cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
តេង សុធា
ការងារ​សង្គម
លោកបានចូលរួមការងារក្នុងសង្គមផងដែរជាមួយនិង សមាគមសប្បុរសធម៌ មេត្តា META Charity Association របស់លោក។ META Charity Association សមាគមសប្បុរសធម៌ មេត្តា ជាសមាគមន៏ដែលលោកបានបង្កើតឡើងដើម្បីរ៉ៃអង្គាសថវិការជួយ ចាស់ជរា បរិច្ចាគដល់មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផា កុមារកំព្រា កុមារមានរាងកាយមិនគ្រប់គ្រាន់ និងជាពិសេសគឺផ្តល់អាហាររូបករណ៏ដល់សិស្សសាលាដែលមិនមានថវិការមិនគ្រប់គ្រាន់។ជារៀងរាល់ឆ្នាំ គ្រោះរាំងស្ងួត ទឹកជំនន់ ខ្យល់ព្យុះ ខ្យល់កន្ត្រាក់ តែងតែកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដូចច្នេះហើយភាពទាំងនេះវាពិតជាប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើកុមារ ជាពិសេសកុមារកំព្រា ពិការ អ្វីដែលពួកគាត់ត្រូវការគឺ អាហារ ការព្យាបាល ការសិក្សារ ការស្នាក់នៅ របស់របរប្រើប្រាស់ បែបនេះហើយទើប លោក តេង សុធា លោក សុខ ប៊ុនឆេង និង លោក អៀប សំនៀងខេមរា បានសហការណ៏គ្នាបង្កើតអង្គការសប្បុរសធម៌ មេត្តានេះឡើង។ សមាគមសប្បុរសធម៌ មេត្តា ជាអង្គការមិនស្វែងរកប្រាក់ចំនេញ។ ជារៀងរាល់សប្តាហ៍ អង្គការនេះតែងតែប្រមូលថវិការពីមហាជនដើម្បីប្រមូលទិញអាហារ និងរបស់របរប្រើប្រាស់ដើម្បីចែកជូនកុមារនៅតាមមណ្ឌលកុមារកំព្រា។
គោលបំណង
សមាគមសប្បុរសធម៌ មេត្តា ដែលលោក តេង សុធា បង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណង
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សហគ្រិន
អ្នកម្នាងកេសរ
អ្នកម្នាងជាឋានៈរបស់ចៅចម ដែលចែកជាបួនថ្នាក់ ក្នុងនោះ កេសរ អាចជាងារដូច្នេះឃើញមានព្រះនាមនោះស្រដៀងគ្នាក្នុងពង្សាវតារខ្មែរដូចខាងក្រោម៖
សង្កាត់បាវិត
(Bavet Sangkeat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងបាវិត ខេត្តស្វាយរៀង មាន ៥ភូមិ÷ ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តស្វាយរៀង បាវិត
ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិ ប្រេស៊ីល
The Brazil national football team (Seleção Brasileira) represents Brazil in international men's football. Brazil is administered by the Brazilian Football Confederation (CBF), the governing body for football in Brazil. They have been a member of the International Federation of Association Football (FIFA) since 1923 and member of the South American Football Confederation (CONMEBOL) since 1916.
បញ្ជីរាយនាម ផ្សារនៅកម្ពុជា
ខាងក្រោម​ជា​បញ្ជី​រាយ​នាម​ផ្សារ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​កម្ពុជា​ (បញ្ជី​មិន​ទាន់​ពេញ​លេញ)
អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)
អ្នកម្នាងកេសរ (កាន់.១៥៦២-១៥??) ជាចៅចមនៃព្រះបាទបរមិន្ទរាជា។ កាលពស. ២១០៦, គស. ១៥៦២, មស. ១៤៨៤, ច.ស. ៩២៤ ឆ្នាំច ទោស័ក ស្ដេចសម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គនឹងអ្នកម្នាងកេសរទ្រង់ប្រទានព្រះនាមថា ពញានូរ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហេសីសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក
អ្នកព្រះម៉ែនាងវង
អ្នកព្រះម៉ែនាងវង កាន់តំណែង (ប្រ.១៥៦៥-១៥??) ជាចៅចមរបស់ព្រះបាទបរមិន្ទរាជា មានថ្នាក់លំដាប់ជា អ្នកព្រះម៉ែនាង។ នៅមុនពេលព្រះបាទបរមិន្ទរាជាសោយរាជ្យមួយឆ្នាំ អ្នកព្រះម៉ែនាងវងសម្ភពបានព្រះរាជបុត្រាមួយអង្គ ទ្រង់ប្រទានព្រះនាមថា ពញាអន គឺឆ្នាំ គស.១៥៦៥។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកព្រះម៉ែនាងសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហេសីសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក
គយត្របែក
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តស្វាយរៀង
សង្កាត់ច្រកម្ទេស
(Chrak Mtes Sangkeat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងបាវិត ខេត្តស្វាយរៀង មាន ១៥ភូមិ÷ ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តស្វាយរៀង ច្រកម្ទេស
បញ្ជីរាយនាម ស្ពាននៅកម្ពុជា
ខាង​ក្រោម​ជា​បញ្ជី​ឈ្មោះ​ស្ពាន​មួយ​ចំនួន​នៅ​ក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា។
សង្កាត់កំពង់កណ្ដាល
(Sangkeat Kampong Kandal) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុង​កំពត ខេត​តកំពត មាន ០២ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ឡេក ប៊ុននាគ
ឡេក ប៊ុននាគ ឬ លេក ប៊ុននាគ ជាបុត្រីរបស់ចៅព្រះយ៉ាសុរិវង្សវៃយវឌ្ឍន៍(វរ ប៊ុននាគ) និង ទាវស្រីស៊ុនទរនាដ(កែវ ព្នមវ៉ាន់ណអយុធ្យា) និងជាមាតានៅក្នុង ព្រះនាងចៅសុវឌ្ឍនា ព្រះវររាជទេវី ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរជិវុធ (រាមាទី៦) ។
ទន្លេព្រហ្មបុត្រ
ទន្លេព្រហ្មបុត្រ (ទេវនាគរី: ब्रह्मपुत्र ផ្រៈមៈពុត្រៈ; Brahmaputra) ជាទន្លេដ៏សំខាន់មួយរបស់ទ្វីបអាស៊ី មានបណ្ដោយ 2,900 គីឡូម៉ែត្រ មានប្រភពពីទិសអាគ្នេយ៍នៃ ខេត្តស្វយ័តទីបេ សាធារណរដ្ឋប្រជាជនចិន ដោយមានឈ្មោះជាភាសាទីបេថា "ទន្លេយ៉ារ៍ឡុងសាងប៉ូ (Yarlung Tsangpo)" [មានន័យថា ឈាមខត្តិយៈ]។បន្ទាប់មកហូរកាត់តំបន់ភាគខាងត្បូងទីបេ មានឈ្មោះហៅថា "ទន្លេឌីហាង (Dihang)" រួចហូរកាត់ជួរភ្នំហិម៉ាល័យ ក្នុងជ្រោះដ៏ធំ ហូរបត់ទៅទិសនិរតីឆ្លងកាត់ជ្រលងភ្នំអ័សស័ម ហូរទៅខាងត្បូងកាត់ប្រទេសបង់ក្លាដេសដែលត្រូវបានហៅថា "ទន្លេយមុនា (Jamuna)" រួចហូរមករួមជាមួយទន្លេគង្គា បង្កើតបានជាដីសណ្ដរដ៏ធំ ដែលគេចាត់ទុកជាតំបន់ស្រោចស្រប់ និងគមនាគមន៍ដ៏សំខាន់មួយ។
ទន្លេភាគច្រើនរបស់ឥណ្ឌា និងបង់ក្លាដេសតែងតែមានឈ្មោះជាភេទស្រី តែទន្លេព្រហ្មបុត្រមានឈ្មោះជាភេទប្រុស ក្នុងភាសាសំស្រ្កឹត ពាក្យថា "ព្រហ្មបុត្រ" ប្រែថា ឧរសរបស់ព្រះព្រហ្ម។ នៅក្នុងភាសាអាហុមហៅទន្លេព្រហ្មបុត្រថាទឹកផ្កាយខ្មោច រឺ ពន្លឺផ្កាយ
ប្រភពឯកសារយោង
ព្រហ្មបុត្រ ព្រហ្មបុត្រ ព្រហ្មបុត្រ ក្រុម:ទន្លេនានាក្នុងទ្វីបអាស៊ី
ទន្លេគង្គា
ទន្លេគង្គា (ទេវនគរី: गंगा  ក័ងកា ភាសាអង់គ្លេស: Ganges ហ្គ៊ែងជីស, Ganga) ជាទន្លេដ៏សំខាន់របស់ឥណ្ឌា ដែលបានប្រសិទ្ធិនាមជាទន្លេសក្តិសិទ្ធិរបស់ជនជាតិហិណ្ឌូ។ ទន្លេនេះមានប្រភពពីភាគខាងជើងរបស់ឥណ្ឌា បរិវេណជួរភ្នំហិមាល័យ ហូរកាត់ភាគឦសានរបស់ឥណ្ឌារួចឆ្ពោះទៅទិសខាងកើត និងរួមជាមួយទន្លេព្រហ្មបុត្រនៅប្រទេសបង់ក្លាដេស មុននឹងហូរចាក់ទៅឈូងសមុទ្របេងកាល់។ទន្លេគង្គាមានប្រវែងប្រហែល 2,510 គីឡូម៉ែត្រ។
មជ្ឈមណ្ឌលរួមនៃភាពសក្តិសិទ្ធិ
គង្គាជាទន្លេសក្តិសិទ្ធិហៅឈ្លោះតាមនាមរបស់ព្រះម៉ែគង្គា ព្រះជាយារបស់ព្រះសិវៈ ជនជាតិហិណ្ឌូងូតទឹកក្នុងទន្លេនេះ ព្រោះជឿថានឹងនាំមកនូវចិត្តវិញ្ញាណសក្តិសិទ្ធិ។ រាល់ថ្ងៃជនជាតិឥណ្ឌារាប់លាននាក់នឹងមកមាត់ច្រាំងដើម្បីធ្វើការងូតទឹក និងផឹកទឹកដែលបានមកពីក្នុងទន្លេ រួមទាំការដុតសពនៅមាត់ទឹកហើយរោយផេះចូលទៅក្នុងទន្លេ នោះជាមូលហេតុធ្វើឲ្យទន្លេគង្គាត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទន្លេកខ្វក់និងរងការបំពុលខ្លាំងបំផុតលើលោក។ តែទោះជាយ៉ាងណាបច្ចុប្បន្ននេះអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញថា ទឹកនៅក្នុងទន្លេគង្គាមានលក្ខណៈពិសេសជាងទន្លេណាៗ គឺមានបរិមាណរបស់អុកស៊ីហ្ស៊ែនរលាយក្នុងទឹកខ្ពស់ ហើយនៅមានអតិសុខុមប្រាណដែលអាចស៊ីវីរុសរួមទាំងមេរោគបាក់តេរីថែមទៀត កានតែមានបរិមាណរបស់កខ្វក់ក្នុងទឹកប៉ុណ្ណា ក៏កាន់តែបន្ថែមបរិមាណចំនួនរបស់អតិសុខុមប្រាណប៉ុណ្ណឹង ហើយធ្វើឲ្យទឹកក្នុងទន្លេគង្គាមានសមត្ថភាពតម្រូវខ្លួនទៅកាន់ភាពប្រក្រតីច្រើនជាងទន្លេទូទៅរហូតដល់25ដង។
មហានិកាយ
មហានិកាយ (ការបកប្រែតាមព្យញ្ជនៈ៖ "មហានិកាយ") គឺជាបទបញ្ញតិមួយក្នុងចំនោមព្រះសង្ឃសំខាន់ពីរ ឬភាតរភាពនៃព្រះពុទ្ធសាសនាថៃ និងខ្មែរសម័យទំនើប។ ពាក្យ​នេះ​គេ​ប្រើ​សំដៅ​លើ​ព្រះសង្ឃ​ថេរវាទ​ណា​ដែល​មិន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ព្រះធម្មយុត្តិកនិកាយ ជា​លំដាប់​សង្ឃ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ទៀត។ មហានិកាយគឺជាលំដាប់ធំបំផុតនៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ នៅក្នុងប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជា ដែលនៅក្នុងប្រទេសថៃបានកាន់កាប់ព្រះសង្ឃជាង ៩០% នៃព្រះពុទ្ធសាសនានៅក្នុងប្រទេស។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
បន្ទាប់ពីការបង្កើតធម្មយុត្តិកនិកាយ ដោយស្តេចមង្កុដ ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៣ ជាច្រើនទស្សវត្សរ៍ក្រោយមកព្រះសង្ឃទាំងអស់ដែលទទួលស្គាល់ថាមិនត្រូវបានតែងតាំងនៅក្នុងលំដាប់ ធម្មយុត្តិកនិកាយ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃ មហានិកាយ ដែលជា "ការប្រមូលផ្តុំដ៏អស្ចារ្យ" នៃអ្នកខាងក្រៅនៃធម្មយុត្តិកនិកាយភាតរភាពថ្មី ។ ដូច្នេះ ព្រះសង្ឃភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសថៃ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់មហានិកាយច្រើន ឬតិចតាមលំនាំដើម។ លំដាប់ដោយខ្លួនវាផ្ទាល់ មិនបានបង្កើតការអនុវត្ត ឬទស្សនៈជាក់លាក់ណាមួយ ដែលកំណត់លក្ខណៈដល់អ្នកដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលលទ្ធិរបស់ខ្លួន។ តាមពិតមាននិកាយ រាប់រយផ្សេងគ្នានៅទូទាំងតំបន់ថៃដែលត្រូវបានប្រមូលផ្តុំគ្នាជា "មហានិកាយ" ។
នៅ ​កម្ពុជា ​ក៏​មាន​ស្ថានភាព​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ។ ធម្មយុត្តិកនិកាយ ត្រូវបានគេសន្មត់ថាបាននាំចូលពីប្រទេសសៀមនាក្នុងឆ្នាំ១៨៥៥ (សម័យព្រះបាទអង្គឌួង) ហើយព្រះសង្ឃទាំងនោះដែលនៅសេសសល់នៅខាងក្រៅបទបញ្ញត្តិធម្មយុត្តិកនិកាយ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាសមាជិកនៃមហានិកាយ ។ សង្ឃរាជ ​ដាច់​ដោយ​ឡែក​សម្រាប់​ព្រះធម្មយុត្តិកនិកាយ ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ដោយ​ព្រះបាទសម្តេចនរោត្តម ។ បុព្វបុរសជាតិមុននេះ បានក្លាយជាប្រមុខនៃមហានិកាយកម្ពុជា។
