cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ម៉ូណាកូ
សេដ្ឋកិច្ច
ការអភិវឌ្ឍន៍ខាងសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានជំរុញនៅចុងសតវត្សទី ១៩ ដោយសារកត្តាទាំងពីរ គឺទីមួយ ការបើកកាស៊ីណូដំបូងរបស់រដ្ឋ និងទីពីរ  ការ តភ្ជាប់ផ្លូវដែក ទៅកាន់ទីក្រុងប៉ារីស។  ចាប់តាំងពីពេលនោះមក អាកាសធាតុស្រាល ទេសភាព និងកន្លែងលេងល្បែងរបស់ម៉ូណាកូបានចូលរួមចំណែកក្នុងឋានៈរបស់រដ្ឋជាគោលដៅទេសចរណ៍ និងមជ្ឈមណ្ឌលកម្សាន្តសម្រាប់អ្នកមាន។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ម៉ូណាកូបានក្លាយជា មជ្ឈមណ្ឌលធនាគារ ដ៏សំខាន់មួយ ហើយបានស្វែងរកការធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនទៅក្នុងវិស័យសេវាកម្ម និងឧស្សាហកម្មតូចៗ ដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ និងមិនបំពុល។ ម៉ូណាកូមានភាពល្បីល្បាញជា ជម្រកពន្ធ ៖ នាយកសាលាមិន មានពន្ធលើប្រាក់ចំណូល ផ្ទាល់ខ្លួន និង ពន្ធអាជីវកម្មទាប ។ ជាង ៣០% នៃអ្នកស្រុកគឺជា មហាសេដ្ឋី  ជាមួយនឹងតម្លៃអចលនទ្រព្យឈានដល់ ១ ​សែន អឺរ៉ូ (១១៦​ ៣៧៤ ដុល្លារ) ក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ។
កិច្ចការ​អន្តរជាតិ
មូណាកូ មិន​មែន​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ ​សហភាព ​អឺរ៉ុប​ជា​ផ្លូវ​ការ​ទេ ប៉ុន្តែ​វា ​ចូល​រួម​ក្នុង​គោល​នយោបាយ​របស់​សហភាព​អឺរ៉ុប ​មួយ​ចំនួន រួម​ទាំង​ការ​គ្រប់គ្រង​គយ និង​ព្រំដែន។ តាមរយៈទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនជាមួយប្រទេសបារាំង ម៉ូណាកូប្រើប្រាស់ ប្រាក់អឺរ៉ូ ជារូបិយប័ណ្ណតែមួយគត់របស់ខ្លួន។ ពីមុនវាប្រើ ហ្វ្រង់បារាំង ។ ម៉ូណាកូបានចូលជា សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ហើយជាសមាជិកនៃ អង្គការអន្តរជាតិដឺឡាហ្វ្រង់កូហ្វូនី (OIF) ។
វប្បធម៌ និងកីឡា
វាក៏ជាម្ចាស់ផ្ទះនៃការប្រណាំងម៉ូតូតាមដងផ្លូវប្រចាំឆ្នាំ Monaco Grand Prix ដែលជាកម្មវិធីប្រណាំង ដើមនៃ Formula One ។ នាយកសាលាមានក្លឹបបាល់ទាត់មួយគឺ AS Monaco ដែលប្រកួតប្រជែងនៅ លីគកំពូលបារាំង ហើយបានក្លាយជា ជើងឯកបារាំង ជាច្រើនលើកច្រើនសារ។ ម៉ូណាកូគឺជាជម្រកនៃជម្រកសត្វសមុទ្រដែលត្រូវបានការពារដំបូងគេរបស់ពិភពលោក ដែលមានមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវលើ ការអភិរក្សសមុទ្រ និងសារមន្ទីរមហាសមុទ្រ។ លើសពីនេះ ក៏មានមន្ទីរពិសោធន៍បរិស្ថានទីភ្នាក់ងារថាមពលអាតូមិកអន្តរជាតិ ដែលជា មន្ទីរពិសោធន៍សមុទ្រ តែមួយគត់នៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋបុរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធានីនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ានេ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងលិច
នំពងត្រី
នំពងត្រី មានឈ្មោះផ្សេងៗតាមការនិយមហៅរបស់អ្នកស្រុកនៅតាមតំបន់នីមួយៗនៅប្រទេសកម្ពុជា ។ អ្នកស្រុកខ្លះហៅនំនេះថា នំពងត្រី នំកូនត្រី(នំម្សៅគ្មានស្នូលដែលគេលុញតូចៗបណ្តែតជាមួយនំពងត្រី) នំអ៊ី(ជាតិចិន) ឬតាមភាសាវៀតណាមថានំបាញ់ចានឿក (បាញ់ចាយនឿក? (banh chai nuoc), បាញ់ចូយនឿក? (bánh trôi nước))។ នំនេះ ពីដើមអាចត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា នំអង្គុញអណ្តែត ដោយសាររាងវាដូចអង្គុញ(អង្គញ់)ហើយពេលឆ្អិនទើបវាអណ្តែត នេះបើតាមសៀវភៅធ្វើម្ហូបខ្មែរមួយ បោះពុម្ភឆ្នាំ១៩៤៣ ។ តំបន់ខ្លះគេហៅថា នំក្រឡោជី ដែលពាក្យនេះមាននៅក្នុងវចនានុក្រមជួន ណាត ថា«ឈ្មោះនំមួយយ៉ាងធ្វើពីម្សៅដំណើបដាក់ស្នូលសណ្តែកបាយ ទំហំប៉ុនផ្លែអង្គញ់ ឬ ធំជាង បរិភោគលាយជាមួយនឹងទឹកស្ករ»។
នំពងត្រី ធ្វើអំពីម្សៅអង្ករដំណើប មានសណ្តែកបាយ ចំហុយ ដាក់អំបិលពូតជាដុំស្នូលពណ៌លឿង ដូចពងត្រី និងមានទឹកផ្អែម ធ្វើពីស្ករត្នោត ឬស្ករអំពៅ ថែមបន្ទះខ្ញី រោយល្ងលីង។ នៅតំបន់ខ្លះនៃប្រទេសខ្មែរ គេថែមទឹកខ្ទិះដូងមុននឹងបរិភោគ។ នៅតំបន់មេគង្គកម្ពុជាក្រោម គេច្រើនហៅនំនេះថា នំក្រូចទឹក គឺជានំក្រូច ដូចគ្នានឹងនំក្រូចចៀនដែរ គ្រាន់តែគេដាក់ទឹកផ្អែម និងទឹកខ្ទិះ ជាជាងបំពង។ ចំណែកនំម្សៅ ដែលគេលុញតូចៗ បណ្តែតជាមួយនំពងត្រី ប៉ុន្តែគ្មានស្នូល គេហៅថា នំកូនត្រី។
វិធីធ្វើ
វិធីធ្វើទាំងអស់ ចែកចេញជា៣ដំណាក់កាល។
ដំណាក់កាលទី១
រូបភាពតូច យើងត្រូវធ្វើស្នូលនំ និងលាយគ្រឿងផ្សំ។
គ្រឿងផ្សំមានដូចជា៖
ត្រូវធ្វើស្នូលនំសិន ដោយជ្រើសរើសយកសណ្តែកបាយ ក្នុងបរិមាណដែលអ្នកគិតថា សមល្មមនឹងទទួលទានគ្រប់គ្រាន់ ។ បន្ទាប់មកត្រូវលាងសណ្តែកនោះយ៉ាងហោចណាស់ ២ ដង ។ រួចដាក់សណ្តែកនោះចូលក្នុងឆ្នាំង ដោយដាក់បរិមាណទឹកឲ្យច្រើន ដូចជាការដាំបបរដែរ រួចដាក់អំបិលនិងប៊ីចេងចូល។
បន្ទាប់យកវាទៅដាក់ដាំឲ្យពុះ ពោលគឺដាំឲ្យឆ្អិនដើម្បីឲ្យសណ្តែកផុយល្អ។ ក្រោយពីសណ្តែកឆ្អិនហើយ យើងត្រូវយកឆ្នាំងឬក៏ខ្ទះផ្សេងមួយទៀត រួចចាក់ខ្ទិះដូងចូលដោយយក ខ្ទិះដើមសុទ្ធមិនដាក់ទឹក ប្រើសីតុណ្ហភាពភ្លើងខ្លាំងល្មម បន្ទាប់មកដួសសណ្តែកដែលឆ្អិនអម្បាញមិញ ដាក់ចូលទៅក្នុងទៅក្នុងខ្ទិះដូងនោះ រួចកូវា ឬ ឆាវាឲ្យរីងទឹក ពោលគឺកូឲ្យវាដាច់ទឹក។
បន្ទាប់ពីនេះយើងត្រូវហាន់ស្លឹកខ្ទឹមឲ្យតូច និងបំពងខ្ទឹមស និងខ្ទឹមក្រហម រួចដាក់វាចូលទៅក្នុងសណ្តែកខ្ទិះដូង ដែលយើងទើបតែកូឲ្យដាច់ទឹកអម្បាញមិញនេះ បន្ទាប់មកទៀត យើងក៏ច្របល់ ឬក៏ច្របាច់វា ធ្វើយ៉ាងណាឲ្យវាចូលគ្នាសប់ល្អ រួចភ្លក់រសជាតិរបស់វាមើល ហើយបើស្ទើរមិនសូវត្រូវនឹងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់អ្នក អ្នកក៏អាចបន្ថែមគ្រឿងផ្សំថែមទៀត ដោយមានដូចជា ស្ករស អំបិល ប៊ីចេង តាមចំណូលដែលអ្នកចូលចិត្ត។
ពេលនេះត្រូវធ្វើសំបកខ្ចប់ស្នូល ។ យកម្សៅដំណើបមកលាយជាមួយនឹងខ្ទិះដូង ឬទឹកឆ្អិន ។ ដាក់បរិមាណទឹកល្មមជាមួយនឹងម្សៅដើម្បីចៀសវាងកុំឲ្យម្សៅជ្រាយពេក ឬរឹងពេក ដែលពិបាកក្នុងការខ្ចប់ជាមួយនឹងស្នូល។
ដំណាក់កាលទី២
រូបភាពតូច របៀបស្ងោរនំ គឺជាការដាំទឹកនៅក្នុងឆ្នាំងធំល្មមមួយ ។ រង់ចាំរហូតដល់ទឹកពុះ បន្ទាប់មកច្បិចយកម្សៅតូចល្មមយកមកខ្ចប់ជាមួយស្នូលនំម្តងមួយគ្រាប់ៗ រួចទម្លាក់វាចូលទៅក្នុងទឹកដែលកំពុងពុះនោះ ។ ត្រូវលុញនំនោះក្នុងទម្ងន់ដៃថ្មមៗ កុំប្រើកម្លាំងធ្ងន់ពេក ពុំនោះទេពេលដែលដាក់ចូលក្នុងទឹកពុះមិនយូរប៉ុន្មាន វានឹងធ្លាយស្នូលចេញមកក្រៅ។
ខណៈដែលយើងកំពុងលុញជាបន្តបន្ទាប់ យើងនឹងឃើញមាននំមួយចំនួននឹងអណ្តែតមកខាងលើ ដែលជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថាវាបានឆ្អិនហើយ ។ ប្រសិនបើអ្នកមើលឃើញបែបនេះ អ្នកគប្បីស្រង់នំដែលអណ្តែតនោះដាក់នៅក្នុងទឹកធម្មតា មិនក្តៅ ហើយក៏មិនត្រជាក់។ ចំណែកឯការធ្វើនំអ៊ី គឺគ្រាន់តែលុញ ម្សៅខ្ចប់នំបាញ់ចូយនឿកនោះឲ្យតូចៗ រួចទម្លាប់ចូលក្នុងទឹកដែលកំពុងពុះនោះ រង់ចាំឲ្យវាអណ្តែតមកខាងលើ រួចស្រង់វាចេញជាការស្រេច។
សូមកត់ចំណាំថា ដំណាក់កាលទី២នេះ យើងត្រូវដាក់ភ្លើងឲ្យទឹកពុះរហូត ចាប់តាំងពីចាប់ផ្តើមដំណើរការរហូតដល់ចប់ដំណើរការ ។
ដំណាក់កាលទី៣
គឺជាដំណើរការចុងក្រោយ នោះគឺការធ្វើទឹកស្ករ ដែលក្នុងនោះយើងចង់ធ្វើជាស្ករស ក៏បាន ឬក៏ជាស្ករត្នោតក៏បានតាមចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់យើង យើងគប្បីចិតខ្ញីជាបន្ទះស្តើងៗ ដាក់ចូលទៅក្នុងទឹកស្ករដែលយើងធ្វើនោះ ដើម្បីបន្ថែមក្លិន និងរសជាតិ ឲ្យកាន់តែឈ្ងុយឆ្ងាញ់។ រូបភាពតូច
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបខ្មែរ
ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា
ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា (Preah Reach Songhar Kampuchea) (អង់គ្លេស: Royal Coat of Arms of Cambodia) គឺជានិមិត្តសញ្ញាត្រាជាតិនៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (អង់គ្លេស: Royal Seal of Kingdom of Cambodia) ដែលតំណាងឲ្យនិមិត្តសញ្ញាជាតិនៃកម្ពុជា (អង់គ្លេស: Emblem of Cambodia) និងតំណាងឲ្យ រាជានិយមកម្ពុជា (អង់គ្លេស: Monarchy of Cambodia) ដែលមានរចនាដើម នៅឆ្នាំ ១៨៦០ តាំងពីរជ្ជកាល ព្រះបាទ នរោត្តម ហើយមានឃើញបន្តមកឆ្នាំ ១៩៣៥ ដែលបានយកមកប្រែសម្រួលប្រើប្រាស ក្រោយពេលកម្ពុជាទទួលឯករាជពីប្រទេសបារាំង ឆ្នាំ ១៩៥៣ និងមិនបានប្រើប្រាសនៅពេលដែលកម្ពុជាជួបនិងវិបត្តិសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង ទស្សវតន៍ឆ្នាំ៧០ នោះទេ ។ "ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា" គឺជានិមិត្តសញ្ញាត្រាជាតិដែលមិនអាចខ្វះបាននៅក្នុងសង្គមពិភពលោកសព្វថ្ងៃវាចាំបាច់ត្រូវកំណត់សម្គាល់ និងកំណត់សម្គាល់ភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃអត្តសញ្ញាណអ្វីមួយ មិនចំពោះតែនិមិត្តសញ្ញារបស់យើងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែនិមិត្តសញ្ញាពីប្រទេសនិងទឹកដីដែលនៅឆ្ងាយពីផ្ទះក៏ដូចគ្នា។ និមិត្តសញ្ញាត្រាជាតិផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់អ្នក ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណនៅក្នុងការប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ នៃកិច្ចការរដ្ឋបាលផ្សេងៗ នៅទូទាំងពិភពលោក ។ កូនសៀវភៅត្រាជាតិ ដែលយើងហៅថា លិខិតឆ្លងដែន ឬ ប៉ាសស្ព័រ (អង់គ្លេស: Passport) ដែលណែនាំពេញលេញសម្រាប់សម្គាល់និមិត្តសញ្ញាជាតិមានលក្ខណៈពិសេសនៃនិមិត្តសញ្ញាអន្តរជាតិនិង ជានិមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកដែលបានចងក្រងនៅក្នុងការងារសង្ខេបនិងងាយស្រួលប្រើប្រាសក្នុងការធ្វើដំណើរឆ្លងប្រទេសទៅណាមកណា វារួមបញ្ចូលទាំងរដ្ឋសមាជិក អង្គការសហប្រជាជាតិ ទាំងអស់និងប្រទេសដែលមិនទាន់ទទួលស្គាល់ពេញលេញជាផ្លូវការណ៍ផងដែរ ។
អត្ថន័យ នៃព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា
ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា ចែកចេញជា ៩ នៃនិមត្តសញ្ញាអត្ថន័យ ៖
សេចក្ដីពន្យល់ពាក្យ ព្រះសង្ហារ
ព្រះសង្ហារ (ន.) ត្រាសម្រាប់ស្ដេចសោយរាជ្យ (Royal Seal) ជាត្រាសម្រាប់សំគាល់បាចវចនាប្រទេស ក្រុងជាដើម ឬ ហៅថា ត្រាជាតិ ឬ ត្រាសម្រាប់រាជ្យ ។​
វត្តពោធិសាលរាជ
វត្តពោធិសាលរាជ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលព្រះសង្ឃដែលមានទេពកោសល្យជាច្រើនជំនាន់ រួមចំណែកជាច្រើនក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ព្រះពុទ្ធសាសនា ជាពិសេសវប្បធម៌ជាតិខ្មែរជាទូទៅ និងប្រវត្តិនៃការតស៊ូបដិវត្តន៍របស់សហគមន៍ជនជាតិខេត្តព្រះត្រពាំងផងដែរ។
យោងតាមរឿងព្រេង វត្តពោធិសាលរាជត្រូវបានកសាងឡើងដំបូងក្នុងរង្វង់ឆ្នាំ ៦៤២ នៅតំបន់ក្បែរពហុកីឡដ្ឋានខេត្តព្រះត្រពាំងសព្វថ្ងៃនេះ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ៧១១ ទើប​វត្ត​នេះ​រើ​មក​ទីតាំង​បច្ចុប្បន្ន។
ភូមិផ្នោដូង
ភូមិផ្នោដូង ជាភូមិកំណើតរបស់ ព្រះតេជព្រះគុណ​ធម្មវិរិយោ គឹម សាង នាយក​សាសនា​នៃ​គណៈ​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​មជ្ឈមណ្ឌល​ព្រៃ​នគរ​និង​​ជា​​ប្រធាន​​គណៈ​​កម្មាធិការ​​កណ្តាល​​ដឹក​នាំ​ព្រះ​សង្ឃ​ខ្មែរ​ក្រោម នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម​តស៊ូ​ទាមទារ​ឲ្យ​អាណានិគម​យួន​ផ្តល់​នាទី​ជា​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ដល់ខ្មែរក្រោម នាឆ្នាំ ១៩៦៩ ។
មណ្ឌាទេវី
មណ្ឌាទេវី (អង់គ្លេស: Mondia Devi) ជាបុត្រីមួយអង្គក្នុងចំណោម បុត្រីទាំង ៧អង្គ របស់អទិទេព មហាព្រហ្ម (Maha Brahma) ដែលជាអវតារ ព្រហ្មលោកកេរស្វរៈ (Brahma Lokesvara) នៃ ពុទ្ធសាសនា មហាយាន (Buddha Mahayana), ព្រះមាតា របស់នាងមាននាមថា ព្រះម៉ែមន្ទ្រា ជាអវតារ នៃ អវលោកកេតិស្វរៈ (Avalokitesvara) អទិទេពស្រីដែលមានដៃ ១០០០ (១ពាន់) ដែលអាចបែងភាគបានចំនួន ១០៨ អវតារ ដោយនាងជាអទិទេព មិនបង្ករកំណើតកូនដោយការរួមសង្វាសនោះទេ ទើបព្រះមហាព្រហ្ម ផ្ដល់នូវដួងគ្រាប់អង្កាំចំនួន ៧គ្រាប់ ដើម្បីឱ្យនាងអាចបង្ករកំណើតដោយឯងៗបាន នាងបានប្រសូត្របុត្រីទាំង ៧អង្គ ក្រោមដើមរាសីសួគ៌ាដ៏ពិសិដ្ឋមួយ ការផ្ដល់កំណើតដល់បុត្រីទាំង៧ បានតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នាជម្ពូទ្វីបយើងនេះ ក្នុងលទ្ធិពុទ្ធសាសនា មហាយាន ។
មណ្ឌាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត
Mondia Devi of Devata Sangkran
ទំនាក់ទំនង រវាងហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន បានចាក់ឬសគល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយ៉ាងរឹងមាំ ចាប់តាំងពីស.វទី១០ មកម៉្លេះ ដោយជំនឿនៃបរិបទសាសនាទាំងពីរ ត្រូវបានផ្គួបបញ្ចូលគ្នា តាមរយៈរឿងព្រេងទេវៈកថាជាច្រើន ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់អ្នកប្រាជ្ញជនជាតិខ្មែរ ក្នុងការច្នៃ រឿងព្រេងទេវៈកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ ឱ្យទៅជារឿងព្រេងដែលមានចរឹតលក្ខណៈ ខុសប្លែកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីបង្កើតបាននូវរចនាបថដែលជារបស់ខ្លួនតាមរយៈការប្រែសម្រួល (Versions Edition) បើទោះជាប្រទេសកម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពល សាសនា វប្បធម៌ពីប្រទេសឥណ្ឌាយ៉ាងណាក្ដី ក៏ផ្នត់គំនិតនៃបុព្វបុរសខ្មែរ បានធ្វើការប្រែសម្រួលកែច្នៃលម្អនូវសិល្បៈរបស់ខ្លួនឱ្យមានភាពខុសប្លែកដាច់ដោយឡែកពី ប្រទេសឥណ្ឌា ផងដែរ ។ តាមរយៈរឿងទេវៈកថា អំពីចូលឆ្នាំខ្មែរ យើងតែងសង្កេតឃើញថា ដំណើររឿង ធម្មបាលកុមារ ដែលជា អវតារ ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន បានភ្នាល់គ្នាអំពីសិរី ទាំងបីប្រការ របស់មនុស្ស ជាមួយនិង មហាព្រហ្ម ដែលជាអទិទេព នៃហិណ្ឌូសាសនា ដែលជាអវតាររបស់ ព្រះព្រហ្ម ដែលភ្នាល់ចាញ់ នូវប្រស្នាទាំងបីប្រការនោះ ហើយព្រះសិរសា របស់ព្រះកុបិលមហាព្រហ្ម ត្រូវបានបុត្រីខ្លួន ទាំង៧អង្គ ផ្លាសវេនគ្នា មកដង្ហែរព្រះសិរសា ដែលជាក្បាលឪពុករបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលត្រូវជាថ្ងៃសង្កាន្ត នៃពិធីបុណ្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ។ អ្នកនិពន្ធកម្ពុជា បានបំប្លែងឱ្យយើងយល់បានថា ព្រះមហាព្រហ្ម ដែលជាហិណ្ឌូសាសនា បានភ្នាល់ចាញ់ ធម្មបាលកុមារ នៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង បានបែងភាគទៅជាព្រះ ឈ្មោះ លោកកេរស្វរៈ នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ដែលមានតឹកតាងជា ប្រាសាទបាយ័ន មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ មិនថា ហិណ្ឌូសាសនា មិនថា ពុទ្ធសាសនា មហាយាន សុទ្ធតែមានជំនឿគោរពទៅលើព្រះ និង ពួកទេវតា ដែលមានចំនួន ៣៣ពួក ដូចនេះហើយ ទើបហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន មានទំនាក់ទំនងនិងគ្នា យូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយពាក្យនៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា ទេវតានៃឆ្នាំថ្មី ដែលត្រូវបានពលរដ្ឋកម្ពុជា រៀបចំគ្រឿងដង្វាយ គោរពបូជាបួងសួងមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ ដោយការយាងមកដល់ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោករបស់ទេវតា នៃហិណ្ឌូសាសនា និង ទេវតា នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ទើបកម្ពុជាហៅថៃ្ងនៃការមកដល់នេះថា មហាសង្ក្រាន្ត (Maha Sangkran) ដែលមាននៃថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលធ្វើការហៅសម្គាល់មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។
រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត
Physical of Devata Sangkran
ទេវតាសង្ក្រាន្ត ជាតួអង្គរូបធាតុមួយ តំណាងឱ្យ រាង្គកាយជាធម្មជាតិ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនិង វិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា គ្រប់តួអង្គអទិទេពទេវៈ របស់កម្ពុជា សុទ្ធតែបង្កើតឡើងតាមច្បាប់ធម្មជាតិ មិនមែនជាការនិពន្ធឱ្យតែបានៗ និងមិនមែនជាការបង្កើតតួអង្គ ដោយមិនមានអត្ថន័យពេញលេញនោះទេ ។ តួអង្គទេវតាសង្ក្រាន្ត គ្រងពណ៌សំលៀកបំពាក់ ទៅតាមចរឹតលក្ខណៈ នៃរូបធាតុ ដែលជារាង្គកាយធម្មជាតិ ដែលកើតមាននៅក្នុងចក្រវាឡ របស់យើងនេះ ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទៅ និង សង្គមវិទ្យាសាស្ត្រពិត របស់មនុស្សននៅលើផែនដី ។
នាង មណ្ឌាទេវី គឺជាអទិទេព តំណាងឱ្យ ភពពុធ និង តំណាងឱ្យ ថ្ងៃពុធ នៃថ្ងៃទាំង៧របស់ផែនដី ។
ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត
The color of happiness of Devata Sangkran
