cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
មីហ៊្គោ
អក្សរ​ខ្មែរយូនីកូដ​​នៅ​លើ MeeGo
ប្រព័ន្ធ MeeGo មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​ទទួល​យក​ទៅ​នៅ​លើ​ទូរស័ព្ទ និង​ឧបករណ៍​កុំព្យូទ័រ​ច្រើន​ឡើយ នេះ​ក៏​ដោយ​សារ​តែ​ប្រព័ន្ធ​នេះ​ទើប​តែ​កើត​ឡើង បាន​ប្រហែល​១ឆ្នាំ​ជាង​ប៉ុណ្ណោះ​។ បើ​តាម​ការ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​ធំៗ​មួយ​ចំនួន បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ក្រុម​ហ៊ុន​ទូរស័ព្ទ LG បាន​យក MeeGo ទៅ​ដាក់​ប្រើ​ជា​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ សម្រាប់​ទូរស័ព្ទ​មួយ​ចំនួន​របស់​ខ្លួន ដែល​នឹង​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ។
ប្រភព​ដើម
អត្ថបទ​នេះ​មានប្រភព​ដើម​នៅ​ក្នុង​គេហទំព័រ បច្ចេកព័ត៌មានវិទ្យាសម្រាប់អ្នក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុំព្យូទ័រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទូរស័ព្ទ
ប្រវត្តិនៃរបបខ្មែរក្រហម
ប្រវត្តិនៃរបបខ្មែរក្រហមនៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំនៃរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥ដល់១៩៧៩)មានរយៈពេល៣ឆ្នាំ៨ខែ២០ថ្ងៃ៦ម៉ោងដែលបានយកតាមច្បាប់របស់ប៉ុលពត ហើយនិងផ្នែកនយោបាយនៃរបបខ្មែរក្រហមនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលបានស្គាល់នៅពេលនោះគឺប្រើកម្ពុជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ(ខ្មែរ:កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ).នៅក្នុងរបបនោះផងដែរគេបានដឺងថាមានមនុស្សត្រូវបានស្លាប់ប្រមាណ ជាង១,៧លាននាក់ដែលជាជនជាតិខ្មែរដែលបានឆ្លងកាត់លទ្ធផលនៃការបែងចែក មានការប្រហារជីវិតការធ្វើទារុណកម្មដោយការបង្អត់បាយជាពិសេសលើបង្ខំអោយធ្វើការងារខ្លាំងហួសកំលាំងហើយព្រមទាំងមិនមានការបរិភោគអាហារគ្រប់គ្រាន់ឡើយ។ ក្នុងអំលុងពេលនៃរបបខ្មែរក្រហមត្រូវបានបញ្ចប់ដោយការចូលវាយប្រហាររបស់ជនជាតិខ្មែរជាមួយអ្នកជិតខាងហើយនិងការចងសម្ព័នភាព​ ប្រទេសវៀតណាមនៅក្នុងសង្រ្គាមរួបរួមរវាងកម្ពុជាវៀតណាមដែលប្រទេសកម្ពុជាបានចាកផុតពីការស្ថិតក្រោមការកាន់កាប់របស់ជនជាតិវៀតណាមសំរាប់មួយទស្សវត្ស៏រ។ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ឬ ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានប្រជាជនប្រមាណជាង ១៣លាននាក់ បន្តពីអាណាចក្រខ្មែរ ដែលមានឥទ្ធិពល យ៉ាងខ្លាំងក្លា គ្រប់គ្រងស្ទើរតែពាសពេញ ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន ចន្លោះសតវត្សទី១១​ និង១៤។ ប្រជាជនភាគច្រើន ជាជនជាតិខ្មែរ កាន់សាសនាព្រះពុទ្ធហីនយាន​ ហើយក៏មានលាយឡំ ផងដែរនូវ ជនជាតិចាម (ខ្មែរឥស្លាម) និង​ ជនជាតិភាគតិចដទៃ ច្រើនទៀតរស់នៅតាម តំបន់ភ្នំដាច់ស្រយាល។ប្រទេសកម្ពុជាមានផ្ទៃដី ១៨១.០៣៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ មានព្រំដែនជាប់ ប្រទេសថៃនៅខាងលិច និងពាយ័ព្យ (៨០០គ.ម)​ ជាប់ប្រទេសឡាវ (៥៤១គ.ម) ខាងជើង និងជាប់ប្រទេសវៀតណាម (១.២២៨គ.ម) ប៉ែកខាងកើត និងអាគ្នេយ៍។ ឈូងសមុទ្រថៃស្ថិតនៅ ភាគខាងនិរតីនៃប្រទេស។ ព្រំប្រទល់ទឹក លាតសន្ធឹង ប្រវែង ៤៤៣គ.ម តាមបណ្តោយ ឈូងសមុទ្រថៃ។ ទន្លេមេគង្គដែលមានប្រភពមកពីខ្ពង់រាបទីបេ ជាផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់ហូរកាត់ខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តក្រចេះ ខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តកណ្តាល និង ខេត្តព្រៃវែង មកបំពេញ ទន្លេសាប និង បឹងទន្លេសាប ដែលជាប្រភព មច្ឆាជាតិមិនចេះរីងស្ងួតរបស់កម្ពុជា។
ប្រវត្តិនៃរបបរបស់ខ្មែរក្រហម
ខ្មែរក្រហម គឺជាផ្នែកមួយនៃអ្នកនយោបាយដែលបានប្រើរបបគុម្មុយនីសនៅប្រទេសកម្ពជាយើង។ ដែលបានកែប្រែលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមក ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។ ជាបន្តបន្ទាប់ការបាត់បង់កំលាំងពលកម្ម ដែលបានបង្ហាញពីការចូលលុកលុយ របស់ជនជាតិវៀតណាម នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨ ដែលខ្មែរក្រហម បាន​ត្រួត​ពិនិត្យយ៉ាងតឹងរឹងបំផុត ហើយចំនែកនៅតាមសាសនាខ្លះៗនៅឆ្នាំ១៩៩៨ នៅពេលដែលការបញ្ចប់ បានយ៉ាងមាំមួន នៅក្នុងភូមិអន្លង់វែង បាន​ធ្លាក់ក្លាយទៅជា របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល។ ក្រុមខ្មែរក្រហម ត្រូវបានបារាំង គឺបានផ្តល់ដោយលោហ:ដោយ ជនជាតិខ្មែរបានដឹកនាំ ដោយរដ្ឋនរោត្តមសីហនុ ហើយក្រោយមកបានអនុម័ត ដោយ​អ្នក ដែលបាននិយាយភាសាអង់គ្លេស។ វាគឺធ្លាប់បានបែងចែក ការទទួលបាននូវភាពជោគជ័យមួយ ដែលបានដោយសារ គណ:បក្សកំមុយនីស​នៅប្រទេសកម្ពុជាយើង ដែលសម្មយុទ្ធ បានធ្លាក់ចូលក្នុងការគ្រប់ គ្រងរបស់គណ:កំមុយនីស នៅប្រទេសកម្ពុជា។ ហើយក្រោយមកទៀត ជាគណ:បក្សលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា។ អង្គការត្រូវបានទទួលស្គាល់ ដោយការធ្លាប់បានស្គាល់នោះគឺ របបខ្មែរកំមុយនីស​ ហើយនិង​សញ្ជាតិកងទ័ព នៃប្រជាធិតេយ្យកម្ពុជា។ របបខ្មែរក្រហមបានធ្វើអោយមានការ ចងចាំបំផុតដែលបានកាប់សំលាប់មនុស្សជាច្រើននាក់តាមការវាយតំលៃប្រមាណជា ១,៥ លាននាក់ ទៅ មួយភាគប្រាំនៃចំនួនប្រជាជនសរុប នៅក្នុងប្រទេស តាមការវាយតំលៃប្រមាណ ៨៥០០០០នាក់ ទៅ ២០០០០០០នាក់។
ស្ថិតក្នុងរបបនេះផងដែរគឺត្រូវបានឆ្លងកាត់ការប្រតិបត្តិការ ការធ្វើទារុណកម្ម ការអត់មានអាហារបរិភោគ ដែលបានបង្ហាញពីការដឹកនាំរបស់ពួកគែគឺ ប៉ុល ពត ហើយ​ខ្មែរក្រហម បានអោយបង់ពន្ធ ក្នុងទំរង់ មួយយ៉ាងខ្លាំងទៅ​លើ សហគមន៏ សញ្ជាតិខ្មែរ ការទាក់ទងទៅនិង ការធ្វើស្រែចំការ លទ្ធិកំមុយនីសនិយម ដែល​ចំនួន​ប្រជាជន​ទាំងមូលបាន ធ្វើការយ៉ាងខ្លាំង និងមានភាពដ៏លំបាក នៅក្រោមភាពអស់កំលាំងយ៉ាងខ្លាំង ជាទីបំផុតចំនួនមនុស្ស ដែលគេត្រូវបានសម្លាប់ គឺជាកម្មសិទ្ធមួយ នៃ​ចំនួន​ប្រជាជនប្រមាណ៧,៥លាក់នៅឆ្នាំ១៩៧៥។ វាគឺជាការសំលាប់មួយ យ៉ាងធំបំផុត នៃសតវត្ស៏ទី២០ ខ្មែរក្រហមបានកំចាត់ជនដែលបានសង្ស័យ ដែល​ជាប់ទាក់ទង ទៅ​នឹងងអ្នក ដែលជាអ្នកទំនេរដូចជាអ្នកដែលរស់នៅទីក្រុងជាដើម។ ជាពិសេសចំពោះជនណាដែលមានចំនេះដឹងខ្ពស់។ អ្នកស្នាក់ អាស្រ័យជាច្រើននាក់ និងមនុស្ស ដែលបានជាប់ទាក់ទងទៅនឹងងរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស។ ក្មេងៗគឺបានប្រើរបបផ្តាច់ការហើយ បានធ្វើជាអ្នកដឺកនាំក្នុងការប្រតិបត្តិក្នុងការធ្វើទារុណកម្ម។
តាមសំដីរបស់អ្នកដែលបានឆ្លងកាត់របបនោះ
លោក ជុំ ម៉ាញ បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ ដំបូងហ្នឹង វាឱ្យប្រមូលសម្ភារៈ ។ ដល់ប្រមូលសម្ភារៈ បានគ្រប់គ្រាន់ អស់ហើយ វាថា ឥឡូវ អង្គការ ដាក់ទិសឱ្យជួសជុល ម៉ាស៊ីនដេរវិញ ។ ប្រមូលម៉ាស៊ីនដេរទាំងអស់ មួយភ្នំពេញហ្នឹង ប្រមូលមកទាំងអស់ ។នៅភាគខាងត្បូង និងខាងលិចរដ្ឋធានីភ្នំពេញ ពួកយោធា ខ្មែរក្រហម បានរុះរើ ទីក្រុងខ្ទម ដែលកាលពី ពេលថ្មីៗនោះ ធ្លាប់ជាជម្រក របស់ជនភៀសខ្លួន រាប់សែននាក់ ដែលភៀសខ្លួន ចេញពី ការទម្លាក់គ្រាប់បែក និងការវាយប្រយុទ្ធគ្នា រវាង កងទ័ពខ្មែរក្រហម និងទាហាន របបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ នៅតាមតំបន់ ជុំវិញរដ្ឋធានីភ្នំពេញនេះ ។លោក ម៉ី សុវណ្ណារ៉ា អ្នករស់នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ រហូត ដល់ថ្ងៃខ្មែរក្រហម បណ្តេញចេញ នៅខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ បានបញ្ជាក់ឱ្យដឹងថា ៖ ជនភៀសខ្លួន មានតាំងពីមុន ១៩៧៣ មានខ្លះ រត់មកពីស្រុក ស្រែស្រុកអីហ្នឹងហើយ ។ ខ្ញុំមានបងប្អូន ដែលរត់ពីខាងកំពង់ស្ពឺ ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ដើម្បីគេចពី ការវាយប្រយុទ្ធគ្នា នៅតាមជនបទនោះ ព្រោះខ្មែរក្រហម មកកៀកៗ មែនទែនហើយ តំបន់អស់ហ្នឹង ។ រដ្ឋាភិបាល លន់ នល់ ពេលហ្នឹង គេរៀបចំ តំបន់មួយ សម្រាប់ឱ្យ ជនភៀសខ្លួនហ្នឹងនៅ ដូចជា នៅខាងអូរបែកក្អមនេះ ម្តុំត្រឹម ពេទ្យលោកសង្ឃនេះ ។ គឺថាមួយវាល ធំហ្នឹង គេសម្រាប់ដាក់ ជនភៀសខ្លួនហើយ ។ គឺធ្វើផ្ទះស្លឹក ផ្ទះអីអ៊ីចឹងទៅ ។ អ្នកខ្លះ គេមានថវិកា គេទិញឈើ វ៉ៃជញ្ជាំងឈើទៅ ។ អ្នកខ្លះគ្នាអត់ គ្នាយកជញ្ជាំងស្លឹក យកមកកៀបអ៊¥ចឹងទៅ ។ មានគេរៀបចំសាលា អីអ៊ីចឹងដែរ សាលាធ្វើ អំពីឫស្សីឈើអីតិចតួច ធ្វើម៉េចឱ្យក្មេងៗ បានរៀន បានសូត្រអីអ៊ីចឹងទៅ ។ស័ង្កសីដែលជាដំបូល របស់ខ្ទមទាំងនោះ ត្រូវបានគេ យកទៅប្រើប្រាស់ ធ្វើជារបងហ៊ុមព័ទ្ធ ទីតាំងសំខាន់ៗនានា។
ភាពក្រលំបាក
