cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វកានីស្ថាន
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០១ ក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលតាលីបង់ត្រូវបានផ្តួលរំលំរួច រដ្ឋបាលបណ្តោះអាសន្នអាហ្វហ្កានីស្ថានក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកហាមីដ កាហ្សៃក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ កងកម្លាំងជំនួយសន្តិសុខអន្តរជាតិ (ISAF) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិដើម្បីជួយដល់រដ្ឋបាលកាហ្សៃនិងផ្តល់នូវសន្តិសុខជាមូលដ្ឋាន។ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ភ្លើងសង្គ្រាមអស់រយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍និងព្រមទាំងមានគ្រោះទុរ្ភិក្សកើតឡើងនាអំឡុងពេលនោះទៀតផង ប្រជាជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានទាំងមូលមានកំណត់ត្រាអត្រាមរណភាពទារកនិងកុមារខ្ពស់បំផុតនៅលើពិភពលោក និងប្រជាជនទូទៅមានអាយុសង្ឃឹមទាបបំផុតដែរ ហើយពួកគេភាគច្រើនគឺកំពុងតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្រេកឃ្លាន   រីឯហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាតិត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញជាទម្ងន់។ ម្ចាស់ជំនួយបរទេសជាច្រើនបានចាប់ផ្តើមផ្តល់ជំនួយដើម្បីស្តារប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថានដែលត្រូវបានហែកហួរដោយសារសង្គ្រាម។
ក្នុងពេលដំណើរគ្នានេះ កងកម្លាំងតាលីបង់បានជួបប្រជុំគ្នាម្តងទៀតនៅលើទឹកដីប្រទេសប៉ាគីស្ថានខណៈដែលកងទាហានសម្ព័ន្ធមិត្តបន្ថែមបានបញ្ជូនមកអាហ្វកានីស្ថានដើម្បីស្តារសន្តិសុខនិងសន្តិភាពក្នុងប្រទេស។ មិនយូរប៉ុន្មាន ក្រុមតាលីបង់ក៏ចាប់ផ្តើមប្រកាសធ្វើកុបកម្មដើម្បីដណ្តើមគ្រប់គ្រងប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថានឡើងវិញ។ ជាងមួយទស្សវត្តរ៍ក្រោយ កងកម្លាំង IS និងកងទ័ពអាហ្វហ្កានីស្ថានបានបើកប្រតិបត្តិការយោធាជាច្រើនប្រឆាំងនឹងក្រុមតាលីបង់ប៉ុន្តែមិនបានកំទេចក្រុមទាំងស្រុងសោះ។ ទោះជាយ៉ាងណា អាហ្វហ្កានីស្ថាននូវតែមានឈ្មោះនៅក្នុងចំណោមប្រទេសក្រីក្របំផុតនៅលើពិភពលោកដោយសារតែកង្វះវិនិយោគពីបរទេស អំពើពុករលួយនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល និងកុបកម្មរបស់ក្រុមតាលីបង់។  បន្ទាប់ពីបានឡើងកាន់អំណាច លោកកាហ្សៃមានគោលដៅចង់បង្រួបបង្រួមប្រជាជនអាហ្វហ្កានីស្ថានទាំងអស់ ហើយរដ្ឋាភិបាលលោកបានស្តាររចនាសម្ព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យខ្លះៗដោយបានអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤ និងដាក់ឈ្មោះផ្លូវការនៃប្រទេសនេះថា "សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន"។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើងដោយមានការគាំទ្រពីប្រទេសម្ចាស់ជំនួយបរទេសដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យសេដ្ឋកិច្ច សុខាភិបាល វិស័យអប់រំ ដំណឹកជញ្ជូន និងវិស័យកសិកម្មនៅអាហ្វកានីស្ថាន។ កងកម្លាំង IS ក៏បានចាប់ផ្តើមហ្វឹកហាត់បណ្តុះបណ្តាលកងកម្លាំងសន្តិសុខជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថាននាអំឡុងពេលនេះផងដែរ។ នៅក្រោយឆ្នាំ២០០២ ជនជាតិអាហ្វកានីស្ថានជិតប្រាំលាននាក់បាននាំគ្នាធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ចូលស្រុកវិញ។ ចំនួនកងកម្លាំងណាតូដែលមានវត្តមាននៅអាហ្វហ្កានីស្ថានបានកើនដល់ ១៤០,០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ២០១១ ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុត ប៉ុន្តែបានធ្លាក់ចុះមកប្រហែល ១៦,០០០ នាក់វិញនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨។
នៅអំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៤ លោកអាស្រាហ្វ ហ្កានីបានជាប់ឆ្នោតជាប្រធានាធិបតីអាហ្វហ្កានីស្ថាន នេះជាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាហ្វហ្កានីស្ថានដែលអំណាចត្រូវបានផ្ទេរតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ។    នៅថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៤ អង្គការណាតូបានប្រកាសបញ្ចប់ប្រតិបត្តិការរបស់ ISAF នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានជាផ្លូវការហើយបានផ្ទេរការទទួលខុសត្រូវផ្នែកសន្តិសុខពេញលេញទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ ប្រតិបត្តិការគាំទ្រសេចក្តីសម្រេចដែលដឹកនាំដោយណាតូត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃដដែរដើម្បីជំនួសឱ្យ ISAF។  កងកម្លាំងណាតូរាប់ពាន់នាក់នូវតែធ្វើការឈរជើងនៅក្នុងប្រទេសដើម្បីហ្វឹកហ្វឺននិងណែនាំកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាន និងដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងក្រុមតាលីបង់។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥ គេបានធ្វើការប៉ាន់ប្រមាណឃើញថា"មនុស្សប្រហែល ១៤៧,០០០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅលើទឹកដីអាហ្វហ្កានីស្ថានដោយសារសង្គ្រាមតាំងពីឆ្នាំ២០០១ មកហើយនៅក្នុងការប្រមាណនោះមានមនុស្សជាង ៣៨,០០០ នាក់គឺជាជនស៊ីវិល"។ យោងទៅតាមរបាយការណ៍របស់ "Body Count" បានឱ្យដឹងថា ជនស៊ីវិលប្រមាណពី ១០៦,០០០ ទៅ ១៧០,០០០ នាក់ត្រូវបានស្លាប់ដោយសារជម្លោះទាំងអស់នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានក្នុងកណ្តាប់ដៃរបស់ភាគីទាំងសងខាង។
ដំណើរផុសឡើងវិញរបស់តាលីបង់ (២០២១)
នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ អគ្គលេខាធិការអង្គការណាតូលោកជិនស៍ ស្តូលថិនប៊ឺកបាននិយាយថា ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត បានសម្រេចយល់ព្រមផ្តើមការដកកងទ័ពរបស់ខ្លួនចេញពីអាហ្វហ្កានីស្ថានពីថ្ងៃទី១ ខែឧសភាតទៅ។ ខណៈដែលយុទ្ធនាការដកទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តកំពុងដំណើរការ ចលនាតាលីបង់បានបើកការវាយប្រហារជាទ្រង់ទ្រាយធំមកលើរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ ទីភ្ញាក់ងារស៊ើបការណ៍អាមេរិកបានថ្លែងថារដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានអាចនឹងត្រូវផ្តួលរំលំក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែបន្ទាប់ពីណាតូបានដកទ័ពអស់។ របាយការណ៍នេះបានបង្ហាញពីសុទិដ្ឋិនិយមជ្រុលព្រោះថានៅសប្តាហ៍ទីពីរនៃខែសីហា រដ្ឋធានីខេត្តអាហ្វហ្កានីស្ថានភាគច្រើនបានធ្លាក់ក្នុងដៃរបស់តាលីបង់ហើយកងទ័ពជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានបានព្រាត់ប្រាសគ្នាស្ទើរទាំងអស់ដោយបាត់បង់មូលដ្ឋានទ័ពនៅគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៃប្រទេស។ ការដួលរលំនៃទីក្រុងម៉ាហ្សា-អ៊ី-សារីហ្វនិងចាឡាឡាបាដនៅថ្ងៃទី១៤ និងទី១៥ ខែសីហាបានដកចេញនូវលទ្ធភាពទាំងឡាយរបស់រដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានក្នុងការបញ្ឈប់យុទ្ធនាការរបស់តាលីបង់។
ការដួលរលំនៃទីក្រុងកាប៊ុល
នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា កងកម្លាំងតាលីបង់បានសម្រុកចូលក្នុងរដ្ឋធានីកាប៊ុលដោយរងការប៉ះទង្គិចតិចតួចបំផុតជាមួយកម្លាំងប្រឆាំង។ នៅពេលរសៀលនៃថ្ងៃដដែរនោះ គេបានរាយការណ៍ថាប្រធានាធិបតីអាហ្វហ្កានីស្ថានលោកអាស្រាហ្វ ហ្កានីបានរត់ភៀសខ្លួនពីប្រទេសដោយសម្តៅទៅប្រទេសតាហ្ស៊ីគីស្ថានឬអ៊ូសបេគីស្ថាន។ ប្រធានសភាតំណាងប្រជាជនលោករ៉ាម៉ាន់ រ៉ាម៉ានីក៏ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសប៉ាគីស្ថានដែរ។ ក្រោយពីហ្កានីបានរត់គេចផុត កងកម្លាំងស្មោះស្ម័គ្រនឹងលោកដែលនៅសេសសល់ទាំងប៉ុន្មានបានរត់ចោលមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ពួកគេហើយអត្ថិភាពនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាហ្វហ្កានីស្ថានក៏ឈានចូលដល់ទីបញ្ចប់។
នៅវេលាល្ងាចនៃថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ក្រុមតាលីបង់បានចូលកាន់កាប់វិមានប្រធានាធិបតីហើយបានពង្រូតទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋអាហ្វហ្កានីស្ថានចុះនិងតម្លើងទង់របស់ពួកគេឡើងនៅលើកំពូលវិមាន។ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ ពួកតាលីបង់បានប្រកាសពីការស្តាររបបអេមីរ៉ាតឥស្លាមអាហ្វកានីស្ថានឡើងវិញ។
ចលនាប្រឆាំងនៅខេត្តបង់ស៊ារ
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា អតីតអនុប្រធានាធិបតីទីមួយនៃសាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថានគឺលោកអាមរូឡា សាឡេបានបង្ហោះតាមបណ្តាញសង្គមធ្វិតថឺរថា លោកគឺកំពុងស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសនូវឡើយនិងបានទទួលតួនាទីជាប្រធានាធិបតីស្តីទីក្នុងករណីអវត្តមានលោកហ្កានីដោយជាការលើកឡើងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកសាឡេមានមូលដ្ឋាននៅជ្រលងភ្នំបង់ស៊ារដោយចាត់ទីក្រុងបាហ្សារ៉ាក់ជារដ្ឋធានីបណ្តោះអាសន្នហើយវាគឺជាតំបន់មួយក្នុងចំណោមតំបន់មួយចំនួនទៀតដែលកំពុងស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់សាធារណរដ្ឋឥស្លាម។ ចលនានេះបានរួមបញ្ចូលលោកប៊ីស្មីឡាខាន់ មហាម៉ាឌីជារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ និងលោកអាម៉េដ ម៉ាស៊ូដជាមេបញ្ជាការយោធា។
រដ្ឋាភិបាល
