cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជ័យវុទ្ធីវង្ស
ព្រះបាទជ័យវុទ្ធីវង្ស (គ.ស ៤៨៦-៥៦០) រជ្ជកាល (គ.ស ៥១១-៥៦០) ព្រះ​ជ័យវង្ស​ ​ដែល​មាន​ព្រះ​ជន្ម​២៥​វស្សា​ ​បាន​ទទួល​អភិសេក​ឡើង​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១១​កើត​ ខែ​អាសាធ​ ​ឆ្នាំថោះ​ ព.ស​ ១០៥៥​ ​ត្រូវជា​ ​គ.ស. ​៥១១​ ​ព្រះ​អង្គជា​មហាក្សត្រ​ទី​៩​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​បរម​នាម ​ព្រះបាទ​ជ័យរុទ្ធីវង្ស​ ព្រះរាជ​ធានី​ស្ថិត​នៅ​ព្រះ​មហានគរ​ជា​និច្ច។​ ​ក្នុង​ឆ្នាំរកា​ ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​បទុមកេសរ​ ​បាន​ប្រសូត​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​នាម​ ​បទុមកុមារ​ ​ព្រះរាជា​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ដូច្នេះ​ ​គឺ​ចង់ឲ្យ​ដូច​ទៅ​នឹង​ឈ្មោះ​ម្ដាយ​ ​ព្រះបាទ​ជ័យរុទ្ធីវង្ស​សោយរាជ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន ​៥០​ ឆ្នាំ​ ​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ទិវង្គត​ ​នៅ​ឆ្នាំរោង​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​​៧៤ ​វស្សា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ស៊ីដនី
រូបភាពតូច ទីក្រុងស៊ីដនី គឺជារដ្ឋធានី នៃ រដ្ឋ New South Wales និង ជាទីក្រុង ដែលមានប្រជាជនច្រើន បំផុតនៅក្នុង ប្រទេសអូស្រ្តាលី និង អូសេអានី ។ វាមានទីតាំងស្ថិត នៅលើឆ្នេរសមុទ្រ របស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី ភាគ ខាងកើត តាមបណ្តោយ សមុទ្រ Tasman និងនៅជុំវិញ កំពង់ផែមួយក្នុងចំណោមកំពង់ផែ ធម្មជាតិ ដ៏ធំបំផុត របស់ពិភពលោក។ អ្នកស្រុក ត្រូវបានគេស្គាល់ រួមគ្នា ថាជា " Sydneysiders " និង ជា ទីក្រុង ពហុវប្បធម៌ ច្រើនបំផុតនៅក្នុង ប្រទេសអូស្រ្តាលី និង ក្រុងមួយក្នុងចំណោមទីក្រុង ពហុវប្បធម៌ ច្រើនបំផុត នៅក្នុងពិភពលោក។ តំបន់ នៅជុំវិញ ទីក្រុងស៊ីដនី ត្រូវបាន រស់នៅ ដោយ ជនជាតិដើម អូស្រ្តាលី សម្រាប់ការ រាប់ ពាន់ឆ្នាំ ។ នេះជា ការតាំងលំនៅ របស់អង់គ្លេស ជាលើកដំបូង បានមកដល់ ក្នុងឆ្នាំ 1788 ដោយមាន ប្រធានក្រុម លោក Arthur លោក Phillip ហើយ បានបង្កើតឡើង នៅទីក្រុងស៊ីដនី ដែលជា អាណានិគម ព្រហ្មទណ្ឌ ។ អភិបាល អាណានិគម បន្តបន្ទាប់ បានជួយ ផ្លាស់ប្តូរ ទូទាត់ ទៅជា ទីក្រុង ដ៏សម្បូរបែប និងមាន ឯករាជ្យ។ ចាប់តាំងពី ការដឹកជញ្ជូន ជនជាប់ទោស ពាក់កណ្តាល ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 បានបញ្ចប់នៅក្នុង ទីក្រុង នេះ បានក្លាយទៅជា មជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ច សកល។ ចំនួនប្រជាជន នៃ ទីក្រុងស៊ីដនី នៅក្នុងពេល នៃការ ធ្វើជំរឿន ក្នុងឆ្នាំ 2011 នេះគឺ 4,39 លាននាក់។ អំពី 1,5 លាននាក់ នៃចំនួនសរុប នេះ បានកើត នៅបរទេស និងតំណាងឱ្យ បណ្តាប្រទេស ផ្សេងគ្នាជាច្រើន មកពីជុំវិញ ពិភពលោក។ មាន ជាង 250 ភាសា និយាយនៅក្នុង ទីក្រុងស៊ីដនី និងប្រហែល មួយភាគបីនៃ អ្នកស្រុក និយាយភាសា ផ្សេងក្រៅពី អង់គ្លេស នៅឯផ្ទះ។ នៅទីក្រុងស៊ីដនី មាន សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ កម្រិតខ្ពស់ ជាមួយនឹង ភាពខ្លាំង ក្នុងការ ហិរញ្ញវត្ថុ ការផលិត និងទេសចរណ៍។ ផលិតផល សរុប ក្នុងតំបន់ របស់ខ្លួន មានចំនួន 337,45 ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ 2013 ដែលធ្វើឱ្យវា មានសេដ្ឋកិច្ច ធំជាង បណ្តាប្រទេស មួយចំនួនដូចជា ប្រទេសដាណឺម៉ាក, សិង្ហបុរី និងហុងកុង។ មាន ការផ្តោតអារម្មណ៍ ដ៏សំខាន់ របស់ធនាគារ និងសាជីវកម្ម ពហុជាតិ បរទេស គឺ នៅទីក្រុងស៊ីដនី និងទីក្រុង ត្រូវបាន តម្លើងឋានៈ ជាមជ្ឈមណ្ឌល ហិរញ្ញវត្ថុ ឈានមុខគេ របស់អាស៊ី ប៉ាស៊ីហ្វិក។ ក្រៅពីការ ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអូឡាំពិក ដូចជា រដូវក្តៅ ឆ្នាំ 2000 ភ្ញៀវទេសចរ រាប់លាននាក់ មកដល់ ទីក្រុងស៊ីដនី ជារៀងរាល់ឆ្នាំដើម្បី មើលឃើញ ទីតាំង ទីក្រុង។ លក្ខណៈពិសេស របស់វា រួមបញ្ចូលទាំង ទីក្រុងស៊ីដនី ធម្មជាតិ Harbour , ឧទ្យានជាតិ រ៉ូយ៉ាល់ Bondi ឆ្នេរ , និង សួន រាជ ។ ការទាក់ទាញ មនុស្សបង្កើតឡើង ដូចជា ផ្ទះ Opera នៅទីក្រុងស៊ីដនី និង ទីក្រុងស៊ីដនី កំពង់ផែ Bridgeare ក៏ ល្អទៅនឹង ភ្ញៀវទេសចរ អន្ដរជាតិ បានគេស្គាល់។
ម្ចាស់ជនជាតិដើម
ប្រជាជនដើមនៃ ជនជាតិដើម អូស្រ្តាលី ។ បានបង្ហាញថា ពួកគេបាន កាន់កាប់ តំបន់នេះ នៅក្នុងនិង នៅជុំវិញ ទីក្រុងស៊ីដនី យ៉ាងហោចណាស់ 30,000 ឆ្នាំ។ និងបន្ទាប់មកមានជនជាតិអង់គ្លេសចូលទៅដល់ទីនោះ។ អង់គ្លេសហៅពួកគេថា ជាមនុស្ស Eora ។ " Eora " គឺជាពាក្យ ចំនួនប្រជាជន ជនជាតិដើមភាគតិច ដែលត្រូវបានប្រើ ដើម្បីពន្យល់អំពី ប្រភពដើម របស់ខ្លួនលើ ការទំនាក់ទំនង ជាលើកដំបូងជាមួយ ប្រទេសអង់គ្លេស ។ មុនពេលពូកអង់គ្លេស មកដល់ជនជាតិដើមនោះ មានចំនួន 4.000 នាក់ ទៅ 8.000 នាក់ដែល មានដើមកំណើត នៅទីក្រុងស៊ីដនី។ និងមានជាង 29 អំបូរ ផ្សេងគ្នា។ ពួកអឺរ៉ុប ដំបូងបំផុត ទៅទស្សនា តំបន់នោះបានកត់សម្គាល់ថា ជនជាតិដើមភាគតិច ត្រូវបានគេ ធ្វើ សកម្មភាព ដូចជាការ បោះជំរុំ និងការនេសាទ ការប្រមូលត្រី ចម្អិនអាហារ ។ ការអភិវឌ្ឍ ទីក្រុង ត្រូវបាន បំផ្លាញ ភស្តុតាង នៃវប្បធម៌ ជនជាតិដើមភាគតិច បុរាណ ទោះបីជា សិល្បៈ ថ្ម មួយចំនួននៅតែអាច ត្រូវបានរកឃើញ នៅក្នុងទីកន្លែង ដូចជា ខេយូ  -  ឧទ្យានជាតិ និងកន្លែងជាច្រើនទៀត។ កិច្ចប្រជុំ លើកដំបូងរវាង ប្រជាជន ជនជាតិដើម និងអង់គ្លេស បានកើតឡើង នៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសាឆ្នាំ 1770 ។
ការអភិវឌ្ឍ សម័យទំនើប
ក្រុមប្រឹក្សាក្រុងស៊ីដនីត្រូវបានដាក់បញ្ចូលនៅឆ្នាំ1842និងក្លាយជាទីក្រុងដំបូងរបស់ប្រទេសអូស្រ្តាលី។នៅថ្ងៃទី 1 ខែមករា ឆ្នាំ 1901 និង ទីក្រុងស៊ីដនី ដោយមាន ប្រជាជន 481,000 មួយ បានក្លាយជា រដ្ឋធានីនៃ រដ្ឋ New South Wales។ មហាទំនាបមានឥទ្ធិពលធ្ងន់ធ្ងរលើសេដ្ឋកិច្ច ស៊ីដនីបានធ្វើអោយបណ្តាប្រទេសភាគច្រើននៅទូទាំងពិភពលោកបានមកធ្វើឧស្សាហកម្ម។ប្រទេសអូស្រ្តាលី បានចូល សង្រ្គាមលោក លើកទី II ក្នុងឆ្នាំ 1939 ទីក្រុងស៊ីដនី បានជួបប្រទះ ការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្ម មួយដើម្បី បំពេញតាម តម្រូវការនៃ សេដ្ឋកិច្ច សម័យសង្គ្រាម ។ ដោយភាពអត់ការងារធ្វើ នៅទីនោះកង្វះខាតកម្លាំងពលកម្មស្ត្រីបានសកម្មនៅក្នុងតួនាទីរបស់បុរស។ កំពង់ផែ ក្រុងស៊ីដនីបានស្ថិតនៅក្រោមការ វាយប្រហារ ដោយផ្ទាល់ពី នាវាមុជទឹក របស់ប្រទេសជប៉ុន នៅថ្ងៃទី 1 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1942។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមសរសរគ្រឹះវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចនៃទីក្រុងស៊ីដនីរីកចំរើន។ មានប្រជាជនចំនូន 1,7 លាន នាក់ដែលរស់នៅ ក្នុងទីក្រុងនេះក្នុងឆ្នាំ 1950 និងជិត 3 លាននាក់នៅត្រឹមឆ្នាំ 1975។ Opera House ក្នុងទីក្រុងស៊ីដនីបានបើកក្នុងឆ្នាំ 1973 និងបានក្លាយជា តំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោក នៅឆ្នាំ 2007។ កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ 2000 ត្រូវបាន ប្រារព្ធឡើងនៅក្នុង ទីក្រុងស៊ីដនីនិង ត្រូវបានគេស្គាល់ ថាជា " ព្រឹត្តិការណ៍កីឡា អូឡាំពិក ដ៏ល្អបំផុត ដែលមិនធ្លាប់មាន » ដោយប្រធាន គណៈកម្មាធិ ការអូឡាំពិក អន្តរជាតិ។ ការប្រជែងដ៏ខ្លាំ រវាង ទីក្រុងស៊ីដនីនិង ទីក្រុងមែលប៊លដែលបានចាប់ផ្តើមក្នុង 1850 នេះនៅតែ មានរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ទីក្រុងស៊ីដនី និងទីក្រុងមែលប៊លចំនួនប្រជាជននៅសតវត្សទី២០នៅតែជាទីក្រុងដ៏ធំបំផុត របស់អូស្រ្តាលី
ភូមិសាស្រ្ដ
ទីក្រុងស៊ីដនី គឺជា អាង ឆ្នេរសមុទ្រដែលជាប់ជាមួយនឹងសមុទ្រ Tasman ប៉ែកខាងកើត និងភ្នំពណ៏ខៀវ ទៅភាគខាងលិច ទន្លេ Hawkesbury នៅភាគខាងជើង និង ខ្ពង់រាប Woronoraភាគខាងត្បូង។ ទីក្រុងទំហំ 12,145 km²។ ជ្រលងទន្លេ យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ គេស្គាល់ថាជា rias ត្រូវបាន ឆ្លាក់ ក្នុងអំឡុង Triassic ក្នុង ថ្មភក់ Hawkesbury នៃតំបន់ ឆ្នេរសមុទ្រ ដែលនៅទីក្រុងស៊ីដនី។ ទីក្រុងស៊ីដនី វិសាលភាព ពីរតំបន់ ភូមិសាស្ត្រ។ ទន្លេ Nepean រុំនៅជុំវិញគែមភាគខាងលិចនៃទីក្រុងនេះនិង បានក្លាយទៅជា ទន្លេ Hawkesbury មុនពេលហូរដល់ឆ្នេរសមុទ្រ ។
ឃុំអូរតាគី
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​ថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន ៨ភូមិ ។
សង្គមវិទ្យា
ទៅ​ទសវត្សរ៍​នៃ​​ឆ្នាំ​ ២០០០ សង្គមវិទ្យា​បាន​​ផ្ដោត​ទៅ​លើ​រឿង​ផ្សេង​​​ទៀត​ដូច​ជា​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង, ជាតិ​ពន្ទុ, វណ្ណៈ, ភេទ, គ្រួសារ និង​អន្តរកម្ម​សង្គម។ វិជ្ជា​នេះ​ក៏​សិក្សា​​អំពី​​រចនាសម្ព័ន្ធសង្គម​ជា​ផ្នែកៗ​ផង​ដែរ ដូច​ជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម និង​ការ​ផ្ដាច់​ចេញ។ គេ​​ក៏​អាច​ចាត់​ទុក​សង្គមវិទ្យា​​ថា​​ជា​ការ​សិក្សា​នៃ​សង្គម​ពិភពលោក​ទាំង​មូល​បាន​​ដែរ ព្រោះ​ថា​សង្គម​គឺ​ជា​សហគមន៍​ ឬ​បណ្ដុំ​មនុស្ស​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់, ប្រទេស ឬ​ទ្វីប​និមួយៗ ហើយ​មាន​ការ​ចែករំលែក​វប្បធម៌, ច្បាប់ និង​ការរៀបចំ​ឲ្យ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។
ប្រវត្តិ​នៃ​សង្គមវិទ្យា
សង្គមវិទ្យា​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​បង្រៀន​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​សកលវិទ្យាល័យ​​កាណាស់ (University of Kanas) នៅ​​ឆ្នាំ ​១៨៩០ ហើយ​បាន​ក្លាយ​​ជា​មហាវិទ្យាល័យ​​​សង្គមវិទ្យា​ជា​លើក​ដំបូង​​នៅ​​​ឆ្នាំ ​១៨៩៥ នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ Bordeaux ដោយ​លោក Émile Durkheim ។
សង្គមវិទ្យាមូលដ្ឋាន
មេរៀន​ទី ៣ - បញ្ញត្តិ​មូលដ្ឋាន​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​សង្គមវិទ្យា
គេបែងចែកសង្គមដោយផ្អែកលេីលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះ?
