cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ថេរគាថា
សារីបុត្តត្ថេរ
បុគ្គល​ណា​ទូន្មានប្រៀនប្រដៅ ហាមឃាត់ ​(​គេ​) ចាក​អសប្បុរិសធម៌ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​របស់​ពួក​សប្បុរស ​តែ​មិន​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​របស់​ពួក​អសប្បុរស​ទេ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​មាន​ចក្ខុ ​បាន​សំដែង​ធម៌​ដល់​បុគ្គល​ដទៃ នាកាលធម៌​ដែល​ព្រះ​អង្គ​សំដែង ខ្ញុំ​មាន​សេចក្ដី​ត្រូវ​ការ​ផ្ចង់សោតប្បសាទ ។ ការ​ស្ដាប់​របស់​ខ្ញុំ​នោះ មិន​ឥត​អំពើ​ទេ ​(​ព្រោះ​) ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​មិន​មាន​អាសវៈ​ រួច​ស្រឡះ​ហើយ ខ្ញុំ​មិន​មាន​ការ​តាំង​ចិត្ត ចំពោះ​បុព្វេនិវាសានុស្សតិវិជ្ជា ​ឬ​ទិព្វចក្ខុវិជ្ជា​ឡើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​មិន​មាន​ការ​តាំង​ចិត្ត ចំពោះ​ចេតោ​បរិយវិជ្ជា ឥទ្ធិវិធវិជ្ជា ចុតូបបាតវិជ្ជា ​និង​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធ​នៃ​សោតធាតុ​ឡើយ​ ។ ​ព្រះ​ថេរៈ​ឈ្មោះ​ឧបតិស្សៈ ខ្ពង់ខ្ពស់​ដោយ​ប្រាជ្ញា ​ទើប​កោរថ្មី​ៗ ដណ្ដប់សង្ឃាដិ អាស្រ័យនៅ​ក្រោមម្លប់​ឈើ ចម្រើន​ឈាន ។ សាវ័ក​របស់​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ចូល​កាន់​ឈាន ​មិន​មាន​វិតក្កៈ ​ប្រកប​ដោយ​តុណ្ហីភាព​ដ៏​ប្រសើរ ​ក្នុង​ខណៈ​នោះ​ឯង ។ ភ្នំថ្ម ​មិន​កក្រើក ឋិត​នឹង​ថ្កល់ យ៉ាង​ណា​ ភិក្ខុ​ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​មោហៈ ​ក៏​មិន​ញាប់ញ័រ​ដូច​ភ្នំ ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​មាន​ទី​ទួល ​គឺ​កិលេស ស្វែងរក​នូវ​ធម៌​ដ៏​ស្អាត​អស់​កាលជានិច្ច សូម្បី​បាប​ប្រមាណ​ប៉ុនចុង​រោ​មក​ន្ទុយ​សត្វ​ រមែង​ប្រាកដ​ដូច (​ព្រះ​ចន្ទ​) ​ដែល​ផុត​ចាក​ពពក ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​ការ​រស់នៅ ខ្ញុំ​ជា​បុគ្គល​ដឹង​ខ្លួន មាន​ស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន ទម្លាយចោល​នូវ​រាងកាយ​នេះ​ ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ទេ ។ បេ ។ ​ដូច​អ្នក​ស៊ីឈ្នួល ទន្ទឹង​តែការ​អស់​ទៅ​នៃ​ថ្ងៃ​ ។
សុយាមនត្ថេរ
[៧៥] កាមច្ឆន្ទៈ ព្យាបាទៈ ថីនមិទ្ធៈ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ វិចិកិច្ឆា រមែងមិនមានដល់ភិក្ខុដោយ សព្វគ្រប់ ។
សុមនត្ថេរ
[២០២] បណ្ដាធម៌ទាំងឡាយ ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ប្រាថ្នាចំពោះធម៌ណា អនុគ្រោះខ្ញុំ អ្នកប្រាថ្នាព្រះនិព្វានឈ្មោះអមតៈ សោឡសកិច្ចដែលគួរធ្វើ ខ្ញុំក៏បានធ្វើហើយ ។ មគ្គធម៌ ជាធម៌មិនមានអន្ដរាយ ខ្ញុំបានដល់ដោយលំដាប់ហើយ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយដោយខ្លួនឯង ខ្ញុំមានញាណដ៏បរិសុទ្ធឥតសង្ស័យ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ក្នុងសំណាក់នៃលោក ។ ខ្ញុំដឹងនូវបុព្វេនិវាស ទិព្វចក្ខុ ខ្ញុំបានជំរះស្អាតហើយ ប្រយោជន៍របស់ខ្លួន គឺព្រះអរហត្ដ ខ្ញុំបានដល់ដោយលំដាប់ហើយ សាសនារបស់ព្រះពុទ្ធ ខ្ញុំបានធ្វើហើយ ។ ខ្ញុំជាអ្នកមិនប្រមាទ បានស្ដាប់ បានរៀនល្អនូវសិក្ខា ក្នុងពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់លោក អាសវៈទាំងពួងរបស់ខ្ញុំអស់ហើយ ឥឡូវភពថ្មីមិនមានទេ ។ លោកប្រៀនប្រដៅខ្ញុំដោយវ័តដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកអនុគ្រោះ ទំនុកបម្រុង (នូវខ្ញុំ) ឱវាទរបស់លោកមិនឥតអំពើឡើយ ខ្ញុំជាសិស្សបានរៀនសូត្រហើយ ។
សុនាគត្ថេរ
[៨៦] បុគ្គលឈ្លាសវៃ ក្នុងនិមិត្តរបស់ចិត្ត ដឹងច្បាស់នូវរសនៃវិវេក ដុតកំដៅកិលេស ជាអ្នកមានប្រាជ្ញារក្សាខ្លួន មានស្មារតីតំកល់មាំ គប្បីបាននូវនិរាមិសសុខ គឺព្រះនិព្វាន ។
មហានាគត្ថេរ
[២១៣] បុគ្គលដែលមិនមានសេចក្ដីគោរពក្នុងពួកសព្រហ្មចារី រមែងសាបសូន្យចាកព្រះសទ្ធម្ម ដូចត្រីក្នុងទីមានទឹកតិច ។ បុគ្គលដែលមិនមានសេចក្ដីគោរពក្នុងពួកសព្រហ្មចារី រមែងមិនលូតលាស់ក្នុងព្រះសទ្ធម្ម ដូចពូជស្អុយ (ដែលមិនលូតលាស់) ក្នុងស្រែ ។ បុគ្គលដែលមិនមានសេចក្ដីគោរព ក្នុងពួកសព្រហ្មចារី រមែងឆ្ងាយអំពីព្រះនិព្វាន ក្នុងសាសនានៃព្រះពុទ្ធជាស្តេចហេតុធម៌ ។ បុគ្គលដែលមានសេចក្ដីគោរព ក្នុងពួកសព្រហ្មចារី រមែងមិនសាបសូន្យចាកព្រះសទ្ធម្ម ដូចត្រីនៅក្នុងទីមានទឹកច្រើន ។ បុគ្គលដែលមានសេចក្ដីគោរព ក្នុងពួកសព្រហ្មចារី ទើបដុះដាលក្នុងព្រះសទ្ធម្ម ដូចពូជដ៏ល្អ (លូតលាស់) ក្នុងស្រែ ។ បុគ្គលដែលមានសេចក្ដីគោរពក្នុងពួកសព្រហ្មចារី រមែងឋិតនៅក្នុងទីជិតព្រះនិព្វាន ក្នុងសាសនានៃព្រះពុទ្ធជាស្តេចហេតុធម៌ ។
កុល្លត្ថេរ [២១៤] កុល្លភិក្ខុ ទៅកាន់ព្រៃខ្មោច បានឃើញខ្មោចស្រីដែលគេចោលបោះបង់ក្នុងព្រៃស្មសាន មានដង្កូវកំពុងតែប្រជែងគ្នាស៊ីដេរដាស ។ (ព្រះសាស្តាត្រាស់ថា) ម្នាលកុល្លៈ អ្នកចូរមើលសរីរៈដែលក្តៅរោលរាលមិនស្អាត មានក្លិនស្អុយ មានវត្ថុមិនស្អាត ដែលហូរឡើង ហូរចុះ ជាសរីរៈដែលពួកមនុស្សពាល តែងត្រេកអរក្រៃពេក ។ (ព្រះកុល្លត្ថេរពោលថា) ខ្ញុំកាន់កពា្ចក់ គឺធម៌ ឆ្លុះមើលកាយនេះ ជារបស់អសារឥតការទាំងខាងក្នុងខាងក្រៅ ព្រោះបានសម្រចដោយញាណទស្សនៈ ។ សរីរៈនៃខ្ញុំនេះយ៉ាងណា សរីរៈនៃស្រីនុ៎ះយ៉ាងនោះដែរ សរីរៈស្រីនុ៎ះយ៉ាងណា សរីរៈនៃខ្ញុំនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ សភាវៈខាងក្រោមយ៉ាងណា សភាវៈខាងលើយ៉ាងនោះ សភាវៈខាងលើយ៉ាងណា សភាវៈខាងក្រោមយ៉ាងនោះដែរ ។ វេលាថ្ងៃយ៉ាងណា វេលាយប់យ៉ាងនោះដែរ វេលាយប់យ៉ាងណា វេលាថ្ងៃយ៉ាងនោះដែរ ខាងមុខយ៉ាងណា ខាងក្រោយយ៉ាងនោះដែរ ខាងក្រោយយ៉ាងណា ខាងមុខយ៉ាងនោះដែរ ។ សេចក្ដីត្រេកអរដោយតុរិយតន្រ្តីប្រកបដោយអង្គ ៥ បា្រកដដូច្នោះ ក៏មិនដូចសេចក្ដីត្រេកអររបស់អ្នកមានចិត្តមូលតែមួយ ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដោយប្រពៃទេ ។
ទាសកត្ថេរ
[១៨] បុគ្គលណា មានថីនមិទ្ធៈផង ជាអ្នកបរិភោគច្រើនផង ល្មោភដេកផង ដេកប្រែប្រួលៗ ផង ដូចជ្រូកស្រុកធំ ដែលគេចិញ្ចឹមដោយចំណី ក្នុងកាលណា បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា ល្ងង់ខ្លៅ តែងចូលទៅកាន់គភ៌រឿយៗ ក្នុងកាលនោះ ។
មាលុង្ក្យបុត្តត្ថេរ
[២១៥] តណ្ហាតែងចម្រើនដល់មនុស្ស អ្នកប្រព្រឹត្តប្រមាទជាប្រក្រតី ដូចពួជ្រៃ បុគ្គលនោះ តែងស្ទុះទៅកាន់ភពតូចភពធំ ដូចស្វាកាលប្រាថ្នាផ្លែឈើ ស្ទុះទៅក្នុងព្រៃដូច្នោះ ។ តណ្ហានុ៎ះ ជាទោសជាតិដ៏លាមក ផ្សាយទៅក្នុងអារម្មណ៍ផ្សេងៗ ក្នុងលោក គ្របសង្កត់បុគ្គលណា សេចក្ដីសោក តែងចម្រើនដល់បុគ្គលនោះ ដូចស្បូវរណ្តាសដែលត្រូវភ្លៀងធ្លាក់ចុះជញ្ជ្រំហើយ តែងចម្រើនឡើងដូច្នោះ ។ ចំណែកជនណា គ្របសង្កត់តណ្ហាដ៏លាមកក្នុងលោក ដែលឆ្លងដោយកម្រនុ៎ះបាន សេចក្ដីសោក តែងធ្លាក់ចេញចាកជននោះឯង ដូចដំណក់ទឹក ធ្លាក់ចុះចាកស្លឹកឈូក ។ ហេតុនោះ បានជាតថាគតប្រាប់ដល់អ្នកទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ មានប៉ុន្មានរូប ដែលមកប្រជុំក្នុងទីនេះ សេចក្ដីចម្រើន ចូរមានដល់អ្នកទាំងឡាយទាំងប៉ុណ្ណោះរូបចុះ អ្នកទាំងឡាយ ចូររំលើងឫសនៃតណ្ហាចោលចេញ ដូចបុគ្គលដែលត្រូវការដោយស្បូវភ្លាំង ជីកស្បូវរណា្តសចោលចេញ មារកុំរុករានអ្នកទាំងឡាយរឿយៗ ដូចខ្សែទឹកកាច់បំបាក់ដើមបបុសដូច្នោះឡើយ ។ អ្នកទាំងឡាយ ចូរធ្វើតាមនូវពុទ្ធវចនៈ កុំឲ្យខណៈកន្លងនូវអ្នកទាំងឡាយបាន ព្រោះថា បុគ្គលទាំងឡាយ ដែលខណៈកន្លងហើយ តែងសោកសៅពេញបន្ទុកក្នុងនរក ។ សេចក្ដីប្រមាទទុកជាធូលី ធូលីកើតឡើង ព្រោះសេចក្ដីប្រមាទ (ព្រោះហេតុនោះ) បុគ្គលគួរតែដកនូវសរ គឺសេចក្ដីប្រមាទរបស់ខ្លួនចេញ ដោយសេចក្ដីមិនប្រមាទដោយវិជ្ជា ។
នីតត្ថេរ
[៨៥] បុគ្គលដេកលក់រហូតរាត្រីទំាំងអស់ ត្រេកអរក្នុងពួកគណៈក្នុងវេលាថ្ងៃ ជាអ្នកអ័ប្បបញ្ញា កាលណានឹងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន ។
អង្គុលិមាលត្ថេរ
[២៥៦] បពិត្រ​ព្រះ​សមណៈ ព្រះ​អង្គ​កំពុង​ស្ដេចយាង តែ​ពោល​ថា តថាគត​ឈប់ ​ទាំង​ពោល​ចំពោះ​ខ្ញុំ​ដែល​ឈប់ ​ថា​ជា​បុគ្គល​មិន​ទាល់ឈប់ដូច្នេះវិញ​ បពិត្រ​ព្រះ​សមណៈ ខ្ញុំ​សូមសួរ​សេចក្ដី​នុ៎ះ​នឹង​ព្រះ​អង្គ ​ព្រោះ​ហេតុ​អ្វី បាន​ជា​ព្រះ​អង្គ ​ឈ្មោះ​ថាឈប់ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ឈ្មោះ​ថា ​មិន​ឈប់ ។
រាមណេយ្យកត្ថេរ
[៥០] ចិត្តរបស់ខ្ញុំនោះ មិនញាប់ញ័រ ព្រោះសម្រែកនៃសត្វរៃ ឬព្រោះសត្វព្រៃដែលគួរខ្លាចទេ ព្រោះថា ចិត្តរបស់ខ្ញុំ មានអារម្មណ៍មូលតែមួយ ត្រេកអរមិនដាច់ (ក្នុងព្រះនិព្វាន) ។
ឯកធម្មសវនិយត្ថេរ
[៦៨] កិលេសទាំងឡាយ ខ្ញុំដុតបំផ្លាញហើយ ភពទំាងអស់ ខ្ញុំបានដកចោលហើយ ជាតិសំសារ ក៏អស់ហើយ ភពថ្មីទៀត មិនមានក្នុងកាលឥឡូវនេះទេ ។
នទីកស្សបត្ថេរ
