cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សំពត់ចងសម្លុយ
alt=|រូបភាពតូច| អាទិទេព​ស្ត្រី​ខ្មែរ​ស្លៀក សំពត់ចងសម្លុយ [[សារមន្ទីរសិល្បៈបូព៌ា ហ្គីមេត|សារមន្ទីរ​ហ្គីមេត]] សំពត់ចងសម្លុយ ( សំពត់ចងសម្លុយ ) គឺជាការស្លៀកសំពត់ឲ្យស្លុយ គឺស្លៀកសំពត់ទម្លាក់ជាយម្ខាងចុះក្រោមទាំងអស់ (បែបយ៉ាង ស្លៀកស្បង់, ស្លៀកសារុង )ខុសពីការចងក្បិន ឬ សម្លៀកបំពាក់បំពង់រុំជុំវិញរាងកាយទាបប្រវែងដល់ជើង ដែលពាក់ដោយសហគមន៍ដ៏ធំមួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ ជារចនាប័ទ្មដ៏សំខាន់មួយដែលបានបែងចែកចេញពីសំពត់ ប្រពៃណីដែលចងភ្ជាប់ជាមួយនឹងសំពត់ចងក្បិន បុរាណ សម្លៀកបំពាក់នេះត្រូវបានស្ត្រីខ្មែរភាគច្រើននិយមចូលចិត្តរហូតដល់សតវត្សទី១៦ នៃសម័យលង្វែក ។ វា​បាន​ទាក់​ទាញអ្នក​អភិនុជនមួយចំនួនធំនៅក្នុងម៉ូដរចនារបស់ជ្វាដែល​មាន​ឥទ្ធិពល​ដែល​គេ​ស្គាល់​ច្រើន​ថា​ជាសារុង ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា សោម ឡូយ តំណាង​ឱ្យសម្លៀកបំពាក់ជាតិជាស្ត្រីបន្ថែមទៀត រួម​ជាមួយ​ស្បៃសម្រាប់កម្ពុជា ។
សម្លៀក​បំពាក់​ត្រូវ​បាន​បំប្លែង​ទៅ​ជា​ពួករាជវាំងថៃរួចហើយ រួម​ជាមួយ​សម្លៀក​បំពាក់​ខ្មែរ​ដ៏​ធំ​ចាប់​តាំង​ពី​ការ​ដួល​រលំ​នៃអាណាចក្រខ្មែរ ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
សំពត់ចងសម្លុយ ត្រូវបានពាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីសម័យហ្វូណន (សតវត្សទី១ ដល់ទី៦) ហើយវាត្រូវបានគេឃើញនៅលើរូបចម្លាក់ជាច្រើននៅសម័យនោះ។ វាជាសំពត់ដែលពេញនិយមបំផុតសម្រាប់នារីខ្មែរក្នុងសម័យនោះ ហើយបន្តរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។
ហ្វឺឌីណាន់ដ៏ ម៉ាហ្សេឡង់
ហ្វឺឌីណាន់ដ៏ ម៉ាហ្សេឡង់ (Ferdinand Magellan) បានកើតនៅ ប្រទេស ព័រទុយហ្គាល់ ប្រហែលនៅ ឆ្នាំ ១៤៨០។ កាលពី ក្មេង គាត់ បាន រៀនពីការគូសផែនទី និងសំណង់នាវាចរណ៍។ នៅវ័យ កណ្ដាលរបស់គាត់ គាត់បានបើកនាវាដែលមានកងនាវា ដ៏ច្រើន សម្បើមហើយបាន តាំងចិត្តតស៊ូយ៉ាងស្វិតស្វាញក្នុងការធ្វើដំណើរ។នៅឆ្នាំ ១៥១៩ ដោយសារជំនួយពី ព្រះអង្គ ឆាលែស ទី៥( Charles V) នៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ ម៉ាហ្សេឡង់បានរៀបចំដំណើរ ដោយនាវាជុំវិញពិភពលោក។គាត់ បានប្រមូលផ្ដុំ នូវកងនាវាដ៏ច្រើន ហើយ ថ្វីបើដំណើរត្រលប់មកវិញដ៏សម្បើមនេះ បាននាំអោយគាត់ស្លាប់ តែ គាត់ក៏បានបង្ហាញថា ផែនដីមានរាងមូលដែរ។
ភាសាចាម្ប៍
ភាសាចាម្ប៍​ ឬ ចាម គឺជាភាសាមួយនៃអំបូរភាសាម៉ាឡេ-ប៉ូលីណេស៊ី ដែលត្រូវបាននិយាយដោយជនជាតិចាម្ប៍។ មានជនជាតិចាម្ប៍ប្រមាណ​ ១០០,០០០ នាក់នៅប្រទេសវៀតណាម និង ២២០,០០០ នាក់នៅប្រទេសកម្ពុជាដែលនិយាយភាសានេះ។​ នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ប្រជាជនរបស់ប្រទេសនេះខ្លះនិយាយភាសាចាម្ប៍ ដែលប្រជាជនទាំងនោះរស់នៅភូមិភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសគឺចាប់ពីឆ្នេរសមុទ្រហ្វានរ៉ាង (Phan Rang) រហូតដល់ពាក់កណ្តាលឆ្នេរហូជីមិញ ( Ho Chi Minh) ចំនែកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវិញប្រជាជនដែលនិយាយភាសាចាម្ប៍នេះរស់នៅបណ្តោយបឹងទន្លេមេគង្គគឺនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម ហើយនៅមានក្រុមតូចៗផ្សេងទៀតដែលនិយាយភាសានេះដែលពួកគេរស់នៅក្នុងប្រទេសថៃនិងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ ភាសាចាម្ប៍មិនមែនជានិមិត្តសញ្ញារឺលេខនោះឡើយ ភាសានេះគឺមានលក្ខណៈជាធម្មជាតិ ដែលបានសបង្ហាញអោយពីសទ្ទានុក្រមគឺដូចជាពាក្យថា អាមឿ (amoeu) មានន័យថាលោកឪពុកនិងពាក្យថា អ៊ីនឿ មានន័យថា អ្នកម្តាយ រឺដោយការបន្ថែមជាពាក្យរបស់មនុស្ស ដូចជាពាក្យ ដាម (dam)មានន័យថាភេទប្រុស ពាក្យថា ដារ៉ា (dara) មានន័យថាភេទស្រី ហើយនៅមានពាក្យថា តានូវ (Tanov) មានន័យថាភេទប្រុស និងពាក្យថា ប៊ីនៀ (binai) មានន័យថាសត្វចតុបាតញី។ វាមិនមានការបដិសេធចំពោះរឿងនេះនោះទេដោយសារ ពេលវេលាបានចង្អុលដោយចំណែកតូចៗគឺជាដើមហេតុ ដូចជា ស៊ី(shi/Thi)សំរាប់ពេលអនាគត និងសំរាប់ពេលអតីតកាល អ្នកកំណត់ពុំអាចបដិសេធបាន ប៊េក (Bek) សំរាប់ពាក្យទៅតាមលំដាប់លំដោយមានប្រធាន មានកិរិយាសព្ទ និងកម្មបទ ជារបៀបនៃការសរេសរហើយភាសាចាមមានព្យាង្គ ហើយនិងមានឃ្លាត្រឹមត្រូវនៃ ដេវានាហ្គារី (Devanagari)។ ដេវានាហ្គារី (Devanagari) មកពីសត្សវត្តន៍ទី២ម្លោះ។ហើយការសរេសរអក្សរគឺមានទិសដៅពីគឺមានទិសដៅពីសឆ្វេងទៅស្តាំដូចភាសាផ្សេងទៀតដែរ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា
ប្រាសាទកុដីស្វរ
រូបភាពតូច
រូបភាពតូច ប្រាសាទក្តីសូរ ជាប្រាសាទដែលមានប្រាង្គចំនួនបី ស្ថិតនៅទិសខាងជើង មិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីបន្ទាយក្តី ក្នុងតំបន់អង្គរ។ លោក ក្លូដ ហ្សាក់ បញ្ជាក់ថាសាងឡើងចាប់ពីស.វទី៩ ដល់ពាក់កណ្តាលស.វទី១០ ស្ថិតក្នុងរចនាបទ ប្រែរូប តែប្រាង្គកណ្តាលនៃប្រាសាទនេះ ស្ថិតក្នុងរចនាបទព្រះគោ។ សិលាចារឹកបញ្ជាក់ពីការឧទ្ទិសចំពោះព្រះឥសូរ (លិង្គនៅប្រាង្គកណ្តាល) និងការកសាងបដិមាព្រះនារាយណ៍ និង ព្រះព្រហ្មដោយ ព្រាហ្មណ៍ជាន់ខ្ពស់សិវាចាយ៌្យ ក្រោមរាជ្យព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២។ ព្រាហ្មណ៍សិវាចាយ៌្យ ក្រោយមកក្លាយជា បុរោហិតព្រះបាទជយវម៌្មទី៥។ ពិតមែនតែមិនមានការចាប់អារម្មណ៍ពីភ្ញៀវទេសចរ ក៏ព្រោះតែទំហំតូច និងមានការបែកបាក់ច្រើន តែប្រាសាទនេះមាន សារសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត។ សិលាចារឹកស្តុកកក់ធំ បញ្ជាក់ថា ព្រះបាទជយវម៌្មទី២ ប្រទានដី រៀបចំភូមិឈ្មោះកុតិ (កុដិ) ទុកគ្រួសារសាច់ញាតិព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យរស់នៅ។ ព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យជាបុព្វបុរសព្រាហ្មណ៍សទាសិវ ដែលជាម្ចាស់សិលាចារឹក និងប្រាសាទស្តុកកក់ធំ។ រូបភាពតូច|ធ្វេង
ស្វីស
ប្រទេសស្វីស ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សហព័ន្ធស្វីស គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅចំចំណុចប្រសព្វនៃតំបន់អឺរ៉ុបកណ្ដាល លិច និងត្បូង។ ប្រទេស​នេះ​ជា​សាធារណរដ្ឋ​សហព័ន្ធ​ដែល​មាន​តំបន់​ចំនួន ២៦ ដោយ​មាន​អាជ្ញាធរ​សហព័ន្ធ​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅទីក្រុងប៊ែន។ ប្រទេសស្វីសមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយប្រទេសអ៊ីតាលីនៅភាគខាងត្បូង បារាំងនៅទិសខាងលិច អាល្លឺម៉ង់នៅទិសខាងជើង និងអូទ្រីសរួមជាមួយលិកតិនស្តាញនៅទិសខាងកើត។ តាមតំបន់ភូមិសាស្ត្រ វាត្រូវបានបែងចែកចេញជា៖ តំបន់ខ្ពង់រាប ភ្នំអាល់ និងភ្នំជូរ៉ា ដែលលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដីសរុប ៤១,២៨៥ គម២ និងមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ៣៩,៩៩៧ គម២។ ស្វីសមានចំនួនប្រជាជនប្រមាណ ៨.៥ លាននាក់ និងមានទីក្រុង និងមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចធំៗជាច្រើនដូចជា ហ្ស៊ូរិច ហ្សឺណែវ និងបាសែល។ល។
ខែត្រ-ក្រុងខ្មែរនៅសម័យអង្គរ
ខែត្រ-ក្រុងខ្មែរ នៅសម័យអង្គរ
ស្រុកសៃសេតថា
ស្រុកសៃសេតថា ឬ ជ័យជេដ្ឋា គឺជា​ស្រុក​មួយ​នៃ ​នរគវៀងចន្ទន៍ ។
ឃុំធាយ
(Theay) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង  មានរដ្ឋបាលចំណុះ ១៨ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ភូមិ=ធាយ
វិថីព្រះវិហារ
វិថីព្រះវិហារ ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី មហាវិថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ ទៅទល់នឹង វិថីនគររាជ ត្រង់ចំំណុចប្រសព្វ វិថីប្រទេសបារាំង។
បញ្ហារបស់វិថី÷
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ព្រែកត្នោត
ទីតាំងភូមិសាស្រ្តនៃសហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ព្រែកត្នោត
ខេត្តកំពតមានសហគមន៍ទេសចរណ៍ចំនួន ៤កន្លែង ដែលកំពុងដំណើរការនាពេលបច្ចុប្បន្ន មានដូចជា សហគមន៍ទេសចរណ៍ព្រែកត្នោត ( អន្លង់ធំ ) សហគមន៍ទេសចរណ៍ត្រពាំងសង្កែ សហគមន៍ទេសចរណ៍      កំពង់សាមគ្គី និងសហគមន៍ទេសចរណ៍បឹងអន្លង់ព្រីង ។ សហគមន៍ទេសចរណ៍ ដែលមានលក្ខណៈលេចធ្លោជាងគេក្នុងចំណោមហគមន៍ទេសចរណ៍ទាំងបួនមានចំនួន ២សហគមន៍គឺ សហគមន៍ទេសចរណ៍ត្រពាំសង្កែ និងសហគមន៍ទេសចរណ៍ព្រែកត្នោត ( អន្លង់ធំ ) ។ សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ព្រែកត្នោត មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិព្រែកក្រែង ឃុំព្រែកត្នោត ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត ។ សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ព្រែកត្នោត ( អន្លង់ធំ ) មានចម្ងាយផ្លូវ ១៧៨ គីឡូម៉ែត្រ តាមផ្លូវជាតិលេខ៣ ដែលស្ថិតនៅចន្លោះគីឡូម៉ែត្រលេខ ១៧៧ និង ១៧៨ ពីភ្នំពេញមកដល់ច្រកចូលសហគមន៍រួចបត់ស្តាំបន្តដំណើរតាមផ្លូវកា្រលគ្រួសក្រហមប្រមាណ ១៦០០ម៉ែត្រ ទើបដល់សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ព្រែកត្នោត ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចន្លោះខេត្តព្រះសីហនុ និងទីរួមខេត្តកំពត ។ ភ្ញៀវទេសចរអាចទៅដល់បានដោយឡានទេសចរណ៍ធំតូច តាក់ស៊ីក៏បាន ។ សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ព្រែកត្នោតមានចម្ងាយ ៣០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពត ភ្ញៀវទេសចរត្រូវធ្វើដំណើរតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ ៣ ភាគខាងលិច និង៧៥គីឡូម៉ែត្រពីខេត្តព្រះសីហនុ តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៤ កាត់តាមផ្លូវជាតិលេខ ៣ ត្រង់ចំណុចផ្លូវបំបែកវាលរេញ ។
