cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ថេរគាថា
សោបាកត្ថេរ
[២២៨] ​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​សាស្តា ​ព្រះ​អង្គឧត្តម​ជាង​ជន ​ដែល​កំពុង​ចង្ក្រម ឰ​ដ៏​ម្លប់​ប្រាសាទ ​គឺ​គន្ធកុដិ ​ក៏​បាន​ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​សាស្តា​នោះ​ក្នុង​ទី​នោះ ហើយ​ថ្វាយ​បង្គំ​នូវ​ព្រះ​អង្គ​ជា​បុរស​ដ៏​ឧត្តម ។ ​ខ្ញុំ​ធើ្វ​នូវ​ចីវរ​ឆៀងស្មាម្ខាង ​ហើយ​ផ្គុំដៃ ​បាន​ដើរ​ចង្ក្រម​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​ប្រាសចាក​ធូលី ​គឺ​រាគៈ ឧត្តម​ជាង​សព្វ​សត្វ​ ។ ​លំដាប់​នោះ ព្រះ​សាស្តា ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ឈ្លាសវៃ ជ្រាប​នូវ​ប្រស្នា ​បាន​សួរ​ប្រស្នា​ចំពោះ​ខ្ញុំ​ៗ ​ក៏​មិន​តក់ស្លុត ​មិន​ភិត​ភ័យ ​បាន​ឆ្លើយ​ប្រស្នា​ថ្វាយ​ព្រះ​សាស្តា ។ កាល​ដែល​ខ្ញុំ​ឆ្លើយ​ប្រស្នា​ចប់​ហើយ ព្រះ​តថាគត ក៏​ទ្រង់​អនុមោទនា ​ហើយ​ទ្រង់​ទតមើល​ភិក្ខុ​សង្ឃ ​បាន​ត្រាស់​សេចក្ដី​នេះ​ថា ។ សោបាកៈ​នេះ​ ប្រើប្រាស់​បច្ច័យ គឺ​ចីវរ បិណ្ឌបាត ​ទី​ដេក និង​ទី​អង្គុយ ​របស់​ពួក​អ្នក​ដែន​អង្គៈ មគធៈ​ណា ​ពួក​ជន​អ្នក​ដែន​អង្គៈ មគធៈ​នោះ​ ហៅពេញ​ជា​មាន​លាភ ។ ​មួយ​ទៀត ​ព្រះ​សាស្តា ​ត្រាស់​នូវ​ការ​ក្រោក​ទទួល និង​ការ​ប្រព្រឹត្តិ​សម​គួរ ថា​ជា​លាភ​របស់​ពួក​ជន​អ្នក​ដែន​អង្គៈ មគធៈ​នោះ​ ។ ​(​ព្រះ​សាស្តាត្រាស់ថា​) ​ម្នាល​សោបាកៈ ​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​នេះ​ជា​ដើម​ទៅ អ្នក​ចូរ​មក​ចួប​នឹង​តថាគត​ចុះ ម្នាល​សោបាកៈ ការ​ដោះស្រាយ​ប្រស្នា​នេះ​ឯង ​ចូរ​ជាឧបសម្បទា​របស់​អ្នក​ចុះ​ ។ ​ខ្ញុំ​មាន​អាយុ ៧ ឆ្នាំ ​អំពី​កំណើត ​ក៏​បាន​ឧបសម្បទា​ ទ្រទ្រង់​រាងកាយ​ជា​ទី​បំ​ផុត​ ឱ! ​ព្រះ​ធម៌​ល្អ​ណាស់​តើ​ ។
សេនកត្ថេរ
[១៩២] ឱ អាត្មាអញមកល្អហើយ ដើម្បីគយផគ្គុមហោស្រព [ជាឈ្មោះមហោស្រព ១ ដែលលេងខាងចុងខែផគ្គុណ នៅកំពង់គយារាល់ឆ្នាំ ។ អដ្ឋកថា ។] ជិតកំពង់ឈ្មោះគយា អាត្មាអញ បានឃើញព្រះសម្ពុទ្ធកំពុងតែសំដែងធម៌ដ៏ឧត្ដម ព្រះអង្គមានពន្លឺច្រើន ជាគណាចារ្យ ដល់នូវឋានៈដ៏ប្រសើរ ដឹកនាំសត្វលោក ទ្រង់ឈ្នះមនុស្សលោក ព្រមទាំងទេវលោក ទ្រង់មានការឃើញថ្លឹងមិនបាន ជាមហានាគ មានព្យាយាមធំ មានសេចក្ដីរុងរឿងធំ មិនមានអាសវៈ មានអាសវៈទាំងពួងអស់រលីងហើយ ជាសាស្ដា មិនមានភ័យអំពីណាឡើយ ។ ព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ បានញ៉ាំងអាត្មាអញឈ្មោះសេនកៈ អ្នកមានសេចក្ដីសៅហ្មងអស់កាលយូរ ដែលចំណង គឺទិដ្ឋិចងទុកហើយ ឲ្យរួចស្រឡះចាកកិលេសគ្រឿងចាក់ស្រែះទាំងពួងបាន ។
សរភង្គត្ថេរ
[២២៩] ​ខ្ញុំ (​កាលនៅ​ជាតាបស​) ​បាន​ច្រូត​ស្បូវ​ដោយ​ដៃឯង ធើ្វកុដិ​សម្រាប់​នៅ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ បាន​ជា​ឈ្មោះ​របស់​ខ្ញុំ​ថា សរភង្គ ​ដោយ​សម្មតិ ។ ការ​ច្រូត​ស្បូវ​ដោយ​ដៃ ​មិន​គួរ​ដល់​ខ្ញុំ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ទេ ​ព្រោះ​សិក្ខាបទ​ទាំងឡាយ ព្រះ​គោតម​ដ៏​មាន​យស ​បាន​បញ្ញត្ត​ហើយ​ដល់​យើង ។ ​ខ្ញុំ​ឈ្មោះ​សរភង្គ ​មិន​បាន​ឃើញ​រោគ ​ដែល​ពេញ​ពោរ​ទាំង​អស់ ក្នុង​កាលមុន រោគ​នោះ ដែល​សរភង្គ ​អ្នក​ធើ្វ​តាម​ឱវាទ​នៃ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ ជាទេវតា​ដ៏​ប្រសើរ ​បាន​ឃើញ​ហើយ​ ។
សម្ភូតត្ថេរ
[១៩៣] បុគ្គលណា ប្រញាប់ប្រញាល់ក្នុងកាលដែលគួរសន្សឹម បែរជាសន្សឹមក្នុងកាលដែលគួរប្រញាប់ប្រញាល់ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាពាល រមែងបាននូវទុក្ខ ព្រោះការចាត់ចែងមិនមែនដោយឧបាយនៃប្រាជ្ញា ។ ប្រយោជន៍ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនោះ រមែងសាបសូន្យ ដូចព្រះចន្ទ្រក្នុងកាឡបក្ខ បុគ្គលនោះ រមែងដល់នូវភាពជាអ្នកមិនមានយសផង បែកចាកពួកមិត្រផង ។ បុគ្គលណា សន្សឹមក្នុងកាលដែលគួរសន្សឹម ប្រញាប់ប្រញាល់ក្នុងកាលដែលគួរប្រញាប់ប្រញាល់ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាបណ្ឌិត រមែងបានសេចក្ដីសុខ ព្រោះការចាត់ចែងដោយឧបាយនៃប្រាជ្ញា ។ ប្រយោជន៍របស់បុគ្គលនោះ រមែងពេញបរិបូណ៌ ដូចជាព្រះចន្ទ្រក្នុងសុក្កបក្ខ បុគ្គលនោះ រមែងដល់នូវយស និងកេរ្ដិ៍ឈ្មោះផង មិនបែកចាកពួកមិត្រផង ។
សរភង្គត្ថេរ
ព្រះ​វិបស្សី ទ្រង់​យាង​ទៅ​ហើយ​តាម​ផ្លូវ​ណា ព្រះ​សិខី ​ព្រះ​វេស្សភូ ​ព្រះ​កកុសន្ធៈ ​ព្រះ​កោនាគមនៈ ​និង​ព្រះ​កស្សបៈ ទ្រង់​យាង​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​ណា ព្រះ​គោតម ទ្រង់​យាង​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​នោះ​ដែរ​ ។
រាហុលត្ថេរ
[១៩៤] សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ស្គាល់ច្បាស់នូវអាត្មាអញ ថារាហុលដ៏ចម្រើន ជាអ្នកប្រកបដោយគុណទាំងពីរយ៉ាងគឺ ជាតិ និងប្រតិបត្តិ ព្រោះអាត្មាអញ ជាកូននៃព្រះពុទ្ធផង ជាអ្នកមានបញ្ញាចក្ខុក្នុងធម៌ទាំងឡាយផង អាសវៈរបស់អាត្មាអញអស់ហើយផង ភពថ្មីទៀត អាត្មាអញមិនមានផង អាត្មាអញ ជាព្រះអរហន្ត គួរដល់ទក្ខិណា មានវិជ្ជា ៣ ឃើញព្រះនិព្វានឈ្មោះអមតៈ ។ សត្វទាំងឡាយ ជាអ្នកងងឹតព្រោះកាម ត្រូវបណ្ដាញរួបរឹតហើយ ត្រូវដំបូល គឺតណ្ហាបិទបាំងហើយ ត្រូវមារចងហើយ ដូចត្រីជាប់នៅក្នុងមាត់លបដូច្នោះ ។ អាត្មាអញ លះបង់កាមនោះហើយ បានកាត់នូវចំណងនៃមារ ដកតណ្ហា ព្រមទាំងឫសចេញហើយ ជាអ្នកមានសេចក្ដីត្រជាក់កើតហើយ មានទុក្ខរលត់ហើយ ។
សរភង្គត្ថេរ
ព្រះ​ពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ ៧ ​ព្រះ​អង្គ ប្រាសចាក​តណ្ហា ​មិន​មាន​សេចក្ដី​ប្រកាន់​ យាង​ចុះ​កាន់​ព្រះ​និព្វាន ព្រះ​អង្គ​មាន​ធម្មកាយ​កើត​ហើយ ប្រកប​ដោយ​តាទិគុណ ទ្រង់​សំដែង​នូវ​ធម៌​នេះ គឺ​អរិយសច្ចៈ ៤ ​បាន​ដល់​ទុក្ខ សមុទ័យ មគ្គ និរោធ ជា​ទី​អស់​ទៅ​នៃ​ទុក្ខ ​ដើម្បី​អនុគ្រោះ​ដល់​ពួក​សត្វ​ ។ ទុក្ខ​ក្នុង​សង្សារ ​មិន​មាន​ទី​បំ​ផុត​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​កាយ​ណា អំពី​ការ​បែកធ្លាយ​នៃ​កាយ​នេះ​ក្តី​ ការ​អស់​ទៅ​នៃ​ជីវិត​ក្តី ភពថ្មី​ដទៃទៀត​មិន​មាន ខ្ញុំ​ផុត​ស្រឡះ​ហើយ​ចាក​កិលេស​ទាំង​អស់​ ។
ចន្ទនត្ថេរ
[១៩៥] ប្រពន្ធ (របស់ខ្ញុំ) ស្អិតស្អាងដោយមាស មានពួកទាសីដើរចោមរោម ពកូនដោយចង្កេះ ចូលមករកខ្ញុំ ។ លុះខ្ញុំឃើញមាតារបស់កូនខ្លួននោះ ប្រដាប់ដោយគ្រឿងអាភរណៈ មានការស្លៀកពាក់ល្អ ហើយដើរមក ហាក់ដូចជាអន្ទាក់នៃមច្ចុដែលមារដំឡើងហើយ ។ លំដាប់នោះ ការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយនៃប្រាជ្ញា ក៏កើតឡើងដល់ខ្ញុំ ទោសក៏កើតឡើងប្រាកដ សេចក្ដីទ្រាន់ណាស់ ក៏តាំងនៅមាំ ។ តពីនោះមក ចិត្តរបស់ខ្ញុំរួចស្រឡះ អ្នកចូរមើលនូវភាពនៃធម៌ ជាធម៌ល្អ ត្រៃវិជ្ជា ខ្ញុំបានដល់ដោយលំដាប់ហើយ សាសនានៃព្រះពុទ្ធ ខ្ញុំក៏បានធ្វើហើយ ។
សរភង្គត្ថេរ
ឧទ្ទាន
ព្រះ​ថេរៈ ៥ អង្គ ​គឺ​សុន្ទរសមុទ្ទត្ថេរ ១ លកុណ្តកភទ្ទិយត្ថេរ ១ ភទ្ទត្ថេរ ១ សោបាកត្ថេរ ១ សរភង្គមហាឥសី ១ ​ពោល​នូវ​គាថា ៣៥ ​ក្នុង​សត្តកនិបាត ។
ចប់ សត្តកនិបាត ។
បារាសរិយត្ថេរ
ចប់ វីសតិនិបាត ។
បោសិយត្ថេរ
[៣៥] កាលខ្ញុំដឹងច្បាស់អស់កាលជានិច្ច ស្រីទាំងនុ៎ះ ដែលមិននៅជិត ប្រសើរ ខ្ញុំចេញអំពីស្រុក ទៅកាន់ព្រៃ ចេញអំពីព្រៃនោះមកកាន់ផ្ទះ ក្រោកចេញចាកផ្ទះនោះ ហើយចៀសចេញទៅ ម្នាលបោសិយៈ អ្នកកុំហៅរក (ស្រីទាំងនោះទៀតឡើយ) ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​សមាទាន​បិណ្ឌបាតិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
សេលត្ថេរ
(​សេលព្រាហ្មណ៍​ ក្រាបទូលថា​) បពិត្រ​ព្រះ​គោតម ​ព្រះ​អង្គទ្រង់​ប្ដេជ្ញាថា ​ព្រះ​អង្គ​ជា​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​ ទ្រង់​ត្រាស់ថា តថាគត​ជាធម្មរាជ ជាស្ដេចប្រសើរ អាច​ញ៉ាំង​ចក្រ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​ធម៌​បាន​ ។ ​ចុះ​ភិក្ខុ​ណា​ ជាសេនាបតី​របស់​ព្រះ​អង្គ ជាសាវ័ក​ប្រព្រឹត្ត​តាម​ព្រះ​សាស្ដា ភិក្ខុ​ណា​ ញ៉ាំងធម្មចក្ក​នេះ ដែល​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ហើយ ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​ ។
កុដិវិហារិត្ថេរ
[៥៧] (ខេត្តបាល សួរថា) នរណា (អង្គុយនៅ) ក្នុងខ្ទម (ព្រះថេរៈតបថា) ភិក្ខុអ្នកប្រាសចាករាគៈ មានចិត្តតម្កល់ទុកល្អហើយ (អង្គុយនៅ) ក្នុងខ្ទម ម្នាលអាវុសោ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះថា ខ្ទមដែលអ្នកធ្វើហើយ មិនឥតប្រយោជន៍ទេ ។
គោទត្តត្ថេរ
ចប់ ចុទ្ទសកនិបាត ។
សុគន្ធត្ថេរ
[២៥] អ្នកជាបព្វជិតនៅខ្ចីវស្សា ចូរពិចារណាភាពនៃធម៌ ជាធម៌ល្អ វិជ្ជាទាំង ៣ អ្នកបានសម្រេចហើយ ពុទ្ធសាសនា អ្នកក៏បានធ្វើហើយ ។
នន្ទិយត្ថេរ
[២៦] ផលចិត្តដ៏ប្រសើរ ដែលកើតដោយពន្លឺ (នៃវិញ្ញាណ) របស់ខីណាសវភិក្ខុណា អ្នកជាមារ មានចិត្តអាក្រក់ [ក្នុងបាលី ប្រើពាក្យថា កណ្ហៈ គឺជាឈ្មោះរបស់មារ ហេតុនោះ ក្នុងទីនេះ ទើបប្រែថា មារ មានចិត្តអាក្រក់ ឬចិត្តខ្មៅ ក៏បាន ។ អដ្ឋកថា ។] តែងជ្រែកនូវខីណាសវភិក្ខុនោះ ហើយដល់នូវសេចក្ដីទុក្ខរឿយៗ ។