[២០៤] អាត្មាអញបានស្ដាប់ធម៌របស់ព្រះពុទ្ធណា ហើយវៀរបង់មិច្ឆាទិដ្ឋិ ព្រះពុទ្ធនោះ យាងមកហើយកាន់ស្ទឹងនេរញ្ជរា ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់អញមែនពិត ។ អាត្មាអញ បានបូជាយ័ញ្ញទាំងឡាយខ្ពស់ និងទាប បានបូជាភ្លើង កាលនៅជាបុថុជ្ជន ងងឹតងងល់ សំគាល់ថា ការបូជានេះឯង ជាសេចក្ដីបរិសុទ្ធិ ។ អាត្មាអញ ស្ទុះទៅកាន់ព្រៃស្បាត គឺទិដ្ឋិ ត្រូវសេចក្ដីស្ទាបអង្អែល (ខុស) ឲ្យដល់នូវសេចក្ដីវង្វេង ងងឹតមិនដឹង សំគាល់ផ្លូវមិនបរិសុទ្ធ ថាជាផ្លូវបរិសុទ្ធ ។ មិច្ឆាទិដ្ឋិ អាត្មាអញបានលះបង់ហើយ ភពទាំងពួង អាត្មាអញបានទំលុះទម្លាយហើយ អាត្មាអញបូជាភ្លើង គឺព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គល ថ្វាយបង្គំនូវព្រះតថាគត ។ មោហៈទាំងពួង អាត្មាអញបានលះបង់ហើយ ភវតណ្ហា អាត្មាអញបានទំលុះទម្លាយចេញហើយ ជាតិសង្សារអស់រលីងហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មីទៀតនៃអាត្មាអញមិនមានទេ ។
​មហាមោគ្គល្លានត្ថេរ
ព្រះ​មោគ្គល្លាន​ណា​ ជ្រាប​នូវ​ឱកាសលោក​មួយ​ពាន់ ​ក្នុង​កាល​មួយ​រំពេច ​ព្រះ​ មោគ្គល្លាន​នោះ​ ស្មើ​នឹង​មហាព្រហ្ម ជា​អ្នក​ស្ទាត់​ក្នុង​ឥទ្ធិគុណ ​និង​ចុតូបបាតៈ លោក​ជា​ភិក្ខុ​ឃើញ​ពួក​ទេវតា​ក្នុង​កាល​គួរ​ ។
សីហត្ថេរ
[៨៤] ម្នាលភិក្ខុឈ្មោះសីហៈ ចូរអ្នកកុំប្រមាទ កុំខ្ជិលច្រអូសអស់យប់ និងថ្ងៃ ចូរអ្នកចម្រើនកុសលធម៌ចុះ ចូរអ្នកលះបង់នូវគ្រោងកាយ គឺអត្តភាពដោយឆាប់ចុះ ។
ឧបសេនវង្គន្ដបុត្តត្ថេរ
[២៣៩] ភិក្ខុ​គប្បី​សេព​នូវ​សេនាសនៈស្ងាត់ ​ដែល​មាន​សំឡេងគឹក​កងតិច ​ដែល​ម្រឹគ​សាហាវ​អាស្រ័យ​នៅ​ហើយ ព្រោះ​ហេតុ​នៃ​ការ​ពួនសម្ងំ ។ ភិក្ខុ​គប្បី​នាំ​មក (​នូវ​កំ​ណា​ត់​សំពត់​) ​អំពី​គំនរ​នៃ​សំរាម ​ឬ​ព្រៃស្មសាន ​ឬ​ចន្លោះ​នៃ​ថ្នល់ ធ្វើ​ជាសង្ឃាដី ​ដោយ​កំ​ណា​ត់​សំពត់​ដែល​ខ្លួន​នាំ​មក​នោះ ហើយ​ទ្រទ្រង់​នូវ​ចីវរ​ដ៏​សៅហ្មង ។ ភិក្ខុ​គប្បី​ធើ្វ​ចិត្ត​ឲ្យ​ទាប គ្រប់គ្រង​នូវ​ទ្វារ​ សង្រួម​ដោយ​ប្រពៃ ​ហើយ​ត្រាច់​ទៅ​កាន់​ផ្ទះ​ជា​លំដាប់ គឺ​ចេញ​អំពី​ត្រកូល ១ ​ទៅ​កាន់​ត្រកូល ១ ​ដើម្បី​បិណ្ឌបាត ។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុ​ត្រូវ​សន្ដោស​ដោយ​វត្ថុ​សៅហ្មង ​មិន​គប្បី​ប្រាថ្នា​នូវ​រស​ឯទៀត​ឲ្យ​ច្រើន​ទេ ​ចិត្ត​របស់​ភិក្ខុ​អ្នក​ជាប់​ញ៉ាម​ក្នុង​រស​ទាំងឡាយ​ រមែង​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​ឈាន ។ មុនី​គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​តិច ជា​អ្នក​សន្ដោស ជា​អ្នក​ស្ងប់​ស្ងាត់ នៅ​មិន​ច្រឡូកច្រឡំ​ដោយ​បុគ្គល​ពីរ​ពួក​ គឺ​គ្រហស្ថ ​និង​បព្វជិត​ ។ ​មនុស្ស​ល្ងេល្ងើ ​និង​មនុស្ស​គ យ៉ាង​ណា​ បណ្ឌិត​គប្បី​សំដែង​ខ្លួន​យ៉ាង​នោះ មិន​គប្បី​ពោល​ឲ្យ​ហួស​ប្រមាណ​ក្នុង​កណ្ដាល​សង្ឃ ។ បណ្ឌិត​នោះ មិន​គប្បី​តិះដៀល​បុគ្គល​ណា​មួយ គប្បី​វៀរ​បង់​នូវ​ការ​បៀតបៀន​ផង​ សង្រួម​ក្នុង​បាតិមោក្ខ​ផង ដឹង​ប្រមាណ​ក្នុង​ភោជន​ផង​ ។ បណ្ឌិត​គប្បី​ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ ​ក្នុង​ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ចិត្ត ដែល​មាន​និមិត្ត​កំណត់​ល្អ​ហើយ គប្បី​ប្រកប​រឿយ​ៗ ​នូវ​សមថៈ ​និង​វិបស្សនា ​តាម​កាល​គួរ គប្បី​ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​ព្យាយាម ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​រឿយ​ៗ ​ប្រកប​ក្នុង​ធម៌​ដ៏​គួរ​សព្វ​ៗ កាល ​បើ​មិន​ទាន់​ដល់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ ជា​ទី​បំ​ផុត​នៃ​ទុក្ខ​ក្នុង​វដ្តៈទេ ​កុំ​អាល​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ទុក​ចិត្ត​ឡើយ​ ។ កាលភិក្ខុ​ប្រាថ្នា​នូវ​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធ សម្រាន្ត​នៅ​យ៉ាង​នេះ​ អាសវៈ​ទាំងពួង​រមែង​អស់​ទៅ​ ភិក្ខុ​នោះ​ រមែង​ដល់​នូវ​ការ​រលត់​ទុក្ខ ។
​តាលបុដត្ថេរ
= សដ្ឋិកនិបាត =
សង្កិច្ចត្ថេរ
អំពី​សង្កិច្ចត្ថេរ ​តែ​មួយ​អង្គឯង លោក​មាន​កិច្ចធើ្វ​ស្រេច​ហើយ មិន​មាន​អាសវៈ ​ពោល​នូវ​គាថា ១១ ​នោះ ក្នុង​ឯកាទសកនិបាត ។
រេវតត្ថេរ
[២៤៥] ​ខ្ញុំ​ចេញ​ចាក​ផ្ទះចូល​កាន់​ផ្នួស ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាលណោះ ​ខ្ញុំ​មិន​ដែល​នឹក​នូវ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ​មិន​ប្រសើរ ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ទោសទេ ។ ​ក្នុង​ចន្លោះកាល​ដ៏​វែង​នេះ ខ្ញុំ​មិន​ដែល​នឹក​នូវ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះថា ​ពួក​សត្វ​ទាំង​នេះ ចូរ​លំបាក​ចុះ ចូរ​ស្លាប់​ចុះ ចូរ​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ​ចុះ​ ដូច្នេះទេ ។ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​ធ្លាប់នឹក​នូវ​មេត្តារកប្រមាណ​មិន​បាន ដែល​បាន​ចម្រើន​ល្អ​ហើយ បាន​សន្សំ​ហើយ តាម​លំដាប់ ដូច​ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​សំដែង​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​មាន​សត្វ​ទាំង​ពួងជាមិត្រ ​មាន​សត្វ​ទាំងពួងជា​សំឡាញ់ ជា​អ្នក​អនុគ្រោះ​ដល់​សត្វ​ទាំងពួង ​បាន​ចម្រើន​នូវ​មេត្តា​ចិត្ត​ ត្រេកអររ​ក្នុង​ការ​មិន​បៀតបៀន​សព្វ​កាល ។ ​ខ្ញុំ​ត្រេកអរ​ចំពោះ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ងីកងាក ​មិន​កម្រើក ​ខ្ញុំ​ចម្រើន​ព្រហ្មវិហារ​ធម៌ ​ដែល​ព្រះ​អរិយៈ​ជា​បុរស​មិន​ថោកទាប​ គប់រក​ហើយ​ ។ សាវ័ក​របស់​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ​ដល់​នូវ​ឈាន ​មិន​មាន​វិតក្កៈ រមែង​ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​តុណ្ហីភាព​ដ៏​ប្រសើរ ​ក្នុង​ខណៈ​នោះ​ ។ ភ្នំថ្ម​មិន​កំរើក ​តាំង​នៅ​ស៊ប់ យ៉ាង​ណា​មិញ ភិក្ខុ​រមែង​មិន​ញាប់ញ័រ ​ដូច​ជាភ្នំ ​ព្រោះ​អស់​ទៅ​នៃ​មោហៈ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ សប្បុរស ​មិន​មាន​ទី​ទួល ​គឺ​កិលេស ​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​សេចក្ដី​ស្អាតជានិច្ច ​ទុក​ជា​មាន​បាប​បន្តិច​បន្តួច​ប៉ុនចុង​រោម​កន្ទុយ​សត្វ ក៏​ប្រាកដ​ដូច​ជា​ប៉ុន​មេឃ ។ នគរជា​ទី​បំ​ផុត​នៃ​ដែន ដែល​គេ​គ្រប់គ្រង​ហើយ ទាំង​ខាង​ក្នុង​ខាង​ក្រៅ យ៉ាង​ណា​មិញ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​គ្រប់​គ្រង​ខ្លួន​ យ៉ាង​នោះ​ ខណៈ​កុំកន្លង​នូវ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ឡើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​ការ​រស់នៅ​ទេ ​ខ្ញុំ​រង់ចាំ​តែកាល ​(​បរិនិព្វាន​) ប៉ុណ្ណោះ ​ដូច​អ្នក​ស៊ីឈ្នួល ទន្ទឹង​តែ​អស់​ថ្ងៃ​ ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​ការ​រស់នៅ ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​ដឹង​ខ្លួន មាន​ស្មារតី​តាំង​មាំ រង់ចាំ​តែកាល ​(​បរិនិព្វាន​) ប៉ុណ្ណោះ ។ ​ព្រះ​សាស្តា ​ខ្ញុំ​បាន​បម្រើ​ហើយ ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​ខ្ញុំ​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ភារៈធ្ងន់ ​ខ្ញុំ​បាន​ដាក់​ចុះ​ហើយ​ តណ្ហា​គ្រឿង​នាំ​សត្វ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​បាន​ដកចោល​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​ចេញចាកផ្ទះ ចូល​កាន់​ផ្នួស ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ណា​ ប្រយោជន៍ ​គឺ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​សំយោជនៈ​ទាំងពួង​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ដល់​ហើយ​ ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​ឲ្យ​ដល់​ព្រម ​ដោយ​សេចក្ដី​មិន​ប្រមាទ​ចុះ នេះ​ជាពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​របស់​ខ្ញុំ​ ណ្ហើយ​ចុះ ខ្ញុំ​នឹង​បរិនិព្វាន ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​រួច​ស្រឡះ​ហើយ​ ចាក​កិលេស​ទាំងពួង ។
បស្សិកត្ថេរ
[១៧៨] បុគ្គលអ្នកមានសទ្ធា មានប្រាជ្ញា ឋិតនៅក្នុងធម៌ បរិបូណ៌ដោយសីល សូម្បីតែម្នាក់ឯង ក៏រមែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ពួកញាតិ និងផៅពង្ស ដែលជាអ្នកមិនមានសទ្ធា ។ ញាតិទាំងឡាយ ដែលខ្ញុំផ្ទញ់ផ្ទាល់ រំឭកដាស់តឿន ដោយសេចក្ដីអនុគ្រោះ ក៏បានធ្វើសក្ការៈចំពោះពួកភិក្ខុ ដោយសេចក្ដីស្រឡាញ់ ថាជាញាតិ ជាផៅពង្ស ។ ពួកញាតិទាំងនោះ លុះធ្វើមរណកាលកន្លងលោកនេះទៅហើយ ក៏បានដល់នូវសេចក្ដីសុខក្នុងទេវលោក ទាំងបងប្អូន និងមាតារបស់ខ្ញុំ ក៏ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយកាមគុណ រមែងត្រេកអរដែរ ។
សិរិមន្តុត្ថេរ
[១៤១] បើពួកបរេជន (មនុស្សផ្តេសផ្តាស) សរសើរនូវបុគ្គលដែលមិនតំកល់ខ្លួនខ្ជាប់ខ្ជួន ពួកបរេជន សរសើរនូវបុគ្គលដែលមិនតំកល់ខ្លួនខ្ជាប់ខ្ជួននោះឯង ជាការណ៍ឥតអំពើ ។ បើពួកបរេជន តិះដៀលនូវបុគ្គលដែលតំកល់ខ្លួនខ្ជាប់ខ្ជួនល្អ ពួកបរេជនតិះដៀលនូវបុគ្គលដែលតំកល់ខ្លួនខ្ជាប់ខ្ជួនល្អនោះឯង ជាការណ៍ឥតអំពើ ។
ឧទ្ទាន និយាយអំពីមហាចុន្ទត្ថេរ ១ ជោតិទាសត្ថេរ ១ ហេរញ្ញកានិត្ថេរ ១ សោមមិត្តត្ថេរ ១ សព្វមិត្តត្ថេរ ១ មហាកាឡត្ថេរ ១ តិស្សត្ថេរ ១ កិម្ពិលត្ថេរ ១ នន្ទត្ថេរ ១ សិរិមត្ថេរ ១ រួមជាថេរៈ ១០ អង្គ មានឫទ្ធិច្រើន ។ ចប់ ទុតិយវគ្គ ។
អធិមុត្តត្ថេរ
