cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ឃុំទូកមាសខាងកើត
ឃុំទូកមាសខាងកើត គឺជាឃុំមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត នៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយនៅឃុំនោះមានបង្កើតជាសាលារៀន​ ជាច្រើនសំរាប់ក្មេងៗដែលរស់នៅក្នុងនោះ ។បើនិយាយពីស្ថានភាពរស់នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០០ ប្រជាជននៅទីនោះគឺមិនសូវជាជឿនលឿនប៉ុន្មានទេ ពីព្រោះមានអ្នកចេះដឹងតិចតួច[១][២] ខេត្តកំពត។ សព្ចថ្ងៃនេះបើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០០០ គឺវាមានភាពផ្ទុយស្រលះពីមុន ព្រោះពេលនេះមាន អ្នកដឹកនាំជាច្រើនមានភាពវៃឆ្លាតបានធ្វើអោយ ឃុំទូកមាស​ អាចបង្កើតសាលារៀនគឺសាលាបឋមសិក្សាស្រែកាន់និងអនុវិទ្យាល័យស្រែកាន់ដែលអាចអោយកុមារចូលរៀនបានស្ទើរទូទាំងឃុំ ដែលអាចកាត់បន្ថយអត្រាការមិនចេះអក្សរបានមួយភាគធំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងឃុំនឹងបានកាត់បន្ថយ​ការចំណាយផ្សេងៗក្នុងកាធ្វើដំណើរទៅរៀននៅសាលាឆ្ងាយពីផ្ទះ។។នេះគឺជាសមិទ្ធផលល្អសំរាប់ប្រទេសជាតិក្នុងការជួយអភិវត្តន៏ប្រទេសលើគ្រប់វិស័យ[៣]។ ដោយឡែកនៅក្នុងចំនោមភូមិទាំងនោះមានភូមិមួយគឺភូមិមួយមានសាលាសំណាក់សំរាប់ធ្វើជាពិធីបុណ្យផ្សេងៗ និងមានការប្រជុំ ដោះស្រាយរាល់ចំណោទបញ្ហារ​បស់ប្រជាពលរដ្ធ និងមានការបង្រៀនអក្សរ ចំរៀងដល់កុមារនៅទីនោះទៀតផង។ដោយសារមនុស្សគ្រប់ៗរូបចេះរួមសាមគ្គីជាធ្លុងមួយដូចជានៅក្នុងភូមិដែលរៀបរាប់ខាងលើបង្កើតជាកន្លែងជាច្រើនសំរាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។យ៉ាងណាមិញប្រទេសយើងទើបតែបានរួចផុតពីសង្រ្គាម ដូចនេះហើយនៅគ្រប់កន្លែងទាំងអស់នៅប្រទេសកម្ពុជាសុទ្ធតែត្រូវការកែប្រែ បង្កើតជាសាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ស្ពាន ថ្នល់ គ្រប់កន្លែង ដើម្បីអោយមនុស្សជំនាន់ក្រោយ និង មនុស្សរស់នៅបច្ចុប្បន្នមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត។
(Tuk Meas Khang Kaeut Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត មាន ៦ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
គឺជាឃុំមួយដែលមានចំងាយ៥៨Km ពីទីរួមខេត្តកំពត​ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបន្ទាយមាស ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ឃុំនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖ ផ្លូវលំ ស្ពាន​ សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាជន គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែវិស័យកសិកម្ម ដែលពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងគំនិតច្នៃប្រឌិតនិងការកែប្រែ ពីការធ្វើស្រែប្រវាសមេឃ មកធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្មវិញ ដូចនេះពួកគេលែងខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហាទឹកភ្លៀង គឺគេមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ ហើយផលស្រូវដែលទទួលបាន ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺកាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដូចនេះដំណាំស្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ចំពោះប្រជាជនក្នុងឃុំទូកមាស ក៏ដូចប្រជាជនទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទាំងមូលផងដែរ ចំពោះប្រជាជននៅក្នុងឃុំ ការរស់នៅរបស់ពួកគេគឺចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងល្អ ពិភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុមគ្រួសារមួយទៅក្រុមគ្រួសារមួយទៀត ។ ​​ស្រុកបន្ទាយមាស គឺជាស្រុកមួយ នៅខេត្តកំពត ខាងកើតឈៀងខាងជើង នៅផ្លូវជាតិ៣៣ មានប្រវែង ៥២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួម ខេត្តកំពត​ដោយឆ្លងកាត់តាមស្រុកកំពង់ត្រាច និងស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងឈៀងខាងកើត នៃប្រទេសកម្ពុជា ស្រុកនេះគឺជាស្រុកមួយកំពុងអភិវឌ្ឍមួយផងដែរ ក្នុងចំណោមស្រុកទាំងអស់នៅក្នុង ខេត្តកំពត ដែលជាស្រុកនៅខាងត្បូងនៃ ប្រទេសកម្ពុជាហើយជាប់នឹងប្រទេសវៀតណាម។ ហើយនៅទីនោះមានផ្សារពាណិជ្ជកម្ម តូចល្មមពុំសូវជាធំប៉ុន្មានទេ ដែលមានលក់នូវផលិតផលនៅតាម​កូនតូបនីមួយៗ ជាពិសេសគឺឥវ៉ាន់ចាប់ហួយ​ លក់ដោយអាជីវករដែលរស់នៅក្នុងស្រុកបន្ទាយមាស​។
សេដ្ឋកិច្ច
សេដ្ឋកិច្ចឃុំសំរោងកាលពីឹឆ្នាំ២០១៤ ។ ការប្រមូលផលគឺមានការមានការកើនឡើងខ្ពស់ជាលំដាប់ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៦​ មានការធ្លាក់ជាលំដាប់ពីព្រោះអាកាសធាតុមិនអំណោយផល មានគ្រោះទឹកជំនន់ ហើយកសិករធ្វើស្រែដោយពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង ។
វប្បធម៌
ស្រុកបន្ទាយមាសច្រើនកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធសាសនា។ប្រជាជនភាគច្រើនដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាតែងតែប្រាស្រ័យទាក់ទង់ ជួយទុក្ខទុរះគ្នាទៅវិញទៅមកដូចជាក្នុងពិធីរៀបអាពាពិពាហ៌ ក្នុងពិធីបុណ្យទាននឹងពិធីបុណ្យដទៃទៀតដែលមាននៅក្នុងភូមិ(បុណ្យភូមិ បុណ្យឡើងលាន បុណ្យឆ្លងផ្លូវ បុណ្យអ្នកតា )
អាសកាសធាតុ
អាកាសធាតុប្រែប្រួលទទួលខ្យល់មូសុង ។ក្ដៅហើយសើមពេលខ្លះក្ដៅខ្លាំងពេលខ្លះក្ដៅល្មម ។
ទេសចរណ៍
ឃុំទូកមាស ខេត្តកំពត  ។ គ្មានកន្លែងសំរាប់ភ្ញៀវទេសចរណ៍សំរាប់ដើរទស្សនាកំសាន្តនោះទេ។
ការអភិវឌ្ឍន៏
ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះវិញមានភាពរីកចំរើននិងងាយស្រួលជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង អណ្ដូងលូ ​​ ។ ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខវិញមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ​។ ​មិនត្រឹមតែប៉ណ្ណោះប្រព័ន្ធអគ្គីសនីវិញមានស្ទើគ្រប់ផ្ទះ។
សាលារៀន អន្តរទ្វីប អាមេរិកាំង
សាលារៀន អន្តរទ្វីប អាមេរិកាំង គឺជាសាលាអប់រំចំណេះទូទៅឯកជនមួយទទួលស្គាល់ដោយក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ដែលមានកម្មវិធីសិក្សាបែបខ្មែរ-អាមេរិកាំង ចាប់ពីថ្នាក់ក្រោមមត្តេយ្យសិក្សាដល់ថ្នាក់ទី១២។ សាលារៀន អន្តរទ្វីប អាមេរិកាំង កំពុងដំណើរការដែលមានប្រាំមួយសាខាក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ មួយសាខានៅខេត្តសៀមរាប និងមួយសាខានៅខេត្តតាកែវ នៃប្រទេសកម្ពុជា។
ប្រវត្តិ
សាលារៀន អន្តរទ្វីប អាមេរិកាំង គឺជាបុត្រសម្ពន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុន ម៉េងលី ជេ. គួច អេឌ្យូខេសិន និងជាក្រុមហ៊ុនបងប្អូនជាមួយមជ្ឈមណ្ឌលភាសា អេ អាយ អាយ។ សាលារៀន អន្តរទ្វីប អាមេរិកាំងត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី ១០ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០០៥ ដោយអ្នកឧកញ៉ា វេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី។
ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានអនុញ្ញាតឱ្យសាលារៀន អន្តរទ្វីប អាមេរិកាំង រៀបចំសម្រាប់ពានរង្វាន់គុណភាពអប់រំអាស៊ាន ដែលធ្វើឡើងនៅប្រទេសប្រ៊ុយណេក្នុងឆ្នាំ ២០១៥។
សាលា​រៀននេះបាន​អភិវឌ្ឍរហូតមានសាខា​ចំនួន​ប្រាំបី​នៅ​ទូទាំង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ខេត្ត​សៀមរាប និងខេត្តតាកែវ ដោយ​មាន​សិស្ស​ចូល​រៀន​ជាង ៨,៥០០ នាក់​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០២២-២០២៣។
អំឡុងពេលនៃវិបត្តិកូវីដ-១៩
ដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩ បានរាតត្បាតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា អ្នកឧកញ៉ា វេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី បានព្រមានថា "ជំងឺរាតត្បាតខ្លួនឯងមិនមែនជាបញ្ហាធំបំផុតសម្រាប់សិស្សសាលាទេ ប៉ុន្តែការប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្ត និងផ្លូវកាយ ដែលពួកគេត្រូវឆ្លងកាត់ជាមួយនឹងការបន្តការសិក្សារបស់ពួកគេតាមរយៈអ៊ីនធឺណិត និងការស្នាក់នៅ។ សាលារៀន អន្តរទ្វីប អាមេរិកាំង គឺជាផ្នែកមួយនៃសាលារៀនដែលជ្រើសរើសដើម្បីបន្តបើកនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ ដោយសារតែការអនុលោមតាមច្បាប់ផ្លូវការរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល។ ទន្ទឹមនឹងការអំពាវនាវឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្ន លោកក៏បានជូនដំណឹងដល់រាជរដ្ឋាភិបាលអំពីតម្រូវការបន្ទាន់ក្នុងការបើកសាលារៀនឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតែមានចំនួនប្រជាជនតិចតួចបំផុតដែលអាចប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់ការរៀនតាមអ៊ីនធឺណិត។