នៅក្នុងប្រទេសថៃ សង្ឃរាជ តែមួយត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាមានអំណាចលើទាំង មហានិកាយ និង ធម្មយុត្តិកនិកាយ។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ព្រះសង្ឃមហានិកាយ មួយចំនួនបានធ្វើយុទ្ធនាការសម្រាប់ការបង្កើតបុព្វបុរស មហានិកាយ ដាច់ដោយឡែកមួយ ដោយសារតែបុព្វបុរសកំពូលរបស់ថៃស្ទើរតែទាំងអស់ត្រូវបានដកចេញពី ធម្មយុត្តិកនិកាយ ដែលគាំទ្រដោយរាជវង្ស ទោះបីជាព្រះសង្ឃធម្មយុត្តិកនិកាយ មានត្រឹមតែ ៦ភាគរយនៃព្រះសង្ឃក៏ដោយនៅប្រទេសថៃ។
កេសរមាលា
ព្រះនាងកេសរមាលា (កាន់.១៥៥៨-១៥??) មានឋានៈជាព្រះនាងស្ដាំនៃព្រះបាទបរមិន្ទរាជា ហើយមានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម ស្រីសុរិយោពណ៌ ដែលក្រោយមកក្លាយជាស្ដេចសោយរាជ្យនៅពេលក្រោយក្នុងសម័យឧដុង្គ។
កាលក្នុងផែនដី ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមខត្តិយាមហាចន្ទរាជា ដែលពាក្យរាស្ត្រទាំងពួង លើកយសព្រះអង្គហៅថា: ព្រះរាជឱង្ការធំនោះ ព្រះអង្គសោយរាជសម្បត្តិ ប្រកបដោយបុញ្ញាធិការមានបុណ្យបារមីណាស់ នោះព្រះបរមិន្ទ កាល ពស.២១០២, គស. ១៥៥៨, មស. ១៤៨០, ចស.៩២០ ឆ្នាំមមី អដ្ឋស័ក ព្រះជន្មាយុចំរើនបាន ៣៧ វស្សា សម្ដេចព្រះបាទបរមិន្ទរាជាសម្ភពព្រះរាជបុត្រា មួយព្រះអង្គ និង ព្រះនាងកេសរមាលា ជាព្រះនាងស្ដាំ ទ្រង់ប្រទាន ព្រះនាមថា ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌។ ឯពញាយសរាជា ជាសម្ដេចព្រះរៀមអយ្យកោមួយជាមួយព្រះបាទបរមិន្ទរាជា ស្ដេចមានព្រះរាជបុត្រីមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមព្រះសុជាតិក្សត្រី។ ព្រះសុជាតិក្សត្រី អង្គនេះមានព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គ និង ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ ទ្រង់ព្រះនាមជ័យជេស្ដា ហើយពញាយសរាជាក៏សុគតទៅ។ (ត្រង់កន្លែងនេះ សិលាចារឹកព្រះក្សត្រីអង្គនេះជាព្រះមាតានៃព្រះបាទសត្ថាទី១ រឺ ជ័យជេដ្ឋាទី១ ទៅវិញទេ។)
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងស្ដាំសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហេសីសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
កង្កែប
កង្កែប are a diverse and largely carnivorous group of short-bodied, tailless amphibians composing the order Anura (Ancient Greek an-, without + oura, tail). The oldest fossil "proto-frog" appeared in the early Triassic of Madagascar, but molecular clock dating suggests their origins may extend further back to the Permian, 265 million years ago. Frogs are widely distributed, ranging from the tropics to subarctic regions, but the greatest concentration of species diversity is found in tropical rainforests. There are approximately 4,800 recorded species, accounting for over 85% of extant amphibian species. They are also one of the five most diverse vertebrate orders.
ស្ពានព្រែកតាមាក់
ស្ពាន​ព្រែ​កតា​មាក់ ស្ថិតនៅចម្ងាយ ៤០គម ភាគខាងជើងទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលបានផ្ដល់ការតភ្ជាប់រវាងច្រាំងខាងកើត និងច្រាំងខាងលិចនៃទន្លេមេគង្គ។
ភាគី​អ្នក​ចុះ​កិច្ច​សន្យា​សាងសង់​គឺ​ក្រុមហ៊ុន​ស៊ាងហៃ​កន់ស្ត្រាក់សិនគ្រុប​នៃ​ប្រទេស​ចិន។ អគ្គរដ្ឋទូត​នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត​ចិន​បាន​លើក​ឡើង​​ថា​ការ​សាងសង់​ស្ពាន​នឹង​ជួយ​លើក​កម្ពស់​ការ​អភិវឌ្ឍ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​កម្ពុជា។ ស្ពាន​ព្រែកតាមាក់​មាន​ប្រវែង​សរុប​១០៦០ម៉ែត្រ​ និង​ទទឹង​ប្រវែង​១៣.៥​ម៉ែត្រ ជាមួយ​នឹង​ល្បឿន​អតិបរមា​៦០​គីឡូម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ម៉ោង។
ដំណើរ​ការ​សាងសង់​ស្ពាន​នេះ​មាន​រយៈពេល​ប្រហែល​៥០​ខែ និង​ចំណាយ​ថវិកា​ប្រមាណ​៤៣.៥លាន​ដុល្លារ​សហរដ្ឋអាមេរិក។ ស្ពាន​នេះ​ត្រូវបាន​ដាក់​អោយ​ប្រើប្រាស់​នៅ​ឆ្នាំ​២០១០។
ពិធីបុណ្យអាសាឡ្ហបូជា
ពិធីបុណ្យអាសាឡ្ហបូជា គឺជាពិធីបុណ្យព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដែលជាធម្មតាធ្វើឡើងក្នុងខែកក្កដា នៅថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែ ពិសាខ ។ វាត្រូវបានប្រារព្ធនៅ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ប្រទេសកម្ពុជា ប្រទេសថៃ ស្រីលង្កា ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា និងនៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រជាជនកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។ នៅ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ពិធីបុណ្យនេះផ្តោតលើ ប្រាសាទម៉េនឌូត និង ប្រាសាទបូរ៉ួប៊ូឌួ កោះជ្វាកណ្តាល ។ អាសាឡ្ហ ជា​ឈ្មោះ​ខែទី៨​នៃ​ចន្ទគតិ ដែល​ហៅថា​ខែអាសាឍ ឬអាសាឡ្ហ​នេះ។ ចំណែក​ឯ​ពាក្យ​បូជា ​មានន័យ​ថា ការថ្វាយ ការ​គោរពប្រតិបត្តិ ឬ​គោរពជូនវត្ថុអ្វីៗ ចំពោះ​បូជនីយ​បុគ្គល ការ​ស្ដាប់​ឱវាទ ប្រព្រឹត្ត​តាម​ឱវាទ​របស់​បុគ្គល​ដែល​គួរ​គោរព។ សសរុបជារួមមក អាសាឡ្ហបូជា​មានន័យ​ថា ការគោរព ការ​រំលឹក​នូវសេចក្តី​អ្វីមួយ ខ្លឹមសារ​អ្វីមួយ​នៅ​ក្នុង​ខែអាសាឍ។ ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា អាសាឡ្ហបូជា គឺជា​ថ្ងៃ​រំលឹក​ដល់​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់ៗ​ទាំង ៥ របស់​ព្រះពុទ្ធ។ ទី១ ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​ចាប់​បដិសន្ធិ ទី២ ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​ចេញ​ទៅ​សាងផ្នួស ទី៣ ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​សម្តែង​ព្រះធម៌ទេសនា​ជា​លើកដំបូង​ប្រោស​បញ្ចវគ្គីយ៍ ទី៤ ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​ស្ថាបនា​ភិក្ខុសង្ឃ​ជា​លើកដំបូង និង​ទី៥ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​សម្តែង​យមក​ប្បាដិហារ្យ។ រូបភាពតូច ពិធីបុណ្យអាសាឡ្ហបូជា ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាថ្ងៃ ធម៌ គឺជាពិធីបុណ្យដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដែលប្រារព្ធដូចដែលវាធ្វើធម្មទេសនាលើកដំបូងរបស់ព្រះពុទ្ធគឺ "ធម្មទេសនានៅសួនសត្វក្តាន់" នៅ សាណាត, ដែលព្រះអង្គបានកំណត់ដល់អតីតជាតិទាំងប្រាំរបស់ព្រះអង្គ។ ភ្ជាប់​លទ្ធិ​ដែល​បាន​មក​ដល់​ទ្រង់​បន្ទាប់​ពី​ការ​ត្រាស់​ដឹង​របស់​ទ្រង់។ ធម្មទេសនា​ទី ១ នេះ ដែល​គេ​តែង​ហៅថា «​ការ​រំកិល​កង់​នៃ​ព្រះ​ធម៌​» គឺ​ជា​ពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​សម្រាប់​ពុទ្ធសាសនិកជន​ក្នុង​អរិយ​សច្ច​៤ គឺ​មាន ​ទុក្ខ (​ទុគ៌ត​) ។ ទុក្ខ​កើត​ឡើង​ដោយ​តណ្ហា ( តណ្ហា ); មានសភាព ( និព្វាន ) ហួសពីទុក្ខ និងតណ្ហា។ ហើយទីបំផុត មាគ៌ាទៅកាន់និព្វាន គឺតាមរយៈ អរិយមគ្គ ។ គ្រប់សាលា និងទំនៀមទំលាប់ផ្សេងៗនៃព្រះពុទ្ធសាសនា វិលជុំវិញគោលលទ្ធិកណ្តាលនៃ អរិយសច្ច ៤ ។
ធម្មទេសនាទី១នេះ មិនត្រឹមតែជាធម្មទេសនាដំបូងបង្អស់ ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់បានត្រាស់ដឹង បន្ទាប់ពីការត្រាស់ដឹងប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងមានខ្លឹមសារនៃការបង្រៀនជាបន្តបន្ទាប់ទាំងអស់របស់ព្រះអង្គផងដែរ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃកិច្ចពិភាក្សានោះ អ្នកចូលរួមម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមទាំងប្រាំនាក់បានរំលឹកឡើងវិញនូវការយល់ដឹងរបស់គាត់អំពីអ្វីដែលបាននិយាយ ហើយសុំឱ្យទទួលជាសាវ័ក ដែលជាការស្នើសុំដែលព្រះពុទ្ធបានប្រោសឱ្យ ដូច្នេះហើយទើបបង្កើតព្រះសង្ឃដំបូង។
ភីហ្សា
ភីហ្សា (ជា ភាសាអ៊ីតាលី ៖ ភីហ្សា ) គឺជា ម្ហូបអ៊ីតាលីដែល ធ្វើពី ម្សៅដំបែ ដែលជាធម្មតាត្រូវបានគ្របដោយស្រទាប់ ទឹកជ្រលក់ប៉េងប៉ោះ និង ឈីស ។ ភីហ្សានេះច្រើនតែមានគ្រឿងផ្សំផ្សេងទៀតដូចជា ត្រីសាម៉ុង ផ្សិត ម្ទេសក្រហម ខ្ទឹមបារាំង អូលីវ ផ្លែ អា ទីក ពោត ធូណា ហាំ ម ម្ទេសប្លោក ប្រូ ស៊ីយូតូ ស្លឹក basil អាហារសមុទ្រ និង ម្នាស់ ។
ភីហ្សា​ដើម​ឡើយ​ជា​អាហារ​បែប​ប្រពៃណី​របស់​អ៊ីតាលី។ ភីហ្សា​ត្រូវ​បាន​នាំ​យក​ទៅ ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​ដោយ​ជន​អន្តោប្រវេសន៍​អ៊ីតាលី ហើយ​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រភេទ ​អាហារ​រហ័ស ​ធម្មតា។ ភីហ្សាប្រភេទអាហាររហ័សរបស់អាមេរិកបានទៅដល់ប្រទេសផ្សេងទៀត ហើយបានក្លាយជាអាហាររហ័សបំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោក។ កំណែ​អ៊ីតាលី និង​អាមេរិក​ខុស​គ្នា​ក្នុង​របៀប​នៃ​ការ​រៀបចំ ទម្រង់​នៃ​ការ​បម្រើ និង ​តម្លៃ​អាហារូបត្ថម្ភ ។ អ្នក​ផលិត​ភីហ្សា​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា Pizzaiola និង Pizzaiolo ( ភេទ​ស្រី និង ​បុរស ​រៀង​ខ្លួន)។
កំណែ​នេះ​បាន​រីក​រាល​ដាល​ទៅ​កាន់​ពិភព​លោក​តាម​រយៈ​ហាង​លក់​អាហារ​រហ័ស​ដូច​ជា៖ Pizza Hut និង Domino's Pizza ។ ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| Margherita type piza ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| Pisa Kosher at Roma ghetto ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| New York Style Pixar ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| Greek pisa
Pisamarinara
ចៅក្រមត្រូវបានបែងចែកអំពី ពរជ័យ នៃភីហ្សា:
Four pisachis
Four Pizza quattro formaggi are familiar versions that can include (rossa) or non-modification Normal chisels in pizza with four chisels are: Mozzarella, Feta, Gorgonzola, Parmesan (or Grana Padano), Pecorino. The chisels are widespread, so Pizza is completely covered.
