cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជំនាញ​៧​យ៉ាង
សម្រង់​ពាក្យសម្តី​ល្អៗ​មួយ​ចំនួន​ទាក់ទង​នឹង​ជំនាញ​ ៧ យ៉ាង
សម្តី​របស់​លោក ម៉ាក មែដដក្ស (Mark Maddox) ជា​ប្រធានគ្រប់គ្រង​ផ្នែក​ធនធាន​មនុស្ស​នៃ​ក្រុមហ៊ុន Unilever Foods North America​ ៖ "សម្រាប់​បុគ្គលិក​ផ្នែក​ផលិតកម្ម​និង​​ច្នៃម៉ូត (ជា​បុគ្គលិក​ធ្វើការ​យក​ប្រាក់​ម៉ោង) យើង​ត្រូវ​ការ​មនុស្ស​ដែល​ចេះ​ដឹកនាំ​ខ្លួនឯង​ឲ្យ​​អាច​ធ្វើការងារ​សម្រេច​តាម​គោលដៅ ពោល​គឺ​ពួក​គេ​ជា​មនុស្ស​ដែល​អាច​រកឃើញ​ដំណោះស្រាយ​​​ប្រកប​ដោយ​ភាព​ច្នៃប្រតិដ្ឋ​ចំពោះ​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ដែល​ពិបាក​ដោះស្រាយ​និង​ទាមទារការតស៊ូ​ដើម្បី​សម្រេច ។​" ៥) ទំនាក់ទំនង​ដោយ​ការ​និយាយ​និង​ការសរសេរ​ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធភាព (EFFECTIVE ORAL AND WRITTEN COMMUNICATION)
សម្តី​របស់​អ្នក​ស្រី អែន្នម៉ារី នៀល (Annmarie Neal) អនុប្រធាន​​ផ្នែក​គ្រប់គ្រង​ទេពកោសល្យ​នៃ​ក្រុមហ៊ុន​ Cisco Systems ៖ "ជំនាញ​ដ៏​ធំ​បំផុត​ដែល​មនុស្ស​​ជា​ច្រើន​ខ្វះខាត​នោះ​គឺ លទ្ធភាព​ដើម្បី​ទាក់ទង​គ្នា ទាំង​ខាង​ការបង្ហាញ​​គំនិត​ដោយ​ការ​សរសេរ​និង​ដោយ​ការ​និយាយ ។ នោះ​គឺ​ជា​បញ្ហា​ដ៏​ធំ​មួយ​របស់​យើង ។ " ៦) ការ​ទាញ​យក​​និង​ការ​វិភាគ​ព័ត៌មាន (ACCESSING AND ANALYZING INFORMATION)
សម្តី​របស់​លោក ម៉ៃឃ៍ សាំម័រស៍ (Mike Summers)​ ជា​អនុប្រធាន​ផ្នែក​គ្រប់គ្រង​ទេពកោសល្យ​ពិភពលោក​របស់ក្រុមហ៊ុន​ Dell ៖ "​សព្វថ្ងៃ​មាន​ព័ត៌មាន​ច្រើន​លើសលប់ ហើយ​នោះ​ប្រហែល​ជា​ព័ត៌មាន​ដ៏​ច្រើន​សន្ធឹក​ពេក​​ ហើយ​ប្រសិន​បើ​មនុស្ស​ជាច្រើន​មិន​បាន​ត្រៀម​ខ្លួន​ដើម្បី​យក​ព័ត៌មាន​ទាំង​នោះ​មក​រៀនចំ​ដាក់​តាម​លំដាប់លំដោយ​ឲ្យ​មាន​ប្រយោជន៍​ទេ វា​ស្ទើរតែ​​បង្កឲ្យ​មនុស្ស​ទាំង​នោះ​គាំង​ស្ទះ​មិន​អាច​បោះជំហាន​​ដើរ​ទៅ​មុខ​មិន​រួច ។ ​" ៧) ការ​ចង់ដឹង​ និង ការ​ស្រមើស្រមៃ (CURIOSITY AND IMAGINATION)
ខេត្តបុរីរម្យ
ខេត្តបុរីរម្យ (จังหวัดบุรีรัมย์, អានថា: ប៊ុ-រី-រ៉ាំ, ខ្មែរខាងជើង (ខ្មែរសុរិន្ទ): មឺងពែ) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) មួយក្នុងចំណោមខេត្តចិតសិបប្រាំមួយរបស់ប្រទេសថៃ ស្ថិតនៅភាគឦសានប្រទេសថៃ (បានហៅថាឥសាន ឬអ៊ីសាន) ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងត្បូងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តស្រះកែវ ខេត្តនគររាជសីមា ខេត្តខនកែន ខេត្តមហាសារគាម និងខេត្តសុរិន្ទ នៅភាគអាគ្នេយ៍ មានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តឧត្តរមានជ័យ របស់ប្រទេសកម្ពុជា ឈ្មោះខេត្តនេះមានន័យថា "ទីក្រុងនៃសុភមង្គល"
ជំនាញ​៧​យ៉ាង
សម្រង់​ពាក្យសម្តី​ល្អៗ​មួយ​ចំនួន​ទាក់ទង​នឹង​ជំនាញ​ ៧ យ៉ាង
សម្តី​របស់​លោក ម៉ៃឃឹល យុង (Michael Jung) ទីប្រឹក្សា​ជាន់ខ្ពស់​របស់​ក្រុមហ៊ុន McKinsey and Company ៖ "គំនិត​ចាស់​គំរិល​របស់​ពួក​យើង​គឺ​ថា ការងារ​ទាំងឡាយ​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ច្បាស់​លាស់​ដោយ​និយោជក (អ្នក​ជួល​បុគ្គលិក) ហើយ​ចំណែក​ឯ​បុគ្គលិក​វិញ​ត្រូវ​តែ​ធ្វើការងារ​អ្វី​ក៏​ដោយ​ដែល​និយោជក​ដាក់​ឲ្យ​ធ្វើ... ប៉ុន្តែតាម​ការ​ពិត អ្នក​​មាន​បំណង​ចង់​ឲ្យ​បុគ្គលិក​រក​ឃើញ​ការបកស្រាយ​មួយ​ដែល​អ្នក​ចូលចិត្ត ពោល​គឺ​បុគ្គលិក​នាំ​យក​គំនិត​ផ្ទាល់​ខ្លួន​​ថ្មី​ៗ​មក​បញ្ចូល​បន្ថែម​ដល់​កន្លែង​ធ្វើការងារ នោះ​គឺ​ជា​ធាតុ​ច្នៃ​ប្រតិដ្ឋ​​ដ៏​សំខាន់ ។ ​​"
ប្រាំកាក់(ឆ្នាំ១៩៧៩)
5កាក់
=មើលផងដែរ=
ជំនាញ​៧​យ៉ាង
សង្ខេប​អត្ថន័យ​របស់​ជំនាញ​នីមួយៗ
១) ការគិត​ពិចារណា​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់ និង វិធី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា (Critical Thinking & Problem Solving) ៖ នៅ​ពេល​អ្នក​មិន​​ទាញ​មនុស្ស​គ្រប់គ្នា​ឲ្យ​ចូលរួម​យ៉ាង​សកម្ម​ក្នុង​ផលិតផល​ឬ​ដំណើរការ​ផលិត ។ ហើយ​នៅ​ពេល​​សិស្ស​និស្សិត​​​មិន​​ចូលរួម​យ៉ាង​សកម្ម​នៅ​ក្នុង​ស្វ័យសិក្សា​និង​ការស្វែងយល់ ។
ខេត្តបុរីរម្យ
ពីមុន ខេត្តបុរីរម្យធ្លាប់ជាខេត្តខ្មែរដែលចំណុះអោយសៀមក្នុងអំឡុង សតវត្សទី 18 ដល់ សតវត្សទី 19 អតីតកាលខេត្តបុរីរម្យជាខេត្តមួយផ្សេងដាច់ចេញពី ខេត្តនាងរង
ជំនាញ​៧​យ៉ាង
សង្ខេប​អត្ថន័យ​របស់​ជំនាញ​នីមួយៗ
២) សហប្រតិបត្តិការ (Collaboration) ៖ តើ​​សិស្ស​និស្សិត​​​ធ្វើការ​ជាក្រុម​​រួម​គ្នា​ឆ្លង​ថ្នាក់​រៀន សាលារៀន តំបន់​គ្រប់គ្រង​សាលារៀន និង ហួស​ពី​នោះ​ឬ​ទេ ? តើ​យើង​បាន​ទៅ​ជួប​ពួក​គេ​ដើម្បី​នាំ​ពួក​គេ​ឲ្យ​ចូលរួម​ឬ​ទេ ?
៣) ដឹកនាំ​ដោយ​ប្រើ​ឥទ្ធិពល (Lead by Influence) ៖ តើ​យើង​ ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ កំពុង​តែ​ដឹកនាំ​​ដោយ​សួរ​​សិស្ស​និស្សិត​នូវ​សំណួរ​ផ្សេងៗ​ឬ​ដោយ​ផ្តល់​ចម្លើយ​ផ្សេង​ទៅ​ដល់​ពួក​គេ​វិញ ។
ខេត្តបុរីរម្យ
ភូមិសាស្ត្រ
ខេត្តបុរីរម្យស្ថិតនៅចុងខាងត្បូងរបស់ខ្ពង់រាបគោរាជ ជាមួយនឹងភ្នំភ្លើងដែលផុតពូជជាច្រើននៅជុំវិញខេត្ត ដែនកំណត់ភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តគឺជាតំបន់ភ្នំនៅចន្លោះជួរសាន់កំពែង និងជួរភ្នំដងរែក​ ផ្ទៃដីព្រៃឈើសរុប 887 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា (342 ម៉ែត្រការ៉េ) ឬ 8.8 ភាគរយរបស់ខេត្ត
ជំនាញ​៧​យ៉ាង
សង្ខេប​អត្ថន័យ​របស់​ជំនាញ​នីមួយៗ
៤) ភាព​រហ័ស​រហួស និង លទ្ធភាព​បត់បែន​បាន (Agility and Adaptability) ៖ តើ​​សិស្ស​និស្សិត​​​មាន​បទពិសោធន៍​ច្រើន​គ្រប់គ្រាន់​​ដែល​អាច​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ជំនាញ​នេះ​ឬ​ទេ ? តើ​កុមារកុមារី​មាន​ឱកាស​ច្រើន​ដែល​ផ្អែក​លើ​ចម្ងល់​ចង់​ដឹង​របស់​ពួក​គេ​ដើម្បី​អាច​តេស្ត​សាកល្បង​មើល​សម្មតិកម្ម​ (ការ​ស្មាន) ទាំង​ឡាយ​ដែល​ពួក​គេ​បាន​បង្កើត​ឡើង​​នោះ​ពិត​ឬ​មិន​ពិត​ដែរ​ឬ​ទេ ?
៥) គំនិត​ផ្តួចផ្តើម និង​ សហគ្រិននិយម (Initiative and Entrepreneurialism) ៖ តើ​​សិស្ស​និស្សិត​​​មាន​កំណត់​គោលដៅ​របស់​ពួក​គេ​ឬ​ទេ ? ហើយ​ប្រសិន​បើ​គេ​មាន​កំណត់​គោលដៅ​មែន តើ​ជា​គោលដៅ​ដែល​​ដែល​អាច​ពង្រីក​បាន​ដែរ​ឬ​ទេ ? វា​ជា​ការ​ងាយស្រួល​នឹង​សម្រេច​គោលដៅ​ ប៉ុន្តែ​យើង​ត្រូវ​ការ​ចង់​ឲ្យ​សិស្ស​និស្សិត​របស់​យើង​ពង្រីក​កម្រិត​ព្រំដែន​របស់​ពួក​គេ​ ព្រម​ទាំង​ចេះ​តាម​ដាន​មើល​ការរីក​ចម្រើន​របស់​ពួក​គេ​ដោយ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​គោល​ដៅ​នោះ ។ និយាយ​យ៉ាង​ខ្លី​ សិស្សនិស្សិត​គួរ​រៀន​ជំនាញ​ធ្វើ​ជា​សហគ្រិន (ប្រធានក្រុមហ៊ុន) មិនគួរ​រៀន​ត្រឹម​ជំនាញ​ធ្វើ​ជា​បុគ្គលិក​ឬ​កម្មករ​បម្រើការងារ​ឲ្យ​និយោជក​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ។
ខេត្តបុរីរម្យ
រដ្ឋបាលខេត្ត
ខេត្តចែកចេញជា 23 ស្រុក (អាំភើ) ស្រុកត្រូវបានបែងចែកបន្ថែមទៀតជា 189 សង្កាត់ (តាំបល់) និង 2,212 ភូមិ
ប្រាសាទបុរាណ
ខេត្តបុរីរម្យមានប្រាសាទ
ជំនាញ​៧​យ៉ាង
សង្ខេប​អត្ថន័យ​របស់​ជំនាញ​នីមួយៗ
៦) ទំនាក់ទំនង​ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធភាព (Effective Communication) ៖ នាយក​ប្រតិបត្តិ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​មួយ​ចំនួន​បាន​រាយការណ៍​ថា​និស្សិត​មួយ​ចំនួន​គ្មាន​លទ្ធភាព​នឹង​ពិចារណា​ប្រកប​ដោយ​ហេតុផល​ត្រឹមត្រូវ មិន​ចេះ​ពន្យល់​គំនិត​របស់​គេ​ដើម្បី​ទាក់ទាញ​អ្នក​ស្តាប់​ឲ្យ​ជឿ​តាម និង​ មិន​ចេះ​សរសេរ​បញ្ចេញ​គំនិត​របស់​គេ​ដើម្បី​ពន្យល់​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត​សោះ ។ ជំនាញ​នេះ​ត្រូវ​ការ​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្តោត​ចំណាប់​អារម្មណ៍​​យ៉ាង​ខ្លាំង, ត្រូវ​ការ​ឲ្យ​មាន​ការតាម​ពិនិត្យ​មើល និង វាយ​តម្លៃ​យ៉ាង​យកចិត្ត​ទុកដាក់ ។
៧) ចេះ​ទាញ​យក​ និង វិភាគ​ព័ត៌មាន (Accessing and Analyzing Information) ៖ សព្វថ្ងៃ​មាន​ទិន្នន័យ​គ្រប់យ៉ាង​ដែល​យើង​អាច​ទាញយក​បាន​ពី​បណ្តាញ​អ៊ីនធ័រណិត ។ ចំណុច​គន្លឹះ​គឺ​នៅ​ត្រង់​សិស្ស​និស្សិត​ចេះ​វាយ​តម្លៃ​ថា តើ​ទិន្នន័យ​ណា​​​ជា​ទិន្នន័យ​សំខាន់​ ? តើ​​ទិន្នន័យ​ណា​ជា​ទិន្នន័យ​​​ឥតបាន​ការ ? តើ​សិស្ស​និស្សិត​ចេះ​សំយោគ​លទ្ធផល​នៃ​ការស្រាវជ្រាវ​និង​ចាត់​អាទិភាព​នេះ​របក​គំហើញ​របស់​ពួក​ឬ​ទេ ?