ចាប់តាំងពីជំងឺរាតត្បាតបានចាប់ផ្តើម សាលារៀនភាគច្រើនមិនមានចំណូលគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទូទាត់ប្រាក់ឈ្នួល ថ្លៃជួល ថ្លៃទឹកភ្លើង និងការប្រាក់លើប្រាក់កម្ចី ហើយពួកគេនឹងត្រូវផ្អាកប្រតិបត្តិការរបស់ពួកគេ។ តម្លៃជួលគឺជាបញ្ហាធំបំផុត ទើបីជាមានការគាំទ្រមួយចំនួនពីរាជរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ ការគាំទ្រទាំងនោះក៏នៅតែមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ក្នុងនាមជាស្ថាប័នអប់រំ ចំណូលមានច្រើនប្រភព មិនមែនពឹងតែលើថ្លៃសិក្សាប៉ុណ្ណោះទេ។ ចំណូលត្រូវក៏ពឹងផ្អែកលើសេវាដឹកជញ្ជូនសិស្ស អាហារ ឯកសណ្ឋាន សៀវភៅ និងថ្លៃរដ្ឋបាលផ្សេងទៀតដើម្បីគាំទ្រអាជីវកម្ម។
កម្មវិធីសិក្សា
សាលារៀន អន្តរទ្វីប អាមេរិកាំង ចែកចេញជាបួនភូមិសិក្សាគឺ មត្តេយ្យសិក្សា (ក្រោមមត្តេយ្យសិក្សា និងមត្តេយ្យសិក្សា) បឋមសិក្សា (ពីថ្នាក់ទី ១ ដល់ថ្នាក់ទី ៦) អនុវិទ្យាល័យ (ថ្នាក់ទី ៧ ដល់ថ្នាក់ទី ៩) និងវិទ្យាល័យ (ថ្នាក់ទី ១០ ដល់ ១២) ឆ្នាំសិក្សានៅ សាលារៀន អន្តរទ្វីប អាមេរិកាំង ត្រូវបានបែងចែកជាពីរឆមាសដែលចាប់ផ្តើមនៅពាក់កណ្តាលខែសីហា និងដើមខែមករា។
ស៊ូឡាវីស៊ី
ស៊ូឡាវីស៊ី ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា សេឡេបែស  គឺជាកោះមួយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ។ កោះមួយក្នុងចំណោមកោះមហាស៊ុនដាទាំងបួន និងជាកោះធំជាងគេទី១១ របស់ពិភពលោក វាស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃទីក្រុងបរនេអូ ភាគខាងលិចនៃកោះម៉ាលូគូ និងភាគខាងត្បូងនៃកោះមីនដាណាវ និងប្រជុំកោះស៊ូលូ ។ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី មានតែ កោះស៊ូម៉ាត្រា បរនេអូ និង ប៉ាពួ ប៉ុណ្ណោះដែលមានផ្ទៃដីធំជាង ហើយមានតែកោះជ្វា និងស៊ូម៉ាត្រាប៉ុណ្ណោះដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាង។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កោះរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី
ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស (ប្រសូតថ្ងៃទី២៧ ធ្នូ ១៨៧៥ - ២៤ មេសា ១៩៤១) (ព្រះចៅ​ក្រុង​កម្ពុជា) គឺជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ពីឆ្នាំ១៩២៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៤១។ ព្រះអង្គគឺជាព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ចាប់ពី​ថ្ងៃទី៩ ខែសីហា ឆ្នាំំំំ១៩២៧ រហូតដល់​ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៤១។ ក្នុង​រាជ្យរបស់ព្រះអង្គប្រទេសកម្ពុជា​ជា​អាណាព្យាបាល​របស់​បារាំង។ ព្រះអង្គ គឺជាចៅប្រុសរបស់ព្រះបាទអង្គឌួង ហើយជាព្រះអយ្យកោរបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ និងមានជាចៅទួតរបស់ទ្រង់គឺព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី។ ព្រះអង្គគឺជាព្រះមហាក្សត្រនៃសមាជិករាជវង្សស៊ីសុវត្ថិ ព្រោះ​ស្តេចសោយរាជ្យទាំងអស់របស់ព្រះអង្គគឺជាសមាជិកនៃសមាជិករាជវង្សនរោត្តម។
ព្រះគោរម្យងារ​ព្រះអង្គ​គឺព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះសិរីមុនី​វរ្ម័ន​ក្រុម​ហ្លួង​ចៅចក្របាងស្ស ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​
ព្រះ​បាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស គឺ​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​ទី៦​ និង​ជា​ព្រះរាជបុត្រា​ទី​២​នៃ​ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ។ ព្រះមាតា​គឺ​អ្នកម្នាង​ វ៉ាន់ ដែល​ក្រោយ​មក​មាន​ព្រះគោរម្យងារជា សម្តេចព្រះ​វររាជនី។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ព្រះសម្ភពនៅ​រាជាធានី​ភ្នំពេញ ក្នុង​គ.ស. ១៨៧៥។ នៅ​ពេល​នោះ ព្រះបិតុលា​ព្រះអង្គ​គឺ​ព្រះបាទ​នរោត្តមកំពុង​គ្រង​រាជ្យ​នៅ​ឯ​ក្រុង​ឧត្តុង្គ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាណាព្យាបាល​​របស់​បារាំង។ ក្នុង​គ.ស. ១៨៨៤ បន្ទាប់​ពី​បារាំង​បាន​គ្រប់គ្រង​ប្រទេសឡាវ និង​កាន់កាប់​ប្រទេស​វៀតណាម ប្រទេសកម្ពុជា​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ដែល​ស្ថិត​ក្រោម​នឹម​អាណានិគម​និយមបារាំង។ ប្រទេស​សៀម​បាន​ចាញ់​សង្គ្រាម​ តែ​មិន​ត្រូវ​បាន​កាន់កាប់​ឡើយ។ ព្រះរាជវង្សានុវង្ស​បាន​យាង​ចេញ​ពី​ក្រុង​ឧត្តុង្គ​មក​រាជាធានី​ថ្មី​គឺ​ភ្នំពេញ​ជា​ទី​ដែល​ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស​ទ្រង់​បាន​គង់​នៅ។
នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩០៤ ក្រោយពី​ព្រះបិតុលា​(ព្រះបាទនរោត្តម) ព្រះអង្គបានយាងសោយព្រះទិវង្គត ព្រះបិតាព្រះអង្គ​គឺ​ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ​ដែល​ជា​ព្រះរាជទាយាទ​​បាន​ឡើងគ្រង​រាជ្យ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ។ នៅ​ពេល​នោះ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​ក្លាយ​ជា​ព្រះរាជាទាយាទ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ព្រះអង្គ​បាន​យាង​អម​ព្រះរាជដំណើរ​ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ​ទៅ​កាន់​ប្រទស​បារាំង ។ នៅ​ពេលនោះ ព្រះអង្គ​បាន​ចូល​សិក្សា​នៅ​ក្នុង​សាលា​យោធា សាំង-មេសង់។ ព្រះអង្គ​បាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​រយៈពេល​២​ឆ្នាំ និង​ក្រោយ​មក​បាន​ឋាន្តរសក្តិ​ជា អនុសេនីយ៍​ត្រី នៅ​​ក្នុង​ជួរ​កង​អាសា​បរទេស​របស់​​បារាំងសែស។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បាន​អោយ​ទៅ​កាន់ទីក្រុង​ប្រ៊ីវ និង​បន្ទាប់​មក​ទៅ​កាន់​ទីក្រុង​ប៉ារីស។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩០៩ ព្រះអង្គ​បាន​យាង​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បាន​តម្លើង​ឋាន្តរសក្តិ​ជា​​បន្តបន្ទាប់គឺអនុសេនីយ៍​ទោ ឆ្នាំ១៩១០, អនុសេនីយ៍ឯក ឆ្នាំ១៩១៦, មេបញ្ជាការ​នៃ​កងវរសេនាតូច ឆ្នាំ១៩២២, រួច​ព្រះអង្គ​បាន​រួច​ផុត​ពី​កាតព្វកិច្ច​យោធា។ ក្នុង​អំឡុង​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី១ ព្រះអង្គ​បាន​បំពេញ​តួនាទីជា​នាយទាហាន​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​យ៉ាង​សកម្ម។ ការបំពេញភារកិច្ច​យោធា​នេះ​ដែល​នាំ​អោយ​ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​មេដាយ ចាង​ណាង​ក្រុម​សេនា​កង​អាសា​បរទេស និង​មាន​ព្រះគោរម្យងារ​ជា​សម្តេច​ព្រះកែវហ្វា។ បន្ទាប់​មក​ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះតំណែង​ជា"​អគ្គលេខាធិការនៃគណៈរដ្ឋមន្រ្តី" និង​ជា​"អធិបអធិបតីនៃក្រុមសង្គហព្រះរាជវង្សានុវង្ស"។
ព្រះបាទ​មុនីវង្ស​មាន​ស្នំ​ជាង​ច្រើន មាន​យ៉ាង​តិច៦អង្គ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ផ្លូវ​ការ​ក្រោយ​ពី​បាន​ប្រសូត​បុត្រ​អោយ​ទ្រង់។ នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ស្រី​ទាំង​នោះ​ ស្រ្តី​ម្នាក់​ដែល​ត្រូវ​បានគេ​ហៅ​ថា "មាឃ" ជា​សមាជិក​នៃ​ក្រុម​របាំ​ព្រះរាជទ្រព្យ ដែល​មាន​ងារ​ជា​"ឃុន​ព្រះម្នាង​បុប្ផា​នរល័ក្ខមាឃ"។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៤ ឬ​១៩៣៥ ប្អូនជីដូន​មួយ​២​រូប​បាន​មក​រស់​នៅ​ជាមួយ​អ្នក​ម្នាង​ មាឃ។ ប្អូន​​ជីដូនមួយ​ដែល​អាយុ​ក្មេង​ជាងគេ​ប្រហែល​៦ទៅ៧​ឆ្នាំ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ឈ្មោះ​ថា​ជា​"សាឡុត ស" ដែល​ក្រោយ​ដូរ​ឈ្មោះ​ជាប៉ុល ពត ហើយ​បាន​រស់​នៅ​ក្រោម​ការគ្រប់គ្រង​របស់​អ្នក​ម្នាង​មាឃ​រហូត​ដល់ឆ្នាំ១៩៤២។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩២៧ ព្រះបិតា​ទ្រង់​បាន​សោយព្រះទិវង្គត ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ​ មុនីវង្ស បានឡើងសោយរាជ្យនៅក្នុងព្រះជន្ម៥២ព្រះវស្សា ដូច​ជា​ព្រះបិតុលា និង​ព្រះបិតា​ទ្រង់ដែរ ព្រះបាទ​មុនីវង្ស​​គឺ​ជា​បដិទាន​នាម ឬ​ជា​បុគ្គល​ដែល​មាន​ឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់​តែ​គ្មាន​អំណាច​នៃ​រដ្ឋបាល​បារាំង និង​ដែល​អំណាច​ពេញលេញ​នោះ​ស្ថិត​ក្នុង​កណ្តាប់​ដៃ​នៃ​អគ្គទេសាភិបាល​បារាំងឯណោះ។
ក្នុង​រាជ្យព្រះបាទមុនីវង្ស ប្រទេស​កម្ពុជាហាក់​បាន​បើក​ចំហ​ចំពោះ​ឥទ្ធិពល​កុម្មុយនីស្ត​ដែល​នៅ​ខាង​ក្រៅ។ នៅ​ឆ្នាំ១៩៣០ មេដឹកនាំ​សញ្ជាតិ​វៀតណាម ហូ ជីមិញបាន​រក​ឃើញ"គណបក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ឥណ្ឌូចិន"ដែល​បាន​ទទួល​ប្រជាប្រិយភាព​គួរអោយ​កត់​សម្គាល់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា។ ជនកុម្មុយនីស្ត​​កម្ពុជា​បាន​កំណត់​គោលបំណង​ជា​អទិភាព​មួយ​គឺ​ការ​ផ្តួល​រំលំ​ពួក​បារាំង។
នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤០ ពេល​ដែល​បារាំង​បាន​ចាញ់​ពួក​"ណាស៊ី"អាល្លឺម៉ង់, របបវីស៊ីបារាំងសែស បាន​កាន់​អំណាច​នៅ​​ដែនដី​អាណានិគមឯ​បរទេសដែល​មិន​មែន​ជា​ដែនដី​នៅ​បារាំង។ នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​១៩៤០ ព្រះបាទ​មុនីវង្ស​បាន​កត់សម្គាល់​អំពី​ការ​លុកលុយចូល​ប្រទេស​វៀតណាម​ពី​សំណាក់​ពួក​ជប៉ុន។ ពួក​ជប៉ុន​បាន​ឈ្លានពាន​និង​កាន់កាប់​កម្ពុជា​នៅ​ដើម​ឆ្នាំ​១៩៤១។ ពួក​ជប៉ុន​បាន​អោយពួក​មន្រ្តី​របប​វិឈី​បារាំង​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​អោយកាន់ការណ៍​ខុសត្រូវ​តែ​ក្រោម​ការ​ការពារ​ពី​សំណា់​ជប៉ុន។ ​ស្តេចខ្មែរត្រូវមើលមុខពួកវីឈីបារាំង ដែលបែរមុខទៅជនជាតិជប៉ុន។ នៅ​ភាគ​ខាង​លិច​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ថៃឡង់ដ៏​ដែល​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​នឹង​ជប៉ុន​បាន​កាន់កាប់​ដែនដី​មួយ​ចំនួន។ ក្រោយ​ពី​បាន​ទ្រង់​ជ្រាប​ពី​ស្ថានកាណ៍​នោះ​មក​ ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស​បាន​សព្វព្រះរាជហឬទ័យ​សម្រាក​ពី​ព្រះរាជកិច្ច និង​យាង​ទៅ​កាន់​ព្រះរាជដំណាក់​នៅ​លើ​ភ្នំបូកគោ ក្នុង​ខែត្រ​កំពត​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​១៩៤១ និង​បាន​សោយព្រះទិវង្គត​នៅ​ទីនោះ​ក្នុង​ឆ្នាំ​តែ​មួយ។ ព្រះ​បរមបច្ឆាមរណនាមព្រះអង្គ​គឺ ""ព្រះករុណា​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស​ ព្រះខត្តិយកោដ្ឋ""។
បើ​ទោះ​បី​ជា​ព្រះរាជបុត្រព្រះបាទ​មុនីវង្ស​គឺ​ព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ មុន្នីរ៉េត សក្តិសម​នឹង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​ អាជ្ញាធរ​បារាំង​បាន​សម្រេច​ជ្រើស​រើស​ព្រះរាជនត្តា​ព្រះបាទមុនីវង្ស និង​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​នៃ​អ្នកម្ចាស់ក្សត្រីស៊ីសុវត្ថិ កុសុមៈ និង​ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម សុរាម្រិត គឺ​ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម សីហនុ​អោយ​ស្នង​ព្រះរាជបល្ល័ង្កបន្ត ដោយ​ពួក​បារាំង​ជឿ​ថា​ទ្រង់​មាន​ភាព​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការបញ្ចុះបញ្ចូល​ជាង​ព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ មុនី្នរ៉េត។
ព្រះរាជអគ្គមហេសី ព្រះមហេសី ព្រះស្នំ
ព្រះបាទសម្តេចព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស ព្រះអង្គមានព្រះរាជអគ្គមហេសី ព្រះមហេសី និងព្រះស្នំ ចំនួនសរុប ១៦អង្គ រូប មានដូចជា៖
មើលបន្ថែម៖ រាយព្រះនាមព្រះមហេសី និង ព្រះស្នំនៃ ព្រះបាទសម្តេចព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស
ព្រះរាជឱរសនិងព្រះរាជធីតានៃព្រះបាទសម្តេច ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស
ព្រះបាទសម្តេចព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស ព្រះអង្គព្រះរាជឱរសចំនួន ២៧ ព្រះអង្គ និង ព្រះរាជធីតា ៣៤ ព្រះអង្គ សរុប ៦១ ព្រះអង្គមានដូចជា៖
មើលបន្ថែម៖ រាយព្រះនាមព្រះរាជឱរស និងព្រះរាជធីតា នៃព្រះបាទសម្តេចព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស
ស្នាដៃ
ព្រះអង្គមានកិត្តិយសក្នុងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដូចជា មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស និងស្ពានព្រះមុនីវង្ស ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះជាកិត្តិយសរបស់ព្រះអង្គក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
បែមប៊ូអ៊ែរវេយ៍
ក្រុមហ៊ុន Bamboo Airways គឺជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍មួយនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះនឹងចាប់ផ្តើមជើងហោះហើររបស់ខ្លួននៅឆ្នាំនេះ។ នៅពេលចាប់ផ្តើមក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នឹងប្រើប្រាស់យន្តហោះជួលពីក្រុមហ៊ុន Airbus ។ ក្រុមហ៊ុននេះបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ Airbus សម្រាប់យន្តហោះ Airbus A321neo ចំនួន 24 គ្រឿង។ នៅថ្ងៃទី 26 ខែមិថុនាឆ្នាំ 2018 ក្រុមហ៊ុននេះបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ Boeing សម្រាប់យន្តហោះ Boeing 787 Dreamliner ចំនួន 20 គ្រឿង។ យន្តហោះនេះនឹងត្រូវបានបញ្ជូននៅឆ្នាំ 2020 ។
ខេត្តសំរោងទង
ខេត្តសំរោងទង ជាខេត្តនៅសម័យលង្វែក ដែលបច្ចុប្បន្ន បានក្លាយទៅជា ស្រុកសំរោងទង នៃខេត្តកំពង់ស្ពឺ។
ចូសន់
រាជវង្សចូសន់ ឬ ចូសុន (ភាសាកូរ៉េកណ្តាល: 됴ᇢ〯션〮 Dyǒw syéon ឬ 됴ᇢ〯션〯 Dyǒw syěon), មានឈ្មោះផ្លូវការថា មហារាជវង្សចូសន់, គឺជារាជវង្សចុងក្រោយរបស់កូរ៉េ ដែលមានអាយុកាលជាង ៥០០ ឆ្នាំ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ អ៊ី សុងគ្យេ នៅខែកក្កដាឆ្នាំ ១៣៩២ និងជំនួសដោយចក្រភពកូរ៉េ នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៨៩៧ អាណាចក្រនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីបន្ទាប់ពីការផ្តួលរំលំហ្គោរ្យ៉ូនៅក្នុងទីក្រុងកែសុងសព្វថ្ងៃនេះ កាលពីដើម កូរ៉េត្រូវបានប្តូរឈ្មោះឡើងវិញ ហើយរដ្ឋធានីត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងទៅទីក្រុងសេអ៊ូលសម័យទំនើប ព្រំប្រទល់ខាងជើងបំផុតរបស់អាណាចក្រត្រូវបានពង្រីកទៅព្រំដែនធម្មជាតិនៅទន្លេអាំណុក និងទន្លេទូមេនតាមរយៈការបង្ក្រាបនៃពួកជូរឆេន
ខេត្តជាំក្សាន្ត
ខេត្តជាំក្សាន្ត ជាខេត្តនៅសម័យលង្វែក ដែលបច្ចុប្បន្ន បានក្លាយទៅជា ស្រុកជាំក្សាន្ត នៃខេត្តព្រះវិហារ។
បាកាណ
កាលដើមឡើង ប៉មកណ្តាលជាកំពូលហៅថាបាកាណនៅចំហទៅទិសទាំងបូន ហើយប្រហែលជាមានតម្កល់បដិមាព្រះនរាយណ៍។ ក្រោយមក ពេលដែលប្រាសាទអង្គរវត្តបានក្លាយទៅជាបូជនីយដ្ឋានព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយមានកិត្តិយសខ្ចរខ្ចាយខ្លាំង ពោលគឺចាប់ពីសតវត្សទី១៦ គេបានផ្ទប់ទ្វារទាំងបួននោះ ដោយជញ្ចាំងថ្ម ហើយសាងព្រះពុទ្ធរូបទ្រង់ឈរនៅគ្រប់ទិស។ ដោយយកសិលាចារឹកសម័យកណ្តាលមកពិនិត្យល្អិតល្អន់ទៅ អ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះយល់ថា ប្រហែលជាព្រះបាទសត្ថា ដែលបានផ្ទប់ជញ្ជាំង ហើយឆ្លាក់ព្រះពុទ្ធរូបនោះ។ នៅពេលគេបើកជញ្ជាំងខាងត្បូងនៃប៉មកណ្តាលនេះ គេប្រទះឃើញលើផ្ទៃដីខាងលើនូវវត្ថុបុរាណខ្លះៗលាយឡំគ្នា។ ក្នុងចំណោមនោះមានវត្ថុពីរដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ជាពិសេស៖
វត្តសន្សំកុសល
ខ្ញុំគិតថាវត្តសព្វថ្ងៃប្រៀបបានកន្លែង រកលាភមួយដែលជាទីធម្មាចារ្យមួយចំនួនដេកត្រាំបឺតរកសេចក្ដីសុខ    ហើយជាកន្លែងដែលយកស្រោមនៃអំពើល្អមកព័ទ្ធលើបុគ្គលដែលអាក្រក់។      តួយ៉ាងនៅពេលដែលប្រជាពលរដ្ធដូចរូបខ្ញុំបានទៅអស្រ័យវត្តដែលពួកយើងយល់ថា ជាកន្លែងដែលផ្ដល់នូវការអប់រំខាងផ្លូវចិត្ត ​     ​​​​​​​​​​​​​​​​​​          ដើម្បិធ្វើបុណ្យសព្វសាច់ញាតិ   តែគួរឲ្យហួសចិត្តពេលដែលចប់ពិធី  គណះកម្មការវត្តបានគិតប្រាក់ ទាំងថ្លៃទឹក ភ្លើង នឹងកន្លែងធ្វើបុណ្យ សរុប​ ៦០.០០០០៛ ហើយគិតថ្លៃបូជាដោយឡែក  ។ ខ្ញុំឃើញការ ​ចំនាយថវិការជាច្រើនមាន  យាយជី តាជី  រួមទាំង ក្មេងវត្ត ​ផងដែរ    (អញ្ចឹងខ្ញុំចង់ដាក់សំណួរទៅលើជនរួមឈាមដែលមានជំនឿរយ៉ាងជ្រៅទៅលើពុទ្ធសាសនា ) ថា៖ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាទៅលើសង្គមសាសនារបស់អ្នកបច្ចុប្បន្ននេះ អ្នកបន្តជឿរដោយខ្វះហេតុផលបន្តឬ យ៉ាងណា ? តើអ្នកបន្តអោយអំពើរបែបនេះ រីកធំតរទៅទៀតឬយ៉ាងម៉េច  ?
សាបា
សាបា គឺជារដ្ឋនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងកោះបូណេអូក្នុងតំបន់នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ីខាងកើត ។ សាបា មានព្រំប្រទល់ជាប់រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់របស់ម៉ាឡេស៊ី នៅភាគនិរតី និងខេត្តកាលីម៉ាន់តាន់ខាងជើង នៃ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនៅភាគខាងត្បូង។ ដែនដីសហព័ន្ធ នៃឡាប៊ួន គឺជាកោះមួយនៅឆ្ងាយពីឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចរបស់រដ្ឋ។ គូតា គីណាបាឡូ គឺជាទីក្រុងរដ្ឋធានីរបស់រដ្ឋដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋ និងជាកន្លែងអាសនៈរបស់ រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋសាបា ។ ទីប្រជុំជនសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៅរដ្ឋសាបា រួមមាន សានដាក់ និង តាវអោ។ ជំរឿន២០២០ បានកត់ត្រាចំនួនប្រជាជន ៣ ៤១៨ ៧៨៥នាក់នៅក្នុងរដ្ឋ។  វាមាន អាកាសធាតុអេក្វាទ័រ ជាមួយនឹងព្រៃត្រូពិចដែលសម្បូរទៅដោយប្រភេទសត្វនិងរុក្ខជាតិ។ រដ្ឋនេះមានជួរភ្នំ វែងនៅភាគខាងលិចដែលបង្កើតជាផ្នែកនៃ ឧទ្យានជាតិក្រុឆឺរ៉ាង។ ទន្លេគីណាបាតាងាន គឺជា​ទន្លេវែងបំផុតទីពីរក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ហូរ​កាត់​រដ្ឋសាបា។ ចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃរដ្ឋសសាបា ភ្នំគីណាបាលូក៏ជាចំណុចខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីផងដែរ។
វត្តសន្សំកុសល
សន្សំកុសល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
បដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៨៤៨