ពណ៌មង្គល នៃទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរុងរឿង តាមច្បាប់ធម្មជាតិ ទៅផ្សារភ្ជាប់និង រូបធាតុ របស់ក្រុមតារានិករ នៅក្នុងប្រព័ន្ធចក្រវាឡ ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាតំណាង ឱ្យភពទាំង៧នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើងនេះ ដើម្បីអាចផ្សារភ្ជាប់ ទៅនិងក្បួនវិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ដើម្បីអាចធ្វើការបកស្រាយ ចរិតលក្ខណៈ របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ទៅតាមពណ៌ដែលតំណាង ឱ្យថ្ងៃកំំណើត របស់ពួកគេ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនធ្លាប់ជួបទាល់តែសោះ ដែលពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា សង្ក្រាន្តត្រូវបាន ក្រុមហោរាសាស្ត្រមួយចំនួននៅកម្ពុជា ផ្លាសប្ដូរជាពណ៌ខ្មៅ ជាពណ៌នៃភាពអពមង្គល និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុរបស់ពួកបិសាច និង ពណ៌ស ជាពណ៌នៃភាពបរិសុទ្ធ និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុនៃការបូជា នៅក្នុងកំណត់ត្រាពណ៌ សិរីមង្គលរបស់កម្ពុជា ពណ៌ដែលត្រូវបានដកចេញពីអត្ថន័យពណ៌មង្កល នៅក្នុងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា នោះគឺពណ៌ខ្មៅ និង ពណ៌ស ។ ទេវតាសង្ក្រាន្តដែលយាងមកជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក ក្នុងវប្បធម៌កម្ពុជា តែងតែនាំមកសិរីរុងរឿង និង ភាពល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជានុរាស្ត្រឯណាចង់ឃើញទេវតា នាំភាពអពមង្គលចូលមកក្នុងប្រទេសនោះ វាជារឿងដែលមិនអាចទទួលយកបាន ក្នុងការបំភ្លៃពណ៌មង្គលរបស់កម្ពុជា បកស្រាយតាមចិត្តគំនិតរបស់ខ្លួន ហ៊ានអារកាត់វែកញែកបែងចែក ពណ៌មង្គលទេវតាសង្ក្រាន្ត តាមអំពើចិត្ត ។
ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧
The 7 Devata Sangkran
ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែរ សិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។
គំនិត នៃការបំពុល
តាមការសង្កេតមើលរបស់ក្រុមបុរាណាចារ្យ បច្ចុប្បន្ននេះពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន បានធ្លាក់ចុះនៅគតិយុត្តជាខ្លាំង ដែលជាហេតុ នាំឱ្យមានផ្នត់គំនិតនៃការបំពុល នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ស ប្រែជាខ្មៅ ដោយការមោបាំង ភ្លើតភ្លើនលង់នូវគំនិតអវិជ្ជារបស់ខ្លួន ដែលយល់ថាខ្លួនគឺចេះ និងគិតត្រូវ ហើយអ្នកដទៃគឺគិតខុស បើសង្គមកម្ពុជាបណ្ដោយឱ្យពួកទាំងអស់នេះក្រឡុកសង្គមកម្ពុជាបន្តទៀតនោះ ប្រទេសកម្ពុជានិងសំបូរទៅដោយធនធានកាកសំណល់ ដែលមិនអាចប្រើប្រាសបាននាពេលអនាគត ។
សើចសប្បាយដោយមិនមានចំណាត់ការតាមច្បាប់អ្វីទាល់តែសោះ ។
ប្រាសាទពោធិសោម
ប្រវត្តិប្រាសាទ
វត្តឧណ្ណាលោមជាវត្តមួយក្នុងចំណោមវត្តទាំង៦ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលត្រូវបានសង់ក្នុងរជ្ជកាលព្រះចៅពញ្ញាយ៉ាត ឆ្នាំ១៤៣៧។ ក្នុងចំណោមវត្តទាំងនោះមានតែវត្តឧណ្ណាលោមមួយគត់ដែលមានស្លាកស្នាមប្រាសាទសម័យអង្គរ ដែលយោងតាមការសិក្សាប្រាសាទនេះក្នុងរវាងសតវត្សទី១១ ពោលគឺមុនការបង្កើតទីក្រុងភ្នំពេញ។ ប្រាសាទនេះបានប្រែក្លាយជាចេតិយនៅសម័យក្រោយអង្គរ សម្រាប់គោរពបូជាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។ ចេតិយនេះហើយដែលផ្តល់ឈ្មោះឲ្យវត្តមួយនេះ ដែលពីដើមឡើយគេហៅថាប្រាសាទពោធិលោម។ លុះក្រោយមកដោយគេជឿថាចេតិយនេះជាទីបញ្ចុះនូវឧណ្ណាលោម របស់ព្រះអស្សជិត្ថេរ ទើមគេហៅចេតិយនោះថាឧណ្ណាលោម។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទទោលដែលសង់អំពីថ្មភក់ និងមានកំពែងព័ទ្ធជុំវិញដោយថ្មបាយក្រៀម។ បើយើងមើលពីក្រៅវាជាចេតិយមួយដែលមើលទៅហាក់ដូចសង់ថ្មីៗ តែបើយើងមើលខាងក្នុងវាជាប្រាសាទចំណាស់មួយដែលមានជញ្ជាំងតម្រៀបគ្នាដោយថ្មភក់ធំៗ ហើយក្រាស។ អ្វីដែលគួរឲ្យស្តាយនោះគឺយើងមិនអាចមើលឃើញពីចម្លាក់ផ្តែរ និងសិលាចារឹកមួយ ដែលនៅសល់តែបំណែកថ្មបាក់បែករប៉ាត់រប៉ាយប៉ុណ្ណោះ។ នៅខាងក្នុងប្រាសាទមានធ្នឹមឈើបណ្តោយថ្ងៃធំមួយ ដែលមានលោកតាម្នាក់នៅរក្សាជាប្រចាំ។ រូបភាពតូច|ប្រាសាទពោធិលោម១
វត្តឧណ្ណាលោម
ពាក្យ ឧណ្ណា = ចិញ្ចើម + លោម = រោម ដែលមានន័យថារោមចិញ្ចើម គឺរបស់ព្រះអសជិតត្ថេរ ដែលខ្មែរយើងតែងគោរពបូជារៀងមក។ កាលពីដើមត្រង់មុខវត្តឧណ្ណាលោមមានកំពង់ទឹកមួយដែលជាចំណតកប៉ាល់ ទូក កាណូត ដែលអ្នកពាណិជ្ជករ យកប្រាសាទនេះជាគោលសម្រាប់ជាសញ្ញាផ្លូវទឹករបស់ពួកគេ ព្រោះកាលនោះមិនទាន់មានចេតិយវត្តភ្នំទេ។ កាលនោះត្រង់វត្តឧណ្ណាលោមជាទីទួលមួយខ្ពស់ ហើយនៅជុំវិញសុទ្ធសឹងតែបឹង និងព្រៃរបោះៗ ហើយវត្តបទុមវត្តីសព្វថ្ងៃនេះ មានវិហារសង់អំពីឈើប្រក់ស្លឹក និងមានកុដិតូចៗ ដូចគ្នានឹងវត្តឧណ្ណាលោមដែរ។ ក្រោយមកទើបមានសំណង់អំពីបេតុងធំៗដូចសព្វថ្ងៃ។ បើយោងតាមឯកសារព្រះរាជពង្សាវតាខ្មែរដ៏ចំណាស់របស់ខ្មែរបានឲ្យដឹងថា ក្នុងរាជព្រះច័ន្ទរាជា កាលស្តេចកន គ្រប់គ្រងប្រទេសម្ខាងនោះ ចៅពញ្ញាសង្គ្រាម សុក មន្រ្តីខាងព្រះច័ន្ទរាជា បាននាំពល ៥០០ នាក់ រុករកគ្រឿងបញ្ចក្សត្រនោះបានទៅឃើញប្រាសាទថ្មមួយ ដែលមានចារឹកអក្សរថា  ព្រះចេតិយ ព្រះឧណ្ណាលោម  នៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២០៨៣ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៣៩ ។ លុះចៅសង្គ្រាម សុក នាំដំណឹងនេះថ្វាយព្រះច័ន្ទរាជា ទ្រង់ក៏ចាត់តែងប្រាសាទនោះតាំងជាអារាម និងរៀបចំបញ្ចុះសីមា មានចៅអធិការគ្រប់គ្រងរៀងមក ។ លុះ១៤៥ ឆ្នាំក្រោយមក ក្នុងរាជព្រះជ័យចេស្តា គេហៅវត្តនោះថា វត្តព្រះស្រកាលេញ ទៅវិញ ក្នុងព.ស ២២២៨ ត្រូវគ.ស ១៦៨៤ ដូច្នោះយើងអាចនិយាយបានថាប្រាសាទថ្មនោះបានក្លាយជាវត្តអារាម តាំងពី ៤៧២ ឆ្នាំមុន។ ប្រាសាទនេះមានរាង ៤ជ្រុងស្មើ មានប្រវែងប្រហែល ៥.៥ម៉ែត្រ និងមានកម្ពស់ ១៨ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះសង់សម្រាប់ឧទ្ទិសដល់លទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា តែក្រោយមកបានប្រែក្លាយមកជាព្រះពុទ្ធសាសនាវិញក្នុងរូបភាពជាចេតិយទៅវិញ ដោយមានតម្កល់ព្រះពុទ្ធរូប ដែលយើងសង្កេតពីទម្រង់សិល្បៈដូចគ្នាទៅនឹងព្រះពុទ្ធរូបថ្មទាំងឡាយក្នុងសម័យក្រោយអង្គរ។ ចំណែកឯសំណង់ទាំងឡាយដែលបានសង់បន្ថែមក្នុងសម័យកាលសម្តេចសង្ឃរាជ និល ទៀង ព្រះសង្ឃរាជទី១នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដោយព្រះអង្គបានសង់ភ្ជាប់បន្តពីប្រាសាទចាស់ជាចេតិយ ៥ទៀត ដែលធ្វើពីឥដ្ឋ បូកបាយអរ មានប្រវែងប្រហែល ៣.៥ម៉ែត្រ ដែលមានរាង​ ៤ជ្រុង និងមានការសង់និងកែលម្អមកក្រោយៗទៀត។ វត្តមានប្រាសាទនេះបានប្រាប់យើងថាភ្នំពេញមិនមែនមានមនុស្សរស់នៅត្រឹមរាជស្តេចពញ្ញាយ៉ាត ឡើយ គឺវាជាប្រជុំជនមួយតាំងពីសម័យអង្គរមកម្លេ៉ះ។ បើបានចូលវត្តឧណ្ណាលោម សូមទៅមើប្រាសាទនេះផង ។
ឯកសារយោង
ពោធិលោម
ឃុំសំបួរ(ស្រុកមង្គលបុរី)
ឃុំសំបួរ Sambuor​ ស្រុកមង្គលបុរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ មាន ១១ភូមិ÷
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
មហាជនកជាតក
ប្រភពរឿង
មហាជនកជាតក ជាតកទី២នៃជាតកទាំង១០ ដែលបង្ហាញពីការបំពេញបារមីរបស់ព្រះពោធិសត្វក្នុងជាតិជាមហាជនកដើម្បីសាងនូវវីរយបារមី។ រឿងនេះ​ប្រភពដើម​ជាភាសាបាឡី មាននៅក្នុង​គម្ពីរខុទ្ទកនិកាយ ជាតក មហានិបាត ដែលគេប្រកាន់ជឿថាជាព្រះពុទ្ធវចនៈ ហើយនិង​ក្នុងគម្ពីរជាតកអដ្ឋកថា​ដែលមាន​មកជាង​២ពាន់ឆ្នាំ​ហើយ។ លោក ឈឹម ស៊ុម បានដកស្រង់នឹងបកប្រែពីអដ្ឋកថា។
សង្ខេបរឿង
ព្រះពុទ្ធជាបរមសាស្ដាចារ្យ កាលគង់នៅវត្តជេតពន ទ្រង់ប្រារឰនូវមហាភិនិក្ខមនបារមី (នេក្ខមបារមី) ទ្រង់សម្ដែង​ព្រះធម៌ទេសនាថា “កោយំ មជ្ឈេ សមុទ្ទស្មឹ” ដូច្នេះជាដើម។
សេចក្ដីថាៈ
ថ្ងៃមួយភិក្ខុទំាងឡាយអង្គុយនិយាយសសើរ​មហាភិនិស្រ្កមណ៍នៃព្រះតថាគត​ក្នុងធម្មសភា។ ព្រះសាស្តាទ្រង់ព្រះបុច្ឆាថាៈ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ប្រជុំនិយាយ​នូវរឿងអ្វី? ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបបង្គំទូលតាម​ដំណើរសេចក្ដី។ ទើបព្រះជិនស្រី​ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាថាៈ មិនតែឥឡូវនេះទេ ពីដើម​ដែលតថាគត​ជាពោធិសត្វ ក៏ចេញសាង​មហាភិនិស្រ្កមន៍​យ៉ាងនេះដែរ។ ព្រះសាស្ដាដែលភិក្ខុទាំងឡាយ​អារាធនា ក៏ទ្រង់សម្ដែងអតីតនិទាន​ដូចតទៅនេះថាៈ