(​ព្រះ​អធិមុត្តត្ថេរ​ពោល​ថា​) ​ម្នាល​ចោរជា​ធំ ​សេចក្ដី​ទុក្ខប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ចិត្ត​នៃ​បុគ្គល​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្ដី​អាឡោះអាល័យ ​មិន​មាន​ទេ បុគ្គល​អ្នក​មាន​សំយោជនៈ​អស់​ហើយ បាន​កន្លង​ផុត​នូវ​ភ័យ​ទាំងពួង ។ ​កាល​បើ​តណ្ហា ជា​គ្រឿង​នាំ​សត្វ​ទៅ​កាន់​ភព ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​អស់​ហើយ ដោយ​ហេតុ​ណា​មួយ​ ភ័យ​ចំពោះ​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​ក៏​មិន​មាន​ឡើយ ដូច​ការ​មិន​មាន​ភ័យ ​ក្នុង​កិរិយាដាក់​ចុះ​នូវ​ភារៈចេញ (​អំពី​ក្បាល​) ។ ព្រហ្មចរិយធម៌ ​អាត្មា​បាន​សន្សំ​ល្អ​ហើយ ទាំងមគ្គ ​អាត្មា​ក៏​បាន​ចម្រើន​ល្អ​ហើយ​ ភ័យ​ចំពោះ​សេចក្ដី​ស្លាប់​នៃ​អាត្មា​មិន​មាន​ទេ ​ដូច​ការ​មិន​មាន​ភ័យ​ក្នុង​កិរិយា​អស់​ទៅ​នៃ​រោគ​ទាំងឡាយ​ ។ ព្រហ្មចរិយធម៌ ​អាត្មា​បាន​សន្សំ​ល្អ​ហើយ ទាំងមគ្គ ​អាត្មា​ក៏​បាន​ចម្រើន​ល្អ​ហើយ​ ភព​ទាំងឡាយ ដែល​មិន​មាន​សេចក្ដី​ត្រេកអរ ​អាត្មា​ក៏​បាន​ឃើញ​ហើយ ដូច​បុគ្គល​ផឹក​នូវ​ថ្នាំពិស ​ហើយ​ខ្ជាក់​ចោលវិញ​ ។ ​បុគ្គល​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ មាន​សោឡសកិច្ចធ្វើ​ហើយ មិន​មាន​អាសវៈ​ រមែង​ជា​អ្នក​ត្រេកអរ ​ក្នុង​កិរិយា​អស់​ទៅ​នៃ​អាយុ ​ដូច​បុគ្គល​រួច​ហើយ​ចាក​ការ​សម្លាប់ ។ ​បុគ្គល​បាន​ដល់​នូវ​ធម៌​ដ៏​ឧត្តម​ ជា​អ្នក​មិន​ត្រូវ​ការ​ក្នុង​លោក​ទាំង​អស់​ រមែង​មិន​សោកសៅ​ព្រោះ​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​ដូច​បុគ្គល​ស្ទុះ​ផុត​ចាក​ផ្ទះ​ដែល​ភ្លើងឆេះ ។ ការ​ជួបជុំ​ដោយ​សត្វ និង​សង្ខារឯ​ណា​នី​មួយ​ក្តី ការ​កើត​មាន​ក្នុង​ពួក​សត្វ​ឯ​ណា​ក្តី ទាំង​អស់​នុ៎ះ ​មិន​មែន​ជា​ធំ​ឡើយ​ ពាក្យ​នេះ ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ ​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​គុណ​ធំ បាន​សំដែង​ហើយ​ ។ ​បុគ្គល​ណា បាន​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា ​តាម​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​សំដែង​ហើយ​នោះ បុគ្គល​នោះ មិន​ប្រកាន់​នូវ​ភព​នី​មួយ​ឡើយ ដូច​បុរស​មិន​កាន់​ដុំដែក​ដែល​ក្ដៅសព្វ ។ ​អាត្មា​មិន​មាន​សេចក្ដី​ត្រិះរិះថា ​ខ្លួន​អញ​បាន​មាន​ហើយ​ទេ ​អាត្មា​មិន​មាន​គិតថា ខ្លួន​អញ​នឹង​មាន​ត​ទៅ​ទេ ​(​ព្រោះ​ថា​) សង្ខារ​ទាំងឡាយ​ ទៀង​តែវិនាស​ទៅ​វិញ​ ហេតុ​នោះ ​សេចក្ដី​ខ្សឹកខ្សួល​ក្នុង​សង្ខារ​ទាំង​នោះ ដូច​ម្ដេច​កើត ។ ​ម្នាល​ចោរ​ជា​ធំ បុគ្គល​ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​តាម​សេចក្ដី​ពិត​នូវ​ការ​ប្រជុំកើត​នៃ​ធម៌​ដ៏​បរិសុទ្ធ ​និង​តំណ​នៃ​សង្ខារ​ដ៏​បរិសុទ្ធ ភ័យ​មិន​មាន​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​បញ្ញា​នូវ​លោក ​ប្រាកដ​ស្មើ​ដោយ​ស្មៅ ​និង​កំ​ណា​ត់​ឈើ ក្នុង​កាល​ណា ក្នុង​កាល​នោះ បុគ្គល​នោះ ក៏​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ប្រកាន់​ថា ​របស់​អញ​ រមែង​មិន​សោកសៅ​ថា ភ័យ​មិន​មាន​ដល់​អាត្មា​ឡើយ​ ។ ​អាត្មា​ធុញ​ទ្រាន់​នឹង​សរីរៈ ជា​អ្នក​មិន​ត្រូវ​ការ​ដោយ​ភព ​ព្រោះ​ថាកាយ​នេះ នឹង​បែក​ធ្លាយ​ទៅ ទាំងកាយ​ដទៃ​ទៀត ​ក៏​នឹង​មិន​មាន​ដែរ​ ។ កិច្ច​ណា​ដោយ​សរីរៈ ​មាន​ដល់​ពួក​អ្នក ​ពួក​អ្នក​ប្រាថ្នា​នូវ​កិច្ច​ណា ចូរ​ធើ្វ​នូវ​កិច្ច​នោះ​ចុះ សេចក្ដី​ទោមនស្ស​ក្តី ​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​ក្តី​នៃ​អាត្មា នឹង​មិន​មាន​ក្នុង​អំពើ​ទាំង​នោះ ព្រោះ​បច្ច័យ​នៃ​កិច្ច​នោះ​ ។
​វង្គីសត្ថេរ
អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ ជា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ ​មាន​សេចក្ដី​ព្យាយាម​មាំមួន ជា​អ្នក​បាន​នូវ​វិវេក ជា​គ្រឿង​នៅ​ជាសុខរឿយ​ៗ ។ កិច្ច​ណា​ដែល​សាវ័ក ​អ្នក​ធ្វើ​តាម​សាសនា​នៃ​ព្រះ​សាស្ដា ​គប្បី​សម្រេច ​កិច្ច​នោះ ព្រះ​អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ ​អ្នក​មិន​ប្រហែស​ធ្វេស សិក្សា​បាន​សម្រេច​ទាំង​អស់​ហើយ​ ។ អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ ​មាន​អនុភាព​ច្រើន បាន​សម្រេច​វិជ្ជា ៣ ស្ទាត់​ក្នុង​ចេតោបរិយញ្ញាណ ជាពុទ្ធទា​យាទ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​បាទា​នៃ​ព្រះ​សាស្ដា ។
សីវលិត្ថេរ
ឧទ្ទាន និយាយអំពីគោធិកត្ថេរ ១ សុពាហុត្ថេរ ១ វល្លិយត្ថេរ ១ ឧត្តិយត្ថេរជាឥសី ១ អពា្ជនាវនិយត្ថេរ ១ កុដិវិហារិត្ថេរ ២ លើក រមណីយកុដិកត្ថេរ ១ កោសល្លវិហារិត្ថេរ ១ សីវលិត្ថេរ ១ ។ ចប់ ឆដ្ឋវគ្គ ។
វល្លិយត្ថេរ
[១៤៥] អំពើណាដែលបុគ្គលគួរធ្វើ ដោយព្យាយាមដ៏មាំ អំពើណាដែលបុគ្គលប្រាថ្នាដើម្បីត្រាស់ដឹងគប្បីធ្វើ ខ្ញុំនឹងធ្វើអំពើនោះៗ មិននឿយណាយទេ អ្នកចូរមើលសេចក្ដីព្យាយាម សេចក្ដីប្រឹងប្រែងចុះ អ្នកចូរប្រាប់ផ្លូវ ដែលជាផ្លូវឈមទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ឈ្មោះអមតៈដល់ខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងដឹងបានដោយញាណជាគ្រឿងដឹងដូចខ្សែទឹកទន្លេគង្គា (មិននឿយណាយ) នឹងសាគរ ។
​វង្គីសត្ថេរ
ខ្ញុំ​ក្ដៅក្រហាយ ​ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​អន្ទះអន្ទែង ​ព្រោះ​តែ​កាម​រាគៈ បពិត្រ​ព្រះ​អានន្ទ ជាគោតមគោត្រ សូមលោកមេត្តា​សំដែង​នូវ​ធម៌ ជា​គ្រឿង​ញ៉ាំង​កាម​រាគៈ​នោះ ឲ្យ​រលត់ ​ដោយ​សេចក្ដី​អនុគ្រោះ​ចុះ​ ។
បារាសរិយត្ថេរ
ឧទ្ទាន
​វង្គីសត្ថេរ
ចិត្ត​របស់​លោកអន្ទះអន្ទែង ​ព្រោះ​តែវិបល្លាស​នៃ​សញ្ញា លោក​ចូរ​លះបង់​នូវ​សុភនិមិត្ត ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​កាម​រាគៈចោលចេញ​ ។ លោក​ចូរ​ចម្រើន​ឯកគ្គតា​ចិត្ត ឲ្យ​តម្កល់​មាំ​ល្អ ក្នុង​អសុភសញ្ញា ​ទាំងកាយគតាសតិ ​ក៏​ចូរ​ឲ្យ​មាន​ដល់​លោក លោក​ចូរ​មាន​សេចក្ដី​នឿយ​ណា​យ​ឲ្យ​ច្រើន​ចុះ​ ។ ​ចូរ​ចម្រើន​អនិមិត្ត ​គឺ​ អនិច្ចានុបស្សនា ​ចូរ​ផ្ដាច់​នូវ​មានានុស័យ ត​ទៅ​ លោក​នឹង​បាន​ស្ងប់​រម្ងាប់ ​ព្រោះ​លះបង់​មានះ ។ ​បុគ្គល​មិន​គប្បី​ញ៉ាំងខ្លួន​ឲ្យ​ក្ដៅក្រហាយ ​ដោយ​វាចា​ណា គប្បី​ពោល​តែវាចា​នោះ បុគ្គល​មិន​គប្បី​បៀតបៀន​ពួក​បុគ្គល​ដទៃ​ដោយ​វាចា​ណា​ វាចា​នោះ​ឯង ជាសុភាសិត ។ វាចា​ណា ដែល​គេ​ទទួល​ត្រេកអរ ​បុគ្គល​គប្បី​ពោល​តែវាចាជា​ទី​ស្រឡាញ់​នោះ​ឯង ​បុគ្គល​កុំ​កាន់​យកពាក្យ​អាក្រក់ ​ពោល​តែ​ពាក្យ​ដែល​ជា​ទី​ពេញ​ចិត្ត​នៃ​ពួក​ជនដទៃ ។ ពាក្យ​ពិត​ ជាពាក្យ​មិន​ស្លាប់ ​នេះ​ជាធម៌​មាន​មក​ពីបុរាណ ​ពួក​សប្បុរស ​តាំង​មាំ​ក្នុង​សច្ចៈ​ផង ក្នុង​អត្ថៈ​ផង ក្នុង​ធម្មៈ​ផង​ ។ ​ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​ពោល​វាចា​ណា​ ជាវាចាក្សេម ​ដើម្បី​ដល់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន ដើម្បី​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំ​ផុត​នៃ​ទុក្ខ វាចា​នោះ​ឯង ជាវាចា​ឧត្តម ​ជាង​វាចា​ទាំងឡាយ​ ។
សារីបុត្តត្ថេរ
កាម​ច្ឆន្ទៈ ១ ព្យាបាទៈ ១ ថីនមិទ្ធៈ ១ ឧទ្ធច្ចៈ ១ វិចិកិច្ឆា ១ ​ទាំង ៥ ​នោះ​ ជា​គ្រឿង​ សៅហ្មង​ចិត្ត​ របស់​ភិក្ខុ​ ។ ភិក្ខុ​ណា​ កាលគេ​ធ្វើ​សក្ការៈ ​ឬ​មិន​ធ្វើ​សក្ការៈ​ទាំង​ពីរ (​មិន​ត្រេកអរ ​មិន​ទោមនស្ស​) សមាធិ​របស់​ភិក្ខុ​អ្នក​នៅ​ដោយ​សេចក្ដី​មិន​ប្រមាណ​នោះ​ រមែង​មិន​ញាប់ញ័រ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​ សរសើរ​នូវ​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ឈាន ​មាន​ព្យាយាម​ទៀងទាត់ ​មាន​ការ​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​សុខុមទិដ្ឋិ ត្រេកអរ​ក្នុង​ធម៌​ជា​ទី​អស់​ទៅ​នៃ​ឧបាទាន​នោះ ថា​ជា​សប្បុរស ។ មហាសមុទ្រ ប្រឹថពី ភ្នំ ​និង​ខ្យល់ ​មិន​គួរ​ឧបមា​នឹង​វិមុត្តិ​ដ៏​ប្រសើរ ​របស់​ព្រះ​សាស្ដាទេ ។ ​ព្រះ​ថេរៈ​អ្នក​ញ៉ាំងចក្ក ​គឺ​ធម៌​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម (​ព្រះ​សារីបុត្ត​) លោក​មាន​ប្រាជ្ញា​ច្រើន មាន​ចិត្ត​ខ្ជាប់ខ្ជួន ស្មើ​ដោយ​ដី ​ទឹក​ ភ្លើង ​មិន​ត្រេកអរ ​មិន​ប្រទូស្ត ។ ​ព្រះ​ថេរៈ សម្រេច​នូវ​បញ្ញាបារមី ​មាន​ប្រាជ្ញា​ច្រើន​ ជាមហាមុនិ ជា​បុគ្គល​មិន​គ ​តែ​មាន​សភាព​ដូច​ជាគ ​មាន​ចិត្ត​ដ៏​ត្រជាក់គ្រប់កាល ។ ​ព្រះ​សាស្ដា ​ខ្ញុំ​បាន​បម្រើ​ហើយ​ ។បេ។ តណ្ហា​ជា​គ្រឿង​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ដកចេញ​ហើយ​ ។ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​ញ៉ាំង​សេចក្ដី​មិន​ប្រមាទ ​ឲ្យ​បរិបូណ៌ ​នេះ​ជាពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​របស់​ខ្ញុំ​ ឥឡូវ​នេះ ខ្ញុំ​នឹង​បរិនិព្វាន ខ្ញុំ​ជា​បុគ្គល​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​កិលេស​កាម​ទាំង​អស់​ ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​សមាទាន​សបទានចារិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
សារីបុត្តត្ថេរ
បុគ្គល​មិន​គប្បី​ស្និទ្ធស្នាល ​ចំពោះ​បុថុជ្ជន​ពួក​ខ្លះ ​ទាំងគ្រហស្ថ ​ទាំង​បព្វជិត​ ព្រោះ​ថា ​ពួក​ជន​សូម្បីជា​បុគ្គល​ល្អ​ហើយ​ បែរ​ទៅ​ជា​មិន​ល្អ​វិញ​ក៏​មាន​ ជា​បុគ្គល​មិន​ល្អ​ហើយ​ បែរ​ទៅ​ជា​ល្អ​វិញ​ក៏​មាន​ ។
ចិត្តកត្ថេរ