បដិវត្តន៍មានលក្ខណៈដើមជា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និង សេរីនិយម ដោយមានគោលបំណងដករចនាសម្ព័ន្ធ រាជាធិបតេយ្យ ចាស់ចេញ និងបង្កើត រដ្ឋ ឯករាជ្យដូចការរំពឹងទុកដោយមនោគម ស្នេហាជាតិនិយម ។ បដិវត្តន៍នេះបានរីករាលដាលពាសពេញទ្វីបអឺរ៉ុប បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ដំបូងបានចាប់ផ្តើមនៅ ប្រទេសបារាំងក្នុងខែកុម្ភៈ ។ ប្រទេសជាង ៥០ ត្រូវទទួលរងផលប៉ះពាល់ ប៉ុន្តែមិនមានការសម្របសម្រួល ឬកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសំខាន់ៗក្នុងចំណោមអ្នកបដិវត្តន៍រៀងៗខ្លួននោះទេ។ កត្តារួមចំនែកសំខាន់ៗមួយចំនួនមានដូចជា ការមិនពេញចិត្តនឹងអ្នកដឹកនាំនយោបាយ ការទាមទារឱ្យ មានការចូលរួម កាន់តែច្រើននៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ការទាមទារ សេរីភាពសារព័ត៌មាន ការទាមទារផ្សេងទៀតដែលធ្វើឡើងដោយ វណ្ណៈកម្មករ សម្រាប់សិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច ការងើបឡើងនៃចលនា ជាតិនិយម ការបង្កើតក្រុមឡើងវិញនៃកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាល និង ការបរាជ័យនៃដំឡូងអឺរ៉ុប ដែលបង្កឱ្យមានការអត់ឃ្លាន ការធ្វើចំណាកស្រុក និងចលាចលបះបោរ។
ការ​បះបោរ​ត្រូវ​បាន​ដឹកនាំ​ដោយ​សម្ព័ន្ធ​បណ្ដោះ​អាសន្ន​នៃ​អ្នក​កំណែ​ទម្រង់ វណ្ណៈ​កណ្តាល វណ្ណៈ​ខ្ពស់ ( ពួក​ប័រជីរស៊ី ) និង​កម្មករ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សម្ព័ន្ធភាពនេះមិនបានរួបរួមគ្នាបានយូរទេ។ បដិវត្តន៍ជាច្រើនត្រូវបានបង្ក្រាបយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់ត្រូវបានសម្លាប់ ហើយថែមទាំងត្រូវបានបង្ខំឱ្យនិរទេសខ្លួនថែមទៀត។ កំណែទម្រង់យូរអង្វែងសំខាន់ៗ រួមមានការលុបបំបាត់ ពួកអ្នកងារ នៅក្នុងប្រទេសអូទ្រីស និងហុងគ្រី ការបញ្ចប់ របបរាជានិយមផ្តាច់ការ នៅដាណឺម៉ាក និងការដាក់បញ្ចូល លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យតំណាង នៅក្នុងប្រទេសហូឡង់។ បដិវត្តន៍មានសារៈសំខាន់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសបារាំង ហូឡង់ អ៊ីតាលី ចក្រភពអូទ្រីស និងរដ្ឋនៃ សហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ ដែលនឹងបង្កើតជា ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ នៅចុងសតវត្សទី ១៩ និងដើមសតវត្សទី ២០ ។ ទោះបីជា ចក្រភពអង់គ្លេស មិនបានឃើញមានសកម្មភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់ណាមួយនៅក្នុងស្រុកយ៉ាងណាក្តី ក៏នៅ សីឡុន របស់អង់គ្លេស មានការបះបោរស្របគ្នាប៉ុន្តែមិនបានជោគជ័យប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេសដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ការបះបោរ ម៉ាតាល់ ។ រលកនៃការបះបោរបានបញ្ចប់នៅខែតុលាឆ្នាំ ១៨៤៩ ។
ប្រភពដើម
រូបភាពតូច| ផែនទីនៃទ្វីបអឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៨-១៨៤៩ ដែលពណ៌នាអំពីកន្លែងបដិវត្តន៍សំខាន់ៗ ចលនាទ័ពប្រឆាំងបដិវត្តសំខាន់ៗ និងរដ្ឋដែលមានការដាក់រាជ្យ បដិវត្តន៍កើតឡើងពីបុព្វហេតុជាច្រើន ដែលវាពិបាកក្នុងការចាត់ទុកវាថាជាលទ្ធផលនៃចលនារួមគ្នា ឬសំណុំនៃបាតុភូតសង្គម។ ការផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនបានកើតឡើងនៅក្នុងសង្គមអ៊ឺរ៉ុបពេញមួយពាក់កណ្តាលដំបូងនៃសតវត្សទី ១៩ ។ ទាំងអ្នកកំណែទម្រង់ សេរី និង អ្នកនយោបាយជ្រុលនិយម កំពុងរៀបចំរដ្ឋាភិបាលជាតិឡើងវិញ។
ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​បច្ចេកវិទ្យា​កំពុង​ធ្វើ​បដិវត្ត​ជីវិត​របស់​វណ្ណៈ​កម្មករ។ សារព័ត៌មានដ៏ពេញនិយមមួយបានពង្រីកការយល់ដឹងអំពីនយោបាយ ហើយតម្លៃ និងគំនិតថ្មីៗដូចជា សេរីនិយម ជាតិនិយម និង សង្គមនិយម បានចាប់ផ្តើមលេចឡើង។ ប្រវត្តិវិទូខ្លះសង្កត់ធ្ងន់លើការបរាជ័យដំណាំធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសនៅឆ្នាំ ១៨៤៦ ដែលបានបង្កការលំបាកក្នុងចំណោមកសិករ និងប្រជាជនក្រីក្រនៅទីក្រុង។
ក្រុម អភិជន ភាគច្រើនមិនពេញចិត្តនឹង របបរាជានិយមផ្តាច់ការ ឬស្ទើរតែផ្តាច់ការ។ នៅឆ្នាំ ១៨៤៦ មាន ការបះបោរ របស់ពួកអភិជន ប៉ូឡូញ នៅអូទ្រីស ហ្គាលីសៀ ដែលត្រូវបានបរាជ័យនៅពេលដែលពួកកសិករ បានក្រោកឡើងប្រឆាំងនឹងពួកអភិជន ។ លើសពីនេះទៀត ការបះបោរ ដោយកងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យប្រឆាំងនឹង ព្រូស ដែលបានគ្រោងទុក ប៉ុន្តែមិនបានអនុវត្តជាក់ស្តែង បានកើតឡើងនៅក្នុង តំបន់ប៉ូឡូញធំ ។
ដូច្នេះ វណ្ណៈកណ្តាល និងកម្មករបានចែករំលែកនូវបំណងប្រាថ្នាសម្រាប់កំណែទម្រង់ ហើយបានយល់ព្រមលើគោលបំណងជាក់លាក់ជាច្រើន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការចូលរួមរបស់ពួកគេនៅក្នុងបដិវត្តន៍មានភាពខុសគ្នា។ ខណៈពេលដែល កម្លាំងរុញច្រាន ភាគច្រើនបានមកពីវណ្ណៈកណ្តាល ឆ្អឹងខ្នងនៃចលនាបានមកពីវណ្ណៈទាប។ ការបះបោរបានផ្ទុះឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងទីក្រុង។
ពលករទីក្រុង
រូបភាពតូច| ការសម្លាប់ជនជាតិកាលីស៊ី (ប៉ូឡូញ៖ Rzeź galicyjska ) ដោយ Jan Lewicki (1795–1871) ដែលពណ៌នាអំពីការសម្លាប់រង្គាលរបស់ពួកអភិជនប៉ូឡូញដោយកសិករប៉ូឡូញនៅ [[Galicia (អឺរ៉ុបខាងកើត)|ហ្គាលីសៀ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៦ ។]] ចំនួន​ប្រជាជន​នៅ​តាម​តំបន់​ជន​បទ​របស់​បារាំង​បាន ​កើន​ឡើង​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​កសិករ​ជា​ច្រើន​ស្វែង​រក​ការ​រស់​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង។ មនុស្សជាច្រើននៅក្នុង វណ្ណៈកណ្តាល មានភាពភ័យខ្លាច និងរក្សាគម្លាតពី អ្នកក្រដែលមកធ្វើការ ។ កម្មករដែលគ្មានជំនាញជាច្រើនបាននឿយហត់ពី ១២ ទៅ ១៥ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃនៅពេលដែលពួកគេមានការងារ ដោយរស់នៅក្នុងតំបន់អនាធិបតេយ្យដែលពោរពេញដោយជំងឺ។ សិប្បករប្រពៃណីហាក់មានសម្ពាធនៃ ឧស្សាហូបនីយកម្ម ដោយបានបាត់បង់ សមាគម របស់ពួកគេ។
សេរីភាវូបនីយកម្មនៃច្បាប់ពាណិជ្ជកម្ម និងការរីកលូតលាស់នៃរោងចក្របានបង្កើនគម្លាតររវាងមេឈ្មួញ និងឈ្មួញតូចតាច និងកូនជាង ដែលចំនួនរបស់ពួកគេបានកើនឡើងមិនសមាមាត្រដោយ ៩៣% ពីឆ្នាំ ១៨១៥ ដល់ឆ្នាំ ១៨៤៨ នៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ ភាពចលាចលវណ្ណៈសង្គម ដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅ ទីក្រុង លីយ៉ុង ក្នុងឆ្នាំ ១៨៣១ និង ១៨៣៤ និង ទីក្រុង ប្រាក ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៤ ។ លោក ចូណាថាន់ ស្ពែរប៊ើ បានផ្តល់យោបល់ថា ក្នុងរយៈពេលក្រោយឆ្នាំ ១៨២៥ កម្មករទីក្រុងក្រីក្រ (ជាពិសេសពលករ កម្មកររោងចក្រ និងសិប្បករ) បានឃើញអំណាចទិញរបស់ពួកគេធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងដោយ ការបរិភោគសាច់ក្នុងទីក្រុងនៅបែលហ្ស៊ិក បារាំង និងអាល្លឺម៉ង់នៅទ្រឹង ឬធ្លាក់ចុះក្រោយឆ្នាំ ១៨៣០ ទោះបីជាចំនួនប្រជាជនកើនឡើងក៏ដោយ។. ការភ័យស្លន់ស្លោខាងសេដ្ឋកិច្ចនៅឆ្នាំ ១៨៤៧ បានបង្កើនភាពអត់ការងារធ្វើក្នុងទីក្រុងដោយ កម្មកររោងចក្រនៅវីយែន១ម៉ឺននាក់បានបាត់បង់ការងារ ហើយក្រុមហ៊ុននៅហាំប៊ួក ចំនួន ១២៨ បានក្ស័យធនក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៨៤៧ លើកលែងតែប្រទេសហូឡង់ មានការជាប់ទាក់ទងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្នុងចំណោមប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុតដោយបម្លាស់ប្តូរឧស្សាហកម្មឆ្នាំ ១៨៤៧ និងប្រទេសដែលបានទទួលបដិវត្តន៍នៅឆ្នាំ ១៨៤៨
ស្ថានភាពនៅក្នុងបណ្តារដ្ឋអាល្លឺម៉ង់គឺស្រដៀងគ្នា។ ផ្នែកខ្លះនៃ ព្រូស ត្រូវបានចាប់ផ្តើមធ្វើឧស្សាហូបនីយកម្ម។ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរឆ្នាំ ១៨៤០ ផលិតកម្មមេកានិចនៅក្នុងឧស្សាហកម្មវាយនភ័ណ្ឌបាននាំមកនូវសម្លៀកបំពាក់ដែលមានតំលៃថោកដែលកាត់បន្ថយផលិតផលធ្វើដោយដៃរបស់ជាងកាត់ដេរអាល្លឺម៉ង់។ កំណែទម្រង់បានកែលម្អលក្ខណៈដែលមិនពេញនិយមបំផុតនៃ សក្តិភូមិ នៅជនបទ ប៉ុន្តែកម្មករឧស្សាហកម្មនៅតែមិនពេញចិត្តនឹងកំណែទម្រង់ទាំងនេះ ហើយបានជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរកាន់តែច្រើន។
កម្មករនៅទីក្រុងគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីចំណាយពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេលើម្ហូបអាហារ ដែលភាគច្រើនមាននំប៉័ង និងដំឡូង។ ជាលទ្ធផលនៃការបរាជ័យនៃការប្រមូលផល តម្លៃម្ហូបអាហារ បានកើនឡើង ហើយតម្រូវការសម្រាប់ ទំនិញផលិត មានការថយចុះ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការកើនឡើងនៃភាពអត់ការងារធ្វើ។ ក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៃភាពអត់ការងារធ្វើ សិក្ខាសាលាត្រូវបានរៀបចំឡើងសម្រាប់បុរសដែលចាប់អារម្មណ៍លើការងារសំណង់។ មន្ត្រីក៏បានបង្កើតសិក្ខាសាលាសម្រាប់ស្ត្រីនៅពេលដែលពួកគេមានអារម្មណ៍ថាពួកគេត្រូវបានដកចេញ។ សិប្បករ និងកម្មករដែលអត់ការងារធ្វើបានបំផ្លាញម៉ាស៊ីនឧស្សាហកម្ម នៅពេលដែលពួកគេគំរាមផ្តល់អំណាចបន្ថែមដល់និយោជក។
