក់ទោ ដោយគ្រប់គ្រាន់ហើយ នឹងបានជាបណ្ឌិតទាំងផ្លូវធម៌នឹងផ្លូវលោក អាចតាំងខ្លួនឲ្យជាបុគ្គលគួរដល់កិច្ចការយ៉ាងកណ្ដាលបាន។ បើមានវិរិយភាពមិនរួញរាទេ គួរសិក្សាធម្មៈថ្នាក់ឯកតទៅទៀត។
សូមឲ្យការសិក្សាធម្មវិន័យលូតលាស់ចំរើតាមលំដាប់តទៅ !
២ មេសា ២៤៩៥ ១៩៥២
គណៈកម្មការធម្មវិន័យ
អត្តវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីខ្លួន”
១- អត្តទត្ថំ បរត្ថេន ពហុនាបិ ន ហាបយេ
អត្តទត្ថបកិញ្ញាយ សទត្ថបសុតោ សិយា ។
បុគ្គលមិនគួរធើ្វប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ឲ្យសាបសូន្យដោយច្រើនព្រោះប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ ដឹងច្បាស់ប្រយោជន៍របស់ខ្លួនហើយគប្បីខ្វល់ខ្វាយក្នុងប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ។
(ខុ. ធ.)
២- អត្តានញ្ចេ តថា កយិរា យថញ្ញមនុសាសតិ
សុទន្តោ វត ទមេថ អត្តាហិ កិរ ទុទ្ទមោ។
៣- អត្តានញ្ចេ តថា កយិរា យថញ្ញមនុសាសតិ
បើបុគ្គលប្រៀនប្រដៅអ្នកដទៃយ៉ាងណា គប្បីធើ្វខ្លួនយ៉ាងនោះ ទាល់តែទូន្មានខ្លួនល្អសិន សឹមទូន្មានអ្នកដទៃ លោកថាខ្លួនហ្នឹងហើយដែលបុគ្គលទូន្មានបានដោយកម្រ ។
៤- អត្តានមេវ បឋមំ បដិរូបេ និវេសយេ
អថញ្ញមនុសាសេយ្យ ន កិលិស្សេយ្យបណ្ឌិតោ ។
បណ្ឌិតគួរតាំងខ្លួនក្នុងគុណដ៏សមគួរជាមុនសិន សឹមប្រៀនប្រដៅអ្នកដទៃជាខាងក្រោយ ទើបមិនសៅហ្មង ។
អប្បមាទវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីការមិនប្រមាទ”
៤- អប្បមត្តោ បមត្តេសុ សុត្តេសុ ពហុជាគរោ
អពលស្សំវ សីឃស្សោ ហិត្វា យាតិ សុមេធសោ ។
កាលពួកសត្វប្រមាទ អ្នកមានប្រាជ្ញាល្អមិនប្រមាទ កាលពួកសត្វដេកលក់ ក៏ភ្ញាក់រលឹកច្រើន តែងលះ (មនុស្សល្ងង់) ហើយទៅ ដូចសេះលឿន បោលផ្ដាច់សេះដែលមានកម្លាំងខ្សោយ ។
(ខុ. ធ.)
៥- ឧដ្ឋានវតោសតីមតោ សុធិកម្មស្ស និសម្មការិនោ
សញ្ញតស្ស ធ ធម្មជីវិនោ អប្បមត្តស្សយសោភិវឌ្ឍតិ ។
យសតែងចំរើនដល់អ្នកមានព្យាយាមរវៀសរវៃ១ អ្នកមានស្មារតី១ អ្នកមានការងារស្អាត១ អ្នកមានប្រក្រតីពិចារណារួចទើបធើ្វ១ អ្នកប្រុងប្រយ័ត្ន១អ្នកមានប្រក្រតីរស់នៅដោយធម៌១ អ្នកមិនប្រមាទ១ ។
៦- មា បមាទមនុយុញ្ឆេថ មា កាមរតិសន្តវំ
អប្បមត្តោ ហិ ឈាយន្តោ បប្បោតិ វិបុលំ សុខំ
អ្នកទាំងឡាយចូរកុំប្រកបរឿយៗ នូវសេចក្ដីប្រមាទ ចូរកុំធើ្វនូវសេចក្ដីស្និទ្ធស្នាលដោយតម្រេកក្នុងកាម ព្រោះអ្នកមិនប្រមាទកាលពិនិត្យមើលតែងដល់នូវសុខដ៏ទូលាយ ។
កម្មវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយពីកម្ម”
៧- អតិសីតំ អតិឧណ្ហំ អតិសាយមិទំ អាហុ
ឥតិ វិស្សដ្ឋកម្មន្ដេ អត្ថា អច្ចេន្តិ មាណវេ ។
ប្រយោជន៍ទាំងឡាយ តែងកន្លងពួកមាណពដែលលះការងារចោលដោយអាងថា ៖ “នេះត្រជាក់ណាស់ ក្ដៅណាស់ ល្ងាចណាស់ហើយ” ។
ទី. បាដិ.
៨- អថ ចាចានិ កម្មានិ ករំ ពាលោ ន ពុជ្ឈតិ
សេហិ កម្មេហិ ទុម្មេនោ អគ្គិទឌ្ឍោវ តប្បតិ។
ជនពាលឥតប្រាជ្ញា កាលធើ្វនូវអំពើអាក្រក់ក៏មិនដឹងច្បាស់ តែងក្ដៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ព្រោះអំពើរបស់ខ្លួន ដូចត្រូវភ្លើងឆេះ ។
(ខុ. ធ.)
៩- យាទិសំ វប្បតេ ពីជំ តាទិសំ លកតេ ផលំ
កល្យាណការី កល្បាណំ ចាបការិ ច ចាបកំ។
បុគ្គលសាបព្រោះពូជបែបណា រមែងបានផ្កាផ្លែបែបនោះ អ្នកធើ្វអំពើល្អរមែងបានផលល្អ អ្នកធើ្វអំពើអាក្រក់ រមែងបានផលអាក្រក់ ។
(សំ. ស.)
១០- យោ បុព្វេ កតកល្យាណោ កតត្តោ មនុពុជ្ឈតិ
អត្ថា តស្ស បវឌ្ឍន្តិ យេ ហោន្តិ អភិបត្ថិតា ។
អ្នកណាដែលអ្នកដទៃធើ្វសេចក្ដីល្អ ធើ្វប្រយោជន៍ឲ្យក្នុងកាលមុន តែមិនដឹងច្បាស់ (នូវឧបការៈរបស់គេ) ប្រយោជន៍ណាមួយ ដែលអ្នកនោះចង់បាន ប្រយោជន៍ទាំងនោះ រមែងវិនាស ។
(ខុ. ជា. សត្តក)
១១- យោ បុព្វេ កតកល្យណោ កតត្តោ មនុពុជ្ឈតិ
អ្នកណាដែលអ្នកដទៃធើ្វសេចក្ដីល្អ ធើ្វប្រយោជន៍ឲ្យក្នុងកាលមុនរមែងដឹងច្បាស់ (នូវឧបការៈរបស់គេ) បាន ប្រយោជន៍ណាមួយដែលអ្នកនោះចង់បាន ប្រយោជន៍ទាំងនោះ រមែងចំរើន ។
១២- យោ បុព្វេ ករណីយានិ បច្ឆា សោ កាតុមិច្ឆតិ
វរុណកជ្ឋំ កញ្ជេវ ស បច្ឆា អនុតប្បតិ ។
អត្តវគ្គ
២៤- អត្តានំ ន បរិច្ចជេ
បុរសមិនគប្បីលះបង់នូវខ្លួន
(សំ. ស.)
២៥- អត្តានំ នាតិវត្តេយ្យ
បុគ្គលមិនគួរប្រព្រឹត្តហួសខ្លួន
ខុ. ជា. តឹស.
២៦- អត្តទត្ថំ បរត្ថេន ពហុនាបិ ន ហាបយេ
បុគ្គល កុំគប្បីធ្វើប្រយោជន៍ខ្លួនឲ្យវិនាសព្រោះប្រយោជន៍របស់អ្នកដទៃសូម្បីច្រើន។
(បិ.៥២.ទំ.៥៧)
២៧- អត្តានព្ចោ បិយំ ជញ្ញា ននំ បាបេន សំយុជេ
ខណ្ឌសែនសុខ
សែនសុខ គឺជាខណ្ឌរដ្ឋបាលមួយនៃភ្នំពេញ កម្ពុជា។ កាលនៅឆ្នាំ២០០៨ ខណ្ឌមានប្រជាជន១៤៧ ៩៦៧នាក់។ ខណ្ឌនេះដើមឡើយជាទឹកដីនៃខេត្តកណ្ដាល។ វាត្រូវបានបែងចែកទៅជា ៦សង្កាត់ ភ្នំពេញថ្មី ទឹកថ្លា ឃ្មួញ ក្រាំងធ្នង់​ អូរបែកក្អម និង គោកឃ្លាំង។ ខណ្ឌមានមន្ទីរពេទ្យសកលវិទ្យាល័យអន្តរជាតិសែនសុខ។
សាសនសុភាសិត
អត្តវគ្គ
តិះដៀលខ្លួនឯងដោយហេតុណា មិនគួរធើ្វហេតុនោះឡើយ
ខុ. សុ.
