cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
05 ខេត្តកំពង់ស្ពឺ
0504. ស្រុកឱរ៉ាល់
0505. ស្រុកឧដុង្គ
0506. ស្រុកភ្នំស្រួច
0507. ស្រុកសំរោងទង
0508. ស្រុកថ្ពង
06 ខេត្តកំពង់ធំ
0601. ស្រុកបារាយណ៍
0603. ក្រុងស្ទឹងសែន
0605. ស្រុកប្រាសាទសំបូរ
0606. ស្រុកសណ្ដាន់
0607. ស្រុកសន្ទុក
07 ខេត្តកំពត
0701. ស្រុកអង្គរជ័យ
0702. ស្រុកបន្ទាយមាស
0703. ស្រុកឈូក
0704. ស្រុកជុំគីរី 0705. ស្រុកដងទង់ 0706. ស្រុកកំពង់ត្រាច
0707. ស្រុក​ទឹក​ឈូ
0708. ក្រុង​កំពត​
08 ខេត្តកណ្ដាល
0801. ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង
0802. ស្រុកកៀនស្វាយ
0804. ស្រុកកោះធំ
0805. ស្រុកលើកដែក
0806. ស្រុកល្វាឯម
0807. ស្រុកមុខកំពូល
0808. ស្រុកអង្គស្នួល
0809. ស្រុកពញាឮ
0810. ស្រុកស្អាង
0811. ក្រុងតាខ្មៅ
09 ខេត្តកោះកុង
0901. ស្រុកបទុមសាគរ
0902. ស្រុកគីរីសាគរ
0903. ស្រុកកោះកុង
0904. ក្រុងខេមរភូមិន្ទ
0905. ស្រុកមណ្ឌលសីមា
0906. ស្រុកស្រែអំបិល
អាមេនី
ប្រទេសអាមេនី (ភាសាអាមេនី៖ Հայաստան) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអាមេនី គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនខាងលិចជាប់ប្រទេសតួកគី ចចជីនៅភាគខាងជើង អាស៊ែបៃសង់និងខ្សែបន្ទាត់ឡាឈីន (ក្រោមកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពរុស្ស៊ី) នៅភាគខាងកើត និងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់នៅភាគខាងត្បូង។ យេរេវ៉ាគឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេសមួយនេះ។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តក្រចេះ
1003. ស្រុកព្រែកប្រសព្វ
1004. ស្រុកសំបូរ
អាមេនី
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
thumb|ការកសាងឡើងវិញនៃ Herodotus "ផែនទីពិភពលោកគ។ 450 មុនគ, ជាមួយនឹង Armenia បានបង្ហាញនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលនេះ Armenia ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ខ្ពង់រាបជុំវិញភ្នំគម្ពីរប៊ីបអារ៉ារ៉ាត, ដែលទូករបស់លោកណូអេត្រូវបានគេនិយាយថាបានមក ដល់នៅសល់ក្រោយពីទឹកជំនន់។ (ព្រះគម្ពីរលោ 8: 4) ។ មានភស្តុតាងនៃអរិយធម៌របស់អាមេនីក្នុងសម័យសំរិទ្ធ និងមុននេះមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងប្រហែល 4000 ឆ្នាំមុនគ។ ការស្ទង់មតិបុរាណវិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ 2010 និង 2011 នៅឯគុហា Areni-1 បានលទ្ធផលនៅក្នុងការរកឃើញស្បែកជើងរបស់ពិភព លោកដំបូងបំផុតដែលបានស្គាល់ស្បែកសំពត់និងកន្លែងផលិត ស្រានេះ។ប្រតិទិន Haik បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃ Navasardi 1 (គណនាទៅជាស្មើនឹង 11 សីហា) 2492 មុនគ, ពេលដែលស្ដេច Haik កម្ចាត់បាប៊ីឡូនស្ដេច BEL (Nemruth) ។ ដោយប្រពៃណីអាមេនីរំលឹកគ្រឹះរបស់ខ្លួនដើម្បីកាលបរិច្ឆេទនេះ។ រដ្ឋជាសម័យសំរិទ្ធមួយចំនួនរីកចំរើននៅក្នុងតំបន់នៃមហា Armenia រួមទាំងជនជាតិចក្រភព (នៅកម្ពស់នៃអំណាចរបស់ខ្លួន), Mitanni (ប្រវត្តិសាស្រ្តខាងត្បូងលោក ខាងលិច Armenia) និង Hayasa-Azzi (1500-1200 មុនគ) ។ មនុស្ស Nairi (សតវត្សទី 9 ដល់ទៅ 12 មុនគស) និងព្រះរាជាណាចក្រ Urartu (1000-600 មុនគេបានបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់អធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួននៅលើអាមេនីឯស្រុក។ ប្រទេសនេះបានបញ្ជាក់និងកុលសម្ព័ន្ធបាន ចូលរួមក្នុង ethnogenesis របស់ប្រជាជនអាមេនី។ សិលាចារឹក lapidary អក្សរសម័យបូរាណដ៏ធំមួយបានរកឃើញប្រព្រឹត្តទៅនៅទីក្រុងយេរេវ៉ា បានបង្កើតឡើងដែលថារដ្ឋធានីសម័យទំនើបនៃអាមេនីត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅរដូវក្តៅនៃឆ្នាំ 782 ដោយព្រះបាទ Argishti I។ ក្រុងយេរេវ៉ាគឺជាទីក្រុងចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកបានចងក្រងជាឯកសារកាលបរិច្ឆេទពិតប្រាកដនៃមូលនិធិរបស់ខ្លួន។ មនុស្សប្រហែល 600 មុនគ.ស រាជាណាចក្រអាមេនីត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្រោមរាជវង្ស Orontid ។ នគរនេះបានក្លាយជារដ្ឋពេញលេញពីដែននៃឥទ្ធិពលនៃ Seleucid ចក្រភពក្នុង 190 មុនគ.ស នៅក្រោមព្រះបាទ Artaxias ខ្ញុំនិងចាប់ផ្តើមការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្ស Artaxiad នេះ។ Armenia បានឈានដល់កម្ពស់របស់ខ្លួនរវាង 95 និង 66 មុនគ.ស នៅក្រោម Tigranes ដ៏អស្ចារ្យដែលបានក្លាយជានគរដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតនៃពេលវេលាភាគខាងកើតរបស់ខ្លួននៃសាធារណរដ្ឋរ៉ូម៉ាំង។ នៅសតវត្សបន្ទាប់ Armenia មាននៅក្នុងវិស័យនេះអាណាចក្រនៃឥទ្ធិពលកំឡុងរជ្ជកាល Tiridates ជាស្ថាបនិកនៃរាជវង្ស Arsacid របស់ Armenia នេះ។ នៅទូទាំងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខ្លួនក្នុងព្រះរាជ្យនៃ Armenia រីករាយពេលឯករាជ្យភាពទាំងពីរ និងអំឡុងពេលនៃប្រធានបទស្វ័យភាពទៅចក្រភពសហសម័យ។ ទីតាំងជាយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ខ្លួនក្នុងរវាងពីរទ្វីបនេះបានទទួលរងវាទៅឈ្លានពានដោយប្រជាជនជាច្រើនរួមទាំងជនជាតិអាសស៊ើរ (ក្រោម Ashurbanipal នៅជុំវិញ 669-627 មុនគ.ស ព្រំដែននៃចក្រភពអាសស៊ើរបានឈានដល់ដូចជានៅឆ្ងាយដូចជា Armenia & ភ្នំ Caucasus ដែល) ក្រិករ៉ូម, សភាព, ពួកអារ៉ាប់, ម៉ុងហ្គោល, ពែក, អូតូម៉ង់ទួនិងរុស្ស៊ី។ ដែលជាអ្នកមិនជឿអាមេនីប្រាសាទ Garni ប្រហែលជាបានសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សទី 1 នៃគ, គឺជា "ការកសាងឡើងត្រង់បាំងសាច Greco-រ៉ូម៉ាំង" តែនៅក្នុង Armenia និងទាំងមូលអតីតសហភាពសូវៀត។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តក្រចេះ
1005. ស្រុកស្នួល
1006. ស្រុកចិត្របុរី
អាមេនី
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
សាសនានៅ Armenia បុរាណត្រូវបានទាក់ទងទៅនឹងប្រវត្តិសាស្រ្តសំណុំនៃជំនឿដែលនៅពែរ្ស, នាំឱ្យមានការកើតមាននៃការ Zoroastrianism នេះ។ វាជាពិសេសផ្តោតទៅលើការគោរពបូជានៃ Mihr (Avestan Mithras) និងក៏មានរួមបញ្ចូលទាំងការ pantheon នៃព្រះ Aryan ដើមកំណើតដូចជា Aramazd, Vahagn, Anahit, និង Astghik មួយ។ ប្រទេសនេះបានប្រើប្រតិទិន Hayk។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តមណ្ឌលគិរី
1001. ស្រុកកែវសីមា
អាមេនី
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
អាមេនីពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលមានរយៈពេល 12 ខែ។គ្រីស្ទសាសនាបានរីករាលដាលចូលទៅក្នុងប្រទេសនេះនៅដើមគ 40 ព្រះបាទ Tiridates ទី III (គ 238-314) បានធ្វើឱ្យសាសនាគ្រីស្ទសាសនារបស់រដ្ឋក្នុង 301 ក្លាយជារដ្ឋដែលជាគ្រិស្ដសាសនិកជាផ្លូវការលើកដំបូងនោះគ្រីស្ទសាសនាដប់ឆ្នាំមកហើយមុនពេលដែលចក្រភពរ៉ូមបានផ្តល់ ជាត្រាប្រណីផ្លូវការនៅក្រោម Galerius, និង 36 ឆ្នាំមុនពេលនេះត្រូវបានគេស្ទែដ៏អស្ចារ្យបានទទួលបុណ្យច្រមុជទឹក។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តមណ្ឌលគិរី
1002. ស្រុកកោះញែក
1003. ស្រុកអូររាំង
អាមេនី
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរាជាណាចក្រអាមេនីក្នុង 428 គ.ស ភាគច្រើននៃ Armenia ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាការ marzpanate ក្នុង Sassanid ចក្រភពមួយ។ បន្ទាប់ពីការបះបោរអាមេនីក្នុង 451 គគ្រីស្ទានអាមេនីរក្សាសេរីភាពសាសនារបស់ពួកគេខណៈដែល Armenia ទទួលបានស្វ័យភាព។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តមណ្ឌលគិរី
1005. ក្រុងសែនមនោរម្យ
រាជធានីភ្នំពេញ
1201. ចំការមន
1202. ដូនពេញ
អាមេនី
អាយុកាល អាមេនី
ក្រោយឆ្នាំ(៤២៨-៦៣៦),Armenia បានក្លាយជាអេមីរ៉ាតដែលជាវត្ថុដ៏សក្ដិសិទ្ធិនៃចក្រភពអារ៉ាប់,វត្ថុសក្ដិសិទ្ធិនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយព្រះអង្គម្ចាស់នៃ Armenia, និងទទួលស្គាល់ដោយ caliph និងសភាពអធិរាជ។រដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសអាមីនេវាគឺជាផ្នែកមួយដែលបង្កើតឡើងដោយពួកអារ៉ាប់ ហើយក្នុងនោះពួកអារ៉ាប់ក៏បានបញ្ចូលGeorgia and Caucasian Albania។ នាយកសាលានៃប្រទេស អាមីនេបាននិយាយថារហូតមកដល់ ៨៨៤ បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យវិញ អារ៉ាប់បានចុះខ្សោយក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះបាទ Ashot I Bagratuni។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