ភីហ្សាកំណែអាមេរិច
In the American version of the pizza dough yeast is getting thicker. The classical appearance of Pizza was partly cut (called "triangle") for the very time in the United States Rick and various additions are incorporated into unnecessary pizza from Italian food, for example: Pizzaphawi  with additional meat and  Ham, originating from Canada, Piza, with bacon cheese (instead of salami and prosciutto   Which is common in Italy.)
បន្ថែមពីលើកំណែអ៊ីតាលី និងអាមេរិក មានអាហារជាច្រើនប្រភេទដែលស្រដៀងនឹងភីហ្សានៅជុំវិញពិភពលោក ដែលក្នុងនោះមានមូលដ្ឋានដុតនំផ្សេងៗគ្នាដូចជា៖ ទួរគី Lachmejon ឬ French Tart Flambé និង Pisaldire ។ ក្នុងចំណោមជនជាតិយូដា ក្នុងនាមជាអ្នកជំនួសភីហ្សាប្រពៃណី វាជាទម្លាប់ក្នុងការរៀបចំ ភីហ្សា matzah នៅ បុណ្យរំលង ចាប់តាំងពីភីហ្សាធម្មតាគឺ chametz ហើយត្រូវបានហាមឃាត់សម្រាប់ជនជាតិយូដាក្នុងអំឡុងពេលថ្ងៃឈប់សម្រាក។
ក្នុង ឆ្នាំ 2011 សភាសហរដ្ឋអាមេរិកបាន កំណត់ថា ដោយសារទឹកប៉េងប៉ោះនៅលើពួកវា អាហារដ្ឋាន សាលា នៅសហរដ្ឋអាមេរិកអាចបម្រើភីហ្សាជំនួសឱ្យបន្លែ [4] ។
អាហារដូចភីហ្សានៅលើពិភពលោក
In addition to the Italian and American versions, there are a variety of foods similar to pizza around the globe He includes a variety of baking bases, like Turkey, Lachmejon or French Tart Flambé and Pisaldire  Among the Jews, as a traditional Pizza replacement, it is traditionally preparing pizza matzah at the festival Skipping since the usual pizza is chametz and has been banned for Jews during the Sabbath.
ប្រវត្តិនៃភីហ្សា
ទឹកជ្រលក់ប៉េងប៉ោះក្លាយជាផ្នែកមួយនៃភីហ្សាតែនៅដំណាក់កាលយឺត។ ប៉េងប៉ោះ ​បាន​មកដល់​អឺរ៉ុប​នៅ​ដើម ​សតវត្ស​ទី​១៦ នៅពេល​ដែល​ជនជាតិ​អឺរ៉ុប​បាន​មកដល់ ​ប្រទេស​ប៉េរូ ​នៅ ​អាមេរិក​ខាងត្បូង ​។ ដំបូងឡើយ ប្រជាជនអ៊ឺរ៉ុបបានគិតថា ប៉េងប៉ោះមានជាតិពុលដល់មនុស្ស ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាន ប៉េងប៉ោះបានក្លាយទៅជាផលិតផលអាហារប្រើប្រាស់ដោយអ្នកក្រ ហើយប្រហែលជាអ្នកក្រីក្រមកពីតំបន់ Naples ដែលជាអ្នកដំបូងដែលបន្ថែមប៉េងប៉ោះទៅក្នុងម្សៅភីហ្សា។. ទឹកជ្រលក់ប៉េងប៉ោះបានក្លាយជាជោគជ័យ ហើយមិនយូរប៉ុន្មានម្ហូបនេះបានរីករាលដាលពេញតំបន់ Naples ។
In the 18th century, Pisa began so successful that Maria Carolina, the Queen of Naples, asked for bricks to be built in her kitchen for the chef In those days, Pisa was the food of the poor man, and Carolina forced conservatives to eat pisa. Princess Margherita, The Queen of Italy, while staying in the Naples, invited the most popular pizza burner at the time, Rapha Esposito to prepare his best pizza for her. One of the pizzas he made was a chisel mozzarella  basil   and tomatoes were especially liked and thus received the name "Pizza Margherita." Three of its key ingredients, Chispherita White smells of green pearls and red tomatoes have become a symbol of the color of the new Italian flag.
ការបង្វិលភីហ្សានៅលើអាកាសនៅក្នុងដំណើរការនៃការរៀបចំរបស់វាត្រូវបានប្រកាសនៅឆ្នាំ 2017 ដោយ អង្គការយូណេស្កូ ជា បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបី [5] ។
ពរជ័យនៅលើភីហ្សា
គំនិតរបស់ Rabbi Ovadia Yosef នៅក្នុង Chazon Ovadia គឺថា ភីហ្សាដែលបានរកឃើញនៅថ្ងៃនេះ ផ្តល់ពរដល់អ្នកដែល យក វាចេញមក ព្រោះរសជាតិនៃល្បាយនេះមិនគួរអោយកត់សំគាល់ទេ ហើយនៅលើម្សៅដែលលាយដោយគ្មាន ប្រេង និង ទឹកដោះគោ អ្នកដែលយកវាមក។ ចេញ​គឺ​មាន​ពរ​បើ​ទោះ​ជា​មាន​ការ ​បិទ​ភ្ជាប់​ប៉េងប៉ោះ ហើយ​នេះ​ជា​របៀប​ដែល​ប្រជាជន​អេស្ប៉ាញ​អនុវត្ត។ ប៉ុន្តែនៅលើភីហ្សាដែលផលិតនៅផ្ទះ ឬឧស្សាហ៍កម្ម គេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថារសជាតិនៃល្បាយនេះបង្ហាញឱ្យឃើញនៅក្នុងម្សៅ ហើយអ្នកអាចដឹងពីរសជាតិរបស់វា អ្នកដែលយកវាចេញមកគួរតែទទួលបានពរលុះត្រាតែទទួលទានជាផ្នែកនៃអាហារធម្មតា ។
Rabbi Ovadia Yosef's comment at Chazon Ovadia is that the pizza found today blesses Those who remove  it because the flavor of the mixture is not remarkable and is on a mixed powder without oil and milk   They bore  those who, despite the tomato paste, and that is how the Spanish people practice. But on a home-made pisa or industry where it is well known that the nationality of the mixture is revealed in the vineyard And you can feel its flavor, the manufacturer should be blessed unless it is part of a normal food ☃☃ ។
ប្រជាជន Ashkenazi ត្រូវតែបែងចែក: ប្រសិនបើវាជាភីហ្សាដែលម្សៅធ្វើពីទឹកនិងម្សៅតែប៉ុណ្ណោះនោះពរជ័យរបស់វាគឺមកពីគោលការណ៍នៃច្បាប់ដែលបានចេញ [7] ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើវាជាភីហ្សាដែលម្សៅធ្វើពីម្សៅ ហើយមានទឹកផ្លែឈើធម្មជាតិ ទឹកដោះគោ ឬស៊ុតច្រើនជាងទឹក នោះវាគឺជាអាហារដែលមានពរ។
ប៉ុន្តែសូម្បីតែជនជាតិ Ashkenazi ក៏ដោយប្រសិនបើគាត់មកបរិភោគអាហារធម្មតាដែលមានប្រហែលពីរចំណិតនៃភីហ្សាធម្មតាគាត់ឱ្យពរដល់អ្នកដែលនាំវានិងពរជ័យនៃអាហារ។ យោងតាមលោក Bnei Ashkenaz អត្រាគឺខុសគ្នាចំពោះកុមារតូចៗ ហើយសម្រាប់ពួកគេមានពេលខ្លះដែលផ្នែកតែមួយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអត្រាអាហារធម្មតា។ ដើម្បី​រួច​ផុត​ពី​ការ​សង្ស័យ​ថា តើ​មាន​អាហារ​គ្រប់​គ្រាន់​សម្រាប់​ថ្នាក់​រៀបចំ​បុណ្យ​ដែរ​ឬ​ទេ មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​មាន​ទម្លាប់​ញ៉ាំ​នំប៉័ង​មួយ​ដុំ​ជាមួយ​ភីហ្សា ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​រួច​ពី​ការ​ប្រសិទ្ធពរ.
