cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អៃសា
នាងអៃសា (Aishaعائشة بنت أبي بكر‎‎) គឺ ប្រពន្ធរបស់​ មហាម៉េដ ជា​ព្យាការីរបស់ឥស្លាមសាសនា.។
ឃុំម៉ាលិក​
=រដ្ឋបាល= ឃុំម៉ាលិក មាន ៤ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ប្រវត្តិសាស្ត្រទីម័រខាងកើត
ទីម័រខាងកើត គឺជាប្រទេសមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលគេបានស្គាល់ជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យទីម័រខាងកើត។ ប្រទេសនេះផ្ដុំឡើងដោយកោះទីម័រពាក់កណ្ដាលនៅភាគខាងកើត និង ប្រជុំកោះក្បែរនៃអាតៅរ៉ុ និង ចាកូ។ អ្នកស្រុករស់នៅដំបូងត្រូវបានគេគិតថាជាកូនចៅនៃមនុស្សទក្សិណរូប និង មលទ្វីប។ ពួកព័រទុយហ្កាល់បានចាប់ផ្ដើមធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយទីម័រនៅដើមសតវត្សទី១៦ និងបានធ្វើអាណានិគមកិច្ចវារហូតដល់ពាក់កណ្ដាលនៃសតវត្សនេះ។ ការប្រទាញប្រទង់គ្នាជាមួយពួកណេដឺឡន់ក្នុងតំបន់នេះនៅទីបំផុតបានចេញជាលទ្ធផលសន្ធិសញ្ញា ១៨៥៩ ដែលនៅក្នុងនោះព័រទុយហ្កាល់បានប្រគល់ពាក់កណ្ដាលនៃកោះនេះភាគខាងលិចអោយពួកហូឡង់ (ណេដឺឡន់)។ ជប៉ុនចក្រពត្តិបានកាន់កាប់ទីម័រខាងកើតកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប៉ុន្តែព័រទុយហ្កាល់បានបន្តរដ្ឋអំណាចអាណានិគមសាជាថ្មីបន្ទាប់ពីការចុះចាញ់របស់ជប៉ុន។
ទីម័រខាងកើតបានប្រកាសឯករាជ្យពីព័រទុយហ្កាល់នៅថ្ងៃ ២៨ វិច្ឆិកា ១៩៧៥ ប៉ុន្តែត្រូវបានលុកលុយដោយប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីដែលជាប្រទេសជិតខាង ប្រាំបួនថ្ងៃក្រោយមកទៀត។ ប្រទេសនេះត្រូវបានភ្ជាប់បញ្ចូលជាខេត្តនៃឥណ្ឌូណេស៊ីនាពេលខាងក្រោយ។ កំឡុងពេលកាន់កាប់ពីរទសវត្សបន្តបន្ទាប់មក យុទ្ធនាការនៃសន្តិភាវកម្មបានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ ទោះបីជាឥណ្ឌូណេស៊ីបានធ្វើការវិនិយោគខាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនកំឡុងពេលកាន់កាប់របស់ខ្លួននៅទីម័រខាងកើតក្ដី ក៏សេចក្ដីទោមនស្សនៅតែមានជាធម្មតាដដែលជាដដែល។ រវាងឆ្នាំ ១៩៧៥ និង ១៩៩៩ មានមរណភាពទាក់ទងនឹងការប៉ះទង្គិចគ្នាដែលប៉ាន់ស្មានថាប្រហែល ១០២៨០០ នាក់ (ប្រហែល ១៨៦០០នាក់ ស្លាប់ដោយគេសំលាប់ និង មរណភាពក្រៅពីនោះ ៨៤២០០ នាក់មកពីភាពអត់ឃ្លាន និង ជំងឺដង្កាត់) ភាគច្រើនបានកើតមានឡើងកំឡុងពេលកាន់កាប់របស់ឥណ្ឌូណេស៊ី។
ឃុំកងតាណឹង
ឃុំកងតាណឹង ស្ថិតនៅ ស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំកងតាណឹងមាន ៩ភូមិ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=រមណីដ្ឋាន=
រូបសំណាកព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ
ហើយក៏មានលក្ខណៈពិសេសមួយដែលស្ថាបត្យករបានសាងសង់បុស្បុកព្រះបរមរូប ព្រះបរមរតនកោដ្ឋនេះ គឺខ្នាតទាំងអស់ត្រូវបានគិតយកលេខ៩ ជាគោល។ ចំណែកបង្គោលដែលបានដាក់តម្រាបតាមទីធ្លានៃបុស្បុកព្រះបរមរូប ត្រូវបានគេយកតាម​លំនាំបង្គោលនៅ​ផ្លូវឡើងនៃ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារផងដែរ។ បច្ចុប្បន្នទីតាំងនៃព្រះបរមរូបព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ មកទស្សនា និងសម្ដែងការគោរពចំពោះព្រះវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រនៃយើងផងដែរ។
សូមមើលផងដែរ
• ស្បៃធំ
សុជីវធម៌
សេចក្តីផ្តើម
មនុស្សគ្រប់រូបសុទ្ធតែចង់រស់នៅក្នុងសិទ្ធិសេរីភាព សុភមង្គល និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ដើម្បីសម្រេចបំណងនេះបាន មនុស្សគ្រប់រូបត្រូវប្រព្រឹត្តិតាមច្បាប់ ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ សុជីវធម៌របស់សង្គមឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ព្រមទាំងចេះទទួលស្គាល់ចំណុចល្អ និងចំណុចមិនល្អរបស់ខ្លួន ដែលបានប្រព្រឹត្តកន្លងមក ហើយត្រូវព្យាយាមស្វែងយល់ និងកែលម្អរាល់ចំណុចខ្វះខាតទាំងនោះ ដើម្បីសំអិតសំអាងខ្លួនឱ្យក្លាយជាមនុស្សមានតម្លៃ មានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរសម្រាប់ខ្លួនឯង គ្រួសារ និងចេះរស់នៅចុះសម្រុងក្នុងសង្គម។ មនុស្សម្នាក់ៗកើតមកហើយត្រូវតែរស់នៅជាមួយអ្នកដទៃ រស់នៅជាមួយសង្គមមនុស្ស ដែលត្រូវមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមក។ ទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សនឹងមនុស្ស និងការរស់នៅរបស់មនុស្សនៅក្នុងសង្គម តែងតែមានភាពសុខដុមរមនាគ្មានការប៉ះទង្គិច ការសៅម្មងក្នុងចិត្តដោយសារគេយល់់ដឹង និងការប្រកាន់ភ្ជាប់សុជីវធម៌។
និយមន័យ
សុជីវធម៌សម្គាល់ការរស់នៅល្អ មានរបៀបរៀបរយ ចេះគួរសមក្នុងការប្រាស្រ័យទាកទងជាមួយអ្នកដទៃ។ សុជីវធម៌ពុំមែនជាបទបញ្ជា ឬជាច្បាប់ទេ ប៉ុន្តែវាគ្រាន់តែជាវិជ្ជាមួយសម្រាប់ឱ្យមនុស្សរៀនធ្វើខ្លួនឱ្យបានសមរម្យទៅតាមទំនៀមទម្លាប់ សុជីវធម៌សង្គមជៀសវាងការប៉ះទង្គិចអារម្មណ៍រវាងមនុស្ស ដែលរស់នៅជាមួយគ្នានៅក្នុងសង្គម។ សុជីវធម៌ជាសោភ័ណ និងវិធីសម្រាប់អប់រំមនុស្សឱ្យមានឬកពាថ្លៃថ្នូរ មានភាពស្លូតបូត មានសេចក្តីសុច្ចរិត ស្មោះត្រង់ មានសណ្តាប់ធ្នាប់ ចេះរៀបចំរបៀបរស់នៅឱ្យបានសមរម្យហើយមានតម្លៃនៅក្នុងសង្គម។ លក្ខណៈសម្បត្តិនៃសុជីវធម៌នេះហើយ ដែលបង្កើតឱ្យមានទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សនឹងមនុស្ស ហើយឱ្យមានការអភិវឌ្ឍទៅមុខជាលំដាប់ ដែលខុសពីទំនាក់ទំនងមនុស្សនឹងសត្វ។ សុជីវធម៌នៅក្នុងសង្គមនេះហើយ ដែលដឹកនាំសង្គមមនុស្សឱ្យចេះអប់រំគ្នាជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីសេចក្តីសុខ និងការអភិវឌ្ឍឡើង ។
សារៈសំខាន់នៃសុជីវធម៌
សុជីវធម៌ជាវិជ្ជាមួយសម្រាប់អប់រំមនុស្សគ្រប់រូប ទាំងបុរសទាំងស្រ្តីឱ្យមានឬកពាអាកប្បកិរិយា ថ្លៃថ្នូរ មិនឆ្គាំឆ្គងក្នុងទង្វើរបស់ខ្លួននៅពេលធម្មតា និងពេលចេញមុខក្នុងពិធីធំ។ វិជ្ជានេះធ្វើឱ្យអត្តចរិតមនុស្សមានភាពស្លូតបូតសមរម្យ មានភាពថ្លៃថ្នូរ មានទំនាក់ទំនងល្អ និងចេះរស់នៅចុះសម្រុងជាមួយអ្នកដទៃនៅក្នុងសង្គម។ សុជីវធម៌ប្រៀនប្រដៅមនុស្សអំពីលក្ខណៈល្អគ្រប់បែបយ៉ាង ដែលមនុស្សត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់ខ្លួន និងជៀសវាងអំពើឆ្គាំឆ្គងចំពោះខ្លួនឯង មិត្តភ័ក្ត គ្រួសារ សហគមន៍ និងសង្គម។ ម្យ៉ាងទៀតសុជីវធម៌អប់រំមនុស្សឱ្យប្រកាន់សេចក្តិសុច្ចរិត សេចក្តីស្មោះត្រង់ សេចក្តីស្ងប់ សេចក្តីសន្តោស មានចរិយាល្អ។
ការប្រតិបត្តិសុជីវធម៌
សុជីវធម៌ មានគ្របដណ្តប់ទៅលើជីវភាពមនុស្សទូទៅ ដែលរស់នៅក្នុងសង្គម។ សុជីវធម៌អប់រំមនុស្សឱ្យស្គាល់ករណីកិច្ច ដែលត្រូវប្រព្រឹត្តចំពោះខ្លួនឯង និងចំពោះអ្នកដទៃ។ សុជីវធម៌តម្រូវឱ្យមនុស្សគ្រប់រូបក្រោកពីដំណេករហូតចូលដំណេកវិញ ត្រូវមានអាកប្បកិរិយាសមរម្យជាទីគាប់ចិត្តចំពោះគ្នាគ្រប់នាទី គ្រប់ទីកន្លែង ដូចជានៅក្នុងគ្រួសារ នៅសាលារៀន កន្លែងធ្វើការ វត្តអារាម កន្លែងទីសាធារណជាដើម។ សុជីវធម៌តម្រូវឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗចេះដូចជា រៀបចំខ្លួនកុំឱ្យឆ្គាំឆ្គងក្នុងឥរិយាបទណាមួយដូចជា និយាយ ដេក ដើរ ឈរ អង្គុយ។ល។ រៀបចំ ឬកពាឱ្យមានសមរម្យតាមទីសាធារណៈ និងកាលៈទេសៈ។ រៀបចំកាយវិការក្នុងការសន្ទនាជាមួយអ្នកដទៃ ឬក្នុងពេលទទួលទានអាហារ។ ប្រើសម្លាប់ពាក់សមរម្យទៅតាមពេលវេលា។ របៀបនិយាយ សរសេរឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាត។ ទទួលភ្ញៀវដោយរាក់ទាក់។ គោរពសិទ្ធិ ទ្រព្យសម្បត្តិ សេចក្តីទុកសោករបស់អ្នកដទៃ។ល។
សុជីវធម៌ចំពោះខ្លួនឯង
មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវមានសុជីវធម៌ចំពោះខ្លួនឯងគឺត្រូវគោរពបទបញ្ជា ក្បួនអនាម័យ និងស្លៀកពាក់ឱ្យមានសមរម្យ និងតាមកាលៈទេសៈ ដើម្បីអាការខាងក្រៅមានសោភ័ណភាព និងការឱ្យតម្លៃដល់ខ្លួនឯង។ មនុស្សថ្លៃថ្នូរជាបឋមគឺការថែរក្សាខ្លួនឱ្យមានល្អ ស្អាតបាត។ ការលាងសម្អាត និងថែរ្សាខ្លួនប្រាណឱ្យបានស្អាត ហើយឱ្យបានទៀងទាត់ ដើម្បីថែរក្សាអនាម័យផង និងកុំឱ្យមានក្លិនផង។ ទោះបីអ្នកមានរូបរាងសង្ហា ឬស្លៀកបំពាក់ឆើតឆាយយាងណាក៏ដោយ បើអ្នកមានក្លិនមិនល្អ អ្នកនៅជិតមុខជាធុញថប់នឹងអ្នក ដូចនេះអ្នកត្រូវសំអាតខ្លួនរាងកាយឱ្យមានល្អស្អាត។
សុជីវធម៌សាធារណៈ
នៅតាមទីសាធារណៈ មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវប្រកាន់ភ្ជាប់សុជីវធម៌ ទម្លាប់ល្អ មិនមែនចង់ធ្វើអ្វីមួយតាមតែចិត្តនឹងឃើញឡើយ។ ព្រោះទីសាធារណៈជាកន្លែង ដែលមានទំនាក់ទំនងចំពោះមនុស្សបានខ្ជាប់ខ្លួនគ្រប់កាលៈទេសៈ និងគ្រប់ទីកន្លែង។
ឃុំញ៉ាង​
=រដ្ឋបាល= ឃុំកាញ៉ាង មាន ១២ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ហ្វាទីម៉ា
នាងហ្វាទីម៉ា (Fatimahفَاطِمَة ٱبْنَت مُحَمَّد‎) គឺ កូនស្រីរបស់​ មហាម៉េដ ជា​ព្យាការីរបស់ឥស្លាមសាសនា.។.