តំបន់ជនបទ
ទ្រព្យសម្បត្តិ អភិជន (និងអំណាចដែលត្រូវគ្នា) គឺមានភាពដូចគ្នាជាមួយនឹងកម្មសិទ្ធិលើដីស្រែចំការ និងការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពលើ កសិករ ។ ការសោកសង្រេងរបស់កសិករបានផ្ទុះឡើងក្នុងកំឡុងបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨ ប៉ុន្តែជារឿយៗត្រូវបានផ្តាច់ចេញពីចលនាបដិវត្តន៍ទីក្រុង វោហាសាស្ត្រជាតិនិយមដ៏ពេញនិយមរបស់ សាន់ឌ័រ ពែតូហ្វី បដិវត្តនៅទីក្រុង ប៊ុយដាពែស មិនបានបកប្រែទៅជាជោគជ័យណាមួយជាមួយកសិករម៉ាកយ៉ា ខណៈពេលដែល ជនប្រជាធិបតេយ្យអូទ្រីស លោក ហាន គូឌ្លីច បានខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីធ្វើឱ្យកសិករអូទ្រីស "បានបាត់ខ្លួននៅក្នុងសមុទ្រដ៏អស្ចារ្យនៃភាពព្រងើយកន្តើយនិងក្លិនស្អុយ" ។
តួនាទីនៃគំនិត
នៅក្នុងភាសានៃទសវត្សឆ្នាំ ១៨៤០ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ មានន័យថាការជំនួស អ្នកបោះឆ្នោតដែលជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ដោយ អ្នកបោះឆ្នោតដែលជាបុរសគ្រប់រូប ។ សេរីនិយម ជាមូលដ្ឋានមានន័យថា ការយល់ព្រមពីប្រជាពលរដ្ឋ ការកំណត់អំណាចសាសនា និង រដ្ឋ ការបង្កើត រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋ សេរីភាពសារព័ត៌មាន និងបុគ្គលនិយម។ ទសវត្សឆ្នាំ ១៨៤០ បានឃើញការលេចឡើងនៃការបោះពុម្ពសេរីរ៉ាឌីកាល់ដូចជា Rheinische Zeitung (១៨៤២); Le National និង La Reforme (១៨៤៣) នៅប្រទេសបារាំង; Grenzboten របស់ Ignaz Kuranda (១៨៤១) នៅប្រទេសអូទ្រីស; Pesti Hírlap របស់ Lajos Kossuth (១៨៤១) នៅក្នុងប្រទេសហុងគ្រី ក៏ដូចជាការកើនឡើងនៃប្រជាប្រិយភាពរបស់ Morgenbladet ចាស់នៅក្នុងប្រទេសន័រវេស និង Aftonbladet នៅក្នុងប្រទេសស៊ុយអែត។
'ជាតិនិយម' ជឿលើការបង្រួបបង្រួមមនុស្សដែលត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយ ភាសា វប្បធម៌ សាសនា ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងជាការពិតណាស់ ភូមិសាស្ត្រ នៅក្នុងនោះក៏មានចលនា បង្រួបបង្រួមជាតិឡើងវិញ ផងដែរ។ ជាតិនិយមបានបង្កើតការអំពាវនាវយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងអំឡុងពេលមុនឆ្នាំ ១៨៤៨ ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុង ១៨៣៦ របស់ František Palacký 's ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រជាជាតិឆេក ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើដំណើរជាតិនៃជម្លោះជាមួយជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ ឬ Liederkranz ស្នេហាជាតិដ៏ពេញនិយម (រង្វង់ចម្រៀង) ដែល ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទូទាំងប្រទេសអាឡឺម៉ង់៖ បទចម្រៀងស្នេហាជាតិ និងបះបោរអំពី Schleswig បានគ្របដណ្តប់ពិធីបុណ្យចម្រៀងជាតិ Würzburg ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៥
'សង្គមនិយម' នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨៤០ គឺជាពាក្យដែលមិនមាននិយមន័យឯកច្ឆន្ទ ដែលមានន័យខុសគ្នាចំពោះមនុស្សផ្សេងគ្នា ប៉ុន្តែជាធម្មតាត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងបរិបទនៃអំណាចកាន់តែច្រើនសម្រាប់កម្មករនៅក្នុងប្រព័ន្ធមួយដោយផ្អែកលើកម្មសិទ្ធិរបស់កម្មករនៃ មធ្យោបាយផលិតកម្ម ។
គោលគំនិតទាំងនេះរួមគ្នា - លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ជាតិនិយម និងសង្គមនិយម ក្នុងន័យដែលបានពិពណ៌នាខាងលើ - ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងពាក្យនយោបាយ រ៉ាឌីកាល់និយម ។
លំដាប់នៃនិន្នាការចម្បង
ប្រទេសនីមួយៗមានពេលវេលាជាក់លាក់មួយ ប៉ុន្តែគំរូទូទៅបានបង្ហាញពីវដ្តដ៏មុតស្រួច នៅពេលដែលកំណែទម្រង់បានផ្លាស់ប្តូរឡើងចុះ។
និទាឃរដូវឆ្នាំ ១៨៤៨ ៖ ជោគជ័យដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល
រូបភាពតូច| របាំងបដិវត្តន៍នៅ ទីក្រុងវីយែន ក្នុងខែឧសភាឆ្នាំ ១៨៤៨ ពិភពលោកមានការភ្ញាក់ផ្អើលនៅនិទាឃរដូវឆ្នាំ ១៨៤៨ នៅពេលដែលបដិវត្តន៍បានលេចឡើងនៅកន្លែងជាច្រើន ហើយហាក់ដូចជាជិតដល់ភាពជោគជ័យនៅគ្រប់ទីកន្លែង។ ពួក​អ្នក​ប្រឆាំង​ដែល​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​ចាស់​និរទេស​ចេញ​បាន​ប្រញាប់ប្រញាល់​ត្រឡប់មកវិញ ដើម្បី​ក្តាប់ឱកាស។ នៅ​ប្រទេស​បារាំង របប​រាជានិយម ​ត្រូវ​បាន ​ផ្ដួល​រំលំ​ម្តង​ទៀត​ហើយ​ជំនួស​ដោយ​សាធារណរដ្ឋ ។ នៅក្នុងរដ្ឋធំៗមួយចំនួនរបស់អាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលី និងនៅក្នុងប្រទេសអូទ្រីស មេដឹកនាំចាស់ៗត្រូវបានបង្ខំឱ្យផ្តល់រដ្ឋធម្មនុញ្ញសេរី។ បណ្តារដ្ឋ​អ៊ីតាលី និង​អាល្លឺម៉ង់​ហាក់​ដូច​ជា​កំពុង​បង្កើត​ប្រទេស​រួបរួម​គ្នា​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស។ អូទ្រីសបានផ្តល់ដល់ហុងគ្រី និងឆេក នូវស្វ័យភាព និងឋានៈជាប្រជាជាតិ។
រដូវក្តៅ ១៨៤៨: ការបែងចែកក្នុងចំណោមអ្នកកែទម្រង់
នៅប្រទេសបារាំង ការប្រយុទ្ធគ្នាតាមផ្លូវបង្ហូរឈាមបានផ្ទុះឡើងរវាងអ្នកកំណែទម្រង់វណ្ណៈកណ្តាល និងពួករ៉ាឌីកាល់វណ្ណៈកម្មករ។ អ្នកកែទម្រង់អាល្លឺម៉ង់បានប្រកែកមិនចេះចប់ ដោយមិនបញ្ចប់លទ្ធផលរបស់ពួកគេ។
១៨៤៩-១៨៥១: ការផ្តួលរំលំរបបបដិវត្តន៍
បដិវត្តន៍ទទួលបរាជ័យជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរដូវក្តៅឆ្នាំ ១៨៤៩។ អ្នក​ប្រឆាំង​បាន​ឡើង​កាន់​អំណាច​វិញ ហើយ​មេដឹកនាំ​បដិវត្តន៍​ជា​ច្រើន​នាក់​បាន​ចូល​និរទេស​ខ្លួន។ កំណែទម្រង់សង្គមមួយចំនួនបានបង្ហាញឱ្យឃើញជាអចិន្ត្រៃយ៍ ហើយប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមកអ្នកជាតិនិយមនៅប្រទេសអាឡឺម៉ង់ អ៊ីតាលី និងហុងគ្រីបានសម្រេចគោលបំណងរបស់ពួកគេ។
បណ្តារដ្ឋអ៊ីតាលី
រូបភាពតូច| វគ្គពី [[ប្រាំថ្ងៃនៃទីក្រុង Milan|៥ ថ្ងៃនៃទីក្រុង មីឡង់ គំនូរដោយ Baldassare Verazzi]] ទោះបីជាមានការកត់សម្គាល់តិចតួចនៅពេលនោះក៏ដោយ ការផ្ទុះឡើងដ៏ធំដំបូងបង្អស់បានកើតឡើងនៅ ក្រុងប៉ាឡេម៉ូ កោះស៊ីស៊ីល ដែលចាប់ផ្តើមនៅខែមករាឆ្នាំ១៨៤៨ ។ ធ្លាប់មានការបះបោរជាច្រើនលើកប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្ស ប៊ួរបុង ; ដោយបានបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យមួយដែលមានរយៈពេលត្រឹមតែ ១៦ ខែមុនពេលពួកប៊ូរបុង ត្រឡប់មកកាន់អំណាចវិញ។ ក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានខែនោះ រដ្ឋធម្មនុញ្ញមានភាពជឿនលឿនបន្តិចធៀបនឹងសម័យនោះ នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌប្រជាធិបតេយ្យសេរី ដូចទៅនឹងសំណើរបស់សហព័ន្ធរដ្ឋអ៊ីតាលីដែរ។ ការបរាជ័យនៃការបះបោរត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរមកវិញនៅ ១២ ឆ្នាំក្រោយមក នៅពេលដែល ព្រះរាជាណាចក្រប៊ួរបុងនៃស៊ីស៊ីលទាំងពីរ បានដួលរលំនៅឆ្នាំ ១៨៦០-៦១ ជាមួយនឹង ការបង្រួបបង្រួមនៃអ៊ីតាលី ។
ប្រទេសបារាំង
"បដិវត្តខែកុម្ភៈ" នៅប្រទេសបារាំងត្រូវបានបញ្ឆេះដោយការគាបសង្កត់នៃ campagne des banquets ។ បដិវត្តន៍នេះត្រូវបានជម្រុញដោយឧត្តមគតិជាតិនិយម និងសាធារណរដ្ឋក្នុងចំណោមសាធារណជនបារាំងទូទៅ ដែលជឿថាប្រជាជនគួរតែគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង។ វាបានបញ្ចប់ របបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ របស់ស្តេច ល្វី​ ហ្វីលីព ហើយនាំទៅដល់ការបង្កើត សាធារណរដ្ឋទីពីររបស់បារាំង ។ បន្ទាប់ពីរយៈពេលបណ្តោះអាសន្ន លោក ល្វី ណាប៉ូលេអុង ដែលជាក្មួយប្រុសរបស់ ណាប៉ូលេអុង បូណាប៉ាត ត្រូវបាន ជ្រើសរើសជាប្រធានាធិបតី ។ នៅឆ្នាំ ១៨៥២ គាត់បានធ្វើ រដ្ឋប្រហារ ហើយបានតាំងខ្លួនជាអធិរាជផ្តាច់ការនៃ ចក្រភពបារាំងទីពីរ ។
Alexis de Tocqueville បានកត់សម្គាល់នៅក្នុង ការចងចាំ របស់គាត់នៃសម័យកាលនោះ "សង្គមត្រូវបានកាត់ជាពីរ: អ្នកដែលគ្មានអ្វីរួបរួមគ្នាក្នុងការច្រណែននឹងអ្នកដែលមានអ្វីរួបរួមគ្នាក្នុងភាពភ័យរន្ធត់ទូទៅ" ។
បណ្តារដ្ឋអាល្លឺម៉ង់
រូបភាពតូច| បដិវត្តន៍នៅ [[ប៊ែរឡាំង|ទីក្រុងប៊ែរឡាំង ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៨៤៨ ដោយគ្រវី ទង់បដិវត្តន៍]] "បដិវត្តខែមីនា" នៅក្នុងរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់បានកើតឡើងនៅភាគខាងត្បូង និងភាគខាងលិចនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដោយមានសន្និបាតដ៏ពេញនិយម និងមហាបាតុកម្ម។ ដឹកនាំ​ដោយ​និស្សិត និង​បញ្ញវន្ត​ដែល​មាន​ការ​អប់រំខ្ពស់ ពួកគេ​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន ​ឯកភាព​ជាតិ​អាល្លឺម៉ង់ សេរីភាព​សារព័ត៌មាន និង ​សេរីភាព​នៃ​ការ​ជួប​ជុំ ។ ការបះបោរត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយច្របូកច្របល់ ប៉ុន្តែមានការបដិសេធរួមចំពោះរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយបែបប្រពៃណី និងស្វ័យភាពនៅក្នុងរដ្ឋឯករាជ្យចំនួន ៣៩ នៃ សហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ ។ ធាតុផ្សំនៃវណ្ណៈកណ្តាល និងវណ្ណៈកម្មករនៃបដិវត្តន៍បានធ្វើឲ្យមានការបែកបាក់ ហើយនៅទីបញ្ចប់ ពួកអភិជនអភិរក្សនិយមបានយកឈ្នះ ដោយបង្ខំ ពួកសេរីនិយម ជាច្រើននាក់ឱ្យទៅនិរទេសខ្លួន។