ហើយឈើត្រូវគេយកទៅសង់រោងហូបបាយរួមនៅក្នុងទីក្រុង។ផ្ទុយទៅនឹងពាក្យចចាមឤរ៉ាមដែលបានលេចឮក្រោយមកនោះខ្មែរក្រហមមិនបានលួចឬក៏បំផ្លាញព្រះបរមរាជវាំង និង សារមន្ទីរជាតិទេ ។ វត្តព្រះពុទ្ធសាសនា ទាំងឡាយ នៅក្នុង ទីក្រុងភ្នំពេញ នៅតែឈរជង្គ្រឹងដដែល បើទោះជាត្រូវបិទទ្វារ ក៏ដោយ ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី នៅចុងឆ្នាំ ១៩៧៥ មហាវិហារកាតូលិក ត្រូវបានរុះរើ ហើយ វិហារកាតូលិក ផ្សេងៗទៀត ត្រូវគេបំផ្លាញចោល ។ការបំផ្លាញនេះ ឤចមកពីហេតុផលថា វិហារទាំងនេះ ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹង អ្នកគោរពបូជា ជាពួកបស្ចិមប្រទេស និងវៀតណាម ហើយមិនមានអ្វី ដែលពាក់ព័ន្ធនឹង ជនជាតិខ្មែរទេ ។ ការឆក់លួចផ្សេងៗ ដែលកើតមានក្រោយពី ជ័យជម្នះ របស់ខ្មែរក្រហម នាប៉ុន្មានថ្ងៃដំបូងនោះ ត្រូវបានបញ្ឈប់ លែងឱ្យមាន ។ក្រោយមកបន្តិច នៅឆ្នាំ ១៩៧៥ ដដែល កម្មកររោងចក្រ រាប់រយនាក់ ដែលគេបានជម្លៀស ចេញពី ក្រុងភ្នំពេញ ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហម អំពាវនាវ និងប្រមូលមកឱ្យធ្វើការ នៅតាម រោងចក្រក្នុងទីក្រុងវិញ ។អ្នកស្រី ឯម ប៉ិច អតីតកម្មកររោងចក្រកៅស៊ូកង់ បាននិយាយថា អ្នកស្រី ត្រូវបានអង្គការ ខ្មែរក្រហម យកមកឱ្យធ្វើការ នៅរោងចក្រឯភ្នំពេញវិញ មិនយូរប៉ុន្មាន ក្រោយពីអ្នកស្រី បានជម្លៀស ទៅដល់ខេត្តកណ្តាល ។អ្នកស្រី ឯម ប៉ិច បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ កងទ័ពគេហ្នឹង ក៏ហៅឱ្យ អ្នកណាធ្វើការ នៅរោងចក្រណា គេយកមកដាក់ រោងចក្រហ្នឹង ។ បានប្រហែលជា មួយឤទិត្យ បានគេ ប្រមូលយកមក យកខ្ញុំមកដាក់នៅរោង ចក្រកៅស៊ូកង់ទីពីរ ហៅរោងចក្រ គឹម ឆៃហាង ក្បាលថ្នល់ហ្នឹង ។ គេជ្រើសរើស ព្រោះខ្ញុំ ពីសង្គមចាស់ ខ្ញុំធ្វើកម្មករ រោងចក្រកៅស៊ូកង់ ។ ដល់ពេលហ្នឹង ខ្ញុំចេះខាងហ្នឹង ក៏គេយកមក ធ្វើការ ។ គេឱ្យខ្ញុំ មកនៅក្បាលថ្នល់ ទល់មុខ ពេទ្យការងារ តាមអ្នកមានគ្រួសារ នៅតាមគ្រួសារ អ្នកណាអត់មានគ្រួសារ នៅដោយឡែក តាមនារី ដែលអត់មានគ្រួសារ ។ គេដាក់ម្តុំអ៊ីចឹង ចែកគ្នា នៅអ៊ីចឹងទៅ ។អ្នកស្រី លុយ ហ៊ី ក៏ដូចអ្នកស្រី ឯម ប៉ិច ដែរ អ្នកស្រី បានវិលមកធ្វើការ នៅឯភ្នំពេញវិញ ដោយសារតែ ប្តីរបស់អ្នកស្រី អតីតជាកម្មកររោងចក្រ ធ្វើថ្មពិល ៖ ៧៥ ហ្នឹង ខ្ញុំទៅដល់វត្ត និរោធ យប់តែម្តង ដេកនៅហ្នឹង ។ ដល់ឤពត គេចូលមក គេប្រកាសថា មានបងប្អូន កម្មករណា ចេះធ្វើកម្មករថ្មពិល ចូលទៅវិញ ។ ដល់ហើយគ្រួសារខ្ញុំ គាត់ផ្ទះនៅទីហ្នឹង ទល់មុខ សុកម៉ិក គាត់ចេះធ្វើថ្មពិល គាត់ថា “ខ្ញុំចេះ ធ្វើថ្មពិល” ហើយខ្ញុំឆ្លើយថា “ខ្ញុំអត់ចេះទេ” ។ គាត់ថា “មិនអីទេ… ខ្ញុំចេះធ្វើហើយ ។ គាត់ ឯងទៅ រៀបថ្មដាក់ឡូ” ។ គាត់ប្រាប់ថា ឱ្យខ្ញុំទៅរៀបថ្ម ដាក់ឡូឱ្យគេ ។ ក៏ឆ្លើយមក បានបកមកវិញ មក... រើសកម្មករហ្នឹង ដឹកមកវិញ ។ ដឹកមកវិញ ខ្ញុំចូលនៅម្តុំឡឥដ្ឋភូមិ ១ នេះ គេឱ្យមួយគ្រួសារ នៅផ្ទះមួយ ។ កាលណា ផ្ទះធំ គេឱ្យគ្រួសារច្រើន នៅទៅ ។កងកម្លាំងយោធា ក៏ត្រូវបានដាក់ពង្រាយ ក្នុងក្រុងដែរ ដើម្បីផ្តល់សន្តិសុខ សម្រាប់ថ្នាក់ដឹកនាំ ។
នាសម័យនោះ
កងយោធា ក៏ដូចជា កម្មកររោងចក្រដែរ ត្រូវបានជំរុញឱ្យមាន ការដាំដុះដំណាំផ្សេងៗ សម្រាប់ ជាស្បៀង ផ្គត់ផ្គង់ខ្លួនឯង ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៧៦ នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ មានដើមចេក ដុះទ្រុបទ្រុល តាមដងផ្លូវនានា ដែលគេបោះបង់ចោល ។លោក ញៀន សារ៉េត អតីតបុគ្គលិក ក្រសួងការបរទេស នៃរបបខ្មែរក្រហម បាននិយាយថា ទីក្រុងភ្នំពេញ នាពេលនោះ មានសភាពស្ងាត់ជ្រងំ ៖ ស្ងាត់ដែរតើបង ។ ព្រោះពីដើម ខ្ញុំមិនដែលមក ខ្ញុំមិនដឹងថា មនុស្សរបៀបណាទេ ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំប៉ាន់ទៅ ថា មនុស្សច្រើនហើយ ព្រោះផ្ទះ វាណែនណាន់ តាន់តាប់ ហើយជឿថា មនុស្សច្រើនហើយ ។ ប៉ុន្តែ ដល់សម័យរំដោះហើយ ប្រជាជនចេញអស់ទៅដល់ ចូលមកនៅអ៊ីចឹងតិច ស្ងាត់តើបង ។ យប់ឡើងអីស្ងាត់ច្រៀប... ។ មានតែភ្លើង ភ្លើងមានតែ កន្លែងយើងនៅ កន្លែងអត់ យើងនៅ គេផ្តាច់ចោលអស់ ។លោកស្រី ឡូងរ៉ង់ ពិច ជនជាតិបារាំង និយមកុម្មុយនីស្ត និង ជាអ្នកស្រឡាញ់គាំទ្រ បដិវត្តន៍ ខ្មែរក្រហម ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ លោកស្រី បានតាមស្វាមី របស់លោកស្រី គឺលោក ស៊ួង ស៊ីគឿន ជាអ្នកជំនួយការ របស់ អៀង សារី មករស់នៅក្នុង ទីក្រុងភ្នំពេញ ។តាមរយៈសៀវភៅរបស់លោកស្រី ដែលមានចំណងជើងថា ឆ្ងាយហួសពីជើងមេឃ លោកស្រី ឡូងរ៉ង់ ពិច ក្រៅពីបានរៀបរាប់អំពី ការខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះ កុម្មុយនីស្តជ្រុលនិយម របស់ខ្មែរក្រហម និងបដិវត្តន៍ តឹងរ៉ឹងនិយម របស់លោក ស៊ួង ស៊ីគឿន ស្វាមី របស់លោកស្រីនោះ លោកស្រី បានទទួលការងារ ជាអ្នកបកប្រែភាសា នៅក្នុងក្រសួង ការបរទេសផង និងដាំបន្លែផង ។លោកស្រីបានឱ្យដឹងថា ទោះជានៅក្នុងក្រុងក៏ដោយ អង្គការ តម្រូវឱ្យខិតខំ បង្កបង្កើនផល ដោយត្រូវដាំដុះ បន្លែផ្លែឈើ គ្រប់ទីកន្លែង ដែលឤចធ្វើទៅបាន ។ លោកស្រី បានរែកដី ជាច្រើនអំរែក មកចាក់លើកម្រាលស៊ីម៉ងត៍ ដើម្បីដាំបន្លែ សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ សមូហភាព ។ លោកស្រី ឡូងរ៉ង់ ពិច បានរួចជីវិតពីរបបនោះ ហើយសព្វថ្ងៃ រស់នៅឯប្រទេសបារាំង ។នៅគ្រានោះ ចំនួនប្រជាជននៅទីក្រុងភ្នំពេញ សរុបទាំងអស់ ទំនងជា មិនលើសពី ប្រាំម៉ឺននាក់ទេ ហើយពួកគេទាំងអស់ ជាបុគ្គលិករដ្ឋ របស់របបនោះ ។ ចំនួននេះ មិនរាប់បញ្ចូល អ្នកការទូតបរទេសផងទេ ៕
ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម
កង្ហិច
ជីវសាស្ត្រ
ប្រភេទ​នេះ​រស់​នៅ​លើ​ដើម​ឈើ​ខ្ពស់ៗ ហើយ​វា​ជា​សត្វ​មាន​ចលនា​រហ័ស​រហួន។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​វាល​ទំនាប និង​ព្រៃ​ខ្ពង់​រាប (ដែល​មាន​រយៈ​កម្ពស់​ប្រហែល ៧០០ម) ព្រម​ទាំ​នៅ តាម​សួន​ផ្កា និង​ចម្ការ​នានា។ វា​ចូល​ចិត្ត​រស់​នៅ​តែ​ឯង ឬ​ក្រុម​តូចៗ។ វា​ធ្វើ​សំបុក​របស់​វា​នៅ​ក្នុង​ប្រហោង​ឈើ រី​ឯ​ចំណី​អាហារ​របស់​វា​រួម​មាន​ផ្លែ​ឈើ បន្លែ និង​សត្វ​ល្អិត។
រប៉ាយ​រស់នៅ
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រភេទ​នេះ​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិសាត់ កោះកុង ដែន​ជំរក​សត្វ​ព្រៃ​គូលែនព្រហ្មទេព​នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ និង​តំបន់​ផ្សេងៗ​ទៀត ហើយ​វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ថៃ ឡាវ និង​វៀតណាម​ភាគ​ខាង​ត្បូង។
ស្ថានភាព​អភិរក្ស
សត្វ​នេះ​មាន​រស់​នៅ​ស្ទើរ​គ្រប់​ទី​កន្លែង មាន​ចលនា​រហ័ស​រហួន និង​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​តិច​តួច​ពី​ការ​ទាក់​ចាប់។
សាកលវិទ្យាល័យហ្វឹគឹអ៊ី
right|300px សាកលវិទ្យាល័យហ្វឹកឹអ៊ី (ភាសាជប៉ុន: 福井大学（ふくいだいがく)、ភាសាអង់គ្លេស:University of Fukui） ហៅកាត់ថា ហ្វឹកឹដាយ (福大, Fukudai) គឺជាគ្រឹស្ថានឧត្តមសិក្សាសាធារណៈមួយក្នុងប្រទេសជប៉ុន បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៧៣ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងក្រុងហ្វឹកឹអ៊ី ខេត្តហ្វឹកឹអ៊ី របស់ប្រទេសជប៉ុន។
វិបសាយ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាសាធារណៈនៅប្រទេសជប៉ុន
ស៊ន សៀវម៉ី
រូបភាពតូច ស៊ន សៀវម៉ី (ឡាតាំង៖  Sorn Seavmey; ) (ចិន៖ 孙秀美 ; )កើត ១៤ កញ្ញា ១៩៩៥ នៅក្នុងគ្រួសារខែ្មរដែលមានឪពុកជាដើមកំណើតចិន សៀវម៉ី  គឺជាកីឡាការនីជម្រើសជាតិកម្ពុជា ផ្នែកវិញ្ញាសា តៃក្វាន់ដូ ទទួលបានមេដាយសំរឹទ្ធ កីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឆ្នាំ២០១១ នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងមេដាយមាស នៅឆ្នាំ២០១៣ នៅប្រទេសភូមា​​។ សៀវម៉ី ទទួលបានមេដាយមាសក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាស៊ី២០១៤ នៅទីក្រុងអុីនឆុន សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ។ សៀវម៉ី បានទទួលជោគជ័យដោយទទួលបានមេដាយមាសក្នុងការប្រកួតជម្រុះកីឡាតៃក្វាន់ដូដែលធ្វើឡើងនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០១៦ នៅប្រទេសហ្វីលីពីន ដើម្បីទៅចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិកឆ្នាំ២០១៦ នៅប្រទេសប្រេស៊ីល។ សៀវមុី ក៏ទទួលបានមេដាយប្រាក់ក្នុងការប្រកួតកីឡាតៃក្វាន់ដូទ្វីបអាស៊ី ដែលប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៦ ប្រទេសហ្វីលីពីនផងដែរ។
ឯកសារយោង
http://news.sabay.com.kh/article/25608