ឃុំកំពង់ហ្លួង(ស្រុកក្រគរ)
ឃុំកំពង់ហ្លួង ជាឃុំមួយនៃស្រុកក្រគរ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃទន្លេសាប។ ($) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុក ខេត្ត  មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
ខេត្តម៉ែហងសន
ខេត្តម៉ែហងសន (แม่ฮ่องสอน, ; សាន (ថៃយ៉ៃ): မႄႈႁွင်ႈသွၼ်; ខាំមឿង: 80x80ភីកសែល|ᨾᩯ᩵ᩁᩬ᩵ᨦᩈᩬᩁ; ឈ្មោះពីមុន ម៉ែរ៉ងសន​ ​​แม่ร่องสอน) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) មួយក្នុងចំណោមខេត្តចំនួន 76 របស់ប្រទេសថៃ ស្ថិតនៅភាគខាងជើងខាងលើនិងគឺជាខេត្តភាគខាងលិចបំផុត ខេត្តជិតខាងគឺ (ទ្រនិចនាឡិកាពីខាងជើង) រដ្ឋសានរបស់ប្រទេសមីយ៉ានម៉ា ខេត្តឈៀងម៉ៃ និងខេត្តតាក នៅភាគខាងលិច ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់រដ្ឋកាយីននិងរដ្ឋកាយ៉ារបស់ប្រទេសមីយ៉ានម៉ា ឈ្មោះហៅក្រៅរបស់ខេត្តម៉ែហងសនគឺ "ទីក្រុងនៃអ័ព្ទបី" ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងជួរភ្នំខ្ពស់របស់ភ្នំសាននិងជាខេត្តដែលមានភ្នំច្រើនជាងគេក្នុងប្រទេសថៃ កាន់កាប់ 12,681 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ​​ (4,896 ម៉ាយការ៉េ) ខេត្តនេះច្រើនតែគ្របដណ្តប់ដោយអ័ព្ទ​ ទីក្រុងខេត្តម៉ែហងសនត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅដើមសតវត្សទី 19 ជាជំរុំហ្វឹកហាត់ដំរីតាមបញ្ជារបស់ព្រះមហាក្សត្រ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2012 ខេត្តម៉ែហងសនគឺជាខេត្តក្រីក្របំផុតនៅប្រទេសថៃ
រដ្ឋបាលខេត្ត
ខេត្តចែកចេញជា 7 ស្រុក (អាំភើ). ទាំងនេះត្រូវបានបែងចែកបន្ថែមទៀតទៅជា 45​ សង្កាត់ (តាំបល់) និង​​ 415 ភូមិ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ឃុំចោងម៉ោង
(Chaong Maong Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៨ភូមិ÷
ឃុំក្នុងស្រុក(ស្រុកកំពង់ធំ)
ឃុំក្នុងស្រុក ជាឃុំនៃ ស្រុកកំពង់ធំ ខេត្តព្រះត្រពាំង។ ដែលជាឃុំកំណើតរបស់ ព្រះតេជព្រះគុណ ថាច់ ងោស។
សោម (រឿងនិទាន)
ព្រះបាទសោម (រជ្ជកាល ម.គ.ស.-គ.ស.១) ព្រះអង្គទ្រង់មានព្រះរាជបុត្រី មានព្រះនាមថា ព្រះនាងសោមា ដែលប្រកបដោយព្រះយស ទ្រង់ជាមហេសីរបស់ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី១ ប្រៀបប្រដូចទៅនិងព្រះនាង វីរណី ជាអគ្គជាយារបស់ព្រះបាទទក្សៈដូច្នោះដែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ឃុំខ្ចៅ
ឃុំខ្ចៅ ស្ថិតនៅ ស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ ខ្ចៅមាន ១០ ភូមិគឺ ÷
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ~វិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= ផ្សារថ្លុកជ្រៅ
=រមណីដ្ឋាន=
ឃុំតាឡាវ
(Ta Lav Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអណ្តូងមាស ខេត្តរតនគិរី មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាល= ឃុំតាឡាវ មាន ៥ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំពាមជីកង
ឃុំពាមជីកង ស្ថិតនៅ ស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំពាមជីកង មាន ៧ភូមិគឺ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= ផ្សារពាមជីកង ភូមិពាមជីកង
ផ្សារក្រមួន ភូមិដំណាក់ជ្រៃ
ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត
ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត (Rabies) គឺ​ជា​ជម្ងឺ​ឆ្លង​​​ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យមាន​​ការរលាក​ខួរក្បាល​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​មនុស្ស និង​ពពួក​សត្វ​ដែល​មាន​ឈាមក្ដៅ​ផ្សេងៗ​ទៀត។  អាការៈ​រោគ​ដំបូងៗ​អាច​មាន​ជា​អាទិ៍ៈ ក្ដៅខ្លួន និង​ឈឺឆៀបៗ​នៅ​ត្រង់​កន្លែងដែល​មុត។  អាការៈរោគ​ទាំងនេះ​មាន​បន្ត​ដោយ​អាការៈរោគ​មួយ ឬ​ច្រើនដូច​តទៅ: ចលនា​ដោយ​បង្ខំ, ឥរិយាបថ​សប្បាយ​លីលា, ខ្លាចទឹក, មិន​អាច​កម្រើក​ផ្នែកណា​មួយ​នៃ​រាងកាយបាន, វង្វេងវង្វាន់, និង​ការបាត់បង់ស្មារតី (ឡប់ៗ​លែងដឹងខុសត្រូវ)។  បន្ទាប់​ពី​រោគ​សញ្ញា​នានា​បាន​លេច​ឡើង​ហើយ​នោះ ជានិច្ចកាល ភាគច្រើន​នៃ​ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត​បណ្ដាល​ឲ្យ​ស្លាប់បាត់បង់​អាយុ​ជីវិត។  រយៈពេល​នៃ​ការ​កកើត​ជម្ងឺ និង​ការចាប់ផ្ដើម​ចេញ​រោគសញ្ញា តាម​ធម្មតា​គឺ​មាន​​​ចាប់​ពី​មួយ​ទៅបី​ខែ។ ម្យ៉ាងវិញ​ទៀត រយៈពេល​នេះ​អាច​ប្រែប្រួល​ពី​ក្រោម​មួយ​សប្ដាហ៍​រហូត​ដល់​ជាង​មួយ​ឆ្នាំ។  រយៈពេល​នេះ​អាស្រ័យ​លើ​ចម្ងាយ​ដែល​មេរោគ​ត្រូវតែ​ចូល​ទៅ​ដល់​ប្រព័ន្ធ​សរសៃ​ប្រសាទ​កណ្ដាល។
ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត (Rabies) មាន​ការចម្លង​ទៅ​មនុស្សតាមរយៈ​សត្វ។ ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត (Rabies) អាច​មាន​ការចម្លង​ទៅ​បាន​នៅពេល​ដែល​សត្វ​ដែល​មាន​ផ្ទុក​មេរោគ​នោះ​អេះ ឬ​ខាំ​សត្វ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត ឬ​មនុស្ស។  លើស​ពី​នេះ ទឹកមាត់​ដែល​ចេញ​ពី​សត្វ​មានផ្ទុក​មេរោគ​នេះ​អាច​ចម្លង​រោគ​ឆ្កែឆ្កួតបាន បើ​ទឹកមាត់​ជ្រាប​ចូល​ទៅ​ប៉ះ​នឹងភ្នាស​សើម​ផ្នែក​ខាងក្នុង​សត្វ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត ឬ​មនុស្ស។  ករណី​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត​ភាគ​ច្រើន​ដែល​មាន​​លើ​មនុស្ស​គឺ​បណ្ដាល​មក​ពី​ឆ្កែ​ខាំ។  ជាង 99% នៃ​ករណី​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត​នៅ​បណ្ដា​ប្រទេស​ដែល​ជា​រួម​មាន​សត្វ​ឆ្កែ​មាន​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត​គឺ​បណ្ដាល​មក​ពី​ឆ្កែ​ខាំ។  នៅ​ទ្វីប​អាមេរិក,  សត្វ​ប្រជៀវ​គឺ​ជា​មូលហេតុ​រួមភាគ​ច្រើន​បំផុត​នៃ​ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត ហើយ​មាន​តិច​ជាង 5% នៃ​ករណី​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត​មាន​លើ​មនុស្ស​ដែល​ចេញ​មក​ពី​សត្វ​ឆ្កែ។  ពពួក​សត្វ​កកេរ​កម្រង​មាន​ការឆ្លង​រោគ​ឆ្កែ​ឆ្កួត​ណាស់។  មេរោគ​ឆ្កែឆ្កួត​ចូល​ទៅ​ដល់​ខួរ​ក្បាលតាមរយៈ​សរសៃ​ប្រសាទ​សាច់ដុំ និង​កោសិកា​វិញ្ញាណ​ផ្នែក​ខាង​ចុង។ គេ​គ្រាន់​តែ​អាច​ធ្វើ​រោគ​វិនិច្ឆ័យ​សម្រាប់​ជម្ងឺ​នេះ នៅ​ក្រោយ​ពេល​ចាប់ផ្ដើម​មាន​អាការៈរោគ​នានា​ប៉ុណ្ណោះ។
កម្មវិធី​ត្រួតពិនិត្យ និង​ចាក់ថ្នាំ​សត្វ រហូត​មក​ទល់ពេល​នេះ​បាន​បន្ថយ​ហានិភ័យ​នៃ​ជម្ងឺ​ឆ្កែ​ឆ្កួត​នៅ​តាម​តំបន់​មួយ​ចំនួន​នៃ​ពិភពលោក។  ការធ្វើ​ឲ្យ​ស៊ាំ​នឹង​រោគ​មុន​នឹង​កើត​ចេញ​រោគ​នេះមាន​ការណែនាំ​ប្រាប់​ដល់​មនុស្ស​ទាំងឡាយ​ណា​ដែ​លមាន​ហានិភ័យ​ខ្ពស់។ ក្រុម​មនុស្ស​ដែល​មាន​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​រួម​មាន​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​ការងារ​ផ្ទាល់​ជា​មួយ​នឹង​ពពួក​សត្វ​ប្រជៀវ ឬ​ពួក​អ្នក​ចំណាយ​ពេល​យូរ​នៅ​តាម​កន្លែង​ដែល​សំបូរ​ទៅ​ដោយ​មេរោគ​នៃ​ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត។  នៅ​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​ដែល​បាន​ប្រឈម​ទៅ​នឹង​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត វ៉ាក់សាំង​ការពារ​ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត និង​ជួលកាល អង្គបដិបក្ខ​ប្រាណ​នៅ​ក្នុង​ឈាម​ដែល​ប្រឆាំង​មេរោគ នឹង​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ក្នុង​ការបង្ការ​ជម្ងឺ​ទៅ​បាន បើ​មនុស្ស​នោះ​ទទួល​បាន​ការព្យាបាល​នៅ​មុន​ពេល​ចាប់ផ្ដើម​មាន​រោគ​សញ្ញា​ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត។  ការលាង​ត្រង់​កន្លែង​មាន​ស្នាម​ខាំ និង​ស្នាម​ខ្វាច​ដាច់​រយៈពេល 15 ដោយ​ប្រើ​សាប៊ូ និង​ទឹក ប៉ូវីដូន អ៊ីយ៉ូឌីន (PVP-I) ឬ​ម្សៅ​សាប៊ូ ដោយសារ​វា​អាច​នឹង​សម្លាប់​មេរោគ​ដែល​លើសពី​នេះ​បង្ហាញ​ឲ្យ​នូវ​ប្រសិទ្ធភាព​តិចតួច​នៅក្នុងការ​ការពារ​ដល់​ការឆ្លង​មេរោគ​ឆ្កែឆ្កួត។  រហូត​មក​ទល់​ពេល​នេះ មាន​មនុស្ស​តិចតួច​ប៉ុណ្ណោះដែល​បាន​រស់រួច​ជីវិត​ពី​ការឆ្លង​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​នេះ​ក៏​ដោយ​សារ​មាន​ការព្យាបាល​វែងឆ្ងាយ​ច្រើន​ដែល​គេ​ដឹង​ថា​ជារយៈពេល​ពិសោធន៍​ព្យាបាល​មនុស្ស​ដែល​មាន​ការឆ្លងមេរោគ​ឆ្កែឆ្កួត វិធី​ព្យាបាល​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត​របស់​មីលវ៉ូគី (Milwaukee)។
ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត​ (Rabies) បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការស្លាប់​បាត់ជីវិត​មនុស្ស​ចំនួន​ប្រហែល​ពី 26,000 ទៅ 55,000 នាក់​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក។  ចំនួន​ជាង 95% នៃ​ការស្លាប់​ទាំងនេះ​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​ទ្វីប​អាស៊ី និង​អាហ្រិក។  ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត (Rabies) កើត​មាន​នៅ​ជាង 150 ប្រទេស និង​នៅ​គ្រប់​ទ្វីប​ទាំងអស់ ដោយ​លើក​លែង​តែ​ទ្វីប​អង់តាក់ទិក​ចេ។  មនុស្ស​ចំនួន​ជាង 3 លាន​នាក់​ដែល​រស់​នៅ​តាម​តំបន់​នានា​នៃ​ពិភពលោកដែល​មាន​កើត​ឡើង​នូវ​ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត។  នៅ​តាម​តំបន់​ភាគ​ច្រើន​នៃ​ទ្វីប​អឺរ៉ុប និង​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត​គ្រាន់​តែ​មាន​នៅ​លើ​ពពួក​សត្វ​ប្រជៀវ​ប៉ុណ្ណោះ។  បណ្ដា​ប្រទេស​ដី​កោះ​​តូចៗជា​ច្រើន​មិន​មាន​នូវ​ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត​អ្វី​ឡើយ។
សីលធម៌
សីលធម៌ និងតម្លៃមនុស្ស សំដៅយកការប្រតិបត្តិអំពើសុចរិតតាមគន្លងធម៌ អាកប្បកិរិយា សមរម្យដែលសង្គមទទួលស្គាល់ ។ ដូចនេះមនុស្សត្រូវមានសីលធម៌ ចរិយាធម៌ សុជីវធម៌ គោរពច្បាប់ ប្រកាន់ខ្ជាប់អ្វីជាកុសល ដើម្បីរួមរស់ក្នុងសង្គមមួយប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងវឌ្ឍនភាព ។
និយមន័យ
សីលធម៌សម្គាល់នូវទ្រឹស្តីទាំងឡាយណា ដែលនាំឱ្យមនុស្សប្រព្រឹត្តតែអំពើល្អ ឬដំបូន្មានទាំងឡាយណា ដែលនាំឱ្យចៀសវាងអំពើអាក្រក់។ សីលធម៌ជាមនសិការក្រមច្បាប់វប្បធម៌នៃសកម្មភាពសង្គម ដែលជ្រៀបចូលទៅក្នុងបុគ្គលម្នាក់ៗ ។ ទស្សនវិទូជាច្រើនបានធ្វើអំណះអំណាងថា ជីវិតរស់នៅល្អជាជីវិត ដែលមានសីលធម៌ ។ មាគ៌ាដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការរស់នៅគឺ ការចេះទាក់ទងគ្នារវាងអ្នកដទៃ និងខ្លួនឯងប្រកបដោយសីលធម៌ ។ ដោយហេតុថា មានទ្រឹស្តីជាច្រើនស្តីអំពីអ្វី ដែលហៅថាសីលធម៌ពិតប្រាកដនោះ ធ្វើឱ្យមានការយល់ឃើញផ្សេងៗពីគ្នាអំពីអ្វី ដែលទាក់ទងទៅនឹងមាគា៌ដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការរស់នៅ ។ ការរស់នៅប្រកបដោយសីលធម៌ មានសារប្រយោជន៍ដូចជា រស់នៅប្រកបដោយសីលធម៌នាំឱ្យបុគ្គលនោះពេញចិត្តជាខ្លាំងចំពោះអំពើដ៏ល្អរបស់ខ្លួន និងនាំឱ្យគេប្រព្រឹត្តចំពោះអ្នកដទៃយ៉ាងសមរម្យ ។ ការរស់នៅប្រកបដោយសីលធម៌ជាមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវសម្រាប់ជីវិតរស់នៅរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ។ សីលធម៌មានសារៈសំខាន់ និងមានតម្លៃសម្រាប់បុគ្គល និងសង្គម ។ ការរស់នៅរបស់មនុស្សនៅក្នុងសង្គម បានជំរុញឱ្យមនុស្សឱ្យស្វែងរកគោលការណ៍អ្វីមួយសម្រាប់ការអនុវត្ត ។
ជ័យជេត(អក្សរសិល្ប៍)
រឿង ជ័យជេត (The Legend of prince chaiyachet, ไชยเชษฐ์ , ລະຄອນ ໄຊເສດ ) គឺ អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរបុរាណ។.
ឃុំក្បាលទឹក(ស្រុកទឹកផុស)
(Kbal Tuek Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ១០ភូមិ÷
វត្តកោកកាក
វត្តកោកកាក​ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិក្រាំងធ្មៃ ឃុំគោកត្រប់​ ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល​ ។
ឃុំព្រែកកុយ
ឃុំព្រែកកុយ ស្ថិតនៅ ស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម។
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំទួលខ្ពស់(ស្រុកទឹកផុស)
(Tuol Khpos Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
ឃុំព្រែកក្របៅ(ស្រុកកងមាស)
ឃុំព្រែកក្របៅ ស្ថិតនៅ ស្រុកពាមជរ។ខេត្តព្រៃវែង
សង្កាត់កាចាញ
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ឃុំឡាបានបសៀក West	ឃុំតាអង ស្រុកកូនមុំ South	ឃុំល្បាំង១ ស្រុកលំផាត់ North	ឃុំចាអ៊ុង ឃុំយក្ខឡោម ស្រុកកូនមុំ
ឃុំព្រែកក្របៅ(ស្រុកកងមាស)
=រដ្ឋបាល= ឃុំ ព្រែកក្របៅមាន១០ ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
សង្កាត់កាចាញ
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់កាចាញ មាន ៤ភូមិគឺ÷
ឃុំព្រែកក្របៅ(ស្រុកកងមាស)
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
សង្កាត់កាចាញ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ឃុំព្រែកក្របៅ(ស្រុកកងមាស)
វត្ត
=ផ្សារ= ផ្សារពាមក្នុង
សេរីនិយម
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មនោគមវិជ្ជា
សង្កាត់កាចាញ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំព្រែកក្របៅ(ស្រុកកងមាស)
វត្ត
=រមណីដ្ឋាន=
សង្កាត់កាចាញ
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ក្រៃថោងក្រពើឆារ៉ាវ៉ាន់
រឿង ក្រៃថោងក្រពើឆារ៉ាវ៉ាន់ (The Legend of Krai Thong, ไกรทอง ชาละวัน , ໄກທອງ ຊາລາວັນ )
ភូមិរមាស
ជាភូមិដែលពីអតីតកាលស្ថិតនៅ ឃុំចោងម៉ោង ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ហើយបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅ ឃុំតាំងក្រសាំង ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ភូមិគឺជាភូមិកំណើតរបស់ កវី អ្នសម្រួលតន្ត្រី តន្ត្រីករខ្លុយដៃ យិន ឌីកាន ដែលជាប់ទាក់ទងទៅនឹងស្នាដៃនិពន្ធ ទំនុកចម្រៀង និងចម្រៀងរបស់លោកគឺបទ'''ស្ទឹងរមាស ។
ស្បៃធំ
នៅឆ្នាំ១៩០៧ ប្រទេសខ្មែរ បានទទួលមកវិញតាមរយៈសន្ធិសញ្ញាបារាំង សៀម នូវខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាបអង្គរ ដែលបានធ្លាក់ចុះក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមតាំងពីឆ្នាំ ១៧៩៥។ នៅឆ្នាំ ១៩០៩ ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិស្តេចយាងទៅធ្វើបុណ្យធំនៅប្រាសាទអង្គរវត្ត ក្នុងពេលនោះ ក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរក៏បានទៅសម្តែងថ្វាយព្រះអង្គ ទតដែរ។ បើយើងពិនិត្យគ្រឿងស្លៀកពាក់នៃពួកនារីរបាំទាំងនោះ យើងឃើញថា ស្បៃដែលអ្នករបាំខ្មែរ ពាក់នៅពេលនោះ ធំជាងស្បៃនារីរបាំខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ។ មានអ្នកខ្លះចោទសួរថា ហេតុអ្វីបានជាខ្មែរលែងប្រើស្បៃធំ ឃើញមានតែពួកស្រីរបាំសៀមប្រើវិញ ។
មុននឹងឆ្លើយសំនួរនេះ សូមលោក លោកស្រី ពិនិត្យស្ថានភាពប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ សៀមបន្តិច ពីព្រោះប្រវត្តិសាស្រ្តអាចជួយផ្តល់ការពន្យល់រឿងនេះបានមួយចំណែកដែរ។
តមក ក្នុងសម័យលង្វែក សៀមបានលើកទ័ពមកវាយយកលង្វែករហូតដល់ក្រុងលង្វែកបែកបាក់។
ការបង្ហាញជ្រុងប្រវត្តិសាស្រ្តខាងលើ ជាការបង្ហាញឲ្យអ្នកអានដឹងថា រៀងរាល់ពេលដែលសៀមបានវាយយកស្រុកខ្មែរ សៀមបានប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិ អ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិត និងសិល្បៈភាសាទៅជាមួយផង ក្នុងនាមជាអ្នកឈ្នះ។ ក្នុងនោះ ប្រាកដណាស់ថា សៀមបានយករបាំព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរ ភ្លេងពិណពាទ្យ និង ភ្លេងមហោរី ទៅជាមួយដែរ។ តមក សៀមបានគ្រប់គ្រងស្រុកខ្មែរ ភាគខាងលិច មានខេត្តបាត់ដំបង និង សៀមរាបអង្គរ តាំងពីឆ្នាំ ១៧៩៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩០៧ និង គ្រប់គ្រងតំបន់នេះម្តងទៀតនៅឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៦។ ព្រំដែលអន្តរជាតិ ខ្មែរ សៀម សម័យនោះ គឺនៅត្រង់ស្ពានស្វាយដូនកែវ រវាង ខេត្ត ពោធិសាត់ និង បាត់ដំបង។
ក្នុងរយៈប្រវត្តិកាលដ៏យូរលង់នេះ ប្រាកដណាស់ថាសៀមបានយកវប្បធម៌ពីខ្មែរទៅ ហើយបានផ្សាយឥទ្ធិពលមកខ្មែរវិញពេលដែល បានចុះខ្សោយក្នុងពេលខាងក្រោយមក។ មានភស្តុតាង ល្មមអាចយល់បានពីសម្មតិកម្មនេះ។ ឧទាហរណ៍ របាំបុរាណថៃ មានលក្ខណៈស្រដៀងរបាំខ្មែរ ភ្លេងពិណពាទ្យ បទសាធុការ សៀមអានថា សាធុកាន; បទខ្មែរបំពេរកូន សៀមហៅថា ខ្មេនក្លមលូក; ចងក្បិន សៀមហៅថា ចងក្រៈប៊ិន ។ ជាធម្មតា ជាតិមួយដែលយកវប្បធម៌ពីជាតិមួយទៀតទៅ គេបានយកទៅកែច្នៃថែមថយឲ្យខុសពីវប្បធម៌របស់ម្ចាស់ដើមខ្លះ និង ដើម្បីឲ្យសមស្របទៅតាមស្ថានភាពរបស់គេផង ។យ៉ាងណាមិញ ពេលសៀមយកវប្បធម៌ពីខ្មែរទៅ គេក៏បានកែច្នៃតាមនោះដែរ។ នៅពេលខ្មែរចុះខ្សោយ ខ្មែរបានទៅរៀនសូត្រពីសៀមវិញ នូវអ្វីដែលសៀមបានយកពីខ្មែរទៅ ហើយខ្មែរក៏ហៅឈ្មោះតាមរបៀបសៀមទៅ ។ ខ្ញុំបានស្គាល់ចាស់ៗមួយចំនួននៅខេត្តបាត់ដំបង គាត់បានហៅភ្លេងពិណពាទ្យថា ភ្លេងពីផាត ឬ ភ្លេងសៀម ជាការហៅតាមរបៀបសៀមផង ( ពីផាត) និង ហៅដោយការច្រឡំផង ( ភ្លេងសៀម) ។ទោះបីជាប្រជាជនខ្មែរ បានយល់លែងហៅ ភ្លេងពិណពាទ្យថា ភ្លេងសៀម ក៏ដោយ ក៏នៅមានប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួនតូចនៅបន្តហៅភ្លេងនេះថាភ្លេងសៀមដដែល។ នៅមានបទភ្លេងពិណពាទ្យជាច្រើនបទ ដែលខ្មែរនៅហៅតាមឈ្មោះសៀមដដែលដូចជាបទ ខែកមនពីរជាន់ (ជ្វាស្រុកមនពីរជាន់) បទ ឆុំដាវ ( មើលផ្កាយ) បទ សាធុកាន (ខ្មែហៅថា បទសាធុការ ) បទផ្យាដឺន ( ខ្មែរហៅបទស្តេចយាង)បទតៅ គិនផាក់ប៊ុង (ខ្មែរហៅថា អណ្តើស៊ីត្រកួន) បទ ណាងថត វ៉ែន ( ខ្មែរហៅថា ក្រមុំរើសចិញ្ចៀន, បទខ្មេនផ្រះបន្ធំ (ខ្មែរហៅថា ខ្មែរព្រះបន្ទំ)។ បទភ្លេងទាំងនេះ ជាបទភ្លេងសៀមយកទៅ គេបានហៅវា តាមសំនៀងគេ ពេលខ្មែរទទួលយកពីគេវិញ ក៏បានតាមសំនៀងគេនោះទៅ។
