cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ក្រុងប៉ោយប៉ែត
បញ្ហា
ការចំណាកស្រុកពីខេត្តផ្សេងៗនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មកកាន់ក្រុងប៉ោយប៉ែត នេះក៏កាន់តែ ច្រើនឡើងៗ ពី១ថ្ងៃទៅ១ថ្ងៃ។ វិស័យអប់រំមានការរីកចំរើនយ៉ាងសន្សឹមៗ រីឯក្មេង អណាថា ប្រមូលផ្តុំនៅតាម ច្រកទ្វារអន្តរជាតិភាគច្រើនកុមារទាំងអសមិនបានចូលរៀន និងទទួលនៅចំណេះដឹងផ្សេងៗទេ។ ពួកគេអូសរទេះដឹកទំនិញឆ្លងដែន និងដើរបាំងឆ័ត្រអោយជនបរទេស លើសពីនេះពួកគេទទួលនៅការរំលោភបំពាន ខាងផ្លូវកាយ និង អារម្មណ៏។ ការទិញសំបុត្រការឆ្លងដែនពីព្រំដែនកម្ពុជា និង ថៃ មានតំលៃ១០០០រៀលក្នុងមួយនាក់។ ការឆ្លងដែនទៅធ្វើការនៅទីក្រុងបាងកក ដោយតាមេខ្យល់ ជនឆ្លងដែនមួយចំនួនបានត្រូវ មេខ្យល់បោកប្រាស់ នៅថវិកា កំលាំងកាយ និងអ្វីៗផ្សេងៗទៀត។ការអូសទាញប្រជាជននៅតាម ទីជនបទអោយទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស ដោយតាមពួកមេខ្យល់កុហកថា នៅទីនោះមានការងារស្រួល និងទទួលបានប្រាក់ខែច្រើន។ ការនាំក្មេងឆ្លងដែនទៅសុំទាននៅក្រៅប្រទេសមានច្រើន មានក្មេងខ្លះគេយកទៅ ចាក់ថ្នាំអោយវង់វេងស្មារតី និងស្វិតដៃស្វិតជើង និយាយទៅ គឺ ពិការតែម្តង 200px|thumb|left| ដើម្បីសុំលុយអោយពួកបានច្រើន។ មានក្មេងខ្លះបានគេបង់ខំអោយយក របស់ខុសច្បាប់យកទៅអោយឈ្មួញ និងខ្លះទៀតបង់ខំអោយក្មេងធ្វើអ្វីដែលពួកគេមិនចង់ធ្វើ។ ស្ទើរ​គ្រប់​ទី​កន្លែង​ជាពិ​សេ​សនៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុងភ្នំពេ​ញ និង ក្រុងប៉ោយប៉ែត យើង​សង្កេត​ឃើ​ញនៅ​តែមាន​ក្មេងអ​នាថា ​ក្មេង​រើសសំ​រាម និងក្មេង​សុំទានជា​ច្រើន។​ នៅក្នុង​ឆ្នាំ២០០១​ អង្គ​ការស​ហប្រជាជា​តិបានធ្វើ​ការវា​យតំលៃថា​ នៅលើពិ​ ភ​ពលោក​ចំនួន​ក្មេងតាម​ចិញ្ចើ​មថ្នល់​ដែលមា​នអាយុ​ពី៣​-១៨​ឆ្នាំមានកា​រកើន​ឡើងជា​រៀងរាល់ថ្ងៃ​។មា​នភាពច្រ​បូកច្របល់​ដែលបាន​បន្សល់ទុ​កជាកេរ្តិ៍​តំណែលនៃ​បញ្ហាសង្គ​មជា​ ច្រើន ដោ​យបូក​បញ្ចូល​នូវចំ​នួនក្មេ​ងដែល​រស់នៅ​ និង​ធ្វើការ​នៅតាម​ផ្លូវដ៏​ច្រើនលើ​សលប់​ផងដែរ​។ ​តាមរ​ 200px|thumb|right| បាយការ​ ណ៍ដែល​បានដ​កស្រង់​ទិន្នន័​យពីអ​ង្គការ​សង្គ្រោះកុ​មារបា​នឲ្យដឹង​ថា ​មាន​ក្មេង​ប្រមា​ណជា១​០,០​០០​នាក់​ ដែល​កំពុង​ធ្វើការ​នៅតាមផ្លូ​វ ​ហើយ​មាន​១០០០​នាក់​កំពុង​រស់​នៅតាម​ផ្លូវ​នៅក្នុ​ងទីក្រុ​ងភ្នំពេញ​។ ភាព​ក្រីក្រជា​តួ ​នាទីដ៏​ធំមួយដែ​លនាំឲ្យ​ក្មេងៗ​ផ្លាស់ប្តូ​រជីវិត​របស់គេ​រស់នៅតា​មផ្លូវ​ ប៉ុន្តែ​ក៏មានក​ត្តារួមផ្សំផ្សេង​ៗទៀត​ដូចជា ​អំពើហឹង្សាក្នុ​ងគ្រួសា​រ ម្តាយ​ឫឪពុ​ក ​ឫទាំង​ម្តាយឪ​ពុកបានបា​ត់បង់​ជិវិត​ដោយសារមេ​រោគអេ​ដស៍ជាដើម​។ មូ​លដ្ឋាន​សំខាន់ដើ​ម្បីឲ្យមា​នជីវិ​តរស់នៅ​បាន ​កុមារ​ទាំងនោះ​ពីមួយថ្ងៃទៅ​មួយថ្ងៃ​ ខិត​ខំធ្វើកា​រទៅតា​មសកម្ម​ ភាព​ផ្សេងៗ​ពីគ្នាដូចជា​ ធ្វើជាពេ​ស្យាចារ ​ចោរកំប៉ិ​កកំប៉ុ​ក អ្នក​សុំទាន​ អ្នក​លាងឡាន​ អ្ន​កលក់សៀ​វភៅ ​លក់​ផ្កា និ​ងកាសែ​តជាដើ​ម។ពួកគេមិ​នអាច​ទៅសាលា​បានទេ​ដោ​យសា​រតែថ្លៃបង់សាលា ​មានតំល ខ្ពស់ពេក ហើយពួកគេ​​ជារឿយៗពឹ​​ង ផ្អែ​កទៅ​​លើប្រាក់ចំ​ណូលរ​បស់ពួកគេទោះ​បីជាមា​នចំនួន​តិចតួច​ស្តួចស្តើ​ង ​ក៏ដោយ។​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
ខ្សែទឹកអេក្វាទ័រខាងត្បូង
ខ្សែទឹកអេក្វាទ័រខាងត្បូង (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ South Equatorial Current) ជាខ្សែទឹកយ៉ាងសំខាន់នៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក មហសមុទ្រអាត្លង់ទិក និង មហាសមុទ្រឥណ្ឌា ដែលហូរពីកើតទៅលិច នៅចន្លោះអេក្វាទ័រនិងរយៈទទឹង២០០ខាងត្បូង។ នៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក​និងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក​ វាលាតសន្ឋឹងរហូត​ដល់​រយៈទទឹង៥០ខាងជើង។ វាជាផ្នែកមួយរបស់ខ្សែទឹករង្វល់អនុត្រូពិក។ ខ្សែទឹកនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយខ្យល់ជំនួញដែលប្ដូរទិស២ដងក្នុងមួយឆ្នាំ។
ខ្សែទឹករង្វល់របស់មហាសមុទ្រ
ខ្សែទឹករង្វល់របស់មហាសមុទ្រ សំខាន់ៗនៅលើផែនដីមាន៖
ខ្សែទឹករង្វល់អនុត្រូពិក
ផ្ចិតរបស់ខ្សែទឹករង្វល់នេះ​ជាតំបន់​មានសំពាធខ្ពស់។ ទិសដៅរង្វល់របស់ខ្សែទឹកគឺ តាមទិសទ្រនិចនាឡិកាចំពោះអឌ្ឍគោលខាងជើង និង ច្រាស់ទិសទ្រនិចនាឡិកាចំពោះអឌ្ឍគោលខាងត្បូង។ នេះជាផលរបស់កំលាំងកូរ៉្យូលីស។ កត្តាដែលធ្វើអោយចំនុចផ្ចិត​មានសំពាធខ្ពស់គឺដោយសារ ខ្យល់នៅខាងជើងខ្សែទឹកដែលបក់ទៅខាងលិច និងខ្យល់ជំនួញនៅខាងត្បូងខ្សែទឹកដែលបក់ទៅទិសខាងកើត។
ខ្សែទឹករង្វល់អនុប៉ូល
ខ្សែទឹករង្វល់អនុប៉ូលកើតឡើងនៅរយៈទទឹងខ្ពស់ (ប្រហែល​៦០០) ។ ទិសដៅរង្វល់គឺច្រាស់ទ្រនិចនាឡិកា​ចំពោះអឌ្ឍគោលខាងជើង ជុំវិញតំបន់សំពាធទាបមួយ។ ចរន្តទឹកខាងលើ​ជាទូទៅហូរសំដៅទៅផ្ចិតរបស់វា។ បាតុភូតនេះគេហៅថាដំនឹកអេកម៉ាន់​ ដែលបង្កើតអោយមានការនាំមកផ្ទៃខាងលើ​នូវសារធាតុចិញ្ចឹមពីបាតសមុទ្រ។
ខេត្តកំពង់ឫស្សី
ខេត្តកំពង់ឫស្សី (យួនៈ​ Bến Tre) គឺជាខេត្តមួយដែលស្ថិតនៅដែនដី  ។ ខេត្តកំពង់ឫស្សី វា​គឺ​ជា​ខេត្ត​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ខេត្ត​ភាគ​ខាង​ត្បូង​របស់ដែនដីនេះហើយ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុងតំបន់​ដីសណ្ត​ទន្លេ​មេគង្គ ។ ខេត្តនេះមានផ្ទៃដីសរុប២ ៣៧៩.៧គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ១ ២៩៥ ៧០០នាក់ក្នុងនោះមានជនជាតិវៀតណាម ជនជាតិចិន និង ជនជាតិខ្មែរ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១) ហើយខេត្តកំពង់ឫស្សីមានក្រុងកំពង់ឫស្សីជាទីរួមខេត្ត។ ចំណែកឯរដ្ឋបាលនៃខេត្តមានក្រុង១ និងស្រុក៨ ។
=ប្រវត្តិខេត្ត= =រដ្ឋបាល= ខេត្ត ត្រូវបានបែងចែកជា ស្រុក គឺ÷
=ប្រជាសាស្ត្រ= =អប់រំ=
ពិភពក្រឡាប់ចាក់
ពិភពក្រឡាប់ចាក់ គឺ​ជា​កម្មវិធី​សំណើច​ទូរទស្សន៍​មួយ ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយផលិតកម្មខ្មែរមេគង្គ។ កម្មវិធី​នេះ​ចាក់​ផ្សាយ​ជា​រៀង​រាល់​សប្ដាហ៍​នៅស្ថានីយទូរទស្សន៍ម៉ាយធីវី។
ខេត្តកំពង់ឫស្សី
=វត្ត= =មើលផងដែរ=
ពិភពក្រឡាប់ចាក់
ក្រុមសំដែង
ក្រុមសំដែងក្នុងកម្មវិធីពិភពក្រឡាប់ចាក់មាន៖
តំណភ្ជាប់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផលិតកម្មខ្មែរមេគង្គ
ធម្មនុញ្ញ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា
ធម្មនុញ្ញ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា
រៀប​រៀង​ដោយ ឱម ខែមសុរីយាអាប់រស្មីបន្ត
សេចក្ដី​ផ្ដើម
ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ជា​សាសនា​ធំ​មួយ ក្នុង​ចំណោម​សាសនា​ធំ​ៗ​ក្នុង​លោក កើត​ជា​យូរ​យារ​ណាស់​មក​ហើយ, មាន​ប្រជាជន​រាប់​លាន​នាក់ ជា​ពុទ្ធសាសនិក ។ ទី​តាំង​នៃ​សាសនា​នេះ​គឺ ប្រទេស​ឥណ្ឌា ។ ព្រះ​សមណគោតម ទ្រង់​ជា​មេ​ដឹក​នាំ​បង្កើត​ឡើង ។ ក្រោយ​ពី​ពេល​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​សំរេច​នូវ​ចំណែង​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ដោយ​សេចក្ដី​ព្យាយាម​ដ៏​មោះ​មុត​របស់​ព្រះ​អង្គ​មក ទ្រង់​តែង​បំពេញ​ព្រះ​ករណីយ​កិច្ច​ជា​សាស្តា គឺ​សេចក្ដី​យាង​ទៅ​ប្រកាស​ផ្សាយ​ព្រះ​សាសនា​ក្នុង​ទី​កន្លែង​ផ្សេង​ៗ អ្នក​មាន​សទ្ធា​ជ្រះ​ថ្លា​ព្រម​ជឿ​បដិបត្តិ​តាម​ព្រះ​អង្គ មាន​ចំនួន​ច្រើន​ឡើង​ៗ ជា​លំដាប់ ។ អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​តាម​រមែង​បាន​ទទួល​ផល គឺ​សេចក្ដី​សុខ សេចក្ដី​ចម្រើន តាម​សម​គួរ​ដល់​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ ។
វិធី​ទូន្មាន​ប្រៀន​ប្រដៅ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​គឺ
ព្រះ​ពុទ្ធ
១-ឆាក​ជីវិត​និង​កាយ​វិការ​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ
មុន​និង​សិក្សា​ធម្មនុញ្ញ (គោល​ច្បាប់) នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា យើង​គួរ​ស្គាល់​តួ​អង្គ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សិន ។ មាន​លក្ខណៈ​ ២ ​យ៉ាង​សំរាប់​សម្គាល់​គឺៈ
ក- ឆាក​ជីវិត​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ ទោះបី​យើង​ពុំ​បាន​រស់​នៅ​ក្នុង​សម័យ​ពុទ្ធកាល ប៉ុន្តែ​យើង​អាច​ស្គាល់​ឆាក​ជីវិត​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ដោយ​រូប​ចម្លាក់ និង​គំនូរ​ផ្សេង​ៗ ដែល​គេ​ឆ្លាក់ ឬ​គូរ​ផែ្នក​ណា​ដែល​សំខាន់​ដូច​ជា​៖
ខ- កាយ​វិការ​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ ឬ​មុទ្រៈ
សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ គេ​បាន​ស្រាវជ្រាវ​រក​ឃើញ​នូវ​រូប​ចម្លាក់​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ច្រើន​បែប ប្រកប​ដោយ​ព្រះ​កាយ​វិការ​ប្លែក​ៗ​គឺ
សង្កេតៈ លក្ខណៈ​ពិសេស​នៃ​ព្រះ​កាយ​វិការ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ គួរ​កត់​សំគាល់​គឺ ទឹក​ព្រះ​ភក្ត្រ​ញញឹម​ជា​ដរាប ដូច​ជា​រក​ឃើញ​នូវ​អាថ៌កំបាំង​អ្វី​មួយ ដ៏​ដែន​ជ្រៅ ។
២-សិក្សា​ពុទ្ធប្បវត្តិ​សង្ខេប
បឋមទេសនា (ការ​សំដែង​ធម៌​លើក​ដំបូង