http://news.sabay.com.kh/article/684336
សាកលវិទ្យាល័យអាគីតា
សាកលវិទ្យាល័យអាគីតា(秋田大学（あきただいがく) Akita University) គឺជាគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាសាធារណៈមួយនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងក្រុងអាគីតា ខេត្តអាគីតា របស់ប្រទេសជប៉ុន។
មហាវិទ្យាល័យ
សាកលវិទ្យាល័យអាគីតាមាន៣មហាវិទ្យាល័យ
វិបសាយ
អាគីតា
ឆ្នេរអូរឈើទាល
រមណីយដ្ឋានឆ្នេរអូរឈើទាល ស្ថិតនៅខេត្តព្រះសីហនុ ក្រុងព្រះសីហនុ ជាតំបន់ទេសចរណ៏មួយ​ គួរជាទី​ចាប់អារម្មណ៏ំបំផុត​របស់ភ្ញៀវទេសចរណ៏ជាតិ និងអន្តរជាតិ​។​ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ តែងតែមានភ្ញៀវទេសចរណ៏មក កំសាន្តនៅទីនេះ​ ច្រើនកុះករបំផុត មិនថាពេលមានបុណ្យទាន​ឬមានកម្មវិធីអ្វីក៏ដោយ​។
អាគីតា (អសង្ស័យកម្ម)
អាគីតា(秋田) គឺជាឈ្មោះជាភាសាជប៉ុន។ វាប្រហែលជាសំដៅលើ
ផ្សេងៗទៀត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាមត្រូលជនជាតិជប៉ុន
ត្រពាំងសាលាខាងលិច
250px|thumb|right|
គឺជាឃុំមួយដែលសំបូរទៅដោយដំណាំស្រូវ ដំណាំហូបផ្លែ និងបន្លែជាច្រើនប្រភេទ ។ ហើយដំណាំដូងសំបូរជាងគេនៅក្នុងឃុំនេះ គឺគ្រប់ផ្ទះរបស់ប្រជាជនទាំងអស់មានដើមដូង មិនតិចជាងដប់ដើមនោះទេ ។ ចំណែកដំណាំស្រូវគឺលូតលាស់បានយ៉ាងល្អ ដោយសារតែដីមានជីជាតិ និងមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកខ្វាត់ខ្វែង ហើយឃុំនេះរួមមាន៦ភូមិគឺ ១ភូមិត្រពាំងក្ដុល ២ភូមិគាថារង្សលើ ៣ភូមិគាថារង្សក្រោម។
សាកលវិទ្យាល័យអប់រំអៃឈិ
វិបសាយ
អៃឈិ
តំបន់ទេសចរណ៏នៅប្រទេសកម្ពុជា
រម្មណីយដ្ឋានភ្នុំប្រុសភ្នុំស្រី
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|ប្រទេសកម្ពុជា មានផ្ទៃដីសរុប ១៨១​ ០៣៥ គ.ម] ភ្នុំប្រុស​ ភ្នុំស្រីស្ថិតនីក្នុងឃុំ [[ក្រលាស្រុកកំពុងសៀម ដែលមានចម្ងាយ ៧ គ.ម ពីទីរួមខេត្តកំពុងចាម ឯ ភ្នុំពេញ់វិញ មានចម្ងាយ ១១៤គ.ម ។ វត្តភ្នុំប្រុសមានឈ្មោះឃាផ្លូវកាថា "វត្តសុវណ្ណគិរតនះភ្នុំប្រុស"​ នៅចំទិសខាងជើង ។ នៅ ទីនោះមានភ្នុំមួយទៀតគេហៅថា ភ្នុំស្រី ដែលមានកំពូលស្រួច ហើយមានចម្ងាយប្រមាណជា ១០០០ ម ពីភ្នុំប្រុស។ ចំនែកនៅភាគខាងជើងភ្មុំវិណ គេឃើញមានជួរភ្នុំតូចៗរកេតរកូតច្រើនទៀតដែលគេហៅថាជាភ្នុំដងរែក ភ្នុំ បាលី និងភ្នុំឈូក ។ភ្នុំប្រុសគឺជាភ្នុំដែលមានរៀងទួល
ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ
ការចង់ដឹងនៃមនុស្ស និងការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ
ប្រភពចំណេះដឹង­ (Sources of Knowledge)
រាល់ការស្រាវជ្រាវទាំងអស់ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការប្រមូលពត៌មាន។ ដើម្បីឱ្យពត៌មានទាំងនោះក្លាយជា ចំណេះដឹងយើងត្រូវតែធ្វើតេស្ត៍សាកល្បងវាដើម្បីដឹងថាវាពិត ឬមិនពិត។ ប៉ុន្តែ សច្ចៈភាពភាគច្រើនត្រូវបានគេ ព្រមទទួលជឿ ដោយមិនបានធ្វើតេស្តថ្អា៍វាពិត ឬមិនពិតឡើយ។ ហេតុអ្វី?
ក. ចំណេះដឹងបានពីប្រពៃណី (Traditional Knowledge)
ចំណេះដឹងប្រភេទនេះផ្អែកទៅលើ ប្រពៃណី ទម្លាប់ ដែលមាននៅក្នុងជំនឿលើគតិបណ្ឌិតពីសម័យមុន ឬជឿតាមគំនិតជីដូនជីតាមុនៗ។ នេះបានន័យថា នរណាៗ ក៏ដឹងអំពីវាដែរ មិនចាំបាច់មន្ទិលសង្ស័យថាវាមិនពិតនោះទេ។ តើអ្នកនឹងស្វែងរករូបភាពផ្សេងទៀត នៃ សច្ចៈភាព ដែលត្រូវបានគេទទួលជឿជាយូរមកហើយនោះឬ? ឧ- កាលដើមឡើយគេជឿថាផែនដីមានរាងសំប៉ែត នរណាៗក៏យល់ស្របដែរថា វាពិតជាមានរាងសំប៉ែតដូចដែលជីដូនជីតារបស់ពួកគេធ្លាប់ជឿពីមុនមក។ ប្រសិនបើ អ្នកស្ថិតនៅក្នុងសម័យកាលនោះ តើអ្នកអាចជឿថា ផែនដីមានរាងមូលដូចដែលអ្នកប្រាជ្ញផ្សេងបានពោលអះអាង ដែរឬទេ?
ខ. អាជ្ញាព្រឹត្តិ (Authority)
គ. ចំណេះបានពីបទពិសោធន៍ (Experiential Knowledge)
ចំណេះដឹងប្រភេទនេះមានប្រភពចេញពីការ ឃើញផ្ទាល់ភ្នែក ឬមានពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ ត្រូវប្រយ័ត្នចំណេះដឹងប្រភេទនេះ អាចត្រូវតែក្នុងករណីណាពិសេស មួយប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកពិបាកនឹងទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានរួមបាននោះទេ។
ឃ. អព្ភន្តញ្ញាណ (Intuition)
ចំណេះដឹងប្រភេទនេះមានប្រភពចេញពីការយល់ឃើញ ឬយល់ដឹងលើអ្វីមួយ ភ្លាមៗ ដោយមិនមានការត្រិះរិះពិចារណារកហេតុផលឡើយ។
ង. សនិទាននិយម-តក្កវិទ្យា (Logic-Rationalism)
ចំណេះដឹងប្រភេទនេះមានប្រភពចេញពីការត្រិះរិះ ពិចារណាតែម៉្យាងគត់ ដើម្បីបំលែងឱ្យអ្វីមួយក្លាយជាចំណេះដឹង។ ប្រសិនបើការសន្មត់ ឬការសំអាងណាមួយ ហាក់ដូចជាទំនង ហើយក្រោយពេលត្រិះរិះរកហេតុផលយ៉ាងត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់កត្តវិទ្យា នោះគេនឹងមានការ សន្និដ្ឋានពីសច្ចៈភាពតែម្តង។
ច. វិទ្យាសាស្ត្រ (Science) ចំណេះដឹងប្រភេទនេះមានប្រភពចេញពីការសង្កេតដោយចងជាប្រព័ន្ធត្រឹមត្រូវ។
កំហុសឆ្គងក្នុងដំណើរការចង់ដឹងរបស់មនុស្ស- Errors in Human Inquiry
នៅក្នុងដំណើរការស្វែងយល់អ្វីមួយ យើងតែងតែបង្កើតមានកំហុស។ ការយល់ដឹងតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលផ្ទុយពីការស្វែងរកចំណេះដឹងរបស់មនុស្ស។
ក. ការសង្កេតខុស (Inaccurate Observation)
ខ. ការទាញសន្និដ្ឋានហួស (Overgeneralization)
គ. ការសង្កេតមិនបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ (Selective Observation)
ង. ការលើហេតុផលខុសវិធីតក្កវិទ្យា (Illogical Reasoning)
ច. ការជាប់ជំពាក់រឿងផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងដំណើរការស្វែងយល់ (Ego involvement in understanding)
ឆ. ភាពមិនចាស់ទុំក្នុងការស្វែងរកចំណេះដឹង (Premature Closure of Inquiry)
ជ. ការបញ្ឆោតលេង (Mystification)
== ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ = =
លក្ខណៈនៃវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ
ក. សំអាងលើបទពិសោធន៍ពិត (Empirical)
ខ. ជាប្រព័ន្ធដោយឥតលំអៀង (Systematic)
គ. អាចបង្កើតបាន (Replication)
ឃ. ស្វែងរកនូវមូលហេតុ (Search for causes)
ច. មិនលំអៀង (Objective)
ក្រមសីលធម៌ក្នុងដំណើរការស្រាវជ្រាវ
ខ. មិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកចូលរួម (No harmful to participation)
គ. ការបំភាន់- បំភាន់អ្នកចូលរួម (Deception- Deceiving Subjects)
ឃ. ឯកជនភាព ៖ អនាមិក និង ការលាក់កំបាំង (Privacy- Anonymity and Confidentiality)។
ឯកសារយោង
បកប្រែពី Dr. Poch Bunnak, Quantitative Methods ស្តីពី វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណវិស៍យ ដោយ ថា លាងអាង  ដេប៉ាតឺម៉ង់ ប្រវត្តិវិទ្យា សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភំពេញ។
ស្ដេចចក្រពត្តិ
ពន្យល់​ពាក្យ និង ប្រវត្តិ​​នៃ​ពាក្យ​ចក្រពត្តិ
ពាក្យ​ថា ចក្រពត្តិ (cakkavatti)​ ជា​ពាក្យ​ក្នុង​ភាសា​បាលី ត្រូវ​នឹង​ពាក្យ​ថា ចក្រវារទិន (Chakravartin/Chakraborty) ឬ​សរសេរ​តាម​អក្សរ​ភាសា​ហ៊ិណ្ឌី चक्रवर्ति គឺ​ជា​ពាក្យ​ប្រើប្រាស់​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​សម័យ​បុរាណ ដើម្បី​និយាយ​យោង​ទៅ​ដល់​អ្នក​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ក្នុង​ក្តី​ស្រម័យ (an ideal universal ruler) ម្នាក់ ដែល​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​ប្រកប​ដោយ​គុណធម៌ ។ រាជ្យ​របស់​ស្តេច​ចក្រពត្តិ​ត្រូវ​គេ​ហៅ​ថា​ សវ៌ភូម (sarvabhauma) ។ នៅ​ក្នុង​​ន័យ​ដើម ពាក្យ​​បន្សំ ចក្រពត្តិ មាន​ន័យ​ថា "កង់​របស់​ទ្រង់​កំពុង​វិល (whose wheels are moving)" ពោល​គឺ​ "កង់​រទេះ​របស់​ទ្រង់​កំពុង​វិល​ទៅ​គ្រប់​ទិសទី​ដោយ​គ្មាន​ឧបសគ្គ (whose chariot is rolling everywhere without obstruction) ។ បើ​វិភាគ​តាម​ន័យ​ម្យ៉ាង​ទៀត ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ថា "​កង់​រទេះ​កំពុង​វិល​" ពោល​គឺ "​តាម​រយៈ​វា ធម្មចក្រ ដែល​ជា​កង់​នៃ​ធម៌ កំពុង​បង្វិល" ហើយ​ដែល​ពុទ្ធសាសនិកជន និង បរិស័ទ​សាសនា​ជែន យក​ទៅ​ប្រើប្រាស់​ជា​ទូទៅ ។
នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា និង លទ្ធិ​ជែន ​មាន​ស្តេច​ចក្រពត្តិ ៣ ប្រភេទ​ខុស​គ្នា ៖
