cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ICT Battambang
កិច្ចតែងការបង្រៀនICT
2.    រូបមន្តCount&Countif
ក្បាច់ភ្ញីវល្លិ
ក្បាច់ភ្ញីវល្លិជាក្បាច់សម្រាប់ជំនួយបន្ថែមបំពេញទៅលើឋានរូបភាពផ្សេងៗដូចជា លើជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរវត្តក៏ឃើញមានក្បាច់វល្លិនេះដែរ ព្រោះវាមានលក្ខណៈរង្វើលៗជាខ្សែព័ន្ធពេន ដើម ស្លឹក ផ្កា។ តែក្បាច់វល្លិពុំមានទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នាទាំងស្រុងទេគឺថាមានការប្រែប្រួលទៅតាមការរចនាចង់បានរបស់សិល្បករម្នាក់ៗ ។
ICT Battambang
កិច្ចតែងការបង្រៀនICT
V.   បង្រៀនដោយ៖ វៀង ចេន
VI. រយៈពេល៖ 1ម៉ោង
VII. វត្ថុបំណង៖
·      សិស្សប្រាប់ពីនិយមន័យ និងអត្ថប្រយោជន៍នៃរូបមន្តMax&Minនិងរូបមន្ត Count&Countif
ខ. បំណិន
·     សិស្សរកតម្លៃទាបនិងខ្ពស់បំផុត ដោយប្រើរូបមន្តMaxនិងរូបមន្តMin
·     សិស្សរាប់ក្រឡាដែលមានតម្លៃជាលេខនិងរាប់ទិន្នន័យក្នុងក្រឡាតាមលក្ខខណ្ឌកំណត់
គ. ឥរិយាបថ
·     សិស្សមានស្មារតីប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការប្រើប្រាស់រូបមន្ត Max&Minនិងរូបមន្ត Count&Countif
VIII. សម្ភារៈឧបទេស៖
·     កិច្ចតែងការ, កុំព្យូទ័រ,LCD
IX. ដំណើរការបង្រៀន៖
បទុមបុរៈ
បទុមបុរៈ(សំស្រ្តឹត)មានន័យថាទីក្រុងសម្បូរផ្កាឈូកគឺជាទីក្រុងរបស់ព្រះវិស្ណុ បានឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី៩-១១ ក្នុងរាជ្ជកាលព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១(ឆ្នាំ៨៧៧-៨៨៩នៃគ.ស) កសាងបន្ថែមក្នុងរាជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤(ឆ្នាំ៩២៨-៩៤១នៃគ.ស) និងបានបញ្ជប់ក្នុរាជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦(ឆ្នាំ១០៨០-១១០៧នៃគ.ស) សិលាចារឹកលេខK-៤៥៤ សព្វថ្ងៃហៅថា ប្រាសាទព្រះភ្នំ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្លាត ឃុំស្រែខ្វាវ ស្រុកអង្គរជុំ ខេត្តសៀមរាប ។
ប្រាសាទ
ប្រាសាទ(បាលី/សំស្រ្តឹត)គឺជាគ្រឹហាទីនាំចិត្តនាំចិត្តឱ្យជ្រះថ្លា ឬជាទីស្រឡះភ្នែកគឺជាផ្ទះមានថ្នាក់ខ្ពស់ស្រឡះ។ ខ្មែរយើងហៅតាមទម្លាប់ហៅជំពោះរាជដំណាក់ឬគ្រឹហាដែលមានកំពូល សូម្បីសង់មួយជាន់ក៏ហៅប្រាសាទដែរ តែវិហារសាសនា ឬសាលា ទោះបីមានកំពូលក៏ពុំហៅប្រាសាទឡើយ ។ ប្រាសាទនីមួយៗ តែងតែមានឈ្មោះបុរាណតាមសិលាចារឹកដោយតាមឈ្មោះព្រះសិវលិង្គ បដិមាករទីកន្លែងដូចជា ត្រីភុវនមហេស្វរៈ(អ្នកគ្រប់គ្រងឋានទាំងបី)គឺជាឈ្មោះប្រាសាទបន្ទាយស្រី តាមសិលាចារឹកK-៨៤២ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០។
ការគ្រប់គ្រងប្រាសាទ និងអាស្រម
ប្រាសាទនានា ក៏ដូចជាវត្តអារាម ឬអាស្រមសុទ្ធសឹងតែជាបូជនីយដ្ឋាន។ គេបានដឹងពីរបៀបនៃការគ្រប់គ្រងតាមរយៈអត្តបទសិលាចារឹក។ នៅបូជនីយដ្ឋាននីមួយៗ ដែលជាទេវស្ថានតែងតែមានខ្ញុំបម្រើព្រះអាទិទេពយ៉ាងកោះករ។ ចំនួននៃពួកខ្ញុំបម្រើត្រូវបានកត់ត្រាក្នុងបញ្ជីពោលគឺគេមានសំបុត្រស្នាមត្រូវតែបញ្ជាក់ពីវត្តមាន និងតួនាទីរបស់ពួកគេជាខ្ញុំព្រះ។ ទិដ្ឋភាពមួយចំនួនដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍នៅក្បែរប្រាសាទមួយចំនួនដូចជាប្រាសាទព្រះខ័នជាដើមមានការសាងសង់អាស្រមព្រមទាំងវត្តអារាមផងដែរ។ ម្យ៉ាងទៀត ការគោរពបូជានូវព្រះសិវលិង្គ និងព្រះពុទ្ធអង្គ ដែលការបូជានេះមានលក្ខណៈប្រចាំថ្ងៃក្នុងបូជនីយដ្ឋាននោះ។ ប្រភពសិលាចារឹកបានឱ្យដឹងទៀតថា ចំពោះប្រាង្គប្រាសាទដែលសាងឡើងនាសម័យនោះសម្រាប់ជាទីសក្ការបូជា។ ដើម្បីការពារបូជនីយដ្ឋានទាំងនោះឱ្យរួចផុតពីការបំផ្លិចបំផ្លាញ ព្រះរាជាខ្មែររមែងតែដាក់ទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរតាមរយៈប្រទិស្ថា ដែលជាបទបញ្ជា ឬបម្រាមចំពោះជនណា ដែលបំពានការហាមឃាត់ដូចជាសម្លាប់អ្នកបួស គ្រូបាធ្យាយ ឬគ្រូអាចារ្យជាដើម ដើម្បីប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិ ឬក៏ជនណាដែលបំផ្លិចបំផ្លាញព្រះទេវរូប ឬព្រះពុទ្ធរូប។ល។ ដែលគេបានតម្កល់ទុកនៅក្នុងបូជនីយដ្ឋានទាំងនោះ សម្រាប់ការគោរពបូជាពីសំណាក់សានិកជន។ អ្នកដែលប្រព្រឹត្តល្មើសច្បាប់ទាំងនោះមិនត្រឹមតែមានទោសចំពោះព្រះមហាក្សត្រតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីធ្វើកាលកិរិយាទៅអ្នកនោះក៏ត្រូវធ្លាក់នរកផងដែរ ។
មុខងារប្រាសាទ
ប្រជាជនខ្លះមិនបានយល់ដឹងច្បាស់អំពីមុខងារប្រាសាទបុរាណ ដែលបុព្វបុរសខ្មែរបានខិតខំកសាងទុកមកទេ។ ពួកគេបានយល់ច្រឡំថាប្រាសាទបុរាណជាព្រះបរមរាជវាំង ឬទីលំនៅរបស់ព្រះមហាក្សត្រគង់នៅ។ តាមពិតសំណង់ប្រាសាទបុរាណខ្មែរទាំងអស់កសាងឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយដូចជា ៖
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរាណវិទ្យា
ឃុំចំប៉ី(ស្រុកអង្គរជ័យ)
(Champei Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអង្គរជ័យ ខេត្តកំពត  មាន ០៨ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
តេឡេក្រាម (កម្មវិធី)
កម្មវិធីផ្ញើសារតេឡេក្រាម គឺជាសេវាកម្មមីនុមសេរី ឆ្លងវេទិកា អ៊ិនគ្រីប ពពក និងសេវាផ្ញើសារបន្ទាន់កណ្តាល (IM) ។ កម្មវិធីនេះក៏ផ្តល់នូវជម្រើសការជជែក ដែលបានអ៊ិនគ្រីបពីចុងដល់ចប់ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជាការជជែកសម្ងាត់ និង ការហៅជាវីដេអូ វូអាយភី(VoIP) ការចែករំលែកឯកសារ និងមុខងារជាច្រើនទៀត។ វាត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការសម្រាប់អាយអូអេស នៅថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៣ និងអេនដ្រយ នៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣ ។ ម៉ាស៊ីនមេរបស់តេឡេក្រាម ត្រូវបានចែកចាយទូទាំងពិភពលោកជាមួយនឹង មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ ចំនួនប្រាំនៅក្នុងផ្នែកផ្សេងៗគ្នានៃពិភពលោក ខណៈដែលមជ្ឈមណ្ឌលប្រតិបត្តិការមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងឌូបៃ ប្រទេសអារ៉ាប់រួម ។   កម្មវិធីអតិថិជនជាច្រើនមានសម្រាប់កុំព្យូទ័រលើតុ និងវេទិកាចល័ត រួមទាំងកម្មវិធីផ្លូវការសម្រាប់ អេនដ្រយ, អាយអូអេស, វីនដោស, ម៉ាកអូអេស និង លីនុច (ទោះបីជាការចុះឈ្មោះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍អាយអូអេស ឬ អេនដ្រយ និងលេខទូរស័ព្ទធ្វើការក៏ដោយ) ។   មានកម្មវិធីតេឡេក្រាមផ្លូវការពីរគឺ បណ្ដាញកា(WebK) និង បណ្ដាញហ្ស៊ី(WebZ) និងអតិថិជនក្រៅផ្លូវការជាច្រើនដែលប្រើពិធីការរបស់តេឡេក្រាម។ សមាសធាតុផ្លូវការរបស់តេឡេក្រាម គឺជាប្រភពបើកចំហ, លើកលែងតែម៉ាស៊ីនមេដែលជាប្រភពបិទជិត និងមានកម្មសិទ្ធិ។
វត្តជម្ពូណារាម
វត្តជម្ពូណារាម ហៅ  តាពុធ ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិព្រែកតាជ័រ ឃុំស្វាយប្រទាល ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
ចក្រភពប្រ៊ុយណេ (១៣៦៨-១៨៨៨)
នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ ស៊ុលតង់នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ ( ជ្វា : كسلطان بروني ) ឬសាមញ្ញ ប្រ៊ុយណេ ( /b r uː ˈ n aɪ / ) គឺជាស៊ុលតង់ម៉ាឡេ ដែលស្ថិតនៅកណ្តាលប្រទេសប្រ៊ុយណេ នៅលើឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងនៃកោះបរនេអូ ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ប្រ៊ុយណេបានក្លាយជារដ្ឋអធិបតេយ្យមួយនៅជុំវិញសតវត្សទី១៥ នៅពេលដែលវាបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃម៉ាឡាកាទៅជនជាតិព័រទុយហ្គាល់,   លាតសន្ធឹងពេញតំបន់ឆ្នេរនៃកោះបរនេអូ និងហ្វីលីពីន មុនពេលវាធ្លាក់ចុះនៅក្នុងសតវត្សទី១៧ និងទី១៨ ។  អ្នកគ្រប់គ្រងទីមួយ ឬស៊ុលតង់នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ គឺជាមូស្លីម។ វាបានក្លាយជាអាណាព្យាបាលរបស់អង់គ្លេសនៅសតវត្សទី១៩ ។
វត្តឫស្សីជ្រោយ
វត្តឫស្សីជ្រោយ ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិឫស្សីជ្រោយ ឃុំស្វាយប្រទាល ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
ចក្រភពប្រ៊ុយណេ (១៣៦៨-១៨៨៨)
ការពង្រីក
បន្ទាប់ពីវត្តមានរបស់ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃម៉ាឡាកា ពាណិជ្ជករព័រទុយហ្គាល់បានធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាទៀងទាត់ជាមួយប្រ៊ុយណេចាប់ពីឆ្នាំ១៥៣០ ហើយបានពណ៌នារាជធានីនៃប្រទេសប្រ៊ុយណេថាហ៊ុំព័ទ្ធដោយជញ្ជាំងថ្ម ។