ប្រវត្តិនៃការបង្កើតសហគមន៍
ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងឃុំព្រែកត្នោតភាគច្រើនប្រកបរបរនេសាទនៅតាមមាត់សមុទ្រ ធ្វើស្រែចំការ និងអាស្រ័យ ផលធនធានធម្មជាតិព្រៃឈើ ដូចជាបរបាញ់សត្វ កាប់អុស កាប់ឈើធ្វើផ្ទះ និងមុខរបរផ្សេងៗទៀតជាច្រើន ។ ក្រោយមកឆ្នាំ ២០០២ រដ្ឋាភិបាលមានគម្រោងប្រគល់ ដីនៅតាមតំបន់ព្រៃឈើនៅជើងភ្នំ នៅក្នុងឃុំ ដើម្បីធ្វើសម្បទាអោយក្រុមហ៊ុនធ្វើការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់នោះ ប៉ុន្តែប្រជាជននៅក្នុងឃុំព្រែកត្នោតដែលធ្លាប់អាស្រ័យផលនៅនិងដី ព្រៃ ទឹកជាដើម ក៏នាំគ្នាដាក់សេចក្តីស្នើរសុំកុំអោយយកទៅសម្បទា ការស្នើសុំមិនបានសម្រេចប្រជាជនបាននាំគ្នាតវ៉ារហូតដល់ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដល់ឆ្នាំ២០០៣ រាជរដ្ឋាភិបាលបានប្រគល់ដីព្រៃដែលធ្វើសម្បទាអោយទៅប្រជាជនវិញ ។ ប៉ុន្តែដោយសារការកើតមានបញ្ហាបទល្មើសកាប់ព្រៃឈើ និងបរបាញ់សត្វច្រើនពេក បានធ្វើឱ្យខាងក្រសួងបរិស្ថានបានរៀបចំដាក់ឃុំព្រែកត្នោតទៅជាសហគមន៍តំបន់ការពារ នៅពេលបង្កើតដំបូងមានឈ្មោះថា "សហគមន៍តំបន់ការពារធម្មជាតិឃុំព្រែកត្នោត" ដែលមានការចូលរួមដោយស្ម័គ្រចិត្តពីប្រជាជន អាជ្ញាធរដែនដី និងមានការសម្របសម្រួលពីអង្គការសង្គ្រោះសត្វព្រៃកម្ពុជា ដែលហៅកាត់ថា SCW បានជួយរៀបចំបង្កើតសហគមន៍តំបន់ការពារធម្មជាតិនេះឡើង ។ រហូតដល់ចុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧ ក្រោមការសម្របសម្រួលពីអង្គការសង្គ្រោះសត្វព្រៃកម្ពុជា ប្រជាជន អាជ្ញាធរឃុំ និងតំណាងឧទ្យានជាតិមុនីវង្សបូកគោបានបង្កើតនូវតំបន់អេកូទេសចរណ៍ធម្មជាតិមួយ ដែលមានឈ្មោះថា តំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិព្រែកត្នោត ដែលភាសាតំបន់ហៅថា អន្លង់ធំ ដើម្បីជាកន្លែងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទៅលេងកម្សាន្តងូតទឹកជ្រោះ ដាំដើមកោងកាង សិក្សាពីប្រពៃណីសហគមន៍ និងវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ផ្សេងៗទៀតដែលធ្វើអំពីផ្តៅ ។
ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ គឺជាវិធីសាស្រ្តសម្រាប់ឱ្យប្រជាជនរកប្រាក់ចំណូល ដើម្បីទ្រទ្រង់ជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេផ្សារភ្ជាប់ជាមួយសកម្មភាពការអភិរក្សដោយ មិនពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើធនធានធម្មជាតិហើយ និងដើម្បីបញ្ឈប់ការបំផ្លិចបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ ។ សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍មានផ្ទៃដីចំនួន ១៧៧ ហិចតា           ( ១៧៦.៩១២ ហិចតា ) ស្ថិតនៅក្នុងភូមិព្រែកក្រែង ឃុំព្រែកត្នោត ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត និងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ការពារនៃ ឧទ្យានជាតិព្រះមុនីវង្ស " បូកគោ " ។  ក្រោមការសម្របសម្រួលដោយអង្គការសង្គ្រោះសត្វព្រៃកម្ពុជា រួមជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងប្រជាជនទាំងអស់ក្នុងឃុំបានសហការ និងឯកភាពគ្នាបង្កើតនូវតំបន់អេកូទេសចរណ៍ធម្មជាតិមួយមានឈ្មោះថា តំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិព្រែកត្នោត នៅចុងខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧ ដែលគ្របដណ្តប់នៅលើផ្ទៃដី ១៧៦.៩១២ ហិចតា ជាដីព្រៃដែលគ្រប់ដណ្តប់ដោយសហគមន៍មូលដ្ឋាន ។
គោលបំណងនៃការបង្កើតសហគមន៍
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍ព្រែកត្នោត បង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងដូចជា ដើម្បីការពារធនធានធម្មជាតិនិងសត្វព្រៃ ថែរក្សា ការពារវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណីនៅក្នុងសហគមន៍ ដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពរបស់ប្រជាជនឱ្យបានប្រសើរឡើងជាងមុន ផ្លាស់ប្ដូរបទពិសោធន៍ ចំណេះដឹង គ្នាទៅវិញទៅមកជាមួយទេសចរ      និងប្រជាជន ធ្វើការអភិវឌ្ឍសហគមន៍ឱ្យមានភាពរីកចម្រើននាពេលអនាគត រួមចំណែកកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រក្នុងតំបន់ បណ្តុះបណ្តាលអប់រំដល់ប្រជាជន បង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់លើសន្តិសុខ សុវត្តិភាព ក្នុងតំបន់ បានធ្វើឱ្យភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិបានស្គាល់ពីសក្តានុពលទេសចរណ៍នៅក្នុងសហគមន៍ ។ លើសពីនេះទៀត សហគមន៍ អេកូទេសចរណ៍ព្រែកត្នោតបង្កើតឡើង ក្នុងគោលបំណងដូចខាងក្រោម ប្រកាសស្ដីអំពីការបង្កើត និងការគ្រប់គ្រងតំបន់ព្រៃសហគមន៍ក្នុងខេត្តកំពតរបស់ក្រសួងកសិកម្មរុក្ខា ប្រមាញ់ និងនេសាទ ក្នុងសេចក្តីសម្រេចប្រការ២បានកំណត់ថា ការបង្កើតតំបន់ការពារសហគមន៍នេះមានគោលបំណងដូចជា
មិច្ឆាទិដ្ឋិ
សម្ផប្បលាបវាទ
(អំពី មិច្ឆាទិដ្ឋិ)
ឯសម្ផប្បលាបវាទនោះ បាន​ខាង​ពាក្យ​ដែល​និយាយ​ឡេះឡោះ ឬ​ពាក្យ​ដែល​រោយរាយ ឥត​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​និង​អ្នក​ដទៃ ដូច​និយាយ​រឿង​ចំពូក​ខ្លះ លោក​លើករឿង​នាង​នាង​សិតា​ជាដើម ថា​ជារឿង​រោយរាយ​មិន​មាន​ប្រយោជន៍។ ក្នុង​ន័យ​ខ្លះ​លោក​ឃាត់​អ្នក​ប្រតិបត្តិ​ធម៌​មិន​ឲ្យ​និយាយ​ពាក្យ​តិរច្ឆានកថា ៣២ យ៉ាង មាន​រាជកថា និងមហាមត្តថាជាដើម ឲ្យ​និយាយ​តែ​ពាក្យ​ជា​វត្ថុ​កថា ១០ យ៉ាង មាន​អប្បិច្ឆកថា និងសន្តុដ្ឋីកថា ជាដើម។
សម្ផប្បលាបវាទនេះ ជាសម្ដែ​រោយរាយ​ធ្វើ​ទាំង​អ្នក​និយាយ​ទាំង​អ្នក​ស្ដាប់​ឲ្យ​រាយមាយ​ចិត្ត​មិន​ស្ងប់​រម្ងាប់ អ្នក​ណា​និយាយ​សម្ដី​ឡេះឡោះ អ្នក​នោះ​ក៏​សម្ដែង​អាការៈ​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃ​ឃើញ​ថា​ជា​មនុស្ស​ឡេះឡោះ​ដែរ សម្ដី​របស់​មនុស្ស​ដែល​និយាយ​ឡេះឡោះ​នោះ ជា​សម្ដីមិន​ស័ក្កិសិទ្ធ ឥតប្រយោជន៍។
ព្រោះហេតុ​ដូច្នោះ​បាន​ជា ឈ្មោះ​ថា បាប ជាអំពើ​អាក្រក់​មិន​គួរ​និយាយ​ឡើយ។ បណ្ឌិត​ទាំង​ឡាយ លោក​ឃើញ​ទោស​នៃ​សម្ផប្បលាបវាទ ដូច​សម្ដែង​មក​ហើយ​នេះ បាន​ជា​លោកនិយាយ​តែ​ពាក្យ​សុភាសិត ដែល​ជា​ពាក្យ​មាន​ប្រយោជន៍​ដល់​ខ្លួន​និង​អ្នកដទៃ។
សម្ដែង​មក​នេះ​ជា​ចំណែក​វចីកម្ម។
ពណ៌នា​សេចក្ដី​ក្នុង​មនោកម្ម
ឯមនោកម្មនោះ បាន​ខាង​អំពើ​ដែល​សម្រេច​ដោយ​ចិត្ត​មាន ៣ យ៉ាង​ គឺ
ក- អភិជ្ឈា
ខ- ព្យាបាទៈ
គ- មិច្ឆាទិដ្ឋិ
មិច្ឆាទិដ្ឋិ
មិច្ឆាទិដ្ឋិ​នោះ បាន​ខាង​អំពើ​ដែល​យល់​ខុស ចាក​គន្លងធម៌ពិត​ធម៌​មែន។
មិច្ឆាទិដ្ឋិ​ចែក​ជា ១០ យ៉ាង
១- នត្ថិ ទិន្មំ យល់​ថា​ទាន​ដែល​បុគ្គលឲ្យ មិន​មាន​ផល
ស្រីសុរិយោវង្ស
ស្រីសុរិយោវង្ស (អង់គ្លេស: Srei Soriyoavong) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៣៦៩) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៣៥២-១៣៦៩) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីអង្គរ គ.សករាជ ១៣៥៧ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះរាជឱង្ការ ស្រីសុរិយោវង្ស" ព្រះអង្គជាប្អូនជីដូនមួយ និង ព្រះលំពង្សរាជា ដែលត្រូវបានពួកសៀមវាយបែករាជធានីអង្គរ ហើយព្រះអង្គបានចាកចេញទៅសុំជំនួយកងទ័ពពីស្ដេចឡាវ និងបានលើកទ័ពមកបណ្ដេញពួកសៀមចេញពីក្រុងអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៥៧ នៃគ.សករាជ ។
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early Life
ស្រីសុរិយោវង្ស មានបិតាព្រះនាម ស្រីសុគន្ធចក្រ និង មានមាតាព្រះនាម មាលា ទេវី ហើយព្រះអង្គមានបុត្រពីរអង្គ ទី១ បរមរាមាទី១ និង បុត្រទី២ ធម្មរាជាទី១ សុទ្ធតែបានឡើងគ្រងរាជបន្តពីព្រះអង្គ ហើយទ្រង់ត្រូវជាប្អូនជីដូនមួយ ជាមួយនិង ព្រះលំពង្សរាជា ដែលមានឋានៈជាមហាឧបរាជ (រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ) នៅពេលដែលសៀមលើកទ័ពមកវាយក្រុងអង្គរ ព្រះអង្គនេះហើយ ដែលលើកទ័ពច្បាំងនិងសៀមអស់រយៈពេល ១ឆ្នាំ ៥ខែ និងបានសាងសង់ជញ្ជាំងក្រុងអង្គរកម្ពស់ ៨ម៉ែត្រ ទប់ទល់និងកងទ័ពសៀមចុងក្រោយ អស់រយៈពេល ៥ខែ ទើបព្រះអង្គទៅសុំជំនួយកងទ័ពពីស្ដេចឡាវ ព្រះនាម "ហ្វាង៉ាំ" (Fa Ngum) នៃនគរឡានឆាង បានចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) លើកមកបណ្ដេញពួកសៀម ចេញពីក្រុងអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៥៧ នៃគ.សករាជ និង បន្តធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកសៀមយកបានអាណាខែត្រ មួយចំនួនពីសៀមមកវិញផងដែរ ។ ក្រោយពេលទ្រង់វាយបណ្ដេញទ័ពសៀមចេញពីអង្គររួចទ្រង់បានចាត់តំណាងទូត ឱ្យបញ្ជូនសួយសាអាករ និងថ្វាយអំណោយ ជាព្រះពុទ្ធបដិមារធ្វើពីសំរិទ្ធលាយមាស និង ប្រាក់ មួយអង្គទុកជាអំណោយ ដែលត្រូវបានឡាវហៅថា "ព្រះបាង" (Phra Bang) ដើម្បីរក្សាចំណងមិត្តភាពនៃនគរទាំងពីរផងដែរ ហើយបដិមារនេះ ស្ថិតនៅ ហ្លួងព្រះបាង (Luang Prabang) ប្រទេសឡាវ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ការរៀបចំប្រទេសជាតិ ឡើងវិញ
Country Reorganization
គសប ឃុំក្រាំងយ៉ូវ