ក្រោយ​ពី​បាន​ការ​ត្រាស់​ដឹង​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ហើយ ព្រះ​អង្គ​បាន​រៀបចំ​ផែន​ការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​នូវ​អ្វី​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់​ដឹង ដល់​អ្នក​ដែល​ពុំ​ទាន់​ដឹង​ដទៃ​ទៀត ក្នុង​ជម្ពូទ្វីប ។ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បាន​យាង​ចេញ​ពី​ស្ទឹង​នេរញ្ជរា​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន​ដំបន់​មួយ​ឈ្មោះ​ព្រៃ ឥសិបតនមិគទាយវ័ន ដែល​ជា​ទី​ស្នាក់​អាស្រ័យ​របស់​បញ្ចវគ្គីយ៍ ក្រុម​អ្នក​បួស ៥ នាក់ គឺ​កោណ្ឌញ្ញៈ, វប្បៈ, ភទ្ធិយៈ, មហានាម, អស្សជិ ដែល​ធ្លាប់ តាម​បម្រើ​ព្រះ​អង្គ កាល​ដែល​កំពុង​ប្រព្រឹត្ត​ទុក្ក​កិរិយា ហើយ​ដែល​ចេញ​ចោល​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ពេល ដែល​ព្រះ​អង្គ​ងាក​ទៅ​ឆាន់​ចង្ហាន់​ដែល​ជា​ផ្លូវ​កណ្ដាល​វិញ ។ ទី​នោះ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​បាន​បង្ហាញ​ដល់​អ្នក​បួស​ទាំង​៥ អំពី​សច្ចធម៌​ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​រក​ឃើញ និង​កើត​ឡើង​ដល់​ព្រះ​អង្គ​ក្រោយ​អ្នក​បួស​នោះ​ចេញ​ចោល ។ ព្រះអង្គ​បាន​ឲ្យ​ឈ្មោះ​សច្ចធម៌​របស់​ព្រះ​អង្គ​ដែល​រក​ឃើញ​នោះ​ថា អរិយសច្ចៈ ប្រែ​ថា ការ​ពិត​ដ៏​ប្រសើរ​បំផុត ។ ន័យ​សំខាន់​ៗ របស់​ការ​សំដែង​ធម៌​លើក​ដំបូង ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​សំដែង​ប្រាប់​ដល់​អ្នក​បួស​ទាំង​ ៥ នោះ​មានៈ
ពុទ្ធសាវ័ក និង ​បេសកកម្ម​របស់​លោក
ក- ពុទ្ធសាវ័ក​ដំបូង​ៗ
នៅ​ពេល​សំដែង​ធម្មចក្កប្បវត្តន​សូត្រ​ចប់ អ្នក​បួស​ទាំង ​៥ ក៏​បាន​សុំ​បួស​ជា​មួយ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ។ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ហៅ​អ្នក​បួស​ទាំង ​៥​ នោះ​ថា ភិក្ខុ ដែល​ប្រែ​ថា" អ្នក​ឃើញ​ភ័យ​នៅ ក្នុង​វដ្ដសង្សារ" ។ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ជា​មួយ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង ​៥ ​អង្គ អស់​រយៈ​ពេល​មួយ​រដូវ​វស្សា (៣ ខែ) ព្រម​ទាំង​បាន​ប្រោស​សំដែង​ធម៌​ អប់រំ​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំង ​៥ ​នោះ រហូត​បាន​សំរេច​ជា​ព្រះ​អរហន្ត ។ ក្នុង​វស្សា​នោះ​ផង​ដែរ ព្រះ​អង្គ​បាន​បំបួស​បុរស ៥៥ រូប​ថែម​ទៀត ឲ្យ​ទៅ​ជា​ភិក្ខ​សង្ឃ​នឹង​បង្រៀន​អប់រំ​ហ្វឹក​ហាត់​ឲ្យ​ចេះ​ដឹង​ក្នុង​ព្រះ​ធម៌ ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​រហូត​ដល់​បាន​សំរេច​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​គ្រប់​អង្គ​ទាំង​អស់ ព្រម​ទាំង​បាន​ទទួល​គ្រហស្ថ​មួយ​គ្រួសារ​ជា​សាវ័ក​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ផង ។ ទ្រង់​បាន​ហៅ​សាវ័ក ដែល​ជា​គ្រហស្ថ​នោះ​ថា ឧបាសក សម្រាប់​បុរស និង​ឧបាសិកា​សំរាប់​ស្ត្រី ប្រែ​ថា អ្នក​ដែល​ចូល​ជិត​ព្រះ​រតនត្រ័យ​គឺ ព្រះ​ពុទ្ធ ព្រះ​ធម៌ និង​ព្រះ​សង្ឃ ។ ពេល​នោះ ព្រះ​អង្គ​មាន​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​ចំនួន ៦០ រូប (៦១ និង​ព្រះ អង្គ​ផង ) ។
ខ- បេសកកម្ម​របស់​ពុទ្ធសាវ័ក
លុះ​ផុត​រដូវ​វស្សា​ហើយ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​បាន​កោះ​ប្រជុំ​ភិក្ខុ​ទាំង​៦០ រូប​ហើយ​បាន​ណែ​នាំ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង ៦០ រូប ជា​សិស្ស​ដ៏​ចំណាន​ទាំង​នោះ​ឲ្យ​ចេញ​ប្រកាស​ផ្សាយ​ពុទ្ធវចនៈ ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍ និង​សេចក្ដី​សុខ​ដល់​ជន​ជា​ច្រើន ដើម្បី​អនុគ្រោះ​ដល់​សត្វ​លោក ដើម្បី​សេចក្ដី​សុខ​ដល់​ទេវតា និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​រំលឹក​ថា អ្នក​ទាំង​ឡាយ កុំ​ទៅ​ពីរ​នាក់​តាម​ផ្លូវ​ជា​​មួយ​គ្នា, ចូរ​សំដែង​ធម៌​ឲ្យ​ពិរោះ​បទ​ដើម បទ​កណ្ដាល និង​បទ​ចុង, ចូរ​ប្រកាស​នូវ​ព្រហ្មចិរយាធម៌​ប្រកប​ដោយ​អត្ថ និង​ព្យញ្ជនៈ ឲ្យ​ពេញ​បរិបូណ៌ ។
ក្រោយ​ពី​បាន​ផ្ដល់​ឱវាទ ដល់​ភិក្ខុ​ដែល​ជា​បរិស័ទ​ ទាំង​ ៦០ រូប​ហើយ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​​ ក៏​បាន​យាង​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​រដ្ឋមគធៈ ដែល​ជា​រដ្ឋ​មួយ​មាន​ការ​រីកចម្រើន​ និង​ សំបូរ​ទៅ​ដោយ​បញ្ញាវ័ន្ត មេសាសនា និង​លទ្ធិ​ផ្សេង​ៗ ។ ទី​នោះ ព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មេ​លទ្ធិ​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល ​៣​ នាក់ និង​សាវ័ក​របស់​គេ​ចំនួន ​១០០០ នាក់​លះ​បង់​លទ្ធិ​បូជា​ភ្លើង​របស់​ខ្លួន​ចេញ ហើយ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​មក​បួស​ជា​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទាំង​អស់​គ្នា ។ ហេតុការណ៍​នេះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រើក​រំពើ​ដល់​មជ្ឈដ្ឋាន​មហាជន ក្សត្រ ព្រាហ្មណ៍ មេ​សាសនា និង​ សាសនិក​សាសនា​ដទៃ​យ៉ាង​ខ្លាំង ។ ពួក​គេ​ទាំង​អស់​នោះ បាន​នាំ​គ្នា​និយាយ​គ្នា​ដោយ​រំភើប​ថា មាន​ព្រះ​អរហន្ត​កើត​ឡើង​ក្នុង​លោក​ហើយ លោក​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ដែល​ត្រាស់​ដឹង​ដោយ​ព្រះ​អង្គ​ឯង ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​ពហុវិជ្ជា និង ​មាន​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ, លោក​ជា​អ្នក​មាន​ដំណើរ​ជីវិត​ដ៏​ល្អ​ប្រពៃ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ប្រចាំ​ពិភព​លោក ជា​អ្នក​ពូកែ​ក្នុង​ការ​ប្រៀនប្រដៅ​អប់រំ​មនុស្ស​ដោយ​គ្មាន​គ្រូ​ប្រៀប ។ ទាំង​មនុស្ស​ទាំង​ទេវតា​ដ៏​ច្រើន​សន្ធឹក​សន្ធាប់ បាន​ចូល​មក​ថ្វាយ​បង្គំ​សុំ​លោក​ធ្វើ​ជា​គ្រូ ។
ជោគជ័យ​ដ៏​ធំ​របស់​ព្រះងង្គ លើ​មេ​លទ្ធិ​បូជា​ភ្លើង​ទាំង ​៣ ​នាក់​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ ក្សត្រ​ក្នុង​រដ្ឋ​មគធៈ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ពុទ្ធបរិស័ទ​ដ៏​មាន​កម្លាំង​មួយ​អង្គ ក្នុង​ការ​ ជួយ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ពុទ្ធសាសនា ។ ក្នុង​រយៈ​ពេល​ត្រឹម​តែ ៦ ខែ ប៉ុណ្ណោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​បេក្ខជន​មក​បួស​ជា​ព្រះ​សង្ឃ​ដល់​ទៅ​ជាង ១០០០ អង្គ និង​ឧបាសក​ឧបាសិកា ដល់​ទៅ​រាប់​ពាន់​នាក់ ។
រី​ឯ​សារីបុត្ត និង ​មោគ្គល្លាន ដែល​សិក្សា​ប្រតិបត្តិ​តបធម៌ ក្នុង​សំណាក់​គ្រូ​ឈ្មោះ សញ្ជ័យ អស់​ពេល​ដ៏​យូរ​នោះ ពុំ​បាន​រក​ឃើញ​ពន្លឺ​ត្រាស់​ដឹង​អ្វី​ឡើយ ។ ថ្ងៃ​មួយ ​សារី​បុត្ត​បាន​ជួប​នឹង​ព្រះ​អស្សជិត្ថេរ ជា​សាវ័ក​របស់​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ។ ក្រោយ​ពី​បាន​ស្ដាប់​នូវ​ធម្មបរិយាយ​របស់​ព្រះ​អស្សជិត្ថេរ​រួច​មក ក៏​កើត​មាន​សេចក្ដី​ជ្រះ​ថ្លា ហើយ​បាន​ទៅ​បបួល​មោគ្គល្លាន​ជា​មិត្ត ទៅ​សុំ​ចូល​បួស​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​ពុទ្ធ​បរមគ្រូ ។ ៧ ថ្ងៃ​ក្រោយ​ពី​បួស​មក មោគ្គល្លាន​បាន​សំរេច​សាវ័ក​បារមី​ញាណ ។ ឯ​ព្រះ​សារីបុត្ត កន្លង​កន្លះ​ខែ​ពី​ថ្ងៃ​បួស​មក ក៏​បាន​សំរេច​នូវ​សាវកបារមីញាណ ។
សាវកសន្និបាត​ប្រគល់​ដំណែង​អគ្គសាវ័ក និងប្រកាស​ធម្មនុញ្ញ​ពុទ្ធសាសនា
ក្នុង​ឱកាស​នៃ​មហាសន្និបាត​នោះ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​ប្រកាស​ប្រគល់​ដំណែង​អគ្គសាវ័ក​ដល់​ព្រះ​ថេរៈ​ ២ ​អង្គ​គឺ ៖
-អគ្គសាវ័ក​ទី​១ ដល់​ព្រះ​សារីបុត្ត ជា​ឯតទគ្គៈ​ខាង​បញ្ជា -អគ្គសាវ័ក​ទី​២ ដល់​ព្រះ​មោគ្គល្លាន ជា​ឯតទគ្គៈ​ឫទ្ធិ ហើយ​ទ្រង់​ប្រកាស​ពុទ្ធ​ធម្មនុញ្ញ គឺ​គោល​ច្បាប់​នៃ​ពុទ្ធ​សាសនា ដល់​សមាជិក​សាវក​សន្និបាត​ទាំង​អស់ សម្រាប់​ធ្វើ​ជា​ក្រឹត្យ​ក្រម​អនុវត្ត និង​​ ដើម្បី​ប្រកាស​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ដល់​មហាជន​ទាំង​ពួង ឲ្យ​បាន​ដឹង​អំពី​គោលការណ៍ ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ត្រូវ​ប្រកាន់​យក ។ ធម្មនុញ្ញ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​នេះ ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា ឱវាទ​បាដិមោក្ខ មាន​ទាំង​អស់​ ១១​ មាត្រា​ ២ -”មាត្រា" ក្នុង​សៀវភៅ ឱវាទ​បាដិមោក្ខ​ថា "ក័ណ្ឌ" ។
ឱវាទ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​សំដែង​ទាំង​១១ មាត្រា​នេះ គឺ​ជា​ធម្មនុញ្ញ​មួយ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​សំបូរ​គ្រប់​គ្រាន់​ទាំង​អស់ ដែល​អាច​ឲ្យ​សមាជិក​ម្នាក់​ៗ បង្ហាញ​នូវ​ភាព​រួម​របស់​សាសនា​ខ្លួន​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ដ៏​ខ្លី​បំផុត សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ចង់​ដឹង និង​ជា​រង្វាស់​សម្រាប់​វាស់​ថា អ្នក​ណា​មួយ​ជា​សមាជិក​របស់​ពុទ្ធ​សាសនា​ពិត​ប្រាកដ ។
ពុទ្ធ​គុណ​ទាំង​១០ ព្រះ​នាម​នេះ លោក​អាច​សង្ខេប​ឲ្យ​មក​នៅ​ត្រឹម​តែ ​៣​ យ៉ាង​គឺ
ពុទ្ធ​គុណ​ទាំង ​១០ ឬ ​ទាំង ​៣​ នេះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ពិភព​លោក​យើង​កែ​ប្រែ​ នូវ​មុខ​មាត់​របស់​ខ្លួន​ពី​បាត​ដៃ​មក​ខ្នង​ដៃ ។ ជន​ទាំង​ឡាយ​ដែល​គ្មាន​ជំនឿ​លើ​ខ្លួន​ឯង​ថា អាច​កំណត់​នូវ​ជតា​ជីវិត​របស់​ខ្លួន ​ព្រោះ​ជីវិត​នេះ​ត្រូវ​បាន​លិខិត​មក​ជា​ស្រេច​ហើយ​ដោយ​ព្រហ្ម ដោយ​អាទិទេព​ផ្សេង​ៗ ​នៃ​សាសនា​ទេវ​និយម​ដទៃ​នោះ បាន​ភ្ញាក់​បើក​ភ្នែក ក្រោក​ឈរ កម្រើក​ដៃ​ជើង និង​ជឿ​ច្បាស់​លើ​ខ្លួន​ឯង​ថា ខ្លួន​គេ​អាច​ឆ្លង​ផុត​ពី​បញ្ហា​ជីវិត និង ​សេចក្ដី​ទុក្ខ​ទាំង​នោះ​បាន ដោយ​សេចក្ដី​ព្យាយាម​របស់​គេ និង​តាម​ការ​ណែ​នាំ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ដែល​ជា​គ្រូ និង​ជា​អ្នក​ហ្វឹក​ហាត់​ដោយ​ពិត​ប្រាកដ ។
