cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អវតារ
អវតារទាំងដប់របស់ព្រះវិស្ណុ
180px|thumb|[[មត្ស្យា ជាអវតារដំបូងនៃព្រះវិស្ណុ|right]] ព្រះវិស្ណុ មានអវតារទាំងអស់ចំនួនដប់ ដែលប្រាំអវតារជាសត្វ និងប្រាំអវតារទៀតជាមនុស្ស ដែលគេបានស្គាល់ថាជាទសអវតារ (“ទសៈ” ជាភាសាសំស្ក្រឹត ប្រែថាដប់)៖
តំណភ្ជាប់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះវិស្ណុ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាទិទេពក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនាហិណ្ឌូ
នំនាងឡិត
នាងឡិត ជាឈ្មោះនំមួយប្រភេទមានរសជាតិផ្អែមឈ្ងុយឆ្ងាញ់។ ប្រជាជនខ្មែរខ្លះចូលចិត្តធ្វើនំនេះបរិភោគក្នុងគ្រួសារ ឬសម្រាប់យកទៅលក់យកកម្រៃឧបត្ថម្ភជីវភាពគ្រួសារ។ <br \> នំនាងឡិតគេអាចធ្វើទុកបានពីរ ឬបីថ្ងៃដោយដាក់នំក្នុងធុង ឬកែវបិទគម្របឲ្យជិត វានឹងនៅតែស្រួយធម្មតា។
វិធីធ្វើ
បើអ្នកចង់ធ្វើនំនេះ អ្នកត្រូវយកអង្ករដាំបាយឲ្យស្រួយ ឆ្អិនល្អ រួចដួសទុកឲ្យត្រជាក់។ ស្លឹកចេកជូតឲ្យស្អាត រួចហែកជាបន្ទះៗ ដោយមានទទឹងប្រវែង ០,០៨ម៉ែត រួចកាត់ជារង្វង់មូល (កាត់ឲ្យបានច្រើនល្មមនឹងបាយ)។ ដួសបាយចំនួនពីរស្លាបព្រាកំពុងៗ យកមកពូតឲ្យស្អិតចូលគ្នា (លាបទឹកលើបាតដៃបន្តិចៗកុំឲ្យជាប់)។ <br \> ដាក់ដុំបាយលើស្លឹកចេកដែលកាត់ទុក រួចយកស្លឹកចេកមួយបន្ទះលាបប្រេងបន្តិច សង្កត់ពីលើដុំបាយឲ្យវាសំប៉ែតរាបស្មើពេញរង្វង់ស្លឹកចេកនោះ។ ធ្វើរបៀបនេះរហូតអស់បាយ។ បន្ទាប់មកដាក់ហាលឲ្យស្ងួត(ជាបាយក្រៀម)។ <br \> ពេលអ្នកចង់ធ្វើនំនេះ អ្នកត្រូវអនុវត្តតាមលំណែនាំខាងក្រោម៖ <br \> រៀបបាយបំពងដាក់តម្រៀបក្នុងថាស រួចយកស្លាបព្រាដួសស្ករច្រូចរោយជារង្វង់គូថខ្យងលើនំម្ដងមួយៗរហូតដល់អស់ រួចទុកឲ្យត្រជាក់។ <br \> អ្នកអាចលើកនំនេះដាក់ត្រួតលើគ្នាបាននៅពេលស្ករត្រជាក់ សម្រាប់យកទៅបរិភោគ ឬយកទៅលក់ ឬដាក់កែវទុកបរិភោគបានពីរ ឬបីថ្ងៃ៕ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបខ្មែរ
រឿងចៅតប់ប្រមល់
ដំនើររឿង
ក្រោយ​នោះ មាន​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​មក​ទារ​ពន មើល​ទៅ​ឃើញ​ដុំ​មាស ដែល​បុរស​នោះ​ធ្វើ​ថ្ម​ជើង​ក្រាន ក៏​ឲ្យ​បុរស​យក​មាស ៣ ដុំ​នោះ​បង់​ពន្ធ ដែល​បុរស​នោះ ជំពាក់​រាជការ ។ បុរស​នោះ នឹក​អរ​ណាស់ ដោយ​ខ្លួន​ទ័ល​ក្រ​ ហើយ​ព្រះរាជអាជ្ញា យក​ដុំ​ថ្ម​ជើង​ក្រាន​ដូច្នោះ ក៏​ព្រម​តាម បាន​ប្រគល់​ថ្ម​ជើង​ក្រាន​ទាំង ៣ ដុំ​នោះ​ទៅ​ឲ្យ​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​ភ្លាម ។ លុះ​ព្រះ​អាជ្ញា​បាន​ដុំ​មាស​ពី​បុរស​នោះ​ហើយ ក៏​យក​ ១ ដុំ​ទៅ ថ្វាយ​ព្រះមហាក្សត្រ ។ លុះ​ទ្រង់​សាក​សួរ​ពី​ហេតុ​ផល​បាន​មាស​នោះ ព្រះរាជអាជ្ញា​ទូល​តាម​ដំណើរ ។ ស្តេច​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា មាន​មាស​ពី​បុរស​ដូច្នោះ ទ្រង់​ឲ្យ​ហៅ​បុរស​នោះៗ ទៅ​ដល់​ទ្រង់​សាក​សួរ​ទៀត ។ បុរស​ក្រាប​ទូល​ថា «មាស​របស់​ខ្លួន ៣ ដុំ​បាន​ជូន​មក​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​ហើយ» ។ ស្តេច​ឲ្យ​ទារ​យក​មាស ២ ដុំ​ពី​ព្រះរាជ​អាជ្ញានោះ ហើយ​ទ្រង់​បង្គាប់​ឲ្យ​បុរស​នោះ រក​មាស​មក​ថ្វាយ​ព្រះ​អង្គ​ថែម​ទៀត ។ បុរស​នោះ​ក្រាប​ទូល​ថា «រក​មាស​ទៀត​ពុំ​បាន​ទេ» ។ ស្តេច​ទ្រង់​ឲ្យ​យក​បុរស​នោះ ទៅ​ឃុំ ។ ព្រឹក​ឡើង នាយ​តម្រួត​ដែល​ជា​អ្នក​រក្សា​នោះ ប្រើ​ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​ដោយ​ជេរ​ស្តី​បុរស​នោះ ។ លុះ​ទ្រង់​ជ្រាប​ដល់​ស្តេចៗ ទ្រង់​ឲ្យ​ហៅ​បុរស​នោះ មក​សួរ​ពី​ហេតុ​ធ្វើ​ការ​ឲ្យ​មាន​ទាស់​ចិត្ត​នាយ​តម្រួត ។ បុរស​នោះ​ក្រាប​ទូល​ថា « ទូល​ព្រះ​បង្គំ​មាន​សេចក្តី​តប់​ប្រមល់​នៅ​ក្នុង​ខ្លួន​ខ្លាំង​ណាស់» ។ ស្តេច​ក៏​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ថា «បើ​ដូច្នោះ ត្រូវ​ចៅ​ឯង​រក​សត្វ​តប់​ប្រមល់​នោះ​មក​ឲ្យ​អញ បើ​ឯង​រក​ពុំ​បាន​ទេ អញ​នឹង​ឲ្យ​ពិឃាត​ឯង ក្នុង​គ្រា​នេះ» ។ បុរស​ឮ​ដូច្នោះ​ក៏​ភ័យ គិត​ថា «មុខ​ជា​ស្លាប់​ហើយ​ក្នុង​គ្រា​នេះ មិន​ដឹង​ជា​ទៅ​រក​សត្វ​តប់​ប្រមល់​ឯណា​ទេ» តែ​មិន​ហ៊ាន​ប្រកែក ដោយ​ខ្លាច​អំណាច​ស្តេច ក៏​ក្រាប​បង្គំ​លា​ស្តេច​ដើរ​ចេញ​ទៅ ដោយ​បំណង​ថា នឹង​ដើរ​ឲ្យ​ស្លាប់​ក្នុង​ព្រៃ លុះ​ដើរ​ចូល​ព្រៃ​ឆ្ងាយ​ទៅ ។ ព្រះឥន្រ្ទ បើក​ព្រះនេត្រ​ទិព្វ​មក​ឃោះ​បុរស​នោះ​មាន​សេចក្តី​វេទនា លំបាក​ដូច្នោះ ក៏និម្មិត្ត​ជា​អាស្រមមួយនៅ​ខាង​មុខ​​បុរស​នោះ ហើយបុរសនោះក៏ដើរ​ទៅ ហើយ​ព្រះឥន្រ្ត​កាឡា​ខ្លួន​ធ្វើ​ជា​ព្រះ​មហាឥសី ។ បុរស​មើល​ទៅ​ឃើញ​អាស្រម​ដូច្នោះ ក៏​មាន​ចិត្ត​ត្រេក​អរណាស់ ក៏ដើរ​ចូល​ទៅ​ថ្វាយ​បង្គំ​ឥសី​ក្នុង​អាស្រម​នោះ ។ ឥសី​សួរ​ថា «ចៅ​មាន​រឿងអ្វី?» ។ បុរស​នោះ ទូល​ឥសី​តាម​ដំណើរ ដែល​ស្តេច​ឲ្យ​រក​សត្វ​តប់​ប្រមល់​ យក​ទៅ​ថ្វាយ ។ ឥសី​ថា «ចៅ​កុំ​ព្រួយ» រួច​ឥសី​បាន​យក​បំពង់​ពក ១ មក​សែក​មន្ត​វិជ្ជា​សិល្ប​សាស្រ្ត​កើត​ជា​ខ្លា សិង្ហ ដំរី​ ពស់ រមាស សុទ្ធ​តែ​ជា​សត្វ​សាហៅ​ទាំង​អស់ ហើយ​ឥសី​ដែក​ជប់​បង្រួញ​សត្វ​ទាំង​នោះ ច្រក​ក្នុង​បំពង់​ពក ប្រគល់​បំពង់​ពក​នោះ ឲ្យ​ទៅ​បុរស រួច​ផ្តាំ​ថា «ឲ្យ​យក​ទៅ​ថ្វាយ​ស្តេច ប៉ុន្តែ​មុន​នឹង​បើក​​ឆ្នុក ឲ្យ​ស្តេច​ប្រមូល​ព្រះរាជ​វង្សានុវង្ស​មក​ជួប​ជុំ ហើយ​បិទ​ទ្វារ​វាំង​ឲ្យ​ជិត សឹម​ដក​ឆ្នុក​មើល ព្រោះ​សត្វ​នោះ​រត់​រហ័ស​ណាស់» ។ លុះ​បុរស​នោះ​ទទួល​បណ្តាំ​ឥសី​ស្រេច​ហើយ ក៏​នាំ​យក​សត្វ​ដែល​ច្រក​ក្នុង​បំពង់​ពក ទៅ​ថ្វាយ​ស្តេច ក្រាប​ទូល​ថា «ទូល​ព្រះ​បង្គំ​រក​សត្វ​តប់​ប្រមល់​បាន​ហើយ នៅ​ក្នុង​បំពង់​ពក​នេះ « ហើយ​ក៏​ទូល​តាម​ដំណើរ ដែល​ឥសី​ផ្តាំ​មក ។ ស្តេច​ឲ្យ​ប្រមូល​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស​ជួប​ជុំ​ហើយ ទ្រង់​ចាត់​ការ​បិទ​ទ្វារ​កំពែង​វាំង​ស្រេច ទ្រង់​ឲ្យ​អមាត្យ​បើក​ឆ្នុក​បំពង់​ពក​នោះ ។ ខ្លា ដំរី សិង្ហ រមាស ពស់ ក៏​ចេញ​ពី​ក្នុង​បំពង់​ពក​មក​ខាំ ស្តេច​និង​ព្រះរាជវង្សា​នុវង្ស​ទាំង​នោះ ឲ្យ​ដល់​នូវ​មរណភាព​អស់​ទៅ ។
ក្រោយ​មក ពួក​អ្នក​នគរ​បាន​ឃើញ​បុរស​នោះ​មាន​រឹទ្ធានុភាព​ដូច្នោះ ក៏​រៀប​អភិសេក​បុរស​នោះ ឲ្យ​ឡើង​សោយ​រាជសម្បត្តិ​ ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ក្នុង​នគរ​នោះ​ទៅ ។ សត្វ​ទាំង​ឡាយ ក៏​លា​ស្តេច​បុរស​នោះ ចូល​ទៅ​នៅ​ព្រៃ ផ្តាំ​ថា «បើ​ស្តេច​មាន​ភ័យ​ ឬ​មាន​ការ​អ្វី គ្រាន់​តែ​នឹក​ដល់ នឹង​មក​ជួយ​យក​អាសារ​ជា​ដរាប» ។
កម្លាំង​អ្វី មិន​ស្មើ​កម្លាំង​កម្ម
នំអន្សមជ្រូក
អន្សមជ្រូក គឺជានំដែលប្រជាជនខ្មែរនិយមធ្វើតាំងពីបុរាណមកម្ល៉េះ។ តាមទំនៀមទម្លាប់ គេច្រើនធ្វើនំអន្សមជ្រូកនៅពេល បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ និងក្នុងពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា ... ។ <br \> សព្វថ្ងៃ នំនេះត្រូវគេធ្វើអាជីវកម្មនៅលើទីផ្សារ។
គ្រឿងផ្សំ
គ្រឿងផ្សំសម្រាប់មនុស្សបរិភោគចំនួន១០នាក់៖
អូរជ្រៅ
អូរជ្រៅ មានអត្ថន័យច្រើនដូចខាងក្រោម។ ដូច្នេះសូមជ្រើសរើសអត្ថបទដែលអ្នកស្វែងរក។
ខ្មែរ
ខេត្តបកែវ
ខេត្ត​ប​កែវ (ជាភាសាលាវ៖ ບໍ່ແກ້ວ) (ឈ្មោះ​ជា​ខ្មែរ៖ ប​កែវ) ជា​ខេត្ត​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង​ប្រទេស​ឡាវ។ ឈ្មោះ​របស់​ខេត្ត​នេះ​មាន​ន័យថា រ៉ែ​ត្បូង ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​តំបន់​ប​កែវ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដែរ។ ខេត្ត​ប​កែវ​សម្បូរ​រ៉ែ​ត្បូង​និង​ថ្ម​មាន​​តម្លៃ។  ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៣  ដោយ​ផ្ដាច់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ខេត្ត​ហ្លួង​ណាំ​ថា។ ទី​រួម​ខេត្ត​របស់​ខេត្ត​នេះ  គឺ​នៅ​បាន​ហួយ​សាយ នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ​ធំ (ទន្លេមេគង្គ)។ នៅ​ត្រើយ​ម្ខាង​ទៀត​នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ  គឺ​ប្រទេស​ភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា) និង ថៃ។ គេ​អាច​ឆ្លង​ពី​ប្រទេស​ថៃ​មក​ខេត្ត​ប​កែវ​ដោយ​ប្រើ​សាឡាង។  ទិដ្ឋការ​ចូល​ប្រទេស​ឡាវ  អាច​សុំ​បាន​នៅ​ច្រក​ព្រំ​ដែន  ពេល​មក​ដល់។ នៅ​ចុង​ឆ្នាំ ២០០៧  គម្រោង​សាង​សង់​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ ៣​ ដែល​ត​ភ្ជាប់​ទី​រួម​ខេត្ត​ទៅ​ខេត្ត​ហ្លួង​ណាំ​ថា បាន​បញ្ចប់។  តាម​រយៈ​ផ្លូវ​នេះ  គេ​អាច​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​ព្រំ​ដែន​ថៃ​ទៅ​ប្រទេស​ចិន  ក្នុង​រយៈ​ពេល​តែ ៣ ទៅ ៤ ម៉ោង ដោយ​រថ​យន្ត។  បច្ចុប្បន្ន  មាន​សាឡាង​ចម្លង​រវាង​ខេត្ត​ប​កែវ​និង​ប្រទេស​ភូមា​ដែរ  តែ​ដោយ​គ្មាន​ប៉ុស្ដិ៍​អន្តោប្រវេសន៍  អ្នក​ដំណើរ​ក្រៅ​ពី​ប្រជាជន​របស់​ប្រទេស​ទាំង ២  មិន​អាច​ឆ្លង​កាត់​ទៅ​មក​បាន​ទេ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