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថានគឺជាសាធារណរដ្ឋឥស្លាមដែលមានអំណាចរដ្ឋាភិបាលចំនួនបីគឺ៖ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ និងអំណាចតុលាការ។ ប្រធានាធិបតីគឺជាប្រមុខរដ្ឋផងនិងជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលផង។ រដ្ឋសភាគឺជាស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិដែលមានស្ថាប័នពីរពោលគឺសភាពីរមាន សភាតំណាងប្រជាជន និងសភាព្រឹទ្ធាចារ្យ។ តុលាការកំពូលត្រូវបានដឹកនាំដោយប្រធានយុត្តិធម៌គឺលោកយូសូហ្វ ហាឡឹមហើយក៏ត្រូវជាអតីតអនុរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ទទួលបន្ទុកកិច្ចការច្បាប់ដែរ។
យោងទៅតាម Transparency International បានឱ្យដឹងថា អាហ្វហ្កានីស្ថានគឺជាប្រទេសដែលមានអំពើពុករលួយរាតត្បាតច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក។ របាយការណ៍ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០១០ ដែលបានចុះផ្សាយដោយការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីគ្រឿងញៀននិងឧក្រិដ្ឋកម្មបានបង្ហាញថាករណីសូកប៉ាន់ផ្សេងៗគឺមានចំនួនស្មើនឹង ២៣% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេស។ អំពើពុករលួយមានជាទូទៅស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែងសូម្បីតែនៅក្នុងថ្នាក់លើនៃអភិបាលកិច្ចក៏មានដែរ ឧទាហរណ៍៖ នៅខែសីហា ឆ្នាំ២០១០ វាត្រូវបានគេបង្ហាញថាថ្នាក់ដឹកនាំរបស់ធនាគារកាប៊ុលថ្មីនិងឥស្សរជននយោបាយមួយចំនួនតូចរួមទាំងរដ្ឋមន្ត្រីគណៈរដ្ឋមន្ត្រីផងបានកិបកេងលុយជិត ១ ពាន់លានដុល្លារតាមរយៈគម្រោងប្រាក់កម្ចីក្លែងបន្លំ។
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ ប្រធានាធិបតីអាហ្វហ្កានីស្ថានបានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងបែងចែកអំណាចជាមួយគូប្រជែងរបស់លោកពីការបោះឆ្នោតដោយមានលោកអាប់ឌុលឡា អាប់ឌុលឡាជាអ្នកសម្រេចចិត្តថាអ្នកណានឹងដឹកនាំក្រសួងសំខាន់ៗរបស់ប្រទេស។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានបញ្ចប់ភាពជាប់គាំងនយោបាយរយៈពេលជាច្រើនខែនៅក្នុងប្រទេស។ វាត្រូវបានគេយល់ស្របថាខណៈដែលលោកហ្កានីនឹងដឹកនាំប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថានក្នុងនាមជាប្រធានាធិបតី លោកអាប់ឌុលឡានឹងត្រួតពិនិត្យដំណើរការសន្តិភាពជាមួយក្រុមតាលីបង់។
ការបោះឆ្នោត និងគណបក្សនយោបាយ
យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ២០០៤ បានចែងថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីនិងការបោះឆ្នោតសភាត្រូវបានធ្វើឡើងរៀងរាល់ ៥ ឆ្នាំម្តង។ ទោះជាយ៉ាងណាដោយសារតែការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០១៤ មានជម្លោះ គេបានពន្យារពេលការបោះឆ្នោតសភាឆ្នាំ២០១៥ ទៅធ្វើឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨។ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីនេះគឺអាស្រ័យលើប្រព័ន្ធបោះពីរជុំ។ ប្រសិនបើគ្មានបេក្ខជនណាមួយទទួលបានសម្លេងភាគច្រើននៅក្នុងជុំទីមួយទេនោះជុំទីពីរនឹងត្រូវធ្វើឡើងដោយជ្រើសយកបេក្ខជនកំពូលពីររូប។ ការបោះឆ្នោតសភាមានតែមួយជុំប៉ុណ្ណោះនិងផ្អែកលើ"ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតតែមួយមិនអាចផ្ទេរបាន"ដែលវាអាចអនុញ្ញាតឱ្យបេក្ខជនខ្លះជាប់ឆ្នោតដោយមានសម្លេងតិចជាងមួយភាគរយ។
បកទៅដើមដំបូងវិញ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០០៤ មិនមានជម្លោះឬចលាចលអ្វីទេដែលក្នុងនោះលោកហាមីដ កាហ្សៃបានយកឈ្នះនៅជុំទីមួយដោយទទួលបានសំឡេងគាំទ្រ ៥៥.៤%។ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០០៩ ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិទៅដោយខ្វះសន្តិសុខ អ្នកចូលរួមបោះឆ្នោតមានចំនួនតិច និងការលួចបន្លំសន្លឹកបោះឆ្នោតហើយជាលទ្ធផល លោកកាហ្សៃជាប់ឆ្នោតសារជាថ្មី។ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០១៤ បានបញ្ចប់ដោយលោកអាស្រាហ្វ ហ្កានីបានទទួលសម្លេងគាំទ្រប្រមាណ ៥៦.៤៤%។
គណបក្សនយោបាយបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងឆាកនយោបាយនៃប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាននៅក្រោយឆ្នាំ២០០១ ជាពិសេសគឺសកម្មភាពប្រឆាំងរបស់លោកកាហ្សៃចំពោះគណបក្សទាំងនោះ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសភាឆ្នាំ២០០៥ សន្លឹកឆ្នោតមិនបានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងគណបក្សរបស់បេក្ខជនឡើយដូច្នេះលទ្ធផលត្រូវបានកំណត់ដោយកិត្យានុភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់បេក្ខជននីមួយៗ។ នៅក្នុងចំណោមមន្រ្តីជាប់ឆ្នោតទាំងនោះមានដូចជា អតីតសមាជិកចលនាមូចាហ៊ីឌីន សាសនិកឥស្លាម ស្តេចត្រាញ់ អ្នកជាតិនិយមកុលសម្ព័ន្ធ អតីតអ្នកនយោបាយកុម្មុយនិស្ត អ្នកកំណែទម្រង់ អ្នកជំនាញតាមទីប្រជុំជន អ្នករាជានិយម និងអតីតសហការីតាលីបង់ជាច្រើននាក់។ នៅក្នុងពេលដំណើរគ្នានេះដែរ អាហ្វហ្កានីស្ថានបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣០ ទូទាំងពិភពលោកខាងចំនួនអ្នកតំណាងភេទស្រីនៅក្នុងរដ្ឋសភា។ គណបក្សផ្សេងៗកាន់តែមានឥទ្ធិពលច្រើនឡើងនៅក្រោយឆ្នាំ២០០៩ ពោលគឺនៅពេលដែលច្បាប់ថ្មីត្រូវបានប្រកាសដែលតម្រូវការឱ្យការចុះឈ្មោះគណបក្សមានភាពតឹងរ៉ឹងជាងមុន។ គណបក្សថ្មីៗជិតមួយរយត្រូវបានចុះឈ្មោះបន្ទាប់ពីច្បាប់នេះបានចូលជាធរមាន ហើយគណបក្សទាំងនោះបានដើរតួយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៤ ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលបក្សនូវតែមានកម្រិតនៅឡើយ។
យោធា
មុនពេលទីក្រុងកាប៊ុលត្រូវដួលរលំ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាហ្វហ្កានីស្ថានដែលស្ថិតនៅក្រោមក្រសួងការពារជាតិបានបែងចែកចេញជាកងទ័ពជើងអាកាសអាហ្វហ្កានីស្ថាន និងកងទ័ពជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ សាកលវិទ្យាល័យការពារជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានមានគ្រឹះស្ថានអប់រំផ្សេងៗសម្រាប់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាហ្វហ្កានីស្ថានរួមទាំងបណ្ឌិត្យសភាយោធាជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានផងដែរ។
ការអនុវត្តន៏ច្បាប់
ការអនុវត្តច្បាប់គឺជាទំនួលខុសត្រូវរបស់នគរបាលជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានដែលស្ថិតនៅក្រោមក្រសួងមហាផ្ទៃ។ នគរបាលជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានមានសាខាចម្បងពីរគឺ៖ នគរបាលឯកសណ្ឋានអាហ្វហ្កានីស្ថាន និងនគរបាលព្រំដែនអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ បេសកកម្មរបស់នគរបាលឯកសណ្ឋានគឺដើម្បីធានាសន្តិសុខនៅក្នុងប្រទេស ទប់ស្កាត់ឧក្រិដ្ឋកម្ម និងការពារទ្រព្យសម្បត្តិ។ នគរបាលព្រំដែនគឺទទួលខុសត្រូវក្នុងការការពារនិងថែរក្សាព្រំដែនរបស់ប្រទេសជាមួយរដ្ឋជិតខាងក៏ដូចជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេស។ ទីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់អាហ្វហ្កានីស្ថានត្រូវបានគេស្គាល់ថាអគ្គនាយកសន្តិសុខជាតិក៏មាននាទីជួយដល់កម្លាំងនគរបាលជាមួយបញ្ហាសន្តិសុខដែរ។ តែទោះបីជាយ៉ាងណា ស្ទើរគ្រប់ផ្នែកនៃប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថានត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាតំបន់គ្រោះថ្នាក់ព្រោះដោយសារតែសកម្មភាពរបស់ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធនិងឧបទ្ទវហេតុទាក់ទងនឹងភេរវកម្ម។ ការចាប់ជំរិតទារប្រាក់លោះនិងប្លន់បានកើតឡើងជារឿយៗនៅតាមទីក្រុងធំៗ។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ កម្លាំងនគរបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានរាប់រយនាក់បានស្លាប់ខណៈពេលកំពុងបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេ។ អាហ្វហ្កានីស្ថានក៏ជាប្រទេសនាំមុខនៃផលិតផលអាភៀនដែរ។ ផលដំណាំអាភៀននៅអាហ្វហ្កានីស្ថានបានផលិតចេញជាហេរ៉ូអ៊ីនខុសច្បាប់ជាង ៩០% នៅទូទាំងពិភពលោកនិងជាង ៩៥% នៃនៅទ្វីបអឺរ៉ុប។ ក្រសួងប្រឆាំងគ្រឿងញៀនគឺជាអ្នកដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការត្រួតពិនិត្យនិងលុបបំបាត់អាជីវកម្មគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់នៅក្នុងប្រទេស។
ភូមិកំពង់ភ្លុក
​ ភូមិកំពង់ភ្លុក ជាភូមិមួយដែលសិ្ថតនៅតំបន់លិចទឹកទន្លេសាប នាខេត្តសៀមរាប។ កំពង់​ភ្លុក​ រួម​ឡើង​ដោយ​ភូមិ​ចំនួន​ បី ចូល​គ្នា​ស្ថិត​ក្នុង​ បឹងទន្លេសាប ដែល​មាន​ចំងាយ​ប៉ុន្មាន​ប្រហែល ៣០ គម ពី​ខេត្ត​សៀមរាប នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​ហ៊ុមព័ទ្ធ​ដោយ​ដើម​កោងកាង​លិច​ទឹក ដែលដើម​កោងកាង​ទាំង​នោះ គឺ​ជា​ជម្រក​សត្វព្រៃ​ច្រើន​ប្រភេទ។​
​ ដោយមើលឃើញពីសក្តានុពលលើវិស័យទេសចរណ៍នៅក្នុងឃុំកំពង់ភ្លុក នៅឆ្នាំ២០១៣ លោកមេឃុំកំពង់ភ្លុក និងគណៈកម្មការសហគមន៍នេសាទ បានសហការជាមួយសមាជិករបស់ខ្លួន បង្កើតជាសមាគមសហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិកំពង់ភ្លុក ។​
ក្នុង​បឹង​ទន្លេសាប​សំបូរ​ដោយ​បក្សី​ទឹក​ច្រើន​ជាង ១០០ ប្រភេទ និង មាន​ត្រី​​ចំនួន​ច្រើន​ជាង ២០០ ប្រភេទ ​រួម​ទាំង​ក្រពើ អណ្ដើក ស្វា ភេ ទៀត​ផង។ នៅ​ខែ​វស្សា​​ផ្ទៃ​ទឹក​បឹង​ទន្លេសាប​មាន​ទំហំ​ដល់​ទៅ ១២ ០០០ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា តែ​នៅ​ខែ​ប្រាំង​វិញ​មាន​ទំហំ​ត្រឹម​តែ ២៥០០ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ នៅ​រដូវ​ប្រាំង​ផ្ទះ​របស់​ពួក​គេ​នៅ​លើ​គោក ដូច្នេះ​ហើយ​ពួក​គេ​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ផ្ទះ​បណ្ដោះអាសន្ន​​តាម​ទឹក​ដែល​ស្រក​ទៅ​នោះ តែ​នៅ​ខែ​វស្សា​នៅ​ពេល​ទឹក​ឡើង​​ពួក​គេ​ប្ដូរ​ទីលំនៅ​មក​រស់នៅ​ផ្ទះ​ពួក​គេ​វិញ ព្រោះ​ទឹក​បឹង​បាន​ឡើង មក​ដល់​ និង លិច​ដល់​ភូមិ​របស់​ពួក​គេ។​​
អំពីទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
សហគមន៍កំពង់ភ្លុក ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាបហើយមានព្រំប្រទល់ជាប់៖
-   ខាងជើង៖ ជាប់នឹងឃុំមានជ័យ
-   ខាងត្បូង៖ ជាប់នឹងបឹងទន្លេសាប
-   ខាងកើត៖ ជាប់នឹងឃុំកំពង់ឃ្លាំង ស្រុកសូទ្រនិគម
-   ខាងលិច៖ ជាប់នឹងឃុំកណ្តែក និងសង្កាត់ចុងឃ្លៀស ក្រុងសៀមរាប ។
ឃុំកំពង់ភ្លុកមានផ្ទៃដីសរុប ២៤៨០០ហិចតា និងមានភូមិចំនួន ០៣ រួមមាន៖ ភូមិត្នោតកំបុត ភូមិគោកក្តុល និងភូមិដីក្រហម ។ ហើយមានចម្ងាយប្រមាណ៣០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តសៀមរាប និងចម្ងាយពីស្រុកប្រាសាទបាគងប្រមាណ១៤គីឡូម៉ែត្រ ។ ភ្ញៀវទេសចដែលមកកម្សាន្តអាចធ្វើដំណើរតាមរថយន្ដ រម៉ក ឬម៉ូតូដោយប្រើរយៈពេល៥០នាទីពីទីរួមខេត្តមកដល់ចំណតទូក និងប្រើពេលប្រហែល   ២០នាទី ទើបដល់សហគមន៍កំពង់ភ្លុក ។
ស្ថានភាពប្រជាជន
នៅក្នុងឃុំកំពង់ភ្លុកមានភូមិចំនួន ៣ ភូមិគឺ ភូមិត្នោតកំបុត ដីក្រហម គោកក្តុល យោងតាមស្ថិតិប្រជាពលរដ្ឋក្នុងឆ្នាំ២០២០ នៅក្នុងឃុំកំពង់ភ្លុក មានគ្រួសារចំនួន ៩៩៧ គ្រួសារ ប្រជាពលរដ្ឋសរុបមានចំនួន ៣៨០៥ នាក់ (ស្រី ១៩២១ នាក់) ហើយប្រជាជននៅតំបន់ជាជនជាតិខ្មែរសុទ្ធ។ ប្រជាជន៩៨ភាគរយជាអ្នកនេសាទត្រីនិង ភាគតូចជាម្ចាស់កសិដា្ឋនចិញ្ចឹមត្រីឬក្រពើ និងភាគតូចផ្សេងទៀតលក់ដូរលក្ខណៈតូចតាច។ ការធ្វើដំណើររបស់អ្នកភូមិនៅទីនោះគឺប្រព្រត្តិបានកោយការប្រើទូក និងកាណូតតូចៗ។ ចំណែកឯការសាងផ្ទះវិញ អ្នកស្រុកនេះបានសាងសងផ្ទះអណ្តែតទឹកឬ ផ្ទះដែលខ្ពស់ ខ្លះខ្ពស់រហូតដល់១២ម ដើម្បីការពារលិចទឹកនៅរដូវវស្សា។ ផ្ទះនោះទៀតសោតមានសរសរច្រើនហើយខ្វាត់ខ្វែងប្រទាក់គ្នា ការសង់បែបនវដើម្បីការពារការបោកពីខ្យល់ព្យុះខ្លាំងដែលភាគច្រើនកើតមាននៅរដូវភ្លៀង។
និយាយពីកូនក្មេងពួកគេមានសាលារៀន​ នៅទីនោះសា្រប់ដែលសាលានោះមានលក្ខពះដូចជាទូកធំម្យ៉ាងដែលសង់សំរាប់សិស្សានុសិស្សបឋមសិស្សា​ និងមានដល់អនុវិទ្យាល័យផង។ ក្មេងៗចាប់ផ្តើមចេះហែលទឹកនៅអាយុប្រហែល៣ឆ្នាំឡើងទៅ ព្រោះពួកគេរស់ជាមួយនិងទឹកស្រាប់ រហូតដល់អាយុ៧ឆ្នាំពួកគេមានជំនាញខាងហែលទឹកយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។
ចំពោះការរស់នៅជាសង្គមវិញ អ្នកស្រុកកំពង់ភ្លុកមានការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាយួយនិង អ្នកនៅដីគោគជាហូរហែរដោយការជួញដូរត្រីស្រស់ឬត្រីងៀតជាមួយម៉ូវដើម្បីយកទៅលក់បន្តនៅទីផ្សារឯទៀតនៅសៀមរាប។
ជីវិតអ្នកនេសាទត្រីនៅកំពង់ភ្លុក
ការងារដូចជាអ្នកមានអាជីពផ្សេងៗដែរ តែខុសគ្នាត្រង់ថា អ្នកនៅកំពង់ភ្លុកធ្វើការនៅលើទឹកជារៀងរាល់ថ្ងៃ​ ហើយជីវិតមានការមមារញឹកណាស់ដែរ។ ជីវិតជាអ្នកនេសាទត្រី វាមានលក្ខណៈល្អត្រង់ថា ត្រីនៅទន្លេរសាបមានច្រើនហើយ មនុស្សនៅខេត្តសៀមរាបនិយមបរិភោគត្រី​ ច្រើន​ ដែលធ្វើឲ្យមានតម្រូវការកាន់តែច្រើននិងនំាឲ្យជិវិតអ្នកនៅភូមិកំពង់ភ្លុកកាន់តែធូរធារឡើងៗ។
ការទាក់ទាញភ្ញៀសទេសចរណ៍
កំពង់ភ្លុកជាភូមិដែលលិចទឹកតែដោយសារលក្ខណៈពិសេសរបស់ភូមិដែលមានទីតាំងនៅលើទឹកនិងទេសភាពភូមិដែល ជាទីទាក់ទាញដ់ភ្ញៀវទេសចរណ៍អន្តរជាតិយ៉ាងច្រើន។ ទេសចរណ៍នៅកំពង់ភ្លុកជាទេសចរណ័ ធម្មជាតិនិងវប្បធម៌ដែលមានទាំងការកំសាន្តតាមភូមិលិចទឹក ដែលមានផ្ទះអណ្តែតលើទឹកនិងការទស្សនានូវ សត្វព្រៃតាមដងទន្លេរសាបនៅព្រែរនាម។ ការទស្សនាតាមព្រៃរនាមធ្វើឲ្យអារម្មរណ៍របស់ភ្ញៀវទេសចរណ៍មានភាពស្រស់ថ្លា។ ព្រោះទីនោះមានសត្វបក្សីដ៏ច្រើនប្រភេទ និងប្រភេទសត្វល្មូនមានដូចជាពស់ ក្រពើ អណ្តើក និងប្រភេទត្រីធំៗជាបច្រើនប្រភេទទៀត។
ដែលនេះជាជំនួយដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ជីវភាពប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងភូមិនោះ។
កំពង់ភ្លុក
វិសមភាព យិនសិន
នៅក្នងគណិតវិទ្យា វិសមភាព យិនសិន (Jensin's inequality) ត្រូវបានយកឈ្មោះបន្ទាប់ពីឈ្មោះរបស់លោក យូហាន យិនសិន (Juhan Jensen)។ វិសមភាពនេះនិយាយទាក់ទងទៅភាពប៉ោងនិងភាពផតនៃអនុគមន៍ ហើយវិសមភាពត្រូវបានស្រាយបញ្ជាក់ដោយលោក យិនសិន នៅឆ្នាំ 1906 ដែលលោកបានអោយនូវលក្ខណៈទូទៅរបស់វា។ វិសមភាពនេះបានចែងដូចខាងក្រោមៈ
វិមសភាពនេះត្រូវបានអោយក្រោមទំរង់ទូទៅដូចខាងក្រោមៈ
ឬក៏គេអាចសរសេរនូវរាងមួយទៀតគឺៈ
ស្រុកកំពង់ត្រឡាច
​
(Kampong Tralach District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលមានរដ្ឋបាល ១០ឃុំ និង ១០៣ភូមិ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
វិសមភាព ការ៉ាម៉ាតា
នៅក្នុងគណិតវិទ្យា វិសមភាព ការ៉ាម៉ាតា (Karamata's inequality) ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះដោយយកតាមឈ្មោះបន្ទាប់ពីឈ្មោះរបស់លោក ចូវ៉ាន់ ការ៉ាម៉ាតា (Jovan Karamata)។ វិសមភាពនេះបានចែងថាៈ
ចំពោះ f ជាអនុគមន៍ប៉ោងនិងចំពោះពីរស្វ៊ីតនៃចំនួនពិត ផ្ទៀងផ្ទាត់ៈ
និង
នោះគេបានវិសមភាពដូចខាងក្រោមៈ
រោគក្អកមាន់
ប្រភេទ​រោគ
រោគ​ក្អក​មាន់ (Pertussis ឬ whooping cough, Coqueluche) ច្រើន​កើត​ចំពោះ​ក្មេង​តូចៗ ពី​អាយុ​២ឆ្នាំ ទៅ​៥ឆ្នាំ។ រោគ​នេះ​ជា​រោគ​ឆ្លង ហើយ​កើត​ឡើង​ដោយ​សារ អតិសុខុមប្រាណ (សត្វ​តូចៗ​ល្អិតៗ ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​ដោយ​ប្រើ អតិសុខុមទស្សន៍) ឈ្មោះ​ថា Cocco bacille ។
រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក
ក្នុង​ខណៈ​កើត​រោគ​ក្អក​មាន់ អាច​នឹង​មាន​រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​គឺ​រោគ​ឈឺ​ចាប់​ក្នុង​បំពង់​ខ្យល់ និង​រោគហើម​សួត ដែល​អាច​បំផ្លាញ​ជីវិត​កុមារ​បាន។
វិធី​ការ​ពារ
វិធី​ការ​ពារ​ដែល​អាច​ហុច​លទ្ធផល​ល្អ​បំផុត​គឺ​ត្រូវ​ចាក់​ថ្នាំ វ៉ាក់​សាំង (Vaccin)។
វិធី​រក្សា​រោគ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
សាលាសាធារណៈឡូវែល
សាលាសាធារណៈឡូវែល រឺ សាលារដ្ឋឡូវែល គឺជាមណ្ឌលសាលា ដែលតាំងស្នាក់ការធំនៅទីចាត់ការរដ្ឋបាលកណ្ដាលហេនន្រីជែម៉្រហ្ស (Henry J. Mroz) នៅឯសាលាអេឌីថនួសរ៉ចចឺ (Edith Nourse Rogers School) នៅឡូវែល, ម៉ាសាឈូសេតស៍ ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខណ្ឌរដ្ឋបាលសាលារៀននៅសហរដ្ឋ
សង្កាត់ពញាពន់
ជាសង្កាត់មួយស្ថិតនៅក្នុងខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ។
ប្រវត្តិ
ធ្លាប់ជាឃុំមួយនៃស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្ដាល។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតឃុំនៃស្រុកពញាឮចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្កាត់នៃខណ្ឌសែនសុខ
រោគព្រូន
ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​កើត​ព្រូន
ព្រូន​អាច​ចូល​មក​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​យើង ដោយ​សារ​ទឹក​ដី ផ្លែ​ឈើ ឬ បន្លែ​ស្រស់ សាច់​គោ សាច់​ជ្រូក ត្រី​មិន​ស្អាត។
វិធី​បង្ការ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
ភាសាគ្រឹង
​ ​​ភាសាគ្រឹង
ព្យពា្ជន:ភាសាគ្រឹងមាន៣៨តួ ក​ ខ គ ឃ ង ច ឆ ជ ឈ ញ ដ ឋ ឌ​​ ឍ ណ ត​ ថ ទ​ ធ ន  ប ផ ព ភ ម   យ រ ល វ ឝ ឞ ស​ ហ ឡ អ អ្ក អ្គ អ្យ ជើងព្យពា្ជន:​ភាសាគ្រឹង មាន៦តួ៖ ្គ ្ង ្ន ្ម ្រ ្ល ឧទាហណ៏: ចកាប់មែវមីកលុនប៉សាយតៃចយ៉ាគត្រាងកាប់មែវមីកលុនទឹតើព្រឺតយ៉ាគ់ស៊ែវ។ ប៉សាយរ៊ិហាយប៉្រៃមីកលុនចក់មែវចះលុងកប់ញ៉ងអាំសុមែខំឡាំង។ មីកលុនរៀន៖សៃចក់ ប៊ុះចាហម៉នប៉ាគ់សៃតក្រាំងអៃនែអៃក្រាំង។ របៀបសួរជាសំនួន: ១ ម៉ាត់ប៉សាយប៉្រៃមីកលុនបើមឆិ? ២ ចមែឆិឡាកាប់មែវមីកលុន?ហឹឆិ? ឧទាហណ៏ទី២:កម៉នែមិះរៀស៏កឡើយមិះរៀត្រំតងៃនែហគែងក្រាគ់ខាក់ឡើយ។ សក់ហស៏កលែកប៊ិងទូសឞ្លួក។ តង៉ៃនែមិះរៀប៉្រៃកួនហរ៊ិក៏ចប៉ូចខួអាវហទឹដាកចណោះ។ កួនមិះរៀដូវហក៏ចខូអាវរួចឡើយអ៊ែហទឺស ស្របកឋៀបកនុងដាកដូវមូយត្រតៀវកិ។ របៀបសួរជាសំនួន: ១​ ម៉ាត់មិះរៀប៉្រៃកួនហរ៊ិបើមឆិទឹដាក? ២ ម៉ាត់កួនមិះរៀទឺសទឹដាកបើមឆិ? ៣​ ត្រំតង៉ៃនែមិះរៀពឆិង៉ាតៃ? ឧទាហណ៏ទី៣ ផើ្តមដោយអក្សរ យ៉ាគ់ អ៊ូគ សសរ់ មឺរ ហួរកលែត្រងដាគ់ខៀរតាញចដាគ់ជុពួរឌីរ៊ិហ៊ឹប្រ៊ី។ តង៉ៃនែក្រានយ៉ាគ់ឌែរវ៉ាដាគ់ឋាររ៊ិហួរកលែត្រងទឹមឺរដាគ់ ពឺរ។ ឌីអ៊ូគ​កសៀរហឡារ៊ិតូយមែពទឺខងហតចាកលែត្រងឌុញឡើយ។​ ម៉ាត់តង៉ៃទិដូចឡងដាគ់ឋារដុចាក់ សសរ់ឋិរៗហហាយឌីមែឡារ៊ិអរែងរៀន៖ វែ! តណោះពឆិឌីអៃអ៊ិនសឌិហសសរ់ចាក់ដៃឋិរៗជឹមិញង៉ាយ។ ដូវអ៊ែមែជឹប៊ឹះនឹងស៊្រុកអ៊ែកួនដាគ់់ឋាររ៊ិលឡាសហ៊ឹយ៉ាគ់គួកស៊្រុត្រកយ៉ក់មែពឋើមតង៉ាឡាររ៊ិហ៊ឹតញែត។ អ្មប៊ឹនែដាគ់ឋារសែនកយ៉ក់ញ៉ងអាំតង៉ាឡាយ៉ាវវ៉ាអាំសះកាសអ៊ែឡើយ។ ឧទាហណ៏ទី៤:ហួរកលែត្រងដាគ់ខៀរតាញចដាគ់ជុពួរឌីរ៊ិហ៊ឹប្រ៊ី។ តង៉ៃនែក្រានយ៉ាគ់ឌែរវ៉ាដាគ់ឋាររ៊ិហួរកលែត្រងទឹមឺរដាគ់ ពឺរ។ ឌីអ៊ូគ​កសៀរហឡារ៊ិតូយមែពទឺខងហតចាកលែត្រងឌុញឡើយ។​ ម៉ាត់តង៉ៃទិដូចឡងដាគ់ឋារដុចាក់ សសរ់ឋិរៗហហាយឌីមែឡារ៊ិអរែងរៀន៖ វែ! តណោះពឆិឌីអៃអ៊ិនសឌិហសសរ់ចាក់ដៃឋិរៗជឹមិញង៉ាយ។ ដូវអ៊ែមែជឹប៊ឹះនឹងស៊្រុកអ៊ែកួនដាគ់់ឋាររ៊ិលឡាសហ៊ឹយ៉ាគ់គួកស៊្រុត្រកយ៉ក់មែពឋើមតង៉ាឡាររ៊ិហ៊ឹតញែត។ អ្មប៊ឹនែដាគ់ឋារសែនកយ៉ក់ញ៉ងអាំតង៉ាឡាយ៉ាវវ៉ាអាំសះកាសអ៊ែឡើយ។ ឧទាហណ៏: ចកាប់កួនក្រពឺមីកលុនប៉សាយតៃចយ៉ាគត្រាងកាប់ពឺមីកលុនទឹតើមព្រឺតយ៉ាគ់ស៊ែវ។ ប៉សាយរ៊ិហាយប៉្រៃមីកលុនចក់កួនក្រពឺចះលុងកប់ញ៉ងអាំសុមែខំឡាំង។ មីកលុនរៀន៖សៃចក់ ប៊ុះចាហម៉នប៉ាគ់សៃតក្រាំងអៃនែអៃក្រាំង។ របៀបសួរជាសំនួន: ១ ម៉ាត់ប៉សាយប៉្រៃមីកលុនបើមឆិ? ២ ចមែឆិឡាកាប់កួនក្រពឺមីកលុន?ហឹឆិ? ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី
ភាពជោកជ័យ
​​ជោគជ័យ គឺជាអ្វីដែលច្រើនលើសពី ការទទួលបានតំណែង និងការឡើងប្រាក់ខែទៅទៀត។ ដូចជាការផែនការនៃ ការធ្វើដំណើរអញ្ចឹង អ្នកត្រូវតែកំណត់ពី ចំណុចចាប់ផ្ដើម ទិសដៅ និង មធ្យោបាយធ្វើដំណើរ ប្រេងឥន្ធនៈ ឥវ៉ាន់ ផ្លូវធ្វើដំណើរ ជាដើម។
ចំនុចចាប់ផ្ដើមៈ តើអ្នកជានរណា?