ពាក្យ​ថា ចក្រវាល ចក្រពត្តិ ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​ប្រើ​នៅ​លើ​ប្រាសាទ​មួយ​ចំនួន​នៅ​សម័យ​កាល​នៃ​ចក្រភព​មោរ្យា (Maurya Empire) ចន្លោះ​ឆ្នាំ ៣២២ ទៅ ១៨៥ មុន​គ្រិស្តសករាជ ដើម្បី​​ឧទ្ទិស​ទៅ​ដល់​មហារាជ ចន្ទ្រគុបតា មោរ្យា (Chandragupta Maurya) និង ចៅ​របស់​ទ្រង់ គឺ​ព្រះ​បាទ អសោក មោរ្យា (Ashoka Maurya) ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មិន​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា​ មាន​គេ​យក​ពាក្យ​នោះ​ទៅ​ប្រើ​សម្រាប់​និយាយ​សំដៅ​ឈ្មោះ​របស់​ស្តេច​អង្គ​ណា​ទៀត​ទេ ។ ពាក្យ​ ចក្រពត្តិ ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​ប្រើ​សម្រាប់​សម្គាល់​តួអង្គ​ព្រះ​ពុទ្ធ​កាល​ទ្រង់​នៅ​វ័យ​កុមារ ពេល​ដែល​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ​ថ្លែង​ពាក្យ​ទស្សន៍ទាយ​​អនាគត​របស់​ព្រះ​សិទ្ធត្ថ គោតម ប្រសិន​បើ​ទ្រង់​នៅ​គ្រង​រាជ្យ ។ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​មជ្ឈិម​និកាយ មាន​សេចក្តី​ចែង​ថា ព្រះ​សិទ្ធត្ថ គោតម ថ្លែង​ព្រះ​រាជឱង្ការ​ថា ស្ត្រី​មិន​អាច​ក្លាយ​ជា​ស្តេច​ចក្រពត្តិ​ទេ ។ ជា​ទូទៅ ពាក្យ​ ចក្រពត្តិ អាច​យក​ទៅ​ប្រើ​បណ្តោះ​អាសន្ន​សម្រាប់​សម្គាល់​​ភាព​ជា​ស្តេច ឬ មេដឹកនាំ​ប្រទេស ជា​ពិសេស​នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា និង លទ្ធិ​ជែន ។ នៅ​ក្នុង​លទ្ធិព្រាហ្មណ៍ ពាក្យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​សម្គាល់​ស្តេច​ដ៏​មាន​អំណាច​មួយ​អង្គ ដែល​មាន​នគរនៅ​លើ​ពិភពលោក​ទាំង​អស់​ជា​​ចំណុះ​ ។
នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក​ភាសា​បាលី ស្តេច​ចក្រ​ពត្តិ គឺ​ជា​ស្តេច​គ្រប់​គ្រង​នគរ​ប្រកប​ដោយ​ធម៌ ជាក្សត្រមាន​អំណាច ឈ្នះ​សង្គ្រាម​មាន​ទី​បំផុត​ទល់​នឹង​សមុទ្រ​ទាំង​ ៤ មាន​ជន​បទ​ដ៏​មាំ​មួន ប្រកប​ដោយ​រតនៈ​ ៧ ​ប្រការ គឺ ចក្ករ័ត​ន៍ (​ចក្រកែវ​)​ ១ ហត្ថីរ័តន៍ (​ដំរីកែវ​)​១ អស្សរ័តន៍​ (​សេះ​កែវ​)​១ មណិរ័តន៍ (​កែវមណី​)១ ឥត្ថីរ័តន៍​(​ស្រ្តី​កែវ)​១ គហបតី​រ័តន៍​(គហបតី​កែវ)​១ បរិនាយករ័តន៍(​នាយ​បរិនាយកកែវ) ១ និង​ ប្រកប​ដោយ​ឫទ្ធិ​ ៤​ យ៉ាង ។ ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះរាជ​បុត្រ​ច្រើន​ជាង​ពាន់ ជា​អ្នក​ក្លៀវ​ក្លា មាន​សភាព​ជា​អ្នក​ព្យាយាម​(ក្លាហាន) អាច​ញំាញី​នូវ​សេនា​របស់​ស្តេច​ដទៃ​បាន ព្រះ​អង្គ​គ្រប​សង្កត់​នូវ​ផែនដី មាន​សាគរ​ជា​ទី​បំផុត ទ្រង់​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​ធម៌ មិន​បាច់​ប្រើ​អាជ្ញា មិន​បាច់​ប្រើ​សាស្ត្រា​វុធ​ឡើយ។
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក​លេខ​ ១៧ ទំព័រ ១ ដល់​ទំព័រ ៥៩
ពណ៌
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ក្រុម[[ខ្មៅដៃដែលបានបង្ហាញជាពណ៌ផ្សេងៗខុសពីគ្នា]] ពណ៌ ( សំ. វណ៌; បា. វណ្ណ "សម្បុរ; ពួក; ថ្នាក់ត្រកូល; ភេទ; ពាក្យសរសើរ; គុណដែលគួរសរសើរ; អក្សរ..." ) រូបសម្បុរដែលបានមើលឃើញ គឺជាការយល់ឃើញដែលមើលឃើញ ដោយផ្អែកលើវិសាលគមអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច ។ ទោះបីជាពណ៌មិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់រូបធាតុក៏ដោយ ប៉ុន្តែការយល់ឃើញពណ៌គឺទាក់ទងទៅនឹង ការស្រូបពន្លឺ ការឆ្លុះបញ្ចាំង ការបំភាយ និង ការជ្រៀតជ្រែករបស់វត្ថុ។ សម្រាប់មនុស្សភាគច្រើន ពណ៌ត្រូវបានគេយល់ឃើញនៅក្នុងវិសាលគមពន្លឺដែលអាចមើលឃើញជាមួយនឹងកោសិកាកោណបីប្រភេទ ( ទ្រីឆ្រូមេស៊ី )។ សត្វផ្សេងទៀតអាចមានប្រភេទកោសិការាងកោណខុសៗគ្នា ឬមានភ្នែកដែលងាយនឹងរលកពន្លឺខុសៗគ្នា ដូចជា ឃ្មុំ ដែលអាចបែងចែកកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ ហើយដូច្នេះវាមានកម្រិតភាពប្រែប្រួលនៃពណ៌ផ្សេងគ្នា។ ការយល់ឃើញរបស់សត្វអំពីពណ៌មានប្រភពចេញពីរលកពន្លឺខុសៗគ្នា ឬ ភាពប្រែប្រួលនៃវិសាលគម នៅក្នុងប្រភេទកោសិកាកោណ ដែលបន្ទាប់មកត្រូវបានដំណើរការដោយខួរក្បាល ។
ពណ៌មានលក្ខណៈសម្បត្តិយល់ឃើញដូចជា ពណ៌រលាំពណ៌ ពណ៌ចម្រុះ (តិត្ថិភាព) និង ពន្លឺ ។ ពណ៌ក៏អាចត្រូវបានលាយបញ្ចូលគ្នាបន្ថែម (ប្រើជាទូទៅសម្រាប់ពន្លឺជាក់ស្តែង) ឬ លាយសណ្ដក (ប្រើជាទូទៅសម្រាប់សម្ភារៈ)។ ប្រសិនបើពណ៌ត្រូវបានលាយបញ្ចូលគ្នាក្នុងសមាមាត្រត្រឹមត្រូវ ដោយសារតែ មេតាមេរីស្សឹម ពួកវាអាចមើលទៅដូចគ្នាទៅនឹងពន្លឺរលកតែមួយ។ ដើម្បីភាពងាយស្រួល ពណ៌អាចត្រូវបានរៀបចំក្នុងចន្លោះពណ៌ដែលនៅពេលដែលត្រូវបានអរូបីជាគំរូពណ៌គណិតវិទ្យាអាចកំណត់តំបន់នីមួយៗនៃពណ៌ជាមួយនឹងសំណុំលេខដែលត្រូវគ្នា។ ដូច្នេះ ចន្លោះពណ៌គឺជាឧបករណ៍សំខាន់មួយសម្រាប់ ការបង្កើតឡើងវិញនូវពណ៌ នៅក្នុង ការបោះពុម្ព ការថតរូប ម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រ និង ទូរទស្សន៍ ។ ម៉ូដែលពណ៌ដែលល្បីជាងគេគឺ RGB, CMYK, YUV, HSL និង HSV ។
ដោយ​សារ​ការ​យល់​ឃើញ​នៃ​ពណ៌​គឺ​ជា​ទិដ្ឋភាព​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៃ​ជីវិត​មនុស្ស នោះ​ពណ៌​ផ្សេង​គ្នា​ត្រូវ​បាន​គេ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង ​អារម្មណ៍ សកម្មភាព និង ​សញ្ជាតិ ។ ឈ្មោះ​នៃ ​តំបន់​ពណ៌ ​នៅ​ក្នុង​វប្បធម៌​ផ្សេង​គ្នា​អាច​មាន​ខុស​គ្នា ជួនកាល​មាន​ផ្ទៃ​ត្រួត​គ្នា។ នៅក្នុង សិល្បៈទស្សនីយភាព ទ្រឹស្ដីពណ៌ ត្រូវបានប្រើដើម្បីគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ពណ៌ ប្រកបដោយសោភ័ណភាព និង សុខដុមរមនា ។ ទ្រឹស្ដីនៃពណ៌រួមបញ្ចូល ការបំពេញបន្ថែមពណ៌ ; តុល្យភាពពណ៌ ; និងការចាត់ថ្នាក់នៃ ពណ៌ចម្បង (ជាប្រពៃណី ពណ៌ក្រហម លឿង ខៀវ ) ពណ៌បន្ទាប់បន្សំ (ជាប្រពៃណី ពណ៌ទឹកក្រូច បៃតង ពណ៌ស្វាយ ) និង ពណ៌ទីបី ។ ការសិក្សាអំពីពណ៌ជាទូទៅត្រូវបានគេហៅថា វិទ្យាសាស្ត្រពណ៌ ។
កង្ហែន
ភិនភាគ
កង្ហែន​មាន​ប្រវែង​ដង​ខ្លួន​ពី ១៨៤-២១០ ម.ម. និង​កន្ទុយ​មាន​ប្រវែង​ពី ១៤០-១៧៥ ម.ម.។ វា​មាន​មាឌ​មធ្យម និង​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​គ្នា​ពី​កង្ហិច​ដោយ​សារ​ទំហំ។ ក្បាល​មាន​ពណ៌​ប្រផេះ​ត្នោត​មាន​ឆ្នូត​ពណ៌​ខ្មែរ ហើយ​មាន​ពណ៌​ពង​មាន់​នៅ​លើ​ខ្នង និង​ចំហៀង​ខ្លួន ចំណែក​ពោះ​មាន​ពណ៌​ប្រផេះ​ភ្លឺ។ កន្ទុយ​មាន​ប្រវែង​ខ្លី​ជាង​ក្បាល​ប្រវែង​នៃ​ក្បាល-ដង​ខ្លួន ច្រមុះ​របស់​វា​វែង​បន្តិច ហើយ​ចំពោះ​សត្វ​ញី​មាន​ដោះ​បី​គូ។
ជីវសាស្ត្រ
សត្វ​ប្រភេទ​នេះ​ភាគ​ច្រើន​រស់​នៅ​លើ​ដី និង​រក​ចំណី​អាហារ​ដោយ​ប្រើ​ច្រមុះ​ដ៏​វែង​របស់​វា នៅ​លើ​ដី​ដែល​សំបូរ​ទៅ​ដោយ​កំទេច​កំទី​ស្លឹក​ឈើ​ជា​ច្រើន។ វា​ចូល​ចិត្ត​រស់​នៅ​តាម​ទី​ជម្រក​ជា​ច្រើន​ប្រភេទ ចាប់​តាំង​ពី​ប្រភេទ​ព្រៃ រហូត​ដល់​រស់​នៅ​តាម​ចម្ការ​ផ្សេងៗ។ ចំណី​អាហារ​របស់​វា​រួម​មាន​គ្រាប់​ធញ្ញជាតិ ផ្លែ​ឈើ និង​ពពួក​សត្វ​ដែល​គ្មាន​ឆ្អឹង​កង។
រប៉ាយ​រស់នៅ
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា វា​មាន​វត្តមាន​នៅ​ខេត្ត​កោះកុង ពោធិសាត់ ឧទ្យាន​ជាតិ​វីរៈជ័យ និង​តំបន់​ផ្សេងៗ​ទៀត។ កង្ហែន ក៏​មាន​វត្តមាន​ផង​ដែរ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ភាគ​កណ្ដាល​និង​ខាង​កើត ចិន​ភាគ​ខាង​ត្បូង វៀតណាម​ភាគខាង​ត្បូង ឡាវ និង ថៃ។
ស្ថានភាព​អភិរក្ស
សត្វ​នេះ​មាន​រស់​នៅ​ស្ទើរ​គ្រប់​ទី​កន្លែង មាន​ចលនា​រហ័ស​រហួន និង​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​តិច​តួច​ពី​ការ​ទាក់​ចាប់។
ប្រវត្តិជោគជ័យរបស់អាស៊ាន
ប្រវត្តិជោគជ័យរបស់អាស៊ាន
អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតទ្បើងក្នុងទំរង់មួយមិនច្បាស់តាំងពីដើមដំបូងមកម៉្លេះ ។ វារួមមានទាំងប្រទេសតូចៗ ដែលមានការរីកចំរើនជឿនលឿន ដូចជាប្រទេសសាំងហ្គាពួរ (និងប៊្រុយណេ ដែលបានចូលជាសមាជិកអាស៊ាន នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៤) ជាដើម ដែលមិនសូវមានការព្រួយបារម្ភពីពាណិជ្ជកម្មសេរីក្នុងតំបន់ ហើយនិង រួមទាំងប្រទេស ក្រីក្រ ដែលមានផ្ទៃដីធំៗ ដូចជា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីជាដើម ដែលមានលទ្ធភាពមិនជាក់ច្បាស់ក្នុងការបង្រួបបង្រួម នយោបាយ និង សេដ្ឋកិច្ចជាតិរបស់ខ្លួន ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ក៏អាស៊ានបានក្លាយជាជោគជ័យមួយដ៏ធំធេង ដែលបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗក្រៅតំបន់អាស៊ីអគ្នេយ្ន៍មិនអាចមិនសរសើរមិនបាន ។ អាស៊ានមិនត្រឹមតែបានជួយ បញ្ចប់នូវ “ការប្រឈមមុខដាក់គ្នា” រវាងប្រទេសម៉ាទ្បេស៊ី និង ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី នាទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ ប៉ុណ្ណោះ ទេ (ដែលនេះគឺជាគោលបំណងមួយ ក្នុងចំណោមគោលបំណងដើមដំបូងផ្សេងៗទៀតរបស់អាស៊ាន) ប៉ុន្តែថែមទាំងបានជួយផ្សះផ្សារអោយត្រូវរូវគ្នាចំពោះសត្រូវពីមុនៗមក ដូចជា ប្រទេសថៃ និង ប្រទេសវៀតណាម (ដែល ប្រទេសវៀតណាមបានចូលជាសមាជិកអាស៊ាននៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥) និង ជាងនេះទៅទៀត បានជួយបន្ធូរបន្ថយនូវ ស្ថានការណ៍ដ៏តឹងតែងក្នុងចំណោមប្រទេសម៉ាទ្បេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី និង ហ្វីលីពីន ចំពោះតំបន់ បូណេអូ (Borneo) ទៀតផង ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ អាស៊ានក៏ទំនងជាបានជួយដោះស្រាយនូវបញ្ហាប្រទូស្តរាយផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស នៅក្នុង ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលប្រទេសនេះ បានចូលជាសមាជិកអាស៊ាននៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ផងដែរ ។ មកទល់នឹងការ ប្រារឰទ្បើងនូវពិធីបុណ្យប្រចាំឆ្នាំរបស់ខ្លួនលើកទី ១៣ អាស៊ានបានក្លាយជាអង្គការក្នុងតំបន់មួយ ដែលបានទទួល ជោគជ័យដ៏ធំធេងនៅក្រៅពិភពបស្ចិមប្រទេស ។ អាស៊ានមានប្រជាជនប្រហែលជាពាក់កណ្តាលមួយពាន់លាននាក់ ។ អាស៊ានគឺជាប្លុកពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតទី ៤ លើពិភពលោក ។ ហើយអាស៊ានបានរួមបញ្ចូលប្រទេសទាំងអស់នៅក្នុង តំបន់អាស៊ីអគ្នេយ៍ លើកលែងតែប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាចុងក្រោយ ប្រទេសកម្ពុជាបានក្លាយជាសមាជិកទី ១០ (នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩) ដោយបានបង្កើតអោយមាននូវនិមិត្តសញ្ញានៃអង្គការអាស៊ាន ដែលមានរូបកួរស្រូវចំនួន ១០ ជាតំណាងទ្បើង ។
សំរាប់ជ្រុងមួយនៃពិភពលោក អាស៊ានមិនត្រឹមតែក្រជាងសហគមអឺរ៉ុបប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងខ្វះនូវលក្ខណៈ សម្បត្តិនៃវប្បធម៌សាសនា និង មរតកដែលជាច្បាប់រួមមួយ ដែលសហគមអឺរ៉ុបមាន ហើយដោយសារកត្តាទាំងនេះ ហើយ ដែលបណ្តាលអោយអាស៊ានមិនអាចសំរេចបាននូវជោគជ័យដ៏ល្អឥតខ្ចោះមួយបាននោះ ។ បណ្តាប្រទេស អាស៊ីអគ្នេយ៍ទាំងទ្បាយមិនសូវយល់ពីតំលៃនៃការសំរេចបាននូវជោគជ័យទាំងនេះទេ ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥ នៅ ពេលអ្នកបំរើជនជាតិហ្វីលីពីនឈ្មោះ ហ្វទ្បរ៍ ខឹនថេមផ្លេសឹន (Flor Contemplacion) ដែលត្រូវបានគេចងក សម្លាប់ដោយខុសច្បាប់ នៅក្នុងប្រទេសសាំងហ្គាពួរ និង ត្រូវបានគេធ្វើបុណ្យសពជាសាធារណៈយ៉ាងអធិកអធម នៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន ហើយថែមទាំងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈបណ្តាញទូរទស្សន៍ជាតិផងនោះ បានសរបញ្ចាក់ អោយឃើញពីភាពទុកសោកអាណិតអាសូរដ៏ធំធេងមួយ ចំពោះជីវិតដ៏លំបាករបស់នាង និង កម្មករអន្តោប្រវេសន៍ ជនជាតិហ្វីលីពីនដទៃទៀត ដែលធ្លាប់បានជួបប្រទះ ។ ហើយករណីនេះដែរ គេក៏អាចធ្វើការប្រៀបធៀបនៅនឹងពិធី បុណ្យសពជាសាធារណៈដ៏គួរអោយសោកសង្រេងមួយ ដែលត្រូវបានគេប្រារឰធ្វើទ្បើងនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃការធ្វើបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ចំពោះក្រុមកម្មករដែលត្រូវបានគេសម្លាប់ ដោយសារមូល ហេតុមកពីពួកគេគ្មានជំនាញបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ហើយបានធ្វើការបះបោរប្រឆាំងទៅនឹងបច្ចេកវិទ្យាទំនើបដោយការ បំផ្លាញចោលនូវគ្រឿងម៉ាស៊ីនផ្សេងៗនៅក្នុងរោងចក្រ ។
វិសុទ្ធិមគ្គ
=វិសុទ្ធិមគ្គ=
ប្រវត្តិជោគជ័យរបស់អាស៊ាន
ប្រវត្តិជោគជ័យរបស់អាស៊ាន
ក្នុងចំណោមអ្នកសារពត៌មានឆ្នើមៗទាំងទ្បាយ លោក ម៉ុចឆ៍ថា លូប៊ីស (Mochtar Lubis) ដែលជាអ្នក សារពត៌មានមានដើមកំណើតមកពីកោះស៊ូម៉ាត្រា បានធ្វើការរិៈគន់នៅក្នុងសៀវភៅ “ស្ថានការណ៍ដ៏តឹងតែងរបស់ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី” ដែលលក់ដាច់បំផុតមួយរបស់លោក ថា ទំនើបនីយកម្មគឺជាអបីជំនឿថ្មីមួយរបស់ប្រទេស ឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលពោរពេញទៅដោយអាគម និង មន្តគាថាផ្សេងៗ ហើយមានតែមនុស្សដែលជា “អ្នកបង្កើតនូវនិមិត្ត សញ្ញាដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់” ប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចបង្កើតវាទ្បើងបាន ។ ប៉ុន្តែ ភាពខុសគ្នារវាងទស្សនៈនេះ ហើយនិង ទស្សនៈចាស់របស់លោកសាស្ត្រាចារ្យ បូអេកឃ៍ (Boeke) ដែលបានលើកទ្បើងថា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី មិនអាចធ្វើទំនើបកម្មបាន ពីព្រោះតែបណ្តាលមកពីវប្បធម៌ចង់បាននូវសេរីភាពតាំងពីបុរមបុរាណមកនោះ គឺជាការ វាស់ស្ទង់មួយអំពីថាតើ ចាប់តាំងពីទទួលបានឯករាជ្យមក ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និង ភាគច្រើននៃបណ្តាប្រទេសអាស៊ី អគ្នេយ៍ផ្សេងៗទៀត បានធ្វើដំណើរឆ្ងាយប៉ុណ្ណាហើយ តែប៉ុណ្ណោះ ។
ឯកសារយោង
ដកស្រង់ពីឯកសារបង្រៀនស្តីពី ប្រវត្តិអាស៊ានដោយ ថា លាងអាង ដេប៉ាតឺម៉ង់ ប្រវត្តិវិទ្យា សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភំពេញ។
វិសុទ្ធិមគ្គ
=សេចក្តីសង្ខេប=
គម្ពីរនេះចែកជា៤ផ្នែក ដែលពិភាក្សាអំពីៈ ១- សីល, ២- សមាធិ, ៣- ភូមិនៃបញ្ញា, ៤- បញ្ញា ។
=ការធ្វើឲ្យបរិសុទ្ធ ៧ ថ្នាក់=
ការប្រៀបធៀបការបដិបត្តិ ទៅនឹងរថបណ្តាក់៧នេះ ចង្អុលបង្ហាញប្រាប់អំពីទិសដៅ ។ គេត្រូវការសេចក្តីបរិសុទ្ធមួយសិន ដើម្បីឈោងទៅយក សេចក្តីបរិសុទ្ធ បន្ទាប់មួយទៀត ។ គេតែងហៅការបដិបត្តិនេះថា វិសុទ្ធិ ៧ Satta-Visuddhi ៖
=វិសុទ្ធិញាណកថា=
ព្រះមហាថេរឧសោភណ (មហាសិសាយដាវ) ព្រះគ្រូដ៏ល្បីជាតិភូមាមួយរូប ក្នុងឆ្នាំ ១,៩៥០ បានរៀបរៀងសៀវភៅមួយ ឈ្មោះថាវិសុទ្ធិញាណកថា Visuddhiñāna katha ដោយយកលំនាំតាមគម្ពីរវិសុទ្ធិមគ្គ ជាសេចក្តីរៀបរាប់ច្បាស់លាស់ តាមលំដាប់ថ្នាក់ដូចតទៅ៖
=ឯកសារ​យោង=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
ពូនភ្នំខ្សាច់
បរិយាយ​ពី​ការ​សាង​វាលុក​ចេតិយ (ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់ ; <វាលុកៈ = ខ្សាច់)
ដោយ​លោក ចាប ពិន
តាង​នាម​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ នៅ​ពុទ្ធ​សាសន​បណ្ឌិត្យ ខ្ញុំ​សូម​បរិយាយ​ពី​ការ​កសាង​វាលុកចេតិយ (ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់ ) ដើម្បី​រំលឹក​ដល់​ទំនៀម​នេះ​ជូន​ជា​សណ្ដាប់​បង​ប្អូន​រួម​ជាតិ ដូច​ត​ទៅ​ខាង​មុខ ៖
ចេតិយ​ដែល​គេ​កសាង​ដោយ​ដី​ខ្សាច់​សុទ្ធ គឺ​គេ​យក​ដី​ខ្សាច់​មក​ចាក់​គរ​ហើយ​ពូន​ឲ្យ​មាន​រូប​ជា​ចេតិយ​ឡើង ហៅ​តាម​ភាសា​បាលី​ថា « វា​លុកចេតិយ » តែ​អ្នក​ផង​តែង​ហៅ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ថា « ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់ » ព្រោះ​គំនរ​ខ្សាច់​ដែល​ពូន​ឡើង​នោះ​មាន​ស្ថានភាព​ប្រហែល​ភ្នំ ។
ក្នុង​ទី​នេះ សូម​ពណ៌នា​ដោយ​សង្ខេប​នូវ​ពិធី​រាស្រ្ត ដូច​ត​ទៅ​នេះ ៖
វាលុកចេតិយ គេ​តែង​សាង​នៅ​ទី​ណា ? មាន​ខ្នាត​ប៉ុណ្ណា ? មាន​ទ្រង់​ទ្រាយ​ដូច​ម្ដេច ? សាង​ម្ដង ៗ មាន​ប៉ុន្មាន​តួ​ចេតិយ ? មាន​គ្រឿង​ប្រកប​ដូច​ម្ដេច ?
តាម​បែប​ដើម ឃើញ​ថា ឥត​មាន​កំណត់​ឲ្យ​សាង​នៅ​ទី​ណា​ទេ, តែ​បើ​តាម​ទម្លាប់​ដែល​បុរាណ​បណ្ឌិត​ធ្លាប់​ធ្វើ​មក គឺ​ធ្វើ​នៅ​ទី​ណា​ដែល​មាន​ដី​ខ្សាច់​ល្អ ហើយ​បើ​តាម​ទំនៀម​ទម្លាប់​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង គេ​ច្រើន​ធ្វើ​នៅ​ទី​វត្ត ដោយ​ទី​នេះ​ជា​ទី​ប្រជុំ​ជន​ផង ដើម្បី​នឹង​ឲ្យ​បាន​ដី​ចូល​វត្ត​ផង, ឯ​ទី​ដទៃ​ក្រៅ​ពី​ទី​នេះ ដូច​នៅ​ដើម​ពោធិ​ជា​ទី​សក្ការ​បូជា​របស់​ប្រជាជន​ជា​ដើម​ ក៏​មាន​ធ្វើ​ខ្លះ​ដែរ តែ​ធ្វើ​ដោយ​តិច ។
គេ​សាង​ក្នុង​វេលា​ណា ?
តាម​រឿង​ប្រារព្ធ​ដើម «មាន​រឿង​ខ្លះ​កំណត់​ថា​ត្រូវ​សាង​គឺ​ធ្វើ​នៅ​វេលា​ចូល​ឆ្នាំ» រឿង​ខ្លះ​គ្រាន់​តែ​ណែនាំ​ឲ្យ​ធ្វើ ឥត​មាន​កំណត់​កាល​វេលា, តែ​តាម​ទំនៀម​របស់​ខ្មែរ ​យើង​តែង​ធ្វើ​ទូទៅ​ទាំង​ស្រុង​ក្នុង​វេលា​ចូល​ឆ្នាំ គឺ​ចំ​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ ៣ ថ្ងៃ​ក៏​មាន មុន​ឬ​ក្រោយ​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ​បន្តិច​បន្តួច​ដែល​រួម​ហៅ​ថា « រដូវ​ចូល​ឆ្នាំ » ក៏​មាន, ក្រៅ​ពី​រដូវ​នេះ​គេ​ធ្វើ​ចំពោះ​ពេល​បុណ្យ​ចម្រើន​អាយុ​យឺនយូរ នឹង​ចំពោះ​ពេល​ដែល​មាតា​ ឬ ​បិតា​ឈឺ​ធ្ងន់ ដើម្បី​រំដោះ​គ្រោះ, ពីរ​ពេល​ខាង​ក្រោយ​នេះ​មាន​ធ្វើ​តែ​ចំពោះ​ឯកជន​តាម​ពេល​ដែល​មាន​ជា​ការ​ចាំ​បាច់ មិន​មែន​មហាជន​ធ្វើ​ទាំង​ស្រុង​ទេ, បើ​រដូវ​ចូល​ឆ្នាំ​នោះ គេ​ធ្វើ​ទួទៅ​ទាំង​ប្រទេស ។
គេ​សាង​មាន​ខ្នាត ទំហំ ឬ​កំពស់​ប៉ុណ្ណា ?