ប្រព័ន្ធ​សង្គម
==== ក្រុមសង្គម
ជំពូក​ទី ៣
សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​ការ​សិក្សា​អំពី​សង្គម និង​ការ​សម្ដែង​សកម្មភាព​របស់​មនុស្ស​ជា​ក្រុម។ សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​សង្គម។ គេ​ហៅ​អ្នក​ដែល​សិក្សា​អំពី​សង្គមវិទ្យា​ថា សង្គមវិទូ។ លោក Auguste Comte (១៧៨៩ - ១៨៥៧) គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) នេះ។ បញ្ហា​ចម្បង​មួយ​ដែល​សង្គមវិទ្យា​សិក្សា​មុន​ដំបូង​ គឺ​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ទី​លំនៅ​របស់​ប្រជាជន​ទៅ​ក្នុង​ក្រុង និង​ការ​បម្រើ​ការងារ​នៅ​ក្នុង​រោងចក្រ។ លោក​កាលម៉ាក្ស, Max Weber និង Émile Durkheim គឺ​ជា​បុគ្គល​ឈាន​មុខ​គេ​នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​អំពី​បាតុភូត​សង្គម ដូច​ជា​​សហគមន៍, អំណាច, ស្ថានភាព, ការ​ផ្ទេរ​សិទ្ធិ និង​កង្វះ​អំណាច។
ទៅ​ទសវត្សរ៍​នៃ​​ឆ្នាំ​ ២០០០ សង្គមវិទ្យា​បាន​​ផ្ដោត​ទៅ​លើ​រឿង​ផ្សេង​​​ទៀត​ដូច​ជា​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង, ជាតិ​ពន្ទុ, វណ្ណៈ, ភេទ, គ្រួសារ និង​អន្តរកម្ម​សង្គម។ វិជ្ជា​នេះ​ក៏​សិក្សា​​អំពី​​រចនាសម្ព័ន្ធសង្គម​ជា​ផ្នែកៗ​ផង​ដែរ ដូច​ជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម និង​ការ​ផ្ដាច់​ចេញ។ គេ​​ក៏​អាច​ចាត់​ទុក​សង្គមវិទ្យា​​ថា​​ជា​ការ​សិក្សា​នៃ​សង្គម​ពិភពលោក​ទាំង​មូល​បាន​​ដែរ ព្រោះ​ថា​សង្គម​គឺ​ជា​សហគមន៍​ ឬ​បណ្ដុំ​មនុស្ស​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់, ប្រទេស ឬ​ទ្វីប​និមួយៗ ហើយ​មាន​ការ​ចែករំលែក​វប្បធម៌, ច្បាប់ និង​ការរៀបចំ​ឲ្យ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។
ប្រវត្តិ​នៃ​សង្គមវិទ្យា ការ​វិភាគ​សង្គម​ចាប់​កើត​មាន​​​តាំង​ពី​សម័យ​កាល​ប្លាតូ​ម្ល៉េះ ។ សង្គមវិទ្យា​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មុខវិជ្ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​នៅ​អំឡុង​ដើម​ទសវត្សរ៍​​ទី ​18 នៃ​គ្រិស្តសករាជ ដោយសារ​ការវិភាគ​ និង​ពិនិត្យ​​មើល​សង្គម​​ផ្អែក​​លើ​តថភាព ដែល​តថភាព​​​នេះ​​​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ ។ លោក Auguste Comte គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​បំផុត​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) ក្នុង​ឆ្នាំ ​១៨៣៩ ។ ​ពាក្យ Sociology ​មាន​ប្រភព​ពី​ពាក្យ​ឡាតាំង ​និង​ក្រិក ។
សង្គមវិទ្យា​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​បង្រៀន​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​សកលវិទ្យាល័យ​​កាណាស់ (University of Kanas) នៅ​​ឆ្នាំ ​១៨៩០ ហើយ​បាន​ក្លាយ​​ជា​មហាវិទ្យាល័យ​​​សង្គមវិទ្យា​ជា​លើក​ដំបូង​​នៅ​​​ឆ្នាំ ​១៨៩៥ នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ Bordeaux ដោយ​លោក Émile Durkheim ។
សង្គមវិទ្យាមូលដ្ឋាន
ហ្រ្គេតស៊ីងមួន
ហ្រ្គេតស៊ីមួន(Sigmund Freud)បានកើតនៅក្នុងអំឡុងពេល សាហ្គីសមួន ស្ចូម៉ូ​(Sigismund Schlomo Freud) (ថ្ងែទី០៦​ ខែឧសភា​១៨៥៦ ដល់ ថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា ១៩៣៩) ដែលជាបណ្ដាញប្រាសាទ​ដែលបានរកឃើញដោយលោកពុកនៃចិត្តវិភាគ។ ឪពុកម្ដាយរបស់ ហ្រ្គេតស៊ីមួន គឺជាអ្នកក្រីក្រ ប៉ុន្តែពូកគេ ធ្វើអោយគាត់មានការអប់រំយ៉ាងច្បាស់ គឺខាង ទស្សនវិជ្ជា និងច្បាប់ តែគាត់បានទៅរៀនខាងថ្នាំពេទ្យវិញ ដែលចុះទៅស្រាវជ្រាវជំងឺ​ដែលស្លាប់ដោយខូចខួក្បាល ជំងឺផ្លូវដង្ហើម វិកលចរិត្រ។ គាត់បានទៅបង្រៀនអំពីចិត្តវិទ្យា ហើយនិងបច្ចេកទេស​នៃការការពារកុំអោយមានជំងឺវិកលចរិត្រ និងបង្កើតនូវ​​​សៀវភៅអំពីជំងឺ​វិកលចរិត្រ​ និង បង្កើតកន្លែងសំរាប់សង្គ្រោះ ដែលមានជំងឺផ្លូវចិត្ត ។ នៅក្នុងការបង្កើតនេះដែរក៏មាន​បញ្ហាជាមួយនិង​ វិធីព្យាបាល ហើយវាបានជួយមនុស្សជាច្រើនអោយមានភាពងាយស្រួលក្នុងការដក​ដង្ហើម។ ហើយមានខ្លះទៀតកើតចេញពីគំនិតរបស់ ហ្គ្រេតស៊ីមួនផ្ទាល់។ ហ្គ្រេត បានធ្វើនូវអ្វីដែលបានសល់ពីកាមតំរេកហើយ និងបង្កើតវីធីព្យាបាលរោគ ដូចជា សមាគម ការស្រាវជ្រាវ ហើយនិងបង្កើតការិយាល័យកណ្ដាលមួយនៅក្នុងដំនើរការព្យាបាលនោះ ហើយស្នើរសុំ អោយមានការរំពឹងទុក ដើម្បីជួយការពារដោយ អ្នកតំណាង ធ្វើអោយមានសេចក្ដីសង្ឃឹម ហើយនឹង​សំរេចនូវអ្វីដែលជាក្ដីស្រម៉ៃ។ គាត់បានមានស្នាដៃជាច្រើនទៀត ដូចជា គូរគំនូរ ដែលបង្ហាញអំពី ចិត្តវិទ្យា និង​ វប្បធ៌ម។ ហ្គ្រេត បានត្រូវបានគេហៅថា ជាមនុស្សម្នាក់ ដែលខ្លាំងនៃបីនៃសាលានៃមិន្ទិលសង្ស័យ មានដូចជាកាម៉ាស(Karl Marx) និងលោកហ្រ្គេនរីច នេតស៊ី(Friedrich Nietzsche) អំឡុងពេលដែលគំនិតរបស់គាត់បានប្រៀបធៀបទៅនិង ផ្លាទូ(Plato) និង​ ថូម៉ាស អាខ្វីននាស(Thomas Aquinas)។ អ្នកចិត្តវិភាគគឺទាមទាអោយ មានឥទ្ធិពលជាមួយនិង ចិត្តវិទ្យា និងឆ្លងកាត់មនុស្សធម្មនិយម ហើយការគិតខ្លះគឺជារហស្សវិទ្យាសាស្ដ្រ និងនៃភេទ ហើយត្រូវបានគេស្នើវាអោយសិក្សានៅឆ្នាំ ២០០៨ នៅសកលវិទ្យាល័យចិត្តវិទ្យា។ មួយនៅក្នុងការបរិយាយអំពីការស្រាវជ្រាវ អក្សរ បានសំរេចនូវទិន្នន័យជាច្រើនដែលគាំទ្រនូវ ទ្រឹស្ដីរបស់ហ្គ្រេត មានដូចជា គំនិតផ្ទាល់ ផ្នែកនៃរន្ធគូត និង សារៈសំខាន់ខ្លះ​ទៀតនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង។ ប៉ន្តែមានខ្លះទៀត ដូចជា ការបង្ហាញនៃក្ដីស្រម៉ៃខាងដើមរបស់អ្នកសែង ហើយនិងការបង្ហាញអំពីអ្នកវិភាគខាងចិត្ត របស់ស្រ្ដី ដែលមិនទទួលស្គាល់ ដោយការស្រាវជ្រាវ។ ដោយក្ដីគោរពនៃអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត ដល់គំនិតរបស់គាត់ ការងាររបស់គាត់ បានសាយភាយ ទៅដល់បញ្ញវ័ន្ធ និង វប្បធ៌មរ​បស់​ប្រជាជន អោយចូលរួមនៅឆ្នាំ១៩៣៩W.H.Auden បានសរសេរ​ជាកំនាព្យអោយគាត់។
ឃុំអន្លង់រុន
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​ថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន ៥ភូមិ ។
ហ្រ្គេតស៊ីងមួន
ជីវិតដំបូងនិង ការសិក្សា
ហ្រ្គេត​ គឺជាកូនច្បងនៅក្នុងគ្រួសារ​ដែលមានកូនប្រាំបីនាក់ ដែលមានឪពុកម្ដាយជាជនជាតិហ្វិជ និង​ ហ្គាលីសៀន នៅទីក្រុង ម៉ូរ៉ាវៀន​ នៃប្រទេស​ប៊ីបរ(German: Freiberg in Mähren) ចក្រភពអូស្រ្តាលី ដែលជាផ្នែកមួយនៃ សាធារណៈ​រដ្ឋសេក(Czech Republic)។ ឪពុករបស់គាត់ ចេកខប​ ហ្គ្រេត(១៨១៥ដល់ ១៨៩៦) ជាឈ្មួញរកស៊ីទិញលក់រោមជាម មានអាយុ៤១ ឆ្នាំនៅពេលដែលគាត់បានកើត ហើយឪពុកម្ដាយរបស់គាត់មិនទាន់រៀបការនៅឡើយ និងបន្តរមានកូនពីរទៀត។ គ្រួសាររបស់ ចេកខប គឺជា​ជនជាតិហ្វិជ ដែលជាហេតុដែលបណ្ដាលអោយ គាត់ត្រូវចាកចេញទៅឆ្ងាយពីស្រុកកំនើត។ គាត់និង​ម្ដាយរបស់ ហ្គ្រេត ដែលមានវ័យ​២០ឆ្នាំបានរៀបការដោយ រ៉ាប៊ី នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៥៥ និងមានភាពក្រីក្រ​នៅពេលដែល​ហ្រ្គេតបានមកដល់​ប្រហែល​ជាប្រាំបួនខែ។ គ្រួសារនេះ​បានរស់នៅដោយជួលបន្ទប់គេដែលជាផ្ទះរបស់​ជាងដែកនៅក្នុង Schlossergasse 117. គាត់បានកើតតំនាលនិង​ភេសជ្ជៈ​ ដែលម្ដាយរបស់គាត់យល់ថាវាមានប្រយោជសំរាប់​ក្មេងជំនាន់ក្រោយ។ ​ ចេកខប(Jacob) និង​អាមេលា(Amelia) បានចិញ្ចឹម​ ហ្រ្គេត និងបងប្អូនរបស់គាត់បានយ៉ាងល្អ ហើយថ្វីបើ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ ត្រូវបាន​លក់សំរាប់ការសិក្សារបស់គាត់ក៏ដោយ។ ជាលទ្ធផល ហេតុការដែល​គួអោយរន្ធត់នៅឆ្នាំ១៨៥៧ ឪពុករបស់គាត់បានបាត់បង់ជំនួញ ហើយគ្រួសាររបស់គាត់បានផ្លាស់ប្ដូរទៅកាន់ លេបសិហ្ស(Leipzig) មុនពេលតាំងលំនៅ នៅវេន​ណា(Vienna)។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦៥​ហ្រ្គេតមានអាយុ​ប្រាំបួនឆ្នាំ ត្រូវបានបញ្ជូលទៅ​រៀននៅវិទ្យាល័យ Leopoldstädter Kommunal-Realgymnasium​។ គាត់គឺជាសិស្សពូកែនៅក្នុងថ្នាក់ ហើយគាត់បានបញ្ចប់ការសិក្សា និងទទួលបានបណ្ណ័សរសើរ​នៅ​ម៉ាតូរ៉ា(Matura) ក្នុងឆ្នាំ១៨៧៣។ គាត់ចូលខាងអក្សរសាស្រ្ត ហើយគាត់អាចនិយាយភាសាអ៉ាឡឺម៉ង់ បារាំង អ៊ីតាលី អេស្បាញ អង់គ្លេស អេប្រឺ ឡាទីន និង​ភាសាក្រិច។ ហ្រ្គេត​បានអានសៀវភៅWilliam Shakespeare ជាភាសាអង់គ្លេស ដែលធ្វើអោយគាត់​បានយល់ពីចិត្តមនុស្សដែលបានមកពីសៀវភៅShakespeare ហ្រ្គេតបានទៅបន្តរការសិក្សានៅសកលវិទ្យាល័យនៅក្នុងរដ្ឋវេនណា​នៅក្នុងអាយុ១៧ឆ្នាំ។ គាត់មានបំនងទៅសិក្សាផ្នែកច្បាប់ ប៉ុន្តែដោយសារតែមុខវិជ្ជា ផ្នែកថ្នាំពេទ្យមានរួបបញ្ចូល​មុខវិជ្ជាសរីរៈវិជ្ជាផងដែរ​នោះទើបគាត់សំរេចរៀនខាងថ្នាំពេទ្យវិញ។ សរីរៈវិជ្ជាគឺនៅក្រោម​ Ernst Wilhelm von Brücke|Ernst Brücke ហើយនិង សត្វវិជ្ជា នៅក្រោម Carl Friedrich Wilhelm Claus|Karl Claus។ នៅឆ្នាំ១៨៧៦ ហ្រ្គេតបានសិក្សាស្រាវជ្រាវស្ថានីយ៍Trieste ចំនួនបួនសប្តាហ៍ ពិនិត្យអន្ទង់រាប់រយក្នុងលក្ខណៈមិនជាក់លាក់សំរាប់​អោយភេទឈ្មោលរបស់ពួកគេម្ដងទៀត។ គាត់បានទទួលជោគជ័យជា MD នៅឆ្នាំ១៨៨១។