យិកានៃព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបច្ចុប្បន្នព្រះបាទនរោត្តមសីហមុនី បានយកព្រះទ័យទុកដាក់លើក
ស្ទួយរបាំព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរ ដោយធ្វើការកែប្រែរបាំព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរឲ្យខុសស្រឡះពីរបាំសៀម ក្នុងនោះព្រះអង្គបាន សព្វព្រញទ័យ ផ្លាស់ប្តូរគ្រឿងតុបតែងអ្នកបាំ ប្រភេទម្កុដ សម្រាប់អ្នករបាំជាដើម។ ក្នុងនោះ ប្រហែលជាព្រះអង្គក៏បានផ្លាស់ប្តូរស្បៃរបាំពីធំ មកតូចជាស្បៃរបាំយើងឃើញបច្ចុប្បន្ននេះ។ បើលោក លោកស្រីបានទស្សនាល្ខោន សៀមលេង រឿង រាមកេរ្តិ៍ លោក លោកស្រីគង់ឃើញភាពខុសប្លែកគ្នា លើការតុបតែងខ្លួនរបស់នៃតូអង្គ បើធៀបជាមួយតួអង្គរឿងរាមកេរ្តិ៍ក្នុងសិល្បៈខ្មែរ ជាមិនខាន ទាំងក្បាច់រាំក៏ខុសគ្នាទៀតផង។ មុនពេលសាលាវិចិត្រសិល្បៈត្រូវបានបង្កើតទសវត្សរ៍ ១៩៦០ ( សាលានេះ ពីមុននៅជិតទូតបារាំង តែក្រោយមក គេបានដូរទីតាំងទៅនៅឯបឹងបាយាបជាយក្រុងភ្នំពេញ) អ្នករបាំខ្មែរសម័យនោះ ហ្វឹកករាំរបាំ ក្នុង ព្រះរាជវាំង ហើយព្រះអង្គផ្ទាល់បានយាងទតការហាត់របាំផ្ទាល់ព្រះអង្គជាញឹកញាប់។របាំអប្សរា និង របាំទេពមនោរម្យ ជាស្នា ព្រះហស្ថព្រះអង្គមានភាពល្បីរន្ទឺពេញពិភពលោក សូម្បីតែប្រទេសសៀមខ្លួនឯង ក៏សរសើរថា របាំទាំងពីរនេះស្អាត និងមានលក្ខណៈខុសពីសៀមដាច់ស្រឡះដែរ។
ខ្ញុំគិតថា ការដែលអ្នករបាំខ្មែរ លែងប្រើស្បៃធំមិនមែនដោយខ្មែរមិនស្រឡាញ់វប្បធម៌ទេ តែដោយហេតុផលចង់ឲ្យរបាំខ្មែរខុសពីរបាំសៀមតែប៉ុណ្ណោះ។ សន្មតថា អ្នករបាំខ្មែរ ស្លៀកពាក់ដូចអ្នករបាំសៀមទាំងស្រុង តើយើងអាចបង្ហាញភាពខុសប្លែកគ្នារវាងរបាំនៃប្រទេសទាំងពីរបានដោយរបៀបណា?
ភូមិសាស្ត្រមីយ៉ាន់ម៉ា
រូបភាពតូច| ផែនទីមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) នៃចំណាត់ថ្នាក់អាកាសធាតុកូផេន មីយ៉ាន់ម៉ា ឬ ភូមា គឺជាប្រទេសស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ដែលមានទីតាំងនៅ ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន ។ ជាមួយនឹងផ្ទៃដី 261,228 sq mi (676,578 sq km) វាជាប្រទេសធំទីពីរនៅលើអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងធំជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក។ ប្រទេសរាងខ្លែងលាតសន្ធឹងពី 10'N ទៅ 20'N សម្រាប់ 1,275 ម៉ាយ (2,050 គីឡូម៉ែត្រ) ជាមួយនឹងកន្ទុយវែងដែលរត់តាមឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចនៃ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ។
ភូមា ស្ថិតនៅតាមបណ្តោយ ឥណ្ឌា និងចានអឺរ៉ាស៊ី នៅភាគអាគ្នេយ៍នៃ ខ្ពង់រាបទីបេ ។ នៅ​ភាគ​ខាង​លិច​គឺ ​ឈូង​សមុទ្របេងហ្គាល់ ហើយ​នៅ​ខាង​ត្បូង​គឺ ​សមុទ្រអង់ដាម៉ង់ ។ ប្រទេសនេះស្ថិតនៅចន្លោះជួរភ្នំជាច្រើនជាមួយជួរភ្នំ អារ៉ាកាន នៅភាគខាងលិច និង ខ្ពង់រាបសាន ដែលគ្របដណ្ដប់ខាងកើត។  ជ្រលងភ្នំកណ្តាលតាម ដងទន្លេអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី ដែលជាទន្លេដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសដែលមាន 39.5 ប្រជាជនរាប់លាននាក់ រួមទាំងទីក្រុងដ៏ធំបំផុត យុាំងហ្គូន ដែលរស់នៅក្នុងអាងរបស់វា។  ប្រទេស​នេះ​ជា​ផ្ទះ​របស់ ​ក្រុម​ជនជាតិ ​ចម្រុះ​ជា​ច្រើន ដោយ​មាន​ក្រុម ​ចំនួន ១៣៥ ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ផ្លូវ​ការ ។ វាមានទីតាំងនៅជាយុទ្ធសាស្រ្តនៅជិតផ្លូវដឹកជញ្ជូនសំខាន់ៗនៃមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ហើយជាកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់ផ្លូវពាណិជ្ជកម្មលើដីចូលទៅក្នុងប្រទេសចិនពីឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់ ។ ប្រទេសជិតខាងគឺចិន ឥណ្ឌា បង់ក្លាដែស ថៃ និង ឡាវ ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
សង្កាត់ឡាបានសៀក
(Labansiek Sangkeat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងបានលុង ខេត្តរតនគិរី មាន ៥ភូមិ÷ ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ឃុំយក្ខឡោម West	ឃុំកាចេញ South	ឃុំកាចេញ North	អូរជុំ ស្រុកអូរជុំ
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់ឡាបានសៀក មាន ៥ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
សង្កាត់យក្សឡោម
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់យក្សឡោម មាន ៥ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្តអរុណ
រូបភាពតូច|វត្តអរុណ វត្តអរុណរាជវរារាម រាជវរមហាវិហារ (วัดอรุณราชวราราม ราชวรมหาวิหาร អានថា: វ៉ាត-អៈ-រុន-រ៉ាត-ឆៈ-វ៉រ-រ៉ា-រ៉ាម រ៉ាត-ឆៈ-វ៉រ-រ៉ៈ-ម៉ៈ-ហា-វិ-ហាន) ឬឈ្មោះខ្លី វត្តអរុណ (วัดอรุณ, អានថា: វ៉ាត-អៈ-រុន ប្រែ: ប្រាសាទនៃថ្ងៃរះ) គឺជាប្រាសាទពុទ្ធសាសនា​ (វត្ត) នៅស្រុកបាងកកយ៉ៃ​ របស់បាងកក ប្រទេសថៃ ច្រាំងធនបុរីខាងលិចរបស់ទន្លេចៅព្រះយា ប្រាសាទ​នេះ​បានឈ្មោះមកពីព្រះហិណ្ឌូអរុណា ជារឿយៗត្រូវបានកំណត់ថាជាកាំរស្មីនៃព្រះអាទិត្យរះ វត្តអរុណស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​ប្រាសាទ​ដែល​ល្បី​ឈ្មោះ​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​ ពន្លឺដំបូងនៃព្រឹកព្រលឹមឆ្លុះបញ្ចាំងពីផ្ទៃនៃប្រាសាទជាមួយនឹងពណ៌ភ្លឺចាំងគុជខ្យង ទោះបីជាប្រាសាទនេះមានតាំងពីយ៉ាងហោចណាស់សតវត្សទី 17 ក៏ដោយ ប្រាង្គ (ស្រួច) ដ៏ប្លែករបស់វាត្រូវបានសាងសង់នៅដើមសតវត្សទី 19 ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ស្តេចពុទ្ធលើសឡានភាល័យ (រ៉ាម៉ាទី ២)​ និងចេស្ដាបតិន្ទ្រ (រ៉ាម៉ាទី ៣)
សូមមើលផងដែរ
• វត្តពោធិ៍
• ផ្សារ​ណាត់​ចតុចក្រ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទនៅថៃ
បញ្ជីទង់ជាតិកម្ពុជា
=ទង់ជាតិ=
=ទង់សាសនា= =ទង់ព្រះមហាក្សត្រ=
កិច្ចប្រជុំអាស៊ីបូព៌ា
រូបភាពតូច|ផែនទីនៃសមាជិកកិច្ចប្រជុំអាស៊ីបូព៌ា និងបេក្ខជន ស្តាំ|រូបភាពតូច| សម័យប្រជុំនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាលើកទី១០ ឆ្នាំ២០១៥។ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ( EAS ) គឺជាវេទិកាថ្នាក់តំបន់ដែលធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំដោយមេដឹកនាំនៃប្រទេសចំនួន១៦ នៅ អាស៊ីបូព៌ា អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ីខាងត្បូង និង មហាសមុទ្រ ដោយផ្អែកលើយន្តការអាស៊ានបូកប្រាំមួយ ។ សមាជិកភាពបានពង្រីកដល់ ១៨ ប្រទេសរួមទាំង រុស្ស៊ី និង សហរដ្ឋអាមេរិក នៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាទីប្រាំមួយ ក្នុងឆ្នាំ២០១១។ ចាប់តាំងពី​បង្កើត​ឡើងអាស៊ាន ​បាន​កាន់​តួនាទី​ស្នូល និង​ភាព​ជា​អ្នកដឹកនាំ​ក្នុង​វេទិកា។ កិច្ច​ប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​កិច្ច​ប្រជុំ​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​អាស៊ាន​ប្រចាំ​ឆ្នាំ ហើយ​ដើរ​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ស្ថាបត្យកម្ម​តំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ។ កិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទីមួយបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៥។
ប្រវត្តិមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាលើកទីមួយ។
គោលគំនិតនៃការបង្កើតក្រុមអាស៊ីបូព៌ាមានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់ដែលត្រលប់ទៅគំនិតដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី មហាធារ ម៉ូហាម៉េដ ។
របាយការណ៍ចុងក្រោយក្នុងឆ្នាំ២០០២ នៃក្រុមសិក្សាអាស៊ីបូព៌ា ដែលបង្កើតឡើងដោយប្រទេសអាស៊ានបូកបី គឺផ្អែកលើកិច្ចប្រជុំអាស៊ីបូព៌ា ពាក់ព័ន្ធនឹងអាស៊ានបូកបី ដូច្នេះមិនពាក់ព័ន្ធនឹង ប្រទេសអូស្ត្រាលី នូវែលសេឡង់ ឬ ឥណ្ឌាទេ ។ កិច្ចប្រជុំអាស៊ីបូព៌ា ដូច​ដែល​បាន​ស្នើ​ឡើង​គឺ​ដើម្បី​ក្លាយ​ជា​ការ​អភិវឌ្ឍ​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​អាស៊ាន ​ដោយកិច្ចប្រជុំកំពូល ​ត្រូវ​បាន​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហាគឺស្ថិតនៅលើប្រទេសណាក្រៅពីប្រទេសក្នុងអាស៊ាន ដែលកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា នឹងត្រូវពង្រីក។
ឥណទាន​សម្រាប់​ជំរុញ​វេទិកា​ក្នុង​អំឡុង​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​បូក​បី​ឆ្នាំ ២០០៤ ត្រូវ​បាន​កំណត់​ថា​ជា ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី ។
កិច្ចប្រជុំកំពូលដំបូង