បច្ឆិមវាចា
គួរ​ស្ដាយ​ណាស់ ដែល​ធម្មជាតិ​មិន​អាច​មិន​ប្រែ​ប្រួល ។ ជីវិត​ដែល​កើត​ឡើង​ត្រូវ​តែ​ស្លាប់ ។ ជីវិត​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ក៏​មិន​អាច​មាន​ករណី​ពិសេស ​ដែល​ធម្មជាតិ​លើក​លែង​បាន​ដែរ ព្រះ​អង្គ​បាន​ចាក​លោក​នេះ​ទៅ​ដោយ​ស្ងៀម​ស្ងាត់ បន្ទាប់​ពី​បំពេញ​ករណីយកិច្ច​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ដើម្បី​សត្វ​លោក​អស់​រយៈ​កាល ៤៥ ឆ្នាំ ។ នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​ទី ​៨០ នៃ​ព្រះ​ជន្មាយុ ដែល​ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ ១៥ កើត​នៃ ​វិសាខ ឆ្នាំ​ម្សាញ់ ត្រូវ​ពុទ្ធ​បរម​គ្រូ ​របស់​ពិភព​លោក​យើង ក៏​យាង​ចូល​បរិនិព្វាន​នៅ​ចន្លោះ​ក្រោម​ដើម សាល​ព្រឹក្ស​ទាំង​គូ ដែល​មាន​មែក​ទោរ​ទន់​ដោយ​ផ្កា​រយីង​រយោង នា​វេលា​ទៀប​ភ្លឺ​ក្រោយ​ពី​បាន​ផ្ដាំ​ជា​ចុង​ក្រោយ​បង្អស់​ថា ៖
ពាក្យ​គន្លឹះ
ឱវាទ​បាដិមោក្ខ, គោល​ច្បាប់​នៃ​ពុទ្ធសាសនា
ខ្សែទឹកអូស្ត្រាលីខាងកើត
ខ្សែទឹកអូស្ត្រាលីខាងកើត (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ East Australian Current) ជាខ្សែទឹកមហាសមុទ្រដែលដឹកនាំទឹកក្តៅ​ ក្នុងទិសដៅច្រាស់ទ្រនិចនាឡិកា​ ចុះទៅតាមឆ្នេរខាងកើត​អូស្ត្រាលី។ វាមានប្រភពពីសមុទ្រខូរ៉ល នៅខាងជើងឆៀងខាងកើត អូស្ត្រាលី។ វាមានល្បឿនមធ្យមពី២ ទៅ៣ ណុត តែអាចមានល្បឿនដល់ទី៧ណុត នៅផ្ទៃទឹករាក់ៗ​ក្បែរៗធ្នើរទ្វីបអូស្ត្រាលី។ ខ្សែទឹកនេះជួយ​ដឹកនាំ​សត្វសមុទ្រតំបន់ត្រូពិក​មកកាន់តំបន់អនុត្រូពិក​នៅក្បែរៗឆ្នេរអូស្ត្រាលី។
ទូរទស្សន៍ម៉ាយធីវី
thumb|150px|ស្លាកសញ្ញាទូរទស្សន៍ម៉ាយធីវី (MYTV) ម៉ាយធីវី គឺ​ជា​ស្ថានីយទូរទស្សន៍​ថ្មី​មួយ ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ស្ថានីយ​នេះ គឺ​ជា​ស្ថានីយ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​បណ្តាញទូរទស្សន៍កម្ពុជា ស៊ីធីអិន។ ម៉ាយធីវី បាន​ចាប់​ដំណើរ​ការ​កម្មវិធី​របស់​ខ្លួន​តាំង​ពី​ថ្ងៃទី ០៩ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០០៩ មកម្ល៉េះ។
ភពសៅរ៍
​ភពសៅរ៍​ត្រូវ​បានផ្សំ​ឡើង ដោយមាន​ស្នូលតូចជាវត្ថុរឹង​រុំព័ទ្ធ​ដោយស្រទាប់​ឧស្ម័នដូចជា អាម៉ូញាក់ និងមេតាន ហើយក៏មានទឹកតិចតួច​ផងដែរ។ សម្រាប់​ស្រទាប់​ក្រៅរបស់​ភពនេះវិញ គឺសុទ្ធសឹងតែ​ជាឧស្ម័នអេល្យូម និងអ៊ីដ្រូសែន ដែលឧស្ម័ន​ភាគច្រើន​របស់វាទាំងនេះ គឺមានម៉ាស់មាឌ (ដង់ស៊ីតេ) ទាបជាងទឹក។ ដូច្នេះបើមាន​មហាសមុទ្រ​ធំណាមួយ យើង​អាចបណ្តែតភព​សៅរ៍នៅ​លើនោះ​បាន។ ដោយសារ​តែ​វាស្រាល​ជាងទឹក ដូច្នេះវាអាច​អណ្ដែត​លើទឹកបាន មិនខុសពីវត្ថុជាច្រើន​លើផែនដីដែលអាចអណ្តែតលើទឹកនោះឡើយ។ គ្មានភពផ្សេង​ណាមួយ​ នៃប្រព័ន្ធ​ព្រះអាទិត្យ​របស់យើង ដែលអាចធ្វើ​ដូច្នេះបានឡើយ ព្រោះភពទាំងនោះ​មានដង់ស៊ីតេ​ធ្ងន់ ជាងទឹក។ ភពសៅរ៍​មានដង់ស៊ីតេទាប​ជាងភពណាៗ​ទាំងអស់ ដែលនេះ​មានន័យថា វាមិនមែនមាន​ទម្ងន់ធ្ងន់​ដូចទំហំខ្លួន​របស់វា ដូចជាភពដទៃ​ទៀតនោះ​ទេ។
ភពសៅរ៍​មានមុខកាត់ ១១៦,៤៦៤គីឡូម៉ែត្រ ដូច្នេះវាអាច​ផ្ទុកវត្ថុប៉ុន​ភព​ផែនដី​​បានរហូត​ដល់ទៅ ៧៦០ ឯណោះ។ ភពមានលេខរៀង​ទី ៦ ពីព្រះអាទិត្យនេះ​គឺមានគម្លាតពីព្រះអាទិត្យ ១.៤៣៣ពាន់លានគីឡូម៉ែត្រ និងប្រើពេល ២៩ឆ្នាំផែនដី ទើបគោចរបាន​មួយជុំ​ព្រះអាទិត្យ ខណៈភព​ព្រហស្បតិ៍​ត្រូវការពេល ១២ឆ្នាំ និងភពអង្គារ​ត្រូវការ ៦៨៧ថ្ងៃផែនដី។ ចំណុច​ចុងក្រោយ គឺភពសៅរ៍ជា​ភព​មានព្រះច័ន្ទច្រើន​បំផុត​លំដាប់ទីពីរ ដោយមាន​ព្រះច័ន្ទ​សរុប ៥៣ (បើមិនរាប់ដុំថ្មធំៗ​មួយចំនួន ដែលស្ថិតនៅក្នុង​ខ្សែក្រវាត់ភព) ហើយមួយ​ថ្ងៃនៅលើភពនេះ គឺមាន​រយៈពេល ១០ម៉ោង និង ៤២នាទី។ ព្រះច័ន្ទ​ដែលស្ថិត​នៅក្នុងគោលដៅស្រាវជ្រាវ​របស់អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ គឺ Titan និង Enceladus៕
ឌិត ប្រន
ឌិត ប្រន (ថ្ងៃទី២៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៤២-ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០០៨​) ដែល​ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​ម្នាក់​ ​ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ជា​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ ​និង​ជា​អ្នក​ដែល​នៅ​រស់​រាន​មាន​ជីវិត​ពី​​ការ​សម្លាប់​រង្គាល។ ​លោក​ជា​ប្រធានបទ​​នៃ​​រឿង​(វាល​ពិឃាត)ដែល​បាន​ទទួល​ ​ពាន​រង្វាន់​ Academy Award ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​​១៩៨៤។ លោកត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ក្នុង​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​នេះ តាម​រយៈ​​តួ​សម្តែង​ លោក​ ង៉ោ ហាំង សំណាង Haing Ngo ( ១៩៤០-១៩៩៦) ដែល​ទើប​ចូលសំដែង​ភាព​យន្ត​ជាលើក​ដំបូង និង ទទួល​បាន​ ពាន​រង្វាន់​តួ​រង​សំដែង​បាន​ល្អ​បំផុត​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ ។
ខ្សែ​ជីវិត​ដំបូង
លោក ឌិត ប្រន បាន​កើត​នៅ​ខេត្ត​សៀមរាម ប្រទេស​កម្ពុជា នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​អង្គវត្ត​។ ឪពុក​របស់​លោក​ជា​មន្ត្រី​ការងារ​សាធារណៈ​។​ លោកឌិតប្រនបាន​សិក្សា​ភាសា​បារាំង​នៅ​ឯ​សាលា​ តែបាន​រៀន​ភាសា​អង់គ្លេស​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​។ ទាហាន​អាមេរិក​បាន​ជួល​លោក​អោយ​ធ្វើ​ជា​អ្នក​បក​ប្រែភាសា​អោយ​ពួក​គេ​ ប៉ុន្តែ​បន្ទាប់​ពី​ចំណង​មិត្តភាពរ​បស់​លោក​ជា​មួយ​នឹង​សហរដ្ឋអាមេរិច​កាន់​តែ​មាន​ភាព​ជិត​ស្និត​នោះ ​លោក​ប្រន​ បាន​ដើរ​តួ​សំដែង​ធ្វើ​ជា​កម្មករ​នាវា​ជា​មួយ​ខ្សែ​ភាពយន្ត​អង់គ្លេស បន្ទាប់​មក​​ក៏​បាន​ធ្វើ​ជា​អ្នក​ទទួល​ភ្ញៀវ​ក្នុង​សណ្ឋាគារ​ ។
សម័យ​បដិវត្តន៍
ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៥ លោក​ប្រន​ហើយ​នឹង​លោក ស៊ីដនី សែនបឺហ្គ (Sydney Schanberg) ដែល​ជា​អ្នក​រាយការណ៍​របស់​កាសែត​ញូយ៉ក​ថែម បាន​តាម​ដាន​ស្ថានការណ៍​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ចំពោះ​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​របស់​រដ្ឋធានី​ភ្នំពេញ​ចូល​ក្នុង​របប​កុំមុយនីស​ខ្មែរក្រហម​។​ លោក​ ស៊ីដនី សែនបឺហ្គ (Sydney Schanberg)​និង​អ្នក​រាយការណ៍​បរទេស​ផ្សេង​ទៀត​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាតិ់​អោយ​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ លើក​លែង​តែ​លោក​ឌិតប្រនម្នាក់ ​។​ ដោយ​សារ​តែ​ការ​សង្កត់​សង្កិន​ផ្នែក​ចំណេះ​ដឹង​ក្នុង​របប​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ ​លោកក៏ត្រូវ​បិទបាំង​ការ​ពិត​នៃ​ចំណេះដឹង​របស់​លោក និងការដែលបាន​ស្គាល់​គ្នាជាមួយជន​ជាតិ​អាមេរិកាំង​ ​ដោយភូតអង្គការខ្មែរក្រហម ថា​ជា​អ្នក​បើក​បរ​តាក់ស៊ី​។ នៅ​ពេល​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំង​អស់​បាន​បង្ខំ​អោយ​ធ្វើ​ការ​ក្នុង​ជំរុំ​ទាសករ លោក​ប្រន​បាន​ស៊ូ​ទ្រាំរស់នៅ​អត់​ឃ្លាន​ រង​ការ​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​អស់​រយៈ​ពេល​ជិត ៤​ឆ្នាំ​មុន​ពេល​ដែល​ទាហាន​វៀតណាម​វាយ​ផ្ដួល​រំលំ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ក្នុង​ ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ​១៩៧៨​។ លោក​ប្រន​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​សម័យ​នោះ​ថា ​(វាល​ពិឃាដ​ "Killing Fields" ​សំដៅ​ទៅ​លើ​គំនរ​សាក​សព​ ​និងឆ្អឹង​ជា​ច្រើន​របស់​ជន​រង​គ្រោះ​ខ្មែរទាំងឡាយ​ ​ដែល​លោកបានដើរ​ឆ្លង​គេចរ​វាង​ចំងាយ​ ៤០ ម៉ាយ(40miles)​។​ បង​ប្អូន​ប្រុស​បី​ ​និង​ស្រី​មួយ​នាក់​របស់​លោក​ប្រន​ត្រូវ​បាន​គេសម្លាប់​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ​។ ​លោក​ប្រន ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ត្រលប់​ទៅ​ខេត្ត​សៀមរាប​​ ហើយបានទទួលដំណឹង​ថា​សមាជិក​គ្រួសារ​របស់​លោក​ ជាង​៥០នាក់​បាន​ស្លាប់បាត់បង់ជីវិត​។ ជន​ជាតិ​វៀតណាម ​បាន​លើកលោកអោយ​ធ្វើ​ជា​មេ​ភូមិ​ ​ប៉ុន្តែ​លោកបាន​បដិសេធ​និង​គេច​ខ្លួន​ទៅ​ប្រទេស​ថៃ ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣​ ខែ​តុលា​ ឆ្នាំ​១៩៧៩ បន្តាប់​ពី​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ពួក​គេ​ដឹង​ពី​ចំណង​មិត្តភាព​របស់​លោក​ជា​មួយ​នឹង​អាមេរិក។
ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​១៩៨០​ ​លោក​ប្រន​ ​បាន​ធ្វើ​ការ​ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ផ្នែក​ខាង​ថតរូប​ជា​មួយ​កាសែតញូយ៉ក​ថែម ​ក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិក។
ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន
នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៦ លោកបានចូលសញ្ជាតិអាមេរិកជាមួយប្រពន្ធឈ្មោះ សែ មឿន ​(Ser Moeun Dith) ដែលបានលែងលះគ្នា គ្រាបន្ទាប់មកទៀត។ បន្ទាប់មក លោកបានរៀបការជាមួយគិម ដឺផល(Kim DePaul) ប៉ុន្តែក៏បានលែងលះគ្នាសាជាថ្មីទៀត។ លោកធ្លាប់បានឃោសនាបញ្ចុះបញ្ចូល អោយគេស្គាល់ពីជនរងគ្រោះក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរ ជាពិសេសអ្នកស្រាវជ្រាវ និងជាប្រធាននៃគំរោង(The Dith Pran Holocaust Awareness Project)។ លោកក៏ជាអ្នកដែលទទូលនូវមេដាយកិត្តិយស Ellis Island ឆ្នាំ១៩៩៨ និងពានរង្វាន់ដ៏ថ្លៃថ្លាខ្ពង់ខ្ពស់នៃមជ្ឍមមណ្ឌលអន្តរជាតិ(The International Center)។
