cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អរិដ្ឋពលពាហនោ
អព្ភូតហេតុ
ព្រឹត្ដិការណ៍​មួយទៀត ​ ​ដែល​គេ​អាច​ចង​ចាំ​បាន​នោះ​ ​គឺ​នៅ​ឆ្នាំ ​១៥​ ម.ស​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​បាន​នាំ​ពលរេហ៍​ ​និង​ទ័ព​ដំរី​ទៅ​ក្រសាល​លេង​នៅ​ភ្នំ​ដងរែក។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ដំណឹង​មក​ថា​ ​មាន​ដំរី​ពីរ​ធំៗ​ ​មាន​ភ្លុក​វែង​ល្អ​ ​ហើយ​មាន​សម្បុរ​ពណ៌​ស​ទៀត។​ ​ដំរី​នីមួយៗ​មាន​ដំរីស្ដ​ប្រាំបី​ឥត​ភ្លុក​ចាំ​បម្រើ​រក​ចំនីអាហារ​យក​មក​ឲ្យ។​ ​ក្រៅពី​នេះ​ ​មាន​ហ្វូង​ដំរី​ពីរ​ផ្សេង​ទៀត​ចាំ​ថែរក្សា​ការពារ​ដំរី​ស​ទាំង​ពីរ។​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​ទ្រង់​សព្វព្រះទ័យ​ឲ្យ​ហ្មដំរីខ្មែរ​ ​លាវ​ ​ព្នង​ ​រៀបចំ​ចេញ​ទៅ​ទាក់​ដំរី​ស​ទាំង​ពីរ។​ ​ក្នុង​គ្រា​ដែល​ចាប់​បាន​ដំរី​ស​ទាំង​ពីរ​ ​ស្រាប់តែ​មាន​ដំរីព្រៃ​មួយ​យ៉ាង​ធំ​ ​កំពស់​ ១២​ ហត្ថ មាន​ភ្លុក​វែង​ ​បោល​សម្រុក​យ៉ាង​លឿន​ស្លេវ​សំដៅ​ទៅ​បុក​ដំរី​ជំនិះ​ព្រះ​កេតុមាលា​ ​ក្នុង​ខណៈនោះ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ដក​ព្រះ​ខ័ន​រាជ​រតនមង្គល​ ​កាប់សម្លាប់​ដំរី​នោះ​ដាច់​ជា​បី​កំណាត់។​ ​អព្ភូតហេតុ​ដ៏​ចម្លែក​ក្នុង​ឱកាស​នោះ​ ​គឺ​ព្រះ​ខ័នរាជ ​ដែល​ធ្វើ​ដោយ​ព្រះ​ឥន្ទ្រាធិរាជ​សម្រាប់​ទុក​មើល​ប្រផ្នូល​ប្រទេស​ជាតិ​ ​ត្រូវ​កោង​រេចរឹល។​ ​ទត​ឃើញ​ដូច្នោះ​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​ ​ព្រះ​អង្គ​កើត​មាន​សេចក្ដី​សោកសង្រេង​មានទុក្ខ​ព្រួយ​ក្នុង​ចិត្ដជា​ខ្លាំង។​ ​ពីព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​យល់​ថា​ ​តទៅ​អនាគត​ ​ស្ដេច​ខ្មែរ​ដែល​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​អង្គ​មិនសូវ​មានបុណ្យ​បារមី​ ​និង​សមត្ថភាព​គ្រប់គ្រាន់​ឡើយ។​ ​ភាព​ចលាចល​ ​ច្របូកច្របល់​ ​អន្ដរកប្ប​ ​នឹង​កើត​មាន​ពាសពេញ​ស្រុក​ខ្មែរ។​ ​ប្រទេស​ជិត​ឆ្ងាយ​នឹង​ឆ្លៀតឱកាស​នេះ​ ​លួច​ប្លន់​យក​ទឹកដី​ខ្មែរ​ជា​មិន​ខាន។​ ​ដោយ​ការ​ឈឺ​ចុកចាប់​ ​ព្រួយបារម្ភ​ខ្លាំង​ពេក​ចំពោះ​អាយុជីវិត​អនាគត​ប្រទេស​ជាតិ​ ​ដែល​ទឹកដី​នឹង​ត្រូវ​រួម​តូច​ទៅៗ​ ​និង​បណ្ដារាស្ដ្រ​ដែល​នឹង​ត្រូវ​ជួប​ប្រទះ​ទុក្ខ​ព្រួយ​ ​មហន្ដរាយ​ ​ព្រាត់ប្រាស់​ក្រុម​ញាតិ​គ្រួសារ​ ​ក្ដៅក្រហាយ​ ​ស្លាប់​មិន​ចេះ​ចប់​មិន​ចេះ​ហើយ​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​ក៏​ធ្លាក់ខ្លួន​មាន​ជំងឺជា​ទម្ងន់។​
ក្សត្រជាន់ក្រោយ
ព្រះកេតុមាលា​ ​ឬ ​ព្រះអរិដ្ឋពលពាហនោ​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​វែង​ណាស់។​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​​ ៣៩០ ​ឆ្នាំ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ​មមី​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​ ​៤០៥ ​វស្សា។
ព្រះ​កេតុមាលា​ ​ដែល​មាន​បរម​នាម​ ​អរិដ្ឋពលពាហនោ​ដោយ​មានការ​ប្រោសប្រណី​ប្រទាន​អំពី​ព្រះ​ឥន្ទ្រាធិរាជ​ ​បាន​មាន​ព្រះ​ជន្ម​យូរអង្វែង​ ​វែង​រហូត​ដល់​៤០៥​វស្សា​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​គ្រប់គ្រង​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​៣៩០ ​ឆ្នាំ។ ដោយ​មាន​អាយុ​វែង​ពេក​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​មាន​មហេសី​ ​និង​ស្រីស្នំ​ច្រើន​ជំនាន់​ដែរ។​ ​ក្រោយ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ ​គ្មាន​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​ណា​បាន​ស្នងរាជ្យ​បន្ដ​អំពី​ព្រះ​អង្គ​ឡើយ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
យន់ ខៀន
លោក យន់ ខៀន ហៅ យន់​ ធារ៉ា ​(អង់គ្លេស៖ Yun Khean/Theara) ជា​សិល្បករ​ផ្នែក​តន្ត្រី​បុរាណ​ខ្មែរ​មួយ​រូប​ដែល​មាន​ជំនាញ​ផ្នែក​ឧបករណ៍​ទ្រ​។ លោក​បាន​ប្រសូត្រ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៥ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៥៨ នៅ​ខេត្តកណ្ដាល។ បច្ចុប្បន្ន​លោក​មាន​តួនាទី​ជា​អគ្គនាយក​រង​ផ្នែក​បច្ចេកទេស​នៅ​ក្រសួង​វប្បធម៌​ និង​វិចិត្រ​សិល្ប​។ ក្រៅ​ពី​មុខ​នាទី​ជា​អគ្គនាយក​រង លោក​ក៏​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ផ្នែក​តូរ្យតន្ត្រី​បុរាណ​នៅ​សកលវិទ្យា​ល័យ​វិចិត្រ​សិល្ប​ផងដែរ។ លោក​ យន់​ ធារ៉ា​ បាន​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​ជា​មួយ​នឹង​លោក​ស្រី​ សុខ សុភី ព្រម​ទាំង​មាន​បុត្រី​មួយ និង​បុត្រា​ចំនួន​២នាក់។ ក្នុង​ចំណោម​កូនៗទាំង​បី មិន​ទាន់​មាន​កូន​ណាម្នាក់​មាន​ជំនាញ​ប្រើ​ឧបករណ៍​ទ្រ​ដូច​លោក​ឡើយ។ ក្នុង​នោះ​បុត្រី​របស់​លោក​ម្នាក់​ឈ្មោះ ពុំធារ៉ា ចិន្តា មាន​និស្ស័យ​ខាង​សិល្បៈ ហើយ​ក៏ជា​នាដការី​របាំ​បុរាណ ដែល​បាន​បញ្ចប់​ការសិក្សា​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ័​ផ្នែក​ដឹកនាំ​ការ​សម្ដែង​របាំ​បុរាណ​ពី​សកល​វិទ្យាល័យ​វិចិត្រសិល្បៈ។​
ដែនជម្រកសត្វព្រៃស្នួល
References
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រចេះ
ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូ
របៀបសសេរគម្រោងឯកសារ (របៀបសសេរស្គ្រីប)របៀបសសេរគម្រោងឯកសារមួយ ក្រាហ្វិកដោយមានមនុស្សជាច្រើននិយាយថា ការសសេរគឺជាការងាយស្រួល ដោយគ្រាន់តែចាប់ផ្តើមជាមួយ ក្រដាសស ដោយគូសទាល់តែចេញឈាមពី បាតដៃរបស់អ្នក។ពិតមែនហើយប្រសិនបើការគូរ ធ្វើឲ្យឈាមហូរពីដៃរបស់អ្នកនោះ វាគឺជាការសសេរគម្រោងឯកសារ ដែលអស្ចារ្យខ្លាំងណាស់។
លំណែនាំ
ជាធម្មតានៅក្នុងជីវិតពិត គំនិត និង អារម្មណ៍ ចិត្ត និង តណ្ហា គឺទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។ នៅក្នុង កុន បើយើងឃើញសាកសព យើងនឹងមានប្រតិកម្ម យ៉ាងរហ័ស ជាមួយនឹងភាពរំជើបរំជួល ប្រហែលជាពេលខ្លះយើងពិចារណា ទៅលើខ្សែជីវិត និងមានសំនួរយ៉ាងច្រើនកើតមានចំពោះ ខ្លួនយើងផ្ទាល់ ។ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណា បើយើងមើលឃើញសាកសព នៅលើផ្លូវដែលយើងបានបើកបរនោះ ប្រតិកម្មភា្លមៗរបស់យើងគឺរន្ធត់ ប្តូរទៅជាការស្អប់ខ្ពើមយ៉ាងខ្លាំង ។ ការរំជួលចិត្ត បានចូលទៅក្នុងរូបភាព បន្ទាប់ពីពីព្រឹត្តិការណ៍មួយបានបញ្ចប់ទៅ។ ណៅក្នុងជីវិតពិត បទពិសោធន៍គឺមានអត្ថន័យ ជាមួយនឹងការជះត្រលប់នៃពេលវេលា។នៅក្នុងជីវិតពិត អត្ថន័យរបស់ពួកគេគឺ ស្ថិតនៅលើអ្វីដែលកើតឡើង។គម្រោងនៃការសសេរ កុន គឺជាឧបករណ៍ ដែលអាចឲ្យអ្នក បង្កើតនូវភាពរំជើបរំជួល និង អវសាន្តនៃជីវិត។ នោះគឺជាហេតុផលមួយដែល អ្នកទិតៀនស្ទើរតែទាំងអស់តបមកអ្នករៀបចំ ផលិតកុន។ គម្រោងគឺ ជាទូទៅមានការវាយតម្លៃទាប នៃដំណើរការឯកសារ ។ មតិជាច្រើន ដែលបានផ្តល់យោបល់មក ថា ដំណើរការនៃការបង្កើតឯកសារ រៀបចំទៅតាមបទពិសោធន៍របស់អ្នកដែលបានផលិតវា។ អ្នកផលិតកុនជាច្រើនអ្នក បានសសេរពី ការកាត់ ក្រដាស ”paper edit”។ បន្ទាប់ពីជ្រើសរើសពេលវេលា ក្នុងការសសេរគម្រោង។ ដំណើរការនេះត្រូវបានយកទៅប្រើនៅក្នុង ការថតកុនជាច្រើនបែបបទ។ ជាពិសេសនៅពេលដែលអ្នកផលិតកុន កំពុងតែថត នៅព្រឹតិ្តកាណ៍ ក្នុងការគ្រប់គ្រង របស់គាត់ដូចជា ការប្រជុំ នយោបាយ ព្រឹត្តិកាណ៍ គ្រោះធម្មជាតិ កុប្បកម្ម បាតុកម្ម ។ល។ ទោះបីជាយ៉ាងណា កុន ជាច្រើន ។អ្នកផលិតកុន បានស្វែងរក ឆ្លើយនូវសំនួរដោយខ្លួនឯង “តើខ្ញុំគួរធ្វើយ៉ាងណា?” នេះគឺជាអាជ្ញាបញ្ជា ដើម្បីបង្ហាញ នូវគម្រោងការសសេរល្អ គ្មានការផ្លាស់ប្តូរ ក្នុងពេលដំនើរការផលិតនោះទេ។ ជារឿយៗការរៀបចំគម្រោង មុនពេលថតកុនអាចធ្វើឲ្យមានភាព ខុសគ្នារវាងកុនមិនល្អ និង កុនល្អ ឬ កុនល្អ និងកុនដែលល្អជាង។
វិធីសសេរស្គ្រីប
មានពីរតំណាក់កាលនៃការសសេរគម្រោងឯកសារ (ការសសេរស្គី្រប). មុនពេលសសេរគម្រោង. ពេលសសេរគម្រោង
មុនសសេរគម្រោង(មុនសសេរស្គ្រីប)