ខេត្តបុរីរម្យ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ម៉ាស្សា
មេសាធិច្ចជាកម្ម
មេសាធិច្ចជាកម្មគឺជាការប្រើក្បាលឈាមជាមួយបុរាណប្រាក់និងគ្រឿងសង្រ្គោះដើម្បីជួយការពាររបស់អ្នក។ មេសាធិច្ចជាកម្មអាចចេញពីច្រកទ្វារខ្មែរបានក្នុងប្រព័ន្ធនៃសហគមន៍ជាតិបរទេស។ នៅក្នុងប្រទេសខ្មែរ មេសាធិច្ចត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅដើម្បីជួយនិងគ្រឿងក្នុងការព្យុះឬធ្វើប្រសើរប្រើដីក្រោយពេលមានបុរាណមួយចំនួនក៏ដោយ។
មេសាធិច្ចបែងចែកជាពិសេសនៅចុងបញ្ចប់អំឡុងពេលដែលមានជម្រើសជាច្រើនដើម្បីជ្រើសរើស។ នៅប្រទេសខ្មែរ មានផ្ទះជាច្រើនដែលផ្តល់ជូនសេវា​​មេសាធិច្ចប៉ុណ្ណោះឬជាផ្ទះសេវាមួយចំនួន។ ជាទូទៅមេសាធិច្ចបានប្រើប្រាស់ដើម្បីជួយកម្រិតទទួលការរស់នៅតាមវិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់របស់ពួកគេឬនៅពេលដែលអ្នកមានជម្រើសដូចគ្នាក្នុងការទទួលការពារអាចមាន។ វាអាចជួយអ្នកដល់នូវការទាញយកជម្រើសនៅលើផ្ទៃរបស់អ្នកដើម្បីជ្រើសរើសមេសាធិច្ចដែលសមរម្យ។
មេសាធិច្ចមានអត្រាការពារពោលបាលដ៏ប្រកបដោយសារតែមួយនៃការទទួលនូវជម្រើសទាំងអស់គ្នាដើម្បីការជួយជួយនិងគ្រឿងក្នុងការអារម្មណ៍អំពីមេសាធិច្ច។ មេសាធិច្ចជាកម្មដែលប្រើប្រាស់ប្រមូលនឹងដំណោះស្រាយប្រចាំការការពាររបស់អ្នក។ មានពេលពីរនៃការប្រកបដោយសារនៅចុងសប្តាហ៍ឬដល់រដូវកាលក្នុង
ការទទួលនូវការការពារអារម្មណ៍ត្រូវបានគាំទ្រដោយមេសាធិច្ចជាកម្មដែលអាចជួយអ្នកត្រូវបានទៅប្រើប្រាស់ទូទាត់នៅក្នុងវិស្វកម្មនៃពិភាក្សារបស់ពួកគេ។ វា​អាចជួយបង្កើតប្រសិនបើអ្នកត្រូវការជម្រើសសម្រាប់ពេញវិញរបស់អ្នកក្នុងការការអារម្មណ៍ក្នុងស្ថាប័នឬក្រុមហ៊ុន។
ជាទូទៅមេសាធិច្ចក៏អាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់របស់សមីការខ្មែរដើម្បីអោយមានទទួលបានការពារល្អិតនៃតម្លៃនិងអាចជួយទុកដាក់អោយមានបរិមាណនៅតែល្អ។ អ្នកត្រូវតែចង់ធ្វើការស្វែងរកនូវមេសាធិច្ចដែលសមរម្យសម្រាប់អ្នកសហគមន៍ជាតិម្នាក់នោះពួកគេប្រើប្រាស់ពីមុខនៃបទពិសោធន៍និងបទពិសោធន៍របស់ពួកគេ។
ក្នុងករណីដែលអ្នកចង់ទទួលបានមេសាធិច្ចពីអ្នកគ្រប់គ្រងប្រើប្រាស់ឬអ្នកផ្ទាល់នៅក្នុងសមីការខ្មែរ អ្នកត្រូវតែដោះស្រាយចិត្តបង្ហាញអំពីរបៀបពិសោធន៍និងបទពិសោធន៍របស់ពួកគេ។ ជាទូទៅមេសាធិច្ចគឺជាជំរើសដ៏សំខាន់របស់ពួកគេ។
ក្នុងករណីណាមួយអ្នកដែលចង់ទទួលបានការស្វែងរកទីផ្សារពេទ្យនឹងមានន័យថាអ្នកត្រូវតែបានសង្កេតអោយមានសារធាតុដែលប្រសើរន
ៅក្នុងការអារម្មណ៍របស់អ្នក។ មេសាធិច្ចត្រូវបានគាំទ្រដោយការបង្កើតបរិមាណផ្ទាល់របស់មេសាធិច្ចដែលអាចធ្វើឲ្យអ្នកប្រាកដជាតិអាចធ្វើបរិមាណទាន់សម័យអារម្មណ៍អស់គ្នា។
ក្នុងការអារម្មណ៍អំពីមេសាធិច្ចនៅក្នុងប្រទេសខ្មែរ នៅមុនពេលដែលអ្នកគ្រប់គ្រងទទួលការប្រើប្រាស់អំពីរបៀបនៃការទទួលការអារម្មណ៍ត្រូវតែដកប្រភេទពិសោធន៍ដែលជម្រើសនៅក្នុងវិស្វកម្មរបស់អ្នកដោយប្រើប្រាស់នូវមេសាធិច្ចដែលមានសារធាតុដូចគ្នាប្រសើរ។ មេសាធិច្ចបានការពារពោលបាលពួកគេជាច្រើនដែលជួយអ្នកទទួលការប្រើប្រាស់ដោយប្រើដើម្បីជួយគ្រឿងក្នុងការអារម្មណ៍អំពីមេសាធិច្ច។
នៅប្រទេសខ្មែរ មេសាធិច្ចត្រូវបានគាំទ្រដោយព្យាបាលនិងមានសារធាតុការប្រឹក្សាអារម្មណ៍នៅក្នុងសហគមន៍ជាតិ។ វាត្រូវបានគាំទ្រដោយស្ថានភាពនិងប្រសើរក្នុងការការប្រើប្រាស់ដូចគ្នា។ មេសាធិច្ចជាកម្មត្រូវបានចូលទៅក្នុងស្ថាប័នរបស់អ្នកមុនពេលចូលចិត្តវាអាចជួយអ្នកក្នុងការការអារម្មណ៍ដោយប្រើប្រាស់របស់អ្នក។
ដើម្បីស្វែងរកនូវព័ត៌មានបន្ថែមអំពីមេសាធិច្ចនៅប្រទេសខ្មែរ សូមទស្សនា។ សូមរក្សារភាសាខ្មែរមួយផ្សេងទៀតដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានបន្ថែម។
កៅស៊ូ
សូមមើលផងដែរ
• ល្ង
• អង្ករ
ឯករាជស៊ិន
ឧកញ៉ាឯករាជស៊ិន (កាន់.១៥១៦-១៥៦៧) ជាសេនាទាហានខាងហ្លួងព្រះបាទចន្ទរាជា។ យសសក្ដិពីដំបូងជាំ ចៅពញាជំរង់ស្នេហា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
ពោត
ពោត គឺជាដំណាំពួកមួយរាប់បញ្ចូលក្នុងធញ្ញជាតិ ជាដំណាំមានប្រយោជន៍ដ៏សំខាន់សំរាប់មនុស្សនិងសត្វ ។ ពោត​បាន​ក្លាយទៅ​ជា​អាហារ​ចម្បង​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​ជា​ច្រើន​នៃ​ដំណាំអាហាររបស់ពិភពលោក ដោយ​ការ​ផលិត​ពោត​សរុប​លើស​ពី​ស្រូវ​សាលី ឬ​អង្ករ។ បន្ថែមពីលើការទទួលទានដោយផ្ទាល់ដោយមនុស្ស ពោតក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ជាចំណីសត្វ និងផលិតផលពោតផ្សេងទៀត ដូចជាម្សៅពោត បង្អែម និងទឹកស៊ីរ៉ូពោតផងដែរ។ ពោតធំៗចំនួនប្រាំគឺ ពោតស, ពោតក្រហម, ពោតល័ខ, ពោតខ្សាយ, ពោតដំណើប ។ ពាក្យ ពោត ត្រូវបានគេពេញនិយមហៅនៅកម្ពុជាពីព្រោះវាសំដៅទៅលើគ្រាប់ធញ្ញជាតិ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមានតំំំបន់មួយចំនួនត្រូវបានដាំដុះដំណាំំំំពោតដូចជា នៅខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តក្រចេះជាដើម ។ ដំណាំពោតជាដំណាំបន្ទាប់បន្សំដ៏ចម្បងមួយក្នុងការបរិភោគ លក់ទៅឲ្យទីផ្សារ និង ក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្មចំនួន ដើម្បីទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ចជាតិហើយកាន់តែរីកចម្រើននៅក្នុងស្រុក។ រូបភាពតូច|រូបភាពទិដ្ឋភាពនៃពោត រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃដំណាំចម្ការពោត ពោតត្រូវបានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងពិភពលោក ហើយបរិមាណពោតកាន់តែច្រើនត្រូវបានផលិតជារៀងរាល់ឆ្នាំជាងគ្រាប់ធញ្ញជាតិដទៃទៀត។ នៅឆ្នាំ២០២១ ផលិតកម្មពិភពលោកសរុបមានចំនួន ១.២ពាន់លានតោន។  ពោតគឺជាដំណាំធញ្ញជាតិដែលត្រូវបានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយបំផុតនៅទូទាំងទ្វីបអាមេរិក ជាមួយនឹងចំនួន ៣៨៤លានតោនដែលត្រូវបានដាំដុះនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកតែម្នាក់ឯងក្នុងឆ្នាំ២០២១។
រដ្ឋប្រហារ
រដ្ឋប្រហារ (ភាសាបារាំង៖ coup d'état) គឺជាដំណើរនៃការដកហូតនិងរឹបអូសសិទ្ធិអំណាចពីរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងប្រទេសឬតំបន់ណាមួយ។ ជាធម្មតា វាគឺជាសកម្មភាពរឹបអូសយកអំណាចដោយខុសច្បាប់និងផ្ទុយពីច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញដោយបក្សពួកនយោបាយ យោធា ឬជនផ្តាច់ការណាម្នាក់។ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនបានចាត់ទុកថា រដ្ឋប្រហារដែលទទួលជោគជ័យគឺនៅពេលដែលអ្នក/មេប្រព្រឹត្តិបានឡើងកាន់កាប់អំណាចបានលើសពីប្រាំពីរថ្ងៃ (១ សប្តាហ៍) ឡើង។
និរុត្តិសាស្ត្រ
រដ្ឋប្រហារ នាម (រដ្ឋ+ប្រហារ) ៖ ការ​ចាប់​ចង​រំលំ​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​រដ្ឋ​ដែល​ខ្លួន​មិន​ពេញ​ចិត្ត ដើម្បី​កាន់​កាប់​អំណាច​ខ្លួន​ឯង, អំពើ​របស់​អ្នក​កាន់​កាប់​អំណាច​ដែល​ទម្លាយ​បង់​ចោល​នូវ​របប​គ្រប់​គ្រង​រដ្ឋ ដើម្បី​ឡើង​កាន់​កាប់​អំណាច​ខ្លួន​ឯង​វិញ ដោយ​ខ្លួន​មិន​ពេញ​ចិត្ត​ចំពោះ​របៀប​គ្រប់​គ្រង​ពី​មុន : ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
យោងទៅតាមសំណុំទិន្នន័យរបស់លោកក្លេតុន តែននិងចូណាតាន ផូវែលបានឱ្យដឹងថា៖ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥០ ដល់ឆ្នាំ២០១០, រដ្ឋប្រហារសរុបមានចំនួន ៤៥៧ ដោយក្នុងនោះមាន ២២៧ (៤៩.៧%) ជារដ្ឋប្រហារបានសម្រេច និង ២៣០ (៥០.៣%) ជារដ្ឋប្រហារបរាជ័យ។ យោងតាមប្រភពដដែលបានឱ្យដឹងថា រដ្ឋប្រហារតែងកើតមានភាគច្រើននៅទ្វីបអាហ្រ្វិកនិងអាមេរិក (៣៦.៥% និង ៣១.៩%) បន្ទាប់មកគឺទ្វីបអាស៊ីនិងតំបន់បស្ចឹមបូព៌ា (១៣.១% និង ១៥.៨%) ចំណែកឯទ្វីបអឺរ៉ុបវិញបានជួបព្រឹត្តិការណ៍រដ្ឋប្រហារតិចជាងគេគឺ ២.៦%។ ចំនួនរដ្ឋប្រហារខាងលើច្រើនកើតមាននៅពាក់កណ្តាលទស្សវត្ត ១៩៦០ និងពាក់កណ្តាលទស្សវត្ត ១៩៧០ និង ៨០។ ។ ពីឆ្នាំ១៩៥០ ដល់ឆ្នាំ២០១០ រដ្ឋប្រហារបរាជ័យច្រើនកើតមាននៅបស្ចឹមបូព៌ានិងអាមេរិកឡាទីនដោយភាគរយនៃការជោគជ័យច្រើនកើតមាននៅទ្វីបអាស៊ីនិងអាហ្រ្វិក។ រដ្ឋប្រហារដែលកើតមាននៅក្រោយសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ភាគច្រើនជារដ្ឋប្រហារដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ក៏ប៉ុន្តែសម្រាប់រដ្ឋប្រហារខ្លះវិញគឺបានទទួលនូវរដ្ឋាភិបាលផ្តាច់ការទៅវិញ។ រដ្ឋប្រហារខ្លះបានថែមទាំងបញ្ឈប់សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅតាមប្រទេសមួយចំនួនផងដែរ។
ការសិក្សាស្រាវជ្រាវក្នុងឆ្នាំ២០១៦ បានចាត់ថ្នាក់លទ្ធផលនៃរដ្ឋប្រហារជា ៤ គឺ៖
