cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
បទុមកេសរទី២
ព្រះម៉ែនាងបទុមកេសរទី២ តាមរយៈ​ឯកសារ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​វិញ​បាន​កត់សំគាល់ថា ​ព្រះ​បទុមសូរ្យវង្ស​ជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​អាទិត្តវង្ស។ ព្រះបទុមសូរ្យវង្ស​ជាមួយ​ស្នំ​ឯក​អ្នក​ព្រះ​ម៉ែនាងបទុមកេសរ​ ​បាន​ព្រះរាជបុត្រស្ដេច​កំជិល​ក្នុង​ឆ្នាំវក។​ ​ហើយ​ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយទៀត​ ​ព្រះ​នាម​ពញារាជ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ភូមិបទសន្ទ្រា
== ភូមិបទសន្ទ្រា ជាភូមិស្ថិតក្នុង ឃុំកំពង់ពពិល ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង។ ភូមិបទសន្ទ្រា មានព្រែកសម្រាប់ស្តុកទឹកមួយឈ្មោះថា ព្រែកមានជ័យ ប្រជាជនភាគច្រើនជាកសិករ ភូមិបទសន្ទ្រាចែកជាពីរផ្នែក គឺបទសន្ទ្រាលើ និង បទសន្ទ្រាក្រោម។ សម្រាប់ការងារភូមិត្រូវបានបែងចែកជា ៥ក្រុម សម្រាប់ការងារក្នុងភូមិ! ភូមិបទសន្រ្តា ឋិតនៅតាមបណ្ដោយនៃដងទន្លេតូច ដែលមានព្រំប្រទល់ ខាងកើតជាប់នឹងបឹង ខាងលិចជាប់និងព្រំប្រទល់ខេត្តកណ្ដាលដែលមានទន្លេហូរកាត់ ខាងត្បូងជាប់និងឃុំកំពង់ប្រាំង និងខាងជើងជាប់និងភូមិកំពង់ពពិល។
គូ ហារ៉ា
គូ ហារ៉ា (구하라 ៣ មករា ១៩៩១ - ២៤ វិច្ឆិកា ២០១៩) គឺជាអ្នកចំរៀងនិងតារាសម្តែងជនជាតិកូរ៉េខាងត្បូង នាង​បានសមាជិកនៃហ្គើលហ្គ្រុប់កូរ៉េខាងត្បូង ការ៉ា (Kara) និងមានផងដែរបានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងរឿងភាគទូរទស្សន៍រួមទាំង City hunter (២០១១) នាងបានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងអ្នកលេងភ្លេង ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៥ ជាមួយនឹងការចេញផ្សាយរបស់នាង EP Alohara (Can You Feel It?)
២៤ វិច្ឆិកា ២០១៩ គូ ហារ៉ា ត្រូវបានគេរកឃើញថាបានស្លាប់នៅផ្ទះរបស់នាងក្នុងឆងណាំដុង ខាំងណាម ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជាមួយនឹងបុព្វហេតុនៃការស្លាប់របស់នាងការធ្វើអត្តឃាតដែលអាចកើតមាន ប៉ូលីសបានរកឃើញកំណត់ត្រាអត្តឃាតបានសរសេរដោយគូ ហារ៉ា ហើយបានសន្និដ្ឋានថាមិនមានការលេងសើចទេដូចដែលនាងត្រូវបានគេមើលឃើញនៅលើរូបភាព CCTV ត្រឡប់មកផ្ទះវិញនៅម៉ោង ១២ និង ៤០ នាទីព្រឹក ដោយគ្មានភ្ញៀវទេសចរលើកលែងតែសម្រាប់ម្ចាស់ផ្ទះដែលបានរកឃើញរាងកាយរបស់នាងនៅម៉ោង ៦ ល្ងាច នៅថ្ងៃដដែល ការធ្វើកោសល្យវិច័យមិនត្រូវបានអនុវត្តទេបន្ទាប់ពីប៉ូលីសបានពិគ្រោះយោបល់ព្រះរាជអាជ្ញាទទួលបន្ទុកហើយបានយកមកពិចារណាសំណើគ្រួសាររបស់នាង ហើយសាកសពត្រូវបានប្រគល់ជូនដល់គ្រួសាររបស់នាងនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែវិច្ឆិកា គូ ហារ៉ាគឺការស្លាប់បានកើតឡើងក្នុងរយៈពេលមួយខែក្រោយមកមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់នាងនិងមិត្តអាយដល់ សុលលី បានធ្វើអត្តឃាតខ្លួនឯង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងកូរ៉េ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងស្រីកូរ៉េ
ឥសានវរ្ម័នទី២
ឥសានវរ្ម័នទី២ (អង់គ្លេស: Ishanavarman II) (Kh-pronoun: Eysanvaraman II) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០-៩២៨) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ៩២៣-៩២៨) ទ្រង់ត្រូវបានគេសម្គាល់ថាជាបុត្រាទី២ នៃព្រះបាទ "យសោវរ្ម័នទី១ និងមាន មានព្រះរាម ជាព្រះបាទ ហស៌វរ្ម័នទី១ ផងដែរ ដែលទ្រង់បានគង់នៅរាជធានីដដែល គឺរាជធានី "យសោធរៈបុរៈ ។​ នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គត្រូវប្រឈមមុននឹងការបះបោរដណ្តើមរាជ្យពីសម្ដេចមាររបស់ព្រះអង្គ គឺ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៤​ ដែលត្រូវជាពូរបស់ខ្លួនដែលបានភៀសព្រះកាយទៅបោះបន្ទាយថ្មីមួយឈ្មោះថា "គោកគគី" ចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ​ពីរាជធានី "យសោធរៈបុរៈ" ដែលតំបន់នោះត្រវបានទ្រង់ដាក់ឈ្មោះថា "រាជធានី​កោះកេរ្តិ៍" (អានថា៖ កោះកេតិរៈ) ។
កំណត់ត្រា​សិលាចរឹក
នេះបើយោងតាមកំណត់ត្រាសិលាចរឹកបុរេអង្គរ (K.511) ត្រូវនិង "ស.ក" (Saka.847) ត្រូវនិង គ.សករាជ ៩២៥ បានពណ៌នាថា ព្រះគម្ដែងអញឥសានវរ្ម័ន បានបញ្ជារឱ្យប្រធានមន្ត្រី ១០រូប ត្រួតមើល បាវបម្រើក្មេង និង បរិវារបស់សិវៈព្រាហ្មណ៍ ដែលជាជំនិត ឱ្យចារសិលាចរឹកទុក នៅទ្វារាជវាំង និង សាងសង់រូបសំណាក សត្វគោ សម្រាប់ឧទ្ទិសថ្វាយដល់ "ព្រះយមរាជ" និងឱ្យនាំយកផ្កាឈូក បេះថ្វាយ ព្រមទាំងឱ្យដាក់ទឹកឃ្មុំជាដង្វាយ ។
សេចក្ដីជំរាប
មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
០
01(10.00 បាត) (ហិណ្ឌូ-អារ៉ាប់(ថៃ) ជា[[ចំនួន និងខ្ទង់ ប្រើដើម្បីតាងចំនួននោះក្នុងប្រព័ន្ធរបាប់។ វាបំពេញតួនាទីស្នូលក្នុងគណិតវិទ្យា ជាឯកលក្ខណៈបូកនៃចំនួនគត់ ចំនួនពិត និងទម្រង់ពីជគណិតដទៃជាច្រើនទៀត។ ដោយជាខ្ទង់ផង ០ ត្រូវបានប្រើជាអ្នកជួសទីតាំងក្នុងប្រព័ន្ធកំណត់តម្លៃលេខតាមខ្ទង់។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គំរូទាក់ទងនឹងចំនួន
លក្ខណៈនៃ ០ ជាលេខ
តម្លៃ ឬ ចំនួនរបស់ ០ ខុសពីគ្នាទៅនឹងខ្ទង់ ០ ដែលប្រើក្នុងប្រព័ន្ធកំណត់តម្លៃលេខតាមខ្ទង់។ តាមលំដាប់ចំនួនក្នុងប្រព័ន្ធនេះដែលលេខនៅក្នុងខ្ទង់ជាបន្តបន្ទាប់មានតម្លៃខុសៗគ្នា លេខ ០ ត្រូវបានប្រើជាតំណាងនូវកន្លែងទំនេរ លើកបន្តុបទីតាំងសមស្របឲ្យខ្ទង់មុន និងក្រោយ។
ឃុំចាន់សែន
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
មន្ត្រីតេជៈជ័យ
ចៅពញាមន្ត្រីតេជៈជ័យ (១៤??-១៥១៩)(ចៅពញា ជាសក្ដិ, មន្ត្រីតេជៈ ជាងារ, ជ័យ ជាឈ្មោះ) លោកត្រូវជាក្មួយម៉ែបាន ម្ដាយព្រះស្ដេចកន ដំបូងលោកមានងារជា ហ្លួងជ័យ ក្រោយមកក៏ត្រូវបានឡើងជា ចៅពញាមន្ត្រីតេជៈ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មន្ត្រីតេជៈនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញានៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្លួងនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះស្រីជេដ្ឋា
អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន
Aun Porn Moniroth (អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន; born 1 January 1965) is the Cambodian Minister for Economy and Finance. He is also the Economic Adviser to the Prime Minister, having held the post since December 1998. Before his appointment as minister, he has worked in the Ministry of Economy and Finance, with the rank of Secretary of State.