គ្រប់ការធ្វើដំណើរត្រូវ តែមានចំណុចចាប់ផ្ដើម។ អ្នកត្រូវតែ ចាប់ផ្ដើមជាមួយនឹងការដឹងថា អ្នកជានរណានៅពេលឥឡូវនេះ។ នៅពេលដែលអ្នកសួរគេថា “តើអ្នកជានរណា?” ក្នុងករណីភាគច្រើន អ្នកអាចស្គាល់ពីឈ្មោះរបស់នាង ឬគាត់ មុខដំណែងតួនាទី ឬការងារដែលគេធ្វើនៅពេលបច្ចុប្បន្ន។ យើងមមាញឹកជាមួយ នឹងសកម្មភាពពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ដែលយើងគិតអំពីខ្លួនឯង តិចជាងការងារ។ ចូរចំណាយ ពេលដើម្បីមើលពីខ្លួនឯង ជំនឿ តម្លៃ និងបទពិសោធន៍។ ត្រូវស្វែងយល់ពីគុណភាព ជំនាញ និងចំណេះដឹង។
វិទ្យាល័យទួលទំពូង
វិទ្យាល័យ​ទួល​ទំពូង​ជា​វិទ្យាល័យ​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ក្បែរ​វត្តទួលទំពូង ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​។
ភាពជោកជ័យ
ទិសដៅៈ តើអ្នកចង់ក្លាយជានរណា
កាលពីយើងនៅពីក្មេង យើងតែងតែត្រូវបានគេសួរថា “ តើនៅពេលធំឡើងចង់ក្លាយជាអ្វី? ” ទិសដៅរបស់អ្នកគួរតែជាអ្វី ដែលគ្របដណ្ដប់គ្រប់ផ្នែកនៃអ្វីដែលលេច ចេញនិងគ្រប់គំនិតនៃជីវិត។ ធ្វើការស្ទង់ស្ទាបទៅលើអ្វីដែលអ្នក ត្រូវតែផ្លាស់ប្ដូរខ្លួនឯងទៅរក បទពិសោធន៍គ្រប់ប្រភេទ នៃជោគជ័យដែល អ្នកចង់បាន។ អ្នកអាចចាប់ផ្ដើមដោយ ការមើលទៅអ្នកជោគជ័យ ដែលអ្នកស្ងើចសរសើរ ហើយកំណត់ អនាគតរបស់ខ្លួនឯងដោយផ្អែក ទៅលើថាតើគេគឺ ជាអ្វីហើយគេគឺជានរណា ។
មធ្យោបាយនៃការធ្វើដំណើរ ៖ គោលដៅជីវិត
មធ្យោបាយធ្វើដំណើរ គឺជាវិធីសាស្ត្រដែលនឹងធ្វើឲ្យអ្នកផ្លាស់ទីពី កន្លែងដែលអ្នកចាប់ ទៅកាន់ទិសដៅ។ ក្នុង មធ្យោបាយធ្វើដំណើរធម្មតាមួយ អ្នកប្រហែលជាជ្រើសរើសយករថយន្ត យន្តហោះ កប៉ាល់ កង់ និងមានអ្វីច្រើនជាងនេះទៀត។ ចំពោះការធ្វើដំណើរទៅ រកជោគជ័យរបស់អ្នក អ្នកត្រូវតែស្វែងយល់ ពីគោល បំណងនៃជីវិត។ វានឹងអាស្រ័យលើថា តើអ្នកស្គាល់ខ្លួនឯងបានច្បាស់ប៉ុណ្ណា។ លទ្ធផលនៃជំហានដំបូង គឺជាការធ្វើការវាយតម្លៃទៅលើ តើអ្នកជានរណានៅ ពេលឥឡូវនេះ នឹងធ្វើឲ្យមានភាពខុសគ្នារវាង ការជ្រើសរើស យកកង់និងយន្តហោះ។ ជ្រើរើសយកគោលដៅជីវិត ដោយផ្អែកលើថាតើ អ្នកជានរណា អ្វីខ្លះជាចំណុចខ្លាំងរបស់អ្នក ហើយតើអ្វីជាទេពកោសល្យរបស់អ្នក។
ប្រេងឥន្ធនៈ ៖ តម្លៃ និងជំនឿ
គ្រប់យានយន្តទាំងអស់ត្រូវការ ប្រេងឥន្ធនៈទោះបីជាអ្នកជ្រើសរើសយកកង់ ក៏ដោយអ្នកក៏ត្រូវការអាហារខ្លះៗ ដើម្បីទទួលបានថាមពលក្នុង ការប្រើប្រាស់កង់នោះដែរ។ អាស្រ័យលើគោលដៅនៃជីវិត អ្នកត្រូវតែចេះប៉ាន់ស្មានតម្លៃ និងជំនឿរបស់ខ្លួន។ តម្លៃគឺជាសេចក្ដីណែនាំទៅកាន់ការធ្វើដំណើរ។តម្លៃរបស់អ្នកជាភ្លើង បំភ្លឺរថយន្តនៅពេលយប់។ ជំនឿនឹងផ្ដល់ឲ្យអ្នកនូវសេចក្ដីជឿទុកចិត្តលើខ្លួនឯងនិងសមត្ថភាព ដើម្បីសម្រេចទិសដៅ។ត្រូវធានាថាអ្នកបានធ្វើឲ្យខ្លួនឯងមានជំនឿ កាន់តែខ្លាំងឡើង។
ឥវ៉ាន់ ៖ ជំនាញ សមត្ថភាព សម្បទានិង អាកប្បកិរិយា
នៅពេលដែលអ្នកចាប់ផ្ដើម ចេញដំណើរអ្នកចាំបាច់ត្រូវការផ្លូវ។ អ្នកត្រូវតែដឹងថាអ្នកត្រូវទៅ តាមផ្លូវណាហើយផ្លូវណា ដែលអ្នកត្រូវ ការឆ្លងកាត់។ វាប្រាកដជាមានជម្រើសខ្លះៗ ក្នុងការធ្វើដំណើរ។ បើសិនជាគ្មានផ្លូវ អ្នកប្រាកដជា ជួបបញ្ហា ។ ការត្រួតពិនិត្យ គឺពិតជាសំខាន់ ក្នុងការវាស់វែងការធ្វើដំណើររបស់អ្នក។ អ្នកត្រូវតែជ្រើសរើសគោលដៅ និងគោលបំណងត្រឹមត្រូវដើម្បី ធានាថាអ្នកនៅតាមផ្លូវដែលជោគជ័យ។ ការកំណត់ គោលដៅ និងគោលបំណង ច្បាស់ និងអាចវាស់វែងបាន និងឃ្លាំមើលការកែប្រែ នោះអ្នកនឹងទៅដល់ទិសដៅ នោះបានកាន់តែឆាប់ និងរលូន។ ឥឡូវនេះ អ្វីៗបានត្រៀមរួចរាល់ហើយ អ្នកអាចធ្វើដំណើរទៅ រកជោគជ័យបានហើយ!
ដើមកំនើតនៃពិធីរៀបអាពាំហ៍ពិពាហ៍
ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរ
នៅក្នុងពិធីមង្គលការខ្មែរវាមានពិធីជាច្រើន បានប្រារព្ធធ្វើទៅតាមលំដាប់នៃកាលប្បវត្តិមួយ។ ពួកគេបានបង្ហាញពីឫស​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ដែលទាក់ទងនឹងសម័យព្រះពុទ្ធដែលកើតមានជា យូរយាណាស់មកហើយ នេះបើយោងតាមសៀវភៅ "ក្បួនអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរ"​ឧកញ៉ាវិច្ឆិកាបានសរសេរដាក់ថានៅក្នុងច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍បុរាណខ្មែរមនុស្សធ្វើការ ពិពណ៌នា​អំពី​បទចម្រៀងព្រះ វេស្សន្ដ បរម្យ ពោធិ៍សាត់រៀបចំអាពាហ៍ពិពាហ៍រវាងកូនរបស់លោក ជាលីនិងបទចម្រៀង​មួយចំនួនផ្សេងទៀត​គឺអំពីការរៀប​ចំអាពាហ៍ពិពាហ៍​របស់ព្រះរាម​និង​នាង​សេដា។​ឧកញ៉ាវិច្ឆិកាបានសរសេរថាការត្រៀមលក្ខណៈអាពាហ៍ពិពាហ៍​នាពេលបច្ចុប្បន្នត្រូវបាន​រៀបចំតាម​វិធាន​​ដែលបានគូរឡើងដោយព្រះបាទព្រះជ័យ ជេស្ដាធិបតី បន្ថែម​លើស​ពីនេះទៅទៀត​ប្រជាជនខ្មែរយើង​ក៏មានជំនាញ​ក្នុងវត្ថុ​បុរាណ​ ដាវ អាវុធពាសដែកនិងវត្ថុបុរាណ វត្ថុបុរាណនេះ បើយោងតាមសៀវភៅរបស់ ស្តេចនេះដាក់ថាពិធីទាំងអស់នៅក្នុងអា ពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរគឺទាក់ទងទៅនឹងរឿង ព្រេងខ្មែរ ដូចជារឿងមួយ​តំណាលថា​"សោមស្លាកន្សែង"​ត្រូវបានគេប្រាប់ថាមានបុរសពីរនាក់​ដែលបានទៅចិញ្ចឹម​ក្របីរបស់ពួកគេនៅ​ក្នុងវាល​ចង់ធ្វើជាមិត្តជាមួយគ្នា​ហើយចង់តែទាក់ដោយ​អាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយ​គ្នាព្រោះម្នាក់​មានមានកូនប្រុសមួយនិងម្នាក់ទៀតមានកូនស្រីមួយនៅក្នុងគោលបំណងដើម្បីបង្ហាញពីពាក្យរបស់ ពួកគេពួកគេបាន​សុំស្លាគ្រាប់​ដាក់ក្នុងក្រមាឲគ្នាទៅវិញទៅមកដើម្បីបង្ហាញការសន្យារបស់ពួកគេថាកូនរបស់ពួកគេនឹងរៀបការជាមួយគ្នា។រឿងមួយទៀតគឺ "ផ្កាស្លាបី" ​។ វាពណ៌នា​ថាមានចំនួនបួនបុរសបួននាក់ដែលមានជំនាញផ្សេងៗគ្នា បុរស់ទីមួយចេះហែលទឹក បុរស់ទីពីរចេះ បាញ់​ បុរស់ទីបីចេះទាយ៍ បុរស់ទីបួនចេះមន្តអាគម។ បន្ទាប់ពីបានបញ្ចប់ ការសិក្សា របស់ ពួកគេ ពួកគេក៏បានវិលត្រឡប់មកផ្ទះវិញ។ នៅតាមផ្លូវត្រឡប់មកវិញនៅក្បែរស្ទ្រីមមួយ បុរស់ចេះទាយ៍បានទាយ៍ ឱ្យដឹងថានៅថ្ងៃនោះ​ពួកគេនឹងទៅជួប​ក្មេងស្រីមួយ​និង​ជា​ភរិយារបស់ពួកគេ បន្ទាប់ មកមានបក្សីដ៏ធំមួយបាននាំ​​​​​​​ក្មេងស្រីមួយមកចុះ​នៅខាងស្ដាំដែលមិន​ឆ្ងាយពីពួកគេប៉ុន្មាន​បុរសម្នាក់​បាញ់​ប្រហារ​នេះ​​បានយកក្បាលរបស់គាត់ហើយបានបាញ់​​​​បក្សីចុះត្រឡប់ទៅស្ទ្រីម។កីឡាករហែល​​​​​​ទឹកដែលហែលទឹកបន្ទាប់​​​មកបាន
ការទន្ទ្រានទីផ្សារ
.ទីផ្សារបច្ចុប្បន្នមិនទាន់ឆ្អែត .អត្រានៃការប្រើប្រាស់បច្ចុប្បន្នរបស់អតិថិជនអាចកើនឡើងគួរសម .អត្រាទីផ្សាររបស់គូប្រជែងថយចុះពេលការលក់សរុបរបស់ឧស្សាហកម្មកើនឡើង .បង្កើនសេដ្ឋកិច្ចអាស្រ័យទំហំ ផ្លល់នូវភាពប្រសើរខ្លាំងក្នុងការប្រគួតប្រជែង
ស្រុករុក្ខគិរី
ស្រុករុក្ខគីរី ខេត្តបាត់ដំបង
រុក្ខគីរី ជាស្រុកទើបបង្កើតថ្មីមួយ ប្រហែលនៅឆ្នាំ២០០៥ ២០០៦ របស់ខេត្តបាត់ដំបង។វាស្ថិតនៅខាងត្បូង ចម្ងាយប្រមាណជា​៤០គីឡូ​ ម៉ែត្រពីទីរួមខេត្ត។យើងពុំមាតួលេខច្បាស់លាស់អំពីចំនួនប្រជាជនដែលរស់នៅទីនោះទេ តែតាមងាររៀបរាប់របស់អ្នក​ភូមិថា មានប្រ ជាជនមិនតិចទេ ដែលរស់នៅទីនោះ។មានវត្តថ្មីចំនួនពីរកំពុងកសាង នៅជាប់នឹងផ្លូវ តែទើបតែបានប្រហែល​១០ភាគរយទេ។
វាជាតំបន់អតីតខ្មែរក្រហម។នៅទីនេះ មានអ្នកចំណូលថ្មីច្រើន ដែលចូលមករស់នៅ ដោយអ្នកខ្លះទិញ​ដីពី​បងប្អូនផ្តាច់ខ្លួន។​ឯអ្នក​ផ្តាច់ ខ្លួន ក្រោយពីលក់ដី ដែលរដ្ឋចែកឲ្យនេះហើយ ពួកគាត់ឡើងទៅកាប់​ព្រៃធ្វើចម្ការនៅក្បែរជើងភ្នំបន្តទៀត។នៅទីនេះ ពេលនេះ បងប្អូន អាចចូលទៅកាប់ព្រៃរបោះ ដើម្បីធ្វើ​ស្រែចម្ការបាន ដោយគ្រាន់តែសុំកាអនុញ្ញាត ឬផ្តល់ថវិកាខ្លះទៅអភិបាលស្រុក។​អ្នក​ភូមិភាគច្រើន ជា​ជន​ចំណូលថ្មី។
មានទីប្រជុំជនតូចមួយប៉ុណ្ណោះនៅក្បែរសាលាស្រុក ដែលកំពុងតែសាងសង់ថ្មី និង មានផ្ទះអ្នកភូមិរកេតរកូត ខ្លះកំពុងភ្ជួររាស់ ដាស់សី ធ្វើស្រែ ខ្លះ កំពុងរានព្រៃធ្វើស្រែ ។ប្រជាពលរដ្ឋនៅទីនេះ មិនសូវដាំដំឡូងមី ធ្វើល្ង ឬដាំសណ្តែក ដូចបងប្អូននៅជាយដែន​ថៃទេ ព្រោះ ដីនៅទីនេះធ្វើអ្វីមិនបានល្អក្រៅពីធ្វើស្រូវ។សណ្តែកដី អាចដាំបានតែមួយឆ្នាំ ក៏ដាំលែងកើត។មិនអំណោយផល។
អ្នកដែលទំនេរពីការងារ ឬគ្មានការងារធ្វើ ភាគច្រើនធ្វើចំណាកស្រុកទៅប្រទេសថៃ ដើម្បីរកការងារធ្វើ ហើយខ្លះក៏ចាញ់បោកគេ ខ្លះក៏ ចាយលុយជ្រុលលែងហ៊ានមកស្រុកវិញ។