មុន​កិច្ចប្រជុំ​លើក​ទី​មួយ​មានការ​ពិភាក្សា​យ៉ាង​សំខាន់​ថា តើ​ប្រទេស​ណា​គួរ​ត្រូវ​តំណាង​ឱ្យ​។ នៅពេលនោះមានការលំបាកក្នុងទំនាក់ទំនងរវាងសមាជិក "បូកបី" (ឧ ជប៉ុន ចិន និងកូរ៉េខាងត្បូង) នៃ អាស៊ានបូកបី, និងការយល់ឃើញដែលថា ឥណ្ឌា និងអូស្ត្រាលី និងក្នុងកម្រិតតិចជាង នូវែលសេឡង់មានវត្តមានដើម្បីធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពនៃអំណាចចិនដែលកំពុងកើនឡើង ទាំងអស់មានន័យថាសមិទ្ធិផលនៃកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងត្រូវបានកំណត់។ ប្រទេសរុស្ស៊ីបានបង្ហាញពីចំណាប់អារម្មណ៍ដំបូងក្នុងសមាជិកភាពកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ហើយបានចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ជាលើកដំបូងក្នុងនាមជាអ្នកសង្កេតការណ៍តាមការអញ្ជើញរបស់ម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ឆ្នាំ២០០៥ ដែលម៉ាឡេស៊ី។
កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា លើកក្រោយនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៦ នៅមេត្រូសេបូ៊ ប្រទេសហ្វីលីពីន។ បន្ទាប់ពីការកសាងទំនុកចិត្តនៃការសម្ពោធកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ឆ្នាំំំំំំំំ២០០៦ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ានឹងជួយកំណត់តួនាទីនាពេលអនាគតរបស់កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនជាមួយអាស៊ានបូកបី និងការចូលរួមរបស់រុស្ស៊ីនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅចំពោះមុខ ព្យុះទីហ្វុងត្រូពិចអូទ័រ កិច្ចប្រជុំកំពូលត្រូវបានពន្យារពេលរហូតដល់ខែមករា ឆ្នាំ២០០៧។ វាត្រូវបានកំណត់ពេលឡើងវិញនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៧ ប្រហែលមួយខែបន្ទាប់ពីកាលបរិច្ឆេទដែលបានគ្រោងទុកដំបូង។
បញ្ហាផ្ទៃក្នុង
បញ្ហាផ្ទៃក្នុងអាស៊ាន មានសារៈសំខាន់សម្រាប់កិច្ចប្រជុំកំពូលបន្ទាប់។ បញ្ហានៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) បន្ទាប់ពីការតវ៉ាប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលភូមាឆ្នាំ២០០៧ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងត្រូវបានពិភាក្សានៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាទីបី។ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាបានរារាំងការពិភាក្សាផ្លូវការអំពីកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួនដោយជោគជ័យ។
កិច្ចប្រជុំកំពូលក៏បានឯកភាពលើការបង្កើតវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់អាស៊ាន និងអាស៊ីបូព៌ា និងទទួលបានរបាយការណ៍ចុងក្រោយស្តីពីភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយសម្រាប់អាស៊ីបូព៌ា នៅ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាទីបួន ។
លទ្ធផលត្រូវបានសង្ខេបនៅក្នុង សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ប្រធាននៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាលើកទី៣ ប្រទេសសិង្ហបុរី ថ្ងៃទី២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៧ ។
ឃុំសំឡី
សំដៅទៅដល់÷
កិច្ចប្រជុំអាស៊ីបូព៌ា
បញ្ហាផ្ទៃក្នុង
កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាទីបួន ត្រូវបានពន្យារពេលយ៉ាងខ្លាំង ហើយទីតាំងរបស់វាបានផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនដង ដោយសារភាពតានតឹងផ្ទៃក្នុងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដែលជាប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ។ នៅ​ក្នុង​ការ​ឈាន​ទៅ​ដល់​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​នោះ មាន​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​តាម​ព្រំដែនជាច្រើនលើករវាងថៃ និង​កម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ កិច្ចប្រជុំកំពូលនេះត្រូវបានគេនិយាយថា ត្រូវបានប្រើជាឱកាសសម្រាប់ការពិភាក្សានៅខាងក្រៅរវាងមេដឹកនាំប្រទេសរៀងៗខ្លួន។ កិច្ចប្រជុំកំពូលត្រូវបានលុបចោល បន្ទាប់ពីក្រុមបាតុករចូលកាន់កាប់កន្លែងប្រជុំកំពូលនៅថ្ងៃនៃកិច្ចប្រជុំកំពូល។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​កំណត់​ពេល​និង​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៥ ខែ​តុលា ឆ្នាំ២០០៩ ។ កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​នេះ​បាន​អនុម័ត​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​ស្តី​ពី​ការ​ផ្តល់​ជំនួយ​សង្គ្រោះ​គ្រោះ​មហន្តរាយ និង ​សាកលវិទ្យាល័យណាឡាន់ដា ។
ថាមពល
នៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាទីពីរ សមាជិកកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា បានចុះហត្ថលេខាលើសេចក្តីប្រកាសសេប៊ូ ស្តីពីសន្តិសុខថាមពលអាស៊ីបូព៌ា ដែល ជាសេចក្តីប្រកាសស្តីពីសន្តិសុខថាមពល និងជីវឥន្ធនៈ ដែលមានសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយសម្រាប់សមាជិកដើម្បីរៀបចំគោលដៅដែលមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ។
ពាណិជ្ជកម្ម និងភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយនៅអាស៊ីបូព៌ា (CEPEA)
ពាណិជ្ជកម្មគឺជាការផ្តោតសំខាន់សម្រាប់កិច្ចប្រជុំកំពូល.
យើងស្វាគមន៍ចំពោះសំណើរបស់ប្រទេសជប៉ុនសម្រាប់ វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់អាស៊ាន និងអាស៊ីបូព៌ា (ERIA)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការពិតលេចឡើងថា ចលនាឆ្ពោះទៅរកទំនាក់ទំនងបែបនេះ គឺជាផ្លូវឆ្ងាយ។ លី ក្វាន់យូ បានប្រៀបធៀបទំនាក់ទំនងរវាង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងឥណ្ឌាជាមួយនឹងសហគមន៍អ៊ឺរ៉ុប និង ប្រទេសទួរគី ហើយបានស្នើថា តំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងឥណ្ឌាគឺមានរយៈពេលពី ៣០ ទៅ ៥០ ឆ្នាំ។
សមាជិកនៃ EAS បានយល់ព្រមសិក្សាលើសំណើរបស់ជប៉ុនដែលបានស្នើឡើង ភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយនៅអាស៊ីបូព៌ា (CEPEA) ។ របាយការណ៍ Track Two ស្តីពី CEPEA នឹងត្រូវបញ្ចប់នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០០៨ ហើយនៅ EAS ទី 3 វាត្រូវបានព្រមព្រៀងគ្នានេះនឹងត្រូវបានពិចារណានៅ EAS ទី 4 ។
ដូចដែលបានកត់សម្គាល់ខាងលើ EAS ទីពីរបានស្វាគមន៍វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់អាស៊ាននិងអាស៊ីបូព៌ា (ERIA) ។ វាត្រូវបានប្រកាសជាបន្តបន្ទាប់ថា ERIA នឹងត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2007 ហើយត្រូវបានបញ្ជាក់នៅ Third EAS ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍នៃខួបលើកទីប្រាំនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាដែលបានចេញនៅឯ EAS ទីប្រាំ បានផ្តល់កិច្ចប្រជុំកំពូលបានប្រកាសថា: "៣. ដើម្បីបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីជំរុញវឌ្ឍនភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុង EAS ទៅមុខបន្ថែមទៀត រួមទាំងក្នុងវិស័យអាទិភាព និងក្នុងការជំរុញសមាហរណកម្មក្នុងតំបន់ តាមរយៈការគាំទ្រការសម្រេចបាននូវសហគមន៍អាស៊ាន និងគំនិតផ្តួចផ្តើមដូចជា ASEAN Plus FTAs និងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ដ៏ធំទូលាយផ្សេងទៀតដែលមានស្រាប់។ រួមទាំងការសិក្សាអំពីតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ីបូព៌ា (EAFTA) និងភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយនៅអាស៊ីបូព៌ា (CEPEA)។"ឥណ្ឌា​បាន​ចាប់​ផ្តើម ​គម្រោង​តភ្ជាប់ Look-East មួយ​ចំនួន​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​ចិន និង​ប្រទេស ​អាស៊ាន ។
ឯកសារយោង
<references group="" responsive="0">
មរណមាតា
រឿង មរណមាតា (The Legend of Moranak Meada, นิทาน ปลาบู่ทอง , ນິທານປາບູ່ທອງ ) គឺ អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរបុរាណ។.- កំពូលខ្សែភាពយន្តភាគបុរាណខ្មែរបែប.
ឃុំរកាអារ
ឃុំរកាអារ ស្ថិតនៅ ស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំរកាអារ មាន ៩ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
មរណមាតា
មើលផងដែរ
ปลาบู่ทอง Moranak Meada
ឃុំរកាអារ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ទូកង=
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ភូមិស្ដើងជ័យ
ស្ថិតនៅ ឃុំស្តើងជ័យ ស្រុកជើងព្រៃ ខេត្តកំពង់ចាម
អភិរក្សនិយម
ក្រៅពីទ្រឹស្តីសេរីនិយម មនោគមវិជ្ជា ដែលគេអនុវត្តន៍ច្រើនដែរ នៅសតវត្សរ៍ទី១៩គឺ ទ្រឹស្តីអភិរក្សនិយម ដែលឈើលើគោលការណ៍ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍សង្គម និងស្ថានភាពបុគ្គល។ ច្បាប់ ដែលបានអនុម័តនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ សឹងតែទាំងអស់បានចេញពីគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ពួកអភិរក្សនិយម។ ពួកអភិរក្សនិយមមានប្រភពមកពីភាសាឡាតាំង CONSERVATION មានន័យថា ថែរក្សាទុក។ ទ្រឹស្តីអភិរក្សនិយមបានកើតឡើងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៨ ដែលមានគោលការណ៍រក្សារបៀបរៀបរយចាស់ និងតម្លៃជាប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់។ ពួកអភិរក្សនិយមបានប្រឹងប្រែងធ្វើសកម្មភាពក្នុងសង្គមកាន់តែខ្លាំងឡើង ដើម្បីឱ្យមានជំហររឹងមាំប្រឈមនឹងការឃោសនារបស់ពួកសេរីនិយម និងការទប់ទល់នឹងទស្សនៈបដិវត្តន៍និយម។ គោលការណ៍សំខាន់របស់ពួកអភិរក្សនិយមគឺ ៖