មរណៈភាព
លោក ប្រន បានស្លាប់នៅ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣០ ខែមីនា​ ឆ្នាំ២០០៨ នៅក្រុងញូប្រនស្វីគ, រដ្ឋញូជើស្ស៊ី, នៅអាយុ៦៥ឆ្នាំ ដោយសាររោគមហារីកលំពែង។
ភ្ជាប់សម្ព័ន្ធខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកកាសែតខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសារព័ត៌មានអាស៊ី
ខ្សែទឹកហាំបុល
ខ្សែទឹកហាំបុល (ជាភាសាអង់គ្លេស៖Humboldt Current) ជាខ្សែទឹកត្រជាក់ និងមានកំរិតជាតិប្រៃទាប ដែលហូរពីជើងទៅលិចតាមបណ្ដោយឆ្នេរខាងលិច​ទ្វីបអាមេរិកខាងត្បួង ពីចុងខាងត្បួងប្រទេសឈីលី​ទៅដល់​ប្រទេសប៉េរូប៉ែកខាងជើង។ វាជាផ្នែកខាងកើតរបស់ខ្សែទឹករង្វល់ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងត្បូង។ ខ្សែទឹកនេះមានប្រភពនៅក្បែរៗ​អង់តាកទិក​ ហេតុនេះវាមានសីតុណ្ហភាព ៧ទៅ៨អង្សា ទាបជាងខ្សែទឹកដទៃទៀតដែលនៅរយៈទទឹងដូចគ្នា។ ខ្សែទឹកនេះសំបូរប្លង់តុង និង ត្រីសមុទ្រ។ វាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមអ្នកធម្មជាតិវិទ្យា អាឡិចសង់ ដឺ ហាំបុល។
កូរ៉េខាងជើង
ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតប្រជាធិបតេយ្យកូរ៉េ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភូមិភាគអាស៊ីបូព៌ា។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនជាប់ប្រទេសចិន និងរុស្ស៊ីនៅភាគខាងជើង និងប៉ែកខាងត្បូងជាប់នឹងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងត្រង់តំបន់គ្មានយោធាកូរ៉េ។ នៅភាគខាងលិចនៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងឆកសមុទ្រកូរ៉េ និងសមុទ្រលឿង រីឯខាងកើតជាប់នឹងសមុទ្រជប៉ុន។ ដូចសមភាគីខាងត្បូងរបស់ខ្លួនដែរ កូរ៉េខាងជើងគឺតែងតែអះអាងថាខ្លួនគឺជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់នៃឧបទ្វីបកូរ៉េទាំងមូលនិងរួមទាំងបណ្តុំកោះតូចៗនៅជុំវិញផង។ ព្យុងយ៉ាងគឺជារដ្ឋធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើង។
នៅឆ្នាំ១៩១០ ទឹកដីកូរ៉េត្រូវបានបញ្ចូលទៅជាផ្នែកនៃចក្រភពជប៉ុនហើយបន្ទាប់ពីជប៉ុនបានចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ ប្រជាជាតិកូរ៉េក៏ត្រូវបានបែងចែកជាពីរតំបន់ដាច់ពីគ្នានៅត្រង់ខ្សែស្របទី៣៨ ដោយភាគខាងជើងត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់របស់សហភាពសូវៀត និងភាគខាងត្បូងត្រូវស្ថិតនៅក្រោមសហរដ្ឋអាមេរិក។ កិច្ចចរចាដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាតិត្រូវទទួលបរាជ័យហើយទីបំផុតនៅឆ្នាំ១៩៤៧ រដ្ឋាភិបាលថ្មីៗក៏បានបង្កើតឡើងដោយខាងជើងត្រូវស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលសង្គមនិយមរីឯខាងត្បូងត្រូវស្ថិតនៅក្រោមរបបមូលធននិយម។ មុនបង្កើតចេញជារដ្ឋមួយផ្លូវការ កូរ៉េខាងជើងត្រូវឆ្លងកាត់រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នចំនួនបួនគឺ៖ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកូរ៉េ រដ្ឋបាលស៊ីវិលសូវៀត គណៈកម្មាធិការប្រជាជនបណ្តោះអាសន្ននៃកូរ៉េខាងជើង និងគណៈកម្មាធិការប្រជាជនកូរ៉េខាងជើង។ សង្គ្រាមកូរ៉េបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ ដោយមានកូរ៉េខាងជើងជាអ្នកផ្តើមការឈ្លានពានដំបូងហើយសង្គ្រាមមួយនេះបានអូសបន្លាយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៥៣។ យុទ្ធសន្តិភាពកូរ៉េត្រូវបានចុះនៅក្រោយសង្គ្រាមហើយតំបន់គ្មានយោធាក៏បានបង្កើតឡើងប៉ុន្តែគ្មានសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពជាផ្លូវការណាត្រូវបានចុះដោយប្រទេសទាំងពីរឡើយ។
ភូមិសាស្ត្រ
រូបភាពតូច|ផែនទីភូមិសាស្ត្រនៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើង កូរ៉េខាងជើងកាន់កាប់ផ្នែកខាងជើងនៃឧបទ្វីបកូរ៉េ ដែលស្ថិតនៅចន្លោះរយៈទទឹង 37° និង 43°N និងបណ្តោយ 124° និង 131°E គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី 120,540 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (46,541 sq mi) នៅភាគខាងលិចរបស់វាមានសមុទ្រលឿង និងឆកសមុទ្រកូរ៉េ ហើយនៅភាគខាងកើតរបស់វាស្ថិតនៅលើប្រទេសជប៉ុនឆ្លងកាត់សមុទ្រជប៉ុន រូបភាពតូច|[[ភ្នំគុមកាំង]] រូបភាពតូច|ឆ្នេរសមុទ្រកូរ៉េខាងជើងនៅជិតទីក្រុង[[ហាមហ៊ុង]] ភ្ញៀវអឺរ៉ុបដំបូងទៅកាន់ប្រទេសកូរ៉េបានកត់សម្គាល់ថា ប្រទេសនេះប្រហាក់ប្រហែលនឹងសមុទ្រនៅក្នុងបឹងដ៏ខ្លាំងមួយ ដោយសារតែជួរភ្នំជាបន្តបន្ទាប់ជាច្រើនដែលកាត់កាត់ឧបទ្វីបនេះ ប្រហែល 80 ភាគរយនៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើងមានភ្នំ និងតំបន់ខ្ពង់រាប បំបែកដោយជ្រលងជ្រៅ និងតូចចង្អៀត។ ភ្នំទាំងអស់នៃឧបទ្វីបកូរ៉េដែលមានកម្ពស់ 2,000 ម៉ែត្រ (6,600 ហ្វីត) ឬច្រើនជាងនេះ មានទីតាំងនៅប្រទេសកូរ៉េខាងជើងចំណុចខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងជើងគឺភ្នំផែកទូដែលជាភ្នំភ្នំភ្លើងដែលមានកម្ពស់ 2,744 ម៉ែត្រ (9,003 ហ្វីត) ពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ភ្នំផែកទូត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកន្លែងពិសិដ្ឋដោយជនជាតិកូរ៉េខាងជើង ភ្នំ Paektu មានសារសំខាន់ក្នុងវប្បធម៌កូរ៉េ ហើយត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងរឿងព្រេងនិទានដ៏ឧឡារិក និងការគោរពបុគ្គលិកលក្ខណៈជុំវិញរាជវង្សគីម ជាឧទាហរណ៍ បទចម្រៀង "យើងនឹងទៅភ្នំផែកទូ (가리라 백두산으로)" ច្រៀងសរសើរលោក គីម ជុងអ៊ុន និងរៀបរាប់អំពីដំណើរកម្សាន្តទៅកាន់ភ្នំ ជួរលេចធ្លោផ្សេងទៀតគឺជួរហាមក្យុងនៅភាគឦសានបំផុត និងជួរភ្នំរ៉ាងរីមដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងភាគកណ្តាលនៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ភ្នំគុមកាំងក្នុងជួរថែបែកដែលលាតសន្ធឹងទៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង មានភាពល្បីល្បាញដោយសារភាពស្រស់ស្អាត
វាលទំនាបឆ្នេរសមុទ្រធំទូលាយនៅភាគខាងលិច ហើយមិនបន្តនៅខាងកើតប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅក្នុងតំបន់ទំនាប និងតំបន់ទំនាប យោងតាមរបាយការណ៍របស់កម្មវិធីបរិស្ថានរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ 2003 ព្រៃឈើគ្របដណ្តប់ជាង 70 ភាគរយនៃប្រទេស ដែលភាគច្រើននៅលើជម្រាលភ្នំ ប្រទេសកូរ៉េខាងជើងមានពិន្ទុមធ្យមនៃសន្ទស្សន៍សុចរិតភាពទេសភាពព្រៃឈើឆ្នាំ 2019 នៃ 8.02/10 ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី 28 នៅទូទាំងពិភពលោកក្នុងចំណោម 172 ប្រទេស ទន្លេដែលវែងជាងគេគឺទន្លេអាមណុក (យ៉ាលូ) ដែលហូរសម្រាប់ 790 គីឡូម៉ែត្រ (491 ម៉ាយ) ប្រទេសនេះមានតំបន់ដីគោកចំនួនបីគឺ: ព្រៃស្លឹកឈើជ្រុះកូរ៉េកណ្តាល, ព្រៃចម្រុះភ្នំឆាងប៉ៃ, និងព្រៃចម្រុះម៉ានជូរី
អាកាសធាតុ
រូបភាពតូច|ផែនទីកូរ៉េខាងជើងនៃចំណាត់ថ្នាក់អាកាសធាតុកូប៉េន កូរ៉េ​ខាង​ជើង​ជួប​ប្រទះ​ការ​រួម​បញ្ចូល​គ្នា​នៃ​អាកាស​ធាតុ​ទ្វីប និងអាកាសធាតុមហាសមុទ្រ ប៉ុន្តែប្រទេសភាគច្រើនជួបប្រទះអាកាសធាតុទ្វីបសើមនៅក្នុងគ្រោងការណ៍ចំណាត់ថ្នាក់អាកាសធាតុកូប៉េន រដូវរងានាំមកនូវអាកាសធាតុច្បាស់លាស់ លាយឡំជាមួយព្យុះព្រិល ដែលជាលទ្ធផលនៃខ្យល់ភាគខាងជើង និងភាគពាយ័ព្យ ដែលបក់មកពីស៊ីបេរី រដូវក្តៅទំនងជាជាពេលវេលាក្តៅបំផុត សើមបំផុត និងភ្លៀងបំផុតនៃឆ្នាំ ដោយសារខ្យល់មូសុងភាគខាងត្បូង និងភាគអាគ្នេយ៍ ដែលនាំខ្យល់សំណើមពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ប្រហែល 60 ភាគរយនៃទឹកភ្លៀងទាំងអស់កើតឡើងចាប់ពីខែមិថុនាដល់ខែកញ្ញា រដូវផ្ការីក និងរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ គឺជារដូវអន្តរកាលរវាងរដូវក្តៅ និងរដូវរងា សីតុណ្ហភាពខ្ពស់ និងទាបជាមធ្យមប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់ទីក្រុងព្យុងយ៉ាងគឺ −3 និង −13 °C (27 និង 9 °F) ក្នុងខែមករា និង 29 និង 20 °C (84 និង 68 °F) ក្នុងខែសីហា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត
ទិស
យល់ដឹងអំពី ទិស ទី១ លោកអោយគោរពទិសខាងមុខ ទុកដូចគោរពទិសខាងកើត គឺគោរពមាតាបិតាជាអ្នកបង្កើតយើងទុកដូចជាព្រះ ទុកដូចជាព្រះព្រហ្មណ៍។
ទី២ លោកអោយគោរពទិសខាងស្ដាំ ឬខាងត្បូង គឺគោរពគ្រូ ព្រឹទ្ធាចារ្យ អ្នកដឹកនាំបង្រៀនយើង។
ទី៣ លោកអោយគោរពទិសខាងក្រោយ ឬខាងលិច មើលខុសត្រូវកូន ប្រពន្ធដែលលេចចេញពីយើង។
ទី៤ លោកអោយគោរពទិសខាងឆ្វេង ឬខាងជើង អាចជួយឧបត្ថម្ភម្ដាយធំ ឳពុកធំ ម្ដាយមីង ឳពុកមា តាមលទ្ធភាព អាចជួយបាន ឬញាតិជិតខាង។
ទី៥ លោកអោយគោរពទិសខាងលើគឺគោរពអ្នកមានសីល។
"ក្មេងស្គាល់ទិសបួន តាមក្បួនទិសប្រាំបី មាននិស្ស័យស្គាល់ទិសដប់" ***រដ្ឋា ចាន់ថន****0716642683🤳
ទិសទាំងប្រាំបី
thumb|300px|ឈ្មោះ​ទិស​ទាំង​ប្រាំ​បី
ទិសទាំងដប់
ឯកសារយោង ធម៌ចំរើនគុណ (ទទួលការណែនាំពី ព្រឹទ្ធាចារ្យ គៀត ចាន់ថុន, ព្រឹទ្ធាចារ្យ ចាន់ ស៊ីម, ព្រះតេជគុណ ប៉ោង)
រៀបរៀងដោយ សុខ គឹមហេង
សង់ខ្យាល្ពៅ
thumb|250px|upright|សង់ខ្យាល្ពៅ
បសេនទិកោសល