អប្បមាទវគ្គ
២៩- អប្បមាទោ អមតំ បទំ
សេចក្ដីមិនប្រមាទ ជាផ្លូវមិនស្លាប់
បិ.៥២.ទំ.២៥, ខុ. ជា. តឹស.
៣០- អប្បមាទញ្ច មេធាវី ធនំ សេដ្ឋំវ រក្ខតិ
អ្នកប្រាជ្ញតែងរក្សាសេចក្ដីមិនប្រមាទ ដូចគេរក្សាទ្រព្យដ៏ប្រសើរបំផុត
៣១- អប្បមាទំ បសំសន្តិ
បណ្ឌិតទាំងឡាយតែងសរសើរសេចក្ដីមិនប្រមាទ
ខណ្ឌសែនសុខ
រដ្ឋបាល
ផែនទីទឹកដីខណ្ឌកាលពីមុន|right|thumb|300px
សាសនសុភាសិត
អប្បមាទវគ្គ
ខុ. ធ, ស. ស, អង្គ. បញ្ចក, ខុ. ឥតិ.
៣២- អប្បមាទេ បមោទន្តិ
បណ្ឌិតទាំងឡាយ តែងរីករាយក្នុងសេចក្ដីមិនប្រមាទ
៣៣- អប្បមត្តា ន មីយន្តិ
អ្នកមិនប្រមាទ ឈ្មោះថាមិនស្លាប់
ខុ. ធ, ខុ. ជា. តឹស.
ខណ្ឌសែនសុខ
ឯកសារយោង
សែនសុខ
សាសនសុភាសិត
អប្បមាទវគ្គ
អ្នកមិនប្រមាទចេះសង្កេតពិនិត្យ តែងដល់នូវសុខដ៏ទូលាយ
ខុ. ធ, ម. ម, សំ. ស, ខុ. ថេរ.
៣៥- អប្បមត្តោ ឧភោ អត្ថេ អធិគ្គណ្ហាតិ បណ្ឌិតោ
បណ្ឌិតអ្នកមិនប្រមាទ រមែងបានទទួលប្រយោជន៍ទាំងពីរ
សំ. ស, អង្គ. បញ្ចក., ខុ. ឥតិ.
អ្នកទាំងឡាយ ចូរញ៉ាំងសេចក្ដីមិនប្រមាទឲ្យដល់ព្រម
ទី. មហា., សិ. ស.
៣៧- អប្បមាទរតា ហោថ
អ្នកទាំងឡាយ ចូរជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសេចក្ដីមិនប្រមាទ
កម្មវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីកម្ម (អំពើ)”
៣៨- កម្មំ សត្តេ វិភជតិ យទិទំ ហីនប្បណីតតាយ
កម្មតែងចែកសត្វទាំងឡាយ ឲ្យថោកទាបនឹងថ្លៃថ្លា
ម. ឧ.
៣៩- យំ កិញ្ចិ សិថិលំ កម្មំ ន តំ ហោតិ មហប្ផលំ
កម្មណាមួយធូរថយ កម្មនោះមិនមានផលច្រើនឡើយ
៤០- សានិ កម្មានិ នយន្តិ ទុគ្គតឹ
អកុសលកម្មទាំងឡាយរបស់ខ្លួន តែងនាំទៅកាន់ទុគ្គតិ
៤១- សុករំ សាធុនា សាធុ
កម្មល្អមនុស្សល្អធើ្វបានដោយងាយ
៤២- សាធុ បាបេន ទុក្ករំ
កម្មល្អមនុស្សអាក្រក់ធើ្វបានដោយកម្រ
វិ. ចុល., ខុ. ឧ.
៤៣- អកតំ ទុក្កដំ សេយ្យោ
អំពើអាក្រក់ដែលគេមិនធើ្វ ល្អជាង
(ខុ. ធ.), (សំ. ស.)
៤៤- បច្ចា តប្បតិ ទុក្កដំ
(សំ. ស.), (ខុ. ធ.)
៤៥- កតញ្ច សុកតំ សេយ្យោ
អំពើល្អដែលគេធើ្វហើយ ឈ្មោះថាល្អជាង
៤៦- ន តំ កម្មំ កតំ សាធុ យំ កត្វា អនុតប្បតិ
គេធើ្វកម្មណាហើយក្ដៅរោលរាល ខាងក្រោយ
កម្មដែលគេធើ្វហើយនោះមិនល្អទេ
សំ. ស,. (ខុ. ធ.)
៤៧- តញ្ច កម្មំ កតំ សាធុ យំ កត្វា នានុតប្បតិ
គេធើ្វកម្មណាហើយមិនក្ដៅរោលរាលខាងក្រោយ
កម្មដែលគេធើ្វហើយនោះឯងជាកម្មល្អ
៤៨- សុករានី អសាធូនិ អត្តនោ អហិតានិ ច
កម្មមិនល្អ នឹងកម្មមិនជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន មនុស្សអាក្រក់ធើ្វបានងាយ
៤៩- យំ វេ ហិតញ្ច សាធុញ្ច តំ វេ បរមទុក្ករំ
កម្មណាជាប្រយោជន៍ផង ល្អផង កម្មនោះឯងគេធើ្វបានដោយលំបាកក្រៃពេក
៥០- ន ហិ តំ សុលភំ ហោតិ សុខំ ទុក្កដការិនា
អ្នកធើ្វអាក្រក់ហើយ មិនងាយនឹងបានសេចក្ដីសុខនោះឡើយ
៥១- កល្យាណការី កល្យាណំ បាបការី ច បាបកំ
អ្នកធើ្វកម្មល្អ បានល្អ អ្នកធើ្វកម្មអាក្រក់ បានអាក្រក់
(សំ. ស.), ខុ. ជា. ទុក.
៥២- កម្មុនា វត្តតី លោកោ
សត្វលោកតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមកម្ម
ម. ម,. ខុ. សុ.
៥៣- បដិកច្ចេវ តំ កយិរា យំ ជញ្ញា ហិតមត្តនោ
ដឹងថាកម្មណាជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន គួរប្រញាប់ប្រញាល់ធើ្វនូវកម្មនោះឲ្យបានមុនគេ
៥៤- កយិវា ចេ កយិរាថេនំ
(សំ. ស.), ខុស. ធ.
៥៥- ករេយ្យ វាក្យំ អនុកម្បកានំ
គួរធើ្វតាមពាក្យរបស់អ្នកអនុគ្រោះទាំងឡាយ
ឧ. ជា. ទសរា.
៥៦- កិច្ចានុកុព្វស្ស ករេយ្យ កិច្ចំ
គប្បីធើ្វកិច្ចដល់អ្នកជួយធើ្វកិច្ច
ខុ. ជា. ទសក.
៥៧- នានត្ថកាមស្ស ករេយ្យ អត្ថំ
មិនត្រូវធើ្វប្រយោជន៍ ដល់អ្នកប្រាថ្នាសេចក្ដីវិនាសឡើយ
កិលេសវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីកិលេស (គ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត)”
៥៨- សង្កប្បរាគោ បុរិសស្ស កាមោ
រាគៈដែលកើតឡើងព្រោះតម្រិះ ជាកាមរបស់បុរស
(សំ. ស.), អង្គ. ធក្ក.
៥៩- ន សន្តិ កាមា មនុជេសុ និច្ចា
កាមទាំងឡាយដ៏ទៀងទាត់ ក្នុងពួកមនុស្សមិនមានឡើយ
(សំ. ស.)
សេចក្ដីឆ្អែតដោយកាមទាំងឡាយមិនមានក្នុងលោកឡើយ
ម. ម,. ខុ. ថេរ.
សេចក្ដីឆ្អែតក្នុងកាមទាំងឡាយ ដោយភ្លៀងគឺកហាបណៈមិនមានឡើយ
(ខុ. ធ.), ខុ. ជា. គិត.
៦២- នត្ថិ កាមា បរំ ទុក្ខំ
ខុ. ជា. ឯកាទសក.
៦៣- នត្ថិ តណ្ហាសមា នទី
នទីស្មើដោយតណ្ហាមិនមាន
(ខុ. ធ.)
៦៤- ឥច្ចា លោកស្មិ ទុជ្ជហា
ឥច្ចា គេលះបង់បានដោយកម្រក្នុងលោក
៦៥- ឥច្ឆា ហិ អនន្តគោចរា
មែនពិត ឥច្ឆា មានគោចររកទីបំផុតគ្មាន
ខុ. ជា. ទុក.