មុនពេលសសេរគម្រោង គឺហាក់ដូចជាផែនទីមួយ ពេលដែលយើងធ្វើដំណើរតាមផ្លូវ។ អ្នកអាចនឹងឆ្លងកាត់ នូវភាពស្រពិចស្រពិលមិនច្បាស់លាស់ គិតមិនដល់ពីភាពគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល។ អ្នកនឹងរកឃើញនូវភាពអស្ចារ្យ ដែលមិនធ្លាប់ដឹងពីមុនមក។ អ្នកនឹងសម្រេចចិត្តថា ទៅទីកន្លែងណាមួយ នៃគោលដៅរបស់អ្នក ឬក៏បន្ទាប់ពីនោះ ឬក៏ប្រហែលជា ព្រឹត្តិការណ៍ទី៣ ។ ផែនទី គឺជួយអ្នក  ក្នុងការកំណត់រកផ្លូវ របស់អ្នក និងការពារអ្នកមិនឲ្យវង្វេង។ គម្រោងនៃការសសេរ គឺជាផែនទី សម្រាប់ការធ្វើដំណើរ របស់អ្នក។  វាហាក់ដូចជាការគូសវាស នៃការសសេរ គម្រោងរបស់យើង ផ្តល់ឲ្យនូវការបង្ហាញឲ្យឃើញ ផ្ទាល់ភ្នែក ។ វាប្រើប្រាស់ នូវទម្រង់ដូចគ្នា និង ធាតុផ្សំ នៃការសសេរតួរបស់គម្រោង ហើយអាចជាការងាយយល់ ឬក៏ផ្តោតសំខាន់ទៅលើ ព័ត៌មានដែលអាចទៅរួចទៅនឹង អ្នកសសេរគម្រោង នៅវគ្គណាមួយ។ គម្រោងការនៃការសសេរ គឺមិនត្រូវយល់ច្រឡំនិង ការសសេរតារាងទេ។ ការសសេរនូវតារាង គឺតម្រូវឲ្យយើងសសេរនូវ តួលេខ ការពិពណ៌នានិង ការតភ្ជាប់ទៅនឹង ព័ត៌មានលម្អិត ទោះបីជាមាននិពន្ធនាយក បានរួមផ្សំគ្នាជាមួយនិង ការសសេរគម្រោង ទៅនិង ការសសេរតារាងក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែផ្នែកទាំងពីនេះគឺ ចែកដាច់ពីគ្នា។ ការសសេរគម្រោងគឺ ជាការរុករកយ៉ាងពិបាកទៅលើ ព័ត៌មានលម្អិត លើទ្រង់ទ្រាយ នៃផលិតផល រហូតទាល់តែមាន ការទទួលស្គាល់។ វា គឺគួរតែមានការ គិតបែបធម្មជាតិ ការពិពណ៌នា ក៏ប៉ុន្តែក៏អាចឲ្យ អ្នកអាចធ្វើការ អត្ថាធិប្បាយបាន។
ពេលសសេរគម្រោង(តួស្គ្រីប)
តួគម្រោងនៃ ការសសេរអត្ថបទ( តួស្គ្រីប) គឺជាផ្នែកបញ្ចប់នៃ ការសសេរស្គ្រីប។ វាគឺ ជាការកែប្រែឬ ការសសេរឡើងវិញនៃ ការសសេរស្គ្រីប ហើយវាជា ការបង្កើតនៃ ការសសេរ និង ការបន្ថែមទៅលើឯកសារ។ តួស្គ្រីបគឺ បញ្ជូលនិង ធាតុផ្សំនៃគំនិត ព័ត៌មានដែលប្រសើរជាង វគ្គនៃផលិតកម្ម ហើយប្រហែលជា អាចរាប់បញ្ចូលទាំងគំនិតថ្មីៗ ស្របទៅតាមវិធីសាស្ត្រ របស់យើង។ វាជាការប្រឌិត ដែលរួមផ្សំភាពយន្ត ដែលផលិតករ កែវាទៅក្នុងឯកសារ។ តួនៃស្គី្របគឺ រាប់បញ្ចូលទាំង ការពិពណ៌នា សកម្មភាព និងការយល់ ឲ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ។
ជាថ្មីម្តងទៀត តួស្គី្របមិនគួរច្រឡំ នឹងក្រដាសកាត់តទេ ដែលផ្ទុកនូវព័ត៌មានលម្អិត និង ព័ត៌មានផលិតកម្ម។ ទោះបីជាមាន ការរួមបញ្ចូល ទាំងពីរនេះ របស់ ម្ចាស់ផលិតកម្ម និង អ្នកសសេរស្គី្រប វាត្រូវតែបំបែក ។ ក្រដាសកាត់តគឺជា ឧបករណ៍ម្យ៉ាង សម្រាប់កាត់ត ប្រវែង ហើយរាប់បញ្ចូលទាំង ធាតុផ្សំដូចជា ការរាប់ពេលវេលា ចំនួន និង ចំនុចក្នុង និងចំនុចក្រៅ។ រីឯស្គី្រប គឺជាគំនិត និងការពិពណ៌នា នៃសកម្មភាព ប៉ុន្តែគួរតែ រក្សាទុកនូវ កន្លែងទំនេរមួយ សម្រាប់ទុកនូវ ការកែប្រែនៃ ផ្នែកចុងបញ្ចប់ នៃអត្ថបទ។ ទាំងមុនសសេរស្គី្រប និង តួស្គី្រប គឺត្រូវតែ បញ្ជាក់ពីពេលវេលា ច្បាស់លាស់ ។ ធាតុផ្សំ​ និង វិធីសាស្ត្រ គឺ អាចយកទៅប្រើប្រាស់ទាំងពីរ តែអាស្រ័យទៅលើ ព័ត៌មានដែលមាន រយះពេលពិតប្រាកដ។
សសេររឿង និង ឯកសារ មានភាពខុសគ្នា
ការសសេររឿង ប្រឌិតឬ មិនប្រឌិត គឺមានលក្ខណះខុសគ្នាពី ការសសេរ ដើម្បីបោះពុម្ព។ ទាំងនេះ គឺជា ទម្រង់តែមួយ ដើម្បីសសេររឿងដែល អ្នកនិពន្ធ ត្រូវតែគិតដល់៖ រឿងគឺជា សោតទស្សន៍៖ ពាក្យពេចន៍ ដែលអ្នកនិពន្ធសសេរ គឺ មិនត្រូវបានគេអាន ទាំងអស់នោះទេ។ ពួកគេគ្រាន់តែ បានឃើញ និងបានឮ ដូចជា រូបភាពនៅលើ អេក្រង់។ ជំនាញ ដែលសំខាន់បំផុត នៃអ្នកសសេរ គឺសសេរនូវ អ្វីដែលគេបានឮ ។ ទ្រឹស្ដី និង ការពន្យល់ គឺជា ផ្នែកដ៏តូចមួយនៃ ការសសេរស្គី្រប។ ប្រសិនបើ ប្រិយមិត្តមិនបានរកឃើញ នូវទ្រឹស្ដី វាមិនមែនជា ការសសេរដែល អាក្រក់នោះទេ។ អ្នកនិពន្ធ គួរតែគិតថា “”តើអ្វីដែល ខ្ញុំត្រូវតែសសេរនៅក្នុងការ យល់ឃើញពី ធម្មជាតិ”” ប្រសិនបើ វាមិនមែនទេ តើខ្ញុំគួរធ្វើរបៀបណា ដើម្បីរកឃើញសោតទស្សន៍? រឿងដែលបង្ហាញពីចលនា៖ រូបភាពភាគច្រើន ដែលអ្នកបានឃើញ តែងមានចលនា ។ វាជា ការបំបែកចលនា រូបភាពពីរូបថត។ រឿងជាច្រើនត្រូវបាន បកប្រែដោយអ្នកនិពន្ធ ក្នុងចលនានៃរូបភាព។ រឿងដែល មានបរិហារ ដែលមិនអាចមើលឃើញ ដោយភ្នែកទទេ៖ កោសិការតូចៗ នៅក្នុងរាង្គកាយរបស់យើង ប្រទេសណាមួយ ដែលយើងធ្លាប់ទៅ ព័ត៌មាន ដែលពេលខ្លះយើងភ្លេច។ អ្នកនិពន្ធគួរតែ ប្រមូលនូវរឿងរ៉ាវ ដែលកើតមាននៅក្នុងជីវិត ទៅកាន់ប្រិយមិត្តរបស់គេ ដែល ពួកគេគ្មាន បទពិសោធន៍នៅ អ្វីដែលពួកគេបានឃើញ នៅលើអេក្រង់។
ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូ គឺជា កាមឺរាដែលប្រើប្រាស់គ្រឿងម៉ាស៊ីន ដែលបានមកពីចលនារូបភាព កា​រអភិវឌ្ឍន៍  ដោយឧស្សាហកម្មទូរទស្សន៍ ប៉ុន្ដែវាមានអ្វីជាច្រើនទៀត ។​  ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូ បង្កើតឡើង ដោយលោក ចនលូគៀប៉ាអីអេរ ជាមូលដ្ឋានហើយប្រើប្រាស់ដោយ​ នៅ ក្នុងការផ្សាយសាកលមើល  ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៣០ អគ្គិសនីទាំងអស់រចនាជាមូលដ្ឋាននៅលើកន្លែង រេធូប ដូចជា  ហើយនិងបានដាក់ជំនូសដោយប្រព័ន្ទ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤០​ ហើយបាននៅសល់យ៉ាងធំទូលាយ  ប្រើប្រាស់រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨០ ។​  នៅពេលនេះcameraផ្អែក ទៅលើភាពមាំមួនដែលជាជោគេវាសនានៃ រូបត្រូវបានជំររុះចោល បញ្ហារួម ដែលមានជាភាគច្រើនក្នុងបច្ចេកវិជ្ជា ដូចជា រូបភាព​ហើយនិងការបង្កើតកាធ្វើការទូរទស្សន៍ អោយមានប្រយោជន៍ ។
រូបភាព:​ Camera.jpgវីឌីអូកាមឺរ៉ា គឺប្រើប្រាស់លើកដំបូងក្នុងវិធីពីរយ៉ាងៈវិធីទី១ គឺបញ្ចាក់ភិនភាគនៃការផ្សព្វផ្សាយមុនពេលកំណត់កន្លែងទូរទស្សន៍​​ ដែលមានកន្លែងកាមឺរ៉ា​ ផ្ដល់ ជារូពភាពភ្លាមៗ តាមអេក្រង់​សំរាប់ ការពិនិត្យ មើលរហ័សទាន់ចិត្ដ ។ កាមឺរ៉ា​មួយចំនួនមានស្នាដៃនៃ​កន្លែងទូរទស្សន៍ ប៉ុន្តែជីវិតរស់នៅល្អបំផុតគឺការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង សំរាប់ សន្ដិសុខ យោធា ឬ យុទ្ឋវិធីហើយការប្រតិបត្ដិ ខាងវិជ្ជាជីវៈ ដែលធ្វើឲ្យមានការលាក់លៀម ឬ​ ទិដ្ឋភាព ដាច់ស្រយាល ។
វិធីទី២​ រូបភាពដូចជាឯកសារ ជាឧបករណ៍​សំរាប់ទុកបណ្ណ័សារដ្ឋាន ឬ ធ្វើចលនាតៗគ្នា ជាច្រើនឆ្នាំ នៃ បណ្ទៈវីឌីអូ​ ដែលមានទ្រង់ទ្រាយធំជាងសំរាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណង  នេះបុន្ដែ  opticalisea គឺជា ផ្សព្វផ្សាយ​ទាំងអស់នេះកាន់តែប្រើប្រាស់ ដូចជាឯកសារវីឌីអូគឺប្រើប្រាស់ក្នុងទូរទស្សន៍ និង ផលិតកម្មភាពយន្ដ ​ ហើយ  មានបន្ថែមក្នុង ការមើល និងឧបករណ៍សង្កេតកិច្ចការ ជាកន្លែងដែលសំលេងថតហើយចូលរួមមិនបាន នៃទីតាំងមួយដែលបានពឹងផ្អែក សំរាប់ពិភាក្សា ។​
<span style="font-family: khmer os​ battambang; font-size:150%;color:Green;">ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនថតមានលក្ខណៈតូច
វីឌីអូកមឺរ៉ា មានលក្ខណៈទំនើប មានការរចនា និងប្រើប្រាស់ជាច្រើនអ្វីទាំងអស់មិនដូចវីឌីអូកាមឺរ៉ា ឡើយ ។​​ ពិសេសកាមឺរ៉ា​ ទាំងនេះប្រើប្រាស់ក្នុង​ ផលិតកម្មទូរទស្សន៍ ហើយពេលខ្លះ ដារធ្វើភាពយន្ដ ទាំងនេះប្រហែលជាស្ដូតឌីយោ ទូរទស្សន៍ ជាមូលដ្ឋានឬប្រែប្រួលក្នុងករណីនៃ​​ផលិតកម្ម អេឡិចត្រូនិច ។​​​​ ដូចនេះកាំមឺរ៉ាជាទូទៅផ្ដល់នៅប្រព័ន្ទ​ក្បួនច្បាប់និងមណ្ដាញដ៏ល្អសំរាប់ប្រតិបត្ដិការកាមឺរ៉ា ជារឿយៗ មិនត្រូវវបានអោយចូលដោយអ្នកប្រតិបត្ដិការអេឡិចត្រូមាទិច​ ។​​  Camcorders  ដែលមានការលាយពីកាមឺរា និង​V C R  ឬក៏សំលេងថតហើយក្នុងមាត្រា ឧបករណ៍ទាំងនេះមានសំលេង នៃផលិតកម្ម ទូរទស្សន៍ កន្លែងទូរទស្សន៍ ភាពយន្ដ ពត៌មាន(ការបញ្ជូនរលកសំលេង ) ហើយស្រដៀងនិងការចង់បានរបស់យើង ។ ឧបករណ៍ប្រើដោយដៃ ខ្លះគឺប្រើជាលក្ខណៈតូច ។ ការបឹទនៃទូរទស្សន៍ជាទូទៅប្រើប្រាស់camera សន្ដិសុខ មើលសា្ថនភាព ហើយគោលបំណងមើលការខុសត្រូវ​ ។​ កាំមឺរ៉ាមានលក្ខណៈតូច ងាយស្រូល ហើយមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់រហ័សទាន់ចិត្ដ ។    ទាំងនោះប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្មឬក៏វិទ្យាសាស្រ្ដជារឿយ​ សំរាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងបរិស្ថានជាធម្មតាមនុស្សធ្វើដោយលំបាក​​ មិនសប្បាយចិត្ដ ហើយដូច្នេះ វាមានលក្ខណៈរឹង​ ជាមិនត្រូវគ្នាជាមួយបរិស្ថាន (​ ឧទាហរណ៍​ radiation, កំដៅខ្ពស់ ឬក៏មានការបះពាល់សារធាតុគីមី )​​ ។    វ៉ែបខេម  គឺជាវីឌីអូកាមឺរ៉ាមួយstream កន្លែងវីឌីអូ ទៅ កុំព្យួទ័រ មានទំហំធំ ធេងវីឌីអូកាមឺរ៉ា (ជាពិសេស camcorder​ ហើយ CCTV កាមឺរ៉ា) អាចប្រហែលជាប្រើប្រាស់ គិតទៅពិតជាត្រូវការ ក្នុង​ទុកកន្លែងមួយទិន្ទផលនៅលើកុំព្យូទ័រ ឬក៏កាថតសំលេង ទូរទស្សន៍ ឬ​ក៏ផ្ញើរវាទៅប្រព័ន្វ នែកវើកវផ្សេងទៀត ។​​ នៅចុងស.វទី២១​​ វីឌីអូកាមឺរ៉ា គឺជាកាមឺរ៉ាប្រើដោយដៃ​ ដែលផ្លាស់ជាសញ្ញាយ៉ាងត្រង់ទៅលើទិន្ធផល ម្ដងហើយ កាមឺរ៉ាមានលក្ខណៈតូច ស្ដើងជាង CCTV សុវត្ដិភាពនៃកាមឺរ៉ា ហើយប្រើប្រាស់ វ៉ែបខេម ឬក៏កាមឺរ៉ាទំនើប .​ មានការរួមបញ្ចូលគ្នា នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ឬក៏ការទំនាក់ទំនងគ្រឿងដែក ​​  ជាពិសេសទូរស័ព្វថ្វីបើវីឌីអូដើរយឺត ប្រដាប់សល់ពីប្រើ​ប្រាស់ ។  ប្រព័ន្ធដែលពិសេស ចូលចិត្ដ ងការប្រើទាំងនោះ ប្រើសំរាប់ការស្រាវជា្រវវិទ្យាសាស្រ្ដ ឧទាហរណ៍ នៅលើប៉ដា  ហើយរូបយន្ដ ក្នុងការស្រវជ្រាវ ។ camera ជារឿយៗ​ ក្នុងការប្រគុំនៃ ការគ្មានការមើលឃើញ ការចេញនៃដែលមានការថតរូប (សំរាប់ការឃើញជាប្រយោល ​​ ហើយមានការផ្ញើរ )​   ឬក៏  អិចសារេ (សំរាប់​ វិទ្យាពេទ្យ ហើយមានការប្រើប្រាស់ វីដីអូវិទ្យា ៕