រាជធានីភ្នំពេញ
1202. ៧មករា
1204. ទួលគោក
1205. ដង្កោ
អាមេនី
អាយុកាល អាមេនី
រដ្ឋអាមេនីបានក្រោកឡើងវិញដោយលេចរូបរាងដ៏ល្អក្រោមការគ្រប់គ្រងដោយរាជវង្ស Bagratuni និងបន្តរហូតដល់ 1045។នៅពេលដែលតំបន់ជាច្រើននៃ Bagratid Armenia បានបំបែកនគរឯករាជ្យនិងជាក្សត្រដូចជាព្រះរាជាណាចក្រ Vaspurakan គ្រប់គ្រងដោយសភា Artsruni នៅភាគខាងត្បូងនៃព្រះរាជាណាចក្រ Syunik នៅភាគខាងកើត, ឬព្រះរាជាណាចក្រ Artsakh នៅលើទឹកដីសម័យទំនើប Nagorno Karabakh សម័យនោះក៏ស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះរាជា Bagratid ដែរ។មិនយូរប៉ុន្មាអាមេនីក៏បានធ្លាក់ក្នុងស្ថានការណ៍ដូចដើម (១០៤៥)។ដើម្បីគេចផុតពីសេចក្តីស្លាប់និងការធ្វើជាខ្ញុំបំរើរបស់ពួកគេ Gagik II, ស្តេច នី(Ani) នៃរដ្ឋអាមេនីរួមជាមួយនិងលោក Roupenបានរត់ចូលទៅក្នុងជ្រោះនៃភ្នំ Taurus ហើយបន្ទាប់មកចូលទៅក្នុងក្រុងតើសុសស្រុកគីលីគា។អភិបាលបានផ្ដល់ជំរកឱ្យពួកគេ ដែលជាកន្លែងដែលព្រះរាជាណាចក្រអាមេនី ស្រុកគីលីគា ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី៦ ខែមករាឆ្នាំ ១១៩៨ នៅក្រោមព្រះបាទលោក Leo ដែលជាកូនចៅរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ Roupen មួយ។ ដោយបានឃើញខ្លួនឯងបានឃើញភាពជោគជ័យថ្ងៃនេះនៃគ្រិស្ដសាសនានៅភាគខាងកើតអ្នកស្រុកគីលីគាមានសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏រឹងមាំជាមួយនិងក្លិប Crusaders អឺរ៉ុប ។ សារៈសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ស្រុកគីលីគានិងរដ្ឋអាមេនីត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយការផ្ទេរអាសនៈនៃ Catholicos របស់អាមេនីភូមិភាគសាសនាចក្រដែលជាមេដឹកនាំសាសនារបស់ប្រជាជនអាមេនីនៅក្នុងតំបន់នោះ។ ចក្រភព Seljuk ចាប់ផ្តើមដួលរលំ។ នៅដើមសតវត្សទី ១២,មេដឹកនាំអាមេនីនៃក្រុមគ្រួសារដ៏ថ្លៃថ្នូ Zakarid បើកឡានចេញពី Seljuk និងបានបង្កើតឡើងនូវវត្ថុសក្ដិសិទ្ធិអាមេនីពាក់កណ្តាលឯករាជ្យនៅភាគខាងជើងនិងភាគខាងកើត Armenia គេស្គាល់ថាជា Zakarid Armenia, ដែលមានរយៈពេលស្ថិតក្រោមការគាំទ្ររបស់ហ្សកហ្ស៊ីកម្ពុជា។ ក្រុមគ្រួសារដ៏ថ្លៃថ្នូនៃ Orbelians ចែករំលែកត្រួតពិនិត្យ Zakarids ក្នុងផ្នែកផ្សេងគ្នានៃប្រទេសនេះជាពិសេសនៅក្នុង Syunik និង Vayots Dzor ខណៈពេលដែលក្រុមគ្រួសាររបស់លោក Hasan អាមេនីJalalians បានគ្រប់គ្រងខេត្ត Artsakh និង Utik ដែលជាព្រះរាជាណាចក្រ Artsakh ។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
រាជធានីភ្នំពេញ
1206. មានជ័យ
1207. ឫស្សីកែវ
1208. សែនសុខ
អាមេនី
អាមេនីនៅដើមសម័យទំនើប
ក្នុងអំឡុង 1230 នេះចក្រភពម៉ុងហ្គោលសញ្ជ័យ Zakaryan នាយកសាលាក៏ដូចជានៅសល់របស់ Armenia បាន។ ការលុកលុយរបស់ម៉ុងហ្គោលីត្រូវបានគេតាមដានយ៉ាងឆាប់ដោយ អ្នកយកការនៃកុលសម្ព័ន្ធដទៃទៀតនៅអាស៊ីដូចជា (ក្រុម Kara Koyunlu, Timurid និង AK Koyunlu) ដែលបានបន្តពីសតវត្សទី 13 រហូតដល់សតវត្សទី 15 ។នៅសតវត្សទី 16 ចក្រភព Ottoman និង Safavid Persiaបានចែកក៏បាន Armenia ។ រូបភាពតូច|Seizure of Yerevan fortress by Russian troops in 1827 by Franz Roubaud.
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
រាជធានីភ្នំពេញ
1209. ពោធិ៍សែនជ័យ
1210. ជ្រោយចង្វារ
អាមេនី
សាធារណរដ្ឋអាមេនីទីមួយ
បើទោះបីជា កងទ័ពរុស្ស៊ី (ខាវខេស៊ូស) Caucasus ដែលជាកងកម្លាំងអធិរាជបានបញ្ជាដោយ នីកូលៀ យូឌីនីក(Nikolai Yudenich) និងអារមេនីក្នុងអង្គភាពស្ម័គ្រចិត្តនិងជីវពលអាមេនីដែលដឹកនាំដោយ អានដ្រានិក អូសានាន(Andranik Ozanian )និង ធូម៉ាស ណាសាប៊ីហ្គាន(Tovmas Nazarbekian )ទទួលជោគជ័យក្នុងភាគច្រើនបំផុតនៃអូតូម៉ង់ អាមេនី ក្នុងកំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទី១, ការកើនឡើងរបស់ពួកគេបានបាត់បង់ការជាមួយបុលសេវិកបដិវត្តន៍ឆ្នាំ 1917 ។ thumb|right|The Government house of the First Republic of Armenia (1918–1920) នៅពេលនោះប្រទេសរុស្ស៊ីដែលគ្រប់គ្រងភាគខាងកើត អាមេនី, ហ្សកហ្ស៊ី, និងអាហ្សែបែហ្សព្យាយាមភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នានៅក្នុង ប្រជាធិបតេយ្យសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ។ទោះជារយៈពេលចុងក្រោយសហព័ន្ធនេះ មាន ចាប់ពីខែកុម្ភៈដល់ខែឧសភាតែឆ្នាំ 1918 ក៏ដោយ នៅពេលដែលភាគីទាំងបីបានសម្រេចចិត្តដើម្បីរំលាយវាបាន។ ជាលទ្ធផលរដ្ឋាភិបាល ហ្ដាសនាកស្តូថយូន(Dashnaktsutyun) នៃ អាមេនី ខាងកើតប្រកាសឯករាជ្យរបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី 28 ខែឧសភាដែលជាសាធារណរដ្ឋដំបូងនៃអាមេនី ក្រោមការដឹកនាំរបស់ស្រុកស៊ីរី ម៉ានួកាន(Manukian) នេះ។សាធារណរដ្ឋតំបូងមានឯករាជ្យភាពរយៈពេលខ្លីរស់នៅ ដោយសារសង្រ្គាមរ ជាមួយនឹង ជម្លោះ ទឹកដីនិងការហូរចូលដ៏ធំនៃជនភៀសខ្លួនពីអូតូម៉ង់ អាមេនី,ការនាំយកជាមួយពួកគេជំងឺនិងអត់ឃ្លាន។ អំណាច អ៊ីនធែន(Entente), បំភ័យដោយសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលអូតូម៉ង់ដែលបានស្វះស្វែងដើម្បីជួយឱ្យរដ្ឋអាមេនី ដែលបានបង្កើតឡើងសារជាថ្មីតាមរយៈមូលនិធិជំនួយសង្គ្រោះនិងទម្រង់ផ្សេងទៀតនៃការគាំទ្រ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃសង្រ្គាមនេះបានទទួលជ័យជំនះមានអំណាចដើម្បីចែកឡើងចក្រភព អូតូមាន(Ottoman)ចុះហត្ថលេខា រវាងសម្ព័ន្ធមិត្តនិងសមាគមអំណាចនិងចក្រភពអូតូម៉ង់នៅថ្ងៃទី 10 ខែសីហាឆ្នាំ 1920 សន្ធិសញ្ញា សេវ៉ើ(Sèvres) បានចុះកិច្ចសន្យាដើម្បីរក្សាបាននូវអត្ថិភាពនៃសាធារណរដ្ឋអាមេនីហើយដើម្បីភ្ជាប់អតីតទឹកដីរបស់អូតូម៉ង់ អាមេនី។ដោយសារ តែព្រំដែនថ្មីនៃArmeniaត្រូវបានគូរដោយលោកប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិ វូដរ៉ូវ វីលសុន(Woodrow Wilson) អូតូម៉ង់ អាមេនីក៏ត្រូវបានយោងទៅតាមឈ្មោះរបស់គាត់រួចដាក់ថា ”វីលសុន អាមេនី” (Wilsonian Armenia )។ លើសពីនេះទៀតគ្រាន់តែប៉ុន្មានថ្ងៃមុនថ្ងៃទី 5 ខែសីហាឆ្នាំ 1920 មីរេន ដាម៉ាឌៀន(Mihran Damadian ) របស់អាមេនីសហភាពជាតិដឺរដ្ឋបាលអាមេនីជាក់ស្ដែងនៅស្រុកគីលីគាបានប្រកាសឯករាជ្យភាពរបស់ ស្រុកគីលីគាជាសាធារណរដ្ឋស្វយ័តអាមេនីស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
រាជធានីភ្នំពេញ
1211. ព្រែកព្នៅ
អាមេនី
សាធារណរដ្ឋអាមេនីទីមួយ
ទោះបីជាមានការពិចារណានៃការអាចធ្វើទៅបានធ្វើឱ្យ អាមេនីអាណត្តិស្ថិតក្រោមការការពាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនេះ។ ទោះជាយ៉ាងណាសន្ធិសញ្ញានេះ ត្រូវបានច្រានចោលដោយចលនាជាតិប្រទេសតួកគីហើយមិនដែលបានចូលជាធរមាន។ ចលនានេះត្រូវបានគេប្រើសន្ធិសញ្ញានេះថាជាឱកាសនេះដើម្បីប្រកាសខ្លួនវាផ្ទាល់របស់រដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់របស់ប្រទេសទួកគី ជំនួសរបបរាជានិយមដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលដោយមានមូលដ្ឋាននៅក្នុងទីក្រុងអង់ការ៉ាសាធារណរដ្ឋមួយ។ ក្នុងឆ្នាំ 1920 កងកម្លាំងជាតិនិយមតួកគីបានលុកលុយសាធារណរដ្ឋអាមេនីក្មេងខ្ចីពីទិសខាងកើត។កងកម្លាំងទួរគីនៅក្រោមការ បញ្ជារបស់ កាស៊ីម ការ៉ាប៊ីគី(Kazim Karabekir) បានចាប់យកទឹកដីអាមេនីដែលរុស្ស៊ីបានបញ្ចូលបន្ទាប់ពី សង្គ្រាមទួរគីឆ្នាំ 1877-1878ហើយបានកាន់កាប់ទីក្រុងចាស់របស់ អាលិចសាន់ដ្រូពូល(Alexandropol) សម័យបច្ចុប្បន្នជីយូមរី (Gyumri) ។ ការប៉ះទង្គិចដោយហិង្សានៅទីបំផុតបានបញ្ចប់ដោយសន្ធិសញ្ញាអាលិចសាន់ដ្រូពូល (Alexandropol )នៅលើទី 2 ខែធ្នូឆ្នាំ 1920 ។ សន្ធិសញ្ញានេះបានបង្ខំឱ្យ អាមេនី ដកហូតអាវុធភាគច្រើននៃកងកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួនប្រគល់អតីតទឹកដីអូតូម៉ង់ទាំងអស់ ដែលបានផ្តល់ទៅឱ្យវាដោយសន្ធិសញ្ញាសើវីស(Sèvres)និងដើម្បីផ្តល់ឱ្យឡើងទាំងអស់នេះ "(Wilsonian Armenia)" បានផ្ដល់ទៅវានៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាសើវីស(Sèvres)។ក្នុងពេលដំណាលគ្នានេះកងទ័ពសូវៀតទីដប់មួយក្រោមការបញ្ជារបស់ ហ្គ្រីហ្គូរីយ អរចនីកីដស៍(Grigoriy Ordzhonikidze) នោះបានឈ្លានពាន អាមេនីនៅ ការាវាន់សារៀ(Karavansarai) (សម័យបច្ចុប្បន្ន អ៊ីជីវាន់(Ijevan) នៅថ្ងៃទី 29 ខែវិច្ឆិកា។ នៅថ្ងៃទី4 ខែធ្នូកងកម្លាំង អរចនីកីដស៍ (Ordzhonikidze) បានយាងចូលទីក្រុង យិរីវាន់(YEREVAN )និងសាធារណរដ្ឋអាមេនីដែលជារយៈពេលខ្លីបានដួលរលំ។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃសាធារណរដ្ឋនេះជាខែកុម្ភៈបះបោរឆាប់បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ 1921 និងបាននាំឱ្យមានការបង្កើតនៃ សាធារណរដ្ឋភ្នំ អាមេនី ដោយកងកម្លាំងអាមេនីស្ថិតនៅក្រោមការបញ្ជារបស់ ហ្គារីជីន (Garegin Nzhdeh) លើខែមេសា 26 ដែលវាយប្រយុទ្ធបិទទាំងពីររំលោភបំពានសូវៀតនិងប្រទេសតួកគីនៅ ហ្សាងហ្គីហ្សូ(Zangezur) នេះ តំបន់ភាគខាងត្បូង អាមេនី។បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងសូវៀតដើម្បីរួមបញ្ចូលនៅក្នុងខេត្ត ស៊ីយូនិក(Syunik) ស្នាក់ អាមេនីរបស់ការបះបោរនេះបានបញ្ចប់ហើយកងទ័ពក្រហមបានគ្រប់គ្រងតំបន់នោះនៅថ្ងៃទី 13 ខែកក្កដា។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
រាជធានីភ្នំពេញ
1212. ច្បារអំពៅ
ខេត្តព្រះវិហារ
1301. ស្រុកជ័យសែន
អាមេនី
អាកាសធាតុ
អាកាសធាតុនៅ Armenia នេះគឺជាទ្វីបគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ រដូវក្តៅស្ងួតនិងពន្លឺថ្ងៃ, យូរអង្វែងពីខែមិថុនាដល់ពាក់កណ្តាលខែកញ្ញា។ សីតុណ្ហាភាព fluctuates ចន្លោះពី 22 និង 36 ° C នេះ (72 និង 97 ° F) ។ ទោះជាយ៉ាងណា, កម្រិតសំណើមទាបជួយកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃសីតុណ្ហភាពខ្ពស់។ ខ្យល់ល្ងាចបក់ចុះពីលើភ្នំផ្ដល់នូវឥទ្ធិពលស្រស់និងត្រជាក់ស្វាគមន៍។ និទាឃរដូវគឺមានរយៈពេលខ្លីខណៈពេលដែលរដូវស្លឹកឈើជ្រុះគឺមានរយៈពេលយូរ។ រដូវស្លឹកឈើជ្រុះស្លឹកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជារស់រវើកនិងមានពណ៌ធម្មជាតិរបស់ពួកគេ។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តព្រះវិហារ
1302. ស្រុកឆែប
1303. ស្រុកជាំក្សាន្ត
អាមេនី
អាកាសធាតុ
រដូវរងាមានជំងឺផ្តាសាយណាស់ជាមួយនឹងបានើននៃព្រិលជាមួយនឹងសីតុណ្ហភាពចាប់ពីរវាង -10 និង -5 ° C នេះ (14 និង 23 ° F) ។ កីឡារដូវរងារីករាយ យ៉ាងអន្ទះអន្ទែងនឹងជិះស្គីចុះភ្នំនៃ Tsakhkadzor មានទីតាំងនៅខាងក្រៅទីក្រុង YEREVAN និងមានរយះពេលសាមសិបនាទី។ បឹង Sevan, nestled ឡើងនៅក្នុងតំបន់ខ្ពង់រាបអាមេនីនេះគឺជាបឹងធំបំផុតទីពីរនៅលើពិភពលោកទាក់ទង ទៅនឹងកម្ពស់របស់ខ្លួននៅ 1.900 ម៉ែត្រ (6,234 ហ្វីត) លើកម្រិតទឹកសមុទ្រ។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តព្រះវិហារ
1304. ស្រុកគូលែន
1305. ស្រុករវៀង
1306. ស្រុកសង្គមថ្មី
1307. ស្រុកត្បែងមានជ័យ
អាមេនី
រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ
នយោបាយរបស់ Armeniaកើតឡើងនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ ប្រធានាធិបតីតំណាង។ នេះបើយោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃ Armeniaលោកប្រធានាធិបតីនេះគឺជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនិងប្រព័ន្ធពហុបក្សនេះ។ អំណាចប្រតិបត្តិគឺត្រូវបានអនុវត្តដោយរដ្ឋាភិបាល។អំណាចនីតិបញ្ញត្តិត្រូវបានផ្តល់ទាំងនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលនិងរដ្ឋសភា។ សភា unicameral (ហៅ Azgayin Zhoghov ឬរដ្ឋសភាជាតិ) ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមចម្រុះរបស់គណបក្សនយោបាយចំនួនបួន: គណបក្សអភិរក្សគណបក្សសាធារណរដ្ឋដែលជាគណបក្ស Armenia រុងរឿងក្បួនរបស់គណបក្សច្បាប់និងសហព័ន្ធបដិវត្តន៍អាមេនី។ គណបក្សប្រឆាំងដ៏សំខាន់គឺគណបក្ស Raffi Hovannisianរបស់បេតិកភ័ណ្ឌដែលបានជួយឱ្យសមាជិកអាមេនីយថាហេតុនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប និងអង្គការណាតូ។គោលដៅរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេនីបានថ្លែងថាគឺដើម្បីកសាងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សភាបែបលោកខាងលិចដែលជាមូលដ្ឋាននៃសំណុំបែបបទរបស់រដ្ឋាភិបាល។ វាមាននៅខាងលើមានអាយុដប់ប្រាំបីដែលបានការបោះឆ្នោតជាសកល។អ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុបនិងក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកបានចោទសួរភាពយុត្តិធម៌នៃការបោះឆ្នោតសភានិង ប្រធានាធិបតី Armenia និងការធ្វើប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1995 ដោយលើកឡើងពីកង្វះបោះឆ្នោតកង្វះនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដោយគណៈកម្មការបោះឆ្នោតនិងការថែទាំជនក្រីក្រនៃបញ្ជីបោះឆ្នោត និងកន្លែងបោះឆ្នោត។អង្គការ Freedom House ប្រភេទ Armenia នៅក្នុងរបាយការណ៍ឆ្នាំ 2008 របស់ខ្លួនថាជា "របបផ្តាច់ការពាក់កណ្តាល បានរួមបញ្ចូលគ្នា" (រួមជាមួយ Moldova,កូសូវ៉ូ, កៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថាននិងរុស្ស៊ី) និងលំដាប់ទី 20 ក្នុងចំណោម 29 Armenia ប្រទេសនៅក្នុងការផ្លាស់ ប្តូរដោយមានពិន្ទុប្រជាធិបតេយ្យនៃ 5,21 ចេញពី 7 (7 តំណាងឱ្យការរីកចំរើនតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យទាបបំផុត) ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1999 ពិន្ទុ ប្រជាធិបតេយ្យអង្គការ Freedom House សម្រាប់ Armenia បានក្លាយជា លំដាប់នៅលើការធ្លាក់ចុះ (ពី 4,79 ទៅ 5,21) ។] លើសពីនេះទៀតអង្គការ Freedom House ចំណាត់ Armenia ជា "ដោយឥតគិតថ្លៃមួយផ្នែក" នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ខ្លួនពីឆ្នាំ 2007 បើទោះបីជាវាមិនបានប្រភេទ Armenia ជា "ធិបតេយ្យការបោះឆ្នោត"ដោយបង្ហាញការអវត្ដមាននៃ ការបោះឆ្នោតដោយសេរីនិងប្រកួតប្រជែងដោយទំនាក់ទំនងមួយ។ទោះបីយ៉ាងណាការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងហាក់ដូចជាត្រូវបានធ្វើនិងការ បោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាមេនីឆ្នាំ 2008 ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រជាធិបតេយ្យភាគច្រើនដោយ OSCE និងម៉ូនីទ័រលោកខាងលិច។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តព្រះវិហារ
1308. ក្រុងព្រះវិហារ
អាមេនី
យោធា
នេះគឺជាកងទ័ពអាកាសរបស់ប្រទេសអាមេនី,យោធាអាមេនីត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀតនៅឆ្នាំ 1991 ហើយជាមួយនឹងការបង្កើតឡើងនៃក្រសួងការពារជាតិក្នុងឆ្នាំ 1992 នេះមេបញ្ជាការនៅក្នុងប្រធានយោធាជាប្រធាន អាមេនី, Serzh Sargsyan ។ ក្រសួងការពារជាតិស្ថិតនៅក្នុងបន្ទុកនៃការដឹកនាំនយោបាយបច្ចុប្បន្ននេះដែលដឹកនាំដោយលោកវរសេនីយ៍ឯក Seyran Ohanyan ខណៈពេលដែលការបញ្ជាយោធានៅតែមាននៅក្នុងដៃរបស់អគ្គសេនាធិការដែលដឹកនាំដោយប្រធានបុគ្គលិកបច្ចុប្បន្នដែលជាវរសេនីយ៍ឯកលោក Yuri Khatchaturov ។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តព្រៃវែង
1401. ស្រុកបាភ្នំ​
អាមេនី
យោធា
កងកម្លាំងសកម្មបច្ចុប្បន្ននេះមានចំនួនប្រមាណជា 81.000 នាក់ ដោយមានទុកបម្រុងបន្ថែមនៃកងទ័ពចំនួន 32,000 ។ ឆ្មាំព្រំដែនអាមេនីគឺនៅក្នុងបន្ទុកនៃការយាមល្បាតព្រំដែនរបស់ប្រទេសជាមួយ Georgia និងអាហ្សែបែហ្សខណៈដែលកងទ័ពរុស្ស៊ីបន្តការឃ្លាំមើលព្រំដែនរបស់ខ្លួនជាមួយប្រទេសអ៊ីរ៉ង់និងតួកគី។ នៅក្នុងករណីនៃការវាយប្រហារមួយ, អាមេនី គឺអាចប្រមូលផ្តុំបុរសដែលមានរាងកាយមាំមួនហើយមានអាយុពី 15 និង 59 សម្រាប់ការត្រៀមខ្លួនជាយោធាយោធា។
សន្ធិសញ្ញាសាមញ្ញមួយស្តីពីកងទ័ពនៅអឺរ៉ុបដែលបានបង្កើតដែនកំណត់ដ៏ទូលំទូលាយស្តីពីប្រភេទដ៏សំខាន់នៃគ្រឿងបរិក្ខាយោធាដែលត្រូវបានផ្តល់សច្ចាប័នដោយសភាអាមេនីក្នុងខែកក្កដាឆ្នាំ 1992។ក្នុងខែមីនាឆ្នាំ 1993 អាមេនី បានចុះហត្ថលេខាលើពហុភាគីអាវុធគីមីអនុសញ្ញានេះបានអំពាវនាវឱ្យមានការលុបបំបាត់នៃការផលិតអាវុធគីមី។ អាមេនី ចូលជាសមាជិកនៃសន្ធិសញ្ញាមិនសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ (NPT) ដែលបានចុះក្នុងសន្ធិសញ្ញានៅក្នុង ខែកក្កដាឆ្នាំ 1993 ។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តព្រៃវែង