ព្យែរ វ៉ារីញ៉ុង
right|300px ព្យែរ វ៉ារីញ៉ុង (Pierre Varignon) កើតនៅកាអង់នៅឆ្នាំ១៦៥៤ និងមរណភាពនៅប៉ារីសនៅថ្ងៃទី២៣ ធ្នូ ១៧២២។ គាត់ជាគណិតវិទូបារាំង។
ជីវប្រវត្តិ
ដោយមានឪពុករបស់លោកជាស្ថាបត្យករ ព្យែរ វ៉ារីញ៉ុងបានក្លាយជាអ្នកធរណីមាត្រដ៏ល្បីនៅសម័យនោះ។ គាត់បានរៀនពីទេវាវិទ្យានិងទស្សនវិជ្ជានៅសាលាមួយនៅកាអង់ រហូតដល់ពេលមួយគាត់បានអានសៀវភៅរបស់អឺគ្លីដនិងរើនេ ដេកាត ទើបគាត់ចាប់ផ្ដើមមានចំនាប់អារម្មណ៍ជាមួយគណិតវិទ្យា។ គាត់បានធ្វើដំនើរទៅប៉ារីសនៅឆ្នាំ១៦៨៦ និងបានក្លាយជាប្រធាន​គណិតវិទ្យានៅ collège Mazarin។ នៅខែវិច្ឆិកា ១៦៨៨ គាត់បានក្លាយជាសមាជិករបស់ Académie royale des sciences (រាជបណ្ឌិតសភាវិទ្យាសាស្ត្រ)។ គាត់បានជាប់ឆ្នោតទៅបណ្ឌិតសភាប៊ែរឡាំង​នៅឆ្នាំ១៧១៣ និងទៅ [Royal Society]នៅឆ្នាំ១៧១៨។ ស្នាដៃរបស់គាត់ភាគច្រើនត្រូវបានបោះផ្សាយនៅប៉ារីសនៅឆ្នាំ១៧២៥​ រយៈពេល៣ឆ្នាំក្រោយមរណភាពរបស់គាត់។
វ៉ារីញ៉ុង ជាមិត្តរបស់ ញូតុន ឡែបនីស និង គ្រួសារប៊ែរនុយយី។
ស្នាដៃក្នុងគណិតវិទ្យា
គាត់បានបង្កើតទ្រឹស្ដីបទវ៉ារីញ៉ុង ដែលបង្ហាញថារូបដែលបានពីការភ្ជាប់ចំនុចកណ្ដាលរបស់ជ្រុង​ចតុកោណមួយជាប្រលេឡូក្រាម។ ទ្រឹស្ដីនេះគ្រាន់តែជាវិបាកនៃទ្រឹស្ដីបទតាលែសប៉ុណ្ណោះ។
ស្នាដៃក្នុងរូបវិទ្យា
នៅឆ្នាំ១៦៨៨ គាត់បានស្រាយបញ្ជាក់ពីវិធានបំបែកកុំប៉ូសង់នៃកំលាំង។
នៅឆ្នាំ១៦៩៩ គាត់បានអនុវត្តន៍គណិតវិទ្យាវិភាគក្នុងការសិក្សា លំហូរសន្ទនីយ៍និងនាឡិកាទឹក។ នៅឆ្នាំ១៧០២ គាត់បានអនុវត្តគណិតវិទ្យាវិភាគក្នុងការសិក្សនាឡិកាដើរដោយរ៉ឺស័រ។
សូរ្យគ្រាស
សូរ្យគ្រាស (ភាសាអង់គ្លេស៖ Solar Eclipse និងជាភាសាបារាំង៖ Éclipse solaire) គឺជាបាតុភូតធម្មជាតិមួយដែលអាចមើលឃើញពីផែនដី នៅពេលដែលដំណើរគោលចរនៃព្រះចន្ទឆ្លងកាត់ចន្លោះផែនដីនិងព្រះអាទិត្យ ហើយបានបាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យ។
ចក្រភពអូតូម៉ង់
ចក្រភពអូតូម៉ង់ (ភាសាតួកគី​អូតូម៉ង់​៖ دولتْ علیّه عثمانیّه, ភាសាតួកគី​៖ Osmanlı Devleti ឬ Osmanlı İmparatorluğu, ភាសាបារាំង៖ Empire ottoman) ឬអាចហៅបានទៀតថា ចក្រភពតួកគី គឺជា​រដ្ឋ​ចក្រភពមួយដែលធ្លាប់បានគ្របដណ្ដប់លើតំបន់អឺរ៉ុបអាគ្នេយ៍ អាស៊ីខាងលិច និងអាហ្វ្រិកខាងជើងរវាងសតវត្សទី១៤ ដល់ដើមសតវត្សទី២០។ អាណាចក្រមួយនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅចុងសតវត្សទី១៣ ក្នុងក្រុងតូចមួយឈ្មោះសូហ្គូត ភាគពាយព្យនៃតំបន់អាណាតូលី ដោយមេដឹកនាំក្រុមកុលសម្ព័ន្ធតួកនាម អូស្មានទី១។ នៅក្រោយឆ្នាំ១៣៥៤ អំណាចអូតូម៉ង់បានឆ្លងចូលទៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយជាមួយនឹងការចូលត្រួតត្រាតំបន់បាល់កង់ រដ្ឋអូតូម៉ង់ក៏បានផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់ទៅជាអាណាចក្រឆ្លងទ្វីបថ្មីមួយ។ អូតូម៉ង់បានផ្តួលរំលំចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន បន្ទាប់ពីបានកាន់កាប់ក្រុងកុងស្តង់ទីណូប្ល៍ក្នុងឆ្នាំ១៤៥៣ ក្រោមបញ្ជាការរបស់ព្រះស៊ុលតង់មេម៉េដទី២។
នៅក្រោមរជ្ជកាលរបស់ស៊ូឡៃម៉ានទី១ ចក្រភពអូតូម៉ង់បានឈានចូលដល់ចំណុចកំពូលនៃអំណាច និងភាពរុងរឿងរបស់ខ្លួន ក៏ដូចជាការអភិវឌ្ឍន៍ខ្ពស់បំផុតនៃប្រព័ន្ធរដ្ឋាភិបាល សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន។ នៅដើមសតវត្សទី១៧ ចក្រភពនេះមានខេត្តចំនួន ៣២ និងសាមន្តរដ្ឋជាច្រើន។ រដ្ឋចំណុះទាំងនោះខ្លះត្រូវបានពួកអូតូម៉ង់កាត់ចូលជាផ្នែកនៃចក្រភពអូតូម៉ង់ផ្ទាល់ រីឯខ្លះទៀតត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិស្វ័យភាពផ្សេងៗ។ ដោយមានទីក្រុងកុងស្តង់ទីណូប្ល៍ (បច្ចុប្បន្នហៅ អ៊ីស្តង់ប៊ុល) ជារាជធានី និងការគ្រប់គ្រងទឹកដីនៅជុំវិញអាងទឹកមេឌីទែរ៉ាណេ ចក្រភពនេះបានក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃអន្តរកម្មរវាងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងទ្វីបអឺរ៉ុបអស់រយៈពេលប្រាំមួយសតវត្ស។
ក្នុងមួយរយៈពេលពីឆ្នាំ១៧៤០ ដល់ឆ្នាំ១៧៦៨ ប្រព័ន្ធយោធាអូតូម៉ង់ក៏បានធ្លាក់ចុះក្រោយគូប្រជែងអឺរ៉ុបរបស់ខ្លួនដូចជា ហាបស្បួក និងរុស្ស៊ីជាដើម។ ជាលទ្ធផល អូតូម៉ង់បានទទួលលទ្ធផលបរាជ័យផ្នែកយោធាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅចុងសតវត្សទី១៨ និងដើមសតវត្សទី១៩។ សង្គ្រាម​ឯករាជ្យ​​ក្រិក​បាន​បញ្ចប់​ដោយ​ការ​ដកអាណានិគមកិច្ចពីប្រទេសក្រិក​តាម​ពិធីសារ​ទីក្រុង​ឡុងដ៍ (១៨៣០) និង​សន្ធិសញ្ញាទីក្រុងកុងស្តង់ទីណូប្ល៍ (១៨៣២)។ កត្តាទាំងនេះរួមជាមួយការបរាជ័យផ្សេងទៀតបានជំរុញឱ្យរដ្ឋអូតូម៉ង់ផ្តួចផ្តើមដំណើរកំណែទម្រង់ និងទំនើបកម្មធំៗដែលគេស្គាល់ថា តង់ហ្ស៊ីម៉ាត។ ដូច្នេះ នៅអំឡុងសតវត្សទី១៩ អំណាចរបស់រដ្ឋអូតូម៉ង់ក៏កាន់តែកើនឡើង និងមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ផ្ទៃក្នុងយ៉ាងល្អ បើទោះបីជាទទួលរងការបាត់បង់ទឹកដីបន្ថែមទៀតក្តី ជាពិសេសនៅតំបន់បាល់កង់ដែលមានរដ្ឋថ្មីជាច្រើនបានលេចឡើង។
គណៈកម្មាធិការសហភាព និងវឌ្ឍនភាព (គ.ស.វ.) បានប្រកាសពីដំណើរចាប់ផ្តើមនៃសម័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញទីពីរដែលជាលទ្ធផលនៃបដិវត្តន៍វ័យក្មេងតួកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៨ ដោយបានប្រែក្លាយរដ្ឋចក្រភពតួកគីមួយនេះទៅជារដ្ឋដែលប្រកាន់របបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងមានការរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយមានគណបក្សនយោបាយជាច្រើនចូលរួម។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលសង្រ្គាមបាល់កង់បានបញ្ចប់ បក្សពួកជ្រុលនិយម និងជាតិនិយមនៅក្នុង គ.ស.វ. ក៏បានឡើងដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលដោយការធ្វើរដ្ឋប្រហារក្នុងឆ្នាំ១៩១៣ និងបង្កើតចេញជារបបឯកបក្សមួយ។ គ.ស.វ. បានសម្រចចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ ដោយសង្ឃឹមថាខ្លួននឹងលែងមានភាពឯកោខាងការទូតតទៅទៀត ហើយក៏បានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ នៅខាងមហាអំណាចកណ្តាល។ នៅអំឡុងមហាសង្គ្រាម ចក្រភពអូតូម៉ង់បានប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិយ៉ាងស្វិតស្វាញ ប៉ុន្តែដោយសារតែវិបត្តិផ្ទៃក្នុង ក៏បណ្ដាលឱ្យកម្លាំង និងសមត្ថភាពអូតូម៉ង់នៅក្នុងជម្លោះចុះអន់ថយ។ ដូចនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលអូតូម៉ង់បានចេញនូវយុទ្ធនាការប្រល័យពូជសាសន៍ប្រឆាំងនឹងជនជាតិអាមេនី អាស៊ីរី និងក្រិក ដោយសង្ឃឹមថាវានឹងបំបាត់បញ្ហាផ្ទៃដែលមានវត្តមានក្នុងចក្រភពខ្លួន។ ការបរាជ័យរបស់អូតូម៉ង់ក៏ចូលមកដល់ ហើយទឹកដីទាំងមូលរបស់ខ្លួនបានធ្លាក់ក្រោមការកាន់កាប់របស់មហាអំណាចសម្ព័ន្ធមិត្ត ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ អង់គ្លេស និងបារាំងថែមទាំងបានកាត់ទឹកដីមជ្ឈិមបូព៌ាអូតូម៉ង់ធ្វើជាកម្មសិទ្ធិពួកគេផ្ទាល់ទៀតផង។ សង្គ្រាមឯករាជ្យតួកគីដែលដឹកនាំដោយលោកមូស្តាហ្វា កេម៉ាល់ អាតាតួក ប្រឆាំងនឹងសម្ព័ន្ធមិត្តកាន់កាប់បាននាំឱ្យមានការលេចឡើងនៃសាធារណរដ្ឋតួកគីនៅលើដែនដីអាណាតូលី និងការលុបបំបាត់របបរាជានិយមអូតូម៉ង់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចក្រភពអូតូម៉ង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចក្រភពអតីតកាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចក្រភពឆ្លងទ្វីប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅបាល់កង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតរាជាធិបតេយ្យនៅទ្វីបអឺរ៉ុប