អតីតេ ភិក្ខវេ វិទេហរដ្ឋ មិថិលាយំ មហាជនកោ នាម រាជា រជ្ជំ ការេសិ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលកន្លងទៅហើយ ព្រះរាជា​ព្រះនាមមហាជនក​សោយរាជ្យ​ក្នុងនគរមិថិលា ដែនវិទេហរាស្រ្ត ទ្រង់មានព្រះរាជបុត្រា២ព្រះអង្គ ព្រះនាមអរិដ្ឋជនក១ បោលជនក១។ ទ្រង់ព្រះរាជទានឋានៈ​ឧបរាជដល់​ព្រះអរិដ្ឋជនក ឋានៈសេនាបតី​ដល់ព្រះបោលជនក។ ចំណេរ​កាលមកខាងក្រោយ កាលព្រះមហាជក​ទ្រង់សោយព្រះទីវង្គត​ទៅ ព្រះអរិដ្ឋជនកជា​ព្រះមហាឧបរាជបាន​សោយរាជ្យ ទ្រង់​ព្រះរាជទាន​ទីឧបរាជដល់​ព្រះបោលជនក។ អាមាត្យម្នាក់ញុះញង់​ព្រះមហាក្សត្រ ឱ្យចាប់​ព្រះបោលជក​ដាក់ច្រវាក់ឃុំ​ទុកក្នុងផ្ទះជិត​ព្រះរាជនិវេសន៍។ ព្រះបោលជនក​ដោះច្រវាក់​បើកទ្វារបាន ចេញទៅគង់នៅឯស្រុកបច្ចន្តគ្រាមមួយ មានមនុស្សចុះចូលច្រើន ប្រជុំជាកងទ័ព​ឡោមព័ទ្ធចាប់​ព្រះបាទអរិដ្ឋជនក​ធ្វើគុតទៅ ហើយបាន​សោយរាជ្យតមក។ គ្រាចម្បាំង ព្រះទេវីរបស់​ព្រះបាទអរិដ្ឋជនក ទ្រង់គភ៌គ្រប់ខែ​ជ្រាបថាព្រះស្វាមី​សុគត ក៏យកប្រាក់មាស និងវត្ថុមានតម្លៃ​ដាក់ក្នុងបាត​កញ្ជើគ្របសំពត​ដាក់អង្ករពីលើ ក្លែង​ព្រះអង្គ​ជាស្រីកំសត់​ទូលកញ្ជើរត់ទៅតាម​ទ្វារខាងជើង​ បានជួបនឹងព្រះឥន្ទដែលនិម្មិត​ជាព្រាហ្មណ៍ចាស់​បររទេះបញ្ជិះនាំទៅ​ដល់នគរ​កាលចម្បាក​ ទៅនៅសំណាក់​អាស្រ័យ​នាផ្ទះអាចារ្យទិសាបាមោក្ខ នាមឧទិច្ចព្រាហ្មណ៍ មិនយូរប៉ុន្មាន​ព្រះនាងក៏ប្រសូត​ព្រះរាជបុត្រ។
ព្រះនាងប្រទានព្រះនាមថា “មហាជនក” ដូចព្រះនាម​ព្រះរាជាអយ្យកោ។ ព្រះមហាជនក​បរមពោធិសត្វ​ចម្រើនវ័យឡើង ជាមនុស្សថ្លើងឡើងចាង ក្អេងក្អាង​ឥតខ្លាចក្មេងណា ដោយសារកើត​ក្នុងខត្តិយត្រកូល ហើយនៅក្នុង​គ្រួសារដែលគេ​គោរព ត្រូវក្មេងឯទៀតស្អប់ គេជេរថា “អាកូនឥតឪពុក”។ មហាជនក​ក៏រំអុកទទូច​សួរព្រះមាតា លុះត្រាតែបាន​ជ្រាបនូវប្រវត្តិដើម​របស់ព្រះអង្គ ហើយ​ខំផ្ចង់ព្រះស្មារតី​ដើម្បីគោរព​ប្រតិបត្តិមាតា ព្រមទាំងលោកគ្រូអាចារ្យ ខំសិក្សា​រហូតចេះចប់ត្រៃវេទ ក្នុងរវាង​ព្រះជន្ម១៦ឆ្នាំ ទើបបាន​ក្រាបបង្គំ​ទូលព្រះមាតាថាៈ ទូលព្រះបង្គំ​នឹងទៅយក​រាជសម្បត្តិឯនគរមិថិលា បើព្រះមាតា​គ្មានទ្រព្យខ្លឹមសារទេ ទូលព្រះបង្គំ​នឹងទៅធ្វើជំនួញ​សន្សំទ្រព្យសិន ដើម្បីចងពួក​នឹងទៅយករាជសម្បតិ្តនោះ។ ព្រះមាតាប្រាប់ថាៈ មានវត្ថុ៣មុខ​ជាខ្លឹមសារគឺ កែវមណី១ កែវមុក្ដា១ កែវវជីរ១។ ព្រះពោធិសត្វ សុំយកវត្ថុទាំងនោះ​ពាក់កណ្ដាល​ថ្វាយបង្គំលាព្រះមាតា និងអាចារ្យទិសាបាមោក្ខ ចុះសំពៅ សំដៅទៅប្រទេសសុវណ្ណភូមិ ជាមួយនឹង​ពាណិជ៧រយនាក់ ធ្វើជំនួញបានប្រាក់​ដ៏ច្រើនមកថ្វាយព្រះមាតា ជូនលោកគ្រូអាចារ្យ ហើយត្រឡប់​ទៅប្រទេស​សុវណ្ណភូមិវិញ​តាមផ្លូវសមុទ្រ។ ថ្ងៃនោះឯង ជួនជាព្រះបាទបោលជនកឯនគរមិថិលា​ទ្រង់ប្រឈួន ផ្ទំជាប់លើព្រះសយនា។ គ្រាដែលព្រះពោធិសត្វចុះ​សំពៅទៅបាន៧ថ្ងៃ សំពៅ​ក៏ធ្លាយ​ក្នុងសមុទ្រ។ មហាជនភិតភ័យរន្ធត់ យំស្រែកសំបូងសង្រូង​រកទេវតាឱ្យជួយ​គ្រប់ៗគ្នា។ ចំណែកខាង​ពោធិសត្វមិនដូច្នោះទេ បែជាលាយស្ករនិងទឹកដោះគោ សោយ ហើយជ្រលក់សំពត់​ដោយប្រេង ស្លៀកយ៉ាងខ្ជាប់​ទៅឡើងដងក្ដោង។
មហាជនប្រុសស្រី​ក្លាយជាចំណីត្រីនិងអណ្ដើក។ ទឹកជុំវិញសំពៅ​ក្លាយទៅជាពណ៌ក្រហម​ដោយសារឈាម។ ព្រះពោធិសត្វឈរលើចុងដងក្ដោង​ឆ្ពោះព្រះភ័ក្ដ្រទៅនគរមិថិលា ហើយក៏លោតផ្លោង​រំលងពួកត្រី​និងអណ្ដើក​ហែលទៅ។ ថ្ងៃនោះ ត្រូវលើថ្ងៃដែល​ព្រះបាទបោលជនក​ទ្រង់សុគត។ ព្រះពោធិសត្វ ដូចជា​កំណាត់ដើមចេកមាស​អណ្ដែតលើរមូរនៃរលកទឹក​សមុទ្រមានពណ៌​ដូចកែវមណី ខំឆ្លង​មហាជលធី​ដោយកម្លាំងដើមដៃ​ទាំងពីរ កាត់ទីដែលគេ​ត្រូវឆ្លងអស់វេលា៧ថ្ងៃ ទ្រង់ជ្រាបថា “ឥឡូវនេះ ជាថ្ងៃពេញបូណ៌មី” ទើបទ្រង់ខ្ពុរព្រះឱស្ឋ​ដោយទឹកប្រៃ អធិដ្ឋានសីលឧបោសថ។ គ្រានោះ នាងទេពធីតាឈ្មោះមនីមេខលា ដែល​ព្រះចតុលោកបាលទាំង៤ឱ្យរក្សាមហាសមុទ្រ​ដើម្បីកុំឱ្យមនុស្ស សត្វ អ្នកគោរព​ប្រតិបត្តិ​នូវមាតាបិតាគ្រូអាចារ្យ លិចស្លាប់​ក្នុងសមុទ្របាន។ នាងធ្វេសស្មារតី​ខានត្រួតមើលសមុទ្រ​អស់៧ថ្ងៃ ស្រាប់តែថ្ងៃជាគម្រប់៧​នៃការលង់ទឹក​របស់ពោធិសត្វ ទើបនាង​បានដឹង ក៏ប្រឹងស្ទុះម្នីម្នា​ដោយអាការភិតភ័យថាៈ ឱ! គ្រោះជាល្អ! ប្រសិនបើ​ព្រះមហាជនក​ស្លាប់ក្នុងសមុទ្រ សមជាអាត្មាអញ​នឹងលែងបាន​ចូលកាន់​ទេវសមាគម។ នាងឋិតនៅឰដ៏​អាកាសពោលល្បង​ព្រះពោធិសត្វមើលថាៈ
- ទេវតាៈ នរណា​ដែលមិនឃើញ​ត្រើយសោះ ហើយខំប្រឹងហែល​កណ្ដាលសមុទ្រដែរ! អ្នកឃើញ​ប្រយោជន៍​ដូចម្ដេច បានជាព្យាយាម​ដល់ម៉្លេះ? - ព្រះពោធិសត្វថាៈ ម្នាលទេវតា ខ្ញុំពិចារណា​ឃើញនូវវត្តនៃសត្វលោកថា ត្រូវតែធ្វើការ ហើយនិងអានិសង្ឃ​នៃសេចក្ដីព្យាយាម​ថា ត្រូវតែផុតទុក្ខ ព្រោះហេតុនោះ បានជាខ្ញុំ ទោះបីមិនឃើញ​ត្រើយសោះ ក៏នៅតែព្យាយាម​ហែលដែរ។ - ទេវតាថាៈ អ្នកមិនឃើញ​ទាំងត្រើយផង ការព្យាយាមរបស់អ្នក ជាការសោះសូន្យ​ទទេ អ្នកមិនដល់ត្រើយទេ មុខជាស្លាប់មិនខាន។ - ព្រះពោធិសត្វថាៈ បុគ្គលធ្វើនូវកិច្ច​របស់បុរស(ព្យាយាម) ទើបជាអ្នក​មិនមានបំណុល ក្នុងពួកញាតិ ក្នុងពួកទេវតា និងក្នុងពួកព្រហ្ម ទាំងមិន​ក្ដៅក្រហាយ​ក្នុងកាល​ខាងក្រោយផង។ - ទេវតាថាៈ ការងារដែលមិនសម្រេច រមែងជាការឥតផល បានត្រឹមតែ​ក្ដីលំបាកជាកម្រៃ បុគ្គល​ដែលត្រូវស្លាប់ នោះមានប្រយោជន៍​អ្វីដោយសេចក្តី​ព្យាយាមក្នុងការងារ។ - ព្រះពោធិសត្វថាៈ ម្នាលទេវតា បុគ្គលណាដឹងច្បាស់ថា “ការងារមិនសម្រេច” ហើយមិន​រក្សាជីវិតខ្លួន ៗឯង (បែរជាអំពាវនាវ​ឱ្យគេជួយជីវិតទៅវិញ) ថែមទាំង​បន្ថយសេចក្ដី​ព្យាយាមផង បុគ្គលនោះ​គង់ដឹងនូវផល​នៃសេចក្ដីខ្ជិលនោះ​មិនខាន ម្នាលទេវតា ក្រែងនាង​បានឃើញដែរឬ មនុស្សមួយសំពៅ​លិចបាត់ទៅ នៅតែខ្ញុំ​ហែលមក បើមិនបាន​ផលអ្វី ក៏បានត្រឹម​តែការជួបនឹងនាងដែរ ខ្ញុំនឹងព្យាយាម​តាមសមគួរ​ដល់ការអាច តាមសមគួរដល់កម្លាំង បើភ័ព្វមាន​បានដល់ច្រាំង ខ្ញុំនឹងធ្វើ​នូវសេចក្ដី​ព្យាយាមដែល​បុរសគួរធ្វើទៀត។
- ទេវតាថាៈ អ្នកប្រកបដោយសេចក្ដីព្យាយាម​តាមធម៌ រមែងមិនលិចចុះ​ក្នុងមហាសមុទ្រ​ដោយកម្ម គឺសេចក្ដីព្យាយាមហ្នឹងឯង ចិត្តរបស់​អ្នកត្រេកអរក្នុងទីណា ចូរអ្នក​ទៅក្នុង​ទីនោះចុះ។ នាងមណីមេខលា ទេវតារក្សាសមុទ្រ​និយាយដូច្នេះហើយ ក៏ចាប់ស្រង់​ព្រះពោធិសត្វ ដូចជាបាច់កម្រងផ្កា ត្រកងផ្ដេកផ្ទាប់នឹងឧរា ដូចជា​ប្រិយបុត្រា​របស់ខ្លួន នាំទៅតាមអាកាស​ដល់នគរមិថិលា ក៏ផ្ដេកលើ​មង្គលសិលប័ត្រ ក្រោមដើមស្វាយ​ខាងត្បូងព្រះនគរ ឱ្យពួកទេវតារក្សា​ឧទ្យានចាំថែរក្សា​ព្រះពោធិសត្វ ហើយ​ត្រឡប់ទៅ​ឋានរបស់ខ្លួនវិញ។ ឯព្រះបាទបោលជនក ឥតព្រះរាជបុត្រាសោះ មានត្រឹមតែ​ព្រះរាជបុត្រីមួយ​ព្រះអង្គព្រះនាម​សីវលីទេវី។ ក្នុងថ្ងៃដែល​ព្រះអង្គផ្ទំ​ជាប់លើព្រះមរណមញ្ចា អាមាត្យ​ទាំងឡាយបាន​ស្នើព្រះយោបល់ថាៈ ទ្រង់សព្វព្រះរាជហឫទ័យ ព្រះរាជទានរាជសម្បត្តិដល់នរណា។ ព្រះរាជាត្រាស់ព្រះរាជឱង្ការថាៈ កំណប់ធំ១៦ គឺកំណប់​ត្រង់ព្រះអាទិត្យរះ១ ត្រង់ទីព្រះអាទិត្យលិច១ ខាងក្នុង១ ខាងក្រៅ១ មិនមែន​ខាងក្នុងមិនមែន​ខាងក្រៅ១ ត្រង់ទី​សម្រាប់ឡើង១ ត្រង់ទី​សម្រាប់ចុះ១ ត្រង់​សាលព្រឹក្ស​ទាំងបួនដើម មួយៗត្រង់ទី​មួយយោជន៍ជុំវិញ១ នាចុងភ្លុកដំរី១ នាចុងកន្ទុយដំរី១ ក្នុងទឹក១ ឰដ៏ចុងឈើ១ នរណាគាស់បាន សហស្សថាមធ្នូ នរណាលើករួច បល័ង្ក(គ្រែ)បួនជ្រុង នរណាដឹង​ជាក្បាលដំណេកខាងណា នាងសីវលីរាជទេវី នរណាឱ្យ​ត្រេកអរបាន អ្នកទាំងឡាយ​ចូរប្រគល់​រាជសម្បត្តិ​ឱ្យអ្នកនោះចុះ។ អាមាត្យ​ទាំងឡាយ​បានហត់ការជ្រើសរើស​ព្រះមហាក្សត្រតាម​ព្រះរាជបណ្ដាំនេះពុំបាន ទើបព្រមព្រៀង​តាមបុរោហិត​ ចាត់ការផ្សងបុស្សរថ​ដែលទឹមដោយសេះពីរគូ មាន​កម្រាល​និងផ្ការចនាដ៏វិចិត្រ ដាក់គ្រឿង​រាជកកុធភ័ណ្ឌ​គ្រប់គ្រាន់ទាំង៥ប្រការ មានពួកចតុរង្គសេនា​ចោមរោមត្រៀបត្រា បួងសួងសូម​ឱ្យបានអ្នកមាន​វាសនាគួរទទួល​សោយរាជសម្បត្តិ។ បុស្សរថដែលគេផ្សងហើយលែងទៅ ក៏សំដៅទៅត្រង់ទី​មង្គលសិលាប័ត្រ​ដែលព្រះពោធិសត្វផ្ទុំ។ បុរោហិតបានឃើញ​លក្ខណៈព្រះអង្គ ហើយ​និយាយ​ប្រាប់គ្នាថាៈ បុរសនេះ​មានសមត្ថភាព​អាចសោយរាជ្យ​ក្នុងមហាទ្វីប​ទាំងបួនបាន។ ទើបព្រមព្រៀង​គ្នាអារាធនាព្រះអង្គ សូមទ្រង់ទទួល​រាជសម្បត្តិ បានធ្វើ​ពិធីអភិសេក​ក្នុងទីនោះ​មួយលើក ហើយនាំទៅកាន់​រាជបុរី បានដង្ហែរទៅជួបនឹងព្រះនាង​សីវលីទេវីរាជកញ្ញា។ ព្រះនាងមានសេចក្ដី​ជ្រះថ្លាពុំអាចទប់ទល់​ព្រះអង្គ ក៏ទ្រង់​លូកព្រះហស្ថ​ចាប់ព្រះហស្ថ​ព្រះពោធិសត្វ​ដោយព្រះរាជហឫទ័យត្រេកអរ។ មហាជនក៏ទះដៃ​ទទួលអំណរថាៈ ត្រូវតាមព្រះរាជ​បណ្ដាំមួយខហើយ។ ព្រះពោធិសត្វសួរថាៈ ព្រះមហាក្សត្រ​របស់អ្នកទាំងឡាយ​​បានផ្ដាំរឿងអ្វីដទៃទៀតដែរ? ទើបអាមាត្យ​ទាំងឡាយក្រាប​ទូលហូរហែ តាមព្រះរាជ​បណ្ដាំដែលបាន​ពោលហើយខាងដើមៈ បល្ល័ង្គបួនជ្រុង គឺព្រះសិរីសយនា​ដែលឥតនរណា​ចូលដល់ បានជាគ្មាននរណា​ស្គាល់ក្បាលដំណេក។