ការងារដំបូង​ និង ការរៀបការ
ដោយយោងទៅតាមវ័យរបស់គាត់នៅឆ្នាំ១៨៨២ គាត់បានធ្វើជាការជាមួយថ្នាំរបស់គាត់នៅក្លីនិច សេដរ មេយនឺត(Theodor Meynert) នៅក្នុងក្រុង​Vienna General Hospital។ ហើយគាត់បានបង្កើតមន្ទីពេទ្យឯក​ជននៅឆ្នាំ១៨៨៦ ដែលព្យាបាលសំខាន់ទៅលើជំងឺខួរក្បាល។ នៅក្នុងឆ្នាំនោះដែរគាត់ក៏បានរៀបការជាមួយនិង ម៉ាសា​ បឺនេយ ដែលជាចៅស្រីរបស់Isaac Bernays ដែលជាអ្នកដឹកនាំក្រុមរ៉ាប៊ី នៅ ហាមប៊ូង។ ហើយគាត់មានកូនចំនួន៦នាក់ គឺ ម៉ាសហេល បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៨៧ ចេន ម៉ាទីន កើតនៅឆ្នាំ១៨៨៩ អូលីវឺ បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៩១ អិន​ អែល ហ្រ្គេត បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៩២ សូភី បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៩៣ ហើយនិង អានណា ហ្រ្គេត បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៩៥។
ខាល ចាង បានរាប់បញ្ចូលទៅក្នុងរឿងប្រលោម​លោក​ដែលពេញនិយម​ទំនាក់ទំនងជាមួយនិង​​ហ្រ្គេត ហើយនិងបងប្អូនស្រីថ្លៃរបស់គាត់​ មីនា បើនេយ ដែលបានផ្ដូរទៅផ្ទះរបស់ហ្រ្គេត សារៈមន្ទីនៅសាយមន​ ហ្រេ្គត បឺកហ្គេស នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៩៦ បន្ទាប់ពីការស្លាប់គូដណ្ដឹងរបស់នាង។ នៅឆ្នាំ២០០៦ការបោះពុម្ពរបស់សណ្ឋាគា ស្វិស​លូក បាននិយាយអំពីការបង្ហាញរបស់ហ្រ្គេត អំពីពាក្យចចាមអារាមនេះ​។ កាលពីមុន ភីតឺហ្គេយ បានសង្ស័យពីការស្នើសុំរបស់ហ្រ្គេតធ្វើការជាមួយបឺនេយ​ដើម្បីមើលការបង្ហាញនៃរឿងផ្សេងៗរបស់ពួកគេតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ហាន​ អាយ​សេង បានស្នើរថាការងារបានកើតឡើង ជាលទ្ធផលទាក់ទងទៅ​និងការមានផ្ទៃពោះរបស់បឺនេយ។ ហ្រ្គេត ចាប់ផ្ដើមជក់បារី​តាំងពីគាត់មានអាយុ អាយុ២៤ នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី។ គាត់បានជឿជាក់ថា ការជក់បារីជួយអោយគាត់ធ្វើការងារបានល្អ ហើយនិងធ្វើឲ្យគាត់មានអារម្មណ៍ធូស្រាល នៅពេលដែលជក់វា​ ថ្វីបើមានការ​ហាមឃាត់ពីសហសេវិតា ថាមានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់គាត់ក៏ដោយ គាត់នៅតែទាមទាជក់វារហូតដល់ប៉ះពាល់សួតរបស់គាត់។ ​គាត់បាន​ស្នើរអោយមានការហោះហើរ​នៅឆ្នាំ១៨៩៧ ដែលមានទាំងថ្នាំជក់ទៀតផង​ នេះជាទំលាប់ល្អរបស់គាត់។
ហ្រ្គេតមានគំនិតជាច្រើនទៅលើទស្សនវិជ្ជារបស់គាត់​ ដែលបង្រៀន Brentano​ដែលជាអ្នកមានចំនេះវិជ្ជាខាងទ្រឹស្ដីនិង​ ខាងអារម្មណ៍មានដូចជា​ Theodor Lipps ដែលជាអ្នកទស្សនវិទូម្នាក់។ Brentano​ បានបកស្រាយអំពីគំនិតល្អៗដែលបង្ហាញនៅក្នុងការបង្ហាញរបស់គាត់​ថា​ប្រហែលជាត្រូវការ​ជួយហ្រ្គេតបង្ហាញដម្បីអោយមានការទទួលស្គាល់។​ ខ្លួនហ្រ្គេតផ្ទាល់ និងបានធ្វើអោយ​ការសរសេរ​របស់Charles Darwin​ មានការរីកចំរើន ហើយនិងមានឥទ្ធិពល​ដោយEduard von Hartmann's The Philosophy of the Unconscious។
គាត់អានសៀវភៅ​របស់Friedrich Nietzsche​ដែលជាសិស្ស ហើយនិង​ទំនាក់ទំនងរវាងការងារ​របស់គាត់​និង​អ្វី​ដែល​Nietzsche​បានរៀនសូត្រយ៉ាងល្អដោយមានការរីកចំរើន​និង​ធ្វើតាមគាត់​បានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ​នៅក្នុងឆ្នាំ១៩០០​គឺជាឆ្នាំដែលNietzsche បានស្លាប់​ ហើយហ្រ្គេត​បានទិញការងារ​របស់គាត់​ ហើយគាត់បានប្រាប់មិត្តភក្កិរបស់គាត់​Fliess​ថា​ គាត់សង្ឃឹមថា​អាចឃើញការងារ​របស់​Nietzsche​ មានពាក្យជាច្រើន​ដែលសំដៅទៅលើរូបគាត់ គាត់បានបន្ថែមថា​គាត់មិនមានអ្វីនៅឡើយទេ។ ​ហ្គេយ​សរសេរ​អ្វីដែលហ្រ្គេត​ផ្ដាំ​ហើយបានធ្វើអោយការសរសេរ​របស់​Nietzsche​អោយដូចនូវអ្វីដែលហ្រ្គេតបានផ្ដាំ​ ដូចជា​អត្ថបទដែលគេ​យកទៅសិក្សា​ជាដើម​។​ ការចាប់អារម្មណួ៍របស់គាត់នៅក្នុងការសិក្សា​ខាង​ទស្សនវិជ្ជា​បាន​ក្លាយ​ជា​មានសារៈ​សំខាន់​បន្ទាប់ពី​គាត់​មាន​ការងារ​ខាង​ស្រាវជ្រាវ​ជំងឺ។
ឃុំជ្រោយស្តៅ
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​ថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន ៣ភូមិ ។
បទប្បញ្ញត្តិទូទៅ
ព្រះរាជក្រមយើង ព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះមនាថ នរោត្តម សីហមុនី សមានភូមិជាតិសាសានា រក្ខកខក្តិយា ខេមរារដ្ឋរាស្រ្ត ពុទ្ធិន្រ្ទាធរាមមហាក្សត្រ ខេមរាជនា សមួហោភាស កម្ពុជរាជរដ្ឋបូរណសន្តិ សុភមង្គលា សិរីវិបុល ខេមរាស្រីពិរាស្រ្ត ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី -បានទ្រង់យល់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា -ទ្រង់បានយល់ ព្រះរាជក្រឹត្យលេខនស/រ កត/0704/125/ចុះថ្ងៃទី១៥ ខែកក្តដា ឆ្នាំ២០០៤​ស្តីពីការតែងតាំងរាជរដ្ឋភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា -បានទ្រង់យល់ ព្រះរាជក្រមលេខ០២/នស/៩៤ចុះនៅថ្ងៃទី២០ ខែកក្តដា ឆ្នាំ១៩៩៤​ដែលប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ស្តីពីការរៀបចំនិងការប្រព្រឹត្តទៅនៃកណៈរដ្ឋមន្រ្តី -បានទ្រង់យល់ ព្រះរាជកម្រលេខនស/រកម/០១៩៦/០៣ ចុះថ្ងៃទី២៤ ខែមករាឆ្នាំ១៩៩៦ដែលបានប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ស្តីពីការក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន -បានទ្រង់យល់ សេចក្តីប្រកាសបង្គំទីថ្វាយរបស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន។
សេចក្តីប្រកាសអោយប្រើប្រាស់
ច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ដែលរដ្ឋសភាបានអនុម័តកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែឆ្នូ ឆ្នាំ ២០០៦ នាសម័យប្រជុំរដ្ឋសភាលើទី ៥ និតិកាលទី៣ និងដែលព្រឹទ្ធសភាបានយល់ស្របតាមទម្រង់ និងគតិនៃច្បាប់នេះទាំងស្រុង ដោយគ្មានការកែប្រែអ្វីឡើយ កាលពីថ្ងៃទី ១៦ ខែមករាឆ្នាំ ២០០៦៧នាសម័យប្រជុំពេញអង្គព្រឹទ្ធសភាលើកទី២ និតិកាលទី២ ដែលមានសេចក្តីទាំងស្រុងដូចតទៅ៖
មាត្រានៃច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក
មាត្រាទី១ ច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក នេះ មានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់រាល់ ការធ្វើចរាចរណ៍លើផ្លូវថ្នល់នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ មាត្រាទី២  ច្បាប់នេះមានគោលបំណងរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ និងមានសុវត្តិភាពក្នុងការធ្វើចរាចរណ៍នៅលើផ្លូវថ្នល់ ដែលបើកអោយធ្វើចរាចរណ៍ជាសាធារណៈទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការពារអាយុជីវិតមនុស្ស សត្វ និងការពារបរិស្ថាន ទប់ស្កាត់ការប៉ះពាល់សុខភាពមនុស្ស និងខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ និង ៗឯកជន ទប់ស្កាត់ការប្រព្រឹត្តបទល្មើស ដែលបណ្តាល់មកពីការប្រើប្រាស់ថ្លួវថ្នល់។ មាត្រាទី៣  អ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវថ្នល់ទាំងអស់ ត្រូវគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍អោយបានត្រឹមត្រូវតាមបទបញ្ញត្តិដែលបានចែងក្នុងច្បាប់។ មាត្រាទី៤  ការបើកបរយានជំនិះគ្រប់ប្រភេទក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវប្រកាន់ស្តាំជានិច្ច។ហើយគ្រប់យានជំនិះដែលមានចលនានៅលើផ្លូវថ្នល់ ត្រូវតែមានអ្នកបើកបរ។ មាត្រាទី៥  ដើម្បីអនុវត្តិច្បាស់ចរាចរណ៍នេះពាក្យខាងក្រមត្រូវកំណត់និយមន័យដូចតទៅ ៖ ពាក្យថាផ្លូវថ្នល់ហៅកាត់ថា ផ្លូវគឺជាទំហំទាំងមូលនៃទ្រូងផ្លូវរួមជាមួយជាយផ្លូវ ឬចិញ្ជើមផ្លូវ។ ពាក្យថាទ្រូងផ្លូវ គឺជាផ្នែកមួយនៃផ្លូវទុកសម្រាប់យានជំនិះគ្រប់ប្រភេទធ្វើចរាចរណ៍។ពាក្យថាជាយផ្លូវគឺជាផ្នែកសាងខាងនៃទ្រូងផ្លូវដែលនៅក្រៅទីប្រជុំជនហើយអាចចត់យានជំនិះបានក្នុងករណីចាំបាច់។ពាក្យថាចិញ្ចើមផ្លូវគឺជាជាយផ្លូវនៅទីប្រជុំជនដែលរៀបចំទុកសំរាប់អ្នកថ្មើរជើងសំរាប់ធ្វើដំណើរ ប៉ុន្តែមិនអាចចតយានជំនិះនៅទីនោះបានទេ និងពាក្យថាកន្លងផ្លូវគឺជាចំណែកមួយនៃទ្រូងផ្លូវដែលខ័ណ្ឌដោយគំនូសដាច់ៗ ឬជាគំនូសបង្ហូតតាមបណ្តាយតាមទ្រូងផ្លូវដែលមានទន្ទឹងគ្រប់គ្រាន់អាចអោយយានជំនិះគ្រប់ប្រភេទធ្វើចរាចរណ៍បានមួយជួរ ពាក្យថាទីប្រជុំជនគឺជាទីកន្លែងដែលមានអគារ ឬគេហដ្ឋានសង់ជិតៗហើយមានផ្លូវចេញ ឬផ្លូវចូលនៅទីនោះឬមានដាក់ផ្លាកសញ្ញាឈ្មោះទីប្រជុំជនសម្គាល់ការចូល ឬជាឈ្មោះទីប្រជុំជនដែលមានគំនូសបន្ទាត់ទ្រងពណ៏ក្រហមសម្រាប់ធ្វើការសម្គាល់ផ្លូវការចេញពីទីប្រជុំជនតាមដងផ្លូវនិងមានមនុស្សធ្វើចរាចរណ៍ឆ្លងកាត់ទៅមកច្រើន ពាក្រថាផ្លូវប្រសព្វគឺជាទីកន្លែងដែលមានផ្លូវប្រសព្វគ្នាចាប់ពី២ឬច្រើនដែលមានផ្ទៃរាបតែមួយ និងមិនកំនត់មុំនៃអ័ក្សរបស់ទ្រូងផ្លូវឡើយ។ផ្លូវប្រសព្វអាចមានរាចមានរាងជាសញ្ញា +,X,T,Y ឬរង្វង់មូលជាដើម។ពាក្យថាផ្លូវរង្វង់មូលគឺជាទីកន្លែងដែលប្រសព្វនៃផ្លូវពីរ ឬច្រើនហើយដែលនៅចំកណ្តាលមានខឿនដែលគេបានដាក់នូវរូបសំណាក ឬជាវិមានផ្សេងៗនិងមានទ្រូងផ្លូវឯកទិសព័ទ្ធជុំវិញដោយមានសញ្ញាព្រួញប្រាប់ទិសចរាចរណ៍។