៦៦- ឥច្ឆា នរំ បរិកស្សតិ
៦៧- នត្ថិ រាគសមោ អគ្គិ
ភ្លើងស្មើដោយរាគៈមិនមាន
៦៨- លោកភោ ធម្មានំ បរិបន្ថោ
សេចក្ដីលោភជាអន្តរាយដល់កុសលធម៌ទាំងឡាយ
៦៩- អតិលោភោ ហិ បាបកោ
សេចក្ដីលោភលន់ជាបាបពិត
វិ. ភិ., ខុ. ជា ឯក.
៧០- នត្ថិ មោហសមំ ជាលំ
បណ្ដាញស្មើដោយមោហៈមិនមាន
៧១- ភិយ្យោ ច កាមេ អភិបត្ថយន្តិ
អ្នកបរិភោគកាម រឹងរឹតតែប្រាថ្នានូវកាមទាំងឡាយ
ម. ម., ខុ. ថេរ.
៧២- ឧនា វ ហុត្វាន ជហន្តិ ទេហំ
ម ម ខុ ថេរ.
៧៣- ភោគតណ្ហាយ ទុម្មេធោ ហន្តិ អញ្ញេវ អត្តនំ
ព្រោះចំណង់ក្នុងភោគៈ ទើបមនុស្សល្ងង់ សម្លាប់ខ្លួនឯងដូចសម្លាប់អ្នកដទៃ
៧៤- អវិជ្ជានិវុតា បោសា
សត្វទាំងឡាយសុទ្ធតែត្រូវអវិជ្ជាបិទបាំង
វិ. ចុល., អង្គ. ចតុក្ក.
កោធវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសេចក្ដីក្រោធ”
៧៥- ន ហិ សាធុ កោធោ
សេចក្ដីក្រោធមិនល្អសោះឡើយ
ខុ. ជា. ធក្ក.
៧៦- កោធោ សត្ថមលំ លោកេ
សេចក្ដីក្រោធ ទុកដូចជាច្រែះសស្រ្តាក្នុងលោក
(សំ. ស.)
៧៧- អនត្ថជននោ កោធោ
សេចក្ដីក្រោធ បង្កនូវសេចក្ដីវនាស
អង្គ. សត្តក.
៧៨- កោធោ ចិត្តប្បកោបនោ
សេចក្ដីក្រោធ ធើ្វចិត្តឲ្យកំរើក
៧៩- អន្ធតមំ តទា ហោតិ យំ កោធោ សហតេ នរំ
ងងឹតខ្លាំងរមែងមានក្នុងកាលនោះ
អង្គ. សត្តក., ខុ. មហា.
៨០- អប្បោ ហុត្វា ពហុ ហោតិ វឌ្ឍតេ សោ អខន្តិជោ
សេចក្ដីក្រោធនោះ កើតព្រោះសេចក្ដីមិនអត់ធន់ តែងចំរើនឡើង
ទោះបីតិចក៏ទៅជាច្រើនបាន
ខុ. ជា. ទសក.
៨១- កោធោ ទុម្មធគោចរោ
សេចក្ដីក្រោធ ជាគោចររបស់មនុស្សល្ងង់
៨២- ទោសោ កោធសមុដ្ឋានោ
ទោសៈមានសេចក្ដីក្រោធជាសមុដ្ឋាន(ទីកើត)
៨៣- នត្ថិ ទោសសមោ គហោ
ការចាប់ស្មើដោយទោសៈមិនមាន
(ខុ. ធ.)
៨៤- នត្ថិ ទោសសមោ កលិ
កំហុសស្មើដោយទោសៈមិនមាន
៨៥- កោធំ ឃត្វា សុខំ សេតិ
សម្លាប់សេចក្ដីក្រោធបាន តែងនៅជាសុខ
៨៦- កោធំ ឃត្វា ន សោចតិ
សម្លាប់សេចក្ដីក្រោធបាន មិនសោកឡើយ
៨៧- កោធាភិភូតោ កុសលំ ជហាតិ
បុគ្គលត្រូវសេចក្ដីក្រោធគ្របសង្កត់ តែងលះបង់នូវកុសល
៨៨- កោធនោ ទុព្វណ្ណោ ហោតិ
អ្នកក្រោធជាអ្នកមានសម្បុរអាក្រក់
៨៩- ទុក្ខំ សយតិ កោធនោ
មនុស្សក្រោធតែងនៅជាទុក្ខ
៩០- អថោ អត្ថំ គហេត្វាន អនត្ថំ បដិបជ្ជតិ
មនុស្សក្រោធកាន់យកប្រយោជន៍ហើយ ប្រតិបត្តិការមិនជាប្រយោជន៍ទៅវិញ
៩១- កោធាភិតោ បុរីសោ ធនជានឹ និគច្ឆតិ
បុរសត្រូវសេចក្ដីក្រោធគ្របសង្គត់ តែងដល់នូវសេចក្ដីវិនាសទ្រព្យ
៩២- កោធសម្មទសម្មត្តោ អាយសក្យំ និគច្ឆតិ
អ្នកស្រវឹងស៊ប់ដោយសេចក្ដីក្រោធ តែងដល់នូវភាពជាអ្នកឥតយសស័ក្តិ
៩៣- ញាតិមិត្តា សុហជ្ជាច បរិវជ្ជេន្តិ កោធនំ
ញាតិមិត្រនឹងសំឡាញ់ទាំងឡាយ តែងចៀសវាងនូវបុគ្គលហៃក្រោធ
៩៤- កុទ្ធោ អត្ថំ ន ជានាតិ
អ្នកក្រោធ តែងមិនដឹងនូវអត្ថ
អ្នកក្រោធ រមែងមិនឃើញនូវធម៌
៩៦- យំ កុទ្ធោ ឧបរោធេតិ សុករំ វិយ ទុក្ករំ
បុគ្គលក្រោធបំផ្លាញនូវរបស់ណាដែលគេលំបាកធើ្វ របស់ដែលគេលំបាកធើ្វនោះហាក់ដូចជាងាយធើ្វ
៩៧- បច្ឆា សោ វិគតេ កោធេ អគ្គិទឌ្ឍោវ តប្បតិ
ខាងក្រោយ កាលសេចក្ដីក្រោធរលត់បាត់ហើយ អ្នកក្រោធ
នោះតែក្ដៅក្រហាយ ដូចត្រូវភ្លើងឆេះ
៩៨- កោធេន អភិតូតស្ស ន ទីបំ ហោតិ កិញ្ចិនំ
បុគ្គលត្រូវសេចក្ដីក្រោធគ្របសង្កត់ហើយ ឥតមាន
ទីពឹងតិចតួចឡើយ
អង្គ. សគ្គក.
៩៩- ហន្តិ កុទ្ធោ សមតរំ
អ្នកក្រោធតែងសម្លាប់មាតារបស់ខ្លួនបាន (ហ៊ានសម្លាប់ម្ដាយរបស់ខ្លួនបានឥតញញើត)
១០០- កោធជាតោ បរាភវោ
១០១- កោធំ ទមេន ឧច្ឆិន្ទេ
បុគ្គលគប្បីកាន់នូវសេចក្ដីក្រោធ ដោយការទូន្មានចិត្ត
១០២- កោធំ បញ្ញាយ ឧច្ឆិន្ទេ
បុគ្គលគប្បីកាត់នូវសេចក្ដីក្រោធ ដោយបញ្ញា
១០៣- មា កោធស្ស វសំ គមិ
កុំលុះអំណាចនៃសេចក្ដីក្រោធឡើយ
ខុ. ជា. ទសក
ខន្តិវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីខន្តី (អំណត់ ឬសេចក្ដីអត់ធន់)”
១០៤- ខន្តិ បរមំ តបោ តីតិក្ខា
១០៥- ខន្តិ ហិតសុខាវហា
សេចក្ដីអត់ធន់ ជាគុណជាតិនាំមកនូវប្រយោជន៍នឹងសេចក្ដីសុខ
ភា. ភា.
១០៦- ខន្តិ ធីរស្សលង្ការោ
សេចក្ដីអត់ធន់ជាគ្រឿងប្រដាប់របស់អ្នកប្រាជ្ញ
១០៧- ខន្តិ តបោ តបស្សិនោ
សេចក្ដីអត់ធន់ ជាតបៈរបស់អ្នកមានព្យាយាម
១០៨- ខន្តិ ពលំ វ យតីនំ
សេចក្ដីអត់ធន់ ជាកម្លាំងរបស់អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ទាំងឡាយ
១០៩- ខន្តិពលា សមណព្រាហ្មណា
សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយមានសេចក្ដីអត់ធន់ជាកម្លាំង
អង្គ. អដ្ឋក.