អំពីគណបក្ស គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ (អង់គ្លេស៖ League for Democracy Party, ហៅកាត់ថា​LDP, ប្រមុខ៖ លោក ខឹម វាសនា) គឺជាចលនានយោបាយមួយ​ដែលកើតពីការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់សិទ្ធ ហើយមានលក្ខណៈភ្លឺស្វាង ក្នុងការធ្វើអោយបានសម្រេចនូវសុបិនរួមរបស់ពួកគេគឺ មាតុភូមិមួយដែលពួកយើងរស់នៅដោយស្មើភាពគ្នាក្នុងភាពជាម្ចាស់ ដោយកណ្តាប់ដៃរបស់ពួកគេ ដែលត្រូវធ្វើអោយបានសម្រេចឡើងដោយយន្តការ៨ចំណុច។ ដើម្បីឈានទៅដាក់អោយបាននូវយន្តការ៨ចំណុច គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ ផ្តើមចេញពីការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទៅលើគោលធំៗបីគឺ ៖ ១. ការយល់ដឹងអំពីប្រជាធិបតេយ្យ
ស្រីសុរិយោវង្ស
ការរៀបចំប្រទេសជាតិ ឡើងវិញ
ក្រោយពេលដណ្ដើមបាន ក្រុងអង្គរមកវិញ ព្រះអង្គបានថ្លែងរាជសារ ទៅកាន់ចៅហ្វាយស្រុកទូទាំងនគរ ជាពិសេសចៅហ្វាយស្រុកនា កម្ពុជាក្រោម ឱ្យប្រមូលទ័ពឡើងវិញ និង បង្កើតគ្រឿងសឹកចម្បាំងជាច្រើន បូករួមទាំងទូកចម្បាំងផងដែរ ត្រៀមវាយប្រហារសៀម យកទឹកដីត្រឡប់មកវិញ ក្នុងការប្រមូលកងទ័ពនេះ ទ្រង់ប្រមូលកងទ័ពបានប្រមាណជា ១៧០,០០០ (១៧មុឺននាក់) ក្នុងឆ្នាំ ១៣៥៩ នៃគ.សករាជ ទ្រង់ត្រាសបញ្ជារឱ្យ មេទ័ពខ្មែរ ពញ្ញាចក្រី លើកទ័ព ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) វាយយក ស្រុកនាងរង ត្រឡប់មកវិញ និង បង្គាប់ឱ្យជីករណ្ដៅធំៗ រាយអន្ទាក់ដាក់នៅចម្រូងលំពែង នៅតាមផ្លូវជាច្រើន កងទ័ពសៀម ៦០,០០០ (៦មុឺននាក់) ក៏លើកមកច្បាំងយក ស្រុកនាងរងវិញ ក៏ជាប់អន្ទាក់ធ្លាក់ចូលរណ្ដៅចម្រូងលំពែង ស្លាប់អស់ជាច្រើន កងទ័ពសៀម វាយទៅមុខមិនបានក៏ដកថយត្រឡប់ទៅវិញ មេទ័ពខ្មែរដឹងថាសៀមបាក់ទ័ពដកថយ ក៏បកសំបុត្រមក ស្រីសុរិយោវង្ស សុំជំនួយទ័ព វាយសម្រុកចេញយកបានស្រុក បុរីរម្យ ស្រះកែវ គោកខាន់ សុរិន្ទ និង សុីសាកេត ថែមទៀតផង ឆ្នាំដែលទ្រង់គ្រងរាជនេះហើយជាឆ្នាំដែលទ្រង់នឿយហត់បំផុតក៏ធ្លាក់ខ្លួនប្រឈួនឈឺធ្ងន់ រហូតដល់សោយទីវង្គត់ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៦៩ នៃគ.សករាជ និងត្រូវបាន បុត្រទី១ របស់ទ្រង់ព្រះនាម ព្រះបរមរាមាទី១ ឡើងសើយរាជបន្តពីព្រះអង្គ ។
ខ្មែរវាយយកបណ្ដាស្រុកពីសៀមមកវិញ
Khmer recaptures districts from Siam
គសប ឃុំក្រាំងយ៉ូវ
២. កិច្ចបដិបត្តិព្រះធម៌
ស្រីសុរិយោវង្ស
ខ្មែរវាយយកបណ្ដាស្រុកពីសៀមមកវិញ
អំឡុងពេលដែលស្ដេចសៀម អ៊ូតងរាជា បានលើកទ័ពទៅវាយយក ឈៀងរ៉ាយ (Chaing Rai) ពីនគរ "ឡានណា" (Lanna) ស្រីសុរិយោវង្ស លឺដំណឹងដូចនេះ បានចាត់ឱ្យមេទ័ពចៅពញ្ញា ពិស្ណុលោក លើកទ័ព ៩០,០០០ (៩មុឺននាក់) វាយចូលនគរសៀមយកបណ្ដាស្រុកត្រឡប់មកវិញ ពិស្ណុលោក បានចាត់កងទ័ពជាពីរកង កងទី១ ជាកងទ័ពជើងទឹក មានចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) ជាមួយនិងទូកចម្បាំង ២២០ គ្រឿង កងទី២ ជាទ័ពជើងគោក មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) វាយប្រហារយកបាន ស្រុកមួយចំនួនដូចជា៖ ត្រាត, ចន្ទបុរី, រយ៉ង, ស្ទឹងជ្រៅ, បស្ចឹមបុរី, និង ជល់បុរី ។ ក្រោយពេល អ៊ូតងរាជា បានជ័យជំនះទៅលើនគរ ឡានណា ទ្រង់បានដឹងដំណឹងថា ខ្មែរលើកទ័ពវាយយកបណ្ដាស្រុកអស់ជាច្រើន ទ្រង់ខឹងខ្លាំងណាស់ចាត់ឱ្យ មេទ័ពធំ រាមាសូរ និង មេទ័ពជើងទឹកសៀម ជ័យតំរោង លើកទ័ព ២០០,០០០ (២សែននាក់) ជាមួយទូកចម្បាំង ២៥០ វាយបកត្រឡប់មកវិញ កងទ័ពជើងទឹកសៀម មានកាំភ្លើងធំ និង មានចំនួនច្រើនជាង បានវាយប្រហារយកបាន ស្រុកមួយចំនួន ត្រឡប់ទៅវិញដូជា៖ ជល់បុរី, រយ៉ង, ចន្ទបុរី បស្ចឹមបុរី និង បុរីរម្យ ហើយបានធ្វើឃាត មេទ័ពខ្មែរ ពញ្ញាពិស្ណុលោក នាពេលនោះ បន្ទាប់ពីសៀមប្រើប្រាស់គ្រាប់ព្រួញបាញ់ប្រហារមកទូកចម្បាំងខ្មែរ ប្រមាណជា ៥០មុឺនដើម ហើយសង្គ្រាមដណ្ដើមស្រុកភាគខាងលិចប្រទាញប្រទង់គ្នាទៅមក រវាងកងទ័ព ខ្មែរ-សៀម បានចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ ១៣៥៩ ដល់ ឆ្នាំ ១៣៦៧ នៃគ.សករាជ ។
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
គសប ឃុំក្រាំងយ៉ូវ
៣. សីលធម៌សង្គម។
ប្រវត្តិបក្ស =មើលផងដែរ=
សហគមន៍
'សហគ មន៍''' នេះត្រូវបានគេផ្តល់និយមន័យជាច្រើនបែប ដោយយោងទៅតាមលក្ខខណ្ឌនានានៃកម្មវត្ថុជាសារវ័ន្តរបស់អ្នកប្រាជ្ញ ស្ថាប័ននានា និងមុខវិជ្ជាសិក្សានីមួយៗ ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពាក្យ សហគមន៍ នេះត្រូវបានប្រទះឃើញ និងប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ នៅក្នុងជីវភាពរស់នៅធម្មតា និងមុខវិជ្ជាផ្សេងៗទៀតរួមមាន បរិស្ថានវិទ្យា ភូមិវិទ្យា ផែនដីវិទ្យា សង្គមវិទ្យា ចិត្តវិទ្យា និងសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យាជាដើម ។
នៅក្នុងអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ ចំពោះអត្ថន័យនៃពាក្យ សហគមន៍ នេះមានន័យថា ការទៅជាមួយ ដំណើរជាមួយគ្នា ប្រជុំគ្នា ឬអ្នកស្រុកប្រកបមុខរបរចូលគ្នា..... ។ តាមរយៈបទពិសោធន៍ដែលមាន និងការអង្កេតជារួម នៅក្នុងចក្ខុវិស័យទេសចរណ៍របស់ Schmink 1999 ពាក្យ សហគមន៍ គឺសំដៅទៅលើមនុស្សផ្សេងៗគ្នា ដែលមានលំនៅឋានស្ថិតក្នុងតំបន់ភូមិសាស្រ្តដូចគ្នា និងអាស្រ័យផលធនធានធម្មជាតិក្នុងមូលដ្ឋាន ។
ទេសចរណ៍សហគមន៍ គឺជាដំណើរការកម្សាន្តមួយទៅតំបន់ណាមួយដែលមានប្រជាជននៅក្នុងសហ-គមន៍ ឬមានបេតិកភ័ណ្ឌ ដែលមានធនធានសម្រាប់ទាក់ទាញ ឬជាកន្លែងដែលអាចផ្តល់នូវផលិតផលជាច្រើន ។
តួនាទីសហគមន៍
កាលពីអតីត ស្ទើរតែរាល់សកម្មភាពនៃគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍ ប្រជាជននៅក្នុងសហគមន៍មូល-ដ្ឋានត្រូវបានគេផាត់ចោល គ្មានចំណែក និងមានចំណែកតិចតួចនៅក្នុងសហគមន៍អនុវត្តន៍គម្រោងនេះ ។ ដោយសារដំណើរការបរិបថនៃផ្នត់គំនិត របស់អ្នករៀបចំគម្រោង និងផែនការនាសហសម័យនេះ ក៏មានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់អំពីផលអវិជ្ជមាន ដែលនឹងអាចកើតមានឡើងដោយសារតែការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍គ្មានតម្លាភាព ស្របពេលជាមួយគ្នា និងការមើលឃើញអំពីសារៈប្រយោជន៍ ចំពោះវត្តមានរបស់សហគមន៍ក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ។ និន្នាការនេះបានជំរុញឱ្យមានការចូលរួមរបស់ប្រជាជនក្នុងសហគមន៍កាន់តែមានកម្រិតខ្ពស់ឡើងជាលំដាប់ ។
នៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ក្រុមអ្នកអភិរក្ស ( Crucial Roles ) ដែលសហគមន៍នៅតាមតំបន់ឆ្នេរ និងនៅទីតំបន់ដាច់ស្រយាល ឬទីជនបទនៅក្នុងសកម្មភាពអភិរក្សជីវសាស្រ្តចម្រុះ ។ នៅចំពោះមុខនេះ គេក៏សង្កេតឃើញ មានអ្នកគ្រប់គ្រងតំបន់ការពារមួយចំនួន បានបង្កើតយន្តការនានា ដើម្បីធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយនឹងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដោយចាត់ទុកពួកគេជា អ្នកជាប់ពាក់ព័ន្ធ ( Stakeholders ) នៅក្នុងដំណើរការគ្រប់គ្រង និងធ្វើផែនការ ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរ កំណើនចំណាប់អារម្មណ៍របស់ភ្ញៀវទេសចរក្នុងការសិក្សាស្វែងយល់អំពីលក្ខណៈផ្សេងៗគ្នានៃវប្បធម៌នោះកត្តានេះរឹតតែជំរុញឱ្យមានវត្តមានរបស់សហគមន៍នូវរាល់ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ ។
ការអភិវឌ្ឍអេកូទេសចរណ៍ ដោយមានការចូលរួមពីសហគមន៍ ជាបុព្វហេតុមួយ នាំឱ្យមានការយល់ដឹងកាន់តែច្រើនឡើង របស់សហគមន៍ពីកាលានុវត្តភាព នៃវត្តមានអេកូទេសចរណ៍នៅទីកន្លែងដែលសហគមន៍បានរៀបចំបានល្អ នឹងមានកម្មសិទ្ធិលើដីធ្លី ដែលជាកេរតំណែល គេពិនិត្យឃើញថាសហគមន៍នោះ ទទួលបានភាពជោគជ័យច្រើនក្នុងការទាញយកនូវផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចពីអេកូទេសចរណ៍នៅក្នុងតំបន់ធម្មជាតិ ។
ពិតណាស់ សហគមន៍ ឬសមាជិកសហគមន៍ មិនមែនទាំងអស់ សុទ្ធតែមានបំណងចូលរួមក្នុងសកម្មភាពអេកូទេសចរណ៍ទេ ។ បែបនេះ អ្នករៀបចំផែនការ អ្នកអភិវឌ្ឍ ឬតួអង្គអភិរក្សគួរតែគោរពសេចក្ដីសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកទាំងនោះផង ។ ទោះជាយ៉ាងនេះ សម្រាប់អ្នកទាំងឡាយណាដែលមានចំណែកពាក់ព័ន្ធ គឺអាចជ្រើសរើសប្រភេទនៃការចូលរួមរបស់ខ្លួន តាមលំដាប់កម្រិតមួយចំនួនដូចជា ៖ ១) ជួលដីទៅឱ្យប្រតិបត្តិករដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ ២) ធ្វើជាបុគ្គលិកពេញម៉ោង ក្រៅម៉ោង ឬ តាមរដូវកាលនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនទេសចរណ៍  ៣) ផ្ដល់សេវាកម្មដល់ប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍ ៤) បង្កើតសម្ព័ន្ធអាជីវកម្ម ជាមួយនឹងការីទេសចរណ៍ ដោយសហគមន៍ធ្វើជាអ្នកបម្រើសេវាកម្មភាគច្រើនក្នុងខណៈពេលដែលដៃគូធ្វើការរៀបចំ គ្រប់គ្រងទីផ្សារ ភស្តុភា និង មគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ ៥) ប្រតិបត្តិការណ៍ជាកម្មវិធីសហគមន៍ឯករាជ្យ ។
មុខងារ ឬតួនាទីទាំងអស់ ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសហគមន៍ គួរតែផ្អែកលើផលប្រយោជន៍ សមត្ថភាពរៀបចំ បទពិសោធន៍ ការចាប់អារម្មណ៍លើវប្បធម៌ វត្តមាននៃភាពជាអ្នកដឹកនាំពូកែ គុណភាពនៃធនធានវប្បធម៌ និងធម្មជាតិ តម្រូវការទេសចរណ៍ កាលានុវត្តភាពនៃការហ្វឹកហ្វឺន ភាពអាចរកបាននូវដៃគូ និងផលប្រយោជន៍ឯកជន ។
សហគមន៍ត្រូវទទួលបានផលប្រយោជន៍ច្រើនបំផុត ពេលដែលមានការអភិវឌ្ឍនអេកូទេសចរណ៍ ប៉ុន្តែ មិនមែនសុទ្ធតែជាជំរើសដែលនឹងអាចកើតមាននោះឡើយ ។ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ដែលថា លទ្ធភាព ហិរញ្ញវត្ថុរបស់គម្រោងមួយ គួរត្រូវបានវាយតម្លៃមុននឹងបន្តនីតិវិធីអភិវឌ្ឍន៍ នូវបណ្ដារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការសាងសង់ បណ្ដាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទេសចរណ៍ទាំងឡាយ ។
