cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
លីលាវតី
កន្លែងថ្មី-ជីវិតថ្មី
នៅល្ងាចថ្ងៃនោះ រេវត្តៈកុមារត្រូវឱបក្រសោបយកបង្វេចសម្លៀកបំពាក់របស់ខ្លួនទៅនៅក្នុង កូនខ្ទមតូចក្នុងសួនច្បារក្រោយប្រាសាទ គេបានទទួលបញ្ជាឲ្យធ្វើការងារក្នុងចម្ការ ដូចជា ដងទឹក ស្រោចដើមឈើ ចាំងស្មៅ ជ្រួយដីជាដើម នាងព្រាហ្មណីបានប្រគល់ភារកិច្ចដល់ ទាសករម្នាក់ឲ្យជាអ្នកមើលការខុសត្រូវគេ រាល់ពេលព្រឹក និង ពេលល្ងាចមានទាសីម្នាក់យក ភោជនាហារទៅឲ្យ អាហារនោះក៏គ្មានអ្វីក្រៅពីបាយចុងអង្ករ និង ទឹកជ្រក់ឡើយ ទោះបីជា ធ្វើការងារធ្ងន់ក៏ដោយ គេក៏មានអារម្មណ៍ធូរស្បើយស្រួលចិត្តច្រើនជាងនៅគេហដ្ឋានពីព្រោះ មិនបានឮសម្លេងជេរប្រទេច និង ប្រមាថកាតទានដោយផរុសវាចាផ្សេងៗ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការនៅតោលម៉ោលតែម្នាក់ឯងស្ងាត់ៗ ក៏គាប់អធ្យាស្រ័យរបស់គេណាស់ ត្បិតគេធ្លាប់រស់នៅ ណែលណលតែលតោលម្នាក់ឯងមកស្ទើរតែគ្រប់ពេលវេលា គេមានឱកាសនៅរួមជាមួយនឹង ឪពុកម្តាយក៏ចំពោះតែពេលព្រឹក ពេលល្ងាច និង ពេលយប់ប៉ុណ្ណោះ កំឡុងពេលថ្ងៃ គេនៅក្នុង ព្រៃជាមួយនឹងគោគូជីវិត និង ពួកម៉ាកក្មេងចណ្ឌាលឯណោះ ព្រោះហេតុនោះ កាលបើបាន ត្រូវបណ្តេញចេញពីគេហដ្ឋានមកនៅក្នុងខ្ទមម្នាក់ឯង ទើបត្រូវអធ្យាស្រ័យគេណាស់ ។
នាទីចុងក្រោយ
"អាត្មាដឹងរឿងអស់ហើយ មិនមែនដោយសារតែរឿងនេះទេឬដែលអាត្មាត្រូវនិរទស​ខ្លួនចេញពីក្រុង សាវត្ថី"
រេវត្តៈភិក្ខុសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់
"ចុះព្រះគុណម្ចាស់ជាមនុស្សសាមញ្ញធម្មតា គ្មានអំណាចបាដិហារ្យអ្វី គ្មានឫទ្ធិតេជះអ្វីទាំងអស់ នឹងពឹង ខ្លួនឯងយ៉ាងម៉េចបាន?"
នាទីចុងក្រោយ
"លោកបងច៎ា ! ជាតិនេះយើងមានកម្ម សេចក្តីស្នេហាយើងមានតែឧបសគ្គរហូតមក" ទឹកភ្នែកចាប់ហៀរ​រហេញចេញមកទៀត សម្តែងថានាងរលឹកនឹកឃើញអតីតកាលដ៏ជូរចត់ ។
គុណតម្លៃនៃការបួស
ហេតុ​ដូច្នេះ អាត្មាចង់ដឹងតំណាំងចិត្តរបស់នាយជាមុនថា តាំងចិត្តពិតប៉ុនណា បើតំាងចិត្តបួសមួយរយៈ ឬ ដើម្បីសាកល្បងមើលទេ កុំ​បួស​ល្អ​ជាង ព្រោះការបួសជាការយកតណ្ហាមកបង្ខាបង្ខាំងទុក​ដើម្បីបង្អត់ចំណី​តណ្ហា ន្អាល​នឹង​បាន​បាក់កម្លាំង​ ងាយស្រួល​ក្នុង​ការកម្ទេច​ចោល​នៅ​ពេល​ខាងមុខ ។ បើ​បង្ខាំង​តណ្ហា​ឲ្យ​អត់​ចំណី​លេងៗ​មួយរយៈកាលខ្លី មិនតាំងចិត្តនឹងសម្លាប់តណ្ហាចោលមែនទែនទេ កាលបើ​យើង​ប្រលែង​តណ្ហាឲ្យមានសេរីភាពនោះ វានឹងបកមកសងសឹកយើងយ៉ាងដំណំ" ។
ពេទ្យក្រអឺតក្រអោង
ព្រឹទ្ធជន​សម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាយ៉ាងប្លែកចម្លែកចិត្តហើយស្រដីឡើងថា ៖ "ព្រះតេជព្រះគុណក៏ជាពេទ្យដែរឬ? តើព្រះតេជព្រះគុណមានជំនាញការក្នុងការព្យាបាលរោគអ្វី?"