ដាណឺម៉ាក
រូបភាពតូច| ទាហានដាណឺម៉ាកធ្វើព្យុហយាត្រាឆ្លងកាត់ [[ទីក្រុង Copenhagen ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៩ បន្ទាប់ពីជ័យជំនះក្នុង សង្គ្រាម Schleswig ទីមួយ។]] ប្រទេសដាណឺម៉ាកត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រព័ន្ធរាជាធិបតេយ្យផ្តា​ច់ការ ( ច្បាប់របស់ស្តេច ) ចាប់តាំងពីសតវត្សទី១៧ ។ ស្តេច គ្រីស្ទៀនទី៨ ដែលជាអ្នកកំណែទម្រង់កម្រិតមធ្យម ប៉ុន្តែនៅតែជាអ្នកផ្តាច់ការ បានទទួលមរណភាពនៅខែមករា ឆ្នាំ១៨៤៨ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការកើនឡើងនៃការប្រឆាំងពីកសិករ និងពួកសេរីនិយម។ ការទាមទារសម្រាប់រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលដឹកនាំដោយ គណបក្សសេរីជាតិ បានបញ្ចប់ដោយការហែក្បួនដ៏ពេញនិយមទៅកាន់ ព្រះរាជវាំងគ្រីស្ទៀនបួក នៅថ្ងៃទី ២១ ខែមីនា។ ស្តេចថ្មីគឺ ហ្វ្រេដេរីកទី៧ បានបំពេញតាមការទាមទាររបស់ពួកសេរីនិយម ហើយបានដំឡើងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ដែលរួមមានមេដឹកនាំលេចធ្លោនៃ គណបក្សសេរីជាតិ ។
រាជាធិបតេយ្យហាប់ស្បួក
រូបភាពតូច| ការប្រកាសរបស់ [[Vojvodina ស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី Vojvodina នៅខែឧសភាឆ្នាំ ១៨៤៨ កំឡុង បដិវត្តន៍ស៊ែប]] ចាប់ពីខែមីនា ឆ្នាំ១៨៤៨ ដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៤៩ ចក្រភពអូទ្រីស ត្រូវបានគំរាមកំហែងដោយចលនាបដិវត្តន៍ ដែលជារឿយៗមានចរិតជាតិនិយម។ ចក្រភពដែលគ្រប់គ្រងពី ទីក្រុងវីយែន រួមមានជនជាតិ អាល្លឺម៉ង់ អូទ្រីស ហុងគ្រី ស្លូវេណេ ប៉ូឡូញ ឆេក ក្រូអាត ស្លូវ៉ាគី អ៊ុយក្រែន /រ៉ូថេនា រ៉ូម៉ានី ស៊ែប និង អ៊ីតាលី ដែលសុទ្ធតែបានព្យាយាមក្នុងដំណើរបដិវត្តន៍ ដើម្បីសម្រេចបាននូវស្វ័យភាព ឯករាជ្យភាព ឬសូម្បីតែអនុត្តរភាពលើជាតិសាសន៍ដទៃទៀត។ រូបភាពជាតិនិយមកាន់តែស្មុគស្មាញដោយព្រឹត្តិការណ៍ដំណាលគ្នានៅក្នុងរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់ ដែលបានផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកឯកភាពជាតិអាល្លឺម៉ង់កាន់តែខ្លាំង។
ហុងគ្រី
រូបភាពតូច| [[សមរភូមិ Buda (1849)|សមរភូមិ ប៊ូដា នៅខែឧសភាឆ្នាំ១៨៤៩ដោយ Mór Than]] រូបភាពតូច| [[ហ៊ូសា|Hussars ហុងគ្រីក្នុងសមរភូមិកំឡុងបដិវត្តហុងគ្រី]] បដិវត្តហុងគ្រីឆ្នាំ ១៨៤៨ គឺជាបដិវត្តដ៏វែងបំផុតនៅអឺរ៉ុបដែលត្រូវបានកំទេចនៅខែសីហាឆ្នាំ ១៨៤៩ ដោយកងទ័ពអូទ្រីសនិងរុស្ស៊ី។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ វា​មាន​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​ដោះលែង​ពួក ​អ្នក​ងារ ។ វាបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមីនាឆ្នាំ ១៨៤៨ នៅពេលដែលអ្នកស្នេហាជាតិហុងគ្រីបានរៀបចំមហាបាតុកម្មនៅ ប៉េស និង ប៊ូដា (ថ្ងៃនេះ ប៊ូដាប៉េស) ដែលបានបង្ខំឱ្យតំណាងអធិរាជទទួលយក ការទាមទារ ១២ចំណុច របស់ពួកគេ ដែលរួមមានការទាមទារសេរីភាពសារព័ត៌មាន ក្រសួងឯករាជ្យរបស់ហុងគ្រីដែលតាំងនៅក្នុង ប៊ូដា ទំនួលខុសត្រូវចំពោះសភាដែលជាប់ឆ្នោតពេញនិយម ការបង្កើតឆ្មាំជាតិ សិទ្ធិស៊ីវិល និងសាសនាពេញលេញ ការកាត់ក្តីដោយគណៈវិនិច្ឆ័យ ធនាគារជាតិ កងទ័ពហុងគ្រី ការដកទ័ពបរទេស (អូទ្រីស) ពីហុងគ្រី ការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ និងការរួបរួមទឹកដីជាមួយ Transylvania ។ នៅ​ព្រឹក​នោះ ការ​ទាមទារ​ត្រូវ​បាន​អាន​ឱ្យ​ឮៗ​រួម​ជាមួយ​នឹង​កំណាព្យ​របស់ Sándor Petőfi ជាមួយ​នឹង​បន្ទាត់​សាមញ្ញ​ថា «យើង​ស្បថ​ដោយ​ព្រះ​នៃ​ជន​ជាតិ​ហុងគ្រី។ យើង​ស្បថ​ថា យើង​នឹង​លែង​ធ្វើ​ជា​ទាសករ​ទៀត​ហើយ ។ Lajos Kossuth និងពួកអភិជនសេរីមួយចំនួនទៀតដែលបង្កើត សភា បានប្តឹងឧទ្ធរណ៍ទៅតុលាការហាប់ស្បួក ជាមួយនឹងការទាមទារឱ្យមានរដ្ឋាភិបាលតំណាង និងសេរីភាពស៊ីវិល។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានធ្វើឱ្យ Klemens von Metternich ដែលជាអធិការបតីអូទ្រីស និងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសបានលាលែងពីតំណែង។ ការទាមទារនៃសភាហុងគ្រីត្រូវបានយល់ព្រមនៅថ្ងៃទី ១៨ ខែមីនាដោយអធិរាជ ហ្វែឌីណង់ ។ ទោះបីជាហុងគ្រីនឹងនៅតែជាផ្នែកនៃរាជាធិបតេយ្យតាមរយៈ ការរួបរួមផ្ទាល់ខ្លួន ជាមួយព្រះចៅអធិរាជក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋធម្មនុញ្ញនឹងត្រូវបានបង្កើតឡើង។ បន្ទាប់មក សភា បានអនុម័តច្បាប់ខែមេសា ដែលបង្កើតសមភាពចំពោះមុខច្បាប់ នីតិបញ្ញត្តិ របបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងបញ្ចប់ការផ្ទេរ និងការរឹតបន្តឹងនៃការប្រើប្រាស់ដីធ្លី។
បដិវត្តន៍បានក្លាយទៅជាសង្រ្គាមទាមទារឯករាជ្យពី របបរាជានិយម ហាប់ស្បួក នៅពេលដែល Josip Jelačić ទេសាភិបាលនៃក្រូអាត បានឆ្លងកាត់ព្រំដែនដើម្បីស្ដារការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេ។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីដែលដឹកនាំដោយ Lajos Kossuth បានទទួលជោគជ័យដំបូងប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងហាប់ស្បួក។ ទោះបីជាហុងគ្រីបានប្រកាន់ជំហររួបរួមជាតិសម្រាប់សេរីភាពរបស់ខ្លួនក៏ដោយ ក៏ជនជាតិភាគតិចមួយចំនួននៃព្រះរាជាណាចក្រហុងគ្រី រួមទាំងជនជាតិស៊ែប៊ី វ៉ូវីឌីណា រ៉ូម៉ានីនៃត្រង់ស៊ីលវែនី និងជនជាតិស្លូវ៉ាគីមួយចំនួននៃហុងគ្រីខាងលើបានគាំទ្រអធិរាជហាប់ស្បួក ហើយបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកងទ័ពបដិវត្តហុងគ្រី។ នៅទីបំផុត បន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធគ្នារយៈពេលមួយឆ្នាំកន្លះ បដិវត្តន៍ត្រូវបានកំទេច នៅពេលដែលស្តេចរុស្ស៊ី នីកូឡាសទី១ បានចូលទៅក្នុងប្រទេសហុងគ្រី ជាមួយនឹងកងទ័ពជាង ៣០០​ ០០០ នាក់។ ជាលទ្ធផលនៃការបរាជ័យ ហុងគ្រីត្រូវបានដាក់នៅក្រោមច្បាប់អាជ្ញាសឹកយ៉ាងឃោរឃៅ។ ពួកឧទ្ទាមនាំមុខដូចជា ខូសុតបានភៀសខ្លួនទៅបរទេស ឬត្រូវបានសម្លាប់។ ក្នុងរយៈពេលវែង ការតស៊ូអកម្មបន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ រួមជាមួយនឹងការបរាជ័យរបស់អូទ្រីសនៅក្នុង សង្គ្រាមអូទ្រីស-ព្រុស ឆ្នាំ ១៨៦៦ បាននាំឱ្យមានការ សម្របសម្រួលអូទ្រីស-ហុងគ្រី (១៨៦៧) ដែលជាការកត់សម្គាល់កំណើតនៃ ចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រី ។
ហ្គាលីសៀ
ចំណុចកណ្តាលនៃចលនាជាតិអ៊ុយក្រែនគឺនៅ ហ្គាលីសៀ ដែលសព្វថ្ងៃត្រូវបានបែងចែករវាងអ៊ុយក្រែន និងប៉ូឡូញ។ នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៤៨ អ្នកតំណាងមួយក្រុមដែលដឹកនាំដោយបព្វជិតកាតូលិកក្រិក បានដាក់ញត្តិទៅកាន់អធិរាជអូទ្រីស។ វាបានបង្ហាញពីបំណងប្រាថ្នាថានៅក្នុងតំបន់នៃ ហ្គាលីសៀ ដែលជាកន្លែងដែលប្រជាជនរ៉ូថេនៀ (អ៊ុយក្រែន) តំណាងឱ្យភាគច្រើន, ភាសាអ៊ុយក្រែន គួរតែត្រូវបានបង្រៀននៅសាលារៀននិងត្រូវបានប្រើដើម្បីប្រកាសច្បាប់ផ្លូវការសម្រាប់ពួករាស្រ្តកសិករ; មន្ត្រីក្នុងតំបន់ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងយល់ពីវា ហើយបព្វជិតរ៉ូថេនៀ នឹងត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិស្មើគ្នានឹងបព្វជិតនៃនិកាយផ្សេងទៀតទាំងអស់។
នៅថ្ងៃទី ២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៨៤៨ ក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់រ៉ូថេនៀ ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ក្រុមប្រឹក្សានេះ (១៨៤៨-១៨៥១) ត្រូវបានដឹកនាំដោយបព្វជិតក្រិក-កាតូលិក Gregory Yakhimovich និងមានសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍ចំនួន ៣០ ។ គោលដៅចម្បងរបស់វាគឺការបែងចែកផ្នែករដ្ឋបាលនៃហ្គាលីសៀ ទៅជាផ្នែកខាងលិច (ប៉ូឡូញ) និងភាគខាងកើត (រ៉ូថេនៀ/អ៊ុយក្រែន) នៅក្នុងព្រំដែននៃចក្រភពហាប់ស្បួក និងការបង្កើតតំបន់ដាច់ដោយឡែកមួយជាមួយនឹងការគ្រប់គ្រងស្វ័យភាពនយោបាយ។
ស៊ុយអែត
ក្នុងអំឡុងថ្ងៃទី ១៨-១៩ ខែមីនា កុប្បកម្មជាបន្តបន្ទាប់ដែលគេស្គាល់ថាជា ភាពចលាចលខែមីនា ( Marsoroligheterna ) បានកើតឡើងនៅក្នុងរដ្ឋធានី ស្តុកហូម របស់ស៊ុយអែត។ សេចក្តីប្រកាសជាមួយនឹងការទាមទារឱ្យមានកំណែទម្រង់នយោបាយត្រូវបានរីករាលដាលនៅក្នុងទីក្រុង ហើយហ្វូងមនុស្សត្រូវបានបំបែកដោយយោធា ដែលនាំឱ្យមនុស្សចំនួន ១៨ នាក់ស្លាប់។
ស្វីស
ប្រទេសស្វីស ដែលជាបណ្តុំសម្ព័ន្ធនៃសាធារណរដ្ឋរួចហើយ ក៏បានប្រទះនឹងវិបត្តិផ្ទៃក្នុងផងដែរ។ ការប៉ុនប៉ងផ្តាច់ខ្លួននៃ កងអនុសេនាធំ កាតូលិកចំនួនប្រាំពីរដើម្បីបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពដែលគេស្គាល់ថាជា Sonderbund ("សម្ព័ន្ធភាពដាច់ដោយឡែក") ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៥ បាននាំឱ្យមានជម្លោះស៊ីវិលរយៈពេលខ្លីនៅក្នុងខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ១៨៤៧ ដែលក្នុងនោះមនុស្សប្រហែល ១០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់។ Sonderbund ត្រូវបានកម្ចាត់ចោលយ៉ាងដាច់អហង្ការដោយក្រុមប្រូតេស្តង់ ដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាង។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី​ឆ្នាំ ១៨៤៨ បាន​បញ្ចប់​ឯករាជ្យភាព​ស្ទើរតែ​ទាំងស្រុង​នៃ​តំបន់​គ្រប់គ្រងនីមួយៗ ដោយ​ប្រែក្លាយ ​ប្រទេស​ស្វីស​ទៅជា​រដ្ឋ​សហព័ន្ធ ។