1403. ស្រុកកំពង់ត្របែក​
1404. ស្រុកកញ្ច្រៀច​
1405. ស្រុកមេសាង​
អាមេនី
យោធា
អាមេនី ជាសមាជិកនៃអង្គការសន្ធិសញ្ញាសន្តិសុខសមូហភាព (CSTO) រួមជាមួយនឹងប្រទេសបេឡារុសកាហ្សាក់ស្ថានកៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថានរុស្ស៊ីតាជីគីស្ថាននិងអ៊ូបេគីស្ថាន។ បានចូលរួមក្នុងភាពជាដៃគូរបស់អង្គការណាតូសម្រាប់កម្មវិធីសន្តិភាព (PIP) និងជាសមាជិកនៅក្នុងអង្គការណាតូហើយបានហៅថាក្រុមប្រឹក្សាភាពដៃគូ-អឺរ៉ូអាត្លង់ទិ (EAPC) ។អាមេនី បានចូលរួមក្នុងបេសកកម្មរក្សាសន្តិភាពនៅកូសូវ៉ូដែលជាផ្នែកមួយនៃកងទ័ព KFOR ដែលមិនមែនជារបស់អង្គការណាតូតែវាស្ថិតនៅក្រោមការបញ្ជារបស់ក្រិច។ អាមេនី ក៏មានសមាជិកនៃកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាព យោធារបស់ខ្លួនដែលជាផ្នែកមួយនៃកងកម្លាំងចម្រុះ ក្នុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ាក់រហូតដល់ខែតុលាឆ្នាំ 2008។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តព្រៃវែង
1406. ស្រុកពាមជរ​
1407. ស្រុកពាមរ​
1408. ស្រុកពារាំង​
1409. ស្រុកព្រះស្ដេច​
1410. ក្រុងព្រៃវែង​
1411. ស្រុកពោធិ៍រៀង
1412. ស្រុកស៊ីធរកណ្ដាល​
1413. ស្រុកស្វាយអន្ទរ​​
ខេត្តពោធិ៍សាត់
1501. ស្រុកបាកាន
1502. ស្រុកកណ្ដៀង
1503. ស្រុកក្រគរ
1504. ស្រុកភ្នំក្រវាញ
1505. ក្រុងពោធិ៍សាត់
អាមេនី
បំណែងចែករដ្ឋបាល
ក្នុងខេត្តនីមួយបែងចែកជាសហគមន៍។ សហគមន៍នីមួយៗគឺគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងនិងមានការតាំងទីលំនៅ មួយឬច្រើន។ ក្នុងឆ្នាំ 2007 អាមេនី មានរួមបញ្ចូលទាំង 915 សហគមន៍ដែលត្រូវបានចាត់ទុក 49 ទីក្រុងនិង 866 ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជនបទ។ រដ្ឋធានីទីក្រុង YEREVAN, ក៏មានស្ថានភាពដូចជាសហគមន៍មួយដែរ។ បន្ថែមលើនេះទៀតទីក្រុង YEREVAN ត្រូវបានបែងចែកជា ១២ ស្រុកថែមទៀត។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តរតនគិរី
1601. ស្រុកអណ្តូងមាស​
1602. ក្រុងបានលុង
1603. ស្រុកបរកែវ
1604. ស្រុកកូនមុំ
អាមេនី
សិទ្ធិមនុស្ស
សិទ្ធិមនុស្សនៅប្រទេសអាមេនី(Armenia)គឺល្អប្រសើរជាងអ្នកដែលនៅក្នុងអតីតសាធារណរដ្ឋសូវៀតនិងបានគូរកាន់តែខិតជិតទៅតាមស្តង់ដាដែលអាចទទួលយកជាពិសេសសេដ្ឋកិច្ចនៅតែមានបញ្ហាជាច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ សរុបមកកំណត់ត្រាសិទ្ធិមនុស្សរបស់ប្រទេសអាមេនី( Armenia)គឺស្រដៀងគ្នាទៅនឹងរដ្ឋហ្សកហ្ស៊ី(Georgia)។ អាមេនី(Armenia)ត្រូវបានដាក់ស្លាកថាជា "ដោយឥតគិតថ្លៃមួយផ្នែក" ដោយអង្គការ Freedom House ។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តរតនគិរី
1605. ស្រុកលំផាត់
1606. ស្រុកអូរជុំ
1607. ស្រុកអូរយ៉ាដាវ
អាមេនី
សេដ្ឋកិច្ច
យ៉ាងណាក៏ដោយរដ្ឋាភិបាលអាចធ្វើ កំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចឱ្យទូលំទូលាយដែលបានបង់ថ្លៃនៅក្នុងអតិផរណាទាបជាងយ៉ាងខ្លាំងនិងកំណើនជាលំដាប់។ បទឈប់បាញ់ឆ្នាំ១៩៩៤ ក្នុងជម្លោះណាហ្គូរណូ ការ៉ាបាក់( Nagorno-Karabakh )ក៏បានជួយឱ្យសេដ្ឋកិច្ច។ អាមេនី មានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដ៏ខ្លាំងចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៥ មកការកសាងនៅលើការស្ទុះងើបវិញដែលបានចាប់ផ្តើមកាលពីឆ្នាំមុន, និងអតិផរណាបានជាសេចក្តីធ្វេសប្រហែសសម្រាប់ពេលប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងនេះ។ វិស័យថ្មី, ដូចជាដំណើរការ ថ្មមានតម្លៃ និងការធ្វើគ្រឿងអលង្ការ, ពត៌មាននិង     បច្ចេកវិទ្យាទំនាក់ទំនងនិងសូម្បីតែវិស័យទេសចរណ៍កំពុងចាប់ផ្តើមបន្ថែមវិស័យជាប្រពៃណីជាច្រើនទៀតនៃសេដ្ឋកិច្ចដូចជាវិស័យកសិកម្ម។ ការរីកចំរើនផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចមានស្ថិរភាពនេះបានទទួលការគាំទ្រការបង្កើន អាមេនី មកពីស្ថាប័នអន្តរជាតិ។ មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ អាយអិម អេហ្វ(IMF), ធនាគារពិភពលោក, ធនាគារអឺរ៉ុបសម្រាប់ការកសាងឡើងវិញនិងអភិវឌ្ឍន៍ (EBRD) និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ (អាយអេហ្វអាយ) និងបណ្តាប្រទេសបរទេសកំពុងពង្រីកជំនួយនិងប្រាក់កម្ចីសន្ធឹកសន្ធាប់។ ផ្តល់ឥណទានជូន អាមេនី ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៣ លើសពី ១,១ពាន់លានដុល្លារ។ ការផ្តល់ប្រាក់កម្ចីទាំងនេះត្រូវបានកំណត់គោលដៅកាត់បន្ថយឱនភាពថវិកានិងការរក្សារូបិយប័ណ្ណ ការអភិវឌ្ឍអាជីវកម្មឯកជន ថាមពល កសិកម្ម ការកែច្នៃម្ហូបអាហារ ការដឹកជញ្ជូន វិស័យសុខាភិបាលនិងអប់រំ និងការស្តារនីតិសម្បទាដែលកំពុងបន្តនៅក្នុងតំបន់គ្រោះរញ្ជួយដីនេះ។ រដ្ឋាភិបាលបានចូលរួមក្នុងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកនៅថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០០៣ ប៉ុន្ដែផ្នែកមួយនៃប្រភពដ៏សំខាន់នៃការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសនៅតែជាមនុស្សនៅក្រៅប្រទេសអាមេនីដែលថវិកាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយនៃការកសាងឡើងវិញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងគម្រោងសាធារណៈផ្សេងទៀត។ ក្នុងនាមជារដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យមួយដែលរីកលូតលាស់, អាមេនី ក៏សង្ឃឹមថានឹងទទួលបានជំនួយហិរញ្ញវត្ថុបន្ថែមទៀតពី ពិភពលោកខាងលិច។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តរតនគិរី
1608. ស្រុកតាវែង
1609. ស្រុកវើនសៃ
ខេត្តសៀមរាប
1701. ស្រុកអង្គរជុំ
អាមេនី
សេដ្ឋកិច្ច
ច្បាប់វិនិយោគបរទេសមួយសេរីត្រូវបានអនុម័តនៅខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩៩៤ និងច្បាប់ស្តីពីឯកជនមួយត្រូវបានអនុម័តក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ក៏ដូចជាកម្មវិធីនៃការឯកជនភាវូបនីយកម្មទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ។ ការរីកចំរើនបន្តទៀតនឹងអាស្រ័យលើសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការពង្រឹងការគ្រប់គ្រងម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនរួមទាំងការបង្កើនការប្រមូលចំណូលការកែលម្អបរិយាកាសវិនិយោគនិងការធ្វើឱ្យបោះជំហានប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយ។ ទោះជាយ៉ាងណា, ភាពអត់ការងារធ្វើដែលបច្ចុប្បន្នឈរនៅជុំវិញ ១៥% នៅតែនៅតែជាបញ្ហាដ៏ធំមួយដោយសារការហូរចូលនៃជនភៀសខ្លួនរាប់ពាន់នាក់មកពីជម្លោះ ការ៉ាបាក់ ។ អាមេនី លំដាប់ទី 78 នៅលើសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សឆ្នាំ ២០១០ របស់ UNDP ដែលជាកម្រិតទាបបំផុតក្នុងចំណោមសាធារណរដ្ឋត្យានស្កូវកាស្យ៉ា (Transcaucasia) នេះ។ នៅឆ្នាំ ២០០៧ អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិចំណាត់ថ្នាក់សន្ទស្សន៍អំពើពុករលួយ (CPI) បាន, អាមេនី ចំណាត់ថ្នាក់ 99 នៃបណ្តាប្រទេស ១៧៩ ។  នៅឆ្នាំ ២០០៨ សន្ទស្សន៍សេរីភាពសេដ្ឋកិច្ច, អាមេនី ចំណាត់ថ្នាក់ទី ២៨ដោយនាំមុខនៃបណ្តាប្រទេសដូចជាប្រទេសអូទ្រីស, ប្រទេសបារាំង, ព័រទុយហ្គាល់និងអ៊ីតាលី។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តសៀមរាប
1702. ស្រុកអង្គរធំ
1703. ស្រុកបន្ទាយស្រី
1704. ស្រុកជីក្រែង
អាមេនី
​ប្រជាសាស្រ្ត
អាមេនី មានប្រជាជន 3.238.000 មួយ (ឆ្នាំ 2008 ប៉ាន់ស្មាន។ ) និងជាប្រទេសទីពីរដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនបំផុតនៃអតីតសាធារណរដ្ឋសូវៀត។ មានបញ្ហានៃប្រជាជនថយដល់កម្រិតខ្ពស់នៃការធេវីអន្ដោរបវេសន៍បន្ទាប់ពីការបំបែកឡើងនៃសហភាពសូវៀត។ ​ទោះយ៉ាងណានៅក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះកម្រិតការធេវីអន្ដោរបវេសន៍បានតាមស្មើនិងមានកំណើនប្រជាជនមានស្ថិរភាព។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តសៀមរាប
1706. ស្រុកក្រឡាញ់
អាមេនី
ទីក្រុង
ទីក្រុងធំជាងគេនៅអាមេនី
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តសៀមរាប
1709. ស្រុកប្រាសាទបាគង
អាមេនី
ក្រុមឌាស្ពូរា(Diaspora)