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មនោគមវិជ្ជា
ឃុំរកាគយ
ឃុំរកាគយ ស្ថិតនៅ ស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម។
បឋមសិក្សា
1 សាលាបឋមសិក្សា រកាគយ
2 សាលាបឋមសិក្សា ភូមិថ្មី
3 សាលាបឋមសិក្សា ស្វាយតាហែន
4 សាលាបឋមសិក្សា ដំណាក់ល្អិត
អនុវិទ្យាល័យ
1 អនុវិទ្យាល័យ រកាគយ
=សាសនា=
វត្ត
វត្តរកាគយ
វត្តភូមិថ្មី
វត្តស្វាយតាហែន
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= រមណីយដ្ឋាន ស្រែមួយរយ
ពេជ្រា ជៅវរាស្ត្រ
ពេជ្រា ជៅវរាស្ត្រ ឬ ផេចារ៉ា ឆៅវារ៉ាស ( ថៃ ៖ เพชรา เชาวราษฎร์; កើតថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤៣ នៅខេត្តរយ៉ង ប្រទេសថៃ ) គឺជាតារាសម្តែងថៃ ដែលបានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តប្រហែល៣០០ ពីឆ្នាំ១៩៦១ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ ។ តួឯកនៃរឿង "យុគមាស" នៃភាពយន្តថៃ នាងត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានភ្នែកមូលរាងស្រមូលដូចចន្ទ និងម៉ូតសក់ដ៏ប្រណិត។ នាងត្រូវបានតែងតាំងជាសិល្បករជាតិរបស់ប្រទេសថៃក្នុងឆ្នាំ២០១៨។ រូបភាពតូច| ភាពយន្តបក្សីតូច
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ខេត្តកំពែងពេជ្រ
ខេត្តកំពែងពេជ្រ ឬ ខេត្តកាំភែងភេត (กำแพงเพชร, ​ ប្រែថា: ជញ្ជាំងពេជ្រ) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត់) មួយក្នុងចំណោមខេត្តចំនួន 76 របស់ប្រទេសថៃ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងជើងខាងក្រោមរបស់ថៃ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តសុខោទ័យ ខេត្តវិស្ណុលោក ខេត្តពិចិត្រ ខេត្តនគរសួគ៌ និងខេត្តតាក
រដ្ឋបាលខេត្ត
ខេត្តចែកចេញជា 11 ស្រុក (អាំភើ). ទាំងនេះត្រូវបានបែងចែកបន្ថែមទៀតទៅជា 78​ សង្កាត់ (តាំបល់) និង​​ 823 ភូមិ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចស្រីលង្កាពីឆ្នាំ ២០១៩-បច្ចុប្បន្ន
រូបភាពតូច|វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចស្រីលង្កាឆ្នាំ 2022 ប្រជាជនរង់ចាំរយៈពេលយូរដើម្បីបំពេញបំពង់ឧស្ម័នប្រេងរាវ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចស្រីលង្កា គឺជាវិបត្តិដែលកំពុងបន្តនៅក្នុងរដ្ឋកោះនៃ ប្រទេសស្រីលង្កា ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ២០១៩។ វាជាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏អាក្រក់បំផុតរបស់ប្រទេសចាប់តាំងពី ទទួលបានឯករាជ្យ នៅឆ្នាំ ១៩៤៨។ វាបាននាំឱ្យមានកម្រិតអតិផរណាដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ជិតការថយចុះនៃ ទុនបំរុងប្តូរប្រាក់បរទេស កង្វះការផ្គត់ផ្គង់វេជ្ជសាស្រ្ត និងការកើនឡើងនៃតម្លៃទំនិញមូលដ្ឋាន។  វិបត្តិនេះត្រូវបានគេនិយាយថាបានចាប់ផ្តើមដោយសារតែកត្តាចម្រុះជាច្រើនដូចជា ការកាត់ពន្ធ  ការបង្កើតប្រាក់ គោលនយោបាយទូទាំងប្រទេសដើម្បីផ្លាស់ប្តូរទៅរកកសិកម្មសរីរាង្គ ឬជីវសាស្រ្ត ការ ទម្លាក់គ្រាប់បែក អ៊ីស្ទើរ នៅស្រីលង្កាឆ្នាំ ២០១៩ និងផលប៉ះពាល់នៃ ជំងឺរាតត្បាត កូវីដ-១៩ នៅក្នុងប្រទេសស្រីលង្កា ។ ភាព​លំបាក​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​បាន​បណ្តាល​ឱ្យ​មាន ​ការ​តវ៉ា​នៅ​ស្រីលង្កា​ឆ្នាំ​២០២២ ។
ប្រទេសស្រីលង្កាត្រូវបានកំណត់សម្រាប់ការលុបចោល អធិបតេយ្យភាព ដោយសារទុនបម្រុងរូបិយប័ណ្ណបរទេសដែលនៅសល់ចំនួន ១.៩ ពាន់លានដុល្លារគិតត្រឹមខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២ នឹងមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទូទាត់កាតព្វកិច្ចបំណុលបរទេសរបស់ប្រទេសនេះសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២២ ដែលមានចំនួន ៤ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកដែលត្រូវសងវិញ។ ការទូទាត់សងមូលបត្របំណុលអន្តរជាតិចំនួន ១ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកនឹងត្រូវបង់ដោយរដ្ឋាភិបាលក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២២។ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានប៊្លូមបឺរ បានរាយការណ៍ថា ប្រទេសស្រីលង្កាមានទឹកប្រាក់សរុបចំនួន ៨.៦ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងការសងបំណុលនៅឆ្នាំ ២០២២ រួមទាំងបំណុលក្នុងស្រុក និងបំណុលបរទេស។  នៅខែមេសា ឆ្នាំ  ២០២២ រដ្ឋាភិបាលស្រីលង្កាបានប្រកាសថា ខ្លួនមានអធិបតេយ្យភាព ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាអធិបតេយ្យភាពដំបូងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រស្រីលង្កា ចាប់តាំងពីទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ និងជារដ្ឋដំបូងគេនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកដែលចូលទៅក្នុងអធិបតេយ្យភាពក្នុងសតវត្សទី ២១ ។
នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២ នាយករដ្ឋមន្ត្រី រ៉ានីល វីឆ្រេមេសិង្ហហេ បាននិយាយនៅក្នុងសភាថា សេដ្ឋកិច្ចបានដួលរលំ ដែលធ្វើឲ្យវាមិនអាចចំណាយលើសម្ភារៈសំខាន់ៗបាន។
បាតុកម្ម
រូបភាពតូច| បាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលនៅស្រីលង្កា នៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២ ការតវ៉ាដោយឯកឯង និងរៀបចំដោយគណបក្សនយោបាយ និងក្រុមមិនលម្អៀងជុំវិញការប្រព្រឹត្តិខុសរបស់រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានរាយការណ៍ពីតំបន់ជាច្រើន។ ការតវ៉ាជាច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើងដោយក្រុមប្រឆាំងនយោបាយទាមទារឱ្យ រដ្ឋបាល បច្ចុប្បន្នដោះស្រាយ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ និងឱ្យលាលែងពីតំណែងភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែទូលំទូលាយ។
អ្នកគាំទ្ររាប់ម៉ឺននាក់នៃគណបក្សប្រឆាំង កម្លាំងប្រជាជនរួបរួម ដឹកនាំដោយលោក សាជីត ព្រីម៉ាដាសា បានធ្វើបាតុកម្មនៅថ្ងៃទី ១៦ ខែមីនានៅមុខការិយាល័យប្រធានាធិបតីទាមទារឱ្យប្រធានាធិបតីលាលែងពីតំណែង។ នៅថ្ងៃទី 30 ខែមីនា នៅពេលដែល ណាម៉ាល់ រាជប៉ក្សា មកដល់សម្រាប់ពិធីបើកទីលានកីឡាក្នុង ប៉ានដារ៉ាវេឡា អ្នកស្រុកដែលមានកំហឹងបានបិទផ្លូវដើម្បីទាមទារប្រេង ដែលបណ្តាលឱ្យ ណាម៉ាល់ រាជប៉ក្សា ជៀសវាងតំបន់នោះ ហើយទីលានត្រូវបានបើកដោយអភិបាលក្រុងជំនួសវិញ។
នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមីនា ក្រុមដ៏ធំមួយបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅជុំវិញលំនៅដ្ឋានរបស់ កុដតាព្យា រាជប៉ក្សា ក្នុង មីរីហាណា ដើម្បីតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការដាច់ចរន្តអគ្គិសនីដែលបានឈានដល់ជាង ១២ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ។ ការតវ៉ានេះដំបូងឡើយ មានការតវ៉ាដោយសន្តិវិធីពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋ រហូតដល់ប៉ូលិសបានវាយប្រហារលើបាតុករដោយឧស្ម័នបង្ហូរទឹកភ្នែក និងកាណុងបាញ់ទឹក ហើយក្រុមបាតុករបានដុតឡានក្រុងដែលដឹកទាហានគ្រប់គ្រងកុប្បកម្ម។ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ប្រកាស​បម្រាម​គោចរ​នៅ​កូឡុំបូ។  ការតវ៉ាដំណាលគ្នាក៏ត្រូវបានគេរាយការណ៍ផងដែរនៅលើផ្លូវ កាន់ឌី-កូឡុំបូ ដែលត្រូវបានរារាំងដោយក្រុមបាតុករ។ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ចោទប្រកាន់​បាតុករ​ថា​ជា​សមាជិក​នៃ​ក្រុម​ជ្រុលនិយម ហើយ​ចាប់​ផ្តើម​ចាប់​ខ្លួន​ពួកគេ​។  ការ​តវ៉ា​ភ្លើង​ទៀន ​ក៏​កំពុង​បន្ត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ចំនួន​ខណៈ​ការ​តវ៉ា​ដោយ​ប្រើ​ស្នែង​រថយន្ត​ក៏​ត្រូវ​បាន​រាយការណ៍​ផង​ដែរ​។
នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២២ ផ្ទះរបស់គ្រួសារ រាជប៉ក្សា ត្រូវបានដុតដោយក្រុមអ្នកតវ៉ា។ ចំពេលមានការតវ៉ា លោក ម៉ាហ៊ីនដា រាជប៉ក្សា បានលាលែងពីតំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២២ ប៉ុន្តែ លោក ហ្គោតាបាយ៉ា រាជប៉ក្សា បានបដិសេធមិនព្រមលាលែងពីតំណែងប្រធានាធិបតី ហើយការតវ៉ានៅតែបន្ត។