សកលវិទ្យាល័យមហាបញ្ញា
នេះជាចំណងជើងមួយដែលនឹងបានកកើតឡើងនាសម័យនេះ ខ្ញុំបាទសុខសម្បត្តិមានសេចក្តីសោម្នោសរីករាយជាខ្លាំងចំពោះការបានចូលមកនៅក្នុងកម្មវិធីនេះ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀតខ្ញុំបាទសូមថ្លែងអំណអគុណជាអនែក
ទ្រឹស្ដីបទចំនុចកណ្ដាល
ទ្រឹស្ដីបទចំនុចកណ្ដាល (Théorème des milieux) ជាករណីពិសេសរបស់ទ្រឹស្ដីបទច្រាស់របស់​ទ្រឹស្ដីបទតាលែស។
ពំនោលទ្រឹស្ដី
300px|right បើសិនជាអង្កត់មួយមានចុងជាចំនុចកណ្ដាលនៃជ្រុង២របស់ត្រីកោណមួយ នោះវាស្របនឹងជ្រុងទី៣ និងមានប្រវែងស្មើនឹងពាក់កណ្ដាលជ្រុងទី៣នោះ។
ទ្រឹស្ដីបទច្រាស់
បើសិនជាបន្ទាត់មួយកាត់តាមចំនុចកណ្ដាលនៃជ្រុងមួយរបស់ត្រីកោណ ហើយស្របនឹងជ្រុងមួយទៀត នោះវាកាត់ជ្រុងទី៣ត្រង់ចំនុចកណ្ដាល។
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍ វគ្គទី៧
វិបស្សនាធម្មបរិយាយ វគ្គទី៧
ត្រៃលក្ខណ៍ទាំង៣ ចូរកើតឡើងដល់អ្នក! ។ កាលបើកំណត់ទុក្ខ មកជាអារម្មណ៍ ជាប់មិនដាច់ ហៅថា ទុក្ខសច្ចៈ មានកិច្ចជាគ្រឿងកំណត់ ។ កាលបើឃើញទុក្ខ
ហើយ ចំរើនឲ្យច្រើនឡើងៗ ហៅថា មគ្គសច្ចៈ មានកិច្ចតែខាងធ្វើ ឲ្យចំរើនឡើងនូវធម៌ អនិច្ចំ ទុក្ខំ អនត្តា សមុទយសច្ចៈ មានកិច្ចលះបង់នូវតណ្ហា ឧបាទានចោល ។ កាល
បើរំលត់តណ្ហា ឧបាទានអស់ហើយ ហៅថា និរោធសច្ចៈ មានកិច្ចត្រូវធ្វើ ឲ្យជាក់ច្បាស់ នូវធម៌មិនទៀង ទុក្ខ អនត្តា និងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវមគ្គ ផល ព្រះនិព្វាន ។
អ្នក រំលឹកទៅឃើញតែ មិនទៀង ទុក្ខ អនត្តា រឿយៗហៅថា សម្មាសតិ ។ ត្រង់ដែលអ្នក កំណត់ចិត្តទុកក្នុងអារម្មណ៍ របស់ត្រៃលក្ខណ៍ទាំង៣នោះ ឲ្យនឹងនៅមូលតែមួយ ហៅថា សម្មាសមាធិ ។ ដូច្នេះអដ្នង្គិកមគ្គទាំង៨ មានដល់អ្នក គ្រប់គ្រាន់ហើយ ។ ត្រង់ដែលអ្នក កំណត់ទុក្ខមកជាអារម្មណ៍ រមែងរំលត់បង់ នូវសង្ខតនិមិត្ត គឺនិមិត្តដែល ធ្លាប់ឃើញថាសុខ នោះចេញអស់ ហៅថាព្រះនិព្វាន ។ ត្រង់ដែលអ្នក កំណត់យកការមិនទៀង មកជាអារម្មណ៍នោះ រមែងរំលត់បង់នូវសញ្ញា ដែលធ្លាប់សំគាល់ថាទៀងៗ ថាជាប់ៗ ថាល្អៗ នោះចេញ កាន់យកអសង្ខតនិមិត្ត គឺមិនមាន និមិត្តក្នុងអារម្មណ៍ទាំង៦ ហៅថាអនិមិត្តវិមោក្ខ ព្រោះរួចផុតអំពីនិមិត្ត ឬថាឆ្លងផុតអំពី អារម្មណ៍ទាំង៦ អស្មិ
មានៈក៏រលត់អស់ទៅ ឬហៅថា អនិមិត្តវិមោក្ខនិព្វាន ដូច្នេះវិញក៏បាន ។ ត្រង់ដែលអ្នក កំណត់នូវធម៌អនត្តា មកជាអារម្មណ៍នោះ គឺកំណត់ឃើញច្បាស់ថា ខន្ធទាំង៥នេះ ពិតជាមិនមែនខ្លួន មិនមែនអញ-ឯង មិនមែនយើង មិនមែនគេ មិនមែនជាប្រុស-ស្រី មិនមែនជាសត្វ-បុគ្គល ។ កំណត់ឃើញច្បាស់ថា ជារបស់ធាតុ ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ ប៉ុណ្ណោះ ។ កាលបើឃើញថាមិនមែនខ្លួន មិនមែនអញដូច្នោះហើយ ក៏រមែងរំលត់បង់ នូវសង្ខតនិមិត្ត គឺនិមិត្តដែលឃើញ ថាខ្លួនៗ ថាអញៗនោះចេញបាន កាន់យកនូវ
អសង្ខតនិមិត្ត គឺមិនមាននិមិត្ត ហើយប្រព្រឹត្តទៅ ឆ្លងផុតពីសង្ខតធម៌ ឬថាឆ្លងផុត ពីអារម្មណ៍ទាំង៦ ឬថាប្រាសចាក សង្ខារធម៌ជាអារម្មណ៍ ឈ្មោះថាសុញ្ញតវិមោក្ខ ព្រោះ
រួចផុតអំពីនិមិត្ត ដែលឃើញថាខ្លួន ថាអញៗនោះ ។ ភ្លឺណាស់ ឥតមានសង្ស័យអ្វី បន្តិចបន្តួចក្នុងភពទាំង៣ នេះសោះឡើយ ខ្ញុំទាំងពីរនាក់នេះ ក៏ឆ្លងផុតអំពី នាវាត្រៃលោកហើយ ឥតមានការទាក់ទាម នៅក្នុងនាវាត្រៃលោក
ទៀតទេ ។ អប្បណិហិតវិមោក្ខ ក៏ឃើញច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន ។ កាលបើអ្នកចំរើនធម៌អនិច្ចំ ចូលកាន់អនិមិត្តវិមោក្ខ ក៏ឃើញច្បាស់ នូវព្រះនិព្វានដូចគ្នា ។ កាលបើអ្នកចំរើនធម៌អនត្តា ចូលកាន់សុញ្ញតវិមោក្ខ ក៏ឃើញច្បាស់ នូវព្រះនិព្វានដូចគ្នាដែរ ។ ធម៌ទាំង៣នេះ តាមតែអ្នកស្ទាត់ជំនាញ ពេញចិត្តណាមួយក៏បាន (បានជាកវីបូរាណយើង និពន្ធទុក ក្នុង
សាស្ត្រាច្បាប់ក្រមថា) ចូលមហាបាតិមោក្ខ គឺនិព្វានហោង ។ មហាបាតិមោក្ខទាំង៣នេះ ជាធម៌ផុតព្រំដែនរបស់ត្រៃលោក ។ នាវាត្រៃលក្ខណ៍ ដែលប្រដាប់ដោយ ធម៌១៦
គឺ អដ្នង្គិកមគ្គ៨ អរិយសច្ចៈ៤ ត្រៃលក្ខណ៍៣ និងព្រះនិព្វាន១ ។ ធម៌ទាំង១៦នេះ មានគ្រប់គ្រាន់ ដល់អ្នកហើយ ។ បើដូច្នេះ ចូរអ្នកកំណត់ធម៌ អនិច្ចំ ទុក្ខំ អនត្តា ឲ្យមាំមួនចុះ ព្រោះថាសេចក្តីកំណត់ ជាហេតុនាំឲ្យត្រាស់ដឹង នូវពោធិបក្ខិយធម៌ ទាំង៣៧ប្រការ ហូរមកជុំលើការកំណត់ទុក្ខ គឺការកំណត់ថាមិនទៀង កំណត់ថាទុក្ខ កំណត់ថាជាអនត្តា ។ ឯការកំណត់ នូវធម៌ទាំង៣នេះ ជាកិច្ចរបស់ទុក្ខសច្ចៈ គឺជាកិច្ចត្រូវតែកំណត់ ហើយចំរើនធម៌ ទាំងនេះឲ្យច្រើនឡើងៗ នេះជាកិច្ចរបស់មគ្គសច្ចៈ ត្រូវតែចំរើនឲ្យច្រើន នូវ
ត្រាស់ដឹង ។ ធម៌ដែលជាញាណ ត្រូវត្រាស់ដឹងនោះ គឺពោធិបក្ខិយធម៌៣៧ គឺសតិប្បដ្នាន៤ សម្មប្បធាន៤ ឥទ្ធិបាទ៤ ឥន្ទ្រីយ៥ ពលៈ៥ ពោជ្ឈង្គ៧ អង្គមគ្គ៨ ។ ធម៌ទាំង៣៧
ប្រការនេះ កើតឡើងព្រម ដោយគ្រឿងកំណត់ ថាជាទុក្ខ កំណត់ថាមិនទៀង កំណត់ថាជាអនត្តា បើខ្វះគ្រឿងកំណត់ ថាមានទុក្ខជាដើមហើយ ធម៌ទាំង៣៧ប្រការនេះ ឥតកើតមានទេ ។ បើកំណត់យក ធម៌អនត្តាមកជាអារម្មណ៍ ឃើញច្បាស់ថា រូប វេទនា សញ្ញា សង្ខារ វិញ្ញាណ ធម៌ទាំងអស់នេះ មិនមែនជាខ្លួនប្រាណ មិនមែនជាអញ-
ឯង មិនមែនជាប្រុស ស្រី មិនមែនជាសត្វ បុគ្គល ឃើញយ៉ាងនេះហើយ ខំបំពេញព្យាយាម ចំរើនមិនឲ្យដាច់ នោះសតិបដ្នាន៤ សម្មប្បធាន៤ ក៏កើតឡើងព្រម ឥទ្ធិបាទ៤ ឥន្ទ្រីយ៥ ពលៈ៥ ពោជ្ឈង្គ៧ អង្គមគ្គ៨ ក៏កើតឡើងព្រមគ្នា ដោយសេចក្តីកំណត់នោះ និងគប្បីព្យាយាម ចំរើនឲ្យច្រើនឡើងៗ នេះជាកិច្ចរបស់មគ្គសច្ចៈ ។ ពិនិត្យឲ្យជាក់
ច្បាស់ នូវពោធិបក្ខិយធម៌ ដែលកើតឡើងព្រម ដោយសេចក្តីព្យាយាម ចំរើននោះ ជាកិច្ចរបស់និរោធសច្ចៈ ។
ដែលបិទបាំង នូវសច្ចៈទាំង៤នេះ ត្រូវកំចាត់បង់ ដោយអនុលោម៣ ចិត្តដែលមិនជាប់ នៅក្នុងសង្ខារ មិនស្ទុះស្ទារ ទៅកាន់អារម្មណ៍ផ្សេងៗ ដូចជាទឹក ដែលមិនដក់ នៅ
លើស្លឹកឈូក មានការប្រព្រឹត្តទៅ មានអនត្តាជាអារម្មណ៍ ទាំងនេះក៏កើតប្រាកដ ដល់ព្រះយោគីដែលមាន សេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ ។ លំដាប់នោះ ព្រះយោគីចំរើន នូវអនុលោ
មញ្ញាណ ធ្វើនូវព្រះនិព្វាន ដែលមិនមាននិមិត្ត ប្រាសចាកសង្ខារធម៌ ឲ្យជាអារម្មណ៍ ហើយកន្លងនូវ បុថុជ្ជនគោត្រ និងបុថុជ្ជនភូមិ ហើយឡើងទៅកាន់ អរិយគោត្រ និងអ
រិយភូមិ គោត្រភូញាណក៏កើតប្រាកដ ហើយគ្របសង្កត់នូវ កិរិយាកើតឡើង និងកិរិយាប្រព្រឹត្តទៅ ហើយក៏ស្ទុះទៅកាន់ ព្រះនិព្វាន ជាអារម្មណ៍ ដូច្នេះឈ្មោះថា គោត្រភូ ហើយក៏នៅ ស្ងៀមយ៉ាងណាមិញ ចំណែកព្រះយោគី ដែលនឹងឆ្លងទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។ អនុលោមជវនដែល ពិចារណាឃើញ អនិច្ចំ ទុក្ខំ អនត្តា ដូច្នេះ
ក៏មិនព្រម លែងនៅរូបនោះ ហើយលោតឡើង ដោយអនុលោមចិត្ត ជាបឋម មានចិត្តទោរទន់ ទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ដូចជាទោរទន់ ទៅកាន់ត្រើយម្ខាង ជិតព្រះនិព្វាន ដោយ
តតិយជវន ដូចជាដល់ត្រើយខាងនាយ លែងពិចារណានូវសង្ខារ ដល់នូវត្រើយគឺព្រះនិព្វាន ដោយគោត្រភូចិត្ត អនុលោមញ្ញាណ កំចាត់បង់នូវងងឹតគឺកិលេស ដែលបិទ
បាំងនូវសច្ចៈ៤ តែមិនអាចធ្វើនូវ ព្រះនិព្វានឲ្យជា អារម្មណ៍បានឡើយ។ ឯគោត្រភូទើបធ្វើ ព្រះនិព្វានឲ្យជាអារម្មណ៍បាន តែមិនអាច កំចាត់បង់ងងឹត គឺកិលេសបានឡើយ ។ ចំណែកអនុលោមញ្ញាណ កំចាត់បង់នូវកិលេសបាន តែមិនអាចឃើញ នូវព្រះនិព្វាន ដោយខ្លួនឯងបានទេ ។ ឯគោត្រភូញាណ ឃើញនូវព្រះនិព្វាន តែមិនអាចកំចាត់បង់ កិលេសបានឡើយ មគ្គមិនលែងនូវសញ្ញា ដែលគោត្រភូញាណឲ្យ ។ បញ្ញានោះក៏ត្រាស់ដឹង តៗគ្នាមិនដាច់ ហើយទំលាយ នូវគំនរលោភៈ ទោសៈ មោហៈ ដោយអំណាច អរិយមគ្គញ្ញាណ ។
ប្រដាប់ដោយ ធម៌ទាំង១៦យ៉ាងនោះ ឃើញថាត្រជាក់ណាស់ សុខក្សេមក្សាន្តណាស់ ភ្លឺណាស់ ។ ផ្លូវប្រតិបត្តិដើម្បីជា គ្រឿងរំលត់ទុក្ខ ខ្ញុំស្គាល់ច្បាស់ណាស់ហើយ ឥត
មានទាក់ទាមទេព្រះអង្គ សូមព្រអង្គសំដែងធម៌ តទៅទៀត ។
១៦នោះគឺ បដិច្ចសមុប្បាទ១២ ត្រៃលោក៣ អាកាសធាតុ១ ត្រូវជា១៦ ។ ធម៌ទាំង១៦នេះ ឧបមាដូចជានាវា សម្រាប់ដឹកនាំសត្វ ឲ្យទៅកាន់ភពតូច និងភពធំ ប្រកបទៅ
ដោយ ទុក្ខនិងទោស ច្រើនជាអនេក រាប់មិនអស់ នៅក្នុងភព៣ កើតហើយស្លាប់ ៗ ហើយកើតវិញ រកទីបំផុតគ្មាន ព្រោះតែប្រកបដោយ ធម៌ទាំង១៦យ៉ាងនេះ ។ នឹងអ
ធិប្បាយអំពីធម៌ ទាំង១៦យ៉ាងនេះតទៅគឺ បដិច្ចសមុប្បាទ១២នោះ បានសំដែងរួចមកហើយ (ក្នុងទំព័រលេខ២៩) ឯក្នុងទីនេះនឹងសំដែង តែអំពីត្រៃលោក និងអាកាសធាតុ
ប៉ុណ្ណោះ ។ ត្រៃលោកនោះមាន៣គឺ កាមលោក១ រូបលោក១ អរូបលោក១ និងអាកាសធាតុ១ ជាមេប្រធាន លើលោកទាំង៣ ។ អាកាសធាតុ ធាតុដែលស្រូបជប់ ឲ្យកើត
ឡើង នូវធាតុដី ធាតុទឹក ធាតុភ្លើង ធាតុខ្យល់ នៅក្នុងលោកទាំង៣នេះ ម្ល៉ោះហើយសង្ខារលៃលក តាក់តែងឲ្យកើតមនុស្ស សត្វ នៅក្នុងកាមភព រូបភព អរូបភព ដោយសង្ខារ ជាអ្នកតាក់តែងលៃលក ទៅតាមអំពើបុណ្យ និងអំពើបាបរបស់សត្វ ល្អនិងអាក្រក់ ធំនិងតូច ខ្ពស់និងទាប ដោយសង្ខារជាអ្នកចាត់ចែង លៃលកឲ្យកើតឡើង ដោយអាស្រ័យ
នូវធាតុទាំង៥ គឺអាកាសធាតុ១ ធាតុដី១ធាតុទឹក១ ធាតុភ្លើង១ ធាតុខ្យល់១ កើតឡើងតៗគ្នាគឺ អវិជ្ជា១ សង្ខារ១ វិញ្ញាណ១ នាមរូប១ សឡាយតនៈ១ ផស្សៈ១ វេទនា១ តណ្ហា១ ឧបាទាន១ ភព១ ជាតិ១ ជរាមរណៈ១ ធម៌ដែលកើតឡើង តៗគ្នានេះហៅថា បដិច្ចសមុប្បាទ ។ កងទុក្ខទាំង១២ ក៏កើតឡើង តៗគ្នាជាមួយនឹង បដិច្ចសមុប្បាទ ហើយប្រព្រឹត្តទៅ នៅក្នុងនាវាត្រៃលោក៣គឺ កាមលោក រូបលោក អរូបលោក លោកទាំង៣នេះ បានសេចក្តីថាវិនាស ក្នុងកាមលោកក៏វិនាស រូបលោកនិងអរូបលោក ក៏
វិនាស ត្រង់សេចក្តីថាវិនាស ហៅថា លោក ។ ត្រង់ដែលសូន្យ ចន្លោះទទេៗ ហៅថាអាកាសធាតុ ។
រកទីចប់គ្មាន ។ ហេតុមកតែអំពីអវិជ្ជា តណ្ហានិងឧបាទាន ដែលជាបច្ច័យឲ្យកើតភព។ ភពនោះមាន២យ៉ាងគឺ ឧបបត្តិភព១ កម្មភព១ ។ ចំណែកឧបបត្តិភពនោះ មាន៩
ផ្សេងគ្នាដោយខន្ធ គឺកាមភព១ រូបភព១ អរូបភព១ សញ្ញាភព១ អសញ្ញាភព១ នេវសញ្ញានាសញ្ញាភព១ ឯកវោការភព១ ចតុវោការភព១ បញ្ចវោការភព១ ភពទាំង៩នេះ
ខេត្តផុងសាលី
ខេត្តផុងសាលី (ជាភាសាឡាវ៖ ຜົງສາລີ) (ឈ្មោះជាខ្មែរ៖ ផុងសាលី) ជាខេត្តមួយនៅភាគខាងជើងប្រទេសឡាវ។ ទីរួមខេត្តគឺនៅផុងសាលី។ ខេត្តនេះទទួលឥទ្ឋិពលប្រវត្តិសាស្ត្រយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសចិន។ ខេត្តផុងសាលីជាច្រកជំនួញយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការនាំចេញឈើហ៊ុបទៅចិន និងនាំចូលផលិតផលសំរេចច្រើនប្រភេទពីចិន។ គេឃើញមានក្រុមហ៊ុនផលិតទំនិញរបស់បរទេសជាពិសេសចិន មួយចំនួននៅក្នុងខេត្តនេះ។
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍ វគ្គទី៧
វិបស្សនាធម្មបរិយាយ វគ្គទី៧
ហៅថា ឧបបត្តិភព ។ ចំណែកកម្មភព ភពដែលប្រកបដោយ តម្រេកទាំងប៉ុន្មាន បានដល់អបាយភូមិ៤ មនុស្ស១ និងស្ថានសួគ៌៦ជាន់ ។ រូបភពគឺភពដែលមានរូប បានដល់
ព្រហ្ម១៦ជាន់ ។ អរូបភព ភពដែលឥតរូប បានដល់អរូបព្រហ្ម៤ជាន់ ។ សញ្ញាភព គឺភពដែលមានសញ្ញា ។ អសញ្ញាភព ភពដែលឥតសញ្ញា ។ នេវសញ្ញានាសញ្ញាភព បាន
ដល់អរូបព្រហ្ម៤ ។ ភព៩សង្ខេបតែប៉ុណ្ណេះ ។
ព្រះយេស៊ូ
thumb|200px|ធម្មទេសនានៃភ្នំ
គ្រប់​​អ្នកប្រាជ្ញ​​ផ្នែក​បូរាណវត្ថុវិទ្យា​ នាសម័យទំនើប យល់ស្រប​​គ្នា​ថា ព្រះយេស៊ូ​មានក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​មែន​ ហើយ​បណ្ដា​អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ ចាត់ទុកថា គម្ពីរដំណឹងល្អស្រប​ (ម៉ាកុស, ម៉ាថាយ, និង​លូកា​) ជា​ប្រភព​​ល្អបំផុត​​ ក្នុងការ​តាមដាន​​រឿងរ៉ាវ​​ព្រះយេស៊ូ​ តាម​បែប​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​។ អ្នកប្រាជ្ញ​​ភាគច្រើន​​យល់ស្រប​ថា ព្រះយេស៊ូ​ជាអ្នក​[ខេត្ត]កាលីឡេ​, ជាគ្រូ​គម្ពីរ​របស់​​សាសន៍​​ជ្វីហ្វ (ឬយូដា) ដែល​​ធ្វើ​​ការទេសនា​បង្រៀន​​ដោយផ្ទាល់មាត់​, ទទួល​បុណ្យជ្រមុជ​​ពី លោក យ៉ូហាន​ បាប់ទិស្ដ​, និង​ត្រូវបាន​​ឆ្កាងសម្លាប់​តាមបញ្ជា​របស់​​ លោក​ ប៉ុនទាស​ ពីឡាត់​ ដែល​​ជា​ទេសាភិបាល​​សាសន៍រ៉ូម៉ាំង។​ ក្រុម​​ទស្សន:កណ្ដាលនិយម​យល់ថា​ ព្រះអង្គ​​ជាអ្នកប្រកាសបង្រៀនបែបព្យាការី(បែបហោរា)​ និង​ជា​ស្ថាបនិក​​នៃ​ចលនា​ស្ដារឡើងវិញ​ម្យ៉ាង​ នៅក្នុង​សាសនា​យូដា​ ប៉ុន្តែ​អ្នកប្រាជ្ញធំៗ​មួយចំនួនថា ព្រះអង្គ​ ពុំមាន​​លក្ខណៈ​បែប​​ព្យាការី​ នោះទេ។​ ​ក្រោយពី មរណភាព​​របស់​ព្រះអង្គ​ ពួក​សិស្សព្រះអង្គបានជឿជាក់ថា ព្រះអង្គ​​នៅមាន​ជីវិត​​ ហើយ​សហគមន៍​​ដែល​ពួកគេ​​បង្កើត​​ឡើង​ ក្រោយមក​​បាន​ក្លាយជា​ ក្រុមជំនុំ​គ្រិស្ដបរិស័ទ។​​ ពាក្យ​ "គ.ស."(គ្រិស្តសករាជ​) ឬ "ស.ស." (សកលសករាជ​, Common Era/C.E.)​ ដែលប្រើ​ទូទៅ​ក្នុងប្រតិទិន​ គឺយក​តាម​ឆ្នាំ​កំណើត​របស់​ព្រះ​យេស៊ូ​នេះ​ឯង។
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍ វគ្គទី៧
វិបស្សនាធម្មបរិយាយ វគ្គទី៧
ឲ្យកើតឡើង ។ នឹងវិនិច្ឆ័យអំពីតណ្ហា និងឧបាទានដែលបង្កើតឡើង នូវភពនោះៗ ។ តណ្ហានោះមាន៣៦គឺ តណ្ហាខាងក្នុងមាន១៨ ខាងក្រៅមាន១៨ រួមជា៣៦ ។ ឯតណ្ហា
ព្រះយេស៊ូ
ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទគឺជាអ្នកអធិប្បាយនិងអ្នកដឹកនាំសាសនាយូដាម្នាក់នៅសតវត្សទីមួយ។ ព្រះអង្គគឺជាតួអង្គសំខាន់នៃគ្រីស្ទសាសនា ហើយត្រូវបានគេពិពណ៌នាយ៉ាងទូលំទូលាយថាជាបុគ្គលមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ គ្រីស្ទបរិស័ទភាគច្រើនជឿថាព្រះអងគឺជាព្រះរាជវង្សនៃព្រះបុត្រានិងព្រះមេស្ស៊ីដែលរង់ចាំ (ព្រះគ្រីស្ទ) បានទាយនៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាចាស់។
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍ វគ្គទី៧
វិបស្សនាធម្មបរិយាយ វគ្គទី៧
ខាងក្នុងនោះគឺ ចិត្តត្រេកអរនឹងភ្នែក តួចិត្ត ដែលត្រេកអរនោះ ហៅថា កាមតណ្ហា ភ្នែកនោះហៅថា កាមភព ។ បើជាប់ចិត្តនឹងភ្នែក ប្រកាន់យកតែទៀងៗ តួចិត្តជាប់នេះ
ព្រះយេស៊ូ
កំណើតនៃព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទត្រូវបានប្រារព្ធជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ (ឬកាលបរិច្ឆេទជាច្រើននៅក្នុងខែមករាដោយព្រះវិហារភាគខាងកើតមួយចំនួន គ្រិស្តសាសនាអូស្សូដក់) ជាបុណ្យណូអែល។ ការឆ្កាងរបស់ទ្រង់ត្រូវបានផ្ដល់កិត្តិយសនៅថ្ងៃសុក្រ ហើយការរស់ឡើងវិញរបស់ទ្រង់នៅលើបុណ្យអ៊ីស្ទើរ៍។
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍ វគ្គទី៧
វិបស្សនាធម្មបរិយាយ វគ្គទី៧
ហៅថា ភវតណ្ហា ភ្នែកនោះជារូបភព១ ។ បើចិត្តមិនចង់ឲ្យភ្នែក ចាស់ ឈឺ ស្លាប់ តួចិត្តដែល មិនចង់នោះជា វិភវតណ្ហា ភ្នែកនោះហៅថា អរូបភព១ ។ ក្នុងភ្នែក១មានតណ្ហា
ព្រះយេស៊ូ
គោលលទ្ធិរបស់គ្រីស្ទបរិស័ទរួមមានជំនឿដែលព្រះយេស៊ូវត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ បានកើតមកពីព្រហ្មចារីយ៍ឈ្មោះម៉ារី បានធ្វើអព្ភូតហេតុបានបង្កើតសាសនាចក្រគ្រីស្ទសាសនាបានសុគតដោយការឆ្កាងជាយញ្ញបូជាដើម្បីទទួលបានដង្វាយធួនសម្រាប់អំពើបាប បានកើនពីស្លាប់ហើយឡើងទៅជាស្ថានសួគ៌ពីកន្លែងដែលគាត់នឹងត្រលប់មកវិញ។
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍ វគ្គទី៧
វិបស្សនាធម្មបរិយាយ វគ្គទី៧
៣ មានឧបាទាន៣ មានទិដ្និ២ គឺកាមតណ្ហា និងភវតណ្ហា ប្រកបដោយ សស្សតទិដ្និចំណែកឯវិភវតណ្ហា ប្រកបដោយ ឧច្ឆេទទិដ្និ ។ ឯឧបាទាននោះ ប្រកាន់ទៅតាម តណ្ហា
ព្រះយេស៊ូ
គ្រីស្ទបរិស័ទភាគច្រើនជឿថាព្រះយេស៊ូវទ្រង់អនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សបានផ្សះផ្សាជាមួយនឹងព្រះជាម្ចាស់។ គ្រីស្ទសាសនាបានអះអាងថាព្រះយេស៊ូវនឹងវិនិច្ឆ័យការរស់នៅនិងអ្នកស្លាប់ ទាំងមុនឬក្រោយពីការរស់ឡើងវិញរបស់ពួកគេ ព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលទាក់ទងទៅនឹងការយាងមកលើកទីពីររបស់ព្រះយេស៊ូវនៅក្នុងអក្សរសាស្ត្រគ្រីស្ទាន។ គ្រីស្ទបរិស័ទភាគច្រើនភាគច្រើនគោរពបូជាព្រះយេស៊ូវជាព្រះពន្លានៃព្រះជាព្រះរាជបុត្រាដែលជាបុគ្គលទីបី នៃព្រះត្រីឯក។ ភាគតិចនៃនិកាយគ្រីស្ទសាសនាបដិសេធព្រះត្រៃឯកទាំងស្រុងឬជាផ្នែកមិនមែនជាព្រះគម្ពីរ។
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍ វគ្គទី៧
វិបស្សនាធម្មបរិយាយ វគ្គទី៧