ទំនាក់ទំនងអាមេនីមានសហគមន៍ជនភៀសខ្លួនដ៍ធំមួយ(ប្រាំបីលាននាក់)ដោយរួមមានទាំងមិត្តឆ្ងាយច្រើនជាង(បីលាននាក់)របស់ខ្លួនពួកគេផ្ទាល់។ពួកគេមានទំនាក់ទំនងជាមួយនិងសហគមន៍ដែលមានស្រាប់នៅលើពិភពលោក។សហគមន៍អាមេនីដ៍ធំបំផុតនៅក្រៅអាមេនីត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងប្រទេស រុស្សុី បារាំង អុីរ៉ង សហរដ្ធអាមេរិក រដ្ធហ្សកហ្ស៊ី សុីរី លីបង់ អាហ្សង់ទីន អូស្រ្តាលី កាណាដា ប្រទេសក្រិចស៊ី អ៊ីស្រាអែល ប៉ូឡូញនិងអ៊ុយក្រែន។៤០០០០ ទៅ​  ៧០០០០ អាមេនីនៅតែរស់នៅក្នុងប្រទេសតួកគី (ភាគច្រើននៅក្នុង និង ជុំវិញទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល)។ដូចគ្នានេះផងដែរប្រជាជនអាមេនី ១០០០​ នាក់នៅតែរស់នៅក្នុងត្រីមាសក្នុងទីក្រុងចាស់របស់ក្រុងយេរូសាឡឹមសំណល់នៃសហគមន៍ដ៍ធំមួយ។ប្រទេសអុីតាលីគឺជាផ្ទះ San Lazzaro degli Armeni របសើកោះ Venetian ដែលស្តិតនៅក្នុងទឹកស្អុយមួយទាំងស្រុងដែលត្រូវបានកាន់កាប់ដោយវត្តមួយដែលដំណើរការដោយ Mechitarists ដែលជាក្រុមជំនុំកាតូលិកអាមេនី។លើសពីនេះជនជាតិអាមេនីប្រមាណ ១៣៩០០០ រស់នៅជាក់ស្ដែងនៅក្នុងប្រទេស​ Nagorno-Karabakh ដែលជាកន្លែងដែលពួកគេភាគច្រើនបានបង្កើត។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តសៀមរាប
1710. ក្រុងសៀមរាប
1711. ស្រុកសូទ្រនិគម
អាមេនី
កាអប់រំ
នៅក្នុងឆ្នាំដំបូងនៃឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួនអាមេនី បានធ្វើឱ្យមានការរីកចំរើនមិនស្មើគ្នាក្នុងការបង្កើតប្រព័ន្ធមួយដើម្បីបំពេញតាមតម្រូវការថ្នាក់ជាតិរបស់ខ្លួននៅក្នុងការផ្តល់សេវាសង្គម។ អប់រំប្រារព្ធឡើងនៅក្នុងការជឿជាក់លើពិសេសក្នុងវប្បធម៌អាមេនី, ផ្លាស់ប្តូរលឿនបំផុតនៃការផ្តល់សេវាសង្គមក្នុងខណៈពេលដែលសេវាសុខភាពនិងសុខុមាលភាពព្យាយាមដើម្បីរក្សារចនាសម្ព័ន្ធដែលបានគ្រោងទុករបស់រដ្ឋជាមូលដ្ឋាននៃសម័យសូវៀត។ អត្រាអក្ខរកម្ម100% ត្រូវបានគេរាយការណ៍នៅដើមឆ្នាំ 1960 ។ នៅក្នុងយុគសម័យកុម្មុយនិស្តអប់រំអាមេនីតាមបែបសូវៀតស្តង់ដានៃការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋពេញលេញ (ពីទីក្រុងម៉ូស្គូ) នៃវិធីសាស្រ្តកម្មវិធីសិក្សានិងការបង្រៀននិងការធ្វើសមាហរណកម្មយ៉ាងជិតស្និទ្ធនៃសកម្មភាពអប់រំដោយមានទិដ្ឋភាពផ្សេងទៀតនៃសង្គមដូចជាវិស័យនយោបាយវប្បធម៌និងសេដ្ឋកិច្ច។ ដូចជានៅក្នុងរយៈពេលសូវៀតការអប់រំបឋមសិក្សានិងមធ្យមសិក្សានៅប្រទេស អាមេនី ដោយឥតគិតថ្លៃនិងការបញ្ចប់នៃសាលាអនុវិទ្យាល័យគឺកំហិត។ [126]នៅក្នុងឆ្នាំសិក្សា 1988-89, និស្សិត ចំនួន301និង ប្រជាជន 10,000 នាក់នៅក្នុងវិស័យអប់រំមធ្យមសិក្សាឬខ្ពស់ជាងឯកទេសតួលេខទាបជាងមធ្យមសូវៀតបន្តិច។ [126] នៅឆ្នាំ 1989 មានចំនួន 58% នៃប្រទេសអាមេនីមានអាយុដប់ប្រាំជាងបានបញ្ចប់មធ្យមសិក្សារបស់ខ្លួននិង 14% មានការអប់រំខ្ពស់។ [126]នៅក្នុងឆ្នាំសិក្សា 1990-បានប៉ាន់ប្រមាណថាសាលាបឋមសិក្សានិងអនុវិទ្យាល័យ 1307 ត្រូវបានចូលរួមដោយនិស្សិត 608.800 នាក់។ [126]ស្ថាប័នមធ្យមសិក្សាឯកទេសចំនួន70មានសិស្សនិស្សិត 45.900នាក់ និង 68.400 នាក់ត្រូវបានចុះឈ្មោះចូលរៀនសិស្សនិស្សិតសរុបនៃស្ថាប័នក្រោយមធ្យមសិក្សាចំនួន10ដែលរួមមាននៅសាកលវិទ្យាល័យមួយ។ [126] លើសពីនេះទៅទៀតដល់ 35% នៃកុមារមានសិទ្ធិចូលរៀននៅ ក្នុងសាលាមត្តេយ្យ។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តសៀមរាប
1712. ស្រុកស្រីស្នំ 1713. ស្រុកស្វាយលើ
1714. ស្រុកវ៉ារិន
ខេត្តព្រះសីហនុ
1801. ក្រុងព្រះសីហនុ
អាមេនី
កាអប់រំ
ក្នុងឆ្នាំ 1992 ស្ថាប័នដ៏ធំបំផុត លោកអាមេនីបានរៀនខ្ពស់ជាងគេនៅសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋទីក្រុង YEREVAN មាននាយកដ្ឋានដប់ប្រាំបីដែលរួមទាំងពួកអ្នកដែលសម្រាប់សង្គមវិទ្យាសាស្រ្ត, វិទ្យាសាស្រ្ត, ច្បាប់និង។ [126]មហាវិទ្យាល័យរបស់ខ្លួនដែលមានចំនួនប្រមាណជា 1.300 នាក់គ្រូនិងសិស្សរបស់ខ្លួនដែលមានប្រជាជនប្រហែល 10,000 នាក់។ [126] នេះទីក្រុង YEREVAN ស្ថាបត្យកម្មនិងវិទ្យាស្ថានវិស្វកម្មសំណង់ស៊ីវិលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1989 [126]នៅក្នុងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 បានធ្វើការផ្លាស់ប្តូរច្រើន របស់អាមេនីទៅប្រព័ន្ធសូវៀតកណ្តាលនិងកងវរសេនាធំ។ [126] ដោយសារតែមាន សិស្សនិស្សិតនៅឧត្តមសិក្សា98% ត្រូវបានអារមេនី, បានចាប់ផ្តើមដើម្បីបញ្ជាក់ពីប្រវត្តិសាស្រ្តនិងវប្បធម៌របស់អាមេនី។ [126]អារមេនីបានក្លាយជាភាសាដែលលេចធ្លោនៃការបង្រៀននិងសាលារៀនជាច្រើនដែលបានបង្រៀននៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ីបានបិទទ្វារនៅចុងឆ្នាំ 1991 [126]ប្រទេសរុស្ស៊ីនៅតែត្រូវបានបង្រៀនយ៉ាងទូលំទូលាយទោះជាយ៉ាងណាជាភាសាទីពីរ។ នៅលើមូលដ្ឋាននៃការពង្រីកនិងការអភិវឌ្ឍនៃសាកលវិទ្យាល័យទីក្រុង YEREVAN រដ្ឋមួយចំនួននៃស្ថាប័នឯករាជ្យមានការអប់រំខ្ពស់ជាងមុនត្រូវបានបង្កើតឡើងរួមទាំងវិទ្យាស្ថានវេជ្ជសាស្ត្របានបំបែកនៅឆ្នាំ 1930 ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើមូលដ្ឋាននៃមហាវិទ្យាល័យវេជ្ជសាស្រ្ត។ក្នុងឆ្នាំ 1980 សាកលវិទ្យាល័យវេជ្ជសាស្រ្តទីក្រុង YEREVAN រដ្ឋបានទទួលរង្វាន់មួយក្នុងចំណោមរង្វាន់សំខាន់នៃអតីតសហភាពសូវៀត - លំដាប់នៃការការងារសម្រាប់បដាពណ៌ក្រហមបណ្តុះបណ្តាអ្នកជំនាញដែលមានសមត្ថភាពក្នុងការថែទាំសុខភាពនិងសេវាដ៏មានតម្លៃក្នុងការអភិវឌ្ឍវិទ្យាសាស្រ្តវេជ្ជសាស្រ្តនេះ។នៅក្នុងឆ្នាំ 1995 YSMI ត្រូវបានប្ដូរឈ្មោះទៅជា YSMU ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1989 វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាម Mkhitar Heratsi ដែលជាគ្រូពេទ្យដ៏ល្បីល្បាញមជ្ឈិមសម័យ។Mkhitar Heratsi ជាស្ថាបនិកនៃសាលាវេជ្ជសាស្រ្តអាមេនីក្នុង Cilician អាមីនី។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តព្រះសីហនុ
1802. ស្រុកព្រៃនប់
1803. ស្រុកស្ទឹងហាវ
1804. ស្រុកកំពង់សិលា
អាមេនី
កាអប់រំ
thumb|សាកលវិទ្យាល័យវេជ្ជសាស្រ្តទីក្រុង YEREVAN រដ្ឋដែលមានឈ្មោះថា afteGraduates នៃកម្មវិធីម៉ាប់របស់វិស័យកសិអាជីវកម្មបង្រៀន Centerr Mkhitar Heratsi។ វេជ្ជបណ្ឌិតដ៏អស្ចារ្យបានដើរតួនាទីដូចគ្នានៅក្នុងវិទ្យាសាស្រ្តវេជ្ជសាស្រ្តអាមេនីដែលជា Hippocrates បានក្នុងលោកខាងលិច, Galen នៅរ៉ូម៉ាំង Ibn ស៊ីណាក្នុងការថាំពទ្យភាសាអារ៉ាប់។ នាយកដ្ឋាននិស្សិតបរទេសសម្រាប់ក្រុម diaspora អាមេនីត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1957 ក្រោយមកត្រូវបានពង្រីកនិងការចុះឈ្មោះចូលរៀនរបស់សិស្សបរទេសបានចាប់ផ្តើម។ សព្វថ្ងៃ YSMU គឺជាស្ថាប័នវេជ្ជសាស្ត្រដែលត្រូវគ្នានឹងតម្រូវការអន្ដរជាតិបណ្តុះបណ្តាលបុគ្គលិកពេទ្យមិនមែនសម្រាប់តែ Armenia និងបណ្តាប្រទេសជិតខាងពោលគឺប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ស៊ីរី, លីបង់, រដ្ឋ Georgia, ប៉ុន្តែក៏មានបណ្តាប្រទេសនាំមុខគេជាច្រើនផ្សេងទៀតនៅទូទាំងពិភពលោក។ចំនួនដ៏ធំនៃនិស្សិតបរទេសមកពីប្រទេសឥណ្ឌានេប៉ាល់ស្រីលង្កាសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហព័ន្ធរុស្ស៊ីការសិក្សារួមគ្នាជាមួយសិស្សអាមេនី។សព្វថ្ងៃនេះសាកលវិទ្យាល័យនេះត្រូវបានចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងចំណោមស្ថាប័នវេជ្ជសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញខ្ពស់និងកើតឡើងកិត្តិយសរបស់ខ្លួននៅក្នុងការថតពិភពលោកនៃសាលាវេជ្ជសាស្ត្រដែលចេញផ្សាយដោយអង្គការសុខភាពពិភពលោកបាន។ ស្ថាប័នអប់រំផ្សេងទៀតនៅក្នុង Armenia រួមមានសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិក Armenia និងសាលា QSI អន្តរជាតិទីក្រុង YEREVAN ។ សាកលវិទ្យាល័យអាមេរិក Armenia មានកម្មវិធីបញ្ចប់ការសិក្សាក្នុងមុខជំនួញនិងច្បាប់, ក្នុងចំណោមអ្នកដទៃទៀត។ស្ថាប័ននេះបានជំពាក់អត្ថិភាពរបស់ខ្លួនទៅនឹងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលរួមបញ្ចូលគ្នានៃការ Armenia នេះអាមេនីទូទៅសហភាពសប្បុរសធម៌ទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសំរាប់ការអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិនិងសាកលវិទ្យាល័យកាលីហ្វញ៉ា។ កម្មវិធីផ្នែកបន្ថែមនិងបណ្ណាល័យនៅអេយូអេបង្កើតបានជាចំណុចប្រសព្វថ្មីសម្រាប់ភាសាអង់គ្លេសជីវិតរបស់បញ្ញានៅក្នុងទីក្រុង។ អាមេនី រៀបចំការដាក់ពង្រាយរបស់ OLPC - Laptopschool មួយក្នុងមួយកុមារអ៊ិចអូសាលារៀនកុំព្យូទ័រយួរដៃ-កុំព្យូទ័របន្ទះ [127] បន្ថែមទៀត។ OLPC នៅសាធារណរដ្ឋ Nagorno