សង្ឃរាជ
សង្ឃរាជ ( បាលី : ព្រះសង្ឃ សហគមន៍ + រាជ ព្រះរាជា"អ្នករុងរឿងដោយវិសេសព្រោះមានតេជៈ) គឺជាឋានន្តរសក្តិនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើននៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដល់ព្រះសង្ឃជាន់ខ្ពស់ដែលជាប្រធានគណៈសង្ឃ(និកាយ) ឬនៃព្រះសង្ឃទូទាំងប្រទេស។
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ទីតាំងរបស់ សង្ឃរាជ ត្រូវបានចាត់តាំងតាមវិធីសាស្រ្តផ្សេងៗនៅក្នុងប្រទេស និងពេលវេលាផ្សេងៗគ្នា។ ក្នុង​ករណី​ខ្លះ វស្សាត្រូវបានកំណត់ដោយអតីតភាពព្រះសង្ឃដាច់ខាត; វស្សាជាព្រះសង្ឃដែលបានចំណាយពេលភ្លៀងធ្លាក់​ច្រើន​ជាង​គេ​ក្នុង​នាម​ជា​ព្រះសង្ឃ។ ក្នុងករណីផ្សេងទៀត ការតែងតាំងព្រះមហាក្សត្រអាចដើរតួនាទីមួយ ព្រះរាជាអាចតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រ ជាពិសេសនៅក្នុង ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលរបបរាជានិយមមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយព្រះពុទ្ធសាសនា (ជាឧទាហរណ៍ ប្រទេសថៃ និង កម្ពុជា )។ ម៉្យាងទៀត សង្ឃរាជ អាចត្រូវបានជ្រើសរើសតាមបែបពាក់កណ្តាលប្រជាធិបតេយ្យដោយព្រះសង្ឃ ឬគ្រហស្ថ (ស្រដៀងទៅនឹងការបោះឆ្នោតជា អាចារ្យ នៅក្នុងសហគមន៍ថេរវាទមួយចំនួន)។
សិទ្ធិអំណាច និងទំនួលខុសត្រូវដែលប្រគល់ឱ្យ សង្ឃរាជ ក៏អាចប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។ តាម​ទម្លាប់ ​ព្រះសង្ឃ​ពុទ្ធសាសនា ​មិន​បាន​កំណត់​កាតព្វកិច្ច​ពិសេស​ណា​មួយ​ក្នុង​ការ​គោរព​ប្រតិបត្តិ​តាម ​ព្រះសង្ឃ ​ទេ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុ​ណា​អាច​រិះគន់​ភិក្ខុ​ដទៃ​អំពី​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​នឹង ​វិន័យ ហើយ​ភិក្ខុ​មិន​ត្រូវ​ធ្វើ​តាម​បញ្ជា ឬ​ការ​ណែនាំ​របស់​ភិក្ខុ​ដទៃ​ឡើយ សូម្បី​តែ​សង្ឃ​ជាន់​ខ្ពស់​ក៏​ដោយ។ ខណៈពេលដែលនៅក្នុងការអនុវត្ត ការគោរពតាមព្រះសង្ឃជាន់ខ្ពស់ និងស្តង់ដារនៃសហគមន៍មូលដ្ឋាន តែងតែផ្តល់នូវកម្លាំងរុញច្រានយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការស្នើសុំពីព្រះសង្ឃជាន់ខ្ពស់ឱ្យគោរពប្រតិបត្តិ មិនមានការទាមទារតាមបែបប្រពៃណី ឬតាមគម្ពីរសម្រាប់អាកប្បកិរិយាបែបនេះទេ។ វត្តភាគច្រើន - សូម្បីតែនៅក្នុងតំបន់ដែល សង្ឃរាជ ត្រូវបានតែងតាំង - នៅតែគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងជាចម្បងឬ, ភាគច្រើនបំផុត, ពឹងផ្អែកលើប្រាសាទធំមួយនៅក្នុងតំបន់តែមួយ។
ដូចនេះ ក្នុង​ករណីខ្លះ សង្ឃរាសង្ឃរាជជាប្រធាននិង​ជា​អ្នក​នាំពាក្យ​សម្រាប់​ពុទ្ធសាសនា ប៉ុន្តែ​មិន​មាន​សិទ្ធិ​អំណាច​ជាក់លាក់​ណាមួយ​ឡើយ។ ទោះបីជាមិនមានសិទ្ធិអំណាច ឬការទទួលខុសត្រូវច្បាស់លាស់ក៏ដោយ ក៏ ព្រះសង្ឃរាជ អាចជះឥទ្ធិពលដល់ការផ្លាស់ប្តូរសំខាន់ៗនៅក្នុងប្រទេសថេរវាទ ដោយប្រើប្រាស់ការគោរពតាមគាត់ និងការិយាល័យរបស់គាត់ ដើម្បីប្រមូលព្រះសង្ឃ និងឧបាសកសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរសង្គម ឬសាសនា។ ព្រះមហាគហបតីនៃ ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាឧទាហរណ៍នៃ សង្ឃរាជ ប្រភេទនេះ ដែលមានឥទ្ធិពលលើសហគមន៍សាសនាក្នុងស្រុក លើសពីសិទ្ធិអំណាចរបស់សាសនាណាមួយ ដែលព្រះអង្គអាចកាន់បាន។
នៅក្នុងករណីផ្សេងទៀត ព្រះសង្ឃរាជ អាចជាផ្នែកមួយនៃឋានានុក្រមជាតិ ឬថ្នាក់តំបន់ ដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដែលមានសារៈសំខាន់កាន់តែទូលំទូលាយចំពោះ ព្រះសង្ឃ ជាតិ។ សង្ឃរាជនៃប្រទេសថៃប្រតិបត្តិការក្នុងទម្រង់​នេះ ដោយ​មាន​ការ​ចូលរួម​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​ស៊ីវិល។ ឋានានុក្រមសាសនាកណ្តាលគឺទទួលខុសត្រូវចំពោះបញ្ហានៃសារៈសំខាន់ជាតិ និងតំបន់- ដូចជាកម្មវិធីសិក្សារបស់សាលាព្រះសង្ឃ ការបង្កើតទម្រង់អនុញ្ញាតសម្រាប់គម្ពីរ និងពិធីសាសនា និងកំណែទម្រង់បញ្ហានៃសារៈសំខាន់ទូទាំងប្រទេស – ការចាកចេញពីការសម្រេចចិត្តក្នុងស្រុកភាគច្រើនទៅជាការសម្រេចចិត្តរបស់ប្រាសាទបុគ្គល និង ឧបាសក (ដូចជាការតែងតាំង និងការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះសង្ឃបុគ្គល)។ មុខតំណែងរបស់ សង្ឃរាជ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានបញ្ឈប់នៅក្នុង ប្រទេសស្រីលង្កា ដោយសារគ្មានព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនាត្រូវបានតែងតាំងឱ្យកាន់តំណែងនេះក្នុងរយៈពេលពីរសតវត្សចុងក្រោយនេះ។ មហាយាន ទ្រូសដែលដើរតួជាបុព្វបុរសនៃនិកាយសំខាន់ៗចំនួនបីគឺ ស្យាមនិកាយ, អមរៈបុរៈនិកាយ និង រមនានិកាយ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាព្រះសង្ឃដែលមានឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេស។
សង្ឃរាជនៅប្រទេសភូមា
នៅមុនអាណានិគមភូមា ការិយាល័យរបស់សង្ឃរាជ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ថាថាណាបៃង (သာသနာပိုင်) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាព្យញ្ជនៈ 'អ្នករក្សាសាសនា') ឬជាផ្លូវការ មហាសង្ឃរាជ ( မဟာသံဃာရာဇာ ) ។ ថាថាណាបៃង នៃប្រទេសភូមាបានបម្រើការជាប្រធាននៃលំដាប់ព្រះពុទ្ធសាសនារបស់ព្រះសង្ឃ ( ភិក្ខុ ) នៅមុនអាណានិគមភូមា រហូតដល់ការលុបបំបាត់របស់ខ្លួននៅឆ្នាំំំ១៩៣៨  ដោយ អាជ្ញាធរអង់គ្លេសនៅក្នុងអាណានិគមភូមា ។
សង្ឃរាជក្នុងប្រទេសកម្ពុជា
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​អតីត​អាណាចក្រ​ខ្មែរ, សង្ឃរាជ ( សង្ឃរាជ ​) ជា​ព្រះសង្ឃ​ជាន់​ខ្ពស់​មួយ​អង្គ​ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​តែង​តាំង​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​ប្រទេស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ព្រះសង្ឃ​ក្នុង​ប្រទេស។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៨៥៥ រហូតដល់ដើមសម័យ ខ្មែរក្រហម សង្ឃរាជមួយមានសម្រាប់ផ្នែកកម្ពុជានៃព្រះធម្មយុត្តិកនិកាយ និងមួយទៀតសម្រាប់ព្រះមហានិកាយ។ ដោយសារតែបទបញ្ញត្តិធម្មយុត្តិកនិកាយ មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធនឹងរាជបល្ល័ង្ក វាមានឋានៈជាផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានព្រះសង្ឃខ្មែរមួយចំនួនតូចក៏ដោយ។
ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម តួនាទី​របស់​ព្រះសង្ឃ​ត្រូវ​បាន​រលាយ​បាត់​ទៅ​ហើយ ដោយសារ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ត្រូវ​បាន​ខ្មែរក្រហម​គាប​សង្កត់​ជា​លើក​ដំបូង។ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ដែលគាំទ្រដោយវៀតណាម បានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់ខ្លួន ដើម្បីទទួលបានការគាំទ្រដ៏ទូលំទូលាយសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន ហើយព្រះតេជគុណ ទេព វង្ស ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលតែងតាំងជាព្រះសង្ឃថ្មីនៅឆ្នាំ ១៩៨១ ដោយនិកាយទាំងពីរបានបញ្ចូលគ្នាជាសណ្តាប់ធ្នាប់តែមួយ។
ពេលត្រឡប់ពីនិរទេសខ្លួនវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩១ ព្រះបាទសម្តេចសីហនុ បានតែងតាំង បួរគ្រី សង្ឃរាជនៃព្រះធម្មយុត្តិកនិក ដោយបានប្រគល់ប្រទេសកម្ពុជាមករបបសង្ឃរាជពីរវិញ។ ដោយសាររាជាធិបតេយ្យលែងមានឋានៈជារដ្ឋាភិបាលក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ភាតរភាពទាំងពីរឥឡូវនេះមានភាពស្មើគ្នាជាផ្លូវការ។  ឋានៈផ្លូវការពេញលេញនៃឧត្តមអយ្យការនៃមហានិកាយគឺ សម្តេចព្រះសុមេធាធិបតី ចំណែកគោរម្យ ងារផ្លូវការពេញលេញនៃឧត្តមអយ្យកោនៃធម្មយុត្តិកនិកាយគឺ សម្តេចព្រះសុគន្ធធិបតី។
សង្ឃរាជនៅប្រទេសថៃ
ព្រះសង្ឃរាជ ( พระสังฆราช  ; RTGS ៖ Sangkharat ) នៃប្រទេសថៃត្រូវបានតែងតាំងជាប្រពៃណីដោយស្តេចរាមាទី១ ដែលបានតែងតាំងដំបូងនៃសម័យទំនើបនៅឆ្នាំ១៧៨២ ។ ចាប់តាំងពីការអនុម័តច្បាប់ព្រះសង្ឃនៃឆ្នាំ១៩០២ ក្នុងរជ្ជកាល រាមាទី៥ ការិយាល័យនេះមានទំនោរផ្លាស់ប្តូររវាង ការតែងតាំងព្រះសង្ឃ នៃលំដាប់ភាគច្រើននៃ មហានិកាយ និងនៃលំដាប់ភាគតិចនៃ ធម្មយុត្តិកនិកាយ ។ ក្រោយមកទៀតបានចាប់ផ្តើមជាចលនាកំណែទម្រង់ក្នុងលំដាប់ធំ ដែលបង្កើតឡើងដោយ ព្រះអង្គម្ចាស់មង្កុដ ខណៈដែលព្រះអង្គជាព្រះចៅអធិការ មានព្រះនាមថា វជិរាណនុ មុនពេលឡើងសោយរាជ្យជារាមាទី៤។
សង្ឃរាជនៅប្រទេសឡាវ
សង្ឃរាជ នៃប្រទេសឡាវត្រូវបានតែងតាំងជាប្រពៃណីដោយស្តេចឡាវ (រាជាធិបតេយ្យរបស់ហ្លួងព្រះបាង)
សុជាតា
និយមន័យ
"សុជាតា"​ (Sujātā, Sujāthā) គឺ​ជា​ពាក្យ​សំស្ក្រឹតកម្លាយ ដែល​មាន​ន័យ​ថា​ "អ្នកកើតមកដោយប្រពៃ អ្នកកើតចេញពីត្រកូលគ្រួសារល្អ" ដោយ​ពាក្យ "សុ" មាន​ន័យ​ថា ល្អ រីឯ​ពាក្យ​ថា "ជាតា" > ជាតិ មាន​ន័យថា កំណើត ។ ម្យ៉ាងទៀត​ បើយោងតាមវចនានុក្រមខ្មែរ ស្នាព្រះហស្ត​សម្តេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ​ ជួន​ណាត​ : នាមសព្ទ​ ( បា.; សំ. ឝចី ឬ សចី ) នាមជាយាម្នាក់របស់ព្រះឥន្រ្ទ ( ម. ព. សុធម្មា ផង ) ។
ប្រវត្តិ​ទាក់ទង​នឹង​​ឈ្មោះ​ សុជាតា