ថាច់ ណា តះកួធុង
ថាច់ ណា តះកួធុង (ทัช ณ ตะกั่วทุ่ง ១៧ កុម្ភះ ១៩៦៩ - ) ឈ្មោះ​កំណើត ខ្វាន់ទស្សន៍ ណា តះកួធុង (ขวัญทัศน์ ณ ตะกั่วทุ่ง) គឺជាអ្នកចម្រៀងនិងតារាសម្តែងថៃ
កម្មវិធីទូរទស្សន៍
2017 : The Mask Singer Season 2–Nakak Ngorpa ("Sakai Mask") ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសថៃ
ឃុំជើងរាស់
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ភ្នំបាសិទ្ធ
ឯកសារយោង
បាសិទ្ធ
សង្គ្រាមភូមា-សៀម (១៧៨៥-១៧៨៦)
ព្រះបាទបុឌផឹយ៉ានៃប្រទេសភូមាបានបន្តមហិច្ឆតាពង្រីកការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គចូលទៅក្នុងប្រទេសសៀម។ នៅឆ្នាំ១៧៨៥ គឺបីឆ្នាំបន្ទាប់សៀមបានស្ថាបនាទីក្រុងបាងកកជារាជធានីថ្មី ព្រះបាទបុឌផឹយ៉ានៃប្រទេសភូមាបានលើកទ័ពដ៏ធំដែលមានចំនួនសរុប ១៤៤,០០០ នាក់ចូលមកវាយលុកសៀមដោយបែងចេញជាប្រាំបួនកងតាមទិសចំនួនប្រាំ រួមមានតាមរយៈខេត្តកញ្ចនបុរី រាជបុរី ឡានណា តាក  ភូកេត និងភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ។ ទោះជាយ៉ាងណា កងទ័ពដែលមានចំនួនច្រើនអន្លាយហួសប្រមាណបូករួមជាមួយកង្វះការផ្គត់ផ្គង់បាននាំឱ្យយុទ្ធនាការឈ្លានពានរបស់ភូមាទទួលបរាជ័យ។ នគរសៀមនៅក្រោមព្រះបាទពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក (រាមាទី១) និងព្រះអនុជព្រះអង្គម្ចាស់មហាសុរសិង្ហនាថបានការពារមាតុភូមិពីការឈ្លានពានរបស់ភូមាដោយជោគជ័យ។ នៅដើមឆ្នាំ១៧៨៦ ភូមាក៏បានដកទ័ពថយទៅវិញ។
ក្រោយ​ពី​បង្កើត​បទ​ឈប់​បាញ់​ក្នុងរដូវវស្សា ព្រះបាទ​បុឌផឹយ៉ាបានបន្ត​យុទ្ធនាការ​របស់​ទ្រង់​ម្តងទៀតនៅ​ចុង​ឆ្នាំ១៧៨៦។ ព្រះបាទបុឌផឹយ៉ាបានបញ្ជូនបុត្រារបស់ព្រះអង្គព្រះនាមថាដូ មីនសៅឱ្យផ្តោតការវាយលុកទៅលើខេត្តកញ្ចនៈបុរីក្នុងទិសដៅតែមួយប៉ុណ្ណោះដើម្បីឈ្លានពានសៀម។ កងកម្លាំងសៀម​បាន​ជួបជាមួយនឹង​ភូមា​នៅ​ថា​ឌិន​ដាង ដោយហេតុ​នេះ​ហើយ​បាន​ជា​គេតែងហៅថា "យុទ្ធនាការ​ថា​ឌិន​ដាង"។ ភូមា​ត្រូវ​ចាញ់​ម្ដង​ទៀត ហើយ​ចំណែកឯសៀម​វិញបាន​គ្រប់គ្រង​ការពារ​ព្រំដែន​ភាគ​ខាង​លិច​របស់​ខ្លួនបានដោយជោគជ័យ។ គួរកត់សម្គាល់ថា ការលុកលុយមិនបានសម្រេចទាំងពីរលើកនេះគឺជាការឈ្លានពានលក្ខណៈទ្រង់ទ្រាយធំចុងក្រោយបង្អស់របស់ភូមាមកលើសៀម។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះក្នុងឆ្នាំ១៧៨៥ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះក្នុងឆ្នាំ១៧៨៦ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមាក្នុងសតវត្សទី១៨ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកូនបោន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមភូមា–សៀម
ហ្មថាវ
ហ្មថាវ ជាហ្មហ្លួងដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុង ព្រឹត្ដិការណ៍ ​ចំបង​មួយទៀត​ ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ ​គឺ​ព្រះ​អង្គ​និយម​ទាក់ដំរី​ ​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​យាង​ទៅ​ដល់​ព្រៃ​ និង​ជើងភ្នំ​ដងរែក​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ហ្មដំរី​ជាតិ​លាវ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ពីរ​នាក់​ ​មួយ​ឈ្មោះ​ហ្មហវៀន​ ​និង​មួយទៀត​ឈ្មោះ​ហ្មថាវ។​ ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​ស្រុក​ស្អាង​ ​ខេត្ដកណ្ដាល​បាន​លើកយក​ព្រឹត្ដិការណ៍​សំខាន់​មួយ​ ​ស្ដីពី​ការ​ចាប់​ដំរី​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​អង្គ​មក​អធិប្បាយ​ដោយ​មាន​ទាំង​ រៀបរាប់​យ៉ាង​ល្អិតល្អន់​ដែរ​ ​អំពី​ពិធីសែនព្រេន​ដល់​ម្រេញកង្វាល​ ​មុន​នឹង​ទៅ​ទាក់ដំរី។​ ​កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​ ​និង​ពល​សេនា​ទាក់​បាន​ដំរី​ស​មួយ​ ​និង​ខ្មៅ​មួយ​ ​ដែល​មាន​ភ្លុក​កោង​វែង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​យក​ដំរី​ស​ខ្មៅ​ទាំង​ពីរ​ ​ជា​និមិត្ដរូប​នៃ​ការ​សម្បូរ​សប្បាយ​ប្រចាំ​នគរ។​ ​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​គេ​មាន​ជំនឿ​និយម​ថា​ ​បើ​គ្មាន​ភ្លៀង​បង្អោរ​ធ្លាក់​មក​គ្រប់គ្រាន់​ទេ​ ​ហើយ​បើ​កើត​មាន​ជំងឺ​រោគា​ក្នុង​នគរ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​តែងតែ​បង្គាប់​ក្រុម​បុរោហិត​ និង​ហ្មថាវ​ ​ឲ្យ​នាំ​យក​ដំរី​ស​ខ្មៅ​ទាំង​ពីរ​ ​ទៅ​ចូលរួម​ក្នុង​ពិធីបុណ្យ​បួងសួង​បន់ស្រន់​ផ្សេងៗ។​ ​បន្ទាប់​មក​ទើប​ដំរី​ទាំង​ពីរ​យក​ប្រមោយ​បឺត​ទឹក​ ​ផ្លុំ​ព្រួស​ជះ​តម្រង់​ទៅ​គ្រប់​ទាំង​ប្រាំបី​ទិស។​ ​ឯកសារ​ដដែល​កត់​សំគាល់ថា​ ​ភ្លៀង​បាន​បង្អុរ​ធ្លាក់​ចុះ​មក​ដោយ​បរិបូណ៌​ ​ក្រោយ​ដែល​គេ​បាន​រៀបចំ​ពិធីបួងសួង​ ​ឯ​ភោគផល​វិញ​ក៏​បាន​ល្អ​ជាទី​ពេញចិត្ដ​ ​ហើយ​ជំងឺរោគាព្យាធិ​ក៏​សាបរលាប​វិនាស​បាត់​ទៅ​អស់​ដែរ​ ​នាម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​ ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ​ស្រឡាញ់​ ​និង​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​ដំរី​ទាំង​ពីរ​នោះ​ណាស់​ ​គេ​ចាត់​ទុក​ដំរី​ទាំង​គូ​ជា​ដំរី​ពិសិដ្ឋ​ ​និង​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​ជាទី​បំផុត។​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទម័កខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ប្រទេសអេសុីបបុរាណ
ប្រទេសអេសុីបបុរាណ ប្រៀបបានទៅនិងព្រៃ គុម្ពោត នៅកណ្តាលវាលលំហខ្សាច់ មានទីតាំងតាមបណ្តោយដង ទន្លេនីល ក្នុងទ្វីប អាហ្វ្រិក ខាងកើត នៃវាលខ្សាច់ សាហារ៉ា ក្បែរឆ្នេរ សមុទ្រក្រហម អេហ្សុីប ជាប្រទេសចម្លែកមួយដែលមានទទឹង ១៥ km ប៉ុណ្ណោះ តែបណ្តោយមានរហូត ១០០០ km ទន្លេនីល ជាអាយុជីវិតរបស់ប្រជាជនអេហ្ស៊ីប ប្រសិនបើ គ្មាន ទន្លេនីល ប្រទេសអេហ្សុីប ពិសេសប្រជាជនអេហ្សុីបពុំមានអត្ថិភាពបានឡើយ ហេតុនេះហើយទើប ប្រជាជនអេហ្សុីប គោរព ទន្លេនីល ដូចទេវមួយអង្គ ប្រហែលក្នុងរង្វង់ឆ្នាំ -៣១០០ ទៅ - ៣០០០ គ.ស មេដឹកនាំ អេហ្ស៊ីបលើ វាយដណ្ដើមយកបាន អេហ្ស៊ីបក្រោម បន្ទាប់មកក៏បង្រួបបង្រួម អេសុីបទាំងពីរ ហើយឡើងសោយរាជ្យដោយតាំំំង ទីក្រុង នៅ ម៉មហ្វីស ។
ប្រទេសអេហ្សុីបចែកចេញជាពីរគឺ :
• អេសុីបលើ: ស្ថិតនៅតំបន់ខាងត្បូងដែលជាតំបន់ដែលមានធាតុអាកាសក្តៅខ្លាំងហើយពុំសូវមានប្រជាជនរស់នៅឡើយ។
គាំរ៉ង់រាជានុភាហ្វ
សម្តេចព្រះចៅបរមវង្សធើ ព្រះអង្គចៅគិសវរកុមារ ក្រមព្រះញ៉ាគាំរ៉ង់រាជានុភាហ្វ ( ថៃ : สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ; RTGS ៖ Ditsawarakuman Damrongrachanupphap ) (កើតនៅថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា ឆ្នាំំំ១៨៦២ ដល់ថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៣) គឺជាអ្នកបង្កើតប្រព័ន្ធអប់រំទំនើបរបស់ថៃ ក៏ដូចជារដ្ឋបាលខេត្តទំនើប។ លោកគឺជាអ្នកបង្រៀនដោយស្វ័យប្រវត្តិ ជាអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត (បង្រៀនដោយខ្លួនឯង) និងជាបញ្ញវន្តថៃដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតម្នាក់នៅសម័យរបស់គាត់។
ប្រទេសអេសុីបបុរាណ
• អេសុីបក្រោម: ស្ថិតនៅតំបន់ខាងជើងដែលមានអាកាសធាតុក្តៅល្មមដោយលក្ខណៈបែបនេះហើយបណ្តាលឲមានមនុស្សរស់ច្រើនហើយសម្បូរទីក្រុងធំៗ។
គាំរ៉ង់រាជានុភាហ្វ
ឯកសារយោង
<references group="Note" />
ក្វាងជូ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនិងមហានគរពិសេសរបស់កូរ៉េខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅកូរ៉េខាងត្បូង
ប្រទេសអេសុីបបុរាណ
ដើមកំណើតប្រទេសអេហ្ស៊ីប