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តព្រះសីហនុ
1805. ក្រុងកោះរ៉ុង
ខេត្តស្ទឹងត្រែង
1901. ស្រុកសេសាន
1902. ស្រុកសៀមបូក
អាមេនី
ភាសា
ប្រទេសអាមេនី មានភាសាជាផ្លូវការមួយ។ តែដោយកន្លងមកនេះ ភាសសារបស់សូវៀត និង រុស្ស៊ីនៅតែប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយនៅ ប្រទេសអាមេនី ដូច្នេះអាចចាត់ទុកជាភាសាទីពីរបាន។ បើយោងតាមការស្ទង់មតិឆ្នាំ 2013, 95% នៃប្រជាជនអាមេនីបាននិយាយថា ពួកគេបានស្គាល់ពីចំណេះដឹងមួយចំនួនរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ី (24% កំរិតខ្ពស់, 59% កំរិតមធ្យម) ធៀបទៅនឹង40% ទៀតដែលនិយាយថាពួកគេបានស្គាល់ពីប្រទេសអង់គ្លេស (4% កំរិតខ្ពស់, 16% កំរិតមធ្យម, 20% កំរិតទាប)។ ទោះជាយ៉ាងណា មនុស្សពេញវ័យជាច្រើន(50%) គិតថាភាសាអង់គ្លេសគួរតែត្រូវបានបង្រៀនជាសាធារណះនៅតាមសាលាមធ្យមសិក្សា ជាងភាសារុស្ស៊ី (44%)។
សុខភាព
នៅក្នុងឆ្នាំ 2006 អាយុកាលជាមធ្យមសម្រាប់បុរស 70 ឆ្នាំ និង សម្រាប់ស្រ្តី 76 ឆ្នាំ។ ការចំណាយទៅលើសុខភាពប្រហែល 5.6% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបនៅឆ្នាំ 2004។ ភាគច្រើននៃរឿងនេះគឺនៅក្រៅវិស័យឯកជន។ ការចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាលទៅលើសុខភាព គឺ 112$ ក្នុងមនុស្សម្នាក់ក្នុងឆ្នាំ 2006។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តស្ទឹងត្រែង
1904. ក្រុងស្ទឹងត្រែង
1905. ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់
ខេត្តស្វាយរៀង
2001. ស្រុកចន្រ្ទា​
2002. ស្រុកកំពង់រោទិ៍
2003. ស្រុករំដួល
អាមេនី
សិល្បៈ
ទីក្រុង YEREVAN Vernissage គឺជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំនៃទីផ្សារ ស្ថិតនៅក្បែរសាធារណរដ្ឋ​ Square ដែលមានមនុស្សរាប់រយនាក់បានលក់ និង ផលិតប្រភេទនៃគ្រឿងសង្ហារិមដែលជាសិប្បកម្មមួយ។ ទីផ្សារនេះផលិតនូវវត្ថុបុរាណ និង ចរាចរណ៍ព្រំរោមចៀម ដែលអ្នកជំនាញបានផលិតឡើងសម្រាប់លក់។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តស្វាយរៀង
2004. ស្រុករមាសហែក
អាមេនី
កីឡា
ការរៀបចំកីឡាដ៏ធំទូលាយមួយនៃកីឡានៅក្នុងប្រទេសអាមេនី(Armenia) ដោយមានការពេញនិយមបំផុតរបស់កីឡាដែលមានដូចជា៖ កីឡាចំបាប់ ទម្ងន់ យូដូ បាល់ទាត់ អុកនិងការប្រដាល់ ហើយចំពោះដីភ្នំនៅអាមេនី (Armenia)បានផ្ដល់ឱកាសដ៏អស្ចារ្យមួយសម្រាប់ការអនុវត្តន៍នៃកីឡាដូចជាការជិះស្គីនិងការឡើងកន្លែងនោះ។ក្នុងនាមជាប្រទេសមួយដែលមិនជាប់សមុទ្រ​ កីឡាក្នុងទឹកអាចត្រូវបានអនុវត្ដន៍តែនៅលើបឹងតែប៉ណ្ណោះជាពិសេសបឹងសិវាន (Sevan) ។ ចំពោះការប្រកួតប្រជែងអាមេនី(Armenia)បានទទួលជោគជ័យក្នុងការអុកទម្ងន់និងកីឡាចំបាប់នៅថ្នាក់អន្តរជាតិទៀតផង។អាមេនី(Armenia)ក៏ជាសមាជិកសកម្មនៃសហគមន៍កីឡាអន្ដរជាតិដោយមានភាពជាសមាជិកពេញលេញនៅក្នុងសហភាពសមាគមន៍កីឡាបាល់ទាត់អឺរ៉ុប (UEFA) និងសហព័ន្ធកីឡាហុកឃីទឹកកក(Ice Hockey)អន្តរជាតិ (IIHF) ។ វាក៏ម្ចាស់ផ្ទះនៃហ្គេម(Pan-Armenia)។មុនពេលឆ្នាំ ១៩៩២​ អាមេនី(Armenia)នឹងចូលរួមនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអូឡាំពិកតំណាងឱ្យសហភាពសូវៀតនេះ។ ជាផ្នែកមួយនៃសហភាពសូវៀតអាមេនី(Armenia) ទទួឡបានជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំងដោយឈ្នះមេដាយឱ្យបានច្រើននិងជួយសហភាពសូវៀតឈ្នះលើតារាងមេដាយនៅអូឡាំពិកជាច្រើនដង។នេះជាមេដាយដំបូងដែលបានឈ្នះដោយអាមេនីមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តកីឡាអូឡាំពិកទំនើបគឺដោយ Hrant Shahinyan (ជួនកាលសរសេរថាជាជំនួយ Shaginyan) ដែលបានឈ្នះមេដាយមាសចំនួនពីរដងនិងប្រាក់ចំនួនពីរដែលធ្វើអំពីប្រាក់នៅកាយសម្ព័ន្ធនៅក្នុងការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ ១៩៥២ នៅទីក្រុងហីលស៊ីនគី (Helsinki)។ដើម្បីបញ្ជាក់ពីកម្រិតនៃភាពជោគជ័យរបស់ប្រជាជនអាមេនីក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអូឡាំពិកនេះបាន Shahinyan ត្រូវបានគេដកស្រង់សម្តីដែលនិយាយថា: "កីឡាករអាមេនីធ្វើបានល្អជាងគូប្រកួតរបស់ពួកគេដោយស្នាមរន្ធច្រើនសម្រាប់បាញ់នៅកំពុងត្រូវបានទទួលយកចូលទៅក្នុងក្រុមរបស់សូវៀតណាមួយ។ ប៉ុន្តែការលំបាកទាំងនោះទោះជា៩០ភាគរយនៃក្រុមអត្តពលិកអូឡាំពិកនៅលើអាមេនី(Armenia)សូវៀតបានត្រឡប់មកវិញជាមួយនឹងមេដាយ។អាមេនី(Armenia) បានចូលរួមជាលើកដំបូងនៅកីឡាអូឡាំពិករដូវក្ដៅនៅឆ្នាំ ១៩៩២ នៅទីក្រុង Barcelona នៅក្រោមក្រុមឯករាជ្យភាពដែលជាកន្លែងដែលវាជាការទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំងដោយឈ្នះមេដាយទាំងបីនិងប្រាក់មួយនៅក្នុងកីឡាអុកទម្ងន់និងចំបាប់និងការបាញ់ប្រហារយ៉ាងខ្លាំងបើទោះបីជាមានតែមានអត្តពលិក 5 ។ ចាប់តាំងពីការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិករដូវរងានៅឆ្នាំ ១៩៩៤ នៅ Lillehammerនៃប្រទេសអាមេនី (Armenia) បានចូលរួមជាប្រទេសឯករាជ្យមួយ។អាមេនី(Armenia)បានចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅនៅក្នុងការប្រដាល់, ចំបាប់, ទម្ងន់, យូដូ, កាយសម្ព័ន្ធបទនិងវាលមុជទឹក ហែលទឹកនិងការបាញ់ប្រហារយ៉ាងខ្លាំង។ វាក៏បានចូលរួមនៅក្នុងការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិករដូវរងាក្នុងដើមឈើជិះស្គី ជិះស្គីឆ្លងប្រទេសនិងកីឡាករប៉ាតំាតួលេខ។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តស្វាយរៀង
2007. ស្រុកស្វាយទាប
អាមេនី
ម្ហូបអាហារ
thumb|right|Armenian cuisine
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តស្វាយរៀង
2008. ក្រុងបាវិត
ខេត្តតាកែវ
2101. ស្រុកអង្គរបូរី ​​
2102. ស្រុកបាទី
អាមេនី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងកើត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហគមន៍នៃរដ្ឋឯករាជ្យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឆ្លងទ្វីប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តតាកែវ
2104. ស្រុកគិរីវង់
2105. ស្រុកកោះអណ្តែត​
2106. ស្រុកព្រៃកប្បាស​
2107. ស្រុកសំរោង
2109. ស្រុកត្រាំកក់​
2110. ស្រុកទ្រាំង
ខេត្តឧត្តរមានជ័យ
2201. ស្រុកអន្លង់វែង​​
2202. ស្រុកបន្ទាយអំពិល
2203. ស្រុកចុងកាល់​​
2204. ក្រុងសំរោង​​
2205. ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ
ខេត្តកែប
2301. ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ
2302. ក្រុងកែប
ខេត្តប៉ៃលិន
2401. ក្រុងប៉ៃលិន
2402. ស្រុកសាលាក្រៅ
ខេត្តត្បូងឃ្មុំ
2501. ស្រុកតំបែរ
2502. ស្រុកក្រូចឆ្មារ
2504. ស្រុកអូររាំងឪ
2505. ស្រុកពញាក្រែក
ជម្ងឺពុលឡាន
ជម្ងឺពុលឡានគឺជាលក្ខខណ្ឌមួយដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងចលនាដែលមើលឃើញដោយភ្នែកនិងអារម្មណ៍ចលនានៃប្រព័ន្ធ។
ជា រោគសញ្ញា ទូទៅបំផុតនៃជម្ងឺពុលឡាន។  ជម្ងឺរលាកទងសួត ដែលមនុស្សម្នាក់មានអារម្មណ៍អស់កម្លាំងក៏ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងជម្ងឺពុលឡានផងដែរ ។ "ក្អួត" នៅក្នុង ភាសាក្រិច មានន័យថា ពុលរលកសមុទ្រ ។   ប្រសិនបើចលនាដែលបណ្តាលឱ្យចង្អោរមិនត្រូវបានដោះស្រាយនោះអ្នកនឹងក្អួត ។ ក្អួតជាញឹកញាប់នឹងមិនបន្ថយអារម្មណ៍នៃភាពខ្សោយ ​ និងចង្អោរដែលមានន័យថាមនុស្សអាចបន្តក្អួតរហូតទាល់តែមូលហេតុនៃការចង្អោរត្រូវបានព្យាបាល។
ការអះអាង
ការអះអាងថាហេតុផលនៃចលនាចលករកើតមានឡើងដោយសារតែអតុល្យភាពនៅក្នុងលទ្ធផលសរសៃឈាមដែលពេញនិយមចំពោះប្រដាប់ពាក់កណ្តាលរង្វង់ (nauseogenic) និងអ័រម៉ូន otolith (ប្រឆាំងនឹងការក្អួត) ។ ទ្រឹស្តីនេះព្យាយាមរួមបញ្ចូលទ្រឹស្ដីមុន ៗ នៃជម្ងឺចលនា ។ ឧទាហរណ៍មានការប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តជាច្រើនដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងជំងឺចលនាហើយមានច្រើនទៀតដែលមិនមានប៉ុន្តែការរំញោចនៅលើប្រឡាយកើតមានក្នុងករណីអវត្តមាននៃមុខងារ otolithium ធម្មតា (ឧទាហរណ៍ 0 -g) គឺជាការបង្កហេតុច្រើនបំផុត។ ទ្រឹស្តីអតុល្យភាពបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ផងដែរទៅនឹង អាតួនាទីផ្សេងគ្នានៃអូតូលីតនិងប្រឡាយនៅក្នុងភាពស្វាហាប់ស្វយ័ត (ទិន្នផលអូតូលិតថែមទៀតមានសមានចិត្ត) ។