នៅថ្ងៃទី ៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២២ លោក រាជប៉ក្សា បានភៀសខ្លួនចេញពីលំនៅដ្ឋានផ្លូវការរបស់គាត់ក្នុងទីក្រុង កូឡុំបូ មុនពេលក្រុមបាតុករទម្លុះរបាំងរបស់ប៉ូលីស និងចូលទៅក្នុងបរិវេណនោះ។ បាតុករ​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​កាន់កាប់​វិមាន​នេះ សូម្បី​តែ​ហែល​ទឹក​ក្នុង​អាង​របស់​ប្រធានាធិបតី​ក៏​ដោយ។ នៅល្ងាចនោះ ប្រធានសភា បានបញ្ជាក់ថា ប្រធានាធិបតីនឹងលាលែងពីតំណែងនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២២។ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១១ ខែ​កក្កដា ការិយាល័យ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ឡើង​វិញ​ដែរ។  នៅថ្ងៃទី ៩ និង ១០ ខែកក្កដា ទីកន្លែងលាក់ខ្លួនរបស់ រាជប៉ក្សា មិនត្រូវបានគេដឹងជាសាធារណៈឡើយ រហូតដល់ប្រភពយោធាស្រីលង្កាបានប្រាប់ សារជីវកម្មផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអង់គ្លេស (BBC) នៅថ្ងៃទី ១១ ខែកក្កដា ថាលោកប្រធានាធិបតីកំពុងនៅលើកប៉ាល់កងទ័ពជើងទឹកក្នុងដែនទឹកស្រីលង្កា។   នៅថ្ងៃនោះ ប្រធានសភាបានប្រកាសថា ប្រធានាធិបតីនៅតែស្ថិតក្នុងប្រទេស។ ក្រោយមកវាត្រូវបានគេបង្ហាញថា រាជប៉ក្សា និងភរិយារបស់គាត់ហើយបានជម្លៀសចេញពីផ្ទះប្រធានាធិបតីនៅព្រឹកថ្ងៃទី ៩ ខែកក្កដាដោយកងទ័ពជើងទឹកហើយបានឡើងជិះលើ SLNS ហ្គោចាប៉ាហ៊ូ ដែលបន្ទាប់មកចាកចេញពី ទីក្រុងកំពង់ផែកូឡុំបូ  ហើយបានជិះទូកក្នុងដែនទឹកស្រីលង្កាដែលអនុញ្ញាតឱ្យ រាជប៉ក្សា រក្សាទំនាក់ទំនង។
ឃុំរាយប៉ាយ
ឃុំរាយប៉ាយ ស្ថិតនៅ ស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម។
នគរហង្សាវត្តី
នគរហង្សាវត្តី (ဟံသာဝတီ ပဲခူး နေပြည်တော်; ဟံသာဝတဳ, ; ក៏ហៅ ហង្សាវត្តីបាគូ រឺ ហៅសាមញ្ញ បាគូៗ ក៏បាន) ធ្លាប់ជានគរមានអំណាចលើសលប់ដែលបានគ្រប់គ្រងនៅភូមាក្រោម (មីយ៉ាន់ម៉ា) ចាប់ពី ១២៨៧ ដល់ ១៥៣៩ និង ចាប់ពី ១៥៥០ ដល់ ១៥៥២។ នគរនិយាយភាសាមនមួយនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងមានឈ្មោះថា រាមញ្ញទេស (ရာမညဒေသ, ရးမည) ដោយស្នាព្រះហស្ថព្រះបាទហ្វារ្យូបន្តបន្ទាប់ពីការលិចលង់នៃនគរបាកាននៅឆ្នាំ១២៨៧ ជាសាមន្តរដ្ឋតូចមួយនៃអាណាចក្រសុខោទ័យ និងរាជវង្សយានម៉ុងហ្គោល។ នគរនេះបានប្រែក្លាយជាឯករាជ្យជាផ្លូវការពីសុខោទ័យនៅឆ្នាំ១៣៣០ ប៉ុន្តែនៅតែមានការចងសហព័ន្ធគ្នាមិនសូវស៊ីសង្វាក់រវាងអំណាចតំបន់ធំៗទាំងបីដែលស្ថិតនៅ: ដីសណ្ដឥរាវត្តី បាគូ និង មុំហ៍។ ស្ដេចនៃនគរនេះមានអំណាចតិច រឺ ក៏គ្មានអំណាចទាល់តែសោះទៅលើនគរចំណុះរបស់ខ្លួន។ មុំហ៍ស្ថិតនៅក្នុងការបះបោរជាចំហចាប់ពីឆ្នាំ ១៣៦៣ ដល់ ១៣៨៨។
ឃុំរាយប៉ាយ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
នគរហង្សាវត្តី
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
រជ្ជកាលខ្លាំងក្លានៃព្រះបាទរាជាធិរាជ (រជ.១៣៨៤-១៤២១) បានពង្រឹងនូវស្ថេរភាពរបស់នគរនេះ។ ព្រះរាជាធិរាជបានបង្រួបបង្រួមនូវតំបន់និយាយភាសាមនទាំងបីឱ្យរឹងមាំ និង បានទប់ទល់នឹងនគរអវៈដែលជានគរនិយាយភាសាភូមានៅភាគខាងជើងក្នុងសង្គ្រាមហាសិបឆ្នាំ (១៣៨៥-១៤២៤) ហើយក៏បង្ខំឱ្យនគរភាគខាងលិចនៃរក្ខៈឱ្យក្លាយជានគរសួយចាប់ពី ១៤១៣ ដល់ ១៤២១ ជាបន្តបន្ទាប់។ សង្គ្រាមនេះបានបញ្ចប់ដោយភាពទាល់ច្រក ក៏ប៉ុន្តែវាបានជ័យជំនះទៅខាងហង្សាវត្តី ក្នុងគ្រាអវសានដែលអវៈបានបោះបង់ចោលនូវសុបិនរបស់ខ្លួនចង់ស្ដារអធិរាជាណាចក្របាកានឡើងវិញ។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម បាគូបានឆ្លៀតឱកាសជួយដល់រដ្ឋចំណុះភាគខាងត្បូងរបស់អវៈគឺ ព្រំ និងតោនងុក្នុងការរើបំរះ ប៉ុន្តែក៏បានប្រយ័ត្នកុំឱ្យលង់ខ្លួនចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមពេញដៃពេញជើងផងដែរ។
ឃុំរាយប៉ាយ
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
នគរហង្សាវត្តី
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ក្រោយសង្គ្រាមនេះទៅ ហង្សាវត្តីបានឈានមកដល់យុគមាស រីឯអវៈដែលជាសត្រូវក៏បានដល់នូវឱនភាពបន្តិចម្ដងៗ។ ចាប់ពីទសវត្សឆ្នាំ១៤២០ ដល់ទសវត្សឆ្នាំ១៥៣០ ហង្សាវត្តីប្រែក្លាយជានគរដ៏មានឥទ្ធិពលនិងរុងរឿងបំផុតក្នុងចំណោមនគរទាំងអស់ក្រោយសម័យបាកាន។ ស្ថិតនៅក្រោមស្រឡាយនៃក្សត្រដូចគេប្រទានមកជាពិសេស ពញារាមទី១ ឝិនស៊ពុ ធម្មចេតិ និងពញារាមទី២ នគរនេះបានសំបូរសប្បាយរីករាយរុងរឿងដោយសារតែយុគមាសដ៏យូរអង្វែង លូតលាស់រីកចំរើនឡើងព្រោះតែធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយពួកបរទេស។ ពួកឈ្មួញនៃនគរនេះបានធ្វើការដោះដូរជាមួយបណ្ដាពួកពាណិជ្ជករដែលឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា បំពេញនូវព្រះឃ្លាំងរបស់ព្រះមហាក្សត្រជាមួយមាស និងប្រាក់ សូត្រ និងគ្រឿងទេស និងរបស់របរផ្សេងៗទាំងឡាយដែលមានក្នុងការជួញដូរដើមសម័យទំនើប។ នគរនេះក៏បានប្រែក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពុទ្ធសាសនាថេរវាទដ៏ល្បីមួយផងដែរ។ ស្រុកនេះបានបង្កើតចំណងយ៉ាងរឹងមាំជាមួយស្រីលង្កា និងបានជំរុញឱ្យមានកំណែទំរង់ ដែលក្រោយមកបានរីកសុះសាយទូទាំងប្រទេសនេះ។
ទីបញ្ចប់នៃនគរដ៏មានឫទ្ធានុភាពនេះក៏បានមកដល់។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៥៣៤ រហូតមក នគរនេះបានស្ថិតនៅក្រោមការវាយឆ្មក់ជានិច្ចកាលដោយរាជវង្សតោនងុពីភូមាភាគខាងលើ។ ព្រះបាទតកយុត្បិមិនបានត្រៀមធនធាននិងរេហ៍ពលឱ្យបានច្រើនប្រឆាំងតទល់នឹងតោនងុដែលជានគរតូចជាងដឹកនាំដោយព្រះបាទតាប៊ិនឝ៊្វេទី និង មេទ័ពរងព្រះអង្គ បាយិនណោង។ តោនងុបានចាប់យកបាគូ និង ដីសណ្ដឥរាវត្តីនៅឆ្នាំ១៥៣៨-៩ និងមុំហ៍នៅឆ្នាំ១៥៤១។ នគរនេះត្រូវបានរស់ឡើងវិញមួយរយៈពេលខ្លីនៅឆ្នាំ១៥៥០ បន្ទាប់ពីតាប៊ិនឝ៊្វេទីត្រូវបានគេធ្វើគត់។ ប៉ុន្តែ "នគរ" នេះមិនបានលាតសន្ធឹងចាកឆ្ងាយពីរង្វង់ទីក្រុងបាគូឡើយ។ បាយិនណោងភ្លាមៗបានបង្ក្រាបការបះបោនេះបាននៅ ខែមីនា ១៥៥២។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក្ដី ព្រះមហាក្សត្រតោនងុទាំងឡាយអាចនឹងបានគ្រប់គ្រងភូមាក្រោមទាំងមូលបានយ៉ាងល្អរហូតដល់ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៨ យុគមាសនៃហង្សាវត្តីត្រូវបានចងចាំក្នុងសណ្ដានចិត្តរបស់ពួកមនដែលនៅភូមាភាគខាងក្រោមជានិច្ច។ នៅឆ្នាំ១៧៤០ ពួកគេក៏បានរើបំរះប្រឆាំងនឹងរាជវង្សតោនងុដ៏ទន់ខ្សោយក្នុងឱកាសឈរជើងឡើងវិញជាលើកចុងក្រោយ ហើយក៏បានបង្កើតជានគរហង្សាវត្តីស្ដារឡើងវិញម្ដងទៀត។
សង្កាត់បឹងកន្សែង
ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
កុរុង
កុរុង រឺ ក្រុង (កុរ៉ុង រឺ ក្រុង) ជាគោរម្យងារដែលគេប្រើពីសម័យ ភ្វូណាន រហូត ដល់បច្ចុប្បន្នសម្រាប់ហៅ ស្ដេច ក្នុងល្ខោន រឺ ក្នុងអក្សរសាស្ត្រខ្មែរនាសម័យមុនបារាំងចូលមក។
និរុត្តិសាស្ត្រ
យោងតាម លោក ហ្សក សឺដេស លោកបានបញ្ជាក់ថា​ ស្តេចនៅសម័យនោះមានឋានន្តរនាមថា “ស្តេចភ្នំ” ពាក្យខ្មែរបុរាណថា “កុរុងវ្នំ” ត្រូវនឹងសំស្រ្កឹតថា បវ៌តភូបាល។ លោកតែងតែយកឋានន្តរ​នាមនេះប្រើសម្រាប់ហៅប្រទេសដែលមានស្តេចគ្រប់គ្រងផងដែរ។ ចំពោះទម្លាប់ខាង​លើនេះ លោកអៃម៉ូនីយេ (Etienne Aymonier) បានកត់សម្គាល់ឃើញថា ក្នុងសម័យ បុរាណ ចិនមិនបានវែកញែកមនុស្សឱ្យដាច់ពីប្រទេសទេ។ ពួកនេះច្រើនប្រើឈ្មោះតែ មួយសម្រាប់សម្គាល់មនុស្សផង រាជធានីផង និង ប្រទេសទាំងមូលផង ឬ ឋានន្តរនាម​របស់អ្នកដឹកនាំផង។ បុរិសសព្វនាមខ្មែបុរាណ ម្រតញកុរុង។
យោងទៅលើការពន្យល់នៃទម្រង់វេយ្យាករណ៍នៃនរនាម របស់លោកបណ្ឌិត ឡុង សៀម កម្ពុជសុរិយា ១៩៩៧ ទំរង់ខាងវេយ្យាករណ៍ នៃនរនាម៖ ដូចយើងបានឃើញរួចមកហើយ ឋានន្តរនាមនៅក្នុងក្រុមអភិជន (ចំណាត់ថ្នាក់សង្គមជាន់ខ្ពស់) បានត្រូវចែកចេញជាបីផ្នែក ដោយយោងទៅតាមកម្រិតឧត្ដុង្គឧត្ដម នៃឋានន្តរនាមនីមួយៗ បានត្រូវសំដែងឡើង ឬត្រូវបង្កើតឡើងដោយពាក្យដើម ឬពាក្យតែមួយព្យាង្គ ហើយពាក្យទាំងនេះ អាចចាត់ទុកបានថា ជាពាក្យឫស ដែលត្រូវប្រើប្រាស់សំរាប់បង្កើតឋានន្តរនាមនៅក្នុងថ្នាក់ B និងក្នុងថ្នាក់ C ដោយអនុវត្តនូវបុព្វបទនីយកម្ម។ បុព្វបទទាំងនោះ មានប្លែកៗពីគ្នា ក៏ប៉ុន្តែបុព្វបទសំខាន់ជាងគេគឺ ព្យញ្ជនៈ គល់អណ្ដាត ក ហើយនិង រូបប្រភេទផ្សេងៗ នៃបុព្វបទនេះ ៖ ឧទាហរណ៍: កុ – កុរុង កំ – កំម្រតាង ដូចយើងបានឃើញរួចមកហើយថា បុព្វបទអក្សរ « ក » និងរូបប្រភេទនៃបុព្វបទនេះ បានត្រូវប្រើប្រាស់នៅក្នុងភាសាខ្មែរ ។ មិនមែនគ្រាន់តែដើម្បីបង្កើតឋានន្តរនាមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែដើម្បីបង្កើតនរនាម នៅក្នុងភាសាបុរាណ ក៏ដូចជាក្នុងភាសាសម័យទៀតផង ។ កលាប្រភេទ នៃបុព្វបទ « ក » គឺ : k- ក, ka – ក, kan- កង, kan – កញ, kan – កន, kam – កំ, kra – ក្រ