ក្នុងអំឡុងពេលគ្រប់គ្រងរបស់បូលគាហ៍ ដែលជាស្តេចស៊ុលតង់ទីប្រាំ ចក្រភពបានគ្រប់គ្រងលើតំបន់ឆ្នេរនៃភាគពាយព្យនៃទីក្រុងបរនេអូ (ប្រទេសប្រ៊ុយណេ សារ៉ាក់វ៉ាក់ និង សាបា នាពេលបច្ចុប្បន្ន) ហើយបានទៅដល់ សេលូដុង ( ទីក្រុងម៉ានីល បច្ចុប្បន្ន) និង ប្រជុំកោះសូលូ រួមទាំងផ្នែកខ្លះនៃកោះមីនដាណាវ ។        នៅសតវត្សទី១៦ ឥទ្ធិពលរបស់ចក្រភពប្រ៊ុយណេបានពង្រីករហូតដល់ដីសណ្ដ ទន្លេកាបួស នៅភាគខាងលិចកាលីម៉ាន់តាន់ ។ ស្តេចស៊ុលតង់ម៉ាឡេនៃសំបាស នៅភាគខាងលិចកាលីម៉ាន់តាន់ និង ស៊ុលតង់ស៊ុលូ នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសហ្វីលីពីន ជាពិសេសបានអភិវឌ្ឍទំនាក់ទំនងរាជវង្សជាមួយរាជវង្សប្រ៊ុយណេ។ សូម្បីតែរាជាស មូស្លីមនៃទីក្រុងម៉ានីល រាជាម៉ាតាន់ដា ជាឧទាហរណ៍មានទំនាក់ទំនងគ្រួសារជាមួយស៊ុលតង់ប្រ៊ុយណេ។ ស៊ុលតង់ម៉ាឡេផ្សេងទៀតនៃ ពូនតៀណាក់, សមារិន្រ្ទា រហូតដល់ បានជាម៉ាសិន បានចាត់ទុកស៊ុលតង់នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេជា មេដឹកនាំរបស់ពួកគេ ។ ធម្មជាតិពិតនៃទំនាក់ទំនងរបស់ប្រ៊ុយណេជាមួយប្រទេសស៊ុលតង់ម៉ាឡេផ្សេងទៀតនៃឆ្នេរសមុទ្របរនេអូ និងប្រជុំកោះស៊ុលូ នៅតែជាប្រធានបទនៃការសិក្សាថាតើវាជារដ្ឋវាស្សាល សម្ព័ន្ធភាព ឬគ្រាន់តែជាទំនាក់ទំនងក្នុងពិធី។ នយោបាយក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀតក៏បានអនុវត្តឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេទៅលើស៊ុលតង់ទាំងនេះផងដែរ។ ជាឧទាហរណ៍ ស្តេចស៊ុលតង់នៃបានជា (បានជាម៉ាសិន នាពេលបច្ចុប្បន្ន) ក៏ស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលរបស់ដេមេក នៅជ្វា ផងដែរ។
ចុះថយ
កណ្តាល|រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល| ការ​បាត់​បង់​ទឹក​ដី​ប្រ៊ុយណេ ពី​ឆ្នាំ ១៤០០ ដល់ ១៨៩០។ ការកើនឡើងអំណាចនៃស៊ុលតង់នៃស៊ុលូ ដែលនៅក្បែរនោះបានកើតឡើងដោយសារតែការប្រយុទ្ធគ្នារវាងពួកអភិជនប្រ៊ុយណេ និងស្តេច។ នៅទីបំផុតប្រ៊ុយណេបានបាត់បង់សិទ្ធិអំណាចរបស់ខ្លួនលើ បាជួស ហើយបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងបណ្តុំនៃទឹកដីតាមដងទន្លេដែលគ្រប់គ្រងដោយមេពាក់កណ្តាលស្វយ័ត។
នៅចុងបញ្ចប់នៃសតវត្សទី១៧ ប្រ៊ុយណេបានឈានចូលដល់ដំណាក់កាលធ្លាក់ចុះដែលនាំមកដោយជម្លោះផ្ទៃក្នុងលើការស្នងរាជ្យ ការពង្រីកអាណានិគមនៃមហាអំណាចអឺរ៉ុប និងការលួចចម្លង។ ចក្រភពនេះបានបាត់បង់ទឹកដីជាច្រើនដោយសារតែការមកដល់នៃមហាអំណាចលោកខាងលិចដូចជា អេស្បាញ នៅ ហ្វីលីពីន ហូឡង់ នៅ បរនេអូភាគខាងត្បូង និង អង់គ្លេស នៅ ឡាប៊ួន សារ៉ាវ៉ាក និង បរនេអូខាងជើង ។ នៅ​ឆ្នាំ១៧២៥ ប្រ៊ុយណេ​មាន​ផ្លូវ​ផ្គត់ផ្គង់​ជាច្រើន​របស់​ខ្លួន​ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដោយស៊ុលតង់ស៊ុលូ ។
នៅឆ្នាំ១៨៨៨ ស្តេចស៊ុលតង់ហាស់ស៊ីម ចាលីលូលអាឡាមអាប៉ាម៉េដឌិន ក្រោយមកបានអំពាវនាវដល់ចក្រភពអង់គ្លេសឱ្យបញ្ឈប់ការឈ្លានពានបន្ថែមទៀត។ ក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ អង់គ្លេសបានចុះហត្ថលេខាលើ "សន្ធិសញ្ញាការពារ" ហើយបានធ្វើឱ្យប្រ៊ុយណេក្លាយជាអាណាព្យាបាលរបស់អង់គ្លេស  ដែលមានរយៈពេលរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៤ នៅពេលដែលប្រ៊ុយណេទទួលបានឯករាជ្យ។
រដ្ឋាភិបាល
ស្តេចស៊ុលតង់ត្រូវបានបែងចែកទៅជាប្រព័ន្ធដីប្រពៃណីចំនួនបីដែលគេស្គាល់ថាជា កេរ៉ាចាន (ទ្រព្យសម្បត្តិមកុដ) គូរីប៉ាន (ទ្រព្យសម្បត្តិផ្លូវការ) និងទូលីន (កម្មសិទ្ធិឯកជនតំណពូជ) ។
វត្តជម្ពូវ័ន
វត្តជម្ពូវ័ន ហៅ  តាកុយ ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិបារ៉េនលើ ឃុំស្វាយប្រទាល ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
ជ័យក្សត្រ
ជ័យក្សត្រ(បាលី ឬសំស្រឹ្តតមានន័យថាដែនដីនៃជ័យជំនះ បានកសាងឡើងនៅក្នុងតវត្សរ៍ទី១១ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូយ្យវរ្ម័នទី១(ឆ្នាំ១០០២-១០៥០នៃគ.ស)សិលាចារឹកលេខ K-២០៥ សព្វថ្ងៃហៅថាប្រាសាទបាសែត ។
នរេន្ទ្រគ្រាម
នរេន្ទ្រគ្រាម(បាលី ឬសំស្រ្តឹត)មានន័យថា ភូមិមនុស្សរបស់អ្នកធំលើសគេនៅលើផែនដីគឺជាព្រះរាជា បានស្ថាបនាឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី១១ ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទសូយ្យវរ្ម័នទី១(ឆ្នាំ១០០២-១០៥០នៃគ.ស) សិលាចារឹកលេខ K-២១១ សព្វថ្ងៃប្រាសាទវត្តឯក ។
ឃុំស្វាយភ្លើង(ស្រុកបារាយណ៍)
ពីអតីតកាលជាឃុំដែលស្ថិតនៅ ស្រុកបារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ។ ដែលមាន ៧ភូមិ÷
បច្ចុប្បន្នត្រូវបានកាត់ចូលបង្កើតជា ឃុំស្វាយភ្លើង ស្រុកតាំងគោក ខេត្តកំពង់ធំ។
វត្តពោធិព្រឹក្ស
វត្តពោធិព្រឹក្ស ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិលេខ៥ ឃុំស្វាយរលំ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
ឃុំស្វាយភ្លើង(ស្រុកតាំងគោក)
ពីអតីតកាលជាឃុំដែលស្ថិតនៅ ស្រុកបារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ។ (Svay Phleung) បច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅ ស្រុកតាំងគោក ខេត្តកំពង់ធំ  មាន ៧ភូមិ÷
HTV9
HTV9 គឺជាប៉ុស្តិ៍ព័ត៌មាន - ការអត្ថាធិប្បាយនយោបាយ - សំយោគនៃ ទូរទស្សន៍ទីក្រុងហូជីមិញ ផ្សាយ 23.5/24h ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ នេះគឺជាប៉ុស្តិ៍មួយក្នុងចំណោមប៉ុស្តិ៍សំខាន់ពីររបស់ HTV និងប៉ុស្តិ៍ទីមួយរបស់ស្ថានីយ៍។
មាតិកា
ខ្លឹមសារសំខាន់ៗនៅលើទូរទស្សន៍ HTV9 ភាគច្រើនសំដៅទៅលើគោលនយោបាយ និងទស្សនៈនយោបាយរបស់ទីក្រុងហូជីមិញ និងតំបន់ភាគខាងត្បូង។ HTV9 រួមមានព្រឹត្តិបត្រព័ត៌មាន (ម៉ោង 6:00, 11:30, 20h00), ព័ត៌មានសង្គម (60 វិនាទី, អាហារថ្ងៃត្រង់ 12 ម៉ោង) រួមជាមួយនឹងកម្មវិធីទូទៅ និងកម្មវិធីហ្គេម កម្មវិធីជជែកកម្សាន្តដែលចាក់ផ្សាយក្នុងអំឡុងពេល និងនៅចុងបញ្ចប់នៃថ្ងៃនោះ។  សប្តាហ៍ រួមជាមួយនឹងខ្សែភាពយន្តពិសេសមួយ។
វត្តកេតុបុទុម
វត្តកេតុបុទុម ហៅ  តាលន់ ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិតាលន់ ឃុំតាលន់ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
វត្តពោធិព្រែកស្លែង
វត្តពោធិ៍ព្រែកស្លែង ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិព្រែកស្លែង ឃុំតាលន់ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
ឃុំចាអ៊ុង
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអូរជុំ ខេត្តរតនគិរី មាន ៥ភូមិ÷ ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ឃុំអូរជុំ West	ឃុំតាអង ស្រុកកូនមុំ South	ឃុំតាអង ស្រុកកូនមុំ North	ឃុំកាឡៃ
=រដ្ឋបាល= ឃុំចាអ៊ុង មាន ៥ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
វត្តខន្តីសិរីមានរិទ្ធ
វត្តខន្តីសិរីមានរិទ្ធ ហៅ  វាលត្រែង ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិវាលត្រែង ឃុំតាលន់ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
វត្តពោធិអណ្តែត
វត្តពោធិអណ្តែត ហៅ  ពោធិ ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិពោធិកណ្តាល ឃុំត្រើយស្លា ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
ហេមស្រឹង្គគិរី
ហេមស្រឹង្គគិរី(បាលី ឬសំស្រ្តឹត)មានន័យថាភ្នំស្នែងមាស បានស្ថាបនាឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី៩-១១ ដោយម្រតាញ ស្រីសត្យាស្រ័យ ឆ្នាំ៩១០នៃគ.ស ក្នុងរាជ្ជកាល ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១(ឆ្នាំ៨៨៩-៩១០នៃគ.ស) តាមសិលាចារឹកលេខ K-២៩១ បន្តក្នុងរាជ្ជកាល ព្រះបាទរាជេន្ទ្រទី២(ឆ្នាំ៩៤៤-៩៦៨នៃគ.ស) បន្តដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥ (ឆ្នាំ៩៦៨-១០០១នៃគ.ស)តាមសិលាចារឹកលេខ K-៥៣៤(I) បន្តក្នុរាជ្ជកាលព្រះបាទសូយ្យវរ្ម័នទី១(ឆ្នាំ១០០២-១០៥០នៃគ.ស)សិលាចារឹកលេខ K-២១១ សព្វថ្ងៃថា ប្រាសាទភិមានអាកាស ។
វត្តស្លាកេតុ
វត្តស្លាកេតុ ហៅ  វត្តត្រើយស្លា ហៅវត្តតាម៉ម ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិព្រែកប៉ាន ឃុំត្រើយស្លា ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
វត្តកេតុឧត្តម
វត្តកេតុឧត្តម ហៅ  កោះតូច ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិថ្កុល ឃុំត្រើយស្លា ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
វត្តមង្គលវ័ន
វត្តមង្គលវ័ន ហៅ  កណ្តាល ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិវត្តកណ្តាល ឃុំទឹកវិល ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
រាជវិហារ
រាជវិហារ(បាលី ឬសំស្រ្តឹត)មានន័យថាវិហាររបស់ស្តេច បានស្ថាបនាឡើងនៅឆ្នាំ១១៨៦នៃគ.ស នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១២ ក្នុងរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧(ឆ្នាំ១១៨១-១២១៨នៃគ.ស)សិលាចារឹកេខK-២៧៣ សព្វថ្ងៃប្រាសាទតាព្រហ្ម ។
សភាតំណាងរាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
សភាតំណាងរាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ( សភាតំណាងរាស្ត្រ , Sâphéa Tâmnangréastr [sapʰiə tɑmnaːŋ.riəh] ) គឺជា នីតិបញ្ញត្តិ ទ្វេភាគី នៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលមាន ព្រឹទ្ធសភា និង រដ្ឋសភា ។ សភាមានសមាជិក១៨៧រូប សមាជិកសភា១២៥រូប និងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា៦២រូប។