[២៣] ពួកសត្វក្ងោក ជាសត្វមានសម្បុរខៀវ មានកល្អ មានសិរ្ស៍ តែងយំក្នុងព្រៃ ឈ្មោះការវី ក្ងោកទាំងនោះ លុះត្រូវខ្យល់ត្រជាក់បក់មក តែងញ៉ាំងបុគ្គលដែលដេកលក់ និងបុគ្គលអ្នកមានឈាន ឲ្យភ្ញាក់ឡើង ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​សមាទាន​ខលុបច្ឆាភត្តិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
ជា​អ្នក​សមាទាន​អារញ្ញិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
ជា​អ្នក​សមាទាន​រុក្ខមូលិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
សប្បទាសត្ថេរ
[២១៦] ចាប់ដើមតំាងពីខ្ញុំបួសមក ២៥ ឆ្នំា មិនដែលបានសេចក្ដីស្ងប់ចិត្តអស់កាលសូម្បីត្រឹមតែ ១ ផ្ទាត់ម្រាមដៃសោះ ។ ខ្ញុំត្រូវកាមរាគគ្របសង្កត់ មិនបាននូវឯកគ្គតាចិត្ត ផ្គងដៃកន្ទក់កន្ទេញ ហើយចេញពីលំនៅទៅ ។ អាត្មាអញ (នឹងទម្លាក់ខ្លួនអំពីដើមឈើ) ឬនឹងយកកាំបិតមក (ចាក់សម្លាប់) ប្រយោជន៍អ្វី ដោយការរស់នៅរបស់អញ មនុស្សប្រហែលយ៉ាងអញ មិនសមបើធ្វើមរណកាលដោយការលាសិក្ខាទេ ។ គ្រានោះ ខ្ញុំយកកំាបិតកោរ ចូលទៅអង្គុយលើគ្រែ ផ្ទាប់កាំបិតកោរ (ត្រង់បំពង់ក) ដើម្បីអារសរសៃបំពង់ក របស់ខ្លួន ។ លំដាប់នោះ ខ្ញុំមានការធ្វើទុកក្នុងចិត្ត ដោយឧបាយប្រាជ្ញា ទោសកើតឡើងប្រាកដ សេចក្ដីនឿយណាយ ក៏តំាងឡើងព្រម ។ តពីនោះមក ចិត្តខ្ញុំក៏ផុតស្រឡះ អ្នកចូរឃើញធម៌ជាធម៌ល្អ វិជ្ជា ៣ អាត្មាអញបានសម្រេចហើយ សាសនារបស់ព្រះពុទ្ធ អាត្មាអញបានធ្វើស្រេចហើយ ។
អានន្ទត្ថេរ
= ចត្តាឡីសនិបាត =
សារីបុត្តត្ថេរ
មរណៈ​នេះ​ឯង រមែង​មាន​ក្នុង​កាល​ទាំង​ពីរ​ មរណៈ​មិន​មែន​មាន​តែ​ក្នុង​កាល​ខាង​ក្រោយ ​ឬ​ខាង​មុខទេ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​ប្រតិបត្តិ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរ​កុំវិនាស ​កុំ​ឲ្យ​ខណៈ​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង ។
សេតុច្ឆត្ថេរ
[១០៣] ជនទំាងឡាយ ដែលត្រូវមានះបញ្ឆោត សៅហ្មងក្នុងសង្ខារ ត្រូវលាភៈ អលាភៈ ញាំញីហើយ រមែងមិនបាននូវសមាធិ ។
វិមលត្ថេរ
[៥១] ផែនដីតែងសើមជ្រាប (ដោយអាបោធាតុ) ខ្យល់ក៏រមែងបក់ ផ្លេកបន្ទោរ ក៏ដាលច្រវាត់ក្នុងអាកាស ឯវិតក្កៈទាំងឡាយ (មានកាមវិតក្កៈជាដើម) របស់ខ្ញុំ រមែងរម្ងាប់ ចិត្តរបស់ខ្ញុំក៏តម្កល់ទុកល្អហើយ ។
​មហាមោគ្គល្លានត្ថេរ
មួយ​ទៀត ភិក្ខុ​ណា​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជាម្ចាស់ ទ្រង់​ដាស់តឿន​ហើយ​ កាលភិក្ខុ​សង្ឃ​កំពុង​មើល ​(​ភិក្ខុ​នោះ​) ​បាន​ធ្វើ​មិគារមាតុប្រាសាទ ​ឲ្យ​កក្រើកញាប់ញ័រ ​ដោយ​ចុង​មេ​ជើង​ ។ ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​ជាក់លាក់​នូវ​ផល​នៃ​កម្ម​នោះ​បាន​ ។បេ។ ​ម្នាល​មារ​មាន​ចិត្ត​ខ្មៅ ​អ្នក​នឹង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ ។ ភិក្ខុ​ណា​ធ្វើ​វេជយន្ដប្រាសាទ ​ឲ្យ​កក្រើក​ញាប់ញ័រ ដោយ​ចុង​មេ​ជើង​ ភិក្ខុ​នោះ​ ជា​អ្នក​អង់អាច​ដោយ​កម្លាំង​ឫទ្ធិ ធ្វើ​ពួក​ទេវតា​ឲ្យ​សង្វេគ​ហើយ​ ។ ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​ជាក់លាក់​នូវ​ផល​នៃ​កម្មនុ៎ះ​បាន​ ។បេ។ ​ម្នាល​មារ​មាន​ចិត្ត​ខ្មៅ ​អ្នក​នឹង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ ។ ភិក្ខុ​ណា (​គង់លើ​) វេជយន្ដប្រាសាទ ភិក្ខុ​នោះ ក៏​សួរសក្ក​ទេវរាជថា ​ម្នាល​អាវុសោ ​អ្នក​ដឹង​នូវ​ការ​អស់ និង​ការ​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​តណ្ហា​ដែរ​ឬ​ទេ​ សក្កទេវរាជ លុះ​ព្រះ​ថេរៈសួរប្រស្នា​ហើយ ក៏​ឆ្លើយ​ដោះ​ស្រាយ​តាម​សេចក្ដី​ពិត​ដល់​លោក ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​ជាក់លាក់​នូវ​ផល​នៃ​កម្មនុ៎ះ ។បេ។ ​ម្នាល​មារ ​មាន​ចិត្ត​ខ្មៅ ​អ្នក​នឹង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ ។ ភិក្ខុ​ណា​ជា​បុគ្គល​ក្លៀវក្លា សួរប្រស្នា​នឹង​ព្រហ្ម​ក្នុង​សភា​ឈ្មោះ​សុធម្មាថា ​ម្នាល​អាវុសោ ​សេចក្ដី​យល់​ណា​របស់​អ្នក ដែល​មាន​ហើយ ក្នុង​កាលពី​ដើម សេចក្ដី​យល់​របស់​អ្នក​នោះ​ នៅ​ដូច​ថ្ងៃ​នេះ​ឬ អ្នក​ឃើញ​ពន្លឺរស្មី ​(​នៃ​ព្រះ​មាន​បុណ្យ ​និង​សាវ័ក​) គ្របសង្កត់​ក្នុង​ព្រហ្មលោក​ដែរ​ឬ​ទេ ព្រហ្ម លុះ​ព្រះ​ថេរៈ​សួរប្រស្នា​ហើយ ក៏​ឆ្លើយដោះសារ តាម​សេចក្ដី​ពិត​ដល់​លោកថា
[២៦៤] ​ពួក​យើង ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្តនៅ​ក្នុង​ព្រៃ ប្រព្រឹត្តបិណ្ឌបាត ត្រេកអរ​ក្នុង​វត្ថុ ​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​បាត្រ ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​តាំង​មាំ​ល្អ​ខាង​ក្នុង ចូរ​ទម្លាយ​នូវ​សេនា​របស់​មច្ចុ ​(​កិលេស​) ។ ​ពួក​យើង ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្តនៅ​ក្នុង​ព្រៃ ប្រព្រឹត្តបិណ្ឌបាត ត្រេកអរ​ក្នុង​វត្ថុ​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​បាត្រ ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ​ចូរ​កំចាត់បង់​នូវ​សេនា​របស់​មច្ចុ ​ដូច​ដំរី​កំចាត់កំចាយ​នូវ​ផ្ទះបបុស ។ ​ពួក​យើង​ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្តនៅ​ក្រោមម្លប់​ឈើ មាន​ព្យាយាមប្រព្រឹត្ត​ទៅ​រឿយ​ៗ ត្រេកអរ​ក្នុង​វត្ថុ​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​បាត្រ ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​តាំង​មាំ​ល្អ​ខាង​ក្នុង ចូរ​ទម្លាយ​នូវ​សេនា​របស់​មច្ចុ ។ ​ពួក​យើងជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្តនៅ​ក្រោមម្លប់​ឈើ មាន​ព្យាយាម​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​រឿយ​ៗ ត្រេកអរ ​ក្នុង​វត្ថុ​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​បាត្រ ​ដោយ​ការ​ស្វែង​រក ​ចូរ​កំចាត់បង់​នូវ​សេនា​របស់​មច្ចុ ​ដូច​ដំរីកំចាត់បង់​នូវ​ផ្ទះបបុស ។ ​(​នែ​ស្រី​ផ្កា​មាស​) ថ្វឺយ ​នាង​រាប់អានខ្លួន​អ្នក​ដទៃ ​ដែល​ជាខ្ទម ​គឺ​រាងឆ្អឹង​បែប​ចំអឹង​ៗ ​មាន​សាច់ ​និង​សរសៃរួបរឹត​ហើយ​ ពេញ (​ដោយ​គ្រឿង​មិន​ស្អាត​) ​មាន​ក្លិនស្អុយ ។ ​ម្នាល​នាង​មាន​ពកឰ​ដ៏​ទ្រូង​ដូច​បិសាច ​ក្នុង​កាយ​របស់​នាង ដែល​ពេញ​ដោយ​លា​មក​ ស្រោប​ដោយ​ស្បែក ​(​នេះ​) ​មាន​ទ្វារ​សម្រាប់បង្ហូរចេញ​ ៩ ​តែង​ហៀរហូរ​គ្រប់ពេល ។ ភិក្ខុ​គប្បី​វៀរបង់​នូវ​សរីរៈ​នាង ដែល​មាន​មុខហូរ ៩ ​មាន​ក្លិនអាក្រក់ ​បុគ្គល​អ្នក​ចង់ស្អាត ​ដើរ​វាងគូថៈ យ៉ាង​ណា​មិញ ភិក្ខុ​ចៀស​វាង​នូវ​សរីរៈ​របស់​នាង ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ ​អាត្មា​ដឹង​នូវ​សរីរៈ​នោះ​ យ៉ាង​ណា បើ​មហា​ជន​ដឹង​នូវ​សរីរៈ​នោះ​ យ៉ាង​នោះ គប្បី​តែចៀស​វាង​សរីរៈ​នោះ អំពី​ចម្ងាយ ​ដូច​គេ​ចៀសវាង​កន្លែងគូថៈ ​ក្នុង​កាល​ដែល​ភ្លៀងបង្អុរ​ចុះ​ ។
ពន្ធុរត្ថេរ
[១០៤] ខ្ញុំមិនត្រូវការដោយលាភនុ៎ះទេ ខ្ញុំបានសេចក្ដីសុខ ឆ្អែតដោយធម្មរស ក្រេបផឹករសដ៏ប្រសើរថ្លៃថ្លា មិនធ្វើនូវការជាប់ដោយរសទេ ។
សាដិមត្តិយត្ថេរ
[១៨០] សទ្ធារបស់អ្នក មានក្នុងកាលមុន ប៉ុន្ដែក្នុងថ្ងៃនេះ សទ្ធានោះ បែរជាមិនមានដល់អ្នកវិញ បច្ច័យណា ដែលជារបស់អ្នក បច្ច័យនោះ ចូរជារបស់អ្នកវិញចុះ ទុច្ចរិត មិនមានដល់អាត្មាទេ ។ ព្រោះថា សទ្ធា (របស់បុថុជ្ជន) ជាធម្មជាតិឃ្លេងឃ្លោង មិនទៀង សទ្ធាយ៉ាងនេះ អាត្មាបានឃើញជាក់ច្បាស់ហើយ សត្វទាំងឡាយ ជួនកាលត្រេកអរ ជួនកាលប្រាសចាកសេចក្ដីត្រេកអរ (ព្រោះហេតុនោះ) អ្នកប្រាជ្ញនឹងឈ្នះចំពោះការត្រេកអរ និងមិនត្រេកអរនោះ ដូចម្ដេចកើត ។ ភត្តដែលគេចំអិនបំរុងអ្នកប្រាជ្ញបន្ដិចៗ រាល់ៗ ត្រកូល អាត្មានឹងត្រាច់ទៅ ដើម្បីដុំបាយ (ព្រោះ) កម្លាំងស្មងរបស់អាត្មា មាននៅឡើយ ។
ចូឡបន្ថកត្ថេរ
[២៣៧] ញាណគតិ​របស់​អាត្មា​អញ​ទន់​ខ្សោយ​ក្នុង​កាលមុន ​អាត្មា​អញ​ភ្លេច​ភ្លាំង​ស្មារតី ថែម​ទាំង​បងប្រុស ​ក៏​បណ្តេញ​អាត្មា​អញ​ថា ឥឡូវ​នេះ អ្នក​ចូរ​ទៅ​ផ្ទះ​ចុះ​ ។ ​អាត្មា​អញ​នោះ ត្រូវ​បង​បណ្ដេញ​ហើយ ក៏​តូច​ចិត្ត តែនៅ​មាន​អាឡោះ​អាល័យ ​ក្នុង​សាសនា ក៏​ឈរ​នៅ​ជិត​ក្លោង​ទ្វារ​នៃ​អារាម​របស់​សង្ឃ​នោះ​ ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​យាង​មក​ក្នុង​ទី​នោះ បាន​ស្ទាប​អង្អែល​ក្បាល​របស់​អាត្មា​អញ ហើយ​ក៏​ចាប់​អាត្មា​អញ​ត្រង់​ដើម​ដៃ ​ឲ្យ​ចូល​ទៅ​កាន់​អារាម​នៃ​សង្ឃ ។ ​ព្រះ​សាស្តាទ្រង់​ប្រទាន​នូវ​សំពត់​សម្រាប់​ជូត​ជើង ដោយ​សេចក្ដី​អនុគ្រោះ ​ដល់​អាត្មា​អញ​ថា ​អ្នក​ចូរ​អធិដ្ឋាន​នូវ​សំពត់​ស្អាត​នេះ​ ធើ្វ​ឲ្យ​ជា​សំពត់​ដែល​ខ្លួន​អធិដ្ឋាន​ល្អ​ហើយ ក្នុង​ទី​ដ៏​សម​គួរ​ចុះ​ ។ លុះ​អាត្មា​អញ​បាន​ស្ដាប់​ព្រះ​បន្ទូល​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​នោះ​ហើយ ក៏​ត្រេកអរ​ក្នុង​សាសនា ​បាន​ញ៉ាំង​សមាធិ​ឲ្យ​សម្រេច ដើម្បី​បាន​នូវ​ប្រយោជន៍​ដ៏​ឧត្តម ​អាត្មា​អញ​ដឹង​នូវ​បុព្វេនិវាស ទិព្វចក្ខុ ​អាត្មា​អញ​បាន​ជម្រះ​ហើយ​ ត្រៃវិជ្ជា ​អាត្មា​អញ​បាន​ដល់​ដោយ​លំដាប់​ហើយ ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​អាត្មា​អញ​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ។ បន្ថកភិក្ខុ​ និម្មិតខ្លួន​ជា​មួយ​ពាន់ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​អម្ពវ័ន​ ជា​ទី​រីករាយ ដរាប​ដល់​ការ​ប្រាប់​នូវ​ភត្តកាល ។ ​លំដាប់​នោះ ព្រះ​សាស្តាទ្រង់​ប្រើ​ទូត​ឲ្យ​ទៅ​ប្រាប់​ភត្តកាល​ដល់​អាត្មា​អញ​ កាលទូត​មក​ប្រាប់​ភត្តកាល ​អាត្មា​អញ​ក៏​មក​តាម​អាកាស ។ ​អាត្មា​អញ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​បាទា​នៃ​ព្រះ​សាស្តា រួច​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ គ្រា​នោះ ព្រះ​សាស្តាទ្រង់​ជ្រាបថា ​អាត្មា​អញ​អង្គុយ​ហើយ ទើប​បាន​ទ្រង់​ទទួល (​ទក្ខិណោទក​) ។ ​ព្រះ​អង្គ ជា​ទី​បូជា​របស់​សត្វ​លោក ជាបដិគ្គាហកៈ​របស់​បុគ្គល​អ្នក​បូជា​ទាំងឡាយ​ ជាបុញ្ញក្ខេត្ត​របស់​មនុស្ស​ទាំងឡាយ​ ទ្រង់​ទទួល​នូវ​ទក្ខិ​ណា​ទាន ។