ផ្លូវសាធារណៈ
ផ្លូវសាធារណៈពាក្យថាផ្លូវសាធារណៈគឺជាផ្លូវសម្រាប់បើកអោយធ្វើចរាចរណ៍ទូទៅជាសារធារណៈរីឯផ្លូវឯកជនគឺជាផ្លូវដែលកសាងដោយឯកជនដែលមានការបែងចែកជាពីប្រភេទដូចខាងក្រោម៖ ក-ផ្លូវឯកជនបានបើកអោយធ្វើជាសារធារណៈគឺជាផ្លូវបានបើកអោយធ្វើចរាចរណ៍ជាទីទៅដែលបានសាងសង់ឬធ្វើការជួសជុលដោយឯកជនតាមកិច្ចសន្យាជាមួយរដ្ឋ។ ខ-ផ្លូវឯកជនមិនបើកអោយធ្វើចរាចរណ៍ជាសារធារណៈគឺជាច្រកផ្លូវសំរាប់បម្រុងទុកការងារក្នុងទីបរិវេណណាមួយដូចជាច្រកចូលគេហដ្ឋាន រោងចក្រ សហគ្រាស អគារ ឬទីលានបរិវេណផ្សេងៗ។ ពាក្យថា ផ្លូវលំគឺជាផ្លូវដីដែលធ្វើការតភ្ជាប់ពីផ្លូវជាតិ ឬជាផ្លូវខេត្តឆ្ពោះទៅភូមិ ឬជាឃុំដែលនៅតាមជនបទជាដើម។ ពាក្យថាឈប់ គឺជាការនៅស្ងៀមនៃយានជំនិះលើទ្រូងផ្លូវមួយរយៈពេលចាំបាប់ពេលដែលមានអ្នកបើកបរស្ថិតនៅជាប់នៅនិងចង្កូតឬនៅក្បែរយានជំនិះរបស់ខ្លួន ដើម្បីទុកឪកាសអោយអ្នកដំណើរឬជាយានជំនិះដ៏ទៃទៀតឆ្លងកាត់ឬទៅខាងដើម្បីធ្វើការដាក់ទំនិញ​ ឬអ្នកដំណើរឡើងចុះជាដើម។ ពាក្យថា ចតគឺជាការទុកអោយយានជំនិះនៅស្ងៀមក្នុងរយៈយូរ​ឬឆាប់ដែលអ្នកបើកបរអាចដើរចោលយានជំនិះរបស់ខ្លួនបាន។ពាក្យថាអ្នកបើកបរ គឺជាអ្នកដែលបញ្ជាយានជំនិះគិតទាំងអ្នកជិះសត្វអ្នកដឹកសត្វ និងអ្នកដែលបរសត្វនៅលើដងផ្លូវ។ ពាក្យថាយានជំនិះ គឺជាយានសំរាប់ដឹកមនុស្ស ឬទំនិញនៅលើដងផ្លូវ ឬសម្រាប់ធ្វើការសណ្តោងឬត្រូវគេសណ្តោងជាដើម។ ពាក្យថាយានយន្តគឺជាយានដែលធ្វើចរាចរណ៍ដោយម៉ាស៊ីននៅលើដងផ្លូវ ដូចជាទោចក្រយានយន្ត ត្រីចក្រយានយន្ត រថយន្តត្រាក់ទ័រ និងយានយន្តុប្បករណ៏។ ពាក្យថា យានយន្តុប្បករណ៏ គឺជាយានយន្តពិសេសដែលមានឧបករណ៍គ្រឿងចក្របន្ថែមដោយគ្មានផ្ទុកមនុស្សឬគ្មានផ្ទុកទំនិញនៅក្រៅកាប៊ីន ដូចជារថយន្តលាយស៊ីម៉ង់ត៏ឬជារថយន្តសម្រាប់បម្រើការងារសាងសង់ ផ្លូវ ស្ពាន ជាដើម។ ពាក្យថាអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវគឺជាអ្នកដែលបើកបរយានយន្តនិងអ្នកថ្មើរជើង ដែលធ្វើដំណើរនៅលើផ្លូវ។ ពាក្យថាទំងន់ទម្ងង់ទរទេរបស់យានយន្តគឺមានន័យថាជាទម្ងន់រមស់យានដែលគ្មានមនុស្ស ឬគ្មានទំនិញប៉ុន្តែមានប្រេងឥន្ធនៈសំរាប់ផ្តល់អោយយានមានឧករណ៍ជួសជុល និងកង់បម្រង់។ ពាក្យថា ទម្ងន់ផ្ទុកអតិបរមារបស់យានគឺជាផលបូកទំម្ងន់ផ្ទុកមនុស្ស និងទំម្ងន់ផ្ទុកទំនិញ ដែលកំណត់ដោយរោងចក្រផលិតយាន។ ពាក្យថាទំម្ងន់សរុបអតិបរមារបស់យានគឺជាផលបូកសរុបទំម្ងន់របស់យានជាមួយទំម្ងន់ផ្ទុកអតិបរិមារបស់យាន។បើសិនជាយានមានអាសណ្តោង ទម្ងន់សរុបអតិបរមារបស់យាន គឺជាផលបូលទម្ងន់របស់យាននីមួយៗពាក្យថាទម្ងន់សរុបអតិបរមារបស់យាន គឺជាផលបូករបស់ទម្ងន់ទទេររបស់យានសរុបជាមួយទម្ងន់ផ្ទុកមនុស្សនិងទម្ងន់ផ្ទុកទំនិញ។បើសិនជាយានមានសណ្តោងទម្ងន់សរុបអនុញ្ញាតអតិបរមារបស់យាន គឺជាផលបូកនៃទម្ងន់សរុមអតិបរមារបស់យាននីមួយៗ។ ពាក្យថាទម្ងន់សរុបជាក់ស្តែងរបស់យាន គឺជាផលបូកទម្ងន់ទរទេរបស់យានជាមួយនិងទម្ងន់ផ្ទុករបស់មនុស្សនិងទម្ងន់ផ្ទុកទំនិញជាក់ស្តែង។ ពាក្យថារឺម៉ក់គឺជាយានសម្រាប់ថ្តក់ជាមួយរថយន្ត៕
សញ្ញាចរាចរណ៍
មាត្រាទី៦ សញ្ញាចរាចរណ៍រួមមានផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍នៅតាមផ្លូវមានភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ គំនូសសញ្ញាចរាចរណ៍នៅលើផ្លូវ សញ្ញាបញ្ជារបស់ភ្នាក់ងារចរាចរណ៍ និងមានសញ្ញាផ្សេងៗទៀត។ ផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍នៅតាមផ្លូវមានភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ គំនូសសញ្ញាចរាចរណ៍នៅលើផ្លូវត្រូវរៀមចំជាប្រព័ន្ទដែលទាក់ទងហើយស៊ីចង្វាក់គ្នាជាហូរហែរនៅតាមកន្លែងដែលមានសារៈប្រយោជន៍ដែលធ្វើអោយអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវងាយស្រូលមើលផ្លូវឃើញ។ សញ្ញាគ្រោះថ្នាក់នៅតាមដងផ្លូវដែលមានលក្ខណៈមិនអចិន្រ្តៃយ៏ត្រូវដាក់ក្នុងចម្ងាយសមស្របល្មមគ្រប់គ្រាន់តាមប្រភេទផ្លូវតាមចណាត់ថ្នាក់ផ្លូវ និងស្ថានភាពផ្លូវដែលអាចធ្វើអោយអ្នកបើកបរមានស្មារតីប្រុងប្រយ័ត្នជាមុនបាន ។ ហាមបិតក្រដាស ឬជារបស់របផ្សេងៗទៀត ឬមានការគួសវានៅលើផ្លាកសញ្ញា​ឬប្រើប្រាស់ទម្រផ្លាកសញ្ញា ឬដាក់នៅលើសម្ភារៈអ្វីផ្សេងទៀតដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់សញ្ញាចរាចរណ៍ដែលជាហេតុធ្វើអោយអ្នកបើកបរមិនអាចមើលឃើញសញ្ញាចរាចរណ៍ច្បាស់បានល្អ មិងយល់នូវខ្លឹមសារនៃសញ្ញាចរាចរណ៍មិនបានត្រឹមត្រូវ ឬអាចធ្វើអោយអ្នកបើកបរចាំភ្នែក ។ រូបភាពនិងខ្លឹមសារស្តីពីសញ្ញាចរាចរណ៍ផ្លូវគោកត្រូវកំណត់នៅក្នុងប្រកាសរបស់ក្រសូងសារធារណៈការ និងដឺកជញ្ជូន ។ មាត្រាទី៧ សញ្ញាបញ្ជារបស់ភ្នាក់ងារចរាចរណ៍មានអន្តន័យដូចខាងក្រោមៈ ដៃស្តាំលើកឡើងលើបាទដៃលើកទៅខាងមុខបែរទៅរកយានជំនិះដែលធ្វើចលនាមករកភ្នាក់ងារចរាចរណ៍ជាសញ្ញាអោយប្រុងប្រៀបឈប់ លើកលែងតែអ្នកបើកបរណាដែលមិនអាចឈប់បានដោយសុវត្តិភាពគ្រប់គ្រាន់គឺអាបន្តដំណើរទៅមុខទៀតបាន។ ដៃទាំងពីរដៃមួយសន្ធឹកតាមបណ្តាយស្មាមានន័យថាជាសញ្ញាបញ្ឈប់ចរាចរណ៍នៃយានដែលមានចលនាមកពីមុខភ្នាក់ងារ ឬមកពីក្រោយខ្នងនៃភ្នាក់ងារ។ ក្នុងកាយវិការដដែលនេះ យានជំនិះដែលមកពីខាងឆ្វេង ឬពីខាងស្តាំភ្នាក់ងារត្រូវអនុញ្ញាតអោយឆ្លងកាត់។ ភ្នាក់ងារចរាចរណ៍កាន់ចង្កៀងភ្លើងក្រហម ឬដំបងភ្លើងក្រហម ចង្អុលដាក់យានជំនិះណាមួយមានន័យថាបញ្ឈប់ចរាចរណ៍យានដែលត្រូវបានចង្អុលនោះ។ ភ្នាក់ងារនគរបាលចរាចរណ៍ អាចប្រើកញែកជំនួសក្នុងការជំនួសក្នុងការធ្វើចរាចរណ៍ខាងលើ។ មាត្រាទី៨ លំដាប់សិទ្ធិអទិភាពត្រូវបានកំណត់ដូចតទៅៈ ផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍មានសិទ្ធិអាទិភាពលើបទប្បញ្ញត្តិចរាចរណ៍។ ងសញ្ញាចរាចរណ៍ មានសិទ្ធអាទិភាពលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍។ សញ្ញាបញ្ជារបស់ភ្នាក់ងារចរាចរណ៍មានសិទ្ធិអាទិភាពលើភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ គំនូសសញ្ញាចរាចរណ៍នៅលើទ្រូវផ្លូវ ផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍នៅតាមដងផ្លូវនិងបទប្បត្តិចរាចរណ៍ទាំងឡាយ។
អ្នកបើកបរយានជំនិះ
មាត្រាទី៩ គ្រប់អ្នកបើកបរយានយន្តគ្រប់ប្រភេទ ត្រូវអនុវត្តិនូវធានការដូចខាងក្រោមៈ ១-អ្នកបើកបយានយន្តដែលមានទំហំស៊ីឡាំងចាប់ពី៤៩សង់ទីម៉ែត្រគូបឡើងទៅ ត្រូវមានប័ណ្ណបើកបរទៅតាមប្រភេទយានយន្ត ២-នៅពេលបើកបរយានជំនិះអ្នកបើកបរត្រូវមានស្មារតីប្រុងប្រយ័ត្នជាប់ជានិច្ចហើយស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដែលអាចធ្វើសកម្មភាពបើកបរបានយ៉ាងស្រូល និងឆាប់រហ័សជាពិសេសលទ្ធភាពនៃការធ្វើចលនាមនត្រូវអោយមានការរំខានឡើយ។ ហាមផ្ទុកអ្នកដំណើរឬទំនិញ ឬថវត្ថុផ្សេងៗដែលនាំអោយបាំងភ្នែកអ្នកបើកបរ។ ៣-អ្នកបើកបរនិងអ្នកដំណើរដែលជិះនៅលើកៅអីខាងមុខនៃរថយន្តត្រូវពាក់ខ្សែក្រវ៉ាត់សុវត្តិភាពជាដាច់ខាត។ ៤-អ្នកបើកបរទោចក្រយានយន្ត ត្រីចក្រយានយន្ត និងទោចក្រយានយន្តសណ្តោងរ៉ីម៉កត្រូវពាក់មួកសុវត្តិភាព៊ ៥-ហាមផ្ទុកមនុស្ស ឬទំនិញពីមុខអ្នកបើកបរ ៦-ហាមក្មេងអាយុក្រោម១០ឆ្នាំអង្គុយនៅខាងមុននៃរថយន្តដោយគ្មានមនុស្សចាស់អង្គុយនៅជាមួយ ឬនិងគ្មានពាកខ្សែក្រវ៉ាតសុវត្តិភាព។ ៧-ទារកមានអាយុទិចជាង១០ខែត្រូវដាក់ក្នុងកៅអីសម្រាប់ទារកដេក និងមានខ្សែក្រវ៉ាតសុវត្តិភាពហើងចងផ្អែកកៅអីនោះអោយជាប់ទៅនិងកៅអីក្រោយនៃរថយន្ត។
ថ្មើរជើងនិងអ្នកជិះ ឬអ្នកដឹកសត្វ