សង្កិច្ចត្ថេរ
= ទ្វាទសកនិបាត =
អជិនត្ថេរ
[១២៦] បើទុកជាបុគ្គលមានវិជ្ជា ៣ លះបង់មច្ចុបាន មិនមានអាសវៈ ពួកជនពាល អ្នកមិនចេះដឹង រមែងមើលងាយបុគ្គលនោះ ថាជាអ្នកមិនមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញទៅវិញ ។ បុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ លុះតែជាអ្នកស្វាក់លាភចំពោះបាយ ទឹក ទោះបីមានធម៌ដ៏លាមក បុគ្គលនោះ ទើបពួកជនពាលទំាំងនោះធ្វើសក្ការៈ ។
អង្គុលិមាលត្ថេរ
(​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ត្រាស់ថា​) ​ម្នាល​អង្គុលីមាល តថាគត​ឈ្មោះ​ថា ឈប់ ​ព្រោះ​ដាក់​បង់​នូវ​អាជ្ញា ​ចំពោះ​ពួក​សត្វ​ទាំងពួងគ្រប់កាល​ហើយ​ ចំណែក​ខាង​អ្នក​ ជា​បុគ្គល​មិន​សង្រួម​ក្នុង​ពួក​សត្វ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ តថាគត​ទើប​ឈ្មោះ​ថា ឈប់ ឯ​អ្នក​ឈ្មោះ​ថា ​មិន​ឈប់ទេ ។
មេឡជិនត្ថេរ
[១២៧] កាលណាខ្ញុំបានស្តាប់សច្ចធម៌របស់ព្រះសាស្តា កាលទ្រង់សំដែង (កាលនោះ) ខ្ញុំមិនដឹងនូវសេចក្ដីសង្ស័យ ជាបុគ្គលដឹងសព្វ ចំពោះព្រះសាស្តា ព្រះអង្គជាអ្នកឈ្នះមារ ជាអ្នកដឹកនាំពួក ជាមហាវីរបុរស ជាសារថីដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ជាងសារថីទាំងឡាយ ឬសេចក្ដីសង្ស័យក្នុងអរិយមគ្គ និងបដិបទា ក៏មិនមានដល់ខ្ញុំដែរ ។
កោសិយត្ថេរ
=ឆក្កនិបាត=
កាឡុទាយិត្ថេរ
ព្រះ​នាង​ទេវី​នោះ​ ជាគោតមគោត្រ លុះ​ទិវង្គត​ច្យុតចាក​លោក​នេះ​ទៅ បាន​ស្កប់​ស្កល់​ដោយ​កាម​ជាទិព្វ​ទាំងឡាយ ព្រះ​នាង​ទ្រង់​រីករាយ​ដោយ​កាម​គុណ​ទាំង ៥ ​មាន​ព​ពួក​ទេវតា​ទាំង​នោះ​ ចោមរោម​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ជាបុត្រ​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​មិន​មាន​បុគ្គល​ដទៃគ្រប​សង្កត់​បាន ព្រះ​នាម​អង្គីរសៈ ​មិន​មាន​បុគ្គល​ដទៃ​ប្រៀប​បាន ប្រកប​ដោយ​តាទិគុណ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ជាសក្យៈ ព្រះ​អង្គ​ជាបិតា​នៃ​បិតា​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម ​ព្រះ​អង្គ​ជាជីតា​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ដោយ​ធម៌ ។
ន្ហាតកមុនិត្ថេរ
[២២១] (ព្រះសាស្ដាត្រាស់សួរថា) ម្នាលភិក្ខុ អ្នកត្រូវរោគខ្យល់គ្របសង្កត់ហើយ កាលនៅក្នុងព្រៃធំ មានគោចរលះបង់ហើយ ជាព្រៃសៅហ្មង នឹងធ្វើដូចម្ដេចកើត ។ (ព្រះន្ហាតកមុនិត្ថេរទូលថា) ខ្ញុំព្រះអង្គមានបីតិ និងសុខៈបរិបូណ៌ផ្សាយទៅកាន់រាងកាយ ហើយអត់សង្កត់នូវអារម្មណ៍ដ៏សៅហ្មង ទាំងនៅក្នុងព្រៃធំ ។ ខ្ញុំព្រះអង្គចម្រើនពោជ្ឈង្គ ៧ ផង ឥន្ទ្រិយផង ពលៈផង បរិបូណ៌ដោយឈានដ៏សុខុម ជាអ្នកមិនមានអាសវៈ ។ ខ្ញុំព្រះអង្គបានពិចារណាឃើញចិត្តដ៏ស្អាត ផុតស្រឡះចាកកិលេស ជាចិត្តមិនល្អក់រឿយៗ ជាអ្នកមិនមានអាសវៈ ។ អាសវៈទាំងឡាយណា ខាងក្នុងក្ដី ខាងក្រៅក្ដី ចាក់ដោតហើយដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ អាសវៈទាំងអស់នោះ ខ្ញុំព្រះអង្គបានផ្ដាច់ផ្ដិលមិនឲ្យសេសសល់ មិនកើតទៅទៀតបានទេ ។ បញ្ចក្ខន្ធ ខ្ញុំព្រះអង្គកំណត់ដឹងហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គកាត់ឫសគល់ដាច់ហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គបានដល់នូវការអស់ទុក្ខហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មី មិនមានទៀតទេ ។
សន្ធិតត្ថេរ
គាថាក្នុងទុកនិបាត មាន៩៨ ព្រះថេរៈ ៤៩អង្គ អ្នកឈ្លាសក្នុងន័យ បានពោលហើយ ។ ចប់ ទុកនិបាត ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​សមាទាន​បត្តបិណ្ឌិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
វប្បត្ថេរ
[៦២] បណ្ឌិតអ្នកឃើញ រមែងឃើញនូវបណ្ឌិតអ្នកឃើញ (ផងគ្នា) ផង ឃើញពាល អ្នកមិនឃើញផង ឯពាលអ្នកមិនឃើញ រមែងមិនឃើញពាល ដែលមិនឃើញ (ផងគ្នា) ផង នូវបណ្ឌិតអ្នកឃើញផង ។
មហាកស្សបត្ថេរ
ចប់ ចត្តាឡីសនិបាត ។
ឧទាយិត្ថេរ
ព្រះ​ថេរៈ​ពីរ​អង្គ ​អ្នក​មាន​ឫទ្ធិ​ច្រើន​នោះ គឺ​ព្រះ​កោណ្ឌញ្ញ ១ ​ព្រះ​ឧទាយី ១ ​ពោល​នូវ​គាថា ៣២ ​ក្នុង​សោឡសកនិបាត ។
ធម្មិកត្ថេរ
[១៩៦] ធម៌ រមែងរក្សាបុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដោយពិត ធម៌ដែលបុគ្គលសន្សំល្អហើយ រមែងនាំមកនូវសេចក្ដីសុខ នេះជាអានិសង្សក្នុងធម៌ដែលបុគ្គលសន្សំល្អហើយ បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ រមែងមិនទៅកាន់ទុគ្គតិ ។ សភាវៈទាំងពីរ គឺកុសលធម៌ ១ អកុសលធម៌ ១ មិនមែនមានផលស្មើគ្នាទេ អកុសលធម៌ នាំសត្វទៅកាន់នរក កុសលធម៌ញ៉ាំងសត្វឲ្យដល់នូវសុគតិ ។ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលកាលមានចិត្តរីករាយចំពោះព្រះសុគត ជាតាទិបុគ្គលយ៉ាងនេះ គប្បីធ្វើសេចក្ដីពេញចិត្តក្នុងធម៌ទាំងឡាយ សាវ័កទាំងឡាយរបស់ព្រះសុគតដ៏ប្រសើរ ឋិតនៅក្នុងធម៌ ជាអ្នកប្រាជ្ញ បានដល់នូវទីពឹងដ៏ប្រសើរលើស រមែងនាំខ្លួនចេញ (ចាកវដ្ដទុក្ខបាន) ។ ឫសគល់នៃបូស គឺអវិជ្ជា ខ្ញុំព្រះអង្គបានកំចាត់បង់ហើយ បណ្ដាញ គឺតណ្ហា ខ្ញុំព្រះអង្គបានដកចោលហើយ ។ ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ មានសង្សារអស់ហើយ កិលេសជាគ្រឿងខ្វល់ មិនមានដល់ខ្ញុំព្រះអង្គឡើយ ដូចជាព្រះចន្ទ្រក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មី ដែលប្រាសចាកទោស គឺពពកជាដើម ។
ឧទាយិត្ថេរ
ចប់ សោឡសកនិបាត ។
យសោជត្ថេរ
[១៧៩] (ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា) នរៈ គឺយសោជត្ថេរនេះ មានអវយវៈប្រាកដស្មើដោយថ្នាំងនៃវល្លិ៍ មានខ្លួនស្គមរវីមរវាមដោយសរសៃ ដឹងប្រមាណក្នុងបាយ និងទឹក ជាអ្នកមានចិត្តមិនរួញរា ។ យសោជត្ថេរពោលថា ភិក្ខុ (នៅ) ក្នុងព្រៃតូច ឬព្រៃធំ បើទុកជាសត្វរបោម និងមូសខាំហើយ ក៏គប្បីជាអ្នកមានស្មារតី អត់ទ្រាំចំពោះអន្ដរាយ មានរបោមជាដើម ក្នុងព្រៃនោះ ដូចដំរីដ៏ប្រសើរ អត់ទ្រាំក្នុងទីជាប្រធាននៃសង្គ្រាម ។ ភិក្ខុតែម្នាក់ឯង (រមែងនៅជាសុខ) ដូចគ្នានឹងព្រហ្ម ភិក្ខុនៅរួមគ្នាពីររូប (រមែងមានសេចក្ដីខ្ទាំងខ្ទប់) ដូចគ្នានឹងទេវតា ភិក្ខុ (នៅរួមគ្នា) ៣ រូប ដូចគ្នានឹងជនអ្នកស្រុក ភិក្ខុមានចំនួនច្រើនរូបលើសពីនោះទៅ ជាហេតុនាំឲ្យជ្រួលជ្រើម (ដូចគ្នានឹងពួកមហាជនដែលប្រជុំគ្នា) ។
​មហាមោគ្គល្លានត្ថេរ
ព្រះ​សារីបុត្តត្ថេរ ​(​ប្រសើរ​) ​ដោយ​ប្រាជ្ញា ​ដោយ​សីល ​ដោយ​ឧបសមៈ ​ទុក​ជាភិក្ខុ​ណា​ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ ភិក្ខុ​នោះ គប្បី​ជា​អ្នក​មាន​គុណយ៉ាង​ក្រៃលែង ដូច្នេះ​ឯង ។
រក្ខិតត្ថេរ
[៨០] រាគៈទំាំងពួង ខ្ញុំលះចោលហើយ ទោសៈទំាំងពួង ខ្ញុំក៏ដកចោលហើយ មោហៈទំាំងពួងរបស់ខ្ញុំ ក៏ប្រាសចេញហើយ ខ្ញុំជាបុគ្គលត្រជាក់ រលត់ទុក្ខហើយ ។
សីវលិត្ថេរ
[៦១] សង្កប្បធម៌ទំាំងនោះ (មាននេក្ខម្មសង្កប្បៈជាដើម) សម្រេចហើយដល់ខ្ញុំ ខ្ញុំមានសេចក្ដីត្រូវការនឹងចូលទៅកាន់ខ្ទម ដែលជាខ្ទមនាំឲ្យខ្ញុំបានដល់នូវវិជ្ជា និងវិមុត្តិ លះបង់នូវមានានុស័យ ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​មិន​ច្រឡំ ​(​ដោយ​ពួក​) ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់
សាមញ្ញកាមិត្ថេរ
[៣៦] បុគ្គលអ្នកត្រូវការដោយសេចក្ដីសុខ [សេចក្ដីសុខក្នុងគាថានេះ សំដៅយកនិរាមិសសុខ គឺព្រះនិព្វាន ។] កាលបើប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្ដីសុខនោះ រមែងបានសេចក្ដីសុខ (មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ) បុគ្គលណា ចម្រើនអរិយមគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ជាមគ្គដ៏ត្រង់ ដើម្បីដល់ព្រះនិព្វានឈ្មោះអមតៈ បុគ្គលនោះ រមែងបានកិត្តិគុណផង យសក៏ចម្រើនដល់បុគ្គលនោះផង ។
សោភិតត្ថេរ
[១៤៤] ខ្ញុំជាភិក្ខុមានស្មារតី មានបញ្ញា មានកម្លាំងព្យាយាមម៉ឺងម៉ាត់ បានរលឹកឃើញអស់ ៥០០កប្ប ដូចមួយរាត្រី ។ ខ្ញុំកាលចម្រើនសតិប្បដ្ឋាន៤ ពោជ្ឈង្គ៧ និងមគ្គ៨ បានរលឹកឃើញអស់ ៥០០កប្ប ដូចមួយរាត្រី ។
មុទិតត្ថេរ
=បញ្ចកនិបាត=
គោធិកត្ថេរ
[៥២] ភ្លៀង (មានផ្គរ) ដូចចម្រៀងដ៏ពីរោះ រមែងបង្អោរចុះ ខ្ទម គឺអត្តភាពខ្ញុំ ខ្ញុំបានបិទបាំងហើយ ឥតខ្យល់ចូលបានទេ តែងនំាមកនូវសេចក្ដីសុខ ទំាងចិត្តរបស់ខ្ញុំ ក៏តម្កល់ទុកល្អហើយ ម្នាលភ្លៀង បើអ្នកចង់ (បង្អោរទឹក) អ្នកចូរបង្អោរមកចុះ ។
ខណ្ឌសុមនត្ថេរ
[៩៧] ខ្ញុំបានបូជាផ្កាមួយ រួចក៏បានឲ្យគេបំរើក្នុងឋានសួគ៌អស់ ៨០ កោដិឆ្នាំ (រាប់ដោយឆ្នាំមនុស្ស) ខ្ញុំរលត់ទុក្ខដោយផលនៃកម្មដ៏សេសសល់ ។
សាមិទត្តត្ថេរ
ឧទ្ទាន និយាយអំពីសមិតិគុត្តត្ថេរ ១ កស្សបត្ថេរ ១ សីហត្ថេរ ១ នីតត្ថេរ ១ សុនាគត្ថេរ ១ នាគិតត្ថេរ ១ បវិដ្ឋត្ថេរ ១ អជ្ជុនៈជាឥសី ១ ទេវសភត្ថេរ ១ សាមិទត្តត្ថេរ មានកម្លាំងច្រើន ១ ។ ចប់ នវមវគ្គ ។
​វង្គីសត្ថេរ