រូបភាព:​ Camera.jpg
<span style="font-family: khmer os​ battambang; font-size:150%;color:Green;">យើងឃើញផងដែរ
កញ្ចក់ គឺជាធម្មតាត្រូវបានគេគិតថាជា "ភាពប្រសើរឡើង" "កញ្ចក់" ប្រហោងម្ជុល ។ ដូចដែលបានបង្ហាញ, មួយ "កញ្ចក់" ប្រហោងម្ជុលគឺគ្រាន់តែជំរៅតូចមួយដែលភាគច្រើនបំផុតនៃប្លុកកាំរស្មីពន្លឺកាំរស្មីឧត្ដមគតិជ្រើសមួយទៅវត្ថុសម្រាប់ចំណុចណាមួយនៅលើឧបករណ៍រូបភាព។ កញ្ចក់ប្រហោងម្ជុលមានកំរិតធ្ងន់ធ្ងរមួយចំនួន:
សិស្សច្រកចូលនៃមនុស្ស ភ្នែក, ដែលមិនមែនជាការពិតដូចគ្នានឹងរាងកាយ សិស្ស គឺជាធម្មតាប្រហែល 4 មមនៅក្នុងអង្កត់ផ្ចិត។ វាអាចមានជួរពី 2 មមនៅក្នុងកន្លែងភ្លឺ ណាស់ទៅ 8   នៅក្នុងភាពងងឹតបានបម្រុងទុកគ្រាន់តែក្នុងករណីដែលខ្ញុំបានខកខានជាអ្វីដែលសំខាន់: អាចទទួលយកពន្លឺ។ កាំរស្មីដែលឆ្លងកាត់សិស្សគឺអាចចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធអុបទិកនិងឆ្លងកាត់វាដើម្បីឱ្យការចាកចេញ មិនយកចិត្តទុកដាក់បាន។ នៅក្នុង កាមេរ៉ា ឈប់ជំរៅគឺជា ជំរៅសន្ទះ នៅក្នុងកាមេរ៉ាដែលជាអ្នកថតរូបដែលបានលៃតម្រូវដើម្បីត្រួតពិនិត្យអំពីរបៀបដែលពន្លឺខ្លាំងឈានដល់ខ្សែភាពយន្តនេះ។ ការកំណត់នៃជំរៅនេះត្រូវបានតំណាងជាធម្មតាដោយ ចំនួន ដែលជាសមាមាត្រនៃ ប្រវែងប្រសព្វ នៃមុំកែងដើម្បីអង្កត់ផ្ចិតនៃសិស្សច្រកចូលនេះ
ការចងក្រង
អត្ថបទដើមចំបូង: ការរចនាកញ្ចក់រូបថតនិងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការរចនាកញ្ចក់រូបថតកញ្ចក់កាមេរ៉ាមួយដែលអាចត្រូវបានធ្វើឡើងពីចំនួននៃធាតុមួយពីមួយទៅមួយដូចនៅក្នុងកញ្ចក់ប្រអប់នំប្រោននី meniscus របស់ទៅជាង 20 នៅក្នុងការពង្រីកស្មុគស្មាញបន្ថែមទៀត។ ធាតុទាំងនេះអាចដោយខ្លួនឯងរួមមានក្រុមមួយនៃកញ្ចក់មួយដែលបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយគ្នា។ រូបភាពតូច|The [[zoom lens assembly of the Canon Elph]] នៅក្នុងការថតរូប, ទំហំនៃសិស្សច្រកចូល (ជាជាងទំហំនៃជំរៅរាងកាយរបស់វា) គឺត្រូវបានប្រើដើម្បី calibrate បើកនិងបិទនៃ ជំរៅសន្ទះ ។ នេះ f ចំនួនជំរៅទាក់ទង ត្រូវបានកំណត់ដោយ, ដែលជាកន្លែងដែល  ច  ជាការ ។ បង្គោលប្រវែង និងជាអង្កត់ផ្ចិតនៃសិស្សច្រកចូលនេះ  ការបង្កើនប្រវែងប្រសព្វនៃមុំកែងមួយ (ពោលគឺពង្រីក) ជាធម្មតានឹងបង្កឱ្យ f-ចំនួនដើម្បីបង្កើននិងទីតាំងសិស្សច្រកចូលដើម្បីផ្លាស់ទីអ័ក្សបន្ថែមទៀតត្រឡប់មកវិញនៅតាមបណ្តោយអុបទិកនេះ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ាស៊ីនថត
ដែនជម្រកសត្វព្រៃលំផាត់
References
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តមណ្ឌលគិរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រចេះ
ឃុំក្តឿងរាយ
(Kdoeang Reay Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកញ្ជ្រៀច ខេត្តព្រៃវែង មាន ១៧ភូមិ÷
អរិយធម៍ចិនបុរាណ
​                       ប្រទេសចិនគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលអរិយធម៌ដ៏ចំនាស់ជាងគេមួយ។ អរិយធម៌នេះចាប់ផ្ដើមនៅរវាងឆ្នាំ១៥០០មុនគ.ស ។​ ទោះបីប្រទេសចិនត្រូវខណ្ឌ័ដាច់ស្រលះពីឥណ្ឌា និងអឺរ៉ុបដោយសារភ្នំ និងវាលរហោឋានក៏ដោយក៏អរិយធម៌ចិនអាចរីកចំរើន ហើយផ្សព្វផ្សាយពេញទ្វីបអាស៊ី ពិសេសកូរ៉េ ជប៉ុន និងវៀតណាម ។
ចក្រភពកណ្ដាល
នៅក្នុងពិភពចិនជីវភាពរស់នៅនៃប្រទេសចិនមានលក្ខណៈផ្សេងៗក្នា។នៅភាគខាងលិចប្រទេសចិនមានភ្នំនិងខ្ពង់រាបខ្ពស់ៗ។ប្រជាជនបានប្រមូលផ្ដុំនៅផ្នែកខាងកើតនៃប្រទេស។ នៅវាលទំនាបខាងត្បូងដែលទទួលខ្យល់រដុវមូសុង គេដាំស្រុវ ។នាឆ្នាំ១២០០មុនគ.សវាលទំនាបទន្លេលឿងបានត្រូវបង្រួបបង្រួមឡើងអោយឯកភាពនៅក្រោមការដឹកនាំនៃរាជវង្សជូព្រះរាជានានានៃរាជវង្សជូបានបាត់បង់អំនាចបន្តិចម្ដងៗដោយក្សត្របុរីទា មទារឯករាជ្យនិងបែងចែកប្រទេស។ក្នុងឆ្នាំ២២១មុនគ.សក្សត្រមួយអង្គនៃក្សត្របុរីស៊ីនបានពង្រីកឥទ្ធិពលទៅភាគខាងត្បូងរហូតដល់ទន្លេខៀវព្រះមហាក្សត្រនៃបុរីស៊ីនបានទៅជាព្រះចៅអធិរា ទី១ដែលមានព្រះនាមថាស៊ីនសឺហង់ទី(២២១២១០មុនគ.ស)ព្រះចៅអធិរាជមានស្នាមព្រះហស្ដធំៗខាងផ្នែកយោធានិងបានកសាងមហាកំពែងដែលមានប្រវែង៦៤០០គ.ស(១)សំរាប់ការពារទឹកដីមិនតែប៉ុននោះព្រះអង្គបានលុបបំបាត់ចោលនូវភាពខុសគ្នានៅក្នុងរដ្ឋសក្ដិភូមិនីមួយៗ ដោយបង្កើតប្រពន្ធ័ច្បាប់តែមួយនៅក្នុងចក្រភពទាំងមូល។ ទំរង់រូបិយវត្ថុ ប្រពន្ធ័រង្វាស់រង្វាល់ និងប្រពន្ធ័ប្រមូលពន្ធដារឯកភាពមួយក៏បានបង្កើតឡើងដែរសំរាប់គ្រប់ខេត្តទាំងអស់។ទំរង់អក្សរដែលខុសប្លែកពីរដ្ឋមួយទៅរដ្ឋមួយ ត្រូវបានព្រះចៅអធិរាជធ្វើអោយទៅជាទំរង់តែមួយបែប ដែលគេអាចយល់គ្រប់ៗគ្នាពាសពេញចក្រភព។ នៅឆ្នាំ២០៦មុនគ.ស មានអ្នកបះបោរមួយម្នាក់បានបង្កើតរាជ្សទី១ ហើយឡើងគ្រប់គ្រងប្រទេសចិនទាំងមូល គឺរាជវង្សហាន ។ រាជវង្សនេះបានធ្វើអោយចក្រភពទទួលអរិយធម៍ដ៏ត្រចះត្រចង់ ។ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៣៩មុនគ.សជនជាតិហានបានបើកផ្លូវសូត្រដែលតភ្ជាប់ប្រទេសចិនទៅអាស៊ីកណ្ដាលនិងទៅតំបន់មាត់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ ។ នៅពេលនោះសមាគមចិនដំបូង បានកើតឡើងនៅតាមទន្លេលឿង ។ គេបានកសាងទីក្រុងដោយមានកំពែងពទ្ធ័ជុំវិញជារបងការពារ និងមានអ្នកដឹកនាំផ្សេងៗគ្នា ។
ស្ថានភាពប្រជាករ និងសេដ្ឋចិនបុរាណ
ក្នុងប្រទេសចិនបុរាណ វិសាលភាពក្នុងសង្គមមានទំហំធំធាងណាស់ ។ចរិយាធម៍ដែលចេញមកពីទស្សនវិទូខុងជឺបានអប់រំប្រជាជនគ្រប់រូបអោយគោរពឋានុក្រមនិងស្ដាប់បង្កាប់រដ្ឋអំនាច ។នៅក្នុងសង្គមចិនមានឋានៈមន្រ្តី កសិករ សិប្បករ និង ឈ្មួញ ។ វណ្ណៈទាំងនេះស្ថិតនៅក្រោមអំនាចនៃព្រះចៅអធិរាជ ។មន្រ្តីគឺជាក្របខណ្ឌនៃរដ្ឋបាលជាតិ មូលដ្ឋាន ។មន្រ្តីត្រុវបានជ្រើសរើសតាមរយការប្រលងប្រជែងផ្នែកចំនេះដឹងខាងអក្សរសាស្រ្ត ។ប្រជាជនភាគច្រើនក្នុងសង្គមចិន ជាកសិករក្រីក្រដែលខ្វះដីធ្លីសំរាប់បង្កបង្កើនផល ។តែកសិករក្រីក្រទាំងនេះមានបន្ទុកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងជីវភាព ដូចជាបង់ឈ្នួលអោយម្ចាស់ដី បង់ពន្ធជូនរដ្ឋជាប់កំនែនយោធា ។ម៉្យាងទៀតការងារដាំដុះលំបាក ហើយភោគទ្រព្យបានច្រើនអាស្រយ័ដោយការអនុគ្រោះពីធម្មជាតិ ។ នៅក្នុងទីក្រុង សិប្បករ និង ឈ្នួញបានត្រូវប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាសហគមន៍មុខរបរក្រោមការឃាំមើលពីរដ្ឋ ។ឈ្នួញដែរមានប្រាក់កាសច្រើនបានខិតខំជ្រៀតចូលចូលទៅក្នុងការវណ្ណៈអ្នកចេះដឹង(ប្រភេទអភិជន)។ដោយសារការគោរពបូជាបុព្វបុរស កសិករចិនមានសាមគ្គីភាពរឹងមាំ ហើយប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាគ្រួសារធំៗ ។អ្នកទាំងនោះរកមធ្យោបាយទប់ទល់ជាមួយរដ្ឋនិងមន្រ្តីដែលបង្ខិតបង្ខំគេអោយបង់ពន្ធនិងបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធា។ ចំនួនកសិករកើនឡើងមិនឈប់ឈរ ហើយបញ្ហាដីធ្លីបង្កបង្កើនផលក៏ចោទឡើងដែរការកែទំរង់ដីធ្លីត្រូវបានសាកល្បងធ្វើតាំងពីបុរាណកាលមកកំនើនចំនួនប្រជាជនកើនឡើងឥតឈប់ឈរនិងការជំពាក់បំណុលបានបង្កអោយមានភាពទុរគតនិងឆក់ប្លន់។ស្រទាប់មន្រ្តីបានសាកល្បងដោះស្រាយវិបត្តិនេះដោយបញ្ចូលអត្តរាគមន៍របស់នៅក្នុងវិសយ័សេដ្ឋកិច្ច ។មន្រ្តីបានដឹកនាំសហគ្រាសដោយផ្ទាល់ ។ ការដឹកនាំពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេស មានតែ អំបិលនិងស្រាទោះជាមានការដោះស្រាយយ៉ាងណាក៏ដោយស្ថានភាពជីវភាពប្រជាករចិននៅតែជួបបរិបត្តិឥតឈប់ឈរដោយសារជំលោះរាជវង្ស និងមន្ត្រីធំៗ ប្រកួតប្រជែងគ្នា ។