សភាតំណាងរាស្ត្រមាន សភាពីរ ។
ការ​រៀ
ំច រដ្ឋសភាកាន់អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ។ ក្រៅពីអំណាចបង្កើតច្បាប់ទូទៅ រដ្ឋសភាមានអំណាចជាក់លាក់ទាក់ទងនឹងថវិកាជាតិ ពន្ធ គណនីរដ្ឋបាល ច្បាប់ស្តីពីការលើកលែងទោសទូទៅ សន្ធិសញ្ញា និងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ ការប្រកាសសង្គ្រាម និងការបង្កើតរាជរដ្ឋាភិបាល។
ព្រឹទ្ធសភាឆ្នាំ២០១៨
ព្រះមហាក្សត្រ និង ​រដ្ឋសភា តែង​តាំង​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ពីរ​រូប នាំ​ឲ្យ​សមាជិក​សរុប ៦១​រូប។
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
ការសាងសង់ទ្រុងមាន់
បច្ចេកទេសក្នុងការសាងសង់់ទ្រុងមាន់់ មានលក្ខណៈងាយស្រួលដោយគ្រាន់តែជ្រើសរើសទីកន្លែងនៅឆ្ងាយពីផ្ទះ ឬទីកន្លែងណាដែលសមស្រប ដោយមិនត្រូវឲ្យមាន់ដេកនៅក្រោមផ្ទះឡើយព្រោះបណ្ដាលឲ្យមានក្លិនអាក្រក់ប៉ះពាល់់ដល់សុខភាពអ្នកចិញ្ចឹម។ ម្យ៉ាងទៀតយើងមិនត្រូវឲ្យមាន់ដេកនៅលើចុងឈើឡើយព្រោះវាបណ្ដាលអោយមានការពិបាកក្នុងការតាមដានជំងឺក៏ដូចជាថែទាំមាន់ផងដែរ។
ការសាងសង់ទ្រុងមាន់ត្រូវមានទំហំសមស្របតាមទម្ងន់មាន់ដោយកន្លែងដេករបស់មាន់មានទំហំមួយម៉ែត្រការ៉េសម្រាប់មាន់ 8 ក្បាល (មាន់ជំទង់) ម៉ែត្រការ៉េសម្រាប់មាន់ សំបុកដែលកំពុងបណ្តេីរ។ យើងត្រូវបែងចែករវាងមាន់ជំទង់ មាន់នង់មាន់ដល់កូនកូនមាន់និងមាន់ឈ្មោលដាច់អាល័យគ្នា
ឃុំពាមកោះស្នា
ឃុំពាមកោះស្នា ស្ថិតនៅ ស្រុកស្ទឹងត្រង់ ខេត្តកំពង់ចាម។
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
វត្តសូភី
វត្តសូភី ហៅ  ក្បាលកោះ ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិព្រែកអុងប៉ាង ឃុំទឹកវិល ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
ជ័យស្រី
ជ័យស្រី(បាលី ឬសំស្រ្តឹត)មានន័យថា មានជ័យជំនះ និងពោរពេញដោយមង្គល បានស្ថាបនាឡើងនៅឆ្នាំ១១៩១នៃគ.ស ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២ សិលាចារឹកលេខ K-៩០៨ រជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ (ឆ្នាំ១១៨១-១២១៨នៃគ.ស)សព្វថ្ងៃហៅថាប្រាសាទព្រះខ័ន ។
សមាគមបណ្ណារក្ស និង​ឯកសារវិទូកម្ពុជា
សមាគមបណ្ណារក្ស និង​ឯកសារវិទូកម្ពុជា គឺជា
ឃុំព្រែកកក់
ឃុំព្រែកកក់ ស្ថិតនៅ ស្រុកស្ទឹងត្រង់ ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំដំបូកខ្ពស់
(Dambouk Khpos Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអង្គរជ័យ ខេត្តកំពត  មាន ១១ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំព្រែកបាក់
ឃុម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ÷ព្រែកបាក់ ស្រុកស្ទឹងត្រង់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ ព្រែករលួស
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ=
រាជស្រី
រាជស្រី(បាលី ឬសំស្រ្តឹត)មានន័យថា វត្ថុជាមង្គលនៃស្តេច ត្រូវបានស្ថាបនាឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី១២ រាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧(ឆ្នាំ១១៨១-១២១៨នៃគ.ស)សិលាចារឹកលេខ K-៩០៨ សព្វថ្ងៃប្រាសាទនាគព័ន្ធ ។
ភូមិត្រពាំងសង្កែ(ឃុំត្រពាំងសង្កែ)
ភូមិត្រពាំងសង្កែជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅ ឃុំត្រពាំងសង្កែ ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត។ប្រជាជន៨០%ជាអ្នកដែលបានទទួលការសិក្សារៀនសូត្រច្រើននោះទេ ពួកគេតែងតែឈប់សិក្សាដើម្បីជួយរកប្រាក៉ចំណូលសម្រាប់គ្រួសារព្រោះដោយសារតែការខ្វះខាតថវិការ សិក្សារៀនសូត្រ។និងបង្ខំចិត្តទៅធ្វើការ នៅទីឆ្ងាយដូចជាកម្មកររោងចក្រ និង​ សីុឈ្នួលធ្វើការ​សំណង់ ។​ ហើយពួកគាត់តែងសីុឈ្នួលច្រូតកាត់ តាមរដូវ និង សីុឈ្នួលធ្វើការនិងអំបិលភាគច្រើន។ ដូចជា​រែកអំបិល លីអំបិល។ណាមួយក្នុងភូមិនេះផងដែរពំុមាន សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ គ្រីះស្ថានអប់រំ​ ឬ មជ្ឈមណ្ឌលនានា នៅតាមភូមិនោះទេ៕ មានតែនៅតាមឃុំឬស្រុកប៉ុណ្ណោះ។
ព្រះវិហារភ្នំបូកគោ
ព្រះវិហារភ្នំបូកគោ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាព្រះវិហារកាតូលិកចាស់នៃភ្នំបូកគោ គឺជាព្រះវិហាររ៉ូម៉ាំងកាតូលិក ដែលចំណាស់ជាងគេទីពីរនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅលើស្ថានីយ៍ ភ្នំបូកគោ ។ សាងសង់ក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០ វាគឺជាព្រះវិហារមួយក្នុងចំណោមព្រះវិហារមួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលបានរួចផុតពីការបំផ្លិចបំផ្លាញជាប្រព័ន្ធនៃព្រះវិហារ និងវត្តក្រោមការភ័យខ្លាចរបស់ខ្មែរក្រហម។ បច្ចុប្បន្ន កំពុង ស្ថិត នៅ ក្នុង សំណង់ បាក់បែក គម្រោង ជួសជុល មួយ កំពុង ស្ថិត ក្នុង ការ អភិវឌ្ឍ។
ឃុំប៉ូយ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអូរជុំ ខេត្តរតនគិរី មាន ៨ភូមិ÷ ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ឃុំល្អក់ West	ឃុំកាឡៃ និងឃុំកាចូន ឃុំកោះពាក់ ស្រុកវើនសៃ South	ឃុំល្អក់ ឃុំអូរជុំ និងឃុំកាចូន North	ឃុំតាវែងក្រោម ឃុំតាវែងលើ ស្រុកតាវែង និងឃុំកោះពាក់ ស្រុកវើនសៃ
=រដ្ឋបាល= ឃុំប៉ូយ មាន ៨ភូមិគឺ÷
ព្រះវិហារភ្នំបូកគោ
ស្ថាបត្យកម្ម
រូបភាពតូច| រាងការ៉េបិទច្រកចូលដោយ កាល់វ៉ារី នៅផ្នែកខាងលើនៃជណ្តើរប្រាំពីរជំហាន។ ព្រះវិហារដែល តម្រង់ទិស តាមផែនការប្រពៃណី ត្រូវបានធ្វើពីថ្មដែលស្រង់ចេញពីជ្រុងភ្នំ ហើយឡើងលើដោយជើងទម្រអង្គុយជាមួយនឹងឈើឆ្កាងដែលឡើងលើដែលធ្វើដើម្បីទប់ទល់នឹងខ្យល់ព្យុះ។ វា ត្រូវ បាន សាងសង់ ឡើង ក្នុង រចនាប័ទ្ម ថ្មី រ៉ូម៉ាំង ដែល លេចធ្លោ នៅ ក្នុង តុដេក តែមួយ ក្នុង លំយោល ជាមួយ នឹង បង្អួច រាង រង្វង់ ពាក់កណ្តាល រង្វង់ និង ក្រុមតន្រ្តី ដែល រត់ ស្រប នឹង រចនាសម្ព័ន្ធ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០១០ អ្នកទេសចរអាចមើលឃើញបំណែកនៃឥដ្ឋកញ្ចក់ដែលតោងនៅជ្រុងនៃបង្អួចដ៏ឈ្លាសវៃ ជាមួយនឹងបង្អួចមួយចំហៀងដែលផ្ទុកនូវគ្រោងដ៏ទទេបំផុតនៃឈើឆ្កាងដែលច្រេះ។
ឃុំប៉ូយ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ព្រះវិហារភ្នំបូកគោ
ប្រជាប្រិយភាព
ព្រះវិហារបូកគោជាព្រះវិហារមួយក្នុងចំណោមព្រះវិហារមួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលបានរួចរស់ជីវិតពីការសម្លាប់រង្គាលក្នុងរបបខ្មែរក្រហម វាបានក្លាយជាកន្លែង ធម្មយាត្រា ដ៏សំខាន់សម្រាប់សហគមន៍កាតូលិកតូចមួយ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។
ឃុំប៉ូយ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ព្រះវិហារភ្នំបូកគោ
អាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរ
ព្រះវិហារបូកគោបានក្លាយទៅជាកន្លែងដ៏ពេញនិយមមួយ ទីតាំងក្នុងវគ្គថតរូបអាពាហ៍ពិពាហ៍សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរ។
ឃុំប៉ូយ
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ព្រះវិហារភ្នំបូកគោ
សូម​មើល​ផង​ដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
VTV1
វីធីវី១ ជា ទូរទស្សន៍វៀតណាម ព័ត៍មាន-នយោបាយ-សង្គម ចាក់ផ្សាយពីថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧០។
នៅថ្ងៃទី 1 ខែមេសា ឆ្នាំ 2014 VTV1 បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយជា HD ។ 3 ឆ្នាំក្រោយមក ប៉ុស្តិ៍បានចាក់ផ្សាយ Full HD ពេញម៉ោង (1080i)។
មាតិកា
ប៉ុស្តិ៍ VTV1 ចំណាយពេលភាគច្រើនលើ ព័ត៌មាន, នយោបាយ មាតិកាកម្មវិធីដែលបង្កើតឡើងដោយនាយកដ្ឋានព័ត៌មាន VTV ជាមួយនឹងស៊េរី ព័ត៌មាន ជួរឈរដែលបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដើម្បីចែកចាយ ព័ត៌មាន ដល់សាធារណជន។ ហើយទន្ទឹមនឹងនោះ ការបញ្ជាក់ពីតួនាទីសំខាន់ក្នុងការឃោសនា និងការតំរង់ទិសមតិសាធារណៈ។ លើសពីនេះ ក្នុងពេលជាក់លាក់ណាមួយ VTV1 ក៏ចំណាយពេលវេលារបស់ខ្លួនក្នុងការផ្សាយកម្មវិធីទូរទស្សន៍ ទូរទស្សន៍វៀតណាម ផ្សេងទៀត រួមជាមួយនឹងភាពយន្តវៀតណាម និងភាពយន្តជាតិផ្សេងទៀត ព្រមទាំងកម្មវិធីសង្គមគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ផងដែរ។
សុខ បារ៉ាប៊ី
សុខ បារ៉ាប៊ី (អង់គ្លេស: Sok Baraby) គឺជាសិល្បករខ្មែរមួយរូបនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ៖
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ
ឃុំព្រះអណ្តូង
ឃុំព្រះអណ្ដូង ស្ថិតនៅ ស្រុកស្ទឹងត្រង់ ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
ឃុំឯកភាព
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអូរជុំ ខេត្តរតនគិរី មាន ៤ភូមិ÷
ឃុំព្រះអណ្តូង