កាលពី​ដើម​ យើង​ខ្ញុំ​ពួក​កវី​រាប់អាន ​បាន​ដើរ​ចេញ​ពី​ស្រុក​មួយ ទៅ​ស្រុក​មួយ​ ពីបុរី​មួយ ទៅ​បុរី​មួយ​ វេលា​នោះ​ យើង​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ធម៌​ទាំងពួង ។ ​ព្រះ​មុនី​នោះ ព្រះ​អង្គជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ទុក្ខ ​បាន​សំដែង​ធម៌​ដល់​ខ្ញុំ​ យើង​ខ្ញុំ​ លុះ​បាន​ស្ដាប់ធម៌​ហើយ ក៏​មាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា ​មាន​សទ្ធា​កើត​ឡើង​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​ស្ដាប់​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​នៃ​ព្រះ​មុនី​នោះ​ហើយ ក៏​បាន​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ខន្ធ អាយតនៈ ​និង​ធាតុ​ទាំងឡាយ ហើយ​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ បួស​ក្នុង​សំណាក់​នៃ​បុគ្គល​មិន​មាន​ផ្ទះ ។ ឱហ្ន៎ ​ព្រះ​តថាគត​ទាំងឡាយ​កើត​ឡើង ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​ស្រី និង​ប្រុស​ដ៏​ច្រើន ដែល​ជា​អ្នក​ធ្វើ​តាម​ពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ ។ ​ពួក​ភិក្ខុ និង​ពួក​ភិក្ខុ​នី​ណា បាន​ឃើញ​នូវ​កំណត់ ​ដែល​គេ​កត់​ទុក​ហើយ ព្រះ​មុនី​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ពោធិញ្ញាណ ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​ពួក​ភិក្ខុ និង​ពួក​ភិក្ខុ​នី​ទាំង​នោះ​ឯង ។ អរិយសច្ច​ទាំង ៤ ប្រការ គឺ​ទុក្ខ ១ ការ​កើត​នៃ​ទុក្ខ ១ ការ​កន្លង​ផុត​នូវ​ទុក្ខ ១ មគ្គ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ​៨ ប្រការ​ដ៏​ប្រសើរ ជា​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​សេចក្ដី​រលត់​ទុក្ខ ១ ​ព្រះ​ពុទ្ធ ជាវង្ស​នៃ​ព្រះ​អាទិត្យ ​មាន​ចក្ខុ ​គឺ​ប្រាជ្ញា ទ្រង់​បាន​សំដែង​ទុក​ល្អ​ហើយ ដើម្បី​អនុគ្រោះ​ដល់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ ។ ធម៌ ​គឺ​អរិយសច្ច​ទាំងឡាយ​នេះ​ ជាធម៌​ពិត ព្រះ​ពុទ្ធទ្រង់​សំដែង​ហើយ​ យ៉ាង​នេះ​ អរិយ​សច្ច​ទាំង​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​តាម​ពិត​ ប្រយោជន៍ខ្លួន ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​ហើយ ទាំងពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​មក​ល្អ​ហើយ ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ​របស់​ខ្ញុំ​ កិច្ច​ណា​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​សំដែង​វែកញែក​ហើយ​ដោយ​ប្រពៃ ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​សម្រេច​កិច្ច​នោះ​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​អភិញ្ញាបារមី ​បាន​ជំរះ​នូវ​សោតធាតុ ​បាន​នូវ​វិជ្ជា ៣ ​បាន​សម្រេច​ឫទ្ធិ ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ ​ក្នុង​ចេតោបរិយញ្ញាណ ។
គោតមត្ថេរ
[២៤០] ​បុរស​គប្បី​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ប្រយោជន៍​របស់​ខ្លួន គប្បី​រមិល​មើល​នូវ​ពាក្យ​ជា​ប្រធាន ​គឺ​សាសនា ​មួយ​ទៀត ​អំពើ​ណា របស់​កុលបុត្រ​អ្នក​ចូល​កាន់​ផ្នួស​ជាសមណ​ភាព ជា​អំពើ​មាន​សភាព​ដ៏​សម​គួរ ក្នុង​សាសនា​នេះ (​បុគ្គល​គប្បី​រមិល​មើល​នូវ​អំពើ​នោះ​ផង​) ។ ​ក្នុង​សាសនា​នេះ (​ការ​សេពគប់​) ​នូវ​កល្យាណមិត្រ ១ ការ​សមាទាន​នូវ​សិក្ខា​ដ៏​ធំ​ទូលាយ ១ ការ​ប្រុងស្ដាប់ ​(​នូវ​ឱវាទ​) ​នៃ​គ្រូ​ទាំងឡាយ​ ១ ​ទាំង ៣ យ៉ាង​នេះ​ ជា​អំពើ​សម​គួរ​ដល់​សមណៈ​ ។ ​សេចក្ដី​គោរព​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ ១ ការ​កោតក្រែង​ក្នុង​ព្រះ​ធម៌​គួរ​តាម​ពិត​ ១ ការ​កោតក្រែង​ក្នុង​ព្រះ​សង្ឃ ១ ​ទាំង ៣ យ៉ាង​នេះ​ ជា​អំពើ​សម​គួរ​ដល់​សមណៈ​ ។ ភិក្ខុ​ប្រកប​ក្នុង​អាចារៈ ​និង​គោចរៈ ១ ​មាន​អាជីវៈ​ដ៏​បរិសុទ្ធ ​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មិន​គប្បី​តិះដៀល​បាន​ ១ ការ​តំកល់​ចិត្ត​ទុក​ដោយ​ប្រពៃ ១ ​ទាំង ៣ យ៉ាង​នេះ​ ជា​អំពើ​សម​គួរ​ដល់​សមណៈ​ ។ ចារិតសីល ​ឬ​វារិតសីល ១ សម្បជញ្ញៈ ​ដែល​អាស្រ័យ​នឹង​ឥរិយាបថ​ជា​ទី​នាំ​មក​នូវ​សេចក្ដី​ជ្រះថ្លា ១ ការ​ប្រកប​រឿយ​ៗ ​ក្នុង​អធិ​ចិត្ត​ ១ ​ទាំង ៣ ​យ៉ាង​នេះ​ ជា​អំពើ​សម​គួរ​ដល់​សមណៈ​ ។ សេនាសនៈ​តាំង​នៅ​ក្នុង​ព្រៃស្ងាត់ ​មាន​សំឡេង​តិច ​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​គប្បី​គប់រក ​នេះ​ជា​ទី​សម​គួរ​ដល់​សមណៈ​ ។ សីល ១ ភាព​ជាពហុស្សូត ១ ការ​ពិចារ​ណា​នូវ​ធម៌​ទាំងឡាយ​គួរ​តាម​ពិត​ ១ ការ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​សច្ចៈ​ទាំងឡាយ​ ១ ​ទាំង​ ៤ យ៉ាង​នេះ​ ជា​អំពើ​សម​គួរ​ដល់​សមណៈ​ ។ ភិក្ខុ​គប្បី​ចម្រើន​នូវ​អនិច្ចសញ្ញា​ផង​ អនត្តសញ្ញា​ផង​ អសុភសញ្ញា​ផង​ អនភិរតិសញ្ញា​ក្នុង​លោក​នេះ​ផង ទាំង ៤ យ៉ាង​នេះ​ ជា​អំពើ​សម​គួរ​ដល់​សមណៈ​ ។ ភិក្ខុ​គប្បី​ចម្រើន​នូវ​ពោជ្ឈង្គ​ទាំងឡាយ​ផង​ ឥទ្ធិបាទ​ទាំងឡាយ​ផង​ ឥន្រ្ទិយ ​និង​ពលៈ​ទាំងឡាយ​ផង​ អរិយមគ្គ​មាន​អង្គ ៨ ​ផង ទាំង ៥ យ៉ាង​នេះ​ ជា​អំពើ​សម​គួរ​ដល់​សមណៈ​ ។ មុនី​គប្បី​លះបង់​នូវ​តណ្ហា ​គប្បី​ទំលុះទម្លាយ​នូវ​អាសវៈ​ទាំងឡាយ​ ព្រម​ទាំង​ឫសគល់ ​គប្បី​ជា​អ្នក​រួច​ស្រឡះ (​ចាក​កិលេស​ទាំងពួង​) ​ហើយ​សម្រេច​សម្រាន្ដនៅ នេះ​ជា​អំពើ​ដ៏​សម​គួរ​ដល់​សមណៈ​ ។
អភយត្ថេរ
[២៧] ខ្ញុំបានស្តាប់ព្រះវាចា ជាសុភាសិតរបស់ព្រះពុទ្ធ ជាអាទិច្ចពន្ធុហើយ បានត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ដ៏ល្អិត (ដូចខ្មាន់ធ្នូ ជាអ្នកឈ្លាស) បាញ់ចុងរោមកន្ទុយ (នៃចៀម) ដោយព្រួញបាន ។
កាឡុទាយិត្ថេរ
អ្នក​ស្រែ​ទាំងឡាយ ព្រោះ​ពូជរឿយ​ៗ [បាលីថា បុនប្បុនំ ប្រែថា រឿយៗ ញយៗ ដ​ដែល​ៗ ញឹកញាប់ ប៉ុកប៉ុន ។] ទេវរាជ បង្អុរភ្លៀង​ក៏​រឿយៗ ​ពួក​អ្នក​ស្រែ​ភ្ជួរស្រែ​រឿយ​ៗ ​ពួក​អ្នក​ស្រែ​នោះ​ នាំស្រូវចូល​ទៅ​កាន់​ដែន​ក៏​រឿយ​ៗ ។ ​ពួក​ស្មូម​ត្រាច់​សូមរឿយ​ៗ ​អ្នក​ម្ចាស់ទាន ​តែង​ឲ្យ​ក៏​រឿយៗ ​ពួក​ម្ចាស់ទាន លុះ​ឲ្យ​រឿយ​ៗ ​ហើយ តែង​ទៅ​កាន់​ឋានសួគ៌​ក៏​រឿយ​ៗ ​ដែរ​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មាន​បញ្ញា​ដូច​ផែនដី កើត​ក្នុង​ត្រកូល​ណា​ រមែង​ញ៉ាំង​គូ​នៃ​បុរស​ ៧ ជួរ ​ក្នុង​ត្រកូល​នោះ ឲ្យ​ស្អាត ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​សំគាល់ថា (​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​) ជាទេវតា​ប្រសើរ​ជាង​ទេវតា អាច ​(​ធើ្វ​សត្វ​ដទៃ​ឲ្យ​ស្អាត​បាន​) ​ព្រោះ​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ព្រះ​នាម​ដ៏​ពិត​ កើត​ហើយ​អំពី​ព្រះ​អង្គ ។ ​ព្រះ​បាទ​សុទោ្ធទនៈ ជាបិតា​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​ស្វែងរក​នូវ​គុណ​ដ៏​ធំ​ ឯ​ព្រះ​មហេសី ​ព្រះ​នាម​មាយា ជាពុទ្ធមាតា ​ដែល​រក្សា​ព្រះ​ពោធិ​សត្វ​ដោយ​ផ្ទៃ លុះរំលាយ​ខន្ធ​ទៅ​ ត្រេកអរ​ក្នុង​តុសិត​ទេវលោក ។
យសទត្តត្ថេរ
[២០៨] បុគ្គលអ័ប្បឥតប្រាជ្ញា មានចិត្តប្រកួតប្រណាំង ទុកជាស្ដាប់ពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះជិនស្រី គង់ជាអ្នកឆ្ងាយអំពីព្រះសទ្ធម្ម ដូចផែនដីឆ្ងាយអំពីមេឃ ។ បុគ្គលអ័ប្បឥតប្រាជ្ញា មានចិត្តប្រកួតប្រណាំង ទុកជាស្ដាប់ពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះជិនស្រី ក៏គង់សាបសូន្យចាកព្រះសទ្ធម្ម ដូចព្រះចន្ទ្រក្នុងកាឡប័ក្ខ (រនោច) ។ បុគ្គលអ័ប្បឥតប្រាជ្ញា មានចិត្តប្រកួតប្រណាំង ទុកជាស្ដាប់ពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះជិនស្រី ក៏គង់រីងស្ងួតក្នុងព្រះសទ្ធម្ម ដូចជាត្រីរីងស្ងួតក្នុងទីមានទឹកតិច ។ បុគ្គលអ័ប្បឥតប្រាជ្ញា មានចិត្តប្រកួតប្រណាំង ទុកជាស្ដាប់ពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះជិនស្រី គង់មិនលូតលាស់ក្នុងព្រះសទ្ធម្ម ដូចជាពូជស្អុយមិនដុះក្នុងស្រែ ។ លុះតែបុគ្គលណា មានចិត្តគ្រប់គ្រងហើយ ស្ដាប់ពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះជិនស្រី បុគ្គលនោះ ទើបញ៉ាំងអាសវៈទាំងពួងឲ្យអស់ទៅ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ មិនកំរើក (អរហត្តផល) ដល់នូវសេចក្ដីស្ងប់ដ៏ឧត្តម គឺអនុបាទិសេសនិព្វាន ជាអ្នកមិនមានអាសវៈ រមែងបរិនិព្វាន ។
សិវកត្ថេរ
[បានជាឈ្មោះថា មិគសិរត្ថេរ ព្រោះលោកកើតក្នុងខែមិគសិរ ។ អដ្ឋកថា ។] ។
រដ្ឋបាលត្ថេរ
[២៥២] ​អ្នក​ចូរ​មើល​នូវ​អត្តភាព ​ដែល​ធើ្វ​ឲ្យ​វិចិត្រ ជា​ទី​ប្រជុំ​នៃ​ដំបៅ​ដែល​តាំង​ឡើង​ព្រម​ហើយ (​ដោយ​ឆ្អឹង ៣០០ កំ​ណា​ត់​) ជាអត្តភាពក្ដៅក្រហាយ ​ដែល​ជន​ពាលត្រិះរិះ​ដោយ​ច្រើន​ ជាអត្តភាព​មិន​ទៀងទាត់ឋិតថេរ ។ ​អ្នក​ចូរ​មើល​នូវ​រូប ដែល​ធើ្វ​ឲ្យ​វិចិត្រ​ដោយ​កែវមណី ​និង​កណ្ឌល ​ដែល​ឆ្អឹង ​និង​ស្បែក​រួបរឹត​ហើយ (​រូប​នោះ​) រមែង​ល្អ​ដោយ​សារ​សំពត់​ទាំងឡាយ​ ។ ​ជើង​ទាំងឡាយ​ លាប​ដោយ​ល័ខស្រស់ មុខ​លាប​ដោយ​គ្រឿង​លំអិត អាចញ៉ាំងជនពាល​ឲ្យ​វង្វេង ​តែ​មិន​អាចញ៉ាំង​បុគ្គល​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន​ឲ្យ​វង្វេង​បាន​ទេ ។ សក់​ទាំង​ឡាយ ដែល​គេ​រចនា​ដូច​ជាក្រឡាចតុរង្គ ភ្នែក​ទាំងឡាយ​ លាប​ដោយ​ថ្នាំ​សម្រាប់​បន្តក់ភ្នែក អាចញ៉ាំងជនពាល​ឲ្យ​វង្វេង ​តែ​មិន​អាច​ញ៉ាំង​បុគ្គល​អ្នក​ស្វែង​រក​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះ​និព្វាន​ឲ្យ​វង្វេង​បាន​ឡើយ​ ។ កាយ​ស្អុយ​ដែល​គេ​តាក់​តែង​ហើយ ដូច​ជានាឡិសម្រាប់ដាក់​ថ្នាំបន្តក់ ​ដែល​គេ​វិចិត្រ​ហើយ​ថ្មី​ៗ អាច​ញ៉ាំងជន​ពាល​ឲ្យ​វង្វេង ​តែ​មិន​អាចញ៉ាំង​បុគ្គល​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​ត្រើយ ​គឺ​ព្រះ​និពា្វន​ឲ្យ​វង្វេង​បាន​ឡើយ​ ។ ​ព្រាន​ម្រឹគដាក់​នូវ​អន្ទាក់​ ម្រឹគ​ក៏​មិន​បាន​ប៉ះពាល់​នូវ​អន្ទាក់ ហើយ​ស៊ី​នូវ​ចំណី​ កាល​ដែល​ព្រាន​ម្រឹគ​កំពុង​កន្ទក់កន្ទេញ ​(​ក៏​បោល​ចេញ​ទៅ​ យ៉ាង​ណា​មិញ​) ​ពួក​យើង​ក៏​ដើរ​ចេញ​ទៅ (​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​) ។ ​អន្ទាក់​របស់​ព្រាន​ម្រឹគ​ដាច់​ហើយ​ ម្រឹគ​ក៏​មិន​ប៉ះពាល់​នូវ​អន្ទាក់ ហើយ​ស៊ី​នូវ​ចំណី​ កាល​ព្រាន​ម្រឹគ​កំពុង​សោក​ស្ដាយ ​(​ក៏​បោលចេញ​ទៅ​ យ៉ាង​ណា​មិញ​) ​ពួក​យើង​ក៏​ដើរ​ចេញ​ទៅ (​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​) ។
