ទស្សនវិជ្ជា
ទស្សនវិជ្ជា
បាប៊ីឡូននៀន ដើមកំណើតនៃទស្សនវិជ្ជាបាប៊ីឡូននេះអាចត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងត្រឡប់ទៅប្រាជ្ញារបស់ដើមនាយទន្លេអឺប្រាដែលបានបញ្ចូលទស្សនវិជ្ជាជាក់លាក់នៃជីវិតជាពិសេសសីលធម៍, នៅក្នុងសំណុំបែបបទនៃភាសា, ការសន្ទនា, កំណាព្យវីរភាព, រឿងព្រេង, ចំរៀង, អត្ថបទចម្រៀង, ពាក្យរាយនិងសុភាសិតនេះ។ ហេតុផលនិងរបបនៃបាប៊ីឡូនបានបង្កើតហួសពីការសង្កេតជាក់ស្ដែង។ [10] អត្ថបទបាប៊ីឡូនប្រអប់នៃទុទិដ្ឋិនិយមមានភាពស្រដៀងគ្នាទៅនឹងការគិតមិនជឿលើព្រះនៃការស្មុគ្រស្មាញដែលជាគោលលទ្ធិ Heraclitean នៃការផ្ទុយនិងការសន្ទនារបស់លោកផ្លាតូបានព្រមទាំងមុនគេទៅ វិធីសាស្រ្តនៃការសូក្រាត maieutic Socratic ប្លាតុងនិង។ [11] នេះបានទស្សនវិទូ Milesian តាលែសបាននិយាយថាជាប្រពៃណីផងដែរបានសិក្សាទស្សនវិទ្យានៅនាយទន្លេអឺប្រា។ ចិនបុរាណ ទស្សនវិជ្ជាបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើជនជាតិចិននិងអាស៊ីខាងកើតទាំងមូល។ មនុស្សជាច្រើននៃសាលារៀនទស្សនវិជ្ជាធំត្រូវបានបង្កើតកំឡុងសម័យនិទាឃរដូវនិងសរទរដូវនិងសម័យកាលរដ្ឋចម្បាំង, និងការចូលមកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជារយសាលានៃគំនិតដែលមានលទ្ធិខុងជឺសាសនាតាវ, Mohism, ច្បាប់, កសិកម្ម, សាលាធម្មជាតិវិទូនិង អ្នកតក្កវិទ្យា។ ស្រដៀងទៅនឹងទស្សនលោកខាងលិចជាទស្សនវិជ្ជាចិនគ្របដណ្តប់ជួរធំនិងស្មុគ្រស្មាញនៃការគិត, មានសាលារៀនដែលមហាជនសាខារៀងរាល់និងដោះស្រាយតំបន់ប្រធានបទនៃទស្សនវិជ្ជាមួយ។ ទស្សនវិជ្ជាអ្នកជំនួញ Graeco-រ៉ូម៉ាំងបុរាណគឺជារយៈពេលនៃទស្សនវិជ្ជាលោកខាងលិចមួយចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សទី 6 [គ។ 585] មុនគ្រិស្តសករាជនៅសតវត្សទី 6 ។ ជាធម្មតាវាត្រូវបានបែងចែកជាបីរយៈពេល: រយៈពេលមុនសូក្រាត, ប្លាតុងនិងរយៈពេលនៃការអារីស្តូត, និងរយៈពេលក្រោយរបស់អារីស្តូត (ឬដែលនិយាយភាសាក្រិក) នេះ។ មួយរយៈពេលបួនដែលត្រូវបានបន្ថែមពេលខ្លះមានរួមបញ្ចូលទាំង Neoplatonic និងទស្សនវិទូគ្រីស្ទានចុងចាស់មួយ។ សំខាន់បំផុតនៃទស្សនវិទូបុរាណនេះ (នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃឥទ្ធិពលជាបន្តបន្ទាប់) គឺលោកផ្លាតូនិងអារីស្តូត។ [12] រ៉ូម-ក្រិកបុរាណ នេះជាប្រធានបទសំខាន់នៃទស្សនវិជ្ជាបុរាណគឺ: ការយល់ដឹងអំពីមូលហេតុនិងគោលការណ៍នៃចក្រវាលមូលដ្ឋាន; ពន្យល់វានៅក្នុងវិធីសន្សំសំចៃមួយ; បញ្ហា epistemological ផ្សះផ្សាភាពចម្រុះនិងការផ្លាស់ប្តូរនៃសកលលោកធម្មជាតិ, ជាមួយនឹងលទ្ធភាពនៃការទទួលបានចំណេះដឹងថេរនិងប្រាកដប្រជាអំពីវា! សំណួរអំពីអ្វីដែលមិនអាចត្រូវបានដឹងដោយវិញ្ញាណដូចជាលេខ, ធាតុ, សាកលវិទ្យាល័យនិងព្រះ។ សូក្រាតត្រូវបាននិយាយថាបានផ្តួចផ្តើមនៃការសិក្សាផ្តោតកាន់តែច្រើនលើរឿងរបស់មនុស្សរួមទាំងការវិភាគពីលំនាំនៃហេតុផលនិងអាគុយម៉ង់និងធម្មជាតិនៃជីវិតដែលល្អនិងសារៈសំខាន់នៃការយល់ដឹងនិងចំណេះដឹងនៅក្នុងគោលបំណងដើម្បីបន្តវា! ការបំភ្លឺរបស់គំនិតនៃតុលាការនិងទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនដើម្បីប្រព័ន្ធនយោបាយជាច្រើន។ [12] នៅក្នុងអំឡុងពេលនេះមានលក្ខណៈពិសេសសំខាន់នៃវិធីសាស្រ្តទស្សនវិជ្ជាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង: វិធីសាស្រ្តសំខាន់ក្នុងការទទួលបានឬបង្កើតឡើងពីទស្សនៈនិងបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ទៅហេតុផលនិងអាគុយម៉ង់។ ទស្សនវិជ្ជាឥណ្ឌារយៈពេល (សំស្ក្រឹត: Darshanas) អាចសំដៅទៅលើការណាមួយនៃប្រពៃណីនៃគំនិតទស្សនវិជ្ជាជាច្រើនមានប្រភពដើមក្នុងឧបទ្វីបដែលឥណ្ឌាដែលក្នុងនោះរួមមានទស្សនវិជ្ជាសាសនាហិណ្ឌូ, ទស្សនវិជ្ជាព្រះពុទ្ធសាសនានិងទស្សនវិជ្ជារបស់លោក Jain ។ មានដើមកំណើតដូចគ្នាឬវិស័យជាទាំងអស់នៃទស្សនវិជ្ជានេះមានសាច់រឿងដែលមានមូលដ្ឋានទូទៅនៃ Dharma និងស្រដៀងព្យាយាមពន្យល់អំពីការសំរេចនៃការរំដោះសត្វ។ ពួកគេត្រូវបានជាផ្លូវការនិងប្រកាសឱ្យប្រើជាពិសេសរវាង 1000 ឆ្នាំមុនគទៅជាពីរបីសតវត្សគជាមួយនឹងការអត្ថាធិប្បាយសំណល់និងកំណែទម្រង់បន្តឡើងទៅនៅចុងសតវត្សទី 20 ដោយ Aurobindo និង ISKCON ក្នុងចំណោមអ្នកដទៃទៀត, ដែលបានផ្តល់ការបកស្រាយរៀបចំរចនាប័ទ្ម។ ឥណ្ឌាបុរាណ ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃឧបទ្វីបឥណ្ឌាបន្ទាប់ពីការបង្កើតឡើងនៃវប្បធម៍វេទ, ការអភិវឌ្ឍនៃគំនិតទស្សនវិជ្ជានិងសាសនារយៈពេលនៃការពីរពាន់មួយដែលបានបណ្ដាលឱ្យមានអ្វីដែលត្រូវបានគេហៅថាសាលាប្រាំមួយនៃ astika ឬគ្រិស្តអូស្សូដក់, ឥណ្ឌាឬទស្សនវិជ្ជាសាសនាហិណ្ឌូ ។ សាលារៀនទាំងនេះបានមកដល់មានន័យស្រដៀងនឹងសាសនាកាន់តែច្រើននៃសាសនាហិណ្ឌូដែលជាការអភិវឌ្ឍនៃសាសនាវេទដើមមួយ។