ព្រះបាទបសេនទិកោសល (Pasenadi, Prasenajit) ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​សោយ​រាជ​នៅ​​ក្រុង​សាវត្ថី ក្នុងដែន​កោសល ។ ទ្រង់​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះ​បាទមហាកោសល ។ ទ្រង់​មាន​អគ្គ​មហេសី​ដ៏​វ័យ​ឆ្លាត​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម មល្លិកាទេវី ដែល​តែង​តែ​ជួយ​ចាត់​ចែង​ទាន​យ៉ាង​ប្រណិត​ថ្វាយ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ។
អាពាហ៍ពិពាហ៍​នយោបាយ
ដោយ​ចង់ឲ្យ​ជាប់​សាច់​ឈាម​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ ដើម្បី​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ទាន ព្រះ​បាទ​បសេនទិ​ក៏​បាន​ផ្ញើរ​ដំណឹង​​សុំ​ដណ្តឹង​យក​ព្រះរាជ​ធីតា​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ពី​សក្យៈ​ត្រកូល​ គឺ​ត្រកូល​ព្រះ​បាទ​មហានាម (Mahānāma) ។ ព្រះ​បាទ​មហានាម​កាល​នៅ​ជា​បុថុជ្ជន ជា​មនុស្ស​ប្រកាន់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ព្រោះ​ត្រកូល​សក្យៈ​ជា​ត្រកូល​ខ្ពង់​ខ្ពស់ ។ ប៉ុន្តែ​​ដោយ​ខ្លាច​អានុភាព​របស់​ព្រះ​បាទ​បសេនទិ ព្រះ​បាទ​មហានាម​ក៏​បាន​បញ្ជូន​ស្រ្តី​ម្នាក់ឈ្មោះ​វាសវខត្តិយា ​(Vāsavakhattiyā) ដែល​ជា​កូន​របស់​ស្រី្ត​បម្រើនិង​ព្រះ​បាទ​មហានាម (តែ​ព្រះ​អង្គ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​កូន​ស្រី​នោះ​ថាជាបុត្រ​ព្រះអង្គ​ឡើយ ព្រោះ​កើត​ចេញ​ពី​អ្នក​បម្រើ​) ទៅ​អភិសេក​ជា​មួយ​ព្រះ​បាទ​បសេនទិ ។ ក្រោយ​មក​ នាង​វាសវខត្តិយា បាន​ប្រសូត្រ​បុត្រ​មួយ​អង្គ​ឈ្មោះ វិឌូឌភៈ (Viḍūḍabha) ។
ពុទ្ធសាសនា
ព្រះ​បាទ​បសេនទិ គឺ​ជា​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​មួយ​រូប​​ដែល​មាន​សទ្ធា​យ៉ាង​ខ្លាំងក្នុង​ការ​ជួយ​ជ្រោម​ជ្រែង​ពុទ្ធ​សាសនា ។ ព្រះ​អង្គ​តែង​តែ​ងយាងទៅស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនារាល់ពេលទំនេរ​ពី​រាជ​កិច្ច ។ សម័យ​មួយ​ ព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្វើ​ទាន​ប្រណាំង​ប្រជែង​នឹង​អ្នក​នគរជា​ច្រើន​លើកច្រើន​សារ ប៉ុន្តែ​មិន​អាច​ដឹង​ពី​លទ្ធផល​នៃ​ការ​ឈ្នះ​ចំពោះ​ការ​ថ្វាយ​ទាន​នេះ ។ ទ្រង់​ក៏​បាន​ទៅ​ពិភាក្សាជាមួយ​នឹង​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ព្រះ​អង្គ​ ព្រះ​នាម​មល្លិកាទេវី ។ ដោយ​មាន​ការ​ជួយ​ជ្រោម​ជ្រែង​ពី​ព្រះ​អគ្គមហេសី ការ​ថ្វាយ​ទាន​នៅ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​នគរ​ទាំង​ឡាយ​សុំ​ចុះ​ចាញ់​ដោយ​អស់​ចិត្ត ព្រោះ​មិន​អាច​មាន​អ្នក​ណា​ម្នាក់​ថ្វាយ​ទាន​យ៉ាង​ប្រណីត​ជាង​នេះ​បាន ។
ការចូលទីវង្គត
ព្រះ​បាទ​បសេនទិ តែង​តែ​ចូល​ទៅ​គាល់​ដើម្បី​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​ទេសនា​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ។ រាល់​ពេល​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ចូល​គាល់​ព្រះ​សាស្តា ទ្រង់​តែង​ដោះ​គ្រឿងឥស្សរិយយស​ចេញ (មាន​ម្កុដរាជ​ ព្រះ​ខ័ណ្ឌ​រាជ​ជាដើម ដែល​ជា​តំណាង​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ) ។ ឆ្លៀត​ឱកាស​នេះ ព្រះ​រាជ​បុត្រ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ព្រះ​នាម​វិឌូឌភៈ បាន​យក​គ្រឿង​ឥស្សរិយយស​​ទាំង​នេះ​ទៅ​ឯ​ព្រះ​នគរ​ដើម្បី​សោយ​រាជ​ជា​ស្តេច​ខ្លួន​ឯង ។ ព្រះ​បាទ​បសេនទិ លុះ​យ៉ាង​ចេញ​ពី​សម្នាក់​ព្រះពុទ្ធ​​វិញ ទតឃើញ​តែ​ស្រី​បម្រើ​ម្នាក់​ និង​សេះ​មួយ​ក្បាល ។ ព្រះ​អង្គ​ជ្រាប​ថា បុត្រ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ក្បត់ ទ្រង់​ក៏​លើក​ស្រី​បម្រើ​នោះ​ដាក់​លើ​ខ្នង​សេះ ជិះសំដៅ​ទៅ​ក្រុង​រាជ​គ្រឹះ​ដែល​ជា​ដែន​ដីស្ថិត​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​​របស់​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ ដែល​ត្រូវ​ជា​ក្មួយ​របស់​ព្រះ​អង្គ ដើម្បី​សុំ​ជំនួយ ។ (ព្រះ​នាង​វេទេហី​ដែល​ជា​មាតា​របស់​ព្រះ​បាទ​អជាតសត្តុ ត្រូវ​ជា​អនុជត្រី​របស់​ព្រះ​បាទបសេនទិកោសល ) ។ លុះ​ព្រះ​បាទ​បសេនទិ យ៉ាង​ដល់​ក្លោង​ទ្វារ​ព្រះ​នគរ​រាជ​គ្រឹះ ដោយ​ក្នុង​ពេល​នោះ​គឺ​វេលា​រាត្រី ហើយ​ព្រះ​អង្គ​គ្មាន​គ្រឿង​ឥស្សរិយយស​ដើម្បីសម្គាល់​​ខ្លួន​ព្រះ​អង្គ​ថា​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ អ្នក​យាម​នៅ​ក្លោង​ទ្វារ​មិន​អាច​នឹង​ចំណាំ​ព្រះ​អង្គ​បាន គេ​ក៏​មិន​អាច​នឹង​បើក​ទ្វារ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ឡើយ ។ ដោយ​មាន​ការ​ហេវ​ហត់​ អស់​កម្លាំង ព្រោះ​ដោយ​សារ​ខ្លួន​ចាស់​ ហើយ​ត្រូវ​ធ្វើ​ដំណើរ​រាប់​យោជន៍​ទៀតនោះ ព្រះ​អង្គ​ក៏​សុគត​នៅ​លើ​ភ្លៅ​របស់​នាង​ទាសី​ក្នុង​គ្រា​នោះ​ឯង ។
បុព្វកម្ម
សម័យ​មួយ ពួក​និគ្រន្ថ (Nigrantha, Jain monks) ​​បាន​គិត​គ្នា​ រក​មូល​ហេតុ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ពុទ្ធ​សាសនា​រីក​ចម្រើន សម្បូណ៌​លាភសក្ការៈ ពួក​គេ​ក៏​បាន​គិត​ថា ព្រោះ​ដី​នៅ​ត្រង់​នោះ​ល្អ ពួក​គេ​ក៏​បាន​ប្រមូល​គ្នា​បាន​១ពាន់​កហាបនៈ យក​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះរាជា​បសេនទិដើម្បី​សុំ​សាង​សង់​វិហារ​របស់​និគ្រន្ថ​នៅ​ជិត​នឹង​វត្ត​ពុទ្ធ​សាសនា ។ ដោយ​ឃើញ​ហេតុ​ការណ៍​មិន​ល្អ ព្រោះ​វត្តជេតពន​មិន​អាច​នឹង​ស្ងាត់បាន​ដោយ​មាន​លាយ​ឡំ​នឹងពួក​និគ្រន្ថ ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​បាន​បញ្ជូន​ភិក្ខុសង្ឃ​មួយ​ចំនួន​ទៅ​រាជ​វាំង​ដើម្បី​សុំ​គាល់​ព្រះ​រាជា ។ ព្រះ​រាជា​មិន​ព្រម​ចេញ​មក​ទទួល​ព្រះ​ភិក្ខុសង្ឃ​ឡើយ។ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ក៏​បញ្ជូន​អគ្គ​សាវ័ក​ទាំង​ពីរ គឺ​ព្រះ​សារីបុត្រ និង​ព្រះ​មហាមោគ្គល្លានទៅ​បន្ត ។ ព្រះ​រាជា​ក៏​នៅ​មិន​ព្រម​មក​ជួប​ដោយ​យក​លេស​ថា​រវល់រាជកិច្ច ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​ជាម្ចាស់​បាន​ព្យាករណ៍ព្រះរាជាថា ព្រះរាជាអង្គនេះ នឹង​មិន​អាច​សោយទីវង្គតដោយ​មាន​យស​សេរី​បាន​ឡើយ ដោយ​សារ​កម្ម​ដែល​មិន​ព្រម​ចេញ​មក​ទទួល​ព្រះ​ភិក្ខុសង្ឃ និង​អគ្គសាវ័ក​របស់​តថាគត ។ ដោយ​សារ​បុព្វកម្ម​នេះ ព្រះ​បាទ​បសេនទិ ទ្រង់​សោយ​ទី​វង្គត​យ៉ាងអធម ។
ឯកសារយោង
អដ្ឋកថា
http://www.budsas.org/ebud/rdbud/rdbud-03.htm
កីឡាអាស៊ីខាងកើត
កីឡាអាស៊ីខាងកើត (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ East Asian Games) ជាព្រឹត្តិការណ៍​ពហុកីឡា​ ដែលរៀបចំឡើង​ដោយ​សមាគមកីឡាអាស៊ីខាងកើត (East Asian Games Association EAGA)។ វាជាព្រឹត្តការណ៍កីឡាធ្វើឡើងរៀងរាល់​៤ឆ្នាំម្ដង​ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលមានប្រទេសនៅអាស៊ីខាងកើតចូលរួម។
សមាជិក
សមាជិកបច្ចុប្បន្នមាន៩ប្រទេសនិងតំបន់គឺ៖
ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន​ក៏ធ្លាប់ជាសមាជិកដែរ។ ប៉ុន្តែតាំងពីប្រទេសនេះ​ចូលជាសមាជិក​គណកម្មការអូឡាំពិចអឺរ៉ុប​រួចមក ប្រទេសនេះលែងចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះទៅ។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កីឡា
គាត ឈន់
ជីវប្រវត្តិ
ឯកឧត្តម គាត ឈន់ កើតនៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៣៤ នៅភូមិឆ្លូង ស្រុកឆ្លូង ខេត្តក្រចេះ។ ឯកឧត្តមជាអតីតជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ។ ឯកឧត្តមមានគ្រួសារ និងមានកូនចំនួន២នាក់។
ឯកសារយោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋមន្ត្រី ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
តារាងអាំងតេក្រាលនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ
ខាងក្រោមនេះជាតារាងអាំងតេក្រាល (ព្រីមីទីវ) នៃ អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ។ សំរាប់អាំងតេក្រាលដែលមានអិចស្ប៉ូណង់ស្យែលនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ សូមមើលតារាងអាំងតេក្រាលនៃអនុគមន៍អិចស្ប៉ូណង់ស្យែល។ សំរាប់តារាងពេញលេញសូមមើលតារាងអាំងតេក្រាល។. សូមមើលផងដែរ អាំងតេក្រាលត្រីកោណមាត្រ។ __លាក់មាតិកា__ នៅក្នុងគ្រប់រូបមន្តខាងក្រោម a ជាចំនួនថេរខុសពីសុន្យ ហើយ C ជា ថេររបស់អាំងតេក្រាល។
អាំងតេក្រាលដែលមានគោលឆ្លុះគ្នា
អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណមាត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
អក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយមក្លាយ
អក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយមក្លាយ​ (ပညာသဇာတက; ปัญญาสชาดก) គឺជាផ្នែកមួយក្នុងអក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយម គឺជាអក្សរសិល្ប៍ទាំងឡាយណាដែលបានទទួលឥទ្ធិពល ពីព្រោះពុទ្ធសាសនា ដែល ចែកជា៣ ។អក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយមក្លាយ គឺជាប្រភទអក្សរសិល្ប៍ដែលពុំមាននៅក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបិតកទេ តែទាក់ទងទៅនឹងទស្សនៈទ្រឹស្តីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ។ រឿងនោះគេហៅថា “បញ្ញាសជាតក” ដែលរួមមានទាំងអស់ ៥០ រឿង ៖
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយមក្លាយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជនអាស៊ី
ខ្យល់
ខ្យល់ទាំង ៣
តើកាលពីនៅក្មេងបងប្អូនទាំងអស់មានដែលបានឮពាក្យដែលចាស់ៗតែងពោលថា អាមិនដឹងខ្យល់ឬទេ ?
