cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ក្រុងច្បារមន
បច្ចុប្បន្នភាព ចំនួនប្រជាពលរដ្ឋក្រុងច្បារមន គិតត្រឹម ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ២០២២
-      ក្រុងច្បារមន មានចំនួនគ្រួសារសរុប ១១,២៧០ គ្រួសារ ប្រជាពលរដ្ឋសរុប ៥១,៨៨៨ នាក់ ស្រី ២៦,៣៦៧ នាក់
+ សង្កាត់ច្បារមន ចំនួនគ្រួសារសរុប ២,០២៤គ្រួសារ ប្រជាពលរដ្ឋសរុប ១០,២១៦នាក់ ស្រី ៤,៩២៧ នាក់
+ សង្កាត់កណ្តោលដុំ ចំនួនគ្រួសារសរុប ១,៩០៧គ្រួសារ ប្រជាពលរដ្ឋសរុប ៨,៥៨៨នាក់ ស្រី ១,៥៧១ នាក់
+ សង្កាត់រការធំ ចំនួនគ្រួសារសរុប    ៣,៥៣០ គ្រួសារ ប្រជាពលរដ្ឋសរុប ១៥,១៨២ នាក់  ស្រី  ៧,៧៥២នាក់
+ សង្កាត់សុព័រទេព ចំនួនគ្រួសារសរុប  ១,៦៣៣ គ្រួសារ  ប្រជាពលរដ្ឋសរុប ៧,៧៦៩នាក់  ស្រី ៣,៩២៤ នាក់
+ សង្កាត់ស្វាយក្រវ៉ាន់ ចំនួនគ្រួសារសរុប   ២,១៧៦ គ្រួសារ ប្រជាពលរដ្ឋសរុប ១០,១៣៣ នាក់ ស្រី ៥,១៩៣ នាក់
លេខទំនាក់ទំនង ចៅសង្កាត់ និងស្មៀន ទាំង០៥ សង្កាត់នៃក្រុងច្បារមន
១ សង្កាត់ច្បារមន
មាន ១៣ ភូមិ គឺ៖ ភូមិត្រពាំងលើក, ភូមិតាម៉ុល, ភូមិសំពៅ, ភូមិរលួស, ភូមិបូរីកម្មករ,ភូមិចំការដូង,ភូមិសំបួរ, ភូមិអង្គប្រាសាទ, ភូមិពេជ្រសង្វា, ភូមិព្រៃស្លឹក, ភូមិផ្គង់, ភូមិខ្ទុំក្រាំង និង ភូមិភ្នំដី ។
ចៅសង្កាត់ឈ្មោះ ផង់ ឆោមណាត លេខទូរសព្ទ 016 953 348 (telegram)
ស្មៀនឈ្មោះ មុយ សុខឡាយ (ស្រី) 096 71 09 453(telegram)
២ សង្កាត់កណ្តោលដុំ
ចៅសង្កាត់ ឈ្មោះ ឌី ណន លេខទូរស័ព្ទ 016 78 98 01
ស្មៀនឈ្មោះ ញ៉ឹក បូរី 016 720 108 (telegram)
៣ សង្កាត់រការធំ
មានចំនួន ១២ ភូមិគឺ ៖ ភូមិខោប, ភូមិទួលធ្នង់, ភូមិថ្មី, ភូមិក្រាំងពលទេព,ភូមិសំណង់, ភូមិពាណិជ្ជកម្ម, ភូមិបូរីកម្មករ, ភូមិមុខខេត្ត, ភូមិរកាធំ, ភូមិត្រពាំងលើក, ភូមិអង្គសេរី, និង ភូមិស្នោទី១ ។
ចៅសង្កាត់ឈ្មោះ អោម ចន លេខទូរសព្ទ 016 99 12 72(telegram)
ស្មៀនឈ្មោះ ជាក់ សុវត្ថារ៉ា 096 74000 80(telegram)
៤ សង្កាត់សុព័រទេព
មានចំនួន ១០ ភូមិ គឺ ៖ ភូមិស្នោរទី២,ភូមិរំលោង,ភូមិតាំងទន្លេ,ភូមិរំលោងប្រឃ្លះ, ភូមិក្រងផ្កា,ភូមិថ្លុកឈើទាល,ភូមិព្រៃកន្ទាច,ភូមិរលាំងសង្កែ,ភូមិត្រាចជ្រុំ និង ភូមិប៉ែលហែល ។
ចៅសង្កាត់ឈ្មោះ ញ៉ឹក អ៊ុច លេខទូរស័ព្ទ 016601324(telegram)
ស្មៀនឈ្មោះ សោម សុភ័ក្រ លេខទូរសព្ទ 077406188(telegram),098888682
៥ សង្កាតស្វាយក្រវ៉ាន់
មានចំនួន ១១ ភូមិគឺ៖ ភូមិស្គុះ,ភូមិដក់ពរ,ភូមិស្វាយក្រវ៉ាន់, ភូមិទួលគក, ភូមិព្រៃក្តី, ភូមិផ្សារចាស់,ភូមិថ្នល់បំបែក , ភូមិត្រស់, ភូមិត្រស់សាលា, ភូមិកំណប់ និង ភូមិអំពែភ្នំ ។
ចៅសង្កាត់ឈ្មោះ ង៉ែត រ៉េន លេខទូរស័ព្ទ 016766178(telegram)
ស្មៀនឈ្មោះ សុខ ចន្ថា 015494667(telegram)
នេះជាមោទនភាពដ៏ខ្លាំងក្លា របស់មន្ត្រីបម្រីសេវារដ្ឋបាល និងមន្ត្រីទាំងអស់របស់សាលាក្រុង ក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងក្រុងផងដែរ។
''' ង. សេវាសាធាណៈ '''
( ការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយក្រុងច្បារមន)
ការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយក្រុងច្បារមន បង្កើតឆ្នាំ២០១១ ជាការិយាល័យ ដែលប្រត្តិភូកម្មមុខងារពីថ្នាក់ជាតិ ។ ការិយាល័យនេះមាន១២ វិស័យគិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៧ ។មានបុគ្គលឹង ១៤នាក់ ស្រី៤នាក់។មានលោក ហុក ម៉ារ៉ាឌីជា អភិបាលរងទទួលបន្ទុក, លោកស្រីមុត សុត្រា ជាប្រធាន,លោក ផាន ភារម្យ ជាអនុប្រធាន, កញ្ញា ប៉េងសាវតីជា បេឡាធិការ, កញ្ញ វ៉ាវ សុភឹម ជា មន្ត្រីព័ត៌មាន។ វិស័យទាំង១២រួមមាន
- វិស័យសំណង់ មន្ត្រីជួរក្រោយ គឺលោក ភួង ប៉ុណ្ណាក់ រូបភាពតូច|247x247ភីកសែល|មន្ត្រីសាលាក្រុងច្បារមន ចូលរួមគោរពទង់ជាតិ ជារៀងរាលព្រឹកថ្ងៃច័ន្ទ ម៉ោង ៧:០០ នាទី ។ មន្រ្តីសាលាក្រុងច្បារមន មានវិន័យ ទំនួលខុសត្រូវ ការម៉ឹងម៉ាត់ ការសហការណ៍គ្នា ចំណេះដឹង ជាកត្តាចំបង ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ អង្គភាពនីមួយៗ ។ - វិស័យសាធារណៈការ មន្ត្រីជួរក្រោយ គឺលោក រើន សុធា
- វិស័យវប្បធម៌ មន្ត្រីជួរក្រោយ គឺលោក រ៉េតជេស្តា
- វិស័យទេសចរណ៍ មន្ត្រីជួរក្រោយ គឺលោក ប៉េះ សុខនាង
- វិស័យកសិកម្ម មន្ត្រីជួរក្រោយ គឺលោក ហែម ធួក
- វិស័យឧស្សាហកម្ម មន្ត្រីជួរក្រោយ គឺលោក ទន់ រិនណា
- វិស័យសុខាភិបាល មន្ត្រីជួរក្រោយ គឺលោកស្រី ស៊ឹម សុខរ៉េន
- វិស័យពាណិជ្ជកម្ម មន្ត្រីជួរក្រោយ គឺលោក វ៉ាង រង្សី
- ការងារអត្រានុកូលដ្ឋាន(មិនត្រូវបានគិតប្រាក់) កញ្ញា វ៉ាវសុភឹម
- ការងារការចាក់ដី (២០១៧) លោក ប៊ុត ស៊ីធឿន
''' ច. ការងារគ្រប់គ្រងសម្រាម និង សំណល់រឹង '''
• ក្រុងច្បារមន មានទីលានចាក់សម្រាម ០១ កន្លែង ស្ថិតនៅភូមិតាម៉ុល សង្កាត់ច្បារមន ក្រុងច្បារមន មានទំហ៊ំ ប្រមាណ ២ ហិចតា ។
• រដ្ឋបាលក្រុងច្បារមន បានចាប់ផ្តើមទទួលមុខងារ គ្រប់​គ្រងសំណល់​រឹងរាវ ក្នុងទីប្រជុំជន​ចាប់​ពីឆ្នាំ ២០១៥ ។
• រដ្ឋបាលក្រុងបានអនុវត្តមុខងារនេះ ស្របទៅតាមលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តិជាធរមាន រួម​មាន​អនុក្រឹត្យលេខ ១១៣ សារាចរអន្តរក្រសួងលេខ ១០៧០ ស.ជ.ណ បស្ថ និង​ប្រកាស​អន្តរ​ក្រសួងលេខ ០៧៣ ស្តីពីការប្រើប្រាស់កញ្ចប់ថវិកាអនាម័យបរិស្ថាន ។
•ការអនុវត្តមុខងារនេះ រដ្ឋបាលក្រុងតែងទទួលបាន ការគាំទ្រពីរដ្ឋបាលខេត្ត ការគាំទ្រ​បច្ចេក​ទេស​ពីមន្ទីរបរិស្ថាន និងមន្ទីរសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ លើការអនុវត្តនីតិវិធីលទ្ធកម្ម និង​ការ​ទូទាត់​ថវិកា ។
• រដ្ឋបាលក្រុងដែលមានគណៈកម្មការលទ្ធកម្ម និងអង្គភាពលទ្ធកម្មក្រុង ជាសេនាធិការ បានសម្រេចបន្តកិច្ចសន្យាដល់ក្រុមហ៊ុន វេងសេងហ្គ្រីន ។
•សម្រាប់ការងារប្រមូលដឹកជញ្ជូន ក្រុមហ៊ុនមានរថយន្តចំនួន ០៣គ្រឿង កម្មករចំនួន ១០នាក់ ។
ខាងក្រោមនេះជា video ទាក់ទងជាមួយនិងក្រុងច្បារមន
Account facebook សម្រាប់ទំនាក់ទំនង អ្នករៀបរៀង ៖
រៀបរៀងដោយៈ ផាន ភារម្យ លេខទូរស័ព្ទ៖ 096 42 10 277
រូបភាពតូច|(phan phearom) ផាន ភារម្យ អ្នករៀបរៀងក្នុងគេហទព័រ Wikipedia
ហ្គូហ្គល
right|200px ហ្គូកហ្កល (ឡាតាំង:Google) ជាក្រុមហ៊ុនសាវជីកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក មួយដែលផ្តល់នូវ សេវាកម្មអ៊ីនធើណែត ដែលមានដូចជា សេវាកម្ម និង​ផលិតផលរាប់បញ្ចូលទាំង ការស្វែងរកព័ត៌មានផ្សេងៗតាមអ៊ីនធើណែត, សេវាកម្មផ្សេងទៀតជាច្រើន , ផ្នែកសូហ្វែ(ផ្នែកទន់នៃកុំព្យូទ័រ) និងការផ្សព្វផ្សាយបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ។ ប្រាក់ចំណូលនៃការផ្សព្វផ្សាយ​ដែលបានមកពីការបង្កើត Adwords  ស្ទើរតែទាំងអស់កា្លយទៅជាប្រាក់ចំណូលនៃក្រុមហ៊ុន ។
ក្រុមហ៊ុន ហ្គូហ្កល ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Larry Page និង Sergey Brin នៅពេលដែលអ្នកទាំងពីរមានបំណងរៀននៅសកលវិទ្យាល័យ Stanford. ហ្គូហ្កល បានបង្កើតជាសាវជីកម្មលើកដំបូងជាក្រុមហ៊ុនឯកជន នៅថ្ងៃទី ០៤ ខែ កញ្ញា​ ឆ្នាំ ១៩៩៨ ហើយវាបានបញ្ចេញជាសាធារណៈ​ នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០៤ ។
ការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស តាំងពីក្រុមហ៊ុនត្រូវបានធ្វើអោយកើតមានឡើងនៅផលិតផលដ៏ច្រើន ។
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ហ្គូហ្កលបានចាប់ផ្តើមកកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩៦ ដែលបានស្រាវជ្រាវគម្រោងដោយ Larry Page និង Sergey Brin នៅពេលដែលអ្នកទាំងពីរ មានបំណងរៀននៅ សកលវិទ្យាល័យ Stanfordក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ។ 150px|ស៊ុម|ធ្វេង|ហ្គូហ្កលឆ្នាំ ១៩៩៨ ម៉ាស៊ីនស្វែងរកព័ត៌មានដ៏តូចមួយត្រូវបានគេហៅថា "RankDex" ចេញពី សេវាកម្មព័ត៌មាន IDD ដែលបានរចនាដោយ Robin Li តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៦ ។ បច្ចេកវិទ្យាដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុង RankDex នឹងមានភាពជាក់ស្តែងច្បាស់លាស់ និង ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងពេលក្រោយនៅពេលដែល Robin Li ត្រូវបានរកឃើញ Baidu នៅប្រទេសចិន ។ កាលពីមុន មានឈ្មោះហៅក្រៅថា «BackRub» ,​ប៉ុន្តែត្រូវបានប្តូរឈ្មោះមកជា«Google» ដែលមានកំណើតមកពី ការប្រកបតួខុសនៃពាក្យ«googol», ដែលបន្ទាប់ពីតួទីមួយ មានលេខ០ ដល់ទៅជាងមួយរយលេខ , ដែលចង់ប្រាប់ថា ម៉ាស៊ីនស្វែងរកនៃ ហ្គូហ្កល អាចផ្តល់នៅបរិមាណព័ត៌មានដ៏ធំទូលំទូលាយ សម្រាប់អ្នកស្វែងរក ទៅតាមចំនួននៃលេខសូន្យនោះ ។ ហ្គូហ្កល ស្ថិតនៅក្រោមដំណើរការរបស់ គេហទំព័រនៃ សកលវិទ្យាល័យស្តេនហ្វត(Stanford University website) , ដែលមានអាស័យដ្ឋានឬឌូម៉ែន (domain) google.stanford.edu ។
អាស័យដ្ឋានពេញនៃ ហ្គូហ្កល (The domain name for Google)ត្រូវបានបង្កើតនៅ ថ្ងៃទី១៥ ខែ​ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩៧, ហើយនិង កុ្រមហ៊ុនត្រូវបាន បង្កើតជាសាវជីកម្ម​ នៅថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៨ ។ វាត្រូវបានពឹងផ្អែកទៅលើដៃគូ (Susan Wojcicki) ដែលជាយានដ្ឋាន នៅក្នុងឧទ្យាន ម៉ែនឡូ(Menlo Park),​រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា , Craig Silverstein , ដែលជាសមាជិកនៃ ក្រុមនិស្សិតនៅសកលវិទ្យាល័យ ស្តេនហ្វ័ត , ដែលត្រូវបានជួលជា និយោជកលើកទី១ ។
នៅក្នុង ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១១​, ចំនួននៃអ្នកប្រើប្រាស់ហ្គូហ្កល ជារៀងរាល់ខែមានចំនួនលើសពី ១០លាននាក់ ជាលើកដំបូង , ដែលជាការកើនឡើង ៨.៤ ភាគរយ ចាប់ពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១០ (មាន៩១៣០ លាននាក់)។
និល ទៀង
{| style="clear:both; background:none; color:black;"
សម្ដេច​ព្រះ​មហា​សង្ឃរាជ និល ទៀង នៃ​គណៈ​មហា​និកាយ (ប្រសូត ថ្ងៃ​អាទិត្យ ៧ ​កើត ឆ្នាំ​វក ឆ​ស័ក ព.ស.​២៣៦៨/គ.ស.​១៨២៤ សុគត ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ​២​កើត ខែ​អស្សុជ ឆ្នាំ​ឆ្លូវ បញ្ច​ស័ក ព.ស.​២៤៥៧/២ តុលា គ.ស.​១៩១៣) ជា​សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ​អង្គ​ទី​១ នៃ​គណៈ​មហានិកាយ នៃ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា។ ទ្រង់​កាន់​តំណែង​ពី​ព.ស.​២៤០១ ដល់ ព.ស.​២៤៥៧ ក្នុង​រជ្ជ​សម័យ​​ព្រះ​មហាក្ស័ត្រិយ៍​៣​ព្រះ​អង្គ​ គឺ ១. ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ហរិរក្ស​រាមា​ឥស្សរាធិបតី​ព្រះអង្គ​ឌួង ២. ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្ដម ៣. ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ។
​ ព្រះរាជ​ជីវប្រវត្តិ​
ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប្រសូត នៅ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ ៧ ​កើត ខែ​អាសាធ ឆ្នាំ​វក ឆ​ស័ក ព.ស.​២៣៦៨ គ.ស.​១៨២៤ ក្នុង​ស្រុក​ពោធិ​ព្រះបាទ ខេត្ត​កៀនស្វាយ (ស្រុក​កៀនស្វាយ ខេត្ត​កណ្ដាល បច្ចុប្បន្ន)។ ព្រះ​អង្គ​ជា​បុត្រ​ច្បង​នៃ បិតា​នាម និល មាតា​នាម ឡឹក។
​ ការ​ភៀស​ព្រះ​កាយ​នៅ​ស្រុក​សៀម
ក្នុង​គ.ស.​១៨៣១ កាល​នោះ​កុមារ​ទៀង ទើប​តែ អាយុ​បាន​៨​ឆ្នាំ ទ័ព​យួន និង​សៀម បាន​ពើប​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្លា នៅ​តំបន់​កៀនស្វាយ​ដើម្បី​ដណ្ដើម​យក​ស្រុក​ខ្មែរ។ គ្រួសារ​សម្ដេច​ទៀង​ទាំង​ប៉ុន្មាន ត្រូវ​ទ័ព​សៀម​ចាប់​កេណ្ឌ​កៀរ​យក​ទៅ​ស្រុក​សៀម ទុក​ធ្វើ​ជា​ទាសា​ទាសី។ កុមារ​ទៀង និង​ជីដូន ត្រូវ​គេ​បញ្ជូន​ឲ្យ​ទៅ​រស់​នៅ​ឯ​ទីក្រុង​បាងកក។ នៅ​ទី​នោះ​កុមារ​ទៀង បាន​ជួប​នឹង​មា​ម្នាក់​ឈ្មោះ ពៅ ជា​អាមាត្យ​របស់​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ អង្គ​ឌួង កាល​ព្រះអង្គ​នៅ​ជា​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​ដែល​សៀម​កេណ្ឌ​កៀរ​យក​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ឈ្លើយ​ដែរ។ ចំណែក​គ្រួសារ​សម្ដេច​មួយ​ផ្នែក​ទៀត ត្រូវ​សៀម​បញ្ជូន​ទុក​ឲ្យ​រស់​នៅ ស្រុក​មង្គលបុរី ក្នុង​ខេត្ត​បាត់ដំបង។
ការ​សាង​ព្រះ​ផ្នួស
បព្វជា្ជ នៅថ្ងៃទី ២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៨៣៤ ត្រូវនឹងថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ ១៥ កើត ខែពិសាខ ឆ្នាំមមី ព.ស. ២៣៧៨ ក្នុងពទ្ធសីមាវត្តមហាធាតុយុវរាជរង្សឬទ្ធិ សង្កាត់ព្រះបរមមហារាជវាំង ខណ្ឌព្រះនគរ ទីក្រុងបាងកក ដោយមាន សម្ដេចព្រះអរិយវង្សញាណ សម្ដេព្រះសង្ឃរាជ (ដន) អធិបតីសង្ឃវត្តមហាធាតុយុវរាជរង្សឬទ្ធិ ជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍​ ។
ឧបសម្បទា នៅថ្ងៃទី ២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៨៤៤ ត្រូវនឹងថ្ងៃច័ន្ទ ៨ កើត ខែបឋមាសាឍ ឆ្នាំរោង ឆស័ក ព.ស. ២៣៨៨ ក្នុងពទ្ធសីមាវត្តព្រះស៊ីរតនសាស្ដារាម នាព្រះបរមមហារាជវាំង ទីក្រុងបាងកក ដោយមាន សម្ដេចព្រះអរិយវង្សញាណ សម្ដេព្រះសង្ឃរាជ (នាគ) វត្តរាជបូរណរាជវរវិហារ សង្កាត់វាំងបូរព៌ាភិរម្យ ខណ្ឌព្រះនគរ  ទីក្រុងបាងកក ជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ព្រះព្រហ្មមុនី (ថឹក) វត្តព្រះជេតុពនវិមលមង្គលារាមរាជវរមហាវិហារ សង្កាត់ ព្រះបរមមហារាជវាំង ខណ្ឌព្រះនគរ  ទីក្រុងបាងកក ជាព្រះកម្មវាចាចារ្យ ព្រះធម្មឧត្តម (សែង) វត្តអរុណរាជវរារាមរាជវរមហាវិហារ សង្កាត់វត្តអរុណ ខណ្ឌបាងកកយ៉ៃ ទីក្រុងបាងកក ជាព្រះអនុសាវនាចារ្យ ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ឱ្យបព្វជិតនាមថា សុវណ្ណកេសរោ ។
ការ​យាង​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ
ព្រះជន្ម​បាន​២៦​វស្សា ក្នុង​ឆ្នាំ​រកា ឯក​ស័ក ព.ស.​២៣៩៣ គ.ស.​១៨៤៩ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះ​ពរ​លា​សម្ដេច​ព្រះ​ណាំក្លាវ ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ។ លុះ​មក​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ហើយ ព្រះ​បាទ​ហរិរក្សរាមាឥស្សរាធិបតី ព្រះ​អង្គឌួង ទ្រង់​សូម​និមន្ត​ឲ្យ​គង់​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ទ្រង់​បាន​ធ្វើ​ព្រះរាជ​សុភអក្សរ ថ្វាយ​សម្ដេច​ព្រះ​ណាំក្លាវ។
​ សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ​នៃ​ក្រុង​កម្ពុជា​ធិបតី
ព្រះជន្ម​បាន​៣៤​វស្សា ក្នុង​ឆ្នាំ​ម្សាញ់ នព​ស័ក ព.ស.​២៤០១ គ.ស.​១៨៧៥ ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះហរិរក្សរាមាឥស្សរាធិបតី ព្រះអង្គឌួង ទ្រង់​បាន​លើក​ព្រះ​ព្រហ្មមុនី និល ទៀង ឲ្យ​គ្រង​ទី​សម្ដេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជា​ក្រុង​កម្ពុជា។
លុះ​រំលង​ពី​នោះ​មក​បាន​មួយ​ឆ្នាំ ព.ស.​២៤០២ គ.ស.​១៨៥៨ ព្រះ​បាទស​ម្ដេច​ព្រះ​ហរិរក្សរាមាឥស្សរាធិបតី​ព្រះអង្គឌួង បាន​តាំង​សម្ដេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជ និល ទៀង ជា​ស្ដេច​សង្ឃ​ពេញ​ទី ហើយ​បាន​រៀប​ចំ​ពិធី​ថ្វាយ​ទឹក​ក្លស់​ទឹក​ស័ង្ខ នៅ​ក្រុង​ឧត្ដង្គ​មានជ័យ មាន​គោរម្យងារ​ជា “សម្ដេច​ព្រះមហាសង្ឃរាជា គណធិបតី សិរីបរមបពិត្រ ជា​សង្ឃនាយក​តិលកលោកាចរិយោត្ដម​បរមមេធសង្ឃជេដ្ឋា មហាសង្ឃរាជា ធម្មិក​វរោត្ដម​បរម​បពិត្រ ដ៏​ជា​អធិបតី​ព្ធដ៏​គណ​សង្ឃ​ក្នុង​ក្រុង​កម្ពុជា ជេដ្ឋា​រដ្ឋា​មហាឥន្ទបត្ត​នគរ​បវរ​បូរីរម្យ​ឧត្ដម​រាជបនិជា​មហាមគ្គនាយក” សម្រេច​កិច្ច​អស់​ទ្រទ្រង់​សង្ឃ​ព្រះរាជា​គណៈ​ទាំង​៤​សម្រាប់។
​ ព្រះ​ទិវង្គត
ព្រះជន្ម​បាន​៩០​វស្សា​គត់ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ឆ្លូវ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​សោយទិវង្គត នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ២ ​កើត ខែ​អស្សុជ ឆ្នាំ​ឆ្លូវ បញ្ច​ស័ក ព.ស.​២៤៥៧ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​ ២ ខែ​តុលា គ.ស.​១៩១៣ វេលា​ម៉ោង​១២​និង៤០​នាទី​អាធ្រាត ដោយ​ព្រះរោគជរាពាធ នៅ​ព្រះរាជ​តំណាក់​វត្ត​ឧណ្ណាលោម ក្រុង​ភ្នំពេញ៕
ព័ត៌មាន​ទាក់ទង
ចម្លង​ចេញ​ពី​សៀវភៅ​ព្រះរាជជីវប្រវត្តិ សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ រៀបរៀង​ដោយ ភិក្ខុ​បញ្ញាវិមលោ លឹម វាសនា ចៅ​អធិការ​ស្ដីទី​វត្ត អង្គប្រិយសិរីមានជ័យ ឆ្នាំ​២០០៤
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
មុំកែង
មុំកែងគឺជាមុំដែលមានរង្វាស់៩០ដឺក្រេ ។
Angle
ភូមិបត់គគីរ ឃុំអូរឧកញ៉ាហេង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្ដព្រះសីហនុ
ភូមិបត់គគីរ
ភូមិបត់គគីរ (អូរចំណារ) ជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ឃុំអូរឧកញ៉ាហេង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្ដព្រះសីហនុ។     ភូមិនេះមានប្រជាជនរស់នៅជាច្រើន  ដោយធ្វើការប្រកបរបរជាច្រើនផ្សេងៗ ពីគ្នាដូចជា កសិករ អ្នកលក់ដូរ គ្រូបង្រៀន គ្រូពេទ្យ  និង​ ធ្វើការនៅក្នុងអង្គការផ្សេងៗ -ល-។ ភូមិនេះមានផ្សារតូចមួយដែលមានទីតាំងនៅជាប់ផ្លូវលំមួយដោយមានចំងាយ ១០០ មែត្រពីផ្លូវជាតិលេខ ៤ និង  ជិតសាលាសង្កាត់អូរឧកញ៉ាហេង ។
អាថ៌កំបាំងពូជមេឬក្មេរ
I/.  ការបង្កើតពូជមេ ឬ ក្មេរ
កេ្មរ=កេរ+មេ = កេរមរតករបស់មេ
ក/.អតីតកាលនៃនគរនេះគឺ នគរស្រី្ត (នគរមេ ក្មេរ=កេរ+មេ)  ដែលមានស្រ្តីជាអ្នកដឹកនាំ ។  នៅក្នុង សាវតាចិន ក្នុង រឿង “ ថាំងចេងចម្លងធម៌”  ពួកគេបានដើរឆ្លងកាត់នគរមួយឈ្មោះថា “នគរស្រី្ត” ឬ  “ នគរស្រី ល្វោ”  សព្វថ្ងៃនេះនៅប្រទេសសៀម  (ថៃ)  ហៅថា  “ល្វោ”  ឬ  “លពបុរី”  ។
ចូរពិនិត្យពន្យល់ពាក្យ
ល្វោ-->ល្វោតល្វន់-->ដំណើរទន់ដូចស្រី្ត
នគរហ៊្វូណន= មកពីក្បាច់គុណចិនមួយ ឈ្មោះថា “កុងហ៊្វូ” ឬ “ក្បាច់កុងហ៊្វូ”  វាមានភាពទន់ដូច្នេះហើយបានជាចិនដាក់ឈ្មោះ អ្នកនគរដែលមានតំណើរទន់(ស្រី្ត)នេះថា“ហ៊្វូណន“ ក្នុងឯកសារ ប្រវិត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ។ ដូច្នេះជនជាតិនេះជាអ្នកស្នងមរតករបស់បុព្វជនរបស់ខ្លួនគឺ “មេ”  ទើបនៅសម័យនោះគេហៅ អ្នកនៅក្នុងនគរ ថាជា  ជនជាតិក្មេរ  ដែលនៅសិលាចារិកបុរាណមានសសេរ ពាក្យនេះ ក្មេរ=កេរ+មេ  មានន័យ ថាអ្នកស្នងមរកតមេឬកេរតំណែលមេ។
ខ/. ដោយផ្អែកទៅលើការបកស្រាយខាងលើ យើងអាចទាញយកនូវហេតុផលពីអតីតកាលដែលមានទាក់ទងនូវរឿងព្រេងរបស់ក្មែរក្នុងការបង្កើតទឹកដីគឺ “រឿង ព្រះថោង នាងនាគ” មកធ្វើ ការបកស្រាយ បន្ថែម តែពេលនេះ ខ្ញុំពុំលើកពី (ព្រះថោងឡើយ) ព្រោះគាត់គឺជាអ្នកចំណូលថ្មីក្រោយ  ដូច្នេះខ្ញុំលើកតែព្រះនាងនាគមកបកស្រាយពន្យល់តែប៉ុណ្ណោះ ។  ព្រោះព្រះនាងនាគ ជាបុព្វហេតុដែលនាំអោយកើតពាក្យថា (មេ ឬ ក្មេរ ) នេះ ។ ពាក្យ (ព្រះនាងនាគ) បើ យើងមិនមើលការពន្យល់បកស្រាយ ឲ្យបានក្បោះក្បាយ និង ត្រឹមត្រូវនោះទេ នោះប្រាកដ​ជា​នឹងមាន​ការយល់ច្រលំទៅ លើ (សត្វនាគ) ជាមិនខាន ព្រោះមកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះយើងនៅតែច្រលំ ដោយសារតែការមិនបានបំបែកគំនិតក្នុងថ្ម  ដែលបុព្វបណ្ឌិតយើងបានឆ្លាក់ចារិកទុកលើប្រាសាទ​ រាប់ពាន់នៅតាម ផ្តែរ  សសរ  ហោជាង …។ល។ សំរាប់អោយ មនុស្សសម័យក្រោយស្វែងយល់ ។ បើយើងត្រិះរិះពិចារណាតាមហេតុផល  ក្នុងទ្រឺស្តី (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ) បារមគ្រូនៃយើង យើង ឃើញ​ថា មនុស្សកើតមកពីមនុស្ស តិរច្ឆានកើតមកពីតិរច្ឆាន វាពុំអាចមានមនុស្សកើតកូនមកជាតិរច្ឆានឬតិរច្ឆានកើតកូនមក​​ជាមនុស្សនោះឡើយ។
ឌី សាវេត
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early life
ឌី សាវេត កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ០៧ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤៤ នៅសាលាសង្កាត់គីឡូម៉ែត្រលេខ៦ ខណ្ឌឫស្សីកែវ ក្រុងភ្នំពេញ ។ អ្នកស្រីមានឪពុកឈ្មោះ ឌី ណយ ជាចាងហ្វាងស្មៀននៃ សាលាឧទ្ធរណ៍-រាជធានីភ្នំពេញ និង មានម្ដាយឈ្មោះ សាត់ រឹម ជាសិល្បៈនាដរបាំ នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង អ្នកស្រីមានបងប្អូនបង្កើត ៦នាក់ ហើយអ្នកស្រីជាកូនទី៧ ដែលជាកូនពៅផងដែរ រីឯបងប្អូន៥នាក់ទៀត របស់អ្នកស្រីបានស្លាប់ ក្នុងសម័កាល កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ឬ គ្រប់គ្នាស្គាល់ថាជាសម័យកាល របស់ពួកខ្មែរក្រហម ដែលសម្លាប់ពលរដ្ឋស្លូតត្រង់អស់រាប់លាននាក់ដែលគិតចាប់ពីឆ្នាំ 1975 ដល់ឆ្នាំ 1979 មានតែបងស្រី សាវេតតែម្នាក់ប៉ុនណោះដែលនៅរស់ គាត់មានឈ្មោះថា ឌី សាវ៉ៃ បច្ចុប្បន្នគាត់រស់នៅ ប្រទេសបារាំង ។ ក្នុងវ័យកុមារភាព អ្នកស្រី ឌីសាវេត បានសិក្សានៅសាលាបឋមសិក្សា សម្ដេចសុធារស់ និង បានបន្តការសិក្សាថ្នាក់វិទ្យាល័យ នៃសាលា វិទ្យាល័យចតុមុខ ក្រោយមក សាវេត បានចូលរួមប្រឡងបវរកញ្ញាឯកថ្នាក់ជាតិ ប្រចាំក្រុងភ្នំពេញផងដែរ ហើយជាភាពជោគជ័យមួយផងដែរ ដែលសាវេតបានជាប់ជ័យលាភីលេខ១ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៩ ហើយជាពេលដែល សាវេត មានភាពល្បីឈ្មោះនិងត្រូវបានផលិតករក្នុងស្រុកជាច្រើនទាក់ទងឱ្យទៅសម្ដែងធ្វើជាតារាភាពយន្ត ហើយវាជាពេលចាប់ផ្ដើមដំបូងរបស់ សាវេត ក្នុងការបោះជំហ៊ានទៅក្នុងពិភពសិល្បៈ ជាមួយនិងការថតខ្សែរភាពយន្តលើកដំបូង មានចំណងជើងថា "ក្បូនជីវិត" ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1960 ។