មរតកអរិយធម៌ចិន
សង្គមសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រជាជនចិនភាគច្រើនពឹងផ្អែកទៅលើមរតកដ៏សំខាន់ពីអតីតកាលសក្ការៈខាងកសិកម្ម(បុណ្យចំរូត)ដែលគេនិយមអនុវត្តក្នុងក្របខណ្ឌ័ភូមិនៅពេលប្រមូលភោគ ផលដាក់ដល់ជង្រុក។បច្ចុប្បន្នពីធីនេះបានបញ្ជាក់សារសំខាន់នៃការធ្វើកសិកម្ម និង ចំនងចងភ្ជាប់រវាងកសិករទៅនឹងដីកម្មសិទ្ធិរបស់គេ។សក្ដារៈទេវតា ដែលមានព្រះចៅអធិរាជជានិមិត្តរូប និង ជាអ្នកតំនាងទេវតាលើផែនដី។សក្ការៈដីនតា គឺជាចំនងចង អ្នករស់នៅទោនិងអ្នកស្លាប់។ បច្ចុប្បន្នកាលពិធីសែនដូនតាជានិច្ចភាពមួយដ៏សំខាន់ ចងភ្ជាប់បុគ្គលនីមួយៗជាខ្សែស្រលាយ មួយដ៏វែងដែលគ្មានទីបញ្ចប់។អក្សរចិន:  ការបង្កើតអក្សរចិនគឺជាសក្ដីភាបដ៏ប្រសើរដែលបានទាក់ទាញប្រជាជនអោយមានឯកភាព និងមោតនភាពគេបានរកឃើញអក្សរ រូបចំនួន ២០០០តួនៅសតវត្សទី១១មុនគ.សក្រៅពីអក្សររូបគេបានបង្កើតប្រតិទិនសំរាបកិច្ចការកសិកម្មហើយវិស្វករក្សេត្រសាស្រ្តចិនបុរាណបានចងក្រងសៀវភៅដ៏សំខាន់សំរាប់ អធិប្បាយពីរបៀបដាំដំនាំផ្សេងៗដែលទាក់ទងទោនឹងរុក្ខជាតិនិងអំពិលំណែនាំប្រជាកសិករក្នុងមុខរបរកសិកម្ម៕
លទ្ធិខុងជឺ
ខុងជឺគឺជាទស្សនវិទូមួយរូបរបស់ចិន ។លោកកើតនៅឆ្នាំ៥៥១មុនគ.សហើយស្លាប់ទៅវិញនៅឆ្នាំ៤៧៩មុនគ.ស។ខុងជឺបានសាកបង្ហាញពីការស៊ីចង្វាក់គ្នារវាងបុគ្គល សង្គម និងធម្មជាតិ ។មនុស្សម្នាក់ត្រូវាបានចាប់ផ្ដើមដោយការរៀបរយក្នុងខ្លួនឯងផ្ទាល់ ។ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់ៗនាំគ្នាប្រព្រឹត្តតែអំពើល្អសុចរិតទៀងត្រង់មានរបៀបរៀបរយក្នុងសង្គមឩបសគ្គផ្សេងៗ មិនអាចកើតមានឡើយ។ បើមនុស្សកសាងជិវិតបានល្អហើយ  សន្ដិភាព និងសុភមង្គល នឹងកើតមានពាសពេញពិភបលោក។
ទស្សនៈនេះត្រូវបានគេយកមកអនុវត្ត នៅក្នុងប្រទេសចិនបុរាណ ។ រាល់ស្នាដៃរបស់ខុងជឺ បានបកស្រាយពីការបែងចែករវាងថ្នាក់ដឹកនាំ និងថ្នាក់ត្រូវគេដឹកនាំ ។មនុស្សគ្រប់រូបត្រូវគោរពតំលៃនៃអតីតកាល និងជាឋានុក្រម ដើម្បីរក្សារបៀបរៀបរយ។ វិធីមួយនៃការពារគោរពតំលៃ អតីតកាលគឺ ពិធីសក្ការៈបូជាបុព្វបុរស ។
លទ្ធិនេះបង្កើតឡើងដោយទស្សនវិទូឡាវស៊ឺ (ឡាវជឺ រឺ ថាយសានឡៅជី)
តាមលទ្ធិនេះរបៀបរៀបរយនៅក្នុងពិភពលោកអាស្រ័យដោយលំនឹងនៃមូលភាពពីរជាសំខាន់ គឺមូលភាពយិន និងមូលភាពយ៉ាង ។ មូលភាពយិនតំនាងអោយរដូវរងាភេទស្រី សេចក្ដីទុក្ខព្រួយ  រឺភាពរួមក្ដោប។ មូលភាពយ៉ាង  តំនាងរដូវក្ដៅ ភេទប្រុស សេចក្ដីសុ ខសប្បាយរឺភាពរាលដាល ។ លំនឹងត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់  ពីភពលោកស្គាល់តែកលយុគ និង ទុក្ខព្រួយ ។ នៅសតវត្សទី២មុនគ.ស សាសនារបស់រដ្ឋ ត្រូវបានគេបង្កើតឡើងដើម្បីពង្រីកអំនាច ក្នុងទិសដៅជនជាតោហានពឹងផ្អែកលើលទ្ធិតាវនិងធ្វើសក្ការៈបូជាដល់ធម្មជាតិនិងដលបុព្វបុរស (លទ្ធិខុងជឺ)។ ព្រះចៅធិរាជមានឋានន្ដរនាមជា “បុត្រអាទិទេព" គឺ ជាស្ពានចំនងរវាងអាទិទេពនិង ផែនដី ។  ព្រះអង្គត្រូវធ្វើយ៉ាងណាអោយមានការស្រុះស្រួលគ្នា នៅក្នុងពិភពលោក ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្ត
មៀនប៉ៃលិន
រូបភាពតូច|មៀនប៉ៃលិន មៀនប៉ៃលិន​ រឺ តាង៉ែនជាឈ្មោះ​​ ផ្លែឈើម្យ៉ាង ដែលដុះនៅខេត្តប៉ៃលិន។ វាជាប្រភេទ ផ្លែឈើ ដែលមានរសជាតិ ផ្អែម ស្រដៀងទៅ នឹងមៀន ធម្មតាដែរ តែវាមានសាច់ច្រើនជាង និងមិន សូវមាន ក្លិនក្រអូបដូច មៀនពេកនោះទេ ។ សម្បុរវា ដូចគ្នានឹង មៀនធម្មតាដែរ វាដូចគ្នាស្ទើរតែច្រឡំ ។ វាជា ផ្លែឈើហូបផ្លែ​ ដែលមិនប៉ះពាល់ ដល់សុខភាពឡើយ ហើយវាឆ្ញាញ់ បើប្រៀបធៀប នឹងផ្លែឈើដទៃ តាង៉ែន អាចថា បានជាផ្លែឈើដែលមាន ប្រជាប្រិយភាព​ ហើយក៏លក់ដាច់ជាងគេ នៅទីផ្សារ ផងដែរ។
ចំនួនដើម​និង​ទីផ្សារ
នៅប៉ៃលិន មានដើម តាង៉ែន ជិត ១០០០០ ដើមហើយ។​ បច្ចុប្បន្ននេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបាន ផ្ដោតសំខាន់ទៅ លើផ្លែឈើ ប្រភេទនេះខ្លាំងណាស់ ។ មៀនប៉ៃលិន​ ផ្ដល់ផ្លែ ២ដង ក្នុងមួយឆ្នាំ គឺ ចុងខែមករា និង មេសា ប៉ុន្ដែ​ ដោយសារ វិទ្យាសាស្ដ្រនា ពេលបច្ចុប្បន្ន មានភាពរីកចម្រើន ទើបអាចបំពេញ តម្រូវការទីផ្សារបាន ដោយគ្រាន់តែ ដាក់ជីតែបន្តិច គេក៏អាច ទទួលបានផ្លែ គ្រប់រដូវផងដែរ។  ទន្ទឹមនឹងនេះ មៀនប៉ៃលិន នេះ​ត្រូវបាន​ រាជរដ្ឋាភិបាលចិន មានបំណង នាំទៅកាន់ប្រទេសចិន ទៀតផងដោយអោយ អ្នកជំនាញ ធ្វើការផ្សាំ រាប់ម៉ឺនដើម​ ដើម្បីបញ្ជូនទៅចិន។​ យើងដាំ តាង៉ែនជាជួរៗ ដោយឃ្លាតគ្នាប្រវែង ប្រហែល ៦​ទៅ​១០ ម៉ែត ពីដើមមួយទៅ ដើមមួយទៀត ដើម្បីអោយ វាទទួលបានពន្លឺ និង ជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់ សម្រាប់ដើម និមួយៗ។ ដោយសារ ហេតុនេះហើយ បានជានៅតាម តំបន់នានា ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានពង្រីក ទីផ្សារនៃដំណាំមួយនេះ គួរអោយកត់សម្គាល់។ នៅខេត្តផ្សេងៗ ដូចជា ខេត្ត​បាត់ដំបង ខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តកំពត និង ខេត្តជាច្រើន ទៀតនៅ ប្រទេសកម្ពុជា ក៏បានដាំ ដំណាំនេះដែរ។
តម្លៃ
ផ្លែឈើ មៀនប៉ៃលិន នេះមានតម្លៃសមរម្យ បើប្រៀបធៀបនិង ផ្លែឈើផ្សេងៗ ។​ មៀនប៉ៃលិន ត្រូវការទឹក ជាចាំបាច់សម្រាប់​ លូតលាស់ និង បង្កើតផ្លែផ្កា។ ប៉ុន្តែប្រសិន បើទឹកខ្លាំងពេក វានឹងធ្វើអោយ វាងាប់ដើម ទៅជារលួយ ដើម។
របៀបផ្ស៊ាំ
ការផ្ស៊ាំ តាង៉ែន អាចចំណាយពេល ប្រហែល៣ខែ ទម្រាំ តាង៉ែន ដុះឬស ល្អ។ យើង ផ្ស៊ាំតាង៉ែន ដោយកាត់បណ្ដុះ មុនដំបូង យើងបំបៅ នៅមែកតាង៉ែន រយះពេល ១ខែ រហូតដល់វា ដុះឬសនៅលើមែក។ បន្ទាប់មកយើងលាយដី ជាមួយ ស្រកីដូង ហើយ ផ្អាប់វាទុក រហូតដល់បាក់តេរី បំបែកជីនោះសព្វ។ ពេលហើយ យើងយក ជី នោះទៅដាក់ ក្នុងថង់ផ្ស៊ាំជាមួយ មែកដែលយើងផ្សាំំនៅដើម។ ទុកអោយវា ដុះឬសនៅ ក្នុងថង់ទើបយើង កាត់ថង់យកវាទៅដាំ។
របៀបប្រមូលផល
ការកាត់តាង៉ែន វាមិនខុសពីការកាត់សាវម៉ាវទេ គឺ យើងប្រើកាំបិត កាត់មែកឈើមក កាត់វា។ ផ្លែរបស់វា នៅជាប់គ្នា ហើយមួយដើម យើងអាចប្រមូលបាន ៥ទៅ១០ គីឡូក្រាម អាស្រ័យនឹង ការដាក់ជី របស់យើង។ នៅពេលប្រមូលផល​ យើងផ្ដោតសំខាន់ គឺទៅលើ តម្លៃទីផ្សារ ។ ប្រសិនបើទីផ្សារល្អ យើងកាត់ច្រើន​តែ បើទីផ្សារមិនសូវល្អ យើងទុកវាបាន ព្រោះវាមិនទុំ ជ្រុះងាយៗទេ។
តម្លៃទីផ្សារ
ទីផ្សារ នៅក្នុងស្រុក ១គីឡូក្រាម អាចលក់បាន ពី ៣៥០០រៀល ដល់​ ៥០០០រៀល ។ មៀនប៉ៃលិន ជាដំណាំ មិនពិបាកដាំទេ ប៉ុន្តែវា ទាមទារការថែទាំ យ៉ាងហ្មត់ចត់ និង មិនអាចប្រហែសបានទេ។ រីឯតម្លៃវា គឺ សមរម្យទៅនិង ជីវភាពប្រជាជន គ្រប់រូប។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុងប៉ៃលិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
វីមេអូ
left|thumb|250pxវីមេអូ គឺជា គេហទំព័រមួយដែលអាចអោយយើ់ង រក្សាផ្ទុកនូវវីដេអូ ដែលមានប្រយោជន៍ ដូចជាគេហទំព័រ យូធូប ផងដែរ ។ គេហទំព័រនេះ ត្រូវបានមនុស្សជាច្រើន​​​ នៅលើពិភពលោក បានប្រើប្រាស់ ដើម្បីទាញយកវីដេអូ នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលមានប្រយោជន៍ ដាក់ចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណែត ដែលមិនគិតថ្លៃ និង អាចអោយយើង រក្សាបានវីដេអូដល់ទៅទំហំ ៥០០ មេកាបៃ នៅក្នុង ១សបា្តហ៍ ។ [[ឯកសារ:វីមេអូ.jpg|right|thumb|200px|វីមេអូ គេហទំព័រសម្រាប់ផ្ទុកវីដេអូ]]
ប្រវត្តិ
វិមេអូ ត្រុវបានបង្កើតដោយ Jake Lodwick និង Zach Klein​នៅខែ វិច្ចការ ឆ្នាំ២០០៤ និង ត្រូវបានបង្កើតក្រុមហ៊ុន នៅឆ្នាំ២០០៧ និង​២០០៨ ។ ពាក្យ វីមេអូ(Vimeo)នេះត្រុវបានបង្កើត ដោយអ្នកស្វែងរករបស់ក្រុមហ៊ុន Jake Lodwick និង វាមានភាពស្រដៀង នឹងពាក្យវីដេអូ(Video)។ ក្រុមហ៊ុន IAC/InterActiveCorp បានទិញយក វីមេអូ​នៅខែ សីហា ឆ្នាំ២០០៦ ។ Dae Mellencamp គឺជានាយកប្រធានប្រត្តិបត្តិនៃ វីមេអូ។ នៅខែមករា ឆ្នាំ២០០៩ Mellencamp បានក្លាយជា អ្នកគ្រប់គ្រងទូទៅ របស់ វីមេអូ ។
ភាពទូលំទូលាយនៃអ្នកគាំទ្រ
តាមការស្រាវជ្រាវ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១១, វីមេអូបានទាញយក អ្នកគាំទ្រ ៦៥ លាននាក់ ជារៀងរាល់ខែ និង មានអ្នកចុះឈ្មោះថ្មី ច្រើនជាង ៨​លាននាក់ ធ្វើជាអ្នកប្រើប្រាស់វីមេអូ ។ ១៥ ភាគរយ នៃអ្នកប្រើប្រាស់វីមេអូ ត្រូវបានប្រើប្រាស់តាមរយៈទូរស័ព្ទ ។ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី០៤ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ២០១២ គេហទំព័រនេះ ត្រូវបានបិទហាមឃាត់ ដោយប្រទេសឥណ្ឌា តាមរយៈISPs ក្រោមការបញ្ជារបស់ Department of Telecom, ដោយមិនបានបញ្ជាក់ពីហេតុផលណា១ ។