វក្កលិត្ថេរ
[២០៦] (ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់សួរថា) ម្នាលភិក្ខុ អ្នកត្រូវរោគដែលកើតអំពីខ្យល់គ្របសង្កត់ហើយ នៅក្នុងព្រៃធំ មានគោចរលះបង់ហើយ (ក្រចតុប្បច្ច័យ) ជាទីសៅហ្មង តើនឹងធ្វើដូចម្ដេច ។ (ព្រះវក្កលិត្ថេរ ក្រាបបង្គំទូលថា) ខ្ញុំព្រះអង្គ ផ្សាយចិត្តទៅកាន់កាយទាំងមូល ដោយសុខៈ ដែលកើតអំពីបីតិដ៏លើសលុប អត់ទ្រាំនូវបច្ច័យដ៏សៅហ្មងនៅក្នុងព្រៃធំ ។ ខ្ញុំព្រះអង្គចម្រើនសតិប្បដ្ឋានទាំងឡាយផង សម្មប្បធានផង ឥទ្ធិបាទផង ឥន្ទ្រិយផង ពលៈផង ចម្រើនពោជ្ឈង្គផង អដ្ឋង្គិកមគ្គផង នៅក្នុងព្រៃធំ ។ ខ្ញុំព្រះអង្គឃើញ (នូវសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ) អ្នកមានព្យាយាមតឹងតែងហើយ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មានព្យាយាមប្រឹងប្រែងដ៏មាំអស់កាលជានិច្ច មានសេចក្ដីព្រមព្រៀងគ្នា ប្រកបដោយភាពជាសមណៈនៅក្នុងព្រៃធំ ។ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹករឿយៗ នូវព្រះសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គមានខ្លួនទូន្មានបានហើយ មានព្រះទ័យតាំងមាំហើយ មិនខ្ជិលច្រអូសអស់យប់ និងថ្ងៃ នៅក្នុងព្រៃធំ ។
សេលត្ថេរ
(​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគទ្រង់​ត្រាស់ថា ​ម្នាល​សេលៈ​) ភិក្ខុ​សារីបុត្ត ជាអនុជាត​របស់​តថាគត​ ញ៉ាំងធម្មចក្ក​ដ៏​ប្រសើរ ​ដែល​តថាគត​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ហើយ ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ទុក្ខសច្ច​ដែល​គួរ​ដឹង​ច្បាស់ តថាគត​បាន​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ​ មគ្គ​សច្ច​ដែល​គួរ​ចម្រើន​ តថាគត​បាន​ចម្រើន​ហើយ​ សមុទយសច្ច ​ដែល​គួរ​លះ តថាគត​ក៏​បាន​លះ​ហើយ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ ទើប​តថាគត​ ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ចូរ​កម្ចាត់​បង់​នូវ​សេចក្ដី​សង្ស័យ​ក្នុង​តថាគត​ចេញ អ្នក​ចូរ​ជឿស៊ប់​ចុះ (​ព្រោះ​ថា​) ការ​ចួបប្រទះ​នឹង​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​រឿយ​ៗ ជាការ​រក​បាន​កម្រ ។ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ការ​កើត​ប្រាកដ​ឡើង​រឿយ​ៗ ​នៃ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ណា ដែល​រក​បាន​ដោយ​ក្រ​ក្នុង​លោក តថាគត​នោះ​ ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ដូច​ពេទ្យ​វះ​ ជា​បុគ្គល​ប្រសើរបំ​ផុត មាន​សភាព​ដូច​ព្រហ្ម ​មាន​តម្លៃ​ដ៏​លើស​លុប ជា​អ្នក​ញាំញី​នូវ​មារ ​និង​សេនា​នៃ​មារ ធើ្វ​នូវ​បច្ចាមិត្ត​ទាំង​អស់ ឲ្យ​នៅ​ក្នុង​អំ​ណា​ច ​ហើយ​រីករាយ ឥត​មាន​ភ័យ​អំពី​ទី​ណា​ឡើយ​ ។
ជេន្តបុរោហិតបុត្តត្ថេរ
[២១៩] ខ្ញុំស្រវឹងដោយសេចក្ដីស្រវឹងព្រោះជាតិផង ដោយភោគៈ និងឥស្សរិយយសផង ដោយសណ្ឋានវណ្ណៈ និងរូប (ល្អ) ផង ខ្ញុំជាបុគ្គលប្រព្រឹត្តស្រវឹងជ្រប់ហើយ ។ ខ្ញុំត្រូវអតិមានះកំចាត់បង់ហើយ ជាមនុស្សពាល ជាអ្នករឹងរូស មានមានះដូចជាទង់ជ័យ ដែលគេលើកឡើងហើយ មិនបានសំគាល់អ្នកណាមួយ ថាជាបុគ្គលស្មើនឹងខ្លួនផង ថាជាបុគ្គលក្រៃលែងជាងខ្លួនផង ។ ខ្ញុំជាអ្នកមានមានះរឹងរូស មិនអើពើ មិនក្រាបសំពះអ្នកណាមួយ ទោះជាមាតាក្ដី បិតាក្ដី ឬអ្នកដទៃដែលសន្មតថាគួរគោរព ។ ខ្ញុំបានឃើញព្រះសាស្ដា ជាអ្នកទូន្មានសត្វប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ជាងនាយសារថីទាំងឡាយ ព្រះអង្គរុងរឿងដូចព្រះអាទិត្យ មានភិក្ខុសង្ឃចោមរោម ក៏មានចិត្តជ្រះថ្លា បានលះមានះ និងសេចក្ដីស្រវឹងចេញអស់ហើយ ទើបថ្វាយបង្គំព្រះសាស្ដា ព្រះអង្គខ្ពង់ខ្ពស់ជាងសព្វសត្វដោយត្បូង ។ ខ្ញុំបានលះបង់ គាស់រំលើងនូវសេចក្ដីប្រកាន់ថា វិសេសជាងគេផង នូវសេចក្ដីប្រកាន់ថា ថោកទាបជាងគេផង បានផ្ដាច់ផ្ដិលអស្មិមានះចោលអស់ហើយ ទាំងមានះផ្សេងៗ ទាំងអស់ ខ្ញុំក៏បានកំចាត់បង់ស្រឡះហើយ ។
តេកិច្ឆកានិត្ថេរ
[២១២] (មារនិយាយថា) ស្រូវគេនាំទៅទុកដាក់ហើយ ស្រូវគេគរទុកក្នុងលានហើយ ខ្ញុំនៅតែមិនបានដុំបាយ តើខ្ញុំនឹងធ្វើដូចម្តេច ។ (ព្រះថេរៈនិយាយថា) អ្នកចូរជ្រះថ្លារព្ញកចំពោះព្រះពុទ្ធមានគុណមិនមានប្រមាណ អ្នកនឹងជាបុគ្គលមានសរីរៈដែលបីតិពាល់ត្រូវ មានចិត្តរីករាយរឿយៗ មិនខាន ។ ចំពោះធម៌មានគុណមិនមានប្រមាណ ។បេ ។ ចំពោះសង្ឃមានគុណមិនមានប្រមាណ ។បេ ។ (មារនិយាយថា) លោកនៅក្នុងទីវាលល្ហល្ហេវផង រាត្រីនេះត្រជាក់ មានសន្សើមធ្លាក់ ចុះផង ។ លោកកុំបណ្តោយឲ្យត្រជាក់គ្របសង្កត់ឲ្យលំបាកឡើយ ចូរលោកចូលទៅក្នុងកុដិ ដែលមានទ្វារគន្លឹះជាប់មាំ ។ (ព្រះថេរៈតបថា) អាត្មាពាល់ត្រូវអប្បមញ្ញាទាំង ៤ ដល់នូវសេចក្ដីសុខដោយសារអប្បមញ្ញាទាំងនោះ មិនញាប់ញ័រ មិនលំបាកដោយត្រជាក់ទេ ។
វីតសោកត្ថេរ
[១៤៦] កាលកប្បកបុរស ចូលមកនិយាយថា ខ្ញុំនឹងកោរសក់របស់ខ្ញុំ (លំដាប់នោះ) ខ្ញុំទាញយកកញ្ចក់អំពីដៃកប្បកបុរសនោះ ហើយឆ្លុះមើលសរីរៈ ។ រាងកាយប្រាកដជារបស់ទទេ ងងឹតក្នុងទីងងឹត គឺអវិជ្ជាក៏ប្រាសចេញហើយ កិលេសដូចជាកំណាត់សំពត់ទាំងអស់ ខ្ញុំបានផ្ដាច់ចោលអស់ហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មីមិនមានទេ ។
បក្ខត្ថេរ
[៦៤] ពួកសត្វ (ឃ្លាតចាកកុសលធម៌) ធ្លាក់ចុះហើយ រមែងធ្លាក់ចុះ ឯពួកសត្វដែលជាប់ចំពាក់ (ក្នុងកាម) តែងមកវិញ សោឡសកិច្ច ដែលអាត្មាអញធ្វើហើយ ជាតម្រេកដែលគួរត្រេកអរ ព្រះនិព្វានជាសុខដែលមូលមិត្តដោយសេចក្ដីសុខ ។
វិមលកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ
[៦៥] វិមលកោណ្ឌញ្ញៈ កើតអំពីស្រី មានដើមឈើជាឈ្មោះ (អម្ពបាលី) កើតដោយស្តេច ដូចជាទង់ពណ៌ស (ព្រះបាទពិម្ពិសារ) លះបង់នូវទង់ គឺមានះ កំចាត់បង់នូវទង់ធំ គឺមានះ ដោយប្រាជា្ញដូចជាទង់ ។
ឧក្ខេបកដវច្ឆត្ថេរ
[៦៦] ពុទ្ធវចនៈ ដែលបុគ្គលរៀនក្នុងសំណាក់នៃឧក្ខេបកដវច្ឆត្ថេរ ព្រះថេរៈនោះ រមែងសំដែងនូវពុទ្ធវចនៈនោះ ដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយបាន អស់ឆ្នាំជាច្រើន លោកជាអ្នកមានសេចក្ដីរីករាយដ៏លើសលុប អង្គុយនៅដ៏ស្ងប់ស្ងៀម ។
វជ្ជិបុត្តកត្ថេរ
[៦៣] យើងម្នាក់ឯងនៅក្នុងព្រៃ ដូចកំណាត់ឈើដែលគេចោលក្នុងព្រៃ ពួកកុលបុត្តជាច្រើនរូប រមែងស្រឡាញ់យើងដូចពួកសត្វនរកស្រឡាញ់អ្នកដែលទៅកាន់ឋានសួគ៌ ។
​វង្គីសត្ថេរ
ចប់ ថេរគាថា ។
សុពាហុត្ថេរ
[៥៣] ភ្លៀង (មានផ្គរ) ដូចចម្រៀងដ៏ពីរោះ រមែងបង្អោរចុះ ខ្ទម គឺអត្តភាពខ្ញុំ ខ្ញុំបានបិទបាំងហើយ ឥតខ្យល់ចូលបានទេ តែងនំាមកនូវសេចក្ដីសុខ ទំាងចិត្តរបស់ខ្ញុំ ក៏តម្កល់ទុកល្អហើយ ម្នាលភ្លៀង បើអ្នកចង់ (បង្អោរទឹក) ចូរបង្អោរមកចុះ ។
កប្បដកុរត្ថេរ
[១៦១] កប្បដកុរៈ (មានសេចក្ដីត្រិះរិះខុសកើតឡើងយ៉ាងនេះ) ថា នេះជាកន្ទបរបស់អាត្មាអញ កាលបើក្អមសម្រាប់ដាក់ទឹកអម្រឹត (របស់តថាគត) ពេញហើយក្រៃពេក (តថាគតសំដែងធម៌ដើម្បីឲ្យបាននូវទឹកអម្រឹត) កប្បដកុរភិក្ខុ ក៏ដល់នូវការឃ្វាងអំពីធម៌ (របស់តថាគត) នេះជាសាសនារបស់តថាគត ជាផ្លូវភាវនាផ្សេងៗ ប្រព្រឹត្ដទៅដើម្បីចម្រើននូវឈានទាំងឡាយ ។ ម្នាលកប្បដកុរៈ អ្នកកុំងោកងក់ តថាគតមិនបានវាយត្រូវអ្នកក្នុងទីជិតត្រចៀកទេ ម្នាលកប្បដកុរៈ ព្រោះថា អ្នកមិនស្គាល់ប្រមាណ បានជាអ្នកចេះតែងោកងក់ក្នុងកណ្ដាលសង្ឃ ។
​មហាមោគ្គល្លានត្ថេរ
(​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ស្មារតី ​គប្បី​វៀរ ​ដើម្បី​លះបង់​នូវ​កាម​រាគៈ ដូច​ជាគេ​បោះ ​ឬ​ពួយ​នឹង​លំពែង ទំលុះពីលើ​មក​ក្រោម ពុំ​នោះ​សោត ​ដូច​ជាគេ​លត់ភ្លើង ​កំពុង​ឆេះឰ​ដ៏​ក្បាល​) ។ ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ស្មារតី ​គប្បី​វៀរ ​ដើម្បី​លះបង់​នូវ​ភវរាគៈ ​ដូច​ជាគេ​បោះ ឬ​ពួយ​នឹង​លំពែង ទំលុះពីលើ​មក​ក្រោម ពុំ​នោះ​សោត ​ដូច​ជាគេ​លត់ភ្លើង ​ដែល​កំពុង​ឆេះ​ឰ​ដ៏​ក្បាល ។
ឧទាយិត្ថេរ
= វីសតិនិបាត =
ចក្ខុបាលត្ថេរ
[៩៦] ខ្ញុំជាមនុស្សខ្វាក់ មានភ្នែកដែលទោសកំចាត់បង់ហើយ ទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាល ទោះបីកាលដេក ក៏ខ្ញុំមិនទៅជាមួយនឹងសំឡាញ់ជាបាបមិត្តទេ ។
បច្ចយត្ថេរ