អជីបសម្ដែងភាពយន្ត
Movie career
ភាពជោគជ័យដំបូង (១៩៦០-១៩៦៣)
The First Success (1960-1963)
អជីបសិល្បៈដំបូងរបស់អ្នកស្រី ឌី សាវេត ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1960 គឺអ្នកស្រីបានតំណែងជាតួឯកស្រី ក្នុងរឿង "ក្បូនជីវិត" ដែលជាការដឹកនាំរឿងដោយលោក អួង កន់ធួក លោកជាចាងហ្វាងផលិតកម្ម កងចក្រភាពយន្ត ដែលបានដាក់បញ្ចាំងរឿងនេះក្នុងរោងភាពយន្ត ចំនួន៨ នៅរាជធានីភ្នំពេញ និង បានដាក់បញ្ចាំងរយៈពេល ២ខែ នាចុងឆ្នាំ ១៩៦០ ភាពល្បីល្បាញនៃខ្សែរភាពយន្តនេះ ត្រូវបានអ្នកសារពត៌មានក្នុងស្រុកយកមកចុះផ្សាយនៅលើកាសែត និង ទស្សនាវដ្តីជាបន្តបន្ទាប់ នាដើមឆ្នាំ ១៩៦១ ហើយជាពេលដែលអ្នកស្រី ឌីសាវេត ត្រូវបានគេស្គាល់ច្រើនថាជាតារាសម្ដែងដ៏សាកសមក្នុងរឿងនេះផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦១ ស្នាដៃបន្ទាប់របស់អ្នកស្រី ឌី សាវេត គឺរឿង "លលកញីឈ្មោល" របស់ផលិតកម្មចន្ទឆាយាភាពយន្ត ដែលអ្នកស្រីបានដើរតួជាក្មេងស្រីសិស្សសាលាក្នុងរឿងនេះផងដែរ ហើយរឿងនេះដែរមានភាពល្បីល្បាញក្នុងការដាក់បញ្ចូលបទភ្លេងដើម (Original Sound Track) គឺបទ លលកញីឈ្មោល បកស្រាយដោយលោក មាស ហុកសេង ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៣ ឌី សាវេត បានបន្តថតខ្សែរភាពយន្តជាបន្តបន្ទាប់ ក្នុងនោះមានរឿង "ហួសហើយជាតិនេះ" (It Is Over for This Life) ដែលជាការសហការផលិតលើកដំបូងជាមួយ ផលិតករហុងកុង ហើយរឿងនេះដែរមានភាពល្បីល្បាញក្នុងការដាក់បញ្ចូលបទភ្លេងដើម (Original Sound Track) គឺបទ "ហួសហើយជាតិនេះ" បកស្រាយដោយលោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត និង អ្នកស្រី ម៉ៅ សារ៉េត បទមួយនេះផងដែរមានភាពពេញនិយមចាក់ស្ដាប់ជាច្រើនតាមបណ្ដាញវិទ្យុផងដែរ ។
សមិទ្ធិផល
Achievement
ផែនទី​ប្រទេស​លើ​ពិភពលោក
Köppen climate classification: {{legend|#3cc723|Tropical rainforest climate}} {{legend|#8b8e14|Savanna climate}} {{legend|#cf8e14|Steppe climate}} {{legend|#e9ba00|Desert climate}} {{legend|#a7cc00|Mediterranean climate}} {{legend|#2b9c2b|Humid temperate climate}} {{legend|#92b32a|Humid subtropical climate}} {{legend|#008e84|Humid continental climate}} {{legend|#006f84|Transsiberian climate}} {{legend|#9e8eae|Dry-summer cold climate}} {{legend|#57dcdc|Tundra climate}} {{legend|#eaeaff|Polar climate}}
ខាន់ មករា
ខាន់ មក​រា ត្រូវ​បាន​ស្គាល់​តាម​រយៈ​ឈ្មោះ​ហៅ​ក្រៅរបស់​គាត់​ ខាន់ ជែមស៍​។ គាត់​ជា​កូន​ទី​ពីរ​ក្នុង​ចំណោម​បងប្អូន៦​នាក់​ក្នុង​គ្រួសារ។ ជែមស៍ ច្រៀង​នៅ​ផលិតកម្ម​រ៉ក់ ដែល​ទទួល​បាន​ការគាំទ្រ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​សំណាក់​អ្នក​ស្ដាប់។ បទ​ដែល​ល្បី​ដំបូង​បំផុត​គឺ​បទ សម្រែក​បេះដូង ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​អាល់ប៊ុម មោទនភាព​ជា​ខ្មែរ វ៉ុល ១០១ ដែល​ជា​វ៉ុល​ដំបូង​របស់​ផលិតកម្ម​រ៉ក់។ បទ​របស់​ជែមស៍ ទទួល​បាន​ការគាំទ្រ​គ្រប់​បទ ដែល​បទ​ដែល​ល្បី​បំផុត​នៅ​ពេល​​ក្រោយ​ៗ​មក​ទៀត​មាន​​បទ រយ​ពាន់​ផ្ញើ​សារ ក្នុង​អាល់ប៊ុម រយ​ពាន់​ផ្ញើ​សារ និង​បទ ស្ដាយ​ក្រោយ ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​អាល់ប៊ុម អូន​ផឹក​ដើម្បី​បង។
វិបសាយ
ផលិតកម្ម​រ៉ក់
អាថ៌កំបាំងពាក្យនាគ
'ចុះហេតុអ្វីបានជាម្ចាស់នគរ (ក្មេរ) មានឈ្មោះថា ព្រះនាងនាគ ទៅវិញ ? តើព្រះនាងនាគហេតុអ្វីបានជាបង្កើតកូនមកដល់សព្វថ្ងៃនេះជាមនុស្ស?'
ហេតុដូច្នេះ សូមកុលបុត្រកុលធីតាខ្មែរ ប្រុសស្រីទាំងអស់គ្នា តាមដានពិចារណានូវការ បកស្រាយពន្យល់ពីពាក្យថា (នាគ) នេះ ដែលមានពន្យល់នៅក្នុងវចនានុក្រមរបស់សម្តេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត (ភាគ ១+២)
គ/.	 ពន្យល់ពីពាក្យ 	(របស់ពាក្យថានាគ)
១/. នាគ  (ន) ប្រសើរចម្បងបរិសុទ្ធ…
២/. នាគ 	 ព្រះសមា្មសម្ពុទ្ធឬព្រះពុទ្ធនាគ(ក៏ហៅថានាគ)
៣/. នាគ	 ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ (ក៏ហៅថានាគ)
៤ /.នាគ	 ព្រះអរហន្តទាំងអស់ (ក៏ហៅថានាគ)
៥/. នាគ 	 ព្រះអនាគាមិបុគ្គល អរិយថ្នាក់ទីបី (ក៏ហៅថានាគ)
៦/. នាគ 	 ព្រះសោតា ព្រះសកទាគាមី អរិយថា្នក់ទីមួយ ទីពីរ (ក៏ហៅថានាគ)
៧/. នាគ 	 បុគ្គលជាបថុជ្ជនណាមួយដែលមានសេចក្តីអៀនខ្មាស់ ខ្លាចបាបប្រឹងប្រែងរៀកចាកនូវបាបសមាទានសិល ( សិល៥ សិល ៨ សិល ១០…) (ក៏ហៅថានាគ)
៨/. នាគ 	កុលបុត្រដែលមានការធុញទ្រាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែង ហើយមានចិត្តជ្រះថ្លាចូល សាង ផ្នួសបួសជាភិក្ខុសាមណេរក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាប្រព្រឹត្តនូវ
ព្រហ្មចរិយធម៌(ធ្វើកូននាគ) (ក៏ហៅថានាគ)
៩/. នាគ 	ពស់ដែលមានអនុភាពចម្បង ដែលធំ (ក៏ហៅថានាគ)
១០/. នាគ         ដំរីដែលមានរូបរាងសាកសមប្រសើរ (ក៏ហៅថានាគ)
១១/. នាគ         ដើមខ្ទីងសំណ (ក៏ហៅថានាគ)
បើតាមការពន្យល់នូវពាក្យខាងលើគឺអត្ថន័យនៃពាក្យ (នាគ) មានរហូតដល់ទៅដប់មួយពាក្យ ដូច្ចេះពាក្យថា (ព្រះនាងនាគ) នៅក្នុងរឿង ឬ ព្រះមាតានាគ តើស្ថិតនៅក្នុងនាគមួយណា? សូមប្រិយមិត្តអ្នកអាន ជាពិសេសគឺ កូនក្មែរប្រុសស្រី ចូរពិចារណាហេតុផលតាមការយល់ឃើញរបស់ខ្លូនចុះ កុំចេះតែជឿទៅលើការបកស្រាយ របស់អ្នកខាងក្រៅ (បរទេស) ក្រៅពីជនជាតិខ្លួន ។
រឿង តាចាស់ស្មូមទាន
- ឧិលោកអ្នកដ៏មានបុណ្យរាសីល្អអើយ តើលោកអាចជួយខ្ញុំបន្តិចបានទេ?
គ្រាន់តែឭដូច្នេះភ្លាម ដាវិដក៏គិតភ្លែត នៅក្នុងចិត្តថា ៖
- អុញ! ខ្ញុំគិតថាគាត់ជាអ្នកស្មូមទាន គឺស្មូមទានមែន! ម្តុំនេះ សំបូរស្មូមទានដូចឃ្មុំរោមផ្កាម៉្លេះ! ឧិព្រះអង្គអើយ! ថ្ងៃនេះ ច្បាស់ជាអស់លុយ ទិញបាយល្ងាចហើយខ្ញុំ!
កំពុងតែគិត ស្រាប់តែដាវិដ ឭតាចាស់មានប្រសាសន៍ បន្តទៀតថា ៖
ដាវិដ ខ្ជិលស្តាប់សំដីរបស់គាត់ តទៅទៀត ក៏លូកហោប៉ៅ រាវរកប្រាក់ បំរុងហុចអោយតាចាស់ ដើម្បីអោយគាត់ដើរ ចៀស ទៅណាឆ្ងាយៗ កុំអោយទើសមុខទើសមាត់របស់ខ្លួនតទៅទៀត។ ស្រាប់តែតាចាស់បន្តប្រសាសន៍ទៀតថា ៖
- ខ្ញុំជាជនក្រីក្រ មានរាសីតូចទាប ប្រហែលជាបន់ព្រះមិនសក្តិសិទ្ធិ អោយចៅស្រីរបស់ខ្ញុំ ឆាប់បានជាសះស្បើយមកវិញទេ ទើបខ្ញុំ សូមមកពឹងលោក អោយជួយអុជធូបបន់ព្រះ សូមអោយនាងឆាប់ជាផង ព្រោះឥលូវនេះ ខ្ញុំលែងមាន សាច់ញាតិណា ទៀតហើយ ក្រៅពីចៅស្រីមួយរូបនេះ។ បើអត់ពីនាងទៅ ជីវិតខ្ញុំលែងមានន័យ នឹងរស់តទៅទៀតដែរ។
- មែនហើយ! គាត់មិនបានស្មូមប្រាក់ឯណា? គឺសុំតែមេត្តាធម៌ ដើម្បីពង្រឺងកម្លាំងចិត្តរបស់គាត់តែប៉ុណ្ណោះ ហេតុអី យើងត្រូវកំណាញ់នឹងគាត់ផង?