ប្រទេសអេហ្សុីបចែកចេញជាច្រើនតំបន់ ហើយរដ្ឋនីមួយៗក្នុង អំឡុង ៤០០ ឆ្នាំមុន គ.ស បានផ្តល់អរិយធម៌ដ៏រុងរឿងរួចស្រេចទៅហើយក៏ប៉ុន្តែលើការងាររដ្ឋបាលនិងគ្រប់គ្រង រដ្ឋនីមួយៗ ពុំមានឯកភាពគ្នាឡើយ មេដឹកនាំរដ្ឋទាំងនោះតែងមានការប្រកួតប្រជែងប្រយុទ្ធដណ្តើមអំណាចគ្នាឥតឈប់ឈរ រហូតមកដល់រង្វង់ឆ្នាំ ២០០០ មុនគ.ស ទើបប្រទេសអេសុីបទាំងមូលត្រូវបានបង្រួបបង្រួម ណាមែរ ឡើងគ្រប់គ្រងចក្រភពអេសុីបទាំងមូលដោយទទួលបរមនាមថា ផារ៉ាអុង (Pharaons) ប្រទេសអេសុីបរបស់រាជវង្ស ផារ៉ាអុង គឺជារដ្ឋខ្លាំំំង ពូកែទី១ នៃប្រវត្តិសាស្ត្រសកលលោក ព្រោះជនជាតិអេសុីប គោរពស្រឡាញ់និងសាមគ្គីភាពយ៉ាងរឹងមាំជុំំំវិញ ព្រះចៅ ផារ៉ាអុង ប៉ុន្តែទោះបីយ៉ាងណា ប្រទេស អេស៊ីប តែងតែជួបប្រទះនឹងប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងច្រើន ដែលធ្វើឱ្យប្រវត្តិសាស្រ្តអេសុីបត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ដោយដំណាក់កាលច្របូលច្របល់ដែលបណ្តាលមកពីគ្រោះរាតត្បាតពីខាងក្រៅដែលគេមិនបានដឹងព្រឹត្តិការណ៍ច្បាស់លាស់ដែលគេហៅថា អន្តរកាល រវាងចក្រភពធំៗប៉ុន្តែទោះបីយ៉ាងណាអរិយធម៌អេសុីប មិនសាបសូន្យឡើយ ។
សង្កាត់រកាធំ
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់រកាធំ មាន ១២ភូមិ គឺ
សង្កាត់សុព័រទេព
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់សុព័រទេព មាន ១០ភូមិ គឺ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ស្ពឺ
ឃុំថ្មី (កណ្ដាលស្ទឹង)
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល។
រដ្ឋបាល
ឃុំថ្មីនេះមាន ៥ភូមិ ៖
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃស្រុកកណ្តាលស្ទឹង
សង្កាត់ច្បារមន
= សូមមើលផងដែរ =
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ស្ពឺ
សង្កាត់កណ្តោលដុំ
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់កណ្តោលដុំ មាន ១0ភូមិ គឺ
= សូមមើលផងដែរ =
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ស្ពឺ
សង្គ្រាមអាទិទេព
សង្គ្រាមអាទិទេព (Thor: Ragnarok) គឺជាភាពយន្តវីរបុរសអាមេរិក ដែលផ្អែកលើតួអង្គ Thor ពី Marvel Comics ផលិតដោយ Marvel Studios និងចែកចាយដោយ Walt Disney Studios Motion Pictures ។ ភាពយន្តនេះគឺជារឿងភាគនៃ Thor និង Thor: The Dark World និងជាភាពយន្តទី ១៧ នៅក្នុង Marvel Cinematic Universe ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តដែលចេញផ្សាយនៅឆ្នាំ ២០១៧ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តអាមេរិក
ប្រាសាទផ្ទី
ឯកសារយោង
ផ្ទី
សង្កាត់ស្វាយក្រវ៉ាន់
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់ស្វាយក្រវ៉ាន់ មាន ១១ភូមិ គឺ
រង្វាស់រង្វាល់របស់ខ្មែរ
រង្វាស់ចំណុះ
១កន្តាំង = ២កូនល្អី
សង្កាត់ស្វាយក្រវ៉ាន់
= សូមមើលផងដែរ =
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ស្ពឺ
រង្វាស់រង្វាល់របស់ខ្មែរ
រង្វាស់ចំណុះ
១តៅ = ២កន្តាំង
១តៅស្រូវ = ១០ ទៅ ១២គីឡូក្រាម
១តៅអង្ករ = ១៥គីឡូក្រាម
១ថាំង = ២តៅ
រង្វាស់ប្រវែង
១ធ្នាប់ = ១ទទឹង​ម្រាម​ដៃ
១ចំអាម = ១២ធ្នាប់
១ហត្ថ = ២ចំអាម ឬ កន្លះលូក
១ព្យាម = ៤ហត្ថ (ប្រវែង១កាងដៃ)
១គក់ = ប្រវែងពីកែងដៃ​ដល់​ចុង​ម្រាមដែល​ក្ដាប់
១សិន = ២០ព្យាម
១គាវុត = ១០០សិន (២០០០ព្យាម)
១យោជន៍ = ៤០០សិន (១៦គ.ម)
រង្វាស់ទម្ងន់
១ហ៊ុន = ១០លី
១ជី = ១០ហ៊ុន
១ដំឡឹង = ១០ជី
១នាឡិ = ១៦ដំឡឹង (៦០០ក្រាម)
១ហាប = ២ចុង (៦០គ.ក្រ)
រង្វាស់សម្រាប់រាប់​ផ្លែឈើ
១គូ = ២ផ្លែ
១ដំប = ៤ផ្លែ
១ផ្លូន = ១០ដំប = ៤០ផ្លែ
ណឺហ្គារ៉ាគូ
ណឺហ្គារ៉ាគូ (Negaraku)​ គឺជាភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ជា​ភ្លេង​ជាតិ​នៅ​ពេល​សហព័ន្ធ​ម៉ាឡាយ៉ា​ទទួល​ឯករាជ្យ​ពី​ចក្រភព​អង់គ្លេស​ក្នុង​ឆ្នាំ 1957 បទភ្លេង​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ដំបូង​ជា​ភ្លេង​ប្រចាំ​តំបន់​របស់រដ្ឋប៉េរ៉ាក ដែលត្រូវបានយកចេញពីបទភ្លេងបារាំងដ៏ពេញនិយមមួយមានចំណងជើងថា "ឡារ៉ូសាលី (La Rosalie)" និពន្ធដោយអ្នកនិពន្ធទំនុកច្រៀង ព្យែរ-ហ្សង់ ដឺ បេរ៉ង់ហ្គឺ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសនៅទ្វីបអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្លេងជាតិ
Angkor Bridge School
=ទីតាំង=
=នាយក និង នាយករង=
=គ្រូបំពេញការងារ=
=សិស្ស=
Class B
=ប្លង់= [] =កម្មវិធីផ្សេងៗ=
វៀតមិញ
វៀតមិញ (ភាសាវៀតណាម៖ Việt Minh, មានឈ្មោះពេញថា "Việt Nam độc lập đồng minh", ភាសាខ្មែរ៖ សម្ព័ន្ធដើម្បីឯករាជ្យវៀតណាម, ជាបារាំង៖ "Ligue pour l'indépendance du Viêt Nam") គឺឈ្មោះសម្តៅលើចលនាតស៊ូរបស់វៀតណាមខាងជើង (កុម្មុយនិស្ត) ប្រឆាំងនឹងពួកអាណានិគមបារាំង និងជប៉ុន។ វៀតមិញត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលោកហូ ជីមិញនៅឯភូមិប៉ាកបូ នាថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤១។ នៅពេលដែលជប៉ុនបានចុះមកកាន់កាប់ភូមិភាគឥណ្ឌូចិន ក្រុមវៀតមិញបាននាំគ្នារើបម្រះបះបោរប្រឆាំងយ៉ាងសកម្មដោយទទួលបានជំនួយពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងសាធារណរដ្ឋចិន។ នៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ វៀតមិញបានបន្តប្រឆាំងនឹងបារាំងតទៅទៀតរហូតទាល់តែទទួលឯករាជ្យ បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យពីបារាំង វៀតមិញក៏នូវតែបន្តយុទ្ធនាការខ្លួនតទៅមុខទៀតដោយលើកនេះគឺប្រឆាំងនឹងវៀតណាមខាងត្បូងហើយនិងសហរដ្ឋអាមេរិក។ អ្នកដែលស្ថាបនាចលនាតស៊ូមួយនេះគឺលោកហូ ជីមិញ, លោកឡេ ដួអាន និងលោកផាំ វ៉ាន់ដុង។
សង្គ្រាមលោកលើកទី២
ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២, ជប៉ុនបានចុះមកដណ្តើមដែនដីឥណ្ឌូចិនពីបារាំង។ ដូច្នេះហើយ វៀតមិញក៏បានចាប់ផ្តើមនូវយុទ្ធនាការថ្មីមួយទៀតប្រឆាំងនឹងការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុន។ ដល់ចុងឆ្នាំ១៩៤៤, វៀតមិញបានអះអាងថាចលនាខ្លួនមានសមាជិកសរុបចំនួន ៥០០,០០០ នាក់ដោយក្នុងនោះ ២០០,០០០ នាក់មាននៅតំបន់តុងកឹង (វៀតណាមខាងជើង) ១៥០,០០០ នាក់នៅតំបន់អណ្ណាម (វៀតណាមកណ្តាល) និង ១៥០,០០០ នាក់នៅតំបន់កូសាំងស៊ីន (វៀតណាមខាងត្បូង)។ ក្រោយពីបានប្រកាសថាខ្លួនប្រឆាំងនឹងជប៉ុន ពួកវៀតមិញក៏ត្រូវបានទទួលជំនួយពីក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពសូវៀត និងសាធារណរដ្ឋចិន។ ពេលដែលជប៉ុនបានចុះចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៥, មុនពេលចាកចេញពីឥណ្ឌូចិន ទាហានជប៉ុនបានប្រគល់អគារសាធារណៈនិងអាវុធមួយចំនួនធំដែលត្រូវជាកម្មសឹទ្ធរបស់បារាំងទៅឱ្យពួកវៀតមិញ។ កាលនៅក្រោមការកាន់កាប់របស់ជប៉ុន ពួកវៀតមិញបានកេណ្ឌពោលទាហានជប៉ុនជាង ៦០០ នាក់ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបារាំងរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៥។ បន្ទាប់ពីអង្គការជាតិនិយមបានប្រកាសពីឯករាជ្យភាពរបស់វៀតណាមពីបារាំង ហូ ជីមិញក៏បានប្រកាសឡើងពីអត្ថិភាពនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាមនៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥។
សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី១