រិះគន់ និង សរសើរ
"គាត់គួរតែបែរមកពិនិត្យមើលខ្លួនឯងសិន បើឃើញស្នាមប្រឡាក់ពិតដូចអ្នកដទៃប្រាប់ប្រាមមែន គួរតែ​អរគុណគេ ហើយ​ប្រញាប់​ទៅ​លាង​សម្អាត​វត្ថុ​កខ្វិក​កខ្វក់​នោះ​ចោល​ដើម្បី​ឲ្យ​ខ្លួន​បាន​មាន​ផ្ទៃមុខស្អាតបាត ដូចដើម" ។
រេវត្តៈភិក្ខុសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់
"ក៏ព្រោះតែអាត្មាគ្មានឫទ្ធិតេជះហ្នឹងឯងបានជាត្រូវការពឹងពាក់លើខ្លួនឯង បើអាត្មាមានឫទ្ធិតេជះដូចយ៉ាង ព្រះមុនីទាំង ៧ របស់ញោមវិញ អាត្មាមិនចាំបាច់ពឹងពាក់លើខ្លួនឯងទេ ប៉ុន្តែពេលនេះអាត្មាប្រៀបដូចជា បុរសដែលអណ្តែតលឿនលយលើផ្ទៃមហាសាគរព្រោះតែកប៉ាល់ក្រឡាប់លិច ហេតុដូច្នេះអាត្មាទើបត្រុវ អាស្រ័យដៃជើង និង កម្លាំងរបស់ខ្លួនឯងហែលទឹកទៅលុះត្រាតែដល់ច្រាំង អាត្មាត្រូវតស៊ូពុះពារជាមួយ នឹងទឹករលក និង ត្រីឆ្លាមកំណាចដោយខ្លួនឯង គ្មានអ្នកណាមកហាមឃាត់ទឹករលកបានទេ គ្មានអ្នកណា មកចាប់ចងត្រីឆ្លាមទុកបានទេ គ្មានអ្នកណាមកចាប់ដៃជើងរបស់អាត្មាឲ្យហែលទឹកនោះទេ អាត្មាត្រូវធ្វើ អ្វីៗដោយខ្លួនឯង ពិភពលោកដ៏ធំល្វឹងល្វើយនេះឯងគឺជាផ្ទៃមហាសាគរ ការដែលយើងនាំគ្នាមកកើតក្នុង ពិភពលោកនេះក៏ស្មើនឹងធ្លាក់ចុះទៅអណ្តែតប្រឡឹម-កលើផ្ទៃមហាសមុទ្រ យើងត្រូវតស៊ូពុះពារយ៉ាង ត្រដាបត្រដួសដើម្បីឲ្យជីវិតរបស់យើងរស់នៅបាន យើងត្រូវស្វែងរកលំនៅឋានរស់នៅដើម្បីការពារ កម្តៅថ្ងៃ ភ្លៀង និង ខ្យល់ យើងត្រូវស្វែងរកសម្លៀកបំពាក់មកស្លៀកដណ្តប់ យើងត្រូវស្វែងរករុក្ខោសថ និង វេជ្ជោសថមករក្សាព្យាបាលនៅពេលមានជម្ងឺឈឺថ្កាត់ បច្ច័យគ្រឿងអាស្រ័យទាំងនេះគ្មានព្រះទេវៈ អង្គណាយកមកប្រគល់ឲ្យដល់យើងទទេៗនោះទេ បើទុកជាខិតខំស្វែងរកដោយឧយ្យាមភាពយ៉ាងណា ក៏ដោយ យើងក៏ពុំសូវនឹងបានសមបំណងឡើយ ត្រីឆ្លាមកំណាច និង ជំនោររលកក្នុងមហាសមុទ្រ គឺ សេចក្តីទុក្ខលំបាកទាំងឡាយដែលហូរជោរចូលមក្នុងជីវិតរបស់យើងម្តងម្កាលដូចជា ជម្ងឺតម្កាត់ ទឹកជោរ មកជន់លិចសន្ទូងក្នងស្រែ រោគឧត្បាតអាភេទចង្រៃ ចោរហនេយ្យុំលួចឆក់ប្លន់ ភ្លើងឆេះផ្ទះជាដើម ឧបសគ្គទាំងនេះត្រូវតែពុះពារជួយខ្លួនឯងមុនអ្វីៗទាំងអស់ អាល័យតែបួងសួងទទូចអង្វរ ទេវតាណានឹង មកជួយបាន" ។
អគ្គីភ័យ