ខាងក្រោមនេះជាការបកស្រាយខ្យល់ទាំង៣ ដើម្បីអោយបងប្អូនដឹងខ្យល់ តែចង់យល់ខ្យល់ ប្រាកដខ្យល់លុះត្រាណាសិក្សាស្រាវជ្រាវបន្ថែម ។
ខ្យល់ បស្សាសៈ ជាខ្យល់ចូលតាមរន្ធច្រមុះគឺជាខ្យល់តំណាងព្រះវិន័យទាំង ៥ គម្ពីរ ។
ខ្យល់ អស្សាសៈ ជាខ្យល់ចេញតាមរន្ធច្រមុះគឺជាខ្យល់តំណាងព្រះសូត្រទាំង ៥ គម្ពីរ ។
ខ្យល់ និស្សាសៈ ជាខ្យល់ក្នុងពោះគឺខ្យល់តំណាងព្រះអភិធម្មទាំង ៧ គម្ពីរ ។
បស្សាសៈ អស្សាសៈ និស្សាសៈ បានបង្កើតតួអង្គអក្ខរា៣អង្គទៀតគឺ ម អ ឧ ។
ម តំណាងព្រះពុទ្ធ អ តំណាងព្រះធម៌ ឧ តំណាងព្រះសង្ឃ ។
ឯកសារ សៀវភៅធម៌ចំរើនគុណ មគ្គ ៤ ផល ៤ ។
ខ្យល់ទាំងបួនត្រកូល
ខ្ញុំយល់ផ្សេងថា ពាក្យមិនដឹងខ្យល់គឺមិនដឹងពីខ្យល់៤ត្រកូល ដែលមានក្នុងមហាសតិប្បដ្ឋានសូត្រសុត្តន្តបិដក មហាវគ្គ ១៧) គឺ ៖ ទីឃំ ១ រស្សំ ១  សព្វកាយប្បដិសំវេទី ១  និងបស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ ១  ត្រូវជា ៤ ។ អ្នកដឹងខ្យល់គឺអ្នកដែលពិនិត្យមើលខ្យល់ គឺអ្នកធ្វើសមាធិនោះឯង ហើយគេដឹងខ្យល់វែង, ខ្លី, គ្រោត គ្រាត ឬសុខុមបាន ដោយសារការចំរើនសតិប្បដ្ឋាន ។
យោងសំដីបងប្រុស Heng Leang Chea 345567
ភ្នំឈើកាច់
ភ្នំឈើកាច់ គឺជាភ្នំមួយស្ថិតក្នុង ភូមិមាត់ព្រៃ ឃុំឈើកាច់ ស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង។ មានចម្ងាយ ៧៨គ.ម ពីទីក្រុងភ្នំពេញ និង មានចម្ងាយ ៤៥គ.ម ពី ក្រុងព្រៃវែង បត់ឆ្វេងដៃត្រង់ផ្សារកំពង់សឹងចូលចម្ងាយប្រហែល ៧គ.ម។ រមណីយដ្ឋាន បាភ្នំមានភ្នំ ៤ នៅផ្ដុំគ្នា គឺ ភ្នំសំពៅ ភ្នំស្អាង ភ្នំធំ និង ភ្នំបញ្ជរ។ បាភ្នំ ជារាជធានីចាស់ឈ្មោះថា នគរភ្នំ គឺស្ថិតនៅក្បែរភ្នំទាំងឡាយក្នុង ស្រុកបាភ្នំ ដែលបច្ចុប្បន្ននៅបន្សល់ស្លាក់ស្នាមខ្លះៗ ប៉ុណ្ណោះដូចជា ប្រាសាទបុរាណមួយឈ្មោះថា ប្រាសាទច័ន្ទ ស្ថិតនៅចំពីមុខវត្តវិហារគុកក្បែរជើងភ្នំសំពៅក្នុងឃុំជើងភ្នំ។ មានចំងាយពីផ្លូវជាតិលេខ១ ប្រមាណ១,៥​គម ​ពីឃុំកំពង់សឹងតាមផ្លូវលំក្រហម។ ភ្នំឈើកាច់ ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តមួយនៃ នគរគោកធ្លក និងមានប្រវត្តិរឿងជាប្រពៃណីខែ្មរជាច្រើនផង។ ក្នុងប្រវត្តិរឿងទុំទាវភ្នំឈើកាច់ជាកន្លែងដែលនេនទុំបានសាងផ្នូសនៅទីនេះ។
=ផ្លូវចូលទៅកាន់ភ្នំឈើកាច់= តាមផ្លូវជាតិ១ មកដល់ផ្សារឈើកាច់ បត់ឆ្វេងតាមផ្លូវក្រាលកៅស៊ូមកកើតត្រង់ មាន២ផ្លូវគឺ÷
=កម្មវិធីឡើងអ្នកតា មេសរ=
អនុរុទ្ធ
ឯតទគ្គំ ភិក្ខវេ មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ ទិព្វចក្ខុកានំ យទិទំ អនុរុទ្ធោ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ អនុរុទ្ធ​កំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ជា​សាវ័ក​របស់​តថាគត​ផ្នែក​ទិព្វចុក្ខុ។ កាល​ដែល​ព្រះ​ថេរៈ​បាន​ជា​អ្នក​លើស​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ពួង​ ផ្នែក​ទិព្វចក្ខុនោះ មាន​ហេតុ​ពីរ​ប្រការ​គឺ
ពុទ្ធ​កាល​ព្រះ​បទុមុត្តរសម្មាសម្ពុទ្ធ
ក្នុង​កាល​មួយ​សែន​កប្ប​កន្លង​ទៅ​ហើយ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ​បាន​កើត​ជា​កុដុម្ពីក៍។ ថ្ងៃ​មួយ​​កុដុម្ពីក៍​បាន​ទៅ​កាន់​វិហារ​រួម​ជា​មួយ​មហា​ជន ដើម្បី​ស្តាប់​ព្រះធម្ម​ទេសនា។ ក្រោយ​ពេល​ព្រះ​បទុមុត្តរសម្ពុទ្ធ​សម្តែង​ធម៌​ហើយ ទ្រង់​បាន​តែង​តាំង​ភិក្ខុ​មាន​ទិព្វ​ចក្ខុ​មួយ​អង្គ​​ទុក​ក្នុង​ដំណែង​ដ៏​កំពូល។ កុដុម្ពីក៍​នោះ​ស្តាប់​ហើយ គិត​ថា ភិក្ខុ​រូប​នេះ​ប្រសើរ​ក្រៃ​លែង សូម្បី​យើង​ក៏​គួរ​ជា​អ្នក​លើស​ដោយ​ទិព្វ​ចក្ខុ ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​មួយ​អង្គ ដែល​នឹង​ឧបត្តិឡើង​ក្នុង​កាល​អនាគត។ លុះ​គិត​ហើយ គាត់​ក៏​ចូល​ទៅ​និមន្ត​ព្រះ​បទុមុត្តរ​សម្ពុទ្ធ​ព្រម​ទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​មួយ​សែន​រូបសោយ​ភត្តាហារ​នៅ​ផ្ទះ​របស់​ខ្លួន។ គាត់​បាន​ថ្វាយ​ទាន​រយៈ​ពេល​៧​ថ្ងៃ​ជាប់​គ្នា លុះ​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៧​គាត់​ក៏​បាន​ថ្វាយ​សំពត់​យ៉ាង​ល្អ​ព្រម​ដោយ​ម្ជុល​ដេរ និង​គ្រឿង​ជ្រលក់ ចំ​ពោះ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ និង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង​មួយ​សែន​អង្គ ហើយ​តាំង​សេច​ក្តី​ប្រាថ្នា​ចំពោះ​ព្រះ​ភក្ត្រ​របស់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ថា "ខ្ញុំព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្វើ​សក្ការបូជា​ក្នុង​ពេល​នេះ មិន​ដើម្បី​ទិព្វ​សម្បត្តិ ឬ​មនុស្ស​សម្បត្តិ​ណា​មួយ​ឡើយ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​តាំង​ភិក្ខុ​ណា ក្នុង​តំណែង​ដ៏​លើស​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​ទិព្វ​ចក្ខុ​កន្លង​ទៅ​៧​ថ្ងៃ​ហើយ សូម​អោយ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជា​កំពូល​ផ្នែក​ទិព្វ​ចក្ខុ​ដូច​ភិក្ខុ​រូប​នោះ ក្នុង​សាសនា​របស់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​អង្គ​ណាមួយ​ក្នុង​អនាគត​កាល។" ព្រះ​បទុមុត្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់​ប្រសើរ​ដោយ​អនាគតង្សញ្ញាណ គឺ ញាណ​ដែល​ដឹង​ហេតុ​ការណ៍​ក្នុង​អនាគត ទ្រង់​ឃើញ​ថា សេចក្តី​ប្រាថ្នា​របស់​កុដុម្ពីក៍​នោះ នឹង​បាន​សម្រេច​ ទ្រង់​ក៏​ព្យាករណ៍​ថា "កន្លង​ទៅ​មួយ​សែន​កប្ប​ក្នុង​អនាគត នឹង​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ គោតម ស្តេច​ឧបត្តិឡើង​ក្នុង​លោក អ្នក​នឹង​បាន​ជា​កំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​ទិព្វ​ចក្ខុ មាន​ឈ្មោះ​ថា អនុរុទ្ធ ក្រោយ​ធ្វើ​អនុមោទនា​ហើយ ព្រះ​បទុមុត្តរ​ក៏​យាង​ទៅ​កាន់​ទី​ប្រថាប់​វិញ។ កុដុម្ពីក៍​នោះ​ធ្វើបុណ្យ​រហូត​ដល់​ពេល​ព្រះ​សម្ពុទ្ទ​បរិនិព្វាន។ មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​បាន​ធ្វើ​ព្រះ​ចេតីយ៍​សុវណ្ណ​មាន​កំពស់​៧​យោជន៍ស្តេច​ហើយ កុដុម្ពីក៍​នោះ​មាន​សទ្ធា​ជ្រះ​ថ្លា​ត្រូវ​ការ​ធ្វើបុណ្យ​កុសល ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​សុវណ្ណ​ចេតីយ៍​នោះ ទើប​ចូល​ទៅ​សួរ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ថា "បពិត្រ​លោក​ម្ចាស់​ដ៏​ចម្រើន ការ​បរិកម្ម ឬ​ធ្វើ​កុសល​ដើម្បី​អោយ​កើត​ផល​ជា​ភ្នែក​ទិព្វនោះ នឹង​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូចម្តេច​ទាន?" ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ណែ​នាំ​ថា "ម្នាល​កុដុម្ពីក៍ អ្នក​ប្រាថ្នា​នឹង​បាន​ទិព្វ​ចក្ខុ គួរ​ធ្វើ​ប្រទីប​បូជា​ព្រះ​សុវណ្ណ​ចេតីយ៍​នោះ"។ កុដុម្ពីក៍​ក៏​ចាត់​ចែង​ប្រទីប​ធំ​មួយ​ពាន់​ដើម​ នាំ​ទៅ​តាំង​ទុក​ជុំ​វិញ​ព្រះ​ចេតីយ៍ និង​មាន​ប្រទីប​តូច​ៗ​នៅ​ចន្លោះ​ប្រទីប​ធំ​នោះ ហើយ​អុជ​បូជា​ព្រះ​សុវណ្ណ​ចេតីយ៍ ដោយ​តាំង​ចិត្ត​បូជា​ព្រះ​បទុមុត្តរ​សម្ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់។
ពុទ្ធកាល​ព្រះ​សុមេធសម្មាសម្ពុទ្ធ
ព្រះ​អនុរុទ្ធ​​ លោក​បាន​អុជ​ប្រទីប​ថ្វាយ​បូជា​ព្រះ​សុមេធ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ដែល​ទ្រង់​ចូល​ឈាន​ទៀបគល់​ឈើ​មួយ​ដើម​ក្នុង​រយៈ​៧​ថ្ងៃ ដោយ​បុណ្យ​នេះ​អោយ​ផល ព្រះ​អនុរុទ្ធ​បាន​កើត​ជា​ទេវតា​មាន​កាយ​ភ្លឺ​រុង​រឿង​ជាង​ទេវតា​ទាំងឡាយ​ជា​និច្ច ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ បាន​កើត​ជា​ស្តេច​ចក្រពត្តិ​មាន​ភ្នែក​ទិព្វ អាច​មើល​ឃើញ​បាន​ចម្ងាយ​មួយ​យោជន៍​ជុំវិញ ជា​ស្តេច​ចក្រ​រួម​២៤​ជាតិ បាន​ជា​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​៣០​កប្ប លោក​បាន​សម្រេច​ទិព្វ​ចក្ខុ​ រមែង​មើល​ឃើញ​បាន​ដោយ​ញាណ រហូត​មួយ​ពាន់​លោក​ធាតុ​ក្នុង​ព្រះ​សាសនា​របស់​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​អង្គ​នេះ។ ព្រះ​សុមេធ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​​ទ្រង់​ឧបត្តិឡើង​ក្នុង​លោក កន្លង​៣​ម៉ឺន​កប្បអំពី​ភទ្ទកប្បនេះ លោក​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ផូរផង់ បាន​បូជា​ប្រទីប​ចំពោះ​ព្រះ​អង្គ សម្រេច​មក​ដល់​ជាតិ​ចុង​បញ្ចប់​នេះ លោក​បាន​ធ្វើ​អោយ​ជាក់​ច្បាស់​នូវ​គុណ​វិសេស​ គឺ​បដិសម្ភិទា​៤ វិមោក្ខ​៨ និង​អភិញ្ញា​៦​ប្រការ ទាំង​បាន​ធ្វើ​តាម​ពាក្យ​ទូន្មាន​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​ស្រេច​ហើយ។