១១០- បិយោ ទេវមនុស្សានំ មនាបោ ហោតិ ខន្តិកោ
អ្នកមានសេចក្ដីអត់ធន់ជាទីស្រឡាញ់ពេញចិត្តនៃទេវតានឹងមនុស្សទាំងឡាយ
ចិត្តវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីចិត្ត”
១១១- ចិត្តេ សង្កិលិដ្ឋេ ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា
កាលបើចិត្តសៅហ្មងហើយទុគ្គតិក៏កើតប្រាកដ (បើទុកជាមិនចង់បាន ក៏គង់តែនឹងបានពុំខាន)
ម. ម.
១១២- ចិត្តេ អសង្កិលិដ្ឋេ សុគតិ បាដិកង្ខា
កាលបើចិត្តមិនសៅហ្មងហើយ សុគតិក៏កើតប្រាកដ (បើទុកជាមិនចង់បានក៏គងនឹងបានពុំខាន)
១១៣- ចិត្តេន នីយតិ លោកោ
សត្វលោកដែលត្រូវតែចិត្តដឹកនាំទៅ
(សំ. ស.)
១១៤- ចិត្តស្ស ទមថោ សាធុ
ការទូន្មានចិត្ត ជាការប្រពៃ
១១៥- ចិត្តិ ទន្តំ សុខាវហំ
ចិត្តដែលគេទូន្មានបានហើយនាំសុខមកឲ្យ
(ខុ. ធ.)
១១៦- ចិត្តំ គុត្តំ សុខាវហំ
ចិត្តដែលគេគ្រប់គ្រងហើយនាំសុខមកឲ្យ
អ្នកប្រព្រឹត្តតាមអំណាចចិត្តរមែងលំបាក
ខុ. ជា. ទុក.
១១៨- ចិត្តំ អត្តនោ ឧជុកមកំសុ
បណ្ឌិតទាំងឡាយ បានធើ្វចិត្តរបស់ខ្លួនឲ្យត្រង់ហើយ
១១៩- សចិត្តបរិយាយកុសលា ភវេយ្យុំ
បុគ្គលទាំងឡាយគប្បីជាអ្នកឈ្លាសក្នុងបរិយាយនៃចិត្តរបស់ខ្លួន
អង្គ. ទសក.
១២០- តេលបត្តំ យថា បរិហរេយ្យ ឯវំ សចិត្តមនុរក្ខេ
បុគ្គលគប្បីរក្សាចិត្តរបស់ខ្លួន ដូចជាគេរក្សាភាជន៍ដែលពេញដោយប្រេង
ខុ. ជា. ឯក.
១២១- សចិត្តមនុរក្ខថ
អ្នកទាំងឡាយចូរតាមរក្សាចិត្តរបស់ខ្លួន
១២២- ចិត្តំ រក្ខេថ មេធាវី
អ្នកមានប្រាជ្ញា គប្បីរក្សានូវចិត្ត
១២៣- យតោ យតោ ច បាបកំ តតោ តោ មនោ និវារយេ
បើបាបកើតអំពីអារម្មណ៍ណាៗ បុគ្គលគប្បីហាមចិត្តចាកអារម្មណ៍នោះៗ
ជយវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីជំនះ”
១២៤- ជយំ វេរំ បសវតិ
រចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលព្រៃឈើកម្ពុជា
រចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលព្រៃឈើកម្ពុជា មានប្រធានរដ្ឋបាលព្រៃឈើជាថ្នាក់កំពូល ក្នុងនោះត្រូវបែងចែកជាការិយាល័យ (ការិ.) វិទ្យាស្ថាន មជ្ឈមណ្ឌល និង ឧទ្យានសួនសត្វ ក្រៅពីនោះនៅតាមថ្នាក់មូលដ្ឋានមាន អធិការដ្ឋានរដ្ឋបាលព្រៃឈើ (អធិការដ្ឋាន រ.ប.ព.ឈ.) បែងចែកបន្តទៅជា ខណ្ឌរដ្ឋបាលព្រៃឈើ (ខណ្ឌរ.ប.ព.ឈ.) បន្ទាប់មក ផ្នែករដ្ឋបាលព្រៃឈើ (ផ្នែករ.ប.ព.ឈ.) ចុងក្រោយបង្អស់គឺ សង្កាត់រដ្ឋបាលព្រៃឈើ។
សាសនសុភាសិត
ជយវគ្គ
អ្នកឈ្នះរមែងជួបប្រទះនូវពៀវ
(សំ. ស.), (ខុ. ធ.)
១២៥- សព្វទានំ ធម្មទានំ ជិនាតិ
ធម្មទានរមែងឈ្នះនូវទានទាំងពួង
(ខុ. ធ.)
រសធម៌រមែងឈ្នះនូវរសទាំងអស់
១២៧- សព្វរតឹ ធម្មរតិ ជិនាតិ
សេចក្ដីត្រេកអរក្នុងធម៌ រមែងឈ្នះអំណរទាំងអស់
រចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលព្រៃឈើកម្ពុជា
ផ្នែករដ្ឋបាលព្រៃឈើ
ផ្នែករដ្ឋបាលព្រៃឈើស្ថិតនៅក្រោមចំណុះនៃខណ្ឌរដ្ឋបាលព្រៃឈើ ហើយវាត្រូវបានបែងចែកបន្តទៅជាសង្កាត់តូចៗបន្ថែមទៀត។
សាសនសុភាសិត
ជយវគ្គ
១២៨- តណ្ហក្ខយោ សព្វទុក្ខំ ជិនាតិ
ការអស់តណ្ហា រមែងឈ្នះនូវទុក្ខទាំងពួង
រចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលព្រៃឈើកម្ពុជា
សង្កាត់រដ្ឋបាលព្រៃឈើ
សង្កាត់រដ្ឋបាលព្រៃឈើជាបំណែងចែកថ្នាក់ក្រោមបង្អស់នៃរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលព្រៃឈើរបស់កម្ពុជា។
សាសនសុភាសិត
ជយវគ្គ
១២៩- ន តំ ជិតំ សាធុ ជិតំ យំ ជិតំ អវជិយ្យតិ
ជំនះណាត្រឡប់ចាញ់វិញ ជំនះនោះជាជំនះមិនល្អឡើយ
ខុ. ជា. ឯក.
១៣០- តំ ខោ ជិតំ សាធុ ជិតំ យំ ជិតំ នាវជិយ្យតិ
ជំនះណាមិនត្រឡប់ចាញ់វិញ ជំនះនោះឯងជាជំនះល្អ
១៣១- អក្កោធេន ជិនេ កោធំ
បុគ្គលគប្បីឈ្នះនូវមនុស្សក្រោធ ដោយការមិនក្រោធ
ខុ. ធ,. ខុ. ជា. ទុក.
បុគ្គលគប្បីឈ្នះមនុស្សមិនល្អ ដោយសេចក្ដីល្អ
១៣៣- ជិនេ កទរិយំ ទានេន
បុគ្គលគប្បីឈ្នះមនុស្សកំណាញ់ស្វិតស្វាញ ដោយការឲ្យ
ទានវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីទាន (អំណោយ)”
១៣៥- ទានញ្ច យុទ្ធញ្ច សមានមាហុ ប្រែ លោកពោលថា ទាននឹងចំបាំងស្មើគ្នា
(សំ. ស.), ខុ. ជា. អដ្ឋក.
១៣៦- នត្ថិ ចិត្តេ បសន្នម្ហិ អប្បកា នាម ទក្ខិណា
កាលបើចិត្តជ្រះថ្លាហើយ ទក្ខិណាទានមិនឈ្មោះថាតិចតួចឡើយ
១៣៧- វិចេយ្យ ទានំ សុគតប្បសត្ថំ
ការពិចារណាហើយឲ្យ ព្រះសុគតទ្រង់សរសើរ
(សំ. ស.), ខុ. ជា. អដ្ឋក., ខុ. បេត.
១៣៨- ពាល ហវេ នប្បសំបន្តិ ទានំ
បុគ្គលពាលទាំងឡាយ មិនសរសើរនូវទានឡើយ
(ខុ. ធ.)
១៣៩- ទទំ មិត្តានិ គន្ថតិ
អ្នកឲ្យ រមែងចងពួកមិត្របាន
(សំ. ស.)
១៤០- ទទំ បិយោ ហោតិ ភជន្តិ នំ ពហូ
អ្នកឲ្យរមែងជាទីស្រឡាញ់ មនុស្សទាំងឡាយច្រើនតែងរាប់រកនូវអ្នកឲ្យនោះ
អង្គ. បញ្ចក.