វាលុកចេតិយ​គ្មាន​តម្រា​ណា​មួយ​កំណត់​ខ្នាត​ជា​កម្រឹត​ថា ទំហំ​ឬ​កំពស់​ដូច​ម្ដេច​ទេ ស្រេច​នៅ​លើ​អធ្យាស្រ័យ​របស់​អ្នក​សាង​ចង់​ធ្វើ​ប៉ុណ្ណា​ក៏​បាន, ហេតុ​នេះ បាន​ជា​ឃើញ​គេ​ធ្វើ​ខ្នាត​តូច ៗ ប៉ុន​ចាន​គោម​ប្រតិស្ឋាន​លើ​តុ​ ឬ ​ថាស​ចំពោះ​ពេល​រំដោះ​គ្រោះ​ក៏​មាន, ខ្នាត​កណ្ដាល​ទំហំ​មូល​ចំនួន ២ – ៣ ហត្ថ កំពស់​ត្រឹម​ចង្កេះ​ក៏​មាន, ខ្នាត​ធំ ៗ ប៉ុន​ធ្នឹម​ស្រូវ​ មាន​​សភាព​​ប្រហែល​ដំបូក​ធំ​ ឬ ​កូន​ភ្នំ​ ក៏​មាន ។
តាម​ដែល​បាន​សង្កេត​មក ខ្នាត​តូច ៗ ដំកល់​លើ​តុ ​ឬ ​ថាស ​គេ​ធ្វើ​ចំពោះ​ឯកជន​ដែល​ធ្វើ​រំដោះ​គ្រោះ​នៅ​ពេល​ដែល​គេ​មាន​ជម្ងឺ​ធ្ងន់, ខ្នាត​កណ្ដាល​ និង ​ខ្នាត​ធំ​ៗ គេ​ធ្វើ​ទួទៅ​ទាំង​ប្រទេស​នៅ​រដូវ​ចូល​ឆ្នាំ ។
វាលុកចេតិយ គ្មាន​តម្រា​ណា​មួយ​កំណត់​បរិមាណ​ថា​ចំនួន​ប៉ុន្មាន​ទេ, តែ​តាម​ទំនៀម​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ បើ​ដើម្បី​រំដោះ​គ្រោះ​ចំពោះ​ឯកជន​ដែល​ធ្វើ​តាម​គ្រឹស្ថាន​របស់​ខ្លួន ឃើញ​គេ​ធ្វើ​តែ​មួយ​ក៏​មាន ដល់ ៣ ឬ ៥ ក៏​មាន ហើយ​គេ​ធ្វើ​តូច ៗ ដាក់​លើ​តុ ​ ឬ​ថាស​ដូច​បរិយាយ​ពី​ខាង​ដើម ការ​ដែល​ធ្វើ​តែ​មួយ ឬ ​ធ្វើ​ដល់ ៣ ឬ ៥ នោះ​សោត ក៏​ឥត​មាន​តម្រា​ណា​មួយ​និយាយ​ដល់ គឺ​ស្រេច​នៅ​លើ​អធ្យាស្រ័យ​អ្នក​ធ្វើ បើ​ធ្វើ​នៅ​ទី​វត្ត ឃើញ​គេ​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ព្រះ​វិហារ​តាម​ទិស​ទាំង ៨, តែ​ជួន​​កាល ​ឃើញ​គេ​ធ្វើ​នៅ​ទី​សមគួរ​ណា​មួយ ក្នុង​វត្ត ​តែ​ចំនួន ៥ ចេតិយ​ ក៏​មាន គឺ​ធ្វើ​មួយ​ធំ​ខ្ពស់​ចំ​កណ្ដាល (ដែល​តាម​ចាស់ ៗ និយម​ថា​ធ្វើ​ដំណាង​ភ្នំ​ សិនេរុ ​ដែល​ជា​ទី​តាំង​ឋាន​ត្រៃ​ត្រឹង្ស ), តូច ៗ បួន នៅ​ទិស​ទាំង ៤ គឺ​ទិស​បូព៌ ទក្សិណ បស្ចឹម ឧត្ដរ (ដំណាង​ភ្នំ ​យុគន្ធរ ​ដែល​ជា​ទី​តាំង​ឋាន​ចាតុម្មហារាជិកា ) ។
គ្រឿង​ប្រកប​វាលុកចេតិយ​ដូច​ម្ដេច​ខ្លះ ?
តាម​ទំនៀម​ខ្មែរ​យើង កាល​បើ​គេ​ជញ្ជូន​ដី​ខ្សាច់​មក​ចាក់​គរ​ពូន​ឲ្យ​មាន​ទ្រង់​ទ្រាយ​ប្រហែល​ភ្នំ មាន​កំពស់​ និង ​ទំហំ​ធួន​ល្មម​តាម​ដែល​គេ​ត្រូវ​ការ​ឡើង​ហើយ គេ​ច្រើន​យក​​​ក្អម​​មួយ​កំណាត់ ឬ ​យក​ក្អម​ទាំង​មូល​មក​កប់​ឲ្យ​នៅ​ត្រឹម​ក​ ដាក់​​ត្រង់​កំពូល គ្រប់​ចេតិយ ឲ្យ​មាន​សណ្ឋាន​ដូច​ក្បាច់​ក​ចេតិយ​មែន​ទែន, វត្ត​ខ្លះ​ដែល​គេ​រក​ដី​ខ្សាច់​ពុំ​បាន​ហើយ​គេ​ចង់​ឲ្យ​ចម្រើន​ដី​វត្ត​ គេ​យក​ដី​កណ្ដេង​ធ្វើ​ជំនួស​ក៏​មាន ធ្វើ​ហើយ​គេ​ធ្វើ​រាជ​វ័តិព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ពី​ក្រៅ​ចេតិយ​ទាំង​នោះ ទុក​តែ​មាត់​ទ្វារ​ចេញ​ចូល ៤ ទិស គេ​ធ្វើ​រាន​ទេព្តា ៨ ដាក់​គ្រប់ ៨ ទិស មាន​រាន​មួយ​ទៀត​គេ​សន្មត​ជា​រាន​ព្រះ​កាល ឬ ​ព្រះ​យមរាជ​ ដាក់​នៅ​ទិស​បូព៌ មាន​ទាំង​ឆត្រ​រួត និង ​ទង់​រលក​ដោត​គ្រប់​រាន​ទាំង​នោះ​ផង ព្រម​ទាំង​បូជា​ដោយ​ផ្កា​ភ្ញី និង ​ស្លាធម៌ ​ទឹក​អប់ ​ជា​ដើម ។
កាល​គេ​ធ្វើ​គ្រឿង​ប្រដាប់​ដូច​រៀបរាប់​ខាង​លើ​នេះ​រួច​ហើយ វេលា​ថ្ងៃ​រសៀល​ទាប ​គេ​យក​ទៀន​ធូប​ទៅ​អុជ យក​ផ្កា​ឈើ​មាន​ពណ៌​ផ្សេង ៗ ទៅ​ដោត​ដាក់​បូជា​ និង ​យក​ទង់​ធ្វើ​ពី​ក្រដាស់​ពណ៌​ផ្សេង ៗ ទៅ​ដោត​បូជា​នៅ​កំពូល​វាលុកចេតិយ​ទាំង​នោះ ហើយ​មាន​អាចារ្យ​ម្នាក់​នាំ​ឧបាសក ឧបាសិកា​ដើរ​ប្រទក្សិណ ៣ ជុំ​ រួច​នមស្ការ​ព្រះ​រតនត្រ័យ សមាទាន​សីល ​ហើយ​យក​សំពត់​ស​ទៅ​ព័ទ្ធ​ឈៀង ដូច​អង្ស័ក​ពី​លើ​វាលុកចេតិយ​ទាំង​នោះ​ រួច​នាំ​សូត្រ​អធិដ្ឋាន​វាលុកចេតិយ​ទាំង​អស់ ដែល​គេ​ហៅ​តាម​សំដី​អ្នក​ស្រុក​ថា «បំបួស​ភ្នំ » ឲ្យ​ថា​​តំណាង​​ព្រះ​​ចូឡាមណី​ចេតិយ​នៅ​ឯ​ឋាន​ត្រៃ​ត្រឹង្ស​សួគ៌​ដោយ​បាលី​ថា ឥមំ វាលុកចេតិយំ ចុឡាមណិចេតិយំ អធិដ្ឋាមិ (ប្រែ​ថា) «ខ្ញុំ​សូម​តាំង​ចិត្ត​អធិដ្ឋាន​ព្រះ​ចេតិយ​ខ្សាច់​នេះ ឲ្យ​ជា​របស់​ដំណាង​ព្រះ​ចូឡាមណី​ចេតិយ » ។
ក្រោយ​ពេល​បំបួស​ភ្នំ, វេលា​យប់​គេ​នាំ​គ្នា​ចូល​វិហារ​ ឬ​ សាលា​បុណ្យ​ ដើម្បី​និមន្ត​ព្រះ​សង្ឃ​សូត្រ​ព្រះ​បរិត្ត រួច​ទេសនា​សាស្រ្ដា​អានិសង្ស​ខ្សាច់ បើ​បុណ្យ​នោះ​គេ​ធ្វើ​ត្រូវ​លើ​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ លុះ​ចប់​ទេសនា គេ​លេង​ល្បែង​ផ្សេង ៗ តាម​ទម្លាប់​ស្រុក​របស់​គេ មាន​លេង​ឈូង អង្គញ់ ទាញ​ព្រ័ត្រ ច្រៀង​កញ្ឆា​ជា​ដើម, វេលា​ព្រឹក​គេ​អង្គាស​យាគូ ថ្ងៃ​ត្រង់​អង្គាស​ភត្ត​ប្រគេន​ព្រះ​សង្ឃ​ទួទៅ​ទាំង​វត្ត​គ្រប់​បី​ថ្ងៃ ​បី​យប់, នៅ​ថ្ងៃ​គម្រប់ ៤ គេ​និមន្ត​ព្រះ​ធម្មកថិក​ទេសនា​សង្គាយនា​ឆ្លង​បុណ្យ ហើយ​និមន្ត​លោក​បង្សុកូល រួច​ប្រគេន​រណ្ដាប់​ទេយ្យទាន​មាន​សំពត់​សាដក ​ឈើគូស ​​ស្ករ ​តែ​ ជា​ដើម ​ចំពោះ​ព្រះ​សង្ឃ​តាម​សមគួរ​ដល់​សទ្ធា ជា​ការ​សម្រេច​ពិធី​បុណ្យ​សាង​វាលុកចេតិយ ត្រឹម​ប៉ុណ្ណេះ ។
តាម​ទំនៀម​វាលុក​ចេតិយ​ដែល​គេ​បាន​អធិដ្ឋាន (បំបួស) ហើយ​គេ​កាន់​ថា​បាន​ឡើង​ពេញ​ជា​ពុទ្ធ​ចេតិយ​មែន ៗ នរណា​មួយ​ទៅ​រំលាយ​ព្រះ​ចេតិយ​នោះ​មុន​គេ​ផ្សឹក​ចេញ គេ​ទុក​ថា​ជា​មាន​ទោស​ធ្ងន់​ណាស់, ដោយ​ហេតុ​នេះ កាល​ធ្វើ​បុណ្យ​ឆ្លង​ហើយ អាចារ្យ​ក៏​ផ្សឹក​ចេញ​ភ្លាម​ដោយ​ភាសា​បាលី​ថា ឥមំ វាលុកចេតិយំ បច្ចក្ខាមិ (ប្រែ​ថា) «ខ្ញុំ​ផ្សឹក​ឥឡូវ​នេះ​វាលុកចេតិយ​នេះ គឺ​ដក​ចិត្ត​ចេញ​លែង​កាន់​ថា​ជា​វាលុកចេតិយ​ហើយ » ។ ក្រោយ​ពី​នោះ ​ទោះ​នរណា​រំលាយ​ក៏​គ្មាន​ទោស​ពៃរ៍​អ្វី​ទេ ​ហើយ​គេ​យក​ដី​ខ្សាច់​ភ្នំ​នោះ​ទៅ​ស្ថាបនា​ជា​វត្ថុ​អ្វី ៗ ក្នុង​វត្ត​តាម​ត្រូវការ ។
មាន​សូត្រ​មួយ​ឈ្មោះ​ មហា​សំការ​សូត្រ សំដែង​ពី​ដើម​កំណើត​រឿង​បុណ្យ​សាង​វាលុកចេតិយ​ថា​បាន​ផលានិសង្ស​ណាស់ មាន​សេចក្ដី​ដូច​ស្រង់​មក​ដោយ​សង្ខេប​ត​ទៅ​នេះ​ថា ៖
សម័យ​មួយ ព្រះ​បរម​សាស្ដា​ទ្រង់​ប្រថាប់​ក្នុង​វត្តជេតពន ទ្រង់​សំដែង​ឆ្លើយ​ប្រស្នា​ព្រះ​បាទ ​បសេនទិកោសល ​ថា ៖ មហា​បពិត្រ ! អ្នក​ដែល​បាន​សាង​វាលុកចេតិយ​ បាន​បូជា ​វាលុក​ចេតិយ ដោយ​វត្ថុ​ផ្សេង ៗ មាន​ផ្កា​ភ្ញី​ គ្រឿង​ក្រអូប ​និង ​ទៀន ​ធូប ​ជាដើម ​បាន​ផល​ច្រើន តែង​បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​ត្រកូល​ក្សត្រ ​ត្រកូល​ព្រាហ្មណ៍ ។ ល ។
អ្នក​ដែល​បាន​ដោះ​លែង​សត្វ​ក្នុង​ឱកាស​សង្រ្កាន្ត​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី រមែង​មាន​អាយុ​យឺនយូរ​មាន​សេចក្ដី​សុខ​ច្រើន អ្នក​ណា​បាន​ផ្ងូត​ទឹក​មាតា​បិតា ​គ្រូ​ឧបជ្ឈាយ៍​ អាចារ្យ ក្ដី បាន​រក្សា​សីល​ក្ដី បាន​ជីក​ស្រះ​ក្ដី បាន​សង់​ស្ពាន​ក្ដី បាន​ធ្វើ​ផ្លូវ​ថ្នល់​ក្ដី ។ល។ ព្រះ​ចតុ​លោក​បាល​តែង​កត់​ឈ្មោះ​អ្នក​នោះ​ទុក​លើ​ផែន​មាស, បើ​អ្នក​ណា​មិន​ស្គាល់​គុណ​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​ធម៌ ​ព្រះ​សង្ឃ ​មិន​ធ្វើ​បុណ្យ ធ្វើ​តែ​បាប ព្រះ​ចតុ​លោក​បាល តែង​កត់​ឈ្មោះ​អ្នក​នោះ​ទុក​លើ​ស្បែក​ឆ្កែ ។ល។
ក្រៅ​ពី​ មហា​សំការ​សូត្រ​ ដែល​ថ្លែង​មក​ខាង​លើ​នេះ មាន​រឿង​និទាន ២ ទៀត​សុទ្ធ​តែ​និយាយ​ពី​ដើម​កំណើត នៃ​ការ​កសាង​វាលុកចេតិយ​ទាំង​អស់​គឺ ៖
និទាន​ទី ១ ដំណាល​ពី​ព្រះ​ពោធិសត្វ​នាម​បារិកៈ ជា​ឈ្មួញ​សំពៅ​ បើក​សំពៅ​ទៅ​ជួញ​បាន​ឃើញ​ផ្នូក​ខ្សាច់​ល្អ​នៅ​ឆ្នេរ​សមុទ្ទ ក៏​បបួល​ពាណិជ​​ឯ​ទៀត កសាង​ជា​វាលុក​ចេតិយ​ឧទ្ទិស​ជា​តំណាង​ព្រះ​ចូឡាមណី​ចេតិយ​នៅ​ឋាន​ត្រៃត្រឹង្ស​សួគ៌ ដែល​បញ្ចុះ​ព្រះ​កេសា ​និង​ ព្រះ​ចង្កូម​កែវ ​នៃ​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ បាន​បេះ​ផ្កា​ឈើ​បូជា បាន​ដើរ​ប្រទក្សិណ ៣ ជុំ ហើយ​បើក​សំពៅ​ចេញ​ទៅ ។ លុះ​ បារិក​ពោធិសត្វ ​និង​ ឈ្មួញ​ទាំង​នោះ​រំលាង​បញ្ចក្ខន្ធ​ទៅ ​បាន​ទៅ​កើត​ជា​ទេវបុត្រ​នៅ​ឋាន​សួគ៌ច្រើន​ជាតិ ច្យុត​ពី​ឋាន​សួគ៌មក ​កើត​ជា​ស្ដេច​ចក្រពត្តិ ជា​ស្ដេច​ឯករាជ្យ​ច្រើន​ជាតិ, ទី​បំផុត​បារិកពោធិសត្វ ​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ, ឈ្មួញ​ឯ​ទៀត​បាន​ជា​ពុទ្ធ​សាវ័ក​ដោយ​អំណាច​ផល ​ដែល​បាន​សាង​វាលុកចេតិយ​នោះ​ឯង ។