ព្រះពោធិសត្វប្លែក ងឿងក្នុងព្រះហឫទ័យ ប៉ុន្តែដោយការវាងវៃ ទើប​ព្រះអង្គ​ដកព្រះសុពណ៌សូចិ (ស្នៀតព្រះកេសមាស) ហុចទៅដល់​ព្រះនាងសីវលីថាៈ នេះជាគ្រឿង​ប្រដាប់ព្រះសិរ ចូរនាងដាក់ក្នុងទីគួរដាក់។ ព្រះនាង​ក៏ដាក់លើគ្រែ​នោះខាងក្បាលដំណេក។ ទើបព្រះនាងឆ្លើយប្រាប់​មហាជនកថាៈ នេះក្បាលដំណេក។ សហស្សថាមធ្នូ (ធ្នូប្រកបដោយ​កម្លាំងបុរស១ពាន់នាក់)។ ព្រះពោធិសត្វ​គង់លើបល្ល័ង្គ​លើកធ្នូនេះរួច ដូចជាធ្នូ​សម្រាប់ថ្ពេចកប្បាសរបស់​ពួកស្រីៗ។ កំណប់​ទ្រព្យទាំង១៦។ ព្រះអង្គសួរអាមាត្យ​ទាំងឡាយថាៈ ព្រះរាជា​របស់អ្នកទាំងឡាយ​ធ្លាប់រាប់អាន​ព្រះបច្ចេកពុទ្ធឬទេ? - ក្រាបទូលថាធ្លាប់។ - ធ្លាប់ទទួលដំណើរ​ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​ត្រង់ទីណា? - ថាត្រង់ទីនោះ។ - បើដូច្នេះចូរ​អ្នកទាំងឡាយ​ទៅជីកយកកំណប់​អំពីទីនោះ​មក ទីនោះឯងដែល​ឈ្មោះថាកន្លែងព្រះអាទិត្យរះ ព្រះរាជាធ្លាប់​ជូនដំណើរព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​ដល់ត្រង់ណា ចូរអ្នករាល់គ្នា​ទៅជីកយកកំណប់​អំពីត្រង់នោះមក ទីនោះ​ឯងដែលឈ្មោះថា​ព្រះអាទិត្យលិច។ រាជបុរស​ទាំងឡាយក៏ជីកយក​បានកំណប់មែន។ ទ្រង់ឱ្យយក​កំណប់ខាងក្នុង​អំពីខាងក្នុងធរណី​នៃទ្វារធំក្នុងព្រះរាជ​ដំណាក់ ឱ្យយក​កំណប់ខាងក្រៅ អំពីខាង​ក្រៅធរណីនៃ​ទ្វារនោះ ឱ្យយកកំណប់​មិនមែនខាងក្នុង មិនមែនខាងក្រៅ អំពីខាងក្រោម​ធរណីនោះ ឱ្យយកកំណប់​ក្នុងកន្លែងឡើង អំពីកន្លែង​​ឡើងកាន់ដំរី ឱ្យយកកំណប់​ក្នុងកន្លែងចុះ អំពីកន្លែងចុះចាកដំរី ឱ្យយកកំណប់ក្រោម​មហាសាលព្រឹក្ស​បួនដើម អំពីខាងក្រោមជើង​ទាំង៤នៃគ្រែព្រះសិរីសយនា​ដែលជាងធ្វើ​ដោយឈើសាលព្រឹក្ស ឱ្យយកកំណប់ចម្ងាយ​មួយយោជន៍ជុំវិញ​អំពីទីជុំវិញជើងគ្រែ​មួយជួរនឹម ឱ្យយកកំណប់​នាចុងភ្លុកដំរី អំពីទីចំពោះ​មុខនៃភ្លុក​ទាំងពីរនៃដំរីមង្គល ឱ្យយកកំណប់​នាងចុងកន្ទុយដំរី អំពីទីចំពោះមុខ​នៃកន្ទុយដំរីមង្គល ឱ្យយកកំណប់​ក្នុងទឹក អំពីកំពង់ដែលទ្រង់​ធ្លាប់ចុះស្រង់ក្នុង​ស្រះមង្គលបោក្ខរណី ឱ្យយក​កំណប់ឰដ៏ចុងឈើ អំពីទីប៉ុនស្រមោល​នៃមែកសាលព្រឹក្ស​ក្នុងព្រះរាជឧទ្យាននៅវេលាថ្ងៃត្រង់។ កាលព្រះពោធិសត្វនាំ​កំណប់ទាំង១៦ បានមកយ៉ាងនេះ​ហើយ មហាជន ក៏មានចិត្តត្រេកអររីករាយ ថ្វាយរាជសម្បត្តិ​ជាការដាច់ស្រេច​ដោយការធ្វើព្រះរាជពិធីអភិសេក​ជាមួយនឹងព្រះនាងសីវលីទេវី។ កំណប់ទ្រព្យ​ដែលគាស់បានមក ទ្រង់ឱ្យយក​ទៅចាត់ការកសាងសាលាឆទាន​ទាំង៦ខ្នង គឺត្រង់ទីជិតទ្វារនៃព្រះរាជនិវេសន៍២ខ្នង ទៀបទ្វារទាំង៤ នៃនគរ៤ខ្នង ហើយទ្រង់ចំណាយ​ព្រះរាជទ្រព្យ​ព្រះរាជទានដល់​សមណៈជីព្រាហ្មណ៍ ស្មូមយាចក អ្នកកំសត់ទុគ៌តរៀងរាល់ថ្ងៃតទៅ។ ទ្រង់ឱ្យស្ដេចសម្ដេច​ព្រះវររាជជននី ព្រមទាំងអញ្ជើញ​លោកអាចារ្យទិសាបាមោក្ខ អំពីនគរកាលចម្បាក់មក​តម្កល់ទុកជាទីគោរព ជាទីធ្វើសក្ការបូជា​ដរាបរៀងទៅ។
នាងកុមារិកានោះ មានដៃម្ខាងឥតមានសូរ ប្លែកតែកងពីរនាដៃម្ខាង​ទៀតនោះ ចេះតែឮសូរក្រឹកៗឥតឈប់។ ព្រះរាជាទ្រង់ជ្រាបហេតុនោះហើយ ក៏ទ្រង់ព្រះចិន្ដាថា “នាងសីវលី ចេះតែតាម​ជាប់ពីក្រោយអាត្មាអញ ធម្មតាស្រ្តីជាមន្ទិលរបស់បព្វជិត អ្នកផងបានឃើញ នឹងរិះគន់ពុំខាន ឯងនាងកុមារិកានេះ អង់អាចឥតខ្លាចនរណា សមជាក្មេងមានប្រាជ្ញា បើដូច្នេះ​អាត្មាអញនឹងសួរកុមារិកានេះឱ្យវាឆ្លើយ អាត្មាអញនឹងបានចម្លើយវា យកមកបណ្ដេញនាងសីវលីទៅវិញ” ទ្រង់ព្រះចិន្ដាដូច្នោះហើយ ក៏ទ្រង់ចូលទៅជិតនាងកុមារិកា ទ្រង់​ព្រះបុច្ឆាថាៈ ម្នាលកុមារិកា តំណូចនាងឯងពិតចាក្មេងនៅដេកឱបម្ដាយនៅឡើយ ហើយនាងមានគ្រឿងប្រដាប់មិនគម្លាតពីខ្លួនជានិច្ច ដៃម្ខាងរបស់នាងលាន់ឮសូរ ដៃម្ខាងទៀតឥតឮសូរសោះ តើព្រោះហេតុអ្វី? នាងកុមារិកាថាៈ បពិត្រសមណៈកងទាំងពីរទង្គិចគ្នាទើបឮសូរ កងមួយនេះឥតកងឯទៀតជាគម្រប់ពីរទើបមិនឮសូរ ដូចអរិយបុគ្គលជាអ្នកស្ងប់ស្ងៀម ឯបុគ្គលមានគ្នា រមែងជជែកគ្នាម្នាក់ឯងជជែកនឹងនរណាកើត ព្រះអង្គជាអ្នក​ប្រាថ្នានូវឋានសួគ៌​សូមទ្រង់ពេញ​ព្រះហឫទ័យ​នឹងភាពនៃបុគ្គល​ម្នាក់ឯងចុះ។ ព្រះបរមពោធិសត្វ បែរមកបញ្ជាក់នឹងព្រះនាងសីវលីថាៈ នាងឮទេ នូវពាក្យដែលនាងកុមារិកានិយាយអម្បាញ់មិញ? នាងកុមារិកាដៀល​អាត្មាដូចជាខ្ញុំកញ្ជះវា នេះឯងជាគតិនៃបុគ្គលពីរនាក់! ផ្លូវបែកជាពីរនេះ ត្រូវនាងទៅតាមផ្លូវមួយ អាត្មាទៅតាមផ្លូវមួយ នាងកុំហៅអាត្មាថាស្វាមី ទាំងអាត្មាក៏លែង​ហៅនាងថា បជាបតី ទៀតដែរ។ឮ ព្រះនាងសីវលី​ទ្រាំពុំបាន ក៏ប្រកាន់យកផ្លូវខាងឆ្វេង ទ្រង់ព្រះវិយោគសោកសង្រេងវង្វេងព្រះស្មារតី ក្សត្រីក៏ងាកមកជួប​នឹងព្រះស្វាមី​វិញដដែល។ ព្រះពោធិសត្វទ្រង់យាងចូលទៅក្នុងថូណនគរ ដើម្បីបិណ្ឌបាត បានឃើញជាងព្រួញម្នាក់ កំពុងកំដៅព្រួញលើរងើកភ្លើងលើកឡើងធ្មេចសំងេវផ្នែកម្ខាង សម្លឹងមើល​រំពត់ព្រួញដោយភ្នែកម្ខាង ក៏ទ្រង់ព្រះបុច្ឆាថាៈ ហេតុអ្វីក៏អ្នកធ្មេចភ្នែកម្ខាង សម្លឹងមើលព្រួញវៀច? អ្នកមើលយ៉ាងនេះស្រួលឬ? ជាងព្រូញថា៖ បពិត្រសមណៈ ការមើលដោយ​ភ្នែកទាំងពីរឃើញទីធំទូលាយណាស់ ពុំអាចដឹងជាព្រួញវៀចត្រង់ណាជាប្រាកដទេ, លុះតែធ្មេចភ្នែកម្ខាង សម្លឹងមើលរំពត់វាដោយភ្នែកម្ខាង ទើបដឹងជាព្រួញ​រៀចត្រង់នេះត្រង់នោះ។ បុគ្គលមានគ្នាជាគម្រប់ពីរ រវល់តែជជែកគ្នា រកមាគ៌ាដ៏ត្រង់ពុំឃើញទេ។ ព្រះអង្គជាអ្នកប្រាថ្នានូវឋានសួគ៌ សូមទ្រង់ពេញ​ព្រះទ័យ​ចំពោះភាពនៃបុគ្គលម្នាក់ឯងចុះ។ ព្រះពោធិសត្វទ្រង់ព្រះសណ្តាប់ពាក្យដូច្នោះ លុះសន្សំមិសកភត្តបានល្មមួយចម្អែត ទើបទ្រង់ចេញ​ទៅធ្វើកត្តកិច្ច​ត្រង់ទីមាន​ទឹកនិងម្លប់​ដ៏សប្បាយ។ ឯព្រះនាងសីវលីនិងយោធាទាំងឡាយក៏ស៊ូតែតាមពុំព្រមត្រឡប់។ លុះដល់ដងព្រៃមួយ ព្រះអង្គដកស្មៅយាប្លង មកក្តិចមួយកំណាត់​ប្រវែងមួយថ្នាំង​សុលបញ្ចេញ​ស្នូលមកខាងក្រៅ ហៅព្រះនាងសីវលីមកខាងក្រៅ ហៅព្រះនាងសីវលីមកបញ្ជាក់ថា “នាងឮឬទេ សំដីដែលជាងពត់ព្រួញនិយាយព្រឹកមិញ, នាងឯងនិងអាត្មា​ត្រូវតែឃ្លាតគ្នា បញ្ចូលគ្នាវិញមិនកើត ដូចជាស្នូលយា ប្លងនេះ, ផ្លូវបែកជាពីរនេះ ចូរនាងប្រកាន់យកផ្លូវមួយ អាត្មាប្រកាន់យកផ្លូវមួយ, ចូរនាងនៅមា្នក់ឯង​ចុះ ដូចស្មៅយាប្លង ដែលអាត្មាដកហើយនេះ” ថាតែប៉ុណ្ណោះ ក៏គេចចូលព្រៃស៊ុម ទ្រុមបំបាត់ព្រះអង្គបាត់ទៅ។ ព្រះនាងសីវលី ពុំអាចទប់ទល់នូវព្រះសំណោក ទ្រង់ព្រះវិយោគសោកា លើកហត្ថាគក់ព្រះឱរា ទ្រង់បរិទេវនាការបម្រះននៀល ត្រាតែសន្លប់បាត់ព្រះស្មារតី។
ពួកនាម៉ឺនសព្វមុខមន្រ្តីភ័យរចល់រវល់តែរកព្រះសុគន្ធវារី មកប្រោះស្រប់ជប់​ចាប់សព្វព្រះអង្គា ទំរាំព្រះនាងទ្រង់ភ្ងារសួររកព្រះភស្តា ក៏ឥតនរណាដឹងថា ព្រះអង្គយាងទៅខាងណាសោះ, អស់ក្តី សង្ឃឹមត្រឹមប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះនាងសីវលីរាជពនិតា ទ្រង់ចាត់ការឱ្យសាងចេតីយ៍អនុស្សាវរីយ៍ត្រង់ទីដែលបាត់ ព្រះអង្គ ហើយទ្រង់ធ្វើសក្ការបូជា រួចត្រឡប់មកវិញ។ ចំណែកខាងព្រះពោធិសត្វ ចូលបាត់ទៅក្នុង​ព្រៃហេមពាន្តមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បាននូវ អភិញ្ញានិងសមាបត្តិក្នុងរវាងមួយសប្តាហ៍លែងយាត្រាមកកាន់ផ្លូវមនុស្សសោះ។ ឯព្រះនាងទេវី និងរាជបរិពារទាំងអស់ ចាត់ការកសាងព្រះចេតីយ៍អនុស្សាវរីយ៍ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គសន្ទនាជាមួយនឹងជាងពត់ព្រួញមួយ, ត្រង់កន្លែងដែល​ព្រះអង្គសន្ទនា​ជាមួយនឹងនាង​កុមារិកាស្ទៃដីខ្សាច់មួយ, ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គឆាន់សាច់សល់ពីឆ្កែមួយ, ត្រង់កន្លែង ដែលព្រះអង្គសន្ទនាជាមួយនឹងមិគាជិនតាបសមួយ, ត្រង់កន្លែងដែល​ព្រះអង្គសន្ទនាជាមួយនឹងនារទតាបសមួយ, ទ្រង់ធ្វើសក្ការបូជាព្រះចេតិយដោយទៀនធូបភ្ញីផ្កាជាមហោ-ឡារិក ហើយទ្រង់ចាត់​ការរៀបពិធី​អភិសេក​ព្រះទីឃាវុកុមារ ឱ្យសោយរាជ្យតអំពីព្រះបរមរាជបិតា ទើបព្រះនាងទ្រង់ព្រះផ្នួសជាឥសី គង់នៅក្នុងព្រៃអម្ពវ័នរាជឧទ្យាន ញ៉ាំងឈានឱ្យ កើតឡើង, ទ្រង់គង់នៅ​ដរាបដល់​ជីវិតាវសាន បានទៅកើត​ក្នុងព្រហ្មលោក។ ឯព្រះបរមពោធិសត្វឋិតនៅក្នុងព្រៃហេមពាន្តដរាបដល់ជីវិតបរិយោសាន បានទៅឧប្បត្តិក្នុងព្រហ្មលោកនាយហោង។
ព្រះសម្ពុទ្ធបរមសាស្តាចារ្យ ទ្រង់នាំព្រះធម៌ទេសនានេះមកសំដែងហើយ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាថា “ម្នាល់ភិក្ខុទាំងឡាយ មិនត្រឹមតែក្នុងកាលឥឡូវនេះទេ ពីដើមមក តថាគតចេញ​ទៅកាន់មហាភិនិស្រ្កមណ៍យ៉ាងនេះឯង” ទើបព្រះអង្គទ្រង់ប្រជុំជាតកថាៈ ព្រះឥន្ទក្នុង គ្រានោះ គឺជាភិក្ខុអនុរុទ្ធ ក្នុងកាលឥឡូវនេះ, ព្រាហ្មណ៍ទិសាបាមោក្ខ គឺជាភិក្ខុកស្សប ទេវតារក្សាសមុទ្រ គឺជាភិក្ខុនីឧប្បលវណ្ណា នារទតាបស គឺជាភិក្ខុសារីបុត្រ មិគាជិនតាបសគឺភិក្ខុមោគ្គល្លាន នាងកុមារិកា គឺជាភិក្ខុនីខេមា ជាងព្រួញ​គឺជាអានន្ទ បរិស័ទ​ក្រៅពីនេះ គឺជាពុទ្ធបរិស័ទ នាងសីវលី គឺជាមាតានៃរាហុល ទីឃារុកុមារ គឺជារាហុល ព្រះរាជមាតាបិតា គឺជាមហារាជត្រកូល ឯព្រះនរិន្ទមហាជនក គឺជាអង្គអញ​តថាគត ជាសម្មាសម្ពុទ្ធហ្នឹងឯង ហោង៕