អ្នកភូមិនៅទីនេះ ប្រើធ្យោបាយម៉ាស៊ីនគោយន្ត ជំនួសរទេះគោ ក្របី ក្នុងការភ្ជួររាស់ ប្រើប្រាស់ម៉ូតូប្រភេទម៉ាកសង់១២៥ ។គ្មានការ ប្រើម៉ូតូម៉ាកសាន់យ៉ាន់ ឬសង់កូរ៉េទេ។យ៉ាងហោចណាស់ ក៏មានម៉ូតូម៉ាកវីវ៉ាដែរ។
បុរសៗនៅក្នុងតំបន់នេះ គឺជាអ្នករកស៊ីចិញ្ចឹមភរិយា ដូចបុរសៗនៅតំបន់ដទៃទៀតដែរ តែការសម្រេចចិត្ត មិនទាន់ផ្តល់ឲ្យភរិយា ទេ គឺបុរសខ្លួនឯងមានសិទ្ធិច្រើនជាង និង មានអំណាចជាង។
ពុំមានហាងលក់កាហ្វេធំៗ ឬមានហាងលក់គ្រឿងក្លែម និងខារាអូខេ ឬសេវាលក់ផ្លូវភេទដូចតំបន់ផ្សេង​ទៀតទេ។ផ្លូវទៅទីនោះ ក្រាលគ្រួសក្រហម តែមានកន្លែងខ្លះខូចបណ្តើរៗហើយ។
គ្មានទឹកស្អាត និង ភ្លើងអគ្គីសនីប្រើប្រាស់ទេ។ប្រជាពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ភ្លើងឯកជន ដែលបញ្ឆេះចាប់ ពីម៉ោង៦ល្ងាច ដល់ម៉ោង១០យប់។តម្លៃក្នុងមួយគីឡូវ៉ាត់ម៉ោង ៥០០០រៀល។ផ្ទះខ្លះប្រើអស់ក្នុងមួយ ខែ ១០គីឡូវ៉ាត់ម៉ោង។ទូរទស្សន៍ ដែលអាចមើលនៅទីនោះបាន មានតែស៊ីធីអិន និងប៉ុស្តបាយ័នទេ ក្រៅពីនោះមិនអាចមើល​ឃើញ​ឡើយ។
សេវាសុខភាព នៅមានការលំបាកនៅឡើយ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវធ្វើដំណើរមកឆ្ងាយ បើមិនពោធិសាត់ ក៏ដល់មោងឬស្សីដែរ។
រោគ​គ្រុន​រលាក​ពោះ​វៀន
ប្រភេទ​នៃ​រោគ
រោគ​នេះ​អាច​កើត​ដល់​មនុស្ស​គ្រប់​វ័យ និង​គ្រប់​ប្រភេទ។
រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក
នៅ​ពេល​ដែល​កើត​រោគ​គ្រុន​រលាក​ពោះ​វៀន អច​មាន​រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​មក​បន្ថែម​ទៀត​គឺ៖ រយៈ​ពេល​ដែល​អាច​ជា​សះស្បើយពី ១០​ថ្ងៃ ទៅ ១៤​ថ្ងៃ និង ២១​ថ្ងៃ។
រយៈ​ដែល​អាច​ឆ្លង​បាន
ដរាប​ណា​អ្នក​ជំងឺ​មិន​ទាន់​ថា​សះស្បើយ​ទេ ដរាប​នោះ​រោគ​អាច​ឆ្លង​ទៅ​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត​បាន ព្រោះលាមក និង បស្សាវៈ​របស់​មនុស្ស​ឈឺ ពោរ​ពេញ​ទៅ​ដោយ​មេរោគ។
វិធី​ការ​ពារ
នៅ​ពេល​កើត​រោគ​នេះ ត្រូវ​ការ​ពារ​ខ្លួន​ដូច​តទៅ៖
អាហារ​សម្រាប់​អ្នក​ជំងឺ
គឺ​ត្រូវ​ផ្ដល់​នូវ​អាហារ​រាវៗ ហើយ​និង​ភេសជ្ជៈ​ជា​ច្រើន។ ទឹក​ដោះ​គោ​ក្នុង​២៤​ម៉ោង ១លីត្រ​ឬ​២លីត្រ។ ទឹក​បន្លែ​ស្ងោរ​កន្លះ​លីត្រ។ ទឹក​តែ កាហ្វេ​ស្ដើង ១/៤លីត្រ។ ទឹកក្រូច​ពោធិសាត់​កន្លះ​លីត្រ។ ក្រោយ​ពេល​បាត់​គ្រុន​៥​ថ្ងៃ​មក ត្រូវ​ផ្ដល់​បបរ ស៊ុត សាច់​ត្រី បន្តិច​បន្តួច និង​សាច់​នំប៉័ង។ បើ​មនុស្ស​មាន​ជំងឺ​ក្ដៅ​ខ្លួន​ឡើង​វិញបន្តិច ត្រូវ​ផ្ដល់​អាហាវ​រាវ​វិញ​ជា​ប្រញាប់។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
ថេរវាទ
ក្នុង​វចនានុក្រម​​សម្ដេច​សង្ឃ ជួន ណាត ពាក្យ ថេរវាទ ក៏​មាន ពាក្យ ថេរវាទី ក៏​មាន។ យ៉ាងណាមិញ យើង​គប្បី​ប្រើ​ពាក្យ​ ថេរវាទី ដូច​​មាន​សរសេរ​ក្នុង​ពាក្យ ហីនយាន។
ប្រវត្តិនៃប្រពៃណីសាសនា
តាមប្រពៃណីរបស់សិន្ហលី Sinhalese នៃស្រីលង្កា ព្រះពុទ្ធសាសនាបាននាំចូលមកស្រីលង្កាដោយ មហិន្ទ Mahinda ដែលគេជឿថាជាព្រះរាជបុត្ររបស់ ព្រះអធិរាជអាសោក នៃមឧរ្យៈ Maurya (ឥណ្ឌាសម័យបុព្វកាល) ក្នុងសតវត្សរ៍ទី៣មុនគ្រឹស្តសករាជ ជាចំណែកមួយនៃសកម្មភាព របស់សមណទូត ក្នុងជំនាន់អាសោកសម័យ ។ ក្នុងស្រីលង្កា ព្រះមហិន្ទ បានបង្កើតអារាមមហាវិហារនៃអនុរធបុរៈ ។ ក្រោយមកអារាមមហាវិហារ ក៏បានបែកជា៣ក្រុម ដែលគេស្គាល់តាមទីតាំងមណ្ឌល ជាមហាវិហារ១ អភយគីរីវិហារ១ និងជេតវនវិហារ១ ។ ក្នុងគ.ស១,១៦៤ ដោយមានការណែនាំពីថេរៈ២អង្គ ពីសាខាព្រៃ (ប្រហែលជាមានទីតាំងក្នុងព្រៃ) នៃមហាវិហារ, ស្តេចស្រីលង្កាបានបង្រួបបង្រួម ភិក្ខុទាំងអស់ក្នុងស្រីលង្កា ឲ្យចូលទៅក្នុងការហាត់រៀនក្នុងមហាវិហារ ត្រឹមត្រូវតាមប្រពៃណីវិញ ។​ បីបួនឆ្នាំក្រោយបន្ទាប់ ពីការមកដល់នៃស្ថាវិរៈ មហិន្ទៈ, សង្ឃមិត្តដែលគេជឿថាជាបុត្រីរបស់អធិរាជអាសោក បានមកកាន់ស្រីលង្កា ។ ព្រះនាងសង្ឃមិត្តបានបង្កើតឲ្យមាន ក្រុមភិក្ខុនីជាលើកដំបូង ក្នុងស្រីលង្កា ប៉ុន្តែក្រុមភិក្ខុនី ត្រូវសាបសូន្យទៅវិញ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១១នៅស្រីលង្កា និងសតវត្សរ៍ទី១៣នៅក្នុងភូមា ។ នៅគ្រឹស្តសករាជ៤២៩ តាមសេចក្តីសុំពីអធិរាជប្រទេសចិន ភិក្ខុនីជាច្រើនពីអនុរធបុរៈ បានបញ្ជូនឲ្យទៅកាន់ប្រទេសចិន ដើម្បីបង្កើតក្រុមភិក្ខុនីនៅទីនោះ ។ វិន័យភិក្ខុនីបានរីកចម្រើនទៅដល់ប្រទេសកូរេ ។ ក្នុងឆ្នាំ១,៩៩៦ ភិក្ខុនី១១រូបបានត្រូវជ្រើសរើសពីស្រីលង្កា ហើយបំបួសជាភិក្ខុនី ពេញលក្ខណៈដោយ ក្រុមភិក្ខុថេរវាទី រួមជាមួយនឹងភិក្ខុនីពីកូរេ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ។ មានការមិនយល់ស្របក្នុងចំណោម អ្នកគ្រប់គ្រងវិន័យថេរវាទី ថាតើការបំបួសបែបនេះមិនត្រឹមត្រូវ ។ ក្នុង២ឬ៣ឆ្នាំកន្លងមក អ្នកដឹកនាំគណៈទម្ពុល្លៈ Dambulla (ខេត្តមួយក្នុងភូមិភាគកណ្តាលនៃស្រីលង្កា) បានធ្វើពិធីបំបួសដល់ភិក្ខុនីជាច្រើនរយអង្គ ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានត្រូវអ្នកដឹកនាំឯទៀត ក្នុងនិកាយសៀម Siam Nikaya និងអមរបុរៈនិ កាយ Amarapura Nikaya ពោលនិន្ទា ហើយនិងគណៈដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាភូមា បានប្រកាសថាការបំបួសភិក្ខុនីក្នុងសម័យថ្មី មិនត្រឹមត្រូវឡើយ ពិតមែនតែមានភិក្ខុភូ មាខ្លះមិនយល់ស្រប ។ តាមគម្ពីរមហាវង្សនៃស្រីលង្កា បន្ទាប់អំពីសង្គាយនាលើកទី៣បានចប់សព្វគ្រប់ ព្រះសង្ឃ២អង្គគឺសោណៈ និងឧត្តរៈ បានត្រូវបញ្ជូនឲ្យទៅធ្វើ បេសកកម្មផ្សាយសាសនានៅសុវណ្ណភូមិ Suvannabhumi ។ អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវមានយោបល់ផ្សេងៗគ្នា ចំពោះទីកន្លែងពិតប្រាកដនៃសុវណ្ណភូមិ ប៉ុន្តែគេជឿថាសុវណ្ណភូមិ ស្ថិតនៅកន្លែងណាមួយ ក្នុងប្រទេសភូមាខាងក្រោម តំបន់ដីសន្តរ South-East Asia កោះសុមត្រា ។ មន Mon និងព្យូ Pyu ជាអ្នកស្រុកនៅក្នុងចំណោមជនជាតិដើម ដែលរស់នៅក្នុងភូមាមុនគេ ។ តាមការស្រាវជ្រាវថ្មីៗផ្នែកបុរាណវត្ថុវិទ្យា នៅកន្លែងតាំងលំនៅដ្ឋានមួយរបស់ជនជាតិព្យូ ក្នុងជ្រលងភ្នំ សាមោន (ប្រហែល១រយគីឡូមែត្រខាងទិសនិរតីនៃ Bagan) បានបង្ហាញថាពួកគេមានការទាក់ទងពានិជ្ជកម្ម ជាមួយឥណ្ឌាតាំងពី៥រយ ទៅ៤រយឆ្នាំមុនគ្រឹស្តសករាជ ជាមួយនឹងប្រទេសចិនតាំងពី២រយឆ្នាំ មុនគ្រឹស្តសករាជ ។ ប្រភពឯកសារចិនពីគ្រឹស្តសករាជ២៤០ បានឲ្យដឹងថាមានរាជាណាចក្រកាន់ព្រះពុទ្ធ សាសនាមួយ ហៅថាលិន-យាង Lin Yang ដែលពួកអ្នកសិក្សាខ្លះ បានស្គាល់ថារាជាណាចក្រ បេកថាណូ Beikthano របស់ជនជាតិព្យូ ៣០០គ.មខាងជើងយ៉ង់គន Yangon​ ។ ជនជាតិភូមាក៏ក្លាយបន្តិចម្តងៗទៅជាថេរវាទីិន នៅពេលជួបនឹងអារ្យធម៌របស់មន និងព្យូមក ។ ជនជាតិថៃក៏ទៅជា អ្នកកាន់និកាយថេរវាទីដែរ បន្តិចម្តងៗបន្ទាប់ពីបានជួបនឹងអារ្យធម៌មន ។ ពិតមែនតែមានជោគជ័យនៅក្នុងអាស៊ីផ្នែកអគ្នេយ៍ ព្រះពុទ្ធ សាសនាថេរវាទីក្នុងប្រទេសចិន ស្ថិតនៅតែក្នុងតំបន់ជាប់ព្រំដែន នឹងប្រទេសថេរវាទីតែប៉ុណ្ណោះ ។
ទ្រឹស្តី​គោល នៃ​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី
ទ្រឹស្តី​សំខាន់បំផុត​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី គឺ ទស្សនវិជ្ជា ​នៃ​ការ​​វិភាគ ឥតឈប់ឈរ នៃដំណើរជីវិត ពោល​គឺ​មិន​មែន​ជា​ការ​គោរព​ត្រឹម​តែ​​ច្បាប់សីលធម៌ ឬ ពិធីបុណ្យ​ខាង​សាសនា​នោះ​ទេ ។ ទ្រឹស្តីចម្បង​បំផុត នៃពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី គឺ​ អរិយសច្ចៈ​ ៤ (ចតុរារិយសច្ច) ។ អរិយសច្ច គឺ​ ការពិត​ដ៏​ប្រពៃ​បំផុត ​ឥត​ក្លែង​បន្លំ​កើត ពោល​គឺ ទុក្ខ, ទុក្ខសមុទយ, ទុក្ខនិរោធ, និង ទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទា ។ បើ​និយាយ​តាម​ភាសា​សាមញ្ញ អរិយសច្ចៈ ៤ គឺ ការ​ស្គាល់​​​បញ្ហា, ការ​រក​​មូល​ហេតុ​នៃ​បញ្ហា, ការ​ដឹង​ថា​បញ្ហា​អាច​ដោះ​ស្រាយ​បាន, និង ការ​រក​​​វិធី​ដោះស្រាយបញ្ហា និង ការ​អនុវត្តន៍​​តាម​វិធី​នោះ(ប្រតិបត្តិ)​ ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ លុះ​ត្រា​តែ​​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​រួច ។ ចំណុច​សំខាន់​បំផុត​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី គឺ ​ម្ចាស់​បញ្ហា ​ជា​ អ្នក​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា ដោយ​ខ្លួន​ឯង ពោល​គឺ ​មិន​ទំលាក់​កំហុស​​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃ​ដោះ​ស្រាយ ឬ​ ពឹង​អាទិទេព (God) ឬ ព្រះ​ពោធិសត្វ ណា​មួយ ឲ្យ​​ជួយ​ដោះស្រាយទេ ។ ដូច​ជា​ពុទ្ធភាសិត​ នៅ​ក្នុង​ គាថា​ធម្មបទ ថា "អត្តា ហិ អត្តនោ នាថោ កោ ហិ នាថោ បរោ សិយា ។ អត្តនា ហិ សុទន្តេនា នាថំ លភតិ ទុល្លភំ" "ខ្លួន​ជា​ទីពឹង​របស់​ខ្លួន អ្នក​ដទៃ​ជា​ទីពឹង​ដូច​ម្តេច​បាន ព្រោះ​បុគ្គល​អ្នក​មាន​ខ្លួន​ហ្វឹកហ្វឺន​ល្អ​ហើយ រមែង​បាន​នូវ​ទីពឹង ដែល​គេ​បាន​ដោយ​កម្រ" ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ការអនុវត្តន៍អាំងតេក្រាលកំនត់