គោតមត្ថេរ
ចប់ ទសកនិបាត ។
=ឯកាទសកនិបាត =
សង្កិច្ចត្ថេរ
[២៤១] ​ម្នាល​សាមណេរ ប្រយោជន៍អី្វ​ដល់​អ្នក (​ដែល​នៅ​) ​ក្នុង​ព្រៃ​ភ្នំ​ឈ្មោះ​ឧជ្ជុហានៈ ​(​មិន​ជា​ទី​សប្បាយ​) ​ក្នុង​រដូវ​ភ្លៀង ខ្យល់​ឈ្មោះ​វេរម្ពៈ ​(​ខ្យល់ព្យុះ​) ជា​ទី​រីករាយ​ដល់​អ្នក​ឬ ព្រោះ​ថា​សេចក្ដី​ស្ងប់​ស្ងាត់ រមែង​មាន​ដល់​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​អ្នក​មាន​ឈាន ។ ខ្យល់​ឈ្មោះ​វេរម្ពៈ រមែង​បក់​ផាត់​នូវ​ពពក​ទាំងឡាយ​ក្នុង​រដូវ​ភ្លៀង​យ៉ាង​ណា​ សញ្ញា​របស់​ខ្ញុំ ដែល​ប្រកប​ដោយ​វិវេក ​ក៏​រមែង​រាយមាយ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ ​សត្វ​ដែល​កើត​អំពី​ពង ​មាន​សម្បុរខ្មៅ ​(​ក្អែក​) ត្រាច់​ទៅ​កាន់​លំនៅ​ក្នុង​ទី​ស្មសាន ​ក៏​ញ៉ាំង​សតិ​នៃ​ខ្ញុំ ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាសចាក​តម្រេក​ក្នុង​រាង​កាយ ​ឲ្យ​កើត​ឡើង​ ។ ជន​ទាំងឡាយ​ដទៃ ​មិន​រក្សា​នូវ​ភិក្ខុ​ណា​ ភិក្ខុ​ណា មិន​រក្សា​នូវ​ជន​ទាំងឡាយ​ដទៃ ភិក្ខុ​នោះ​ ជា​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្ដី​អាឡោះ​អាល័យ​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ​ រមែង​ដេក​ជាសុខ ។ ភ្នំថ្ម​ទាំងឡាយ​នោះ មាន​ទឹក​ថ្លា ​មាន​ថ្ម​ក្រាស់ ​ប្រកប​ដោយ​សត្វ​មាន​កន្ទុយ​ដូច​គោ ​មាន​ទឹក​ដេរដាស​ដោយ​សារាយ រមែង​ញ៉ាំង​អាត្មា​ឲ្យ​រីករាយ ។ ​អាត្មា​ក៏​ធ្លាប់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ទាំងឡាយ​ផង ក្នុង​ច្រកភ្នំ​ទាំងឡាយ​ផង ក្នុង​គុហា​ទាំងឡាយ​ផង ក្នុង​សេនាសនៈ​ទាំងឡាយ​ដ៏​ស្ងាត់​ផង ក្នុង​ព្រៃ​ដែល​សត្វ​ម្រឹគ​សាហាវ​អាស្រ័យ​នៅ​ផង​ ។ ​អាត្មា​មិន​ធ្លាប់​ដឹង​នូវ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ​មិន​ប្រសើរ ​ប្រកប​ដោយ​ទោស​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ពួក​សត្វ​ទាំង​នេះ ចូរ​លំបាក ចូរ​ស្លាប់ ​ចូរ​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ ​(​ដូច្នេះ​ឡើយ​) ។ ​ព្រះ​សាស្តា ​អាត្មា​បាន​បម្រើ​ហើយ ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ​អាត្មា​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ភារៈ​ដ៏​ធ្ងន់ ​គឺ​ខន្ធ ​អាត្មា​បាន​ដាក់​ចុះ​ហើយ​ តណ្ហា ជា​គ្រឿង​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព ​អាត្មា​ក៏​បាន​ដក​ចោល​ហើយ​ ។ ​បព្វជិត​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូល​កាន់​ផ្នួស ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ណា​ ប្រយោជន៍​ជា​គ្រឿង​អស់​ទៅ​នៃ​សំយោជនៈ​ទាំងពួង​នោះ អាត្មា​ក៏​បាន​ដល់​ហើយ​ ។ ​អាត្មា​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​ការ​រស់នៅ អាត្មា​រង់ចាំ​តែ​កាល​នឹង​បរិនិព្វាន ដូច​ជា​អ្នក​ស៊ីឈ្នួល ទន្ទឹង​តែ​អស់​ថ្ងៃ​ ។ ​អាត្មា​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​ការ​រស់​នៅ អាត្មា​ជា​អ្នក​ដឹង​ខ្លួន មាន​ស្មារតី​តាំង​មាំ រង់ចាំ​តែកាល​នឹង​បរិនិព្វាន​ ។
បុណ្ណមាសត្ថេរ
[១៤៧] ខ្ញុំលះបង់នីវរណៈទាំង ៥ ដើម្បីដល់ព្រះនិព្វានដ៏ក្សេមចាកយោគៈ កាន់យកកញ្ចក់គឺធម៌ ជាញាណទស្សនៈរបស់ខ្លួន ឆ្លុះមើលរាងកាយនេះទាំងអស់ ទាំងខាងក្នុង ទាំងខាងក្រៅ កាយប្រាកដជារបស់ទទេ ទាំងខាងក្នុង ទាំងខាងក្រៅ ។
អជិតត្ថេរ
ឧទ្ទាន និយាយអំពីចូឡវច្ឆត្ថេរ ១ មហាវច្ឆត្ថេរ ១ វនវច្ឆត្ថេរ ១ សីវកសាមណេរ ១ កុណ្ឌធានត្ថេរ ១ ពេលដ្ឋសីសត្ថេរ ១ ទាសកត្ថេរ ១ លំដាប់អំពីនោះទៅមុខទៀត គឺសិង្គាលបិតិកត្ថេរ ១ កុឡត្ថេរ ១ អជិតត្ថេរ ១ រួមជា ១០ ។ ចប់ ទុតិយវគ្គ ។
មហាកស្សបត្ថេរ
ឧទ្ទាន
ឧត្ដរត្ថេរ
[១៤២] ខន្ធទាំងឡាយ ខ្ញុំកំណត់ដឹងហើយ តណ្ហា ខ្ញុំដកចេញស្រឡះហើយ ពោជ្ឈង្គ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ ការក្ស័យទៅនៃអាសវៈ ខ្ញុំក៏បានដល់ហើយ ។ ខ្ញុំនោះ លុះកំណត់ដឹងខន្ធហើយ លុះដកចេញនូវបណ្ដាញ គឺតណ្ហាហើយ លុះចម្រើនពោជ្ឈង្គហើយ ក៏ទៅជាអ្នកមិនមានអាសវៈ នឹងបរិនិព្វាន ។
លកុណ្តកត្ថេរ
[២២៦] ​ព្រះ​ភទ្ទិយត្ថេរ នៅ​ក្នុង​អម្ពាដការាម​ដ៏​ប្រសើរ ​ក្បែរ​ដងព្រៃ ​បាន​ដក​តណ្ហា ព្រម​ទាំង​ឫស​ចោល​អស់​ហើយ​ ជា​អ្នក​ប្រសើរ ​ចម្រើន​ឈាន​ក្នុង​អារាម​នោះ​ ។
អធិមុត្តត្ថេរ
ពួក​ចោរ ​បាន​ស្ដាប់ពាក្យ​នៃ​ព្រះ​អធិមុត្តត្ថេរ​នោះ​ ជាពាក្យ​ចម្លែកអស្ចារ្យ ​គួរ​ឲ្យ​ព្រឺរោម ​ហើយ​ក៏​ទម្លាក់ចោល​នូវ​គ្រឿង​សាស្រ្ដា​ទាំងឡាយ បាន​ពោល​ពាក្យ​នេះ​ថា បពិត្រ​លោក​ដ៏​ចម្រើន​ លោក​បាន​ធើ្វ​តបោកម្ម​ដូច​ម្ដេច ​ឬ​អ្នក​ណា​ជា​អាចារ្យ​របស់​លោក ​សេចក្ដី​មិន​សោកសៅ លោក​បាន​ព្រោះ​អាស្រ័យពាក្យ​ប្រដៅ​របស់​អ្នក​ណា​ ។ ​
គោទត្តត្ថេរ
[២៤៦] គោអាជានេយ្យ​ដ៏​ចម្រើន ដែល​បុគ្គល​ទឹម​ហើយ​ក្នុង​នឹម ជា​សត្វ​នាំ​ទៅ​នូវ​ធុរៈ ​ទុក​ជាម្ចាស់​ញាំញី​ដោយ​ភារៈ​ដ៏​លើស​លុប​ក៏​ដោយ ក៏​មិន​រលាស់​ចោល​នូវ​នឹម​ដែល​ម្ចាស់​ទឹម​ឡើយ​ យ៉ាង​ណា​មិញ ​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​ណា​ ឆ្អែត​ហើយ​ដោយ​ប្រាជ្ញា ​ដូច​ជាសមុទ្រ ​ដែល​ឆ្អែត​ហើយ​ដោយ​ទឹក បុគ្គល​ទាំងឡាយ​នោះ​ រមែង​មិន​មើលងាយ​នូវ​ពួក​ជនដទៃ ​ដូច​ជា​បុគ្គល​មាន​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ​មិន​មើលងាយ​នូវ​សត្វ​ទាំងឡាយ ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ មាណព​ទាំងឡាយ អ្នក​លុះ​នូវ​អំ​ណា​ច​នៃ​កាល ​(​លោកធម៌ ​មាន​លាភជា​ដើម​) ​ក្នុង​កាល ​(​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​លោក​ធម៌ ​មាន​លាភជា​ដើម​) លុះអំ​ណា​ច​នៃ​សេចក្ដី​ចម្រើន និង​សេចក្ដី​វិនាស រមែង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ មាណព​ទាំងឡាយ​នោះ​ រមែង​សោកសៅ ។ ​បុគ្គល​ពាល​ទាំង​ឡាយ​ ជា​អ្នក​មិន​ឃើញ​តាម​ពិត​ ប៉ោង​ឡើង ដោយ​ហេតុ​នៃ​សេចក្ដី​សុខ ទ្រោម​ចុះ​ដោយ​ហេតុ​នៃ​សេចក្ដី​ទុក្ខ រមែង​លំបាក ដោយ​ហេតុ​ទាំង​ពីរ​ ។ ចំណែក​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​ណា បាន​កន្លង​នូវ​តណ្ហាជា​គ្រឿង​ចាក់ស្រែះ ​ព្រោះ​សុខទុក្ខ ​និង​ឧបេក្ខា ​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​នោះ ឈ្មោះ​ថា ​តាំង​នៅ​នឹង ដូច​ជាសសរ​ខឿន ​មិន​ប៉ោង​ឡើង​ ទាំង​មិន​ទ្រោម​ចុះ​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ មិន​បាន​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​លាភ ​មិន​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​អលាភ ​មិន​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​អយស ​មិន​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​កិត្តិយស ​មិន​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​និន្ទា ​និង​សេចក្ដី​សរសើរ ​មិន​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​ទុក្ខ ​និង​សុខ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​នោះ មិន​ជាប់​ចំ​ពាក់​ក្នុង​ទី​ទាំងពួង ​ដូច​ជាដំណក់​នៃ​ទឹក ដែល​មិន​ជាប់​នឹង​ស្លឹកឈូក ​បាន​សេចក្ដី​សុខ​ក្នុង​ទី​ទាំងពួង ​មិន​ចាលចាញ់​ក្នុង​ទី​ទាំងពួង ។ ការ​មិន​មាន​លាភ ​(​ប្រកប​) ​ដោយ​ធម៌​ណា ហើយ​នឹង​លាភ​មិន​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ណា​ ការ​មិន​មាន​លាភ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​នោះ​ ប្រសើរ ឯលាភ​មិន​ប្រកប​ដោយ​ធម៌ ពុំប្រសើរ​ឡើយ​ ។ យស​របស់​បុគ្គល​មិន​មាន​ប្រាជ្ញា​ទាំងឡាយ​ណា និង​ការ​មិន​មាន​យស ​របស់​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ ការ​មិន​មាន​យស ​របស់​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​នោះ​ ប្រសើរ ឯយស​របស់​អ្នក​មិន​មាន​ប្រាជ្ញា​ទាំង​ឡាយ​ ពុំប្រសើរ​ឡើយ​ ។ ការ​សរសើរ ​អំពី​បុគ្គល​មិន​មាន​បញ្ញា​ទាំង​ឡាយ​ណា និង​សេចក្ដី​តិះដៀល ​អំពី​បុគ្គល​មាន​បញ្ញា​ទាំងឡាយ​ណា ​សេចក្ដី​តិះដៀល​អំពី​បុគ្គល​មាន​បញ្ញា​ទាំងឡាយ​នោះ​ ប្រសើរ ឯការ​សរសើរ​របស់​បុគ្គល​ពាល ពុំប្រសើរ​ឡើយ​ ។ ​សេចក្ដី​សុខកើត​ឡើង ព្រោះ​អាស្រ័យ​កាម និង​សេចក្ដី​ទុក្ខកើត​ឡើង អំពី​សេចក្ដី​ស្ងប់​ស្ងាត់ ​សេចក្ដី​ទុក្ខ​ដែល​កើត​អំពី​សេចក្ដី​ស្ងប់ស្ងាត់ ប្រសើរ ឯ​សេចក្ដី​សុខ ​ដែល​កើត​អំពី​កាម​ ពុំប្រសើរ​ឡើយ​ ។ ការ​រស់នៅ​មិន (​ប្រកប​) ​ដោយ​ធម៌​ណា និង​សេចក្ដី​ស្លាប់​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ណា ​សេចក្ដី​ស្លាប់​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​នោះ​ ប្រសើរ ឯ​បុគ្គល​រស់នៅ​មិន​ប្រកប​ដោយ​ធម៌ ពុំប្រសើរ​សោះ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​ណា មាន​កាម និង​សេចក្ដី​ក្រោធ ​លះបង់​ហើយ មាន​ចិត្ត​ស្ងប់​រម្ងាប់​ហើយ​ រមែង​ត្រាច់​ទៅ​ក្នុង​ភពតូច ​និង​ភព​ធំ មិន​អាស្រ័យ​នឹង​លោក ​(​មាន​ខន្ធលោកជា​ដើម​) ​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់ ឬ​មិន​ស្រឡាញ់ របស់​ជន​ទាំងឡាយ​នោះ មិន​មាន​សោះ​ឡើយ​ ។ ​បុគ្គល​ទាំងឡាយ បាន​ចម្រើន​ពោជ្ឈង្គ​ទាំងឡាយ​ផង​ ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ​ផង​ ពលៈ​ទាំងឡាយ​ផង​ រមែង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ស្ងប់​ យ៉ាងក្រៃលែង ជា​អ្នក​មិន​មាន​អាសវៈ ​នឹង​បរិនិព្វាន ។