ក្នុងករណីភាគច្រើននៅក្នុងភាសាខ្មែរបុរាណ ក៏ដូចជាភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ពាក្យនីមួយៗ មិនអាចមានព្យាង្គលើសពី ២ ឡើយ ។ ហើយពាក្យទ្វេព្យាង្គទាំងនោះ (ឬមួយព្យាង្គ ) គឺជាពាក្យសមាស ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធប្លែកៗ គ្នា កើតឡើងដោយវិធីសមាស ឬមួយជាពាក្យកម្លាយ ដែលកើតឡើងដោយការប្រើវិធីផ្នត់នីយកម្ម (affiixation ) ។ ការបង្កើតនរនាម ឬ ឋានន្តរនាម ដែលជាពាក្យសមាស ឬពាក្យកម្លាយ ក៏ត្រូវបានធ្វើឡើងតាមបែបដូចគ្នានឹងការបង្កើតពាក្យធម្មតា នៅក្នុងភាសាដែរ ។ បានសេចក្ដីថា ការបង្កើតនរនាម ឬ ឋានន្តរនាម ត្រូវបានធ្វើឡើងស្របទៅតាមក្បួនវេយ្យាករណ៍ និងន័យសូរវិទ្យានៃភាសា ដោយឈរលើមូលដ្ឋាននៃការបែងចែកនិយមន័យទៅតាមដែនសេម៉ង់ទិកនីមួយៗ (Champ Sémantique ) ។ នៅតាមសិលាចារឹកសម័យមុនអង្គរ និងអង្គរ គេប្រទះឃើញនរនាម ដែលកកើតឡើងពីពាក្យទោលផង ពីពាក្យសមាសផង និងកន្សោមពាក្យផង ។ ដូចយើងបានឃើញមកហើយ នរនាមគឺជាឯកតានៃភាសា ដែលជួនកាលបំពេញមុខងារជាសព្វនាម ដូច្នេះ គឺជាពាក្យដែលចេញមកពីនាមនាម (Substantif ) គុណនាម កិរិយាស័ព្ទ បកតិសំខ្យា (numiraux ) ។ ១- ថ្នាក់ A : នៅ​ក្នុង​ថ្នាក់ A ឋានន្តរនាម​ផ្សេង​ៗ ត្រូវ​បាន​សំដែង​ឡើង​ដោយ​ពាក្យ ទោល ហើយ​ពាក្យ​ដើម​នេះ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​ពាក្យ​ឫស សំរាប់​បង្កើត​ឋានន្តរនាម​នៅ​ក្នុង​ថ្នាក់ B និង C ដោយ​បន្ថែម​ផ្នត់ affixation ដែល​ជា​ឋានន្តរនាម​មាន​កំរិត​ខ្ពស់​ជាង នៅ​ក្នុង​ថ្នាក់ A ។ ផ្នត់​ទាំងនោះ​មាន : ផ្នត់​ដើម « ក ka » ហើយ​និង​ទំរង់​ដទៃ​ទៀត នៃ​ផ្នត់​ដើម « ក » គឺ ku កុ kam កំ ផ្នត់​ដើម « S ស » ផ្នត់​ដើម « mra ម្រ » ។ ផ្នែក​ជែក « – m – ម » (affixe : – ម – ) យើង​សង្កេត​ឃើញ​មាន​ទំនាក់ទំនង​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក មាន​កំរិត​ឧត្ដុង្គឧត្ដម និង​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ពាក្យ ដែល​វា​សំដែង​នូវ​ឋានន្តរនាម​នីមួយ​ៗ ដូចជា​ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ B មាន​កំរិត​ឧត្ដុង្គឧត្ដម​ជាង​ថ្នាក់ A ។ ជាមួយ​គ្នា​នោះ ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ B គឺ​ជា​ពាក្យ​មាន​ទំរង់​វែង​ជាង​ពាក្យ​ដែល​តាង​ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ A រី​ឯ​ឋានន្តរនាម ថ្នាក់ C មាន​ទំរង់​វែង​ហើយ ស្មុគ្រស្មាញ​ជាង​ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ Aនិង B។ ឋានន្តរនាម ថ្នាក់ C នេះ ជា​ឋានន្តរនាម​ដែល​មាន​កំរិត​ឧត្ដុង្គឧត្ដម​ខ្ពង់ខ្ពស់​ជាង​គេ ។ ឋានន្តរនាម​ទាំងនេះ រមែង​មាន​ទំរង់​ជា​ពាក្យ ២ ព្យាង្គ យ៉ាង​តិច ។ បាន​សេចក្ដី​ថា : កាលណា​ទំរង់​នៃ​ពាក្យ​កាន់​តែ​វែង កាន់​តែ​ស្មុគ្រស្មាញ ឋានន្តរនាម​មាន​កំរិត​កាន់​តែ​ឧត្ដុង្គឧត្ដម​ឡើង ។
B. C 6 \ ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក kurun កុរុង ជា​ពាក្យ​ដើម ដែល​អាច​បង្កើត​សន្ដាន​ពាក្យ​យ៉ាង​ច្រើន​បែប ឋានន្តរនាម កុរុង បាន​ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​ចំពោះ​ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​ផង ស្ដេច​សមន្តរាជ​ផង និង​ព្រះមហាក្សត្រ​ផង ។ ពាក្យ kurun មក​ពី​ពាក្យ​ដើម run ដែល​មាន​ន័យ​ថា ធំ ជ្រៅ ទូលាយ ឧត្ដុង្គឧត្ដម ។ ឧទាហរណ៍ : ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក………………… ជា​ឋានន្តរនាម​របស់​ស្ដេច​សមន្តរាជ នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ ឧទាហរណ៍ : មហា​អធិរាជ​ត​ព្រះនាម កុរុង ធម៌្មាឝោក kurun dharmmaçok K 966 ដែល​ជា​ស្ដេច​នៃ​ព្រឹក្សា​ផង hai ta ja kurun …..ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក vrksa phon k 484 នៅ​សម័យ​អង្គរ បច្ចេក​ពាក្យ​សំរាប់​សំគាល់​នូវ ឋានន្តរនាម​ផ្សេង​ៗ នៃ​ជន​ជាន់​ខ្ពស់ មិនមែន​ជា​បាតុភូត​ដោយ​ចៃដន្យ​ទេ ។ ទាំងអស់​នេះ ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ការ​វិវត្តន៍​ខាង​សាសនា ខាង​សង្គមកិច្ច ដែល​មាន​ជា​អាទិ៍ ការ​ចាត់​ថ្នាក់​នៃ​ក្រុម​ជន​នីមួយ​ៗ ទៅ​តាម​ការ​បែងចែក​មុខងារ ឬ​ទៅ​តាម​ក្រុម​គ្រួសារ​នៅ​សម័យ​អង្គរ ឬ​ក៏​សន្ដាន​នៃ​ជនជាន់​ខ្ពស់​នីមួយ​ៗ រមែង​គ្រប់គ្រង​ទៅ​ដោយ​ប្រធាន​នៃ​សន្ដាន ហើយ​តែ​កាលណា​ប្រធាន​នៃ​សន្ដាន​មាន​ឋានន្តរនាម ឬ​មួយ​ទទួល​នូវ​ឋានន្តរនាម​ណា​មួយ​ខ្ពង់ខ្ពស់​ពី ព្រះមហាក្សត្រ ជា​ធម្មតា សមាជិក​នៃ​សន្ដាន ក៏​រមែង​ទទួល​នូវ​ឋានន្តរនាម​ខ្ពង់ខ្ពស់ ទៅ​តាម​នោះ​ដែរ ។ យើង​តោង​យល់​ថា ឋានន្តរនាម​សម័យ​អង្គរ ទោះបី​មាន​ភាព​ស្មុគ្រស្មាញ ក្ដី ក៏​ឋានន្តរនាម​ទាំងនោះ រមែង​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​ពាក្យ​ដើម​មិន​ច្រើន​ប៉ុន្មាន ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គោរម្យងារខ្មែរបុរាណ
សប្ដាហ៍ពិសិដ្ឋ
សប្ដាហ៏ពិសិដ្ឋ គឺជាបុណ្យខួបរបស់គ្រិស្តសាសនា ជាពិសេស ព្រះសហគមន៍កាតូលិក និងព្រះសគមន៏កាតូលិកខាងកើត ដែលគោរពសប្ដាហ៏ចុងក្រោយរបស់ ព្រះយេស៊ូ ក្នុងសប្ដាហ៏នេះ គ្រីស្តបរិស័ទ្ឋកាតូលិក នាំគ្នានឹករលឹកពេលព្រះយេស៊ូបូជាព្រះជន្ម និងទទួលព្រះជន្មថ្មីពេញលេញ។
សប្ដាហ៏ពិសិដ្ឋហៅ «Μεγάλη Ἑβδομάς»​ (មេគ៉ាលេ ហេបដូម៉ាស្ស) នៅភាសាក្រិច និង «Hebdomas Sancta» (ហេបដូម៉ាស្ស សាន្កតា) ឬ «Hebdomas Maior» (ហេបដូម៉ាស្ស ម៉ាយូរ្រ) នៅភាសាឡាតាំង ដែលបកប្រែថា «សប្ដាហ៏ធំ» មានន័យថានេះជាសប្ដាហ៏សំខាន់ជាងគេក្នុងឆ្នាំ សំរាប់ គ្រីស្តបរិស័ទ្ឋកាតូលិកទាំងអស់។
សប្ដាហ៏ពិសិដ្ឋជាសប្ដាហ៏ចុងក្រោយរបស់ រដូវអប់រំពិសេស ឬរដូវសែសិបថ្ងៃ។
ក្នុងសប្ដាហ៏នេះមាន៤ដំណាក់កាលគឺ៖
សប្តាហ៏ពិសិដ្ឋមានជារៀងរាល់ឆ្នាំតាមប្រតិទិនលោកខែធ្លាក់រវាងខែកុម្ភះ និងខែមីនា ជាធម្មតារវាងចូលឆ្នាំចិន និងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។
នៅពេលសប្ដាហ៏ពិសិដ្ឋ គ្រីស្តបរិស័ទ្ឋកាតូលិកទាំងអស់ ត្រូវអង្វរសុំនៅព្រះវិហាកាតូលិកដែលជិត ផ្ទះរបស់ខ្លួន និងត្រូវរកលោកបូជាចារ្យ (លោកសង្ឃកាតូលិកមួយអង្គ) សំរាប់ជួយសុំខមាលទោសព្រះជាម្ចាស់នូវបាបទាំងអស់ ដែលគេបានធ្វើក្នុងមួយឆ្នាំកន្លងមកនេះ។
នៅរាត្រិថ្ងៃសៅរ៏ពេលយប់ ពួកគេធ្វើការជប់លៀងមួយធំ បង្ហាញសេចក្ដីត្រេកអរស្សប្បាយណាស់ នៅពេលពួកគេធ្វើពិធីព្រះយេស៊ូមានរស់លើងវិញ កាលនោះពួកគេ ផ្លាស់ប្ដូរស្លៀកពាក់មរណទុក្ខ និងស្លៀកពាក់សប្បាយវិញ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដូវព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា
អារ្យា អេ ហារកេទ
អារ្យា អាល់បេរតា ហារកេទ ឬ អារ៉ាយ៉ា អាល់បែរតា ហារកេត ( อารยา อัลเบอร์ตา ฮาร์เกท  ; កើតថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨១) ត្រូវបានគេស្គាល់ថា អារ្យា អេ ហារកេទ ឬ អារាយ៉ា អេ ហារកេត ( อารยา เอ ฮาร์เกท   ) ឬ ជម្ពូ ឬ ចមពូ ( ชมพู่ ) គឺជាតារាសម្តែងថៃ តារាម៉ូដែល ពិធីករ បុគ្គលិកទូរទស្សន៍ និងជានារីគម្រប់ជាដើមសញ្ជាតិអង់គ្លេស ។ ស្នាដៃ​ដែល​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​បំផុត​របស់​នាង​គឺ​ការ​សម្ដែង​របស់​នាង​ក្នុង​រឿង ដកសម ស្រីថង។  នាង​មាន​ដើម​កំណើត ​អង់គ្លេស ឡាវ និង ​ថៃ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ស្ទឹងរមាស
<p style="font-family:Khmer OS Battambang; font-size:22pt; color:blue; text-shadow: 2px 1px gold;>
ច្រៀងដោយ លោក យិន ឌីកាន
និពន្ធទំនុកច្រៀងដោយ លោក យិន ឌីកាន
និពន្ធបទភ្លេងដោយ លោក យិន ឌីកាន I. ស្ដាប់ស្នូរទឹកហូរលឺសូររងំ ទាញដួងចិត្តខ្ញុំអោយនឹកស្រីម៉ុមកំពូលដួងចិត្ត រលកគ្រាំៗៗរៀមតែងនឹកគិត តើស្នេហ៍ស្និតស្ថិតនៅទីណា?។
II. ទឹកហូរលឺសូរដូចជាសម្ដី ដែលស្រីនឹងបងធ្លាប់បានសាសងពីរឿងស្នេហា ធ្លាប់ហែលទឹកលេងលើផ្ទៃគង្គា ឥលូវប្រែជាស្រពោនក្រៀមក្រំ។
III. ឱស្ទឹងរមាសជីវិតស្នេហា អូនបានសច្ចាថាផ្ញើវាសនា លើរូបបងហើយ ឥលូវបាត់សូន្យគ្មានចម្លើយ ទុករៀមឥតស្បើយទេណាពុំងារ។
(ភ្លេង)
I. ស្ដាប់ស្នូរទឹកហូរលឺសូររងំ ទាញដួងចិត្តខ្ញុំអោយនឹកស្រីម៉ុមកំពូលដួងចិត្ត រលកគ្រាំៗៗរៀមតែងនឹកគិត តើស្នេហ៍ស្និតស្ថិតនៅទីណា?។
R. ថ្ងៃរះគងព្រៃរ៉ៃយំរវើយ បក្សីយំឆ្លើយនឹងវ៉ូងបក្សា ធម្មជាតិទួញថ្ញូរសួររកជីវ៉ា តើម្ចាស់ចិន្ដាបាត់ទៅណាហើយ។
សាលាសំណាក់
សាលា​សំណាក់ គឺ​ជា​ផ្ទះ​សំណាក់​តូច​មួយ​ប្រភេទ​​ដែល​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវ​នានា​​ដើម្បី​​ផ្តល់​​ជូន​អ្នក​ដំណើរ​​នូវ​ទី​ជម្រក​ស្នាក់​អាស្រ័យ​បណ្តោះ​អាសន្ន។
សាលា​សំណាក់ ឬ​ «អគ្និគ្រិហ»
thumb|right|«អគ្និគ្រិហ» ប្រាសាទព្រះខ័ន|400px សាលា​សំណាក់ បែបនេះ គឺមានប្រវត្តិយ៉ាងហោចណាស់តាំងពីមុនសម័យអង្គរមកម្លេះ។ ឈ្មោះបុរាណរបស់វាគឺ «អគ្និគ្រិហ» មានន័យថាផ្ទះអគ្គី ដែលទំនងសំដៅលើការគោរពបូជាអាទិទេពនៅក្នុងសាលានេះ។
លុះមកដល់រាជ្សព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ទំនៀមនេះហាក់ដូចជាំគេកាន់តែលើកដម្លៃឲ្យខ្លាំងជាងមុនទៅទៀត។ សិលាចារឹកប្រាសាទព្រះខ័នឲ្យយើងដឹងថា ព្រះរាជាអង្គនេះ សាងសាលាសំណាក់ចំនួន ១២១ នៅតាមដងផ្លូវធំ។ សិលាចារឹកនោះជាភាសាសំស្កឹត ឯពាក្យដែលសំដៅលើសាលាសំណាក់ បើសរសេរឲ្យងាយគឺ អគ្និគ្រិហ មានន័យថា ផ្ទះមានភ្លើង។ អាគារដែលរាងទ្រងវែងមុខ សាងអំពីថ្មភក់​ឫ ថ្មបាយក្រៀម ហើដែលជំនាន់នោះមានតម្កល់បដិមា ជាពិសេសព្រះលោកេសុរ សម្រាប់អ្នកដំណើរធ្វើកិច្ចបូជា ឫ បន់ស្រន់់ជាដើម។ ក្នុងហោបន់ស្រន់នោះប្រហែលជាមានដម្កល់ព្រះភ្លើងថែមទៀតផង បានជាគេហៅថា អគ្និគ្រិហ។