យោងតាមការស្រាវជ្រាវបានឱ្យយើងដឹងថារដ្ឋប្រហារប្រមាណពាក់កណ្តាលនៃរដ្ឋប្រហារទាំងអស់នៅលើពិភពលោក (ទាំងអំឡុងនិងក្រោយសង្គ្រាមត្រជាក់) គឺសុទ្ធតែបានអនុញ្ញាតឱ្យរបបអត្ថាធិបតេយ្យលេចឡើង (របបដែលអំណាចស្ទើរទាំងអស់ត្រូវធ្លាក់មកនៅក្រោមបុគ្គលម្នាក់)។ រដ្ឋប្រហារមួយភាគបីនៅក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់និងរដ្ឋប្រហារ ១២% នៅក្រោយសង្គ្រាមត្រជាក់បានធ្វើឱ្យរបបដឹកនាំក្នុងប្រទេសនីមួយៗត្រឡប់ច្រាស់គ្នា (ឧទាហរណ៍៖ របបកុម្មុយនិស្ត–>ប្រជាធិបតេយ្យ)។ វត្តមាននៃរដ្ឋប្រហារប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់គឺមានប្រមាណ ១២% ហើយបន្ទាប់ពីសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់បានបញ្ចប់វាបានកើនឡើងដល់ទៅ ៤០%។
El Chavo Animado
El Chavo Animado គឺជាស៊េរីគំនូរជីវចលម៉ិកស៊ិកដោយផ្អែកលើស៊េរីទូរទស្សន៍សកម្មភាពផ្ទាល់ El Chavo del Ocho ដែលបង្កើតឡើងដោយ Roberto Gómez Bolaños ផលិតដោយ Televisa និង Ánima Estudios ។ វាបានចាក់ផ្សាយនៅលើ Canal 5 ហើយការផ្សាយឡើងវិញក៏ត្រូវបានបង្ហាញនៅលើ Las Estrellas និង Cartoon Network Latin America ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុក
អូបប៉ូ
អូបប៉ូ ឬ OPPO គឺ​ជា​អ្នក​ផលិត​គ្រឿង​អេឡិច​ត្រូនិក​ប្រើ​ប្រាស់​របស់​ប្រទេស​ចិន​ដែល​មាន​ទីស្នាក់ការ​នៅ​ក្នុងដុងក្វាន ខេត្តក្វានតុង។ ខ្សែផលិតផលសំខាន់ៗរបស់វារួមមាន ទូរស័ព្ទ (ស្មាតហ្វូន) ឧបករណ៍ឆ្លាតវៃ ឧបករណ៍អូឌីយ៉ូ ធនាគារថាមពល និងផលិតផលអេឡិចត្រូនិកផ្សេងទៀត។ ឈ្មោះម៉ាកអូបប៉ូ "Oppo" ត្រូវបានចុះបញ្ជីនៅក្នុងប្រទេសចិនក្នុងឆ្នាំ២០០១ ហើយបានបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ២០០៤។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមកក្រុមហ៊ុនបានពង្រីកដល់ ៥០ប្រទេស។ រូបភាពតូច|ស្លាកសញ្ញានិមិត្តសញ្ញាអូបប៉ូ រូបភាពតូច|ស៊េរី OPPO Find X3 នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦ អូបប៉ូបានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនផលិតទូរសព្ទ(ស្មាតហ្វូន)ធំជាងគេនៅក្នុងប្រទេសចិន លក់ទូរស័ព្ទរបស់ខ្លួននៅតាមហាងលក់រាយជាង ២០០ ០០០។ អូបប៉ូ (OPPO) គឺជាម៉ាកយីហោទូរសព្ទ(ស្មាតហ្វូន)កំពូលនៅក្នុងប្រទេសចិនក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៥ ក្នុងចំណែកទីផ្សារទូទាំងពិភពលោក។
ល្ង
ល្ង គឺដំណាំមួយប្រភេទដើមរាងតូចហើយស្រួយនៅពេលដែលគេគោះយកគ្រាប់ក្នុងការយកបរិភោគនិងលក់ ផ្លែល្ងដុះបែកខ្នែងជាមែកជាច្រើនចេញផ្កាព័ណ៌សក៏មាន ព័ណ៌ស្វាយក៏មានខ្លះ, ផ្លែស្កះ, គ្រាប់ល្អិត សំបកខាងក្រៅខ្មៅ សាច់ខាងក្នុងស សម្រាប់លីងប្រើការជាម្ហូបក្រៀម ឬប្រើការធ្វើនំក្រៀម ឬក៏ស្លយកប្រេង ។ ផ្លែល្ងមានលក្ខណៈធម្មជាតិទូលំទូលាយនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិចជុំវិញពិភពលោក ហើយត្រូវបានដាំដុះបណ្ដុះបណ្តាលដោយគ្រាប់ពូជដែលចេញដុះជាផ្លែ។ ផលិតកម្មពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០១៨ មានចំនួន ៦លានតោន ដោយប្រទេសស៊ូដង់ មីយ៉ាន់ម៉ា និងឥណ្ឌា ជាអ្នកផលិតធំជាងគេ។ រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃដើមល្ង គ្រាប់ល្ង គឺជាដំណាំគ្រាប់ប្រេងដ៏ចំណាស់បំផុតមួយ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ដាំដុះយ៉ាងល្អកាលពីជាង៣ពាន់ឆ្នាំមុន។ ល្ងមានសារធាតុប្រេងខ្ពស់បំផុតនៃគ្រាប់នីមួយៗ។  ជាមួយនឹងរសជាតិដ៏សម្បូរបែប គ្រាប់ល្ងគឺជាគ្រឿងផ្សំទូទៅនៅក្នុងមុខម្ហូបជុំវិញពិភពលោក។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសផលិតដំណាំល្ង លក់ចេញទៅក្រៅស្រុកនិងបម្រើទីផ្សារក្នុងស្រុកដ៏សំខាន់ផងដែរ។
ជេដ្ឋាមន្ត្រីទ័យ
សម្ដេចជេដ្ឋាមន្ត្រីទ័យ (កាន់.គស.១៥១៦-១៥៦៧) ជាសេនាទាហានខាងព្រះបាទចន្ទរាជា ហ្លួងត្រើយខាងលិច។ កាល់ពីដំបូងមានងារយសជា ចៅពញាសេនរឿងឫទ្ធិ។
សាន់ទីអាហ្គោ
រូបភាពតូច|343x343ភីកសែល សា​ន់​ត្យា​ហ្គោ គឺជារាជធានីនៃប្រទេសឈីលីនេះ។
ជេដ្ឋាមន្ត្រីទ័យ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ដេចសម័យលង្វែក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ដេចនៃក្រុងមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃក្រុងមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សេនរឿងឫទ្ធិនៃក្រុងមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជេដ្ឋាមន្ត្រីសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជេដ្ឋាមន្ត្រីនៃក្រុងមានជ័យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃក្រុងមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពសម័យលង្វែក
ឃុំប្រសូត្រ(ស្រុកស្វាយទាប)
=រដ្ខបាល= ឃុំ មានភូមិ៖
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
រមណីយដ្ឋាន​ព្រែកអំបិល
រមណីយដ្ឋានព្រែកអំពិលមានទីតាំងភូមិព្រែកអំពិល ឃុំកោះតូច​ ស្រុកទឹកឈូ ចំងាយ១៨​គីឡូម៉ែត ពីក្រុងកំពត ដោយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៣ ឆ្ពោះទៅទិសខាងលិច(កំពត-វាល​រេញ)។ ព្រែកអំពិលគឺជារមណីយដ្ឋានធម្មជាតិមួយ ដែលមានសម្រស់ដ៏ត្រកាលគួរអោយចង់ ទស្សនា និងកំសាន្ត ព្រោះទីនោះជាតំបន់ឆ្នេរ សមុទ្រ ដែលមានបណ្តោយពីកើតទៅលិចប្រមាណ​២០០០​ម៉ែត្រ​ ចាប់ពីព្រែកតាទែនរហូតដល់ព្រែកស្ងាវ។ឆ្នេរព្រែកអំពិលមានទិដ្ឋភាពប្រហាក់ប្រហែល​ឆ្នេរក្រុងកែប នៅតាមបណ្តោយមាត់ឆ្នេរមានរុក្ខជាតិដូចជា ដើមស្ងាវ ដើមកាប៉ាង (ដើមឆ័ត្រ)​ដុះ​ជាជួរចោលម្លប់ត្រជាក់ត្រឈឹង ត្រឈៃលាយឡំនឹងខ្យល់ជំនោររំភើយបក់មកពីសមុទ្របានបង្កើត អោយមានអាកាសធាតុត្រជាក់ជានិច្ចគួរចង់សំរាកកំសាន្ត។ មិនតែប៉ុណ្ណោះគេអាចមើលពីឆ្នេរព្រែកអំពិលទៅឃើញបណ្តាកោះជាច្រើនដូចជា កោះថ្មី​កោះត្រល់ កោះខ្ទះ កោះសេះ ។ល។ ប៉ែកខាងកើតនៃឆ្នេរខ្សាច់សមានផ្ទាំងថ្មដារធំៗរកេតរកូតរាយប៉ាយជាច្រើន ​ត្រូវបានគេ​ហៅ​ ថាថ្មរោងដោយថ្មមួយផ្ទាំងធំនៅទីនោះមានសណ្ឋានដូចជារោង ហើយភ្ញៀវដែលទៅកំសាន្តតែង​ចូលចិត្តទៅយកខ្យល់អាកាស និងថតរូបទុកជាអនុស្សាវរីយ៌។
ខេត្តសិរីសាកេត
​ ខេត្តសិរីសាកេត គឺជាខេត្តខ្មែរដែលចំណុះអោយសៀម នៅអំឡុង សតវត្សទី១៨ ដល់ សតវត្សទី១៩។ ខេត្តសិរីសាកេត ត្រូវបានប្រទេសថៃ(សៀម) ប្ដូរឈ្មោះទៅជា ខេត្តស៊ីសាកេត។
=រដ្ឋបាល=
=ប្រាសាទ=
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីក្នុងព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌា
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| [[ហ្សីណាត ម៉ាហាល|សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសី ហ្សីណាត ម៉ាហាល ព្រះអគ្គមហេសី នៃព្រះអធិរាជ បាហាឌូចា ទីពីរ . ]] បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីក្នុងព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌា
១រៀល(ឆ្នាំ១៩៧៩)
1រៀល
=មើលផងដែរ=
បឋម
សាលាបឋមសិក្សាជង្រុក ស្ថិតនៅភូមិ ជង្រុក ឃុំម្កាក់ ស្រុកអង្គស្នួល ខេត្តកណ្តាល នាយកសាលា លោក ជ្វា ធន់ នាយករង លោក ឆន អង្គារណារ៉ា
លី ស៊ានឡុង
លី ស៊ានឡុង (ភាសាចិន៖ 李显龙, ភិងអ៊ិង៖ Lǐ Xiǎnlóng និងភាសាអង់គ្លេស៖ Lee Hsien Loong, កើតថ្ងៃទី១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៥២) គឺជាអ្នកនយោបាយសិង្ហបុរីម្នាក់ដែលកំពុងបម្រើការជា នាយករដ្ឋមន្រ្តីប្រទេសសិង្ហបុរី និងជាអគ្គលេខាធិការនៃគណបក្សសកម្មភាពប្រជាជន (PAP) ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៤ មក។ មុននឹងបានឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តី លោកស៊ានឡុងធ្លាប់បានបម្រើការជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅរវាងឆ្នាំ១៩៩០ ដល់ឆ្នាំ២០០៤ និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុពីឆ្នាំ២០០១ ដល់ឆ្នាំ២០០៧។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រួសារត្រកូលលី (សិង្ហបុរី) ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតនិស្សិតនៃមហាវិទ្យាល័យទ្រីនីធី ខាមប៊្រីជ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមាជិកសភាសិង្ហបុរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយគណបក្សសកម្មភាពប្រជាជន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានអាជ្ញាធររូបិយវត្ថុសិង្ហបុរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេដឹកនាំយោធាសិង្ហបុរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្មសិង្ហបុរី
១០រៀល(ឆ្នាំ១៩៧៩)
10រៀល
=មើលផងដែរ=
ព្រះភៃសជ្យគុរុ