[១៧២] ខ្ញុំបួសបាន ៥ ថ្ងៃ នៅជាសេក្ខបុគ្គល មិនទាន់សម្រេចព្រះអរហត្តនៅឡើយ កាលខ្ញុំចូលទៅក្នុងកុដិ មានចិត្តតាំងមាំថា អាត្មាអញនឹងមិនបរិភោគ នឹងមិនផឹក មិនចេញអំពីកុដិ កាលបើសរ គឺតណ្ហា អាត្មាអញមិនទាន់ដកចេញទេ អាត្មាអញ នឹងមិនប្រែបង្អៀងឡើយ ។ អ្នកចូរមើលសេចក្ដីព្យាយាមប្រឹងប្រែងរបស់ខ្ញុំនោះ កាលនៅយ៉ាងនេះចុះ វិជ្ជា ៣ អាត្មាអញ បានដល់ដោយលំដាប់ហើយ ទាំងសាសនារបស់ព្រះពុទ្ធ អាត្មាអញក៏បានធ្វើហើយ ។
សភិយត្ថេរ
[១៨៩] បរេជនទាំងឡាយ រមែងមិនដឹងថា យើងទាំងឡាយ នឹងវិនាសក្នុងកណ្ដាលនៃពួកនេះ ដូច្នេះឡើយ ចំណែកឯជនទាំងឡាយណា ជាបណ្ឌិតក្នុងពួកនោះ រមែងដឹងច្បាស់ ឯការឈ្លោះប្រកែក តែងស្ងប់រម្ងាប់អំពីសំណាក់នៃជនទាំងឡាយជាបណ្ឌិតនោះ ។ កាលណាបើជនទាំងឡាយមិនដឹង (នូវឧបាយនៃការស្ងប់រម្ងាប់នៃវិវាទ) រមែងប្រព្រឹត្តទៅ ហាក់ដូចជាមិនស្លាប់ (កាលនោះ វិវាទក៏មិនស្ងប់រម្ងាប់ឡើយ) ចំណែកជនទាំងឡាយណា ដឹងច្បាស់ធម៌ (ជនទាំងឡាយនោះ) កាលបើពួកសត្វមានសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ ខ្លួនជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយឡើយ ។ កម្មណាមួយធូរថយក្ដី វ័តណាមួយសៅហ្មងក្ដី ព្រហ្មចរិយៈណាមួយដែលបុគ្គលរលឹក ដោយសេចក្ដីរង្កៀសក្ដី កម្ម ៣ យ៉ាងនោះ ជារបស់មិនមានផលច្រើនឡើយ ។ បុគ្គលណា មិនមានសេចក្ដីគោរពក្នុងព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ (បុគ្គលនោះ) រមែងជាអ្នកឆ្ងាយចាកព្រះសទ្ធម្ម ដូចជាមេឃឆ្ងាយអំពីផែនដី ។
ជម្ពុគាមិកបុត្តត្ថេរ
[២៩] អ្នកមិនខ្វល់ខ្វាយចំពោះសំពត់ទេឬ មិនត្រេកអរចំពោះការស្អិតស្អាងទេឬ អ្នកផ្សាយក្លិនសម្រេចអំពីសីលធម៌ឬ ដ្បិតពួកសត្វក្រៅអំពីនេះ មិនផ្សាយ (ក្លិនដូច្នោះទេ) ។
ឯរកត្ថេរ
[៩៤] ម្នាលឯរកៈ កាមទំាងឡាយ ជាទុក្ខ ម្នាលឯរកៈ កាមទាំងឡាយ មិនមែនជាសុខទេ ម្នាលឯរកៈ បុគ្គលណា ប្រាថ្នារកកាម បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាប្រាថ្នាទុក្ខ ម្នាលឯរកៈ បុគ្គលណា មិនប្រាថ្នារកកាម បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាមិនប្រាថ្នាទុក្ខទេ ។
ហារិតត្ថេរ
[៣០] បុគ្គលកាលពត់ខ្លួន (ឲ្យត្រង់) ដូចជាងអ្នកធ្វើព្រួញ ពត់ព្រួញ លុះធ្វើចិត្តឲ្យត្រង់ហើយ ទើបទម្លាយ នាំចេញនូវអវិជ្ជាបាន ។
សប្បកត្ថេរ
[១៩៧] កុកមានស្លាបសស្អាត ត្រូវភ័យអំពីមេឃខ្មៅគម្រាមហើយ ក៏ស្វែងរកសំបុក ហើរទៅកាន់សំបុកក្នុងកាលណា កាលណោះ ទន្លេឈ្មោះអជករណី ក៏ញ៉ាំងអាត្មាអញឲ្យត្រេកអរ ។ កុកមានស្លាបសស្អាត ត្រូវភ័យអំពីមេឃខ្មៅគម្រាមហើយ មិនឃើញទីពួន ក៏ស្វែងរកទីពួនក្នុងកាលណា កាលណោះ ទន្លេឈ្មោះអជករណី ញ៉ាំងអាត្មាអញឲ្យត្រេកអរ ។ ដើមព្រីងទាំងឡាយ ញ៉ាំងច្រាំងនៃទន្លេទាំងពីរ ក្នុងទីនោះ (ដែលឋិតនៅ) ខាងក្រោយនៃគុហារធំឲ្យល្អ មិនមែនញ៉ាំងសត្វណាមួយក្នុងទីនោះឲ្យត្រេកអរបានទេ ។ កង្កែបទាំងឡាយ មានសំឡេងពីរោះ ប្រាសចាកពួកនៃពស់ រមែងយំកងរំពង ។ ថ្ងៃនេះ មិនមែនជាសម័យនៅប្រាសចាកភ្នំ និងទន្លេទេ ព្រោះទន្លេអជករណី ជាទីក្សេមសប្បាយរីករាយដោយប្រពៃ ។
រាជទត្តត្ថេរ
[១៩៩] ភិក្ខុទៅកាន់ទីស្មសាន បានឃើញសាកសពស្ត្រីដែលគេលះបង់ចោលក្នុងព្រៃស្មសាន ត្រូវពួកដង្កូវរុកជញ្ជែងស៊ីធ្លុះធ្លាយ ។ ពួកជនខ្លះដែលឃើញសាកសពស្លាប់ដ៏លាមក ក៏ខ្ពើមរអើម តែកាមរាគៈកើតឡើងប្រាកដ (ក្នុងសាកសពនោះ) ដូចជាបុគ្គលខ្វាក់ អសុចិហូរហៀរ (តាមទ្វារទាំង៩) ។ តែអាត្មាអញចៀសចេញអំពីទីនោះ ថយជាងមួយចំអិនបាយ ជាអ្នកមានស្មារតីដឹងខ្លួន ចូលទៅកាន់ទីសមគួរ ។ លំដាប់នោះ ការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយប្រាជ្ញា ក៏កើតឡើងដល់អាត្មាអញ ទោសក៏កើតប្រាកដ (ដល់អាត្មាអញ) សេចក្ដីនឿយណាយ ក៏តាំងនៅព្រម (ក្នុងហឫទ័យនៃអាត្មាអញ) លំដាប់នោះ ចិត្តរបស់អាត្មាអញក៏រួចស្រឡះ (ចាកកិលេស) អ្នកចូរមើលនូវភាពនៃធម៌ ជាធម៌ល្អ វិជ្ជាទាំង ៣ អាត្មាអញបានដល់ដោយលំដាប់ហើយ សាសនានៃព្រះពុទ្ធ អាត្មាអញ ក៏បានធ្វើហើយ ។
ជម្ពុកត្ថេរ
[១៩១] ខ្ញុំព្រះអង្គទ្រទ្រង់នូវក្អែល បរិភោគភត្ត ១ ខែម្ដង បានដកសក់ និងពុកមាត់អស់ ៥៥ ឆ្នាំ ។ ខ្ញុំបានឈរដោយជើងតែម្ខាង វៀរការអង្គុយ ស៊ីលាមកក្រៀម មិនត្រេកអរនឹងការនិមន្ដន៍ចំពោះ ។ ខ្ញុំបានធ្វើបាបកម្មដ៏ច្រើន ដែលជាអំពើនាំទៅកាន់ទុគ្គតិប្រាកដដូច្នេះ ក៏ត្រូវជំនន់ធំ គឺទិដ្ឋិបន្សាត់ទៅហើយ បានដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង ។ អ្នកចូរមើលនូវការដល់សរណៈ ចូរមើលភាពនៃធម៌ ជាធម៌ល្អ វិជ្ជា ៣ ខ្ញុំបានដល់ដោយលំដាប់ហើយ សាសនានៃព្រះពុទ្ធ ខ្ញុំក៏បានធ្វើហើយ ។
សោណកោឡិវិសត្ថេរ
[២៤៤] ​ព្រះ​សោណៈ​ណា​ ជា​អ្នក​ប្រសើរ ល្បី​ក្នុង​ដែន​អង្គៈ ​ព្រះ​សោណៈ​នោះ​ ជា​អ្នក​ប្រសើរ ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ បាន​ដល់​នូវ​ត្រើយ​នៃ​ទុក្ខ ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ​ ។ ភិក្ខុ​កាត់ នូវ​សំយោជនៈ ​(​ខាង​ក្រោម​) ៥​ផង លះបង់​នូវ​សំយោជនៈ ​(​ខាង​លើ​) ៥​ផង ចម្រើន​នូវ​ឥន្ទ្រិយ ៥ ត​ទៅ​ទៀត​ផង​ ជា​អ្នក​កន្លង​នូវ​ធម៌ ជា​គ្រឿង​ជាប់​ចំ​ពាក់​ ៥ យ៉ាង​ផង ទើប​ហៅថា ​អ្នក​ឆ្លង​នូវ​អន្លង់​បាន​ ។ សីល សមាធិ ​និង​បញ្ញា ​នៃ​ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​មានះ ​ដូច​បបុស ជា​អ្នក​ប្រមាទ ​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ខាង​ក្រៅ រមែង​មិន​ដល់​នូវ​ការ​ពេញ​លេញ​ឡើយ​ ។ ​ព្រោះ​ថា ​អំពើ​ណា​ដែល​ត្រូវ​ធើ្វ ​អំពើ​នោះ ​ពួក​ភិក្ខុ​ណា​បោះបង់ចោល ត្រឡប់ធើ្វ​អំពើ​ដែល​មិន​ត្រូវ​ធើ្វ​វិញ​ អាសវៈ​ទាំងឡាយ នៃ​ពួក​ភិក្ខុ​ទាំង​នោះ ដែល​ជា​អ្នក​មាន​មានះ ​ដូច​បបុស ជា​អ្នក​ប្រមាទ រមែង​ចម្រើន​ឡើង​ ។ លុះ​តែ​កាយគតាសតិ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ណា​ ប្រារព្ធ​ល្អ​ជានិច្ច ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​នោះ​ ជា​អ្នក​មាន​កិរិយា​ធើ្វរឿយ​ៗ ​ក្នុង​អំពើ​ដែល​ត្រូវ​ធើ្វ ​មិន​សេព​នូវ​អំពើ ដែល​មិន​ត្រូវ​ធើ្វ អាសវៈ​ទាំងឡាយ នៃ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​មាន​ស្មារតី ជា​អ្នក​ដឹង​ខ្លួន​ រមែង​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​វិនាស​ទៅ​ ។ ផ្លូវត្រង់ ​ព្រះ​សាស្តា​បាន​ប្រាប់​ហើយ អ្នក​ទាំងឡាយ ​ចូរ​ដើរ​ទៅ​ចុះ កុំត្រឡប់វិញ​ឡើយ​ កុលបុត្រ​គប្បី​ដាស់តឿនខ្លួន​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ​គប្បី (​នាំខ្លួន​) ​ទៅ​កាន់​ព្រះ​និព្វាន​ ។ កាល​ខ្ញុំ​ប្រារព្ធ​សេចក្ដី​ព្យាយាម​យ៉ាងតឹងរឹង ​ព្រះ​សាស្តា ជា​បុគ្គល​ប្រសើរ​ក្នុង​លោក ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ចក្ខុ ទ្រង់​បាន​សំដែង​ធម៌ ធើ្វ​នូវ​សេចក្ដី​ឧបមា​ដោយ​ពិណ ។ ​ខ្ញុំ​បាន​ស្ដាប់​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​នោះ ក៏​ត្រេកអរ​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា បាន​ញ៉ាំង​សមថៈ​ឲ្យ​សម្រេច ដើម្បី​បាន​នូវ​ប្រយោជន៍​ដ៏​ឧត្តម វិជ្ជា​ទាំង ៣ ​ខ្ញុំ​បាន​ដល់​ហើយ ដោយ​លំដាប់ ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​ខ្ញុំ​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ។ ​ព្រោះ​ឃើញ​នូវ​សេចក្ដី​ស្ងាត់​របស់​ចិត្ត ដែល​បង្អោន​ទៅ​ក្នុង​ការ​ចេញ​ចាក​កាម​ផង នូវ​ការ​មិន​វង្វេង​ព្រម​របស់​ចិត្ត ដែល​បង្អោន​ទៅ​ក្នុង​ការ​មិន​ព្យាបាទ ​ទាំងបង្អោន​ទៅ ក្នុង​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​តណ្ហា ​ព្រោះ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​ឧបាទាន​ផង នូវ​ការ​កើត​ឡើង​នៃ​អាយតនៈ​ផង ចិត្ត​ក៏​រួច​ស្រឡះ​ដោយ​ប្រពៃ ។ កាលភិក្ខុ​នោះ មាន​ចិត្ត​រួច​ដោយ​ប្រពៃ ​មាន​ចិត្ត​ស្ងប់​រម្ងាប់​ហើយ​ ការ​សន្សំកុសល ​ឬ​អកុសល ​ដែល​ធើ្វរួច​ហើយ មិន​មាន​ទេ កិច្ច​ដែល​ត្រូវ​ធើ្វ ​ក៏​មិន​មាន​ ។
​មហាមោគ្គល្លានត្ថេរ
ចំណែក​អាត្មា​ អាច​និមិ្មត​នូវ​អត្តភាព​មួយ​សែនកោដិ​បាន ដោយ​មួយ​រំពេច ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ​ក្នុង​ឫទ្ធិ ​គឺ​ការ​ធ្វើ​ផ្សេង​ៗ ជា​អ្នក​ស្ទាត់ជំនាញ​ក្នុង​ឫទ្ធិ ។ ​អាត្មា​ជា​មោគ្គល្លានគោត្រ ​ដល់​នូវ​ទី​បំ​ផុត​ដោយ​សមាធិ ​និង​ភាវៈ ស្ទាត់​ក្នុង​វិជ្ជា ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ឥន្រ្ទិយ​តាំង​មាំ ​ក្នុង​សាសនា ​(​នៃ​ព្រះ​សាស្ដា​) ប្រាសចាក​តណ្ហា​និស្ស័យ​ជា​ដើម បាន​កាត់​នូវ​ចំណង ​គឺ​កិលេស ​ដូច​ដំរីផ្ដាច់ទន្លីង ​ដែល​គេ​ធ្វើ​ដោយ​វល្លិ៍ស្អុយ ។
​​ភទ្ទិយកាលិគោធាបុត្តត្ថេរ
ជា​អ្នក​សមាទាន​នេសជ្ជិកង្គធុតង្គ ព្យាយាម​ជាប់​មិន​ដាច់…
រដ្ឋបាលត្ថេរ