​មហាមោគ្គល្លានត្ថេរ
ព្រះ​សាស្ដា ​ខ្ញុំ​បម្រើ​ហើយ​ ។បេ។ តណ្ហា ​ដែល​ជាធម្មជាតិនាំ​សត្វ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​បាន​ដក​ហើយ​ ។ កុលបុត្រ ចេញ​ចាក​ផ្ទះ​ហើយ​ទៅ​បួស ​ក្នុង​សំណាក់​បុគ្គល​មិន​មា​នផ្ទះ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ណា​ ប្រយោជន៍ជា​គ្រឿង​អស់​សំយោជនៈ​គ្រប់យ៉ាង​នោះ ក៏​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​ហើយ​ ។ ទុស្សីមារ បៀតបៀន​នូវ​ព្រាហ្មណ៍ ​គឺ​អគ្គសាវ័ក​ឈ្មោះ​ វិធូរៈ​ផង នូវ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់​ព្រះ​នាម​កក្កុសន្ធៈ​ផង ហើយ​ឆេះនៅ​ក្នុង​នរក​ណា​ នរក​នោះ ដូច​ម្ដេច​ទៅ​ ។ ទុស្សីមារ បៀតបៀន​នូវ​ព្រាហ្មណ៍ គឺ​សាវ័ក​ឈ្មោះ​ វិធូរៈ​ផង នូវ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់​ព្រះ​នាម​កក្កុសន្ធៈ​ផង ហើយ​ឆេះនៅ​ក្នុង​នរក​ណា​ នរក​នោះ ប្រាកដ​ដូច្នេះ ​គឺ​កង្វារដែក ១០០ កើតវេទនាផ្សេង​ៗ គ្នា គ្រប់យ៉ាង ។ ភិក្ខុ​ណា​ជាសាវ័ក​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ដឹង​ជាក់លាក់​នូវ​ផល​នៃ​កម្ម​នោះ ម្នាល​មារ​មាន​ចិត្ត​ខ្មៅ ​អ្នក​បៀត​បៀន​នូវ​ភិក្ខុ​បែប​នោះ​ហើយ នឹង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ​មិន​ខាន ។ វិ​មាន​ទាំងឡាយ​ណា តាំង​នៅ​អស់​មួយ​កប្ប ឋិតនៅ​ក្នុង​កណ្ដាល​សាគរ ​មាន​ពណ៌​ដូច​ជាកែវពិទូរ្យ​ដ៏​រុង​រឿង ​មាន​ពន្លឺភ្លឺផ្លេក ​មាន​ពួក​ស្រី​អប្សរ​ដ៏​ច្រើន​មាន​វណ្ណៈ​ផ្សេង​ៗ រាំ​ក្នុង​វិ​មាន​ទាំង​នោះ​ ភិក្ខុ​ណា​ដឹង​ជាក់លាក់​នូវ​ផល​នៃ​កម្ម​នោះ​ ។បេ។ ​ម្នាល​មារ​មាន​ចិត្ត​ខ្មៅ ​អ្នក​នឹង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ ។
កុដិវិហារិត្ថេរ
[៥៨] ខ្ទមនេះជារបស់ចាស់ កាលបើអ្នកប្រាថ្នាខ្ទមថ្មីឯទៀត អ្នកចូរបណ្តេញនូវសេចក្ដីប្រាថ្នាចំពោះខ្ទមចាស់ចេញ ម្នាលភិក្ខុ ខ្ទមថ្មីទៀត តែងនាំមកនូវទុក្ខ ។
រមណីយកុដិកត្ថេរ
[៥៩] ខ្ទមរបស់ខ្ញុំដែលគេឲ្យដោយសទ្ធា ជាខ្ទមគួររីករាយ ជាទីត្រេកអរនៃចិត្ត ខ្ញុំមិនមានសេចក្ដីត្រូវការដោយកុមារីទាំងឡាយទេ ពួកជនណា មានសេចក្ដីត្រូវការ ចូរនារីទាំងឡាយ ទៅក្នុងទីនោះ (របស់ពួកជននោះ) ចុះ ។
កោសល្លវិហារិត្ថេរ
[៦០] ខ្ញុំបួសដោយសទ្ធា ខ្ទមតូច ខ្ញុំបានធ្វើទុកក្នុងព្រៃហើយ ខ្ញុំមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដ៏តឹងរ៉ឹង មានសតិខ្ជាប់ខ្ជួន មានការដឹងខ្លួនជាក់លាក់ ។
​វង្គីសត្ថេរ
សារីបុត្ត ជា​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញាជ្រាលជ្រៅ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ យល់ផ្លូវ ​និង​មិន​មែន​ផ្លូវ ​មាន​ប្រាជ្ញា​ច្រើន​ រមែង​សំដែង​ធម៌​ដល់​ពួក​ភិក្ខុ​ ។ សារីបុត្ត​សំដែង​ធម៌ ដោយ​សង្ខេប​ក៏​បាន សំដែង​ដោយ​ពិស្ដារ​ក៏​បាន​ លោក​មាន​សំឡេងគឹកកងពីរោះ ​ដូច​សំឡេង​សាលិកា ​ទាំង​មាន​បដិភាណ​ផុសផុល ។ កាលសារីបុត្ត​កំពុង​សំដែង​ធម៌​នោះ ​ពួក​ភិក្ខុ​កំពុង​ស្ដាប់​សំឡេង​ដ៏​ពីរោះ ​ក៏​មាន​ចិត្ត​អណ្ដែតអណ្ដូង ត្រេកអរ ផ្ចង់​សោតប្រសាទ ​ទៅ​រកសំឡេង ​ដែល​គួរ​ត្រេកអរ ​គួរ​ចង់ស្ដាប់ ​គួរ​ប្រាថ្នា​ ។
ពួក​ភិក្ខុ​ ៥០០ ​រូប​ ជា​អ្នក​ផ្ដាច់បង់​នូវ​ចំណង ​គឺ​សំយោជនៈ ជា​អ្នក​មិន​មាន​ទុក្ខ ​មាន​ភពថ្មី​អស់​ហើយ​ ជា​អ្នក​ស្វែង​រកគុណ ​បាន​មក​ជួបជុំគ្នា ​ដើម្បី​វិសុទ្ធិ​ បវារ​ណា​ក្នុង​ថ្ងៃ​ ១៥ ​នេះ​ ។ ​ព្រះ​រាជាចក្រពត្តិ ​មាន​អាមាត្យចោមរោម យាង​ប្រទក្សិណ​ផែនដី​ដែល​មាន​សាគរជា​ទី​បំ​ផុត​នេះ ដោយ​ជុំវិញ​ យ៉ាង​ណា​ ។ ​ពួក​សាវ័ក​មាន​ វិជ្ជា ៣ ​អ្នក​បំផ្លាញ​នូវ​មច្ចុរាជ រមែង​អង្គុយ​ជិត (​ព្រះ​សាស្ដា​) ​ព្រះ​អង្គជា​បុគ្គល​ប្រសើរ​លើស​លុប ឈ្នះសង្គា្រម ​គឺ​កិលេស ​អ្នក​ដឹកនាំ​នូវ​ពួក​ក្រុម ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។ ​ពួក​សាវ័ក​ទាំង​អស់​ ជាបុត្រ​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ សភាវៈ​សោះសូន្យ ​ក្នុង​ពួក​នោះ មិន​មាន​ឡើយ ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុ​ណា​ សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ ​ចំពោះ​ព្រះ​សាស្ដា ជាផៅពង្ស​នៃ​ព្រះ​អាទិត្យ ​ព្រះ​អង្គជា​អ្នក​បំផ្លាញ​នូវ​សរ ​គឺ​តណ្ហា ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​សមាទាន​ឯកាសនិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
កប្បត្ថេរ
[២៣៨] កាយ​ដ៏​ពេញ​ដោយ​មន្ទិល ​មាន​ចំណែក​ផ្សេង​ៗ កើត​ក្នុង​រណ្ដៅ​លា​មក​ធំ គឺ​ផ្ទៃ​មាតា ​ដូច​ជ្រាំ​ចាស់​ដែល​អាប់អួយូរ ​ឬ​ដូច​បូស​ធំ​ ដំបៅ​ធំ​ ជាកាយ​ដ៏​ពេញ​ដោយ​ខ្ទុះ ​និង​ឈាម ពេញ​ព្រៀប​ក្នុង​រណ្តៅ​លា​មក​ ជា​ទី​ហូរ​ចេញ​នៃ​ទឹក​ រមែង​ហូរចេញ​នូវ​វត្ថុ​មិន​ស្អាត​សព្វ​ៗ កាល​ ។ កាយ​ដែល​ចង​ភ្ជាប់​ដោយ​សរសៃ​ធំ​ ៦០ លាប​ដោយ​គ្រឿង​លាប ​គឺ​សាច់ ប្រដាប់​ដោយ​អាវ ​គឺ​ស្បែក ជាកាយស្អុយ រក​ប្រយោជន៍​គ្មាន​ តភ្ជាប់គ្នា​ដោយ​រាងឆ្អឹង ចងស្រាក់​ដោយ​ចេស ​គឺ​សរសៃ សម្រេច​ឥរិយាបថ​បាន ព្រោះ​ប្រជុំ​នៃ​អាការ​មិន​តែ​មួយ​ ។ កាយ​មាន​ដំណើរ​ទៅ​រក​សេចក្ដី​ស្លាប់​ដ៏​ទៀងទាត់ ​(​ឋិតនៅ​) ​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​មច្ចុរាជ ឯនរជន​តែង​ទំលាក់​ចោល​នូវ​កាយ​ក្នុង​លោក​នេះ ហើយ​ទៅ​តាម​យថាកម្ម ។ កាយ​ត្រូវ​អវិជ្ជា​ដោតក្រង​ហើយ ត្រូវ​គ្រឿង​ចាក់ស្រែះ ៤ យ៉ាង ចាក់ស្រែះ​ហើយ​ កាយ​ក៏​លិច​ចុះ​ក្នុង​ឱឃៈ ​ត្រូវ​បណ្ដាញ​នៃ​អនុសយៈ​គ្របសង្កត់​ហើយ ប្រកប​ក្នុង​នីវរណៈ ៥ ពេញ​ដោយ​មិច្ឆាវិតក្កៈ ​ជាប់​ដោយ​មូល​នៃ​ភព ​គឺ​តណ្ហា ​ត្រូវ​ដំបូល ​គឺ​មោហៈ​បិទ​បាំង​ហើយ​ កាយ​នេះ​រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដូច​ពោល​មក​នេះ​ អន្ទោល​ទៅ​តាម​យន្ដ គឺ​កម្ម ។ ធម្មតា​សម្បត្តិ ​តែង​មាន​វិបត្តិជា​ទី​បំ​ផុត​ ការ​កើត​ផ្សេង​ៗ រមែង​វិនាស​ទៅ​វិញ​ ។ ​ពួក​ជន​ណា​ ជាអន្ធពាល​បុថុជ្ជន រាប់អាន​កាយ​នេះ ​ពួក​ជន​នោះ​ រមែង​ញ៉ាំង​សង្សារ​ដ៏​ពន្លឹក​ឲ្យ​ចម្រើន តែង​កាន់​យក​នូវ​ភពថ្មីទៀត ។ ​ពួក​ជន​ណា​ វៀរ​បង់​នូវ​កាយ​នេះ ដូច​បុគ្គល​វៀរបង់​នូវ​អាសិរពិស ​ដែល​ប្រឡាក់​ដោយ​លា​មក ពួក​ជន​នោះ​ រមែង​ខ្ជាក់​ចោល​នូវ​អវិជ្ជា ​និង​តណ្ហា ​ដែល​ជាមូល​នៃ​ភព ជា​អ្នក​មិន​មាន​អាសវៈ ​នឹង​បរិនិព្វាន ។
សុមនត្ថេរ
[២២០] ខ្ញុំមានអាយុ ៧ ឆ្នាំ អំពីកំណើត ទើបនឹងបួសថ្មីៗ បានសង្កត់សង្កិននាគរាជមានឫទ្ធិច្រើន ដោយឫទ្ធិ ហើយដងយកទឹកពីស្រះធំ ឈ្មោះអនោតត្ត មកប្រគេនព្រះឧបជ្ឈាយ៍ក្នុងគ្រាណា គ្រានោះ ព្រះសាស្ដាទ្រង់ទតឃើញខ្ញុំហើយ បានត្រាស់ព្រះពុទ្ធដីកានេះថា ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកចូរមើលកុមារតូចនេះ កំពុងនាំយកនូវក្អមទឹកមក មានចិត្តតាំងខ្ជាប់ខ្ជួនខាងក្នុង ។ សាមណេររបស់ព្រះអនុរុទ្ធ មានវត្តគួរជ្រះថ្លា មានឥរិយាបថបរិបូណ៌ និងជាអ្នកក្លៀវក្លាដោយឫទ្ធិ ជាបុរសអាជានេយ្យ ដែលព្រះអនុរុទ្ធ ជាបុរសអាជានេយ្យ ជាសប្បុរស ឲ្យធ្វើតែអំពើល្អ ណែនាំតែខាងផ្លូវល្អ មានកិច្ចធ្វើរួចហើយ មានសិក្ខាឲ្យសិក្សាហើយ សុមនសាមណេរនោះ បានដល់នូវព្រះនិព្វាន ជាទីស្ងប់រម្ងាប់ក្រៃលែង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ជាធម៌មិនកម្រើក ប្រាថ្នាថា សូមកុំឲ្យជនណាមួយស្គាល់អញឡើយ ។
​វង្គីសត្ថេរ
ពួក​សាវ័ក ​បាន​សម្រេច​វិជ្ជា ៣ ជា​អ្នក​សាបសូន្យចាក​មច្ចុរាជ នាំគ្នា​អង្គុយ​ជិត​ព្រះ​មុនី ​ព្រះ​អង្គជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ទុក្ខ ទ្រង់​គង់នៅ (​ដោយ​ចេតោបរិយញ្ញាណ​) ​ខាង​ភ្នំឥសិគិលិ ។ ​ព្រះ​មោគ្គល្លានត្ថេរ ​មាន​ឫទ្ធិ​ច្រើន​ យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ស្វះ​ស្វែងរក​ចិត្ត ដែល​ផុត​ចាក​កិលេស ជា​ចិត្ត​មិន​មាន​ឧបធិ ​របស់​ព្រះ​ខី​ណា​សវ​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​នុ៎ះ ។ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម ​ពួក​សាវ័ក ​តែង​អង្គុយ​ជិត​ព្រះ​អង្គ ជា​ព្រះ​មុនី បរិបូណ៌​ដោយ​អវយវៈ​គ្រប់យ៉ាង ​ព្រះ​អង្គ​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ទុក្ខ ​ព្រះ​អង្គបរិបូណ៌​ដោយ​អាការ​ច្រើន​ប្រការ​ យ៉ាង​នេះ​ ។
នាគសមាលត្ថេរ