ព្រះភៃសជ្យគុរុគឺជាព្រះពុទ្ធព្យាបាលរោគជាទីនិយមនៅប្រទេសចិន ប្រទេសជប៉ុន និងទីបេ។ ក្នុងជាតិ ដែលព្រះអង្គជាព្រះពោធិសត្វ ព្រះអង្គបានធ្វើសច្ចាប្រណិធានចំនួន១២ថា នឹងសង្គ្រោះមនុស្សលោក។ នៅក្នុងនោះមានសច្ចាប្រណិធាន២ ដែលយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសនឹងការព្យាបាលរោគផ្លូវចិត្ត និងផ្លូវកាយ។ សិលាចារឹកមូលស្ថាបនានៃអារោគ្យសាលារបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧បានចែងថានៅក្នុងសេនាសនៈនីមួយៗមានខាងព្រះពុទ្ធសាសនាបីព្រះអង្គគឺ នៅចំកណ្តាលព្រះភៃសជ្យគុរុវៃឌូរ្យប្រភារាជ អមដោយព្រះពោធិសត្វពីរអង្គគឺ ព្រះសូរ្យវៃរោចនចណ្ឌរោចិស និងព្រះចន្ទ្រវៃរោចនរោហិណីចៈ។ នៅក្នុងចារឹកខ្លីៗនៃ ប្រាសាទបាយ័នក៏មានចែងអំពីព្រះនាមរបស់ព្រះភៃសជ្យគុរុប្រាំបួនដង និងមួយដងទៀតជាមួយព្រះនាមរបស់ព្រះសូរ្យវៃរោចនចណ្ឌរោចិស និងព្រះចន្ទ្ររោចវៃរោចនរោហិណីចៈ។ សិលាចារឹកមន្ទីរពេទ្យក៏បានបញ្ជាក់ថា ការលឺព្រះនាមរបស់ព្រះភៃសជ្យគុរុជាការល្មមគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីព្យាបាលរោគផ្លូវចិត្ត និងរោគផ្លូវកាយ ។
ឃុំត្រពាំងព្រះ
ឃុំត្រពាំងព្រះ ស្ថិតនៅ ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំត្រពាំងព្រះ មាន ២៤ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ត្រសក់
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពព័ណនាត្រសក់ ត្រសក់ ឬ តាសក់ គឺជាឈ្មោះវល្លិដំណាំមានផ្លែជាអាហារសំរាប់មនុស្សនិងសត្វ ត្រសក់មានច្រើនប្រភេទគឺ តាសក់ស្រូវ, តាសក់ផ្អរ។ ត្រសក់គឺជាវល្លិដែលដុះចាក់ឬសនៅក្នុងដី ហើយដុះឡើងជាទ្រនុង ឬ រុំជុំវិញជំនួយដោយសរសៃពួរពណ៌ស្តើងស្ថិតព័ទ្ធជុំវិញជារាងវង់។ រុក្ខជាតិនេះក៏អាចចាក់ឬសនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដែលដីមានជីវជាតិល្អធំទូលាយ ដែលវានឹងលាតសន្ធឹងតាមផ្ទៃដី ឬ ទ្រើង(ឫស្សី) ជំនួសឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធទ្រទ្រង់របស់ត្រសក់។ រូបភាពតូច|រូបភាពផ្លែត្រសក់ ផ្លែឈើ នៃពូជត្រសក់ធម្មតាគឺមានរាងជាស៊ីឡាំង ប៉ុន្តែត្រូវបានពន្លូតដោយចុងស្តើង ហើយអាចមានទំហំធំរហូតដល់ ៦២ សង់ទីម៉ែត្រ (២៤អ៊ីញ) និង ១០សង់ទីម៉ែត្រ (៤ អ៊ិន្ឈ៍) នៅក្នុងអង្កត់ផ្ចិតវា។ ផ្លែត្រសក់មានទឹក៩៥%ជាដំណាំហូបដ៏សំខាន់សំរាប់មនុស្សក្នុងការរស់នៅ។
វ៉ាក់សាំងអសកម្ម
វ៉ាក់សាំងអសកម្ម មួយ (ឬ វ៉ាក់សាំងដែលត្រូវបានសម្លាប់ ) គឺជា វ៉ាក់សាំង ដែលមានភាគល្អិតរបស់ វីរុស បាក់តេរី ឬ ភ្នាក់ងារបង្ករោគ ដទៃទៀតដែលត្រូវបានលូតលាស់នៅក្នុង មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីបំផ្លាញសមត្ថភាពផលិតជំងឺ។ ផ្ទុយទៅវិញវ៉ាក់សាំងដែលនៅរស់ប្រើភ្នាក់ងារបង្ករោគដែលនៅតែមានជីវិត (ប៉ុន្តែស្ទើរតែត្រូវបានគេ បង្អាកសម្មភាព នោះគឺខ្សោយ) ។ ភ្នាក់ងារបង្ករោគសម្រាប់វ៉ាក់សាំងអសកម្មត្រូវបានបង្កើតក្រោមលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រងហើយត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីកាត់បន្ថយការឆ្លងហើយដូច្នេះការពារ ការឆ្លង ពីវ៉ាក់សាំង។ វីរុសត្រូវបានសម្លាប់ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រដូចជាកម្តៅឬ formaldehyde ។
ដោយសារតែវីរុសអសកម្មមានទំនោរទៅរកការឆ្លើយតបខ្សោយដោយ ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ជាងវីរុសដែលនៅរស់ ការចាក់ថ្នាំការពាររោគ និងការចាក់ថ្នាំ "<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Booster_injection" rel="mw:ExtLink" title="Booster injection" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="27">booste</a> " ច្រើនដងអាចត្រូវបានគេតម្រូវឱ្យផ្តល់នូវការឆ្លើយតបភាពស៊ាំដែលមានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងនឹងរោគ។   វ៉ាក់សាំងដែលខ្វះសមត្ថភាពច្រើនតែផ្តល់ផលល្អសម្រាប់មនុស្សដែលមានសុខភាពល្អជាទូទៅព្រោះតែមួយដូសច្រើនតែមានសុវត្ថិភាពនិងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយមនុស្សមួយចំនួនមិនអាចទទួលថ្នាំបង្ការដែលមានការចាប់អារម្មណ៍បានទេពីព្រោះភ្នាក់ងារបង្កជំងឺបង្កហានិភ័យច្រើនពេកសម្រាប់ពួកគេ (ឧទាហរណ៍ មនុស្សចាស់ ឬមនុស្សដែលមាន ភាពស៊ាំខ្សោយ ) ។ ចំពោះអ្នកជំងឺទាំងនោះវ៉ាក់សាំងអសកម្មអាចផ្តល់ការការពារ។
យន្ដការ
ចំនែកតូចៗនៃធាតុបង្កជំងឺត្រូវបានបំផ្លាញនិងមិនអាចបែងចែកបានទេ ប៉ុន្តែភ្នាក់ងារបង្កជំងឺរក្សានូវរូបរាងមួយចំនួនរបស់ពួកគេដើម្បីប្រព័ន្ធភាពស៊ាំកត់សម្គាល់និងធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធភាពស៊ាំមានសកម្មភាពក្នុង។ នៅពេលផលិតបានត្រឹមត្រូវវ៉ាក់សាំងមិនឆ្លងទេប៉ុន្តែភាពអសកម្មដែលមិនត្រឹមត្រូវអាចបណ្តាលឱ្យមានភាគល្អិតនៅដដែលនិងឆ្លង។ ដោយសារតែធាតុបង្កជំងឺបានសម្លាប់ក្នុងវ៉ាក់សាំងត្រឹមត្រូវ វាមិនអាចកង្កើតបានឡើយដូច្នេះត្រូវចាក់រំលឹកឡើងវិញតាមកំណត់ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងភាពសុំា។
ស្ថានីយ៍រថភ្លើងព្រំដែនបានដ្លងលឹក
ស្ថានីយ៍រថភ្លើងព្រំដែនបានដ្លងលឹក (ភាសាថៃ:สถานีรถไฟด่านพรมแดนบ้านคลองลึก, ភាសាអង់គ្លេស: Ban Klong Luk Border railway station) គឺជាស្ថានីយ៍រថភ្លើងមួយនៅក្នុងប្រទេសថៃ និងជាចំណតចុងក្រោយនៃខ្សែបន្ទាត់សំខាន់អារញ្ញប្រាថេតនៃខ្សែបូព៌ា ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងប្រទេសថៃ មុនពេលចូលដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ មានទីតាំងនៅឃុំអារញ្ញ ស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ ជាប់ព្រំដែនថៃនិងកម្ពុជា។ ស្ថានីយ៍រថភ្លើងព្រំដែននេះ ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាស្ថានីយ៍រថភ្លើងលំដាប់ទីបី ដែលមានចម្ងាយ ២៦០.២៣គីឡូម៉ែត្រ (១៦១ម៉ាយ) ពី ហួឡាំពោង ឬ ហួលាំំំំពោង (ស្ថានីយ៍រថភ្លើងបាងកក) ហើយមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងនៃផ្សាររោងក្លឿ ដែលជាទីផ្សារលក់សំលៀកបំពាក់ជជុះ និងលក់ដុំធំបំផុតនៅភាគខាងកើតប្រទេសថៃ។ រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃស្ថានីយរថភ្លើង ស្ថានីយ៍នេះមានប្រវត្តិជាង៤០ឆ្នាំ អគារនេះត្រូវបានសាងសង់រួចរាល់ជាយូរណាស់មកហើយ ប៉ុន្តែនៅតែមិនប្រើប្រាស់។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ផ្លូវដែករដ្ឋនៃប្រទេសថៃ (SRT) បានជួសជុល និងជួសជុលផ្លូវដែកពីស្ថានីយ៍រថភ្លើងអារញ្ញប្រាថេត ដែលមានចំងាយ ៦ គីឡូម៉ែត្រ (៣ម៉ាយ) ឆ្ងាយ។ ពិធីបើកជាផ្លូវការបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩ ហើយសេវាកម្មផ្លូវដែកដំបូងត្រូវបានដំណើរការនៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩  សេវាកម្មនៅស្ថានីយ៍ត្រូវបានផ្អាកជាបណ្តោះអាសន្ននៅចន្លោះឆ្នាំ២០២០ និង២០២១ ដោយសារតែជំងឺរាតត្បាតកូវីតដប់ប្រាំបួន ដោយរថភ្លើងពីទីក្រុងបាងកកត្រូវបានបញ្ចប់នៅអារញ្ញប្រាថេត ។ សេវាកម្មឆ្លងដែននៅតែត្រូវបានផ្អាក។
បញ្ជីរាយព្រះនាមអធិរាជិនីចិន
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| [[វា់នលង|សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសី វា់នលង ព្រះអគ្គមហេសី នៃព្រះអធិរាជ ពូជី. ]] រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន
អង្គការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិ
អង្គការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិចាប់បដិសន្ធិឡើងនៅថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦៣។ អ្នកផ្តើមគំនិតបង្កើតអង្គការនេះគឺលោក ហង់រីឌុយណង់ ដែលជាជនជាតិស្វីស និងជាអតីតពាណិជ្ជករ។ បដិរូបអង្គការកាកបាទក្រហមគឺជាសញ្ញាកាកបាទក្រហមលើពណ៌ស នៅប្រទេសម៉ូស្លូវិញ។ គេប្រើសញ្ញាអឌ្ឈចន្ទក្រហមលើផ្ទៃពណ៌សគឺមានចំនិតលោកខែក្រហម តែបដិរូបទាំងពីរខុសគ្នាតែរូប ចំណែកអត្ថន័យវិញគឺដូចគ្នា។ គោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានរបស់អង្គការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិមានចំនួន ៧ប្រការដូចជា៖ មនុស្សធម៌ មិនលំអៀង អព្យាក្រិត ឯករាជ្យភាព បម្រើដោយស្ម័គ្រចិត្ត ឯកភាព សកលភាព។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ​អន្តរជាតិ
តែ