ថ្មើរជើង និងអ្នកដឹកសត្វឬអ្នករុញរទេះដៃត្រូវគោរពភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ ផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ ឬសញ្ញាបញ្ជារបស់ភ្នាក់ងារចរាចរណ៍។ អ្នកថ្មើរជើងត្រូវអនុវត្តដូចខាងក្រោម៖ ១-ហាមប្រើប្រាស់ទ្រូវផ្លូវបើនៅសាងខាងទ្រូវផ្លូវមានចិញ្ចើមផ្លូវ ឬជាយផ្លូវដែលជាកន្លែងសម្រាប់បម្រុងទុកអោយអ្នកថ្មើរជើងទៅមក។ ២-អនុញ្ញាតអោយប្រើប្រាស់ទ្រូវផ្លូវបើចិញ្ចើមផ្លូវ ឬជាជាយផ្លូវគ្មានលទ្ធភាពអោយអ្នកថ្មើរជើងប្រើប្រាស់បាន ហើយត្រូវដើរអោយកៀកជិតចិញ្ចើមផ្លូវតាមទិសចរាចរណ៍។ ៣-គ្រប់អ្នកថ្មើរជើងដែលមានបំណងចង់ធ្វើដំណើរចង់ឆ្លងការទ្រូងផ្លូវមិនត្រូវឈានចូលទ្រូងផ្លូវដោយគ្មានការប្រុងប្រយ័ត្នឡើយ។អ្នកថ្មើរជើងត្រូវឆ្លងកាត់តាមគំនួសញ្ញាសម្រាប់ថ្មើរជើង បើសិនមានគំនូសសញ្ញាសម្រាប់អ្នកថ្មើរជើងនៅជិតនោះ។ ៤-នៅកន្លែងដែលមានគំនូសសញ្ញាសម្រាប់អ្នកថ្មើរជើងឆ្លងកាត់៖ -ថ្មើរជើងត្រូវគោរពតាមបញ្ជាភ្នាក់ងារនគរបាលចរាចរណ៍ ឬតាមសញ្ញាភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍។ -នៅកន្លែងដែលគ្មានភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ឬក៏គ្មានភ្នាក់ងារនគរបាលចរាចរណ៍បញ្ជាទេ អ្នកថ្មើរជើងមុននិងធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ទ្រូងផ្លូវត្រូវប្រាកដថាការឆ្លងកាត់នេះពុំបណ្តាលអោយមានគ្រោះថ្នាក់អ្វីឡើយដោយប្រមាណគិតដល់ភាពមើលច្បាច់នៅចម្ងាយនិង ល្បឿនរបស់យានដែលកំពុងរត់នៅលើទ្រូងផ្លូវ។
ករណីមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍
គ្រប់ករណីមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ជាសមត្ថកិច្ចរបស់នគរបាលរបស់ចរាចរណ៍ នៅរាលមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នគរបាលចរាចរណ៍ត្រូវខិតខំអោយអស់សមត្ថភាពដើម្បី៖ ១-រក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ នៅកន្លែងកើតហេតុ។ ២ចាប់វិធានការសង្គ្រោះជនរងគ្រ្តោះជាបន្ទាន់។
ការគ្រប់គ្រងយាន និង ការដឹកជញ្ជូន
ប័ណ្ណបើកបរជាតិ
គណៈកម្មាធិការជាតិសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក
ជួរចូលបន្ទាត់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីនធើណែត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ដាញទំនាក់ទំនងសង្គម
ថ្ងៃទី៣១ខែធ្នូ
ថ្ងៃទី ៣១ ខែធ្នូគឺជា ថ្ងៃទី ៣៦៥នៃឆ្នាំ (៣៦៦នៃឆ្នាំដែលចែកដាច់នឹង ៤) គិតតាមប្រតិទិនសុរិយគតិ ដែលនៅសល់ ០ថ្ងៃរហូតដល់ចុងឆ្នាំ។ ជាថ្ងៃចុងក្រោយគេនៃឆ្នាំ។
ស្រុករំដួល
(Rumduol District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តស្វាយរៀង ដែលមានរដ្ឋបាល ១០ឃុំ និង ៧៨ភូមិ÷
=មើលផងដែរ=
ស្រុកសំរោងក្រោម
ឃុំសំរោងក្រោមគឺជាឃុំមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបន្ទាយមាសនៃ។នៅក្នុងស្រុកនេះមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនកកកុញ នៅទីនោះប្រជាជនភាគច្រើនប្រកបមុខរប​រធ្វើស្រែចំការ។​ អ្នកភូមិមួយចំនួនធំគាត់ធ្វើស្រែ២ដងក្នុងមួយឆ្នាំគឺនៅរដូវប្រាំងនឹងរដូវវស្សា។ រីឯនៅរដូវប្រាំងវិញគឺធ្វើស្រែសំដៅទៅលើស្រូវដែលមានរយះពេលខ្លីអ្នកខ្លះធ្វើស្រូវដែលមានរយះពេល៣ទៅ៤ខែទើបពួកគាត់ប្រមួលទិន្នផល។ចំនែកឯស្រួវវស្សាវិញគឺមានរយះពេលយូរជាងស្រូវប្រាំងគឺមានរយះពេល៥ទៅ៧ខែទើបបានទទួលទិន្នផល។
នៅក្នុងស្រុកនេះរួមមានឃុំចំនួន៥គឺ៖
- ឃុំត្រពាំងមន្ដ្រី - ឃុំក្រាំងដូង - ឃុំប្រផុង - ឃុំព្រៃស្វាយ - ឃុំសំរោងក្រោម
សម្ពុទ្ធេ
សម្ពុទ្ធេ
ប្រែៈ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ នូវព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយ ២៨ព្រះអង្គផង ១ម៉ឺន២ពាន់ព្រះអង្គផង ៥សែនព្រះអង្គផង ដោយត្បូងរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ។
ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ នូវព្រះធម៌ផង នូវព្រះសង្ឃផង របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយនោះ ដោយគោរព ។ ដោយអានុភាពនៃកិរិយា នមស្ការថ្វាយបង្គំ សូមឲ្យកំចាត់បង់ នូវឧបទ្រពទាំងឡាយទាំងពួង ទាំងសេចក្តីអន្តរាយទាំងឡាយ ជាអនេក ក៏ចូរឲ្យវិនាសទៅ កុំបីមានសេសសល់ឡើយ ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ នូវព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយ ៥៥ព្រះអង្គផង ២ម៉ឺន៤ពាន់ព្រះអង្គផង ១លានព្រះអង្គផង ដោយត្បូងរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ។
ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ នូវព្រះធម៌ផង នូវព្រះសង្ឃផង របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយនោះ ដោយគោរព ។ ដោយអានុភាពនៃកិរិយា នមស្ការថ្វាយបង្គំ សូមឲ្យកំចាត់បង់ នូវឧបទ្រពទាំងឡាយទាំងពួង ទាំងសេចក្តីអន្តរាយទាំងឡាយ ជាអនេក ក៏ចូរឲ្យវិនាសទៅ កុំបីមានសេសសល់ឡើយ ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ នូវព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយ ១០៩ព្រះអង្គផង ៤ម៉ឺន៨ពាន់ព្រះអង្គផង ២លានព្រះអង្គផង ដោយត្បូងរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ។
ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ នូវព្រះធម៌ផង នូវព្រះសង្ឃផង របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយនោះ ដោយគោរព ។ ដោយអានុភាពនៃកិរិយា នមស្ការថ្វាយបង្គំ សូមឲ្យកំចាត់បង់ នូវឧបទ្រពទាំងឡាយទាំងពួង ទាំងសេចក្តីអន្តរាយទាំងឡាយ ជាអនេក ក៏ចូរឲ្យវិនាសទៅ កុំបីមានសេសសល់ឡើយ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធម៌វន្ទនា
ឃុំបឹងព្រីង
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​ថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន ៤ភូមិ ។
ទីតានិច
thumb|right|300px|ទីតានិចដែលចេញដំណើរពីកំពង់ផែសៅហាំតុននៅថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩១២ ទីតានិចបានជានាវាធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយមួយរបស់ប្រជាជនអង់គ្លេសដែលបានលិចនៅភាគខាងជើងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩១២ បន្ទាប់ពីទង្គិចជាមួយផ្ទាំងទឹកកកអណ្ដែតក្នុងមហាសមុទ្រអំលុងពេលនាវាដឹកអ្នកដំណើរដ៍ធំស្គឹមស្កៃ និង ដ៍ប្រណិតជាងគេនៅក្នុងពិភពលោក ទីតានិចដែលចេញដំណើរលើកដំបូងចេញពីកំពង់ផែសៅហាំតុន ចក្រភពអង់គ្លេស ឆ្ពោះទៅកាន់ទីក្រុងញ្ញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិច។ការប៉ះទង្គិចជាមួយផ្ទាំងទឹកកកអណ្ដែតក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិចខាងជើងនិង បណ្តាលឱ្យមានជនរងគ្រោះ បាត់បង់ជីវិតរហូតដល់ទៅ ១.៥១៤នាក់ក្នុងចំនោមមនុស្ស២២២៣នាក់។ ទីតានិចបានចាប់ផ្ដើមសាងសង់នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩០៩ ដល់ឆ្នាំ១៩១១ ដោយកន្លែងសង់នាវាមួយឈ្មោះ ហាលេននិង វ៉ូល(Harland and Wolff)នៅប៊ាលហ្វាស់(Belfast)។
រយៈពេលជាង ១០០ ឆ្នាំកន្លងទៅនេះបានបន្សល់ទុកនូវការនិយាយខុសៗគ្នាពីមូលហេតុនៃការលិចនាវាទីតានិច មួយនេះ ។ ដោយមានអ្នកខ្លះនិយាយថា មូលហេតុផ្តើមចេញពីការបើកនាវាក្នុងល្បឿនលឿនជ្រុលទើបពុំអាចគេច ផុតពីផ្ទាំងភ្នំទឹកកក ។ រីឯអ្នកខ្លះទៀតនិយាយថា ដោយសារតែនាវានេះប្រើដែកគោលសម្រាប់មិនភ្ជាប់ជញ្ជាំងតួនាវា មានគុណភាពអន់ពេក ទើបក្រោយពេលបុកប៉ះ ផ្ទាំងភ្នំទឹកកកភ្លាមក៏តួនាវាទាំងបែកខ្ចាត់ខ្ចាយអស់ ។
ផ្តើមចេញពីហេតុផលអស់ទាំងនេះក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានស្រាវជ្រាវរកឃើញថា កាលពីថ្ងៃទី ៤ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩១២ ភពផែនដី, ភពព្រះអាទិត្យ និង ភពព្រះចន្ទបានស្ថិតនៅក្នុងខ្សែស្របតែមួយ ជាពិសេសគម្លាតរវាងព្រះចន្ទ និង ភពផែនដីស្ថិតនៅជិតគ្នាបំផុតដែលអព្ភូតហេតុបែបនេះមានឡើងក្នុងរវាង ១.៤០០ ឆ្នាំម្តង ហើយអព្ភូតហេតុបែបនេះ នឹងអាចកើតមានឡើងនៅឆ្នាំ ២២៥៧ ខាងមុខនេះ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីតានិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កប៉ាល់ប្រើចំហាយទឹក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កប៉ាល់ប្រើចំហាយទឹកនៃចក្រភពអង់គ្លេស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កប៉ាល់ក្នុងឆ្នាំ១៩១១ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កប៉ាល់ក្នុងឆ្នាំ១៩១២ក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កប៉ាល់ក្នុងឆ្នាំ១៩១២ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កប៉ាល់ក្នុងឆ្នាំ១៩១២ក្នុងប្រទេសកាណាដា
បត្តិទានគាថា
​សូត្រ​ជា​ភាសា​បាលី
យង្កិញ្ចិ កុសលកម្មំ កត្តព្វំ កិរិយំ មម កាយេន វាចាមនសា តិទសេ សុគតំ កតំ យេ សត្តា សញ្ញិនោ អត្ថិ យេ ច សត្តា អសញ្ញិនោ កតំ បុញ្ញផលំ មយ្ហំ សព្វេ ភាគី ភវន្តុ តេ យេ តំ កតំ សុវិទិតំ ទិន្នំ បុញ្ញផលំ មយា យេ ច តត្ថ ន ជានន្តិ ទេវា គន្ត្វា និវេទយុំ សព្វេ លោកម្ហិ យេ សត្តា ជីវន្តា ហារ ហេតុកា មនុញ្ញំ ភោជនំ សព្វេ លភន្តុ មម ចេតសាតិ
ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ