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំឯកភាព
ព្រំប្រទល់នៃ
Boundary East	ឃុំទីងចាក់ ស្រុកបរកែវ West	ឃុំអូរជុំ South	ឃុំយក្ខឡោម ស្រុកបានលុង និងទីងចាក់ ស្រុកបរកែវ North	ឃុំសាមគ្គី និងឃុំទឹកល្អក់
=រដ្ឋបាល= ឃុំឯកភាព មាន ៤ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំសាមគ្គី
សំដៅទៅដល់÷
បាមប៊ី
បាមប៊ី (Bambi) គឺជាខ្សែភាពយន្តបែបគំនូរជីវចលអាមេរិចឆ្នាំ ១៩៤២ ដែលដឹកនាំដោយ David Hand (មើលការខុសត្រូវក្រុមអ្នកដឹកនាំលំដាប់) ផលិតដោយ វ៉លត៍ ឌីសនីយ៍ និងផ្អែកលើសៀវភៅឆ្នាំ ១៩២៣ Bambi, a Life in the Woods ដោយអ្នកនិពន្ធជនជាតិអូទ្រីស និងជាអ្នកប្រមាញ់ Felix Salten ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្សែភាពយន្ត ឌីសនីយ៍
តោ
​
តោ  ឬ ​សិង្ហ (Lion) គឺ ចម្លាក់តោភាគច្រើននៅក្នុងរចនាបថកោះកេរ បដិមាត្រូវបានគេឆ្លាក់ពីថ្មភក់ យើងកម្រឃើញមានរូបធ្វើអំពីសំរឹទ្ធណាស់។ ចម្លាក់សត្វតោធ្វើអំពីសំរឹទ្ធឈរលើទម្ររាងមូលភ្ជាប់ជាមួយសត្វតោតែម្តង។ តោមានភ្នែកក្រឡោតមូល រោមចិញ្ជើមក្រាស់ បង្ហាញចង្កូមនិងធ្មេញយ៉ាងមុតស្រួច សក់រួញធ្លាក់ចុះដូចទឹករលកតាមថ្នាក់ៗ បង្កើតបាននូវគំរូមួយពីដងខ្លួនលោង ហើយចម្លាក់តោដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ជាឆ្មាំការពារប្រាសាទនៃលំនៅស្ថានរបស់អាទិទេព សត្វនេះជានិមិត្តរូបនៃភក្តីភាព ជំនឿដែលពាក់ព័ន្ធទេវកថាឥណ្ឌារវាងព្រះមហឹង្ស កើតឡើងដោយភ្លើងកំហឹងរបស់អាទិទេពទាំងអស់ ដើម្បីសម្លាប់អសុរៈក្បាលក្របី។ គេតែងតែឆ្លាក់សត្វគ្រប់ប្រភេទហាមាត់បញ្ចេញសូរសំឡេងគ្រហឹម បង្អើលសត្វនិងបណ្តាលឧបទ្រព្យទាំងឡាយ។ ជើងមុខទាំងពីរប្រកបដោយក្រចកយ៉ាងមុតលើឡើងខ្ពសើជាងកាយវិការហាក់ដូចជាសង្ក្រប់អ្វីមួយជាលក្ខណៈចាំវាយប្រហារសត្រូវ។ លក្ខណៈបែបនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីសត្វមានចលនា ដែលបង្ហាញពីរបាំខ្មែរហើយនៅតែជាវប្បធម៌សំខាន់រហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។ ក្នុងរបាំងខ្មែរមានប្រវត្តិយូរលង់មុនសម័យអង្គរ(សតវត្សរ៍ទី៦-៨)មកម្ល៉េះ ការសម្តែងតាមរយៈកាយវិការនិងឥរិយាបថដងខ្លួន តែងតែបង្ហាញតាមចម្លាក់ខ្មែរ។ សិលាចារឹកខ្មែរជាអនេករៀបរាប់អំពីដង្វាយ ជាអ្នករាំ អ្នកច្រៀង និងតន្ត្រីថ្វាយដល់ទេពផ្សេងៗនៅតាមប្រាសាទ ។
បញ្ជីប្រទេសតាមបរិមាណនៃការផលិតមាស
នេះគឺជា បញ្ជីប្រទេសតាមចំនួននៃការផលិតមាស ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧។
ជាច្រើនឆ្នាំមុនឆ្នាំ ២០០៦ នោះ ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងជាប្រទេសដែលផលិត មាស ច្រើនបំផុត ប៉ុន្តែថ្មីៗនេះមានប្រទេសជាច្រើនដូចជា ចិន រូស្ស៊ី កាណាដា សហរដ្ឋអាមេរិក ប៉េរូ និងអូស្ត្រាលីជាដើម បានបង្កើនការផលិតរបស់ខ្លួន លើសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងទៀត។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គ្មានប្រទេសណាមួយអាចផលិតមាសដល់ចំនួនអតិបរិមាដែលអាហ្វ្រិកខាងត្បូងធ្លាប់ធ្វើបាននៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៧០បានឡើយ។ តារាងខាងក្រោមជាចំនួននៃផលិតផលមាសគោលដៅប៉ុណ្ណោះ។ ជាឧទាហរណ៍ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ពីឆ្នាំ២០១០ ដល់២០១៤ បានផលិតលើសទិន្នន័យនេះទៀត។
ឃុំមេសរជ្រៃ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មេសរជ្រៃ មាន ៥ ភូមិគឺ÷
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យមេសរជ្រៃ (បច្ចុប្បន្នជា វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនមេសរជ្រៃ)
=សាសនា=
វត្តមេសរារាមមេសរជ្រៃ
=ផ្សារ=
ផ្សារមេសរជ្រៃ (ជាធម្មតាត្រូវបានគេហៅថា"ផ្សារស្រែវាល") ស្ថិតនៅតាមបណ្តោយផ្លូវលេខ ២០៤១ ភូមិត្រពាំងឈូក។
=រមណីដ្ឋាន៖ គ្មាន=
ឃុំអូរជុំ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអូរជុំ ខេត្តរតនគិរី មាន ៨ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាល= ឃុំអូរជុំ មាន ៧ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ទិវាសៀវភៅកុមារអន្តរជាតិ
ទិវា​សៀវភៅ​កុមារ​អន្តរជាតិ (ICBD​) ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ដែលប្រារព្ធរៀបចំឡើង​ដោយ ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ភិ​បាល​អន្តរ​ជាតិ​ស្តី​ពី​សៀវភៅ​សម្រាប់​មនុស្ស​វ័យ​ក្មេង (IBBY​)​ ដែលជា​​អង្គការ​មិន​រក​ប្រាក់ចំណេញ​អ​ន្ដ​រ​ជាតិ​។ ទិវានេះត្រូវបានបង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៦៧ ចំនៅថ្ងៃកំណើតរបស់លោក Hans Christian Andersen គឺថ្ងៃទី២ ​មេសា។ ​ក្នុងទិវានេះ មានសកម្មភាពជាច្រើនរូមមាន ​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​សំណេរ-និពន្ធ​, ការ​ប្រកាស​ពាន​រង្វាន់​សៀវភៅ​ និង​ព្រឹ​ត្ដិ​ការណ៍​ជាមួយ​អ្នកនិពន្ធ​នៃ​អក្សរសិល្ប៍​របស់​កុមារ​។
ជា​រៀងរាល់​ឆ្នាំ​ អង្គការដែលជាសមាជិកនៃ IBBY នៅតាមបណ្ដាប្រទេសនិមួយៗ ក៏បានប្រារព្វអបអរសាទរ និងរៀបចំទិវា ICBD នេះ​ដែរ។
វីឈីបារាំង
46.16667°N, 3.4°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 46.16667°N, 3.4°W
<templatestyles src="Template:Infobox country/styles.css">
វីឈីបារាំង ( Régime de Vichy  ; ថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៤០ ដល់ថ្ងៃទី៩ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៤) រដ្ឋបារាំង ជាផ្លូវការ ( État français ) គឺជារដ្ឋបារាំងដែលដឹកនាំដោយសេនាប្រមុខ ភីលីពេ ប៉ាតៃន ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។ ឯករាជ្យជាផ្លូវការ ប៉ុន្តែជាមួយនឹងពាក់កណ្តាលនៃទឹកដីរបស់ខ្លួនត្រូវបានកាន់កាប់ក្រោមលក្ខខណ្ឌដ៏តឹងរ៉ឹងនៃបទឈប់បាញ់ជាមួយណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ វាបានអនុម័តគោលនយោបាយនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ។ ការកាន់កាប់ប្រទេសបារាំងដោយពួកណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ដំបូងឡើយបានប៉ះពាល់តែផ្នែកខាងជើង និងខាងលិចនៃប្រទេស មុនពេលដែលអាល្លឺម៉ង់បានកាន់កាប់តំបន់ដែលនៅសេសសល់នៃ Metropolitan France ក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤២ ។ ថ្វីត្បិតតែទីក្រុងប៉ារីសជារដ្ឋធានីរបស់ខ្លួនក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលវីឈីបានបង្កើតឡើងដោយខ្លួនឯងនៅក្នុងទីក្រុងរមណីយដ្ឋានវិឈី នៅក្នុង "តំបន់សេរី" ដែលមិនត្រូវបានកាន់កាប់ ( zone libre ) ដែល​វា​នៅ​តែ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​រដ្ឋបាល​ស៊ីវិល​របស់​បារាំង​ព្រម​ទាំង​អាណានិគមរបស់ខ្លួន។
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
នៅឆ្នាំ 1940 Marshal Pétainត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាវីរបុរសនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី 1 ដែលជាអ្នកឈ្នះនៃ សមរភូមិ Verdun ។ ក្នុងនាមជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីបារាំង ចុងក្រោយនៃសាធារណរដ្ឋទីបី គាត់គឺជាអ្នកប្រតិកម្មដោយទំនោរ ហើយបានបន្ទោសលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរបស់សាធារណរដ្ឋទីបីចំពោះការបរាជ័យភ្លាមៗរបស់បារាំងដោយអាល្លឺម៉ង់។ គាត់បានបង្កើតរបបផ្តាច់ការនិយមដែលសហការយ៉ាងសកម្មជាមួយប្រទេសអាឡឺម៉ង់ ទោះបីជាមានការអព្យាក្រឹតភាពជាផ្លូវការរបស់វីឈីក៏ដោយ។ រដ្ឋាភិបាល Vichy សហការ​ជាមួយ ​គោលនយោបាយ​ពូជសាសន៍​ណាស៊ី​របស់​អាល្លឺម៉ង់ ។
សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងចិន
សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងចិន ឬ សង្គ្រាមស៊ីវិលចិន គឺជាជម្លោះសង្គ្រាមស៊ីវិលមួយដែលបានផ្ទុះឡើងនៅលើទឹកដីប្រទេសចិន។ វាគឺជាសង្គ្រាមរវាងសាធារណរដ្ឋចិនដែលដឹកនាំដោយគណបក្សគួមីនតាងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងគណបក្សកុម្មុយនិស្តចិនដោយបានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅឆ្នាំ១៩២៧ ហើយបានបញ្ចប់ទៅវិញនៅឆ្នាំ១៩៤៩។ សង្គ្រាមនេះត្រូវបានបែងចែកជាពីរវគ្គរួមជាមួយនឹងរយៈពេលចន្លោះសង្គ្រាមមួយ៖ វគ្គទីមួយគឺចាប់ផ្តើមពីខែសីហា ឆ្នាំ១៩២៧ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៣៧ បន្ទាប់ពីសម្ព័ន្ធភាព គ.ម.ត–គ.ក.ចបានបែកបាក់។ រយៈពេលចន្លោះសង្គ្រាមគឺបានអូសបន្លាយចាប់ពីឆ្នាំ១៩៣៧ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៥ ជាពេលដែលចិនបានបង្រួបបង្រួមគ្នាប្រយុទ្ធប្រឆាំងតទល់នឹងការឈ្លានពានរបស់ចក្រភពជប៉ុន។ ក្រោយពីជប៉ុនបានទទួលចុះចាញ់ សង្គ្រាមស៊ីវិលក៏បានបន្ត (វគ្គទីបី៖ ១៩៤៥–១៩៤៩) ដោយលើកនេះ ពួកកុម្មុយនិស្តគឺជាអ្នកសម្រេចនូវជោគវាសនានៃសង្គ្រាមនិងប្រជាជាតិចិនទាំងមូល, រយៈពេលនេះត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា បដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្តចិន។