សហគមន៍ទូទៅ
សហគមន៍នៃ វីមេអូ គឺមានភាពទូលំទូលាយណាស់ និង បានចូលរួមដោយ អ្នកផលិតខ្សែរភាពយន្ត indie និង មនុស្សជាច្រើនប្រើប្រាស់ដើម្បី ផ្សព្វផ្សាយខ្សែរភាពយន្ត ។ សហគមន៍វីមេអូ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ឈ្មោះ "Vimeans" ដែលមានអត្ថន័យថា សមាជិកនៃសហគមន៍វីមេអូ, ជាធម្មតា​គឺនរណាម្នាក់ដែល មានសកម្មភាព និង កំពុងប្រើប្រាស់ ។
មាតិកាដែលគូរអោយកត់សម្គាល់
អ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើន ត្រូវបានប្រើប្រាស់ វីមេអូ ដើម្បីជាមាតិកាសម្រាប់ភ្ញៀវទស្សនា ។​ នៅឆ្នាំ២០០៩ Britney Spears បានប្រើប្រាស់ វីមេអូ ដើម្បីធ្វើជាឆាកសម្រាប់ដឹកនាំ វីដេអូតន្ក្រីរបស់នាង អោយមានភាពល្បីល្បាញ។
គុណភាពនៃវីដេអូ
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០០៧ វីមេអូ បានប្រកាសថា នឹងអនុញ្ញាតិ្តអោយប្រើប្រាស់ វីដេអូដែលមានអត្ថន័យខ្ពស់ ក្នុងទំហំ ១២៨០x៧២០ (៧២០p), បានក្លាយជា គេហទំព័រចែករំលែកវីដេអួលើកដំបូង ដែលអនុញ្ញាតិ្តចំពោះវីដេអូ HD(ក្បាលវីដេអូ) របស់អ្នកប្រើប្រាស់ ។ ការដាក់បញ្ចូលក្បាលវីដេអូ (HD)ចូលទៅក្នុងគេហទំព័រ កែប្រែទំហំដោយស្វ័យប្រវត្តិ អោយទៅជា វីដេអូដែលមានទំហំ 720/30p VP6 Flash ។ ចាប់តាំងពី ខែសីហា ឆ្នាំ២០១០មក គ្រប់វីដេអូទាំងអស់ ត្រូវបានកែប្រែដោយការសរសេរកូដជា​ ទំហំ H.264 សម្រាប់ HTML5 អាចអនុញ្ញាត្តិអោយប្រើប្រាស់។  គ្រប់វីដេអូទាំងអស់ដែល បានដាក់បញ្ចូលក្នុងគេហទំព័រ មុនដំបូងត្រូវកែប្រែទំហំវាសិន ។ វីដេអូដែលមិនមែនជាក្បាលវីដេអួ(Non-HD)ដែលត្រូវបានកែប្រែ ត្រូវមានទំហំអតិបរមា ៣០ចំនុច/វិនាទី និង វីដេអូទាំងអស់នោះ ត្រូវតែជាវីដេអូដែលមានសារៈសំខាន់  ជាងវីដេអូដទៃទៀត ដែលបានដាក់ប្រកួតប្រជែង នៅក្នុងគេហទំព័រនោះ ។ អ្នកដែលមិនប្រើប្រាស់ វីដេអូPLUS ឬ អ្នកដែលប្រើប្រាស់វីមេអូ ដែលមិនគិតថ្លៃ អាចដាក់បញ្ចូលវីដេអួ ដែលមានទំហំធំបំផុត ៥០០មេកាបៃ​ ក្នុង ១សបា្តហ៍។
វីមេអូ PLUS
នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែ តុលា ឆ្នាំ២០០៨ បានអោយដឹងថា អ្នកដែលចង់ប្រើប្រាស់វីមេអូPLUS នេះគឺមានតម្លៃ ៦០ ដុល្លាក្នុង១ឆ្នាំ, ដែលអនុញ្ញាត្តិអោយ អ្នកប្រើប្រាស់អាចបន្ថែមក្នុងការដាក់ បញ្ចួលវីដេអួជារៀងរាល់សប្តាហ៍ របស់ខ្លួនបានរហូតដល់ ៥​ ជីហ្កាបៃ (៥០០០ មេកាបៃ) , ក្បាលវីដេអូមិនកំណត់ , ការបង្កើតគ្មានដែនកំណត់នៃCHANNEL , ក្រុមនិងអាល់ប៊ុម ។
ចាប់តាំងពី ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០១០, អ្នកប្រើប្រាស់វីមេអូPLUS អាចធ្វើការជ្រើសរើសដើម្បី ការកែប្រែទំហំវីដេអូ ១០៨០p ដែលបាន ដាក់បញ្ចូលរបស់ពូកគេ អោយទៅជាទាំង ១០៨០p និង ៧២០p។ ដូចនៅថ្ងៃទី ២២ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ២០១០ គេហទំព័រនេះ បានផ្តល់អោយនូវ ក្បាលវីដេអូដោយគ្មានកំណត់ ។
វីមេអូ PRO
នៅថ្ងៃទី១ខែសីហាឆ្នាំ២០១១, វីមេអូបានធ្វើការណែនាំ គណនីវីមេអូPRO ដែលជាប្រភេទមួយដែលប្រើសម្រាប់ ពាណិច្ចកម្ម និង ជំនួញ , ដែលអនុញ្ញាតិ្តអោយរក្សាទុក បាន ៥០ ជីហ្កាបៃ , ២៥០ គីឡូបៃសម្រាប់ដំណើរការ , ការកែប្រែកម្រិតខ្ពស់ , អនុញ្ញាតិ្តគ្រប់វីដេអូ និង មានអ្វីផ្សេងទៀត ។ អ្នកទាំងអស់គ្នា លើកលែង"ក្រុមហ៊ុនផលិតកម្មឯកជនមួយចំ​នួន, មិនទទួលបានប្រាក់ចំនេញ , និង សិល្បៈករមួយចំនួនដែលប្រើប្រាស់វីមេអូដើម្បី ផ្សព្វផ្សាយគំនិតឆ្នៃប្រឌិតការងាររបស់ពួកគេ " ត្រូវតែចូលរួមជាសមាជិកនៃអ្នកឧបត្ថម្ភ វីមេអូPRO ដើម្បី អាប់ឡូត(ទាញយក) វីដេអូពាណិច្ចកម្មរបស់ពួកគេ ឬ ប្រើប្រាស់វីដេអូវីមេអូជំនួញរបស់ពួកគេ សម្រាប់បំពេញតម្រូវការរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។
ពានរង្វាន់ វីមេអូ
ពានរង្វាន់វីដេអូ ប្រចាំឆ្នាំលើកទី១ នៃវីមេអូ ប្រព្រឹត្តិទៅនៅ ថ្ងៃទី៨និង៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១០ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក ។
អង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ
អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៦ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១១ (អង់គ្លេស៖ Open Development Cambodia ហៅកាត់ ODC) ជា​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល មិន​រក​ប្រាក់​កម្រៃ​មួយ​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ប្រទេស​កម្ពុជា។ អង្គការ​នេះ​ធ្វើ​ការ​ចែក​ចាយ​ទិន្នន័យ​ទាំង​ឡាយ​ដោយ​បើក​ទូលាយ (Open Source) និង​សាធារណៈ​ស្ដី​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​នានា​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ដូច​ជា៖ កសិកម្ម និង​ការ​នេសាទ, ការអភិវឌ្ឍ និង​ជំនួយ, ថាមពល, បរិស្ថាន និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធាន​ធម្មជាតិ, ឧស្សាហកម្ម​និស្សារណកម្ម, រដ្ឋាភិបាល និង​អភិបាលកិច្ច, ឧស្សាហកម្ម, ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ, ពលកម្ម, ដី និង​ធនធាន​ធម្មជាតិ, ច្បាប់ និង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ, ប្រជាជន និង​ជំរឿន, ការ​អភិវឌ្ឍ​សង្គម, ពាណិជ្ជកម្ម និង​ការ​វិនិយោគ, និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ទីក្រុង។ ទិន្នន័យ​នៃ​ប្រធានបទ​ទាំង​នេះ ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​ជា​រូប​ផែនទី។
ការ​កកើត
អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​​ (ODC)​ ត្រូវ​បាន​ផ្តួចផ្តើម​ឡើង​ដោយ​ អង្គការ EWMI ដោយមានការ​ពិគ្រោះ​យោបល់​ជាមួយ​អង្គការ​ដៃគូ​អន្តរជាតិ​ និង​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុងស្រុក​នានា​។​ គម្រោង​នេះ​ ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ដោយ​បុគ្គលិក​កម្ពុជា​ ជា​ក្រុម​យុវជន​ដែល​មាន​ភាព​ស្វាហាប់​ និង​បណ្តាញ​ដៃគូ​នានា​ ដែល​កំពុង​ផ្តល់​ព័​ត៌​មាន​ប្រកបដោយ​កិច្ចសហការ​ចែករំលែក​ និង​ជម្រុញ​ឲ្យ​មានការ​ចូលរួម​ពាក់ព័ន្ធ​ពី​និស្សិត​បញ្ញា​វ័​ន្ត​ និង​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត​ ក្នុង​ការ​រួមចំណែក​ផ្តល់​ជា​វិភាគទាន​ដល់​គេហទំព័រ​ ហើយក៏​បានកំ​ពុង​បង្កើន​ជំនាញ​របស់​ពួក​គេ​ តាម​រយៈ​ការ​ផ្តល់​ឱកាស​ដល់​អ្នក​ស្ម័គ្រចិត្ត​។​
ទិន្នន័យ និង ព័ត៌មាន
ទិន្នន័យ​ទាំងអស់​ដែល​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​ ODC​ គឺជា​ទិន្នន័យ​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ និង​ត្រូវ​បាន​ប្រមូល​ពី​ប្រភព​ផ្សេងៗ​។​ គោលការណ៍​របស់​ ODC​ គឺ​ធានា​ថា​ ទិន្នន័យ​ទាំងអស់​ដែល​បាន​ចែករំលែក​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​ ត្រូវ​មាន​ប្រភព​ច្បាស់លាស់​។​ ទោះជា​យ៉ាងណា​ក្តី​ ODC​ មិន​អាច​ធានា​បាន​នូវ​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​នៃ​ទិន្នន័យ​ទាំងអស់​បាន​ទេ​ ដោយសារ​តែ​ជា​ធម្មតា​ត្រូវ​ពឹងផ្អែក​ទៅ​លើ​ប្រភព​របស់​វា​។​ រាល់​ឯកសារ​ទាំងឡាយ​ណា​ ដែល​មានការ​រក្សា​សិទ្ធិ​ ការ​ដកស្រង់​ និង​/​ឬ​បង្ហាញ​ គឺ​ផ្អែក​តាម​បទដ្ឋាន​នៃ​ "ការប្រើប្រាស់ដោយត្រឹមត្រូវ" ដែល​ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​ជា​អន្តរជាតិ​។​
អាជ្ញាបណ្ណ
រាល់​ព័ត៌មាន​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង ODC ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​ក្រោម​អាជ្ញាបណ្ណ Creative Common License ដូច្នេះ​អ្នក​ប្រើ​ព័ត៌មាន ឬ​ទិន្នន័យ​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​តែ​ប្រើ​ឲ្យ​បាន​ស្រប​ទៅ​នឹង​អាជ្ញាបណ្ណ​ដើម។