ពុទ្ធ​កាល​ព្រះ​កស្សប​សម្មាសម្ពុទ្ធ
លុះ​វេលា​កន្លង​ទៅ​ជា​ច្រើន​កប្ប លោក​បាន​កើត​ជា​កុដុម្ពីក៍។ កាល​ដែល​ព្រះ​កស្សប​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​បរិនិព្វាន មហាជន​បាន​សាង​ចេតីយ៍​កំពស់​មួយ​យោជន៍ ដើម្បី​បញ្ចុះ​ព្រះ​បរម​សារី​រិកធាតុ​ស្រេច​ហើយ សាង​ថាស​សំរឹទ្ធ​ជា​ច្រើន​ដាក់​ទឹក​ដោះ​ថ្លា​អោយ​ពេញ​ធ្វើ​ប្រឆេះ​ដាក់ ហើយ​អុជ​បូជា​ជុំវិញ​ព្រះ​ចេតីយ៍​នោះ ចំណែក​កុដុម្ពីក៍​បាន​ធ្វើ​ថាស​សំរឹទ្ធ​ធំ​ជាង​ថាស​ទាំង​ពួង ដាក់​ទឹក​ដោះ​ថ្លា​ពេញ​ ធ្វើ​ប្រឆេះ​មួយ​ពាន់​ដាក់​ជុំវិញ​កណ្តាប់​មាត់​ថាស ប្រឆេះ​ធំ​ត្រង់​កណ្តាល អុជ​អោយ​ឆេះ​ឡើង ហើយ​ទូល​លើ​ក្បាល ដើរ​ប្រទក្សិណ​ព្រះ​ចេតីយ៍​តាំង​ចិត្ត​ធ្វើ​ជា​ពុទ្ធ​បូជា អានិសង្ស​នៃ​ការ​បូជា​នេះ កុដុម្ពីក៍​នោះបាន​កើត​ក្នុង​ទេវលោក សោយ​ទិព្វ​សម្បត្តិ​ដ៏​ប្រណិត។
ដោយ​ហេតុ​បាន​ដាក់​បាត្រ​ព្រះ​បច្ចេក​ពុទ្ធ​ដែល​ទើប​ចេញ​ពី​និរោធ​សមាបត្តិ​ បុណ្យ​នោះ​ក៏​អោយ​ផល​ភ្លាម​ៗ​ឃើញ​ទាន់​ភ្នែក។ សេដ្ឋី​បាន​នាំ​អន្នភារៈ​ទៅ​ណែ​នាំ​ថ្វាយ​ស្តេច​ក្រុង​ពារាណសី ក្រាប​ទូល​ពី​គុណ​ធម៌​ដែល​អន្នភារៈ​មាន ព្រះ​រាជា​ស្តេច​ពេញ​ព្រះ​ទ័យ​ចំពោះ​ការ​ធ្វើទាន​របស់​បុរស​នេះយ៉ាង​ខ្លាំង ក៏​បាន​ប្រទាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ និង​សង់​ផ្ទះ​អោយ​ដល់​អន្នភារៈ។ ពេល​កម្មករ​ជីក​ដី​បម្រុង​សង់​ផ្ទះ បាន​ជួប​នឹង​កំណប់​ទ្រព្យ​ធំៗជា​ច្រើន ក៏​នាំ​គ្នា​ទៅ​ទូល​ព្រះ​រាជា។ ព្រះរាជា​ត្រាស់​អោយ​យក​មក​ដាក់​ឃ្លាំង ពេលនោះ​កំណប់​ទ្រព្យ​ក៏​បាត់​អស់ ទើប​ពួក​អ្នក​ជីក​ទៅ​ទូល​ព្រះរាជា​ម្តងទៀត។ ព្រះ​រាជា​ត្រាស់​ថា ចូរ​ជីក​ដើម្បី​អោយ​ដល់​អន្នភារៈ កាល​ពួក​អាមាត្រ​ទៅ​ជីក​វិញ កំណប់​នោះ​ក៏​ផុស​ឡើង​ដូច​ផ្សិត​ពី​ផែនដី ព្រះរាជា​ឃើញដូច្នោះ​ក៏​តែង​តាំង​អន្នភារៈ​ជា​មហាសេដ្ឋី​ម្នាក់​ក្នុង​ក្រុង​នោះ​មាន​នាម​ថា ធនសេដ្ឋី និង​ប្រទាន​ឆត្រ​ដែល​ជា​ភស្តុតាង​របស់​តំណែង​សេដ្ឋី​ក្នុង​ថ្ងៃ​នោះ​ឯង។ ចាប់​ពី​នោះ​មក អន្នភារៈ​តែង​ធ្វើកល្យាណ​កម្ម​រហូត​អស់​ជីវិត។
បច្ចុប្បន្នជាតិ
បន្ទាប់​ពី​លោក​ធនសេដ្ឋី​ធ្វើ​មរណកាល ក៏​ទៅ​កើត​ក្នុង​ឋាន​សួគ៌ ត្រាច់​រង្គាត់​សោយ​សុខ​ក្នុង​មនុស្ស​លោក​ទេវលោក​អស់​កាល​ជា​យូរ ហើយ​ត្រឡប់​មក​ចាប់​បដិសន្ធិ​ក្នុង​រាជ​ត្រកូល​សក្យៈ ជា​រាជ​ឱរស​របស់​ព្រះបាទ​អមិតោទនៈ ជា​អនុជ​របស់​ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនមហារាជ​ដែល​ជា​ក្សត្រ​គ្រប់​គ្រង​កបិលវត្ថុ។ លោក​​បាន​ទទួលការ​ជ្រើស​រើស​នាម​ថា​ អនុរុទ្ធ។ អ្នក​រួម​ព្រះ​មាតា​តែ​មួយ​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​កុមារ​មាន​៣​ព្រះអង្គ គឺ​ព្រះជេដ្ឋា​ព្រះនាម​ មហានាម ព្រះ​កនិដ្ឋភគនី ព្រះនាម​ថា រោហិណី។ បើ​រាប់​តាម​លំដាប់​វង្ស អនុរុទ្ធ​កុមារ​ក៏​ជា​អនុជ​របស់​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគបរមគ្រូនៃយើង។
ព្រះ​អនុរុទ្ធ​កុមារ​ជា​ក្សត្រ​សុខុមាលជាតិ គឺ​មាន​សេចក្តី​សុខ​យ៉ាង​កំពូល ជា​អ្នក​មាន​បុណ្យ​ច្រើន មាន​ប្រាសាទ​តម្រូវ​ទៅ​តាម​​រដូវនីមួយ​ៗ បរិបូរណ៍​ដោយ​ទ្រព្យ​និង​បរិវារ​យស សូម្បី​តែ​ពាក្យ​ថា "មិនមាន" ព្រះ​រាជ​កុមារ​មិន​ដែល​ស្គាល់​ឡើយ។ ព្រោះ​កាលពី​នៅ​ជា​អន្នភារៈ ព្រះកុមារ​ក្រោយ​ពេល​ដាក់​បាត្រ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ហើយ បាន​ប្រាថ្នា​ថា សូម​កុំ​អោយ​ស្គាល់​ ឮពាក្យ​ថា​"មិនមាន" ឡើយ។
Microsoft .NET Framework
ក្រុមហ៊ុន Microsoft ចាប់ផ្ដើមបង្កើត .NET Framework ដំបូងក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៩៩០ ដែលពេលនោះត្រូវបានហៅឈ្មោះថា Next Generation Windows Services (NGWS)។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០០ ជំនាន់ .NET ១.០ ត្រូវបានដាក់ចេញឲ្យប្រើប្រាស់សាកល្បង។
អនុរុទ្ធ
បព្វជ្ជា
កាល​ព្រះ​បរម​គ្រូ​គង់​នៅ​អនុបិយ​និគម​របស់​មល្លក្សត្រ ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទន​ជា​ពុទ្ធ​បិតា ប្រោស​អោយ​ប្រ​ជុំ​ត្រកូល​ក្សត្រ​ទាំង​អស់​ ហើយ​ត្រាស់​អោយ​ពួក​កុមារ​ក្នុង​ត្រកូល​ក្សត្រ​និមួយៗ​ចេញ​បួស​តាម។ ពេល​នោះ​ខត្តិយ​កុមារ​មួយពាន់​អង្គ​បាន​ចេញ​បួស​ព្រម​គ្នា។ គ្រានោះ មហា​នាម​ជា​ជេដ្ឋា​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​បានសួរ​​ថា ឥឡូវ​នេះ​ប្អូន​នឹង​ចេញ​បព្វជ្ជា​ ឬ​បង​បព្វជ្ជា។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​មិន​ទាន់​ដឹង​ហេតុការណ៍ ក៏​សួរ​បង​ថា បើ​នៅ​គ្រប់​គ្រង​ផ្ទះ ត្រូវ​ធ្វើ​អ្វី​ខ្លះ បង​បានប្រាប់​ការទទួល​ខុស​ត្រូវ​សព្វ​គ្រប់​ក្នុង​នាម​ជា​ឃរាវាស។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​គិត​ថា ការងារ​ទាំង​ឡាយ​ធ្វើ​មិន​ចេះ​ចប់ ទី​បំផុត​នៃ​ការងារ​នោះ​មើល​មិន​ឃើញ​ឡើយ តើ​កាល​ណា​ការងារ​នោះ​នឹង​អស់​ទៅ តើ​កាល​ណា​យើង​នឹង​មិន​ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​ងារ ​ ហើយ​នឹង​បាន​ទទួល​សេចក្តី​សុខ​ក្នុង​កាមារម្មណ៍​យ៉ាង​ពេញ​ទំហឹង ទើប​មហានាម​ប្រាប់​ថា ការ​ងារ​ទាំង​ឡាយ​មិន​ចេះ​ចប់​ទេ សូម្បី​ការងារ​នៅ​មិន​ទាន់​អស់ មាតា​បិតា​យើង​ក៏​អស់​ជីវិត​ទៅហើយ។ អនុរុទ្ធ​ក៏​នឿយ​ណាយ​ចំពោះ​ការងារ ទើប​សុខ​ចិត្ត​ចេញ​បួស​ ទុក​អោយ​បង​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ផ្ទះ។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ក៏​ទៅ​ទូល​សុំ​មាតា​បព្វជ្ជា មាតា​មិន​ព្រម ហើយ​ពោល​ថា បើ​ភទ្ទិយៈ​អាច​ចេញ​បួស​បាន មាតា​នឹង​អោយ​បុត្រ​បួស (ដោយ​អាង​ថា ភទ្ទិយៈ​ជា​ក្សត្រ​របស់​សក្យៈ​ទាំងឡាយ គង់​នឹង​មិន​អាច​ចេញ​បួស​បាន)។ អនុរុទ្ធ​ឮ​ហើយ ក៏​ទៅ​បបួល​ភទ្ទិយៈ។ កាល​បាន​សម្រេច​ហើយ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ក៏​ទៅ​បបួល​ក្សត្រ​៣​អង្គ​ទៀត គឺ​ព្រះ​អានន្ទ ព្រះភគ្គុ ព្រះ​កិម្ពិលៈ និង​កោលិយវង្ស​ម្នាក់​ គឺ​ទេវទត្ត និង​ឧបាលិ ជា​នាយ​ភូសា​ម្នាក់​ទៀត រួម​ទាំង​អស់​ត្រូវ​ជា​៧​នាក់។ នាក់​ទាំង​៧​បាន​ចូល​គាល់​ព្រះសាស្តា​ក្នុង​អនុបិយនិគម ហើយ​ក្រាប​ទូល​សុំ​បព្វជ្ជា​ឧបសម្បទា​ក្នុង​ព្រះ​ធម៌​វិន័យ។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​សុំ​អោយ​បព្វជ្ជា​ឧបាលិ​មុន ព្រោះ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ខត្តិយ​មានះរបស់​ពួក​ខ្លួន​អោយ​ស្រាល​ស្តើង។ ក្រោយ​បព្វជ្ជា​ហើយ ព្រះ​ភទ្ទិយត្ថេរ​បាន​សម្រេច​ព្រះ​អរហត្ត​ក្នុង​វស្សា​នោះ ព្រះ​ភគ្គុ ព្រះ​កិម្ពិលៈ និង​ព្រះ​ឧបាលិ បាន​សម្រេច​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​ខាង​ក្រោយ​មក​ទៀត។ ឯ​ទេវទត្ត​បាន​សម្រេច​សមាបត្តិ​៨ សម្តែង​ឫទ្ធិ​របស់​បុថុជ្ជន​បាន ព្រះ​អានន្ទ​បាន​សម្រេច​ត្រឹម​តែ​សោតាបត្តិផល។ ចំណែក​ព្រះ​អនុរុទ្ធ ជា​ដំបូង​បាន​សម្រេច​ទិព្វ​ចក្ខុ​ញាណ ក្រោយ​មក​បាន​ស្តាប់​ធម្មទេសនា​​របស់​ព្រះ​បរម​គ្រូ ឈ្មោះ​មហាបុរិសវិតក្កសូត្រ គឺ​ព្រះ​ថេរៈ​បាន​ត្រិះ​រិះ​ដល់​ធម៌​៨​ប្រការ​នេះ
Microsoft .NET Framework
ជំនាន់ .NET Framework ៣.០ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងកញ្ចប់ Windows Server 2008 និង Windows Vista. ជំនាន់ ៣.៥ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុង Windows 7 ។ ជំនាន់ទាំងនេះអាចធ្វើការដំឡើងសម្រាប់ត្រកូលប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការណ៍ Windows XP និង Windows Server 2003 ផងដែរ. ថ្ងៃទី ១២ ខែ មេសា ឆ្នាំ ២០១០ ជំនាន់ .NET Framework ៤.០ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលនៅក្នុង Visual Studio 2010.