នៅឆ្នាំ១៩៤៩ ពួកកុម្មុយនិស្តបានឡើងត្រួតត្រាចិនដីគោកនិងបង្កើតចេញជាសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនចំណែកឯថ្នាក់ដឹកនាំគួមីនតាងនៃសាធារណរដ្ឋចិនវិញត្រូវបង្ខំខ្លួនដកថយរត់ទៅកោះតៃវ៉ាន់។ មិនយូរប៉ុន្មាន រដ្ឋទាំងពីរក៏ប្រឈមមុខផ្នែកនយោបាយនិងយោធាឥតឈប់ឈរនៅឯច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ដោយភាគីនីមួយៗបានអះអាងថាខ្លួនគេគឺជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់នៃប្រជាជាតិចិនរួម។ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ គេមិនដែលឃើញមានការចុះហត្ថលេខាលើយុទ្ធសន្តិភាពឬសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពអ្វីនោះឡើយដោយភាគីទាំងពីរដូច្នេះហើយបានជាប្រវត្តិវិទូមានសំណួរចោទសួរជាច្រើនដងថា តើសង្គ្រាមនេះបានបញ្ចប់ដោយស្របច្បាប់ឬនៅ ឬក៏គ្រាន់តែជាការបញ្ឈប់មួយរយៈសិន?។
ផ្ទៃរឿង
ក្រោយពីបដិវត្តន៍ផ្តួលរលំរាជវង្សឆេងបានបញ្ចប់ ប្រទេសចិនក៏បានធ្លាក់ចូលក្នុងភ្លើងសង្គ្រាមស៊ីវិលមួយរយៈខ្លីមុនពេលត្រូវលោកយ័ន ស៊ីខាយបានឡើងកាន់កាប់តំណែងជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋចិនថ្មី។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីនោះត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថារដ្ឋាភិបាលប៉ីយ៉ាងដោយមានរដ្ឋធានីនៅទីក្រុងប៉េកាំង។ ដោយត្រូវជាអតីតមន្ត្រីមួយរូបនៃរាជវង្សឆេង លោកយ័ន ស៊ីខាយនូវមានគំនិតរាជានិយមក្នុងខ្លួននូវឡើងហើយមិនយូរប៉ុន្មានគាត់ក៏សម្រេចបង្កើតចេញនូវរបបរាជានិយមម្តងទៀតនៅឆ្នាំ១៩១៥ ដោយមានខ្លួនលោកជាព្រះចៅអធិរាជប៉ុន្តែផ្ទុយពីការគិតរបស់លោក របបរាជានិយមថ្មីនេះមិនត្រូវទទួលបានការគាំទ្រពីសំណាក់ប្រជាជនចិននោះទេហើយមិនយូរប៉ុន្មាន លោកក៏សម្រេចចិត្តដាក់រាជ្យវិញ។ ក្រោយពីមរណភាពរបស់លោកនៅឆ្នាំ១៩១៦ ប្រទេសចិនក៏ឈានចូលដល់សម័យកាលមួយទៀតដែលគេតែងស្គាល់ថា "សករាជមេកន្ទ្រាញ" ដោយក្នុងសម័យកាលនេះ មេបញ្ជាការនៃកងទ័ពប៉ីយ៉ាងនៅតាមតំបន់នីមួយៗបានប្រកាសសង្គ្រាមលើគ្នាដោយម្នាក់ៗលោភចង់បានអំណាចត្រួតត្រាប្រទេសចិនទាំងមូល។ ក្នុងខណៈពេលនោះ លោកស៊ុន យ៉ាតសេនបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់ខ្លួនមួយដែលមានឈ្មោះថាគួមីនតាង (គ.ម.ត) នៅក្នុងទីក្រុងក្វាងចូវក្នុងគោលបំណងបញ្ឈប់ចលាច័លនិងភាពអសន្តិសុខរបស់ពួករដ្ឋាភិបាលប៉ីយ៉ាង។
នៅឆ្នាំ១៩២៣ អ្នកតំណាងសូវៀតម្នាក់ត្រូវបានបញ្ជូនមកប្រទេសចិនដើម្បីរកដំណោះស្រាយជួយឱ្យចិនបង្រួបបង្រួមក្លាយជារដ្ឋតែមួយវិញ។ ភ្នាក់ងារនៃអង្គការកុម្មុយនិស្តអន្តរជាតិបានចុះមកដល់ប្រទេសចិននៅឆ្នាំដដែរនោះដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលបក្សគួមីនតាងឱ្យចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយបក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ ចំណងសម្ព័ន្ធភាពរវាងបក្សពួកទាំងពីរក៏បានបង្កើតឡើងដោយមានឈ្មោះថារណសិរ្សបង្រួបបង្រួម (ឬរួបរួម)។
នៅឆ្នាំ១៩២៣ ដដែរ យ៉ាតសេនបានបញ្ជូនលោកចាង កាយចៀកឱ្យទៅសិក្សាអំពីវិជ្ជាយោធានិងនយោបាយនៅឯរដ្ឋធានីម៉ូស្គូនៃសហភាពសូវៀតក្នុងរយៈពេលពីរបីខែ។ ត្រឹមឆ្នាំ១៩២៤ ចាង កាយចៀកបានក្លាយជាប្រមុខនៃបណ្ឌិត្យសភាយោធានៃសាធារណរដ្ឋចិនហើយមិនយូរប៉ុន្មានក៏ឡើងកាន់តំណែងបន្តពីស៊ុន យ៉ាតសេនក្នុងងារជាមេដឹកនាំបក្សគួមីនតាង។
សូវៀតបានផ្តល់ឱ្យបណ្ឌិត្យសភានោះនូវគ្រឿងសម្ភារៈ"អប់រំ" និងសម្ភារៈសង្គ្រាមជាច្រើន។ ក្នុងនោះ ពួកសូវៀតបានបង្រៀនអ្នកនៅបណ្ឌិត្យសភានោះឱ្យដឹងពីបច្ចេកទេសក្នុងការកេណ្ឌទ័ពខ្នាតធំផងដែរ។ ជាមួយនឹងបច្ចេកទេសនិងចំណេះដឹងទាំងនេះ ទីបំផុតលោកស៊ុន យ៉ាតសេនក៏អាចកេណ្ឌយកមនុស្សឱ្យមកបម្រើការជា"កងទ័ពរបស់បក្ស"លោកបាន។ សមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តចិនក៏មានវត្តមាននៅឯបណ្ឌិត្យសភាយោធានោះផងដែរដូចជាលោកជូ អេងឡាយដែលកាលនោះត្រូវជាសាស្ត្រាចារ្យខាងផ្នែកនយោបាយ។
សមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តអាចចូលរួមជាមួយ គ.ម.ត បានដែរដោយត្រូវឈរលើមូលដ្ឋានបុគ្គល។ បក្សកុម្មុយនិស្តចិនកាលនុះគឺមានទំហំតូចខ្លាំងដោយមានសមាជិកភាពតែ ៣០០ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩២២ ហើយនៅឆ្នាំ១៩២៥ សមាជិកភាពបានកើនត្រឹមតែ ១,៥០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯគួមីនតាងវិញគឺមានសមាជិកភាពរហូតដល់ទៅ ៥០,០០០ នាក់ឯណោះនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២៣។
ក្រោយពីលោកស៊ុន យ៉ាតសេនបានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៩២៥ បក្សគួមីនតាងក៏បានបែកបាក់ទៅជាពីរចលនាដោយមួយគឺប្រកាន់នយោបាយស្តាំនិយមនិងមួយទៀតប្រកាន់នយោបាយឆ្វេងនិយម។ សមាជិកគួមីនតាងមួយចំនួនបានកើតការព្រួយបារម្ភខ្លាចថាពួកសូវៀតកំពុងតែព្យាយាមបំផ្លាញរចនាសម្ព័ន្ធផ្ទៃក្នុងរបស់បក្សខ្លួនដោយប្រើប្រាស់បក្សកុម្មុយនិស្តជាឈ្នាន់។ បក្សកុម្មុយនិស្តចិនក៏ចាប់ផ្តើមប្រឆាំងនឹងយុទ្ធនាការបេសនកម្មភាគខាងជើងរបស់គួមីនតាងដោយបានសម្រេចប្រកាស់នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំបក្ស។
នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩២៧ គួមីនតាងបានរៀបចំកិច្ចប្រជុំបក្សលើកទី២ ដោយនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះ ពួកសូវៀតបានសម្រេចជួយបក្សកុម្មុយនិស្តចិនដោយធ្វើការប្រឆាំងនឹងយុទ្ធនាការរបស់គួមីនតាងនិងទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលអំណាចរបស់ចាង កាយចៀក។ មិនយូរប៉ុន្មានទេ គណបក្សគួមីនតាងនឹងត្រូវបែកជាពីរបក្សពួកជាមិនខាន។
នៅអំឡុងពេលនោះផងដែរ សហភាពសូវៀតបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងមកលើបក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ ពួកគេបានបញ្ជូនថវិកានិងអ្នកស៊ើបការមួយចំនួនដើម្បីមកជួយគាំទ្របក្សកុម្មុយនិស្តរបស់ចិនដើម្បីបន្តប្រតិបត្តិការនិងអត្ថិភាព។ បើបក្សកុម្មុយនិស្តចិនមិនបានទទួលការគាំទ្រនិងជំនួយពីសូវៀតទេនោះ វាអាចនឹងងាយដួលរលំហើយចលនាកុម្មុយនិស្តចិននឹងត្រូវខាតបង់។ មានឯកសារជាច្រើនបានបញ្ជាក់ពីអត្ថិភាពនៃបក្សកុម្មុយនិស្តផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងប្រទេសចិនដោយនៅក្នុងនោះមានបក្សមួយដែលមានសមាជិកគាំទ្ររហូតដល់ទៅ ១០,០០០ នាក់ឯណោះប៉ុន្តែបក្សកុម្មុយនិស្តទាំងនោះសុទ្ធតែដួលរលំទៅវិញទាំងអស់ដោយសារតែគ្មានជំនួយពីសហភាពសូវៀតឬបរទេស។
បេសនកម្មភាគខាងជើង និងការបែកបាក់គ្នារវាងគួមីនតាងនិងបក្សកុម្មុយនិស្ត
នៅឆ្នាំ១៩២៧ ការប្រជែងគ្នារវាងពួកគួមីនតាងនិងពួកកុម្មុយនិស្តបាននាំឱ្យមានការបែកបាក់សាមគ្គីភាពគ្នានៅក្នុងជួរបដិវត្តន៍។ បក្សកុម្មុយនិស្តចិននិងសមាជិកឆ្វេងនិយមនៃគួមីនតាងបានសម្រេចចិត្តរើអាសនៈរបស់ខ្លួនពីក្វាងចូវមកអ៊ូហានដែលត្រូវជាសម្បុកកុម្មុយនិស្តដ៏ធំមួយនាពេលនោះ។ បន្ទាប់ពីយកឈ្នះលើស៊ុន ឈួនហ្វាង លោកកាយចៀកនិងលី ស៊ុងរេនបាននាំទ័ពបន្តទៅភាគខាងលិចឆ្ពោះទៅខេត្តជាំងស៊ី។ ពួកឆ្វេងនិយមបានបដិសេដនឹងការទាមទាររបស់កាយចៀកក្នុងការលុបបំបាត់ឥទ្ធិពលកុម្មុយនិស្តចេញពី គ.ម.ត ដូច្នេះហើយលោកកាយចៀកក៏សម្រេចដកពួកគេចេញពីបក្សរបស់ខ្លួនដោយផ្ទាល់និងថែមទាំងចោទប្រកាន់អ្នកឆ្វេងនិយមទាំងនោះថា បានក្បត់នឹងគោលការណ៍ប្រជាជនបីយ៉ាងរបស់លោកស៊ុន យ៉ាតសេន និងរួមដៃទទួលបញ្ជាពីបរទេស (សហភាពសូវៀត)។ យោងតាមលោកម៉ៅសេទុងបានឱ្យដឹងថា សេចក្តីអត់អោនរបស់កាយចៀកបានចាប់បន្ថយចុះបន្តិចម្តងៗខណៈពេលដែលអំណាចរបស់គាត់កំពង់កើនឡើង។
នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា លោកកាយចៀកនិងថ្នាក់ដឹកនាំគួមីនតាងមួយចំនួនទៀតបានរៀបចំកិច្ចប្រជុំមួយដែលក្នុងនោះពួកគេបានស្នើថា 'សកម្មភាពរបស់ពួកកុម្មុយនិស្តគឺកំពុងបង្កឱ្យមានការរំខានដល់សង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ចដូច្នេះយើងត្រូវធ្វើដូចម្តេចក៏ដោយដើម្បីបញ្ឈប់សកម្មភាពអ្នកទាំងនោះនិងដើម្បីបន្តបដិវត្តន៍ជាតិនិយម'។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា នៅទីក្រុងស៊ាងហៃ (សៀងហៃ) ឧត្តមសេនីយ៍បៃ ឆុងស៊ីបានបញ្ជាឱ្យកម្លាំងរបស់ខ្លួនចេញ"បោសសម្អាត"ទីក្រុង ពោលគឺចាប់ខ្លួនអ្នកកុម្មុយនិស្តទាំងឡាយណាដែលមានវត្តមានក្នុងក្រុងរួចយកទៅសម្លាប់ចោល។ មនុស្សទូទៅបានសម្តៅមកលើព្រឹត្តិការណ៍នេះថា ព្រឹត្តិការណ៍ ១២ មេសា ឬការសម្លាប់រង្គាលនៃទីក្រុងស៊ាងហៃ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងកាយចៀកនិងលោកវ៉ាង ជិងវីយ (សមាជិកឆ្វេងនិយមគួមីនតាងដែលកាន់កាប់ទីក្រុងអ៊ូហាន) បែកបាក់ប្រេះឆាកាន់តែខ្លាំងឡើង។