១៤១- ទទមានោ បិយោ ហោតិ
អ្នកឲ្យ រមែងជាទីស្រឡាញ់ (នៃជនដទៃ)
១៤២- សុខស្ស ទាតា មេធាវី សុខំ សោ អធិគច្ឆតិ
អ្នកមានប្រាជ្ញាជាអ្នកឲ្យនូវសេចក្ដីសុខ (ដល់អ្នកឯទៀតហើយ)លោករមែងបាននូវសេចក្ដីសុខ (នោះមកខ្លួនវិញ)
១៤៣- មនាបទាយី លភតេ មនាបំ
អ្នកឲ្យរបស់គាប់ចិត្ត រមែងបានរបស់គាប់ចិត្តវិញ
១៤៤- សេដ្ឋន្ទទោ សេដ្ឋមុបេតិ ឋានំ
អ្នកឲ្យទីឋានដ៏ប្រសើរ រមែងដល់នូវទីឋានដ៏ប្រសើរ
១៥៥- អគ្គស្ស ទាតា លភតេ បុនគ្គំ
អ្នកឲ្យវត្ថុដ៏លើស រមែងបាននូវវត្ថុដ៏លើសវិញ
បុណ្យរមែងចំរើនដល់អ្នកឲ្យ
ទី. មហា., ខុ. ឧ.
១៥៧- ទទេយ្យ បុរិសោ ទានំ
បុរសគួរឲ្យនូវទាន
ខុ. ជា. សគ្គក.
ទុក្ខវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីទុក្ខ”
១៤៨- នត្ថិ ខន្ធសមា ទុក្ខា
ទុក្ខទាំងឡាយ ស្មើដោយខន្ធមិនមាន
(ខុ. ធ.)
១៤៩- សង្ខារា បរមា ទុក្ខា
សង្ខារទាំងឡាយ ជាទុក្ខក្រៃលែង
១៥០- ទុរាវាសា ឃរា ទុក្ខា
ផ្ទះទាំងឡាយ មានការគ្រប់គ្រងមិនល្អ ជាទុក្ខ
១៥១- ទលិទ្ទិយំ ទុក្ខំ លោកេ
សេចក្ដីទ័លក្រ ជាទុក្ខ ក្នុងលោក
អង្គ. ឆក្ក.
១៥២- ឥណាទានំ ទុក្ខំ លោកេ
ការជំពាក់បំណុលគេជាទុក្ខ ក្នុងលោក
១៥៣- ទុក្ខំ អនាថោ វិហរតិ
មនុស្សឥតទីពឹង តែងនៅជាទុក្ខ
អង្គ. ទសក.
អ្នកចាញ់គេ តែងនៅជាទុក្ខ
(សំ. ស.), (ខុ. ធ.)
១៥៥- អកិញ្ចនំ នានុបតន្តិ ទុក្ខា
សេចក្ដីទុក្ខទាំងឡាយ រមែងមិនធ្លាក់តាមនូវបុគ្គលដែលឥតកង្វល់
ធម្មវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីធម៌”
១៥៦- ធម្មោ រហទោ អកទ្ទមោ
ធម៌ដូចអន្លង់ មិនមានភក់
ខុ. ជា. ឆក្ក.
១៥៧- មនោបុព្វង្គមា ធម្មា
ធម៌ទាំងឡាយ មានចិត្តជាប្រធាន
១៥៨- ធម្មោ ហិ ឥសិនំ ធជោ
ធម៌ហ្នឹងឯង ជាទង់ជ័យរបស់ឥសីទាំងឡាយ
សំ. និ,. អង្គ. ចតុក្ក, ខុ. ជា. អសីតិ.
១៥៩- សតំ ធម្មោ ទុរន្វយោ
សំ. ស, ខុ. ជ. ទុក., ខុ. ជា. ទសព.
១៦០- សតញ្ច ធម្មោ ន ជរំ ឧបេតិ
ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ មិនចូលទៅកាន់ជរា
(សំ. ស.), (ខុ. ធ.) ខុ. ជា. អសីតិ.
១៦១- សទ្ធម្មោ សព្ភិ រក្ខិតោ
ព្រះសទ្ធម្ម ដែលសប្បុរសទាំងឡាយរក្សាទុក
ទី. មហា.
១៦២- ធម្មោ សុចិណ្ណោ សុខមាវហាតិ
ធម៌ដែលបុគ្គលប្រព្រឹត្តល្អហើយតែងនាំសុខមកឲ្យ
សំ. ស,. ខុ. ស., ខុ. ជា. ទសព., ខុ. ថេរ.
អ្នកតាំងមាំក្នុងព្រះសទ្ធម្មនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកទំនុកបំរុងដល់ជនទាំងពួង
អង្គ. អដ្ឋក.
១៦៤- ធម្មប្បីតិ សុខំ សេតិ
អ្នកក្រេបធម៌ តែងនៅជាសុខ
(ខុ. ធ.)
១៦៥- ធម្មចារី សុខំ សេតិ
អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ តែងនៅជាសុខ
(ខុ. ធ.), ខុ. ឧ.
១៦៦- ធម្មោ ហវេ រក្ខតិ ធម្មចារឹ
ធម៌ហ្នឹងឯង តែងរក្សាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌
ខុ. ជា. ទសក., ខុ. ថេរ.
១៦៧- ន ទុគ្គតឹ គច្ឆតិ ធម្មចារី
អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ មិនទៅកាន់ទុគ្គតិ
១៦៨- ធម្មេ ឋិតំ ន វិជហាតិ កិត្តិ
កេរ្តិ៍ឈ្មោះមិនលះបង់បុគ្គលដែលតាំងនៅក្នុងធម៌ឡើយ
អង្គ. បញ្ចក.
១៧០- សព្វេ ធម្មា នាលំ អភិនិវេសាយ
មិនគួរប្រកាន់ធម៌ទាំងពួងស្អិតពេកឡើយ
ម. ម.
បុគ្គលគប្បីពិចារណាធម៌ ដោយឧបាយ
ម. ឧ,. (សំ. ស.), អង្គ. សត្តក.
១៧២- ធម្មញ្ចរេ សុចរិតំ
បុគ្គលគប្បីប្រព្រឹត្តនូវសុចរិតធម៌
បុគ្គលគួរគោរពព្រះសទ្ធម្ម
អង្គ. ចគុក្ក.
១៧៤- កណ្ហំ ធម្មំ វិប្បហាយ
បណ្ឌិតគួរលះធម៌ខ្មៅចេញ
សំ. មហា., (ខុ. ធ.)
១៧៥- សុក្កំ ភាវេថ បណ្ឌិតោ
បណ្ឌិតគួរចំរើនធម៌ស
សំ. មហា,. (ខុ. ធ.)
បកិណ្ណកវគ្គ
“ពួកធម៌រាយរង”
១៧៦- អដ្ឋង្គិកោ ច មគ្គានំ ខេមំ អមតគាមិនំ
បណ្ដាផ្លូវទាំងឡាយផ្លូវមានអង្ក៨ជាផ្លូវឲ្យដល់អមតធម៌ដ៏ក្សេម
ម. ម.
១៧៧- យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្វន្តំ និរោធធម្មំ
របស់ណាមួយ មានកិរិយាកើតឡើងជាធម្មតា របស់ទាំងអស់នោះ មានកិរិយារលត់ទៅវិញជាធម្មតា
សំ. មហា.
១៧៨- អារោគ្យបរមា លាភា
ការមិនមានរោគ ជាលាភដ៏ក្រៃលែង
ម. ម., (ខុ. ធ.)
១៧៩- ជិឃច្ឆា បរមា រោគា
សេចក្ដីឃ្លាន ជារោគដ៏ក្រៃលែង
(ខុ. ធ.)
១៨០- សង្ខារា សស្សតា នត្ថិ
សង្ខារទាំងឡាយ ឥតទៀងទាត់ទេ
ឱហ្ន៎! សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងសោះឡើយ!
ទី. មហា,. (សំ. ស.), សំ. និ.
១៨២- ទុល្លភា ខណសម្បត្តិ
ការដល់ព្រមនៃខណៈ រកបានដោយកម្រ
ភា. ភា.
១៨៣- ទុល្លភំ ទស្សនំ ហោតិ សម្ពុទ្ធានំ អភិណ្ហសោ
ការឃើញនូវព្រះសម្ពុទ្ធទាំងឡាយរឿយៗ ជាការបានដោយកម្រ
១៨៤- ខណោ វោ មា ឧបច្ចគា
ខណៈ កុំកន្លងនូវអ្នកទាំងឡាយឡើយ
អង្គ. អដ្ឋក., (ខុ. ធ.), ខុ. សុ.
១៨៥- អតិបតតិ វយោ ខណោ តថេវ
វ័យតែងកន្លងផុតទៅ ដូចគ្នានឹងខណៈដែរ
ខុ. ជា. ឯក.
១៨៦- កាលោ ឃសតិ ភូតានិ សព្វានេវ សហត្តនា
កាលវេលាតែស៊ីនូវពួកសត្វទាំងអស់ព្រមទាំងខ្លួនឯងផង
ខុ. ជា. ទុក.
១៨៧- ឥតិ វិស្សដ្ឋកម្មន្តេ អត្ថា អច្ចេន្តិ មាណវេ
ប្រយោជន៍ទាំងឡាយតែងកន្លងនូវមនុស្សទាំងឡាយ ដែលមានការងារលះបង់ហើយ
ទី. បាដិ.