ការគណនាក្រលាផ្ទៃដោយប្រើប៉ារ៉ាម៉ែត្រ
ប្រព័ន្ធសមីការ
ដែល t ជាអថេរប៉ារ៉ាម៉ែត្រ គេបាន
ទំនាក់ទំនងនៃអាំងតេក្រាលឌុប
ក្រលាផ្ទៃនៃដែនកំនត់ D នៅលើប្លង់ xy កំនត់ដោយ
គណនាមាឌនៃសូលីដដោយប្រើអាំងតេក្រាលឌុប
សូលីដដែលមានផ្ទៃបាតជាដែនកំនត់ D នៅលើប្លង់ xy និង ស៊ីឡាំងមានទ្រនុងស្របនឹងអ័ក្ស z right|250px
នោះគេបានមាឌនៃកំណាត់សូលីដកំនត់ដោយ
គណនាមាឌនៃសូលីដដោយប្រើអាំងតេក្រាលបីជាន់
ក្រលាផ្ទៃនៃលំហំដែលមានដែនកំនត់ D កំនត់ដោយ
គណនាប្រវែងខ្សែកោង
ដែល
គេបាន
គេមានខ្សែកោង គេបាន
__លាក់មាតិកា__
ការស្ដាប់
​ ​​ការស្ដាប់ ​ គឺជាកត្តាសំខាន់សំរាប់មនុស្សទូទៅ គួរគាបបីយល់ដឹងផងដែរ ដូចជាការចូលរួមក្នពិធីអ្វីមួយ   ឬកិច្ចប្រជុំ ការសន្ទនា ការស្តាប់មេរៀនគ្រូពន្យល់ – ល-​។
=> លក្ខណៈនៃការស្តាប់របស់មនុស្សមាន៥ចំនុច:
+ដូចនេះក្នុងការស្តាប់ទោះជាគេនិយាយអ្វីហើយ បើយើងមិនបានស្តាប់ នៅពាក្យពេជ្យដេលញគេនិយាយ នោះប្រាកដជាអ្នកមិនបានដឹងយល់នូវអ្វីដែលជារឿងសំខាន់និងមិនសំខាន់។ នៅពេលធ្វើការប្រជុំ ឬ ការសន្ទនា ក៏ដូចជាការជជាក គ្នាលេងក៏ដោយ បើយើងគ្រាន់តែអង្គុយស្តាប់ ធ្វើខ្លួនដូចជាស្តាប់  ហើយ អត់ស្តាប់សោះ ឬ ក៏ស្តាប់បន្តិចបន្តួច ឬ បង្ខំចិតស្តាប់ ព្រោះជាទូនាទីខកខានពុំបាន ។
+លក្ខណៈជាសិស្ស នូវពេលគ្រូពន្យល់មេរៀន ក្នុងនាមជាសិស្ស នូវក្នុងម៉ោងរៀន គួគាបបីយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការស្តាប់ មិនមែនចេះតែស្តាប់ ឬ ធ្វើពត់ជាស្តាប់នោះទេ នៅពេលគ្រូពន្យល់ចប់ ច្បាស់ជាអត់យល់ អត់ដឺងអ្វីសោះ មានន័យថាចំណាយ ពេលវេលាអត់ ប្រយោជន៍ចោលទទេ។
+កត្តាសំខាន់ យើងចាំបាច់ត្រូវ យកចិត្តទុកដាក់ ក្នុងការស្តាប់ ទោះបីជានៅក្នុងខណៈពេលណាក៏ដោយ ទោះបីជាយើងមិន ពេញចិត្តស្តាប់ ក៏ត្រូវស្តាប់់អោយបាន ច្បាស់អោយយល់ ប្រសិនជាយើងអង្គុយ ស្តាប់ហើយមិនបាន យកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់នោះទេ នោះការស្តាប់របស់ យើងនិងបរាជ៏យ។
+ចំពោះដៃគូរសន្ទនា  ពិតជាកត្តាសំខាន់ណាស់    និងមានសារៈប្រយោជន៍ ចំពោះយើង ក្នុងការ ប្រស្រ័យ  ទាក់ទងនិង ការងារអ្វីមួយ បើសិនជាយើងយល់អ្វី ដែលគេនិយាយមកកាន់យើង។យើងពូកែស្តាប់នោះយើង និង អាចទទួលបានជំនេះ ដឹងនិងបទពិសោធន៍ ច្រើនថែមទៀតសំរាប់ជីវិត្ត។
ការរៀនសូត្រ
ខ្មែរយើងនៅសម័យមុនមានសាស្រ្ដចារ្យកវីម្នាក់ព្រះនាមៈ ក្រមង៉ុយ ដែលបានអប់រំប្រៀនប្រដៅមនុស្សគ្រប់ៗរូបមានការរៀនសូត្រដើម្បីអោយមានចំនេះដឹងនៅក្នុងខ្លួនដែលអាចអោយគ្រួសារ រួមទាំងយើងផ្ទាស់មានភាពថ្កុំថ្កើនមានកេរ្ដិ៏ឈ្មោះផងដែរ។ ដូច្នេះយើងទាំងអស់គ្នាត្រូវតែខឹតខំរៀនទាំងអស់គ្នា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការរៀនសូត្រ
ស្រុករលាប្អៀរ
(Rolea B'ier District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលមានរដ្ឋបាល ១៣ឃុំ និង ១៣៥ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
អ្នកតំណាងរាស្រ្តកម្ពុជា
តាមច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈតំណាងរាស្រ្ត ឆ្នាំ២០០៦ តំណាងរាស្រ្តដែលត្រូវបានជ្រើសតាំងដោយការបោះឆ្នោតជាសកល ក្រោយពីបាន ប្រកាសសុពលភាព និងស្បថចូលកាន់តំណែងរួចហើយ មានអាណត្តិ ៥ ឆ្នាំ ហើយផុតកំណត់នៅពេលតំណាងរាស្រ្តថ្មីចូលកាន់តំណែង។ ក្រោយពេលបញ្ចប់អាណត្តិរបស់ខ្លួនហើយ នៅតែមាន ងារជា ឯកឧត្តមអតីតតំណាងរាស្រ្ត ឬលោកជំទាវអតីតតំណាងរាស្រ្ត ព្រមទាំងប្រាក់សោធននិវត្តន៍ប្រចាំខែរហូតដល់ទទួលមរណភាព។ អត្ថប្រយោជន៍ជាតំណាងរាស្រ្តរួមមាន ៖ »ឋានៈ ៖ តំណាងរាស្រ្តមានឋានៈ និងបុព្វសិទ្ធិ ស្មើនឹងឧត្តមមន្រ្តីផុតលេខនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ តំណាងរាស្រ្តក្នុងតំណែងត្រូវបានទទួលងារជា ឯកឧត្តម ឬលោកជំទាវ។ ក្រោយពេលបញ្ចប់អាណត្តិរបស់ខ្លួនហើយ ត្រូវបានរក្សា ងារជា ឯកឧត្តមអតីតតំណាងរាស្រ្ត ឬលោកជំទាវអតីតតំណាងរាស្រ្ត។ តំណាងរាស្រ្តក្នុងតំណែងត្រូវទទួលបាន ៖ •	ប័ណ្ណសម្គាល់អភ័យឯកសិទ្ធិ •	រូបសញ្ញារដ្ឋសភាសម្រាប់ពាក់លើអាវ •	រូបសញ្ញាបារមីរបស់រដ្ឋសភា •	ផ្លាករថយន្តរដ្ឋសភា •	លិខិតឆ្លងដែនការទូតផ្ទាល់ខ្លូន សហព័ទ្ធ និងកូនអាយុក្រោម ១៨ឆ្នាំ •	ឯកសណ្ឋានរដ្ឋសភា •	គ្រឿងឥស្សិយយសពីរដង •	ក្នុងមួយអាណត្តិ •	ការធានារ៉ាប់រងជម្ងឺ នៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋក្នុងប្រទេស។ »ប្រាក់បំណាច់ ៖ តំណាងរាស្រ្តទទួលបានរបបប្រាក់បំណាច់ របបធានារ៉ាប់រ៉ងសង្គម របបធានាជម្ងឺ របបបេសកកម្ម របបសោធននិវត្តន៍ និងលក្ខខណ្ឌធ្វើការងារ ក្នុងអាណត្តិរបស់ខ្លួន។ ករណី តំណាងរាស្រ្តទទួលមរណភាពក្នុងអាណត្តិ នឹងទទួលបានការរៀបចំពិធីបុណ្យសព និងផ្តល់ប្រាក់បំណាច់ ព្រមទាំងប្រាក់ឧបត្ថម្ភផ្សេងៗគ្រប់យ៉ាងដល់គ្រួសារសពរយៈពេល មួយឆ្នាំទៀត។ អតីតតំណាងរាស្រ្តទទួលប្រាក់សោធននិវត្តន៍ប្រចាំខែរហូតដល់ទទួល មរណភាព (ផ្អែកតាមរយៈពេលបំពេញការងារ ចាប់ពី ១ឆ្នាំ ឡើងទៅ)។ »អភ័យឯកសិទ្ធិសភា ៖ ដែលធានាការបញ្ចេញមតិយោបល់ ធានាមិនឱ្យមានការចោទប្រកាន់ ការចាប់ខ្លួន ការឃាត់ខ្លួន ឬការឃុំខ្លួន (អាចចោទប្រកាន់ ចាប់ខ្លួន ឬឃាត់ខ្លួនបាន លុះត្រាតែ មានការលើកអភ័យឯកសិទ្ធិជាមុនសិន)។ (ការលើកអភ័យឯកសិទ្ធិតំណាងរាស្រ្ត ៖ ត្រូវមានមតិ ២/៣ នៃសមាជិករដ្ឋសភាទាំងមូល)។ »បុព្វសិទ្ធិតំណាងរាស្រ្ត ៖ ទោះបី តំណាងរាស្រ្តណាម្នាក់ ត្រូវបានលើកអភ័យឯកសិទ្ធិ ហើយស្ថិតក្នុងការចោទប្រកាន់របស់តុលាការ តំណាងរាស្រ្តនោះនៅតែមានបុព្វសិទ្ធិដូចតំណាងរាស្រ្តទូទៅ។ តំណាងរាស្រ្តនៅតែមានសិទ្ធិទទួលបាន ប្រាក់បំណាច់ប្រចាំខែ ប្រមាណ ៨ លានរៀល លើកលែងតែប្រាក់បំណាច់ប្រជុំ ប្រាក់បេសកម្ម ប្រាក់ប្រេងឥន្ធនៈ។ ទោះបីជាមានការចាប់ខ្លួន ការឃាត់ខ្លួន ឬការចោទប្រកាន់តំណាងរាស្រ្តណាមួយ ក្នុងករណីតំណាងរាស្រ្តបានប្រព្រឹត្តិបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌជា ក់ស្តែង ប្រសិនបើតំណាងរាស្រ្ត ៣/៤ នៃសមាជិករដ្ឋសភាទាំងមូល បញ្ចេញមតិឱ្យផ្អាក ត្រូវផ្អាកជាបន្ទាន់។ ទោះបីជា តំណាងរាស្រ្តដែលមានសាលក្រមស្ថាពរ ឬសាលដីកាស្ថាពរសម្រេចជា ទណ្ឌិតជាប់ពន្ធនាគារ ប្រសិនបើ ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រលើកលែងទោស នឹងបានទទួលសុពលភាព អភ័យឯកសិទ្ធិ និងបុព្វសិទ្ធិតំណាងរាស្រ្តឡើងវិញ។
គោលការណ៍នីត្យានុកូលភាព
គោលបំណងនៃមេរៀន
មេរៀននេះ មានគោលបំណងអោយនិស្សិតយល់ដឹងពីអំណាច ឋានានុក្រមច្បាប់ដែលមាន នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើង ។ និស្សិតអាចមានចំណេះដឹងជាមូលដ្ឋានដើម្បីប្តឹងប្តល់ទៅតុលា ការរដ្ឋបាល (នាពេលអានាគត) ដើម្បីសុំមោឃៈភាពរាល់លិខិតរដ្ឋបាល ដែលចេញដោយអាជ្ញាធរសាធារណៈ ទាំងឡាយណា ដែលផ្ទុយទៅនឹងឋានានុក្រមធម្មនិយាមគតិយុត្តិ ។
ឋានានុក្រមនៃធម្មនិយាមគតិយុត្ត
តាមលំនាំ ហាន្ស កែលសិន គ្រប់ច្បាប់ទាំងអស់ក្នុងន័យសម្ភារៈ មិនមែនសុទ្ធតែស្ថិតនៅក្នុងលំដាប់តែមួយនោះទេ ។ ឋានុក្រមនៃច្បាប់ត្រូវបានបង្កើតឡើង ស្របទៅតាមលំដាប់ជាសាជីជ្រុងរបស់លោក កែល សិន ។ ការកំណត់អោយមានឋានានុក្រមច្បាប់មានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់ ព្រោះថាបទដ្ឋាន ដែលនៅ លំដាប់ទាបជាងមិនអាចធ្វើបដិប្បញ្ញត្តិ ឬ និរាករបទដ្ឋានដែលស្ថិតនៅក្នុងលំដាប់ ខ្ពស់ជាងទេ ។ ចាប់ពីកំពូលនៃសាជីជ្រុងរហូតដល់ខាងក្រោម គេឃើញមាន រដ្ឋធម្មនុញ្ញ (ក) សន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ (ខ) ច្បាប់ក្នុងន័យទម្រង់ (គ) និង បទបញ្ជា (ឃ) ។