នៅ​ក្នុង​និទាន​មួយ​​ដែល​ពុទ្ធសាសនិក​ភាគ​ច្រើន​បាន​ដឹង​ឮ​ បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​កុមារ​បាន​បង្អត់​អាហារ​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​ចុះ​ខ្សោយ​ស្ទើរ​មរណា ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​យក​ពំនូត​បាយ​លាយ​ទឹក​ដោះ​គោ (មធុបាយាស) ពី​នាង​សុជាតា (Sujata) ​ដែល​ជា​ក្មេង​ស្រី​ម្នាក់​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​នោះ​ ។ រូបភាព​របស់​ព្រះ​សិទ្ធត្ថកុមារ​ដែល​មាន​រាងកាយ​ស្គមស្គាំង​សល់​តែ​ស្បែក​ដណ្តប់​ឆ្អឹង​នោះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​នាង​សុជាតា​យល់​ច្រឡំ​​ព្រះអង្គ​ថា​ជា​តួអង្គ​អ្នកតា (spirit) ដែល​បង្ហាញ​ខ្លួន​ដើម្បី​ជួយ​ប្រទាន​ពរ​មួយ​ដល់​នាង ។
អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ខាង​សាសនវិទូ​ច្រើន​នាក់​មាន​ទស្សនៈ​មិន​ត្រូវ​គ្នា​អំពី​ប្រវត្តិ​ពិត​របស់​តួ​អង្គ​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ លោក​ វ៉ដឌ័រ (Warder) បាន​ថ្លែង​ថា "ព្រះ​ពុទ្ធ​ [...] បាន​ចាប់​កំណើត​នៅ​ក្នុង​សាធារណរដ្ឋ​សក្យ (Sakya Republic) ដែល​ជា​រដ្ឋ​ទីក្រុង​ (city state) នៃ​កពិលវស្តុ (Kapilavastu) ឬ​កបិលភស្តុ ពោល​គឺ វា​ជា​រដ្ឋ​តូច​មួយ​នៅ​ជាប់​ព្រំដែន​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​នេប៉ាល់ និង ព្រំដែន​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ។​ ចំណែក​លោក​ វ៉លស្ហ៍​(Walsh) វិញ​បាន​ថ្លែង​ថា "ព្រះ​ពុទ្ធ​គឺ​ជា​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​កុលសម្ព័ន្ធ​សក្យ (Sakya clan) ដែល​បោះទីតាំង​នៅ​ជាប់​ជើង​ជួរភ្នំ​ហិមាល័យ (Himalayas) ទីតាំង​កំណើត​ពិត​ប្រាកដ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​គឺ​នៅ​ប្រហែល​​ ៣ ឬ​ ៤​ គីឡូម៉ែត្រ​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​ព្រំដែន​របស់​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​បច្ចុប្បន្ន ពោល​គឺ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​នេប៉ាល់ (Nepal) ។ តាមការពិត​ឪពុក​របស់​ព្រះពុទ្ធ​គឺ​ជា​មេកុលសម្ព័ន្ធ​ម្នាក់​ដែល​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសរើស​ឡើង​តាមរយៈការបោះឆ្នោត ពោល​គឺ​គាត់​មិន​មែន​ជា​ស្តេច​មួយ​អង្គ​ដែល​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​បាន​លើក​អួតសរសើរ​ឬ​លើក​តម្កើង​​នោះ​ទេ ។ ទោះជាយ៉ាងនោះ​ក៏ដោយ គោរម្យងារ​របស់​ឪពុក​របស់​ព្រះពុទ្ធ​គឺ រាជា (raja) ដែល​ជា​ពាក្យ​បង្កប់​ន័យ​ខ្លះៗ​នៅ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ថា "ស្តេច" ។ រដ្ឋ​មួយ​ចំនួន​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​នៅ​សម័យ​នោះ​គឺ​ជា​រាជាណាចក្រ (kingdoms) ដែល​មាន​ស្តេច​គ្រប់គ្រង​រាជ និង រដ្ឋ​ខ្លះ​ទៀត​គឺ​ជា​សាធារណរដ្ឋ (republics) ដែល​មាន​មេកុលសម្ព័ន្ធ​ជា​អ្នក​គ្រប់គ្រង ។ នៅ​សម័យ​នោះ​ សាធារណរដ្ឋ​ សក្យ (Sakyan republic) គឺ​ជា​រដ្ឋមួយ​នៅ​ក្រោម​ចំណុះ​របស់​ស្តេច​​​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​មួយ​អង្គ​នៃ​នគរ​ជិតខាង​ ពោល​គឺ នគរ​កោសល​ (Kosala) ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បួង​នៃ​សាធារណរដ្ឋ​សក្យ ។"
រាយនាម"​សុជាតា"​ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានិងព្រហ្មញ្ញសាសនា
សុជាតា​ គឺ​ជាឈ្មោះ​ស្រ្តី​ជាភិក្ខុនី/ទាយិកាមានកត្តិនាមដ៏ល្បីល្បាញនៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា ដែលរួមមានដូចជា​ :
១). សុជាតាឃរសុណិសា ជាធីតានៃធនញ្ចយសេដ្ឋី និង​ជា​កូនប្រសារ​ដ៏កាចឆ្នាស​ មិនក្រោម​ឱវាទឪពុកក្មេក​​ដែលជាគហបតីគឺ អានាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី (Anathapindika)​ ក្រោយមកក្លាយ​ជា​ឧបាសិកា ។
២). សុជាតា​ភិក្ខុនី គឺ​ជាព្រះ​អរហន្ត​​នីនិង​ជា​សាវិកាមួយ​អង្គ​របស់​ព្រះសម្មាស​ម្ពុទ្ធផងដែរ ។
៣). សុជាតា​គឺ​ជា​ទាយិកា(ស្រ្តីអ្នកអោយទាន)​ ដែលបាន​ប្រគេន​បាយ​លាយ​ទឹក​ដោះគោ (មធុបាយាស) មួយ​ភាជន៍មាសថ្វាយដល់​ព្រះពុទ្ធ​មុន​ពេលដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹងធម៌សម្រេចនូវ​អនុត្តរ​សម្មា​សម្ពោធិញ្ញាណ​ជាសព្វញ្ញុពុទ្ធ (ដែលជាមហាទានដំបូងគេក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា)​ ។
៤). នាងសុជាតាម្នាក់ទៀត គឺជាព្រះជាយានៃសក្កទេវរាជ​ (ព្រះឥន្ទ្រ)​ បច្ចុប្បន្ន ។
៥). សុជាតា​ក៏​ជា​ឈ្មោះ​របស់​ទេពធីតា​ ល័កស្មី (លក្ស្មី, Lakshmi) នៅ​ក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែរ ។
រឿងនាងសុជាតា និង ភរិយា ៧ ប្រភេទ​ នៅ​ក្នុង​ព្រះត្រៃបិដក
សុជាតា (Sujata) គឺ​ជា​កូនប្រសារស្រី​របស់​គហបតី​ឈ្មោះ​អានាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ដែល​ជាសាវិកា​​​ដ៏​ល្បី​មួយ​រូប​នៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​អង្គុត្តរនិកាយ (Anguttara Nikaya 7:59; IV 91-94)​ ​នៃ​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក​ជា​ភាសា​បាលី (Pali Sutta) មាន​សេចក្តីបរិយាយយ៉ាងពិស្តារ ប៉ុន្តែសូមត្រឹមសង្ខេបយ៉ាងត្រឹមនេះថា÷ " សម័យមួយ​ ព្រះមានព្រះភាគ​ ទ្រង់គង់នៅវត្តជេតពនជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀបក្រុងសាវត្ថី ។ សម័យនោះឯង​ មានស្រ្តីម្នាក់នាមសុជាតា ជាធនញ្ចយធីតា ហើយជាប្អូនស្រីនាងវិសាខា និងកូនប្រសារស្រីនៃអនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋី​ ។ មានសេចក្តីពិពណ៌នាថា តាំងតែពីនាងសុជាតា​ បានរៀបការចូលទៅរស់នៅ​ ខាងផ្ទះស្វាមី គេហដ្ឋាននៃអាថបណ្ឌិកគហបតី​ (ឈ្មោះថា)នាងបានបំពេញយសដ៏ធំ ប៉ុន្តែ ដោយនាងជាបុត្រីនៃគ្រួសារមហាត្រកូល នាងមានកិរិយាចចេសរឹងត្អឹង ប្រកាន់មានះថាខ្លួនប្រសើរ មានសេចក្តីក្រេវក្រោធ ខឹងសម្បារ​ កាច​ឆ្នាស​ មានសម្តីអាក្រក់ មិនធ្វើវត្តប្រតិបត្តិគោរពមាតាបិតាក្មេក និងស្វាមី ហើយជេរប្រទេចគំហកកំហែង វាយដំច្រំធាក់ ជនក្នុងផ្ទះ ។ ពេលមួយនោះ ព្រះមានព្រះភាគ​ ​មានភិក្ខុសង្ឃ500អង្គជាបរិវារ​ ស្តេចយាងទៅកាន់ផ្ទះអនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋី ។ លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏ប្រ​ថាប់​ រួចត្រាស់សម្តែងធម្មទេសនា​ដោយមាន​ អនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋីជាអ្នកសណ្តាប់ ។ វេលានោះឯង នាងសុជាតា បានស្រែកឈ្លោះប្រកែកជាមួយពួកទាសាទាសី ។ ព្រះបរមសស្តាក៏បញ្ចប់ធម្មីកថា ហើយត្រាស់សួរថា ម្នាលគហបតី​ នោះជាសំឡេងអ្វី? លោកសេដ្ឋីទូលតបថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ នោះជាសំឡេងនាងសុជាតា ជាបុត្រប្រសាររបស់ត្រកូល នាង​មិនមានសេចក្តីគោរពកោតក្រែង​ មិនធ្វើវត្តប្រណិប័តមាតាបិតាក្មេកនិងស្វាមី ជាស្រ្តីគ្មានសទ្ធា ចេះតែឈ្លោះទាស់ទែងរាល់ព្រឹកល្ងាច ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ដល់អនាថបណ្ឌិកសេដ្ឋី អោយគេហៅនាងសុជាតាចូលមក ។ លុះនាងសុជាតាចូលមកដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ ។ ព្រះមានព្រះភាគ​ ទ្រង់ត្រាស់ បទទេសនាទូន្មានដល់នាងសុជាតា
នៅ​ក្នុង​បទទេសនា​​ទូន្មាន​នាង​សុជាតា​នោះ ព្រះពុទ្ធ​​បាន​ប្រដៅនាង​សុជាតា​អំពី​ភរិយា​ ៧ ពួក ។
ភរិយា ៣ ពួក​ ខាង​ដើម​​នឹង​នាំ​មក​នូវ​អពមង្គល​ (នៅ​ក្នុង​ជាតិ​នេះ​និង​អនាគតជាតិ) ។ ភរិយា​ទាំង ៣​ ពួក​ នេះមាន ៖
(១) វធកៈ ឬ​ វធកាភរិយា : (ភរិយាទុកស្មើរពេជឃ្ឃាត)​ ភរិយាដែលស្វាមីលោះមកដោយទ្រព្យហើយ ជាស្ត្រីមានចិត្តប្រទូស្តនឹងស្វាមី មានសេចក្តីមិនអនុគ្រោះនូវប្រយោជន៍ ជាស្រីត្រេកត្រអាលនឹងបុរសដទៃ មើលងាយប្តី ខ្វល់ខ្វាយដើម្បីសម្លាប់(ប្តី)​ ។
(២) ចោរិសមៈ ឬ ចោរីភរិយា​ (ភរិយាជាចោរ)​ : ស្វាមីនៃស្ត្រីបាននូវទ្រព្យណាហើយតម្កល់ទុក​ ដើម្បីធ្វើនូវសិល្បៈក្តី នូវជំនួញក្តី នូវកសិកម្មក្តី ស្ត្រីនោះ ប្រាថ្នាលួចកិបកេង​យកនូវទ្រព្យ សូម្បីបន្តិចបន្តួចពីទ្រព្យនោះ ។
ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​បន្តសំដែង​ថា ភរិយា​ ៤ ពួក ​ខាងចុងនឹង​នាំ​មក​នូវ​សុភមង្គល (នៅ​ក្នុង​ជាតិ​នេះ​និង​អនាគតជាតិ)​ ។ ។ ភរិយា​ទាំង​ ៤ ពួក​នោះ​រួមមាន ៖
(១) មាតុសមៈ ឬ​ មាតុភរិយា​ (ភរិយាទុកស្មើម្តាយ) ​: ស្រ្តីណា អនុគ្រោះនូវប្រយោជន៍សព្វៗកាល ចេះរក្សាប្តី​ ដូចម្តាយរក្សាកូន ទាងរក្សានូវទ្រព្យរបស់ស្វាមីដែលរកបានអំពីទំនោះៗ(ទីផ្សេងៗ) ។
(២) ភគិនិសមៈ ឬ ភគិនីភរិយា(ភរិយាទុកស្មើប្អូនស្រី : ស្រ្តីមានសេចក្តីគោរពក្នុងស្វាមីរបស់ខ្លួន​ ដូចប្អូនគោរពបង​ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស ប្រព្រឹត្តិទៅតាមអំណាចនៃភស្តា ។
(៣) ភរិយា​ជា​មិត្ត (friend-wife) ឬ​ សខិភរិយា (sakhibhariya) ។ ពាក្យ​ថា សខៈ មាន​ន័យ​ថា មិត្ត​ជិតស្និទ្ធ ដែល​ផ្ទុយ​ពី​ពាក្យ​ថា មិត្ត​ទើប​ស្គាល់​ថ្មីថ្មោង ។ ភរិយា​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​នេះ​អាច​ហៅ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ថា សខិភរិយា (sakhibhariya) ប្រែថា ភរិយា​ជា​មិត្ត​រួម​ជីវិត (companion-wife) ។ នាង​ស្រឡាញ់​ប្តី​នាង​ដូច​ជា​នាង​ស្រឡាញ់​មិត្ត​សម្លាញ់​របស់​នាង​ដែរ ។ នាង​ធ្វើ​អ្វីៗ​គ្រប់​យ៉ាង​ដើម្បី​ជួយ​ស្វាមី​នាង ។