១៨៨- នក្ខត្តិ បដិមានេន្ដំ អត្ថោ ពាលំ ឧបច្ចគា
ប្រយោជន៍កន្លងហើយ នូវមនុស្សល្ងង់ ដែលរាប់អាននូវនក្ខត្តឫក្ស
១៨៩- អត្ថោ អត្ថស្ស នក្ខត្តំ កឹ ករិស្សន្តិ តារកា
ប្រយោជន៍ជានក្ខត្តឫក្សរបស់ប្រយោជន៍ទេតើ ផ្កាយទាំងឡាយនឹងធើ្វអ្វីឲ្យ!
១៩០- វសោ ឥស្សរិយំ លោកេ
អំណាចជាធំក្នុងលោក
(សំ. ស.)
១៩១- សិរី ភោគានមាសយោ
សិរី ជាដំណេកនៃភោគៈទាំងឡាយ
១៩២- កិច្ឆា វុត្តិ អសិប្បស្ស
ការប្រព្រឹត្តរបស់បុគ្គលមិនមានសិប្បៈ ជាការលំបាក
ខុ. ជា. ទ្វារទស.
១៩៣- សាធុ ខោ សិប្បកំ នាម អបិ យាទិសកីទិសំ
ធម្មតាសិប្បៈទោះបីរប៉ិចរប៉ីសោះទេ ក៏គង់ញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេចបានដែរ
១៩៤- សព្វញ្ចេ បឋវី ទជ្ជា នាកតញ្ញុំ អភិរាធយេ
បើទុកជាប្រគល់នូវផែនដីទាំងមូលឲ្យ ក៏ធើ្វបុគ្គលអកតញ្ញូឲ្យត្រេអរមិនបានឡើយ
១៩៥- ហនន្តិ ភោគា ទុម្មេធំ
ភោគៈ ទាំងឡាយ តែងសម្លាប់មនុស្សឥតបញ្ញា
១៩៦- សក្ការោ កាបុរិសំ ហន្តិ
សក្ការៈ តែងសម្លាប់បុរសអាក្រក់
វិ. បុល. (សំ. ស.), សំ. និ.
១៩៧- កិច្ឆោ មនុស្សប្បដិលាភោ
ការរស់នៅរបស់សត្វទាំងឡាយ ជាការក្រ
១៩៩- កិច្ចំ សទ្ធម្មស្សវនំ
ការស្ដាប់ធម៌របស់សប្បុរស ជាការក្រ
មិត្តស្រីអាថ៌កំបាំង X
មិត្តស្រីអាថ៌កំបាំង X (謎の彼女X) គឺជាម៉ាងង៉ាក (រឿងរូបភាព រឺ ល្ខោនគំនូរ) ជប៉ុនត្រូវបានសរសេរ និង គូររូបដោយលោករីអ៊ីជិ អ៊ឹអេស៊ីបា។ រឿងនឹងដើមឡើយត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយជារឿងរូបភាពមួយឈុតក្នុងឆ្នាំ២០០៤ មុនពេលក្លាយជារឿងរូបភាពភាគក្នុងទស្សនាវដ្ដី អាបថឺរនូន/Afternoon របស់ក្រុមហ៊ុនកូដានសាក់ក្នុងឆ្នាំ២០០៦។ ម៉ាងង៉ាកនេះត្រូវបានផ្ដល់អាជ្ញាបណ្ណនៅអាមេរិកខាងជើងដោយក្រុមហ៊ុនវ៉ឺធិខល។ មានការយកលំនាំតាមសាច់រឿងនេះជារឿងគំនូរជីវចលដោយ ហ៊ូដស៍អិនថឺរថេនម៉ិន ចាក់បញ្ចាំងនៅជប៉ុនចាប់ពីថ្ងៃ ៧ មេសា ២០១២ ដល់ ថ្ងៃ ៣០ មិថុនា ២០១២ ដោយមានជារឿងភាគជាអាល់ប៊ុមជីវចលន៍វីដេអូដើម/OVA ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃ ២៣ សីហា ឆ្នាំ២០១២។
សាសនសុភាសិត
បកិណ្ណកវគ្គ
២០០- កិច្ឆោ ពុទ្ធានមុប្បាទោ
២០១- អសជ្ឈាយមលា មន្តា
មិត្តស្រីអាថ៌កំបាំង X
សាច់រឿង
រឿងភាគជីវចលនេះតំណាលពីទំនាក់ទំនងស្នេហានៃអាគីរ៉ា-ត្សឹបាគិ និង នាងមីកូតូ-អ៊ឹរ៉ាបេ។ អ៊ឹរ៉ាបេ នាងគឺជាសិស្សផ្ទេរពីសាលាផ្សេងដែលទើបតែផ្លាស់ចូលមកសាលារៀនរបស់ធ្ស៊ឹបាគីថ្មីៗ។ ក្រោយពីមានព្រឹត្តិការណ៍រឿងរ៉ាវជាបន្តបន្ទាប់មក ធ្ស៊ឹបាគីបានដឹងថាខ្លួនគេបានញៀននឹងរសទឹកមាត់របស់នាងអ៊ឹរ៉ាបេ។  មានថ្ងៃមួយនោះ នាងអ៊ឹរ៉ាបេ អះអាងថាការញៀននេះគឺជាជំងឺស្នេហា ទំនាក់ទំនងនេះនឹងរីកចំរើនទៅយឺតៗផ្ដោតទៅលើចំណងទាក់ទងដ៏ចំលែកមួយនេះ ដែលកើតចេញពីការផ្សារភ្ជាប់គ្នារវាងទឹកមាត់។
សាសនសុភាសិត
បកិណ្ណកវគ្គ
មន្តទាំងឡាយ មានការមិនស្វាធ្យាយជាមន្ទិល
មិត្តស្រីអាថ៌កំបាំង X
តួអង្គ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តុក្កតាជប៉ុន
សាសនសុភាសិត
បកិណ្ណកវគ្គ
អង្គ. អដ្ឋក., (ខុ. ធ.)
២០២- អនុដ្ឋានមលា ឃរា
ផ្ទះទាំងឡាយ មានការមិនជួសជុលជាមន្ទិល
២០៣- មលំ វណ្ណស្ស កោសជ្ជំ
សេចក្ដីខ្ជឹល ជាមន្ទិលនៃពណ៌សម្បុរ
២០៤- មលិត្ថិយា ទុច្ចរិតំ
អង្គ. អដ្ឋក,. (ខុ. ធ.)
២០៥- សុទ្ធិ អសុទ្ធិ បច្ចត្តំ
សេចក្ដីបរិសុទ្ធិ នឹងមិនបរិសុទ្ធិ មានចំពោះខ្លួន
២០៦- នាញ្ញោ អញ្ញំ វិសោធយេ
អ្នកដទៃធើ្វអ្នកដទៃឲ្យបរិសុទ្ធមិនបានទេ
(ខុ. ធ.), ខុ. មហា,. ខុ. ចូ.
២០៧- សុទ្ធស្ស សុចិកម្មស្ស សទា សម្បជ្ជតេ វតំ
វត្តតែងសម្រេចដល់អ្នកបរិសុទ្ធ មានការងារស្អាតសព្វៗកាល
២០៨- សុទស្សំ វជ្ជមញ្ញេសំ អត្តនោ បន ទុទ្ទសំ
ទោសរបស់ជនទាំងឡាយដទៃងាយឃើញ ចំណែកខាងទោស
របស់ខ្លួនវិញមិនងាយឃើញទេ។
២០៩- នត្ថិ លោកេ រហោ នាម បាបកម្មំ បកុព្វតោ
ឈ្មោះថាទីស្ងាត់របស់អ្នកធើ្វបាបកម្មមិនមានក្នុងលោកសោះ
ឡើយ
អង្គ. តិក., ខុ. ជា. ចតុក្ក.
២១០- នេសា សភា យត្ថ ន សន្តិ សន្តោ
(សំ. ស.), ខុ. ជា. អសីតិ.