ភាសាបេន្កាលី
BENGALI
ឃាតកម្ម។ ភាសាបេងហ្គាល់ (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាឈ្មោះខេនឌឺ Bangla, Bangla, ឬឈ្មោះ Bengali) គឺជាភាសាឥណ្ឌូ - អារីយ៉ានដែលជាភាសានិយាយនិងសរសេរសំខាន់របស់ប្រជាជាតិបង់ក្លាដែសនៅអាស៊ីខាងត្បូង។ បង់ក្លាដែសគឺជាគ្រួសារធំជាងគេទីបួននៅក្នុងគ្រួសារភាសាឥណ្ឌូ - អ៊ឺរ៉ុបនិងធំជាងគេទី ៦ នៅលើពិភពលោកទាក់ទងនឹងចំនួនអ្នកនិយាយភាសាកំណើត។ ភាសាបង់ក្លាដែសគឺជាភាសារដ្ឋតែមួយគត់និងជាភាសាផ្លូវការរបស់រដ្ឋដែលមានមូលដ្ឋានលើអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសបង់ក្លាដែស [១១] និងភាសាផ្លូវការនៃជ្រលងបារ៉ាក់នៅខាងលិចបេងហ្គាល់ទ្រីទូរ៉ានិងអាសាំឥណ្ឌា។ ភាសាបេងហ្គាល់គឺជាភាសានិយាយសំខាន់របស់កោះអាន់ដាម៉ាន់នៅឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់។ ក្រៅពីនេះមានប្រជាជននិយាយភាសាបង់ក្លាដែសមួយចំនួនធំនៅរដ្ឋចាហារខាញ់ប៊ីហារមេហ្គាឡាយ៉ាមីហ្សូរ៉ាមនិងអូរីសា។ បង់ក្លាដែសគឺជាភាសាដែលនិយាយច្រើនជាងគេទី ២ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាបន្ទាប់ពីហិណ្ឌូ។ [១២] [១៣] ក៏មានចំនួនជនអន្តោប្រវេសន៍និយាយភាសាបង់ក្លាដែសនៅមជ្ឈឹមបូព៌ាអាមេរិកនិងអឺរ៉ុបផងដែរ។ ហើយចំរៀងជាតិនិងទំនុកច្រៀងរបស់ឥណ្ឌាត្រូវបានផ្សំឡើងជាភាសាបេងហ្គាល់។
បង់ក្លាដែស Bangla S .Svg ពាក្យ "ស៊ី។ កា" ជាអក្សរបេងហ្គាល់ ការបញ្ចេញសំឡេង / bɑːlɑː / តំបន់ បង់ក្លាដែសបង់ក្លាដែស, ឥណ្ឌាឥណ្ឌា (ភាគខាងលិចបេងហ្គាល់ភាគខាងលិចទ្រីទូរ៉ាចាចាខននិងខាងត្បូងជ្រលងភ្នំអាស្មែបារ៉ាក) និង នេប៉ាល់នេប៉ាល់ [1] ផ្នែកចិត្តវិទ្យា ប្រទេសបង់ក្លាដែស ភាសា​កំណើត ២៦ កោដិ [២] ១៦ ក្រា, (បង់ក្លាដែសនៅបង់ក្លាដែស (២០១៧) [៣]) ១០ កោដិ, (ឥណ្ឌាឥណ្ឌា, (២០១១)) ២១.០៦១ (នេប៉ាល់នេប៉ាល់ (២០១១)) [៤]
ក្រុមគ្រួសារភាសា ឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុប ឥណ្ឌូ - អ៊ីរ៉ង់ Indo-Aryan ខាងកើតឥណ្ឌូ - អារីយាន Bengali-Assamese បង់ក្លាដែស អ្នកកាន់តំណែងមុន បាលី - ប្រាជ្ញរិទ្ធ អំពើពុករលួយ ដាច់ខាត ពូរ៉ាន Bangla គ្រាមភាសា គ្រាមភាសារ៉ាឌី គ្រាមភាសាបង់ក្លាដែស គ្រាមភាសា Barindri គ្រាមភាសា Jharkhand គ្រាមភាសារ៉ាបាងងស៊ី សូមមើលព័ត៌មានលម្អិតជាគ្រាមភាសាភាសាបេងហ្គាល់ វិធីសាស្ត្រសរសេរ អក្សរបេងហ្គាល់ ប៊ែលប្រាយ ស្ថានភាពរដ្ឋាភិបាល ភាសាផ្លូវការ បង់ក្លាដែស (ភាសារដ្ឋ) ឥណ្ឌា; នៅក្នុងរដ្ឋនិងទឹកដីរបស់រដ្ឋដូចខាងក្រោមៈ បេងហ្គាល់ខាងលិច ទ្រីប៉ូរ៉ា អាសាម (ជ្រលងបារ៉ាក់) ចាចាខន (ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាភាសាទី ២ ក្នុងឆ្នាំ ២០១១) កណាតាកា (ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាភាសាទី ២) កោះអាន់ដាម៉ាន់និងនីកូបាបា សៀរ៉ាឡេអូន (កិត្តិយស) [៥] ទីក្រុងឈីកាហ្គោរដ្ឋ Illinois.svg ទីក្រុងឈីកាហ្គោ [৬] [৭] [৮] រាងកាយបទប្បញ្ញត្តិ បង់ក្លាដែសបណ្ឌិតសភា បណ្ឌិតសភាបស្ចិមប្រទេសឥណ្ឌាខាងលិចបេងហ្គាល់ លេខកូដភាសា អាយអេសអូ ៦៣៩-១ bn អាយអេសអូ ៦៣៩-២ ben អាយអេសអូ ៦៣៩-៣ ben គ្លូកូឡូក beng1280 [៩] Linguasphere ៥៩- អេហ្វអេ - យូ Bengali-world.svg ការរីករាលដាលភូមិសាស្ត្រនៃភាសាបេងហ្គាល់នៅលើពិភពលោក ស្ថានភាពភាសាបេងហ្គាល់គឺជាភាសាជាតិនិងផ្លូវការតែមួយគត់ ស្ថានភាពភាសាបេងហ្គាល់គឺជាភាសាផ្លូវការមួយក្នុងចំណោមភាសាផ្លូវការជាច្រើន ប្រជាជននិយាយភាសាបេងហ្គាល់រស់នៅ (១.០០,០០០+) ប្រជាជននិយាយភាសាបេងហ្គាល់រស់នៅ (10,000+) តំបន់បង់ក្លាដែស តំបន់និយាយភាសាបេងហ្គាល់នៃអាស៊ីខាងត្បូង ប្រវត្តិនៃការអភិវឌ្ឍភាសាបង់ក្លាដែសមានអាយុ ១៣០០ ឆ្នាំ។ ឆារីប៉ាដាដាគឺជាគំរូដើមនៃភាសានេះ។ ភាសាបេងហ្គាល់បានយកទម្រង់បច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួននៅចុងសតវត្សទីដប់ប្រាំបីតាមរយៈការប្រមូលផ្តុំអក្សរសិល្ប៍បេងហ្គាល់យ៉ាងច្រើនពីសតវត្សទី ៨ ។ អក្សរភាសាបេងហ្គាល់គឺជាអក្សរ Bangla ។ វាមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចនៅក្នុងវាក្យសព្ទនិងការបញ្ចេញសម្លេងរវាងភាសាបង់ក្លាដែសដែលមានជាទូទៅនៅបង់ក្លាដែសនិងខាងលិចបេងហ្គាល់។ ភាសានិងអក្សរសាស្ត្របេងហ្គាល់បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់បំផុតក្នុងការអភិវឌ្ឍឡើងវិញនៃបេងហ្គាល់និងក្នុងការអភិវឌ្ឍជាតិនិយមបង់ក្លាដែសនិងការបង្កើតប្រទេសបង់ក្លាដែស។
ចលនាភាសាបេងហ្គាល់ដែលបានរៀបចំនៅបេងហ្គាល់ខាងកើតពីឆ្នាំ ១៩៤៨ ដល់ ១៩៥២ បានបង្កើតទំនាក់ទំនងនៃអត្ថិភាពរបស់បេងហ្គាល់ជាមួយភាសានេះ។ នៅថ្ងៃទី ២១ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ១៩៥២ ការតវ៉ានិស្សិតនិងសកម្មជននៅសាកលវិទ្យាល័យដាកាបានលះបង់ជីវិតដើម្បីបង្កើតភាសាបេងហ្គាល់ដែលជាភាសាកំណើតនៃភាសាភាគច្រើន។ ច្បាប់លើកស្ទួយភាសាបង់ក្លាដែសឆ្នាំ ១៩៨៧ បានធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់ភាសាបង់ក្លាដែសជាកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋទាំងអស់នៅបង់ក្លាដែស។
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ការកែសម្រួលភាសាភូមិសាស្ត្រ
ចំនួនភាសាកំណើតរបស់ភាសាបេងហ្គាល់ទូទាំងពិភពលោក (ចំនួនប្រជាជនសរុបជាង ២៦៥ លាននាក់)
បង់ក្លាដែស (៥៩,៩៩%) ឥណ្ឌា (៣៦,២២%) ផ្សេងទៀត (១,៦%)
ភាសាបេងហ្គាល់គឺជាភាសាកំណើតរបស់ប្រជាជននៅ Bangabhumi ដែលមានរដ្ឋឥណ្ឌាខាងលិចបេងហ្គាល់និងប្រទេសបង់ក្លាដែសបច្ចុប្បន្ន។
ភាសាបង់ក្លាដែសនៅ Bricklane ជាផ្ទះរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍បង់ក្លាដែសធំ ៗ នៅទីក្រុងឡុង ភាសាបេងហ្គាល់គឺជាភាសាកំណើតរបស់ក្រុមបេងហ្គាល់ដែលរស់នៅក្នុងដីគោកក៏ដូចជានៅទ្រីទូរ៉ាអាអាមខាងត្បូងនិងកោះអាន់ដាម៉ាន់និងនីកូបានៃសហភាពឥណ្ឌា។ ភាសាបង់ក្លាដែសត្រូវបានគេនិយាយនៅក្នុងរដ្ឋជិតខាងគឺអូរីសា, ប៊ីហារនិងចាហារខានហើយមានអ្នកនិយាយភាសាបង់ក្លាដែសមួយចំនួនធំនៅខាងក្រៅបេងហ្គាល់រួមមានដេលីម៉ុមបៃវ៉ារ៉ាណាសានិងវ៉ារីនដាវ៉ាន។ ចំនួនប្រជាជនបង់ក្លាដែសមួយចំនួនរស់នៅក្នុងមជ្ឈឹមបូព៌ា, [៣០] [៣១] [៣២] សហរដ្ឋអាមេរិក, [៣៣] សិង្ហបុរី [៣៤], ម៉ាឡេស៊ី, អូស្ត្រាលី, កាណាដា, ចក្រភពអង់គ្លេសនិងអ៊ីតាលី។
ការកែសម្រួលស្ថានភាពរដ្ឋាភិបាល Rabindranath Tagore គឺជាកំណាព្យជាតិរបស់ឥណ្ឌា ខាហ្ស៊ីណាហ្សុលឥស្លាមគឺជាអ្នកនិពន្ធកំណាព្យជាតិបង់ក្លាដែស សូមមើលផងដែរៈបញ្ជីរដ្ឋនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាដោយចំនួនប្រជាជននិយាយភាសាបេងហ្គាល់ យោងតាមមាត្រា ៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបង់ក្លាដែស Bangla គឺជាភាសារដ្ឋតែមួយគត់និងជាភាសាផ្លូវការរបស់បង់ក្លាដែស។
ភាសាបង់ក្លាដែសគឺជាភាសាផ្លូវការមួយក្នុងចំណោមភាសាផ្លូវការទាំង ២៣ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញឥណ្ឌានៅឥណ្ឌា។ ភាសាបង់ក្លាដែសត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាភាសាផ្លូវការទី ២ របស់រដ្ឋចាចាខានប្រទេសឥណ្ឌាចាប់តាំងពីខែកញ្ញាកញ្ញា។ ជនជាតិប៉ាគីស្ថាន
គ្រីមៀ
គ្រីមៀវ  គឺជាឧបទ្វីបមួយនៅ អឺរ៉ុបខាងកើត ។ វាមានទីតាំងនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងនៃ សមុទ្រខ្មៅ និងមានប្រជាជនចំនួន 2.4 លាននាក់  ភាគច្រើនជា ជនជាតិរុស្ស៊ី ភាគតិចជា ជនជាតិអ៊ុយក្រែន និង គ្រីមៀរ តាតារ ។  ឧបទ្វីបនេះត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធស្ទើរតែទាំងស្រុងដោយ សមុទ្រខ្មៅ និងសមុទ្រតូចជាងនៃអាហ្សូវ វាមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងនៃ តំបន់ ខឺសុន ក្នុង ប្រទេសអ៊ុយក្រែន ដែលវាត្រូវបានតភ្ជាប់ដោយ អុិស្មាស នៃ ពេរេកុប និងភាគខាងលិចនៃ ក្រាសុនដាក្រែន ក្នុង ប្រទេសរុស្ស៊ី ដែលវាត្រូវបានបំបែកដោយ ច្រកសមុទ្រ ខឺឆ ទោះបីជាបានតភ្ជាប់ដោយ ស្ពាន គ្រីមៀន ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2018 មក។ The Arabat Spit មានទីតាំងនៅភាគឦសានរបស់វា ដែលជាដីតូចចង្អៀតដែលបំបែកប្រព័ន្ធបឹងមួយដែលមានឈ្មោះថា សុីវាស ពីសមុទ្រ អាហ្សូវ ។ ឆ្លងកាត់សមុទ្រខ្មៅនៅភាគខាងលិចគឺ រ៉ូម៉ានី ហើយនៅភាគខាងត្បូងគឺ ទួរគី ។
ស៊ីវមិន
ស៊ីវមិន តារាចម្រៀងកូរ៉េខាងត្បូង កើតនៅថ្ងៃទី 26 ខែមីនាឆ្នាំ 1990 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក
ប្រវត្តិនៃខេត្តពោធិ៍សាត់
"ពោធិ៍សាត់" គឺ​ជា​ខេត្ត​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ខេត្ត-ក្រុង ចំនួន ២៥​របស់​កម្ពុជា។ ខេត្ត​នេះ​មាន​ផ្ទៃ​ដី​សរុប ១២.៦៩២​គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ ឋិត​នៅ​ភាគ​ខាង​លិច​នៃ​ប្រទេស មាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង កំពង់ស្ពឺ កោះកុង និង​ខេត្ត​បាត់ដំបង។ បច្ចុប្បន្ន​នៅ​មាន​ពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន​លំបាក​ក្នុង​ការ​កំណត់​យក​និយមន័យ​នៃ​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ និង​ការ​សរសេរ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​មួយ​នេះ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ។
តើ​​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ មាន​ប្រវត្តិ​បែប​ណា?