ទាំង៣ មិនដែលលះបង់ ចោលគ្នាឡើយ ។ បើចិត្តត្រេកអរនឹងត្រចៀក តួចិត្តដែលត្រេកអរនោះជា កាមតណ្ហា ត្រចៀកនោះជា កាមភព បើចិត្តជាប់នឹងត្រចៀក ឲ្យនៅតែ
ព្រះយេស៊ូ
ព្រះយេស៊ូវក៏បានតួលេខនៅក្នុងសាសនាផ្សេងទៀត។ នៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាមព្រះយេស៊ូវទ្រង់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាព្យាការីដ៏សំខាន់មួយរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលជាព្រះមេស៊ី ហើយមូស្លីមហៅព្រេះញេស៊ូថា អីសា។ ប្រជាជនម៉ូស្លីមជឿថាព្រះយេស៊ូវគឺជាអ្នកនាំយកព្រះគម្ពីរនិងបានកើតមកពីព្រហ្មចារីមួយ ប៉ុន្តែមិនមែនជាកូនប្រុសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ទេ។ គម្ពីកូរ៉ាន់បានបញ្ជាក់ថាព្រះយេស៊ូវមិនដែលអះអាងពីភាពទេវភាពទេ។ ប្រជាជនម៉ូស្លីមភាគច្រើនមិនជឿថាគាត់ត្រូវបានគេឆ្កាងនោះទេ ប៉ុន្តែថាគាត់ត្រូវបានរាងកាយឡើងទៅស្ថានសួគ៌ដោយព្រះ។ ផ្ទុយទៅវិញសាសនាយូដាបដិសេធជំនឿដែលថាព្រះយេស៊ូជាព្រះមេស្ស៊ីដែលបានរង់ចាំដោយអះអាងថា ទ្រង់មិនបានបំពេញទំនាយរបស់មេស្ស៊ី ហើយមិនមែនជាព្រះទេហើយក៏មិនបានរស់ឡើងវិញដែរ។
ចតុកោណព្នាយ
រូបតូច
ព្រះយេស៊ូ
និមិត្តសញ្ញា
ជនជាតិយូដាធម្មតានៅសម័យយេស៊ូមានតែនាមមួយទេ ជួនកាលពួកគេបានឃ្លាថា«បុត្រានៃ <ឪពុក> ឬស្រុកកំណើតរបស់បុគ្គលនោះ។ ដូច្នេះនៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មីព្រះយេស៊ូត្រូវបានសំដៅជាទូទៅថាជា «ព្រះយេស៊ូវនៃស្រុកណាសារ៉ែត» (ឧ។ ម៉ាកុស ១០:៤៧)។ អ្នកជិតខាងរបស់ព្រះយេស៊ូនៅក្រុងណាសារ៉ែតសំដៅទៅគាត់ថាជា «ជាងឈើជាកូនម៉ារី និងជាប្អូនយ៉ាកុប យ៉ូសែបយូដាសនិងស៊ីម៉ូន» (ម៉ាកុស ៦: ៣) «កូនប្រុសរបស់ជាងឈើ» (ម៉ាថាយ ១៣:៥៥) ឬ "កូនរបស់យ៉ូសែប" (លូកា ៤:២២) ។ នៅក្នុងយ៉ូហានអ្នកកាន់តាមភីលីពសំដៅទៅលើគាត់ថា «ព្រះយេស៊ូវជាកូនយ៉ូសែបពីណាសារ៉ែត» (យ៉ូហាន ១:៤៥) ។
ព្រះនាមយេហ៊ូវហាក់ដូចជាកំពុងប្រើនៅស្រុកយូដានៅពេលដែលព្រះយេស៊ូប្រសូតមក។ ស្នាដៃរបស់អ្នកប្រវត្ដិសាស្ដ្រលោកហ្វាវៀសយ៉ូសេហ្វឺសនៅដើមសតវត្សទី១ ដែលបានសរសេរក្នុងភាសាកូនីក្រិកដែលជាភាសាដូចគ្នានឹងព្រះគម្ពីរដំណឹងល្អ មីដែរនោះសំដៅទៅមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ២០នាក់ដែលមានឈ្មោះយេស៊ូ (ពោលគឺ Ἰησοῦς) ការនិមិត្តសញ្ញានៃព្រះនាមព្រះយេស៊ូវនៅក្នុងបរិបទនៃព្រះគម្ពីរត្រូវបានផ្តល់ជាទូទៅថា "ព្រះអម្ចាស់ជាសេចក្ដីសង្រ្គោះ" ។
ពួកគ្រីស្ទាននៅសម័យនោះបានចាត់ទុកព្រះយេស៊ូវថាជា "ព្រះគ្រីស្ទ" ពីព្រោះពួកគេជឿថាទ្រង់គឺជាព្រះមេស៊ីដែលការមកដល់ត្រូវបានទាយនៅក្នុងព្រះគម្ពីរហេព្រើរនិងគម្ពីរសញ្ញាចាស់។ ក្នុងការប្រើប្រវត្ដិសាស្ដ្រក្រោយបង្អស់ព្រះគ្រីស្ទបានត្រូវចាត់ទុកជាឈ្មោះមួយជាផ្នែកមួយនៃ«ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ»។ ពាក្យថា "គ្រីស្ទបរិស័ទ" (មានន័យថាជាអ្នកកាន់តាមព្រះគ្រីស្ទ) បានប្រើតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១ ។
នៅក្នុងសៀវភៅដំណឹងល្អទាំងបួន
សៀវភៅដំណឹងល្អទាំងបួន (ម៉ាថាយ ម៉ាកុស លូកា និងយ៉ូហាន) គឺជាប្រភពសំខាន់សម្រាប់ជីវិតនិងសាររបស់ព្រះយេស៊ូវ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយផ្នែកផ្សេងទៀតនៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មីក៏រួមបញ្ចូលនូវសេចក្ដីយោងទៅជំពូកសំខាន់ៗក្នុងជីវិតរបស់ព្រះអង ដូចជាពិធីបុណ្យចុងក្រោយនៅកូរិនថូសទី ១ ១១:២៣ ។ កិច្ចការរបស់ពួកសាវក (កិច្ចការ ១០: ៣៧-៣៨ និងកិច្ចការ ១៩) សំដៅទៅលើកិច្ចបំរើដំបូងនៃព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទនិងការប្រមើលមើលរបស់ខ្លួនដោយលោកយ៉ូហានបាទីស្ទ។ កិច្ចការ ១: ១-១១ និយាយបន្ថែមអំពីការយាងឡើងរបស់ព្រះយេស៊ូវ (ក៏បានរៀបរាប់នៅក្នុងធីម៉ូថេទី ១ ៣:១៦) ជាងសៀវភៅដំណឹងល្អ។ នៅក្នុងសំបុត្ររបស់ប៉ុលដែលត្រូវបានសរសេរមុន ៗ ជាងសៀវភៅដំណឹងល្អពាក្យឬការណែនាំរបស់ព្រះយេស៊ូវត្រូវបានលើកឡើងជាច្រើនដង (កូរិនថូសទី ១ ៧: ១០-១១, ៩:១៤, ១១: ២៣-២៥, កូរិនថូសទី ២ ១២: ៩) ។
ក្រុមគ្រីស្ទបរិស័ទដើមខ្លះមានសេចក្ដីពិពណ៌នាដាច់ដោយឡែកពីជីវិតនិងការបង្រៀនរបស់ព្រះយេស៊ូវដែលមិនមាននៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ ទាំងនេះរួមមានដំណឹងល្អរបស់ថូម៉ាស់ ដំណឹងល្អរបស់ពេត្រុស និងដំណឹងល្អនៃយូដាស អាប់កូរីផ្យុនយ៉ាកុប និងសំណេរជាច្រើនទៀត។ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនសន្និដ្ឋានថាទាំងនេះត្រូវបានសរសេរច្រើនក្រោយមកនិងជាគណនីដែលគួរអោយជឿជាក់តិចជាងសៀវភៅដំណឹងល្អ។
សៀវភៅដំណឹងល្អផ្លូវការគឺមានបួនជាន់ដែលនិពន្ធដោយអ្នកនិពន្ធខុសៗគ្នា។ អ្នកនិពន្ធសៀវភៅដំណឹងល្អទាំងអស់សុទ្ធតែជាអនាមិកដែលបានកំណត់ដោយប្រពៃណីដល់គ្រូផ្សាយដំណឹងល្អបួននាក់ដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយព្រះយេស៊ូវ: ម៉ាកុសដោយយ៉ូហានម៉ាកុសដែលជាសហការីរបស់ពេត្រុស។ ម៉ាថាយដោយសិស្សម្នាក់របស់ព្រះយេស៊ូវ លូកាដោយដៃគូរបស់ប៉ុលដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងសំបុត្រមួយចំនួន។ និងយ៉ូហានដោយសិស្សម្នាក់ទៀតរបស់ព្រះយេស៊ូវដែលជា "សិស្សជាទីស្រឡាញ់" ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យូដា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជនអាស៊ី
ចតុកោណព្នាយ
និយមន័យ
ចតុកោណព្នាយជាចតុកោណដែលមានជ្រុងស្របគ្នាយ៉ាងហោច១គូ។ ជ្រុងដែលស្របគ្នានេះ ជ្រុងដែលវែងឈ្មោះថាបាតធំ និងជ្រុងដែលខ្លីឈ្មោះថាបាតតូច។ ជ្រុងទាំង៤មិនចាំបាច់មានប្រវែងស្មើគ្នាក៏បានដែរ។
ប្រភេទចតុកោណព្នាយ
មានពីរប្រភេទគឺ
ចតុកោណព្នាយកែង
ចតុកោណព្នាយសមបាត
លក្ខណៈ
ចតុកោណប៉ោងមួយជាចតុកោណព្នាយ លុះត្រាណាតែវាមានមុំជាប់គ្នា១គូ មានផលបូកស្មើ ៣៦០o។
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍ វគ្គទី៧
វិបស្សនាធម្មបរិយាយ វគ្គទី៧
ទៀងៗ តួចិត្តជាប់នោះហៅថា ភវតណ្ហា ត្រចៀកនោះហៅថា រូបភព១ ។ បើចិត្តមិនចង់ ឲ្យត្រចៀកចាស់ ឈឺ ស្លាប់ តួ ចិត្តមិនចង់នោះហៅថា វិភវតណ្ហា ត្រចៀកនោះហៅ
ថា អរូបភព១ ។ ក្នុងត្រចៀក១ មានតណ្ហា៣ មានភព៣ មានឧបាទាន៣ មានទិដ្និ២ ។ បើចិត្តត្រេកអរនឹងច្រមុះ តួចិត្តដែលត្រេកអរនោះ ហៅថា កាមតណ្ហា ច្រមុះនោះហៅ
ថា កាមភព ។ បើចិត្តជាប់នឹងច្រមុះ ចង់ឲ្យនៅតែទៀងៗ តួចិត្តជាប់នោះហៅថា ភវតណ្ហា ច្រមុះនោះហៅថា រូបភព១ ។ បើចិត្តមិនចង់ ឲ្យច្រមុះចាស់ ឈឺស្លាប់ តួចិត្តដែល
មិនចង់នោះ ហៅថា វិភវតណ្ហា ច្រមុះនោះហៅថា អរូបភព១ ។ ក្នុងច្រមុះនោះ មានតណ្ហា៣ មានភព៣ មានឧបាទាន៣ មានទិដ្និ២ គឺកាមតណ្ហា និងភវតណ្ហា ប្រកបដោយ សស្សតទិដ្និ និងវិភវតណ្ហា ប្រកបដោយ ឧច្ឆេទទិដ្និ (ដូចគ្នាទាំងអស់) ។ បើចិត្តត្រេកអរ នឹងអណ្តាត តួចិត្តដែល ត្រេកអរនោះហៅថា កាមតណ្ហា អណ្តាតនោះហៅថា កាម
ហៅថា វិភវតណ្ហា អណ្តាតនោះហៅថា អរូបភព១ ។ បើចិត្តត្រេកអរនឹងកាយ តួចិត្តដែល ត្រេកអរនោះហៅថា កាមតណ្ហា កាយនោះហៅថា កាមភព១ ។ បើចិត្តជាប់នឹង
កាយ តួចិត្តដែលជាប់នោះ ហៅថា ភវតណ្ហា កាយនោះហៅថា រូបភព១ ។ បើចិត្តមិនចង់ ឲ្យកាយចាស់ ឈឺ ស្លាប់ តួចិត្តដែលមិនចង់នោះ ហៅថាវិភវតណ្ហា កាយនោះ
ហៅថា អរូបភព១ ។ បើចិត្តត្រេកអរនឹងចិត្ត តួចិត្តដែលត្រេកអរ នោះហៅថា កាមតណ្ហា ចិត្តនោះហៅថា កាមភព១ ។ បើចិត្តជាប់នឹងចិត្ត តួចិត្តដែល ជាប់នោះ ហៅថា ភវតណ្ហា ចិត្តនោះហៅថា រូបភព១ ។ បើចិត្តមិនចង់ ឲ្យចិត្តព្រាត់ប្រាស តួចិត្តដែល មិនចង់នោះ ហៅថា វិភវតណ្ហា ចិត្តនោះហៅថា អរូបភព១ ។ តណ្ហា១៨ខាងក្នុង សង្ខេបតែប៉ុណ្ណេះ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិបស្សនាធុរៈ
ចំនុចប៊្រូការ
thumb|360px| ចំនុចប្រ៊ូការ (Brocard points) ជាចំនុចពិសេសមួយក្នុងត្រីកោណ ដែលឈ្មោះរបស់វា​ត្រូវបានហៅ​ដោយយក​ឈ្មោះតាម​គណិតវិទូ​បារាំង ហង់រី ប្រ៊ូការ (Henri Brocard) (១៨៤៥ – ១៩២២) ។
និយមន័យ
ក្នុងត្រីកោណ ABC ដែលមានរង្វាស់ជ្រុង a; b; និង c កំពូល A; B​ និង C ក្នុងទិសដៅស្របនឹងទ្រនិចនាឡិកា ត្រូវតែអាចមានចំនុច P មួយ ដែលអង្កត់ និង \ [CP] បង្កើតបានមុំដូចគ្នា \ \omega រៀងគ្នាជាមួយនឹងជ្រុង a; b និង c គឺ