ឯកសារយោង
១. ឈឹម ស៊ុម សង្ខេបទសជាតក បោះពុម្ពដោយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ភ្នំពេញ ១៩៥៩។
ទៀង ទីនី
កីឡាករខ្សែការពារកណ្ដាលរបស់ក្ដិបបាល់ទាត់ព្រះខ័នរាជស្វាយរៀង កីឡាករម្ចាស់អាវលេខ ៤ ទៀង ទីនី បានសម្រេចចិត្តបញ្ចប់អាជីពជាកីឡាករបាល់ទាត់របស់គាត់ហើយ បន្ទាប់ពីប្រឡូកក្នុងវិស័យបាល់ទាត់អស់រយៈពេល ១៤ ឆ្នាំមកនេះ នៅថ្ងៃទី ០៤ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២១ នេះ ។
យោងតាមផេកផ្លូវការរបស់ក្លិបបាល់ទាត់ព្រះខ័នរាជស្វាយរៀង បានសរសេរថា "កីឡាករ និងបុគ្គលិកទាំងអស់នៅក្លិបបាល់ទាត់ព្រះខ័នរាជស្វាយរៀង សូមជូនពរទៅដល់កីឡាករដ៏ល្អ ទៀង ទីនី ដែលគាត់បានសម្រេចចិត្តបញ្ចប់អាជីពរបស់គាត់ដែលជា កីឡាករបាល់ទាត់អាជីព។ កន្លងមកគាត់ធ្លាប់បានបង្ហាញខ្លួននៅក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជាចំនួន ៣៧ដង ហើយគាត់បានរីករាយនឹងអាជីពជាកីឡារបាល់ទាត់អស់រយៈពេលជាង ១៤ឆ្នាំ ដោយគាត់ធ្លាប់បានជួយក្រុមឲ្យឈ្នះពានរង្វាន់មិត្តហ្វូនខេមបូឌានលីគ ចំនួន ៣ដង និង ពានរង្វាន់សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ចំនួន ២ដងផងដែរ។ គាត់គឺជាកម្លាំងចិត្តដ៏ពិតប្រាកដ៏មួយសម្រាប់វិស័យបាល់ទាត់នៅកម្ពុជា។ ពួកយើងនឹងតែងតែទៅមុខទាំងអស់គ្នា" ។
https://www.facebook.com/pkrsvrofficial/posts/3688132024576848
លក្ខណសូត្រ
លក្ខណសូត្រ ទី ៧
[២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលព្រះតថាគត (អាស្រ័យ) នូវជាតិពីមុន ភពពីមុន លំនៅពីមុន កើតជាមនុស្ស ក្នុងកាលពីមុន ជាអ្នកបានសមាទានមាំមួន ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គឺជាអ្នកសមាទានជាប់មិនដាច់ ក្នុងកាយសុចរិត វចីសុចរិត មនោសុចរិត ការបរិចាគទាន ការសមាទានសីល ការរក្សាឧបោសថ វត្តដែលត្រូវធ្វើ ចំពោះមាតា វត្តដែលត្រូវធ្វើចំពោះបិតា វត្តដែលត្រូវធ្វើ ចំពោះសមណៈ វត្តដែលត្រូវធ្វើ ចំពោះព្រាហ្មណ៍ វត្តដែលត្រូវធ្វើចំពោះជន ដែលជាច្បងក្នុងត្រកូល និងក្នុងពួកធម៌ជាកុសល ដ៏ក្រៃលែងឯទៀតៗ ។ ព្រះតថាគតនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយ បន្ទាប់អំពីសេចក្តីស្លាប់ ក៏បានទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ព្រោះហេតុតែកុសលកម្ម ដែលមហាបុរស បានធ្វើសន្សំ បណ្តុះ ឲ្យធំទូលាយហើយនោះ ។ ព្រះតថាគតនោះ តែងគ្របសង្កត់ពួកទេវតាឯទៀត ក្នុងឋានសួគ៌នោះ ដោយហេតុ ១០ ប្រការ គឺអាយុទិព្វ១ សម្បុរទិព្វ១ សុខទិព្វ១ យសទិព្វ១ ភាពជាធំដ៏ជាទិព្វ១ រូបទិព្វ១ សំឡេងទិព្វ១ ក្លិនទិព្វ១ រសទិព្វ១ សម្ផស្សទិព្វ១ ។ លុះព្រះតថាគត ច្យុតចាកឋានសួគ៌នោះ មកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈនេះ ។
[៣] ព្រះតថាគត មានជើងប្រតិស្ឋានល្អ ដាក់លើផែនដីក៏ស្មើ លើកឡើងក៏ស្មើ គឺបាតជើងដិតស៊ប់នឹងផែនដីសព្វផ្ទៃជើង ។ ព្រះតថាគតនោះ ប្រកបដោយលក្ខណៈនោះ បើនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ប្រកបដោយធម៌ ជាស្តេចទ្រង់ធម៌ មានជ័យជំនះ ផ្សាយអំណាចរហូតដល់ផែនដី ដែលមានមហាសមុទ្រទាំង ៤ ព័ទ្ធជុំវិញ នឹងដល់នូវភាពជាអ្នកមានជនបទដ៏មាំមួន ប្រកបដោយរតន៍ទាំង ៧ ប្រការ ។ រតន៍ ៧ ប្រការរបស់ស្តេចចក្រពត្តិនោះ គឺចក្ករតន៍១ ហត្ថិរតន៍ ១ អស្សរតន៍ ១ មណិរតន៍ ១ ឥត្ថីរតន៍ ១ គហបតិរតន៍១ បរិនាយករតន៍ ១ រួមត្រូវជា ៧ ប្រការ ។ ព្រះរាជបុត្រ របស់ស្តេចចក្រពត្តិនោះ ក៏មានចំនួនច្រើនពាន់ ច្រើនតែជាអ្នកក្លៀវក្លា មានរូបសណ្ឋានជាអ្នកអង់អាច អាចញាំញីនូវសេនា របស់ស្តេចឯទៀតបាន ។ ស្តេចចក្រពត្តិនោះ ប្រាបប្រាមគ្រប់គ្រងផែនដីនេះ ដែលមានសាគរជាទីបំផុត ឲ្យជាផែនដីឥតមានគោល ឥតមាននិមិត្ត ឥតមានបន្លា គឺចោរឡើយ ជាផែនដីស្តុកស្តម្ភមាំមួន ក្សេមក្សាន្ត ឥតមានឧបទ្រព ឥតមានទីពួនរបស់ចោរ ដោយធម៌ដ៏ស្មើ គឺសីល ៥  មិនបាច់ពឹងអាជ្ញា មិនបាច់ពឹងគ្រឿងសស្ត្រាវុធឡើយ បើព្រះតថាគតនៅសោយរាជ្យ នឹងបានរបស់អ្វី នឹងបានជាអ្នកមិនតក់ស្លុត ដោយមនុស្សណាមួយជាសឹកសត្រូវ ជាបច្ចាមិត្ត កាលបើព្រះតថាគត នៅសោយរាជ្យ នឹងបានរបស់នេះឯង ។ បើចេញចាកគេហដ្ឋាន ទៅបួស នឹងបានត្រាស់ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ក្នុងលោក មានដម្បូល គឺកិលេសបើកចេញហើយ កាលបើព្រះតថាគត បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ បាននូវរបស់អ្វី ទើបជាអ្នកមិនតក់ស្លុត ដោយសឹកសត្រូវ បច្ចាមិត្តខាងក្នុង ឬខាងក្រៅ គឺរាគៈក្តី ទោសៈក្តី មោហៈក្តី សមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី ទេវតាក្តី មារក្តី ព្រហ្មក្តី អ្នកណាមួយក្តី ក្នុងលោក(នេះ) ។ កាលបើព្រះតថាគតបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ បានរបស់នេះឯង ។ លុះព្រះមានព្រះភាគ បានពោលនូវសេចក្តីនេះរួចហើយ ។ ទើបទ្រង់ត្រាស់នូវគាថាព័ន្ធនេះ ក្នុងលក្ខណៈនោះថា
[៤] ព្រះតថាគត តែងត្រេកអរ ក្នុងវចីសច្ចៈផង ក្នុងធម៌ គឺកុសលកម្មបថ ១០ ផង ក្នុងការទូន្មាន នូវឥន្ទ្រិយផង ក្នុងសេចក្តីសង្រួម (ក្នុងសីល) ផង ក្នុងការសំអាតផ្លូវកាយជាដើម និងសីលជាទីនៅអាស្រ័យ [ដីកាថា សីលជាទីតាំងរបស់សមថៈ និងវិបស្សនា ។] និងឧបោសថកម្មផង ក្នុងកិរិយាមិនបៀតបៀន នូវពួកសត្វផង ក្នុងអំពើដែលមិនរួសរាន់ផង សមាទានមាំទាំ ប្រព្រឹត្តគ្រប់ទាំងអស់ ។ ព្រោះកម្មនោះឯង ទើបតថាគត បានទៅកាន់ឋានសួគ៌ ដោយសេចក្តីសុខ សេចក្តីសម្រាន និងសេចក្តីត្រេកអរ លុះច្យុតចាកឋានសួគ៌នោះ បានមកកើតក្នុងមនុស្សលោកនេះវិញ ក៏មានផ្ទៃជើងទាំងពីររាបស្មើល្អ ជាន់ត្រូវនូវផែនដី (ដោយព្រះបាទដ៏ស្មើ) ។ ពួកជនអ្នកស្គាល់លក្ខណៈ មកប្រជុំគ្នា ហើយទាយថា ព្រះតថាគត ដែលមានព្រះបាទប្រតិស្ឋានល្អ ទោះបីនៅជាគ្រហស្ថក្តី ធ្វើជាបព្វជិតក្តី ក៏ឥតញាប់ញ័រ (ដោយសត្រូវឡើយ) ព្រោះមានលក្ខណៈនោះ ជាគ្រឿងឆ្លុះបំភ្លឺសេចក្តីនោះ ។ កាលបើនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន តែងមិនញាប់ញ័រ (ដោយសត្រូវ) អាចគ្រងសង្កត់នូវជនដទៃបាន ពួកសត្រូវក៏មិនអាចញាំញីបាន ព្រះតថាគត មិនបានតក់ស្លុតនឹងមនុស្សណាមួយ ក្នុងលោកនេះ ដោយសារផលនៃកម្មនោះឯង ។ បើបុគ្គល (មានលក្ខណៈ) ដូចព្រះតថាគតនោះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស រមែងពេញចិត្ត ត្រេកអរក្នុងនេក្ខម្មៈ បានជាអ្នកប្រាជ្ញា ប្រសើរបំផុត អ្នកប្រាជ្ញនោះ ជាអគ្គបុគ្គល ប្រសើរជាងនរជន តែងមិនដល់នូវសេចក្តីញាប់ញ័រ (ដោយកិលេស) ជាដាច់ខាត នេះឯង ជាធម្មតា របស់ព្រះតថាគតនោះ ។
[៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលព្រះតថាគត (អាស្រ័យ) នូវជាតិពីមុន ភពពីមុន លំនៅពីមុន កើតជាមនុស្ស ក្នុងកាលពីមុន ជាអ្នកបាននាំមកនូវសេចក្តីសុខ ឲ្យដល់ជនច្រើននាក់ផង ជាអ្នកកំចាត់បង់នូវភ័យ គឺសេចក្តីភ្ញាក់ផ្អើល និងសេចក្តីតក់ស្លុតផង ជាអ្នកចាត់ចែង នូវការរក្សាការពារ គ្រប់គ្រងប្រកបដោយធម៌ផង បានឲ្យទាន ព្រមទាំងបរិវារ (របស់ទាន [អដ្ឋកថា ថា បរិវារ របស់ទានមាន ១០ ប្រការគឺ បាយ ទឹក សំពត់ យាន ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប គ្រែ ឬតាំង លំនៅ ប្រទីប និងប្រេង ។ ] ) ផង ។ ព្រះតថាគតនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយ ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ក៏បានទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ព្រោះកុសលកម្ម ដែលព្រះតថាគត បានធ្វើសន្សំ បណ្តុះបណ្តាល ឲ្យធំទូលាយនោះឯង ។ ព្រះតថាគតនោះ តែងគ្របសង្កត់នូវទេវតាឯទៀត ក្នុងឋានសួគ៌នោះ ដោយហេតុ ១០ ប្រការ ។បេ។ លុះព្រះតថាគតនោះ ច្យុតចាកឋានសួគ៌នោះ មកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈនេះ ។ គឺត្រង់ផ្ទៃជើងទាំងគូ ខាងក្រោម មានរូបចក្រ ប្រកបដោយខ្នងកង់ និងដុំ ព្រមទាំងកាំ១ពាន់ មានចន្លោះស្មើគ្នាគ្រប់អន្លើ ។ ព្រះតថាគតនោះ ប្រកបដោយលក្ខណៈនោះ បើនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ។បេ។ បើបានជាស្តេចហើយ តើនឹងបានរបស់អ្វី ទើបជាអ្នកមានបរិវារច្រើន ឯបរិវារច្រើនរបស់ស្តេចនោះគឺ ព្រាហ្មណ៍ គហបតី អ្នកនិគម អ្នកជនបទ ពួកស្មៀន និងមហាមាត្រ ពួកសេនាមានអង្គ ៤ (មានសេនាដំរីជាដើម) អ្នករក្សាទ្វារ អាមាត្យ ពួកបរិស័ទ ស្តេច (ចំណុះ) ពួកអ្នកមានទ្រព្យ និងពួករាជកុមារ កាលបើបានជាស្តេច នឹងបានរបស់នេះ ។ បើចេញចាកគេហដ្ឋាន ទៅបួស នឹងបានត្រាស់ជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធក្នុងលោក មានដម្បូល គឺកិលេសបើកចេញហើយ កាលបើបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធហើយ តើបានរបស់អ្វី ទើបជាអ្នកមានបរិវារច្រើន ឯបរិវារច្រើនរបស់ព្រះពុទ្ធនោះគឺ ពួកភិក្ខុ ពួកភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ទេវតា មនុស្ស អសុរ នាគ គន្ធព្វ កាលបើបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ បាននូវបរិស័ទនេះ ។ លុះព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះចប់ហើយ ។ ទើបទ្រង់ត្រាស់នូវគាថាព័ន្ធនេះ ក្នុងលក្ខណៈនោះថា