គិតក្នុងចិត្តដូច្នោះហើយ ដាវិដក៏ញញឹមឡើងភ្លាម៖
​- បាទតា! ម៉ោះ! ទៅជាមួយខ្ញុំ ទៅថ្វាយបង្គំព្រះអង្គដង្កើ ដើម្បីសុំពរពីព្រះអង្គ!
ដោយ អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ (អង់គ្លេស: Indravarman III) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៣០៧) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១២៩៥-១៣០៧) ក្រោយគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៥ នៃគ.សករាជ ទ្រង់មាន ព្រះបរមនាមថា "វ្រះកម្រតេងអញឝ្រីឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទេវ" ប្រែជាខេមរៈភាសា "ព្រះកម្រតាងអញស្រីស្រីន្ទ្រវរ្ម័នទេវៈ" ព្រះអង្គគឺព្រះរាជសុនិសារ (កូនប្រសារ) របស់ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៨ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជដោយការធ្វើរដ្ឋប្រហារផងដែរ ។
ក្នុងរាជព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣
In the reign of Indravarman III
ក្នុងរាជព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ ដែលយោងតាមកំណត់ត្រាលោក "ចូវតាក្វាន់" (Zhou Daguan) ដែលជាបេសកជន រាជទូតនគរយ័ន (Yuan Dynasty) នៃចក្រភពម៉ុងហ្គោល បានធ្វើដំណើរមកដល់ចក្រភពខ្មែរ ក្នុងសម័យកាលអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៦ នៃគ.សករាជ លោកបានបន្តស្នាក់នៅអស់រយៈពេលពេញ ១ឆ្នាំ ហើយលោកបានធ្វើការកត់ត្រាអំពីព្រឹត្តិកាណ៍ផ្សេងៗ និង អំពីទំនៀមទម្លាប់នៃការរស់នៅរបស់ប្រជាជន នាសម័យកាលអង្គរផងដែរ ។ ការកត់ត្រារបស់លោក ចូវតាក្វាន់ នៃកំណត់ត្រាធំៗ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ នៃការគ្រប់គ្រងរបស់ ព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ មានដូចជា ការធ្វើរដ្ឋប្រហារ ការធ្វើបដិវឌ្ឍន៍សាសនា ការធ្វើសង្គ្រាមលើកដំបូង ជាមួយនិងពួកសៀមសុខោទ័យ ក្នុងរាជស្ដេចសៀម ដែលមានឈ្មោះថា "រាមកំហែង" (Ram Khamhaeng) ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៦ នៃគ.សករាជ ។
ការដណ្ដើមរាជ
Royal takeover
ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៥ នៃគ.សករាជ ព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ ដែលជាព្រះរាជសុនិសារ (កូនប្រសារ) របស់ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៨ បានធ្វើរដ្ឋប្រហាដើម្បីដណ្ដើមយករាជបល្ល័ង ដោយយោងតាមកំណត់ត្រាលោក "ចូវតាក្វាន់" (Zhou Daguan) ដែលជាអង្គរាជទូតនៃ បេសកជន នគរយ័ន (Yuan Dynasty) បានមកដល់ចក្រភពខ្មែរនៅអំឡុងខែសីហា ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៦ នៃគ.សករាជ កំណត់ត្រារបស់លោក ចូវតាក្វាន់ គឺជាកំណត់ត្រាដ៏សំខាន់មួយ ដែលរៀបរាប់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ នៃការធ្វើរដ្ឋប្រហារ ដែលចេញពីរាជវង្សរបស់ទ្រង់ តាមរយៈ ព្រះរាជបុត្រីរបស់ទ្រង់ ព្រះនាម "ស្រីឥន្ទ្រសុដា" ដែលបានលួចព្រះខ័នរាជ ដែលជាដាវអាជ្ញាសឹក របស់ព្រះមហាក្សត្រ យកទៅឱ្យស្វាមីរបស់ខ្លួន ដើម្បីទទួលបាននូវសិទ្ធកងទ័ព ការដណ្ដើមយករាជបល្ល័ង របស់ព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ បានធ្វើឱ្យ បុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ លើកទ័ពមកវាយប្រហារនៅក្រុងអង្គរ ប៉ុន្តែការប្រយុទ្ធគ្នានេះ ព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ បានយកឈ្នះបុត្រ របស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ និង បានកាត់ម្រាមដៃ ម្រាមជើងរបស់ទ្រង់ រួចបញ្ចូនទ្រង់យកទៅដាក់ឃុំឃាំងក្នុងគុកងងឹតផងដែរ ។
បដិវឌ្ឍន៍សាសនា
Religious revolution
ព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ ទ្រង់បានធ្វើការផ្លាសប្ដូររចនាសម្ព័នសាសនារបស់ជាតិទាំងស្រុង ដោយទ្រង់មានជំនឿយ៉ាងមុតមាំទៅលើពុទ្ធសាសនាហិនយាន នៃលទ្ធិថេរវាទ ព្រះអង្គបានឱ្យក្រុមមន្ត្រីធ្វើការដាក់បញ្ចូលនូវភាសាបាលី មកក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំរបស់ជាតិ ព្រះអង្គធ្វើការផ្លាសប្ដូរក្រុមមន្ត្រីបរាហិត នៃអ្នកកាន់ព្រហ្មញ្ញសាសនាផងដែរ ។ ការផ្លាសប្ដូររចនាសម្ព័នសាសនារបស់ជាតិពី ព្រហ្មញ្ញសាសនា ប្ដូរមកកាន់នូវពុទ្ធសាសនាហិនយានទាំងស្រុង ព្រះអង្គបានដាក់បំរាមមិនឱ្យមានក្រុមរបាំនៅទូទាំងព្រះនគរធ្វើការសម្ដែងរបាំរបស់សាសនាព្រហ្មញ្ញនោះទេ ការផ្លាសប្ដូររចនាសម្ព័ន្ធសាសនារបស់ជាតិ ក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គបានធ្វើឱ្យមានការប្រតិកម្មពីអ្នកកាន់ព្រហ្មញ្ញសានាជាច្រើន និង បានបង្ករឱ្យមានការបះបោរ ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ផងដែរ ។
ចុងបញ្ចប់ក្នុងរាជរបស់ទ្រង់
The end of his reign
នៅក្នុងរាជរបស់ទ្រង់ ទ្រង់បានលើកទ័ពទៅវាយប្រហារអាណាចក្រ សុខោទ័យ របស់ពួកសៀម ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៦ នៃគ.សករាជ ប៉ុន្តែមិនទទួលបានជោគជ័យនោះទេ ។ នៅក្នុងរាជឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ កំណត់ត្រា របស់លោកចូវតាក្វាន់ បានកត់ត្រា អំពីពិធីបុណ្យធំៗ ដែលធ្វើឡើងក្នុងរាជរបស់ទ្រង់ផងដែរ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ ខែកក្ដិក ដែលត្រូវនិងខែទី១១ របស់ចិន នៃខែវិច្ឆិកា លោកបានពណ៌នាអំពី ពិធីបុណ្យដល់ឱ្យឡារឹកនោះផងដែរ ដូចជា ការអុចកាំជ្រួច និងមាន ល្បែងរបាំជាច្រើន លោកចូវតាក្វាន់ លោកបានបន្តស្នាក់នៅអស់ពេលពេញមួយឆ្នាំ លោកក៏បានកត់ត្រាបន្ថែម អំពីពិធីបុណ្យរដូវក្ដៅ អំឡុងខែមេសា មានការផ្ជួរគោមរាប់ពាន់គោម នៅតាមដងផ្លូវ ហើយអ្នកស្រុកបានយកព្រះពុទ្ធបដិមា មកដង្ហែររួចគេធ្វើពិធីលាងជំរះស្រោចស្រពលើបដិមារនោះផងដែរ លោកចូវតាក្វាន់បានស្នាក់នៅទីក្រុងអង្គរ រហូតដល់ខែ កក្កដា ទើបលោកចាកចេញត្រឡប់ទៅមាតុប្រទេសវិញ ហើយនេះជាកំណត់ត្រាដ៏សំខាន់ដែលបានបង្ហាញឱ្យដឹងពីអារ្យធម៌របស់ខ្មែរបុរាណ ក្នុងសម័យកាលអង្គរផងដែរ ។ ជាចុងក្រោយ ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ បានយាងសោយទីវង្គតក្នុងឆ្នាំ ១៣០៧ នៃគ.សករាជ ហើយអ្នកស្នងរាជ្យបន្តបានធ្លាក់ទៅលើ ព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ ការស្នងរាជបន្តនេះមិនមានកំណត់ត្រាអំពីការធ្វើរដ្ឋប្រហារនោះទេ ការស្នងរាជបន្តនេះទំនងជាការផ្ទេររាជសម្បត្តិ ដោសន្តិវិធីតាមរបៀបរាជវង្សផងដែរ ។
សេចក្ដីជំរាប
មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
កីឡាអាស៊ីខាងលិច
កីឡាអាស៊ីខាងលិច (ជាភាសាអង់គ្លេស៖West Asian Games) ជាព្រឹត្តិការណ៍ពហុកីឡា​រវាងបណ្ដាប្រទេសនៅអាស៊ីខាងលិច។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះរៀបចំឡើងដោយ សហព័ន្ឋកីឡាអាស៊ីខាងលិច។
សង្កាត់សៀមរាប
( Sangkat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប មាន ៨ភូមិ÷
ផលិតកម្ម រ៉ក់
ផលិតកម្ម​រ៉ក់ ជា​ផលិតកម្ម​របស់ ឧកញ៉ា គិត ទៀង ដែល​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​គោលបំណង​លើក​ស្ទួយ​វិស័យ​សិល្បខ្មែរ។ ដំបូង​ផលិតកម្ម​នេះ​ផលិត​ខ្សែភាពយន្ត​ដែល​ដាក់​បញ្ចាំង​នៅ​តាម​កញ្ចក់​ទូរទស្សន៍​ស៊ីធីអិន។ ក្រោយ​ពី​មាន​ការគាំទ្រ​ពី​សំណាក់​អ្នក​ទស្សនា​មក ផលិតកម្ម​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​ផលិត​បទ​ចម្រៀង​ទៀត។ ​ស៊ីឌី​ដំបូង​របស់​​ផលិតកម្ម​បាន​ចេញ​​នៅ ថ្ងៃ​ទី ៧ កក្កដា ២០០៧ ដែល​បាន​​ទទួល​ជោជ័យ​បំផុត។
ស្រុកពាមរ​ក៏
ស្រុកពាមរ​ក៏ គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោមស្រុកទាំង១៤ ដែលស្ថិតនៅចំងាយ៣០គីឡូម៉ែតពីទីរួម ខេត្តព្រៃវែង ហើយមានព្រុំប្រទល់ជាប់នឹង ស្រុកកំពង់លាវ ស្រុកបាភ្នំ ស្រុកព្រះស្ដេច ខេត្តកណ្ដាល និង ខេត្តស្វាយរៀង។
ស្រុកពាមរ មាន ឃុំ ស្រុកពាមរ​ក៍ គឺជាតំបន់
បញ្ចគោរស
បញ្ចគោរស ៥
១. ខីរ ទឹកដោះស្រស់ដែលទើបតែរឺតពីដោះគោ ទុកមិនលើសពី ១ ថ្ងៃ ២. ទធិ ទឹកដោះជូរដែលត្រាំចោល ទុកមិនលើសពី ១ សប្តាហ៍ ៣. សប្បិ ទឹកដោះថ្លា ទឹកដោះដែលគេចម្អិនហើយយកប្រេងចេញអំពីទឹកដោះដែលសល់ ៤. នោនីត ទឹកដោះខាប់ ៥. ឃត ប្រេង សំណល់ដែលបានមកពីការធ្វើសប្បិ និងនោនីត ( ទុកសម្រាប់ជាប្រេងអុចប្រទីប )
ប្រវត្តិកុំព្យូទ័រ