អាត្មា​ភាពបួស​ដោយ​សទ្ធា ​បាន​ប្រកប​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ ​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ព្រះ​ជិន​ស្រី​ បព្វជ្ជា​របស់​អាត្មា​ភាព ​មិន​មាន​ទោស ​អាត្មា​ភាព​បរិភោគភោជន ​មិន​មាន​បំណុលទេ ។ ​អាត្មា​ភាព ​ឃើញ​នូវ​កាម​ទាំង​ឡាយ​ ហាក់​ដូច​ជាភ្លើង​ឆេះ​សព្វ​ហើយ ឃើញ​នូវ​ជាត​រូប​ ហាក់​ដូច​ជា​គ្រឿង​សស្រ្ដាវុធ ​ឃើញ​ហេតុ​នាំ​មក​នូវ​ទុក្ខ ​តាំង​តែ​អំពី​ការ​ចុះ​ចាប់​បដិសន្ធិ​ក្នុង​គភ៌ ​ឃើញ​នូវ​ភ័យ​ធំ​ក្នុង​នរក​ទាំងឡាយ​ ។ ​អាត្មា​ភាព ​ឃើញ​នូវ​ទោស​នេះ​ឯង ​ក៏​បាន​នូវ​សេចក្ដី​សំវេគ ​ក្នុង​កាល​នោះ អាត្មា​ភាពហ្នឹងឯង ជា​អ្នក​ត្រូវ​សរមុត​ហើយ ក្នុង​កាល​នោះ (​ឥឡូវ​នេះ​) ​បាន​ដល់​ហើយ​នូវ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​អាសវៈ​ ។ ​ព្រះ​សាស្តា ​អាត្មា​ភាព ​បាន​បម្រើ​ហើយ ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​អាត្មា​ភាព​ក៏​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ភារៈ​ដ៏​ធ្ងន់ ​អាត្មា​ភាព​បាន​ដាក់​ចុះ​ហើយ​ តណ្ហាជា​គ្រឿង​នាំ​សត្វ​ទៅ​កាន់​ភព ​អាត្មា​ភាព​បាន​ដក​ចោល​ហើយ​ ។ កុលបុត្រ​បាន​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូល​មក​កាន់​ផ្នួស ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ណា​ ប្រយោជន៍​នោះ គឺ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​សំយោជនៈ​ទាំងពួង ​អាត្មា​ភាព​បាន​ដល់​ហើយ​ ។
អភិភូតត្ថេរ
[១៨៣] នែពួកញាតិទាំងអស់ ដែលមកជួបជុំក្នុងទីនេះ អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រុងស្ដាប់ចុះ អាត្មាសូមសំដែងធម៌ដល់អ្នកទាំងឡាយថា ការកើតរឿយៗ ជាហេតុនាំមកនូវទុក្ខ ។ អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រារព្ធព្យាយាម ចូរគេចចេញ (ចាកសេចក្ដីខ្ជិល) ចូរប្រកប (នូវសិក្ខា មានអធិសីលសិក្ខាជាដើម) ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ចូរកំចាត់បង់នូវសេនានៃមច្ចុ ឲ្យដូចជាដំរីកំចាត់បង់នូវផ្ទះ ដែលធ្វើដោយដើមបបុសដូច្នោះចុះ ។ បុគ្គលណា ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីប្រមាទក្នុងធម្មវិន័យនេះ បុគ្គលនោះ នឹងលះបង់នូវជាតិសង្សារ ធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន ។
សោណកុដិកណ្ណត្ថេរ
[២០៩] ខ្ញុំបានឧបសម្បទាផង បានផុតស្រឡះ ជាអ្នកមិនមានអាសវៈផង ខ្ញុំបានឃើញព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះផង ទាំងបាននៅជាមួយក្នុងកុដិផង ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្វើរាត្រីជាច្រើន (យប់ជ្រៅ) ឲ្យកន្លងទៅក្នុងទីវាល ព្រះសាស្ដាឈ្លាសក្នុងការនៅ បានស្ដេចចូលទៅកាន់កុដិក្នុងពេលនោះ ។ ព្រះគោតមទ្រង់ក្រាលសង្ឃាដិ ហើយសម្រេចសីហសេយ្យា ដូចជាសត្វសីហៈ ដែលលះបង់សេចក្ដីភ័យស្ញប់ស្ញែង ដេកក្នុងគុហាថ្មកែវ ។ លំដាប់នោះ ព្រះសោណៈ ជាសាវ័កនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ អ្នកពោលពាក្យពីរោះ បានពោលនូវព្រះសទ្ធម្មចំពោះព្រះភក្ដ្រព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ ។ បានកំណត់ដឹងនូវបញ្ចក្ខន្ធ បានចម្រើននូវមគ្គដ៏ប្រសើរ ហើយដល់នូវទីស្ងប់ដ៏ឧត្តម ជាបុគ្គលមិនមានអាសវៈ នឹងបរិនិព្វាន ។
សាមិទត្តត្ថេរ
[៩១] ខន្ធ ៥ ខ្ញុំកំណត់ដឹងហើយ ខន្ធ៥ មានឫសគល់ដាច់ហើយ ជាតិសំសារអស់ហើយ ភពថ្មីទៀត (របស់ខ្ញុំ )មិនមានក្នុងកាលឥឡូវនេះ ។
អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ
[២៤៧] ​ខ្ញុំ​នេះ បាន​ស្ដាប់​ធម៌​មាន​រស​ច្រើន​ ជ្រះថ្លា​ក្រៃលែង វិរាគធម៌​ដែល​លោក​សំដែង​ហើយ មិន​កាន់​យក ​(​ធម៌​ណា​មួយ​) ​ដោយ​ប្រការ​ទាំងពួង ។ អារម្មណ៍​ទាំងឡាយ​ច្រើន ដ៏​វិចិត្រ​ក្នុង​លោក លើ​មណ្ឌល​នៃ​ផែនដី​នេះ​ ទំនងជាញាំញី​នូវ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះថា ​ល្អ ដែល​ប្រកប​ដោយ​រាគៈ ។ អរិយសាវ័ក ពិចារ​ណា​ឃើញ ដោយ​ប្រាជ្ញា​ក្នុង​កាល​ណា ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះ​ទាំងឡាយ ក៏​ស្ងប់​រម្ងាប់​ក្នុង​កាលណោះ ​ដូច​ជាភ្លៀងរម្ងាប់​នូវ​ធូលី ​ដែល​ហុយ​ឡើង​ដោយ​ខ្យល់ ។ អរិយសាវ័ក ពិចារ​ណា​ឃើញ​ដោយ​ប្រាជ្ញាថា សង្ខារ​ទាំងពួង​មិន​ទៀង ​ក្នុង​កាល​ណា​ រមែង​នឿយ​ណា​យ​ក្នុង​សេចក្ដី​ទុក្ខ ​ក្នុង​កាល​ណោះ ​នេះ​ជាផ្លូវ​នៃ​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធិ ។ អរិយសាវ័ក ពិចារ​ណា​ឃើញ​ដោយ​ប្រាជ្ញាថា សង្ខារ​ទាំងពួង​ជាទុក្ខ ​ក្នុង​កាល​ណា​ រមែង​នឿយ​ណា​យ​ក្នុង​ទុក្ខ ​ក្នុង​កាលណោះ នេះ​ជាផ្លូវ​នៃ​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធិ ។ អរិយសាវ័ក ពិចារ​ណា​ឃើញ​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ថា ធម៌​ទាំងពួង ​មិន​មែន​ជារបស់​ខ្លួន ​ក្នុង​កាល​ណា​ រមែង​នឿយ​ណា​យ​ក្នុង​ទុក្ខ ​ក្នុង​កាលណោះ ​នេះ​ជាផ្លូវ​នៃ​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធិ ។ ​ព្រះ​ថេរៈ​ឈ្មោះ​កោណ្ឌញ្ញ ត្រាស់​ដឹង​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ ​ដែល​មាន​សេចក្ដី​ព្យាយាម​ដ៏​ក្លៀវក្លា ​មាន​ជាតិ ​និង​មរណៈ ​លះបង់​ហើយ​ បរិបូណ៌​ដោយ​ព្រហ្មចរិយធម៌ ។ ​អន្ទាក់ គឺ​ឱឃៈ​ក្តី ចិត្ត​រឹងរូស​ដ៏​មាំ​ក្តី​ មោហៈ​ដូច​ភ្នំ​ដែល​ទម្លាយ​បាន​ដោយ​កម្រ​ក្តី ព្រះ​អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញ​នោះ បាន​កាត់​នូវ​ចិត្ត​ដ៏​រឹងរូស​ផង នូវ​អន្ទាក់ គឺ​ឱឃៈ​ផង នូវ​ភ្នំ ​គឺ​មោហៈ​ដែល​បុគ្គល​បំបែក​បាន​ដោយ​កម្រ​ផង បាន​ឆ្លង​ទៅ​ដល់​ត្រើយ ជា​អ្នក​មាន​ឈាន រួចចាក​ចំណង​នៃ​មារ ។ ភិក្ខុ​អ្នក​មាន​ចិត្ត​រាយមាយ ឃ្លេងឃ្លោង អាស្រ័យ​នឹង​ពួក​បាប​មិត្រ រមែង​ត្រូវ​រលក ​គឺ​ឧបាយ​នៃ​សេចក្ដី​ក្រោធ​ជ្រមុច ​ហើយ​លិច​ចុះ​ក្នុង​អន្លង់​ធំ​ ។ ឯភិក្ខុ​មាន​ប្រាជ្ញា ​មាន​ចិត្ត​មិន​រាយមាយ ​មិន​ឃ្លេង​ឃ្លោង ​មាន​ប្រាជ្ញាល្អិត សង្រួមឥន្ទ្រិយ​ល្អ មាន​កល្យាណមិត្រ ​តែង​ធើ្វ​នូវ​ទី​បំ​ផុត​នៃ​ទុក្ខ​បាន​ ។ ជន​អ្នក​មាន​អវយវៈ​ប្រាកដ​ស្មើ​ដោយ​ថ្នាំងវល្លិ៍ ស្គម រវីមរវាម​ដោយ​សរសៃ ជា​អ្នក​ដឹង​ប្រមាណ​ក្នុង​បាយ ​និង​ទឹក មាន​ចិត្ត​មិន​រួញរា ​ត្រូវ​របោម ​និង​មូស​ទាំងឡាយ​ ខាំ​ហើយ ក្នុង​ព្រៃតូច ​និង​ព្រៃ​ធំ​ ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី គង់អត់ទ្រាំនៅ​ក្នុង​ព្រៃ​នោះ​បាន ដូច​ដំរី​ដ៏​ប្រសើរ ​(​អត់ទ្រាំ​) ​ក្នុង​ប្រធាន​នៃ​សង្រ្គាម ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​មិន​ត្រេក​អរ​នឹង​ការ​រស់នៅ ខ្ញុំ​រង់ចាំ​តែកាល ​(​បរិនិព្វាន​) ​ដូច​អ្នក​ធើ្វការ​ឈ្នួលទន្ទឹង​តែ​អស់​ថ្ងៃ​ ។ ​ខ្ញុំ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ​មិន​ត្រេកអរ​នឹង​ការ​រស់នៅ ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​ដឹង​ខ្លួន មាន​ស្មារតី រង់​ចាំ​តែបរិនិព្វាន​កាល ។ ​ព្រះ​សាស្តា ​ខ្ញុំ​បាន​បម្រើ​ហើយ ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ភារៈ​ដ៏​ធ្ងន់ ​ខ្ញុំ​បាន​ដាក់​ចុះ​ហើយ​ តណ្ហាជា​គ្រឿង​នាំ​ទៅ​កាន់​ភព ​ខ្ញុំ​ដកចោល​ហើយ​ ។ កុលបុត្រ​អ្នក​ចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូល​កាន់​ផ្នួស ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ណា​ ប្រយោជន៍​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ដល់​ហើយ ខ្ញុំ​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី ដោយ​សទ្ធិវិហារិក ។
អង្គុលិមាលត្ថេរ
(​ព្រះ​អង្គុលិមាលត្ថេរ ​ពោល​ថា​) ​បុគ្គល​ណា​ ប្រមាទ​ក្នុង​កាលមុន ហើយ​មិន​ប្រមាទ​ក្នុង​កាល​ខាង​ក្រោយ ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ញ៉ាំង​លោក​នេះ ឲ្យ​រុងរឿង ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទ​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ពពក ។ ​បុគ្គល​ណា​បាន​ធើ្វ​អំពើ​បាប ហើយ​បិទ ​(​អំពើ​បាប​នោះ​) ​ដោយ​កុសល ​បុគ្គល​នោះ​ រមែង​ញ៉ាំងលោក​នេះ ឲ្យ​រុងរឿង ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទ​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ពពក ។ ភិក្ខុ​ណា​ នៅ​ក្មេង ​តែខ្មីឃ្មាត​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា ភិក្ខុ​នោះ​ រមែង​ញ៉ាំងលោក​នេះ ឲ្យ​រុងរឿង ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទ​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ពពក ។
មហាបន្ថកត្ថេរ
=នវកនិបាត =
កុមាបុត្តត្ថេរ
[៣៧] ការស្តាប់ជាការល្អ ការប្រព្រឹត្តិជាការល្អ ការនៅដោយឥតអាល័យ (ក្នុងកាមគុណ) ជាការល្អគ្រប់កាល ការសួរអំពីប្រយោជន៍ [គឺប្រយោជន៍ក្នុងលោកនេះ លោកខាងមុខ និងប្រយោជន៍ដ៏ប្រសើរ គឺព្រះនិព្វាន ។ អដ្ឋកថា ។] អំពើខាងស្តាំ (ជាការល្អ) អំពើទាំងនោះ ឈ្មោះថាជាសាមញ្ញផលរបស់បុគ្គលអ្នកមិនមានកង្វល់ ។
នន្ទកត្ថេរ
[១៩០] ថ្វឺយ! នែនាងជាស្រីពេញ (ដោយរបស់មិនស្អាត) មានក្លិនស្អុយ ជាពួកនៃមារ មានកាយទទឹក (ដោយកិលេស) រន្ធទាំង ៩ ក្នុងកាយរបស់នាង តែងហូរហៀរសព្វៗ កាល ។ នាងកុំសំគាល់រឿងចាស់ កុំញ៉ាំងព្រះតថាគតទាំងឡាយ ឲ្យត្រេកអរឡើយ សូម្បីក្នុងឋានសួគ៌ម្តេច ព្រះតថាគតទាំងឡាយនោះ ក៏មិនត្រេកអរទៅហើយ នឹងបាច់និយាយទៅថ្វី ក្នុងឋានមនុស្ស ។ ចំណែកបុគ្គលទាំងឡាយណា ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ ឥតប្រាជ្ញា មានគំនិតអាក្រក់ ដែលមោហៈបិទបាំងហើយ ពួកបុគ្គលប្រាកដដូច្នោះ ទើបត្រេកអរក្នុងអន្ទាក់ដែលមារដំឡើងហើយនោះ ។ រាគៈ ទោសៈ និងអវិជ្ជា ជនទាំងឡាយណា លះបង់បានហើយ ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថា មានខ្សែនៃតណ្ហាកាត់ផ្តាច់ហើយ ឈ្មោះថា មិនមានចំណង រមែងមិនត្រេកអរក្នុងអន្ទាក់នៃមារនោះឡើយ ។