រយៈពេលពីរបីថ្ងៃក្រោយ កងទ័ពជាតិនិយមនៃសាធារណរដ្ឋចិន (គួមីងតាង) បានចូលមកក្នុងប្រទេសវៀតណាមដើម្បីពិនិត្យមើលការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍របស់កងទ័ពជប៉ុន។ កាលនោះសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាមគ្រាន់តែមានជាឈ្មោះប៉ុណ្ណោះ ពួកគេគ្មានការគ្រប់គ្រងលើដែនដីអ្វីនោះទេ។ ប៉ុន្មានខែក្រោយមក ពួកចិន (គួមីងតាង) វៀតណាម (វៀតមិញ) និងបារាំងបានឈានចូលដល់ការយល់ព្រមព្រៀងគ្នាដោយពួកបារាំងបានយល់ស្របថានឹងដកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនចេញពីប្រទេសចិន, ពួកវៀតមិញបានទទួលស្គាល់ពីការវិលត្រឡប់មកវិញនៃពួកអាណានិគមបារាំងដោយមានកិច្ចសន្យាមួយបានបញ្ជាក់ថានឹងផ្តល់សឹទ្ធអំណាចដល់ក្រុមវៀតមិញនៅពេលប្រទេសវៀតណាមទទួលបានឯករាជ្យ និងចំណែកពួកចិនវិញបានយល់ព្រមដកទ័ពខ្លួនចេញពីប្រទេសវៀតណាម។ កិច្ចចរចាគ្នារវាងពួកវៀតមិញនិងបារាំងបានបណ្តាលឱ្យមានការប៉ះទង្គិចគ្នាយ៉ាងខ្លាំងដែលជាលទ្ធផលបាននាំឱ្យផ្ទុះសង្គ្រាមជាច្រើនឆ្នាំជាមួយនឹងបារាំងដែលគេច្រើនស្គាល់ថាសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី១។
ពួកវៀតមិញដែលមិនសូវមានចំណេះដឹងនិងបទពិសោធន៍ខាងយោធាទំនើបបានទៅបង្កើតសាលាបង្ហាត់បង្រៀនក្បួនយោធាមួយនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៦ ក្នុងខេតុក្វាងងៃ។ ជនជាតិវៀតណាមប្រមាណជាង ៤០០ នាក់ត្រូវបានបង្ហាត់បង្រៀនបណ្តុះបណ្តាលដោយពលទាហានជប៉ុនដែលបានរត់ចោលជួរកាលពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ យូរៗទៅ សិស្សខ្លះក៏បានក្លាយជាមេបញ្ជាការឧត្តមសេនីយ៍ខាងកុម្មុយនិស្តវៀតណាមប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអាមេរិកក្នុងសង្គ្រាមវៀតណាម។
ឧត្តមសេនីយ៍បារាំងឈ្មោះហ្សង់ អ៊ីធាន វ៉ាលុយជាមួយនឹងកងកម្លាំងលោកបានវាយពួកវៀតមិញចេញពីទីក្រុងហាណូយភ្លាមៗ។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរបស់លោកបានប្រយុទ្ធជាមួយនឹងក្រុមវៀតមិញតូចៗនៅពាសពេញទីក្រុងហាណូយ។ ក្រោយមក កងកម្លាំងលោកក៏បានឡោមព័ទ្ធវៀតបាកដែលជាមូលដ្ឋានទ័ពរបស់វៀតមិញក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ ប៉ុន្តែទាហានលោកត្រូវបានបរាជ័យក្នុងការវាយយកមូលដ្ឋាននោះហើយក៏ត្រូវដកថយចេញវិញព្រោះមិនអាចយកឈ្នះលើទាហានវៀតមិញក្នុងមូលដ្ឋាននោះបាន។ យុទ្ធនាការរបស់បារាំងត្រូវបានពួកវៀតមិញបំបែកបាន គេគ្រប់គ្នាគឺនឹកស្មានមិនដល់ថាពួកវៀតមិញអាចយកឈ្នះទៅលើកងកម្លាំងទាហានបារាំងដែលបំពាក់ដោយអាវុធយោធាល្អៗបានដោយងាយអញ្ចឹងសោះ។
ក្រុមវៀតមិញបានបន្តប្រយុទ្ធជាមួយនឹងបារាំងរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៩ នៅពេលដែលពួកគេបានគ្រប់គ្រងលើព្រំដែនវៀតណាម-ចិន។ ដោយឃើញដូចនេះ រដ្ឋតែទើបនឹងលេចឡើងថ្មីៗគឺសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនដែលដឹកនាំដោយពួកកុម្មុយនិស្តចិនបានផ្តល់ទីជម្រកនិងគ្រឿងសព្វាវុធធ្ងន់ៗទៅឱ្យវៀតមិញដើម្បីបន្តប្រយុទ្ធនឹងបារាំង។ ដោយមានជំនួយពីចិនដូច្នេះ ពួកវៀតមិញអាចវាយយកបានតំបន់ជនបទជាច្រើនពីបារាំង។ មិនយូរប៉ុន្មាន ពួកវៀតមិញបានបន្តវាយយកតំបន់សំខាន់ៗបន្ថែមដែលធ្លាប់កាន់កាប់ដោយរដ្ឋាភិបាលបារាំងដូចជាទីប្រជុំជនជាដើម។
ការលេចរូបរាងឡើងនៃវៀតណាមខាងជើង
បន្ទាប់ពីបារាំងបានទទួលបរាជ័យម្តងទៀតនៅក្នុងសមរភូមិឌៀនបៀនភូ ពួកគេក៏ចាប់ផ្តើមធ្វើការចរចាជាមួយវៀតមិញដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម។ ជាលទ្ធផលនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពដែលធ្វើឡើងនៅក្នុងសន្និសីទក្រុងហ្សឺណែវនៅទីក្រុងហ្សឺណែវ, ប្រទេសស្វីស បានបែងចែកវៀតណាមទៅជាពីរប្រទេសគឺវៀតណាមខាងជើងនិងវៀតណាមខាងត្បូងនៅត្រង់ខ្សែស្របទី១៧ ជាបណ្តោះអាសន្នសិនមុនពេលដែលការបោះឆ្នោតបង្រួបបង្រួមប្រទេសអាចប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងបានក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦។ ការផ្ទេររដ្ឋបាលរបស់វៀតណាមខាងជើងទៅឱ្យពួកវៀតមិញត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៤។ ហូ ជីមិញត្រូវបានគេតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃវៀតណាមខាងជើងហើយប្រទេសលោកត្រូវបានដើរតួជារដ្ឋសង្គមនិយម។ លោកង៉ូ ឌិនយៀមដែលពីមុនត្រូវបានតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃវៀតណាមខាងត្បូងដោយព្រះចៅអធិរាជបាវ ដាយ នៅទីបំផុតក៏បានកាន់កាប់វៀតណាមខាងត្បូងទាំងស្រុង។
កិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងហ្សឺណែវបានសន្យាថានឹងមានការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ១៩៥៦ ដើម្បីកំណត់រដ្ឋាភិបាលជាតិតែមួយសម្រាប់ប្រទេសវៀតណាមរួម។ ទាំងរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកនិងរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូងរបស់ង៉ូ ឌិនយៀម មិនបានចុះលើកិច្ចព្រមព្រៀងអ្វីទាំងអស់នៅក្នុងសន្និសីទក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤។ ទាក់ទងនឹងសំណួរនៃការបង្រួបបង្រួមប្រទេសវៀតណាម គណៈប្រតិភូវៀតណាម (មិនមែនកុម្មុយនិស្ត) បានជំទាស់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបែងចែកណាមួយនៃប្រទេសវៀតណាមប៉ុន្តែត្រូវបានចាញ់គេនៅពេលដែលបារាំងបានទទួលយកសំណើរបស់ប្រតិភូវៀតមិញគឺលោកផាំ វ៉ាន់ដុង, ដែលបានស្នើថា ប្រទេសវៀតណាមនឹងរួបរួមគ្នាវិញដោយធ្វើការបោះឆ្នោតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់"គណៈកម្មាធិការមូលដ្ឋាន"។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានប្រឆាំងនឹងសំណើនោះជាមួយនឹងសំណើរបស់ពួកគេហៅថា"ផែនការអាមេរិក" ដែលមានការគាំទ្រពីវៀតណាមខាងត្បូងនិងចក្រភពអង់គ្លេស។ សំណើ"ផែនការអាមេរិក"បានយល់ឱ្យដឹងថានឹងមានការបោះឆ្នោតបង្រួបបង្រួមក្រោមការត្រួតពិនិត្យពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ប៉ុន្តែសំណើនេះត្រូវបានបដិសេដដោយគណៈប្រតិភូសូវៀត។ ពីគេហដ្ឋានរបស់ព្រះអង្គនៅបារាំង ព្រះចៅអធិរាជយួនគឺបាវ ដាយបានតែងតាំងលោកង៉ូ ឌិនយៀមជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃវៀតណាមខាងត្បូង។ ដោយមានជំនួយពីសហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ១៩៥៥ យៀមបានប្រើប្រជាមតិមួយដើម្បីដកអតីតអធិរាជចោលហើយក៏ប្រកាសខ្លួនជាប្រធានាធិបតីយនៃសាធារណរដ្ឋយួន។
នៅពេលដែលការបោះឆ្នោតមិនបានសម្រេចកើតឡើងបាន កម្មាភិបាលវៀតមិញដែលនៅវៀតណាមខាងត្បូងបានងើបបះបោរនិងប្រយុទ្ធប្រឆាំងជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូង។ វៀតណាមខាងជើងក៏បានចូលកាន់កាប់ផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសឡាវដើម្បីបង្កើតជាផ្លូវឆ្លងទៅជួយផ្គត់ផ្គងរណសិរ្សរំដោះជាតិ (វៀតកុង) នៅក្នុងទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូង។ យូរៗទៅសង្គ្រាមនេះបានប្រែក្លាយទៅជាសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី២ ដែលគេបានស្គាល់ជាទូទៅថា"សង្គ្រាមវៀតណាម"។
ខ្មែរវៀតមិញ
ពួកខ្មែរវៀតមិញគឺជាកម្មាភិបាលកុម្មុយនិស្តខ្មែរដែលមានចំនួនពី ៣,០០០ នាក់ទៅ ៥,០០០ នាក់និងជាសមាជិកឆ្វេងនិយមនៃចលនាខ្មែរឥស្សរៈ។ ក្រោយឆ្នាំ១៩៥០ ពួកគេបានប្រមូលជាគ្នាម្តងទៀតនៅក្នុងសមាគមខ្មែរឥស្សរៈ សមាជិកខ្មែរវៀតមិញភាគច្រើនបានទៅរស់នៅក្នុងវៀតណាមខាងជើងបន្ទាប់ពីសន្និសីទក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤ បានបញ្ចប់។ 'ខ្មែរវៀតមិញ' គឺជាពាក្យប្រមាថមួយដែលប្រើដោយសម្តេចនរោត្ដម សីហនុបន្ទាប់ពីទ្រង់បានដឹងថាចលនាឯករាជ្យអ្នកទាំងនោះត្រូវបានទទួលការគាំទ្រនិងជំនួយពីកុម្មុយនិស្តនវៀតណាម។ ការរិះគុណនិងការចំអករបស់សីហនុចំពោះក្រុមខ្មែរវៀតមិញបានធ្វើឱ្យមានការកើននូវឥទ្ធិពលប្រឆាំងនឹងយួន ប៉ុន្តែវាក៏បង្កើនឱ្យមានការប្រឆាំងនឹងរាជានិយមផងដែរ ជាពិសេសពីសមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (បកក) ដែលដឹកនាំដោយប៉ុល-ពត។
ភាសាម៉ាឡេ