[៦] ព្រះតថាគត កើតជាមនុស្ស ក្នុងកាលពីមុនៗ ជាតិពីមុនៗ ជាអ្នកនាំនូវសេចក្តីសុខ មកឲ្យដល់ជនច្រើននាក់ ជាអ្នកបន្ទោបង់នូវភ័យ គឺសេចក្តីភ្ញាក់ផ្អើល និងសេចក្តីតក់ស្លុត ជាអ្នកខ្វល់ខ្វាយ ក្នុងការគ្រប់គ្រង ការរក្សាការពារ ។ ព្រោះកម្មនោះ ព្រះតថាគត បានទៅកាន់ឋានសួគ៌ ហើយសោយសេចក្តីសុខ សេចក្តីសម្រាន្ត និងសេចក្តីត្រេកអរ លុះព្រះតថាគតច្យុត ចាកឋានសួគ៌នោះ មកកើតក្នុងមនុស្សលោកនេះទៀត ក៏បាននូវចក្រ ត្រង់ផ្ទៃជើងទាំងពីរ ប្រកបដោយខ្នងកង់ ដុំ ព្រមទាំងកាំ១ពាន់ មានចន្លោះស្មើគ្នា ។ ពួកជនអ្នកស្គាល់លក្ខណៈ បានឃើញរាជកុមារ ដែលមានលក្ខណៈនៃបុណ្យច្រើន (យ៉ាងនេះ) ទើបព្រមគ្នាព្យាករថា (ព្រះរាជកុមារនេះ) នឹងមានបរិវារច្រើន អាចញាំញីនូវសត្រូវបាន ដូចជាចក្រដែលមានខ្នងកង់ (និងដុំ ព្រមទាំងកាំ១ពាន់) មានចន្លោះស្មើគ្នា ដូច្នោះឯង ។ បើព្រះរាជកុមារ (ដែលប្រកបដោយលក្ខណៈ) ដូច្នោះ មិនបានចេញទៅទ្រង់ព្រះផ្នួសទេ នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ទ្រង់ប្រាបប្រាមផែនដី មានពួកក្សត្រ ដែលចុះចូល មានយសសក្តិ៍ធំ ទៅតាមហែហមព្រះរាជកុមារនោះ ក្នុងទីនេះ ។ បើព្រះរាជកុមារ (ដែលប្រកបដោយលក្ខណៈ) ដូច្នោះ ចេញទៅទ្រង់ព្រះផ្នួស តែងពេញចិត្ត ត្រេកអរ ចំពោះនេក្ខម្មៈ នឹងបានជាអ្នកប្រាជ្ញ មានទេវតា មនុស្ស អសុរ ព្រះឥន្ទ្រ អារក្ស គន្ធព្វ នាគ សត្វបក្សី សត្វជើង ៤ ដែលមានយសសក្តិ៍ធំ ចោមរោមព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ ដែលទេវតា និងមនុស្សបូជាហើយនោះ ។
[៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលតថាគត អាស្រ័យនូវជាតិពីមុន ភពពីមុន លំនៅពីមុន កើតជាមនុស្ស ក្នុងកាលមុន ជាអ្នកបានលះបង់បាណាតិបាត វៀរស្រឡះ ចាកបាណាតិបាត ជាអ្នកដាច់ចុះនូវអាជ្ញា និងគ្រឿងសស្ត្រាវុធ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានចិត្តអាសូរ ករុណា តែងអនុគ្រោះសព្វសត្វ ដោយប្រយោជន៍ ។ ព្រះតថាគតនោះ ព្រោះបានធ្វើនូវកុសលកម្មនោះ ។បេ។ លុះព្រះតថាគតនោះ ច្យុតចាកឋានសួគ៌នោះ មកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈទាំង ៣ នេះ គឺជាអ្នកមានកែងជើងវែង១ មានម្រាមដៃ និងម្រាមជើងវែងៗ១ មានកាយត្រង់ ដូចជាកាយព្រហ្ម១ ។ ព្រះតថាគតនោះ ប្រកបដោយលក្ខណៈ (ទាំង ៣ ) នោះ បើនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ។បេ។ បើបានជាស្តេចហើយ តើនឹងបានរបស់អ្វី គឺនឹងបានជាអ្នកមានអាយុវែង ប្រតិស្ឋាននៅអស់កាលយូរ គ្រប់គ្រងនូវជន្មាយុ ឲ្យរស់នៅបានយូរ មនុស្សជាសឹកសត្រូវ និងជាបច្ចាមិត្តណាមួយ មិនអាចនឹងផ្តាច់បង់ជីវិត ត្រង់រវាងអាយុបានទេ កាលបើបានជាស្តេច នឹងបានរបស់នេះឯង ។បេ។ កាលបើព្រះតថាគត បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបានរបស់អ្វី គឺនឹងបានជាអ្នកមានអាយុវែងផង ប្រតិស្ឋាននៅអស់កាលយូរ គ្រប់គ្រងជន្មាយុរស់នៅបានយូរ សមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី ទេវតាក្តី មារក្តី ព្រហ្មក្តី អ្នកណាមួយក្តី ជាសឹកសត្រូវ ជាបច្ចាមិត្ត ក្នុងលោកនេះ មិនអាចនឹងផ្តាច់បង់ជីវិត ត្រង់រវាងអាយុបានឡើយ កាលបើព្រះតថាគត បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបាននូវរបស់នេះឯង ។ លុះព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ។ ទើបទ្រង់ត្រាស់នូវគាថាព័ន្ធនេះ ក្នុងលក្ខណៈនោះថា ៖
[៨] ព្រះតថាគត ដឹងច្បាស់នូវភ័យ អំពីសេចក្តីស្លាប់ ដែលហៅថា មរណៈ ចំពោះខ្លួនឯងហើយ បានវៀរស្រឡះ ចាកការសម្លាប់នូវសត្វដទៃ ព្រោះអំពើសុចរិតនេះឯង ព្រះតថាគតនោះ បានទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ សោយផលវិបាករបស់កម្ម ដែលបានធ្វើទុកល្អហើយ ។ លុះច្យុតចាក(ឋានសួគ៌)នោះ មកកើតក្នុងមនុស្សលោកនេះទៀត ក៏បាននូវលក្ខណៈទាំង ៣ នេះ ក្នុងភពនេះ គឺជាអ្នកមានកែងជើងវែងទូលាយ១ មានកាយត្រង់ល្អស្អាត ដូចជាកាយព្រហ្ម១ ។ មានភ្នែនល្អ មានរូបនៅក្មេង មានទ្រង់ទ្រាយល្អ មានជាតិល្អ មានអង្គុលិរបស់ព្រះតថាគតនោះ ទន់ល្វន់វែងល្អ ព្រះតថាគត ប្រកបដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣ (នេះ) ដើម្បីញុំាងជីវិត ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅអស់កាលយូរ ប្រហែលដូចជានៅក្មេង ។ បើព្រះតថាគតនៅជាគ្រហស្ថ តែងញុំាងជីវិតឲ្យរស់នៅអស់កាលយូរ បើចេញទៅបួស នឹងញុំាងជីវិតឲ្យរស់នៅអស់កាលយូរជាងនោះទៅទៀត ព្រះតថាគត ជាអ្នកស្ទាត់ជំនាញ រមែងញុំាងជីវិតឲ្យរស់នៅ ដោយការចម្រើនឫទ្ធិ លក្ខណៈទាំង ៣ នោះ ជានិមិត្តរូបនៃទីឃាយុភាព យ៉ាងនេះឯង ។
[៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលព្រះតថាគត (អាស្រ័យ) នូវជាតិពីមុន ភពពីមុន លំនៅពីមុន កើតជាមនុស្ស ក្នុងកាលមុន ជាអ្នកឲ្យនូវខាទនីយភោជនីយាហារ មានរសជាតិដ៏ថ្លៃថ្លា ព្រមទាំងទឹក ( ៨ ប្រការ) ដែលគួរភ្លក្ស គួរលិទ្ធ ។ ព្រះតថាគតនោះ ព្រោះបានធ្វើ សន្សំកុសលកម្មនោះ ។បេ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយ ខាងមុខអំពីរមណៈ ក៏បានទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ។បេ។ លុះព្រះតថាគតនោះ ច្យុតចាកឋានសួគ៌នោះ មកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈនេះ គឺជាអ្នកមានសាច់ដ៏ពេញ ក្នុងទីទាំង ៧ អន្លើ គឺសាច់ពេញត្រង់ខ្នងដៃទាំងពីរ សាច់ពេញត្រង់ខ្នងជើងទាំងពីរ សាច់ពេញត្រង់ចង្កួយស្មាទាំងពីរ សាច់ពេញត្រង់ក ។ ព្រះតថាគតនោះ ប្រកបដោយលក្ខណៈនោះ បើនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ។បេ។ កាលបើបានជាស្តេចហើយ តើនឹងបានរបស់អ្វី គឺនឹងបាននូវខាទនីយភោជនីយាហារ មានរសជាតិដ៏ថ្លៃថ្លា ព្រមទាំងទឹក ( ៨ ប្រការ) ដែលគួរភ្លក្ស គួរលិទ្ធ បើបានជាស្តេច នឹងបាននូវរបស់នេះឯង ។បេ។ កាលបើព្រះតថាគត បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបានរបស់អ្វី គឺនឹងបាននូវខាទនីយភោជនីយាហារ មានរសជាតិដ៏ថ្លៃថ្លា ព្រមទាំងទឹក ( ៨ ប្រការ) ដែលគួរភ្លក្ស គួរលិទ្ធ កាលបើបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបានរបស់នេះឯង ។ លុះព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ។ ទើបទ្រង់ត្រាស់នូវគាថាព័ន្ធនេះ ក្នុងលក្ខណៈនោះថា
[១០] ព្រះតថាគត ជាអ្នកឲ្យនូវខាទនីយភោជនីយាហារ និងទឹកដែលគួរលិទ្ធ គួរភ្លក្ស ដែលមានរសជាតិដ៏ឧត្តមថ្លៃថ្លា ព្រោះកម្ម ជាសុចរិតនោះ ព្រះតថាគតនោះ ទើបរីករាយក្នុងនន្ទវ័ន (ឱទ្យាន) អស់កាលយូរ ។ (លុះច្យុតមកកើត) ក្នុងមនុស្សលោកនេះ ក៏បាននូវសាច់ដ៏ពេញ ក្នុងទីទាំង ៧ អន្លើផង បាននូវផ្ទៃដៃ និងផ្ទៃជើង ដ៏ទន់ល្វន់ផង ជនទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកឈ្លាស ក្នុងការទាយនូវព្យញ្ជនៈ និងនិមិត្ត នាំគ្នាទាយ (ព្រះតថាគត) ព្រោះហេតុដែលព្រះតថាគត បានឲ្យនូវខាទនីយ ភោជនីយាហារ ទើបបាននូវខាទនីយ ភោជនីយាហារ មានរស (ជាតិដ៏ថ្លៃថ្លា) ។ លក្ខណៈនោះ មិនមែនជាគ្រឿងឆ្លុះបំភ្លឺសេចក្តីដល់តថាគត ដែលនៅជាគ្រហស្ថប៉ុណ្ណោះទេ ទោះបីតថាគត ចេញទៅបួស ក៏គង់បានទួលផលនោះដែរ អ្នកដែលបាននូវខាទនីយភោជនីយាហារ មានរសជាតិដ៏ឧត្តម ហៅថា អ្នកកាត់បង់នូវចំណងរបស់គ្រហស្ថទាំងអស់បាន ។