ការសន្និដ្ឋាន
ប្រហែលមួយភាគបីនៃចំនួនប្រជាជនមានភាពងាយរងគ្រោះខ្ពស់ចំពោះការធ្វើចលនាហើយភាគច្រើននៃអ្នកជំងឺអាចមានជំងឺចលនា នៅក្នុងស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ កត្តាជាច្រើនមានឥទ្ធិពលលើភាពងាយនឹងកើតជំងឺ។ ស្ថិតិចង្អុលបង្ហាញថាស្ត្រីហាក់ដូចជាងាយរងផលប៉ះពាល់ជាងបុរសហើយថាហានិភ័យប្រឈមនឹងការថយចុះអាយុ។ មានភស្តុតាងមួយចំនួនដែលថាមនុស្សដែលមានដើមកំណើតអាស៊ីទទួលបានការធ្វើចលនាកាន់តែច្រើនបើប្រៀបធៀបទៅនឹងអ្នកដែលមានដើមកំណើតនៅអឺរ៉ុបហើយមានកត្តានិងស្ថានភាពដូចជាអាកប្បកិរិយារបស់អ្នកដំណើរនិងអាកប្បកិរិយាខាងចំណីអាហារនិងចំណីអាហារ ។
ប្រភេទជម្ងឺ
ជំងឺចលនាអាចបែងចែកជា 3 ប្រភេទ: ជំងឺចលនាបណ្តាលមកពីចលនាដែលត្រូវបានគេមានអារម្មណ៍ថាប៉ុន្តែមិនបានឃើញ ជំងឺចលនាបណ្តាលមកពីចលនាដែលត្រូវបានគេមើលឃើញប៉ុន្តែមិនមានអារម្មណ៍ ជំងឺចលនាបណ្តាលមកពីប្រព័ន្ធទាំងពីរបានរកឃើញចលនាប៉ុន្តែពួកគេមិនត្រូវគ្នា ។
មានអារម្មណ៍ប៉ុន្តែមិនបានមើលឃើញ
ក្នុងករណីទាំងនេះចលនាត្រូវបានដឹងដោយ ប្រព័ន្ធបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ ហេតុដូច្នេះចលនាមានអារម្មណ៍ប៉ុន្តែចលនាឬចលនាតិចតួចត្រូវបានរកឃើញដោយ ប្រព័ន្ធមើលឃើញ សំណុំបែបបទជាក់លាក់មួយនៃជំងឺចលនា, ជំងឺរថយន្ត, គឺជារឿងធម្មតាណាស់និងបានបង្ហាញដោយការមិនអត់ឱនសម្រាប់ការអានផែនទីឬសៀវភៅក្នុងកំឡុងពេលធ្វើដំណើរ។ ការកើតជំងឺពុលឡានកើតចេញពីជម្ងឺដែលកើតឡើងនៅក្នុងខួរក្បាលពីការយល់ដឹងខុសៗគ្នា ។ ជម្ងឺចលនាគឺបណ្តាលមកពីការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងសញ្ញាចូលទៅខួរក្បាលពីត្រចៀកខាងក្នុងដែលបង្កើតជាមូលដ្ឋាននៃប្រព័ន្ធ vestibular នេះឧបករណ៍ sensory ដែលទាក់ទងនឹងចលនានិងតុល្យភាពហើយដែលរកឃើញចលនាដោយយន្ដ។ ប្រសិនបើនរណាម្នាក់កំពុងសម្លឹងមើលវត្ថុនៅក្នុងរថយន្តដូចជាទស្សនាវដ្តីភ្នែករបស់ពួកគេនឹងប្រាប់ខួរក្បាលរបស់ពួកគេថាអ្វីដែលពួកគេកំពុងមើលមិនផ្លាស់ប្តូរ។ ត្រចៀកខាងក្នុងរបស់ពួកគេទោះយ៉ាងណានឹងផ្ទុយពីនេះដោយដឹងចលនារបស់រថយន្ត។ ការផ្លាស់ប្តូរទ្រឹស្តីមានដូចជាបណ្តាលឱ្យ។ មួយបង្ហាញថាភ្នែកមើលចលនាខណៈពេលជិះនៅក្នុងរថយន្តកំពុងផ្លាស់ប្តូរខណៈដែលឧបករណ៍ចាប់សញ្ញារាងកាយដទៃទៀតយល់ថាភាពស្ងប់ស្ងាត់បង្កើតការប៉ះទង្គិចរវាងភ្នែកនិងត្រចៀកខាងក្នុង។ មួយទៀតបង្ហាញថាភ្នែកភាគច្រើនមើលឃើញផ្ទៃខាងក្នុងនៃឡានដែលមិនមានចលនាខណៈពេលដែលប្រព័ន្ធខាងក្នុងនៃត្រចៀកផ្នែកខាងក្នុងរបស់មនុស្សដឹងចលនានៅពេលដែលរថយន្តធ្វើដំណើរជុំវិញជ្រុងឬលើភ្នំនិងសូម្បីតែរលាក់តូចៗ។ ដូច្នេះផលប៉ះពាល់គឺកាន់តែអាក្រក់នៅពេលមើលទៅចុះប៉ុន្តែអាចត្រូវបានបន្ថយដោយសម្លឹងមើលខាងក្រៅរថយន្ត។
នៅដើមសតវត្សរ៍ទី 20 អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជនជាតិអូស្ត្រាលីហុងគ្រីបារ៉ានីបានសង្កេតឃើញពីចលនានៃភ្នែករបស់អ្នកដំណើរផ្លូវដែកខណៈដែលពួកគេមើលទៅខាងក្រៅបង្អួចនៅតាមបរិយាកាស។ គាត់ហៅវាថា "រថភ្លើងផ្លូវដែក" ។ ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា "optokinetic nystagmus" ។ វាបណ្តាលឱ្យក្អួតនិងក្អួត ។ ការរកឃើញរបស់គាត់ត្រូវបានគេបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងកាសែត Laeger, 83: 1516, ថ្ងៃទី 17 ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1921 ។
ជំងឺពុលទូក
ជំងឺឆ្លងសមុទ្រគឺជាទម្រង់នៃចលនាចលនាដែលមានលក្ខណៈអារម្មណ៍ថា ចង់ក្អួត ហើយក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ vertigo មានបទពិសោធន៍បន្ទាប់ពីចំណាយពេលលើសិប្បកម្មលើ ទឹក ។ វាមានលក្ខណៈដូចគ្នានឹងការកើតជំងឺឡានទោះបីចលនារបស់អ្នកជិះលើទឹកមាននិន្នាការធម្មតា។ វាជាធម្មតាត្រូវបាននាំមកដោយចលនារញ្ជួយនៃយាន ឬចលនានៅពេលដែលបានជ្រមុជនៅក្នុងទឹក ។
ដូចគ្នានឹងជំងឺខ្យល់ដែរវាអាចពិបាករកឃើញចលនាទោះបីអ្នកមើលទៅក្រៅទូកក៏ដោយទឹកមិនផ្តល់ចំណុចថេរដែលនឹងវិនិច្ឆ័យដោយចលនា។ ស្ថានភាពនៃភាពមិនទៀងទាត់ដូចជាអ័ព្ទអាចធ្វើឱ្យជំងឺសមុទ្រកាន់តែអាក្រក់។ អ្នកជំងឺដែលមានជម្ងឺឡានខ្លះមានភាពធន់នឹងជំងឺសមុទ្រហើយផ្ទុយទៅវិញ។
Centrifuges
ការបង្វិលឧបករណ៍ដូចជា centrifuges ដែល ត្រូវបានប្រើនៅក្នុងការហ្វឹកហាត់អវកាសនិងជិះឧទ្យានកម្សាន្តដូចជា Rotor បេសកកម្ម: អវកាស និង Gravitron អាចបណ្តាលឱ្យមានចលនាចលាចលនៅក្នុងមនុស្សជាច្រើន។ ខណៈពេលដែលផ្ទៃខាងក្នុងនៃកំលាំង centrifuge ហាក់ដូចជាមិនមានចលនាអ្នកនឹងមានអារម្មណ៍នៃចលនា។ លើសពីនេះទៀត កំលាំង centrifugal អាចបណ្តាលឱ្យប្រព័ន្ធ vestibular ដើម្បីផ្តល់ឱ្យអារម្មណ៍មួយដែលចុះក្រោមគឺនៅក្នុងទិសឆ្ងាយពីកណ្តាលនៃ centrifuge ជាជាងទិសធ្លាក់ចុះពិត។ វិលមុខដោយសារការបង្វិល នៅពេលដែលវាវិលនិងឈប់ភ្លាមៗសារធាតុរាវនៅក្នុងត្រចៀកខាងក្នុងនៅតែបត់ត្រឡប់មកវិញដែលធ្វើឱ្យអារម្មណ៍នៃការបន្តវិលមុខនៅពេលប្រព័ន្ធមើលឃើញរបស់មនុស្សលែងដឹងពីចលនា។ ជាទូទៅកម្មវិធីវីរូនឹងរកឃើញចលនារបស់ក្បាលរបស់អ្នកប្រើនិងការបង្វិលចក្ខុវិញ្ញាណដើម្បីជៀសវាងវិលមុខ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយករណីមួយចំនួនដូចជាការយឺតយ៉ាវប្រព័ន្ធឬការគាំងកម្មវិធីអាចបង្កឱ្យចក្ខុវិស័យបង្កក។ ក្នុងករណីបែបនេះសូម្បីតែចលនាក្បាលតូចខ្លះក៏អាចបណ្ដាលឱ្យមានជំងឺដែរ ។ ចលនាដែលត្រូវបានគេមើលឃើញ ប៉ុន្តែមិនមានអារម្មណ៍ ក្នុងករណីនេះចលនាត្រូវបានរកឃើញដោយ ប្រព័ន្ធមើលឃើញ ហើយហេតុដូច្នេះចលនាត្រូវបានគេមើលឃើញប៉ុន្តែចលនាឬចលនាតិចតួចត្រូវបានដឹងដោយ ប្រព័ន្ធ vestibular ។ ជម្ងឺចលនាដែលកើតឡើងពីស្ថានភាពបែបនេះត្រូវបានគេហៅថា "ចលនាចលាចលដោយផ្ទាល់ភ្នែក" (VIMS) ។
ភាពយន្តនិងវីដេអូផ្សេងទៀត
ប្រភេទនៃជំងឺនេះគឺមានជាទូទៅជាពិសេសនៅពេលមនុស្សងាយនឹងមើលភាពយន្តនៅលើអេក្រង់ធំដូចជា IMAX ប៉ុន្តែក៏អាចកើតឡើងនៅក្នុងរោងកុនទ្រង់ទ្រាយធម្មតាឬសូម្បីតែនៅពេលមើលទូរទស្សន៍។ សម្រាប់ជាប្រយោជន៍នៃភាពថ្មីថ្មោង, IMAX និងរោងកុនប្រភេទបែប Panoramic ផ្សេងទៀតជាញឹកញាប់បង្ហាញពីចលនាយ៉ាងខ្លាំងដូចជាការហោះហើរលើទេសភាពមួយឬជិះ ទ្រនាប់ពែង roller មួយ ។ ប្រភេទនៃចលនានៃជំងឺនេះអាចត្រូវបានរារាំងដោយការបិទភ្នែករបស់មនុស្សក្នុងកំឡុងពេលឈុតបែបនេះ។ នៅក្នុងរោងកុនជាទៀងទាត់ឧទាហរណ៍នៃខ្សែភាពយន្តដែលបណ្តាលឱ្យមានចលនាបណ្តាលឱ្យមនុស្សជាច្រើន មានឈ្មោះថា The Blair Witch Project ។ រោងកុនបានព្រមានដល់អតិថិជនអំពីផលវិបាកនៃការធ្វើឱ្យក្អួតដែលអាចធ្វើទៅបានដោយព្រមានដល់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះជាពិសេស។ លោក Blair Witch ត្រូវបានគេថតដោយ កាមេរ៉ា ដែលមានចលនាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ជាងកាមេរ៉ាភាពយន្តធម្មតា ហើយខ្វះយន្តការស្ថេរភាពនៃស្ថេរភាព ។ ខ្សែភាពយន្ដក្នុងផ្ទះដែលជារឿយៗថតដោយប្រើកាមេរ៉ាដែលមានប្រដាប់ប្រដានោះក៏អាចបណ្តាលឱ្យមានជំងឺចលនានៅក្នុងអ្នកដែលមើលវាដែរ។ កាមេរ៉ារបស់មនុស្សកម្រកត់សម្គាល់រឿងនេះក្នុងអំឡុងពេលថតខ្សែភាពយន្តចាប់តាំងពីចលនានៃចលនារបស់ពួកគេផ្គូផ្គងចលនាដែលគេឃើញតាមរយៈកាមេរ៉ារបស់អ្នកមើល។ អ្នកដែលមើលខ្សែភាពយន្តក្រោយមកមើលឃើញចលនាដែលអាចសន្ធឹកសន្ធាប់ដោយគ្មានអារម្មណ៍នៃចលនា។ ការប្រើមុខងារពង្រីកមើលទៅហាក់ដូចជារួមចំណែកដល់ការធ្វើចលនាផងដែរព្រោះការពង្រីកមិនមែនជាមុខងារធម្មតារបស់ភ្នែកនោះទេ។ ការប្រើជើងកាមេរ៉ាឬកាមេរ៉ា ដែល មាន បច្ចេកវិទ្យា រក្សាលំនឹងរូបភាព នៅពេលថតអាចបន្ថយផលប៉ះពាល់នេះ ។
ការពិតនិម្មិត