ជាលទ្ធផល សមាជិកឆ្វេងនិយមគួមីនតាងក៏សម្រេចចិត្តដកសមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តចិនចេញពីរដ្ឋាភិបាលអ៊ូហានប៉ុន្តែទោះបីជាធ្វើយ៉ាងណាក្តីក៏អ្នកឆ្វេងនិយមទាំងនោះនូវតែត្រូវកាយចៀកដកអំណាចចេញដដែរ។ បន្ទាប់មក គួមីនតាងក៏បន្តយុទ្ធនាការរបស់ខ្លួនប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមេកន្ទ្រាញ (អាចហៅបានដែរថា ស្តេចត្រាញ់) នៃប្រទេសចិន ហើយនៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩២៨ កងកម្លាំងរបស់លោកក៏បានឡើងត្រួតត្រាលើទីក្រុងប៉េកាំងដោយជោគជ័យ។ បន្តិចក្រោយមក ទឹកដីចិនភាគខាងលិចក៏ត្រូវធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រារបស់រដ្ឋាភិបាលកណ្តាលណានជិង។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ រដ្ឋាភិបាលជាតិនិយមបានទទួលការទទួលស្គាល់ពីអន្តរជាតិថាជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់នៃប្រទេសចិនទាំងមូល។ ស្របទៅតាមលោកស៊ុន យ៉ាតសេន រដ្ឋាភិបាលគួមីនតាងបានប្រកាសថា មាគ៌ាសម្រាប់ដំណើរបដិវត្តន៍ទាំងបីរួមមាន៖ ការបង្រួបបង្រួមយោធា ការគ្រប់គ្រងនយោបាយ និងប្រជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
កុបកម្មកុម្មុយនិស្ត (១៩២៧–១៩៣៧)
នៅថ្ងៃទី១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩២៧ បក្សកុម្មុយនិស្តបានធ្វើការបះបោរមួយនៅទីក្រុងណានឆាងដើម្បីប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលជាតិនិយមនៅឯទីក្រុងអ៊ូហាន។ កងទ័ពក្រហមចិនត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលទ្ធផលនៃជម្លោះមួយនេះ។ នៅថ្ងៃទី៤ ខែសីហា កងកម្លាំងដើមរបស់កងទ័ពក្រហមបានធ្វើដំណើរចាកចេញពីក្រុងណានឆាងសម្រុកទៅភាគខាងត្បូងដើម្បីវាយប្រហារលើទីក្រុងក្វាងដុង។ ឃើញបែបនេះ កងកម្លាំងជាតិនិយមក៏សម្រុកចូលមកកាន់កាប់ទីក្រុងណានឆាងម្តងទៀតខណៈពេលដែលអ្នកកុម្មុយនិស្តទាំងប៉ុន្មានដែលឈរជើងនៅក្នុងក្រុងបាននាំគ្នារត់លាក់ខ្លួន។ នៅថ្ងៃទី៧ ខែសីហា បក្សកុម្មុយនិស្តបានបើកកិច្ចប្រជុំមួយហើយគោលការណ៍របស់បក្សក៏ត្រូវបានបញ្ចេញដោយនៅក្នុងនោះ វាបានបញ្ជាក់ថា បក្សកុម្មុយនិស្តនឹងត្រូវតែដណ្តើមអំណាចនយោបាយឱ្យបានដោយប្រើកម្លាំងយោធា។ ប៉ុន្តែបក្សរបស់ពួកគេត្រូវបានបង្ក្រាបភ្លាមៗនៅថ្ងៃបន្ទាប់ដោយរដ្ឋាភិបាលជាតិនិយមនៃទីក្រុងអ៊ូហានដែលដឹកនាំដោយវ៉ាង ជិងវីយ។
កងកម្លាំងនៃបក្សកុម្មុយនិស្តចិនបានខិតខំប្រឹងប្រែងដណ្តើមទីក្រុងមួយចំនួនដូចជា ឆាងសា សានថូ និងក្វាងចូវ។ កងទ័ពក្រហមរួមជាមួយនឹងអតីតកងទ័ពបដិវត្តន៍ជាតិមួយចំនួននិងក្រុមកសិករដែលបំពាក់ដោយគ្រឿងអាវុធបានឡើងកាន់កាប់តំបន់មួយចំនួននៃចិនខាងត្បូង។ ទោះជាយ៉ាងណា ទ័ពគួមីនតាងនូវតែបន្តខំប្រឹងបង្ក្រាបការបះបោរទាំងអស់នោះ។ នៅអំឡុងខែកញ្ញា វ៉ាង ជិងវីយត្រូវបានគេបង្ខំឱ្យចាកចេញពីក្រុងអ៊ូហាន ហើយនៅក្នុងខែដដែរនោះ គេឃើញមានការបះបោរប្រដាប់អាវុធមួយនៅឯទីជនបទមួយកន្លែងដែលដឹកនាំដោយលោកម៉ៅ សេទុងប៉ុន្តែត្រូវទទួលបរាជ័យ។ នៅខែវិច្ឆិកា ចាង កាយចៀកបានទៅទីក្រុងស៊ាងហៃដោយមានបំណងអញ្ជើញលោកជិងវីយឱ្យចុះចូលជាមួយគាត់។ នៅថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ពួកកុម្មុយនិស្តបានបង្កើតការបះបោរមួយនៅក្រុងក្វាងចូវហើយបានត្រួតត្រាទីក្រុងនោះរហូតដល់ថ្ងៃទី១៣ នៅពេលដែលគួមីនតាងបានវាយប្រហារតបវិញក្រោមបញ្ជាពីឧត្តមសេនីយ៍ចាង ហ្វាគួយ។ ថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ លោកជិងវីយបានរត់ភៀសខ្លួនទៅប្រទេសបារាំង។ ក្នុងរយៈពេលនេះ ប្រទេសចិនគឺមានរដ្ឋធានីរហូតដល់ទៅបី៖ ទីមួយគឺរដ្ឋធានីប៉េកាំងដែលស្ថិតនៅក្រោមសាធារណរដ្ឋចិន ទីពីរគឺអ៊ូហានដែលគ្រប់គ្រងដោយពួកកុម្មុយនិស្តនិងអ្នកឆ្វេងនិយមគួមីនតាង និងទីបីគឺណានជីងដែលនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់ពួកស្តាំនិយមគួមីនតាងហើយត្រូវជារដ្ឋធានីរបស់គួមីនតាងនៅដប់ឆ្នាំខាងមុខទៀត។
នៅចិនដីគោក គេបានសម្តៅមកលើការតស៊ូប្រដាប់អាវុធរយៈពេលដប់ឆ្នាំ (១៩២៧–៣៧) នេះថា "សង្គ្រាមស៊ីវិលដប់ឆ្នាំ" (十年内战)។ នៅឆ្នាំ១៩៣០ សង្គ្រាមវាលទំនាបកណ្តាលបានផ្ទុះឡើងដែលត្រូវជាជម្លោះផ្ទៃក្នុងរបស់គួមីនតាង។ វាបានផ្តើមឡើងដោយលោកហ្វុង យូសៀង យាង ស៊ីសាន និងវ៉ាង ជិងវីយ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមវាលទំនាបកណ្តាលបានបញ្ចប់ ពួកគួមីនតាងបានងាកមកផ្តោតលើយុទ្ធនាការឡោមព័ទ្ធវិញ។ យុទ្ធនាការទីមួយនិងទីពីរត្រូវទទួលបរាជ័យទាំងស្រុងរីឯយុទ្ធនាការទីបីត្រូវបានបោះបង់ចោលដោយសារតែព្រឹត្តិការណ៍ម៉ាន់ជូរី។ គួមីនតាងបានទទួលលទ្ធផលជោគជ័យខ្លះៗពីដំបូងនៅក្នុងយុទ្ធនាការទីបួនប៉ុន្តែចុងក្រោយត្រូវបរាជ័យវិញ។ ក្នុងយុទ្ធនាការទាំងអស់ខាងលើ កម្លាំងគួមីនតាងបានធ្វើការវាយលុកចូលតំបន់កុម្មុយនិស្តយ៉ាងរហ័សប៉ុន្តែមិនសូវបានទទួលផលអ្វីទេដោយសារតែទីសមរភូមិជាទីជនបទនិងព្រៃភ្នំដាច់ស្រយាល។
ទីបំផុតនៅឆ្នាំ១៩៣៤ កាយចៀកក៏ផ្តើមយុទ្ធនាការទីប្រាំដែលនឹងត្រូវឡោមព័ទ្ធតំបន់កុម្មុយនិស្តជាំងស៊ីដោយមានការប្រើប្រាស់ប្លុកកូស (ការដ្ឋានដ៏តូចមួយដែលមានរាងដូចជាផ្ទះ)។ ខុសពីយុទ្ធនាការមុនៗ លើកនេះពួកគេបានកសាងប្លុកកូសនៅជុំវិញដោយប្លុកកូសនីមួយៗមានចម្ងាយឆ្ងាយពីគ្នាប្រហែល ៥ ម៉ាយ។ ការសាងប្លុកកូសនៅជុំវិញតំបន់ដែលត្រូវវាយលុកបែបនេះនឹងអនុញ្ញាតឱ្យគួមីនតាងងាយស្រួលកាត់ផ្តាច់ផ្លូវដឹកជញ្ជូនគ្រឿងផ្គត់ផ្គង់និងស្បៀងអាហាររបស់សត្រូវ។
នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៣៤ កងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តដែលនៅកណ្តាលរង្វង់ប្លុកកូសបានវាយសម្តៅចេញតាមរយៈចន្លោះនៃរង្វង់នោះ ហើយទីបំផុតក៏បានវាយចេញរួច (យុទ្ធសាស្ត្រឡោមព័ទ្ធនេះគឺប្រតិបត្តិដោយកងទ័ពរបស់មេកន្ទ្រាញដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយចាង កាយចៀកមិនមែនដោយកងទ័ពគួមីនតាងទេ)។ កងទ័ពរបស់មេកន្ទ្រាញនោះបានកើតមានភាពស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការវាយប្រហារលើកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តដោយសារតែខ្លាចបាត់បង់កម្លាំងរបស់ខ្លួននិងលើសពីនេះទៅទៀតនោះ ពួកគេគឺមិនបានដេញតាមទ័ពកុម្មុយនិស្តទាំងនោះឡើយ។ ការរត់ដកថយរបស់កងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តដ៏ធំបានចំណាយពេលរហូតដល់ទៅមួយឆ្នាំនិងគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ១២,៥០០ គម (២៥,០០០ លី) បើយោងទៅតាមលោកម៉ៅសេទុងហើយគេបានសម្តៅលើវាថា ចលនាចល័តទ័ពវែង។
ចលនាដកថយទ័ពរបស់ពួកកុម្មុយនិស្តបានបញ្ចប់នៅពេលដែលពួកគេបានមកដល់ក្នុងខេត្តស្សានស៊ី។ នៅតាមផ្លូវ ទ័ពកុម្មុយនិស្តបានរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិនិងគ្រឿងអាវុធពីសំណាក់មេកន្ទ្រាញនិងម្ចាស់ដីក្នុងស្រុកដែលពួកគេបានទៅដល់នោះ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ពួកកុម្មុយនិស្តបានឆ្លៀតកេណ្ឌយកកម្លាំងបន្ថែមដែលភាគច្រើនជាប្រជាកសិករនិងជនក្រីក្រដោយពង្រឹងការអំពាវនាវរបស់ខ្លួនទៅកាន់មហាជន។ ចលនាចល័តទ័ពវែងបានចាប់ផ្តើមដោយមានចំនួនមនុស្សប្រមាណពី ៩០,០០០ ទៅ ១០០,០០០ នាក់ប៉ុន្តែពេលមកដល់ខេត្តស្សានស៊ី ចំនួនមនុស្សគឺនៅសល់តែ ៧,០០០ ទៅ ៨,០០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ នៅដើមពេលនៃចលនាចល័តទ័ពវែង កងកម្លាំងចម្បងគួមីនតាងបានកំពុងរវល់វាយប្រហារលើកងទ័ពរបស់លោកចាង គូថាវ។ ដោយមិនអាចតទល់ជាមួយមហាទ័ពគួមីនតាងបាន ចាង គូថាវក៏បញ្ជាឱ្យទ័ពរបស់ខ្លួនរត់ដកថយពីទិសពាយព្យខណៈពេលកំពុងទទួលរងការវាយប្រហារពីគួមីនតាង។ ពេលមកដល់ស្សានស៊ី ទ័ពរបស់ថាវដែលនៅសេសសល់ទាំងប៉ុន្មានក៏បញ្ចូលទៅក្នុងកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តរបស់ម៉ៅសេទុង។ ទាំងនេះបានធ្វើឱ្យម៉ៅសេទុងបានក្លាយជាសមាជិកកំពូលម្នាក់ដ៏ឆ្នើមអស្ចារ្យហើយលោកក៏ក្លាយជាមេដឹកនាំនៃបក្សកុម្មុយនិស្តចិនចាប់តាំងពីពេលនោះមក។
គួមីនតាងបានប្រើប្រាស់ទ័ពជនជាតិកាំប៉ាដើម្បីប្រយុទ្ធជាមួយកម្លាំងកុម្មុយនិស្តនិងបង្ខិតបង្ខំឱ្យមេកន្ទ្រាញតាមតំបន់ចុះចូលជាមួយពួកគេ។ សម្រាប់ក្រុមមេកន្ទ្រាញណាដែលបដិសេដនោះទ័ពកាំប៉ានឹងរកវិធីធ្វើឱ្យក្រុមនោះអន្តរាយភ្លាម។ គួមីនតាងបានជ្រើសយកជនកាំប៉ាចំនួន ៣០០ នាក់រួចបញ្ចូលពួកគេទៅក្នុងកងកម្លាំងគណៈកម្មការបង្រួបបង្រួមដោយពួកគេមានគោលដៅចូលជ្រៀតជ្រែងនិងបង្កឱ្យមានអស្ថិរភាពដល់ក្រុមមេកន្ទ្រាញនៅតាមតំបន់នីមួយៗដូចជាក្រុមរបស់លោកលីវ វិនហួយជាដើម។ កងកម្លាំងគណៈកម្មការបង្រួបបង្រួមត្រូវបានគួមីនតាងប្រើឱ្យប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកងទ័ពក្រហមចិនផងដែរប៉ុន្តែត្រូវទទួលបរាជ័យដោយសារតែមេដឹកនាំរបស់ពួកគេត្រូវបានកម្លាំងកុម្មុយនិស្តចាប់ខ្លួនបាន។
សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី២ (១៩៣៧–១៩៤៥)