ខ. សន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ
សន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិគឺជាការព្រមព្រៀងដែលធ្វើឡើងរវាងរដ្ឋមួយួ ឬ ច្រើន ឬ ប្រធានសង្គមអន្តរជាតិផ្សេងៗទៀត ដើម្បីបង្កើតអានុភាពគតិយុត្តនៅក្នុងទំនាក់ទំនង ទៅវិញទៅមករបស់ខ្លួន ។ ការកំណត់ឋានានុក្រមរបស់សន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ នៅមិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់នៅឡើយនាពេលបច្ចុប្បន្ន ។ គេអាចកំណត់ទំនាក់ទំនងរវាង រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង សន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិបានទោះបីជាបទប្បញ្ញត្តិនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះទាមទារ អោយមានការបកស្រាយអោយបានច្បាស់លាស់ ជាមុនសិន ក៏ដោយ ។ តាមមាត្រា ១៥០ ថ្មីនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឆ្នាំ ១៩៩៣ ចែងថារដ្ឋធម្មនុញ្ញជាច្បាប់កំពូល ។ ទន្ទឹមនឹងនេះរដ្ឋធម្មនុញ្ញក៏បានលើកឡើងពីសន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ នៅក្នុង បទប្បញ្ញត្តិផ្សេងៗទៀតរបស់ខ្លួនដែរ ។ ការដែលចែងថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាច្បាប់កំពូលបាន សេចក្តីថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញខ្ពស់ជាង សន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ ទៅទៀត ។ ម៉្យាងវិញ ទៀត អំណះអំណាងពីរទៀតអាចបញ្ជាក់ថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញមានឋានានុក្រមខ្ពស់ជាងសន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ ។ អំណៈអំណាងទីមួយយោងលើមាត្រា ៥៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ សន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀង ទាំងឡាយណាដែលមិនស្របទៅនឹងឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី អព្យាក្រិតភាព និង ឯកភាពជាតិរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រូវលុបចោល ។ អំណះអំណាង ទី ពីរ យោងលើមាត្រា ២៦ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា “ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ប្រទានសច្ចាប័នលើ សន្ធិសញ្ញា និង អនុសញ្ញាអន្តរជាតិ ក្រោយពីបានទទួលការអនុម័តយល់ព្រមពីរដ្ឋសភា និង ព្រឹទ្ធ សភា ។ ដូច្នេះ សន្ធិសញ្ញាជាកម្មវត្ថុនៃច្បាប់ដែលត្រូវទទួលការអនុម័តយល់ព្រមពីរដ្ឋសភា និង ព្រឹទ្ធសភា ។ បើជាច្បាប់គេក៏អាចបញ្ជូនទៅក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញោដីម្បីត្រួតពិនិត្យធម្មនុញ្ញភាព ដែរ ។ ការដែលអនុញ្ញាតអោយមានលទ្ធភាពក្នុងការបញ្ជូនសន្ធិសញ្ញាអោយមានការត្រួតពិនិត្យ ធម្មនុញ្ញភាព ជាកត្តាមួយគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការឆ្លុះពីភាពខ្ពង់ខ្ពស់របស់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ជាងសន្ធិសញ្ញា អន្តរជាតិ ។
គ. ច្បាប់
នៅក្នុងឋានានុក្រមនៃធម្មនិយាមគតិយុត្ត ច្បាប់ស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។ ដើម្បី យល់អោយបានប្រសើរពីសញ្ញាណនៃច្បាប់ យើងត្រូវចាប់ផ្តើមដោយដោយនិយមន័យច្បាប់ (គ-១) កំណត់អង្គការដែលមានអំណាចនីតិបញ្ញត្តិ (គ-២) បង្ហាញចំណាត់ថ្នាក់នៃច្បាប់ (គ-៣) និង ជាចុងក្រោយបង្ហាញពីនីតិវិធីបញ្ញតិច្បាប់ (គ-៤) ។
គ- ១. និយមន័យនៃច្បាប់
ច្បាប់គឺជាវិធានសរសេរ ដែលមានលក្ខណៈទូទៅ និង អចិន្ត្រៃយ៍ ហើយជាវិធានដែលត្រូវបានអនុម័តដោយសភាតាមសេចក្តីស្នើច្បាប់របស់សភា ឬ តាមសេចក្តី ព្រាងច្បាប់របស់រាជរដ្ឋាភិបាល និង ដែលត្រូវប្រកាសអោយប្រើដោយព្រះមហាក្សត្រ ។
គ- ២. អង្គការនៃអំណាចនីតិបញ្ញត្តិ
សភាជាអង្គការដែលមានអំណាចនីតិបញ្ញត្តិ មានន័យជា អ្នកតាក់តែងច្បាប់ ។ ចាប់តាំងពីមានវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នាថ្ងៃទី ៨ ខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩៩៩ មក អង្គការនីតិបញ្ញត្តិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានសភាពីរគឺៈ រដ្ឋសភា និង ព្រឹទ្ធសភា ។ សភានីមួយៗមានអំណាចផ្ទាល់ខ្លួនដែលកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។ នៅក្នុងមាត្រា ៩០ ថ្មី នៃ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ រៀបរាប់ពីវិស័យប្រាំយ៉ាងដែល ជាតួនាទីរបស់រដ្ឋសភា ។ ជាតំបូង រដ្ឋសភាអនុម័ត ថវិកាជាតិ ផែនការរដ្ឋ ការអោយរដ្ឋខ្ចីប្រាក់ពីគេ ការអោយរដ្ឋអោយប្រាក់គេខ្ចី ការសន្យានានា ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និង ការបង្កើតកែប្រែ ឬ លុបចោលពន្ធដារ ។ រដ្ឋសភាក៏ជាអង្គការដែលមាន សមត្ថកិច្ចក្នុងការផ្តល់សេចក្តីយល់ព្រមចំពោះគណនីរដ្ឋបាល អនុម័តច្បាប់ស្តីពីការលើកលែង ទោសជាទូទៅ អនុម័តយល់ព្រម ឬ លុបចោលសន្ធិសញ្ញា ឬ អនុសញ្ញាអន្តរជាតិ និង អនុម័ត ច្បាប់ស្តីពីការប្រកាសសង្គ្រាម ។
គ- ៣. ចំណាត់ថ្នាក់នៃច្បាប់នានា
ច្បាប់អាចត្រូវចាត់ថ្នាក់ជាច្រើនប្រភេទ ។ យើងចាត់ថ្នាក់វាជាបួនផ្នែកសំខាន់ៗ គឺច្បាប់ធម្មតា ច្បាប់រៀបចំអង្គការ ច្បាប់ប្រជាមតិ និង ច្បាប់រៀបរយសាធារណៈ ឬ ច្បាប់អាជ្ញាបញ្ជា និង ច្បាប់បំពេញបន្ថែមឆន្ទះរបស់គូភាគី ។ ច្បាប់ធម្មតាជាច្បាប់ទាំងឡាយណាដែលត្រូវបានអនុម័តដោយសភាតាមនីតិវិធីបញ្ញត្តិ ច្បាប់ដែលមានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។ ច្បាប់ធម្មតាសំដៅទៅលើច្បាប់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ជាចាំបាច់នៅក្នុងដំណើរជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់រាស្ត្រប្រជា ឬ ប្រជាពលរដ្ឋ ។ លក្ខណៈសំ គាល់ពិសេសរបស់វាគឺក្នុងនីតិវីធីអនុម័ត ពោលគឺវាអាចអនុម័តទៅបានដោយមានសម្លេងគាំទ្រ ត្រឹមតែ ហាសិបភាគរយ បូកមួយប៉ុណ្ណោះ ។ ចំណែកឯច្បាប់រៀបចំអង្គការវិញ តាមន័យចង្អៀត ជាច្បាប់ដែល បញ្ជាក់ពីការរៀបចំ និង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃអង្គការទាំងឡាយ ដែលមានចែង នៅ ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។ ក្នុងន័យទូលាយ ច្បាប់រៀបចំអង្គការជាការបំពេញបន្ថែមទៅនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។ ច្បាប់រៀបចំអង្គការជាច្បាប់ទាំងឡាយណា ដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញកំណត់ថា បង្កើតឡើងដើម្បីរៀបចំ នូវសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ។ លក្ខណៈសំគាល់ពិសេស របស់ច្បាប់រៀបចំអង្គការ គឺនៅពេលអនុម័តទាមទារអោយមានសម្លេងបោះឆ្នោតគាំទ្រ ចំនួន ពីរភាគបីនៃសមាជិកសភា ទាំងអស់ និង ទាមទារអោយមានការត្រួតពិនិត្យធម្មនុញ្ញភាពពីសំណាក់ក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ ។ រី ឯច្បាប់ប្រជាមតិ ជាច្បាប់ដែលបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងចង់បានការចូលរួម ពីសំណាក់ ប្រជាពលរដ្ឋ ទាក់ទងនឹងបញ្ហាផ្សេងៗដូចជា កង្វល់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ បញ្ហាអវិជ្ជមានរបស់ រដ្ឋាភិបាល និង សំណូមពរផ្សេងៗ ដាក់ជូនរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយ ការសម្តែងមតិទៅលើ ច្បាប់ ឬ សន្ធិសញ្ញា និង កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិផ្សេងៗជាដើម ។ នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ច្បាប់ប្រជាមតិទាក់ទងទៅនឹងសមាជជាតិ ។ ចំណាត់ថ្នាក់ចុងក្រោយ គឺច្បាប់រៀបរយសាធារណៈ ឬ ច្បាប់អាជ្ញាបញ្ជា និង ច្បាប់ បំពេញបន្ថែមឆន្ទះរបស់ភាគី ។ ច្បាប់រៀបរយសាធារណៈ ឬ ច្បាប់អាជ្ញាបញ្ជា ជាច្បាប់ទាំងឡា យណាដែលគេពុំអាចធ្វើបដិប្បញ្ញត្តិបាន ។ ឧទាហរណ៍ដូចជាច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធតុលាការ ច្បាប់នីតិ វីធិព្រហ្មទណ្ឌ និង ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ។ កិច្ចសន្យាទាំងអស់ដែលផ្ទុយនឹងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌទុកជា មោឃៈដាច់ខាត ។ ផ្ទុយទៅវិញ ច្បាប់បំពេញបន្ថែមឆន្ទះរបស់ភាគី ជាច្បាប់ដែលត្រូវអនុវត្ត ក្នុងករណីដែលពុំមានការសម្តែងឆន្ទៈផ្ទុយនឹងច្បាប់ ។ ឧទាហរណ៍ ច្បាប់ស្តីពីអាពាហ៍ពិពាហ៍ និង គ្រួសារ ចុះថ្ងៃទី ២៦ ខែ កក្តដា ឆ្នាំ ១៩៨៩ បានចែងពីរបបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់សហព័ទ្ធ ពោលគឺគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់សហពទ្ធ័ អំពីការបែងចែកទ្រព្យរបស់សហព័ទ្ធជាដើម ។ ច្បាប់នេះមិនមានលក្ខណៈជាអាជ្ញាបញ្ជាឡើយ បានន័យថាសហព័ទ្ធ មានសិទ្ធិសេរីភាពពេញ លេញក្នុងការកំណត់របបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ខ្លួន ប្លែកពីអ្វីដែលច្បាប់បានកំណត់ទុក ។
ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ
(Sameakki Mean Chey District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលមានរដ្ឋបាល ៩ឃុំ និង ៩០ភូមិ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ មាន ៩ ឃុំ ៖
វុឌ្ឍិយា
​
ព្រះបាទ​វុឌ្ឍិយា​ រឺ ស្ដេចពំនោល (គ.ស ១០៩៥-១១៤៧) រជ្ជកាល (គ.ស ១១១១-១១៤៧) ទ្រង់ជា​បុត្រ​ច្បង​របស់​ព្រះ​អឡស្សរាជ ​ត្រូវ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​បិតា។ ពិធី ​អភិសេក​ព្រះ​វុឌ្ឍិយា​ ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃជា​ពេលា​ល្អ​ ​ថ្ងៃ​ ១១​កើត​ ​ខែកត្ដិក​ ​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស​ ១៦៥៥ ត្រូវជា​ ​ម.ស​ ១០៣៣ ច.ស​ ៤៧៣ និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស ​១១១១។ កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ​១៦ វស្សា។ ​ព្រះអង្គ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២១។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​គោរម​នាម ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​វុឌ្ឍិយា​មហានគ​រិន្ទ្រ​ ​រាជាធិរាជ​បរមបពិត្រ។​ ​ព្រះរាជវាំង​ស្ថិត​នៅ​មហានគរ​ដដែល។​
ចំណូលចិត្ត
ព្រះបាទ​វុឌ្ឍិយា​ ​ព្រះ​អង្គ​និយម​ចូល​ចិត្ដ​កំណាព្យកាព្យឃ្លោង​ ​របៀប​ពំនោល​ណាស់​ ​ដែល​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នកស្រុក​អ្នក​ភូមិ​ ​ដាក់​ព្រះ​នាម​ថ្វាយ​ថា​ ​ស្ដេច​ពំនោល។​ ​ចំណែក​ប្អូន​របស់​ព្រះ​អង្គ​ព្រះសិង្ខកុមារ​ ​ដែល​តាំង​តែ​ពី​នៅ​តូច​ជា​កុមារ​ ​ចូល​ចិត្ដ​តែ​ឆ្ងល់​ ​ចោទ​ជា​សំណួរ​សួរ​ដេញដោល​ត្រិះ​រិះ​ពិចារណា​ ​មិន​ចេះ​ចប់​មិន​ចេះ​ហើយ​ ​ត្រូវ​បាន​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ដាក់​ព្រះ​នាម​ថ្វាយ​ថា​ ​ស្ដេច​ក័ង្ខា​ ​ឬ​ស្ដេច​តាក្រែង។​
ប្រវត្តិខ្លះៗ
ព្រះ​វុឌ្ឍិយា​ ​ព្រះ​អង្គ​ពុំ​មាន​រាជបុត្រ​ទេ។​ ​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​៣៧​ឆ្នាំ​ ​ដោយសារ​មាន​ជំងឺជា​ទម្ងន់​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២០​ ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំថោះ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៥២ ​វស្សា។​
នាម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​ទាំងអស់​គ្នា​ ​បាន​មូលមតិ​ចុះសម្រុង​ទៅ​សុំ​យាង​ព្រះ​សិង្ខកុមារ​ ​ឲ្យ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​អំពី​បង។​ ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ជាមួយនឹង​ ព្រះ​នាង​មៃ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​វុឌ្ឍិយា។​ ​ក្នុង​ឆ្នាំខាល​ ​ព្រះ​នាង​មៃ​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ ​ព្រះ​នាម​សិង្ខកុមារ​ (ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​បាន​សរសេរ​ថា​ ​អ្នក​ម្នាង​វិសេសនារី​ ​មហេសី​ព្រះ​អឡស្សរាជ ​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​នាម​ស្ដេច​ពាល​ ​ដែល​និយម​ចូល​ចិត្ដ​តែ​លេងល្បែង​ពាលា​ ​បរបាញ់​ចាប់​សត្វ​ ​ហើយ​ខ្ជិលច្រអូស​ ​មិន​ព្រម​រៀនសូត្រ​មុខ​វិជ្ជា​អ្វី​ទាំងអស់។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​បាន​សរសេរ​ថែម​ទៀត​ថា​ ​គឺ​ក្នុង​រាជ​ស្ដេច​អឡស្សរាជ​ ​ដែល​ស្ដេច​លាវ​ព្រះធម្មាអនុរថ​ ​បាន​មក​មក​ដល់​មហានគរ​ ​ទាមទារ​យក​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ ​និង​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ព្រះ​កែវមរកត)។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ
អាំងតេក្រាលឌុប
វិធីសាស្រ្តទូទៅ
ដោយយោងតាមការប្តូរ
ដែនកំនត់ K នៃប្លង់ uv ឆ្លុះគ្នានឹងដែនកំនត់ D នៃប្លង់ xy និងដេទែមីណង់យ៉ាកូបី
នោះគេបាន ឧទាហរណ៍៖ គណនាអាំងតេក្រាលនៃ
ដំណោះស្រាយ៖
គេបាន
ក្នុងកូអរសោនេប៉ូលែ
តាង  នោះគេបាន  និង ឧទាហរណ៍១៖ គណនាអាំងតេក្រាលឌុបនៃ ដែល
ដំណោះស្រាយ
តាង និង J = r \, គេបាន
ហេតុនេះ
រោគគ្រុនចាញ់
ប្រភេទ​នៃ​រោគ
រោគ​គ្រុន​ចាញ់អាច​កើត​ដល់​មនុស្ស​គ្រប់​វ័យ និង​គ្រប់​ប្រភេទ។ គេ​ឃើញ​រោគ​នេះ​កើត​ច្រើន​នៅ​រដូវ​ក្ដៅ។ ភ្នាក់​ងារ​សំខាន់​ដែល​នាំ​មេរោគ​ចូល​មក​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​យើង គឺ​សត្វ​មូស​ដែក​គោលញី (Anophèle)។
រយៈ​ពេល​ដែល​ប្រាកដ
ក្រោយ​ដែល​បាន​ទទួល​មេរោគ​ចូល​មក​ក្នុង​ខ្លួន​ហើយ រោគ​នឹង​សម្ដែង​ឲ្យ​បាន​ប្រាកដ​ក្នង​រយៈ​ពេល​ ១ទៅ៣​សប្ដាហ៍។
អាការៈ​រោគ
អាការៈ​ដំបូង​នៃ​រោគ​គ្រុន​ចាញ់​គឺ៖
អាការៈ​ទី​២ នៃ​រោគ​គ្រុន​ចាញ់ ចែក​ចេញ​ជា​អាការៈ​ប្រែ​ប្រួល​៣យ៉ាង។
រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក
ក្នុង​វេលា​ដែល​កើត​រោគ​គ្រុន​ឈាម អាច​នឹង​មាន​រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​មក​បន្ថែម​ទៀត ព្រោះ​អ្នក​ជំងឺ​មាន​កម្លាំង​ខ្សោយ​ចុះ​ស្គម​ជាង​ខ្លាំង។ ឯ​រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​ទាំង​នោះ​គឺ រោគ​ខ្វះ​ឈាម ឬ ឈាម​តិច រោគ​បេះដូង និង​រោគ​ក្រពះ​អាហារ​ជា​ដើម។
រយៈ​ដែល​អាច​ឆ្លង​បាន
រហូត​ដល់​វេលា​កើត​គ្រុន​ឈាម សត្វ​មូស​អាច​នាំ​មក​នូវ​មេរោគ​ពីអ្នក​ជំងឺ ទៅ​កាន់​មនុស្ស​ដែល​មាន​សុខភាព​ល្អ​បាន។
វិធី​រក្សា​រោគ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
បញ្ចកោណ
right|250px|thumb| រាងបញ្ចកោណ បញ្ចកោណគឺជាពហុកោណដែលមានជ្រុង៥ និងកំពូល៥។
បញ្ចកោណនិយ័ត
បញ្ចកោណនិយ័តជាពហុកោណដែលមានជ្រុងទាំង៥ស្មើគ្នា និងមុំក្នុង១០៨°ស្មើៗគ្នា។
រូបភាពនៃបញ្ចកោណនិយ័ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពហុកោណ
ហ្វេសប៊ុក
ហ្វេសប៊ុក (ភាសាខ្មែរ Facebook ការសេសេរកាត់ ភាសាខ្មែរ) គឺជាគេហៈទំព័រមួយ ដែលកំពុងពេញនិយមនៅក្នុងពិភពលោក ដែលគេហៅថាជាប្រភេទបណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម មួយយ៉ាងទំនើបនិងពេញនិយម។ មិនថាតែនៅបរទេសប៉ុណ្ណោះទេ នៅប្រទេសកម្ពុជា មានអ្នកប្រើប្រាស់ហ្វេសប៊ុក៤៩១៤៨០នាក់ នៅថ្ថៃទី៣១ខែមិនាឆ្នាំ២០១២
មានមនុស្ស ជាច្រើនយល់ថា ការលេងហ្វេសប៊ុកវាមិនល្អទេហើយមានខ្លះទៀតថាហ្វេសប៊ុកល្អ។ ប៉ុន្តែហ្វេសប៊ុកល្អឬអាក្រក់គឺ អាស្រ័យទៅលើអ្នកលេងទៅវិញទេ។ ប្រសិនបើយើងយកហ្វេសប៊ុកមកលេងឬប្រើការសំរាប់អ្វី ដែលមានប្រយោជន៍ នោះគឺវាមានប្រយោជន៍។ ឥលូវនេះយើងទាំងគ្នានឹងស្វែងយល់ថាតើហ្វេសប៊ុកមាន ដើមកំណើតតាំងពីពេលណា ហើយអ្នកណាជាអ្នកបង្កើតវា។ឥលូវ យើងចាប់ផ្តើមទាំងអស់គ្នា៖ right|400px
ប្រវត្តិនៃហ្វេសប៊ុក
right|thumb|200px|លោក [[ម៉ាកហ្សុកឃឺបឺក(Markzuckerberg) ជាអ្នកបង្កើតហ្វេសប៊ុក]]
សហការី
right|thumb|200px|ការិយាល័យនៅ រដ្ឋកាលីហ្វូនីអា