តែ (ភាសាចិន: 茶 អានថា:ឆា) គឺជាឈ្មោះឈើពួកមួយ ស្លឹកស្ងួតក្រៀមសម្រាប់ឆុងទឹកក្ដៅផឹក។ តែគឺជាភេសជ្ជៈដែលមានក្លិនក្រអូបដែលរៀបចំដោយចាក់ទឹកក្តៅ ឬស្ងោរលើស្លឹកស្រស់ ដែលជារុក្ខជាតិបៃតងដែលមានដើមកំណើតនៅអាស៊ីបូព៌ា ដែលប្រហែលជាមានដើមកំណើតនៅតំបន់ព្រំដែនភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន និងភាគខាងជើងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ តែគឺជាភេសជ្ជៈដែលគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក មានប្រភេទផ្សេងគ្នាជាច្រើននៃតែ ខ្លះមានរសជាតិត្រជាក់ផ្អែមចត់ ។ រូបភាពតូច|តែបៃតងឡុងជីង ប្រវត្តិដ៏គួរឱ្យជឿជាក់ដំបូងនៃការផឹកតែមានតាំងពីសតវត្សទី ៣នៃគ.ស. នៅក្នុងអត្ថបទវេជ្ជសាស្ត្រដែលសរសេរដោយគ្រូពេទ្យចិន ហ្វា ធៀវ (Hua Tuo) ដែលត្រូវបានពេញនិយមជាភេសជ្ជៈកម្សាន្តក្នុងកំឡុងរាជវង្សថាំងរបស់ចិន ហើយការផឹកតែបានរីករាលដាលជាបន្តបន្ទាប់ទៅកាន់ប្រទេសអាស៊ីបូព៌ាផ្សេងទៀតរហូតដល់ពួកនៅអឺរ៉ុបថែមទៀត។
សូមមើលផងដែរ
• ស្ករត្នោត
• ទឹក
• កាហ្វេ
អគ្គលេខាធិការបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ
ឃុំរមាំងថ្កោល
=រដ្ខបាល= ឃុំ មានភូមិ៖
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
បឋមសិក្សា
🏬 សាលាបឋមសិក្សា ខ្ជាយ
អនុវិទ្យាល័យមាន១គឺ
=សាសនា=
ព្រះពុទ្ធសាសនា
វត្តមានចំនួន៣គឺ
♦ វត្ត ខ្ជាយ
♦ វត្ត ព្រៃធ្នង់
♦ វត្ត បែកចាន
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= ឃុំ រមាំងថ្កោល មិនមានផ្សារទេ
ភូមិស្រែត្រែ
ភូមិស្រែត្រែងសព្វថ្ងៃ ស្ថិតក្នុងឃុំវត្តអង្គខាងជើង ស្រុកបន្ទាយមាស នៃខេត្តកំពត មានចំងាយប្រមាណជា១០គម ភាគខាងជើងនៃទីរួមស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ។ ហើយភូមិស្រែត្រែងស្ថិតនៅភាគខាងជើងគេបង្អស់នៃស្រុក ដែលមានព្រំប្រទល់ខាងកើតជាប់ជាមួយ ស្រុកអង្គរជ័យ ខាងជើងជាប់ ស្រុកឈូក និងខាងលិចជាប់ជាមួយ ស្រុកដងទង់ ។ តាមរយៈលោក ហែម ប៊ុនណា ជាមេរភូមិបានអោយដឹងថា ក្នុងភូមិមាន ៤៣៣ គ្រួសារ និងមានប្រជាជន ចំនួន ២០១៦នាក់ ស្រី ១០៤៩នាក់ ក្នុងនោះអាយុ១៨ឆ្នាំឡើងមាន ១៤៦០ នាក់ ស្រី ៧៥៨នាក់ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៦  ។  ប្រជាជននៅទីនោះ ៩៧% ប្រកបរបរកសិកម្ម  ក្នុងភូមិនោះដែរមានសាលារៀនមួយ និង វត្តមួយ ។ តាមរយៈលោក សឹង ផុក ជានាយកនៃសាលាបឋមសិក្សារព្រៃរោងបានអោយដឹងថា ក្នុងឆ្នាំសិក្សារ ២០១៦-២០១៧ នេះមានសិស្សចំនួន ៣០២នាក់ ស្រី ១៤០នាក់ និងគ្រូ ៩ នាក់ ស្រី ៥នាក់ ។  វត្តព្រៃរោងជាវត្តស្ថិតនៅក្នុងភូមិបច្ចុប្បន្ន មានព្រះសង្ឃ ១០ អង្គរគង់នៅទីនោះ តាមពុទ្ធដេការបស់ព្រះតេជគុណ ញ៉ែត ចាន់ដែន ជាព្រះចៅអធិការនៃវត្ត ព្រៃរោង ។
ល័ក្សមីលាវ័ល្យ
Lakshamilavan ផងដែរថាភាគីទាំងពីរ Lakshami Lavan (ลักษมีลาวัณ; 3 ខែកក្កដាឆ្នាំ 1899 - 29 ខែសីហាឆ្នាំ 1961), ព្រី Vanbimol Voravan Nee (Wanphimon Worawan) គឺជាអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទ Vajiravudh ( រាមាទី VI) របស់សៀម។ ឪពុករបស់នាងគឺព្រះអង្គម្ចាស់ Naradhip Prapanpongse (ជាកូនរបស់ស្ដេចមង្កុតនិងប្រពន្ធចុងមួយ) ដែលជាកវីបានទទួលយកយ៉ាងល្អនិងវិចិត្រករនៃថ្ងៃ។
ជីវិតដំបូងនិងការរៀបការ
ឈ្មោះរបស់លោកព្រី Lakshamilavan ចៅ Varnbimol Voravarn មុំ។ កើតនៅថ្ងៃទី 3 ខែកក្កដាឆ្នាំ 1899, នាងជាកូនស្រីរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ Naradhip Prapanpongse, និងមុំលួង Thad Montreekul ។ នាងត្រូវបានគេផ្តល់ឈ្មោះហៅក្រៅថានី Tew or Princess Tew នេះ (ท่านหญิงติ๋ว)
ការចូលរួមលើកដំបូងរបស់ព្រះមហាក្សត្រ Vajiravudh គឺធនាគារ HSH មុំចៅ Vallabhadevi Voravarn ជាកូនស្រីរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ Naradhip Prapanpong ។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការចូលរួមនេះលោកបានក្លាយជាអ្នកជិតស្និទ្ធទៅនឹងធនាគារ HSH ព្រះនាង (មុំចៅ) Varnbimol Voravarn ជាបងស្រីរបស់គូដណ្តឹងរបស់គាត់។ ស្ដេចត្រូវជាកវីនិងសិល្បករផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះរបស់បងស្រីទៅមុំ ChaoLakshamilavan Voravarn ។ លោកបានរក្សាជាការសម្ងាត់ការងាររបស់គាត់សម្រាប់ប្រាំបីខែក្រោយពីពេលដែលគាត់បានចេញក្រឹត្យមោឃភាពនៃការចូលរួមលើកដំបូងរបស់លោកបានកើនឡើងម៉ាក់និងឱ្យឋានៈចៅ Lakshamilavan លោក Ong ចៅរបស់ប្រា (មានន័យថារាជខ្ពស់) និងបានរៀបការជាមួយបន្តបន្ទាប់នៅក្នុង 1922. នាងនៅថ្ងៃទី 27 ខែសីហាឆ្នាំ 1922 ស្តេចបានរៀបចំឡើងប្រារព្ធពិធីនៃការផ្គត់ផ្គងរបស់គាត់នៃចំណងជើងនៃ "ប្រាណាង Ther" ដើម្បីប្រពន្ធថ្មីរបស់គាត់ - ចំណងជើងមួយដែលមាននៅខាងលើ "ព្រះនាង" ប៉ុន្តែក្រោមមហាក្សត្រី (ប្រហែល: "ព្រះអង្គម្ចាស់ Consort") ។
ជាច្រើនដូចជាលោកគោរពស្រឡាញ់ប្រពន្ធរបស់គាត់អាទិភាពដំបូងរបស់ស្តេចនេះគឺដើម្បីផលិតជាអ្នកស្នងតំណែងជាអ្វីដែលព្រះនាងនេះគឺមិនអាចធ្វើបាន។ អគ្គមហេសីមួយទៀតកញ្ញា Prapai Sucharitkul, បន្ទាប់មកបានក្លាយជាមានផ្ទៃពោះដែលបានទទួលបានរបស់នាងមានចំណងជើងនៃព្រះមហាក្សត្រិយានី Indrasakdi Sachi នេះ។ គួរឱ្យស្ដាយណាស់មហាក្សត្រីថ្មីនេះបានរលូតកូនចំនួនបីដង។ ទន្ទឹមនឹងនោះដែរម្ចាស់ក្សត្រី Laksami ឃើញអសមត្ថភាពរបស់នាងដើម្បីផលិតទាយាទត្រូវបាន, មានប្រសិទ្ធិភាព, ការបរាជ័យមួយដើម្បីបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់នាងជាមួយរាជ Consort ។ បន្ទាប់មកនាងបានជ្រើសរើសឱ្យទៅជា "ចូលនិវត្តន៍" ពីតំណែងរបស់នាងហើយបានផ្លាស់ទៅសាមញ្ញនៅខាងក្រៅជីវិតតុលាការស្ដេច។ Laksami ផ្លាស់ប្តូរទៅអចលនតូចមួយនិងព្រះបរមរាជវាំងរស់នៅជីវិតរបស់នាងសរសេរបានលេងរឿងល្ខោនកំណាព្យសម្រាប់ល្ខោននិងការ - អំណោយទានដែលនាងបានទទួលបន្តពីឪពុករបស់នាង។ នេះត្រូវបានលើកទឹកចិត្តដោយអតីតស្វាមីរបស់នាងស្តេច។ ក្រោយមក Laksami បានសរសេរលិខិតមួយនៅពីក្រោមរូបថតរបស់នាងជាមួយនិងផ្ញើវាទៅឱ្យអតីតស្វាមីរបស់នាងជាមួយនឹងសារដែលបានអានមួយថា: «ខ្ញុំបានបង្ហាញសេចក្ដីស្រឡាញ់ដែលអាចមានក្នុងពិភពលោកនេះមិនមានទៀតទេសម្រាប់អ្នក។
ជីវិតបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ស្តេច
បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ស្តេចក្នុងឆ្នាំ 1925 ព្រះនាងបានរស់នៅក្នុងជីវិតស្ងាត់មួយដោយមានមួយចំនួនតូច, ប្រសិនបើពួកអ្នកបំរើរបស់ព្រះរាជាបច្ចុប្បន្ន។ បើទោះបីជាពួកគេបាននៅពេលដែលគេមានច្រើនក្រៃលែងនៅក្នុងពេលវេលារបស់នាងជាមួយរាជ Consort ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម Laksami ទទួលមរតកបានចាកចេញទៅរបស់នាងដោយស្តេចនិងបានផ្លាស់ទៅព្រះបរមរាជវាំងមួយផ្សេងទៀត, Laksami Vila វីឡាស្រីលង្កា Ayudhya ដែលស្ថិតនៅលើផ្លូវ។ នាងបានក្លាយជាអ្នកនិពន្ធបានកត់សម្គាល់ថាមួយ, និងបានបកប្រែសៀវភៅខាងលិចជាច្រើននៅក្រោមឈ្មោះប៊ិច "Patama Varnpimol" ។ នៅជិតចុងបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់នាងដែលនាងបានក្លាយជា disenchanted ជាមួយនឹងការមានរបស់នាងតិចតួចនិងត្រូវបានគេស្គាល់ដើម្បីបរិហារជំនាន់ថ្មីសម្រាប់ឥរិយាបទសម័យទំនើបរបស់ពួកគេ។ ការប្រព្រឹត្ដនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថាជា "អង្គការសហប្រជាជាតិសៀមដោយជំនាន់ Lakshamilavan នេះ។ ទោះបីជាឯកោ, នាងបានព្យាយាមរស់នៅក្នុងជីវិតរបស់នាងនៅក្នុងវិធីដែលនាងបានឃើញសម, នៅសល់ថ្លៃថ្នូរតាមទម្លាប់ស្ដេច។ នាងទីបំផុតបានក្លាយជា recluse នៅក្នុងរាជវាំងរបស់នាងបដិសេធមិនទទួលភ្ញៀវណាមួយឡើយ។
ការធ្វើឃាត
នៅល្ងាចថ្ងៃទី 29 ខែសីហាឆ្នាំ 1961 ដែលជាសួនមួយនៃព្រះនាងដែលបានព្យាយាមដើម្បីលួចទ្រព្យសម្បត្តិបានចាកចេញទៅរបស់នាងដោយស្តេច, ម្តងហើយម្តងទៀតបានវាយក្បាលរបស់នាងដែលបានប្រើប្រាស់នៅទូទាំងមួយ crowbar ខណៈពេលដែលនាងត្រូវបានគេសួន។ ព្រះនាង erstwhile មានអាយុ 62 ឆ្នាំនៅពេលនៃការស្លាប់របស់នាង។ រាងកាយ Lakshamilavan បានត្រូវរកឃើញដោយឪពុករបស់នាងដែលនៅជិតយានដ្ឋានមួយនៅឯផ្ទះវីឡាប្រាំថ្ងៃបន្ទាប់ពីការវាយប្រហារនេះ។ ឃាតករដែលបានព្យាយាមបញ្ចាំដែលគាត់បានតុបតែងត្រូវបានលួចពីព្រះនាងមិនដឹងអំពីតម្លៃពិសេសធាតុ។ ម្ចាស់បញ្ចាំដោយបានទទួលស្គាល់ជាមានតម្លៃជាសម្បត្តិរាជវង្សដំណឹងនេះដល់ប៉ូលិស។ នៅពេលចាប់ខ្លួនឃាតករនោះបានសារភាព។ ទោះយ៉ាងណាលោកបានបដិសេធចំនេះដឹងនៃអត្តសញ្ញាណព្រះនាងនោះនិង, នាងជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សដែលជាជឿនាងបានប្រារព្ធឡើងឋានៈទាបជាងគឺជាការពិតករណីនេះ។
References
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងថៃ
បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីរបស់ព្រះមហាក្សត្រមីយ៉ាន់ម៉ា
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| [[សុភយាល័ត|សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសី សុភយាល័ត ព្រះអគ្គមហេសី និង ស្តេចស៊ីប៊មីន. ]] រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា
ខេត្តត្រាច
ខេត្ត ត្រាច ជាខេត្តមួយដែលស្ថិតនៅភាគខាងលិច នៃប្រទេសកម្ពុជា និងជាប់ ខេត្តនៃ ប្រទេសកម្ពុជា ចំនួន៣ គឺខេត្ត កោះកុង ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង ខេត្តនេះសម្បូរទៅដោយភ្នំជាច្រើន និងមានកោះដែលធំជាងគេគឺ កោះឆាង ខេត្តមួយនេះមានផ្ទៃដីចំនួន ២ ៨១៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជន ២សែននាក់​ ខេត្តត្រាច គឺជាខេត្តខ្មែរដែលចំណុះអោយសៀមក្នុងអំឡុង សតវត្សទី១៨ ដល់ សតវត្សទី១៩។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃ(សៀម) បានប្ដូរឈ្មោះទៅជា ខេត្តត្រាត ตราด ។
ប្រវត្តិ
ខេត្តត្រាច ជាខេត្តមួយដែលស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃប្រទេសថៃ និងភាគខាងលិចនៃប្រទេសកម្ពុជា នៅឆ្នាំ ១៨៦៣ បារាំងបានកាន់កាប់ផ្នែកខាងលិចនៃ ចន្ទបុរី និង ត្រាច ទាំងស្រុងដោយកងទ័ពបារាំង មានកាលបរិច្ឆេទចាប់ពីឆ្នាំ ១៩០៤ នៅឆ្នាំ១៩០៤ ដើម្បីយកចន្ទបុរីវិញ សៀម ត្រូវបោះបង់ខេត្តត្រាចមកឲ្យ ឥណ្ឌូចិន ជាអ្នកកាន់កាប់ ថ្ងៃទី២៣ ខែមិនា ឆ្នាំ១៩០៦ ត្រាចបានក្លាយជាខេត្តមួយនៃប្រទេសថៃ ជាថ្នូរនឹងការដោះដូរតំបន់ជាច្រើននៅខាងកើត ទន្លេមេគង្គ ដូចជា បាត់ដំបង និង សិរីសោភ័ណ នៅ សង្គ្រាមលោកលើកទី២ កងនាវាចរបារាំងនៃ របបវិឈី បានប៉ុងប៉ងចង់ដណ្ដើមកាន់កាប់ត្រាច មកវិញម្តងទៀត សមរភូមិថៃបានផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី ៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤១ និង បញ្ចប់នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤១ នៅ កោះឆាង នៅពេលដែលនាវាថៃ ៣គ្រឿង ត្រូវបានលិច ក្រោយមក កងទ័ពជប៉ុន បានបញ្ចប់ជម្លោះនេះតាមរយៈការទូត ។
=រដ្ឋបាល= ខេត្តនេះត្រូវបានប្រទេសថៃបែងចែកជា ៧ ស្រុក ៣៨ ឃុំ និង ២៥៤ ភូមិ ខេត្តខាងក្រោមនេះជាឈ្មោះស្រុកខ្មែរដែលនៅសល់
ខេត្តត្រាចមានស្រុក÷ (នៅមានស្រុកច្រើនទៀត ដែលបាត់ដានប្រវត្តិសាស្ត្រនៃស្រុកខ្លះ)
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ជនជាតិព្រៅ
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Bamboo_Trap.jpg/220px-Bamboo_Trap.jpg|រូបភាពតូច| យុវជនជនជាតិដើមភាគតិចចងក្រងឯកសារភាសា និងវប្បធម៌ ព្រៅ ក្នុងខេត្តរតនគិរី ប្រទេសកម្ពុជា
ជនជាតិដើមភាគតិចព្រៅ គឺជាជនជាតិភាគតិចមួយក្រុមដែលរស់នៅសងខាងនៃព្រំដែនកម្ពុជា-ឡាវ។ ជនជាតិព្រៅ មានប្រហែលជាង ៦មុឺននាក់ ដែលត្រូវបានកំណត់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងពិភពលោក។ ពួកគេភាគច្រើនរស់នៅក្នុង ខេត្តអាចម៍ក្រពើ និង ខេត្តចម្ប៉ាសក្ដិ ភាគខាងត្បូងប្រទេសឡាវ និងខេត្តរតនគិរី និងខេត្តស្ទឹងត្រែង នៅភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិ ភាគតិច ក្នុង ប្រទេស កម្ពុជា
ម៉ារ៉ុក
ប្រទេសម៉ារ៉ុក​ (ភាសាបារាំង៖ Maroc) ឬហៅតាមភាសាអង់គ្លេសថា ម៉ូរ៉ុកកូ (Morocco) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា ព្រះរាជាណាចក្រម៉ារ៉ុក គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិចបំផុតនៃអនុតំបន់ម៉ាហ្គ្រីបក្នុងតំបន់អាហ្វ្រិកខាងជើង។ ប្រទេសម៉ារ៉ុកមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេនៅភាគខាងជើង និងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនៅភាគខាងលិច ហើយមានព្រំដែនគោកជាប់នឹងប្រទេសអាល់ហ្សេរីនៅភាគខាងកើត និងដែនដីជម្លោះសាហារ៉ាខាងលិចនៅភាគខាងត្បូង។ ប្រទេសនេះលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដី ៤៤៦,៣០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ឬ ៧១០,០៨០ (បើគិតទាំងសាហារ៉ាខាងលិច) ជាមួយនឹងប្រជាជនចំនួន ៣៧ លាននាក់។ សាសនាផ្លូវការ និងប្រជាប្រិយបំផុតគឺ ឥស្លាមសាសនា ហើយភាសាផ្លូវការគឺ ភាសាអារ៉ាប់ និងភាសាប៊ែប៊ែរ រីឯភាសាបារាំងក៏ត្រូវបានគេនិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយផងដែរ។ អត្តសញ្ញាណ និងវប្បធម៌ម៉ារ៉ុកគឺកើតចេញពីការលាយឡំគ្នារវាងវប្បធម៌ប៊ែប៊ែរ អារ៉ាប់ និងអឺរ៉ុប។ រាជធានីរបស់ប្រទេសម៉ារ៉ុកគឺ រ៉ាបាត ខណៈពេលដែលទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេសគឺកាសាប្លង់កា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ារ៉ុក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសម៉ាហ្គ្រីប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសសាហារ៉ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងជើង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ាណេ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
២០រៀល(ឆ្នាំ១៩៧៩)
20រៀល
=មើលផងដែរ=
ប្រធានាធិបតីឡាវ
យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ មាត្រា ៦ មាត្រា ៦៥ ចែងថា "ប្រធានាធិបតីគឺជាប្រមុខរដ្ឋនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ តំណាងឱ្យប្រជាជនឡាវគ្រប់ជនជាតិទាំងអស់ទាំងក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស "។
អតិសុខុមជីវសាស្រ្ត​វេជ្ជសាស្រ្ត
ស្តាំ|រូបភាពតូច| អ្នកជំនាញមីក្រូជីវសាស្រ្តពិនិត្យមើលថ្នើបណ្ដុះមេរោគនៅក្រោមមីក្រូទស្សន៍ដែលអាចបំបែកបាន។ អតិសុខុមជីវសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រ ដែលជាផ្នែកមួយនៃ មីក្រូជីវសាស្រ្ត ដែលត្រូវ បានអនុវត្ត ក្នុង វេជ្ជសាស្ត្រ គឺជាសាខានៃវិទ្យាសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រទាក់ទងនឹងការការពារ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនិងការព្យាបាល ជំងឺឆ្លង ។ លើសពីនេះទៀតផ្នែកស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រនេះសិក្សាពីការអនុវត្តន៍ផ្សេងៗនៃអតិសុខុមប្រាណសម្រាប់ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវសុខភាព។ មានមីក្រូសរីរាង្គ បួនប្រភេទដែលបង្កឱ្យមានជំងឺឆ្លងគឺ បាក់តេរី ផ្សិត ប៉ារ៉ាស៊ីត និង វីរុស និងប្រូតេអ៊ីនឆ្លងមួយប្រភេទហៅថា ព្រីង ។
អ៊ុយក្រែន
ប្រទេសអ៊ុយក្រែន (ភាសាអ៊ុយក្រែន ៖ Україна, អ៊ុ-ក្រៃ-យី-ណា) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើត។ អ៊ុយក្រែនគឺជាប្រទេសធំបំផុតទីពីរនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ដោយនៅពីក្រោយតែរុស្ស៊ីប៉ុណ្ណោះ។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់ជាមួយរុស្ស៊ីនៅភាគខាងកើតនិងឦសាន្ត បេឡារុសនៅភាគខាងជើង ប៉ូឡូញ ស្លូវ៉ាគី និងហុងគ្រីនៅភាគខាងលិច រូម៉ានី និងម៉ុលដាវីនៅភាគខាងត្បូង និងមានបណ្ដោយឆ្នេរជាប់សមុទ្រអាសូវ និងសមុទ្រខ្មៅ។ កៀវគឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ ភាសាអ៊ុយក្រែនគឺជាភាសាផ្លូវការ និងភាសាជាតិ ខណៈដែលភាសារុស្ស៊ីត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ពិសេសនៅផ្នែកខាងកើត និងត្បូងនៃប្រទេស។
ក្នុងអំឡុងមជ្ឈិមសម័យ អ៊ុយក្រែនគឺជាទីកន្លែងនៃការពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ជនជាតិស្លាវដើម ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ដ៏សំខាន់នៃជនជាតិស្លាវខាងកើតក្រោមមហារដ្ឋរូសកៀវ ដែលបានលេចឡើងនៅសតវត្សទី៩។ មហារដ្ឋនោះបានបន្ដដួលរលំ និងបែងចែកទៅជារដ្ឋអំណាចតូចៗក្នុងតំបន់ ហើយទីបំផុតត្រូវបានវាយឈ្លានពានដោយចក្រភពម៉ុងហ្គោលនៅសតវត្សទី១៣។ ក្រោយបានរំដោះពីឥទ្ធិពលម៉ុងហ្គោល ទឹកដីអ៊ុយក្រែនត្រូវបានបន្ដបែងចែក និងគ្រប់គ្រងដោយមហាអំណាចខាងក្រៅអស់រយៈពេលជាង ៦០០ ឆ្នាំ ដូចជា៖ សហធនរដ្ឋប៉ូឡូញ-លីទុយអានី ចក្រភពអូទ្រីស ចក្រភពអូតូម៉ង់ និងអាណាចក្រត្សាររុស្ស៊ី។ ហេតម៉ាណាកខូសាក់បានលេចរូបរាងឡើងនៅលើទឹកដីភាគកណ្តាលអ៊ុយក្រែនក្នុងសតវត្សទី១៧ ប៉ុន្តែត្រូវបានបែងចែករវាងរុស្ស៊ី និងប៉ូឡូញ ហើយចុងក្រោយត្រូវបានកាន់កាប់ដោយចក្រភពរុស្ស៊ីទាំងស្រុង។ ជាតិនិយមអ៊ុយក្រែនបានចាប់ផ្ដើមវិវត្ដ ហើយនៅក្រោយបដិវត្តន៍រុស្ស៊ីនៃឆ្នាំ១៩១៧ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតអ៊ុយក្រែនក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ចលនាបុលសេវិកបានបង្រួបបង្រួមអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនលើអតីតចក្រភពរុស្ស៊ី ហើយបានបង្កើតសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអ៊ុយក្រែនឡើងដែលត្រូវជាសាធារណរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសហភាពសូវៀតក្នុងឆ្នាំ១៩២២។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនរាប់លាននាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងគ្រោះហូឡូដូម័រ ដែលជាគ្រោះទុរ្ភិក្សបង្កឡើងដោយមនុស្ស។ នៅក្រោមការកាន់កាប់របស់អាល្លឺម៉ង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ អ៊ុយក្រែនត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយជនស៊ីវិលប្រមាណ ៧ លាននាក់ត្រូវបានសម្លាប់ រួមទាំងជនជាតិជ្វីហ្វអ៊ុយក្រែនមួយភាគធំផងដែរ។