[១១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលព្រះតថាគត (អាស្រ័យ) នូវជាតិពីមុន ភពពីមុន លំនៅពីមុន កើតជាមនុស្ស ក្នុងកាលពីមុន ជាអ្នកបានសង្គ្រោះ ដល់ពពួកជន ដោយសង្គហវត្ថុ ៤ ប្រការ គឺទាន១ ពាក្យជាទីស្រឡាញ់១ ការប្រព្រឹត្ត ដែលជាប្រយោជន៍១ ការតាំងខ្លួនស្មើ គឺមិនប្រកាន់ខ្លួន១ ។ ព្រះតថាគតនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយ បន្ទាប់អំពីសេចក្តីស្លាប់ ក៏បានទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ព្រោះកុសលកម្ម ដែលព្រះតថាគត បានធ្វើសន្សំ បណ្តុះបណ្តាល ឲ្យធំទូលាយនោះឯង ។ លុះព្រះតថាគតនោះ ច្យុតចាកឋានសួគ៌នោះ មកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈទាំងពីរនេះ គឺជាអ្នកមានផ្ទៃដៃ និងផ្ទៃជើងទន់ល្វន់ (ដូចជាសំឡី ដែលគេថ្ពេចអស់ ១០០ ដង) ១ មានផ្ទៃដៃ និងផ្ទៃជើង ប្រទាក់ដោយក្រឡា ដូចជាសំណាញ់១ ។ ព្រះតថាគតនោះ ប្រកបដោយលក្ខណៈទាំងពីរនោះ បើនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ។បេ។ កាលបើបានជាស្តេចហើយ តើនឹងបាននូវរបស់អ្វី គឺនឹងបានជាអ្នកសង្គ្រោះ នូវជនជាបរិស័ទ ជនបរិស័ទដែលព្រះតថាគតបានសង្គ្រោះនោះគឺ ពួកព្រាហ្មណ៍ គហបតិ អ្នកនិគម អ្នកជនបទ ពួកស្មៀន មហាមាត្រ ពួកសេនាមានអង្គ ៤ (មានសេនាដំរីជាដើម) ឆ្មាំទ្វារ អាមាត្យ រាជបរិស័ទ ស្តេចចំណុះ អ្នកមានភោគៈ និងរាជកុមារ កាលបើព្រះតថាគតនៅជាស្តេច នឹងបានរបស់នេះឯង ។បេ។ កាលបើព្រះតថាគត បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបាននូវរបស់អ្វី គឺនឹងបានជាអ្នកសង្គ្រោះ នូវជនជាបរិស័ទ ជនជាបរិស័ទ ដែលព្រះតថាគត បានសង្គ្រោះនោះគឺ ពួកភិក្ខុ ពួកភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ទេវតា មនុស្ស អសុរ នាគ គន្ធព្វ កាលបើព្រះតថាគត បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបានរបស់នេះឯង ។ លុះព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ។ ទើបទ្រង់ត្រាស់នូវគាថាព័ន្ធនេះ ក្នុងលក្ខណៈនោះថា
[១២] ព្រះតថាគត បានធ្វើ បានប្រព្រឹត្តការសង្គ្រោះ ដោយល្អ ដល់ពួកជនច្រើននាក់ (ដោយសង្គហវត្ថុ ៤ ប្រការ) គឺទាន១ ការប្រព្រឹត្តដែលជាប្រយោជន៍១ ពាក្យជាទីស្រឡាញ់១ សេចក្តីពេញចិត្ត ក្នុងការតាំងខ្លួនស្មើ១ ទើបទៅកាន់ឋានសួគ៌ដោយគុណ គឺសេចក្តីមិនប្រមាទ ។ លុះព្រះតថាគតច្យុត (ចាកឋានសួគ៌នោះ) មកកើតក្នុងភពនេះទៀត ជាមនុស្សកំឡោះ នៅក្មេងល្អ ក៏បាននូវអំពើដែលគួរធ្វើ គួរប្រព្រឹត្តទន់ភ្លន់ផង បាននូវសេចក្តីរុងរឿង សេចក្តីឈ្លាសវៃក្រៃលែង និងរូបដែលគួរឲ្យអ្នកផងពិតពិល រមិលមើល ដើម្បីចេញចាកសំណាញ់ ពោលគឺសង្សារ ។ ព្រះតថាគត បានចាត់ចែងការងារ បានគ្រប់គ្រងនូវផែនដីធំនេះ និងការសង្គ្រោះដោយល្អ ចំពោះជនជាបរិស័ទ ពោលពាក្យជាទីស្រឡាញ់ ស្វែងរកនូវប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខ អើពើតែនឹងគុណ ដែលខ្លួនគាប់ចិត្តដ៏ក្រៃលែង ។ បើព្រះតថាគតលះបង់ នូវការបរិភោគកាមគ្រប់យ៉ាងហើយ (ចេញទៅបួស) នឹងបានជាព្រះជិនស្រី សំដែងនូវធម្មកថា ដល់ជនជាបរិស័ទ ពួកជនជាបរិស័ទ ដែលបានស្តាប់ធម្មកថានោះ ក៏ជ្រះថ្លា ហើយធ្វើតាមពាក្យនៃព្រះតថាគតនោះ ទើបនាំគ្នាប្រព្រឹត្តនូវធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ ។
[១៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលព្រះតថាគត (អាស្រ័យ) នូវជាតិពីមុន ភពពីមុន លំនៅពីមុន កើតជាមនុស្ស ក្នុងកាលមុន ជាអ្នកបានពោលពាក្យប្រកបដោយប្រយោជន៍ ទាំងប្រកបដោយធម៌ បានពន្យល់ជនច្រើននាក់ តែងនាំមកនូវប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខ ឲ្យដល់សត្វទាំងឡាយ ជាអ្នកបូជានូវធម្មទាន ។ ព្រោះកុសលកម្ម ដែលព្រះតថាគត បានធ្វើសន្សំ ឲ្យធំទូលាយហើយនោះ ព្រះតថាគតនោះ ។បេ។ លុះព្រះតថាគតនោះ ច្យុតចាកឋានសួគ៌នោះ មកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈទាំងពីរនេះ គឺជាអ្នកមានកជើងដូចជាអណ្តែតឡើងខាងលើ១ មានចុងរោម ង ឡើងលើ១ ។ ព្រះតថាគតនោះ ប្រកបដោយលក្ខណៈទាំងពីរនោះ បើនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ។បេ។ កាលបើព្រះតថាគតនៅសោយរាជ្យ នឹងបានរបស់អ្វី គឺនឹងបានជាចម្បង ប្រសើរ ជាប្រធាន ឧត្តម បវរ ជាងពួកជន ដែលបរិភោគកាម  កាលបើព្រះតថាគតនៅសោយរាជ្យ នឹងបានរបស់នេះឯង ។បេ។ កាលបើព្រះតថាគត បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបានរបស់អ្វី គឺនឹងបានជាចម្បង ប្រសើរ ជាប្រធាន បវរ ជាងពួកសត្វទាំងអស់ កាលបើព្រះតថាគតបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបានរបស់នេះឯង ។ ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ។ ទើបទ្រង់ត្រាស់គាថាព័ន្ធនេះ ក្នុងលក្ខណៈនោះថា
[១៤] ក្នុងភពពីមុន តថាគតបានពោលពាក្យ ដែលប្រកបដោយអត្ថ ទាំងប្រកបដោយធម៌ បានពន្យល់ប្រយោជន៍ ដល់ជនច្រើននាក់ ជាអ្នកបាននាំមកនូវប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខ ឲ្យដល់សត្វទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីកំណាញ់ បានចាត់ចែងនូវការបូជាធម្មទាន ។ ព្រះតថាគតនោះ បានទៅកាន់ឋានសុគតិ រីករាយក្នុងឋានសុគតិនោះ ព្រោះកម្មជាសុចរិតនោះឯង (លុះច្យុត ចាកឋានសួគ៌នោះ) មកកើតក្នុងភពនេះ ក៏បាននូវលក្ខណៈទាំងពីរ ដើម្បីភាពនៃសេចក្តីសុខដ៏ឧត្តម ។ ព្រះតថាគតនោះ មានចុងរោម ង ឡើងលើ មានសន្លាក់ ក ជើងប្រតិស្ឋានល្អ មានសាច់ និងឈាមប្រផូរ បិទបាំងដោយស្បែក មានជង្គង់ល្អ ។ ព្រះតថាគត បានប្រកបដោយលក្ខណៈដូច្នោះ បើនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន នឹងបានជាអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់ ជាងពួកជន អ្នកបរិភោគកាម មិនមានអ្នកដទៃក្រៃលែងជាងព្រះតថាគតនោះបានឡើយ ព្រះតថាគត តែងគ្របសង្កត់ នូវជម្ពូទ្វីប (ទាំងមូល) ។ សូម្បីបព្វជ្ជា (របស់ព្រះតថាគត) ក៏មិនថយថោកឡើយ តែងដល់នូវភាពជាអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់ ជាងពួកសត្វទាំងអស់ មិនមានសត្វឯទៀត លើសលុបជាងព្រះតថាគតនោះឡើយ ព្រះតថាគត ជាអ្នកគ្របសង្កត់ នូវសត្វលោកទាំងអស់ ។
[១៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលព្រះតថាគត (អាស្រ័យ) នូវជាតិពីមុន ភពពីមុន លំនៅពីមុន កើតជាមនុស្ស ក្នុងកាលមុន ជាអ្នកបានបង្ហាញនូវសិល្បសាស្ត្រ (ថោកទាប និងសិល្បសាស្ត្រឧត្តម) ផង នូវវិជ្ជា (ច្រើនប្រការ មានវិជ្ជាស្តោះពស់ជាដើម) ផង នូវចរណៈ គឺសីល ៥ សីល ៨ ឬសីល ១០ ឬបាតិមោក្ខសំវរសីលផង នូវការងារផង ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ដោយតាំងចិត្តថា ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ពួកជននេះ បានចេះដឹងឆាប់ បានទទួលសេចក្តីប្រតិបត្តិឆាប់ កុំឲ្យលំបាកអស់កាលជាយូរអង្វែងឡើយ ។ ព្រះតថាគតនោះ ព្រោះបានធ្វើ សន្សំនូវកុសលកម្មនោះ ។បេ។ លុះព្រះតថាគតនោះ ច្យុតចាកឋានសួគ៌នោះ មកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ ក៏បាននូវ មហាបុរិសលក្ខណៈ នេះ គឺជាអ្នកមានស្មងរៀវមូលត្រសូល ស្រដៀងនឹងស្មងសត្វទ្រាយ ។ ព្រះតថាគតនោះ ប្រកបហើយដោយលក្ខណៈនោះ បើនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ។បេ។ កាលបើព្រះតថាគតនៅសោយរាជ្យ នឹងបានរបស់អ្វី គឺនឹងបាននូវរាជវាហនៈ ដ៏សមគួរដល់ស្តេច និងវាហនៈជាអង្គនៃរាជសេនា និងគ្រឿងរាជូបភោគ ដ៏សមគួរដល់ស្តេច ដោយឆាប់រហ័ស កាលបើព្រះតថាគតនៅសោយរាជ្យ នឹងបានរបស់នេះឯង ។បេ។ កាលបើព្រះតថាគត បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបានរបស់អ្វី គឺនឹងបាននូវបច្ច័យ ដ៏សមគួរដល់សមណៈ និងបរិស័ទ ដែលជាអង្គរបស់សមណៈ និងគ្រឿងសមណូបភោគ ដ៏សមគួរដល់សមណៈ ដោយឆាប់រហ័ស កាលបើព្រះតថាគតបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ នឹងបានរបស់នេះឯង ។ លុះព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ។ ទើបទ្រង់ត្រាស់នូវគាថាព័ន្ធនេះ ក្នុងលក្ខណៈនោះថា
[១៦] ព្រះតថាគត តែងប្រាថ្នាដូច្នេះថា ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ជនទាំងឡាយនេះ នឹងចេះដឹងនូវសិល្បសាស្ត្រ វិជ្ជា ចរណៈ និងការងារទាំងឡាយ បានដោយឆាប់រហ័ស ឯសិល្បសាស្ត្រណា មិនបៀតបៀន ដល់អ្នកណាមួយ ព្រះតថាគតបង្រៀននូវសិល្បសាស្ត្រនោះ យ៉ាងឆាប់រហ័ស មិនឲ្យលំបាកអស់កាលយូរឡើយ ។ ព្រោះព្រះតថាគត បានធ្វើកុសលកម្មនោះ ដែលជាកម្មញុំាងសុខឲ្យចម្រើន ទើបបាននូវស្មងដ៏ល្អ មានរបៀបរៀបរយល្អ ព្រះតថាគត មានចុងរោម ង ឡើងលើ វិលជាទក្ខិណាវដ្ត ដុសឡើងល្អ ច្រាងឡើងលើ ទៅតាមលំដាប់ ទាំងមានស្បែកកាយដ៏ល្អិត មដ្ឋ ព័ទ្ធជុំវិញ ។ បុគ្គលដែលប្រកបដោយលក្ខណៈដូច្នោះ អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ ពោលថា មានព្រះជង្ឃាររៀវមូល ដូចជាស្មងសត្វទ្រាយ ឯរោមមួយៗ (ក៏ដុះឡើងល្អ) ព្រះតថាគត ប្រាថ្នានូវសម្បត្តិណា សម្បត្តិនោះ ទោះបីព្រះតថាគតមិនបានបព្វជ្ជា ក៏គង់បានឆាប់ក្នុងលោកនេះ ។ បើបុគ្គល (មានលក្ខណៈ) ដូចព្រះតថាគតនោះ ចេញទៅបួស នឹងបានជាអ្នកប្រាជ្ញ មានសេចក្តីពេញចិត្ត ត្រេកអរចំពោះនេក្ខម្មៈ ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាម មិនថោកថយឡើយ តែងបាននូវសម្បត្តិដ៏សមគួរ ដល់បុគ្គល ដែលមានសភាពដ៏សមគួរ ។