និទាន​ទី ២ ដំណាល​ថា​នេសាទ​ម្នាក់ សម្លាប់​សត្វ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​តាំង​ពី​ក្មេង​រហូត​ដល់​ចាស់​មិន​ដែល​ធ្វើ​បុណ្យ​ម្ដង​សោះ, ថ្ងៃ​មួយ​កំពុង​តែ​លី​លំពែង ស្ពាយ​បាយ​កញ្ចប់​ចេញ​ទៅ​ព្រៃ​ស្វែង​រក​សត្វ មាន​ភិក្ខុ ១ រូប​សុំ​ចង្ហាន់, ដោយ​លោក​ទទូច​សុំ​មិន​លែង​សោះ នេសាទ​ក៏​ពូត​បាយ ១ ពំនូត​ប្រគេន​ទៅ ។ លុះ​នេសាទ​ស្លាប់​ទៅ​ ត្រូវ​ពួក​យមបាល​ចាប់​ខ្លួន​ទៅ​សួរ​ពី​រឿង​ធ្វើ​បុណ្យ​បាប​កាល​នៅ​ជា​មនុស្ស, នេសាទ​តប​ថា​មិន​បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​សោះ ធ្វើ​តែ​បាប យមបាល​ក៏​ចាប់​នេសាទ​បោះ​ទៅ​ក្នុង​ភ្លើង​នរក, នេសាទ​ក្រឡេក​ឃើញ​ភ្លើង​សម្បុរ​ដូច​ត្រៃ​ចីវរ ក៏​នឹក​ដល់​ទាន​របស់​ខ្លួន​ទើប​ឆ្លើយ​ប្រាប់​ថា កាល​ខ្លួន​នៅ​ជា​មនុស្ស​បាន​ធ្វើ​ទាន​បាយ ១ ពំនូត​ដល់​ភិក្ខុ ១ រូប​ដែរ ។ យមបាល​ប្រាប់​ថា បើ​ដូច្នោះ​ អ្នក​ឯង​ត្រូវ​បាន​ឡើង​ទៅ​កើត​ឯ​ឋាន​សួគ៌ ៧ ថ្ងៃ, ដល់​ថ្ងៃ​ទី ៨ យើង​នឹង​យក​អ្នក​ឯង​មក​ទម្លាក់​នរក​វិញ ។ នេសាទ​ក៏​បាន​ទៅ​កើត​ឯ​ឋាន​សួគ៌ ឈ្មោះ អន្នំ​លោក​កង្សិនី​ទេវបុត្រ មាន​វិមាន មាន​បរិវារ មាន​នាង​ សុវណ្ណ​ឱរ៉ៃ​ ជា​ទេពី ។ អន្នំ​លោក​កង្សិនី​ទេវបុត្រ​សោយ​សុខ​បាន ៦ ថ្ងៃ នឹក​ដល់​ពាក្យ​យមបាល​ក៏​ទោមនស្ស ចូល​ទៅ​ដេក​យំ, នាង​ សុវណ្ណ​ឱរ៉ៃ​ សាក​សួរ​ដំណើរ​ដើម​ទង ​ក៏​ប្រាប់​តាម​ដំណើរ ។ នាង​ថា បើ​ដូច្នេះ​ យើង​ត្រូវ​សាង​វាលុកចេតិយ ហើយ​ធ្វើ​បុណ្យ​ឆ្លង​ ទើប​រួច​ចាក​កម្មពៀ​នោះ ។ អន្នំ​លោក​កង្សិនី​ទេវបុត្រ​ក៏​ចាត់​ការ​កសាង​វាលុក​ចេតិយ​ស្រេច​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី ៧ ។
ដល់​ថ្ងៃ​ទី ៨ ពួក​យមបាល​ទៅ​រក, នាង​ សុវណ្ណ​ឱរ៉ៃ​ ប្រាប់​ថា ស្វាមី​យើង​បាន​កសាង​វាលុកចេតិយ​ បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​ឆ្លង បាន​រួច​ស្រឡះ​ចាក​កម្ម​ពៀរ​ហើយ បើ​អ្នក​នៅ​តែ​ត្រូវ​ការ​យក​ខ្លួន​ទៅ​ធ្វើ​ទោស​ទៀត ​ចូរ​អ្នក​រាប់​គ្រាប់​ខ្សាច់ ១ ពែង​នេះ​សិន​បើ​រាប់​អស់​ទើប​យក​ទៅ​បាន ។ ពួក​យមបាល​ក៏​រាប់​តាំង​ពី​ព្រឹក​ដល់​ថ្ងៃ​ត្រង់ គ្រាប់​ខ្សាច់​ដែល​រាប់​ហើយ​ដាក់​ក្រៅ​ពែង​កំពស់​ចុង​ត្នោត ក្នុង​ពែង​នៅ​តែ​ពេញ​ដដែល ពួក​យមបាល​ចាញ់​ចំណេះ​ក៏​ត្រឡប់​ទៅ​យមលោក​វិញ ។ អន្នំ​លោក​កង្សិនី​ទេវបុត្រ​បាន​នៅ​ក្នុង​ឋាន​សួគ៌​ដរាប​មក ដោយ​អំណាច​អានិសង្ស​កសាង​វាលុកចេតិយ​នោះ​ឯង ។
ថ្ងៃ​មួយ ព្រះ​ឥន្ទ​បើក​ទិព្វ​ចក្ខុ​មក​ឃើញ​ចៅ​កំជិល​ខ្សាច់​ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់​ ក៏​ចាត់​ឲ្យ​នាង​ទេពធីតា ១ រូប​មក​ធ្វើ​ជា​ភរិយា, តាំង​ពី​បាន​ភរិយា​ហើយ ​ចៅ​កំជិល​ខ្សាច់​បាន​ប្រពន្ធ​ល្អ​ណាស់ ។ ទទួល​វេលា​នោះ​ព្រះ​រាជា​ម្ចាស់​ផែនដី ទ្រង់​ព្រះ​ទិវង្គត គ្មាន​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ត​រាជ​សម្បត្តិ ពួក​សេនាបតី​គិត​ឃើញ​ថា ចៅ​កំជិល​ខ្សាច់​គួរ​ធ្វើ​ព្រះ​រាជា ក៏​ចាត់ការ​ផ្សង​បុស្ប​រថ (រថ​ផ្កា) រក​អ្នក​មាន​បុណ្យ បុស្បរថ​រត់​ទៅ​ត្រូវ​លើ​ចៅ​កំជិល​ខ្សាច់ ទើប​គេ​នាំ​គ្នា​អញ្ជើញ​ទៅ​សោយ​រាជ្យ អភិសេក​នាង​ទេព​ធីតា​ជា​អគ្គមហេសី ។
សូត្រ ​និង​ និទាន​ខាង​លើ​នេះ សុទ្ធ​តែ​ជា​សាស្រ្ដា​ស្លឹករិត​ ជា​គម្ពីរ​តែង​ឡើង​ខាង​ក្រោយ, មហា​សំការ​សូត្រ​ភាសា​បាលី និទាន​ទាំង ៣ សម្រាយ​ភាសា​ខ្មែរ អ្នក​ផង​តែង​ហៅ​និទាន​ទាំង​នោះ​ថា «សាស្រ្ដា​អានិសង្ស​ខ្សាច់ », សាស្រ្ដា​ទាំង​នោះ​បើ​មិន​មួយ​ក៏​មួយ ​ធម្ម​កថិក​ច្រើន​យក​មក​ទេសនា​នៅ​ពេល​ធ្វើ​បុណ្យ​កសាង​វាលុកចេតិយ ព្រោះ​ហេតុ​នេះ​ទើប​ខ្មែរ​យើង​​​មាន​​សទ្ធា​ជ្រះ​ថ្លា​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​បុណ្យ​នេះ​ជាប់​ជា​ប្រពៃណី​រៀង​មក​ដរាប​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។
បណ្ដា​សូត្រ​ និង​ និទាន ដែល​មាន​និយាយ​ពី​ការ​កសាង​វាលុកចេតិយ​ទាំង​ប៉ុន្មាន ដូច​បាន​ស្រង់​មក​ថ្លែង​ដោយ​សង្ខេប​ខាង​លើ​នេះ មហា​សំការ​សូត្រ និទាន​បារិក​ពោធិសត្វ និង​ និទាន​ចៅ​កំជិល​ខ្សាច់​គ្រាន់​តែ​សំដែង​ថា ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់​ផ្ដាច់​កម្មពៀរ, ព្រោះ​ហេតុ​នេះ​បាន​ជា​ជន​សាមញ្ញ​និយម​ជឿ​តាម​និទាន​នេសាទ​ថា ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់​ផ្ដាច់​បាប, តែ​សម្រាប់​ជន​ជា​បណ្ឌិត​ ដែល​យល់​ការណ៍​ពិត​តាម​គោល​ពុទ្ធ​វចនៈ មិន​និយម​ដូច្នោះ​ទេ​បើ​ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់​ក៏​ពូន​ឧទ្ទិស​ថ្វាយ​ជា​តំណាង​ព្រះ​ចូឡាមណី​ចេតិយ​ត្រង់ ៗ យក​ផលា​និសង្ស​ ដើម្បី​បាន​សេចក្ដី​សុខ សេចក្ដី​ចម្រើន​ក្នុង​លោក​នេះ និង​លោក​ខាង​មុខ ។
បរិយាយ​ពី​ទំនៀម​សាង​វាលុកចេតិយ ( ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់ ) ចប់​ដោយ​សង្ខេប​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណេះ ។ សកម្មភាព​នៃ​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ
ប្រវត្តិសិល្បៈភាពយន្តខ្មែរ
ប្រវត្តិភាពយន្តខ្មែរសង្ខេប
សិល្បៈ​ភាពយន្ត​គឺ​ជាសិល្បៈទី​៧​នៃ​ប្រភេទ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​។ប្រវត្តិ​នៃ​ការ​ដាក់​បញ្ចាំង​ភាព​យន្ត​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ​គឺ​មាន​តាំង​ពី​ដើម​ស.វ​ទី​២០មក​ម្ល៉េះ​។ជាក់​ស្ដែង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩០៩​មាន​ការ​សម្ភាស​ន៍​រោង​ភាព​យន្ត​មួយ​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​ឈ្មោះ​ថា​រោង​ភាពយន្ត​ ​Brignon ដែល​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ម្ដុំ​មាត់​ទន្លេ​។​កាលពី​សម័យ​នោះ​គេនិយម​បញ្ចាំង​ភាពយន្ត​បរទេស​ដូចជា​បារាំង​ អាមេរិកាំង​ ចិន​ ឥណ្ឌា​ ជាដើម។​លុះ​មកដល់​ចុង​ទ.វទី​៤០​ សម្ដេច​ព្រះបាទ​នរោត្តម​សីហនុ​បានចាប់​ផ្ដើម​ថតកុន​ខ្លី​ៗ​ដោយ​ប្រើ​ហ្វីល​១៦មីល្លី​ម៉ែត្រ​។​ ក្រោយ​មក​នៅ​ទ.វ​ទី​៥០​ ផលិតករ​ភាព​យន្ត​ក៏​ចាប់​កើត​មានឡើង​​ដែល​គេ​ចែក​ជា​បី​ក្រុម​គឺ​៖ នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០​និង​ដើម​ទសវត្សរ៍​ទី​៧០​ វិស័យ​ភាព​យន្ត​ខ្មែរ​បាន​វិវឌ្ឍរីក​ចំរើន​ឈាន​ដល់​កម្រិត​កំពូល។ ​នា​សម័យ​នោះ​​ ប្រទេស​យើង​សំបូរ​ដោយ​អ្នកដឹកនាំ​ភាពយន្ត​ តារាភាពយន្ត​ពោរ​ពេញ​ដោយ​ទេពកោសល្យ​សិល្បៈ​ហើយ​បាន​រួម​សហការ​គ្នា​ផលិត​ជា​ខ្សែ​ភាពយន្ត​រាប់​រយ​រឿង​បម្រើ​អារម្មណ៍​មហាជន​គ្រប់​ស្រទាប់​ទូទាំង​ប្រទេស​។​
រោង​ភាព​យន្ត​ខ្មែរ​
នៅ​ក្នុងទ.វ​ទី​៦០និង​ដើម​ទ.វទី​៧០ ពេល​ដែល​វិស័យ​ភាព​យន្ត​ខ្មែរ​​កំពុង​មាន​សន្ទុះ​រីក​ចំរើន​ជា​លំដាប់​ រោង​ភាព​យន្តបាន​កើតឡើងរីក​ដុះ​ដាល​ជា​បន្តបន្ទាប់​និងមាន​​ដំ​ណើរ​ការ​ដាក់​បញ្ចាំង​ខ្សែ​ភាពយន្តជា​ហូរ​ហែ​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​និង​តាមបណ្ដា​ខេត្ត​នានា​ទូទាំង​ប្រទេសដូចជា​ខេត្តកណ្ដាល​​​,ខេត្តកំព​ង់ចាម​​,​ខេត្ត​បាត់ដំបង​​,ខេត្ត​កំ​ពត​​​ជាដើម​។​​ ដោយ​ឡែក ​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​មានចំនួន​រោងភាពយន្ត​រហូត​ដល់ទៅ​៣៣រោង​ ក្នុង​​នោះ​​រួម​មាន​​ជា​អាទិ៍​៖​​ ​​​ ​
រឿងមហាភារតយុទ្ធ ភាគទី៥៖ឥន្ទ្របថរដ្ឋ រាជអាណាចក្រថ្មី
ឯកសារយោង
សៀវភៅរឿងមហាភារតយុទ្ធ ចងក្រងនិងរៀបរៀងដោយ ព្រះស្នេហាសារ ទេព ក្រសេម
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ភាគទី៥
យេហ្គីសេ ឆារ៉េន
Yeghishe Charents (13 ខែមីនា 1897 - ថ្ងៃទី 27 ខែវិច្ឆិកា 1937) ជាកំណាព្យ Armenian អ្នកនិពន្ធនិងជាសកម្មជនសាធារណៈ។ Charents ជាកវីឆ្នើមនៃសតវត្សរ៍ទី 20 នេះប៉ះលើប្រធានបទច្រើនដែលមានចាប់ពីបទពិសោធន៍របស់គាត់នៅក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកដំបូងបដិវត្តន៍សង្គមនិយមមួយនិងច្រើនទុននៅលើ Armenia និង Armenians ។ គាត់ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជា "កំណាព្យដ៏សំខាន់នៃសតវត្សរ៍ទី 20" នៅក្នុង Armenia ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