ឯកសារ​យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការមិនរកប្រាក់កំរៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ​អន្តរជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការក្នុងស្រុក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការអភិវឌ្ឍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រភពបើកទូលាយ
ដែនជម្រកសត្វព្រៃបឹងពែរ
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ធំ
ជា ស៊ីម
ជា ស៊ីម (ថ្ងៃទី១៥ វិច្ឆិកា ១៩៣២ – ៨ មិថុនា ២០១៥) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ។ លោកជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ ២០១៥ ជាប្រធានរដ្ឋសភាកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៨១ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ (អនុប្រធានពីខែមិថុនាដល់ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩៣) និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភាពីឆ្នាំ១៩៩៩ ដល់ឆ្នាំ២០១៥។ គោរមងារផ្លូវការរបស់លោកគឺ សម្តេចអគ្គមហាធម្មពោធិសាល ជា ស៊ីម ។
លិខិតថ្លែងអំណរគុណ
............................ {| style="width:100%; background:green; margin-top:1.2em; border:1.5px solid #ccc; padding-left:10px; padding-right:10px;"
ស្រុកបាធាយ
(Batheay District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពង់ចាម ដែលមានរដ្ឋបាល ១២ឃុំ និង ៨០ភូមិ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
មន្ត្រីប៉ុស្ដិ៍
=សាសនា=
មិច្ឆត្តធម៌
មិច្ឆត្តធម៌១០
មិច្ឆត្តធម៌ គឺធម៌ខុសដែលរាំងរាមិនឲ្យសម្រេចផលបាន ។ មច្ឆត្តធម៌មាន១០យ៉ាងគឺៈ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
ទឹក
ទឹក គឺជាវត្ថុរាវធម្មតាមួយប្រភេទនៅលើផែនដី។ ៧១,៤%នៃផ្ទៃផែនដី គ្របដណ្តប់ទៅដោយទឹក។ ទឹកស្អាត ដែលសព្វថ្ងៃគេនិយមហៅថា ទឹកបរិសុទ្ធ ពុំមានក្លិន រសជាតិ និងពណ៌ទេ។ ឈ្មោះនៃទឹក ត្រូវបានគេហៅតាមទីកន្លែងរបស់វា មានដូចជា ទឹកបឹង ទឹកទន្លេ ទឹកសមុទ្រ ឬទឹកភ្លៀងជាដើម។ ទឹកភ្លៀង គឺជាទឹកមួយប្រភេទដែលធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស។ ទឹកភ្លៀងនេះ ត្រូវបានកើតឡើងដោយសារការរលាយនៃដុំពពក ដែលអណ្តែតឰដ៏អាកាស។ នៅប្រទេសមួយចំនួន ដែលមាន​អាកាសធាតុត្រជាក់ ទឹកដែលធ្លាក់មកនេះ កកបន្តិចៗទៅជាដុំតូចៗ ដែលគេតែងហៅថា ព្រឹល។ បើត្រជាក់ខ្លាំង ទឹកនេះក៏កករឹងជាដុំតូចខ្លះ ធំល្មមខ្លះ ដែលអាចបណ្តាលឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដំណើរ។ ទឹកដែលក្តៅក្នុងស៊ីតុណ្ហភាព​ជាក់លាក់​ណាមួយ នឹងបង្កើតជាចំហាយឡើងទៅលើអាកាស បង្កើតបានជាសំណុំផ្សែងទឹកដ៏ក្រាស់ ឬស្តើង ដែលគេតែងហៅថា ពពក។ ទឹកស្អាតមានសារៈប្រយោជន៍ជាច្រើនចំពោះសុខភាព។ មនុស្សសត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវការទឹកជាចាំបាច់ សម្រាប់​ទ្រទ្រង់រាងកាយ។
តាមការស្រាវជ្រាវ បានឲ្យដឹងថា នៅកំឡុងឆ្នាំ២០២៥ ប្រជាជនច្រើនជាងពាក់កណ្តាល នៅលើពិភពលោក មានបញ្ហាកង្វះខាតទឹក។
សារៈប្រយោជន៍នៃទឹក
រុក្ខជាតិ និងសត្វទាំងឡាយ ក៏ដូចជាមនុស្សលោក ត្រូវការទឹកជាចាំបាច់សម្រាប់ជីវិតរស់នៅ។ ទឹកដែលយើងបរិភោគចូលទៅ មួយចំណែកធំជួយធ្វើឲ្យឈាមនៅក្នុងខ្លួនរាវល្អ ម្យ៉ាងទៀត វាជួយបញ្ជូនសារធាតុសម្រាប់ទ្រទ្រង់ទៅ​គ្រប់ផ្នែកនៃរាងកាយ ដើម្បីរក្សាឲ្យកាយនេះរីកចំរើនធំធាត់ មានជីវិត។ នៅពេលដែលយើងបែកញើស ទឹកជួយរក្សាកំដៅក្នុងរាងកាយឲ្យនៅដដែល។ ទឹកក៏មាននាទីសំខាន់ផងដែរក្នុងការជួយបញ្ជូន​អុកស៊ីសែនពីសួត ទៅក្នុងរាងកាយ។ ទឹកដែល​មាននៅក្នុងមាត់ ឬហៅថាទឹកមាត់ មាននាទីជួយឲ្យអណ្តាតដឹងរសអាហារ និងជួយធ្វើឲ្យអាហារម៉ត់ល្អពេលដែលយើងទំពាអាហារ។ ទឹកមួយផ្នែកជំរុញសារធាតុពុលឲ្យចេញមកក្រៅ ដែលយើងហៅថា ទឹកនោម។ ទឹកគឺជា​ចំណែក​មួយ យ៉ាងសំខាន់នៃរាងកាយមនុស្ស។
ទឹកគឺជាគ្រឿងផ្សំចំបងនៃភេសជ្ជៈគ្រប់ប្រភេទ មានដូចជា ទឹកដោះគោ ទឹកផ្លែឈើ ស្រា ជាដើម។ ទឹកដែលមនុស្សយើងអាចបរិភោគបាន ហៅថា ទឹកផឹក ឬទឹកសម្រាប់បរិភោគ។
ទឹកសមុទ្រ គឺជាទឹកដែលមានរសប្រៃ គេមិនអាចយកមកប្រើជាទឹកសម្រាប់បរិភោគបានទេ ប៉ុន្តែ គេអាចទាញយកប្រយោជន៍ពីទឹកសមុទ្របាន ដោយយកទៅធ្វើជាអំបិល។ ទឹកទន្លេ ឬទឹកបឹង ជាដើម គឺជាទឹកសាប ជាទឹកធម្មជាតិ ដែលភាគច្រើន គេអាច​យកមកធ្វើជាទឹកសម្រាប់ផឹកបាន។
តាមការស្រាវជ្រាវ បានឲ្យដឹងថា ទឹកដែលចាត់ជាទឹកស្អាត សម្រាប់បរិភោគបាន មាន៣%ប៉ុណ្ណោះ នៅលើផែនដី ក្រៅពីនោះគឺជាទឹកប្រៃ។.
ធាតុផ្សំរបស់ទឹក
ទឹកគឺជាម៉ូលេគុល(molecule) កើតឡើងដោយអាតូមអ៊ីដ្រូស្សែន២ភាគ និងអាតូមអុកស៊ីស្សែន១ភាគ តាមតារាងគីមីគឺ H2O។ មនុស្សយើងអាចអត់អាហារបាន៧ថ្ងៃ តែមិនអាចអត់ទឹកបានមួយថ្ងៃទេ។ ហេតុដូច្នេះ ទឹកគឺសំខាន់បំផុតសម្រាប់ជីវិតមនុស្ស ក៏ដូចជាសត្វទាំងអស់។​
ទឹក គឺជាវត្ថុធាតុរាវធម្មតាម្យ៉ាងនៅលើផែនដី។ វាមានរហូតដល់៧១,៤% នៃផ្ទៃផែនដី។ ទឹកស្អាត ឬគេតែងហៅថា ទឹកបរិសុទ្ធ គ្មានក្លិន គ្មានពណ៌ និងគ្មានរសជាតិឡើយ។ ទន្លេ បឹង សមុទ្រទាំងឡាយ ត្រូវបានបំពេញដោយទឹក។ តាមគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនា ធាតុទឹក ឬធាតុរាវ ដែលហៅថាអាបោធាតុ គឺជាធាតុមួយ ក្នុងចំណោមធាតុធំៗទាំងបួន ដែលជាគ្រឿងផ្សំរបស់រូបកាយមួយៗ ដែលហៅថា មហាភូតរូប។ ធាតុទឹកនេះ​ ចែកចេញជាពីរ គឺធាតុទឹកខាងក្រៅ និងធាតុទឹកខាងក្នុង។
ធាតុទឹកខាងក្រៅ បានដល់ទឹកទន្ល ទឹកស្ទឹង ទឹកសមុទ្រ ទឹកភ្លៀង ជាដើម។
ឯធាតុទឹកខាងក្នុង បានដល់ធាតុទឹក ដែលមាននៅក្នុងខ្លួនមនុស្សសត្វមួយៗ មានដូចជា ទឹកប្រម៉ាត់ ស្លេស្ម ខ្ទុះ ឈាម ញើស ខ្លាញ់ខាប់ ទឹកភ្នែក ខ្លាញ់រាវ ទឹកមាត់ ទឹកសំបោរ ទឹករំអិល ទឹកមូត្រ (ទឹកនោម)។
វប្បធម៌ខ្មែរ
====
អត្ថបទកូនចំណងជើង
alt=និពន្ខរៀង|រូបភាពតូច|ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ទីម៉ា ====
ប្រវត្តរូបសង្ខេបរបស់មេដឹកនាំខ្មែរក្រហម
ប៉ុល ពត
ឯកសារ:pol potgf.jpg
ប៉ុលពត កើតក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ត្រូវនិងឆ្នាំឆ្លូវខេត្តកំពុងធំ ។ឪពុករបស់ប៉ុល ពត​ គឺជាម្ជាស់ដីស្តុកស្តមម្នាក់ ។ ប៉ុល ពត បានទៅរស់នៅជាមួយបងប្រុសដែលជាមន្ត្រីធ្វើកានៅក្នុងបរមរាជវាំងនៅពេលអាយុបាន ៦ ឆ្នាំ ។ នៅភ្នំពេញប៉ុល ពត បានសក្សារៀសូត្រនៅតាសាលាបារាំងជាច្រើនហើយបានបួសជាលោកនេន ។ នៅឆ្នាំ១៩៤៩ ប៉ុល ពត បាន​ទទួលអាហារូបកណ៏ទៅសិក្សានៅប្រទេសបារាំង ប៉ុន្តែរមិនបានមិនបានទទួលសញ្ញាប័ត្រ ទេ ។ ក្នុងអំឡុងពេលស្នាក់នៅរៀនសូត្រនៅក្រុងប៉ារីស ប៉ុល ពត បានខ្លាយទៅជាសមាជិកបក្សមុម្មុនីស្តបារាំង ហើយបានចំណាយពេលយ៉ាងច្រើនទៅលើសកម្មភាពនយោបាយ ។ នៅពេលប៉ុល ពត ត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ ១៩៥៤៣ ប៉ុ ពត បាន បង្រ្កៀនប្រវិទ្យា និង ភូមិវិទ្យា នីសាលាឯកជនហើយបានចូលរួមជាមួយចលនាកុម្មុនីស្តខុសឆ្បាប់មួយ ។ ប៉ុល ពត រៀបកាជាមួយ ខៀវ ប៉ុណ្ណារី នៅឆ្នាំ ១៩៥៦ ។ នៅឆ្នាំ ១៩៦០ មានថនៈទីបី នៅក្នុងបក្សប៉ុលករកម្ពុជា ។ ប៉ុល ពត ត្រូវបានចាត់តាំងជាអនុលេខាបក្សទីពីរ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦១ និងជាលេខាបក្ស ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៣ ​។ ក្រោយមក ប៉ុល ពត បានដឹកនាំកងទ័ព្វខ្មែរក្រហមធ្វើសង្រៀមប្រឆាំងនិងរបបសាធារណរដ្ឋរបស់លោកសេនាប្រមុខ លន៉ នល់ ។ ប៉ុល ពត​ បានខ្លាយជានាយក្សរដ្ឋមន្រ្តីរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតិយ្យក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦​ហើយបានលាលែងពីតំនែងនេះនៅឆ្នាំ ១៩៧៩ ប៉ុន្តែបានបន្តស្ថិតនៅជាមេដឹកនាំដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់ខ្មែរក្រងមដដែល ប៉ុល ពត ភាគច្រើននិរទេសខ្លួនទៅប្រទេសថៃ រហូតដល់ថ្ងៃទទួលមេណភាព គឺនៅ​ ថ្ងៃទី ១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៩៨ ។ សាកសព្វប៉ុល ពត ត្រូវបានគេបូជានៅថ្ងៃទី ១៧ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៩៨ ៕