(៤) ទាសភរិយា (slave-wife) ឬ​ ទាសីសមៈ ឬ ទាសីភរិយា (dasisama or dasibhariya) ។ ពាក្យ​ថា ទាសី ជា​ពាក្យ​ក្នុង​ភាសា​បាលី ប្រែថា ស្ត្រី​ជា​អ្នក​បម្រើ ឬ ស្រីបម្រើ ។ ន័យ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ ភរិយា​នៅ​ក្នុង​ក្រុមនេះ​អាច​​មាន​ន័យ​ថា​ ប្រពន្ធ​ដែល​បម្រើ​ប្តី​ដូច​ស្រី​បម្រើ (slave-like wife, handmaid-wife and maid-wife”) ។ ភរិយា​ប្រភេទ​នេះ​មាន​ចិត្ត​ខន្តី, គ្មាន​ចិត្ត​ក្រោធខឹង និង ចុះចូល​ចំពោះ​ប្តី​ទោះ​បី​ប្តី​ខឹង​សម្បា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ។ នាង​គឺ​ជា​មនុស្ស​ចុះញ៉ម​​​យល់​ព្រម​ទទួល​យក​ការ​វាយវាត់​ធ្វើបាប​លើ​រាងកាយ​ទោះ​បី​ប្តី​ចង់​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ចំពោះ​ខ្លួន​ក៏​ដោយ ។ នាង​នឹង​ចុះញ៉ម​​ចំពោះ​ប្តី​ដោយ​គ្មាន​សួរ​នាំ​បន្តិច​សោះ​ឡើយ ។
បន្ទាប់​ពី​បទទេសនា​នេះ នាង​សុជាតា​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ចំពោះ​ពាក្យពេចន៍​របស់​ព្រះពុទ្ធ ។ នៅ​ពេលព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​សួរ​នាង​ថា តើ​នាង​ចង់​ក្លាយ​ជា​ភរិយា​ប្រភេទ​ណា​មួយ នាង​សុជាតា​បាន​ឆ្លើយ​តប​ថា ៖ "ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុណា​នឹង​ក្លាយ​ជា​ភរិយា​ប្រភេទ​ចុង​ក្រោយ​បំផុត គឺ​ជា​ទាសភរិយា​របស់​ស្វាមី​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា ។" គ្រួសារ​របស់​នាង​សប្បាយ​ចិត្ត​យ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​តទៅ នាង​គឺ​ជា​ស្រីបម្រើ​របស់​ប្តី​នាង ។
គោលនៃជំនឿ
ពុទ្ធភាសិត
[២៥៩] ឯកំ សមយំ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ កោសលេសុ វិហរតិ អញ្ញតរស្មឹ វនសណ្ឌេ ។ តេន ខោ បន សមយេន សោ ភិក្ខុ អញ្ញតរស្មឹ កុលេ អតិវេលំ អជ្ឈោគាឡ្ហប្បត្តោ វិហរតិ ។ [២៦០] អថខោ យា តស្មឹ វនសណ្ឌេ អធិវត្តា ទេវតា តស្ស ភិក្ខុនោ អនុកម្បិកា អត្ថកាមា តំ ភិក្ខុំ សំវេជេតុកាមា យា តស្មឹ កុលេ កុលឃរណី តស្សា វណ្ណំ អភិនិម្មិនិត្វា យេន សោ ភិក្ខុ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា តំ ភិក្ខុំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ នទីតីរេសុ សណ្ឋានេ សភាសុ រថិយាសុ ច ជនា សង្គម្ម មន្តេន្តិ មញ្ច តញ្ច កិមន្តរន្តិ ។ [២៦១] ពហូហិ សទ្ធា បច្ចូហា ខមិតព្វា តបស្សិនា ន តេន មង្កុហោតព្វំ ន ហិ តេន កិលិស្សតិ ។ យោ ច សទ្ទប្បរិត្តាសី វនេ វាតមិគោ យថា លហុចិត្តោតិ តំ អាហុ នាស្ស សម្បជ្ជតេ វតន្តិ ។ ប្រែថា ៖
[២៥៩] សម័យមួយ ភិក្ខុមួយរូប នៅក្នុងដងព្រៃមួយ ក្នុងដែនកោសល។ ក៏​សម័យនោះឯង ភិក្ខុនោះ ចូលទៅក្នុងត្រកូលមួយ ហួសវេលា ។​ [២៦០] គ្រានោះឯង ទេវតាដែលនៅក្នុងដងព្រៃនោះ ជាអ្នកអនុគ្រោះ ប្រាថ្នា​នូវ​ប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុនោះ ចង់ធ្វើឲ្យ​ភិក្ខុនោះសង្វេគ ក៏និម្មិតជាភេទស្រីមេផ្ទះ ក្នុង​ត្រកូលនោះ ហើយចូល​ទៅរកភិក្ខុនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ទើបពោល​គាថានឹង​ភិក្ខុនោះថា ជនទាំងឡាយ មកប្រជុំ​និយាយគ្នាទៀបឆ្នេរស្ទឹង​ទាំងឡាយផង ក្នុងរោងសម្រាប់​សម្រាកផង ក្នុងរោងសម្រាប់​ប្រជុំគ្នា និយាយផង នាផ្លូវច្រកផង ហើយ​និយាយ​ចំពោះ​ខ្ញុំផង ចំពោះលោកផង តើព្រោះហេតុអ្វី ? [២៦១] ភិក្ខុតបថា ព្រោះថាជនទាំងឡាយ មានសទ្ធាជាបដិលោម ក្នុង​លោកនេះច្រើនគ្នា អ្នកដែលមានតបៈនោះ គួរតែអត់ទ្រាំ មិនគួរអៀនខ្មាសឡើយ ដ្បិត​សត្វមិនមែនសៅហ្មង ដោយពាក្យដែល​ពួកជនដទៃ​និយាយនោះទេ បុគ្គលណា តក់ស្លុតនឹងសំឡេង ដូចជាសត្វឈ្លូសក្នុងព្រៃ អ្នកប្រាជ្ញហៅបុគ្គលនោះ ថាជា​អ្នក​មានចិត្តស្រាល កិច្ចវត្តមិនសម្រេចដល់បុគ្គល​នោះទេ ។[1]
បុគ្គល​ដែល​ភ្ញាក់​ផ្អើល​សំឡេង ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្តស្រាល ពោល​គឺ ជាអ្នក​ឆាប់​ជឿ​គេ​​ ខ្វះការពិចារណាឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ។ បុគ្គលនោះជួបការលំបាកក្នុងការសម្រេច​កិច្ចការ​ ឬគម្រោងផ្សេងៗ ។ នៅ​ក្នុង​កាលាមសូត្រ ព្រះពុទ្ធបាន​ត្រាស់​សម្តែងទុកនូវ​វិធីសម្រាប់វិនិច្ឆ័យរឿងគ្រប់យ៉ាងដែលគួរ​ឲ្យ​សង្ស័យ​ រាប់បញ្ចូលទាំង​ជំនឿ សាសនា មនោគមវិជ្ជា ។ល។ ​វិធីសម្រាប់វិនិច្ឆ័យនោះមិនមែនសម្រាប់​ជា​គ្រឿង​ពិចារណា​ដល់​អ្នក​ស្រុក​កាលាមៈ ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងសម្រាប់មនុស្សគ្រប់ជំនាន់យកទៅប្រើការឲ្យកើតជាប្រយោជន៍ផងដែរ ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ប្រដៅ​អ្នក​ស្រុក​កាលាមៈ​ថា មុន​នឹង​ជឿ​អ្វីមួយ​ថា​ពិត​ឬ​មិន​ពិត ចូរ​ប្រើ​គោលការណ៍​ទាំង​ ១០ យ៉ាង​នេះ​ដើម្បី​វិនិច្ឆ័យ​សិន ។
បើដូច្នេះ តើយើងគួរជឿដូចម្តេច? ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​បាន​ត្រាស់ថា "លុះត្រាតែ​ដឹងច្បាស់ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនថា រឿងទាំងអស់នោះជាអកុសល ជាកុសល មានទោស មិនមានទោស ជាដើម ហើយ​ទើប​គួរ​លះបង់​ចោល ឬ បដិបត្តិតាម ។"[2][3]
សេចក្តី​លម្អិត​នៃ​កាលាមសូត្រ
[៦៧] សម័យ​មួយ ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​ទ្រង់​ស្តេច​ទៅ​កាន់​ចារិក​ក្នុង​កោសលជនបទ​ (Kingdom of Kosala) ជាមួយ​នឹង​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ច្រើន​ ក៏​បាន​ទៅ​ដល់​និគម​ឈ្មោះ​កេសបុត្រ (Kesaputta, Kesaria, Bihar) ​របស់​ពួក​ក្សត្រិយ៍​ឈ្មោះ​កាលមៈ ។ ពួក​កាលាមក្សត្រិយ៍​នៅ​ក្នុង​កេសបុត្តនិគម បាន​ឮ​ដំណឹង​ហើយ​ប្រកាស​ប្រាប់​គ្នា​ថា ម្នាល​គ្នា​យើង​ដ៏​​ចម្រើន​ បាន​ឮ​ថា ព្រះ​សមណគោតម​ជា​សក្យបុត្រ​ចេញ​ពី​សក្យ​ត្រកូល​បួស​ ហើយ​បាន​មក​ដល់​កេសបុត្តនិគម កិត្តិស័ព្ទ​សរសើរ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​ឯង​ពីរោះ​ល្បី​ខ្ចរខ្ចាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​អង្គ​នោះ ជា​ព្រះ​អរហន្ត​​ ទ្រង់​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ធម៌​ទាំង​ពួង​ដោយ​ព្រះ​អង្គ​ឯង ទ្រង់​បរិបូណ៌​ដោយ​វិជ្ជា​និង​ចរណៈ ទ្រង់​មាន​ដំណើរ​ល្អ ទ្រង់​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​លោក ទ្រង់​ប្រសើរ​ជាង​សត្វលោក ទ្រង់​ទូន្មាន​នូវ​បរុស​ដែល​គួរ​ទូន្មាន ជា​សាស្តាចារ្យ​នៃ​ទេវតា​និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ ទ្រង់​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​​ចតុរារិយសច្ច ទ្រង់​លែង​វិល​ត្រឡប់​មក​កាន់​ភព​ថ្មី​ទៀត ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះភាគ​អង្គ​នោះ ទ្រង់​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​ដោយ​បញ្ញា​ដ៏​ឧត្តម ដោយ​ព្រះ​អង្គ​ឯង នូវ​លោក​នេះ​ព្រម​ទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក នូវ​ពពួក​សត្វ​ព្រម​ទាំង​ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​និង​មនុស្ស​ជា​សម្មតិទេព និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស ហើយ​អាច​ប្រកាស​បាន​ ព្រះ​អង្គ​​ទ្រង់​សំដែង​ធម៌ ពីរោះ​បទ​ដើម ពីរោះ​បទ​កណ្តាល ពីរោះ​បទ​ចុង​ ព្រះ​អង្គ​ប្រកាស​នូវ​ព្រហ្មចរិយធម៌​ព្រម​ទាំង​អត្ថ​និង​ព្យញ្ជនៈ​ដ៏​ពេញ​បរិបូណ៌​បរិសុទ្ធ​ទាំង​អស់ ក៏​ដំណើរ​ដែល​បាន​ឃើញ​បាន​ជួប​នឹង​ព្រះ​អរហន្ត​ទាំង​ឡាយ មាន​សភាព​ដូច្នោះ ជា​ការ​ប្រពៃ​ពេក​ណាស់ ។
លំដាប់​នោះ ពួក​កាលាមក្សត្រិយ៍​នៅ​ក្នុង​កេសបុត្តនិគម បាន​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​ លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ ពួក​ខ្លះ​ក៏​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សមគួរ ពួក​ខ្លះ​ក៏​ធ្វើ​សេចក្តី​រីករាយ ជាមួយ​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ លុះ​បញ្ចប់​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រីករាយ​នឹង​ពាក្យ​ដែល​គួរ​រលឹក​ហើយ ក៏​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សមគួរ ពួក​ខ្លះ​ប្រណម្យ​អញ្ជលី​ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​អង្គុយ​​ក្នុង​ទី​សមគួរ ពួក​ខ្លះ​ប្រកាស​នាម​នឹង​គោត្ត​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ ពួក​ខ្លះ​អង្គុយ​​ស្ងៀម​ក្នុង​ទី​សមគួរ ។
លុះ​ពួក​កាលាមក្សត្រិយ៍​ក្នុង​កេសបុត្តនិគម​ អង្គុយ​ក្នុង​ទី​សមគួរ​ហើយ ក៏​បាន​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​ដូច្នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន មាន​សមណព្រាហ្មណ៍​មួយ​ពួក​មក​កាន់​កេសបុត្តនិគម សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ សំដែង​ប្រកាស​នូវ​វាទៈ ​គឺ​លទ្ធិ​របស់​ខ្លួន​ឯង បៀតបៀន​ មើល​ងាយ​ បង្អាប់​បង្អោន ​លើក​ទំលាក់​នូវ​វាទៈ​របស់​បុគ្គល​ដទៃ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​​ដ៏​ចម្រើន មាន​សមណព្រាហ្មណ៍​ដទៃ​មួយ​ពួក​ទៀត​ មក​កាន់​កេសបុត្តនិគម​ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ ក៏​សំដែង​ប្រកាស​នូវ​វាទៈ​របស់​ខ្លួន​ឯង បៀតបៀន​ មើល​ងាយ បង្អាប់​បង្អោន លើក​ទំលាក់​នូវ​វាទៈ​របស់​បុគ្គល​ដទៃ​ដែរ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​​ចម្រើន យើង​ខ្ញុំ​ទាំង​នោះ​ មាន​សេចក្តី​ងឿង​ឆ្ងល់​សង្ស័យ​ពេក​ណាស់ ចុះ​បណ្តា​សមណព្រាហ្មណ៍​ដ៏​ចម្រើន​ទាំង​នេះ អ្នក​ណា​និយាយ​ពិត​ អ្នក​ណា​និយាយ​កុហក ?