ឧត្តិយត្ថេរ
[៣១] កាលបើអាពាធកើតឡើងដល់ខ្ញុំ ស្មារតីកើតឡើងដល់ខ្ញុំថា អាពាធកើតឡើងដល់អញហើយ នេះជាកាលដែលអញមិនគួរប្រមាទ ។
ភគុត្ថេរ
[១៨៨] ខ្ញុំព្រះអង្គត្រូវមិទ្ធៈគ្របសង្កត់ហើយ ចេញអំពីវត្ត ឡើងកាន់ទីចង្ក្រម ក៏ដួលចុះលើផែនដីក្នុងទីចង្ក្រមនោះឯង ។ ខ្ញុំព្រះអង្គ មានចិត្តដំកល់មាំល្អខាងក្នុង ហើយបោសសំអាតខ្លួន ឡើងកាន់ទីចង្ក្រម ដើរចង្ក្រមក្នុងទីចង្ក្រមម្ដងទៀត ។ លំដាប់នោះ ការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយនៃប្រាជ្ញា ក៏កើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ទោសក៏កើតប្រាកដ និព្វិទាញាណក៏តាំងនៅព្រម ។ ចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ក៏រួចស្រឡះ (ចាកកិលេស) ព្រោះវិបស្សនាញាណនោះ អ្នកចូរមើលនូវភាពនៃធម៌ ជាធម៌ល្អ វិជ្ជា ៣ ខ្ញុំព្រះអង្គ បានដល់ដោយលំដាប់ហើយ សាសនានៃព្រះពុទ្ធ ខ្ញុំព្រះអង្គបានធ្វើហើយ ។
វិជិតសេនត្ថេរ
[២០៧] ម្នាលចិត្ត អញនឹងហាមឃាត់ឯង ដូចជាគេបង្ខាំងដំរីទុកក្នុងក្រោល មានទ្វារប្រកបដោយរនុក ទាំងមិនបណ្ដោយឯង ដែលជាបណ្ដាញនៃកាម ដែលកើតអំពីសរីរៈឲ្យទៅក្នុងបាបធម៌ទេ ។ ឯង អញហាមឃាត់ហើយ នឹងទៅណាមិនបានទេ ដូចជាដំរីដែលមិនបាននូវចន្លោះទ្វារ (ដើម្បីចេញ) ម្នាលចិត្តខិលខូច ឯងនឹងប្រព្រឹត្តឈ្លានពាន ត្រេកអរក្នុងបាបធម៌រឿយៗ ទៀតមិនបានទេ ។ ហ្មដំរី អ្នកមានកម្លាំង ធ្វើដំរីដែលមិនទាន់ពង្រាបទើបចាប់បានថ្មី ជាសត្វមិនប្រាថ្នាឲ្យត្រឡប់វិលបានយ៉ាងណា អញនឹងឲ្យឯងវិលត្រឡប់យ៉ាងនោះដែរ ។ នាយសារថីដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងការបង្ហាត់សេះដ៏ប្រសើរ បង្ហាត់សេះអាជានេយ្យយ៉ាងណា អញនឹងតាំងនៅក្នុងពលធម៌ ៥ ហើយទូន្មានឯងយ៉ាងនោះដែរ ។ អញនឹងចងឯងដោយសតិ អញមានខ្លួនប្រុងប្រយ័ត្នហើយ នឹងទូន្មានឯង ម្នាលចិត្ត ឯង អញសង្កត់សង្កិនក្នុងធុរៈ គឺព្យាយាម កុំទៅឆ្ងាយអំពីទីនេះឡើយ ។
មុទិតត្ថេរ
[១៩៨] ខ្ញុំត្រូវការចិញ្ចឹមជីវិត បព្វជ្ជា បានឧបសម្បទាហើយ តែតពីនោះមក ក៏ត្រឡប់បាននូវសទ្ធា មានព្យាយាមមាំ ខំប្រឹងប្រែងមាំ ។ កាយនេះ ចូរបែកធ្លាយចុះ ដុំនៃសាច់ទាំងឡាយ ចូរខ្ចាត់ខ្ចាយទៅចុះ ស្មងទាំងឡាយរបស់ខ្ញុំ ចូររបូតធ្លាក់ចាកតំណនៃជង្គង់ទាំងពីរចុះ ។ កាលបើសរ គឺតណ្ហា មិនទាន់ខ្ចាត់ចេញទេ ខ្ញុំនឹងមិនស៊ី មិនផឹក និងមិនចេញអំពីកុដិ ទាំងមិនទម្រេត សូម្បីតែមួយបង្អៀងឡើយ ។ អ្នកចូរមើលសេចក្ដីព្យាយាម ប្រឹងប្រែងដ៏មាំរបស់ខ្ញុំនោះ កាលនៅយ៉ាងនេះ វិជ្ជា ៣ ខ្ញុំបានដល់ដោយលំដាប់ហើយ សាសនានៃព្រះពុទ្ធ ខ្ញុំក៏បានធ្វើហើយ ។
ភារទ្វាជត្ថេរ
[១៥០] ពួកអ្នកប្រាជ្ញប្រកបដោយប្រាជ្ញា ជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាម គឺកិលេស ឈ្នះមារ ព្រមទាំងវាហនៈរបស់មារ តែងបន្លឺឡើងយ៉ាងនេះ ដូចជាសីហៈបន្លឺលើកំពូលភ្នំ ។ ព្រះសាស្ដា ខ្ញុំបានគោរពហើយ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ ខ្ញុំបានបូជាហើយ មួយទៀត ខ្ញុំមានចិត្តត្រេកអររីករាយ ព្រោះឃើញកូនជាអ្នកមិនមានអាសវៈ ។
បារាសរិយត្ថេរ
= តឹសនិបាត =
​វង្គីសត្ថេរ
ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គសូមទូលសួរ​ព្រះ​សាស្ដា ជា​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​មិន​ថោកថយ ភិក្ខុ​ណា បាន​ផ្ដាច់​បង់វិចិកិច្ឆា ​ក្នុង​អត្តភាព​នេះ មាន​កេរ្ដិ៍​ឈ្មោះ​ល្បីល្បាញ សម្បូរ​ដោយ​យស ​មាន​ចិត្ត​រំលត់​ក្ដៅក្រហាយ ​បាន​ធ្វើ​មរណកាល ​ក្នុង​អគាឡវចេតិយ ។ បពិត្រ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ នាម​នៃ​ភិក្ខុ​ជាព្រាហ្មណ៍​នោះ ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា និគ្រោធកប្បៈ លោក​នោះ មាន​ព្យាយាម​តឹង​តែង​ ជា​អ្នក​យល់​ឃើញ​ធម៌មុតមាំ ប្រាថ្នា​នូវ​ព្រះ​និព្វាន បាន​ប្រព្រឹត្ត​នមស្ការ​ព្រះ​អង្គ ។ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គជាសក្កៈ ​មាន​ចក្ខុ​ជុំវិញ​ យើង​ខ្ញុំ​ទាំង​អស់​គ្នា ប្រាថ្នា​ចង់​ដឹង​សាវ័ក​នោះ​ យើង​ខ្ញុំ​ប្រុងសោតៈ​ដើម្បី​ស្ដាប់ ​ព្រះ​អង្គជាសាស្ដា​របស់​យើង​ខ្ញុំ ព្រះ​អង្គ​ជា​បុគ្គល​ប្រសើរ​បំ​ផុត​ ។ សូម​ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​កាត់​សេចក្ដី​សង្ស័យ​របស់​យើង​ខ្ញុំ​ សូម​ព្រះ​អង្គ​ប្រាប់​នូវ​សាវ័ក​នោះ​ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​មាន​បញ្ញា​ដូច​ផែនដី ​មាន​ចក្ខុជុំវិញ ព្រះ​អង្គទ្រង់​ជា្រប​នូវ​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​បរិនិព្វាន​ហើយ​ សូម​សំដែង​ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​ពួក​យើង​ខ្ញុំ ដូច​ជា​សក្កទេវរាជ ​មាន​ព្រះ​នេត្រ​មួយ​ពាន់ ​(​សំដែង​ក្នុង​កណ្ដាល​) ​នៃ​ទេវតា​ទាំងឡាយ​ ។ គន្ថៈ​ទាំង​ឡាយ (​មាន​អភិជ្ឈាគន្ថៈ​ជា​ដើម​) ​ណា​មួយ​ ជាផ្លូវនាំ​ឲ្យ​វង្វេង ជាបក្ខ​ពួក​នៃ​ការ​មិន​ដឹង​ ជា​ទី​តាំង​នៃ​សេចក្ដី​សង្ស័យ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ គន្ថៈ​ទាំង​នោះ មក​ប៉ះ​នឹង​ព្រះ​តថាគត​ហើយ​ រមែង​មិន​កើត​ឡើយ ព្រោះ​បញ្ញាចក្ខុ​របស់​ព្រះ​អង្គនុ៎ះ ឧត្តម​ជាង​ជន​ទាំងឡាយ​ ។ ប្រសិន​បើ​បុរស (​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​) ​មិន​កំចាត់​បង់​នូវ​កិលេស​ទាំងឡាយ ដូច​ជា​ខ្យល់កំចាត់​នូវ​ដុំ​នៃ​ពពកទេ លោក​ទាំងមូល ​ដែល​អវិជ្ជា​រួបរឹត​ហើយ​ សម​នឹង​ងងឹត​ដោយ​ពិត​ សូម្បី​អ្នក​មាន​ពន្លឺ ​គឺ​បញ្ញា​ក៏​មិន​អាចបំភ្លឺ​បាន​ ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ​ ជា​អ្នក​ធ្វើ​ពន្លឺ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​សំគាល់​ព្រះ​អង្គ​នោះ ថា​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ យើង​ខ្ញុំ​ដឹង (​នូវ​ធម៌​ទាំង​អស់​) ​របស់​ជន​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ទាំង​ឡាយ ទើប​បាន​ចូល​មក​ជិត​ សូម​ព្រះ​អង្គ​សំដែង​ប្រាប់​នូវ​និគ្រោធកប្បត្ថេរ ​(​ជាឧបជ្ឈាយ​) ​ឲ្យ​ច្បាស់លាស់ ​ដល់​យើង​ខ្ញុំ ក្នុង​កណ្ដាល​បរិស័ទ ។ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​សូរសៀងពីរោះ សូម​ព្រះ​អង្គបញ្ចេញឆាប់​ៗ ​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​ដ៏​ពីរោះ ​ដោយ​ព្រះ​សូរសៀងមូល ​ដែល​បច្ច័យ​តាក់​តែង​ល្អ​ហើយ ដូច​ហង្ស​ដកក ​ហើយ​ស្រែកតិច​ៗ ​ពួក​យើង​ខ្ញុំ​ទាំង​អស់​គ្នា​នោះ មាន​ចិត្ត​ត្រង់ ប្រុងចាំស្ដាប់ ។
មហាបន្ថកត្ថេរ
[២៣២] កាល​ណា​ខ្ញុំ​ឃើញ​ព្រះ​សាស្តា ​ព្រះ​អង្គ​គ្មាន​ភ័យ​អំពី​ទី​ណា​ជា​ដំបូង ក្នុង​កាល​នោះ ​សេចក្ដី​សង្វេគ​ក៏​មាន​ដល់​ខ្ញុំ ព្រោះ​ឃើញ​ព្រះ​សាស្តាជាឧត្តម​បុរស​ ។ ​អ្នក​ណា​ ច្រាន​សិរី​ដែល​មក (​រកខ្លួន​) ​ដោយ​ដៃ ​ឬ​ជើង អ្នក​នោះ ឈ្មោះ​ថា ញ៉ាំង​ព្រះ​សាស្តា​បែប​នេះ ឲ្យ​ត្រេកអរ ​ហើយ​ឲ្យ​ប្រាសចាក​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​វិញ​ ។ ​ក្នុង​កាល​នោះ ខ្ញុំ​លះ​ចោល​កូន និង​ប្រពន្ធ​ផង​ ទ្រព្យ ​និង​ស្រូវ​ផង​ កោរសក់ ​និង​ពុកចង្កា ​ហើយ​ចូល​ទៅ​កាន់​ផ្នួស ។ ​ខ្ញុំ​បរិបូណ៌​ដោយ​សិក្ខា ​និង​សាជីវៈ សង្រួម​នូវ​ឥន្រ្ទិយ​ទាំងឡាយ​ ជា​អ្នក​មិន​ចាលចាញ់​កិលេស ​តែង​នមស្ការ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ សម្រាន្តនៅ​ ។ ខណៈ​នោះ ​សេចក្ដី​តាំង​ចិត្ត ខ្ញុំ​បាន​តម្កល់​ហើយ​ថា ​កាល​បើ​ខ្ញុំ​មិន​ទាន់​ដកសរ ​គឺ​តណ្ហា​បាន​ទេ ​ខ្ញុំ​មិន​អង្គុយ​សូម្បី​មួយ​រំពេច ។ ​អ្នក​ចូរ​មើល​សេចក្ដី​ព្យាយាម ​និង​ការ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ខ្ញុំ​នោះ​យ៉ាង​នេះ​ វិជ្ជា ៣ ​ខ្ញុំ​បាន​សម្រេច​ហើយ​ ពុទ្ធសាសនា ​ខ្ញុំ​បាន​ធើ្វ​ហើយ​ ។ ​ខ្ញុំ​ដឹង​នូវ​បុព្វេនិវាស ទិព្វចក្ខុ ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ជម្រះ​ហើយ ខ្ញុំ​ជា​ព្រះ​អរហន្ត ​គួរ​ទទួល​នូវ​ទក្ខិ​ណា​ទាន ​មាន​ចិត្ត​រួច​ស្រឡះ​ហើយ មិន​មាន​ឧបធិ ។ ​លំដាប់​នោះ ក្នុង​កាល​រាត្រី​អស់​ទៅ ព្រះ​អាទិត្យ​ក៏​រះ​ឡើង ខ្ញុំ​បាន​ធើ្វ​តណ្ហា​ទាំង​អស់​ឲ្យ​រីងស្ងួត ​ហើយ​អង្គុយ​ដោយ​ភ្នែន ។
វិជយត្ថេរ
[៩៣] ភិក្ខុណា មានអាសវៈអស់ហើយ មិនជ្រប់ក្នុងអាហារ ភិក្ខុណា មានសុញ្ញតវិមោក្ខ អនិមិត្តវិមោក្ខ (អប្បណិហិតវិមោក្ខ) ជាអារម្មណ៍ ស្នាមជើងរបស់ភិក្ខុនោះៗ បុគ្គលតាមរកឃើញបានដោយក្រ ដូចស្នាមជើងនៃសត្វស្លាបក្នុងអាកាស ។
សុនីតត្ថេរ