នួនជា កើតឆ្នាំ ១៩២៦ នីខេត្តបាត់ដំបង ។ នៅឆ្នាំ ១៩៤២ នួបជា បានទៅបន្តថ្នាក់មធ្យមសិក្សាកម្រិត២​ នៅទីក្រុងបាងកកដោយរស់នៅវត្តបិណ្ឌចាម៉ាបូពិត ។​ នៅឆ្នាំ១៩៤៤​ នួនជាសិក្សាផ្នែកច្បាប់នៅសកលវិទ្យាល័យធម្មសាត​ ដែលនៅទីនោះនួន ជាបានចូលជាសមាជិកបក្សកុម្មុនីស្តថៃ ។ នួនជាវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជានីឆ្នាំ ១៩៥០ ហើយបានផ្តូសមាជិកភាពរបសើខ្លួនមកជាសមាជិករបសើបក្សកុម្មុនីសន្តឥណ្តូចិន ។ នួនេជាបានចូលសិក្សាវគ្គហ្វឹកហ្វើននៅក្រុងហាណូយក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ ហើយបានវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ ១៩៥៥ នួនជាត្រូវបានជ្រើសរើសជាអនុលេខាបក្សពលករកម្ពុជានៅឆ្នាំ ១៩៦០ ។ ក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតិយ្យ នួនជាត្រូវបានជ្រើសតាំងជាប្រធានសភាតំនាងប្រជាជនកម្ពុជា ។ នួនជាក៏មានតំនែងជាអនុលេខាគណៈកម្មាធិការម្ឈិម និងគណៈកម្មាធិការអចិន្រៃយ៏បក្សផងដែរ​ ។ នួន ជា ដើតួនាទីសំខាន់ក្នុងកាបញ្ជាសន្តិសុខហើយក្នុងនាមជាកម្មាភិបាលជាន់ខ្ពស់លំដាប់ទីពីរ នួន ជា ទទួលខុសត្រូវក្នុងកាទទួលខុសត្រូវកាអនុវត្តនយោបាយឃោឃៅជាច្រើន ដែលបានអនុម័តអោយអនុវត្តដោយគណកម្មាធិកាអចិន្រៃ្តបក្ស ។ នួនេជាបាននិរិទេសខ្លួនទៅព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ។ នួនជាជាមួយខៀវ សំ ផន បានចុះចូលជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ ប៉ុល ពត ៕
ឯកសារ:សុខ សេន្ហ.jpg
សុខ សេន កើតនៅថ្ងៃទី ១២ ខែ មិនា ឆ្នាំ ១៩៣០ នៅខេត្តត្រវេញនៅប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង ។ ប្រពន្ធរបស់សុខ សេន ឈ្មោះ យុន យ៉ាត ( ហៅសមមិត្ត នារី អាត )​ ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងអបរំនិងវប្បធម៏ក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតិយ្យ ។ សុខ សេន​ បានទៅសិក្សានៅប្រទេសបារាំង ឆន្លោះឆ្នាំ​ ១៩៥០ និងឆ្នាំ ១៩៥៦ ហើយបានចូលជាសមាជិកកិម្មុនិស្តបារាំង ។ ឆ្នាំ ១៩៦៣ សុខ សេន បានរត់ចូលព្រៃ គេចពីកាតាមចាប់របស់ពូលិស ។ សុខ សេន បានខ្លាយទៅជាអគ្គបញ្ជាការកងកម្លាំងរំដោះជាតិប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៧១ ។ ក្នុងរយ់កាលកម្ពុជាប្រជាធិបតិយ្យ សុខ សេន​ ជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីទីបី ទទួលបន្ទុកកាពារជាតិនិងគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ទៅលើមន្ទីរស-២១ ។ សុខ សេន និងក្រុមគ្រួសាត្រូវបានសម្លាប់តាមបញ្ជារបស់ ប៉ុល ពត នៅថ្ងៃទី ១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​ ១៩៩៧ ៕​​​​​​​​​​​​​​​​​
ខៀវសំផន (សមមិត្តហែម )
ខៀវសំ ផន​ កើតឆ្នាម ១៩៣១ នីខេត្ត សលវាយរៀង ។បន្ទាប់ពីទទួលបានអាហាររូបកណ៏ទៅសិក្សានៅប្រទេសបារាំង ខៀវសំ ផន​ បានបញ្ជប់សញ្ញ៉ាប័ត្រថ្នាក់បណ្តិតអក្សក្សាស្តសេដ្ឋកិច្ច ហើយបានវិលមកកម្ពុជាវិញក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ ។ បន្ទាប់មកសម្តេចព្រះនរោត្តម សី ហនុបាន តែងតាំង ខៀវសំផន ជារដ្ឋលេខាធិការរក្រសួងពានិច្ចកម្ម ។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៤ ខៀវ សំផន បានលាលែងពីដមនែង ប៉ុន្តែបន្តស្ថិតនៅជាសមាជិកសភារយៈពេលបួនឆ្នាំទៀត ។ ឆ្នាំ ១៩៦៧ ដោយត្រូវចោទប្រកាន់ថាជាផ្នាក់ងារបស់ក្រុមកិម្មុនិស្តខៀវសំផនបានរត់ទៅលាក់ខ្លួននៅក្នុងព្រៃ ។ ឆ្នាំ ១៩៧៦ បន្ទាប់ពីកាសុំលាលែងដំនែងរបស់សម្រចព្រះនរោត្តម សី ហនុ ខៀវសំផន ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានគណៈបរធានរដ្ឋរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតិយ្យ ។ ខៀវ សំផន បានចូលរួមជាមួយរដ្ឋាភិបាលនិរទេសរបស់ប៉ុល​ពត
ឯកសារ:តាម៉ុក១២៣.jpg តាម៉ុក ( ឈ្មោះដើម ឈិត ងឿន )
តាម៉ុកកើតនៅឆ្នាំ ១៩២៦ នៅខេត្តតាកែវ ។ តាម៉ុកបានបួសរៀនជាច្រើឆ្នាំ ហើយបានរៀបកាជាមួយប្អូនជាដូនមួយឈ្មោះ អ៊ុក ឃឹម ហើយមានកូនបួនអ្នក ។នៅឆ្នាំ ១៩៤៩ តាម៉ុកធ្វើជាប្រធានឥសរៈស្រុក្នុងខេត្តតាកែវ ។ តាម៉កបានចូលជាសមាជិកក្រុមកុម្មនីស្ត នៅឆ្នាំ ១៩៦៣ ។ ពីឆ្នាំ ១៩៦៨ ទៅឆ្នាំ ១៩៧៨ តាម៉ុកជាលេខាភូមិភាគនិរតី ។ នៅខែវិច្ឆកា ឆ្នាំ​ ១៩៧៨ តាម៉ុកត្រូវបានតែងតាំងជាអនុលេខាទូពីរបក្សកុម្មនីស្តកម្ពុជា ។ បន្ទាប់ពីកាដួលរលំរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតិយ្យ តាម៉ុកមិនដែលស្នើសុំកាលើកលែងទោស ហើយមិនដែលមានបំណងចុះចូលជាមួយរដ្ឋាភិបាលទេ ។ តាម៉ុកត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយកងទាប់រដ្ឋាភិបាលនៅក្បែរព្រំដែនថៃ នៅខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៩៩ ហើយដាក់ក្នុងមន្ទីឃុំ ឃាំង ។ តា ម៉ុកស្លាប់ដោយជំងឺនៅថ្ងៃទី ២១ ខែកក្តា ឆ្នាំ ២០០៦ ៕
សំយោជនៈ
សំយោជនៈ (Samyojana)
សំយោជនៈ (samyojana, mental fetter) ជាគ្រឿងញ៉ាំងចិត្តឲ្យជាប់ដោយកិលេស (kilesa, destructive emotions or mental defilements) ជាគ្រឿងចងក្រៀកសត្វឲ្យជាប់ក្នុងវដ្តសង្សារ គឺការវិលកើតវិលស្លាប់ឥតឈប់ឈរ ។ សំយោជនៈ​អាច​ប្រៀប​បាន​ទៅ​នឹង​ខ្សែច្រវាក់​ដែល​ចង​ភ្ជាប់​កដៃ កជើង មិនឲ្យរួចខ្លួនទៅកាន់ព្រះនិព្វានបាន ។ លុះត្រា​តែ​​បុគ្គល​អ្នក​ប្រតិបត្តិធម៌​​ផ្តាច់​សំយោជនៈ​ឲ្យ​អស់​រលីង​ នោះ​ទើប​អាច​សម្រេច​​​អរហត្តផល ដែល​ជាទីបំផុត​នៃ​សេចក្តីទុក្ខ ពោល​គឺ​និព្វាន ។
ប្រវត្តរូបសង្ខេបរបស់មេដឹកនាំខ្មែរក្រហម
ប៉ុល ពត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
សំយោជនៈ
វិធី​កាត់​ផ្តាច់​សំយោជនៈ​
នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​មជ្ឈិមនិកាយ (MN 64) ព្រះ​ពុទ្ធ​សំដែង​ទុក​ថា មាគ៌ា​នាំ​ទៅ​ដល់​ការ​បោះបង់​ចោល​សំយោជនៈ​ជាន់​ទាប​ទាំង ៥ ពោល​គឺ​សំយោជនៈ​ទាំង ៥ ដំបូង​គឺ​ធ្វើ​ឡើង​តាម​រយៈ​ការ​ប្រតិបត្តិ​​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​ឈាន (jhana attainment) និង ការ​ប្រតិបត្តិ​វិបស្សនា (vipassana insights) ដែល​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​​​ទាំង​ ២ ជាមួយ​គ្នា​ដោយ​អាក់​ខាន​មិន​បាន ។ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​សំយុត្តនិកាយ (SN 35.54) ព្រះ​ពុទ្ធ​បាន​សំដែង​ទុក​ថា ៖ "ការ​លះកាត់​ចោល​នូវ​សំយោជនៈ​ទាំងឡាយ នៅ​ពេល​ដែល​បុគ្គល​ម្នាក់​ដឹង​ និង មើល​ឃើញ​​ ភាព​មិន​ទៀងទាត់ (អនិច្ចំ, impermanent) នៃ​អាយតនៈ (āyatana) ទាំង​ ១២, នៃ​វិញ្ញាណ​ (viññaṇa) ពាក់ព័ន្ធ​ទាំង ៦ (six sense-consciousness), នៃ​ផស្សៈ (phassa, resultant contact) និង វេទនា (vedanā, sensations) ។ ក្នុង​ន័យ​ស្រដៀង​នេះ​ដែរ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​សំយុត្តនិកាយ (SN 35.55), ព្រះ​ពុទ្ធ​បាន​សំដែង​ទុក​ថា ៖ "ការ​ជីក​រំលើង​​សំយោជន៍ នៅ​ពេល​ខ្លួន​គេ​ដឹង​និង​មើល​ឃើញ​ថា​ អនត្តា (anatta, non-self) នៃ​ឥន្ទ្រិយ​ទាំង ៦ (sense bases), ឥន្ទ្រិយារម្មណ៍ (sense consciousness), ផស្សៈ (contact) និង អារម្មណ៍​រំភើប (sensations)។
ឯកសារ​យោង
ព្រះត្រៃបិដក ភាគ១៩ ទំព័រ​ទី ១៣៧
ព្រះត្រៃបិដក ភាគ៣៩ ទំព័រ​ទី ៣ ៖ ឧទ្ធម្ភាគិយសញ្ញោជនៈ
ព្រះត្រៃបិដក ភាគ៣៧ ទំព័រ​ទី ១៦៤ ៖ ឧទ្ធម្ភាគិយសូត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
អភិញ្ញា
អភិញ្ញា (ន.) សេចក្តីដឹងយ៉ាងខ្ពស់, សេចក្តីវិនាសដែលកើតអំពីកម្លាំងនៃឈាន ។​
អភិញ្ញាមាន ៦ គឺ ៖
១- ឥទ្ធិវិធៈ (iddhi-vidhā) = អាចសម្តែងឫទ្ធិបាន, (Higher powers)
២- ទិព្វសោត (dibba-sota) = មានត្រចៀកទិព្វ, (Divine ear)
៣- ចេតោបរិយញ្ញាណ (ceto-pariya-ñāṇa) = អាចកំណត់ដឹងចិត្តអ្នកដទៃបាន, (Mind-penetrating knowledge)
៤- បុព្វេនិវាសានុស្សតិ (pubbe-nivāsanussati) = អាចរលឹកឃើញជាតិក្នុងកាលមុនៗបាន, (Remember one's former abodes)
ក្រសួងបរិស្ថាន
ក្រសួង​បរិស្ថាន​បាន​ចាប់​បដិសន្ធិ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៣ និង​ត្រូវ​បាន​រាជរដ្ឋាភិបាល​ប្រគល់​បេសកកម្ម​អោយ​ដឹកនាំ និង​គ្រប់គ្រង​វិស័យ​បរិស្ថាន​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
រចនាសម្ពន្ធ័គ្រប់គ្រងក្រសួង
សូមមើលនៅទីនេះ ។
អភិញ្ញា
៦- អាសវក្ខយញ្ញាណ (āsavakkhaya) = ប្រាជ្ញាដែលដឹងនូវការអស់ទៅនៃអាសវកិលេស (Extinction of mental intoxicants)
[សូម​អាន​ពាក្យ សិទ្ធិ​ (miraculous powers)]
ដែនជម្រកសត្វព្រៃពាមក្រសោប
Peam Krasop Wildlife Sanctuary is located in southwestern Cambodia.