ម្នាល​កាលាមក្សត្រិយ៍​ទាំង​ឡាយ អ្នក​ចូរ​មក​ អ្នក​កុំ​ប្រកាន់​ដោយ​គ្រាន់​តែ​ឮ​តាម​គ្នា កុំ​ប្រកាន់​តាម​ពាក្យ​បរម្បរា កុំ​ប្រកាន់​ដោយ​បាន​ឮ​ថា​ដូច្នេះ កុំ​ប្រកាន់​ដោយ​អាង​ក្បួន​តម្រា កុំ​ប្រកាន់​​តាម​ហេតុ​ដែល​ត្រិះរិះ កុំ​ប្រកាន់​ដោយ​កាត់​ដំរួយ​ផ្សែផ្សំ កុំ​ប្រកាន់​ដោយ​គ្រាន់​តែ​ត្រិះរិះ​នូវ​អាការ កុំ​ប្រកាន់​ដោយ​សេចក្តី​ពេញ​ចិត្ត​តាម​ការ​ពិនិត្យ​សម​នឹង​សេចក្តី​យល់​ឃើញ កុំ​ប្រកាន់​ដោយ​យល់​ថា​មាន​សភាព​គួរ (ជឿ) កុំ​ប្រកាន់​ដោយ​គិត​ថា​ សមណៈ (នេះ) ជា​គ្រូ​របស់​យើង ។
ម្នាល​កាលាមក្សត្រិយ៍ កាលណា​បើ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ ដឹង​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ថា ធម៌​ទាំង​នេះ​ជា​​អកុសល ធម៌​ទាំង​នេះ​ប្រកប​ដោយ​ទោស ធម៌​ទាំង​នេះ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​តិះ​ដៀល​ ធម៌​ទាំង​នេះ​បុគ្គល​ បាន​សមាទាន​ពេញ​លេញ​ហើយ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​មិន​ជា​ប្រយោជន៍ ដើម្បី​សេចក្តី​ទុក្ខ ម្នាល​កាលាមក្សត្រិយ៍​ទាំង​ឡាយ ក្នុង​កាល​នោះ អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ត្រូវ​លះ​បង់​ចោល​ចេញ ។ ...[2][3]
សម្រង់​ឯកសារ​ភាសា​អង់គ្លេស
"Of course you are uncertain, Kalamas. Of course you are in doubt. When there are reasons for doubt, uncertainty is born. So in this case, Kalamas, don't go by reports, by legends, by traditions, by scripture, by logical conjecture, by inference, by analogies, by agreement through pondering views, by probability, or by the thought, 'This contemplative is our teacher. '  When you know for yourselves that, 'These qualities are unskillful; these qualities are blameworthy; these qualities are criticized by the wise; these qualities, when adopted & carried out, lead to harm & to suffering' — then you should abandon them.
រដ្ឋបាលឃុំសិត្បូ
​ = រដ្ឋបាល =
ឃុំសិត្បូ
ឃុំសិត្បូជារដ្ឋបាលមួយផ្នែករបស់ ស្រុកស្អាង មានផ្ទៃដីប្រហែល ៤៥២.៤០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រវែងព្រំប្រទល់ចម្ងាយប្រហែល ១៣២.៣៤គីឡូម៉ែត្រ ហើយស្រុកស្អាងមាន ១៦ឃុំមាន÷ និង១១៩ភូមិ។ ហេីយស្រុកស្អាងក៏ជាសេនាធិការរបស់ ខេត្តកណ្ដាល មានផ្ទៃដី ៣,២១១,៧៥៩គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប្រជាជន ១,១៥៥,០៣០នាក់ ស្រី ៥៨៩,១២៤នាក់ គ្រួសារ ២៤០,២៥៣គ្រួសារ ដែលមាន ១១ស្រុក ១៤៦ឃុំ និង១០៨៧ភូមិទូទាំងខេត្ត។
ភូមិ
មានចំនួន៤គឺ ភូមិព្រែកតាព្រីង ភូមិសិត្បូ ភូមិកំពង់ព្រីង និងភូមិព្រែកត្រែង។
=ប្រជាជន=
ភូមិព្រែកតាព្រីង(Preaek Ta Pring)
ភូមិព្រែកតាព្រីង មានផ្ទៃដីប្រហែល ២,៤៥គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងចំងាយប្រមាណ ៦,៥៨គីឡូម៉ែត្រ ប្រជាជនប្រកបរបរ មានប្រជាជន៖
ភូមិសិត្បូ(Setbou)
ភូមិសិត្បូ មានផ្ទៃដីប្រហែល ១,៥០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងចំងាយប្រមាណ ៦,៤១គីឡូម៉ែត្រ ប្រជាជនប្រកបរបរ មានប្រជាជន៖
ភូមិកំពង់ព្រីង(Kampong Pring)
ភូមិកំពង់ព្រីង មានផ្ទៃដីប្រហែល ៤,៥៩គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងចំងាយប្រមាណ ១១,៧៥គីឡូម៉ែត្រ ប្រជាជនប្រកបរបរ មានប្រជាជន៖
ភូមិព្រែកត្រែង
មានផ្ទៃដីប្រហែល ៦,៧០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងចំងាយប្រមាណ ១០,៦៦គីឡូម៉ែត្រ ប្រជាជនប្រកបរបរ មានប្រជាជន៖
ឆ្នាំ2017
= ការអប់រំ =
ឆ្នាំ2015
= កីឡា =
ព្រះវិហារ
Setbou Methodist Church
=វិស័យកសិកម្ម=
នេសាទ
=វិស័យឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម=
របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ
(យកព័ត៌មានផងលោកធំ)
យាន្ដដ្ឋាន
ជំនួញ
ដេប៉ូសាំង
= វិស័យសុខាភិបាល =
ទណ្ឌពេទ្យ
វិស័យទូរគមនាគមន៍
ផ្លូវថ្នល់
មាន​ផ្លូវជាតិ ផ្លូវខេត្ត ផ្លូវ​លំ និង​ផ្លូវរុក្ខបាល៖
ផ្លូវទូទាំងប្រទេស
ផ្លូវថ្នល់ទាំងអស់​មាន​ប្រវែង ៦០០០គ.ម ចែកជា​ផ្លូវ​ជាតិ (២៨០០គ.ម) ផ្លូវខេត្ត (១២០០គ.ម)និង​ផ្លូវរុក្ខបាល (២០០០គ.ម)។ ផ្លូវក្រាលកៅស៊ូហើយ​មាន​ប្រវែង ២០០០គ.ម ផ្លូវក្រាលថ្ម និង​ដី​ក្រហម​មានប្រវែង ២០០០គ.ម សល់ពី​នេះ​ជា​ផ្លូវ​លំ។ ផ្លូវជាតិ​សំខាន់ៗ​រួម​មាន ៖
ផ្លូវដែក
ប្រទេស​កម្ពុជាយើង​មាន​ផ្លូវដែក​ ២ខ្សែ។ ខ្សែទី១ ចេញពី​ភ្នំពេញទៅ​អូរជ្រៅ មានប្រវែង ៣៨៥គ.ម។ ខ្សែទី២​ចេញពី​ភ្នំពេញ​ទៅ​ក្រុងព្រះសីហនុ មានប្រវែង ២៦៦គ.ម។ ផ្លូវដែក​នៅ​ប្រទេស​យើង​ទាំងពីរខ្សែ​នេះ​មិន​ទាន់​មាន​លក្ខណះ​ទំនើប​នៅ​ឡើយ​ទេ។
បណ្ដាញទឹកស្អាត
= មន្ត្រីខេត្ត ស្រុក ឃុំ និងភូមិ =
មន្ត្រីភូមិព្រែកត្រែង
= មន្ត្រីនគរបាល និងសន្តិសុខភូមិ =
មន្ត្រីសន្តិសុខភូមិព្រែកត្រែង
=មន្ត្រីចូលនិវត្តន៍=
គោលនយោបាយ
ភូមិឃុំមានសុវត្ថិភាព
=គជប ឃុំសិត្បូ=
​​គោល​នយោបាយ អាទិភាព ៥ចំណុច​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ សម្រាប់​ការ​បោះឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់ អាណត្តិ​ទី៤ ឆ្នាំ​២០១៧ ១. ពង្រឹង​សិទ្ធិ​អំណាច​ប្រជាពលរដ្ឋផ្ដល់​ឱកាស និង​លើកទឹកចិត្ត​ប្រជាពលរដ្ឋ បង្កើត​សហគមន៍ ផ្ដល់​យោបល់ វាយតម្លៃ និង​ចូលរួម​ធ្វើ​សេចក្ដី​សម្រេច​នានា​ក្នុង​ឃុំ-សង្កាត់ ២. លើកកម្ពស់​ជីវភាព​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​អភិវឌ្ឍន៍ ៣. សេវា​សាធារណៈ ៤. សន្តិសុខ ៥. វិមជ្ឈការ (គោលនយោបាយ​ថ្នាក់​ជាតិ​សម្រាប់​ឃុំ-សង្កាត់)
គណបក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ​(គ.ស.ប) មាន​លោក ខឹម វាសនា ជា​ប្រធាន​បក្ស។ គណបក្ស​នេះ​មិន​មាន​គោលនយោបាយ​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍ​ឃុំ-សង្កាត់​នៅ​មូលដ្ឋាន​នោះ​ទេ។ ប៉ុន្តែ​ប្រធាន​គណបក្ស​នេះ​បាន​ដាក់​ចេញ​នូវ​គោលការណ៍ ២​ចំណុច​គឺ មិន​ពុករលួយ និង​មាន​វត្តមាន​បេក្ខភាព​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ-សង្កាត់​របស់​ខ្លួន​២៤​ម៉ោង​នៅ​កន្លែង​ធ្វើ​ការ បើ​គណបក្ស​នេះ​ឈ្នះ​ឆ្នោត។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា គណបក្ស​នេះដាក់​ចេញ​នូវ​គោលដៅ និង​វិធី​ចំនួន៤ ដែល​នាំ​ទៅ​ដល់​គោលដៅ​របស់​ខ្លួន។ ១. គោលដៅសុបិន​រួម​ "មាតុភូមិ​មួយ​ដែល​ពួក​យើង​រស់នៅ​ដោយ​ស្មើភាព​គ្នា​ក្នុង​ភាព​ជា​ម្ចាស់" ដែល​នឹង​ត្រូវ​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ដែង​ឡើង​តាមរយៈ​ការ​ប្រែ​ក្លាយ​យន្តការ៨ចំណុចឲ្យ​ទៅ​ច្បាប់។ ២. ចំណុច​ចាប់​ផ្ដើម បង្កើត​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​ការ​ពិចារណា និង​ការ​ចូលរួម​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ៖ ៣.ឥរិយាបថ​នយោបាយ សុចរិត​ភាព​ជា​បាត​គ្រឹះ​ដែល​ជា​អត្តចរិត​ផង និង​ជា​ឧត្ដមគតិ​ផង​ដែល​ជា​ខ្លឹម​ពិត​ប្រាកដ​របស់​គណបក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ ស្រប​តាម​ទិស​ស្លោក "ដាក់​ខ្លួន​ឲ្យ​ទាប ឫកពា​ឲ្យ​សុភាព តែ​ការងារ​ឲ្យ​ណាស់ "និង​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​គំនិត​ដើម "យើង​បង្កើត​បក្ស​នេះ​ឡើង​ដើម្បី​ជាតិ មិន​យក​ប្រយោជន៍​ជាតិ​ដើម្បី​បក្ស​ឡើយ" ។ ៤. ធនធាន​មនុស្ស ត្រូវ​មាន​គុណសម្បត្តិ​របស់​បេះដូង (ជួយ​សង្គ្រោះ មិន​អាត្មា​និយម ស្អប់​អាក្រក់ និង​ជា​អ្នក​បង្ក្រាប​អំពើ​អាក្រក់) និង​គុណសម្បត្តិ​របស់​ខួរក្បាល (មាន​សមត្ថភាព​ពិចារណា មាន​ទស្សន​វិស័យ គឺ​មាន​សកម្មភាព​ដើម្បី​បម្រើ​ទស្សនៈ​របស់​ខ្លួន​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​ពិត​បាន) ជា​លក្ខណ​សម្បត្តិ​មិន​អាច​ខ្វះ​បាន សម្រាប់​ចលនា​ស្នូល​របស់​គណបក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ។