[២៤៣] ​ខ្ញុំ​កើត​ក្នុង​ត្រកូលទាប ជា​អ្នក​ក្រីក្រ ​មាន​ភោជនតិច ការ​ងារ​របស់​ខ្ញុំ ក៏​ថោកទាប ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​ចាក់ចោល​នូវ​ផ្កា គឺ​លា​មក​ ។ ​មនុស្ស​ទាំងឡាយ​ស្អប់ខ្ពើម មើល​ងាយ​ បន្តុះបង្អាប់​ខ្ញុំ​ៗ ​បាន​ធើ្វ​ចិត្ត​ឲ្យ​ទាប សំពះ​នូវ​ជនជា​ច្រើន​ ។ គ្រា​នោះ ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​នូវ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ​មាន​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ហែហម​ហើយ ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្យាយាម​ធំ កំពុង​យាង​ចូល​ទៅ​កាន់​បូរី​ដ៏​ឧត្តម​របស់​ជន​អ្នក​មគធៈ ។ ​ខ្ញុំ​ក៏​ដាក់​នូវ​អម្រែក ចូល​ទៅ​ដើម្បី​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ជា​បុរស​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់ ទ្រង់​ឋិតនៅ​ដើម្បី​អនុគ្រោះ​ខ្ញុំ​ ។ ​ខ្ញុំ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​បាទ​ទាំងគូ​របស់​ព្រះ​សាស្តា ​ហើយ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ទី​សម​គួរ​ គ្រា​នោះ ខ្ញុំ​សូមបព្វជ្ជា​នឹង​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ​ព្រះ​អង្គ​ឧត្តម​ជាង​សព្វ​សត្វ​ទាំងឡាយ​ ។ ​លំដាប់​នោះ ព្រះ​សាស្តា ​ព្រះ​អង្គ​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​ករុ​ណា​ ទ្រង់​អនុគ្រោះ​ដល់​លោក​ទាំងមូល ត្រាស់ហៅ​ខ្ញុំ​ថា ​អ្នក​ចូរ​ចូល​មក​ជាភិក្ខុ​ចុះ​ ដូច្នេះ ​ព្រះ​វាចា​នោះ​ ជាឧបសម្បទា​របស់​ខ្ញុំ​ ។ ​ព្រះ​ជិន​ស្រី​ ទ្រង់​ទូន្មាន​ខ្ញុំ​យ៉ាង​ណា ខ្ញុំ​នោះ​ ជា​បុគ្គល​ម្នាក់ឯង នៅ​ក្នុង​ព្រៃ ​មិន​ខ្ជិលច្រអូស ​ក៏​បាន​ធើ្វ​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដីកា​នៃ​ព្រះ​សាស្តា​យ៉ាង​នោះ​ ។ ​ខ្ញុំ​រលឹក​ឃើញ​នូវ​បុព្វជាតិ ​ក្នុង​បឋមយាម​នៃ​រាត្រី ជម្រះ​នូវ​ទិព្វចក្ខុ ​ក្នុង​មជ្ឈិម​យាម​នៃ​រាត្រី ​បាន​ទម្លាយ​នូវ​គំនរ​នៃ​ងងឹត ​គឺ​អវិជ្ជា ​ក្នុង​បច្ឆិមយាម​នៃ​រាត្រី ។ ​លំដាប់​នោះ​ កាល​ដែល​រាត្រី​អស់​ទៅ ព្រះ​អាទិត្យ​ជិត​រះ​ឡើង ព្រះ​ឥន្ទ្រ ​និង​ព្រះ​ព្រហ្ម ​មក​ផ្គង​អញ្ជលី នមស្ការ​ចំពោះ​ខ្ញុំ​ថា បពិត្រ​លោកជា​បុរស​អាជានេយ្យ ​ខ្ញុំ​សូមថ្វាយ​បង្គំ​ចំពោះ​លោក បពិត្រ​លោកជា​បុរស​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់ ​ខ្ញុំ​សូម​ថ្វាយបង្គំ​ចំពោះ​លោក បពិត្រ​លោក​និទ៌ុក្ខ អាសវៈ​ទាំងឡាយ​របស់​លោក​ណា​អស់​ហើយ​ លោក​នោះ​ ជាទក្ខិណេយ្យ​បុគ្គល​ ។ ​លំដាប់​នោះ ព្រះ​សាស្តា ទ្រង់​ទត​ឃើញ​ខ្ញុំ ដែល​មាន​ពួក​ទេវតា​ហែហម ទ្រង់​ក៏​ធើ្វ​នូវ​ការ​ញញឹម​ឲ្យ​ប្រាកដ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​សេចក្ដី​នេះ​ថា ​បុគ្គល​ឈ្មោះ​ថា ព្រាហ្មណ៍ ​ព្រោះ​ធម៌ ៤ ប្រការ​នេះ គឺ​តបៈ ១ ព្រហ្មចរិយៈ ១ សញ្ញមៈ ១ ទមៈ ១ ​នេះ​ជាព្រាហ្មណវត្ត​ដ៏​ឧត្តម ។
ឧទ្ទាន
សោណកោឡិវិសត្ថេរ
ភ្នំថ្មតាន់​មួយ​ដុំ ​មិន​រំភើប​ដោយ​ខ្យល់​យ៉ាង​ណា រូប​ រស សំឡេង ក្លិន សម្ផស្ស ​ទាំង​អស់​នេះ ទាំង​ពួក​ធម្មារម្មណ៍​ដែល​គួរ​ប្រាថ្នា និង​មិន​គួរ​ប្រាថ្នា ក៏​ញ៉ាំង​ចិត្ត​ភិក្ខុ​ ជា​តាទិ​បុគ្គល ឲ្យ​ញាប់ញ័រ​មិន​បាន​ យ៉ាង​នោះ​ដែរ ចិត្ត​ដែល​តាំង​នៅ​នឹង ទាំង​ប្រាស​ចាក​សំយោជនៈ រមែង​ឃើញ​ច្បាស់ ​នូវ​ការ​សូន្យ​ទៅ​នៃ​អារម្មណ៍​នោះ​ ។
គវម្បតិត្ថេរ
[៣៩] ភិក្ខុណា បង្វិលទន្លេសរភូដោយឫទ្ធិបាន ភិក្ខុនោះ គឺគវម្បតិ ជាអ្នកមិនអាស្រ័យ មិនញាប់ញ័រ (ដោយតណ្ហា និងទិដ្ឋិ) ទេវតាទាំងឡាយ តែងនមស្ការនូវព្រះថេរៈនោះ ថាជាមហាមុនី ជាអ្នកកន្លងនូវសង្គធម៌ទាំងពួង ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃភព ។
សរភង្គត្ថេរ
=អដ្ឋកនិបាត =
អានន្ទត្ថេរ
ឧទ្ទាន
ភូតត្ថេរ
(​ភិក្ខុ​) ជា​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​សុខ ជា​អ្នក​ធើ្វ​សេចក្ដី​រឹងត្អឹង​ជាមន្ទិល ​និង​សេចក្ដី​សោក​ឲ្យ​វិនាស ជា​អ្នក​គ្មាន​សន្ទះ​ទ្វារ គឺ​អវិជ្ជា ​គ្មាន​តណ្ហា ប្រាសចាក​សរ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស ធើ្វ​នូវ​អាសវៈ​ទាំង​អស់​ឲ្យ​វិនាស ​ចម្រើន​ឈាន ​ក្នុង​កាល​ណា​ កាល​នោះ​ រមែង​មិន​បាន​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ដ៏​លើស​លុប ​ជាង​ឈាន​នោះ​ឡើយ​ ។
ឧទ្ទាន
អង្គុលិមាលត្ថេរ
(​អង្គុលិមាលចោរ ​ពោល​ថា​) យូរ​ណាស់​មក​ហើយ ព្រះ​សមណៈ​អ្នក​ស្វែងរក​នូវ​គុណ​ដ៏​ធំ ដែល​គេ​បូជា ​ទើប​តែ​នឹង​យាង​មក​កាន់​ព្រៃ​ធំ (​ដើម្បី​អនុគ្រោះ​) ​ដល់​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​នោះ នឹង​លះបង់​នូវ​បាប​ដ៏​ច្រើន ព្រោះ​បាន​ស្ដាប់​ព្រះ​គាថា​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​របស់​ព្រះ​អង្គ ។ អង្គុលិមាលចោរ​ពោល​ដូច្នេះ​ហើយ ក៏​ទំលាក់​ចោល​នូវ​ដាវ ​និង​អាវុធ ​ទៅ​ក្នុង​ត្រពាំង ​ក្នុង​ជ្រោះ ​ក្នុង​រណ្ដៅ អង្គុលិមាលចោរ ​បាន​ថ្វាយបង្គំ​នូវ​ព្រះ​បាទ​ទាំង​ឡាយ នៃ​ព្រះ​សុគត ​ហើយ​សុំ​ផ្នួស​នឹង ព្រះ​ពុទ្ធ ​ក្នុង​ទី​នោះ​ឯង ។
សុភូតត្ថេរ
[២០០] បុរសអ្នកប្រាថ្នានូវកិច្ច ប្រកបខ្លួនក្នុងអំពើដែលមិនគួរប្រកប ប្រសិនបើត្រាច់ទៅ មិនគប្បីបាន (នូវប្រយោជន៍នោះទេ) នោះឯង ជាលក្ខណៈនៃចំណែកខាងអាក្រក់ ។ ការដែលរស់នៅដោយលំបាក អាត្មាអញបានដកចោលហើយ បើបុគ្គលណា លះបង់ធម៌យ៉ាងឯក គឺអប្បមាទ បុគ្គលនោះ ទុកដូចជាមនុស្សចង្រៃ ម្យ៉ាងទៀត បើបុគ្គលណា លះបង់នូវឥន្ទ្រិយទាំងអស់ (សទ្ធា វីរិយៈ សតិ សមាធិ បញ្ញា) បុគ្គលនោះ ទុកដូចជាមនុស្សខ្វាក់ ព្រោះមិនឃើញនូវរបស់ដែលស្មើគ្នា និងមិនស្មើគ្នា ។ ពិតណាស់ បុគ្គលធ្វើអំពើណា ត្រូវនិយាយចំពោះតែអំពើនោះ មិនធ្វើនូវអំពើណា មិនត្រូវនិយាយចំពោះអំពើនោះទេ បណ្ឌិតទាំងឡាយ តែងកំណត់ដឹងនូវបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើ បានតែនិយាយ ។ ផ្កាដ៏រុងរឿង មានពណ៌ល្អ តែមិនមានក្លិនក្រអូបយ៉ាងណា វាចាជាសុភាសិត រមែងឥតផល ដល់បុគ្គលអ្នកមិនធ្វើតាម ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។ ផ្កាដ៏រុងរឿង មានពណ៌ល្អ ប្រកបដោយក្លិនក្រអូប យ៉ាងណា វាចាជាសុភាសិត រមែងមានផលដល់បុគ្គលអ្នកធ្វើតាម ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
អធិមុត្តត្ថេរ
ចោរ​ទាំងឡាយ បាន​ស្ដាប់​នូវ​សុភាសិត​នៃ​ឥសី ​(​អធិមុត្តត្ថេរ​) ​ក៏​ទម្លាក់ចោល​នូវ​គ្រឿង​សស្រ្តា​ទាំងឡាយ​ផង នូវ​អាវុធ​ទាំងឡាយ​ផង ​ពួក​ខ្លះ​ក៏​វៀរចាក​ចោរកម្ម​នោះ ​ពួក​ខ្លះ​ក៏​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​បព្វជ្ជា ។ ​ចោរ​ទាំង​នោះ ក៏​ចូល​ទៅ​បួស​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ព្រះ​សុគត ​ចម្រើន​នូវ​ពោជ្ឈង្គ ​និង​ពលៈ​ទាំងឡាយ​ ជាបណ្ឌិត ​មាន​ចិត្ត​ខ្ពស់​ឡើង មាន​ចិត្ត​ល្អ មាន​ឥន្រ្ទិយ​ចម្រើន​ហើយ ក៏​បាន​ពាល់​ត្រូវ​នូវ​និព្វាន​បទ ជា​អសង្ខតធម៌ ។
សុនីតត្ថេរ
ព្រះ​ថេរៈ​ទាំងឡាយ​ពីរ​អង្គ​នេះ គឺ​សីលវត្ថេរ ១ សុនីតត្ថេរ ១ សុទ្ធ​តែ​មាន​ឫទិ្ធ​ច្រើន បាន​ពោល​នូវ​គាថា ២៤ ​ក្នុង​ទ្វាទសកនិបាត ។
សោណកោឡិវិសត្ថេរ
ឧទ្ទាន
ព្រះ​សោណកោឡិវិសត្ថេរ តែម្នាក់ឯង ជា​អ្នក​មាន​ឫទ្ធិ​ច្រើន ពោល​នូវ​គាថា ១៣ ​ដែល​មក​ក្នុង​តេរសកនិបាត​នេះ​ ។
ឧត្តិយត្ថេរ
ឧទ្ទាន និយាយអំពីនិគ្រោធត្ថេរ ១ ចិត្តកត្ថេរ ១ គោសាលត្ថេរ ១ សុគន្ធត្ថេរ ១ នន្ទិយត្ថេរ ១ អភយត្ថេរ ១ លោមសកង្គិយត្ថេរ ១ ជម្ពុគាមិកបុត្តត្ថេរ ១ ហារិតត្ថេរ ១ ឧត្តិយត្ថេរ ជាឥសី ១ ។ ចប់ តតិយវគ្គ ។
វច្ឆគោតត្ថេរ
[១១៣] ខ្ញុំមានវិជ្ជា ៣ មានការដុតកិលេសច្រើន ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងចេតោសមថៈ (ការស្ងប់រម្ងាប់ចិត្ត) ប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ខ្ញុំបានដល់ហើយ ពុទ្ធសាសនា ខ្ញុំក៏បានធ្វើហើយ ។
វឌ្ឍមានត្ថេរ
[៤១] ភិក្ខុអ្នកមានស្មារតី កាលបើក្តៅក្រហាយ (ដោយភ្លើងទុក្ខ ភ្លើងកិលេស) ដូចបុគ្គលដែលគេចាក់ដោយលំពែងត្រង់ក្បាល គប្បីវៀរស្រឡះ ដើម្បីលះបង់ភវរាគៈចេញ ។
លោមសកង្គិយត្ថេរ
[២៨] កាលខ្ញុំចម្រើនវិវេកធម៌ ក៏កំចាត់បង់ស្មៅចិញ្ចៀន ស្បូវ គុម្ពឈើមានបន្លា ស្បូវរណ្តាស ស្មៅដំណេកទន្សាយ និងស្មៅយ៉ាប្លង គឺកិលេសគ្រោតគ្រាត កណ្តាល ល្អិត ដោយទ្រូង គឺសេចក្ដីព្យាយាមបាន ។
អានន្ទត្ថេរ
[២៦១] បណ្ឌិត​មិន​គួរ​ធ្វើ​សខិភាព ​គឺ​ភាពជាសម្លាញ់​នឹង​បុគ្គល​អ្នក​ញុះញង់ ​អ្នក​ក្រេវក្រោធ ​អ្នក​កំ​ណា​ញ់ ​ទាំងជា​អ្នក​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដី​វិនាសទេ ​(​ព្រោះ​ថា​) ការ​សេពគប់​នឹង​បុរស​អាក្រក់ ជា​អំពើ​ដ៏​លា​មក​ ។ បណ្ឌិត​គួរ​ធ្វើ​សខិភាព នឹង​បុគ្គល​អ្នក​មាន​សទ្ធា ​មាន​សីលជា​ទី​ស្រឡាញ់ អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា ​មាន​ការ​ចេះ​ដឹង​ច្រើន (​ព្រោះ​ថា​) ការ​សេពគប់​នឹង​ពួក​សប្បុរស ជាការ​ចម្រើន​ ។
អធិមុត្តត្ថេរ
ព្រះ​ថេរៈឆ្លើយថា ​ព្រះ​ជិន​ស្រី ព្រះ​អង្គជាសព្វញ្ញូ ទ្រង់​ឃើញ​នូវ​ធម៌​ទាំង​ពួង ជា​សាស្ដា​ប្រកប​ដោយ​ករុ​ណា​ដ៏​ធំ​ ទ្រង់​រក្សា​នូវ​សត្វ​លោក​ទាំង​អស់​ ជាអាចារ្យ​របស់​អាត្មា​ ។ ​ព្រះ​ធម៌​នេះ​ ជាធម៌​ដល់​នូវ​កិរិយា​អស់​ទៅ​នៃ​កិលេស ជាធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ​ព្រះ​ជិន​ស្រី​នោះ បាន​សំដែង​ហើយ ​សេចក្ដី​មិន​សោកសៅ ​ដែល​អាត្មា​បាន​ព្រោះ​អាស្រ័យ​នូវ​ធម៌ជា​ពាក្យ​ប្រៀន​ប្រដៅ​របស់​ព្រះ​ជិន​ស្រី​នោះ​ ។