នៅពេលដែលជប៉ុនចូលឈ្លានពាននិងបានកាន់កាប់តំបន់ម៉ាន់ជូរី លោកចាង កាយចៀកបានធ្វើការបដិសេដមិនចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយចិនកុម្មុយនិស្តដើម្បីប្រឆាំងនឹងជប៉ុនឡើយដោយលោកមើលឃើញថាពួកកុម្មុយនិស្តគឺជាសត្រូវដែលគ្រោះថ្នាក់ជាងជប៉ុនទៅទៀត។ សម្រាប់កាយចៀក លោកចង់បង្រួបបង្រួមប្រទេសចិនទាំងមូលនិងកំទេចសត្រូវផ្ទៃក្នុងចោលឱ្យអស់សិនមុននឹងប្រយុទ្ធជាមួយជប៉ុន។ លោកជឿថាប្រទេសចិនគឺនូវទន់ខ្សោយនៅឡើយក្នុងការប្រយុទ្ធចម្បាំងជាមួយជប៉ុនហើយចិនគឺត្រូវការចំនួនកម្លាំងយោធាច្រើនបន្ថែមជាងចំនួនដែលខ្លួនកំពុងតែមាន។ កាយចៀកមិនបានអើពើនឹងកំហឹងឬការមិនពេញចិត្តរបស់ប្រជាជនចិនចំពោះគោលនយោបាយសម្របសម្រួលជាមួយជប៉ុនរបស់លោកនោះទេ ហើយគាត់ថែមទាំងបានបញ្ជាឱ្យឧត្តមសេនីយ៍គួមីនតាងចំនួនពីររូបគឺលោកចាង ស៊ូលាំង និងយ៉ាង ហ៊ូឆិងឱ្យលើកទ័ពបន្តទៅប្រយុទ្ធជាមួយពួកកុម្មុយនិស្តវិញក៏ប៉ុន្តែទ័ពប្រចាំខេត្តរបស់អ្នកទាំងពីរត្រូវបានពួកកុម្មុយនិស្តកំទេចចោលស្ទើរអស់។
នៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៣៦ លោកចាង ស៊ូលាំងនិងយ៉ាង ហ៊ូឆិងបានកើតការមិនពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំងជាមួយលោកចាង កាយចៀកហើយអ្នកទាំងពីរក៏ចាប់ផ្តើមរៀបគម្រងចាប់ចំរិតចៀករួចបង្ខំឱ្យគាត់ចុះហត្ថលេខាលើយុទ្ធវិស្រមជាមួយបក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ ហេតុការណ៍ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា ព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីអាន។ ក្រោយមក ភាគីទាំងពីរបានយល់ព្រមឈប់ចម្បាំងគ្នាហើយក៏រួមគ្នាបង្កើតចេញជារណសិរ្សរួបរួមទីពីរដើម្បីបញ្ឈប់ការចូលឈ្លានពានរបស់ជប៉ុន។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣៧ ជប៉ុនបានបើកការឈ្លានពានដ៏ធំមួយមកលើប្រទេសចិនដែលជាលទ្ធផល ក្រុមទាហានការពារគួមីនតាងនៅភាគខាងជើងនិងនៅតាមឆ្នេរផ្សេងៗត្រូវបានជប៉ុនសម្លាប់ស្ទើរទាំងអស់។
តាមការពិត សម្ព័ន្ធភាពរវាងគួមីនតាងនិងពួកកុម្មុយនិស្តគឺមានតែឈ្នោះប៉ុណ្ណោះ។ ខុសពីកម្លាំងគួមីនតាងដែលប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រប្រយុទ្ធធម្មតាជាមួយជប៉ុន, កងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តចិនបានប្រើប្រាស់ព្រៃក្រាស់ៗដើម្បីប្រយុទ្ធតតាំងជាមួយកងទ័ពជប៉ុន។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនិងការសម្របសម្រួលគ្នារវាងគួមីនតាងនិងបក្សកុម្មុយនិស្តនាសង្គ្រាមលោកលើកទី២ គឺមានកម្រិតទាបបំផុត។ នៅពាក់កណ្តាលសង្គ្រាម ភាគីទាំងពីរបានចាប់ផ្តើមប្រកួតប្រជែងគ្នាក្នុងការស្វែងរកផលប្រយោជន៍ពីទឹកដីនៅក្នុង"ដែនដីចិនសេរី" (ទឹកដីដែលមិននៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុនឬនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងរបស់ជប៉ុន)។
នៅចុងឆ្នាំ១៩៤០ និងនៅដើមឆ្នាំ១៩៤១ ការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងភាគីទាំងពីរក៏កើតឡើងម្តងទៀតដែលជាហេតុធ្វើឱ្យរណសិរ្សរួបរួមទីពីរបានបែកបាក់។ នៅអំឡុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤០ ចាង កាយចៀកបានទាមទារឱ្យមានការជម្លៀសកងទ័ពទីបួនថ្មីរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តចិនចេញពីខេត្តអានហុយនិងជាំងស៊ូព្រោះមកពីមានការរករឿងនិងការយាយីពីសំណាក់ទ័ពរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តនេះមកលើកងកម្លាំងគួមីនតាងនៅក្នុងតំបន់នោះ។ ដោយសារតែមានការដាក់សម្ពាធធ្ងន់ពីចាង កាយចៀក, មេបញ្ជាការរបស់កងទ័ពទីបួនថ្មីក៏យល់ព្រមធ្វើតាម។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ខណៈពេលដែលកំពុងដកថយ កងទ័ពទីបួនថ្មីក៏ទទួលរងនូវការវាយប្រហារពីកងកម្លាំងគួមីនតាងដែលជាហេតុនាំឱ្យបាត់បង់ទ័ពប្រមាណរាប់ពាន់នាក់។
ក្រោយពីឧប្បត្តិហេតុនោះបានបញ្ចប់ កងកម្លាំងគួមីនតាងនិងបក្សកុម្មុយនិស្តក៏ចាប់ផ្តើមបង្ហាញពីអរិភាពទៅគ្នាសារជាថ្មី។ ដោយឃើញបែបនេះ ប្រទេសដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពសូវៀតក៏នាំគ្នាព្យាយាមបញ្ឈប់សង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏ហាយនៈរបស់ចិន។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជូនបេសកជនពិសេសម្នាក់ឱ្យទៅចរចាជាមួយលោកចាង កាយចៀកនិងថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សគួមីនតាងដោយនៅក្នុងកិច្ចចរចាមួយនោះបេសកជនអាមេរិកបានមានប្រសាសន៍ថា អ្នកដែលនឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលនេះគឺមានតែប្រទេសជប៉ុនតែមួយគត់។ ងាកមកសហភាពសូវៀតវិញគឺគេបានបង្ខិតខ្លួនមកខាងបក្សកុម្មុយនិស្តចិនច្រើនជាងដោយពួកគេបានបញ្ជូនសារតេឡេក្រាមទៅប្រធានម៉ៅសេទុងនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៤១ ថាសង្គ្រាមស៊ីវិលនឹងធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍របស់កងយោធាជប៉ុននៅចិនមានភាពងាយស្រួលច្រើនជាងមុន។ ដោយសារតែមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ភាគីទាំងពីរក៏យល់ព្រមជ្រើសរើសយកសន្តិភាពជាបន្តោះអាសន្នសិន។ នៅឆ្នាំ១៩៤៣ ចាង កាយចៀកបានវាយប្រហារបក្សកុម្មុយនិស្តចិនដោយប្រើប្រាស់ពាក្យវោហារឃោសនាសរសេរជាអត្ថបទមួយដែលមានចំណងជើងថា"ជោគវាសនារបស់ប្រទេសចិន"ទាំងនេះបានធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនចោតសួរសំនួរអំពីរូបភាពនៃការឡើងកាន់កាប់អំណាចរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ ចំណែកឯខាងកុម្មុយនិស្តវិញបានប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងនឹងការដឹកនាំរបស់ចាង កាយចៀកហើយបានសម្តៅលើរបបរបស់គាត់ថាជារបបហ្វាស៊ីសនិយម។ មេដឹកនាំភាគីទាំងពីរដឹងថាសង្គ្រាមប្រយុទ្ធគ្នាដ៏ប្រល័យមួយបានចាប់ផ្តើមរួចទៅហើយ។
ជាទូទៅ សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី២ បានផ្តល់គុណសម្បត្តិច្រើនជាងគុណវិបត្តិសម្រាប់បក្សកុម្មុយនិស្តចិនព្រោះថាការប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រទ័ពព្រៃរបស់ពួកគេគឺមានប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់ហើយវាថែមទាំងទាក់ទាញមនុស្សជាច្រើនឱ្យចុះចូលជាមួយពួកគេទៀតផង ជាពិសេសគឺក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុន។ សម្រាប់ពួកគួមីនតាងវិញកាលណាខ្លួនត្រូវជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់របស់ចិនដូច្នេះពួកគេគឺមានភារកិច្ចក្នុងការការពារប្រទេសជានិច្ចពីយុទ្ធនាការឈ្លានពានធំៗរបស់ជប៉ុន។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៤ ជប៉ុនបានបើកការវាយលុកដ៏ធំចុងក្រោយរបស់ខ្លួនមកលើគួមីនតាងដែលមានឈ្មោះថាប្រតិបត្តិការអ៊ីឈីគូហើយជាលទ្ធផល គួមីនតាងបានទទួលរងនូវការខូចខាតបាត់បង់អស់ជាច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ សម្រាប់បក្សកុម្មុយនិស្តចិនវិញគឺពួកគេទទួលរងការខាតបង់តិចជាងឆ្ងាយតាមរយៈយុទ្ធវិធីទ័ពព្រៃ។ នៅចុងសង្គ្រាម សមាជិកកងទ័ពក្រហមចិនបានកើនដល់ចំនួន ១.៣ លាននាក់បូករួមជាមួយកងជីវពលប្រមាណ ២.៦ លាននាក់បន្ថែមទៀត ហើយប្រជាជនចិនប្រមាណ ១០០ លាននាក់បានរស់នៅក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់បក្សកុម្មុយនិស្តនាពេលនោះ។
ការប៉ះទង្គិចគ្នាភ្លាមៗនៅក្រោយសង្គ្រាម (១៩៤៥–១៩៤៦)
ដោយមានការបង្គាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក ជប៉ុនបានសុំទទួលចុះចាញ់តែចំពោះកងទ័ពគួមីនតាងតែប៉ុណ្ណោះនិងមិនបានទទួលចុះចាញ់ចំពោះពួកកុម្មុយនិស្តចិននោះទេ។ នៅតំបន់ម៉ាន់ជូរី ដោយគ្មានវត្តមានរបស់កងទ័ពគួមីនតាងដូច្នេះជប៉ុនក៏សុំទទួលចុះចាញ់ចំពោះសហភាពសូវៀត។ លោកចាង កាយចៀកបានបញ្ជាឱ្យកងទ័ពជប៉ុនបន្តឈរជើងនៅទីនោះរហូតទាន់តែទ័ពគួមីនតាងបានទៅដល់និងមិនត្រូវទទួលចុះចាញ់ចំពោះពួកកុម្មុយនិស្តនោះឡើយ។
នៅខែចុងក្រោយនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅអាស៊ីបូព៌ា កងកម្លាំងសូវៀតបានបើកប្រតិបត្តិការវាយលុកដ៏ធំមួយប្រឆាំងនឹងកងទ័ពក្វាងទុងរបស់ជប៉ុននៅតំបន់ម៉ាន់ជូរីនិងនៅតាមព្រំដែនចិន–ម៉ុងកូល។ ប្រតិបត្តិការនោះបានកម្ចាត់ទ័ពក្វាងទុងក្នុងរយៈពេលតែបីសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះដោយបន្សល់ទុកតែកម្លាំងសូវៀតឱ្យកាន់កាប់តំបន់ម៉ាន់ជូរីតែម្នាក់ឯង។ ជាលទ្ធផល កងទ័ពជប៉ុនប្រមាណ ៧០,០០០ នាក់ដែលឈរជើងនៅតំបន់នោះបានសុំទទួលចុះចាញ់។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ លោកចាង កាយចៀកបានដឹងថាខ្លួនកំពុងខ្វះខាតធនធានក្នុងការការពារតំបន់ម៉ាន់ជូរីពីការចូលត្រួតត្រារបស់ពួកកុម្មុយនិស្តចិនក្រោយពីសូវៀតបានកំណត់ពេលដកកម្លាំងខ្លួនចេញ។ ដូច្នេះគាត់ក៏ព្យាយាមបង្កើតកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយសូវៀតដោយក្នុងនោះលោកបានសុំឱ្យសូវៀតពន្យាពេលដកទ័ពរបស់ពួកគេរហូតទាន់តែគួមីនតាងមានកម្លាំងថ្មីគ្រប់គ្រាន់អាចបញ្ជូនទៅកាន់កាប់តំបន់ម៉ាន់ជូរីបាន។ ក៏ប៉ុន្តែ សូវៀតបានបដិសេដនឹងសំណើនោះដោយអះអាងថាពួកគេនឹងមិនអនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពជាតិនិយមឈានជើងជាន់លើទឹកដីរបស់ពួកគេជាដាច់ខាត។ ឃើញដូច្នេះ អាមេរិកក៏សម្រេចចិត្តបញ្ជូនកម្លាំងគួមីនតាងតាមយន្តហោះរបស់ពួកគេចុះទៅកាន់កាប់ទីក្រុងសំខាន់ៗនៅភាគខាងជើងប្រទេសចិនខណៈពេលដែលតំបន់ទីជនបទកំពុងត្រូវត្រួតត្រាដោយពួកកុម្មុយនិស្ត។ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៥ សាធារណរដ្ឋចិនបានបើកយុទ្ធនាការរារាំងមិនឱ្យពួកកុម្មុយនិស្តពង្រឹងមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ពួកគេ។