ប៉ូឡូញធំ
ប្រជាជនប៉ូឡូញបានធ្វើការបះបោរយោធាប្រឆាំងនឹងពួក ព្រុស នៅក្នុង ហ្រ្កង់ឌុចឈីនៃប៉ូសេន (ឬតំបន់ ប៉ូឡូញធំ ) ដែលជាផ្នែកមួយនៃព្រុស ចាប់តាំងពីការបញ្ចូលក្នុងឆ្នាំ ១៨១៥ ។ ប៉ូឡូញបានព្យាយាមបង្កើតអង្គភាពនយោបាយប៉ូឡូញ ប៉ុន្តែបដិសេធមិនសហការជាមួយពួកអាល្លឺម៉ង់ និងជនជាតិយូដា។ ជនជាតិអាឡឺម៉ង់បានសម្រេចចិត្តថាពួកគេមានភាពល្អប្រសើរជាមួយនឹងស្ថានភាពដដែល ដូច្នេះពួកគេបានជួយរដ្ឋាភិបាល ព្រុស ក្នុងការដណ្តើមយកការគ្រប់គ្រងឡើងវិញ។ ក្នុងរយៈពេលវែង ការបះបោរបានជំរុញជាតិនិយមក្នុងចំណោមជនជាតិប៉ូឡូញ និងអាល្លឺម៉ង់ ហើយនាំមកនូវសមភាពស៊ីវិលដល់ជនជាតិយូដា។
បណ្តារដ្ឋរ៉ូម៉ានី
ថ្វីបើមានការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការគាំទ្រដ៏ពេញនិយមក៏ដោយ ក៏រដ្ឋបាលថ្មីត្រូវបានសម្គាល់ដោយជម្លោះរវាង ក្រុមរ៉ាឌីកាល់ និងកងកម្លាំងអភិរក្សកាន់តែច្រើន ជាពិសេសលើបញ្ហា កំណែទម្រង់ដីធ្លី ។ រដ្ឋប្រហារពីរលើកជាប់ៗគ្នាបានធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីចុះខ្សោយ ហើយឋានៈអន្តរជាតិរបស់វាតែងតែមានការប្រកួតប្រជែងដោយរុស្ស៊ី។ បន្ទាប់ពីគ្រប់គ្រងការប្រមូលផ្តុំនៃការអាណិតអាសូរពីមេដឹកនាំនយោបាយអូតូម៉ង់ បដិវត្តន៍ត្រូវបានស្ថិតក្នុងភាពឯកោបំផុតដោយការអន្តរាគមន៍ពីអ្នកការទូតរុស្ស៊ី។ នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ ១៨៤៨ ដោយកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយពួកអូតូម៉ង់ រុស្ស៊ីបានឈ្លានពាននិងផ្តួលរំលំបដិវត្តន៍។ យោងទៅតាមលោក Vasile Maciu ការបរាជ័យនៅវ៉ាឡាឃៀំ គឺដោយសារការអន្តរាគមន៍ពីបរទេស។ នៅប្រទេសម៉ុលដាវី ចំពោះការប្រឆាំងរបស់ពួកសក្តិភូមិ និងនៅត្រង់ស៊ីលវេនីចំពោះការបរាជ័យនៃយុទ្ធនាការរបស់ឧត្តមសេនីយ Józef Bem ហើយក្រោយមកមានការគាបសង្កត់អូទ្រីស។ នៅ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ក្រោយ​មក ពួក​បះបោរ ​បាន​វិល​ត្រឡប់​មក​វិញ ហើយ​ទទួល​បាន​ជោគជ័យតាមគោលដៅ​របស់​ខ្លួន។
បែលហ្សិក
រូបភាពតូច| រូបភាពនៃការផ្តល់ជូនជានិមិត្តរូបរបស់ [[Leopold I សញ្ជាតិបែលហ្សិក|ឡេអូប៉ូលទី១ នៃប្រទេសបែលហ្សិក ដើម្បីលាលែងពីតំណែងនៅឆ្នាំ ១៨៤៨]] បែលហ្ស៊ិក មិនបានឃើញភាពចលាចលធំ ក្នុងឆ្នាំ១៨៤៨ ទេ ដោយបានឆ្លងកាត់កំណែទម្រង់សេរីរួចហើយបន្ទាប់ពី បដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៣០ ហើយដូច្នេះប្រព័ន្ធរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងរបបរាជានិយមរបស់វាបានរួចរស់ជីវិត។
កុបកម្ម​ក្នុង​តំបន់​តូចៗ​មួយ​ចំនួន​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង ដែល​ប្រមូលផ្តុំ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ឧស្សាហកម្ម ​ស៊ីឡូន នៃ​ខេត្ត Liège និង Hainaut ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការគំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរបំផុតនៃការឆ្លងបដិវត្តន៍ត្រូវបានបង្កឡើងដោយក្រុមជនអន្តោប្រវេសន៍បែលហ្ស៊ិកមកពីប្រទេសបារាំង។ នៅឆ្នាំ ១៨៣០ បដិវត្តន៍បែលហ្ស៊ិកបានផ្ទុះឡើងដោយបំផុសគំនិតដោយបដិវត្តដែលកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសបារាំង ហើយអាជ្ញាធរបែលហ្ស៊ិកបារម្ភថាបាតុភូត 'ចម្លង' ស្រដៀងគ្នាអាចនឹងកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៤៨ ។ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍នៅប្រទេសបារាំង ពលករចំណាកស្រុកបែលហ្ស៊ិកដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីសត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យត្រលប់ទៅបែលហ្ស៊ិកវិញដើម្បីផ្តួលរំលំ របបរាជានិយម និងបង្កើតសាធារណរដ្ឋ។ អាជ្ញាធរបែលហ្ស៊ិកបានបណ្តេញ លោក កាល់ ម៉ាក្ស ចេញពីទីក្រុងព្រុចសែលកាលពីដើមខែមីនា ក្រោមការចោទប្រកាន់ថាបានប្រើប្រាស់ផ្នែកមួយនៃមរតករបស់គាត់ដើម្បីបំពាក់អាវុធដល់បដិវត្តន៍បែលហ្ស៊ិក។
ស្ថានភាពនៅក្នុងប្រទេសបែលហ្ស៊ិកបានចាប់ផ្តើមងើបឡើងវិញនៅរដូវក្តៅនោះបន្ទាប់ពីការប្រមូលផលល្អ ហើយ ការបោះឆ្នោតថ្មីៗ បានត្រលប់មកវិញនូវសំឡេងភាគច្រើនខ្លាំងដល់គណបក្សគ្រប់គ្រង។
ចក្រភពអង់គ្លេស និងអៀរឡង់
និន្នាការទូទៅនៅក្នុងចលនាបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨ គឺជាការយល់ឃើញដែលថា រាជាធិបតេយ្យសេរីដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៣០ ទោះបីជាជាផ្លូវការជាតំណាងរាស្រ្តប្រជាធិបតេយ្យក៏ដោយ មានលក្ខណៈបែប ជិះជាន់ពេក និង/ឬពុករលួយក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការបន្ទាន់របស់ប្រជាជន ហើយដូច្នេះនៅក្នុង ត្រូវការការកែទម្រង់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ឬបរាជ័យនោះ ការបំបែកខ្លួនដើម្បីកសាងរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យពីដើមឡើងវិញ។ នេះគឺជាដំណើរការដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសអៀរឡង់រវាងឆ្នាំ ១៨០១ និង ១៨៤៨ ។
កាល​ពី​មុន​ជា​រាជាណាចក្រ​ដាច់​ដោយ​ឡែក អៀរឡង់​ត្រូវ​បាន ​ដាក់​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​ចក្រភព​អង់គ្លេស​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨០១ ។ ទោះបីជាចំនួនប្រជាជនរបស់ខ្លួនភាគច្រើនជាសាសនិកកាតូលិក និងសង្គមវិទ្យានៃកម្មករកសិកម្មក៏ដោយ ភាពតានតឹងបានកើតចេញពីការតំណាងហួសហេតុខាងនយោបាយ ក្នុងមុខតំណែងនៃអំណាចនៃម្ចាស់ដីនៃសាវតាប្រូតេស្តង់ដែលស្មោះត្រង់នឹងចក្រភពអង់គ្លេស។ ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨១០ ចលនាអភិរក្សនិយមដែលដឹកនាំដោយ Daniel O'Connell បានស្វែងរក សិទ្ធិនយោបាយស្មើៗគ្នាសម្រាប់ពួកកាតូលិក នៅក្នុង ប្រព័ន្ធនយោបាយរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយទទួលបានជោគជ័យនៅក្នុង ច្បាប់សង្គ្រោះរ៉ូម៉ាំងកាតូលិកឆ្នាំ ១៨២៩ ។ ប៉ុន្តែដូចនៅក្នុងរដ្ឋអ៊ឺរ៉ុបផ្សេងទៀត ចរន្តដែលបំផុសគំនិតដោយ លទ្ធិរ៉ាឌីកាល់និយម បានរិះគន់ពួកអភិរក្សនិយម-សេរីនិយមចំពោះការបន្តគោលបំណងនៃសមភាពប្រជាធិបតេយ្យជាមួយនឹងការសម្របសម្រួលហួសហេតុ និងបន្តិចម្តងៗ។ ស្តាំ|រូបភាពតូច| ការកាត់ក្តីអ្នកស្នេហាជាតិអៀរឡង់នៅ [[ក្លុនមេល។|Clonmel ។ យុវជនអៀរឡង់ ទទួលការកាត់ទោសប្រហារជីវិត។]] នៅក្នុងប្រទេសអៀរឡង់ រលកនៃ របបសាធារណរដ្ឋនិយម សមភាព និង រ៉ាឌីកាល់ ដែលបំផុសគំនិតដោយ បដិវត្តន៍បារាំង មានវត្តមានតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៧៩០ ។ ដោយត្រូវបានបង្ហាញដំបូងនៅក្នុង ការបះបោរអៀរឡង់ឆ្នាំ ១៧៩៨ ។ ទំនោរនេះបានរីកចម្រើនទៅជាចលនាមួយសម្រាប់កំណែទម្រង់សង្គម វប្បធម៌ និងនយោបាយក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៨៣០ ហើយនៅឆ្នាំ ១៨៣៩ ត្រូវបានគេដឹងថាទៅជាសមាគមនយោបាយមួយដែលមានឈ្មោះថា យុវជនអៀរឡង់ ។ ដំបូងវាមិនត្រូវបានគេទទួលយកទេ ប៉ុន្តែកាន់តែមានប្រជាប្រិយភាពជាមួយនឹង គ្រោះមហាទុរភិក្ស នៃឆ្នាំ១៨៤៥ — ឆ្នាំ ១៨៤៩ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលបាននាំមកនូវផលប៉ះពាល់សង្គមដ៏មហន្តរាយ ហើយបានជះឥទ្ធិពលដល់ការឆ្លើយតបមិនគ្រប់គ្រាន់របស់អាជ្ញាធរ។
ភ្លើងឆេះសម្រាប់បដិវត្តន៍អៀរឡង់វ័យក្មេងបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ 1848 នៅពេលដែលសភាអង់គ្លេសបានអនុម័ត " ច្បាប់ស្តីពីឧក្រិដ្ឋកម្ម និងកំហឹង " ។ សេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ គឺជាការប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹកនៅក្នុងប្រទេសអៀរឡង់ ដែលបង្កើតឡើងដើម្បីបង្កើត ការប្រឆាំងការបះបោរ ប្រឆាំងនឹងចលនាជាតិនិយមអៀរឡង់ដែលកំពុងកើនឡើង។
ប៉ុន្តែ ការចូលរួមដ៏សំខាន់លើកដំបូងរបស់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងប៉ូលីស នៅក្នុងភូមិ Ballingarry ភាគខាងត្បូង Tipperary គឺជាការបរាជ័យ។ ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ដោយ​កាំភ្លើង​វែង​ជាមួយ ​ប៉ូលិស ​ប្រដាប់​អាវុធ​ប្រមាណ​៥០​នាក់​បាន​បញ្ចប់​ពេល​កម្លាំង​ប៉ូលិស​មក​ដល់។ បន្ទាប់ពីការចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំវ័យក្មេងអៀរឡង់ ការបះបោរបានដួលរលំ ទោះបីជាមានការប្រយុទ្ធគ្នាជាបន្តបន្ទាប់នៅឆ្នាំបន្ទាប់ក៏ដោយ។
អេស្ប៉ាញ