[១៨៧] ស្ត្រីរបាំម្នាក់ មានខ្លួនស្អិតស្អាងហើយ មានសំពត់ស្លៀកល្អ ទ្រទ្រង់ផ្កាកម្រង ប្រោះព្រំដោយខ្លឹមចន្ទន៍ រាំក្នុងតូរ្យតន្ដ្រី ត្រង់កណ្ដាលផ្លូវធំ ។ អាត្មាអញកំពុងដើរចូលទៅ (កាន់ក្រុង) ដើម្បីបិណ្ឌបាត ហើយក្រឡេកមើលទៅឃើញស្ដ្រីរបាំនោះ ដែលមានខ្លួនស្អិតស្អាងហើយ មានសំពត់ស្លៀកល្អ ហាក់ដូចជាអន្ទាក់នៃមច្ចុដែលមច្ចុដំឡើងហើយ ។ លំដាប់នោះ ការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយនៃប្រាជ្ញា ក៏កើតឡើងដល់អាត្មាអញ ទោសក៏កើតឡើងប្រាកដដល់អាត្មាអញ និព្វិទាញាណក៏តាំងនៅព្រម ។ ចិត្តរបស់អាត្មាអញ ក៏រួចស្រឡះ (ចាកកិលេស) ព្រោះវិបស្សនាញាណនោះ អ្នកចូរមើលនូវភាពនៃធម៌ ជាធម៌ល្អ វិជ្ជា ៣ អាត្មាអញ បានដល់ដោយលំដាប់ហើយ សាសនានៃព្រះពុទ្ធ អាត្មាអញបានធ្វើហើយ ។
​វង្គីសត្ថេរ
ព្រះ​ចន្ទរុងរឿង ឰ​ដ៏​នភាល័យ ​ដែល​ប្រាសចាក​ពពក ​ព្រះ​អាទិត្យ ប្រាសចាក​មន្ទិល យ៉ាង​ណា​មិញ បពិត្រ​ព្រះ​មហាមុនី ​ព្រះ​នាម​អង្គីរសៈ ​ព្រះ​អង្គរុងរឿង ផ្សាយ​ទៅ​កាន់​លោក​ទាំងមូល ​ដោយ​យសបរិវារ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ។
វិមលត្ថេរ
ឧទ្ទាន និយាយអំពីសិរីវឌ្ឍត្ថេរ ១ ខទិរវនិយរេវតត្ថេរ ១ សុមង្គលត្ថេរ ១ សានុត្ថេរ ១ រមណីយវិហារិត្ថេរ ១ សមិទិ្ធត្ថេរ ១ ឧជ្ជយត្ថេរ ១ សញ្ជយត្ថេរ ១ រាមណេយ្យកត្ថេរ ១ វិមលត្ថេរអ្នកលះបង់កិលេស ១ ។ ចប់ បញ្ចមវគ្គ ។
ភារតត្ថេរ
[១៤៩] ម្នាលនន្ទកៈ អ្នកចូរមក យើងនឹងទៅកាន់សំណាក់នៃព្រះឧបជ្ឈាយ៍ នឹងបន្លឺឡើងនូវសីហនាទ ក្នុងទីចំពោះព្រះភក្រ្ដនៃព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ ។ ព្រះពុទ្ធជាមុនី ទ្រង់បំបួសយើងដោយសេចក្ដីអនុគ្រោះយើង ដើម្បីប្រយោជន៍ណា ប្រយោជន៍នោះ យើងបានដល់ហើយ ការអស់ទៅនៃសំយោជនៈទាំងពួង (យើងក៏បានដល់ហើយ) ។
គោទត្តត្ថេរ
= សោឡសកនិបាត =
សុសារទត្ថេរ
[៧៦] ការឃើញនូវព្រះអរិយទំាងឡាយ មានអត្តភាពរៀបចំល្អហើយ ជាការប្រពៃ (ព្រោះថា) សេចក្ដីសង្ស័យ រមែងដាច់ បញ្ញារមែងចម្រើនឡើង ព្រះអរិយៈទំាំងនោះ រមែងធ្វើសូម្បីនូវជនពាល ឲ្យជាបណ្ឌិតបាន ព្រោះហេតុនោះ ការសមាគមនៃសប្បុរសទាំងឡាយ ជាការប្រពៃ ។
ទេវសភត្ថេរ
[៩០] ខ្ញុំឆ្លងឡើងផុត ចាកភក់ ចាកល្បាប់ គឺកិលេសហើយ វៀរស្រឡះហើយចាកបាតាល (ទំនាប) គឺយោគៈ រួចផុតហើយចាកឱឃៈផង គន្ថៈផង មានះទំាំងពួង ខ្ញុំកំចាត់បង់ហើយ ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​សមាទាន​យថាសន្តតិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
មេណ្ឌសិរត្ថេរ
[៧៩] កាលខ្ញុំមិនទាន់បាន (ញាណ) តែងអន្ទោលទៅកាន់សំសារអស់ជាតិមិនតែមួយទេ គំនរនៃសេចក្ដីទុក្ខរបស់ខ្ញុំ ដែលទទួលរងហើយនោះ ជាគំនរទុក្ខប្រាសចេញទៅហើយ ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​សមាទាន​អព្ភោកាសិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
កាឡុទាយិត្ថេរ
អ្នក​ស្រែ ភ្ជួរស្រែ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ក៏​ព្រោះ​ពូជ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា ​ពួក​ឈ្មួញ ​អ្នក​រក​ទ្រព្យ ឆ្លង​សមុទ្រ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ឋិតនៅ​ដោយ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ណា ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​នោះ​ សូម​ឲ្យ​សម្រេច​ ។
បារាសរិយត្ថេរ
ព្រះ​ថេរៈ​ ១០ ​នេះ គឺ​អធិមុត្តត្ថេរ ១ បារាសរិយត្ថេរ ១ តេលុកានិត្ថេរ ១ រដ្ឋបាលត្ថេរ ១ មាលុង្ក្យបុត្តត្ថេរ ១ សេលត្ថេរ ១ ភទ្ទិយត្ថេរ ១ អង្គុលិមាលត្ថេរ ១ អនុរុទ្ធត្ថេរ ​មាន​ទិព្វចក្ខុ ១ បារាសរិយត្ថេរ ១ ​បាន​សំដែង​គាថា ២០០ ​លើស​ ៤៥ ​ដែល​មក​ក្នុង​វីសតិនិបាត ។
កណ្ហទិន្នត្ថេរ
[១៥១] ពួកសប្បុរស ខ្ញុំបានគប់រកហើយ ធម៌ ខ្ញុំក៏បានស្តាប់ហើយរឿយៗ លុះខ្ញុំស្តាប់ហើយ ក៏ដើរតាមផ្លូវធម៌ ដែលឈមទៅកាន់ព្រះនិព្វានឈ្មោះអមតៈ ។ ខ្ញុំត្រូវភវរាគៈបៀតបៀន (ឥឡូវនេះ) ភវរាគៈមិនមានដល់ខ្ញុំទៀតទេ ភវរាគៈ (ក្នុងអតីតកាល) មិនមានហើយដល់ខ្ញុំ (ក្នុងអនាគត) ក៏នឹងមិនមានទេ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះទៀត ក៏មិនមានដល់ខ្ញុំដែរ ។
វិមលត្ថេរ
[១៨៦] កុលបុត្រ កាលប្រាថ្នាសេចក្ដីសុខមិនកម្រើក គប្បីចៀសវាងនូវបាបមិត្តទាំងឡាយ ហើយគប់រកនូវបុគ្គលខ្ពង់ខ្ពស់ទាំងឡាយផង គប្បីតាំងនៅក្នុងឱវាទរបស់កល្យាណមិត្តនោះផង ។ បុគ្គលតោងកំណាត់ឈើតូច រមែងលិចចុះក្នុងសមុទ្រធំយ៉ាងណា កុលបុត្តអាស្រ័យនូវបុគ្គលខ្ជិលច្រអូសហើយ ទោះជារស់នៅស្រួល ក៏រមែងលិចចុះ យ៉ាងនោះដែរ ។ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគប្បីចៀសវាងនូវបុគ្គលអ្នកខ្ជិលច្រអូស មានព្យាយាមថោកទាបនោះចេញ ។ កុលបុត្រ គប្បីនៅរួមជាមួយនឹងពួកអរិយៈ អ្នកមានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ អ្នកចម្រើនឈាន មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ជាបណ្ឌិត មានព្យាយាមតឹងរឹងជានិច្ច ។
វនវច្ឆត្ថេរ
[១៤] ភ្នំជាវិការៈនៃថ្មទាំងឡាយនោះ មានពណ៌ខៀវដូចពពក ជាភ្នំដ៏រុងរឿង មានទឹកត្រជាក់ ទ្រទ្រង់នូវវត្ថុដ៏បរិសុទ្ធ ដ៏ដេរដាស ដោយសត្វអណ្តើកមាស តែងញ៉ាំងយើងឲ្យរីករាយ ។
កណ្ហទិន្នត្ថេរ
ឧទ្ទាន និយាយអំពីឧត្តរត្ថេរ ១ ភទ្ទជិត្ថេរ ១ សោភិតត្ថេរ ១ វល្លិយត្ថេរ ជាឥសី ១ វីតសោកត្ថេរ ១ បុណ្ណមាសត្ថេរ ១ នន្ទកត្ថេរ ១ ភារតត្ថេរ ១ ភារទ្វាជត្ថេរ ១ កណ្ហទិន្នត្ថេរ ជាមហាមុនី ១ ។ ចប់ តតិយវគ្គ ។
មិគសិរត្ថេរ
[១៥២] កាលដែលខ្ញុំបួសក្នុងសាសនានៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ក៏បានរួចស្រឡះ (ចាកកិលេស) បានកន្លងកាមធាតុ កាលព្រះពុទ្ធជាបុគ្គលប្រសើរ កំពុងពិនិត្យពិចារណា ចិត្តរបស់ខ្ញុំ ក៏បានរួចផុតចាកកិលេស វិមុត្តិរបស់ខ្ញុំ លែងកំរើក ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈទាំងពួង ។
គោតមត្ថេរ
[១៨៤] អាត្មាអញ កាលអន្ទោលទៅ (ក្នុងសង្សារ) បានទៅកាន់នរកញយៗ ផង ទៅកាន់ប្រេតវិស័យញយៗ ផង បានកើតក្នុងកំណើតតិរច្ឆានរងទុក្ខជាញយៗ ផង ហើយអាត្មាអញនៅ (រងទុក្ខ) អស់កាលយូរអនេក ។ ម្យ៉ាងទៀត ភពជារបស់មនុស្ស អាត្មាអញ ធ្លាប់បានហើយ ចួនកាល អាត្មាអញបានទៅកើតក្នុងពួកនៃទេវតាក្នុងឋានសួគ៌ ចួនកាលអាត្មាអញឋិតនៅក្នុងរូបភព ក្នុងអរូបភព ក្នុងនេវសញ្ញីភព ក្នុងអសញ្ញីភព (និងនេវសញ្ញីនាសញ្ញីភព) ។ ភពទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយបច្ច័យ អាត្មាបានដឹងច្បាស់ហើយ ថាជារបស់ឥតខ្លឹម ជារបស់បច្ច័យតាក់តែងហើយ ជារបស់ឃ្លេងឃ្លោង (ដោយអំណាចជរា ជាដើម) ជារបស់ប្រព្រឹត្តទៅ ដោយការបែកធ្លាយសព្វៗ កាល អាត្មាអញ ដឹងច្បាស់នូវសភាវៈនៃសង្ខតធម៌នោះ ជាសភាវៈកកើតក្នុងខ្លួន ហើយជាអ្នកមានស្មារតី បាននូវសេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់មែនពិត ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
[២៥៥] ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គយាត្រា​ដោយ​កដំរី ធ្លាប់ស្លៀកដណ្ដប់​សំពត់​សាច់មដ្ឋ បរិភោគ​បាយ​អង្ករ​នៃ​ស្រូវសាលី លាយ​ដោយ​សាច់​ដ៏​ស្អាត ។ ​ថ្ងៃ​នេះ ព្រះ​ភទ្ទិយៈ​ជាបុត្រ​នៃ​សាក្យានី ​ឈ្មោះ​គោធា​នោះ​ ជា​អ្នក​ចម្រើន​ដោយ​គុណ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ត្រេកអរ​ចំពោះ​អាហារ ​ដែល​មក​ដល់​បាត្រ ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ ចម្រើន​ឈាន ។ ​ព្រះ​ភទ្ទិយៈជាបុត្រ​នៃ​សាក្យានី ​ឈ្មោះ​គោធា ជា​អ្នក​សមាទាន​បំសុកូលិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់ ត្រេកអរ​ចំពោះ​អាហារ​ដែល​មក​ដល់​បាត្រ​ដោយ​ការ​ស្វែងរក ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់ ចម្រើន​ឈាន ។
សេលត្ថេរ
[២៥៤] បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​កាយ​ដ៏​បរិបូណ៌ ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​ក្រៃលែង ​មាន​ព្រះ​ជាតិ​ដ៏​ល្អ មាន​ព្រះ​នេត្រ​ដ៏​ល្អ មាន​សម្បុរ​ដូច​ជាសម្បុរ​នៃ​មាស មាន​ព្រះ​ទាឋ឵​ដ៏​សក្បុស ទ្រង់​មាន​ព្យាយាម ។​ ព្យញ្ជនៈ​ណា​របស់​ជន​មាន​ជាតិ​ល្អ​ ព្យញ្ជនៈ ​(​និង​អនុព្យញ្ជនៈ​) ​ទាំង​អស់​នោះ​ ជាមហាបុរិសលក្ខណៈ ​មាន​ក្នុង​ព្រះ​កាយ​របស់​ព្រះ​អង្គ ។ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​នេត្រថ្លា ​មាន​ព្រះ​ភក្រ្ត​ល្អ មាន​ទំហំ និង​កម្ពស់សមសួន ​មាន​ព្រះ​កាយត្រង់ ​មាន​រស្មីរុងរឿង ​ក្នុង​កណ្ដាល​នៃ​ពួក​សមណៈ ដូច​ព្រះ​អាទិត្យ ។ បពិត្រ​ភិក្ខុ ព្រះ​អង្គ​មាន​រូប​ល្អ គួរ​ជា​ទី​រមិលមើល ​មាន​ស្បែក​ដ៏​ភ្លឺថ្លា​ដូច​មាស ព្រះ​អង្គ​មាន​សម្បុរ​ដ៏​ឧត្តម​យ៉ាង​នេះ តើ​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី​ដោយ​សមណភាព ។ ព្រះ​អង្គ​គួរ​បាន​ជាស្ដេច​ចក្រពត្តិ ​ដូច​គោឧសភៈ​ក្នុង​រថ ជា​ធំ (​លើ​ផែនដី​) ​មាន​សមុទ្រ​ទាំងបួន ជា​ទី​បំ​ផុត មាន​ជ័យជម្នះ ជាឥស្សរៈ​របស់​អ្នក​ជម្ពូទ្វីប ។ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម ​ពួក​ក្សត្រិយ៍ជា​ស្ដេចចំណុះ តែង​ចុះ​ចូល​នឹង​ព្រះ​អង្គ សូម​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ្យ ជារាជាធិរាជ ​ដ៏​ធំ​ជាង​ពួក​មនុស្ស​ចុះ​ ។