មន្ទីរ​​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ បាន​លើក​យក​ឯកសារ​សម្អាង​ចំនួន​ពីរ​ក្នុង​ការ​ឲ្យ​និយមន័យ និង​សរសេរ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ គឺ​ទី​មួយ​វចនានុក្រម​សម្ដេច​សង្ឃរាជ ជួន ណាត និង​ទីពីរ សៀវភៅ​កម្ពុជ​សុរិយា ដែល​បោះពុម្ព​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៣។ យោង​តាម​ឯកសារ​ទាំង​ពីរ​នេះ​បញ្ជាក់​ថា ពាក្យ "ពោធិ៍សាត់ (Pursat)" គឺ​ជា​ពាក្យ​ត្រឹមត្រូវ​របស់​ខេត្ត​នេះ មិនមែន "ពោធិសាត់ (Podhisat)" នោះ​ទេ។
ប្រធាន​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ លោក ឡាច ផេងលី មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​ឲ្យ​និយមន័យ និង​សរសេរ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ ខុស គឺ​ជា​កំហុស​មួយ​ត្រូវ​កែប្រែ​ជា​បន្ទាន់​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ក្មេង​ជំនាន់​ក្រោយៗ​ភ័ន្ត​ច្រឡំ។ លោក​នឹង​ព្យាយាម​កែតម្រូវ​មិន​ឲ្យ​មាន​ការ​សរសេរ​ឈ្មោះ ឬ​ឲ្យ​និយមន័យ​ពីរ​បី​ទាក់ទង​នឹង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ ស្រេច​តែ​មនុស្ស​នឹក​ឃើញ​នោះ​ទេ ដោយ​រាប់​ទាំង​ការ​សរសេរ​នៅ​លើ​ស្លាក​លេខ​ម៉ូតូ​ជាដើម៖ «អ៊ីចឹង​ឈ្មោះ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ មិន​មែន​ជា​ពាក្យ​អាទិទេព​អី​ទេ គឺ​ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​បាលី​មក ពោធិ៍ ឈ្មោះ​ដើម​ពោធិ៍ ពោធិ៍​ហ្នឹង​រសាត់ អ៊ីចឹង​ពាក្យ​ហ្នឹង​គេ​អាន​ពីរ​ម៉ាត់ គឺ​ពោធិ៍សាត់។ បច្ចុប្បន្ន​ដែល​សរសេរ​ផ្លូវការ​នៅ​ក្នុង​ផែនទី​គេ​ដាក់ PURSAT ពាក្យ​ហ្នឹង​ត្រឹមត្រូវ តែ​បើ​នរណា​ពោធិ ខុស​ហើយ។ អ៊ីចឹង​ស្លាក​លេខ​ម៉ូតូ​នៅ​ថ្ងៃ​អនាគត មន្ទីរ​វប្បធម៌​នឹង​ស្នើ​ទៅ​ក្រសួង​សាធារណការ និង​ដឹក​ជញ្ជូន សូម​ឲ្យ​កែតម្រូវ​ឡើង​វិញ»។
តាម​ពាក្យ​ពី​ព្រេងនាយ​ដំណាល​ថា មាន​ដើម​ពោធិ៍​មួយ​ដើម​រសាត់​ច្រាស​ទឹក​ដ៏​ប្លែក​អស្ចារ្យ ឃើញ​ដូច្នេះ​អ្នក​ស្រុក​ក៏​នាំ​គ្នា​យក​ខ្សែ​ពួរ​ទៅ​ទាក់​ចង​តែ​មិន​ជាប់ ហើយ​បន្ត​រសាត់​ដល់​កន្លែង​មួយ​ត្រង់​ខាង​មុខ​ទី​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន។ រសាត់​មក​ដល់​ទី​នេះ ព្រះសង្ឃ និង​អ្នក​ស្រុក បាន​រៀបចំ​គ្រឿង​ពលីការ​បូជា​ទៀន ធូប ផ្កាភ្ញី ដោយ​អធិដ្ឋាន​បួង​សួង​សុំ​យាង​ដើម​ពោធិ៍ ដើម្បី​ប្រតិដ្ឋាន​ដាំ​ទុក​នៅ​ទីតាំង​នោះ។
ព្រះសង្ឃ​បាន​យក​ខ្សែ​អំបោះ ៧​សរសៃ​ទៅ​ចង​ដើម​ពោធិ៍​ រួច​ប្រគំភ្លេង​ពិណពាទ្យ​ថ្វាយ​ដើម​ពោធិ៍ ស្រាប់​តែ​ដើម​ពោធិ៍​នោះ ត្រូវ​បាន​អ្នក​ស្រុក​អូស​តាម​ជម្រាល​ដី​ឡើង​ច្រាំង​ខាង​កើត​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន បាន​ដោយ​ងាយ។ អ្នក​ស្រុក​ក៏​ស្រែក​អឺងកង​ឡើង​ថា "បានការ...បានការ" ហើយ​ទួល​នេះ​បាន​ជាប់​ឈ្មោះ "ទួល​បានការ" ត​រៀង​មក ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ទួល​នេះ ឋិត​នៅ​ខាង​កើត​វត្ត​បាកាន ក្នុង​ទឹកដី​ស្រុក​បាកាន។
ដោយសារ​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន មាន​បារមី​ខ្លាំង​ពូកែ និង​បួងសួង​សុំ​កំណប់​ទ្រព្យ​អ្វី​បាន​នោះ ដំណឹង​បាន​លេច​ឮ​ដល់​កងទ័ព​សៀម ដែល​នៅ​ក្បែរ​ព្រំដែន​ស្វាយដូនកែវ និង​ចង់​មក​ជីក​យក​វត្ថុ​មាន​តម្លៃ​ទាំង​នោះ។ អ្នកស្រុក និង​ព្រះសង្ឃ​ក៏​នាំ​គ្នា​លើក​ដី​ពូន​លុប​ប្រាសាទ ក្នុង​បំណង​លាក់​ទុក​អាថ៌កំបាំង​ដោយ​យក​ដើម​ពោធិ៍​ទៅ​ដាំ​លើ​ចំហៀង​កូន​ភ្នំ និង​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​មក​ជា "បាកាន" វិញ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គេ​ហៅ​ថា ស្រុក​បាកាន។
ឡាន ផេងលី ៧៥ ២០១៦ ប្រធាន​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្ប ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ លោក ឡាច ផេងលី ផ្ដល់​បទសម្ភាសន៍​ដល់​វិទ្យុ និង​ទូរទស្សន៍​អាស៊ីសេរី កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៧ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Chin Chetha ក្រៅ​ពី​ខ្លឹមសារ​ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​សៀវភៅ​កម្ពុជសុរិយា​ឆ្នាំ​២០០៣ ត្រង់​ទំព័រ ៦២​នេះ នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​សម្ដេច​សង្ឃរាជ ជួន ណាត ត្រង់​ទំព័រ ៧៧៩ បញ្ជាក់​ថា ពោធិ៍សាត់ គឺ​ជា​ឈ្មោះ​ខេត្ត​មួយ​ក្នុង​កម្ពុជា​រដ្ឋ នៅ​ជាប់​ខាង​កើត​ខេត្ត​បាត់ដំបង។ តាម​ពាក្យ​ដំណាល​ពី​ព្រេងនាយ​ថា មាន​ដើម​ពោធិ៍​តូច​មួយ​រសាត់​ច្រាស​ទឹក​មក​ជា​អស្ចារ្យ​ប្លែក ហើយ​គេ​បាន​ស្រង់​យក​ទៅ​ដាំ​នៅ​កន្លែង​មួយ។ ដោយ​ហេតុ​ដូច្នេះ ទើប​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ភូមិ​ប្រទេស​នោះ​ថា ពោធិ៍សាត់ ព្រោះ​ពាក្យ​ថា រសាត់ និង​សាត់ ជា​ពាក្យ​តែ​មួយ​អាច​ប្រើ​ជួស​គ្នា​បាន។ លុះ​សំណេរ​ជា​យូរ​អង្វែង​មក បាន​ក្លាយ​ជា "ពោធិ៍សាត់" រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ។
ព្រះគណេស
រូបភាពតូច|ព្រះគណេស ឬព្រះនិងគនេស និង ២ ព្រះមហេសី គឺ៖ [[ព្រះជាយាព្រះគណេស|ព្រះនាងសិតទ្ធី និង ព្រះនាងពុតទ្ធី.។ សិល្បៈឥណ្ឌា.]]
ព្រះគណេស ឬព្រះនិងគនេស គឺជាទេវតានៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ និងជាទេពរបស់ឥណ្ឌា.។, ព្រះអង្គទ្រង់រៀបអភិសេកនិងមានព្រះមហេសី ២ ព្រះអង្គ គឺ៖ ព្រះនាងសិតទ្ធី និង ព្រះនាងពុតទ្ធី.។  , មានពាហនៈ ​កណ្តុរ សត្វតោ ក្ងោក ជាយានជំនិះ។., ព្រះសក្តិនៃ ព្រះគណេស ឬព្រះនិងគនេស គឺ ព្រះគណេសានី(ព្រះវិងគនេសះវារី.)។
អាណាខេត្តអ៊ិស៊ីកាវ៉ា
ខេត្តអ៊ិស៊ីកាវ៉ា(ភាសាជប៉ុន:石川県, ភាសាអង់គ្លេស:Ishikawa Prefecture) ជាខេត្តមួយរបស់ប្រទេសជប៉ុន ស្ថិតលើកោះហុងសឺ ក្នុងតំបន់ហុគឹរិគឹ។​ ទីក្រុងរបស់ខេត្តនេះគឺ ទីក្រុងកាណាហ្សាវ៉ា។
right|200px
មិច្ឆាទិដ្ឋិ
៣- នត្ថិ ហុតំ យល់​ថា​សក្ការៈ​ដែល​បុគ្គល​ធ្វើ​មិន​មាន​ផល
៤- នត្ថិ សុកដទុក្កដានំ កម្មានំ ផលវិបាកោ យល់​ថា​ផល​វិបាក​របស់​កម្ម​ដែល​សត្វ​ធ្វើ​ល្អ និង អាក្រក់​មិនមាន
៥- នត្ថិ អយំ លោកោ យល់​ថា​លោក​នេះ​មិនមាន
៦- នត្ថិ បរោ លោកោ យល់​ថា​លោក​ខាង​មុខ​មិន​មាន
៨- នត្ថិ បិតា យល់​ថា​បិតា​មិន​មាន​គុណ
៩- នត្ថិ សត្តា ឧបបាតិកា យល់​ថា​សត្វ​ជា​ឧបបាតិក​មិនមាន
១០- នត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា យល់​ថា​ពួក​សមណៈ និង​ព្រាហ្មណ៍​ក្នុង​លោក​ដែល​ព្រម​ព្រៀង​គ្នា​ប្រតិបត្តិ​ធម៌ ហើយ​ពោល​ថា បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​នូវ​លោក​នេះ និង​លោក​ខាង​មុខ​មិន​មាន។
មច្ឆាទិដ្ឋិ ១០ រួម​ចូល​គ្នា​ជា ៣
១- អកិរិយទិដ្ឋិ យល់​ថា​កម្ម​ដែល​ធ្វើ​មិន​មាន គឺ​មិន​ជឿ​កម្ម
២- នត្ថិកទិដ្ឋិ យល់​ថា​ផល​របស់កម្ម​មិន​មាន គឺ​មិន​ជឿ​ផល
៣- អហេតុកទិដ្ឋិ យល់​ថា​ហេតុ​បច្ច័យ​ដែល​តាក់តែង​ឲ្យ​សត្វ​ល្អ​ឬ​អាក្រក់​មិន​មាន​គឺ​មិន​ជឿ​ទាំង​កម្មទាំង​ផល។
មិច្ឆាទិដ្ឋិ​បំព្រួញ​ដោយតិចត្រឹម​ ២ យ៉ាង
១- សស្សតទិដ្ឋិ យល់​ថា​ទៀងទាត់​ឋិត​ឋេរ គឺ​ជាតិ​នេះ​ធ្លាប់​កើត​ជា​សត្វ ទៅ​លោក​ខាង​មុខ​ក៏​កើត​ជា​សត្វ​ទៀត​មិន​ប្រែប្រួល
២- ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ យល់​ថា​ដាច់​សូន្យ​សោះ គឺ​ស្លាប់ហើយ​មិន​កើត​ទៀត។