ប្រវត្តិកុំព្យូទ័រ កុំព្យូទ័រគឺជាម៉ាស៊ីនគិតឬគណិតម៉ាស៊ីន ដែអាចផ្លាស់ប្តូរព៏តមានបានយ៉ាងល្អនិងជាក់លាក់ជាទីបំផុតដោយយោងទៅតាមរូបមន្តនិងច្បាប់ត្រឹមត្រូវ។ កុំព្យូទ័របានលស្ថិតនៅសម្រាប់មនុស្សជាយូរណាស់មកហើយ។ដោយវាបានផ្តល់តម្រូវការជាច្រើនដល់មនុស្ស។ កុំព្យូទ័រកាលពីមុនមានទំហំធំនិងមានការបម្រើបម្រាស់បានតិច ក៏ប៉ុន្តែនារពេលបច្ចុប្បន្ននេះកុំព្យូទ័របានក្លាយជាវត្ថុដ៏អស្ចារ្យ និងមានតម្លៃសម្រាប់មនុស្សទូទៅ។វាជាអ្នកផ្តល់ព៍តមានកាន់តែរហ័សនិងទំនើបេជាទីបំផុត។ កុំព្យូទ័រអាចធ្វើអ្វីបានគ្រប់យ៉ាងដែលនណារម្នាក់ចង់ឲ្យេវាធ្វើ កុំព្យូទ័រអាចដោះស្រាយគណិតវិទ្យាពីព្រោះ អ្នកសរសេរកម្មវិធីបានប្រាប់ពួកគេពីរបៀបដោះស្រាយគណិត ព្រោះតែកុំព្យូរទ័រមានភាពរហ័សលឿនទំនើបអាចដោះស្រាយបញ្ហាគណិតរាប់លានបានក្នុងមួយវិនាទី។ កុំព្យូទ៧រអាចគ្រប់គ្រងរោងចក្រជាច្រើនដែលពីមុនមកធ្លាប់តែប្រើមនុស្សដើម្បីគ្រប់គ្រងតែពេលនេះពួកគេប្រើតែកុំព្យូទ័រ ដើម្បីគ្រប់គ្រងវាមានភាពងាយស្រួលនិងប្រសើរជាងមុនឆ្ងាយណាស់។ ប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិចកុំព្យូទ័រជាលើកដំបូងត្រូវបានបង្កើតនៅក្នុងពាក់កណ្តាលសតវត្សត៏ទី២០( ១៩៤០ -១៩៤៥ ) ។ ធាតុដើមរបស់កុំព្យូទ័រពេលបង្កើតដំបូងមានទំហំធំណាស់ដែលនៅក្នុងបន្ទប់មួយដ៏ធំ វាប្រើប្រាស់ថាមពលច្រើនណាស់។ ពាក្យកុំព្យូទ័រជាពាក្យចាស់ណាស់មកហើយដែលបានផ្លាស់ប្តូរអត្ថន័យវាជាច្រើនសម័យកាលមកហើយនៅសតវត្សរ៏ចុងក្រោយនេះ។ កុំព្យូទ័រត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលោក Charles Babbage ( 26 December 1791 – 18 October 1871 was born in Walworth ។ ពាក្យកុំព្យូទ័រមានដើមកំណើតមកពីពាក្យឡាតាំង នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៏ទី១៧ដែលមានអត្ថន័យថា “ someone who computer “ វចនានុក្រមអាមេរិក Heritage ( ១៩៨០ ) បានដាក់ឈ្មោះអោយកុំព្យូទ័រដំបូងថា “ a person who computes ‘’ កុំព្យូទ័រមានន័យថាបានរួមបញ្ចូលជាមួយនិងសកម្មភាពមនុស្សរហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៏ទី២០ ពេលដែលវាអភិវឌ្ឍន៏ជាឧបករណ៏អេឡិចត្រូនិចសម្រាប់កម្មវិធីដែលអាចរក្សា ទទួល និងដំណើរការទិន្ន័យ ដូចជាវចនានុក្រមេបស់វេបម៉ាស្ទើរ ( ១៩៨០ ) បានអោយអត្ថន័យវា។ បច្ចុប្បន្នពិភពកុំព្យូទ័រយោងតាមឧបករណ៏របស់កុំព្យូទ័រ ។
ម៉េនហ្រ្វេម
កុំព្យូទ័រប្រភេទនេះគេច្រើនប្រើនៅក្នុងអង្គភាពខ្នាតធំ។កុំព្យូទ័រប្រភេទនេះគេច្រើនប្រើប្រាស់សម្រាប់ធ្វើការរួមគ្នាក្នុងកន្លែងណាមួយ។ កាលពីសម័យមុនដោយផ្គុំឡើងដោយទំហំធំៗជាច្រើនរយមគ្នា ហើយខាងក្នុងនៃទូមានបញ្ចូលឧបករណ៏ផ្សេងៗដែលសមស្របសម្រាប់ការងារក្នុងអង្គភាពដែលត្រូវការ សមត្ថភាពធ្វើការខ្ពស់និងធ្វើការកត់ត្រាទិន្ន័យបានចំនួនច្រើន។វាមានចំនុចខ្សោយត្រង់ថាវាមានទំហំពិបាកក្នុងការទុកដាក់ព្រោះវាត្រូវការកន្លែងធំដើម្បីទុកវា លើសពីនេះទៅទៀតវាមានតម្លៃថ្លៃបើយើងប្រៀបធៀបទៅនឺងកុំព្យូទ័ររបស់យើងបច្ចុប្បន្ននេះ។ == មីនីកុំព្យូទ័រ កុំព្យូទ័រប្រភេទមីនីគេច្រើនប្រើក្នុងអង្គភាពខ្នាតតូចល្មមហើត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ច្រើនជាងប្រភេទម៉េនហ្រ្វេម ហើយវាមានម៉ាស៊ីនដែលអាចស្វែងយល់ពីការងារបានច្រើននិងគ្រប់គ្រាន់ និងបម្រើការចាត់ចែងងទិន្ន័យរបស់វាបានល្អជាងហើយវាអាចរក្សាទុកនូវទិន្ន័យរបស់ទំព័របណ្តាញក្នុងការផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈអ៊ិនធឺណែតបានទៀតផង។ រូបភាពតូច|ដវដវ
ភីសីកុំព្យូទ័រ
ភីសីកុំព្យូទ័រឬត្រូវបានគេហៅម្យ៉ាងទៀតថាមីក្រូកុំព្យូទ័រជាប្រភេទកុំព្យូទ័រដែលមានការពេញនិយមប្រើទូទៅសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ធម្មតា។ វាមានទំហំតូចនិងមានតម្លៃថោកហើយធ្វើការបានធំទូលាយក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។ហើយត្រូវបានគេបែងចែកជាប្រភេទនឺងឈ្មោះផ្សេងៗង៥គ្នាជាច្រើនដូចជា
ឌែសថបកុំព្យូទ័រ
ជាកុំព្យូទ័រដែលមានចំនួនច្រើនជាងគេក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះហើយវាមានសមត្ថភាពខ្ពស់និងតម្លៃសមរម្យបើប្រៀបធៀបជាមួយនឺងកុំព្យូទ័រប្រភេទផ្សេងៗទៀត។
ថែប្លែតភីសី
ជាកុំព្យូទ័រចេញក្រោយគេបំផុតនិងមានបន្ថែមនូវសមត្ថភាពក្នុងការបង្ហាញទិន្ន័យនិងការប្រើសម្លេងបញ្ជាការងារហើជាពិសេសទៅទៀត វាក៏អាចធ្វើការងារឆ្លាស់គ្នាណូតប៊ូកភីស៊ីបានយ៉ាងងាយទៀតផង។
ផកឃីតភីសី
ជាប្រភេទកុំព្យូទ័រមានទំហំប៉ុនបាទដៃរបស់យើងហើងកំពុងតែទទួលបានការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងសម័យនេះ ព្រោះគេអាចយកវាទៅណាមកណាតាមខ្លួនបានយ៉ាងងាយស្រួលព្រមទាំងបង្ហាញទិន្ន័យតាមរយៈដងប៉ាកា ( Touch Pen ) ទៀតផង។ កុំព្យូទ័រប្រភេទនេះសមស្របសម្រាប់អ្នកប្រកបរបររកស៊ីឬជំនួញដាក់តាមខ្លួន ព្រោះវាមានផលប្រយោជន៏ជាច្រើនដូចជាសម្រាប់ឧ្យយើងកត់ត្រានូវការណាត់ជួបសរសេរឈ្មោះដែលត្រូវការធ្វើការទំនាក់ទំនង ឬអាចទទួលនិងបញ្ជូនអ៊ីម៉ែលនិងដាក់ផែនការផ្សេងៗព្រមទាំងអាចលេងហ្គេមនិងមើលវីដេអូបានទៀតផង។
ធាតុផ្សំរបស់កុំព្យូទ័រ
កុំព្យូទ័រអាចដំណើរការទៅបានអាស្រ័យដោយធាតុផ្សំរបស់វាសំខាន់ៗពីរគឺ Hardware និង Software។ ហាតវែ ( Hardware ) ពាក្យថា Hardware របស់កុំព្យូទ័រមានន័យថាគេនិយាយអំពីផ្នែកដែលរឹងរបស់កុំព្យូទ័រដែជាផ្នែកមួយដែលយើងអាចមើលឃើញ និងអាចប៉ៈបានហើយត្រូវបានគេចែកជាបីផ្នែកសំខាន់ទៀតរួមមាន Output Device, Input Device , System Unit។ Output Device ជាបំនែកដែលបង្ហាញនឹងបញ្ជូនទិន្ន័យដែលបានរៀបចំដំណើរការពី CPU អោយទៅកាន់អ្នកប្រើប្រាស់បានដឹងមិនថាតែការមើលឃើញនិងបន្លឺសម្លេងចេញមកនោះទេ។ ហើយ Output Device មានដូចជា Printer ( ជាឧបករណ៏សម្រាប់បោះពុម្ភទិន្ន័យចេញពីកុំព្យូទ័រដែលចេញជាឯកសារហើយវាត្រូវបានចែកចេញជាបីប្រភេទទៀត រួមមាន Det Matrix printer, Laser Printer , Injek Printer។Speaker ជាឧបករណ៏សម្រាប់បន្លឺសម្លេងដែលវាធ្វើការជាមួយកាតសម្លេង ( Sound Card ) ។ Monitor ជាឧបករណ៏បង្ហាញលទ្ធផលដែលបានមកពី process របស់ម៉ាស៊ីនអោយអ្នកប្រើប្រាស់បានឃើញ។ Input Device មានទួនាទីបញ្ចូលទិន្ន័យឬទទួលការបញ្ជាពីអ្នកប្រើប្រាស់ ដោយឧបករណ៏ដែលយើងបានដឹងច្បាស់រួចហើយនោះគឺមានដូចជា Video Camera មានទួនាទីប្រហាក់ប្រហែលនឹងម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូឌីជីថល ដែលវាភ្ជាប់ទៅនឹងម៉ាស៊ីកុំព្យូទ័រហើយធ្វើការជាមួយនឹងកម្មវិធីផ្សេងៗទៀត។ Scanner ជាឧបករណ៏សម្រាប់ផ្តិតរូបភាពនិងឯកសារដើម្បីបញ្ចូលទៅកាន់ម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រ ដែលឯកសារមានដូចជារូបថតនិងអត្ថបទ។ Key board ប្រើសម្រាប់វាយឯកសារចូលទៅក្នុងកុំព្យូទ័រ។ Microphone មានទួនាទីបញ្ជូនសម្លេងនិងទិន្ន័យទៅកាន់កុំព្យូទ័រ។ Mouse ប្រើសម្រាប់បញ្ជាអោយធ្វើការចង្អុលបង្ហាញនិងជ្រើសរើស Item នៅលើអេក្រង់ គេបានបែងចែកជាពីកន្លែសម្រាប់ចុចដែលមានការកែប្រែ Mouse អោយមានជើងនៅចំកណ្តាលដើម្បីរតំកិល Mouse អោយបានលឿន។ System Unit ជាកែសដែលផ្ទុករាល់សមាសធាតុសំខាន់ៗរបស់កុំព្យូទ័រមានដូចជា បន្ទះមេ Main ដែលបានទ្រទ្រង់នៅសមាសធាតុអេឡិចត្រូនិច Component។ RAM ( Random Access Memory ការទុកទិន្ន័យរបស់ RAM ជាការរក្សាទុកបណ្តោះអាសន្នហើយវានឹងបាត់បង់ទិន្ន័យពេលដែលកុំព្យូទ៧រត្រូវបិត។
CPU អង្គគណនី Central Processing Unit ជាកន្លែងទទួលទិន្ន័យមានទួនាទីចម្បងក្នុងការដំណើការទិន្ន័យនិងត្រួតពិនិត្យកិច្ចការគ្រប់គ្រងទាំងអស់។ ប្រវត្តិនៃការគិតលេខ ការបង្កើត គ្មាននណារម្នាក់ដឹងថាតើនណារជាអ្នកបង្កើតកុំព្យូទ័រជាលើកដំបូងទេ។នេះដោយសារតែពាក្យ”កុំព្យូទ័រ”ធ្លាប់តែមានន័យថាជាមនុស្សម្នាក់បានធ្វើចំនោទដូចជាការងាររបស់គេ ( កុំព្យូទ័រមនុស្សមានន័យថាមនុស្សចូលចិត្តគិតឬគិតច្រើន ) ពីព្រោះទាំងនេះមនុស្សមួយចំនួននិយាយថាមនុស្សជាច្រើផលិតកុំព្យូទ័រជាលើកដំបូង។មនុស្សកុំព្យូទ័រទទួលការធុញទ្រាន់ និងការធ្វើដដែលៗក្នុងការដោះស្រាយចំនោទច្រំដែលហើយក៏បានបង្កើតវិធី ( ក្រឿងយន្តប្រើក្នុងការគិតដូចជាក្បាច់នពន្ត ) ដើម្បីជួយពួកគេទទួលបានចម្លើយពីបញ្ហារបស់ពួកគេ។ដោយការវិវត្តនៃម៉ាស៊ីនេះបានក្លាយទៅជាកុំព្យូទ័រ។ កុំព្យូទ័រដំបូងគេ មនិស្សមានបញ្ហាជាច្រើនជាមួយការដោះស្រាយលេខឬការគិតលេខ។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះពួកគេគឺបានព្យាយាមធ្វើចំនួន៥៨៤ដង៣២២០ក្នុងការដោះស្រាយលំហាត់ វាមានការលំបាកក្នុងការចងចាំអោយបានគ្ប់ជំហាន។មនុស្សបានបង្កើតវិធីដើម្បីជួយពួកគេក្នុងការចងចាំដែលពួកគេមានបញ្ហា។ បញ្ហាផ្សេងទៀតរបស់មនុស្សមានគឺថាពយកគេត្រូវតែធ្វើបញ្ហាអោយបានដូចគ្នាម្តងហើយម្តងទៀត។ អ្នកគិតលុយធ្លាប់ធ្វើការប្តូរជារៀងរាល់ថ្ងៃក្នុងខួរក្បាលរបស់ពួកគេឬជាមួយក្រដាសដែលវិធីនេះត្រូវជំណាយពេលច្រើន ហើយក៏មានកំហុសច្រើនដែរដើម្បីដោះស្រាយមនុស្សបានបង្កើតម៉ាស៊ីនដែលធ្វើអោយវត្ថុទាំងឡាយមានភាពដដែលៗ។ ប្រវត្តិកុំព្យូទ័រផ្នែកនេះត្រូវបានគេហៅថា”ប្រវត្តិការគិតដែលមានលក្ខណៈស្វ័យប្រវត្តិ”ដែលជាប្រយោគរវើរវាយសម្រាប់ប្រវត្តិនៃម៉ាស៊ីន ដែលបង្កើតវាងាយស្រូលសម្រាប់មនុស្សដោះស្រាយបញ្ហាក្ុងការគិតដែលមានលក្ចណៈដដែលនិងការពារក្នុងការមានកំហុសក្នុងការគិតជាដើម។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្ត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុំព្យូទ័រ