ភាសាម៉ាឡេស៊ី ( Malay : bahasa Malaysia, Jawi : بهاس مليسيا ) ឬ ភាសាម៉ាឡេស៊ី ឬ ម៉ាឡេ ( ភាសាម៉ាឡេ : bahasa Melayu Malaysia ) គឺជាឈ្មោះដែលបានអនុវត្តជាប្រចាំចំពោះទម្រង់ស្តង់ដារនៃ ភាសាម៉ាឡេដែល ប្រើក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (ផ្ទុយពីប្រភេទ ដែលប្រើនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលត្រូវបានគេហៅថា "ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី" ) ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ភាសាផ្លូវការរបស់ម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានចែងថាជា "ម៉ាឡេ" ប៉ុន្តែពាក្យ "ម៉ាឡេស៊ី" ឬ បាហាសាម៉ាឡេស៊ី ត្រូវបានប្រើក្នុងបរិបទផ្លូវការពីពេលមួយទៅពេលមួយ។ ម៉ាឡេស៊ីត្រូវបាន ស្តង់ដារ ពីគ្រាមភាសា Johore-Riau នៃ ភាសាម៉ាឡេ ។ វាត្រូវបាននិយាយដោយប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីភាគច្រើន ទោះបីជាភាគច្រើនរៀន ភាសា ម៉ាឡេ ឬ ភាសាកំណើតផ្សេងទៀត ជាមុនក៏ដោយ។  ម៉ាឡេគឺជាមុខវិជ្ជាបង្ខំនៅក្នុងសាលាបឋមសិក្សា និងអនុវិទ្យាល័យ។
ស្ថានីយនាវាដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរតាមផ្លូវទឹក
=ស្ថានីយព្រែកព្នៅ តាខ្មៅ=
=ស្ថានីយ តាខ្មៅ ព្រែកព្នៅ=
ចក្រភពប៊ីហ្សីនទីន
ចក្រភពប៊ីហ្សីនទីន {{NoteTag|{{IPAc-en|b|I|"|z|{|n|%|t|aI|n|,_|b|aI|"|z|{|n|-|,_|"|b|I|z|@|n|-|,_|-|%|t|i:|n|,_|-|%|t|I|n}} {{respell|bih|ZAN|tyne|,_|by|-|,_|BIZ|ən|-|,_|-|teen|,_|-|tin}} }} ត្រូវបានគេសំដៅផងដែរថាជា ចក្រភពរ៉ូម៉ាំងខាងកើត ឬ ប៊ីហ្សានទីម គឺជាការបន្តនៃចក្រភពរ៉ូម នៅក្នុងខេត្តភាគខាងកើតរបស់ខ្លួនក្នុងកំឡុង សម័យបុរាណចុង និង យុគសម័យកណ្តាល នៅពេលដែលរដ្ឋធានីរបស់វាគឺខនស្ទែនទីណូបែល ។ វាបានរស់រានមានជីវិតពីការបែកបាក់ និង ការដួលរលំនៃចក្រភពរ៉ូមខាងលិច នៅសតវត្សទី ៥ នៃគ.ស ហើយបន្តមានរាប់ពាន់ឆ្នាំបន្ថែមទៀតរហូតដល់ការដួលរលំនៃខនស្ទែនទីណូបែល ទៅចក្រភពអូតូម៉ង់ ក្នុងឆ្នាំ១៤៥៣ ។ ក្នុងអំឡុងពេលភាគច្រើននៃអត្ថិភាពរបស់វា ចក្រភពនៅតែជាកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ និងយោធាដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ។ ពាក្យ "ចក្រភពប៊ីហ្សីនទីន" និង "ចក្រភពរ៉ូមខាងកើត" ត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីការបញ្ចប់នៃអាណាចក្រ។ ប្រជាជនរបស់ខ្លួនបានបន្តសំដៅទៅលើចក្រភពរបស់ពួកគេថាជា ចក្រភពរ៉ូម ហើយចំពោះខ្លួនពួកគេថាជាជនជាតិរ៉ូម {{NoteTag|{{Lang-gkm|Βασιλεία Ῥωμαίων|Basileía Rhōmaíōn}} (Roman Empire); {{Lang-gkm|Ῥωμανία|Rhōmaía}} (Romania); {{Lang-gkm|Ῥωμαῖοι|Rhōmaîoi}} (Romans)}} ដែលជាពាក្យដែលក្រិកបានបន្តប្រើសម្រាប់ខ្លួនគេក្នុងសម័យអូតូម៉ង់។ ទោះបីជារដ្ឋរ៉ូម៉ាំងបានបន្ត និងប្រពៃណីរបស់វាត្រូវបានរក្សាក៏ដោយ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តសម័យទំនើបបានបែងចែកប៊ីហ្សីនទីនពីការចាប់កំណើតមុនរបស់វា ព្រោះវាផ្តោតលើខនស្ទែនទីណូបែល តម្រង់ឆ្ពោះទៅរកភាសាក្រិចជាជាងវប្បធម៌ឡាតាំង និងកំណត់លក្ខណៈដោយ គ្រិស្តអូស្សូដក់ខាងកើត ។{{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស|native_name= {{Native name|grc|Βασιλεία Ῥωμαίων}}{{Ref|name|a}} {{Native name|la|Imperium Romanum}}|conventional_long_name=ចក្រភពប៊ីហ្សីនទីន|common_name=Byzantine Empire|status=Empire|life_span=330/395–1453{{Ref|lifespan|b}}|image_flag=File:Byzantine imperial flag, 14th century.svg|flag_type=Imperial banner of the late-Byzantine Palaiologos dynasty|image_map=Justinian555AD.png|image_map_caption=The empire in 555 under Justinian the Great, at its greatest extent since the fall of the Western Roman Empire (its vassals in pink)|image_map2=4KBYZ.gif|capital=Constantinople (modern-day Istanbul){{Ref|capital|c}}|largest_city=|common_languages={{Plainlist| }}|religion={{Plainlist| }}|leader_title1=Notable emperors|era=Late Antiquity to Late Middle Ages|year_start=324|event1=Constantinople as capital|date_event1=11 May 330|event2=Final East–West division after the death of Theodosius I|date_event2=17 January 395|event3=Fall of the West; deposition of Romulus|date_event3=4 September 476|event4=Assassination of Julius Nepos|date_event4=9 May 480|event5=Early Muslim conquests; start of the Dark Ages|date_event5=634–750|event6=Battle of Manzikert; loss of Anatolia due to following civil war|date_event6=26 August 1071|event7=Sack of Constantinople by Catholic crusaders|date_event7=12 April 1204|event8=Reconquest of Constantinople|date_event8=25 July 1261|event9=Fall of Constantinople|date_event9=29 May 1453|event10=Fall of Morea|date_event10=29 May 1460|established_date3=15 August 1461|stat_year1=457|stat_pop1=16,000,000{{Ref|population|f}}
បារាយណ៍ខាងកើត
បារាយណ៍ខាងកើត ឬ យសោធរតដាក គឺជាបារាយណ៍ដែលរីងស្ងួត ពេលបច្ចុប្បន្នជាទឹកបារាយណ៍ ឬរូបកាយសិប្បនិមិ្មត នៅក្រុងអង្គរ ប្រទេសកម្ពុជា ទិសខាងកើត-លិច និងស្ថិតនៅខាងកើតនៃកំពែងក្រុងអង្គរធំ ។ វា​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​៩០០​នៃ​គ.ស ក្នុង​រជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័ន ។ ស្ទឹងសៀមរាប ហូរចុះពីភ្នំគូលែន វាជាបារាយណ៍ធំជាងគេទីពីរក្នុងតំបន់អង្គរ (បន្ទាប់ពីបារាយណ៍ខាងលិច ) និងជាអាងស្តុកទឹកដែលធំជាងគេបំផុតនៅលើផែនដី វាស់ប្រហែល៣.៦ គីឡូម៉ែត្រដោយ៨៧០ម៉ែត្រ និង​មាន​ទឹក​ជាង ៥០ លាន​ម៉ែត្រ​គុប។ ថ្មដែលមានសិលាចារឹកសម្គាល់ការកសាងបារាយណ៍ ត្រូវបានរកឃើញនៅជ្រុងទាំងបួន។ កម្លាំងពលកម្ម និងអង្គការដែលចាំបាច់សម្រាប់ការសាងសង់របស់វាមានភាពភ្ញាក់ផ្អើល៖ ទំនប់វារីអគ្គិសនីមានទឹកប្រហែល ៨ លានម៉ែត្រគូប។
អ្នកប្រាជ្ញ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​តាម​គោល​បំណង​នៃ​ការ​នេះ និង​បារាយណ៍​ផ្សេង​ទៀត។ តាមទ្រឹស្ដីមួយចំនួន ពួកគេបានរក្សាទឹកសម្រាប់ស្រោចស្រព ប៉ុន្តែគ្មានសិលាចារឹកណាមួយត្រូវបានគេរកឃើញដែលនិយាយអំពីមុខងារបែបនេះទេ។ ទ្រឹស្ដីផ្សេងទៀតនិយាយថា បារាយណ៍បម្រើគោលបំណងជានិមិត្តរូបក្នុងជីវិតសាសនាខ្មែរ តំណាងឱ្យសមុទ្រនៃការបង្កើតដែលព័ទ្ធជុំវិញភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាឋានរបស់ព្រះព្រហ្មញ្ញសាសនា ។
បារាយណ៍ខាងកើតសព្វថ្ងៃគ្មានទឹកនោះទេ កសិកររហូតដល់ដំណាំនៅលើទីកន្លែងរបស់វា។ ប៉ុន្តែគ្រោងរបស់វានៅតែអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងរូបថតផ្កាយរណប។ នៅកណ្តាលបារាយណ៍គឺជា ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត ស្ថិតនៅលើដីខ្ពស់ដែលជាកោះមួយក្នុងសម័យដែលបារាយណ៍មានទឹក។
២៤ មីនា
២៤ មីនា ជាថ្ងៃទីប៉ែតសិបបីនៃឆ្នាំក្នុងប្រតិទិនគ្រីកូរី (ថ្ងៃទីប៉ែតសិបបួនក្នុងឆ្នាំ​បង្គ្រប់)។ មាន ២៨២ ថ្ងៃដែលនៅសល់រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃឆ្នាំនោះ។
រាជធានីកោះកែរ
រាជធានីកោះកែរមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ រាជធានីនេះមានឈ្មោះថា ឆោកគគី។
តឹឡាមេឌ៏
រាជាធិរាជបានរុកគួនយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលទ្រង់បានព្រះសណ្ដាប់លឺនូវពាក្យសម្បថយ៉ាងអស្ចារ្យនេះ។ ក្នុងពិភពជំនឿឆ្វេងនៃនយោបាយភូមា ព្រះអង្គត្រូវបានពញ្ញាក់នៅពេលអគ្គមហេសីនៃព្រះអង្គម្ចាស់មិនហ្កោននៃអវៈបានចាញ់គភ៌សោយម្ហូបចំណីផ្សេងៗពីភូមាក្រោមមុនពេលព្រះនាងមានព្រះគភ៌។ ព្រះនាងបានផ្ដល់កំណើតដល់មិនយ៉ឺទ្ជ៏ហ្ស្វា មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីការចូលទិវង្គតរបស់ប៊ល៏ត្ឆាន់ធ៏។ ពិតមែនហើយ មិនយ៉ឺទ្ជ៏ហ្ស្វាក្រោយមកចំរើនវ័យក្លាយជាហាយនកររបស់រាជាធិរាជ។
រាជធានីយសោធរបុរៈ
ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១បានជ្រើសរើសយកភ្នំបាខែងជាចំណុចកណ្តលនៃរាជធានីរបស់ព្រះអង្គដោយសារភ្នំបាខែងមានកម្ពស់មិនខ្ពស់ពេក និងទំហំមិនធំពេក ដែលអាចដាក់ចូលទៅក្នុងរាជធានី។ ម៉្យាងទៀតភ្នំបូកមានចម្ងាយឆ្ងាយពីបឹងទន្លេសាបពេក ចំនែកភ្នំក្រោមមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរបឹងទន្លេសាបពេក ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមានទឹកជំនន់។ ភ្នំបាខែងមានទីតាំងល្អប្រសើរដោយសារនៅជិតបឹងទន្លេសាប តែស្ថិតនៅក្រៅតំបន់លេចទឹកជំនន់។ រាជធានីស្ថិតនៅក្បែរស្ទឹងសៀមរាប ដែលប្រើសម្រាប់ធ្វើជាកំពែងរាជធានី និងការពារពីទឹកជំនន់ ម្យ៉ាងទៀតស្ទឹងនេះបានជួយក្នុងការបង្ហូរចូលស្រែនិងសម្បូរទៅដោយមច្ចារជាតិផងដែរ។ តាមរយៈសិលាចារឹកស្តក់កក់ធំបាននិយាយពីកសាងរាជធានីយសោធរបុរៈថា ព្រះរាជាបានកសាងភ្នំកណ្តាល និងមានព្រះរាជគ្រូឈ្មោះព្រាហ្មណ៍វាមសិវៈបានកសាងលិង្គរាជនៅចំកណ្តាល។ ព្រះរាជគោលបំណងរបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ ដើម្បីបង្កើតនិវាសដ្ឋានពិសិដ្ឋជានិមិត្តរូបនៃការស្នាក់នៅរបស់អាទិទេពលើផែនដី ដើម្បីផ្សាយឥទ្ធិពលនៃគ្រប់ទីកន្លែងនៃអាណាចក្រ។
ឯកសារយោង
រាជធានីបុរាណ
ហូសាណា
ដើមកំណើតពាក្យ
ពាក្យហូសាណា (ភាសាឡាតាំង osanna, ភាសាក្រិក ὡσαννά, hōsanná) មកពីភាសាហេព្រើរ הושיעה־נא, הושיעה נא hôshia-nā’ ពាក្យកាត់ hôšî‘â-nā’ មកពីភាសាអើរ៉ាម אושענא ('ōsha‘nā) មានន័យថា "សង្គ្រោះ ស្រោចស្រង់ ព្រះសង្គ្រោះ" នៅក្នុងព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើតែក្នុងខមួយចំនួន ក្នុងន័យថា "ជួយ" ឬ "សូមសង្គ្រោះយើងខ្ញុំុំ" (ទំនុកតម្កើង ១១៨:២៥)
ពាក្យហូសាណាត្រូវបានប្រើនៅក្នុងខជាច្រើនក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដូចជា "​ហូសាណា! សូមមានព្រះពរដល់ព្រះអង្គដែល​យាង​មក​ក្នុង​ព្រះ​នាម​របស់​ព្រះជាម្ចាស់" (ម៉ាកូស ១១:៩) "ហូសាណា នៅស្ថានដ៏ខ្ពស់​បំផុត" (ម៉ាកូស ១១:១០); "ហូសាណាដល់​បុត្រ​ដាវីឌ" (ម៉ាថាយ ២១:៩)។ នៅក្នុងការបកប្រែចាស់ "សូមជួយសង្គ្រោះឥឡូវ!", (ទំនុកតម្កើង ១១៨:២៥)
សាសនាគ្រីស្ទ
"ហូសាណា" គឺជាសម្រែកសរសើរ ឬសម្រែកនៃការពេញចិត្ត ដែលត្រូវបានគេស្រែកឡើងក្នុងការទទួលស្គាល់ភាពជាព្រះមែស៊ីរបស់ព្រះយេស៊ូវ នៅពេលយាងចូលក្នុងក្រុមយេរូសាឡឹមប្រកបដោយជ័យជម្នះ "​ហូសាណា! សូមមានព្រះពរដល់ព្រះអង្គដែល​យាង​មក​ក្នុង​ព្រះ​នាម​របស់​ព្រះជាម្ចាស់!" គ្រីស្ទានក៏ប្រើពាក្យនេះក្នុងការសរសើរតម្កើងដែរ។
ឃុំកំពង់ស្វាយ (កំពង់ស្វាយ)
thumb|right|200px|សាលាបឋមសិក្សា​ស្ថិត​នៅក្នុងឃុំកំពង់ស្វាយ
ឃុំកំពង់ស្វាយ​ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកំពង់ស្វាយ នៃខេត្តកំពង់ធំ​ (ប្រទេសកម្ពុជា) ។ ហើយដើមកំណើតនៃ ឃុំកំពង់ស្វាយគឺ កាលពីដើមឡើយឃុំនេះ ល្បីល្បាញជាពិសេសគឺល្បីខ្លាំង គឺដាវដែកកំពង់ស្វាយ ហើយសំបូរទៅដោយដើម​ស្វាយ ជាច្រើន​ដុះតាម មាត់ស្ទឹង ហេតុនេះហើយដោយសារតែសម័យនោះគឺល្បីនិង ពូកែទើបគេដាក់ឈ្មោះតំបន់ទាំងមូលថា ឃុំកំពង់សា្វយ ឫស្រុកកំពង់សា្វយ​រហូតមកដល់សព្ទថ្ងៃនេះ ។ នៅឃុំកំពង់ស្វាយ ប្រជាជនភាគច្រើនជាកសិករ​ និងខ្លះទៀតលក់នូវអីវ៉ាន់ ចាប់ហូយបន្ដិចបន្តួច ។ ​នៅខេត្ត​ឃុំកំពង់ស្វាយ មានស្ទឹងមួយដែលហូរកាត់​ គឺស្ទឹងនោះមានឈ្មោះថា ស្ទឹងសែន ។ ស្ទឹងនេះហើយដែលបានធ្វើអោយ ប្រជាពលរដ្ឋយើង ធ្វើការនេសាទដើម្បី​ចិញ្ចឹមជីវិត ព្រមទាំងយក់ទៅលក់ដើម្បីរកកំរ៉ៃខ្លះៗ សំរាប់ផ្គត់ផ្គង់ក្នុង​ក្រុម គ្រួសាររបស់ពួកគេ ។ ជាងនេះទៅទៀត ប្រជាជនយើងឆ្លាតធ្វើស្រែ មួយឆ្នាំបានពីររដូវ គឺធ្វើនូវរដូវវស្សា និងរដូវប្រាំង ហើយស្រែប្រាំងគេចាប់ផ្តើមធ្វើ ចាប់ពីខែតុលានេះទៅ ហើយប្រហែលជាខែមីនា ពួកគេនឹងទទួលបានផលរបស់វា។ កាលពីមុនប្រជាជនយើងមាន ជីវៈភាពលំបាកដោយសារ កាលពីមុនប្រជាពលរដ្ឋយើង ធ្វើស្រែដោយវិធីសាស្រ្តបុរាណ គឺគេប្រើ គោ ក្របី​ ក៏ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ ប្រជាជនយើងមានជីវៈភាពធូរធារ ដោយសារប្រជាជនយើងឥឡូវនេះ ប្រជាជនយើងមានរបស់របរប្រើប្រាស់ ទំនើបជាងមុនដូចជា គោយន្ត -ល-​ ទើបជីវៈភាពបានធូរស្បើយ ។ នៅស្រុកកំពង់សា្វយ​ មិនមានកន្លែងកំសាន្តណាគួរ អោយសប្បាយទេ គីមានតែវត្តអារាម សំរាប់ការគោរព ការកំសាន្តនាពេលមាន ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ បុណ្យកឋិនទាន -ល- ។
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ  មាន ភូមិ÷
​​​​​​​​​ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ធំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកកំពង់ស្វាយ
ហស៌វរ្ម័នទី២
ហស៌វរ្ម័នទី២ (អង់គ្លេស: Harshavarman II) (Kh-pronoun: Horsvaraman I) (ហស៌ = ញញឹម) ("ហស៌" » "Hors" mean of Cambodia royal word: Smile ) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០-៩៤៤) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ៩៤២-៩៤៤) ក្រោយទទួលរាជសម្បត្តិគ្រងរាជទ្រង់មានព្រះបរមនាមថា "វ្រះបាទធូលីជេងវ្រះកម្រតេងអញឝ្រីហឝ៌វម្ម៌ទេវរាជ" ប្រែជាខេមរៈភាសា "ព្រះបាទដែនដីខាងជើង ព្រះកម្រតែងអញស្រីហស៌វរ្ម័នទេវរាជ" ហស៌វរ្ម័នទី២ ត្រូវបានគេឱ្យនិយមន័យថា ស្ដេចនៃស្នាមញញឹមទី២ ដែលទ្រង់ត្រូវជារាជបុត្រច្បង របស់ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៤ និង ត្រូវជាព្រះរាមរបស់ព្រះបាទ រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ។
ចម្បាំងនៅរាជធានី កោះកេរ្តិ៍
ក្រោយពីព្រះបាទ "ហស៌វរ្ម័នទី២" ទើបតែសោយរាជបានពីរ ឆ្នាំ ក្នុងឆ្នាំ ៩៤៤ នៃគ.​សករាជ កងទ័ពនៃរាជវង្ស "សៃលេន្ត្រៈ" (អង់គ្លេស: Sailendra) នៅឯជ្រោយម៉ាឡាយូ នៃឧបទ្វីបម៉េឡេ (អង់គ្លេស: Malay Peninsula) បានលើកទ័ព​សំពៅបរបញ្ច្រាសទន្លេមេគង្គ វាយចូល រាជធានីកោះកេរ្តិ៍​ ហើយចាប់បានព្រះបាទ "ហស៌វរ្ម័នទី២" យកទ្រង់ទៅកាត់ក្បាលនៅក្រុង "ស្រីវិជ័យ" (អង់គ្លេស: Srivijaya) និងប្រកាសជាអាណាចក្រថ្មីគឺ "អាណាចក្រចូឡា" (អង់គ្លេស: Chola dynasty) និងបានគ្រប់គ្រងរាជធានីកោះកេរ្តិ៍ អស់រយៈពេល ៣ឆ្នាំ ទើបព្រះបាទ រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២​ ដែលត្រូវជា​ព្រះអនុជរបស់ទ្រង់បណ្ដេញ ទ័ពចូឡា ឱ្យដកត្រឡប់ទៅវិញក្នុងឆ្នាំ ៩៤៧ នៃគ.សករាជ និងបានប្រកាសរាជសម្បត្តិគ្រងរាជក្នុងពេលនោះ ។
កំណត់ត្រា
យោងតាមកំណត់ត្រា របស់ក្រុមប្រវត្តិវិទូរជាច្រើន សុទ្ធតែ​បានលើកឡើងដូចគ្នាថា ពួកគេមិនបានដឹងអ្វីច្រើនពីព្រះបាទ "ហស៌វរ្ម័នទី២" ឡើយ ហើយតាមការសង្កេតនៅរូបចម្លាក់មួយចំនួន ដែលប្រទះឃើញនៅឧបទ្វីប ម៉ាឡេ (អង់គ្លេស: Malay Peninsula) វាមានភាពដូចគ្នាទៅនិងរូបចម្លាក់នៃរចនាបថ នៅក្រុមប្រាសាទនា រាជធានី​កោះកេរ្តិ៍ ។​
សេចក្ដីជំរាប
មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ប៊ល៏ត្ឆាន់ធ៏