ពាក្យ​ថា ទិដ្ឋិ ប្រែថា សេចក្ដី​យល់ បើ​យល់​ត្រូវ លោក​ហៅថា សម្មាទិដ្ឋិ យល់​ខុស​ហៅថា មិច្ឆាទិដ្ឋិ។ សេចក្ដី​យល់​ទាំង​ប៉ុន្មាន​យ៉ាង ដែលសម្ដែងមក​ហើយ​ខាង​លើ​នេះ​សុទ្ធតែ​ខុស​ទាំង​អស់ បាន​ជា​លោក​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា មិច្ឆាទិដ្ឋិ។
បើ​ជា​មិច្ឆាទិដ្ឋិ​ហើយ ទោះ​និយាយ ឬ​ធ្វើ​ និង​គិត​អ្វីៗ ក៏​សុទ្ធ​តែ​ខុសៗ ទាំងអស់។ មិច្ឆាទិដ្ឋិ​នេះ​ឯង ជាឫសគល់​នៃ​បាប​អកុសល​គ្រប់​ចំពូក។ ហេតុ​នេះ​បាន​ជា ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ​ជា​ម្ចាស់​ទ្រង់​សម្ដែង​ថា នាហំ ភិក្ខវេ អញ្ញំ ឯកធម្មំ សមនុបស្សាមិ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ! តថាគត​មិន​ឃើញ​មាន​ធម៌​ដទៃ​ណា​មួយ​ជា​ហេតុ ជាឫស​គល់​នាំ​អកុសល​ដែល​មិន​ទាន់​កើត​ឲ្យ​កើត​ឡើង នាំ​អកុសលដែល​កើត​ឡើង​ហើយ​ឲ្យ​រឹងរឹត​តែ​កើត​ចម្រើន​ឡើង ដូច​មិច្ឆាទិដ្ឋិ​នេះ​ឡើយ មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស ភិក្ខវេ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ! អកុសល​ធម៌​ដែល​មិន​ទាន់​កើត​ឡើង ឬ​ដែល​កើត​ឡើង​ហើយ រមែង​កើតច្រើនៗ ឡើង ដល់​អ្នក​ដែល​យល់​ខុស​នោះ​ឯង ដូច្នេះ។
ឯសេចក្ដី​យល់​ខុស​នេះ បើ​សម្ដែង​ចំពោះសេចក្ដី​យល់​ខុសចាក​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា កុំ​បាច់​និយាយ​ដល់​អ្នក​ដែរមិន​ទាន់​ចូល​មក​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នេះ​ឡើយ ទោះ​បី​អ្នក​ដែល​ធ្លាប់​កាន់​ហើយ ក៏​គង់​នឹង​ឃ្លាតចេញ​ដោយ​ឆាប់​មិន​ខាន ដូច​សុនក្ខត្តលិច្ឆវី សូម​នាំ​រឿង​នោះ​មក​សម្ដែង​ជា​ឧទាហរណ៍​ដូច​ត​ទៅ​នេះ
រឿង សុនក្ខត្តលិច្ឆវី
សុនក្ខត្តលិច្ឆវីនោះ ជា​បុត្ត​របស់​ស្ដេច​លិច្ឆវី នៅ​ក្រុង​វេសាលី បាន​ចូល​មក​បួស​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ព្រះបរមគ្រូ​ជាម្ចាស់​របស់​យើង​ទាំង​ឡាយ​នេះ។ លុះ​បួស​ហើយ​ខំ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​បម្រើ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ សូម​រៀន​ទិព្វចក្ខុ​បរិកម្ម​ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​ទិព្វ​ចក្ខុវិជ្ជា គឺ​ភ្នែក​ទិព្វ។ ព្រះ​ទសពលញ្ញាណ​ក៏​ទ្រង់​មាន​សេចក្ដី​អនុគ្រោះ​បង្ហាញ​វិធី​ឲ្យ​ភាវនា។ កាល​បើ​សុនក្ខត្តភិក្ខុ​នោះ​ព្យាយាម​ប្រតិបត្តិ​ធ្វើ​បរិកម្ម​សមគួរ​តាម​ពុទ្ធ​ឱវាទ​ទៅ​ហើយ ក៏​បាន​ទិព្វ​ចក្ខុមែន មើល​ឃើញ​រូប​ទេវតា​ទាំង​ឡាយ តែ​ស្ដាប់​សម្លេង​មិន​ឮ​ក៏​កើត​គំនិត​លោភ​ឡើង​ថា អាត្មាអញ​បាន​ឃើញ​សរីរសណ្ឋាន​ដ៏​មាន​ទិព្វ​មាន​លំអរ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ ទាល់​តែ​មិន​បាន​ឮ​សម្លេង បើ​ប្រសិន​ជា​បាន​ឮ​ផង​តើ​នឹង​ពីរោះ​ពិសា​យ៉ាង​ណា​ទៅ ឱហ្ន៎ ! ធ្វើ​ម្ដេច​នឹង​បាន​ឮសម្លេង​ទិព្វ​នោះ​ទៀត។ លុះ​គិត​ដូច្នោះ​ហើយ​ក៏​ចូល​ទៅ​គាល់​ក៏​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះដ៏មាន​បុណ្យ​ក្រាប​បង្គំ​សូម​រៀន​បរិកម្ម​ក្នុង​ទិព្វ​សោត​វិជ្ជា​តទៅ។
ព្រះបរមលោកនាថ​ជាម្ចាស់ មិន​បាន​ត្រាស់​ពន្យល់​ដូច​មុន​ឡើយ ព្រោះ​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា ក្នុង​កាល​កន្លង​ទៅ​ហើយ​សុនក្ខត្តភិក្ខុ​នោះ បាន​ប្រហារ​គុម្ព​ត្រចៀក​ភិក្ខុមាន​សីល ១ រូប​ឲ្យ​ថ្លង់​ស្ដាប់​អ្វីមិន​ឮ​សោះ។ ព្រោះ​សេស​បាប​នោះ ទោះបី​ព្យាយាម​យ៉ាង​ណា​ក៏​មិន​បាន​ទិព្វ​សោតទេ បាន​ជា​ព្រះបរមគ្រូ​ទ្រង់​មិន​ពន្យល់​សូម្បី​សុនក្ខត្តភិក្ខុ​ខំ​ធ្វើ​បរិកម្ម​ភាវនា​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​អស់​បី​ឆ្នាំ ក៏​ឥត​បាន​ទិព្វ​សោតវិជ្ជា​នោះ​ឡើយ។ កាល​បើ​មិន​បាន​ទិព្វ​សោតវិជ្ជា​ដូច្នោះ សុនក្ខត្តភិក្ខុ​ក៏​គិត​ថា
ច្បាស់​ជា​ព្រះសមណគោតម​យល់​ថា លោក​ក៏​ជាតិ​ក្សត្រិយ៍​អញ​ក៏​ជាតិ​ក្សត្រិយ៍​ស្មើ​គ្នា បើ​ប្រសិន​ជា​បណ្ដោយ​ឲ្យ​អញ​បាន​ទិព្វ​សោតវិជ្ជា​ទៅ ក្រែង​លោ​អញ​បានត្រាស់​ដឹង​ព្រះ​សព្វ​ញ្ញុតញ្ញាណ​ស្មើ​នឹង​លោក បាន​ជា​លោក​មិន​ខ្វល់ខ្វាយ​ប្រាប់វិធី​ចម្រើន​ឲ្យ​កើត​ទិព្វ​សោត​វិជ្ជា​ដល់​អញ​ឡើយ គឺ​លោក​ប្រាថ្នា​នឹង​រារាំង​ញាណ​វិស័យ​នៃ​អញ​ជា​ប្រាកដ។
កាល​បើ​សុនក្ខត្តភិក្ខុ​គិត​ជ្រុល​យល់​ជ្រួស ដោយ​គំនិត​ខូច​ដូច្នោះ​ហើយ ក៏​ចង​គំនុំ​នឹង​ព្រះបរមគ្រូ​តទៅ។ លុះ​កាល​កន្លង​ទៅ​ដោយ​លំដាប់ សុនក្ខត្តភិក្ខុ​ក៏​សឹក​ចេញ​ទៅ​ជា​គ្រហាវាស​វិនាស​ចាក​ពុទ្ធសាសនា។
ឯ​គំនិត​ដែល​សុនក្ខត្តភិក្ខុ​គិត ថ្កោល​ទោស​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ដូច្នោះ ជា​គំនិត​ឆ្វេង​ខុស​ទទេ មិន​ត្រូវ​តាម​សេចក្ដី​ពិតឡើយព្រោះ​ធម្មតា​ព្រះពុទ្ធទាំង​ឡាយ មិន​មាន​ព្រះហឫទ័យ​ញាប់ញ័រ​ដោយ​លោកធម៌​ទេ។ ដូច​កាល​ដែល​សុភទ្ទ​បរិព្វាជក​ចូល​ទៅ​ក្រាប​បង្គំ​សួរ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាម្ចាស់​យើង អំពី​រឿង​សមណៈ អំពី​សង្ខារ និង​អំពី​ព្រះហឫទ័យ​នៃ​ព្រះពុទ្ធ​ទាំង​ឡាយ។ ព្រះអង្គ​ក៏​ទ្រង់​ទេសនា​ប្រៀបធៀប​គតិលោក​និង​គតិធម៌​តាម​សេចក្ដី​ពិត​ថា
សង្ខារា សស្សតា នត្ថិ នត្ថិ ពុទ្ធានមិញ្ចិតំ។
សេចក្ដី​ថា ខាង​ក្រៅ​ពី​ពុទ្ធសាសនា​មិន​មាន​សមណៈ​ទេ សង្ខារ​ទាំង​ឡាយ​មិន​ដែលទៀត​ទេ ព្រះពុទ្ធ​ទាំង​ឡាយ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ញាប់ញ័រ​ទេ ដូច​ជា​ស្នាម​ជើង​ដែល​មិន​មាន​ព្ធដ៏អាកាស​ដូច្នោះ​ឯង។
ព្រោះ​អាស្រ័យ​ពុទ្ធភាសិត​នេះ​ជា​សំអាង បាន​ជា​ឃើញ​ថាគំនិត​ដែល​សុនក្ខត្តភិក្ខុ​គិត​ដូច្នោះ ជា​គំនិត​យល់​ខុស​គួរ​រាប់​ថា ជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ​ពេញ​ទី​បាន ព្រោះ​គិត​ថ្កោល​ព្រះ​ហឫទ័យ​របស់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ មិន​ត្រូវ​តាម​ទំនង​ដែល​ពិត​មែន។
ហេតុ​នេះ​បាន​ជា មិច្ឆាទិដ្ឋិ​គំនិត​យល់​ឆ្វេង យល់​ខុស​ដូច​សុនក្ខត្ត​លិច្ឆវីនេះ​ជាដើម លោកឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា បាប ជាអំពើ​អាក្រក់​ដែល​បុគ្គល​មិន​គួរ​ឲ្យ​មក​ប៉ះពាល់​ក្នុង​ចិត្ត​ឡើយ។ បណ្ឌិត​ទាំង​ឡាយ លោក​ឃើញ​ទោស​មិច្ឆាទិដ្ឋិ​ដូច​ពោល​មក​នេះ បាន​ជា​លោក​លះបង់ ហើយ​ព្យាយាម​ធ្វើ​សម្មាទិដ្ឋិ​ឲ្យ​កើត​ឡើង។
ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​សៀវភៅ ឱវាទបាតិមោក្ខ
ប្រវត្តិនៃខេត្តពោធិ៍សាត់
អាជ្ញាធរ​បាន​លើក​យក​សក្ដានុពល​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​នោះ​មក​បង្ហាញ​សាធារណជន។ នោះ​គឺ​រូបសំណាក​ផ្ដិល​ដ៏​ធំ​មួយ​ដែល​អាជ្ញាធរ​ចង់​បង្ហាញ​ពី​សក្ដានុពល​នៃ​ចម្លាក់​ថ្មកែវ។ អាជ្ញាធរ និង​មន្ត្រី​ជំនាញ​បាន​សម្រេច​សង់​រូប​ផ្ដិល​ដ៏​ធំ​នេះ​នៅ​ចំកណ្ដាល​ទ្រូង​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៥​​ នា​ក្រុង​ពោធិ៍សាត់។
លោក ឡាច ផេងលី បាន​លើក​ហេតុផល​បន្ថែម​ទៀត​លើ​ការ​សម្រេច​ដាក់​រូប​សំណាក​ផ្ដិល ជំនួស​ដើម​ពោធិ៍ ដែល​ត្រូវ​ទៅ​នឹង​ឈ្មោះ​ខេត្ត និង​ប្រវត្តិ​ទាក់ទង​តាំង​ពី​ព្រេងនាយ​នោះ​ថា ការ​ពិត​គេ​មិន​ចង់​ដាក់​រូប​សំណាក​ដើម​ពោធិ៍​ពីរ ឬ​បី​នោះ​ទេ ខណៈ​ដែល​រូប​សំណាក​ដើម​ពោធិ៍​ក៏​មាន​មួយ​ដើម​ហើយ​ដែរ នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​វត្ត​ពោធិ៍​មាន​បុណ្យ ឋិតនៅ​ភូមិ​តង្កៀបក្ដាម ឃុំ​ស្នាមព្រះ ស្រុក​បាកាន៕
ព្រះគណេស
ព្រះគណេស
រូបភាពតូច|ព្រះគណេស ឬព្រះនិងគនេស និង ២ ព្រះមហេសី គឺ៖ [[ព្រះជាយាព្រះគណេស|ព្រះនាងសិតទ្ធី និង ព្រះនាងពុតទ្ធី.។ សិល្បៈឥណ្ឌា.]]