បេក្ខជនបម្រុង
=លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត=
លទ្ធផលពី គជប
យោងទៅតាមលទ្ធផលពី គជប គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ទទួលបាន ៥០% ស្មើនឹង ៤អាសនៈ គណបក្សប្រជាជន ទទួល ៤០.៥% នៃសន្លឹកឆ្នោតទាំងអស់ ដែលស្មើនឹង ៣អាសនៈ។ តាមរយៈលទ្ធផលបឋមនេះ គេសង្កេតឃើញថា គណបក្សប្រជាជនបាត់បង់ចំនួន ២អសនៈ បើប្រៀបធៀបនឹងលទ្វផលបោះឆ្នោតក្រុមព្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់អណត្តិមុន ដែលជាភាគរយតិចបំផុតនៃអសនៈដែលខ្លួនធ្លាប់ទទួលបាននៅក្នុងក្នុងឃុំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៨។ គណបក្សផ្សេងៗ រួមមាន គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ និង គណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជាដែលរួមបញ្ចូលគ្នាបាន ០ អាសនៈ ១,៥%ក្នុងចំណោមសំឡេងឆ្នោត។
កាលវិភាគមន្រ្តីឃុំ និងម៉ោងបំពេញការងារ
=បញ្ហាប្រឈមក្នុងឃុំ=
យុវជនបានអប់រំកែប្រែ
ក្មេងទំនើង
អនាចារ
=ថវិការឃុំ=
ភូមិព្រែកត្រែង
កិច្ចប្រជុំ គម្រោង ផែនការ ការអនុវត្តន៍ និងលទ្ធិផល
សំណេីរ និងកង្វល់
=ឥណទាន និងមន្ត្រីគ្រឹស្ថានមេក្រូហិរញ្ញវត្ថុ=
ប្រជាពលរដ្ឋ
ដៃគូរសហការណ៍
ក្រុមហ៊ុនទទួលគម្រោង និងដេញថ្លៃ
បុគ្គលឥណនទាន
=សមទ្ធិផលឃុំ=
ទឹកស្អាត ចរន្តអគ្គីសនី បណ្ដាញទូរស័ព្ទ និងអិុនធឺណេត
=បណ្ដុំឯកសារច្បាប់=
មាត្រា១
ប្រទេសកម្ពុជាជាព្រះរាជាណាចក្រដែលព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ប្រតិបត្តិតារដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សររីពហុបក្ស។
មាត្រា២
បូរណភាពទឹកដីរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មិនអាចរំលោភបានជាដាច់ខាតក្នុងព្រំដែនរបស់ខ្លួន ដែលមានកំណត់លក្នុងខ្នាត ១/១០០,០០០ធ្វេីនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៣៣-១៩៥៣ ដែលទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៦៣-១៩៦៩។
អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ
+ សំបុត្រកំណើតកូន ឬសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត។
សំបុត្រកំណើត
+ លិខិតទទួលស្គាល់កំណើត ចេញដោយមណ្ឌលសុខភាព មន្ទីពេទ្រ ឬមេភូមិ មានឈ្មោះឪពុកម្ដាយទារក + សេក្ដីចំលងសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬសេក្ដីចំលងបញ្ជាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ឪពុកម្ដាយទារកបើមាន។
សំបុត្របញ្ជាក់កំណើត
+ លិខិតទទួលស្គាល់កំណើតចេញដោយ មណ្ឌលសុខភាព មន្ទីពេទ្រ ឬមេភូមិបើមាន + សៀវភៅគ្រួសារ ឬសៀវភៅស្នាក់នៅដែលមានឈ្មោះឪពុកម្ដាយទារក + សេក្ដីចំលងសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬសេក្ដីចម្លងបញ្ជាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ឪពុកម្ដាយទារក(បើមាន) + ពាក្យបណ្ដឹងសុំចុះអាត្រានុកូលដ្ឋានបញ្ជាក់កំណើត។ សេក្ដីចំលងសំបុត្រកំណើត + សំបុត្រកំណើត រឺសំបុត្របញ្ជាក់កំណើតច្បាប់ដើម។
សៀវភៅគ្រួសារ
+ ពាក្យសុំធ្វើសៀវភៅគ្រួសារ + សំបុត្រកំណើតកូន ឬសំបុត្របញ្ជាក់កំណើតកូន។
សៀវភៅស្នាក់នៅ
+ ពាក្យសុំធ្វើសៀវភៅគ្រួសារ + សំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬសំបុត្របញ្ជាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់មេគ្រួសារ + សំបុត្រកំណើតកូន ឬសំបុត្របញ្ជាក់កំណើតកូន។
ប័ណ្ណប្រកាសអាពាហ៍ពិពាហ៍
+ សេក្ដីចំលងសំបុត្រកំណើត ឬសេក្ដីចំលងសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត + លិខិតបញ្ជាក់ភាពនៅលីវ ឬមេម៉ាយ ឬពោះពោះម៉ាយ ដោយមានបិទរូបថតរបស់សាម៉ីលួនទាំងពីរ + ពាក្យស្នើសុំអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់សាម៉ីលួន។
ការចុះបញ្ជីសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍
+ សាក្សី ២រូប មិនមែនជាសាច់ញាតិ និងជានិតិជន ដោយភ្ជាប់មកជាមួយនូវ÷ - សៀវភៅគ្រួសារ ឬសៀវភៅស្នាក់នៅ - អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណរបស់ពួកគេ + សំបុត្របញ្ជាក់កំណើតរបស់សាម៉ីខ្លួនទាំង២ + ប័ណ្ណប្រកាសអាពាហ៍ពិពាហ៍
សេក្ដីចំលងសំបុត្រមរណៈភាព
+ លិខិតជូនដំណឹងមរណៈភាព + សៀវភៅគ្រួសារដែលមានឈ្មោះអ្នកស្លាប់ក្នុងនោះ(បើមាន) + សេក្ដីចំលងសំបុត្រកំណើត ឬសេក្ដីចំលងសំបុត្របញ្ជាក់កំណេីតរបស់អ្នកស្លាប់ + សៀវភៅគ្រួសារ ឬសេក្ដីចំលងសំបុត្រកំណើត ឬសំបុត្របញ្ជាក់កំណើតរបស់អ្នកស្នើសុំ + អ្នកស្នើសុំអាចមានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ឬសេក្ដីចំលងសំបុត្រកំណើត ឬសេក្ដីចំលងលិខិតសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត។
លិខិតបញ្ជាក់ភាពនៅលីវ មេម៉ាយ ឬពោះម៉ាយ
+ បើមេម៉ាយ ឬពោះម៉ាយដោយប្ដី ឬប្រពន្ធស្លាប់ត្រូវភ្ជាប់មកជាមួយនូវសំបុត្រមរណៈភាពរបស់ប្ដី ឬប្រពន្ធដែលស្លាប់នោះ + បើនៅលីវត្រូវមានលិខិតស្នើសុំបញ្ជាក់ភាពនៅលីវដែលអាចរកបាននៅសាលាឃុំ + សេក្ដីចំលងសំបុត្រកំណើត + សៀវភៅគ្រួសារ + អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ហើយសាម៉ីខ្លួនត្រូវបានបង្ហាញខ្លួននៅពេលស្នើសុំ + បញ្ជាក់អ្នកស្នើសុំត្រូវមានអាយុចាប់ពី ១៨ឆ្នាំ។
លិខិតលែងលះ
+ ត្រូវភ្ជាប់មកជាមួយនូវសាកក្រមតុលាការ + លិខិតស្នេីសុំលែងលះដែលអាចរកបាននៅសាលាឃុំ + សេក្ដីចំលងសំបុត្រកំណើត + សៀវភៅគ្រួសារ + អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ហើយសាមីុខ្លួនទាំងសងខាង ត្រូវបានបង្ហាញខ្លួននៅពេលស្នេីសុំ + បញ្ជាក់អ្នកស្នើសុំនេះអាចធ្វើទៅបានលុះមានការព្រមពាងពីភាគីទាំងសងខាង ដែលករណីខាងលើសម្របសម្រួលតទៅទៀតលែងបាន។ ព្រមទាំងមានសាក្សីម្ខាង២រូប។
លិខិតបញ្ជាក់កម្មសិទ្ធលើប្រវត្តិដីធ្លី
+ សៀវភៅគ្រួសារ + អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ + ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ ឯកសារកំណត់ហេតុសង្កេតដីធ្លីអាចរកបាននៅភូមិ ឬឃុំ។
លិខិតបញ្ជាក់ប្រវត្តិរូប
+ សំបុត្រកំណើត ឬសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត + អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ + រូបថត ៤×៦ ១សន្លឹក។
លិខិតទិញ-លក់
+ លិខិតទិញលក់ + លិខិតបញ្ជាក់ពីពេទ្រសត្វភូមិ។
លិខិតបញ្ជាក់ទីលំនៅ
+ សៀវភៅស្នាក់នៅ + សៀវភៅគ្រួសារ + អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ
លិខិតបញ្ជាក់លើសេវាឥណនទាន(ខ្ចីប្រាក់)
+កិច្ចសន្យាខ្ចីប្រាក់
=ឯកសារខុសឆ្គង=
@
=ប្លង់=
[]|ប្លង់ឃុំសិត្បូ រចនាដោយ Choeun Sokna
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល
ខន្ធកបុច្ឆា
សូមនមស្ការថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះមានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គនោះ។
ខន្ធកបុច្ឆា
[១] ខ្ញុំនឹងសួរឧបសម្បទាខន្ធកៈ ដែលប្រកបដោយនិទាន (ហេតុដែលទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ) ប្រកបដោយនិទ្ទេស (សំដែងអំពីបុគ្គលជាដើម) អាបត្តិរបស់បទឧក្រិដ្ឋ [បទដែលព្រះអង្គ ទ្រង់ហាមមិនឲ្យភិក្ខុឲ្យឧបសម្បទា ដល់បុគ្គលមានអាយុមិនគ្រប់២០ឆ្នាំជាដើម។] មានប៉ុន្មាន។ ខ្ញុំនឹងឆ្លើយឧបសម្បទាខន្ធកៈ ដែលប្រកបដោយនិទាន ប្រកបដោយនិទ្ទេស អាបត្តិរបស់បទឧក្រិដ្ឋ មាន២។
[២] ខ្ញុំនឹងសួរឧបោសថក្ខន្ធកៈ ដែលប្រកបដោយនិទាន ប្រកបដោយនិទ្ទេស អាបត្តិរបស់បទឧក្រិដ្ឋ មានប៉ុន្មាន។ ខ្ញុំនឹងឆ្លើយឧបោសថក្ខន្ធកៈ ដែលប្រកបដោយនិទាន ប្រកបដោយនិទ្ទេស អាបត្តិរបស់បទឧក្រិដ្ឋ មាន៣។
[៣] ខ្ញុំនឹងសួរវស្សូបនាយិកក្ខន្ធកៈ ដែលប្រកបដោយនិទាន ប្រកបដោយនិទ្ទេស អាបត្តិរបស់បទឧក្រិដ្ឋ មានប៉ុន្មាន។ ខ្ញុំនឹងឆ្លើយវស្សូបនាយិកក្ខន្ធកៈ ដែលប្រកបដោយនិទាន ប្រកបដោយនិទ្ទេស អាបត្តិរបស់បទឧក្រិដ្ឋ មាន១។