រឿងបុរសមានកូន៤នាក់រៀនវិជ្ជា៤បទ
ដក់ស្រង់ពី ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគទី១
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
បណ្ណាល័យជាតិ
បណ្ណាល័យជាតិ គឺជាបណ្ណាល័យមួយប្រភេទដែលសាធារណជនទូទៅអាចចូលទៅប្រើប្រាស់បាន ហើយជាទូទៅត្រូវបានគាំទ្រផ្នែកហរិញ្ញាវត្ថុដោយប្រភពសាធារណៈ (ដូចជាថវិកាពីពន្ធ) និងស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងដោយ civil servants ។ There are five fundamental characteristics shared by public libraries. The first is that they are generally supported by taxes (usually local, though any level of government can and may contribute); they are governed by a board to serve the public interest; they are open to all and every community member can access the collection; they are entirely voluntary in that no one is ever forced to use the services provided; and public libraries provide basic services without charge.
Public libraries exist in many countries across the world and are often considered an essential part of having an educated and literate population. Public libraries are distinct from research libraries, school libraries, and other special libraries in that their mandate is to serve the general public's information needs (rather than the needs of a particular school, institution, or research population). Public Libraries also provide free services such as preschool story times to encourage early literacy, quiet study and work areas for students and professionals, or book clubs to encourage appreciation of literature in adults. Public libraries typically allow users to take books and other materials off the premises temporarily; they also have non-circulating reference collections and provide computer and Internet access to patrons.
សេវាកម្មដែលផ្ដល់ជូន
Public libraries may also provide other services, such as community meeting rooms, storytelling sessions for infants, toddlers, preschool children, or after-school programs, all with an intention of developing early literacy skills and a love of books. In person and on-line programs for reader development, language learning, homework help, free lectures and cultural performances, and other community service programs are common offerings. One of the most popular programs offered in public libraries are summer reading programs for children, families, and adults. In rural areas, the local public library may have, in addition to its main branch, a mobile library service, consisting of one or more buses furnished as a small public library, serving the countryside according to a regular schedule.
Public libraries also provide materials for children, often housed in a special section. Child oriented websites with on-line educational games and programs specifically designed for younger library users are becoming increasingly popular. Services may be provided for other groups, such as large print or Braille materials, Books on tape, young adult literature and other materials for teenagers, or materials in other than the national language (in foreign languages).
California and Nevada now offer a new service called Link+. This new program links county libraries across the two states, allowing patrons access to books their library may not have in their collection.
Librarians at most public libraries provide reference and research help to the general public, usually at a reference desk but can often be done by telephone interview. As online discussion and social networking allow for remote access, reference is becoming available virtually through the use of the Internet and e-mail. Depending on the size of the library, there may be more than one desk; at some smaller libraries all transactions may occur at one desk, while large urban public libraries may employ subject-specialist librarians with the ability to staff multiple reference or information desks to answer queries about particular topics at any time during regular operating hours. Often the children's section in a public library has its own reference desk.
Public libraries are also increasingly making use of web 2.0 services, including the use of online social networks by libraries.
Public libraries in some countries pay authors when their books are borrowed from libraries. These are known as Public Lending Right program.
Digital divide
As more commercial and governmental services are being provided online (e-commerce and e-government), public libraries  increasingly  provide Internet access for users who otherwise would not be able to connect to these services.
Part of the Public Library mission has become attempting to help bridge the digital divide. A study conducted in 2006 found that "72.5 percent of library branches report that they are the only provider of free public computer and Internet access in their communities". A 2008 study found that "100 percent of rural, high poverty outlets provide public Internet access, a significant increase from 85.7 percent last year".
The American Library Association (ALA), addresses this role of libraries as part of "access to information" and "equity of access"; part of the profession's ethical commitment that "no one should be denied information because he or she cannot afford the cost of a book or periodical, have access to the internet or information in any of its various formats."
In addition to access, many public libraries offer training and support to computer users. Once access has been achieved, there still remains a large gap in people's online abilities and skills. For many communities, the public library is the only agency offering free computer classes and information technology learning. As of 2008, 73.4 percent of public libraries offered information technology training of some form, including information literacy skills and homework assignment help. A significant service provided by public libraries is assisting people with e-government access and use of federal, state and local government information, forms and services.
Internationally, public libraries offer information and communication technology (ICT) services, giving "access to information and knowledge" the "highest priority." While different countries and areas of the world have their own requirements, general services offered include free connection to the Internet, training in using the Internet, and relevant content in appropriate languages. In addition to typical public library financing, non-governmental organizations (NGOs) and business fund services that assist public libraries in combating the digital divide.