ប៊ល៏ត្ឆាន់ធ៏ (ဘောလောကျန်းထော, ; រ. ១៣៨៣ – ១៣៩០) ជាព្រះរាជបុត្រច្បង និង ជាបុត្រទីមួយនៃព្រះបាទរាជាធិរាជនៃហង្សាវត្តីបារគូ។ ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គនេះត្រូវបានគេស្គាល់ខ្លាំងបំផុតដោយសារតែពាក្យសម្បថដ៏ល្បីរន្ទឺរបស់ព្រះអង្គមុនពេលប្រហារជីវិតតាមរាជបញ្ជាបិតារបស់ទ្រង់ ក្នុងពាក្យសម្បថនោះមានសេចក្ដីថាទ្រង់នឹងសជាតិសាជាថ្មីដើម្បីប្រឆាំងនឹងព្រះបិតា បើសិនជាទ្រង់គ្មានទោសកំហុសតាមតែការចោទប្រកាន់ទាំងប៉ុន្មាននោះ។ ប្រជារាស្ត្រនៃនគរហង្សាវត្តី និង ប្រជារាស្ត្រនៃនគរអវៈដែលជាសត្រូវនឹងគ្នាមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ព្រះអង្គម្ចាស់មិនយ៉ឺទ្ជ៏ហ្ស្វានៃអវៈគឺជាការចាប់បដិសន្ធិសាជាថ្មីនៃប៊ល៏ត្ឆាន់ធ៏ ដែលប្រាថ្នាតាមទំនាយក្នុងពាក្យសម្បថ។
រាជាធិរាជបានចេញរាជបញ្ជាប្រហារជីវិតបុត្រាព្រះអង្គឯងនៅព្រះជន្មក្មេងខ្ចី ពីព្រោះតែព្រះអង្គខ្លាចថាព្រះអង្គវ័យក្មេងអង្គនេះ ពេលក្រោយនឹងងើបឡើងធ្វើការបះបោរប្រឆាំងនឹងទ្រង់។ ព្រះរាជាធិរាជបានបង្ខំព្រះមាតារាជបុត្រា ព្រះនាងតឹឡាមេឌ៏ធ្វើអត្តឃាត និងភ័យខ្លាចថាព្រះអង្គម្ចាស់វ័យក្មេងអង្គនេះ ថ្ងៃណាមួយនឹងសងសឹកឱ្យព្រះមាតារបស់ទ្រង់។ រាជាធិរាជ ដែលទ្រង់មិនមែនជាបុត្រសំណព្វព្រះទ័យនៃព្រះបិតារបស់ទ្រង់ ខ្លួនព្រះអង្គក៏បានបះបោរប្រឆាំងនឹងបិតារបស់ទ្រង់ ព្រះបាទពញាឧ នៅពេលទ្រង់មានព្រះជន្មទើបតែ ១៥ ព្រះវស្សាប៉ុណ្ណោះ។ រាជាធិរាជគង់នៅកុសិមៈ (ប៉ាសេន) ពេលដែលទ្រង់បានចេញរាជបញ្ជាប្រហារជីវិតបុត្ររបស់ទ្រង់ ដែលនៅបារគូ (បាហ្គោ)។ នៅរ. ឆ្នាំ១៣៩០។ ពួកពេជឃាតរបស់មហាក្សត្រអង្គនេះបាននាំយកប៊ល៏ត្ឆាន់ធ៏ទៅកាន់ចេតិយឝ្វេម៏ឌ៏។ ព្រះអង្គម្ចាស់វ័យក្មេងត្រូវបានចាប់ដាក់ឃុំឃាំងរយៈពេលបីទិវានៅក្នុងចេតិយនេះកំឡុងពេលនោះទ្រង់បានសូត្រស្វាធ្យាយព្រះអភិធម្ម (ភាគនៃគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក)។
តាមរយៈពង្សាវតារមន និងភូមា ប៊ល៏ត្ឆាន់ធ៏បានស្បថស្បែថា:
រាជាធិរាជមិនសុខព្រះទ័យជាខ្លាំងនៅពេលទ្រង់បានព្រះសណ្ដាប់លឺនូវពាក្យសម្បថយ៉ាងអស្ចារ្យនេះ។ ក្នុងពិភពជំនឿឆ្វេងនៃនយោបាយភូមា ព្រះអង្គមានការភ្ញាក់ផ្អើលនៅពេលព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះអង្គម្ចាស់មិនហ្កោននៃអវៈបានចាញ់គភ៌សោយម្ហូបចំណីផ្សេងៗពីតំបន់ភូមាក្រោមមុនពេលព្រះនាងមានព្រះគភ៌។ ព្រះនាងបានផ្ដល់កំណើតដល់មិនយ៉ឺទ្ជ៏ហ្ស្វា មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីការចូលទិវង្គតរបស់ប៊ល៏ត្ឆាន់ធ៏។ ពិតមែនហើយ មិនយ៉ឺទ្ជ៏ហ្ស្វាក្រោយមកចំរើនវ័យក្លាយជាអ្នកបង្កហាយនភាពដល់រាជាធិរាជ។
រចនាបថសំបូរ
រចនាបថសំបូរ(ពាក់កណ្តាលទី១នៃសតវត្សទី៧)
ក្នុងចនាបថសំបូរប្រាសាទសង់ដាច់ៗពីគ្នាមានរាងតូចៗធំអំពីឥដ្ឋជាមួយកំបោរបាយអ។ ប្រាសាទដែលស្ថិតនៅក្នុងរចនាបថសំបូរភាគច្រើនជាប្រាសាទដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងរមណីយដ្ឋានសំបូរព្រៃគុក ដែលជារាជធានីមួយនៅក្នុងសម័យចេនឡា ដែលមានឈ្មោះថាឥសានបុរៈ ពីសម័យបុរាណជាមជ្ឍមណ្ឌលព្រហ្មញ្ញសាសនា និកាយព្រះឥសូរ។ ក្រុមប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ ដែលមានចម្ងាយ២៥គីឡូម៉ែត្រពីរួមខេត្តកំពង់ធំ តាមផ្លូវជាតិលេខ៦៤។ ប្រាសាទនៅក្នុងរាជធានីឥសានបុរៈភាគច្រើនជាប្រាសាទសង់អំពីឥដ្ឋ ថ្មបាយក្រៀម និងថ្មភក់ ដែលលម្អដោយក្បាច់ចម្លាក់នៅលើឥដ្ឋ ឬចាក់ពុម្ពដោយបាយអជាផ្ទាំងៗនៅលើជញ្ជាំងឥដ្ឋ តែត្រូវរបេះអស់។ ក្បាច់ផ្តែរ និងសសរពេជ្រ ប្រអប់ទ្វារធ្វើអំពីថ្មភក់ទាំងអស់។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ក្នុងសម័យចេនឡា ។
=ស្ថាបត្យកម្ម= =ឯកសារយោង=
We Bare Bears
We Bare Bears (វីបែបែស៍) គឺជារូបថ្លុករបស់សហរដ្ឋអាមេរិក បង្កើត​ឡើង​ដោយ ដានីយ៉ែល ចុង (Daniel chong) ផ្សាយនៅលើឆានែល Cartoon network ចាក់ផ្សាយដើមឡើយនៅលើ 27 កក្កដា 2015 មកដល់បច្ចុប្បន្ន
ស៊ីសុវត្ថិ សិរីមតៈ
ស៊ីសុវត្ថិ សិរីមតៈ (ប្រសូត. ថ្ងៃទី២២ មករា ១៩១៤ –ស្លាប់. ២១ មេសា ១៩៧៥) គឺជាអ្នកនយោបាយកម្ពុជា, ទ្រង់គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សស៊ីសុវត្ថិ។
សិរីមតៈត្រូវបានគេស្គាល់ភាគច្រើនដោយសារការងារនយោបាយរបស់ព្រះអង្គ និងការធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់បងប្អូនជីដូនមួយឯងគឺព្រះអង្គនរោត្តម សីហនុ ហើយបានប្រែក្លាយកម្ពុជាដែលពីមុនប្រកាន់យករបររាជានិយមឱ្យមកក្លាយជាប្រទេសសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។
ដើមជីវិត
ព្រះអង្គសិរីមតៈបានប្រសូតនៅទីក្រុងភ្នំពេញទៅក្នុងរាជវង្សស៊ីសុវត្ថិ, ដោយទ្រង់ត្រូវជាចៅទួតរបស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិដោយជីតាព្រះអង្គ ព្រះនាមស៊ីសុវត្ថិ ឥស្សារាវង្ស និងព្រះបិតាទ្រង់គឺ ស៊ីសុវត្ថិ រតថាវី។ សិរីមតៈត្រូវបានពួកបារាំងជ្រើសរើសឱ្យចូលបម្រើការជាមន្រ្តីរាជការក្នុងឆ្នាំ១៩៣០។
នៅក្រោមអំណាចរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់អាណានិគមបារាំងបានថ្លែងថា បារាំងមានសឹទ្ធជ្រើសតាងក្រុមសមាជិកណាមួយដែលមកពីវង្សនរោត្តម ឫស៊ីសុវត្ថិធ្វើជាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ, ដូចនេះ សិរីមតៈអាចមានឱកាសក្លាយជាព្រះមហក្សត្រកម្ពុជាបាន។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៤១, បន្ទាប់ពីព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្សបានសោយទីវង្គត, អាជ្ញាធរបារាំងបានជ្រើសតាងនរោត្តម សីហនុ; ដែលត្រូវជាបងប្អូនជីដូនមួយរបស់សិរីមតៈ, ជាព្រះមហាក្សត្រថ្មីនៃប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារទ្រង់ជាមនុស្សដែលងាយស្រួលបញ្ចុះបញ្ចូល។ ក្រោយមក សីហនុក៏បាននិយាយថាព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ សិរីមតៈបានមានព្រះទ័យខ្ញាល់នឹងទ្រង់ជាខ្លាំង ហើយបានបន្ថែមទៀតថា"សិរីមតៈស្អប់ខ្ញុំកាលពីក្មេង ពីព្រោះព្រះអង្គគិតថាពូរបស់ព្រះអង្គគឺព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីរ៉េត គួរតែឡើងសោយរាជ្យលើរាជបល្ល័ង្ក, មិនមែនជាខ្ញុំទេ សិរីមតៈបានមានសញ្ញាណថាទ្រង់គួរតែត្រូវបានជ្រើសរើសធ្វើជាស្តេចថ្មីថែមទៀតផង"។
អាជីពជាអ្នកនយោបាយ
បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ បានបញ្ចប់, សិរីមតៈបានចូលរួមក្នុងកិច្ចការនយោបាយកម្ពុជាជាច្រើន។ ព្រះអង្គបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនៃឆ្នាំ១៩៤៧ ដោយទ្រង់ជាសមាជិកសំខាន់ទី ២ នៃគណបក្សស្តាំនិយមគឺគណបក្សកំណែទម្រង់ខ្មែរដែលដឹកនាំដោយលន់ នល់, ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលគណបក្សនេះមិនបានឈ្នះអាសនៈអ្វីសម្បីតែមួយ។ ព្រះបាទសីហនុបានប្រទានតំណែងរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិទៅឱ្យសិរីមតៈក្នុងឆ្នាំ១៩៥២, បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យពីបារាំង សីហនុក៏តែងតាំងសិរីមតៈជាមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិជាផ្លូវការ; គណបក្សកំណែទម្រង់របស់លន់ នល់ និងសិរីមតៈត្រូវបានសីហនុបញ្ចូលទៅក្នុងចលនាសង្គមរាស្រ្តនិយមរបស់ទ្រង់ មុនពេលការបោះឆ្នោតសកល ឆ្នាំ១៩៥៥បានចាប់ផ្តើម។
ទោះបីជាមានការដាក់បញ្ចូលក្រុមប្រឆាំងស្តាំនិយមជាច្រើនចូលទៅក្នុងសង្គមរាស្រ្តនិយមក៏ដោយ ក៏សិរីមតៈនូវតែជាគូប្រជែងដែលមិនអាចប្រកែកបានចំពោះសីហនុ, ជាពិសេសនៅពេលដែលសីហនុបានអត់អោនអនុញ្ញាតឱ្យទាហានកុម្មុយនិស្តវៀតណាមធ្វើសកម្មភាពនៅតាមព្រំដែនប្រទេសកម្ពុជា។ ពេញមួយទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០, សីហនុបានព្យាយាមកាត់បន្ថយអនុភាពរបស់សិរីមតៈលើកិច្ចការនយោបាយក្នុងស្រុក ដោយបានតែងតាំងសិរីមតៈជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតប្រចាំប្រទេសចិន (១៩៦២-១៩៦៤), ហ្វីលីពីន និងជប៉ុន។
រដ្ឋប្រហារកម្ពុជានៃឆ្នាំ១៩៧០