អនុរុទ្ធ
បព្វជ្ជា
លុះ​ព្រះ​សាស្តា​ទូន្មាន​ហើយ ទ្រង់​ក៏​ត្រឡប់​ទៅ​ទី​ប្រថាប់​វិញ។ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ បាន​ព្យាយាម​បន្ត​រហូត​បាន​សម្រេច​អរហត្តផល ហើយ​គិត​ថា ព្រះ​សាស្តា​ដឹង​ចិត្ត​យើង ទ្រង់​មក​ធ្វើ​មហាបុរិស​វិតក្ក​ទី​៨ ពេញ​បរិបូណ៌ ជា​ការ​ដែល​យើង​បាន​សម្រេច​នូវ​បំណង​ហើយ។
តំណែង
ក្រោយមក ព្រះសាស្តា​គង់​នៅ​វត្ត​ជេតពន​មហា​វិហារ ទ្រង់​ប្រការ​តែង​តាំង​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ​ក្នុង​តំណែង​ឯតទគ្គៈ ជា​កំពូល​ជាង​សាវក​ទាំងឡាយផ្នែក​មាន​ទិព្វចក្ខុ។
ក្រោយ​ការ​រំលត់​ខន្ធ​របស់​ព្រះ​បរម​សាស្តា​ហើយ ពួក​មល្លក្សត្រ​មាន​បំណង​នឹង​អារាធនា​ព្រះ​សរីរសព ចូល​កាន់​ព្រះ​នគរ​តាម​ទិស​ទក្សិណ ហើយ​នឹង​អារាធនា​ចេញ​ទៅ​ថ្វាយ​ភ្លើង​តាម​ទិស​ទក្សិណ​ដដែល តែ​ពួក​មល្លក្សត្រ​មិន​អាច​លើក​ព្រះ​សរី​រសព​រួច ទើប​ទូល​សួរ​ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ។ ព្រះ​ថេរៈ​ឆ្លើយ​ថា ព្រោះ​ទេវតា​មាន​បំណងផ្សេង។ ទេវតា​មាន​បំណង​នឹង​អារាធនា​ព្រះ​សព​ចូល​នគរ​តាម​ទិស​ឧត្តរ ដោយ​អារាធនា​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​កណ្តាល​ក្រុង និង​អារាធនា​ចេញ​តាម​ទិស​បូព៌ា គឺ​ទិស​ខាង​កើត ចាត់​ចែង​ការ​បូជា​ព្រះ​សព​នៅ​ចេតីយ៍​របស់​ពួក​មល្លក្សត្រ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ម្កុដពន្ធនចេតិយ។ ពួក​មល្លក្សត្រ​ក៏​បាន​ធ្វើ​តាម​បំណង​របស់​ទេវតា។
Microsoft .NET Framework
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
សម្រាប់បញ្ជីនៃជំនាន់ Microsoft .NET Framework អាចស្វែករកបានតាមរយៈតំណភ្ជាប់នេះ .NET Framework.
អនុរុទ្ធ
តំណែង
នេះ​ជា​ហេតុ​ផល​ដែល​អះអាង​ថា ព្រះ​អនុរុទ្ធត្ថេរ​មាន​អាយុវែង​ជាង​ព្រះ​បរម​គ្រូ លោក​ជា​អ្នក​មាន​ភ្នែក​ទិព្វ​អាច​ដឹង​ហេតុការណ៍​ដែល​អ្នក​ដទៃ​មិន​អាច​ដឹងបាន ទើប​ចាត់​ទុក​ថា សម​គួរ​ដែល​លោក​បាន​ទទួល​ការ​លើក​តម្កើង​អំពី​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ អោយ​ជា​អ្នក​មាន​ទិព្វចក្ខុ​ ការ​ដឹង​ដោយ​លក្ខណៈ​ពិសេស ផ្នែក​ទិព្វចក្ខុ​នេះ ជា​សមណៈ​កិត្តិយស​ដែល​ប្រកាស​នូវ​ឧត្តម​គុណ​របស់​សាវ័ក​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ហើយ​មាន​កិត្តិយស​តាំង​នៅ​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃនេះ។
Microsoft .NET Framework
.NET Framework 1.0
នេះជាជំនាន់ដំបូងនៃ NET Framework បានចេញផ្សាយឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅ ថ្ងៃទី ១៣ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០២ និងអាចរកបានសម្រាប់ Windows 98, ME, NT 4.0, 2000, និង XP ។ Microsoft បានស្ថាបនាជំនាន់នេះ ហើយបញ្ចប់ជាស្ថាពរនៅ ថ្ងៃទី ១០ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៧ និង ធ្វើការកែតម្រូវបន្ថែមបញ្ចប់នៅ ថ្ងៃទី ១៤ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៩ ជាមួយនឹងការចាប់កំហុសនៃ XP Media Center និង Tablet PC ។
អនុរុទ្ធ
យោង
ព្រះត្រៃបិដក
ព្រះអសីតិមហាសាវក
មើលផងដែរ
សាវ័កព្រះពុទ្ធ
កណ្ដោល (អសង្ស័យកម្ម)
កណ្ដោលសំដៅលើ៖
ហេនរីច ហឺត
ហែងរីហ ហឺត (Heinrich Rudolf Hertz) (២២ កុម្ភៈ ១៨៥៧ – ១ មករា ១៨៩៤) ជារូបវិទូសញ្ជាតិអាឡឺម៉ង់ដែលបានបកស្រាយ និងបន្លាយពង្រីកបន្ថែមលើទ្រឺស្ដីអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចនៃពន្លឺ ដែលបានរកឃើញមុខដំបូងដោយ ម៉ាកស្វែល។ គាត់ជាមនុស្សទីមួយដែលបានរកឃើញរលកសញ្ញាវិទ្យុក្នុងឆ្នាំ១៨៨៨។  គាត់ក៏បានបកស្រាយនិងពន្យល់ថា ពន្លឺគឺជារលកសញ្ញាអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។ ដូច្នេះហើយទើប ខ្នាតនៃប្រេកង់ (ហឺត / Hz) យកតាមឈ្មោះរបស់គ្នា។
ឆ្នាំដំបូងៗ
ហឺតចាប់កំណើតនៅរដ្ឋហាំបួក (Hamburg) ដែលជាអតីតរដ្ឋឯករាជមួយ​នៅក្នុងសហព័ន្ធអាល្លឺមង់ ទៅក្នុងគ្រួសារមួយមានវណ្ណៈខ្ពស់ មានទ្រព្វសម្បត្តិស្ដុកស្ដម្ភ​និងកំរិតវប្បធម៌ខ្ពស់។ ឪពុករបស់គាត់ឈ្មោះ ហ្គាស្តាវ ហ្វែរឌីណាន់ ហឺត (Gustav Ferdinand Hertz) ជាអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ​និងក្រោយមកក្លាយជាសមាជិកសភាជាតិ។ His mother was the former Anna Elisabeth Pfefferkorn. His paternal grandfather David Wolff Hertz (1757–1822), fourth son of Benjamin Wolff Hertz, moved to Hamburg in 1793 where he made his living as a jeweller. He and his wife Schöne Hertz (1760–1834) were buried in the former Jewish cemetery in Ottensen. Their first son Wolff Hertz (1790–1859), was chairman of the Jewish community. His brother Hertz Hertz (1797–1862) was a respected businessman. He was married to Betty Oppenheim, the daughter of the banker Salomon Oppenheim, from Cologne. Hertz converted from Judaism to Christianity and took the name Heinrich David Hertz.
While studying at the Gelehrtenschule des Johanneums in Hamburg, he showed an aptitude for sciences as well as languages, learning Arabic and Sanskrit. He studied sciences and engineering in the German cities of Dresden, Munich and Berlin, where he studied under Gustav R. Kirchhoff and Hermann von Helmholtz.
In 1883, Hertz took a post as a lecturer in theoretical physics at the University of Kiel.
In 1885, Hertz became a full professor at the University of Karlsruhe where he discovered electromagnetic waves.
The most dramatic prediction of Maxwell's theory of electromagnetism, published in 1865, was the existence of electromagnetic waves moving at the speed of light, and the conclusion that light itself was just such a wave. This challenged experimentalists to generate and detect electromagnetic radiation using some form of electrical apparatus.
The first clearly successful attempt was made by Heinrich Hertz in 1886. For his radio wave transmitter he used a high voltage induction coil, a condenser (capacitor, Leyden jar) and a spark gap—whose poles on either side are formed by spheres of 2 cm radius—to cause a spark discharge between the spark gap’s poles oscillating at a frequency determined by the values of the capacitor and the induction coil.
To prove there really was radiation emitted, it had to be detected. Hertz used a piece of copper wire, 1 mm thick, bent into a circle of a diameter of 7.5 cm, with a small brass sphere on one end, and the other end of the wire was pointed, with the point near the sphere. He bought a screw mechanism so that the point could be moved very close to the sphere in a controlled fashion. This "receiver" was designed so that current oscillating back and forth in the wire would have a natural period close to that of the "transmitter" described above. The presence of oscillating charge in the receiver would be signaled by sparks across the (tiny) gap between the point and the sphere (typically, this gap was hundredths of a millimeter).
Meteorology
He always had a deep interest in meteorology probably derived from his contacts with Wilhelm von Bezold (who was Hertz's professor in a laboratory course at the Munich Polytechnic in the summer of 1878). Hertz, however, did not contribute much to the field himself except some early articles as an assistant to Helmholtz in Berlin, including research on the evaporation of liquids, a new kind of hygrometer, and a graphical means of determining the properties of moist air when subjected to adiabatic changes.
Contact mechanics
In 1886–1889, Hertz published two articles on what was to become known as the field of contact mechanics. Hertz is well known for his contributions to the field of electrodynamics (see below); however, most papers that look into the fundamental nature of contact cite his two papers as a source for some important ideas. Joseph Valentin Boussinesq published some critically important observations on Hertz's work, nevertheless establishing this work on contact mechanics to be of immense importance. His work basically summarises how two axi-symmetric objects placed in contact will behave under loading, he obtained results based upon the classical theory of elasticity and continuum mechanics. The most significant failure of his theory was the neglect of any nature of adhesion between the two solids, which proves to be important as the materials composing the solids start to assume high elasticity. It was natural to neglect adhesion in that age as there were no experimental methods of testing for it.