២១១- ភោគា សន្និច្ចយំ យន្តិ វម្មិកោវូបចីយតិ
ភោគៈទាំងឡាយ (របស់អ្នកគ្រប់គ្រងផ្ទះល្អ) រមែងដល់នូវកិរិយាពូនដូចជាដំបូកដែលកណ្ដៀរពូនឡើង
២១២- អលំ ពាលស្ស មោហាយ នោ ច បារគវេសិនោ
រូបឆោម អាចធើ្វមនុស្សល្ងង់ឲ្យវង្វេងបាន តែមិនអាចធើ្វមនុស្សអ្នកស្វែងរកព្រះនិព្វានឲ្យវង្វេងបានឡើយ
២១៣- រូបំ ជីវតិ មច្ចានំ នាមគោត្តំ ន ជីវតិ
រូបរបស់សត្វទាំងឡាយតែងគ្រាំគ្រា ឯនាមនឹងគោត្រមិនចេះគ្រាំគ្រាឡើយ
២១៤- ថីនំ ភាវោ ទុរាជានោ
ភាពរបស់ស្រ្តីទាំងឡាយ គេដឹងបានដោយក្រ
២១៥- ឧក្កដ្ឋេ សូរមិច្ឆន្តិ
ក្នុងការសង្រ្គាម តែងត្រូវការមនុស្សក្លៀវក្លា
២១៦- មន្តីសុ អកុតូហលំ
ក្នុងវេលាប្រឹក្សា តែងត្រូវការមនុស្សដែលមិននិយាយឥតប្រយោជន៍
២១៧- បិយញ្ច អន្នបានម្ហិ
ក្នុងគ្រាបានបាយទឹក រមែងត្រូវការមនុស្សជាទីស្រឡាញ់
២១៨- អត្ថេ ជាតេ ច បណ្ឌិតំ
កាលអាថ៌ប្រស្នាកើតឡើង រមែងត្រូវការបណ្ឌិត
២១៩- អាបទាសុ ថាមោ វេទិតព្វោ
កម្លាំងចិត្ត គប្បីដឹងបានក្នុងវេលាមានអន្តរាយ
ខុ. ឌ.
២២០- យសោ លទ្ធា ន មជ្ជេយ្យ
មុគ្គលបានយសហើយ មិនគួរស្រវឹងឡើយ
ខុ. ជា. ចតុក្ក.
២២១- ចាគមនុព្រូហេយ្យ
គប្បីចំរើននូវចាគៈ
ម. ឧ.
២២២- សន្តិមេវ សិក្ខេយ្យ
គប្បីសិក្សាសេចក្ដីស្ងប់ តែឲ្យមែនទែន
ម. ឌ.
២២៣- លោកាមិសំ បជហេ សន្តិបេក្ខោ
អ្នកសំឡឹងនូវសេចក្ដីស្ងប់ គប្បីលះអាមិសក្នុងលោក
២២៤- តំ គណ្ហេយ្យ យទបណ្ណកំ
របស់ណា មិនខុស គប្បីកាន់យករបស់នោះ
២២៥- សនាថា វិហរថ មា អនាថា
អ្នកទាំងឡាយចូរនៅមានទីពឹង កុំនៅឥតទីពឹងឡើយ
អង្គ. ទសក.
២២៦- នាញ្ញំ និស្សាយ ជីវេយ្យ
មិនគួររស់នៅអាស្រ័យបុគ្គលដ៏ទៃទេ
ខុ. ឧ.
២២៧- អារោគ្យមិច្ឆេ បរមញ្ច លាភំ
បុគ្គលគប្បីចង់បាននូវការមិនមានរោគ ដែលជាលាភយ៉ាងក្រៃលែង
២២៨- អតីតំ នាន្វាគមេយ្យ
មិនគួរនឹកដល់របស់ដែលកន្លងទៅហើយទេ
២២៩- នប្បដិកង្ខេ អនាគតំ
មិនគួរចង់បានរបស់ដែលមិនទាន់មានមកដល់ឡើយ
បញ្ញាវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីបញ្ញា”
២៣០- អយោគា ភូរិសង្ខយោ
ការអស់បញ្ញា ព្រោះមិនមានព្យាយាម
(ខុ. ធ.)
២៣១- ឯកោ វ សេយ្យោ បុរិសោ សបញ្ញោ
យោ ភាសិតស្ស វិជានាតិ អត្ថំ
បុរសណាដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីនៃភាសិត បុរសនោះជាអ្នកមានបញ្ញាសូម្បីម្នាក់ឯងក៏គង់ប្រសើរជាង
ខុ. ជា. ឯក.
២៣២- តថត្តានំ និវេសេយ្យ យថា ភូរិ បវឌ្ឍតិ
បញ្ញាចម្រើនបែបណា គួរតាំងខ្លួនបែបនោះ
២៣៣- នត្ថិ ឈានំ អបញ្ញស្ស
ការពិនិត្យ មិនមានដល់បុគ្គលឥតបញ្ញា
២៣៤- នត្ថិ បញ្ញាសមា អាភា
ពន្លឺស្មើដោយបញ្ញា មិនមាន
(សំ. ស.)
បុគ្គល មិនគួរប្រមាទនូវបញ្ញាឡើយ
ម. ឌ.
២៣៦- បញ្ញា ចេនំ បសាសតិ
បញ្ញា តែងគ្រប់គ្រងនូវបុរសនោះ
ស. ស.
២៣៧- បញ្ញាជីវីជីវិតមាហ សេដ្ឋំ
អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ លោកហៅជីវិតរបស់អ្នករស់នៅដោយបញ្ញាថាប្រសើរបំផុត
(សំ. ស.), ខុ. សុ.
២៣៨- បញ្ញា នត្ថិ អឈាយតោ
បញ្ញាមិនមានដល់អ្នកដែលមិនពិនិត្យ
២៣៩- នរានំ រតនំ បញ្ញា
បញ្ញា ជារតនៈ របស់នរជនទាំងឡាយ
២៤០- បញ្ញាយត្ថំ វិបស្សតិ
បុគ្គលឃើញច្បាស់នូវសេចក្ដី (របស់ធម៌) ដោយបញ្ញា
អង្គ. សត្តក.
បុគ្គលបរិសុទ្ធ ដោយសារបញ្ញា
២៤២- បញ្ញាយ មគ្គំ អលសោ នវិន្ទតិ
មនុស្សខ្ជិលមិនបាននូវផ្លូវនៃបញ្ញាឡើយ
២៤៣- បញ្ញា លោកស្មិ បជ្ជោតោ
បញ្ញា ជាពន្លឺ ក្នុងលោក
បញ្ញាហ្នឹងឯង ប្រសើរជាងទ្រព្យ
ម. ម., ខុ. ថេរ.
២៤៥- បញ្ញា ហិ សេដ្ឋា កុសលា វទន្តិ
អ្នកឈ្លាសវៃទាំងឡាយ តែងពោលថាបញ្ញាហ្នឹងឯងប្រសើរបំផុត
(ខុ. ជា. សត្តក).
២៤៦- ពហូនំ វត អត្ថាយ សប្បញ្ញោ ឃរមាវសំ
អ្នកមានបញ្ញានៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់មនុស្សច្រើនៗ
អង្គ. អដ្ឋក.
២៤៧- យោគា វេ ជាយតី ភូរិ
ប្រាជ្ញាតែងកើត ព្រោះសេចក្ដីព្យាយាម
២៤៨- សាកច្ឆាយ បញ្ញា វេទិតព្វា
បញ្ញា គេត្រូវដឹងបាន ដោយសាកច្ឆា
ខុ. ឧ.
២៤៩- សុខោ បញ្ញាបដិលាភោ
ការបាននូវបញ្ញា នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ
២៥០- សុស្សូសំ លភតេ បញ្ញំ
អ្នកស្ដាប់ល្អ រមែងបានបញ្ញា
(សំ. ស.), ខុ. ស.
បមាទវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីសេចក្ដីប្រមាទ”
២៥១- តេ ទីឃរត្តំ សោចន្តិ យេ បមជ្ជន្តិ មាណវា
មាណពទាំងឡាយណាប្រមាទ មាណពទាំងឡាយនោះតែងសោយសោកអស់កាលយូរ
ម. ឧ.
២៥២- បមាទមនុយ្ជន្តិ ពាលា ទុម្មេធិនោ ជនា
ជនពាលទាំងឡាយឥតបញ្ញា តែងប្រកបរឿយៗ នូវសេចក្ដីប្រមាទ
២៥៣- បមាទេន ន សំវសេ
បុគ្គលមិនគួរសមគប់ ដោយសេចក្ដីប្រមាទ
(ខុ. ធ.), ខុ. ស., ខុ. មហ.
២៥៤- បមាទោ គរហិតោ សទា
សេចក្ដីប្រមាទ បណ្ឌិតតិះដៀលគ្រប់កាល
(ខុ. ធ.)
២៥៥- បមាទោ មច្ចុនោ បទំ
សេចក្ដីប្រមាទ ជាផ្លូវនៃសេចក្ដីស្លាប់
(ខុ. ធ.), ខុ. ជា. គឹស.
២៥៦- បមាទោ រក្ខតោ មលំ
សេចក្ដីប្រមាទ ជាមន្ទិលរបស់អ្នករក្សា
អង្គ. អដ្ឋក., (ខុ. ធ.)
ចូរកុំប្រកបរឿយៗ នូវសេចក្ដីប្រមាទ
ម. ម., (សំ. ស.), (ខុ. ធ.)
២៥៨- យេ បមត្តា យថា មតា
(ខុ. ធ.), ខុ., ជា. គឹស.