អំពើជាកុសលឯណាមួយ ដែលខ្ញុំគប្បីធ្វើដោយទ្វារទាំង ៣ គឺ កាយ វាចា ចិត្ត អំពើ​ជា​កុសល​ទាំងអស់​នោះ ​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ហើយ ជា​កុសល​អាច​នឹង​នាំ​ឲ្យ​ទៅ​កើត​ក្នុង​ស្ថាន​ត្រៃត្រឹង្សសួគ៌​បាន​ សត្វ​ទាំងឡាយ​ឯណា គឺមនុស្ស ឬ ទេវតា ឬ ព្រហ្ម ដែល​ជា​សត្វ​មាន​សញ្ញាក្តី សត្វ​ទាំងឡាយ​ឯណា ជា​អសញ្ញិសត្វ គឺ​សត្វ​ដែល​ឥត​សញ្ញាក្តី សត្វ​ទាំងឡាយ​ទាំងអស់​នោះ ​ចូរ​ឲ្យ​បាន​ចំណែក​ផល​នៃ​បុណ្យ ហើយ​ចូរ​សោយ​នូវ​ផល​នៃ​បុណ្យ ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ហើយ បាន​ឧទ្ទិស​ផ្សាយ​ឲ្យ​ទៅ​នេះ​ចុះ ​បុណ្យ​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ហើយ​នោះ បើ​សត្វ​ទាំងឡាយ​ឯណា​បាន​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ សត្វ​ទាំងឡាយ​នោះ ​ចូរ​ឲ្យ​បាន​សោយ​នូវ​ផល​នៃ​បុណ្យ​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ឧទ្ទិស​ឲ្យ​ទៅ​នោះ​ចុះ ម្យ៉ាង​ទៀត​បណ្តា​អស់​សត្វ​ទាំង​នោះ បើ​សត្វ​ទាំងឡាយ​ឯណា មិន​បាន​ដឹង​នូវ​បុណ្យ ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ហើយ ​ សូម​ទេវតា​ទាំងឡាយ​អញ្ជើញ ទៅ​ឲ្យ​ដំណឹង​ដល់​សត្វ​ទាំងឡាយ​នោះ ឲ្យ​បាន​ដឹង​ផង​ថា ជន​ឯណេះ​គេ​បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​ ហើយ​គេ​ឧទ្ទិស​ផ្សាយ​ផលបុណ្យ​នោះ មក​ដល់​អ្នក​ទាំងឡាយ​ៗ ចូរ​អនុមោទនា​ត្រេកអរ នឹង​បុណ្យ​គេ​នោះ​ចុះ ​សត្វ​ទាំងឡាយ​ឯណា​ក្នុង​លោក​ទាំង​អស់ ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​អាហារ ហើយ​រស់​នៅ សត្វ​ទាំងឡាយ​ទាំងអស់​នោះ ចូរ​ឲ្យ​បាន​នូវ​ភោជន​ជាទី​គាប់​ចិត្ត​ ដែល​សម្រេច​ដោយ​បុញ្ញឫទ្ធិ តាម​ចិត្ត​ដែល​ខ្ញុំ​ឧទ្ទិស​ផ្សាយ​ទៅ​ឲ្យ​នេះ​ចុះ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធម៌វន្ទនា
ខែឧសភា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខែ
ជយបរិត្តគាថា
ជយបរិត្តគាថា
(១)   មហាការុណិកោ នាថោ ហិតាយ សព្វបាណិនំ បូរេត្វា បារមី សព្វា បត្តោ សម្ពោធិមុត្តមំ
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាទីពឹងនៃសត្វលោក ទ្រង់ប្រកបដោយមហាករុណា ព្រះអង្គបំពេញនូវបារមីទាំងឡាយទាំងពួង ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សត្វទាំងអស់ ហើយទ្រង់បានដល់នូវសម្ពោធិញ​្ញាណដ៏ឧត្តមហើយ
(២)   ឯតេន សច្ចវជ្ជេន ហោតុ តេ ជយមង្គលំ
ដោយកិរិយាពោលនូវពាក្យសច្ចនេះ សូមជ័យមង្គលចូលមានដល់អ្នក
(៣)  ជយន្តោ ពោធិយា មូលេ សក្យានំ នន្ទិវឌ្ឍនោ ឯវំ ត្វំ វិជយោ ហោហិ ជយស្សុ ជយមង្គលេ អបរាជិតបល្លង្កេ សីសេ បឋវីបោក្ខរេ អភិសេកេ សព្វពុទ្ធានំ អគ្គប្បតោ បមោទតិ
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ញ៉ាំងសេចក្តីត្រេកអរនៃសាក្យទាំងឡាយឲ្យចម្រើន ព្រះអង្គឈ្នះមារហើយ បាននូវភាពជាបុគ្គលប្រសើរបំផុត ទ្រង់រីករាយ(ចំពោះធម៌ដែលព្រះអង្គត្រាស់ដឹង) លើអបរាជិតបល្លង្កជាជ័យមង្គល ទៀបគល់ពោធិព្រឹក្សត្រង់ផ្ចឹតផែនដីដូចជាស្លឹកឈូកជាទីអភិសេកនៃព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គ (យ៉ាងណាម៉ិញ) សូមឲ្យអ្នកជាបុគ្គលមានជម្នះឈ្នះ(អស់សត្រូវ) យ៉ាងនោះឯង
(៤)  សុនក្ខត្តំ សុមង្គលំ សុបភាតំ សុហុដ្ឋិតំ សុខណោ សុមុហុតោ ច សុ យិដ្ឋំ ព្រហ្មចារីសុ
(ពេលណាដែលសត្វទាំងឡាយប្រព្រឹត្តល្អដោយកាយវាចាចិត្តពេលនោះ) ឈ្មោះថាជានក្ខត្តឫក្សល្អ ជាមង្គលល្អ ជាពេលភ្លឺស្វាងល្អ ជាពេលនៃអរុណរះល្អ ជាខណៈល្អ ជាយាមល្អ (ទានដែលបុគ្គលបានបូជាហើយ) ដល់ព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ (ក្នុងពេលនោះ) ឈ្មោះថាជាគ្រឿងបូជាល្អ ។
(៥)  បទក្ខិណំ កាយកម្មំ វាចាកម្មំ បទក្ខិណំ បទក្ខិណំ មនោកម្មំ បណិធិ តេ បទក្ខិណា
(ក្នុងថ្ងៃនោះ) កាយកម្មក៏ឈ្មោះថានាំឲ្យមានសេក្តីចម្រើន វចីកម្មក៏ឈ្មោះថានាំឲ្យមានសេចក្តីចម្រើន មនោកម្មក៏ឈ្មោះថានាំឲ្យមានសេចក្តីចម្រើន សេចក្តីប្រាថ្នាទាំងឡាយរបស់អ្នកទាំងនោះក៏ឈ្មោះថានាំឲ្យមានសេចក្តីចម្រើន ។
(៦)  បទក្ខិណានិ កត្វាន លភន្តត្ថេ បទក្ខិណេ ។
បុគ្គលដែលបានធ្វើនូវកាយកម្ម វចីកម្ម មនោកម្ម គួរដល់សេចក្តីចម្រើន (យ៉ាងនេះ) ហើយក៏រមែងបាននូវប្រយោជន៍ដ៏ចម្រើនទាំងឡាយ ។
(៧) តេ អត្ថលទ្ធា សុខិតា វិរុឡ្ហា ពុទ្ធសាសនេ អរោគា សុខិតា ហោថ សហ សព្វេហិ ញាតិភិ
អ្នកទាំងឡាយ (ទាំងបុរសទាំងស្ត្រី) នោះ ចូរបាននូវប្រយោជន៍ បាននូវសេចក្តីសុខ ចូរចម្រើនក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ចូរកុំឲ្យមានរោគ ឲ្យបាននូវសេចក្តីសុខ ព្រមទាំងញាតិទាំងឡាយគ្រប់គ្នា ។
(សត្តបរិត្ត - ទ្វាទសបរិត្ត, ១៩៨៨) ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធម៌វន្ទនា
អនុមោទនារក្ខាយាចនគាថា
អនុមោទនារក្ខាយាចនគាថា
អាកាសដ្ឋា ច ភូម្មដ្ឋា ទេវា នាគា មហិទ្ធិកា បុញ្ញំ នោ អនុមោទន្តុ ចិរំ រក្ខន្តុ សាសនំ ។ អាកាសដ្ឋា ច ភូម្មដ្ឋា ទេវា នាគា មហិទ្ធិកា បុញ្ញំ នោ អនុមោទន្តុ ចិរំ រក្ខន្តុ រាជា នោ ។ អាកាសដ្ឋា ច ភូម្មដ្ឋា ទេវា នាគា មហិទ្ធិកា បុញ្ញំ នោ អនុមោទន្តុ ចិរំ រក្ខន្តុ មាតា បិតា រោ ។ អាកាសដ្ឋា ច ភូម្មដ្ឋា ទេវា នាគា មហិទ្ធិកា បុញ្ញំ នោ អនុមោទន្តុ ចិរំ រក្ខន្តុ គ្រូឧបជ្ឈា អាចារិយោ ។ អាកាសដ្ឋា ច ភូម្មដ្ឋា ទេវា នាគា មហិទ្ធិកា បុញ្ញំ នោ អនុមោទន្តុ ចិរំ រក្ខន្តុ ញាតិយោ ។ អាកាសដ្ឋា ច ភូម្មដ្ឋា ទេវា នាគា មហិទ្ធិកា បុញ្ញំ នោ អនុមោទន្តុ ចិរំ រក្ខន្តុ បាណិនោ ។ អាកាសដ្ឋា ច ភូម្មដ្ឋា ទេវា នាគា មហិទ្ធិកា បុញ្ញំ នោ អនុមោទន្តុ ចិរំ រក្ខន្តុ នោសទា ។
ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ
រីទេវតានិងនាគ ស្ថិតនៅនាភូមិផែនដី នៅលើ អាកាសក្តី មានសិរីដ៏ឧត្តម ។ សូមអនុមោទនា នូវបុណ្យជារបស់ខ្ញុំ ហើយសូមជួយថែទាំង នូវសាសនាអស់កាលវែង​ ។
រីទេវតានិងនាគស្ថិតនៅនាភូមិផែនដី នៅលើអាកាសក្តី មានសិរីដ៏ឧត្តម ។ សូមអនុមោទនានូវបុណ្យជារបស់ខ្ញុំហើយសូម ជួយថែទាំ នូវរាជា អស់កាលវែង​ ។
រីទេវតានិងនាគ ស្ថិតនៅនាភូមិផែននៅលើអាកាសក្តី មានសិរីដ៏ឧត្តម ។ សូមអនុមោទនានូវបុណ្យជារបស់ខ្ញុំហើយសូម ជួយថែទាំងនូវពួក ញាតិ អស់កាលវែង​ ។
រីទេវតានិងនាគស្ថិតនៅនាភូមិផែននៅលើអាកាសក្តី មានសិរីដ៏ឧត្តម ។ សូមអនុមោទនានូវបុណ្យជារបស់ ខ្ញុំហើយសូម ជួយថែទាំ នូវពួក សត្វអស់កាលវែង​ ។
រីទេវតានិងនាគ ស្ថិតនៅនាភូមិផែននៅលើអាកាសក្តី មានសិរីដ៏ឧត្តម ។ សូមអនុមោទនានូវបុណ្យជារបស់ខ្ញុំហើយសូម​ជួយថែទាំ នូវយើងខ្ញុំ អស់កាលវែង​ ។
(គិហិបតិបត្តិពិសេស)
កំណត់​សម្គាល់​អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ការកែប្រែ​
អត្ថបទ​ចម្រៀង​​សរសើរ​តម្កើង ​នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​​ត្រូវ​បាន​​សរសេរ​​ដោយ​ក្រុម​​ពុទ្ធសាសនិកជន​ ​ដើម្បី​ច្រៀង​សរសើរ​ព្រះ​ពុទ្ធ ព្រះ​ធម៌ ព្រះ​សង្ឃ និង ព្រះ​រាជា ។ អត្ថបទ​​ចម្រៀង​ទាំង​នោះ​ ត្រូវ​បាន​កែប្រែ​ពី​ជំនាន់​មួយ​ទៅ​ជំនាន់​មួយ​ទៀត​​ ដើម្បី​ឲ្យ​​សមស្រប​ទៅ​តាម​របប​​នយោបាយ​របស់​ប្រទេស​នីមួយៗ​ នា​សម័យកាល​នោះ ។ បទចម្រៀង​ "អាកាសដ្ឋា" ក៏​ត្រូវ​បាន​កែប្រែ​​នៅ​សម័យកាល​ដែល​​របប​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​​បែប​រាជានិយម ​​​​​បាត់បង់​ប្រជាប្រិយភាព ហើយ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ស្អប់​ខ្ពើម​ស្តេច និង ពូជពង្ស​ស្តេច​ ដែល​ជិះជាន់​ និង កេង​ប្រវ័ញ្ច​ប្រជាជន ដើម្បី​ប្រយោជន៍​បក្សពួក​​មួយ​ក្តាប់​តូច​របស់​ខ្លួន ។ នៅ​ក្នុង​សម័យកាល​ដែល​ប្រទេស​ខ្មែរ​ ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការគ្រប់គ្រង​តាម​ប្រព័ន្ធ​សាធារណៈ​រដ្ឋ​ (រាស្ត្រ​ជា​ធំ) ពោល​គឺ​នៅ​ក្នុង​របប​ លន់ ណុល (១៩៧០ ដល់ ១៩៧៥) ពាក្យ​ "រាជា" ត្រូវ​បាន​ប្រជាជន​ និង រដ្ឋាភិបាល ស្អប់​ខ្ពើម ហេតុ​នោះ​ហើយ​ទើប​ក្រសួង​ធម្មការ​បាន​សម្រេច​ចេញ​សេចក្តី​ប្រកាស​កែប្រែ​បទ​ចម្រៀង​នោះ​ ត្រង់​ពាក្យ​ថា "រាជានោ" ទៅ​ជា "រដ្ឋកេ" ។ សូម​អាន​អត្ថបទ​ខាង​ក្រោម​ ។ ​​
ផ្នែក​កំណត់ - ប្រវត្តិការណ៍ ក្រសួង​ធម្មការ						សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ លេខ. ១ ក.ធ. សារាចរ ប្រញាប់​បំផុត					អ្នក​ឧកញ៉ា​ពិភក្តិសាសនៈ រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ធម្មការ
សូម​នមស្ការ​ព្រះ​តេជ​ព្រះ​គុណ មេគណ អនុគណ គ្រប់​ក្រុង ខេត្ត អនុ​ខេត្ត ចៅអធិការ​គ្រប់​វត្ត ទាំង​ពីរ​គណៈ ក្នុង​ សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ
កម្មវត្ថុ​ : សេចក្ដី​កែ​គាថា ១ វគ្គ ក្នុង​ធម៌ អាកាសដ្ឋា ។
ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​ស្រប​តាម​ការ​វិវត្តន៍​នៃ​របប​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ គណៈ​កម្មការ​មួយ​ដែល​តែងតាំង​ឡើង ដោយ​ដីកា​ចាត់​ក្រសួង​ធម្មការ លេខ ២៣០ – ប ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ២៨ – ១០ – ៧០ បាន​ធ្វើ​ការ​ប្រជុំ​មួយ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ចន្ទ​ទី​ ២ វិច្ឆិកា ១៩៧០ បាន​សម្រេច​ប្ដូរ​ពាក្យ​បាលី​ក្នុង​គាថា​មួយ នៃ​ធម៌ អាកាសដ្ឋា ផ្សាយ​ក្នុង​សៀវភៅ​ឈ្មោះ "គហិបដិបត្តិ​សង្ខេប" របស់​វិជ្ជាស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ត្រង់​​ទំព័រ ១២៩ ដល់ ១៣០ ដែល​ថា​ : "រាជានោ" នោះ​ថា​ជា "រដ្ឋកេ" វិញ គឺ​ត្រង់​គាថា​នេះ​ត្រូវ​សូត្រ​ថា​ :
“អាកាសដ្ឋា ច ភុម្មថា ទេវា នាគា មហិទ្ធិកា បុញ្ញំនោ អនុមោទន្តុ ចីរំ រក្ខន្តុ រដ្ឋកេ ។
“ទេវតា​​ទាំងឡាយ​​ស្ថិត​នៅ​​ឰដ៏​​អាកាស​​ក្ដី ស្ថិត​នៅ​​លើ​​ផែនដី​​ក្ដី នាគ​​ទាំងឡាយ​​មាន​​ឫទ្ធានុភាព​​ក្ដី ចូរ​​អនុមោទនា​​នូវ​​បុណ្យ​​នៃ​​យើង​​ទាំង​ឡាយ ចូរ​​រក្សា​​នូវ​​មហាជន​​ក្នុង​​រដ្ឋ​​ទាំង​ឡាយ ឲ្យ​​បាន​​សុខ​​ចម្រើន​​អស់​​កាល​​ជា​​យូរ​​អង្វែង​​ទៅ" ។
ចំពោះ​​សេចក្ដី​​កែ​​គាថា​​នេះ សម្ដេច​​ព្រះ​​សង្ឃ​នាយក​​ទាំង​​ពីរ​​គណៈ ព្រះ​​អង្គ​​សព្វ​​ព្រះ​ហឫទ័យ​​យល់​​ព្រម​​ហើយ ។ ដូច្នេះ​​សូម​​ព្រះ​តេជ​​ព្រះ​គុណ មេគណ អនុគណ និង ចៅអធិការ​​គ្រប់​​វត្ត​​ទាំង​​ពីរ​​គណៈ ចាត់​​ផ្សាយ​​ដល់​​ព្រះ​​សង្ឃ និង​​ពុទ្ធបរិស័ទ ឲ្យ​​អនុវត្តន៍​​តាម​​សេចក្ដី​​កែ​​គាថា​​នេះ​​ត​ទៅ ។
សារាចរ​​ធ្វើ​​នៅ​​ក្រសួង​​ធម្មការ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ១ ខែ មីនា ១៩៧១ ជ. រដ្ឋមន្ត្រី​​ក្រសួង​​ធម្មការ អនុរដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ ទទួល​បន្ទុក​ក្រសួង​ធម្មការ ហត្ថលេខា​ : ឌី - ទូច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធម៌វន្ទនា
អញ្ជើញពពួកទេវតា
អញ្ជើញពពួកទេវតា
ប្រែៈ ទេវតាទាំងឡាយ ក្នុងចក្រវាឡទាំងឡាយ ដោយជុំវិញ សូមអញ្ជើញមកប្រជុំគ្នាក្នុងទីនេះ ចូរស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ជាធម៌អាចឲ្យនូវស្ថានសួគ៌ និងព្រះនិព្វាន (របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ) ជាស្តេចនៃអ្នកប្រាជ្ញ ។ ព្រះដ៏មានបុណ្យជាម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គទ្រង់ចូលបរិនិព្វាន ជាយូរអង្វែងហើយ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ជាទីពឹងនៃខ្ញុំ ព្រះធម៌ជាម្ចាស់ជាទីពឹងនៃខ្ញុំ ព្រះសង្ឃជាម្ចាស់ជាទីពឹងនៃខ្ញុំ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធម៌វន្ទនា
សារជីវកម្មផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអង់គ្លេស
សារជីវកម្មផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអង់គ្លេស
ឯកសារ:សារជិវកម្មBBC.jpg
សារជិវកម្មផ្សព្វភ្សាយរបស់ចក្រភពអង្គេសដែលត្រូវបានគេហៅថា​ BBC(ប៊ីប៊ីស៊ី)ដែលជាអក្សរកាត់របស់ The British Broadcasting Corporation បណ្តាញទូរទស្សន៏ របស់អង់គ្លេស។ BBC ជាបណ្តាញផ្សព្វផ្សាយធំជាងគេបង្អស់ នៅលើពិភពលោក។ BBC ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩២២ មានឈ្មោះជា ក្រុមហ៊ុនផ្សព្វផ្សាយរបស់អង់គ្លេស(The British Broadcasting Company Ltd) ដោយ John Reith។BBC ឬក៏ British Broadcasting Corporation គឺជាអង្គការ UK ។ វាផ្សាយនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ និងប្រទេសដ៏ទៃទៀត ដោយផ្សាយតា ទូរទស្សន៍ វិទ្យុ និងអ៊ិនធីណែត។ BBC តែងតែរៀបចំកម្មវិធីលក់ នៅឲ្យក្រុមហ៊ុនផ្សព្វផ្សាយ លើពិភពលោក។ការរៀបចំគឺ ដំណើរការដោយក្រុមទាំង១២ នៃអភិបាលខេត្ត ដែរធ្លាប់បានឲ្យការងារដោយQueen ក្នុងការដឹកនាំរបស់ប្រមុខរដ្ឋមន្រ្តី។ គណៈ ដែលអភិបាន កំណត់ការផ្សព្វផ្សាយគ្រប់គ្រង់ជំនូញរបស់BBC។ រាជរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់គ្រប់គ្រង់លើវិស័យសេជ្ជកិច្ចរបស់BBC។ការនាំមុខរបស់ក្រុមប្រឹក្សារ អ្នកគ្រប់គ្រង់ហៅថា ចាងហ្វាងទូទៅ។
ធម្មនុញ្ញBBC
BBC បានបងើ្កតឡើងនៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃស្តេច ដែលអនុញ្ញតឲ្យ BBC ផ្សព្វផ្សាយ។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ រដ្ឋភិបាលអង់គ្លេសបានសំលឹងមើលទៅធម្មនុញ្ញប្រសិន បើវាតំរូវឲ្យផ្លាស់ប្តូរ។អ្នកដ៏ទៃទៀតបានយល់ស្រប់ដែលធម្មនុញ្ញទទួលស្គាល់ថា BBC គួរដែលមានឯករាជ្យពីអង្គការផ្សេងៗទៀត។ ក៏តែងតែនិយាយ តើ BBC គួរដែលធ្វើអី្វឲ្យមនុស្សនៅក្នុង Britain (នៅសាធារណៈ)។
ហរិញ្ញវត្ថុ និង ប្រាក់
ក្រុមគ្រួសារនីមួយៗ និងផ្ទះនីមួយនៅក្នុងUK ដែលមានទូរទស្សន៍ ត្រូវតែបង់វិកាយប័ត្រទូរទស្សន៍។ ពីព្រោះ BBC ទទួលលុយបានពីវិកាយប័ត្រទូរទស្សន៍ទាំងនេះ។ បើវាមិនយកលុយពីក្រុមហ៊ុន ឬអ្នកម្នាស់ហ៊ុន ដូច្នេះ BBC មិនអាចបំរើនូវអ្វីដែលពួកគេត្រូវការឡើយ ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត វាគឺមិនអនុញ្ញតឲ្យផ្សាយពាណិជ្ជកម្មទេ។
BBC បានបន្លែមសេវាកម្មផ្ទេរលុយពិសេសោ: វិធីទី១ តាមរបៀបលក់កម្មវិធី ទៅឲ្យក្រុមហ៊ុនសម្រាប់ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជូន។ វិធីផ្សេងទៀតលក់តាមវិទ្យុដោយម៉ាស៊ីនថតសម្លេង ឬស៊ីឌី(CDs) ដែលជាកម្មវិធីវិតទ្យុមួយដ៏ពិសេស និង វិឌីអូរ ឌីវិឌី គឺជាកម្មវិធីទូរទស្សន៍ដែលល្អបំផុត។ វិធីដែលនឹងជាងគេធ្វើកម្មវិធីលក្ខណៈជា សៀវភៅដូចជាៈ ទស្សនាវដ្តីជាដើម អំពីវិទ្យាសាស្រ្ត និង ប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏យូរលូង។
ណែនាំពីកម្មវិធីទូរទស្សន៍ BBC
BBC តែងតែធ្វើការបោះពុម្ភផ្សាយតាម ទស្សនាវដ្តីសម្រាប់១អាទិត្រ ហៅថា ពេលវេលាវិទ្យុ​​​ (Radio Time) ។ កម្មវិធី BBC TV និង Radio នេះត្រូវបានគេចូលរួមស្តាប់ និងមើលស្ទើតែរៀងរាល់អាទិត្រនៅក្នុងកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែនៅស.ត.ទី១៩៩០ វាត្រូវបានគេចាប់ផ្តើមសា្តប់កម្មវិធីនេះ ផ្សព្វផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុនដ៏ទៃទៀតនៅក្នុងអាណាចក្រកម្ពុជា ហើយពេលវេលាវិទ្យុគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការធ្វើអាជីវកម្មទស្សនាវដ្តីនៅក្នុងព្រះរាជចណាចក្រកម្ពុជា។BBC ធ្លាប់បានរាយការណ៍នឹងបោះពុម្ភជារៀងរាល់ឆ្នាំ ណាមួយមនុស្សប្រាប់ អ្វីដែលវាកើតឡើងរួច និងតម្លៃលុយដែលធ្លាប់បានធ្វើនិងផ្ញើរ។ប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់តវ៉ាអំពី អ្វីមួយដែលផ្សាយតាមវិទ្យុ ឬទូរទស្សន៏ដោយ BBC(ប៊ីប៊ីស៊ី)ពួកគេអាចតវ៉ាបាន ដោយ BBC ទុតចិត្ត ឬដោយត្រង់ៗជាមួយគ្នា ។ រាជរដ្ឋាភិបាលគឺតំរូវអោយពេលវេលាទៀងទាត់ក្នុងការផ្សាយ។
ការរកឃើញ
ទីបញ្ជាការនៃ BBC គឺផ្ទះដែលជាកន្លែងផ្សាយ(តាមវិទ្យុ ឬទូទស្សន៏)ក្នុង Portland នៃទីក្រុង London. BBC ក៏មានការរិយាល័យផ្សេងទៀតដែល ដូចជាៈ មជ្ឈមណ្ឌលទូទស្សន៏BBC នៅក្នុងតំបន់នៃទីក្រុង London ។ វាដូចជាទីក្រុងនៃប្រទេស Cardiff, Belfast, Glasgow, Birmingham, Manchester, Bristol, Southampton និង Newcastle upon Tyne។ ដូចជាជួលអ្នកការសែតនៅគ្រប់ទីកន្លែង អ្នកសារព័ត៌មានរបស់ BBC ធ្វើការនៅប្រទេសជាច្រើន ដែលក្រូបលើផែនដី។ នេះមានន័យថា អ្នកធ្វើការរបស់ BBC ពេលខ្លះវាគឺធម្មតា ។ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់សង្រ្គាមត្រជាក់ Alan johnston ដែលបានចាប់ពង្រត់ និងដាក់ជាឈ្លើយអស់ជាច្រើនខែនៅក្នុងGaza មុនពេលដោះលែងអោយមានសេរីភាព។
BBC iPlayer
ឯកសារ:ប៊ីប៊ីស៊ី.jpg
អត្ថបទដើមចម្បង: BBC iPlayer នៅក្នុងចន្លោះខែតុលា2005 និង28 កុម្ភះ2006 BBC បានស្នើអោយហើយថាជាការបម្រើBBC iplayer ដែលនៅក្នុងវ៉ែបសាយ bb.co.uk។ វាត្រូវបានអនុញ្ញាត អោយប្រជាជនទទួលនូវ៧ថ្ងែចុងក្រោយនៃ TV radio របស់BBC ។អ្នកប្រើប្រាស់អាចមើលតាមរបៀបណាមួយក៏បាន ឫdownloadជាមួយ នឹងកុំព្យូទ័ររបស់អ្នក។ ការdownloadនេះអាចបានជាមួយនឹងកម្មវីធីMcrosoft Windowaនៅក្នុងកុំព្យូទ័រតេប៉ុណ្នោះ។អ្នកបម្រើត្រូវបានផ្សាយជាសាធារណះនៅថ្ងែ25 ខែធ្នូរ ឆ្នាំ2007។ ពាក្យស្លោករបស់BBC iplayerគឺ “Making the Unmissable Unmissable”
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យុ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាសែត
ម៉ារី ដូមីនិក ម៉ាសារីលូ
Saint ម៉ារី ដូមីនិក ម៉ាសារីលូ (May 9, 1837 – May 14, 1881) was the Italian founder of the Salesian Sisters.