ខុទ្ទកបាឋ
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ខុទ្ទកបាឋៈ
សៀវភៅ​ភាគ៥២
ខុទ្ទកបាឋ គឺជាជំពូកទី១ ក្នុងខុទ្ទកនិកាយ ផ្នែកព្រះសូត្រ ឬសុត្តន្តបិដក។ នៅក្នុងជំពូកនេះ ចែកជា៩សូត្រខ្លីៗ ដែលក្នុងនោះ មានសូត្រមួយចំនួន ដូចជាមង្គលសូត្រ រតនសូត្រ ជាដើម ត្រូវបានព្រះសង្ឃ ក៏ដូចជា​ពុទ្ធបរិស័ទ​ទូទាំង​សកលោក​ស្វាធ្យាយនៅតាមវត្តអារាម និងនៅតាមទីសក្ការព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។
សរណគមន៍
សៀវភៅ​ភាគ៥២ ទំព័រ​ទី ១
ការដល់នូវព្រះរតនត្រ័យជាទីពឹងទីរលឹក ដែលមានជាបាលី និងសំរាយដូចខាងក្រោម​ ៖
ពុទ្ធំ សរណំ គច្ឆាមិ ។ ធម្មំ សរណំ គច្ឆាមិ ។ សង្ឃំ សរណំ គច្ឆាមិ ។ ទុតិយម្បិ ពុទ្ធំ សរណំ គច្ឆាមិ ។ ទុតិយម្បិ ធម្មំ សរណំ គច្ឆាមិ ។ ទុតិយម្បិ សង្ឃំ សរណំ គច្ឆាមិ ។ តតិយម្បិ ពុទ្ធំ សរណំ គច្ឆាមិ ។ តតិយម្បិ ធម្មំ សរណំ គច្ឆាមិ ។ តតិយម្បិ សង្ឃំ សរណំ គច្ឆាមិ ។
សិក្ខាបទ ១០
សៀវភៅ​ភាគ៥២ ទំព័រ​ទី ១
សិក្ខាបទ១០ ឬគេតែងហៅថា សីល១០។ ឧបាសក ឬឧបាសិកាអ្នករក្សាសីល១០ ត្រូវកោសក់ ពុកមាត់ ពុកចង្កា កាត់ក្រចកដៃជើងឲ្យស្មើនឹងសាច់។ ចំណែកការស្លៀកពាក់ គឺអាស្រ័យទៅតាមអធ្យាស្រ័យ អ្នកដែល​រស់នៅក្នុង​ប្រទេសនីមួយៗ។ នៅប្រទេសកម្ពុជា អ្នករក្សា​សីល១០ភាគច្រើន មាន​សំលៀកបំពាក់ស និងពានាកន្សែងស។ ពិតមែន សីលកើតពីចេតនា ប៉ុន្តែការស្លៀកពាក់ជាដើមនេះ គឺជាប្រពៃណី ទំនៀមទំលាប់សម្រាប់គ្រហស្ថអ្នកកាន់សីល១០ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា វាក៏ជាគ្រឿងសំគាល់ និងគ្រឿងដាស់តឿនចិត្តដល់អ្នកកាន់សីល១០ទាំងឡាយ ដើម្បីកុំឲ្យភ្លេចស្មារតី ត្រូវរក្សាសីលរបស់ខ្លួនឲ្យល្អ។
សិក្ខាបទទាំងឡាយ១០ ឬ ទសសិក្ខាបទ មាន៖
បាណាតិបាតា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ។
អទិន្នាទានា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការកាន់យកនូវវត្ថុដែលគេមិនបានឲ្យ។
អព្រហ្មចរិយា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការប្រព្រឹត្តនូវធម៌មិនប្រសើរ។
មុសាវាទា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការពោលនូវពាក្យកុហក។
សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកហេតុជាទីតាំងនៃ​សេចក្តីប្រមាទ គឺការផឹកនូវទឹកស្រវឹង គឺសុរា និងមេរ័យ។
វិកាលភោជនា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការបរិភោគនូវភោជនាហារក្នុងកាលខុស។
នច្ចគីតវាទិតវិសូកទស្សនា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការរាំ ច្រៀង ប្រគំ និងការមើលល្បែងផ្សេងៗ ដែលជាសត្រូវ​ដល់កុសលធម៌។
មាលាគន្ធវិលេបនធារណមណ្ឌនវិភូសនដ្ឋានា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការទ្រទ្រង់ ការប្រដាប់ និងការតាក់តែងស្អិតស្អាងរាងកាយ ដោយផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបផ្សេងៗ។
ឧច្ចាសយនមហាសយនា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកសេនាសនៈដ៏ខ្ពស់ (ហួសប្រមាណ) និងសេនាសនៈ​ដ៏ប្រសើរ។
ជាតរូបរជតប្បដិគ្គហណា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការកាន់យកនូវមាស និងប្រាក់។
អាការៈ​ ៣២
ខុទ្ទកបាឋេ ទ្វត្តឹសាការោ
[៣] ក្នុង​កាយ​នេះ មាន​សក់, រោម, ក្រចក, ធ្មេញ, ស្បែក, សាច់, សរសៃ, ឆ្អឹង, ខួរ​ក្នុង​ឆ្អឹង, តម្រងនោម, បេះដូង, ថ្លើម, វាវ, អណ្តើក, សួត, ពោះវៀនធំ,​ ពោះវៀន​តូច, អាហារ​ថ្មី, អាហារចាស់, ប្រមាត់, ស្លេស្ម៍, ខ្ទុះ, ឈាម, ញើស, ខ្លាញ់​ខាប់, ទឹក​ភ្នែក, ខ្លាញ់​រាវ, ទឹក​មាត់, ទឹក​សម្បោរ, ទឹក​រំអិល, ទឹក​មូត្រ, ខួរ​ក្នុង​ក្បាល ។
សាមណេរប្បញ្ហា
សៀវភៅ​ភាគ៥២ ទំព័រ​ទី ៣
មង្គលសូត្រ
[៥] ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មក​យ៉ាង​នេះ ។ សម័យ​មួយ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ ក្នុង​វត្ត​ជេតពន របស់​អានថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀប​ក្រុង​សាវត្ថី ។ គ្រា​នោះ​ឯង ទេវតា ១ អង្គ កាល​រាត្រី​បឋមយាម កន្លង​​ទៅ​ហើយ មាន​រស្មី​ដ៏​ល្អ ញ៉ាំង​វត្ត​ជេតពន​ទាំង​មូល​ឲ្យ​ភ្លឺ​ស្វាង ហើយ​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ហើយ ឋិត​នៅ​ក្នុង​ទី​សមគួរ ។ លុះ​ទេវតា​នោះ ឋិត​នៅ​ក្នុង​ទី​សមគួរ​ហើយ ទើប​ក្រាប​ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ដោយ​គាថា ។
[៦] ទេវតា​និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​ជា​ច្រើន ប្រាថ្នា​រក​សួស្តី បាន​គិត​រក​មង្គល​ទាំង​ឡាយ សូម​ព្រះ​អង្គ​សំដែង​ប្រាប់​នូវ​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។
(ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា) ការ​មិន​សេព​គប់​ពាលជន​ទាំង​ឡាយ ១ ការ​សេពគប់​បណ្ឌិតជន​ទាំងឡាយ​ ១ ការ​បូជា​ចំពោះ​បុគ្គល​ដែល​គួរ​បូជា​ទាំងឡាយ ១ នេះ​ជា​មង្គល​ ដ៏​ឧត្តម ។
ការ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ ដ៏​សម​គួរ​ ១ ភាវៈ​នៃ​បុគ្គល​បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​ទុក​ហើយ​ក្នុង​កាល​មុន ១ ការ​ដំកល់​ខ្លួន​ប្រពៃ ១ នេះ​ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។
ភាវៈ​នៃ​បុគ្គល​បាន​ស្តាប់​ បាន​រៀន​ច្រើន ១ សិល្បះ​គឺ​សេចក្តី​ឆ្លៀវឆ្លាស​ក្នុង​ហត្ថកម្ម របស់​អ្នក​បួស​និង​គ្រហស្ថ ១ វិន័យ​ដែល​បុគ្គល​សិក្សា​ដោយ​ប្រពៃ ១ វាចា​ដែល​បុគ្គល​ពោល​ល្អ ១ នេះ​ជា​មង្គល​ ដ៏​ឧត្តម ។
ការ​បំរើ​មាតា​បិតា ១ សេចក្តី​សង្គ្រោះ​ដល់​បុត្រ​និង​ភរិយា ១ ការងារ​ទាំងឡាយ ដែល​មិន​ច្របូកច្របល់ ១ នេះ​ជា​មង្គល​ ដ៏​ឧត្តម ។
ការ​មិន​ត្រេក​អរ​ក្នុង​បាប​និង​ការ​វៀរចាក​បាប ១ សេចក្តី​សង្រួម​ចាក​ការ​ផឹក​នូវ​ទឹក​ស្រវឹង ១ សេចក្តី​មិន​ប្រមាទ ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ ១ នេះ​ជា​មង្គល​ ដ៏​ឧត្តម ។
សេចក្តី​គោរព ១ សេចក្តី​ឱន​លំទោន ១ សេចក្តី​ត្រេក​អរ​តាម​មាន​តាម​បាន ១ ភាព​ជា​អ្នក​ដឹង​នូវ​ឧបការៈ ដែល​អ្នក​ដទៃ​ធ្វើ​ហើយ ១ ការ​ស្តាប់​នូវ​ធម៌​តាម​កាល ១ នេះ​ជា​មង្គល ដ៏​ឧត្តម ។
សេចក្តី​អត់ធន់ ១ ភាវៈ​នៃ​បុគ្គល​ដែល​គេ​ប្រដៅ​បាន​ដោយ​ងាយ ១ ការ​ជួប​ប្រទះ​នូវ​សមណៈ​ទាំង​ឡាយ ១ ការ​សន្ទនា​ទៅវិញ​ទៅ​មក​​នូវ​ធម៌​តាម​កាល ១ នេះ​ជា​មង្គល ដ៏​ឧត្តម ។
ចិត្ត​នៃ​បុគ្គល​ណា ដែល​លោកធម៌​ទាំងឡាយ ពាល់​ត្រូវ​ហើយ មិន​រម្ភើប​ញាប់ញ័រ ១ ការ​មិន​មាន​សេចក្តី​សោក ១ ធុលី​គឺ​រាគៈ​ទៅ​ប្រាស​ហើយ ១ ចិត្ត​ក្សេមក្សាន្ត ១ នេះ​ជា​មង្គល ដ៏​ឧត្តម ។
ទេវតា​​និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​ ធ្វើ​នូវ​មង្គល​ទាំង​ឡាយ ប្រាកដ​ដូច្នេះ​ហើយ ជា​អ្នក​មិន​ចាលចាញ់ ក្នុង​ទី​ទាំង​ពួង តែង​ដល់​នូវ​សិរី​សួស្តី​ក្នុង​ទីទាំង​ពួង នេះ​ជា​មង្គល ដ៏​ឧត្តម របស់​ទេវតា​និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ​នោះ ។
ចប់​មង្គល​សូត្រ ។
រតនសូត្រ
សៀវភៅ​ភាគ៥២ ទំព័រ​ទី ៦
[៧] ពួកភូតណា ឋិតនៅលើផែនដីក្តី ពួកភូតណា ឋិតនៅឰដ៏អាកាសក្តី ដែលមកជួបជុំក្នុងទីនេះ ពួកភូតទាំងអស់នោះ ចូរមានចិត្តល្អ មួយទៀត ចូរស្តាប់នូវភាសិតដោយគោរព ព្រោះហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ ជាភូតទាំងអស់ ចូរស្តាប់ (នូវព្រះបរិត្ត) ចូរធ្វើនូវមេត្តាចិត្ត ដល់ពពួកសត្វជាមនុស្សជាតិ មនុស្សទាំងឡាយណា តែងនាំមកនូវពលី ក្នុងពេលថ្ងៃ និងពេលយប់ ព្រោះហេតុនោះ សូមអ្នកទាំងឡាយ កុំប្រហែសធ្វេស រក្សានូវមនុស្សទាំងនោះ ។