នៅឆ្នាំ១៩៤៥–៤៦ ខណៈពេលដែលយុទ្ធនាការម៉ាន់ជូរីរបស់កងទ័ពក្រហមសូវៀតកំពុងតែប្រព្រឹត្តិទៅ មេដឹកនាំសូវៀតលោកស្តាលីនបានបញ្ជាឱ្យឧត្តមសេនីយ៍ដែលទទួលខុសត្រូវលើយុទ្ធនាការម៉ាន់ជូរីឱ្យប្រគល់គ្រឿងអាវុធដែលខ្លួនប្រមូលបានទាំងប៉ុន្មានពីកងទ័ពជប៉ុនឱ្យទៅកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តចិនទាំងអស់។
កងកម្លាំងថ្មើរជើងរបស់ចាង កាយចៀកបានដើរកាន់កាប់ទីក្រុងភាគខាងជើងរហូតដល់ទីក្រុងជីនចូនៅថ្ងៃទី២៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៥ ដោយបានជួបនូវការវាយបកវិញបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះពីសំណាក់ទ័ពកុម្មុយនិស្ត។ បន្ទាប់មក ពួកកុម្មុយនិស្តបានបើកការវាយប្រហារកាន់កាប់លើឧបទ្វីបសានទុងបានដោយជោគជ័យ, ឧបទ្វីបភាគច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសចិនបានធ្លាក់ក្រោមការកាន់កាប់របស់ពួកកុម្មុយនិស្តទាំងស្រុងលើកលែងតែមួយចំនួនតូចដែលស្ថិតនៅក្រោមគ្រប់គ្រងរបស់អាមេរិក។ យុទ្ធវិស្រមដែលទើបតែចុះពីមុនត្រូវបានបោះបង់ចោលបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមរវាងគួមីនតាងនិងបក្សកុម្មុយនិស្តបានផ្ទុះឡើងសារជាថ្មីនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៦។ ប្រទេសចិនក៏ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលម្តងទៀតដែលលើកនេះបានអូសបន្លាយរយៈពេលជាងបីឆ្នាំ។
ផ្ទៃរឿងនិងការរៀបចំត្រៀមកម្លាំង
ឥទ្ធិពលនិងអំណាចនៃបក្សកុម្មុយនិស្តចិនបានកើនឡើងជាលំដាប់នៅពេលដែលសង្គ្រាមចិន‐ជប៉ុនលើកទី២ បានបញ្ចប់។ កងកម្លាំងដើមឬបឋមរបស់ពួកគេមានចំនួនប្រមាណ ១.២ លាននាក់រួមជាមួយកងជីវពលបន្ថែមប្រមាណ ២ លាននាក់ដែលធ្វើឱ្យចំនួនកម្លាំងសរុបមាន ៣.២ លាននាក់។ នៅឆ្នាំ១៩៤៥ តំបន់រំដោះរបស់ពួកកុម្មុយនិស្តមានមូលដ្ឋានទ័ពរហូតដល់ទៅ ១៩ កន្លែងហើយពួកគេបានត្រួតត្រាលើទឹកដីមួយភាគបួននៃទឹកដីប្រទេសចិនសរុបនិងមានចំនួនប្រជាជនប្រមាណមួយភាគបីនៃប្រជាជនចិនសរុប។ លើសពីនេះទៅទៀតនោះ សហភាពសូវៀតបានប្រគល់រាល់គ្រឿងអាវុធដែលខ្លួនដកហូតបានពីកងទ័ពជប៉ុននិងរួមទាំងគ្រឿងផ្គត់ផ្គង់មួយចំនួនរបស់ពួកគេមកឱ្យចិនកុម្មុយនិស្តទៀតផង។
នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៦ ដោយសារតែមានការទាមទារជាច្រើនដងពេកពីលោកចាង កាយចៀក, កងទ័ពក្រហមសូវៀតក្រោមបញ្ជារបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍រ៉ូយ្យូន ម៉ាលីណូវស្គីក៏បានបន្តពន្យាការដកថយចេញពីតំបន់ម៉ាន់ជូរី។ ប៉ុន្តែលោកម៉ាលីណូវស្គីបានបញ្ជូនសារសម្ងាត់ទៅឱ្យពួកកុម្មុយនិស្តចិនថាត្រៀមនាំកម្លាំងមកពីក្រោយកងទ័ពគួមីនតាងដែលជាហេតុនាំឱ្យសង្គ្រាមដណ្តើមកាន់កាប់តំបន់ទិសឥសាន្តប្រទេសចិនផ្ទុះឡើង។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងច្រើននៅក្នុងថ្នាក់ដឹកនាំនៃបក្សកុម្មុយនិស្តចិនដោយវាបានផ្តល់គុណសម្បត្តិទៅដល់ជនមូលវិវដ្តដែលមានបំណងចង់គ្រប់គ្រងលើប្រទេសចិនទាំងមូលដោយប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាសុទ្ធ។
យោងតាមលោកចច ម៉ាសាល់បានឱ្យដឹងថា គ្មានភស្តុតាងអ្វីដែលបញ្ជាក់ថាចិនកុម្មុយនិស្តបានទទួលគ្រឿងសព្វាវុធពីសហភាពសូវៀតនោះទេ, ចិនកុម្មុយនិស្តបានប្រើប្រាស់អាវុធដែលបន្សល់ចោលពីទ័ពជប៉ុននិងថែមទាំងរថក្រោះមួយចំនួនទៀតផងប៉ុន្តែពួកគេគឺមិនចេះប្រើប្រាស់រថក្រោះជប៉ុនដែលបន្សល់ទុកចោលនោះឡើយលុះទាន់តែកម្លាំងគួមីនតាងដែលទទួលចុះចាញ់ចូលជួរកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តទើបអាវុធទំនើបៗ (រថក្រោះ) ត្រូវបានចាប់ប្រើប្រាស់នៅក្នុងវិស័យយោធាពួកកុម្មុយនិស្ត។ មុនបានដៃប្រើប្រាស់អាវុធទំនើបទាំងនោះ បក្សកុម្មុយនិស្តចិនគឺបានពឹងផ្អែកលើកំណែទម្រង់ដីធ្លីទាំងស្រុង។ គោលការណ៍នៃកំណែទម្រង់ដីធ្លីនេះគឺចង់បង្គាប់ចិត្តប្រជាកសិករក្រីក្រនៅតាមតំបន់ជនបទឱ្យចូលរួមក្នុងចលនាបដិវត្តន៍របស់ពួកគេដោយបានសន្យាទៅប្រជាកសិករទាំងនោះថាពួកគេនឹងទទួលបានដីធ្វើស្រែចម្ការដោយខ្លួនឯងប្រសិនបើបក្សកុម្មុយនិស្តទទួលបានជ័យជម្នះ។
យុទ្ធសាស្ត្របែបនេះបានបណ្តោយឱ្យបក្សកុម្មុយនិស្តទទួលបាននូវកម្លាំងយ៉ាងច្រើនរាប់ស្ទើរមិនអស់ទាំងនៅក្នុងជួរកងទ័ពនិងក្នុងប្រព័ន្ធដឹកនាំសាស្ត្រ។ ទោះជាពួកកុម្មុយនិស្តបានបាត់បង់ចំនួនកម្លាំងជាច្រើននៅក្នុងយុទ្ធនាការប្រយុទ្ធផ្សេងៗគ្នាក្តីក៏ពួកគេនូវតែទទួលបានកម្លាំងច្រើនបន្ថែមរហូតដល់ពេលខ្លះបានទទួលកម្លាំងលើសលប់ពីរដងច្រើនជាងចំនួនទ័ពដែលខ្លួនមានទៅទៀត។ ឧទាហរណ៍៖ នៅក្នុងយុទ្ធនាការហួយហៃ កងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តបានកេណ្ឌកសិករប្រមាណ ៥,៤៣០,០០០ នាក់ឱ្យចូលរួមជាមួយពួកគេដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងគួមីនតាង។
ក្រោយពីសង្គ្រាមជាមួយជប៉ុនបានបញ្ចប់ លោកចាង កាយចៀកបានបញ្ជាឱ្យកម្លាំងខ្លួនរត់ទៅតំបន់រំដោះថ្មី (ទឹកដីចិនដែលធ្លាប់ជប៉ុនឈ្លានពាននិងកាន់កាប់) ដើម្បីទទួលយកការសុំទទួលចុះចាញ់ពីជប៉ុនមុនពួកកុម្មុយនិស្ត។ អាមេរិកបានជួយបក្សគួមីនតាងដោយលើកទ័ពគួមីនតាងតាមយន្តហោះពីចិនកណ្តាលទៅកាន់ទឹកដីទិសឥសាន្ត (ម៉ាន់ជូរី)។
មូលហេតុនេះបានបណ្តោយឱ្យរដ្ឋាភិបាលគួមីនតាងចូលទៅកាន់កាប់ធនាគារ រោងចក្រ និងតំបន់ពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗ។ កងកម្លាំងគួមីនតាងបានធ្វើសកម្មភាពកេណ្ឌទ័ពនៅតំបន់អស់ទាំងនោះដោយប្រញាប់ប្រញាល់ជាពិសេសគឺនៅតាមទីប្រជុំជន និងព្រមទាំងរឹបអូសគ្រឿងសម្ភារៈផ្សេងៗដើម្បីផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងពួកគេទៀតផង។ ការត្រៀមរៀបចំកម្លាំងខ្លួនដោយប្រញាប់ប្រញាល់និងពោរពេញទៅដោយអំពើហិង្សាបែបនេះបានធ្វើឱ្យប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ជួបទុក្ខបញ្ហាជាច្រើនជាពិសេសគឺនៅក្រុងស៊ាងហៃដែលអត្រាគ្មានការងារបានកើនទៅដល់ ៣៧.៥%។
ក្រោយសង្គ្រាមលោក កងកម្លាំងគួមីនតាងត្រូវបានទទួលការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅក្នុងប្រតិបត្តិការបេលីហ្គឺរ កងទ័ពអាមេរិកប្រមាណ ៥០,០០០ នាក់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅការពារតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រដូចជាខេត្តហ៊ូប៉ីនិងខេត្តសានទុង។ អាមេរិកបានបណ្តុះបណ្តាលនិងបំពាក់កងទ័ពគួមីនតាងជាមួយអាវុធទំនើបៗជាច្រើនហើយព្រមទាំងបានហៅកងទ័ពកូរ៉េ និងជប៉ុនចំណាប់ៗឱ្យមកជួយកាន់កាប់តំបន់រំដោះក៏ដូចជាតំបន់ដែលគ្រប់គ្រងដោយពួកកុម្មុយនិស្តទៀតផង។ ត្រឹមជិតពីរឆ្នាំបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី២ បានបញ្ចប់ គណបក្សគួមីនតាងបានទទួលថវិកាប្រមាណ ៤.៤៣ លានដុល្លារអាមេរិកពី ស.រ.អ ហើយថវិកានោះគឺបានយកទៅផ្គត់ផ្គង់ផ្នែកយោធាស្ទើរទាំងស្រុង។
ការផ្ទុះឡើងនៃសង្គ្រាម
សង្គ្រាមស៊ីវិលបានចាប់ឆាបឆេះឡើងម្តងទៀតបន្ទាប់ពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងចរចាសន្តិភាពរវាងរដ្ឋាភិបាលជាតិនិយមនិងបក្សកុម្មុយនិស្តចិនបានទទួលបរាជ័យនៅឯទីក្រុងណានជិង។ វគ្គសង្គ្រាមនេះត្រូវបានអ្នកចិនដីគោកនិងប្រវត្តិវិទូកុម្មុយនិស្តសម្តៅថា"សង្គ្រាមរំដោះ" (ចិន៖ 解放战争)។ នៅថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៤៦ លោកចាង កាយចៀកបានបើកការវាយប្រហារដ៏ធំមួយលើទឹកដីពួកកុម្មុយនិស្តនៅចិនខាងជើងដោយមានកងពលតូចចំនួន ១១៣ (ស្មើនឹងទាហានប្រមាណ ១.៦ លាននាក់)។
ដោយដឹងថាខ្លួនមានកម្លាំងនិងគ្រឿងអាវុធតិចនិងខ្សោយជាង បក្សកុម្មុយនិស្តចិនក៏ចាប់អនុវត្តនូវយុទ្ធសាស្ត្រម៉្យាងដែលគេហៅថា"ការពារអកម្ម"។ ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនេះ គេត្រូវចៀសវាងចូលប្រយុទ្ធជាមួយទ័ពធំៗរបស់គួមីនតាងនិងត្រៀមខ្លួនរត់ចោលទឹកដីណាដែលនឹងរងការវាយប្រហារពីកម្លាំងគួមីនតាងដើម្បីរក្សាចំនួនកម្លាំងទ័ពរបស់ពួកគេ។ កងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តថែមទាំងប៉ុនប៉ងធ្វើឱ្យកម្លាំងទ័ពគួមីនតាងចុះខ្សោយទៀតផង។ មិនយូរប៉ុន្មាន យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ពួកគេក៏ចាប់ផ្តើមទទួលបានជោគជ័យហើយមួយឆ្នាំក្រោយមក តុល្យភាពអំណាចរបស់កម្លាំងកុម្មុយនិស្តបានកើនស្មើនឹងកម្លាំងជាតិនិយម។ ពួកគេបានកម្ចាត់ទ័ពជាតិនិយមចោលអស់ប្រមាណ ១.១២ លាននាក់ខណៈពេលដែលកម្លាំងរបស់ពួកគេបានកើនរហូតដល់ទៅពីរលាននាក់ឯណោះ។