អំណាចនយោបាយរបស់សិរីមតៈបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីលន់ នល់បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩។ សិរីមតៈត្រូវបានជ្រើសតាំងជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីរបស់លន់ នល់ហើយភ្លាមៗនោះ ទ្រង់ក៏បានរៀបចំចាត់ចែងវិធានការណ៍បដិវត្តន៏សេដ្ឋកិច្ច និងវិមជ្ឈការប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយមុនរបស់សីហនុក្នុងការគ្រប់គ្រងការនាំចេញនិងនាំចូល ជំនួញខាងធនាគារ និងផលិតកម្មនៃឱសថនិងអាល់កុល។ ព្រះអង្គថែមធ្វើទស្សនកិច្ចទៅទីក្រុងហាណូយជាសម្ងាត់ទៀតផង ដើម្បីស្វែងរកវិធីក្នុងការដកទ័ពយួនឱ្យចេញពីកម្ពុជាឱ្យបានជោគជ័យ។ ព្រះអង្គខ្ញាល់ឡើងខ្លាំងនៅពេលដែលត្រូវបានគេបង្ហាញពីឯកសារដែលចុះព្រះហត្ថលេខាដោយសីហនុក្នុងការយល់ព្រមនឹងបង្កើតមូលដ្ឋានទ័ពវៀតណាមលើទឹកដីកម្ពុជា និងការដឹកជញ្ជូនគ្រឿងផ្គត់ផ្គង់ទៅឱ្យទ័ពយួនតាមរយៈកំពង់ផែកម្ពុជា។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០ ខណៈពេលដែលព្រះអង្គសីហនុកំពុងនៅក្រៅប្រទេស សិរីមតៈបានលុបកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មរបស់សីហនុចោល ចំណែកឯលន់ នល់វិញបានទាមទារឱ្យកងទាហានវៀតណាមខាងជើង និងវៀតកុងចាកចេញពីកម្ពុជាមុនពេលព្រឹកប្រលឹមថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា (ដល់ថ្ងៃទី១៥ ហើយប៉ុន្តែគ្មានការឆ្លើយតបអ្វីពីយួននោះទេ)។ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា, សិរីមតៈបានជួយលន់ នល់ក្នុងការរៀបចំការបោះឆ្នោតរដ្ឋសភាជាតិដើម្បីទម្លាក់សីហនុចេញពីតំណែងជាប្រមុខរដ្ឋ។ ដោយប្រើអន្តរោកាសលើកឡើងថាមានកុបកម្មមួយចំនួនប្រឆាំងនឹងវៀតណាមបានកើតឡើងនៅភ្នំពេញជាបន្តបន្ទាប់គ្នា - កុបកម្មទាំងអស់នោះទំនងប្រហែលជាមានការគាំទ្រដោយនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាពេលនោះ។ បណ្តាញផ្សាយព័ត៌មានបរទេសបានលើកឡើងជាបន្តទៀតថាសិរីមតៈដែលបន្តជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីរបស់លន់ នល់នៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលថ្មីគឺជាអ្នករៀបចំរដ្ឋប្រហារទម្លាក់សីហនុពិតប្រាកដ; មានការអះអាងមួយបានបញ្ជាក់ថា ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលលន់ នល់ឱ្យយល់ស្របជាមួយព្រះអង្គសិរីមតៈ ទ្រង់ត្រូវចាក់សម្លេងសីហនុនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានពីទីក្រុងប៉ារីសដែលក្នុងនោះសីហនុបានគំរាមសម្លាប់ពួកគេទាំងពីរពេលនៅដែលព្រះអង្គវិលត្រឡប់មកដល់ភ្នំពេញវិញ។ មានរបាយការណ៍មួយបានថា សិរីមតៈបានបង្ខំលន់ នល់ដោយយកកាំភ្លើងភ្ជុងគាត់ ដើម្បីឱ្យលន់ នល់ប្តេជ្ញាទម្លាក់សីហនុចេញពីប្រមុខរដ្ឋ។
សីហនុបានសន្មតថាបងជីដូនមួយរបស់ព្រះអង្គគឺជាអ្នកដែលនៅពីក្រោយការធ្វើរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៧០, ហើយទ្រង់បានបន្តអះអាងទៀតថា សិរីមតៈ (ដោយមានការគាំទ្រពីសេអ៊ីអា - CIA - និងកំពុងចូលដៃគ្នាជាមួយសត្រូវសីហនុគឺសឺង ង៉ុកថាញ់) បានស្នើផែនការរដ្ឋប្រហារនេះទៅឱ្យលន់ នល់នៅដើមឆ្នាំ១៩៦៩។ ការសង្ស័យរបស់សីហនុហាក់ដូចជាមានឫសគល់នៅក្នុងការពិត៖ លោកព្រំ តោះដែលជារដ្ឋមន្រ្តីម្នាក់របស់លន់ នល់ បានប្រាប់អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត Ben Kiernan ថាប្រហែលនៅអំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៦៩ សិរិមតៈបានអះអាងថាសីហនុគួរតែត្រូវបានធ្វើឃាត, លន់ នល់បានបដិសេធផែនការនេះថាជា "ផែនការឆ្កួតឡប់"។
ជាមួយនឹងការប្រកាស់ឡើងនៃការបង្កើតសាធារណរដ្ឋខ្មែរ បន្ទាប់ពីទទួលបានជោគជ័យក្នុងរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ព្រះអង្គសីហនុ, សិរីមតៈបានលះបង់នូវឋានៈក្នុងរាជព្រះអង្គ។
សាធារណរដ្ឋខ្មែរ
ក្នុងឆ្នាំដំបូងនៃសម័យសាធារណរដ្ឋ ក្នុងអំឡុងពេលដែលសុខភាពលោកលន់ នល់កំពុងចុះខ្សោយ, សិរីមតៈ–ជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី–បានមានតួនាទីលិចធ្លោជាងគេនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល។
ឈ្មោះលន់ នល់ត្រូវបាននិស្សិតនៅតាមទីប្រជុំជនយកធ្វើជាតំណាងនៃការប្រឆាំងនឹងសីហនុ ឯសិរីមតៈវិញត្រូវបានទទួលការគាំទ្រពីសំណាក់ប្រទេសលោកខាងលិច ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រជាជននៅតាមជនបទនូវតែនាំគ្នាគាំទ្រព្រះអង្គសីហនុឥតឈប់ឈរ។ សិរីមតៈខ្លួនលោកផ្ទាល់មានការគាំទ្រតិចតួចណាស់នៅក្នុងគ្រឹះស្ថាននយោបាយកម្ពុជា; អំណាចរបស់សិរីមតៈក្នុងកិច្ចការនយោបាយក៏ត្រូវបានចុះខ្សោយជាលំដាប់ដោយសារតែប្អូនប្រុសរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺលោកលន់ ណុន, សិរីមតៈក៏បានលាលែងពីកិច្ចការនយោបាយក្នុងឆ្នាំ១៩៧២ បន្ទាប់ពីមានបាតុកម្មមួយចំនួនប្រឆាំងនឹងលោក។ ទោះជាអាមេរិក; ដែលគាំទ្រសិរីមតៈ, បានដាក់សម្ពាធលើលន់ នល់ក៏ដោយ លោកបានបន្តឃុំខ្លួនសិរីមតៈក្នុងគេហដ្ឋានព្រះអង្គ (គាត់), សកម្មភាពទាំងនេះបានធ្វើឱ្យមានសម្លេងរិះគុណជាច្រើនមកលើលោកលន់ នល់។
ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៣, លន់ នល់ត្រូវបង្ខំចិត្តដកលន់ ណុនចេញពីតំណែង ហើយបានព្យួររដ្ឋសភាចោល រួចបានតែងតាំង"ក្រុមប្រឹក្សានយោបាយជាន់ខ្ពស់"ដែលមានរូបលោក, សិរីមតៈ, ចេង ហេង និងអ៊ិន តាំជាសមាជិក។ សិរីមតៈបានលើកថ្លែងជាសម្ងាត់ថា ព្រះអង្គសីហនុអាចវិលត្រលប់ចូលប្រទេសវិញបាន ពីព្រោះប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនកំពុងគាំទ្រឱ្យព្រះអង្គសីហនុយាងត្រឡប់មកស្រុកមាតុភូមិវិញ។ នៅពេលដែលដំណឹងនេះបានដឹកលឺទៅដល់សីហនុ; ដែលទ្រង់កំពុងខ្ញាល់ឡើងខ្លាំង, ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលទៅសិរីមតៈវិញថា "សិរីមតៈគឺជាអ្នកប្រតិកិរិយា និងជាជនក្បត់ជាតិដ៏អាក្រក់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តប្រទេសកម្ពុជា"។
ទីក្រុងភ្នំពេញធ្លាក់ក្រោមដៃពួកខ្មែរក្រហម
នៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥, ឯកអង្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំប្រទេសកម្ពុជាគឺលោក John Gunther Dean បានផ្តល់សឹទ្ធិឱ្យមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់នៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរទៅជ្រកអាស្រ័យនៅអាមេរិក ក៏ប៉ុន្តែ សិរីមតៈ, ឡុង ប៉ូរេត, លន់ ណុន, និងរួមជាមួយសមាជិកដទៃទៀតនៃគណៈរដ្ឋមន្រ្តីរបស់លន់ នល់ បាននាំគ្នាបដិសេដ ទោះបីជាឈ្មោះឡុង ប៉ូរេត និងឈ្មោះទ្រង់ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដាក់ក្នុង 'បញ្ជីជនក្បត់ជាតិទាំង ៧ នាក់ដែលត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិត' ក៏ដោយ។ សិរីមតៈបានឆ្លើយតបជាលាយលក្ខណ៍អក្សរទៅកាន់ឯកអគ្គរដ្ឋទូតវិញថា៖
"ឯកឧត្តម និងប្រិយមិត្ត,
ខ្ញុំសុំអរគុណដោយស្មោះនៅសាលិខិតរបស់លោកដែលផ្តល់ខ្ញុំនូវកន្លែងសម្រាប់នាំទៅរកសេរីភាព។ ខ្ញុំមិនអាចចាកចេញដោយកំសាក់របៀបនេះបានឡើយ។
ចំពោះរូបលោក និងមហាប្រទេសរបស់លោក, ខ្ញុំមិនដែរជឿមួយស្របក់ណាឡើយថាលោកបានបោះបង់ចោលប្រជាជនមួយដែលជ្រើសរើសសេរីភាព។ លោកចាកចេញទៅ, ខ្ញុំសូមប្រសឹទ្ធិពរជូនលោកនិងប្រទេសលោកឱ្យជួបតែសុភមង្គលនៅក្រោមមេឃ។
ប៉ុន្តែលោកចូលចងចាំថា បើសិនជាខ្ញុំស្លាប់នៅទីនេះ នៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្ញុំដែលខ្ញុំស្រឡាញ់, ដូចម្តេចក៏ដោយចុះព្រោះយើងទាំងអស់គ្នាកើតមក នឹងស្លាប់ទាំងអស់គ្នានៅថ្ងៃណាមួយមិនខាន។ ខ្ញុំប្រព្រឹត្តិកំហុសតែមួយគត់គឺជឿលើលោក និងជឿលើអាមេរិក។
សូមឯកឧត្តម, ប្រិយមិត្តទទួលនូវមនោសច្ចេតនាស្មោះត្រង់ និងមិត្តភាពរបស់ខ្ញុំ។ ពីខ្ញុំ, សិរីមតៈ។"