លីលាវតី_ភាគ​ទី​_២
ក្នុងសាលាសម្នាក់បាទចារី
ម្នាលលោកអ្នកមានអាយុទាំងឡាយ ! ការបានជួបនឹងទេវមិត្រឧបាសកក្នុងសម្បុរភេទឆ្លែកចម្លែកនិងបាន​ស្តាប់រឿង​រ៉ាវផ្សេង ៗដែលគាត់តំណាលឲ្យស្តាប់ ធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាកើតលំនឹកឆ្លែកចម្លែកក្នុងចិត្ត គិតឃើញថា ពិភពលោកនេះចំជាពេញទៅដោយរឿងប្លែកចម្លែកអស្ចារ្យ រឿងដែលយើងមិនធ្លាប់នឹកស្មានថានឹងប្រព្រឹត្តទៅ​បានក៏ត្រឡប់ទៅជាប្រព្រឹត្តទៅបាន រឿងដែលយើងគិតថាមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបានក៏ត្រឡប់ទៅជាប្រព្រឹត្តទៅ​បាន តួយ៉ាងដូចជា ទេវមិត្រឧបាសកនេះ កាលដែលខ្ញុំព្រះករុណានៅជាសង្ឃាធិបតីក្នុងព្រះវេឡុវនារាមនោះ គាត់ជាអ្នកខ្ជាប់ខ្ជួនមួនមាំក្នុងព្រះធម៌ ប្រិតប្រៀងក្នុងសិលាចារវត្តរបស់សប្បុរស ចូលវត្តចូលវ៉ាសមាទានសីល ស្តាប់ធម៌ជាប្រចាំ មានឧបនិស្ស័យទូលំទូលាយ ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគ ត្រងត្រាប់ស្តាប់ពាក្យរបស់យាចក​គួរនា​ដូចជាដំណឹងល្អ ញ៉ាំងបច្ច័យទេយ្យទានឲ្យហូរទៅបីដូចភ្លៀងបង្អុរចុះក្នុងក្រឹតយុគ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ គាត់ត្រឡប់​ទៅជាមនុស្សម្នាក់ទៀត មានលក្ខណៈផ្ទុយគ្នាស្រឡះទាំងស្រុង  គាត់បានក្លាយជាកំពូលចោរដែលមានបាតដៃ ប្រឡាក់ប្រឡូកដោយលោហិត ត្រេកអរក្នុងការផ្តាច់ផ្តិលជីវិតមនុស្សស្លូតត្រង់ឥតកំហុស លះបង់គេហដ្ឋានធំ ស្កឹមស្កៃព្រមទាំងបុត្រភរិយាចេញទៅលាក់ខ្លួនពួនអាត្មានៅក្នុងព្រៃ បានទទួលទុក្ខវេទនាខ្លាំងក្លា អ្វីទៅហ្នទើបធ្វើ ឲ្យគាត់ផ្លាស់ផ្តូរទៅជាមនុស្សមួយដោយឡែកបែបនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាគិតកាញ់ដង្វិនបញ្ហានេះរហូតដល់នាំខ្លួន​ឯងមកដល់ភូមិមួយដោយមិនដឹងខ្លួន ។ នៅខណៈនោះយប់ងងឹតសូន្យសុងទៅហើយ ប៉ុន្តែនៅមិនទាន់យប់ជ្រៅប៉ុន្មានទេ តាមធម្មតានៅក្នុងពេល​វេលា​បែបនេះ ជីវិតក្នុងភូមិទាំងឡាយរបស់មគធរដ្ឋពោរពេញទៅដោយចលនារស់រវើក ព្រោះប្រជាជន​ដែលនឿយ​ហត់លំបាកលំបិននឹងការងារពេញមួយថ្ងៃ បានវិលត្រឡប់មកគេហដ្ឋានវិញហើយងូតទឹក ទទួល​ទាន​អាហារនិងអង្គុយចាប់ក្រុមជំនុំគ្នាខ្លះ ដេញដំផ្លុំកូតឧបករណ៍តន្ត្រីជាការសម្រាកលំហែកាយខ្លះ ចំណែក​ឯក្មេងក្មាងរត់លេងប្រដេញគ្នាតាមផ្លូវថ្នល់កណ្តាលភូមិបន្លឺសូរសម្លេងអឺងកង គួរជាទីរីករាយក្អាកក្អាយ ប៉ុន្តែ សម្រាប់ភូមិនេះ សង្កេតឃើញថា បរិយាកាសក្នុងភូមិស្ងប់ស្ងាត់កណ្តោចកណ្តែងយ៉ាងចម្លែក គ្មានមនុស្ស​មនាអង្គុយចាប់ក្រុមជំនុំសន្ទនាលើទីធ្លាគេហដ្ឋានទេ គ្មានសម្លេងក្មេងក្មាងរត់លេងប្រដេញគ្នាតាមផ្លូវទេ មានតែពន្លឺភ្លើងពភ្លែតប៉ផ្លុងចាំងចេញមកពីខាងក្នុងគេហដ្ឋានតាមបង្អួច ដែលគេហដ្ឋានភាគច្រើនជាខ្ទមដី​បូក​លាប​ដោយគោម័យដូចយ៉ាងភូមិកសិករទាំងឡាយ ខ្ញុំព្រះករុណាដើរទៅតាមផ្លូវលំដ៏ស្ងាត់ច្រងំរហូតដល់ សាលាកណ្តាលភូមិ ដែលអ្នកភូមិជួយគ្នាកសាងទុកសម្រាប់ថ្មើរជើងចូលមកស្នាក់អាស្រ័យ ចាត់ទុកថា​សំណាងល្អ​សម្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណាដែលគ្មានអ្នកណាស្នាក់នៅក្នុងសាលាមុន កាលបើរើសយកកៀនជ្រុងដែល​សមរម្យបានហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចាត់ការបោសច្រាស់ ក្រាលសំពត់ចំណាំវស្សាជាកន្ទេល ថ្កល់បាត្រនិង​គ្រឿង​បរិក្ខារ​ទុកក្បែរខាង ហើយក៏អង្គុយចុះសម្រាក បរិយាកាសក្នុងសាលាស្ងាត់លន្លោចប៉ុន្តែស្ងាត់ល្អ​សម្រាប់​ខ្ញុំព្រះករុណា ។ នៅខណៈដែលខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងអង្គុយសម្រាកនៅយ៉ាងស្ងប់នោះឯង មានព្រឹទ្ធជនម្នាក់អាយុប្រហែលជា ៧០ ឆ្នាំ បានដើរចូលមកក្នុងសាលា សូម្បីបើបរិយាកាសងងឹតពព្រឹលក៏ដោយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏អាចទាយ​បានថា គាត់ជាជនចាស់​ ព្រោះដំណើរទំនងរបស់គាត់មើលទៅឃើញងងក់ងងើកបែបយ៉ាងជនចាស់ជរា គាត់ឈប់ឈរនៅកណ្តាលសាលាហើយនិយាយឡើងដោយសម្លេងញ័រទទ័របែបមនុស្សចាស់ដែលឥត​ធ្មេញថា "លោកសមណៈ ! លោកនៅត្រង់ណា? ខ្ញុំកណាមើលមិនឃើញទេ" "អាត្មានៅត្រង់នេះឯង ឧបាសក ! " ខ្ញុំព្រះករុណាឆ្លើយ "ងងឹតខ្លាំងណាស់ មើលអីមិនឃើញទេ"ប្រុសជរានិយាយបណ្តើរដើរចូលមករកខ្ញុំព្រះករុណាបណ្តើរ លុះមកដល់កន្លែងដែលខ្ញុំព្រះករុណាអង្គុយ គាត់ក៏អង្គុយចុះទាបរាបនឹងផ្ទៃដី ហើយក៏លើកដៃសំពះ "ខ្ញុំកណាកំពុងតែអង្គុយនៅខាងមុខខ្ទម ស្រាប់តែចៅប្រុសប្រាប់ថា មានព្រះភិក្ខុ ១ អង្គដើរមកតាមផ្លូវថ្នល់​ហើយបានឈាងចូលមកស្នាក់ក្នុងសាលាសម្នាក់បាទចារី ខ្ញុំកណាក៏ចាប់អារម្មណ៍ ចង់នឹងសន្ទនាជាមួយ ខំដើរ​កាត់លំងឹតតាមមក យូរណាស់មកហើយ លោកសមណៈ ! ដែលខ្ញុំកណាគ្មានឱកាសជួបប្រទះសន្ទនា ជាមួយនឹងសមណៈព្រាហ្មណ៍អ្នកទ្រទ្រង់សីល ចាប់តាំងពីស្រុកទេសកើតកលិយុគភាន់ប្រែជាដើមមក ឃើញ​ថា សមណៈព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដែលធ្លាប់ត្រាច់ចរទៅមករហូតគិម្ហរដូវ ហើយឈាងចូលមកសម្រាក​ក្នុងភូមិរបស់យើងត្រឡប់ជាបាត់ស្រមោលសូន្យឈឹង ថ្ងៃនេះចាត់ទុកថាជាថ្ងៃសំណាងល្អដែលលោកម្ចាស់​និមន្ត​មកស្នាក់ជាលើកដំបូង ខ្ញុំកណាសូមសន្ទនាជាមួយនឹងលោកម្ចាស់ឲ្យយូរបន្តិច បើលោកម្ចាស់មិនសូវ​នឿយ​ហត់​ពីដំណើរដើរផ្លូវពេកទេ" ព្រឹទ្ធជននិយាយចប់ក៏ដង្ហក់ត្រហបដោយនឿយហត់ ។