អតិសុខុមជីវសាស្រ្ត​វេជ្ជសាស្រ្ត
អ្នកឯកទេសខាង អតិសុខុមជីវសាស្ត្រ វេជ្ជសាស្ត្រសិក្សាពីលក្ខណៈនៃ ធាតុបង្កជំងឺ របៀបនៃការបញ្ជូនរបស់ពួកគេនៃការឆ្លងនិងការលូតលាស់។ គុណវុឌ្ឍិនៃការសិក្សាគឺជាវេជ្ជបណ្ឌិតខាងគ្លីនិក / វេជ្ជបណ្ឌិតអតិសុខុមវេជ្ជសាស្ត្រនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យឬមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្រ្តជាទូទៅត្រូវការថ្នាក់អនុបណ្ឌិតផ្នែកមីក្រូជីវវិទ្យារួមជាមួយបណ្ឌិត នៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រជីវិត (ជីវគីមី មីក្រូ ជីវហ្សែន ហ្សែនជាដើម) ។ ការប្រើប្រាស់ព័ត៌មាននេះការព្យាបាលអាចត្រូវបានបង្កើនឡើង។ អ្នកឯកទេសខាង អតិសុខុមជីវវេជ្ជសាស្ត្រច្រើនតែមានទួលនាទីជាអ្នកពិគ្រោះយោបល់ដល់គ្រូពេទ្យផ្តល់ការសម្គាល់អត្តសញ្ញាណភ្នាក់ងារបង្ករោគនិងណែនាំជម្រើសព្យាបាល។ ភារកិច្ចផ្សេងទៀតអាចរួមបញ្ចូលការកំណត់អត្តសញ្ញាណហានិភ័យសុខភាពមានសក្តានុពលទៅសហគមន៍ឬការតាមដានការវិវត្តន៍នៃសក្តានុពលនេះ ខ្លាំង ឬភាពធន់ទ្រាំនៃអតិសុខុមប្រាណ អប់រំសហគមន៍និងការជួយនៅក្នុងការរចនានៃការអនុវត្តន៍សុខភាព។ ពួកគេក៏អាចជួយក្នុងការការពារឬគ្រប់គ្រងការ រាលដាល និងការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺ។ មិនមែនអ្នកឯកទេសខាងអតិសុខុមជីវសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រទាំងអស់សិក្សាពី រោគសាស្រ្ត អតិសុខុមប្រាណទេ។ ការសិក្សាខ្លះមានលក្ខណៈទូទៅមិនមែនជាប្រភេទបង្កជំងឺដើម្បីកំណត់ថាតើលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់វាអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើត អង់ទីប៊ីយ៉ូទិក ឬវិធីសាស្ត្រព្យាបាលផ្សេងទៀត។
រោគរាតត្បាតសាស្រ្ត ការសិក្សាអំពីលំនាំបុព្វហេតុនិងផលប៉ះពាល់នៃ ស្ថានភាពសុខភាព និង ជំងឺ ចំពោះប្រជាជនគឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃអតិសុខុមជីវសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រទោះបីជាផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រនៃវិស័យនេះផ្តោតសំខាន់ទៅលើវត្តមាននិងការលូតលាស់នៃការឆ្លងមេរោគអតិសុខុមប្រាណចំពោះបុគ្គលក៏ដោយក៏ផលប៉ះពាល់របស់វា នៅលើរាងកាយរបស់មនុស្សនិងវិធីនៃការព្យាបាលការឆ្លងទាំងនោះ។ ក្នុងវិស័យនេះទាំងមូលដែលជាវិទ្យាសាស្ត្រដែលត្រូវបានអនុវត្តអាចត្រូវបានបែងចែកទៅជាមុខវិជ្ជាឯកទេសខាងសិក្សានិងគ្លីនិកទោះបីជាការពិតមានការបន្តសារធាតុរាវរវាង អតិសុខុមជីវសាស្ត្រសុខភាពសាធារណៈ និង អតិសុខុមជីវសាស្ត្រគ្លីនិក គ្រាន់តែជាស្ថានភាពសិល្បៈនៅក្នុង មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រ។ អាស្រ័យលើការកែលម្អឥតឈប់ឈរនៅក្នុងវេជ្ជសាស្ត្រសិក្សានិង មន្ទីរពិសោធន៍ស្រាវជ្រាវ ។
អ៊ុយក្រែន
អ៊ុយក្រែន​ជាឯកត្ត​រដ្ឋ​​​ដែល​ប្រកាន់​ប្រព័ន្ធ​ពាក់កណ្តាល​ប្រធានាធិបតី។ ទោះជាមានឈ្មោះជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍក្ដី ប៉ុន្តែវាមានចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសក្រីក្របំផុតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបដោយគិតតាមផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ ចំណែកអំពើពុករលួយនៅតែជាបញ្ហាដ៏សំខាន់។ ប្រទេសអ៊ុយក្រែនគឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏ដូចជាសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងអង្គការដើម្បីសន្តិសុខនិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអឺរ៉ុបជាដើម។ សព្វថ្ងៃ អ៊ុយក្រែន​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​បញ្ចូល​ជា​សមាជិកនៃ​សហភាពអឺរ៉ុប ហើយថែមទាំង​បាន​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​ចូល​ជា​សមាជិកអង្គការ​ណាតូទៀតផង។
អតិសុខុមជីវសាស្រ្ត​វេជ្ជសាស្រ្ត
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
រូបភាពតូច| អង់តូនីវ៉ានលីយូវឿន កដំបូងគេដែលសង្កេតមើលមីក្រូជីវសាស្រ្តដោយប្រើមីក្រូទស្សន៍។ នៅឆ្នាំ ១៦៧៦ លោក Anton van Leeuwenhoek បានសង្កេតឃើញបាក់តេរីនិងអតិសុខុមប្រាណដទៃទៀតដោយប្រើ មីក្រូទស្សន៍ កែវតែមួយនៃការរចនាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់។
អ៊ុយក្រែន
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ុយក្រែន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងកើត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
អតិសុខុមជីវសាស្រ្ត​វេជ្ជសាស្រ្ត
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
នៅឆ្នាំ 1796, លោក Edward Jenner បានបង្កើតវិធីសាស្រ្តប្រើ វិរុសអុតស្វាយ ដើម្បីបង្ការកុមារប្រឆាំងនឹង ជំងឺអុតស្វាយ មួយដោយជោគជ័យ។ គោលការណ៍ដូចគ្នាត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការបង្កើត វ៉ាក់សាំង សព្វថ្ងៃ។
បន្ទាប់ពីនេះ, នៅក្នុងឆ្នាំ 1857 ក្រុមហ៊ុន Louis ប៉ាស្ទ័រ ផងដែរដែលបានរចនាឡើងវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងនឹងជំងឺជាច្រើនដូចជា anthrax fowl, ជំងឺអាសន្នរោគ និង ជំងឺឆ្កែឆ្កួត ព្រមទាំង ប៉ាស្ទ័រ សម្រាប់ ការអភិរក្សម្ហូបអាហារ ។
នៅឆ្នាំ ១៨៦៧ យ៉ូសែបលីល ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឪពុកនៃការវះកាត់មាន ថ្នាំសំលាប់មេរោគ។ តាមរយៈការសំលាប់មេរោគលើឧបករណ៍ជាមួយ ទឹកអាស៊ីត carbolic នឹងប្រើសម្រាប់សំអាតស្នាមរបួស ការឆ្លងក្រោយពេលវះកាត់ត្រូវបានកាត់បន្ថយដែលធ្វើឱ្យការវះកាត់មានសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកជំងឺ។
ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១៨៧៦ និង ១៨៨៤ រ៉ូប៊ុលកូច បានផ្តល់ការយល់ដឹងច្រើនអំពីជំងឺឆ្លង។ គាត់គឺជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដំបូងគេដែលផ្តោតលើបង្កាត់បាក់តេរីដោយលែតនៅក្នុង ថ្នាលបណ្ដុះសុទ្ធ ។ នេះបានផ្តល់ឱ្យ ទ្រឹស្តីហ្សែន ដែលជាមីក្រូសរីរាង្គជាក់លាក់មួយដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះជំងឺជាក់លាក់មួយ។ គាត់បានបង្កើតលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាច្រើនជុំវិញបញ្ហានេះដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ការចាត់តាំងរបស់កូច ។
នៅឆ្នាំ ១៩១០ ប៉ូលអ៊ែលគ្លីកបានសាកល្បងបន្សំសារធាតុគីមីដែលមានមូលដ្ឋានលើអាសេនិចជាច្រើនលើទន្សាយដែលឆ្លងជំងឺដោយ រោគស្វាយ ។ ក្រោយមកអ៊ែលគ្លីកបានរកឃើញថាថ្នាំអាស្ពីរីនត្រូវបានគេរកឃើញថាមានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងនឹងមេរោគស្វាយ។ អាស្ពីរីន ក្រោយមកត្រូវបានគេដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ ១៩១០ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា Salvarsan ។
នៅឆ្នាំ ១៩២៩ Alexander Fleming បានបង្កើតសារធាតុថ្នាំអង់ទីប៊ូទិចដែលត្រូវបានប្រើជាទូទៅបំផុតទាំងនៅពេលនិងឥឡូវគឺ ប៉េនីស៊ីលីន ។
ក្នុងឆ្នាំ 1939 លោក Gerhard Domagk រកឃើញ Prontosil ក្រហមការពារសត្វកណ្តុរពីធាតុបង្កជំងឺដូចជា streptococci និង staphylococci ដោយគ្មានការពុល។ Domagk បានទទួលរង្វាន់ណូបែលផ្នែកសរីរវិទ្យាឬវេជ្ជសាស្ត្រសម្រាប់ការរកឃើញ ថ្នាំស៊ុលហ្វា ។
លំដាប់ឌីអិនអេ ដែលជាវិធីសាស្ត្រមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Walter Gilbert និង Frederick Sanger ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៧ បណ្តាលឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័សនូវការវិវត្តនៃ វ៉ាក់សាំង ការព្យាបាលវេជ្ជសាស្ត្រនិងវិធីសាស្ត្រធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ។ ថ្នាំទាំងនេះរួមមាន អាំងស៊ុយលីន សំយោគដែលត្រូវបានផលិតក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ដោយប្រើ ឌីអិនអេបង្កើតឡើងវិញ ហើយវ៉ាក់សាំងដែលត្រូវបានបង្កើតដោយហ្សែនដំបូងត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៦ សម្រាប់ ជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទបេ ។
នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ ក្រុមមួយនៅ វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវពន្ធុវិទ្យាបាន បង្កើតហ្សែនបាក់តេរីដំបូង។ គ្រុនផ្តាសាយ Haemophilus ។ ពីរបីខែក្រោយមក eukaryotic ដំបូងត្រូវបានសម្រេច។ នេះអាចបង្ហាញថាមិនអាចកាត់ថ្លៃបានសម្រាប់បច្ចេកទេសធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ។
ព្យាបាលជំងឺឆ្លងជាទូទៅ
បាក់តេរី
វិរុស
ប៉ារ៉ាស៊ីត
ផ្សិត
មូលហេតុនិងការចម្លងជំងឺឆ្លង
ទីកន្លែងដែលមីក្រូសរីរាង្គចូលក្នុងខ្លួនបានគេហៅថាវិបផតថល។ ទាំងនេះរួមមាន បំពង់ផ្លូវដង្ហើមរលាក ក្រពះពោះវៀន ប្រព័ន្ធតំណពូជ ស្បែក និង ភ្នាសរំអិល ។ វិបផតថលនៃច្រកចូលសម្រាប់មីក្រូសរីរាង្គជាក់លាក់មួយជាធម្មតាពឹងផ្អែកលើរបៀបដែលវាធ្វើដំណើរពីជម្រកធម្មជាតិរបស់វាទៅម្ចាស់។
មានវិធីជាច្រើនដែលជំងឺអាចចម្លងរវាងបុគ្គល។ ទាំងនេះរួមមានៈ
ដូចជាភ្នាក់ងារបង្ករោគដទៃទៀតវីរុសប្រើវិធីបញ្ជូនទាំងនេះដើម្បីចូលក្នុងសាពារង្គកាយដែលប៉ុន្តែវាខុសគ្នាត្រង់ថាវាត្រូវតែចូលទៅក្នុងកោសិកាគោលរបស់ម្ចាស់ផងដែរ។ នៅពេលដែលវីរុសអាចចូលទៅដល់កោសិការបស់ម្ចាស់បានហើយនោះអង្គធាតុបន្ដពូជរបស់វិរុស ( RNA ឬ ឌីអិនអេ ) ត្រូវតែ ណែនាំដល់កោសិកា ។ ការចម្លងរវាងវីរុសមានភាពខុសប្លែកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងហើយវាអាស្រ័យលើប្រភេទហ្សែនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងពួកវា។ ឌីអិនអេវីរុសភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំគ្នានៅក្នុងនុយក្លេអ៊ែរខណៈពេលដែលវីរុស RNA ភាគច្រើនវិវឌ្ឍន៍តែនៅក្នុងស៊ីតូស៊ីមប៉ុណ្ណោះ។
យន្តការសម្រាប់ការឆ្លងការ​ រស់នៅនិងការបន្តកើតនៃវីរុសនៅក្នុងកោសិការបស់ម្ចាស់គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការរស់រានរបស់វា។ ឧទាហរណ៍ជំងឺមួយចំនួនដូចជា កញ្ជ្រឹល ប្រើយុទ្ធសាស្រ្តដែលវាត្រូវតែរាលដាលដល់ស៊េរីនៃម្ចាស់។ នៅក្នុងទម្រង់នៃការឆ្លងវីរុស ជំងឺនេះជារឿយៗត្រូវបានព្យាបាលដោយការ ឆ្លើយតបនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់រាងកាយ ហើយដូច្នេះវីរុសត្រូវបានគេតម្រូវឱ្យបំបែកទៅឱ្យម្ចាស់ថ្មីមុនពេលវាត្រូវបានបំផ្លាញដោយ ប្រឆាំងនឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ឬការស្លាប់របស់​កោសិកាម្ចាស់។ ផ្ទុយទៅវិញភ្នាក់ងារបង្ករោគមួយចំនួនដូចជា វីរុសជំងឺមហារីកឈាមស អាចទប់ទល់នឹងការឆ្លើយតបរបស់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំនិងមានសមត្ថភាពក្នុងការទទួលបានការស្នាក់នៅយូរអង្វែងនៅក្នុងម្ចាស់ម្នាក់ៗខណៈពេលដែលរក្សាបាននូវសមត្ថភាពក្នុងការរាលដាលទៅជាម្ចាស់ផ្ទះជាបន្តបន្ទាប់។
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរោគវិនិច្ឆ័យ
ការកំណត់អត្តសញ្ញាណភ្នាក់ងារបង្ករោគសម្រាប់ជំងឺស្រាលអាចមានលក្ខណៈសាមញ្ញដូចការបង្ហាញខាងគ្លីនិក; ដូចជា ជំងឺក្រពះពោះវៀន និងការឆ្លងមេរោគលើស្បែក។ ដើម្បីធ្វើការប៉ាន់ស្មានដែលមានការសិក្សាថាតើមីក្រូសរីរាង្គណាមួយអាចបណ្តាលឱ្យកើតជំងឺនេះ កត្តាអ្វីខ្លះដែលចាំបាច់ត្រូវពិចារណា។ ដូចជាលទ្ធភាពរបស់អ្នកជំងឺក្នុងការប៉ះពាល់ទៅនឹងសរីរាង្គដែលសង្ស័យនិងវត្តមាននិងអត្រាប្រេវ៉ាឡង់នៃអតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងសហគមន៍។
វប្បធម៌អតិសុខុមប្រាណ
រូបភាពតូច| [[អាហារូបត្ថម្ភ|ថ្នាលដែលមានសារធាតុចិញ្ចឹម ចំនួន ៤ កំពុងលូតលាស់នៃ បាក់តេរី Gramអវិជ្ជមាន ទូទៅ។]] ថ្នាលបណ្ដុះអតិសុខុមជីវសាស្រ្ត គឺជាវិធីសាស្រ្តចម្បងដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់ញែកដាច់ពីជំងឺឆ្លងសម្រាប់ការសិក្សានៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ ជាលិកាឬទឹកសេរីរះត្រូវបានអនុវត្តសម្រាប់វត្តមាននៃ ធាតុបង្កជំងឺ ជាក់លាក់មួយដែលត្រូវបានកំណត់ដោយការលូតលាស់នៅក្នុង មជ្ឈដ្ឋាន ជ្រើសរើសឬឌីផេរ៉ង់ស្យែល។
ថ្នាល ៣ ប្រភេទសំខាន់ៗដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់តេស្តៈ
មីក្រូទស្សន៍
បច្ចេកទេសបណ្ដុះមេរោគ នឹងប្រើការពិនិត្យមីក្រូទស្សន៍ជារឿយៗដើម្បីជួយក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណមីក្រូ។ ឧបករណ៍ដូចជា មីក្រូទស្សន៍ពន្លឺផ្សំ អាចត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃទិដ្ឋភាពសំខាន់ៗនៃសារពាង្គកាយ។ នេះអាចត្រូវបានអនុវត្តភ្លាមៗបន្ទាប់ពីសំណាកត្រូវបានយកចេញពីអ្នកជំងឺហើយត្រូវបានប្រើក្នុងការភ្ជាប់ជាមួយបច្ចេកទេសបំពាក់ព័ណគីមីជីវៈ អនុញ្ញាតឱ្យមានដំណោះស្រាយលក្ខណៈកោសិកា។ មីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រូនិច និង មីក្រូទស្សន៍បាច់ពន្លឺ ក៏ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការសង្ខេតមើលអតិសុខុមប្រាណយ៉ាងលម្អិតសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ។
ការធ្វើតេស្តជីវគីមី
វិធីសាស្រ្តសេរ៉ូសាស្រ្ត គឺមានភាពឆ្លើយតបខ្ពស់ ជាក់លាក់និងជាញឹកញាប់ការធ្វើតេស្តមន្ទីរពិសោធន៍យ៉ាងឆាប់រហ័សដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់ប្រភេទមីក្រូសរីរាង្គផ្សេងៗគ្នា។ ការធ្វើតេស្តគឺផ្អែកទៅលើសមត្ថភាពនៃ អង្គបដិប្រាណ ដើម្បីចងភ្ជាប់ជាពិសេសទៅនឹង អង់ទីហ្សែន ។ អង់ទីហ្សែន (ជាធម្មតាគឺប្រូតេអ៊ីនឬកាបូអ៊ីដ្រាតដែលផលិតដោយភ្នាក់ងារបង្ករោគ) ត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយអង្គបដិប្រាណដែលអនុញ្ញាតឱ្យតេស្តប្រភេទនេះត្រូវបានប្រើសម្រាប់សារពាង្គកាយជាជាងបាក់តេរី។ ការចងនេះនឹងបង្កើតជាខ្សែសង្វាក់នៃព្រឹត្តិការណ៍ដែលអាចត្រូវបានគេសង្កេតឃើញយ៉ាងងាយស្រួលនិងច្បាស់លាស់អាស្រ័យលើការធ្វើតេស្ត។ បច្ចេកទេសសេរ៉ូសាស្រ្តដែលស្មុគស្មាញជាងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា immunoassays ។ ដោយប្រើមូលដ្ឋានស្រដៀងគ្នាដូចដែលបានពិពណ៌នាខាងលើនេះ immunoassays អាចរកឃើញឬវាស់ អង់ទីហ្សែន ពីភ្នាក់ងារបង្ករោគឬប្រូតេអ៊ីនដែលបង្កើតដោយម្ចាស់ចម្លងដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការឆ្លង។
ប្រតិកម្ម​ខ្សែ​សង្វាក់ polymerase
ប្រតិកម្មខ្សែសង្វាក់ Polymerase (PCR) អះអាងថាជាបច្ចេកទេសម៉ូលេគុលដែលត្រូវបានប្រើជាទូទៅបំផុតដើម្បីរកនិងសិក្សាអតិសុខុមប្រាណ។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងវិធីសាស្រ្តផ្សេងទៀតលំដាប់និងការវិភាគមានលក្ខណៈច្បាស់លាស់អាចទុកចិត្តបានត្រឹមត្រូវនិងឆាប់រហ័ស។ សព្វថ្ងៃនេះ PCRបរិមាណ គឺជាបច្ចេកទេសចម្បងដែលត្រូវបានប្រើព្រោះវិធីសាស្រ្តនេះផ្តល់នូវទិន្នន័យលឿនជាងបើប្រៀបធៀបទៅនឹងស្តង់ដារ PCR ។ ឧទាហរណ៍បច្ចេកទេស PCR បែបបុរាណតម្រូវឱ្យប្រើ ជែលអេឡិចត្រុសស៊ីស ដើម្បីមើលឃើញម៉ូលេគុលចម្លងឌីអិនអេបន្ទាប់ពីប្រតិកម្មបានបញ្ចប់។ PCR បរិមាណ មិនត្រូវការនេះទេព្រោះប្រព័ន្ធស្វែងរកដោយប្រើ ពន្លឺភ្លើង និង ប្រអូម(Probe) ដើម្បីរកម៉ូលេគុលឌីអិនអេនៅពេលពួកវាកំពុងចម្លងក្រម។ បន្ថែមលើបញ្ហានេះ PCRបរិមាណ  ក៏បំបាត់ហានិភ័យនៃការចម្លងរោគដែលអាចកើតឡើងក្នុងនីតិវិធី PCR ស្តង់ដារ (ដឹកផលិតផល PCR ទៅ PCRs ជាបន្តបន្ទាប់) ។  អត្ថប្រយោជន៍មួយទៀតនៃការប្រើប្រាស់ PCR ដើម្បីរកនិងសិក្សាអតិសុខុមប្រាណគឺលំដាប់ឌីអិនអេនៃអតិសុខុមប្រាណដែលឆ្លងថ្មីអាចត្រូវបានប្រៀបធៀបទៅនឹងអ្វីដែលបានចុះបញ្ជីនៅក្នុងមូលដ្ឋានទិន្នន័យដែលជាហេតុជួយបង្កើនការយល់ដឹងអំពីសារពាង្គកាយណាមួយដែលបង្កឱ្យមានជំងឺឆ្លងហើយដូច្នេះអ្វី វិធីសាស្រ្តនៃការព្យាបាលដែលអាចធ្វើបានអាចត្រូវបានប្រើ។  បច្ចេកទេសនេះគឺជាស្តង់ដារបច្ចុប្បន្នសម្រាប់ការរកឃើញវីរុសដូចជា អេដស៍ និង ជំងឺរលាកថ្លើម ។
ការព្យាបាល
នៅពេលដែលការឆ្លងត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនិងកំណត់អត្តសញ្ញាណជម្រើសនៃការព្យាបាលសមស្របត្រូវវាយតម្លៃដោយគ្រូពេទ្យនិងពិគ្រោះជាមួយអ្នកជំនាញខាងមីក្រូជីវសាស្រ្តវេជ្ជសាស្ត្រ។ ការឆ្លងមួយចំនួនអាចត្រូវបានដោះស្រាយដោយ ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ផ្ទាល់របស់រាងកាយប៉ុន្តែការឆ្លងធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះត្រូវបានព្យាបាលដោយ ថ្នាំប្រឆាំងនឹងមេរោគ ។ ការឆ្លងមេរោគបាក់តេរី ត្រូវបានព្យាបាលដោយ ថ្នាំប្រឆាំងបាក់តេរី (ជាញឹកញាប់គេហៅថាថ្នាំ antibiotics) ចំណែកឯ ផ្សិត និង វិរុស ឆ្លងមេរោគត្រូវបានព្យាបាលដោយ ថ្នាំប្រឆាំងនឹងផ្សិត និង ថ្នាំប្រឆាំងវិរុស ផ្សេងគ្នា។ ថ្នាំមួយក្រុមធំត្រូវបានគេស្គាល់ថា ថ្នាំប្រឆាំងប៉ារ៉ាសុីត នឹងការព្យាបាលត្រូវបានប្រើដើម្បីព្យាបាល ជំងឺប៉ារ៉ាស៊ីត ។