សូមមើលផងដែរ: ជំងឺការពិតនិម្មិត ជំងឺចលនាដោយសារតែ ការពិតជាក់ស្តែង គឺស្រដៀងទៅនឹងការក្លែងបន្លំជំងឺនិងជំងឺចលនា ដោយសារខ្សែភាពយន្ត។ នៅក្នុងការពិតនិម្មិតទោះជាយ៉ាងណាប្រសិទ្ធិភាពត្រូវបានធ្វើឱ្យធ្ងន់ធ្ងរបន្ថែមទៀតខណៈពេលដែលចំណុចយោងខាងក្រៅទាំងអស់ត្រូវបានរារាំងពីចក្ខុវិស័យរូបភាពក្លែងក្លាយមាន បីវិមាត្រ និងក្នុងករណីខ្លះសំលេងស្តេរ៉េអូដែលអាចផ្តល់អារម្មណ៍ផងដែរ។ NADS-1 គឺជាម៉ាស៊ីនពិសោធន៏ដែលមានទីតាំងនៅ National Advanced Driving Simulator ដែលមានសមត្ថភាពធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធ vestibular មានភាពច្បាស់លាស់ជាមួយនឹងផ្ទៃមេឃ 360 ដឺក្រេនៃទិដ្ឋភាព និងមូលដ្ឋានចលនាសេរីភាព 13 ដឺក្រេ។ ការសិក្សាបានបង្ហាញថាការប៉ះពាល់ទៅនឹងចលនាបង្វិលក្នុងបរិស្ថាននិម្មិតអាចបណ្ដាលឱ្យមានការចង្អោរនិងរោគសញ្ញាផ្សេងៗទៀតនៃជំងឺចលនា។ នៅក្នុងការសិក្សាមួយដែលធ្វើឡើងដោយវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវយោធាអាម៉េរិកសម្រាប់វិទ្យាសាស្ត្រឥរិយាបថនិងសង្គមនៅក្នុងរបាយការណ៍ដែលបានចេញផ្សាយខែឧសភាឆ្នាំ 1995 ដែលមានចំណងជើងថា "របាយការណ៍បច្ចេកទេស 1027 - ជំងឺ Simulator ក្នុងបរិស្ថាននិម្មិត" ចេញពីការបង្ហាញយន្តហោះ 742 ពីយន្តហោះក្លែងបន្លំយោធាចំនួន 11 "ប្រហែលពាក់កណ្តាល អ្នកបើកយន្តហោះ 334 នាក់បានរាយការណ៍ថាក្រោយពេលមានរោគសញ្ញាមួយចំនួនមាន 250 នាក់ (34%) បានប្រាប់ថារោគសញ្ញាបានរលាយក្នុងរយៈពេលតិចជាងមួយម៉ោង 44% (6%) បានប្រាប់ថារោគសញ្ញាមានរយៈពេលយូរជាង 4 ម៉ោងនិង 28% (4%) បានរាយការណ៍ថា រោគសញ្ញាមានរយៈពេលយូរជាង 6 ម៉ោងហើយមាន 4 ករណី (1%) បានកើតមានជាយថាហេតុ ។
ជំងឺអវកាស
អត្ថបទដើមចម្បង: អា ដាប់ធ័រអន្ត រៈ ជំងឺអវកាសត្រូវបានគេមិនស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ក្នុងអំឡុងពេលហោះហើរអវកាសដំបូងបង្អស់ដែលទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងស្ថានភាពចង្អៀតយ៉ាងខ្លាំង។ វាហាក់ដូចជាកាន់តែអាក្រក់ដោយសារតែអាចផ្លាស់ទីដោយសេរីហើយដូច្នេះវាជារឿងធម្មតានៅក្នុងយានអវកាសធំជាង។ ប្រហែល 60% នៃ អវកាសយានិកអវកាស Space Shuttle បច្ចុប្បន្នមានបទពិសោធន៍វានៅលើជើងហោះហើរលើកដំបូងរបស់ពួកគេ; ករណីដំបូងគេឥឡូវត្រូវបានសង្ស័យថាជា Gherman Titov នៅខែសីហាឆ្នាំ 1961 នៅលើនាវា Vostok 2 ដែលបានរាយការណ៍ថាវិលមុខនិងចង្អោរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយករណីសំខាន់ៗដំបូងគឺនៅព្រលានយន្តហោះ Apollo ដើមឆ្នាំ។ លោក Frank Borman នៅលើ Apollo 8 និង Rusty Schweickart នៅលើ Apollo 9 ។ ទាំងពីរមានបទពិសោធន៍រោគសញ្ញាដែលអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណនិងធ្ងន់ធ្ងរសមរម្យ - ក្នុងករណីក្រោយនេះបណ្តាលឱ្យផែនការបេសកកម្មត្រូវបានកែប្រែ។
ការព្យាបាល
ឧបករណ៏ពាក់មួករារាំងចលនាមានប៉ាតង់ (ប៉ាតង់សហរដ្ឋអាមេរិក 6.275.998)ដើម្បីរារាំងកុំឱ្យមានបញ្ហាទាក់ទងនឹងជំងឺរថយន្ត។ សញ្ញាសម្គាល់ដែលមើលឃើញគឺជាការរួមចំណែកដ៏សំខាន់ចំពោះការធ្វើដំណើរតាមយានយន្តដែលមានមូលដ្ឋានលើដីបន្ថែមទៅលើធាតុចូលត្រចៀក (ខាងក្នុង) ។ ឧបករណ៍ពាក់ភ្នែកកំណត់នូវអ្វីដែលមនុស្សមើលឃើញនៅខាងក្រៅយានយន្តដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរដោយប្រើប្រឡោះស្រអាប់។ ដោយការដកចេញនូវរូបភាពដែលមើលឃើញនៅខាងក្រៅរថយន្តឧបករណ៍នេះនឹងធ្វើឱ្យមានលក្ខណៈធម្មតាឡើងវិញនូវវិមាត្រដែលមើលឃើញដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះដែលជាទ្រឹស្ដីឈានមុខគេនៅពីក្រោយចលនាចលាចល។ គ្មានភ័ស្តុតាងណាបង្ហាញថាចលនារារាំងវ៉ែនតាអាចផ្លាស់ប្តូរឬលុបបំបាត់ការបញ្ចូលក្នុងសរសៃឈាមឬរបស់អ្នកដទៃ។ ជម្ងឺឡានគឺជាប្រភេទនៃចលនាចលករទូទៅបំផុតដែលបានផ្តល់ឱ្យចំនួនអ្នកដំណើរដែលធ្វើដំណើរលើដីធៀបនឹងអ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាសឬសមុទ្រ។
ឧបករណ៍ដែលបំពាក់ដោយកុំព្យូទ័រ
មានអេក្រង់ថ្លាអាចត្រូវបានគេប្រើដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃចលនាចលនា (និងការវង្វេងស្មារតី) ប្រសិនបើសូចនាករដែលបង្ហាញពីទីតាំងក្បាលរបស់អ្នកបើកបរត្រូវបានបង្ហាញ។ ឧបករណ៍បែបនេះមានមុខងារដោយផ្តល់ឱ្យអ្នកពាក់ជាមួយនឹងបន្ទាត់យោងឌីជីថលនៅក្នុងវិស័យចក្ខុវិស័យរបស់ពួកគេដែលចង្អុលបង្ហាញទីតាំងរបស់ផ្តេកដែលទាក់ទងទៅនឹងក្បាលរបស់អ្នកប្រើ។ នេះត្រូវបានសម្រេចដោយការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការអានពីឧបករណ៍ស្ទង់ល្បឿននិងហ្គីរ៉ូស្កុបដែលបានភ្ជាប់នៅក្នុងឧបករណ៍ (ប៉ាតង់សហរដ្ឋអាមេរិក 5,966,680) ។ បច្ចេកវិទ្យានេះត្រូវបានគេអនុវត្តទាំងនៅក្នុងឧបករណ៍ឯករាជ្យ និង Google Glass ។ ក្នុងការសិក្សាពីរដែលគាំទ្រដោយ NIH, អ្នកជំងឺច្រើនជាង 90% មានការថយចុះនូវរោគសញ្ញានៃចលនាចលនាដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យានេះ ។
អត្ថបទនេះត្រូវការអំណះអំណាងបន្ថែមសម្រាប់ការផ្ទៀងផ្ទាត់។ សូមជួយកែលម្អអត្ថបទនេះដោយបន្ថែមការស្រង់សម្តីដល់ប្រភពដែលអាចទុកចិត្តបាន។ សម្ភារៈដែលគ្មានប្រភពអាចនឹងត្រូវបានប្រឈមនិងដកចេញ។ (ឧសភា 2017) (សិក្សាពីរបៀបនិងពេលណាយកពុម្ពគំរូនេះចេញ)
សំណូមពរសាមញ្ញមួយគឺគ្រាន់តែសម្លឹងមើលចេញពីបង្អួចនៃរថយន្តដែលកំពុងធ្វើដំណើរហើយសម្លឹងឆ្ពោះទៅរកទិសដៅនៃទិសដៅធ្វើដំណើរ។ ការនេះជួយកែលម្អតុល្យភាពនៃតុល្យភាពដោយផ្តល់នូវការបញ្ជាក់ពីចលនាឡើងវិញ។
នៅពេលយប់ឬនៅក្នុងកប៉ាល់ដែលគ្មានបង្អួចវាមានប្រយោជន៍ក្នុងការបិទភ្នែករបស់អ្នកឬបើអាចធ្វើបានចូរដេក។ វាដោះស្រាយការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងភ្នែកនិងត្រចៀកខាងក្នុង។ Napping ក៏ជួយទប់ស្កាត់ផលប៉ះពាល់ចិត្តសាស្ត្រ (ឧទាហរណ៍ឥទ្ធិពលនៃជំងឺត្រូវបានពង្រីកដោយគិតអំពីវា) ។
ខ្យល់ត្រជាក់ក៏អាចជួយសម្រួលដល់ចលនាចលនាបានដែរទោះបីជាវាទំនងជាទាក់ទងនឹងការជៀសវាងពីក្លិនស្អុយដែលអាចធ្វើឱ្យចង់ក្អួត។
ខណៈពេលដែលលេងហ្គេមកុំព្យូទ័រនិងជាចម្បងនៅក្នុងហ្គេមកាមេរ៉ាមនុស្សដំបូងករណីនៃការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺអាចត្រូវបានដោះស្រាយដោយការផ្លាស់ប្តូរវាលនៃទិដ្ឋភាពនៅក្នុងហ្គេម។ ហ្គេមមួយចំនួនមានការកំណត់លំនាំដើមដែលដាក់ចក្ខុវិស័យរបស់អ្នកលេងចម្ងាយតូចមួយមុនពេលវត្ថុដែលបានគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងដែលទំនងជានឹងបណ្ដាលឱ្យមានជំងឺក្លែងក្លាយ។
ឱសថ
ឱសថគ្មានវេជ្ជបញ្ជានិងឱសថមានវេជ្ជបញ្ជាងាយស្រួលប្រើដូចជា dimenhydrinate, scopolamine, [31] meclizine, promethazine, cyclizine និង cinnarine ។ Cinnarizine មិនមាននៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកទេព្រោះវាមិនត្រូវបានអនុម័តដោយ FDA ទេ។ ដោយសារថ្នាំទាំងនេះជារឿយៗមានផលប៉ះពាល់អ្នកដែលចូលរួមក្នុងសកម្មភាពដែលមានហានិភ័យខ្ពស់នៅពេលនៅសមុទ្រ (ដូចជាអ្នកមុជទឹក SCUBA) ត្រូវតែវាយតម្លៃហានិភ័យធៀបនឹងអត្ថប្រយោជន៍។ [35] [36] [37] [38] [39] Promethazine ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាបណ្តាលឱ្យងងុយដេកដែលជារឿយៗត្រូវបានឆ្លើយតបដោយអេប៉េរេនក្នុងការរួមបញ្ចូលគ្នាដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "cocktail ឆ្មាំឆ្នេរសមុទ្រ" ។ [40] មានការពិចារណាជាពិសេសដើម្បីដឹងពីពេលដែលថ្នាំជំងឺប្រឆាំងនឹងចលនាត្រូវបានប្រើក្នុងការកំណត់យោធាដែលជាកន្លែងត្រូវរក្សានៅកម្រិតខ្ពស់ [36] ។
ថ្នាំ Scopolamine
មានប្រសិទ្ធភាពហើយជួនកាលត្រូវបានគេប្រើក្នុងទម្រង់នៃការព្យាបាលដោយ transdermal (1.5 មីលីក្រាម) ឬជាទម្រង់ថ្នាំគ្រាប់ថ្មី (0,4 មីលីក្រាម) ។ ការជ្រើសរើសថ្នាំពន្យាកំណើតឬថ្នាំគ្រាប់ Scopolamine ត្រូវបានកំណត់ដោយវេជ្ជបណ្ឌិតក្រោយពីពិចារណាលើអាយុ, ទម្ងន់និងរយៈពេលនៃការព្យាបាលដែលត្រូវការ។
ឫសខ្ញីត្រូវបានគេគិតថាជាថ្នាំប្រឆាំងនឹងជំងឺដែលមានប្រសិទ្ធភាពប៉ុន្តែវាគ្មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការព្យាបាលជំងឺចលនាទេ។
ការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត
ក្នុងនាមជាអវកាសយានិកជាញឹកញាប់មានជំងឺចលនា NASA បានធ្វើការស្រាវជ្រាវយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីមូលហេតុនិងការព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺចលនា។ ការព្យាបាលដែលមើលទៅមានសង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំងគឺសម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺចលនាដើម្បីពាក់វ៉ែនតាកញ្ចក់អេកូដែលបង្កើតចក្ខុវិស័យរបស់ 4 Hz ដែលមានលំនឹងនៃ 10 មីលីវិនាទី។
អ្នកព្រះមាតាបាន
អ្នកព្រះមាតាបាន រជ្ជកាល (ព្រះបាទស្រីធម្មរាជាទី១ ព្រះឝ្រីឝៅគន្ធបទ និង ព្រះស្រីជេដ្ឋា) អ្នកព្រះមាតាជាមាតាក្មេកនៃព្រះបានឝ្រីឝៅគន្ធបទ អ្នកមាតាមានប្ដីជាព្រះពិជ័យនាគ ហើយមានកូនពីរនាក់ម្នាក់នាមកេសរបុប្ផា (ឈ្មោះដើម នាងស រឺ នាងពៅ) ជាព្រះស្នំឯកនៃព្រះបាទឝ្រីឝៅគន្ធបទ និង កូនប្រុសជាមហាតលិកជាសេវកាមាត្យជំនិតរបស់ទ្រង់ មានងារជាឱកម៉ឺនស្នេហាចមចិត្ត ដែលថ្ងៃក្រោយក្លាយជាស្ដេចជ្រែករាជ្យ ព្រះឝ្រីឝៅគន្ធបទ។