ព្រះគណេសក្នុងសិល្បៈខ្មែរ
ខ្មែរយើងបានគោរពព្រះគណេសតាំងពីសម័យមុនអង្គរ(សតវត្សរ៍ទី៦ ដល់សតវត្សរ៍ទី៨)រហូតដល់សម័យអង្គរ តាមរយៈសិលាចារឹកនិងបដិមា។ សិលាចារឹកវត្តទួលគំនូរ លេខK-៦០០ ចុះកាលបរិច្ឆេទឆ្នាំ៥៣៣សករាជត្រូវនឹងឆ្នាំ៦១២នៃគ្រិស្តសករាជ ដើមសតវត្សរ៍ទី៧ ស្លោកលេខ២និង៣និយាយថាខ្ញុំបម្រើដែលជាអំណោយរបស់ជំអញថ្វាយដល់ព្រះគណេសនាម មហាគណបតី(ម្ចាស់នៃពួកទេវ) ។ ចំណែកតួប៉មNលេខ១០នៃក្រុមប្រាសាទសម្បូរព្រៃគុកក្រុមខាងជើង ដែលស្ថាបនាឡើងក្នុងរាជកាលព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១(៦១៦-៦៣៥នៃគ.ស)ត្រូវបានគេប្រទះឃើញបំណែកព្រះគណេសក្នុងពេលធ្វើកំណាយក្នុងឆ្នាំ២០០៨។ បដិមានេះទ្រង់ឈរមានដៃពីរ គេកំពុងសិក្សាអំពីរចនាបថ និងកំណត់កាលបរិច្ឆេទនៅឡើយ ។ ប្រាសាទបាក់ស្ថិនៅខាងលិចនៃផ្លូវប្រាសាទនាងខ្មៅនៃក្រុមប្រាសាទកោះកេរជាប្រាសាទឥន្ធតូចមួយបែរមុខទៅរកទិសឥសាន បានប្រទះឃើញបដិមាព្រះគណេសបាក់បែកសល់តែព្រះកេស(ក្បាល)ដ៏ធំមួយនៅទីនោះដូចនេះគេអាចសន្និដ្ឋានបានថាប្រាសាទនេះឧទ្ទិសថ្វាយព្រះគណេសអ្នកស្រុកហៅថាប្រាសាទកូនដំរីផងដែរ ។
រូបភាពតូច|ព្រះគណេស ឬព្រះនិងគនេស [[សិល្បៈខ្មែរ.។ ]]
គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត
គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គ.ជ.ប គឺជាស្ថាប័នឯករាជ្យ​ដែលមាននាទីរៀបចំ​និងត្រួតពិនិត្យ​ការបោះឆ្នោតជាតិនៅកម្ពុជា។
ប្រវត្តិ
គណៈម្មាធិការជាតិ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​(គ.ជ.ប)​ត្រូវ​​បាន​​បង្កើត​​ឡើង​​ដោយ​​ច្បាប់​​ស្ដី​​អំពី​​ការ​​​បោះឆ្នោត​​ជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ដ​​ (ចបតរ) ដែល​​​ត្រូវបាន​​អនុម័ត​​ក្នុង​​ឆ្នាំ​​1997។ គ.ជ.ប ​មាន​​សមត្ថកិច្ច​​រៀបចំ​​ និង​​គ្រប់គ្រង​​ការ​បោះឆ្នោត​​ជ្រើសរើស​​​សមាជិក​​ព្រឹទ្ធសភា​ ការបោះឆ្នោត​​ជ្រើសរើស​​តំណាងរាស្រ្ដ​​ ការបោះឆ្នោត​​ជ្រើសរើស​ ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ​ សង្កាត់​ និង​ការបោះឆ្នោត​​ជ្រើសរើស​ ក្រុមប្រឹក្សា​រាជធានី ក្រុមប្រឹក្សា​ខេត្ដ  ក្រុមប្រឹក្សា​​ក្រុង  ក្រុមប្រឹក្សា​​ស្រុក  ក្រុមប្រឹក្សា​​ខណ្ឌ។ គ.ជ.ប ជា​​អង្កការ​ឯករាជ​ និង​អព្យាក្រិត្យ​ក្នុងការ​អនុវរត្ត​នូវ​សមត្ថកិច្ច​របស់​ខ្លួន​។ ​​​​បាវចនា​​របស់​ ​ គ.ជ.ប គឺ ឯករាជ្យ​ អព្យាក្រិត្យ​ សច្ចៈ​ យុត្តិធម៌​ និងតម្លាភាព​។
សមាជិក គ.ជ.ប
សមាសភាពគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតបច្ចុប្បន្ន ដែលកាន់តួនាទីតាំងពីឆ្នាំ២០២១គឹ៖
សមរភូមិទន្លេសាប
សមរភូមិទន្លេសាប  ( បារាំង : Bataille de Tonlé Sap ) គឺជាសមរភូមិរវាង ផាន់ដូរេនហ្គា(Panduranga) ( ចាម្ប៉ា ) និង អាណាចក្រខ្មែរ ក្នុងឆ្នាំ ១១៧៧។
ផ្សារអូឡាំពិក
ផ្សារ អូឡាំពិក (Olympic market) ឈ្មោះនេះត្រូវបានកំណត់ ដោយសារទីតាំងនៃផ្សារនេះ ស្ថិតនៅជិតបំផុតនឹង ពហុកីឡាដ្ឋានជាតិ អូឡាំពិក. ផ្សារនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្សារទំនើបបំផុតរបស់រដ្ឋ ក្នុងរាជធានីមួយនេះ មានលក់ទំនិញគ្រប់ប្រភេទ មានចាប់តាំងពី សំលៀកបំពាក់ គ្រឿងសំអាង អាហារកំប៉ុង(preserved food) សំភារ:អេឡិចត្រូនិក គ្រឿងអលង្ការ ... វាត្រូវបាន ទទួលស្គាល់ថា​ ជាផ្សារលក់ដុំផ្នែកសំលៀកបំពាក់​ និង​ គ្រឿងសំអាង (Fashion mall) ធំជាងគេក្នុងប្រទេសនេះ។ មានកំពស់​៣ជាន់​​ ចែកចេញជា ២អគារ គឺ អគារ A និង​ អគារ​ B មានតូបសរុបជាង ជាង ៣០០០ តូប។
សយបុប្ផា
ព្រះនាងសយបុប្ផាជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះបាទគោត្តមអមរទេវរាជ ហើយទ្រង់ក៏ត្រូវជាបុត្រីនៃស្ដេចលាវព្រះនាម ស្រីសតនាគនហុត តាមពិតឈ្មោះស្ដេចអង្គនេះគឺជាឈ្មោះនគរលានជាងទៅវិញទេ ដែលស្ថិតនៅហ្លួងព្រះបាំង។ ព្រះនាងបានរៀបអភិសេចនឹងដំបងគ្រញូងក្រោយពីស្ដេចអង្គនេះបានធ្លាក់រាជសម្បត្តិ។ ​ក្នុង​ខែ​ភទ្របទ​ ​ឆ្នាំវក​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​បាន​ទៅ​ដល់​ស្រុក​លាវ។​ ​កាលនោះ​ ​នគរ​ចម្ប៉ាសក្ដិ​ត្រូវ​ហ្វូង​ដំរី​ចេញ​មក​រាតត្បាត​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជានុរាស្ដ្រ​រង​ទុក្ខវេទនា​ ​និង​វិនាស​ហិច​ហោច​អស់​ជា​ច្រើន។​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​បាន​ចេញ​ទៅ​ជួយ​យក​អាសា​ស្ដេច​លាវ​កំចាត់​អស់​ហ្វូង​ដំរី។ ​ដូច្នេះ​ហើយ​ ​ដើម្បី​តបស្នង​សងគុណ​ផង​ ​ហើយ​ជា​ពិសេស​ដោយ​ភ័យ​ព្រួយបារម្ភ​ ​ខ្លាច​កំលាំង​អំណាច​តេជៈបារមី​ផង​ ​ទើប​បានជា​ស្ដេច​លាវ​ព្រះ​ស្រីសតនាគនហុត ​លើក​កូនក្រមុំ​ព្រះ​នាម​សយបុប្ផា​ថ្វាយ​ទៅ​ដំបងគ្រញូង ឬ​ព្រះ​បាទ​គោត្តម​អមរទេវរាជ​ ​ទុក​ធ្វើ​ជាមហេសី។​ ​តែ​ស្ដេច​លាវ​នឹកគិត​ក្នុង​ខ្លួន​តែ​ម្នាក់ឯង​ថា​ ​«ដំបងគ្រញូង​នេះ​ខ្លាំងពូកែ​ណាស់​ ​ហើយ​អាច​ក្បត់​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ​យើង​មិន​ខាន។​ ​ដូច្នេះ​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ដូច​ម្ដេច​ ​កំចាត់ឲ្យ​បាន​មុន​ជា​ដាច់ខាត។»​ ​ស្ដេច​លាវ​ក៏​អង្វរ​កូនស្រី​ឲ្យ​ប្រើ​ល្បិច​កិច្ចកល​ស៊ើបសួរ​ប្ដី​ថា​ ​«តើ​ដូច​ម្ដេច​បានជា​គេ​មិន​អាច​សំលាប់​បាន​? ហើយ​បើ​ចង់​សំលាញ់​វិញ​ ​គេ​ត្រូវ​ប្រើ​មធ្យោបាយ​ដូច​ម្ដេច​ដែរ ?» កាលណា​បានដឹង​គ្រប់​សេចក្ដី​ហើយ​ ​នាង​ត្រូវ​មក​ប្រាប់​ឪពុក​វិញ​ជា​បន្ទាន់។​ លុះ ​ទៅ​ដោយ​ការ​លួងលោម​របស់​ប្រពន្ធ​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​រៀបរាប់​អស់រឿង​អាថ៌​កំបាំង​ ​ដែល​មាន​ជាប់​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​អាយុជីវិត​របស់​ខ្លួន។​ ​នាង​សយបុប្ផា​ក៏​យក​ដំណឹង​នេះ​ ​ទៅ​ប្រាប់​ព្រះ​បិតា​តាម​ដំណើរ។​ ​បានដឹង​ដូច​បំណង​ ​ស្ដេច​លាវ​មិន​បង្អង់​យូរ​ឡើយ​ ​ក៏​ចាត់ចែង​រៀបចំ​ឲ្យធ្វើ​គ្រឿងយន្ដ​ដាក់​ក្នុង​បង្គន់​ ​សំរាប់សំលាប់​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង។​ ​ថ្ងៃមួយ​នៅ​ពេល​ដើរ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បង្គន់​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ដើរទៅ​ទាក់​ជើង​នឹង​ខ្សែ​ ​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​គន្លឹះ​គ្រឿងយន្ដ​បាញ់​ស្ន​ចំ​ចូល​រន្ធ​គូទ​ ​ដែល​ជា​កន្លែង​ដួង​កែវ​ជីវិត។​ ​ដំបងគ្រញូង​មិន​ស្លាប់​ភ្លាម​នៅ​នឹង​កន្លែង​ទេ។​ ​គ្រានោះ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ ​ឬ​ព្រះបាទ​គោត្ដម​អមរ​ទេវរាជ​ ​នឹកឃើញ​យស់​ច្បាស់​ណាស់​ ​អំពី​បុព្វហេតុ​ដែល​នាំ​បណ្ដាល​ឲ្យ​អស់​ជីវិត​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​មាន​បន្ទូល​ ​បន្លឺ​ពោល​ថា​ ​«មិន​គួរ​ណា​យើង​មក​បរាជ័យ​ចាញ់បោក​ដោយសារ​សម្ផស្ស​ស្ដ្រី​សោះ!»
ដោយ ​មាន​របួស​ជាទំងន់​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ក៏​ចាក​ចេញពី​ស្រុក​លាវ​ ​ហើយ​ត្រលប់​ទៅ​ស្លាប់​ឯ​ស្រុកភូមិ​កំណើត​ខ្លួន​វិញ​គឺ​នៅ​ស្រុក​សួនមង្ឃុត។​ ​នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល។​ ​ពង្សាវតារ​ដដែល​បាន​បញ្ជាក់​បន្ដ​ទៅ​ទៀត​ថា​ ​ព្រះ​នាង​សយបុប្ផា​ ​ដែល​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​វិប្បដិសារៈ​ ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​តាម​ព្រះ​ស្វាមី​ ​ហើយ​នៅ​បម្រើ​កំដរ​ប្រណិប័តន៍​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ស្លាប់។ ​ព្រះ​នាង​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​ពិធី​បូជា​តាមទំនៀមទំលាប់​ប្រពៃណី​ ​ហើយ​បាន​យក​អដ្ឋិធាតុ​តំកល់​ទុក​ក្នុង​ចេតិយ​នៅ​ស្រុកចម្ប៉ាសក្ដិ។​
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងលាវក្នុងរឿងនិទាន
ដំណើរទិដ្ឋិ
រៀបរៀងដោយ ឧបាសក នា សុខា
ឆ្នាំជូត សំរឹទ្ធិស័ក ព.ស ២៥៥២
ដំណើរទិដ្ឋិ
សង្ខតធម៌ ជាសភាវៈមាននៅក្នុងលោកដែលប្រសូតចេញនូវដំណើរទិដ្ឋិ ស្ទាបច្របាច់ប៉ះពាល់នូវរសជាតិផ្អែម សាប ប្រៃ ល្វីង ជូរ ចត់ ក្លិនក្រអូប ឬ អាក្រក់ យ៉ាងណា ការប្រកាន់នូវសភាវៈនោះៗ មិនបានលៈបង់ឡើយ។ ពាក្យ ទិដ្ឋិ បានសេចក្តីថា ការយល់ឃើញ តាមការត្រិះរិះខ្លួនឯង អំពីលោកដែលមានការវិនាសប្រែប្រួល កើតឡើងសាជាថ្មី ដោយសារអ្វី ព្រោះហេតុនោះទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងពីសភាពមិនទៀង របស់សង្ខារលោក ទៅតាមកម្លាំងធាតុទាំង​ ៤ គឺ ធាតុដី ធាតុទឹក ធាតុភ្លើង ធាតុខ្យល់ របស់ជម្រៅលោកធម៌ ដែលជាអាថ៌កំបាំងគ្មាននរណាអាចដឹង ក្រៅពីព្រះទ្រង់ញាណជាម្ចាស់ ទ្រង់សម្តែងបើកវែកផ្ងារនូវអ្វីនោះ ឲ្យមើលឃើញជាក់ស្តែង ដើម្បីប្រោសដល់សត្វលោក ក្នុងការរំដោះខ្លួនចេញពីការយល់ច្រឡំ យល់ខុសមិនត្រង់តាមសច្ចៈធម៌ ម្លោះហើយអ្វីៗទាំងអស់ ចេះតែមានឡើងនាំឲ្យកើតអ្វីៗដទៃគ្រប់យ៉ាង ដូចជាមានភពផែនដី ឬចក្រវាលត្រូវវិនាស ហើយកើតឡើងវិញ​ ព្រមទាំងសព្វសត្វមានជីវិត និងរបស់អ្វីច្រើមប្រការ ឋិតនៅជំុវិញខ្លួន សម្រាប់បម្រើសេចក្តីត្រូវការរបស់សត្វ។