បាបវគ្គ
“ពួកធម៌និយាយអំពីបាប”
២៥៩- តបសា បជហន្តិ បាបកម្មំ
សាធុជនទាំងឡាយ តែងលះបង់បាបកម្មដោយតបៈ
ខុ. ជា. អដ្ឋក.
២៦០- ទុក្ខោ បាបល្ស ឧច្ចយោ
ការសន្សំបាប នាំមកនូវសេចក្ដីទុក្ខ
(ខុ. ធ.)
២៦១- ធម្មំ មេ ភណមានស្ស ន បាបមុបលិប្បតិ
បាបមិនដិតដាមដល់អាត្មាអញដែលពោលនូវធម៌
(ខុ. ជា. សត្តក).
២៦២- ន ឃាសហេតូប ករេយ្យ បាបំ
២៦៣- នត្ថិ អការិយំ បាបំ មុសាវាទិស្ស ជន្តុនោ
មនុស្សអ្នកនិយាយកុហក ឈ្មោះថាមិនធើ្វអំពើអាក្រក់ឥតអង្គឺមានឡើយ
ខុ ធ ខុ ឥតិ
២៦៤- នត្ថិ បាបំ អកុព្វតោ
បាបមិនមានដល់អ្នកមិនធើ្វ
ខុ ធ
២៦៥- បាបំ បាបេន សុករំ
អំពើអាក្រក់ មនុស្សអាក្រក់ធើ្វបានដោយងាយ
វិ ចុល ខុ ខ
២៦៦- បាបានំ អករណំ សុខំ
ការមិនធើ្វបាបទាំងឡាយ នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ
២៦៧- បាបានិ កម្មានិ ករោន្តិ មោហោ
ពួកមនុស្សតែងធើ្វនូវបាបកម្មទាំងឡាយ ព្រោះសេចក្ដីល្ងង់
ម. ម., ខុ. ជា. បកិណ្ណក.
២៦៨- បាបានិ បរិវជ្ជយេ
បុគ្គលគប្បីវៀរបង់នូវបាបទាំងឡាយ
២៦៩- បាបេន រមតី សុចិ
មនុស្សស្អាត មិនត្រេកអរ ក្នុងសេចក្ដីអាក្រក់
វិ. មហា., ខុ. ឧ.
២៧០- មលា វេ បាបកា ធម្មា អស្មឹ លោកេ បរម្ហិ ច
បាបធម៌ទាំងឡាយជាមន្ទិលពិត ក្នុងលោកនេះនឹងលោកខាងមុខ
២៧១- សកម្មុនា ហញ្ញតិ បាបធម្មោ
មនុស្សមានសន្ដានអាក្រក់ រមែងលំបាក ព្រោះកម្មរបស់ខ្លួន
ម. ម,. ខុ. ថេរ.
បុគ្គលវគ្គ
២៧២- អតិតិក្ខោ ធ វេរវា
មនុស្សរឹងត្អឹងពេក ជាអ្នកមានពៀរ
ខុ. ជា. ទ្វាទស.
២៧៣- អធុរាយំ ន យុញ្ជតិ
អ្នកមានបញ្ញា រមែងមិនប្រកបក្នុងផ្លូវដែលមិនមែនជាធុរៈ
ខុ. ចា. គេរស.
២៧៤- អធុរាយំ និយុញ្ជតិ
អ្នកឥតបញ្ញា រមែងប្រកបក្នុងផ្លូវដែលមិនមែនជាធុរៈ
២៧៥- អនត្ថំ បរិវជ្ជេតិ អត្ថំ គណ្ហាតិ បណ្ឌិតោ
អំពើដែលជាប្រយោជន៍
អង្គ. ចតុក្ក.
២៧៦- អនយំ នយតិ ទុម្មេធោ
មនុស្សឥតប្រាជ្ញា តែងណែនាំផ្លូវដែលមិនគួរណែនាំ
ខុ. ជា. គេរស.
២៧៧- អនុបាទា វិមុច្ចន្តិ
ពួកសាធុជនតែងផុតស្រឡះ ព្រោះសេចក្ដីមិនប្រកាន់មាំ
ម.ឧ., អង្គ. គិក.
ខុ. ជា. ឯក.
២៧៩- អសន្តេត្ថ ន ទិស្សន្តិ
ពួកអសប្បុរស មិនប្រាកដក្នុងទីនេះ
(ខុ. ធ.)
២៨០- អសន្តោ និរយំ យន្តិ
ពួកអសប្បុរសតែងទៅនរក
(សំ. ស.), ខុ. ជា. ទុក.
២៨១- អាហុនេយ្យោ ច បុត្តានំ
មាតានឹងបិតា ជាអ្នកគួរដល់ការបូជារបស់កូនទាំងឡាយ
២៨២- ឥត្ថី ភណ្ឌានមុត្តមំ
ស្រ្តីជាទ្រព្យខ្ពង់ខ្ពស់ជាងភណ្ឌៈទាំងឡាយ
(សំ. ស.)
២៨៣- ឥត្ថី មលំ ព្រហ្មចរិយស្ស
២៨៤- ឥន្រ្ទិយានិ រក្ខន្ដិ បណ្ឌិតា
ពួកបណ្ឌិត តែងរក្សានូវឥន្រ្ទិយទាំងឡាយ
ទី. មហា., (សំ. ស.)
២៨៥- ឧជ្ឈត្តិពលា ពាលា
ជនពាលទាំងឡាយ មានការលើកទោសជាកម្លាំង
អង្គ. អដ្ឋក.
២៨៦- ឧបសន្តោ សុខំ សេតិ
អ្នកស្ងប់រម្ងាប់តែងនៅជាសុខ
វិ. ចូល., (សំ. ស.)
២៨៧- កវិ គាថានមាសយោ
២៨៨- កុសលោ ច ជហាតិ បាបកំ
មនុស្សឈ្លាស តែងលះបង់នូវបាប
ទី. មហា., ខុ. ឧ.
២៨៩- គរុ ហោតិ សគារវោ
ខុ. ជា. មហា.
២៩០- ចោរា លោកស្មិមព្វុទា
ពួកចោរ ជាមនុស្សបំផ្លាញ់ក្នុងលោក
២៩១- ទន្តោ សេដ្ឋោ មនុស្សេសុ
មនុស្សមានខ្លួនទូន្មានហើយ ប្រសើរបំផុតជាងមនុស្សទាំងឡាយ
(ខុ. ធ.), ខុ. មហា., ខុ. ចូ.
មនុស្សតែក្រោធហើយ និយាយច្រើន
២៩៣- ទុល្លភោ អង្គសម្បន្នោ
ខុ. ជា. ទុក.
បុរសអាជានេយ្យ គេរកបានដោយកម្រ
ខុ. ស
២៩៥- ទូរេ សន្តោ បកាសេន្តិ
សប្បុរសទាំងឡាយតែងប្រកដក្នុងទីឆ្ងាយ
២៩៦- ធម្មកាមោ ភវំ ហោតិ
អ្នកស្រឡាញ់ធម៌ ជាមនុស្សចំរើន
ខុ. សុ.
២៩៧- ធីរោ ច ពលវា សាធុ យូថស្ស បរហារកោ
អ្នកប្រាជ្ញមានកម្លាំងរក្សានូវពួក ឲ្យសម្រេចប្រយោជន៍បាន
ខុ. ជា. សគ្គក.
២៩៩- ធីរោ ភោគេ អធិគម្ម សង្គណ្ហាតិ ច ញាតកេ
ខុ. ជា. ឆក្ក.
ពួកបណ្ឌិត រមែងមិនសំដែង នូវអាការខ្ពស់ទាប
៣០១- ន ឧជុភូតា វិតថំ ភណន្តិ
មនុស្សត្រង់ទាំងឡាយ មិននិយាយឲ្យឃ្លាតសេចក្ដីពិតឡើយ
ខុ ជា ចតុក្ក
៣០២- ន កាមកាមា លបយន្តិ សន្ដោ
សប្បុរសទាំងឡាយ មិនចរចារព្រោះប្រាថ្នានូវកាម
៣០៣- នត្ថិ លោកេ អនិន្ទិតោ
ក្នុងលោក ឥតមានអ្នកដែលគេមិននិន្ទាឡើយ
៣០៤- នយំ នយតិ មេធាវី
អ្នកមានបញ្ញា តែងណែនាំផ្លូវដែលគួរណែនាំ
៣០៥- ន សាធុ ពលវា ពាលោ យូថស្ស បរិហារកោ
ជនពាលមានកម្លាំងរក្សានូវពួក ឲ្យសម្រេចប្រយោជន៍មិនបានឡើយ
៣០៦- និជ្ឈត្តិពលា បណ្ឌិតា
បណ្ឌិតទាំងឡាយ មានការមិនសំឡឹងទោសជាកម្លាំង
៣០៧- នេកាសី លភតេ សុខំ