Origins as a social institution
ការបង្កើតបណ្ណាល័យចរាចរដោយអ្នកលក់សៀវភៅ និងអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយបានផ្តល់មធ្យោបាយនៃការទទួលបានប្រាក់ចំណេញ និងការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលសង្គមនៅក្នុងសហគមន៍។ បណ្ណាល័យ​ដែល​ចរាចរ​មិន​ត្រឹម​តែ​ផ្តល់​កន្លែង​លក់​សៀវភៅ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ថែម​ទាំង​ជា​កន្លែង​សម្រាប់​ជួល​សៀវភៅ​ក្នុង​តម្លៃ​ផង​ដែរ​។ បណ្ណាល័យ​ដែល​កំពុង​ចរាចរ​ទាំង​នេះ​បាន​ផ្តល់​នូវ​សម្ភារ​ផ្សេងៗ​រួម​ទាំង​ប្រលោមលោក​ដែល​មាន​ការ​ពេញ​និយម​កាន់​តែ​ខ្លាំង។ ទោះបីជាបណ្ណាល័យដែលកំពុងចរាចរបានបំពេញតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងសង្គមក៏ដោយ ក៏សមាជិកនៃវណ្ណៈកណ្តាល និងថ្នាក់ខ្ពស់តែងតែមើលងាយបណ្ណាល័យទាំងនេះដែលលក់សម្ភារៈជាប្រចាំពីការប្រមូលរបស់ពួកគេ និងផ្តល់សម្ភារៈដែលមិនសូវទំនើប។ បណ្ណាល័យចរាចរក៏បានគិតថ្លៃជាវផងដែរ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ថ្លៃសេវាត្រូវបានកំណត់ដើម្បីទាក់ទាញអ្នកឧបត្ថម្ភរបស់ពួកគេ ដោយផ្តល់ការជាវជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រចាំត្រីមាស ឬប្រចាំខែ ដោយមិនរំពឹងថាអតិថិជននឹងទិញចំណែកនៅក្នុងបណ្ណាល័យ។
បណ្ណារក្សចរាចរមិនមែនជាស្ថាប័នផ្តល់ប្រាក់កម្ចីផ្តាច់មុខទេ ហើយជារឿយៗផ្តល់កន្លែងសម្រាប់ទម្រង់ផ្សេងទៀតនៃសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម ដែលអាចឬមិនទាក់ទងនឹងការបោះពុម្ព។ នេះជាការចាំបាច់ ពីព្រោះបណ្ណាល័យដែលកំពុងចរាចរមិនបង្កើតមូលនិធិគ្រប់គ្រាន់តាមរយៈថ្លៃជាវដែលប្រមូលបានពីអ្នកខ្ចីរបស់ខ្លួន។ ក្នុងនាមជាក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនពាណិជ្ជកម្ម វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការពិចារណាលើកត្តារួមចំណែកដូចជាទំនិញ ឬសេវាកម្មផ្សេងទៀតដែលមានសម្រាប់អ្នកជាវ។
Many claims have been made for the title of "first public library" for various libraries in various countries, with at least some of the confusion arising from differing interpretations of what should be considered a true "public library". Difficulties in establishing what policies were in effect at different times in the history of particular libraries also add to the confusion.
The first libraries open to the public were the collections of Greek and Latin scrolls which were available in the dry sections of the many buildings that made up the huge Roman baths of the Roman empire. However, they were not lending libraries.
The "halls of science" run by different Islamic sects in many cities of North Africa and the Middle East in the 9th century were open to the public. Some of them had written lending policies, but they were very restrictive. Most patrons were expected to consult the books on site.
បណ្ណាល័យរបស់សាកលវិទ្យាល័យអឺរ៉ុបក្រោយៗមកមិនបើកសម្រាប់សាធារណជនទូទៅទេ ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញអាចចូលប្រើបាន។
វិសមភាព​ត្រីកោណ
ក្នុង​គណិតវិទ្យា វិសមភាពត្រីកោណ​ពោល​ថា​ចំពោះ​គ្រប់ត្រីកោណ ផលបូក​នៃ​ប្រវែង​ជ្រុង​ពីរ​នៃ​ត្រីកោណ​មួយ​ត្រូវ​តែ​ធំ​ប្រវែង​ជ្រុង​មួយ​ទៀត​ដែល​នៅ​សល់​ ។
ក្នុង​ធរណីមាត្រ​អឺគ្លីដ និង ធរណីមាត្រ​ដទៃ​ទៀត វិសមភាព​ត្រីកោណ​គឺ​ជា​ទ្រឹស្តី​បទ​អំពី​ចំងាយ។
មាស មេត្រី
ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់អ្នកស្រីហួយមាស (រហស្សនាម មាស មេត្រី )
ដោយ អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍ ខែតុលា២០០៩
ប្រវត្តិកុមារភាព
មាស មេត្រី ជារហស្សនាម​និងជាគោរមងារ ប្រចាំវិទ្យុជាតិកម្ពុជា របស់អ្នកស្រី ហួយ មាស ដែលបានទទួលនៅឆ្នាំ ១៩៦៩។
អ្នកស្រីហួយមាស មានកំណើតនៅថ្ងៃចន្ទ្រ ខែបុស្ស ឆ្នាំរកា ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៦ខែមករា១៩៤៦ ( អ្នកស្រីមានវ័យចាស់ជាង អ្នកស្រីរស់ សេរីសុទ្ធាចំនួន១០ខែ តែអ្នកស្រីបានប្រឡងជាប់ចូលរៀនអនុវិទ្យាល័យមុនអ្នកស្រីរស់ សេរីសុទ្ធាដល់ទៅពីរឆ្នាំ )នៅឃុំស្វាយប៉ោ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង។​ ឪពុករបស់អ្នកស្រីឈ្មោះ ហួយយ៉ុត មុខរបរជាបុគ្គលិកស្ថានីយអយស្ម័យយានបាត់ដំបង និងម្តាយឈ្មោះ​ ប៊ុតជិន ជាមេផ្ទះ។ អ្នកស្រីហួយមាស​ជាកូនស្រីពៅនៃបណ្ដាកូនទាំងបី​។ បងប្រុសទីមួយឈ្មោះ ហួយ ស៊ីយឿន និងបងប្រុសទីពីរ ហួយ ស័យោ បច្ចុប្បន្នមុខរបរជាគ្រូបង្រៀននៅសាលាបឋមសិក្សា គោកបន្ទាយ ឃុំគោកបន្ទាយ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។​ ចំណែកសាច់ញាតិដទៃទៀតបានធ្វើមរណកាលយូរទៅហើយ។
កាលនៅកុមារី អ្នកស្រីបានចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សា សោហឺ ក្រុងបាត់ដំបង ហើយបានប្រឡងជាប់ចូលអនុវិទ្យាល័យនារី នេតយ៉ង់ នៅឆ្នាំ១៩៦០។​ អ្នកស្រីបានចូលរៀននៅទីនោះជំនាន់ជាមួយគ្នានឹងអ្នកស្រីប៉ែនរ៉នដែរ ប៉ុន្តែជំនាន់ក្រោយលោកអ៊ឹម សុងសឺម ចំនួនមួយឆ្នាំ។ អ្នកស្រីហួយមាសបានសិក្សានៅអនុវិទ្យាល័យចំនួនបួនឆ្នាំ។ លុះប្រឡងឌីប្លូមធ្លាក់នៅឆ្នាំ១៩៦៥ ក៏សម្រេចចិត្តឈប់រៀន ដើម្បីប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតវិញ។
តាមរយៈប្រវត្តិក្រុមគ្រួសារលោកហួយយ៉ុត ពុំដែលមាននរណាម្នាក់មាននិស្ស័យខាងសិល្បៈ ចម្រៀងតូរ្យតន្រ្តីឡើយ។​ ស្រាប់តែ កុមារីហួយមាសបែរជាមាននិស្ស័យខុសពីគេស្រឡះតែម្តង។​ កាលនៅតូច យុវតីហួយមាសចូលចិត្តសូត្រធម៌ សូត្រកំណាព្យ ចួនស្ម័គ្រចិត្តឡើងកាន់ឧគ្ឃោសនស័ព្ទសូត្រកំណាព្យក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ​នៅក្នុងសាលា។ ចួនកាលទៀត យុវតីកាន់សៀវភៅធម៌ សៀវភៅរឿងព្រេងខ្មែរ ស្រីហិតោបទេសជាដើម យកមកអានក្នុងពេលបុណ្យ ជូនចាស់ៗ ដែលមិនចេះអក្សរស្តាប់។ កុមារីជាក្មេងឧស្សាហ៍ ហើយមានចិត្តណាស់ ភាគច្រើនៗមកស្ម័គ្រចិត្តសុំខ្លួនសូត្រកំណាព្យឬអានសៀវភៅធម៌ជូនចាស់ៗស្តាប់ ដោយមិនបាច់មានគេមកស្ដីឬហៅប្រើឡើយ។​ កាលនោះ កុមារីហួយមាស​បានទទួលរហស្សនាម​ថា រាជធិតាវោហារមាស។
កាលជំនាន់នោះ លោកឪពុករបស់ខ្ញុំ ដែលជាសាស្រាចារ្យ នៅវិទ្យាល័យ អ៊ាបឃុតនេតយ៉ង់ (វិទ្យាល័យអ៊ាបឃុត ជាសាលាយុវជន និង វិទ្យាល័យនេតយ៉ង់ ជាវិទ្យាល័យនារី សង់ទល់មុខគ្នា ម្ខាងផ្លូវម្នាក់) មានបើកថ្នាក់រៀន នៅផ្ទះរបស់លោកផ្ទាល់​ នៅពេលល្ងាច ក្រោយម៉ោងសាលា និងថ្ងៃឈប់សម្រាកជាចំហ សម្រាប់សិស្សអនុវិទ្យាល័យ មកចូលរៀន ដោយបង់កម្រៃសាលា​​។ ចំពោះសិស្សក្រីក្រ រស់នៅតាមវត្តវ៉ា ឬមកពីស្រុកស្រែចម្ការក្រៅក្រុង អាចចូលរៀនបន្ថែមវិជ្ជាជាមួយលោកបានដោយមិនបាច់បង់ប្រាក់ឡើយ។ កាលនោះ​ សិស្សដែលមករៀនមានច្រើនថ្នាក់ច្រើនកម្រិតវិជ្ជាផ្សេងគ្នាចែកគ្នាតាមថ្ងៃក្នុងមួយខែមានសិស្សពី៣០០ទៅ៤០០នាក់ដែលមករៀន ទៀងទាត់។ សិស្សជំនិតរបស់លោកឪពុកខ្ញុំ គឺជាសិស្សមួយក្រុម ដែលមានគំនិតចាស់ទុំជាងគេ​​ (មានរួមបពា្ចូលទាំង អ្នកស្រីហួយមាស អ្នកស្រីប៉ែនរ៉ន​ និងលោកអ៊ឹម សុងសឺម)ដែលមករៀន ថ្នាក់ភាសាបារាំងផង ថ្នាក់គណិតសាស្រ្តផង ដើម្បីត្រៀមប្រឡងឌីប្លូម។ មានឧិកាសខ្លះ ខ្ញុំឃើញលោកឪពុករបស់ខ្ញុំ នាំសិស្សទាំងនោះ ហាត់ច្រៀងចម្រៀងខ្មែរ​​ ដោយមានលោក ជាអ្នកផ្ទាត់ម៉ង់ដូលីន។ ចួនកាល លោកទះស្គរដៃជាចង្វាក់ឱ្យសិស្សច្រៀងតាម។ មានពេលខ្លះ លោកនាំសិស្សសិក្សា ខាងវិន័យសុជីវធម៌ខ្មែរ។ បណ្ដាសិស្សថ្នាក់ពិសេសនោះ មានតែយុវតីហួយមាសទេ ដែលអណ្តែតលេចធ្លោជាងគេ ខាងកាន់វិន័យខ្ជាប់ខ្ជួន​ មានសណ្តាប់ធ្នាប់ល្អ ថែមទាំងមានថ្វីមាត់ ខាងសូត្រធម៌ និង​សូត្រកំណាព្យ យ៉ាងស្ទាត់ទៀតផង។