ខេត្តសៀងខ្វាង
ខេត្តសៀងខ្វាង (ជាភាសាឡាវ៖ ຊຽງຂວາງ) (ឈ្មោះជាខ្មែរ៖ សៀងខ្វាង ឬ ជៀង​ខ្វាង) គឺខេត្តមួយស្ថិតនៅភាគឦសានប្រទេសឡាវ។ ទីរួមខេត្តគឺនៅផូនសៈវ៉ាន់។ ខេត្តនេះជាខេត្តដែលរងនូវការទំលាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងដំនំក្នុងសម័យ សង្គ្រាមវៀតណាម។ ខេត្តនេះមានឈ្មោះល្បីដោយសារវាមានវាលក្រឡដែលជាទីឋានបុរេប្រវត្តិដ៏ល្បីរបស់ឡាវ។
ល្បើកក្រើនជាតិ
ល្បើកក្រើនជាតិ តែងជាបទពាក្យ៧តាមលំដាប់អក្សរ ឃុនបណ្ណានុរក្ស ប៊ូ- ប៉ូ នៅពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ រៀបរៀង
ខេត្តសៀងខ្វាង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
ចំនុចប៊្រូការ
និយមន័យ
ចំនុច P ត្រូវបានគេហៅថាចំនុចប្រ៊ូការទី១នៃត្រីកោណ ABC និងមុំ \ \omega ត្រូវបានគេហៅថាមុំប្រ៊ូការ នៃត្រីកោណ ABC ។ មុំនេះផ្ទៀងផ្ទាត់សមីការ៖
ក៏មានផងដែរនូវចំនុចប្រ៊ូការទី២ Q ក្នុងត្រីកោណ ABC ដែលអង្កត់, និង \ CQ បង្កើតជាមួយជ្រុង a b និង c រៀងគ្នាបានមុំស្មើគ្នា។ គេបាន
សំគាល់៖ចំនុចប្រ៊ូការទី២មានមុំដូចគ្នានឹងចំនុចប្រ៊ូការទី១ដែរ
ចំនុចប្រ៊ូការ២​មានទាក់ទងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ​ទៅនឹងចំនុចប្រ៊ូការមួយផ្សេងទៀត។ តាមភាពខុសគ្នារវាងចំនុចប្រ៊ូការទី១ និង ចំនុចប្រ៊ូការទី២ គឺអាស្រ័យទៅតាមលំដាប់នៃការជ្រើសរើស​មុំ​ក្នុង​ត្រីកោណ ABC ។ ឧទាហរណ៍: ចំនុចប្រ៊ូការទី១នៃត្រីកោណ ABC គឺដូចគ្នានឹងចំនុចប្រ៊ូការទី២នៃត្រីកោណ ABC។
frame|កណ្តាល| \ \Omega ជាចំនុចប្រ៊ូការទី១ និង \ \Omega ' ជាចំនុចប្រ៊ូការទី២
គ្រប់មុំ និង  គឺស្មើគ្នានឹងមុំប្រ៊ូការនៃត្រីកោណ ABC \omega និងអាចគណនាតាមរូបមន្ត: ដែល \ S ជាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណ ABC ។
ក៏មានផងដែរនូវឈ្មោះបន្ទាត់ប្រ៊ូការដែលជាបន្ទាត់កាត់តាមកំពូលនៃត្រីកោណនឹងចំនុចប្រ៊ូការ។
កូអរដោនេបារីសង់នៃចំនុចប្រ៊ូការទី១គឺ និងកូអរដោនេបារីសង់នៃចំនុចប្រ៊ូការទី២គឺ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណមាត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
រឿងមនុស្សលោភ
ដំណើររឿង
កាល​ពី​ព្រេងនាយ​មាន​កុមារី​ម្នាក់​អាយុ១៤ឆ្នាំ​ ត្រូវម្ដាយ​ប្រើ​ឲ្យ​ទៅ​ជីក​ដំលូង។ ក្មេង​នោះ​រៀប​ចប​រួច​ស្រេច​ចេញ​ដើរ​ទៅ​រក​ដំលូង ទៅ​ដល់​ព្រៃ​ធំ​មាន​ដំបូក​មួយ​មាន​រូង​ជ្រៅ ។ កុមារី​នោះ​ទៅ​ជីក​ដំលូង​នៅ​ជើង​ដំបូក​នោះ​របូត​ផ្លែ​ចប ជ្រុះ​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​រូង​នោះ ។ នាង​នោះ​មិន​ដឹង​ធ្វើ​ដូចម្ដេច​ក៏​ស្រែក​ប្រកាស​ថា "លោក​ណា​ជួយ​យក​ផ្លែ​ចប​ឲ្យ​ខ្ញុំ​បាន ខ្ញុំ​នឹង​សង​គុណ​លោក" ។ ស្រែក​តែ​ប៉ុណ្ណោះ មាន​ខ្លា​ចាស់​មួយ​ដំបៅ​ក្បាល​រុយ​រោម​បែង​ដង្កូវ​ចុះ​គក្រិច ចេញ​មក​ពី​ក្នុង​ព្រៃ​ប្រាប់​ទៅ​នាង​នោះ​ថា "នាង!​តាយក​ឲ្យ​បាន ផ្លែ​ចប​នោះ តែ​បើ​តាយក​បាន​គ្រាន់​តែ​នាង​ឯង​រក​ចៃ​ឲ្យ​តា ហើយ​តា​មិន​ចាំបាច់​យក​គុណ​ពី​ចៅ​ទេ" ។
លុះ​យូរ​បន្តិច​ដឹង​ទៅ​ដល់​ស្រី​ឯ​ទៀត ដែល​មាន​កូន​ក្រមុំ​ស្រី​នោះ​បញ្ចោរ​កូន​ក្រមុំ​ថា "ហង​ឯង​មើល​កូន​គេៗ ទៅ​ជីកដំលូង​បាន​មាស​ប្រាក់​យក​មក​ចែក​បង​ប្អូន​គេ ហង​ឯង​ទៅ​ជីក​ដំលូងបាន តែ​ដំឡូងគ្មាន​បាន​ខ្មោច​អ្វី​ទេ" ។ ថ្ងៃ​ក្រោយ​ស្រី​នោះ​ឲ្យ​កូន​ទៅ​ជីក​ដំលូង​ដូច​នាង​នោះ​ទៀត លុះ​ទៅ​បាន​ជួប​ប្រទះ​នឹង​ខ្លា​មុន​ទៀត ក៏​ធ្វើ​ជា​ជ្រុះ​ចង​ដូច​នាង​មុន​ហើយ​ថា "លោក​ណា​យក​ចប​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ៗ​នឹង​សង​គុណ​លោក" ។ ខ្លា​នោះ​ឮ​ហើយ​ក៏​មក​យក​ឲ្យ រួច​ឲ្យ​នាង​នោះ​ចាប់​ដង្កូវ​ឲ្យ ។ ខ្លា​សួរ​ដូច​ពី​មុន​ថា "នាង! ដំបៅ​តា​ស្អុយ ឬ​ក្រអូប?” ។
== ឯកសារយ
រឿងដើមកំណើតរន្ទះ
កាល​ពី​ព្រេងនាយ មាន​បិសាច​មួយឈ្មោះ​រាមាសូរ និង​នាង​អារក្ខ​ទេវី​មួយ​ឈ្មោះ មេខលា ។ ​អ្នក​ទាំងពីរ​បាន​នៅ​បម្រើ​មហា​ឫសី​ដ៏​មាន​រឫទ្ធិ​ម្នាក់ ដើម្បី​នឹង​រៀន​វិជ្ជា ​មន្ត​ អាគម គាថា ។ បិសាច និង​នាង​មេខលា​បាន​ខំ​រៀន​ប្រណាំង​ប្រជែង​គ្នា​ដើម្បី​បំពេញ​ចិត្ត​គ្រូ​រៀងខ្លួន ហើយ​អ្នក​ទាំងពីរ​ប្រកប​ដោយ​បញ្ញា​វៃ​ក្រៃលែង​ដូច​គ្នា ។ តាបស​ក៏​ស្រឡាញ់​អ្នក​ទាំងពីរ​នោះ​ស្មើ​គ្នា ។ ពេល​តាបស​បាន​បង្រៀន​សិស្ស​លោក​ចប់​គ្រប់​មុខ​វិជ្ជា​ហើយ លោក​ក៏​ចង់​ល្បង​វិជ្ជា​សិស្ស​មើល​ថា តើ​អ្នក​ណា​មួយ​ប៉ិន​ប្រសប់​ជាង​គេ ។ ទើប​លោក​និយាយ​ទៅ​កាន់​សិស្ស​ថា “បើ​អ្នក​ណា យក​កែវ​មួយ​មាន​ទឹក​សន្សើម​ពេញ​មក​ឲ្យ​ខ្ញុំ​បាន នោះ​ខ្ញុំ​នឹង​ធ្វើ​ទឹក​នោះ​ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​កែវ​មនោហរា ហើយ​ដោយ​គុណភាព​នៃ​រតន​វត្ថុ​នោះ អ្នក​ម្ចាស់​កែវ​អាច​ប្រាថ្នា​ធ្វើអ្វី ឬ​ចង់​បាន​អ្វី ចេះ​តែ​បាន​សម្រេច​ទាំងអស់” ។
រឿងមនុស្សលោភ
ដំណើររឿង
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគ២
ភូមិចាក់ជ្រុំ
ភូមិចាក់ជ្រូក ផ្លូវបំបែកជា៤ ជាប់ឃ្លោងទ្វារវត្តត្រពាំងត្រគៀត
ខេត្តបលិខាំសៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
រឿងដើមកំណើតរន្ទះ
រាមាសូរ ក៏​យក​កែវ​មួយ​ទៅ​ត្រង​ទឹក​សន្សើម​ដែល​ទើ​នៅ​ស្លឹក​ឈើ និង​ស្មៅ​ផ្សេងៗ ។ វា​បាន​ខំ​ព្យាយាម​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ជា​ច្រើន​ព្រឹក ប៉ុន្តែ​ឥត​បាន​ផល​ល្អ​សោះ ។ ចំណែក​ឯ​នាង​មេខលា ដែល​ជា​ស្រី​គិត​វែង​ឆ្ងាយ​ក៏​រើស​យក​បណ្ដូល​ឈើ​មួយ​យ៉ាង​ទន់​ស្ពោតៗ ហើយ​យក​ទៅ​ដាក់​ផ្ដិត​លើ​ទឹក​សន្សើម ដែល​ដក់​នៅ​លើ​ស្លឹក​ឈើ និង​នៅ​លើ​ស្មៅ ទាល់​តែ​ដុំ​ឈើ​នៅ​ជក់​ទឹក​ពេញ​ទាំងអស់ ។ បន្ទាប់​មក​នាង​មេខលា​បាន​យក​ដុំ​ឈើ​នៅ​ទៅ​ច្របាច់​ទឹក​ដាក់ក្នុង​កែវ ។ អាស្រ័យ​ដោយ​ហេតុ​ដូច្នេះ នាង​ក៏​រក​ទឹក​សន្សើម​ដាក់​កែវ​បាន​ពេញ ហើយ​ក៏​យក​កែវ​នោះ​ទៅ​ជូន​មហា​តាបស ។ ហេតុ​ដូច្នេះ បាន​ជា​នាង​អារក្ខ​ទេវី​ត្រូវ​បាន​តាបស​សម្គាល់​ថា ប៉ិន​ប្រសប់​ជាង​បិសាច ។
តាបស ​ជប់​ទឹក​សន្សើម​នោះ​ឲ្យ​កើត​ទៅ​ជា​កែវ ហើយ​ប្រគល​ទៅ​ឲ្យ​នាង​មេខលា​ដោយ​ប្រាប់​ថា “កែវ​នេះ​មាន​គុណភាព​ខ្លាំង​ណាស់ បើ​អ្នក​មាន​បំណង​អ្វី​មួយ គ្រាន់​តែ​លើក​កែវ​នេះ​គ្រវី​ឡើង នោះ​មួយ​រំពេច សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​អ្នក​នឹង​បាន​សម្រេច​ភ្លាម មួយ​ទៀត​ដោយ​គុណភាព​នៃ​កែវ​នេះ អ្នក​អាច​ហោះ កាត់​អាកាស​ កប់​ពពក​ ជ្រក​អាចម៍​ជន្លេន ​ទៅ​កាន់​កន្លែង​ណា​ក៏​បាន​ទាំងអស់” ។
នាង​អារក្ខ​ទេវី ក៏​ទទួល​យក​កែវ​នោះ​មក​លើ​គ្រវី​ឡើង​លើ ស្រាប់​តែ​ហោះ​វឹង​ទៅ​លើ​មេឃ​តម្រង់​ទៅ​មហា​សាគរ ។
ចំណែក​ឯ​រាមាសូរ អាស្រ័យ​ដោយ​ការ​ព្យាយាម​ដ៏​យូរ ក៏​រក​ទឹក​សន្សើម​ដាក់​បាន​ពេញ​កែវ ហើយ​យក​ទៅ​ថ្វាយ​មហា​ឫសីៗ ពោល​ថា “ចៅ​ឯង​យក​របស់​នេះ​មក​យឺតយូរ​ពេក ហួស​ពេល​តា​ត្រូវការ ឥឡូវ​តា​បាន​ឲ្យ​រតន​វត្ថុ​នោះ​ទៅ​នាង​មេខលា​ទៅ​ហើយ មន្ត​អាគម​គាថា​របស់​តា អាច​ជប់​វត្ថុ​បែប​នេះ​បាន​តែ​មួយ​ដង​ទេ” ។
ពេល​បាន​ឮ​មហា​តាបស​ថា​ដូច្នេះ រាមាសូរ​ក៏​កើត​សេចក្ដី​ទោមនស្ស​ពន់​ប្រមាណ ហើយ​ក៏​ស្រែក​យំ​អណ្ដឺក​អណ្ដក​យ៉ាង​ខ្លាំង ។ ដើម្បី​លួង​ចិត្ត​បិសាច តាបស​ក៏​ប្រាប់​ថា “ចូរ​ចៅ​កុំ​កើត​ទុក្ខ​ខ្លាំង​ពេក ចាំ​តា​ឲ្យ​ពូថៅ​មួយ ពូថៅ​នេះ​អ្នក​អាច​យក​ទៅ​ឈ្លោះ​ដណ្ដើម​យក​កែវ​ពី​នាង​អារក្ខ​ទេវី​មេខលា​បាន ។ នាង​មេខលា​នេះ ចូល​ចិត្ត​ហោះ​ហើរ​លេង​នៅ​លើ​អាកាស ដើម្បី​មុជ​ទឹក​ភ្លៀង​ដែល​មាន​ភ្លៀង​ម្ដងៗ ។ ចូរ​អ្នក​ចោល​ពូថៅ​នេះ​ទៅ​លើ​វា វា​នឹង​បោះ​ចោល​កែវ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​នោះ ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ពេល​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នោះ ចៅ​ឯង​ឃើញ​វា​លើក​កែវ​ឡើង​គ្រវី ចូរ​ចៅ​ឯង​បិទ​ភ្នែក​ភ្លាម មុន​នឹង​ចោល​ពូថៅ​ទៅ​លើ​វា” ។
ពេល​រាមាសូរ​បាន​ពូថៅ​មក​កាន់​នៅ​នឹង​ដៃ​ហើយ វា​ក៏​ហោះ​ស្វែង​រក​នាង​មេខលា ដើម្បី​ដណ្ដើម​កែវ​មនោហរា ។ ប៉ុន្តែ​ពេលនាងមេខលា​បាន​ឃើញ​រាមាសូរ​ភ្លាម នាង​ក៏​យល់​ឃើញ​ថា បិសាច​នេះ​ប្រាកដ​ជា​​មាន​បំណង​ធ្វើ​អាក្រក់​មក​លើ​នាង​ពុំខាន ទើប​នាង​លើក​កែវ​គ្រវី​ឡើង ហោះ​ទៅ​លើ​អាកាស​វេហា​ខ្ពស់​ក្រៃលែង​ខ្ពស់ ។
ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក ទើប​នៅ​ពេល​មាន​ភ្លៀង​ផ្គរ​គេ​ឃើញ​ចាំង​ពន្លឺ​កែវ​ហើយ​ឮ​សូរ​សម្លេង​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៃ​អាវុធ​នោះ ។ អាស្រ័យ​ហេតុ​នេះ​ហើយ បាន​ជា​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ ​យើង​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ដុំ​ថ្ម​ទាំង​ឡាយ​ណា ដែល​​មាន​រាង​ដូច​ផ្លែ​ពូថៅ ឬ​ចប​កាប់​ក្បាល​ស្រួច ឬ​ដូច​កាំបិត​ថា “កាំ​រន្ទះ” ហើយ​សន្មត​របស់​ទាំងនេះ​ថា ជា​ព្រួញ​របស់​យក្ស​បាញ់ នៅ​លើ​មេឃ​ធ្លាក់​មក​ដី ។
សូមមើលផងដែរ
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
តំបន់ទេសចរណ៏ខេត្តព្រះសីហនុ
​​​​តំបន់ទេសចរណ៏ឆ្នេរខេត្តព្រះសីហនុ
ខេត្តព្រះសីហនុជាខេត្តមួយស្ថិតនៅភាគនីរតីនៃប្រទេសកម្ពុជាដែលសំបូរទៅដោយតំបន់ទេសចរណ៍សំរាប់ដើរកំសាន្ត ដែលមានកន្លែងទេសចរណ៏សំខាន់ៗចំនួន ៦កន្លែង ដែលនៅក្នុងនោះមានតំបន់ ឆ្នេ ៤ កន្លែង តំបន់កោះ ១ កន្លែង និង រមណីដ្ឋាន ធម្មជាតិ និង វប្បធម៍ ដែលមានទីតាំងនៅក្នុង ខេត្តព្រះសីហនុមាន៖
រមណីដ្ឋានឆ្នេរអូរឈើទាល
ឆ្នេរអូឈើទាលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់ ៣ ក្រុងព្រះសីហនុ។ តំបន់ឆ្នេរនេះមានលក្ខណះល្អជាងគេ 200px|thumb|left|ទិដ្ឋភាពឆ្នេរអូរឈើទាលដែលមានឆ្នេរខ្សច់លាតសន្ធឹងវែង និងជម្រៅទឹករាក  ​​                                                                      200px|thumb|right|ទិដ្ឋភាពឆ្នេរអូរឈើទាល សភាពទឹកសមុទ្រមានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ រីឯបរិយាកាសជុំវិញក៏មានលក្ខណះស្ងប់ស្ងាត់ដែល បើពិនិត្យមើលលក្ខណះ ភូមិសាស្រ្តរបស់រមណីដ្ឋានឆ្នេរអូឈើទាល យើងឃើញមានសភាពប្លែកពីតំបន់ឆ្នេរផ្សេងៗទៀត ទាំងការដើរលេងកំសាន្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរណ៏ជាតិ និងអន្តរជាតិ ទាំងការរៀបចំកន្លែងស្នាក់នៅសណ្ឋាគារគ្រិស្តាល រឺសណ្ឋាគារឆ្នេរសមុទ្រ។ ចំនែកឯចំណីអាហារមានការលក់ដូរគ្រប់មុខតាមតំរូវការភ្ញៀវ។
រមណីដ្ឋានឆ្នេរសុខា
តំបន់ឆ្នេរនេះមានលក្ខណះឆ្នេរខ្សច់លាតសន្ធឹងវែង ប៉ុន្តែជំរៅទឹកជ្រៅមានលក្ខណះអូរអ៊រដោយភ្ញៀវទេសចរណ៏អន្តរជាតិ ពេញ និយមទៅងូតទឹកកំសាន្តនៅទីនោះ។ឆ្នេរសុខាមានការលក់គ្រឿងហូបចុក និងកន្លែងស្នាក់នៅច្រើន ដែលបង្ករលក្ខណះងាយស្រួលទៅដល់ភ្ញៀវដែលមកកំសាន្តនៅទីនោះ។
រមណីដ្ឋានឆ្នេរប្រាំពីរជាន់
តំបន់ឆ្នេរនេះភាពអូរអ៊រជាមធ្យម ដោយតំបន់នោះមានទីធ្លាចង្អៀតហើយទឹកសមុទ្រមានរលកធំៗ និងឆ្នេរខ្លី។តំបន់រមណីដ្ឋានឆ្នេរប្រាំពីរជាន់មានភ្ញៀវទេសចរណ៍ច្រើនបន្ទាប់ពី ឆ្នេរសុខា តែភាគច្រើនជាភ្ញៀវជាតិ។
រមណីដ្ឋានឆ្នេរដើមជ្រៃ
ឬ ឆ្នេរមុខសាលាក្រុង៖ជាតំបន់ពុំសូវមានអ្នកទេសចរណ៍ទៅងូតទឹកទេ ព្រោះតំបន់នោះមានភោគនីយដ្ឋានធំមួយ ដែលសង់នៅជាប់មាត់សមុទ្រដែលមានលក្ខណះប៉ះពាល់កន្លែងកំសាន្ត។ ដែលអ្នកទេសចរណ៍ភាគច្រើនដើរកំសាន្តក្រោយពេលងូតទឹករួច ដោយទីនោះមានសួនច្បារល្អហើយទូលំទូលាយមានរូចំលាក់ ដែលទើបតែកសាងថ្មីច្រើនសំរាប់ថតរូបអ្នកទេសចរណ៏ ដែលមកលេងខេត្តព្រះសីហនុ។
រមណីដ្ឋានកោះពស់
ជាតំបន់នៅដាច់ពីឆ្នេរសមុទ្រមានចំងាយ១គ ម ពីមុខខេត្តព្រះសីហនុ។តំបន់នេះពីមុនពុំសូវអ្នកទេសចរណ៍ទេ តែឥឡូវ 200px|thumb|right|ស្ពានតេជោមរកត 200px|thumb|left|ទិដ្ឋភាពនៅលើស្ពានកោះពស់ រាជរដ្ឋាភិបាលបានកសាងផ្លូវលើទឹក រួចដូចច្នេះទើបមានភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ និង អន្តរជាតិមកកំសាន្តនៅទីនោះច្រើន។
រមណីដ្ឋានភ្នំលើ
ជាតំបន់ប្រភេទរមណីដ្ឋានធម៍ជាតិ និង វប្បធម៍។ក្រៅពីសង្កេតឃើញវត្តមួយដែលកសាងនៅលើភ្នំ។តំបន់ភ្នំនេះគេ សង្កេតឃើញមានភ្ញៀវទេសចរណ៍ច្រើនទៅលេងសាន្តបុណ្យប្រពៃណីជាតិយើង។
រមណីដ្ឋានក្បាលឆាយ
ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅស្រុកព្រៃនប់មានចំងាយ ៧គម ពីខេត្តព្រះសីហនុ បត់ឆ្វេង ៦គមទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ 200px|thumb|right|ទិដ្ឋភាពនៅទឹកជ្រោះក្បាលឆាយ 200px|thumb|left|ទឹកជ្រោះក្បាលឆាយ ក្បាលឆាយ។ ទឹកជ្រោះក្បាលឆាយ មានប្រភពទឹកច្រើននៅតាមជួរភ្នំមាត់សមុទ្រ ប៉ុន្តែមកដល់ចំនុចខាងមុខក្បាលឆាយមានប្រភពទឹកហូរ តែបីផ្លូវទេដែលមានកំពស់ ២ម ទៅ៤ម។ ចរន្តទឹកមកដល់ចំនុចក្បាលឆាយ គឺ ចរន្តតែមួយ ដែលមានទឹកហូរយ៉ាងខ្លាំង ហើយធ្លាក់ក្នុង ល្បាប់ទឹកមានកំពស់ ១៤ម។ ប្រវត្តិទឹកក្បាលឆាយត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ 1960ដល់1963 ត្រូវបានរៀបចំជាកន្លែងប្រភពផ្តល់ទឹកស្អាត សំរាប់ប្រើប្រាស់ ក្នុង ខេត្តព្រះសីហនុ។ ប៉ុន្តែការស្ថាបនានោះក៏ត្រូវបានខកខាន ដោយសារតែសង្រៀមកើតឡើង នោះក៏បានក្លាយជាតំបន់លាក់ខ្លួនរបស់ខ្មែរ ក្រហម។លុះមកដល់ឆ្នាំ1997តំបន់ក៏បានក្លាយជាតំបន់អភិវឌ្ឍន៏នៅក្នុងឆ្នាំ1998តំបន់ក្បាលឆាយត្រូវបានក្រុមហ៊ុនកុកអានដេញថ្លៃ រួចចាប់ ផ្តើមកសាងផ្លូវ កែប្រែតំបន់នេះជារមណីដ្ឋានទេសចរណ៍ សំរាប់អ្នកទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក និង ក្រៅប្រទេសមកកំសាន្តសប្បាយនៅទីនោះ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុងព្រះសីហនុ
រង្វង់ប៊្រូការ
250px|right
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រង្វង់និងស៊្វែរ
ការ៉េ
right|200px
លក្ខណៈសំគាល់
ចតុកោណដែលមានលក្ខណៈណា១ខាងក្រោម គឺជាការ៉េ៖
right|300px
រូបមន្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចតុកោណ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពហុកោណ
ដាណាង
ទីក្រុងដាណាង (Da Nang) ជាទីក្រុងពហុវិស័យ ដូចជា នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច មជ្ឈមណ្ឌលសង្គម និងមជ្ឈមណ្ឌលនៃឧស្សាហកម្ម ហិរញ្ញវត្ថុ ទេសចរណ៍ សេវាកម្ម ដាណាង មានទីតាំងស្ថិតនៅកណ្តាលប្រទេស វៀតណាម ចម្ងាយពីខាងជើងរដ្ឋធានី ហាណូយ មានប្រវែង ៧៦៦ km និង ចម្ងាយពីខាងត្បូងនៃរដ្ឋធានី ហូ ជីមិញ ( ព្រៃនគរ) មានប្រវែង ៩៦១km ដាណាងមានផ្ទៃដីប្រមាណ ១ ២៥៦km2និងមានប្រជាជន ៩៧៣ ៨០០នាក់ ដង់ស៊ីតេ ៧៨០នាក់/km ដាណាំងជាទីក្រុងដោយផ្ទាល់នៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលកណ្ដាលនៃ វៀតណាម ក្រុងមួយនេះមានដីចម្រុះនិងធម្មជាតិដោយមាន សមុទ្រ ឆ្នេរ ភ្នំ ទន្លេ អូរ និងតំបន់ទំនាប និងជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ប្រទេសវៀតណាម សព្វថ្ងៃនេះជា ទីក្រុងធំលំដាប់ទី៣ នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ហើយក៏ជាអតីតរាជធានីរបស់ ចម្ប៉ា គឺ ឥន្ទ្របុរៈ រវាងឆ្នាំ ៨៧៥ ដល់ ៩៧៨
អត្ថបទផ្សេងទៀត
• ដាណាំង Da nang
• ញ៉ាត្រាង
• វិញហ្វុក
• មិញ ប៊ិញ
មូលដ្ឋានូបនីយកម្មភាសា
ឡូកាលីសាស្យុងភាសា (Language localisation) ឬ មូលភសសារខ្ដ្ឋាមែរនូបនីយកម្មភាសា ឬ ឋានបរិច្ឆេទ ឬឲ្យងាយស្រូលយល់ អាចហៅថា ការបកប្រែសម្រួលជាភាសាតំបន់ ឬភាសាមូលដ្ឋាន។ ពាក្យបច្ចេកទេសនេះ មកពីភាសាឡាតាំង “Locus” (ទីកន្លែង) និងមកពីភាសាអងគ្លេស “Locate” (ទីកន្លែងដែលមានអ្វីម្យ៉ាងកើតឡើង រឺបង្កើតឡើង) គឺជាដំណាក់កាលសំខាន់ទីពីរ នៅក្នុងដំណើរការបកប្រែនិងធ្វើអោយមានលក្ខណៈសំរបទៅតាមវប្បធម៌ (របស់ប្រទេសមួយ តំបន់មួយ រឺក្រុមមនុស្សណាមួយ) ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងភាពខុសៗគ្នា របស់ទីផ្សារ។ ដំណើរការនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាការធ្វើអន្តរជាតូបនីយកម្ម និងការតំរូវផលិតផលមួយ អោយស្របទៅតាម ឋានបរិច្ឆេទ (Internationalisation and Localisation) ។ ឡូកាលីសាស្យុងភាសា មិនមែនសំដៅត្រឹមកិច្ចការបកប្រែភាសាមួយមុខនោះទេ ដោយហេតុថាវាមានទាក់ទងស៊ីជំរៅទៅនឹងការ សិក្សាលំអិតពីវប្បធម៌ដែលជាមុខព្រួញ ដើម្បីធ្វើការតំរូវផលិតផលមួយអោយឆ្លើយតបសមស្របទៅតាម តំរូវការក្នុងស្រុក នានា។ ជួនកាលគេប្រើពាក្យសង្ខេប L1ON ដើម្បីសំដៅទៅលើ ឋានបរិច្ឆេទភាសា (បន្ទាប់ពីអក្សរ អិល មានអក្សរចំនួនដប់តួ ទៀត និងបញ្ចប់ដោយអក្សរ អិន) ។
បើនិយាយពីដំណើរការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង ជាទូទៅគឺគេសំដៅទៅលើការធ្វើអោយមានលក្ខណៈសមស្របតំរូវតាមវប្បធម៌ មួយ និងការបកប្រែកម្មវិធីពត៌មានវីទ្យា វីដេអូហ្គេម និងទំព័រវិបសាយនានា និងការបកប្រែអត្ថបទសំណេរមួយភាគតូច (ដែលអាចទាក់ទងទៅនឹងដំណើរការសំរបទៅតាមវប្បធម៌ផងដែរ) ។ ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង អាចធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ ឬប្រទេសណាមួយដែលមានប្រជាជននិយាយភាសាច្រើនខុសគ្នា ឬក៏ភាសាតែមួយដូចគ្នា៖ ឧទាហរណ៍ គ្រាមភាសានានានៅប្រទេសអេស្បាញ ដែលប្រើឃ្លាវាក្យស័ព្ទខុសគ្នា និងត្រូវបានគេនិយាយនៅប្រទេសអេស្បាញ ច្រើនជាងនៅប្រទេសអាមេរិកឡាទីន។ នៅក្នុងប្រទេសដែលប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការវិញក៏ដូចគ្នាដែរ ការជ្រើសរើសឃ្លាប្រយោគ និងការប្រើពាក្យនានា ប្រែប្រួលពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀត (ឧទាហរណ៍ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងនៅប្រទេសហ្វីលីពីន ជាដើម) ។
ដំណើរការជារួម ៖ អន្តរជាតូបនីយកម្ម សកលភាវូបនីយកម្ម និងការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង
បើតាមការពន្យល់របស់អតីតសហគមន៍ឧស្សាហកម្មឡូកាលីសាស្យុងស្តង់ដារ Localisation Industry Standards Association (LISA) អន្តរជាតិតូបនិយកម្ម “អាចត្រូវគេ ចាត់ទុកថាជាវដ្តមួយ ជាសជាងដំណើរការដាច់ដោយឡែក មួយ”។ ការធ្វើអន្តរជាតិតូបនិយកម្ម គឺការរៀបចំផែនការបង្កើត និងអភិវឌ្ឍន៍បែបបទផ្សេងៗសំរាប់ផលិតផលមួយ ជាមុន ដោយមិនភ្លេចចាប់អារម្មណ៍ទៅលើភាពចំរុះវប្បធម៌របស់អតិថិជន ដើម្បីជាសវាងបង្កើនតំលៃនៃការផលិត និង បញ្ហាចោទទៅលើគុណភាពរបស់ផលិតផល ដើម្បីសំចៃពេលវេលា និងដើម្បីធ្វើអោយការព្យាយាមធ្វើឡូកាលីសា ស្យុងដំណើរការទៅបានយ៉ាងរលូន នៅតាមតំបន់ រឺប្រទេសនិមួយៗ។ ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង គឺជាផ្នែកទាំងស្រុងមួយនៃដំណើរការដែលគេហៅថា សកលភាវូបនិយកម្ម។
មានដំណើរការបច្ចេកទេសពីរយ៉ាង ដែលរួមបញ្ចូល សកលភាវវូបនិយកម្ម អន្តរជាតិតូបនិយកម្ម និងការធ្វើឡូកាលីសា ស្យុង។ ដំណាក់កាលទីមួយ គឺ សកលភាវវូបនិយកម្ម  ដែលជាដំណាក់កាលនៃការត្រៀមជាមុន និងការរៀបចំផែនការ សំរាប់ ផលិតផលមួយដែលបង្កើតឡើងដើម្បីទ្រទ្រង់ទីផ្សារសកល។ ដំណាក់កាលនេះ ទាមទារអោយមានដកចេញដាក់ដោយ ឡែក នូវទិដ្ឋាភាពវប្បធម៌ និងលក្ខណៈពិសេសរបស់ប្រទេស រឺភាសាមួយ ដើម្បីធ្វើអោយការសំរបតំរូវផលិតផលនៅនឹង លក្ខណៈ ពិសេសទាំងនេះមានភាពងាយស្រួលនៅពេលក្រោយ។ បើចំនុចទាំងនេះ មិនត្រូវបានគេបែងចែងអោយបានច្បាស់លាស់ នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនេះទេ គេនឹងត្រូវធ្វើការបែងចែកពួកវានៅក្នុងដំណាក់កាលធ្វើឡូកាលីសាស្យុង ប៉ុន្តែវានឹងធ្វើអោយខាត បង់ពេលវេលា ព្រមទាំងបន្ថែមតំលៃចំណាយទៅលើគំរោង។ ដូចនេះ ផលិតផលនានាដែលមិនបានធ្វើអន្តរជាតិតូបនិយិកម្ម នឹងមិន អាចធ្វើឡូកាលីសាស្យុងបានទេ។ ដំណាក់កាលទីពី គឺ ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង  ដែលសំដៅទៅលើការតំរូវ រឺសំរបផលិតផលមួយអោយសមស្របនៅនឹងទីផ្សាពិសេស ណាមួយ។ ដំណាក់កាលនេះ ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាបួនយ៉ាង ក្នុងចំណោមបញ្ហាផ្សេងៗទៀតដែលបានលើកឡើងដោយសមាគមន៍ LISA មានដូចជា ៈ បញ្ហាភាសា រូបវន្ត ជំនួញ និងវប្បធម៌ និងបញ្ហាបច្ចេកទេសនានា។
នៅចុងបញ្ចប់នៃដំណាក់កាលនិមួយៗ នឹងមានការធ្វើតេស្ត ដូចជាការធ្វើតេស្តលើគុណភាពរបស់ផលិតផលជាដើម ដើម្បីធានាថា ផលិតផលដំណើរការបានល្អ និងឆ្លើយតបទៅនឹងគុណភាពដែលអតិថិជនចង់ទទួលបាន។
ការបកប្រែ ផ្ទុយទៅនឹង ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង
ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាញឹកញាប់ថាជា “បច្ចេកវិទ្យាជាន់ខ្ពស់ នៃការបកប្រែ “ ប៉ុន្តែការហៅដូច នេះ មិនបង្ហាញអោយឃើញពីសារៈសំខាន់ ភាពស៊ាំញ៉ាំ និងចំនុចផ្សេងៗទៀតដែលមានរួមផ្សំនៅក្នុងការធ្វើឡូកាលីសា ស្យុងនោះឡើយ។ ទោះបីជាជូនកាល គេមានការលំបាកក្នុងការកំណត់ព្រំដែនរវាងការបកប្រែ និងការធ្វើឡ្វីកូលាសីា ស្យុងក៏ដោយ ជាទូទៅការធ្វើឡ្វីកូលាសីស៊្យាងសំដៅទៅលើ សមាសភាគរួមផ្សំមិនមែនតាមលំនាំអត្ថបទ របស់ផលិតផល និងសេវាកម្ម ដែលមានន័យច្បាស់លាស់ (non-textual components)។ លើសពីការបកប្រែ ( និងវេយ្យាករណ៍ និងអករ្ខាវិរុទ្ធដែលប្រែប្រួលពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀតដែលប្រើភាសានិយាយដូចគ្នា) ដំណើរ ការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង អាចរាប់បញ្ចូលទាំងការកែតំរូវលេខនាការ ការប្រកាន់យកនូវរូបិយបណ្ណ័ប្រចាំស្រុក ការប្រើ ប្រាស់ទំរង់ថ្ងៃខែឆ្នាំ ព្រមទាំងអាស័យដ្ឋាន និងលេខទូរស័ព្ទ ស្របទៅតាមទីកន្លែងនិមួយ និងការជ្រើសរើសព៌ណ និង ចំនុចលំអិតផ្សេងៗទៀត រូបបញ្ចូលទាំងការគិតគូរឡើងវិញទៅលើទំរង់រូបរាងរបស់ផលិតផល ដើម្បីតំរូវអោយស្រប ទៅនឹង លក្ខណៈខុសៗគ្នារបស់តំបន់និមួយៗ។ ការធ្វើការកែប្រែតំរូវផលិតផលទាំងនេះ គឺមានគោលបំណង ទទួលស្គាល់នូវ អារម្មណ៍ទទួលយកបានរបស់អតិថិជននៅក្នុងស្រុក ដើម្បីជាងវាងជំលេវាះវិទាទំនៀមទំលាប់វប្បធម៌ និងដើម្បីកាន់កាប់ទីផ្សារ ក្នុងស្រុក ដោយឆ្លើយតបអោយបានទាំងស្រុងទៅនឹងចំណង់ចំណូលចិត្ត និងតំរូវការប្រចាំតំបន់ណាមួយនោះ។ ឧទារហណ៍ ការធ្វើ ឡូកាលីសាស្យុង របស់ក្រុមហ៊ុនមួយដែលចង់ផ្តល់នូវវិបសាយដែលមានលក្ខណៈពិសេសស្របតាមបែបបទរបស់ប្រទេសមួយ ប៉ុន្តែដែលជារបស់ក្រុមហ៊ុនតែមួយ រឺការបោះពុម្ពសៀវភៅដែលមានលក្ខណៈខុសគ្នា ស្របទៅតាមតំបន់ រឺទីកន្លែងនៃការបោះពុម្ព ផ្សាយ។
សកលភាវូបនិយកម្ម ផ្ទុយទៅនឹងការធ្វើឡូកាលីសាស្យុង
ផ្ទុយទៅនឹងដំណើការនៃធ្វើឡូកាលីសាស្យុង ដែលជាការកែតំរូវផលិតផលអោយសមស្របទៅនឹងទីផ្សាក្នុងស្រុកណាមួយនោះ សកលភាវូបនិយកម្មវិញ សំដៅលើការឆ្នៃបង្កើតផលិតផល ដើម្បីកាត់បន្ថយការងារបន្ថែមនៅពេលធ្វើឡូកាលីសាស្យុងម្តងៗ។ ឧទារហណ៍ថា មនុស្សម្នាក់កំពុងបំរើការអោយក្រុមហ៊ុនមួយ ដែលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដំណើរការផ្តាច់មុខនៅសហរដ្ឋអាមេ រិក។ ប៉ុន្តែ ក្រុមហ៊ុននេះចាប់ផ្តើមពង្រីកសាខារបស់ខ្លួនទៅប្រទេសចិន ហើយត្រូវការវិបសាយមួយជាភាសាចិន។ ក្រុមហ៊ុននេះ ផ្តល់នូវផលិតផល និងសេវាកម្មដូចគ្នា នៅក្នុងប្រទេសទាំងពីរ លើកលែងតែចំនុចតូចតាចមួយចំនួនដែលខុសគ្នា។ ប៉ុន្តែ ប្រហែល ជាមានសមាសធាតុមួយចំនួនដែលមាននៅក្នុងវិបសាយដែលបង្កើតឡើងដំបូងសំរាប់អតិថិជននៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានធ្វើអោយប៉ះពាល់ រឺធ្វើអោយអតិថិជននៅប្រទេសចិនមានការអាក់អន់ចិត្ត (ដូចជាការប្រើទង់ជ័យ ពណ៌ រូបភាពជាតិនិយម ចំរៀងនានា ៘ )។ ដូចនេះហើយ ក្រុមហ៊ុនអាចនឹងបាត់បង់ទីផ្សារសំខាន់របស់ខ្លួន ដោយសារ តែចំនុចតូចតាចដែលមាននៅលើវិបសាយរបស់ខ្លូន។ ទៅថ្លៃមុខ ក្រុមហ៊ុននេះអាចនឹងត្រូវធ្វើការកែតំរូវផលិតផលរបស់ខ្លូនអោយសមស្របទៅនឹងអតិថិជនថ្មីនានា។ វិដេអូហ្គេម អាចជាឧទារហណ៍គំរូផងដែរ។ ឱ្យ៣ឧឱ្យ៤ឧ ឥឡូវនេះ ឧប្បមាថាក្រុមហ៊ុននេះមានសាខាធំៗជាច្រើននៅក្នុងប្រមាណ១២ប្រទេស ហើយត្រូវការកែលំអរវិបសាយ របស់ខ្លូនអោយស្របទៅតាមប្រទេសទាំង១២។ មុននឹងសំរេច ថាត្រូវធ្វើឡូកាលីសាស្យុងរបស់វិបសាយខ្លូនយ៉ាងណា និងកែឆ្នៃផលិតផលដើម្បីអោយស្របទៅតាមប្រទេសនិមួយៗនោះ អ្នកឯកទេសនៅក្នុងវិស័យនេះអាចនឹងផ្តល់យោបល់ អោយក្រុមហ៊ុនធ្វើការបង្កេតីយុទ្ធសាស្ត្រមេមួយជាមុនសិន ៈ ដើម្បីប្រមើលមើលជារួមពីការរៀបចំគ្រប់គ្រង់របស់ក្រុមហ៊ុន ដែលអនុញ្ញាតអោយជំនួញដំណើរការបាន។ ក្រុមហ៊ុនគួរតែបង្កើតនូវក្របខ័ណ្ឌការងារមួយដើម្បីកំណត់បញ្ជា និងទ្រទ្រង់នូវយុទ្ធសាស្ត្រមេនេះ។ យុទ្ធសាស្ត្រមេ និងសកលភាវូបនិយមកម្មនៃក្របខ័ណ្ឌការងារ អាចផ្តល់ជាមគ្គុទេសរួមមួយធ្វើអោយចំណេញដល់កំលាំងក្នុងការ ធ្វើឡូការលីសាស្យុងនៅក្នុងប្រទេសទាំង១២ខុសៗគ្នា។