ជីវិត
បងស្រីកើតនៅក្នុងប្រទេស ភូមា ក្នុងខេត្ត Alessandria ដែលសិ្ថតនៅភាគឥសានន័យប្រទេសអ៊ីតាលី ហើយគ្រូសាររបស់គាត់ក្រក។ ពេលបងស្រីមានអាយុ ១០ ឆ្នាំ បងស្រីបានចូលរួមក្នុងក្រុម Daughters Mary ជាក្រុមបងស្រីអ្នកបួសដុន បូស្កូ សាឡេស៊ាន និងគោរពតាម លោក ឪពុក Pestarino ដែលជាអ្នករៀងចំក្រុមបងស្រី ដុន បូស្កូ សាឡេស៊ាន។ បងស្រី បានបំពេញការងារជាអ្នកសំរបសំរួលក្នុងសេចក្តីស្រលាញ់។ នៅពេលដែលបងស្រីបានជួបក្មេងៗនៅតាមភូមិបងស្រីបាននិយោយជាមួយពួកគេនិងចូលចិត្ត និយោយរឿងកំប្លែងហើយសួរពួកគេព្រមទាំងឆ្លើយសំនួរ។ ពេលបងស្រីមានអាយុ ២៣ ឆ្នាំ បងស្រីមានជំងឺគ្រុនពោះវៀនក្នុងប្រទេស ភូមា ហើយអ្នកភូមិបានចាប់ផ្តើមស្លាប់យ៉ាងលឿន។ ក្នុងពេលឆាប់ៗនោះបងស្រី ពូមីងបានបង្កើតក្រុមអ្នកស្ម័ត្រចិត្តសំរាប់មើលដល់ក្មេងដែលមានជំងឺឈឺ។ មួយអាទិត្យក្រោយមកបានជាអស់ប៉ុតែពេលបងស្រីត្រឡប់មកផ្ទះម៉ារីក៏បានមានជំងឺដោយខ្លួនឯង។ នាងបានទទួលសំបុត្របិទបាំងមួយពីព្រះវិហារប៉ុតែបងស្រីមានជំងឺនៅក្នុងជីវិត។​ នៅក្នុងជីវិតបងស្រីបានធ្លាក់ចុះ។ ម៉ារីបានដឹងថាជីវិតរបស់នាងបានទន់ខ្សោយ។ នាងស្វែងរកភាពប្រសប់និងបំណងផ្សេងៗដោយខ្លួនរបស់នាងផ្ទាល់។ ដូនឆ្នេះហើយនាងជាអ្នកបង្រៀននៅតាមនាវាមួយយ៉ាងប៉ិនប្រសប់។ ដូច|សន្តៈចន​ បូស្កូ នាងបានរៀនជំនាញតាំងពីក្មេងមកទើបនាងអាចឆ្លង់កាន់លើសំបុត្រនោះបាន។ ក្រោយពេលនាងលាក់បាំងជំងឺនាងក្នុងខែតុលាម៉ារីបានដើរនៅក្នុងភូមិនាងហើយបានដើរភ្លាមៗធ្វើឲ្យស្រឡាំងកាំងពេលគេឃើញនាងបានទូស្រាលមានសំណាងដើរជាមួយទីធ្លាផ្ទះនាង​ហើយលេងជាមួយស្រីនិងសើច។ សំលេងរបស់នាងឲ្យគេមានការចាប់អារម្មណ៏។ មានពេលខ្លះសន្តៈចន បូស្កូមានបង្ហាញពីបទពិសោធន៏របស់គាត់ ពេលដែលក្រុមគាត់បានបោះបង់ចោល។ មានសំលេងខ្លះបាននិយាយថា(ការសំដែងរបស់ត្រូវប្រុយប្រយត្ម័ពីអ្នកដ៏ទៃ) ម៉ារីបានក្លាយជាអ្នកកាន់សាសនានិងធ្វើតាមតាំងពីក្មេងមកម្លេះហើយបងប្រុសសាឡេស៊ានបានបង្កើតក្រុមសំរាប់ស្រីផងដែរ។ ក្មេងស្រីអាយុ ១៥ បានចូលក្នុងក្រុម Daughters of Mary Immaculate. លោកឪពុក Pestarino បានរវល់ជាមួយនិងការបង្រៀននៅក្នុងផ្លូវវិញ្ញានិងផ្លូវចិត្តរបស់ពួកគេឲ្យរួចផុតសេចក្តីទុកដែលរស់នៅក្នុងសង្គមរបស់ពួកគេ។ ដូចឆ្នេះទើបមានការចាប់ផ្តើមចូលជាអ្នកបួសក្នុងប្រទេស ភូមា។ ក្រុម Daughters ក៏មាននៅតាមផ្ទះរបស់ពួកគេផងដែរ និងទាំងនៅសាលារៀន។​ សេចក្តីទុកចិត្តមាននៅក្នុងដៃចិត្តនិងការធ្វើរបស់ពួកគេ។ ដុន បូស្កូបានប្រាប់និងណែនាំទៅក្រុម Daughters តាមរយៈលោកឪពុក Pestarino ដែលបានហ្វឹកហ្វឺនដោយខ្លួនយើងទើប ដុនបូស្កូ សាឡេស៊ានសំរេចជាក្រោយ។ ប្រសិនបើពិចារណាឲ្យដល់គឺមិនមានគំនិតរវើរវាយដូចកាលពីក្មេងទៀតទេទើបដុនបូស្កូគ្មានសង្ស័យជាមួយពួកគេ។ យើងចង់ឲ្យក្រុមភ្លេង Mornese​ ធ្វើការលេងខាងក្រោយពេលសូត្រធម៌។ ប៉ុតែនេះមានបំណងស្វែងរកដោយខ្ចប់ខ្ចួនអាចធ្វើបាន និងស្ថាបនាគឺមិនសំណៅទៅលើមនុស្សស្រី។ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៧ បន្តពីបានប្រជុំជាមួយក្រុម Daughter ជាអ្នកទទួយបន្ទុកហើយក៏មានសេចក្តីឆ្លើយតបរំភើករីករាយយ៉ាងខ្លាងក្នុងការគោរពច្បាប់​ ដុន បូស្កូ។ ជាប្រភពន័យសេក្តីសុខទាំងផ្លូវវិញ្ញា​ និងវិញ្ញាស្ងប់ស្ងាន់មានចិត្តធម៌មេត្តាករុណា។ ម៉ារី ម៉ាសារីឡូបានជ្រើសរើសដោយមិនដើរផ្លូវខុស ទោះជានាងបាននិយាយថា ដំណើរជីវិតនាងគឺមិនអាចមានបញ្ហាទេ។ ជាអ្វីដែលយើងមិនបានគិតទុកពីមុនមកហើយនាងមាជីវិតជាធម្មតាគឺគ្មានអ្វីកើតឡើងទេ។ តាំងពីចាប់ផ្តើមមកនាងមានការតស៊ូនិងពុះពារល្អណាស់ ប៉ុតែការណែនាំខុសបំណងផ្សេងៗ ហើយលំបាក​ជាមួយប្រជាជន។ ថ្ងៃមួយនោះមានភ្នាក់ងារវិជ្ជាជីវៈមកដល់។ ក្មេងស្រី១៥ឆ្នាំដែលបានរៀនដោយឆ្លង់កាន់ម៉ារី ម៉ាសារីឡូ បានអះអាងនិងថ្លែងសច្ចារឺក៏សន្យាក្នុងសាសនានិងធ្វើសច្ចាប្រដិធាន​ខាងផ្លូវអារម្មណ៏ជាមួយនិង​ លោកឪពុក ដុន បួស្កូ​ ហើយនិងលោកឪពុក​ Pestarino.ថ្ងៃកំណើតថ្មីន័យគ្រូសារសាឡេស៊ានទី ៣១ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ១៨៧២។ ទំលាប់ន័យការស្លៀកពាក់ជាង ៣៥ឆ្នាំនាងធ្វើឲ្យលេចចេញដោយខ្លួនឯ។ នាងបានក្លាយជាបងស្រី ម៉ារី ម៉ាសារីឡូ។
​​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូ
ទេវតាបកាសនគាថា
ទេវតាបកាសនគាថា
ប្រែៈ ទេវតាទាំងឡាយ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្ថានសួគ៌ ដែលជាកាមភពនិងរូបភពក្តីភុម្មទេវតាទាំងឡាយ ដែលស្ថិតនៅក្នុងទិព្វវិមាន គឺលើកំពូលភ្នំ ឬភ្នំដែលដាច់ក្តី
ឰដ៏អាកាសក្តី នៅនាកោះនិងដែននិងស្រុកក្តី នៅនាដើមព្រឹក្សា និងព្រៃញាតស្បាត ឬទីស្រែចំការក្តី យក្ខនិងគន្ធព្វនិងនាគទាំងឡាយ ដែលស្ថិតនៅនាទីទឹក
ទីគោក ឬទីមិនរាបស្មើ ដែលនៅក្នុងទីជិតនេះក្តី សូមអញ្ជើញមកប្រជុំគ្នា ក្នុងទីនេះ ពាក្យឯណាដែលជាពាក្យ ព្រះសក្យមុនីដ៏ប្រសើរ ដែលយើងនឹងសូត្រឥឡូវ
នេះ លោកអ្នកសប្បុរសទាំងឡាយ ចូរស្តាប់នូវពាក្យនោះ ដោយគោរព ។ បពិត្រលោកអ្នកដ៏ចម្រើនទាំងឡាយ ពេលនេះជាពេលគួរនឹងស្តាប់ព្រះធម៌ ។
ខែមិថុនា
ខែមិថុនាជាខែទី ៦នៃឆ្នាំ គិតតាមប្រតិទិនសុរិយគតិ នៅបន្ទាប់ពីខែឧសភា និងនៅពីមុខខែកក្កដា។​​ ខែមិថុនាគឺជា ខែ ទី៦ នៃ ឆ្នាំសាកល នៅក្នុង តារាងប្រតិទិនអន្តរជាតិ ដែលមានរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃ ។ កវីជនជាតិ រ៉ូមាំងម្នាក់ ឈ្មោះថា "អូវីដ" បានផ្តល់នូវឫសពាក្យពីរសម្រាប់ជាឈ្មោះ ដល់ខែមិថុនានេះ ដែលនៅក្នុងកំំណាព្យរបស់គាត់និយាយអំពី ខែទាំងឡាយ ដែលមានចំណងជើងថាៈ "ហ្វេស្ទី" ("Fasti") ។ បើតាមប្រទេសកម្ពុជាយើងខែ មិថុនា គឺជាខែមួយ ដែលស្ថិតនៅចន្លោះខែ ជេស្ឋ និង ខែ បឋមាសាឍ ។ ហើយក្នុងខែនេះដែរ​​ ប្រទេសយើងក៏បានកំណត់យកថ្ងៃ ទី១៨ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ៧កើត ខែបឋមាសាឍ ដើម្បីប្រារព្ធពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន ព្រះវរមាតា មុនីនាថ នរោត្តមសីហនុ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខែ
អារីសស្ដូថូល
right
អារីសស្ដូថូល ( មកពីពាក្យចាស់បុរាណថា​ :Ἀριστοτέλης, Aristotélēs) (៣៨៤BC-៣២២BC) ដែលគឺជាទស្សនវិទូជនជាតិក្រិចម្នាក់ ហើយនិង អ្នកដែលមានចំនេះដឹងច្រើនខាងវិជ្ជាជីវៈ ហើយជាសិស្សម្នាក់របស់ភ្លេទតូ និង ជាគ្រូម្នាក់របស់ អាឡិចសិនដាដ៍អស្ចារ្យ ។ ការសរសេររបស់គាត់គឺគ្របតណ្ដប់ ប្រធានបទជាច្រើន រួមបញ្ចូល រូបសាស្រ្ដ បរមវិជ្ជា កំណាព្យ មហោស្រប តន្រ្ដី តកវិជ្ជា ការអនុវត្ដន៍ភាសា នយោបាយ រាជរដ្ឋាភិបាល ច្បាប់ ជីវវិជ្ជា និង សត្វវីជ្ជា។ជាមួយនិង ភ្លេទតូ និង សូក្រាត (គ្រូរបស់ភ្លេទតូ) អារីស្តូថូលគឺជាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកដែលសំខាន់ជាងគេដែលបានរកឃើញ ពាក្យប្រៀបធៀប នៅក្នុងភាគខាងលិចនៃទស្សនៈវិទូ។អរីសស្ដូថូល គឺសរសេរអំពីនៃការបង្កើតភាពទូលំទូលាយនៃប្រព័ន្ធភាគខាងលិចរបស់ទស្សនៈវិទូ ភាពទាក់ទិនទៅនឹងសីលធម៍ សោភណវិជ្ជា តកវិជ្ជា វីជ្ជាសាស្រ្ដ នយោបាយ ហើយនិង បរមត្ថវីជ្ជា។