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៨៣៣ មក ប្រទេសអេស្ប៉ាញត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ រាជាធិបតេយ្យសភា សេរីនិយម ដែលស្រដៀងនឹង និងយកគំរូតាម របបរាជានិយមខែកក្កដា នៅក្នុងប្រទេសបារាំង។ ដើម្បី​ដក​របបរាជានិយម​ផ្តាច់ការ​ចេញពី​រដ្ឋាភិបាល អំណាច​បាន​ផ្លាស់ប្តូរ​រវាង​គណបក្ស​សេរី​និយម​ពីរ​គឺ គណបក្ស​រីកចម្រើន ​កណ្តាល​ឆ្វេង និង ​គណបក្ស​កណ្តាល​ស្តាំនិយម ។ ប៉ុន្តែ មួយទស្សវត្សរ៍នៃការគ្រប់គ្រងដោយមជ្ឈិមស្តាំនិយម ថ្មីៗនេះបានបង្កើតកំណែទម្រង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ (១៨៤៥) ដែលជំរុញឱ្យមានការភ័យខ្លាចថាពួកកណ្តាល ស្វែងរកការឈោងទៅរក Absolutists និងដកចេញជាអចិន្ត្រៃយ៍ ពួកឆ្វេងនិយមនៃគណបក្សរីកចម្រើន ដែលមានទំនាក់ទំនងជាប្រវត្តិសាស្ត្រទៅនឹង លទ្ធិ ហ្សាកូបាំង និង លទ្ធិរ៉ាឌីកាល់និយម បានចាប់ផ្តើមជំរុញឱ្យមានកំណែទម្រង់ឫសគល់ និងសាខាចំពោះរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ជាពិសេស ការបោះឆ្នោតជាសកល និង អធិបតេយ្យភាពសភា ។
បដិវត្តន៍អឺរ៉ុបឆ្នាំ១៨៤៨ និងជាពិសេស សាធារណរដ្ឋទីពីររបស់បារាំង បានជំរុញឱ្យ ចលនារ៉ាឌីកាល់អេស្ប៉ាញ ប្រកាន់យកមុខតំណែងដែលមិនស្របគ្នាជាមួយនឹងរបបរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលមានស្រាប់ ជាពិសេស សាធារណរដ្ឋនិយម ។ ទីបំផុត នាំឱ្យពួករ៉ាឌីកាល់ចាកចេញពីគណបក្សរីកចម្រើន ដើម្បីបង្កើត គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ នៅឆ្នាំ១៨៤៩។
ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំបន្ទាប់ បដិវត្តន៍ពីរបានកើតឡើង។ នៅឆ្នាំ ១៨៥៤ ពួកអ្នកអភិរក្សនៃ គណបក្សកណ្តាលត្រូវបានបណ្តេញចេញពី អំណាចបន្ទាប់ពី មួយទសវត្សរ៍នៃការកាន់អំណាច ដោយសម្ព័ន្ធភាពនៃក្រុមរ៉ាឌីកាល់សេរី និងពួកអភិរក្សសេរីដែលដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ អេសប៉ាតេរ៉ូ និងអូដូនណល ។ នៅឆ្នាំ ១៨៥៦ ពាក់កណ្តាលអភិរក្សនិយមកាន់តែច្រើននៃសម្ព័ន្ធភាពនេះបានចាប់ផ្តើមបដិវត្តន៍ទីពីរដើម្បីបណ្តេញរបបរាជានិយមសាធារណរដ្ឋដែលនាំទៅដល់ការបន្តរដ្ឋាភិបាលរយៈពេល១០ ឆ្នាំថ្មីដោយពួករាជានិយមអភិរក្សនិយម។
រួមបញ្ជូលគ្នា បដិវត្តទាំងពីរអាចត្រូវបានគេគិតថាជាទិដ្ឋភាពបន្ទរនៃ សាធារណរដ្ឋទីពីររបស់បារាំង បដិវត្តអេស្ប៉ាញឆ្នាំ១៨៥៤ ជាការបះបោរដោយរ៉ាឌីកាល់ និងសេរីនិយមប្រឆាំងនឹងរបបរាជានិយមសភានិយម អភិរក្សនិយមនៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨៣០ ឆ្លុះបញ្ចាំងពី បដិវត្តន៍បារាំងនៃ ១៨៤៨ ; ខណៈពេលដែលបដិវត្តន៍អេស្ប៉ាញឆ្នាំ ១៨៥៦ ជាការប្រឆាំងបដិវត្តន៍នៃពួកអភិរក្សនិយម-សេរីក្រោមបុរសខ្លាំងខាងយោធា មានបន្ទរនៃ រដ្ឋប្រហាររបស់ ល្វីស ណាប៉ូលេអុង ប្រឆាំងនឹងសាធារណរដ្ឋទីពីររបស់បារាំង។
រដ្ឋអឺរ៉ុបផ្សេងទៀត។
នៅក្នុងប្រទេសផ្សេងទៀត មានភាពស្ងប់ស្ងាត់ដែលអាចត្រូវបានសន្មតថាមកពីបានឆ្លងកាត់បដិវត្តន៍ ឬសង្រ្គាមស៊ីវិលរួចហើយនៅក្នុងឆ្នាំកន្លងទៅ ហើយដូច្នេះហើយបានរីករាយនឹងកំណែទម្រង់ជាច្រើនដែលរ៉ាឌីកាល់នៅកន្លែងផ្សេងទៀតកំពុងទាមទារនៅឆ្នាំ ១៨៤៨ ។ នេះ​ជា​ករណី​ដ៏​ធំ​សម្រាប់​បែលហ្សិក ( បដិវត្តន៍​បែលហ្សិក ​ឆ្នាំ ១៨៣០-១); ព័រទុយហ្គាល់ ( សង្រ្គាមសេរីនិយម ដ៏ធំនៃឆ្នាំ ១៨២៨-១៨៣៤ និងសង្រ្គាមស៊ីវិលតូចនៃ Patuleia ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៦-១៨៤៧); និងប្រទេសស្វីស ( សង្រ្គាម Sonderbund ឆ្នាំ ១៨៤៧)
ប្រទេសដែលនិយាយភាសាអង់គ្លេសផ្សេងទៀត
រូបភាពតូច| ការប្រជុំ [[Chartism|Chartist នៅ Kennington Common ថ្ងៃទី ១០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៤៨]] នៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស ខណៈពេលដែលវណ្ណៈកណ្តាលត្រូវបានស្ងប់ស្ងាត់ដោយការរួមបញ្ចូលរបស់ពួកគេក្នុងការបន្តសិទ្ធិផ្តាច់មុខនៅក្នុង ច្បាប់កំណែទម្រង់ឆ្នាំ ១៨៣២ ភាពច្របូកច្របល់ជាលទ្ធផល អំពើហឹង្សា និងញត្តិនៃ ចលនា Chartist បានកើតឡើងជាមួយនឹង ញត្តិដោយសន្តិភាពរបស់ពួកគេទៅកាន់សភា ឆ្នាំ ១៨៤៨ ។ ការលុបចោលពន្ធកសិកម្មការពារនិយមនៅឆ្នាំ ១៨៤៦ – ហៅថា " ច្បាប់ពោត " – បានលុបបំបាត់ភាពក្លៀវក្លាប្រជាភិថុ មួយចំនួន។
នៅក្នុង កោះម៉ាន មានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីកែទម្រង់ សភាក្នុងតំបន់ ដែលជាប់ឆ្នោតដោយខ្លួនឯង ប៉ុន្តែមិនមានបដិវត្តន៍កើតឡើងទេ។ អ្នកកែទម្រង់មួយចំនួនត្រូវបានលើកទឹកចិត្តដោយព្រឹត្តិការណ៍នៅក្នុងប្រទេសបារាំងជាពិសេស។
អាមេរិកឡាទីន
នៅអាមេរិកឡាទីនអេស្ប៉ាញ បដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨ បានបង្ហាញខ្លួននៅ New Granada ជាកន្លែងដែលនិស្សិតកូឡុំប៊ី សេរីនិយម និងបញ្ញវន្តបានទាមទារឱ្យមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសឧត្តមសេនីយ៍ José Hilario López ។ គាត់បានឡើងកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ ១៨៤៩ ហើយបានចាប់ផ្តើមកំណែទម្រង់ធំ ៗ លុបបំបាត់ទាសភាព និងការកាត់ទោសប្រហារជីវិត និងការផ្តល់សេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសាសនា។ ជាលទ្ធផលភាពចលាចលកើតមាននៅ ប្រទេសកូឡុំប៊ី មានរយៈពេលបីទសវត្សរ៍។ ពីឆ្នាំ ១៨៥១ ដល់ឆ្នាំ ១៨៨៥ ប្រទេសនេះត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញដោយសង្រ្គាមស៊ីវិលទូទៅចំនួនបួន និងបដិវត្តន៍ក្នុងស្រុកចំនួន៥០ ។
នៅប្រទេសឈីលី បដិវត្តឆ្នាំ ១៨៤៨ បានបំផុសគំនិត បដិវត្តឈីលីឆ្នាំ ១៨៥១ ។
នៅ ប្រទេសប្រេស៊ីល ការបះបោរ Praieira ដែលជាចលនានៅ Pernambuco មានរយៈពេលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៨៤៨ ដល់ឆ្នាំ ១៨៥២។ ជម្លោះដែលមិនទាន់ដោះស្រាយពីសម័យកាលនៃរបបគ្រប់គ្រង និងការតស៊ូក្នុងតំបន់ចំពោះការបង្រួបបង្រួមនៃចក្រភពប្រេស៊ីលដែលត្រូវបានប្រកាសនៅឆ្នាំ ១៨២២ បានជួយដាំគ្រាប់ពូជនៃបដិវត្តន៍។
នៅប្រទេសម៉ិកស៊ិក រដ្ឋាភិបាលអភិរក្សនិយមដែលដឹកនាំដោយសាន់តាអាណាបានបាត់បង់រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា និងពាក់កណ្តាលនៃទឹកដីទៅសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុង សង្គ្រាមម៉ិកស៊ិក-អាមេរិក ឆ្នាំ ១៨៤៥-១៨៤៨ ។ កើតចេញពីគ្រោះមហន្តរាយ និងបញ្ហាស្ថិរភាពរ៉ាំរ៉ៃនេះ គណបក្សសេរីនិយមបានចាប់ផ្តើមចលនាកំណែទម្រង់។ ចលនា​នេះ តាមរយៈ​ការបោះឆ្នោត​បាន​ដឹកនាំ​សេរីនិយម​បង្កើត ​ផែនការ Ayutla ។ ផែនការដែលបានសរសេរនៅ ឆ្នាំ ១៨៥៤ ក្នុងគោលបំណងដកប្រធានាធិបតីកណ្តាលនិយម លោក Antonio López de Santa Anna ចេញពីការគ្រប់គ្រងនៃប្រទេសម៉ិកស៊ិកក្នុងអំឡុងសម័យ សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធទីពីរនៃម៉ិកស៊ិក ។ ដំបូងឡើយ វាហាក់បីដូចជាខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចពីផែនការនយោបាយផ្សេងទៀតនៃសម័យ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទង្វើដំបូងនៃ កំណែទម្រង់សេរី នៅម៉ិកស៊ិក។ វាគឺជាកាតាលីករសម្រាប់ការបះបោរនៅក្នុងផ្នែកជាច្រើននៃម៉ិកស៊ិក ដែលនាំទៅដល់ការលាលែងពីតំណែងរបស់ សាន់តាអាណា ពីតំណែងប្រធានាធិបតី ដោយមិនឈរជើងម្តងទៀត។ ប្រធានាធិបតីបន្ទាប់របស់ម៉ិកស៊ិកគឺពួកសេរីនិយម Juan Álvarez, Ignacio Comonfort និង Benito Juárez ។ បន្ទាប់មករបបថ្មីនឹងប្រកាស រដ្ឋធម្មនុញ្ញម៉ិកស៊ិកឆ្នាំ ១៨៥៧ ដែលអនុវត្តកំណែទម្រង់សេរីជាច្រើន។ ក្នុងចំណោមរបស់ផ្សេងទៀត កំណែទម្រង់ទាំងនេះបានរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិសាសនា ក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថិរភាពរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋដែលមានដើមកំណើត។ កំណែទម្រង់​បាន​ដឹកនាំ​ដោយផ្ទាល់​ទៅនឹង​អ្វី​ដែល​ហៅថា​សង្គ្រាម​បី​ឆ្នាំ ឬ ​សង្គ្រាម​កំណែទម្រង់ ​ឆ្នាំ​១៨៥៧។ ពួកសេរីនិយមបានឈ្នះសង្រ្គាមនេះ ប៉ុន្តែពួកអភិរក្សនិយមបានស្នើសុំរដ្ឋាភិបាលបារាំងរបស់ ណាប៉ូឡេអុងទី៣ ឱ្យស្តេចអឺរ៉ុបដែលអភិរក្សនិយម ដោយឈានដល់ ការអន្តរាគមន៍របស់បារាំងទីពីរនៅម៉ិកស៊ិក ។ នៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងហាប់ស្បួក នៃ ម៉ាក់ស៊ីមីលានទី១ នៃម៉ិកស៊ិក ប្រទេសនេះបានក្លាយជារដ្ឋចំណុះរបស់ប្រទេសបារាំង (១៨៦៣-១៨៦៧) ។
កេរដំណែល
ប្រវត្ដិវិទូ Priscilla Robertson សន្មតថាគោលដៅជាច្រើនត្រូវបានសម្រេចនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៧០ ប៉ុន្តែកិត្តិយសត្រូវបានផ្តល់ទៅកាន់សត្រូវនៃបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៨៤៨ ដោយបានអត្ថាធិប្បាយថា "ភាគច្រើននៃអ្វីដែលបុរសនៃឆ្នាំ១៨៤៨ បានប្រយុទ្ធដើម្បីត្រូវទទួលបានផ្លែផ្កាក្នុងរយៈពេលមួយភាគបួននៃសតវត្ស។ បុរសដែលសម្រេចបានវាគឺភាគច្រើនជាសត្រូវជាក់លាក់នៃចលនាឆ្នាំ ១៨៤៨ ។ Thiers បានដឹកនាំនៅសាធារណរដ្ឋបារាំងទីបី Bismarck បង្រួបបង្រួមអាល្លឺម៉ង់ និង Cavour ប្រទេសអ៊ីតាលី។ Deák បានឈ្នះស្វ័យភាពសម្រាប់ហុងគ្រីក្នុងរបបរាជាធិបតេយ្យពីរ។ ស្តេចរុស្ស៊ីបានដោះលែងពួកងារ ហើយថ្នាក់ផលិតកម្មរបស់អង់គ្លេសបានផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកសេរីភាពនៃធម្មនុញ្ញប្រជាជន។"