Peam Krasaop Wildlife Sanctuary is protected by the Cambodian government. It boasts a unique mangrove ecosystem consisting of 23,750 hectares and has around 10,000 people living within its borders. The area is influenced by inter-tidal levels and water from highland areas. Peam Krasaop Wildlife Sanctuary provides favorable conditions for fishery and other resources. Many people have resided on and done various occupations for their livelihoods and are dependent upon the natural resources in the area, including intensive shrimp aquaculture, large-scale charcoal production, and other purposes.
Boeng Kayak Settlement
An entry fee is required for access into Boeng Kayak: foreigners pay 5000 riel (US$1.25) while Cambodians pay 3000 riel (US$0.75).
Environmental Concerns
Although Peam Krasaop Wildlife Sanctuary is protected under the Ramsar Convention there are concerns about the destruction of mangrove forests and the clearing of coastal swamp forest for shrimp farming. These activities are having severe negative influence on wildlife habitat. Although the Cambodian legislative framework relating to environmental protection and biodiversity conservation continues to strengthen, law enforcement and effective implementation of national action plans remains a concern. However, with political stability and increasing government willingness to enforce the laws, the situation is improving.
វត្តព្រះកែវមរកត
ប្រវត្តិ ព្រះវិហារព្រះកែវមរកត
ព្រះវិហារព្រះកែវមរកត ពុំមានព្រះសង្ឃគង់នៅទេ ដូចនេះ ព្រះបាទសម្តេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ ទៅគង់នៅទីនោះ ក្នុង​ពេល​ព្រះអង្គលោកសាង ព្រះផ្នួស​រយៈពេល​មួយព្រះវស្សា (នាថ្ងៃទី១៤កើត ខែទុតិយសាធ ឆ្នាំកុរ នព្វស័ក ព.ស២៤៩០ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៣១ ខែកក្តដា ឆ្នាំ១៩៤៧) លោក បានបួសជាភិក្ខុសង្ឃ និង បានយក ព្រះវិហារព្រះកែវមរកត ធ្វីជា​ទីកន្លែងសំណាក់ធម៌ ក្នុងការប្រ​កាន់យក ​ឧបោសថសីល​ ភាពដែលចម្រើនជាព្រះធម៌ ជារៀង​រាល់​ថ្ងៃ។ ដោយសារតែ ព្រះវិហារព្រះកែវមរកត មានអង្គក្សត្របួសជាភិក្ខុសង្ឃទើប ព្រះវិហារនេះ ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថ្មីបន្ថែមថា វត្តឧបោសថ ព្រះជិនរង្សីរាជានរោត្ដម រតនារ៉ាម (English: Wat​ Ubaosoth Preahchin Rangsey Reachea Norodom Ratanaram) ដែលមានន័យថា វត្តព្រធម៌ជាព្រះនៃពន្លឺរាជានរោត្ដមបរមរតនកោដ្ឋរតនៈសម្បត្តិរាសីចក្រ (English: The meaning: The Dharma Pagoda God of the Light King Norodom​ Wealth Aries) ព្រះវិហារនេះត្រូវបានគេហៅថាព្រះវិហារព្រះកែវមរកត​​​​​ដោយសាមានរូបបដិមាមួយអង្គធ្វើអំពីត្បូងមានតម្លៃដែលច្នៃចេញពីត្បូងមរកតដែលតម្កល់ទុកក្នុងព្រះវិហារនេះ។ព្រះវិហារនេះត្រូវបានអ្នកទេសចរបរទេសហៅថាវត្តប្រាក់ ដោយសារតែកំរាលឥដ្ឋធ្វើអំពីប្រាក់ កម្រាលឥដ្ឋទាំងមូលក្រាលដោយប្រាក់ដែលមានចំនួន ៥៊៣២៩ ផ្ទាំង ដែលក្នុងមួយផ្ទាំងមានទម្ងន់ ១.១២៥ គីឡូក្រាម។ វត្ថុសិល្បៈដែលដាក់តាំងដែលនៅក្នុងព្រះវិហារនេះមានចំនួន ១៦៥០ ដែលភាគច្រើនជាពុទ្ធបដិមាធ្វើពីមាសប្រាក់សំរឹទ្ធនិងមានតុបតែងដោយត្បូងមានតម្លៃដូចជាពេជ្រ ត្បូងទទឹម ត្បូងកណ្តៀងនិងត្បូងមានតម្លៃដទៃទៀត រីឯភាពល្បីល្បាញមួយទៀតគឺរូបបដិមាព្រះសិរិអារ្យមេត្រីដែលធ្វើពីមាសទម្ងន់៩០គីឡូមាស និងបញ្ចុះនូវគ្រាប់ពេជ្រចំនួន ៩៥៨៤ គ្រាប់ដែលមួយគ្រាប់ដែលធំជាងគេមានទំហំ ២៥ការ៉ាត់ ។ ព្រះសិរិអារ្យមេត្រីមាស នេះ ធ្លាប់មានប្រវត្តិជាមួយ អាណាចក្រលានឆាង (Lan Xang) ប្រទេស ឡាវ បច្ចុប្បន្ន គឺមានរូបរាង្គដូចគ្នាទៅ និង ព្រះបាង (Phra Bang) របស់ឡាវ ដែលជាអំណោយស្ដេចរបស់កម្ពុជា ប្រទានទៅឲ្យស្ដេចឡាវ ព្រះនាម ហ្វាងាំ (Fa Ngum) ក្នុងពេលដែលស្ដេចថៃ លើកទ័ពឈ្លានពានតំបន់ ក្រុងអង្គរ (1352 - 1357) ក្នុងរាជព្រះបាទ សុរីយ៉ាវង្ស ។ ព្រះសិរអារ្យមេត្រី បានបង្កើតនៅក្នុងសិក្ខាសាលានៅវិមានអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៦ និង ១៩០៧ ដោយព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ជញ្ជាំងដែលព័ទ្ធជុំវិញសំណង់នានាត្រូវបានគ្របដោយផ្ទាំងគំនូររាមកេរ្តិ៍ដែលគូរនៅឆ្នាំ ១៩០៣-១៩០៤ ដោយវិចិត្រករខ្មែរដឹកនាំដោយស្ថាបត្យករនៃវត្តប្រាក់ឧកញ៉ាទេពនិមិត្រម៉ក់។ រឿងព្រេងនិទានរបស់ព្រះគោព្រះកែវក៏ត្រូវបានតំណាងដោយរូបចម្លាក់ពីរនេះដែរ ដោយធ្វើការកែសម្រួលខ្លឹមសារនិងឆ្នាំនៃរឿង។
ប្រវត្តិ ព្រះកែវមរកត
យោងតាមកំណត់ត្រា​របស់កម្ពុជា របស់លោក ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម ឬ "ក្រសេមគន្ធៈបណ្ឌិត" ចុះផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជា​សុរិយា កិច្ចកាល លើកទី9 ឆ្នាំ (1950) ព្រះកែវមរកត (Emerald Buddha) កំពុងស្ថិត​នៅប្រទេស ស្រីលង្កា (អង់គ្លេស: Sri Lanka) ក្នុងរាជស្ដេច "លង្កស្សរាជ" ដែលបានតម្កល់ បដិមា (Statue) "ព្រះកែវមរកត" ​ក្នុងមហាវិហារ មេឃគិរី ដែលជាទីសិក្សាសំណាក់ធម៌យ៉ាងធំ ហាក់ដូចជា មហាវិទ្យាល័យ បរិយត្តិធម៌ក្នុងសម័យនោះ ។ គ្រានោះដែលមានស្ដេចភូមា (បច្ចុប្បន្នជា​ប្រទេស មីយ៉ាន់ម៉ា​) ព្រះនាម "អនុរុទ្ធ" (អង់គ្លេស: Anawrahta) ទ្រង់បានធ្វើបដិសណ្ឋារៈ រឹតចំណងការទូតសាសនា ជាមួយស្ដេច "លង្កស្សរាជ" ទ្រង់បានសុំចំចម្លង ព្រះត្រៃបិដក ជាភាសា​បាលី ១ចប់ និងប្រែជាភាសាលង្កា ១ចប់ទៀត ហើយព្រះអង្គសូមរតនា សុំព្រះកែវមរកត ជាទីគោរពរំលឹកដល់ពុទ្ធសាសនាផងដែរ ហើយព្រះបាទ លង្កស្សរាជ ក៏យល់ព្រមថ្វាយតាមសំណើរនេះ ។ កាលបើចម្លងចប់ហើយ ព្រះបាទ អនុរុទ្ធ ក៏បញ្ជូនព្រះត្រៃបិដក ជាភាសាបាលី ដាក់សំពៅ ១ និង ឱ្យជញ្ជូន ព្រះត្រៃបិដកសម្រាយព្រមទាំង បដិមា ព្រះកែវមរកត ដាក់សំពៅ ១ទៀត រីឯ ព្រះអង្គទ្រង់គង់នៅសំពៅ ដែលដាក់ព្រះត្រៃបិដកបាលី សំពៅទាំង២ បានបើកចាកចេញពីកោះលង្កា កាត់តាមមហាសមុទ្រឥណ្ឌា (អង់គ្លេស: India Ocean) សំដៅមកប្រទេសភូមា តែកាលមកដល់កណ្ដាលសមុទ្រ សំពៅទាំង២ បានជួបព្យុះបក់បោក សំពៅដែលផ្ទុកព្រះត្រៃបិដកសម្រាយព្រមទាំង បដិមា ព្រះកែវមរកត បានរសាត់មកដល់ត្រោយសមុទ្រ ត្រង់ខែត្របន្ទាយមាសនៃ អាណាចក្រខ្មែរ ភាគខាងត្បូង ។ ក្រមការខែត្រចាប់សំពៅនេះបាន ក៏នាំយក ព្រះត្រៃបិដកសម្រាយ ព្រមទាំង បដិមា ព្រះកែវមរកត មកថ្វាយព្រះមហាក្សត្រខ្មែរព្រះនាម "សូរ្យវរ្ម័ន​ទី១" (អង់គ្លេស: Suryavarman I) នៅក្រុង "ស្រីយសោធរៈបុរៈ" (អង់គ្លេស: Yashodharapura) ទ្រង់សោមនស្សណាស់ឱ្យទទួលទុកក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១០៤០ នៃគ​.សករាជ ។ ក្រោយមកក្នុងរវាងឆ្នាំ ១០៤៤ នៃគ.សករាជ ព្រះបាទ អនុរុទ្ធ ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៃអាណាចក្របាកាន បានជ្រាបដឹងដំណឹងនេះទ្រង់បានត្រាសបញ្ជារ ឱ្យរាជបំរើនាំរាជសារមកស្នើសុំយករបស់ទាំងនេះត្រឡប់ទៅវិញ ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័ន​ទី១ ក៏យល់ព្រម​ប្រគល់រាល់របស់ដែលបានមកពីសំពៅនោះទៅវិញទាំងអស់ លើកលែងតែបដិមា ព្រះកែវមរកត ទ្រង់សូមរក្សាទុកក្នុងព្រះនគរ ដើម្បីជាការគោរពបូជា ដូចនេះ បដិមា ព្រះកែវមរកត បានស្ថិតក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដោយអាការយ៉ាងនេះ ។​
ភូមិសាស្ត្រ
វត្តនេះស្ថិតនៅខាងត្បូងនៃផ្ទៃព្រះបរមរាជវាំង ដែលហ៊ុំព័ទ្ធទៅដោយថែវរាងខ្ពស់ស្រឡះ។ នៅតាមបណ្តោយថែវនេះ គែធ្លាប់បានប្រើប្រាស់​ជា​ថ្នាក់រៀនភាសាបាលី សំរាប់​ព្រះសង្ឃដែលគង់នៅតាមវត្តក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ និង​តាមបណ្តា​ខេត្ត​មួយចំនួន មុនពេលបង្កើតសាលាបាលីនៅភ្នំពេញ នាថ្ងៃទី១៦ខែធ្នូឆ្នាំ១៩៣០។ វត្តព្រះកែវមរកត គឺជាក្រុមប្រាសាទដ៏ស្មុគ្រស្មាញដែលជាកន្លែងស្នាក់នៅផ្លូវការ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​កម្ពុជា វត្តនេះគ្មានព្រះសង្ឃគង់នៅនោះទេ។ វត្តនេះមានផ្ទៃក្រឡាប្រហែល ១០ ០០០ ម៉ែត្រការ៉េ ហើយរួមបញ្ចូលនូវសំណង់ជាច្រើនដូចជា វត្តព្រះកែវមរកត ភ្នំមណ្ឌល សួនច្បារ និងព្រះចេតិយ។ វត្តព្រះកែវមរកតដែលជាសំណង់ដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងបរិវេណនោះ ដែលបានទុកដាក់នូវវត្ថុបុរាណព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏មានតម្លៃជាច្រើន រួមទាំងរូបបដិមាព្រះពុទ្ធកែវមរកត ដែលធ្វើពីត្បូងមរកតហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាវត្ថុសក្តិសិទ្ធិបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ទីតាំងរបស់វត្តនៅចំកណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញ ក៏ធ្វើឱ្យមានភាពងាយស្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរ និងអ្នកទេសចរដែលចង់ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សម្បូរបែប និងសារៈសំខាន់នៃវប្បធម៌របស់ខ្មែរ។
ចំណាំ
ដោយភាគច្រើនពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើនបែរជាលើកយកប្រវត្តិព្រះកែវមរកតមកទាំងខុស ចម្លងពីជនបរទេសសៀម ឬ បរទេសផ្សេងៗ ។ ឬ បញ្ចូលពាក្យពេជន៍បន្ថែមដោយខ្លួនឯងដោយខ្វះការស្រាវជ្រាវ ។