(​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគត្រាស់ថា​) ​ម្នាល​សេលៈ តថាគត​ ជាធម្មរាជ ជាស្ដេច​ប្រសើរ អាចញ៉ាំងចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​ធម៌ ជាចក្រ​ដែល​អ្នក​ណា​មួយ​មិន​អាច​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​ ។
ខិតកត្ថេរ
[១០៥] ឱហ្ន៎ កាយរបស់ខ្ញុំស្រាល កាលខ្ញុំត្រូវបីតិ និងសុខដ៏ទូលាយពាល់ត្រូវហើយ កាយរបស់ខ្ញុំ រមែងអណ្តែតឡើងបានដូចប៉ុយដែលប៉ើងដោយខ្យល់ ។
គោទត្តត្ថេរ
ឧទ្ទាន
មលិតវម្ភត្ថេរ
[១០៦] បុគ្គលអ្នកឈ្លាសវៃ ទោះបីអផ្សុក រមែងមិននៅ (ក្នុងអាវាសដែលមិនសប្បាយ) សូម្បីកាលត្រេកអរក៏ចៀសចេញ មិនគប្បីនៅគ្រប់គ្រងលំនៅ ដែលប្រកបដោយអំពើមិនជាប្រយោជន៍ទេ ។
គោទត្តត្ថេរ
ព្រះ​ថេរៈ​ពីរ​អង្គ​នេះ គឺ​រេវត ១ គោទត្ត ១ ជា​អ្នក​មាន​ឫទ្ធិ​ច្រើន បាន​ពោល​នូវ​គាថា ២៨ ​ដែល​មក​ក្នុង​ចុទ្ទសកនិបាត ។
គោសាលត្ថេរ
[២៤] ខ្ញុំបរិភោគមធុបាយាស ជិតគុម្ពឫស្សី ហើយពិចារណានូវការកើតឡើង និងការសូន្យទៅនៃខន្ធទាំងឡាយ (ដោយការទទួល) យកឱវាទខាងស្តាំ ខ្ញុំនឹងត្រឡប់ទៅកាន់ច្រកភ្នំ ហើយចម្រើនវិវេកធម៌វិញ ។
ឧបាលិត្ថេរ
[១៨១] កុលបុត្ត ចេញ (ចាកឃរាវាស) ដោយសទ្ធា ហើយបួសថ្មី ជានវភិក្ខុ គប្បីគប់រកកល្យាណមិត្រទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកមានការចិញ្ចឹមជីវិតដោយបរិសុទ្ធិ អ្នកមិនខ្ជិលច្រអូស ។ កុលបុត្ត ចេញ (ចាកឃរាវាស) ដោយសទ្ធា បួសថ្មី ជានវភិក្ខុ អ្នកមានប្រាជ្ញា កាលនៅក្នុងពួក គប្បីសិក្សានូវវិន័យ ។ កុលបុត្ត ចេញ (ចាកឃរាវាស) ដោយសទ្ធា បួសថ្មី ជានវភិក្ខុ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងហេតុដែលគួរ និងមិនគួរទាំងឡាយ គប្បីប្រព្រឹត្ត កុំឲ្យ (ពួកកិលេស មានតណ្ហាជាដើម) ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងខាងមុខបាន ។
ឧទាយិត្ថេរ
ឧទ្ទាន ​មាន​ក្នុង​សោឡសកនិបាត​នោះ
ឧត្តរបាលត្ថេរ
[១៨២] ឱហ្ន៎ កាមគុណទាំង ៥ ញ៉ាំងអាត្មាអញជាបណ្ឌិតមានសមត្ថភាព គិតនូវប្រយោជន៍ ឲ្យធ្លាក់ចុះក្នុងលោក ព្រោះតែសេចក្ដីវង្វេងទេតើ ។ អាត្មាអញ ចូលទៅក្នុងវិស័យនៃកិលេសមារ ត្រូវសរ គឺរាគៈមុតជាប់ហើយ តែអាចស្ទុះរួចចាកអន្ទាក់នៃមច្ចុរាជបាន ។ កាមទាំងពួង អាត្មាអញបានលះបង់ហើយ ភពទាំងពួង អាត្មាអញបានទម្លាយចោលហើយ ជាតិសង្សារអស់ហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មីមិនមាន ។
សង្កិច្ចត្ថេរ
ចប់ ឯកាទសកនិបាត ។
គង្គាតិរិយត្ថេរ
[១២៥] ខ្ទមដែលខ្ញុំធ្វើទៀបឆ្នេរទន្លេគង្គា ដោយស្លឹកត្នោត ៣ ធាង ក៏មាន បាត្ររបស់ខ្ញុំ ដូចជាឆ្នាំងស្រោចទឹកដោះស្រស់ឲ្យខ្មោច ក៏មាន សំពត់បង្សុកូលក៏មាន ។ ក្នុងរវាងពីរឆ្នាំ ខ្ញុំនិយាយវាចាតែ ១ មាត់ ក្នុងរវាងឆ្នាំទី ៣ គំនរនៃងងឹត (អវិជ្ជា) ខ្ញុំក៏បានទម្លាយហើយ ។
អញ្ជនាវនិយត្ថេរ
[៥៦] ខ្ញុំបានចូលទៅកាន់ព្រៃអព័ា្ជន ហើយធ្វើខ្ទមប៉ុនគ្រែអាសន្ទិ [គ្រែមានជ្រុង ៤ មានជើងដ៏ខ្ពស់ហួសប្រមាណ គឺតាំងអំពី ១ហត្ថកន្លះឡើងទៅ ដែលភិក្ខុអាចអង្គុយបាន តែដេកមិនគួរ ។ អដ្ឋកថា ។] (ហើយអង្គុយ) ខ្ញុំបានដល់ត្រៃវិជ្ជា ពុទ្ធសាសនា ខ្ញុំក៏បានធ្វើហើយ ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​ប្រាថ្នាតិច ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់……
កុឡត្ថេរ
[២០] ពួកជនអ្នកបង្ហូរទឹក តែងបង្ហូរទឹក ពួកអ្នកធ្វើព្រួញ រមែងពត់ព្រួញ ពួកជាងចំាង រមែងចាំងឈើ (យ៉ាងណាមិញ) ពួកជនអ្នកមានវ័តល្អ រមែងទូន្មានខ្លួនឲ្យត្រង់ (ក៏យ៉ាងនោះដែរ) ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​សន្ដោស ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់……
ជា​អ្នក​ស្ងាត់ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់……
ព្រហ្មទត្តត្ថេរ
[២២២] បុគ្គលមិនមានសេចក្ដីក្រោធ បានទូន្មានចិត្ត ចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ (ត្រូវ) មានចិត្តរួចចាកអាសវៈ ព្រោះដឹងដោយប្រពៃ មានចិត្តស្ងប់ចាកកិលេល មិនញាប់ញ័រ ដោយលោកធម៌ នឹងមានសេចក្ដីក្រោធពីណា ។ បុគ្គលណាខឹងតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹង បុគ្គលនោះ នឹងមានសេចក្ដីអាក្រក់ ព្រោះតែការខឹងតបនោះ បុគ្គលមិនខឹងតបនឹងបុគ្គលដែលខឹង ឈ្មោះថា ឈ្នះសង្រ្គាមដែលគេឈ្នះបានដោយក្រ ។ បុគ្គលណាដឹងថា បុគ្គលដទៃខឹងហើយ មានស្មារតីខំអត់សង្កត់ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាប្រព្រឹត្តនូវប្រយោជន៍ ដើម្បីជនទាំងពីរ គឺដើម្បីខ្លួន ១ ដើម្បីអ្នកដទៃ ១ ។ ពួកជនមិនឈ្លាសក្នុងធម៌ រមែងសំគាល់ជនទាំងពីរ គឺខ្លួន ១ អ្នកដទៃ ១ ដែលជាអ្នកព្យាបាលព្យាធិ គឺក្រោធបាន ថាជាមនុស្សពាល ។ បើសេចក្ដីក្រោធកើតឡើងដល់អ្នក ចូរអ្នកពិចារណានូវឱវាទ ដែលឧបមាដោយរណារ បើចំណង់ក្នុងរសកើតឡើងដល់អ្នក ចូរអ្នករលឹកនូវឱវាទ ដែលឧបមាដោយការបរិភោគសាច់កូន ។ បើចិត្តរបស់អ្នកស្ទុះទៅក្នុងកាមទាំងឡាយក្ដី ក្នុងភពទាំងឡាយក្ដី ចូរអ្នកប្រញាប់សង្កត់សង្កិនចិត្តនោះដោយសតិ ដូចជាបុរសសង្កត់សង្កិនគោកាចដែលស៊ីសំណាប ។
លកុណ្តកត្ថេរ
ជន​ពួក​ខ្លះ ត្រេកអរ​ដោយ​សម្ភោរ ​ដោយ​ពិណ ​ដោយ​ស្គរ​ជ័យ​ក៏​មាន​ ចំណែក​ខ្ញុំ​នៅ​ទៀប​គល់​ឈើ​ ត្រេកអរ​តែ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា ។ ​មួយ​ទៀត ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ប្រទាន​ពរ​ដល់​ខ្ញុំ​ៗ ​បាន​នូវ​ពរ​នោះ ខ្ញុំ​កាន់​យក​នូវ​កាយគតាសតិ​ជានិច្ច ​ដើម្បី​លោក​ទាំង​អស់​ ។ ​ពួក​ជន​ណា​ មើលងាយ​ខ្ញុំ​ដោយ​រូប​ក្តី ​ពួក​ជន​ណា តាម​ខ្ញុំ​ទៅ​ដោយ​សំឡេង [ឃោសនា ។] ​ក្តី ​ពួក​ជន​ទាំង​នុ៎ះ សុទ្ធ​តែលុះ​អំ​ណា​ច​នៃ​ឆន្ទរាគ ​មិន​ស្គាល់​ខ្ញុំ​ទេ ។ ​បុគ្គល​ណា មិន​ដឹង​ធម៌​ខាង​ក្នុង ទាំង​មិន​ឃើញ​ធម៌​ខាង​ក្រៅ បុគ្គល​នោះ​ឯង ជា​មនុស្ស​ពាល ​មាន​ធម៌​ជា​គ្រឿង​រាំងរា​ជុំវិញ តែង​ត្រូវ​សំឡេងនាំ​បន្សាត់​ទៅ​ ។ ​បុគ្គល​ណា មិន​ដឹង​ធម៌​ខាង​ក្នុង​ ប៉ុន្តែ​ឃើញ​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ខាង​ក្រៅ ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថា ​ឃើញ​ផល​ខាង​ក្រៅ ​ក៏​ត្រូវ​សំឡេង​បន្សាត់​ទៅ​ដែរ​ ។ ​បុគ្គល​ណា ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ខាង​ក្នុង ទាំង​ឃើញ​ច្បាស់​នូវ​ធម៌​ខាង​ក្រៅ ​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះ​ថា ជា​អ្នក​ឃើញ​ធម៌​ដែល​គ្មាន​អ្វី​រាំងរា ​តែង​មិន​ត្រូវ​សំឡេង​បន្សាត់​ទៅ​ឡើយ​ ។
សិរិមណ្ឌត្ថេរ
[២២៣] ភ្លៀង គឺអាបត្តិ តែងធ្លាក់ស្រោចនូវបុគ្គលអ្នកបិទបាំងអាបត្តិទុក មិនធ្លាក់ស្រោចនូវបុគ្គលអ្នកបើកអាបត្តិ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលត្រូវបើកអាបត្តិ ដែលខ្លួនបិទបាំងហើយ កាលបើធ្វើយ៉ាងនេះ ទើបភ្លៀង គឺអាបត្តិ មិនធ្លាក់ស្រោចនូវបុគ្គលនោះ ។ សត្វលោកត្រូវមច្ចុកំចាត់បង់ហើយ ត្រូវជរាចោមរោមហើយ ត្រូវសរ គឺតណ្ហាមុតហើយ ត្រូវឥច្ឆា ឲ្យក្ដៅក្រហាយហើយសព្វកាល ។ សត្វលោកត្រូវមច្ចុកំចាត់បង់ហើយ ត្រូវជរាបិទបាំងហើយ ជាសត្វឥតមានទីពឹង តែងលំបាកជានិច្ច ដូចជាមនុស្សអ្នកធ្វើកំហុសនោះដែលមានអាជ្ញាសម្រេចហើយ ។ មច្ចុ ព្យាធិ និងជរា ទាំង ៣ នេះ ដូចជាគំនរភ្លើងកំពុងរាលមក កម្លាំងដើម្បីទប់ទល់មិនមាន សន្ទុះសម្រាប់រត់ចេញ ក៏មិនមាន ។ បុគ្គលគប្បីធ្វើថ្ងៃ កុំឲ្យឥតអំពើ ដោយកិច្ចតិចក្ដី ច្រើនក្ដី រាត្រីរមែងអស់ទៅយ៉ាងណាៗ ជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ រមែងថយទៅយ៉ាងនោះៗ ដែរ ។ រាត្រីខាងក្រោយរបស់បុគ្គលអ្នកដើរក្ដី ឈរក្ដី អង្គុយក្ដី ដេកក្ដី រមែងកង្ខើញចូលមកជិត កាលនេះ មិនមែនជាកាលគួរអ្នកប្រមាទទេ ។
ភទ្ទត្ថេរ
[២២៧] ​ខ្ញុំ​ជា​កូន​ប្រុស​តែ​មួយ​ ជា​ទី​ស្រឡាញ់​របស់​មាតា ជា​ទី​ស្រឡាញ់​របស់​បិតា ​ដែល​មាតាបិតា​បាន​ហើយ ដោយ​ការ​ប្រព្រឹត្តិ​វ័ត​ដ៏​ច្រើន​ផង ដោយ​ការ​បន់​ស្រន់​ផង​ ។ ឯ​មាតា ​និង​បិតា​ទាំង​ពីរ​នោះ​ ជា​អ្នក​ប្រាថ្នា​សេចក្ដី​ចម្រើន​ ស្វែងរក​ប្រយោជន៍ ​ទើប​នាំ​ខ្ញុំ​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រោះ​សេចក្ដី​អនុគ្រោះ ​(​ដោយ​ពាក្យ​ថា​) ​កូន​នេះ ធ្លាប់សុខ ​ចម្រើន​ដោយ​សេចក្ដី​សុខ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ដោយ​លំបាក​ បពិត្រ​ព្រះ​លោកនាថ យើង​ខ្ញុំ​សូម​ថ្វាយ​កូន​នេះ ឲ្យ​ជា​អ្នក​បម្រើ​ព្រះ​អង្គ ​អ្នក​ទ្រង់​ឈ្នះមារ ។ ​ទើប​ព្រះ​សាស្តា​ទទួល​ខ្ញុំ ហើយ​ត្រាស់​ពាក្យ​នេះ​នឹង​ព្រះ​អានន្ទ​ថា ​អ្នក​ចូរ​បំបួស​កុមារ​នេះ​ឲ្យ​ឆាប់ កុមារ​នេះ​នឹង​បាន​ជា​បុរស​អាជានេយ្យ ។ លុះ​ព្រះ​សាស្តា​អ្នក​ឈ្នះមារ ទ្រង់​ឲ្យ​បំបួស​ខ្ញុំ​រួច​ហើយ ក៏​ស្តេច​ចូល​ទៅ​កាន់​វិហារ នាកាល​ព្រះ​អាទិត្យ​មិន​ទាន់​លិច លំដាប់​នោះ ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ក៏​ផុត​ចាក​អាសវៈ​ ។ តពី​នោះ​មក ព្រះ​សាស្តា ទ្រង់​ចេញ​ចាក​ទី​សម្ងំ ​លះបង់​ហើយ​ ត្រាស់​នឹង​ខ្ញុំ​ថា ​ម្នាល​ភទ្ទៈ ​អ្នក​ចូរ​មក ព្រះ​វាចា​នោះ បាន​ជាឧបសម្បទា​របស់​ខ្ញុំ​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​ឧបសម្បទា ​ក្នុង​អាយុ ៧ ឆ្នាំ ​អំពី​កំណើត ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​វិជ្ជា ៣ ​ហើយ​ ឱ! ​ព្រះ​ធម៌​ល្អ​ណាស់​តើ​ ។​