សម្លឹងឃើញក្នុងការពិចារណា តាមអាយតនៈ តាមធាតុ តាមបដិច្ចសមុប្បាទ ថា របស់ទាំងអស់ដែលមាន ព្រោះអាស្រ័យពីអវិជ្ជាធាតុ ជាអ្នកច្នៃប្រឌិតនូវអ្វីៗ ទាំងឡាយ សម្រាប់ចិញ្ចឹមក្រុមគ្នាគេមានកិលេស តណ្ហា ទិដ្ឋិ មានះ ប្រចាំវដ្តទុក្ខនេះ តាំងពីអតីតមិនដឹងខាងដើមពីត្រឹមណារហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ក៏មិនទាន់យល់ដឹងនៅងឿងឆ្ងល់នៅឡើយ ហើយក៏យកការយល់ ភ័ន្ដច្រឡំនោះ ធ្វើជាមិត្តរួមរក្សប្រចាំថ្ងៃថាត្រឹមត្រូវហើយ។
ការយល់ថាអ្វីមាន ទើបមានសត្វបុគ្គល មានផែនដី ឬចក្រវាលសម្រាប់សត្វអាស្រ័យនៅ នេះជាតួអវិជ្ជាធាតុ បង្កើតឡើងនូវតណ្ហានិស្ស័យ និងទិដ្ឋិនិស្ស័យ ដែលខ្ញុំបានលើកយកមកជម្រាបជូន ដោយប្រការដូចតទៅ។
សម័យកាលផែនដីត្រូវចម្រើនឡើងវិញ
ដំណើរទិដ្ឋិ យល់ថា មានអ្នករៀបចំចាត់ចែងលោក ព្រមទាំងអ្វីៗ សព្វគ្រប់ទាំងអស់។
បុគ្គលក្រឡេកមើលដោយប្រការណាណារំលែកពិចារណាដោយឧបាយដោយប្រការនោះបុគ្គលណាឃើញនូវខន្ធបញ្ចកៈដោយឧបាយខាន់បញ្ញាស័កនោះជារបស់សូន្យទទេដែលប្រាកដដល់បុគ្គលនោះដោយថាផ្ដុំនូវប្រភពទឹកមានរាងជាគំនូរគណៈសញ្ញាត្រូវបែកធ្លាយទៅវិញអាវក្រពេញទឹកកើតចេញរួចរួចត្រូវរលាយក្នុងទឹកទៅវិញដូចគ្នាចំណែកវិញថ្ងៃឬថ្ងៃបណ្ដាលកូនក៏មានអ្វីជាក់លាក់គ្រាន់តែដើរទៅជិតក៏បាត់អស់រលីងដែរ។យ៉ាងណាដើមចេកក្រមុំមានតែស្រទាប់គ្មានបណ្ដូលឬខ្ញុំនៅខាងក្នុងក៏មិនអាចពឹងពាក់ពំនាក់អាស្រ័យបានចំពោះវិញ្ញាណដូចកលមាយាព្រោះនៅស្ងៀមចេះតែភ្លេចដូចឬដូចសត្វស្វាលក់ខ្លះម្ដងទៅលិចម្ដងទៅកើតជូនទៅត្បូងទៅជើងយ៉ាងដូច្នេះការមិនទៀងគ្មានដំណឹងច្បាស់លាស់នេះតែងកៀបសង្កត់ច្របាច់ច្របូលច្របល់នៅធម្មជាតិទាំងឡាយឲ្យតម្រូវតាមសេចក*ីប្រាថ្នាមួយគ្រាតូចរួចក៏រលំរលាយបាត់ទៅវិញដូចក្មេងក្មាងលេងល្បែងបាយឡុកបាយឡឬដូចលេងដីខ្សាច់ដែលកសាងជាកូនសំណង់ផ្សេងៗជាដើម។
ដំណើរនេះព្រោះហេតុអ្វី
ព្រោះព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងថាចាប់តាំងពីបឋមកប្បមានសម័យដែលផែនដីចម្រើនឡើងមានសត្វប្រយុទ្ធចាក់សារព្រំព្រោះអស់អាយុឬអស់បុណ្យមកកាន់ភពជាមនុស្សកើតឡើងដោយសារជាអ្នកមានបីតិជាអាហារនិងមានពន្លឺភ្លឺចេញពីខ្លួនឯងស្រាប់អាចត្រូវទៅក្នុងឱកាសបានដែលមានសំដែងនៅក្នុងទីឃនិកាយបាដិកវគ្គអគ្គសូត្របិដកលេខ 18 លើ 173 បានសេចក**ីថាមិនមែនព្រហ្មជាអ្នកបង្កើតលោកទេ។ សម័យហ្នឹងឯងសែនកោដិចក្រវាឡក្លាយជាទឹករលាយចូលគ្នានិងមិត្ត 1000 ពុំមានព្រះអាទិត្យព្រះចន្ទសម្រាប់បំភ្លឺឡើយ។ លុះកន្លងយូរមកផែនដីមានរស់់់អណ្ដើកលើទឹកដូចទឹកដោះខ្លាឬខាប់មានសម្បុរសធុំក្លិនក្រអូបមានរសផ្អែមឆ្ងាញ់ពិសាដូចទឹកឃ្មុំតូចឃ្មុំផ្លិតដែលឥតទោសគ្មានកូន។ គ្រានោះះអែងសត្វម្នាក់យកទាំងអស់ដៃឆ្កឹះផែនដីមានរសផ្អែមឆ្ងាញ់់់មកលិតលក់លើមើលស្រាប់តែរសជាតិនោះជ្រាបចូលទៅក្នុងខ្លួនសព្វសរសៃឈាមក៏នាំគ្នាផ្អើលឈូឆរការយកផែនដីជាពំនូតទុកធ្វើជាអាហារសំរាប់បរិភោគអែតពន្លឺដែលកើតចេញពីខ្លួនក៏បាត់អស់ទៅដែរកាលរបស់ពន្លឺចេញពីខ្លួនព្រះអាទិត្យនិងព្រះចន្ទព្រមទាំងជោតិកៈភាពផ្សេងៗកើតឡើងនៅថ្ងៃខែឆ្នាំំំរដូវបានប្រាកដឡើងដែរអស់កាលជាយូរអង្វែងសត្វទាំងនោះមានរាងកាយមាំមួនមានពណ៌សម្បុរល្អខ្លះអាក្រក់ខ្លះះែលជាហេតុនាំឲ្យមើលងាយគ្នាក៏រសជាតិិនៃផែនដីឲនោះត្រូវរលាយsamsung អស់ទៅវិញបន្ទាប់មកដុសក្រមរផែនដីកើតឡើងជំនួសមានរាងដូចផ្សិតមានក្លិនក្រអូបមានរសឆ្ងាញ់មានពណ៌ដូចសិប្បិសុទ្ធឬអ្នកវគ្គនិតិសុទ្ធលុះផុតពីក្រមុំផែនដីមានទារនិត្តាជាវល្លិដូចមាន់ត្រកួនមានរសឆ្ងាញ់ដូចថ្មផែនដីដែរក្រោយពីអស់អាហារទាំងបីមុខសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិិតគឺរស់ផែនដី
ការណាណាឬមែនជាចលនាដោយឧបាយដោយប្រការនបុគ្គលណាឃើញនូវខន្ធបញ្ចកៈដោយឧបាយខាន់បញ្ញាស័កនោះជារបស់សូន្យទទេតែងប្រាកដដល់បុគ្គលនោះដោយថាដុំនៅកម្ពស់ទឹកមានរាងជាពំនូតគណៈសញ្ញារួចឬត្រូវបែកធ្លាយទៅវិញដែលក្រពេញទឹកកើតចេញពីទឹកក្រួចរួចត្រូវរលាយក្នុងទឹកទៅវិញដូចគ្នា។
ស្រីសតនាគនហុត
ព្រះបាទស្រីសតនាគនហុត ជាឈ្មោះស្ដេចលាវលេចឡើងក្នុងពង្សាវតារខ្មែរ។ កាលនោះ​ ​នគរ​ចម្ប៉ាសក្ដិ​ត្រូវ​ហ្វូង​ដំរី​ចេញ​មក​រាតត្បាត​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជានុរាស្ដ្រ​រង​ទុក្ខវេទនា​ ​និង​វិនាស​ហិច​ហោច​អស់​ជា​ច្រើន។​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​បាន​ចេញ​ទៅ​ជួយ​យក​អាសា​ស្ដេច​លាវ​កំចាត់​អស់​ហ្វូង​ដំរី។ ​ដូច្នេះ​ហើយ​ ​ដើម្បី​តបស្នង​សងគុណ​ផង​ ​ហើយ​ជា​ពិសេស​ដោយ​ភ័យ​ព្រួយបារម្ភ​ ​ខ្លាច​កំលាំង​អំណាច​តេជៈបារមី​ផង​ ​ទើប​បានជា​ស្ដេច​លាវ​ព្រះ​ស្រីសតនាគនហុត​ ​លើក​កូនក្រមុំ​ព្រះ​នាមសយបុប្ផាថ្វាយ​ទៅ​ដំបងគ្រញូង ឬ​ព្រះ​បាទ​គោត្តម​អមរទេវរាជ​ ​ទុក​ធ្វើ​ជាមហេសី។​ ​តែ​ស្ដេច​លាវ​នឹកគិត​ក្នុង​ខ្លួន​តែ​ម្នាក់ឯង​ថា​ ​«ដំបងគ្រញូង​នេះ​ខ្លាំងពូកែ​ណាស់​ ​ហើយ​អាច​ក្បត់​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ​យើង​មិន​ខាន។​ ​ដូច្នេះ​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ដូច​ម្ដេច​ ​កំចាត់ឲ្យ​បាន​មុន​ជា​ដាច់ខាត។»​ ​ស្ដេច​លាវ​ក៏​អង្វរ​កូនស្រី​ឲ្យ​ប្រើ​ល្បិច​កិច្ចកល​ស៊ើបសួរ​ប្ដី​ថា​ ​«តើ​ដូច​ម្ដេច​បានជា​គេ​មិន​អាច​សំលាប់​បាន​? ហើយ​បើ​ចង់​សំលាញ់​វិញ​ ​គេ​ត្រូវ​ប្រើ​មធ្យោបាយ​ដូច​ម្ដេច​ដែរ ?» កាលណា​បានដឹង​គ្រប់​សេចក្ដី​ហើយ​ ​នាង​ត្រូវ​មក​ប្រាប់​ឪពុក​វិញ​ជា​បន្ទាន់។​ លុះ ​ទៅ​ដោយ​ការ​លួងលោម​របស់​ប្រពន្ធ​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​រៀបរាប់​អស់រឿង​អាថ៌​កំបាំង​ ​ដែល​មាន​ជាប់​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​អាយុជីវិត​របស់​ខ្លួន។​ ​នាង​សយបុប្ផា​ក៏​យក​ដំណឹង​នេះ​ ​ទៅ​ប្រាប់​ព្រះ​បិតា​តាម​ដំណើរ។​ ​បានដឹង​ដូច​បំណង​ ​ស្ដេច​លាវ​មិន​បង្អង់​យូរ​ឡើយ​ ​ក៏​ចាត់ចែង​រៀបចំ​ឲ្យធ្វើ​គ្រឿងយន្ដ​ដាក់​ក្នុង​បង្គន់​ ​សំរាប់សំលាប់​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង។​ ​ថ្ងៃមួយ​នៅ​ពេល​ដើរ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បង្គន់​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ដើរទៅ​ទាក់​ជើង​នឹង​ខ្សែ​ ​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​គន្លឹះ​គ្រឿងយន្ដ​បាញ់​ស្ន​ចំ​ចូល​រន្ធ​គូទ​ ​ដែល​ជា​កន្លែង​ដួង​កែវ​ជីវិត។​ ​ដំបងគ្រញូង​មិន​ស្លាប់​ភ្លាម​នៅ​នឹង​កន្លែង​ទេ។​ ​គ្រានោះ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ ​ឬ​ព្រះបាទ​គោត្ដម​អមរ​ទេវរាជ​ ​នឹកឃើញ​យស់​ច្បាស់​ណាស់​ ​អំពី​បុព្វហេតុ​ដែល​នាំ​បណ្ដាល​ឲ្យ​អស់​ជីវិត​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​មាន​បន្ទូល​ ​បន្លឺ​ពោល​ថា​ ​«មិន​គួរ​ណា​យើង​មក​បរាជ័យ​ចាញ់បោក​ដោយសារ​សម្ផស្ស​ស្ដ្រី​សោះ!» ដោយ ​មាន​របួស​ជាទំងន់​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ក៏​ចាក​ចេញពី​ស្រុក​លាវ​ ​ហើយ​ត្រលប់​ទៅ​ស្លាប់​ឯ​ស្រុកភូមិ​កំណើត​ខ្លួន​វិញ​គឺ​នៅ​ស្រុក​សួនមង្ឃុត។​ ​នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល។​ ​ពង្សាវតារ​ដដែល​បាន​បញ្ជាក់​បន្ដ​ទៅ​ទៀត​ថា​ ​ព្រះ​នាង​សយបុប្ផា​ ​ដែល​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​វិប្បដិសារៈ​ ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​តាម​ព្រះ​ស្វាមី​ ​ហើយ​នៅ​បំរើ​កំដរ​ប្រណិប័តន៍​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ស្លាប់។ ​ព្រះ​នាង​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​ពិធី​បូជា​តាមទំនៀមទំលាប់​ប្រពៃណី​ ​ហើយ​បាន​យក​អដ្ឋិធាតុ​តំកល់​ទុក​ក្នុង​ចេតិយ​នៅ​ស្រុកចម្ប៉ាសក្ដិ។​
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រលាវក្នុងរឿងនិទាន
គសប ឃុំកោះខ្សាច់ទន្លា
អំពីគណបក្ស គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ (អង់គ្លេស៖ League for Democracy Party, ហៅកាត់ថា​LDP, ប្រមុខ៖ លោក ខឹម វាសនា) គឺជាចលនានយោបាយមួយ​ដែលកើតពីការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់សិទ្ធ ហើយមានលក្ខណៈភ្លឺស្វាង ក្នុងការធ្វើអោយបានសម្រេចនូវសុបិនរួមរបស់ពួកគេគឺ មាតុភូមិមួយដែលពួកយើងរស់នៅដោយស្មើភាពគ្នាក្នុងភាពជាម្ចាស់ ដោយកណ្តាប់ដៃរបស់ពួកគេ ដែលត្រូវធ្វើអោយបានសម្រេចឡើងដោយយន្តការ៨ចំណុច។ ដើម្បីឈានទៅដាក់អោយបាននូវយន្តការ៨ចំណុច គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ ផ្តើមចេញពីការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទៅលើគោលធំៗបីគឺ ៖ ១. ការយល់ដឹងអំពីប្រជាធិបតេយ្យ
២. កិច្ចបដិបត្តិព្រះធម៌
៣. សីលធម៌សង្គម។
ប្រវត្តិបក្ស
=មើលផងដែរ=
ប្រអប់
ប្រអប់ គឺជាគ្រឿងប្រើប្រាស់ធ្វើដោយឈើឬដោយលោហជាតិជាដើម មានមេ មានគ្រប ខ្លះឥតត្រចៀក ខ្លះមានត្រចៀក ទំហំតូចឆ្ងាយពីហឹបចុះរៀងមក, មានទ្រង់ទ្រាយច្រើនបែប, សម្រាប់ដាក់វត្ថុផ្សេងៗ មានបារី, ស្លា, ថ្នាំ ជាដើម។
ការប្រើប្រាស់
ប្រអប់ គឺត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងដើម្បីរក្សាទុកសម្ភារ ឬចំណីអាហារដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការរក្សាទុក និងដឹកជញ្ជូន។
ការផលិត
សម្ភារសម្រាប់បង្កើតប្រអប់បានមានដូចជា ក្រដាស ឈើ លោហៈផ្សេងៗ ប្លាស្ទិច ។ល។
ប្រាសាទក្រោម
ប្រាសាទក្រោម
​