"ម្នាលឧបាសក ! សាមញ្ញជនគ្រប់រូបតែងតែស្ថិតនៅក្រោមអំណាចនៃមោហៈ គឺ សេចក្តីវង្វេង ឬ សេចក្តី យល់ឃើញខុសពីសច្ចភាពដែលជាសភាវៈពិតជាក់លាក់ ប៉ុន្តែគេច្រើនតែមើលឃើញសច្ចភាពទៅជា ប្រការផ្សេងទៅវិញ ហើយក៏ប្រកួចប្រកាន់ថាវាពិតជាក់លាក់តាមគំហើញខុសរបស់ខ្លួននោះ តើយល់ ខុសចំពោះរឿងអ្វីខ្លះ? យល់ខុសចំពោះរឿងទ្រព្យហ្នឹងឯងថាជាទ្រព្យរបស់ខ្លួនពិតមែន ថ្វីបើទ្រព្យហ្នឹង ត្រឹមតែជាធនធានធម្មជាតិដែលប្រាកដមាននៅនឹងផែនដីប៉ុណ្ណោះ កាលបើគិតថា ទ្រព្យនោះជារបស់ខ្លួន ក៏ប្រកាន់ប្រកួចជាប់ស្អិតនៅនឹងទ្រព្យនោះ វីវក់ឈ្លក់វង្វេងនឹងទ្រព្យ ធ្វើអំពើអាក្រក់ថោកទាបព្រោះទ្រព្យ ហើយក៏កើតទុក្ខព្រួយរងួយចិត្តព្រោះទ្រព្យ បុគ្គលខ្លះបានស័ក្តិយសហើយឈ្លក់វង្វេងនឹងស័ក្តិយស គិតថា ស័ក្តិយសជាតំណែងឋិតថេរ ក្រាញននៀលនឹងស័ក្តិយស វីវក់ឈ្លក់វង្វេងនឹងស័ក្តិយស ធ្វើអំពើបាប ព្រោះស័ក្តិយស ហើយក៏រងទុក្ខទោម្នេញព្រោះស័ក្តិយសនោះ តាមការពិត ឋានន្តរស័ក្តិនានាគ្រាន់តែ ជាថ្នាក់ងារដែលត្រូវសង្គមមនុស្សសន្មតកំណត់ឡើងប៉ុណ្ណោះ គ្មានតួខ្លួនប្រាណវាពិតប្រាកដទេ មេជាង អាចយកដីស្អិតទៅសូនជាឆ្នាំង ជាក្រឡ ជាចានគោម ជាពាងទឹក ជារូបសត្វផ្សេងៗ និង អ្វីៗផ្សេងៗ ទៀត ប៉ុន្តែនៅទីបំផុត វាបានត្រឹមតែជាដីដដែលប៉ុណ្ណោះឯង យ៉ាងណាមិញ មនុស្សយើងទោះបីជា សន្មតកំណត់ជាព្រហ្មណ៍ ជារាជា ជាព្រៃងារ ជាអ្នកងារ ជាចណ្ឌាល ជាចៅហ្វាយស្រុក ជាទាហាន ជាឧកញ៉ា ជាសេនាបតី ឬជារដ្នមន្ត្រីតំណែងអ្វីៗដទៃទៀតជាច្រើនក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅទីបំផុត គេគ្រាន់តែ ជាមនុស្សម្នាក់ដូចនឹងមនុស្សទូទៅក្នុងពិភពលោកនេះដែរ ដែលត្រូវកើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់ដូចៗគេឯងដែរ ស័ក្តិយសទាំងឡាយគ្រាន់តែជាមុខងារដែលត្រូវបានសន្មតឡើងប៉ុណ្ណោះ ស័ក្តិយសពិតប្រាកដរបស់ មនុស្ស គឺ "សត្វលោក" ដែលស្រឡាញ់ជីវិត មិនគិតចង់ស្លាប់ ប្រាថ្នាសេចក្តីសុខ ស្អប់ស្អាយនឿយ ណាយទុក្ខ បើមនុស្សយើងគិតជានិច្ចថាខ្លួនគ្រាន់តែជាសត្វលោកម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ប្រហែលជាមិនឈ្លក់ វង្វេងនឹងស័ក្តិយសខាងក្រៅដែលមនុស្សនាំគ្នាសន្មតកំណត់ឲ្យនោះទេ ប្រហែលជាមិនមមើមមាយផ្តេស ផ្តាសនោះទេ ប្រហែលជាយោគយល់មនុស្សជាតិដូចគ្នាច្រើនជាង ហើយក៏ធ្វើតែអំពើល្អ ផលដែលកើតពីការធ្វើល្អ គឺ សេចក្តីសុខ សន្តិភាពក៏កើតឡើងក្នុងសង្គមមនុស្ស"
នាទីចុងក្រោយ
"លោកបងច៎ា ! មុនពេលដែលលោកបងចាកចេញពីទីក្រុងសាវត្ថីមក លោកបងបានទទួលសំបុត្រ ១ ច្បាប់ដែលជាស្នាមដៃ និង ឈ្មោះរបស់លីលាវតី ចំពេលនោះ លីលាវតី​ក៏​បាន​ទទួល​សំបុត្រ ១ ច្បាប់ដែល​ជាស្នាមដៃ និង ឈ្មោះរបស់លោកបងដែរ ។ ប៉ុន្តែសំបុត្រទាំង ២ ច្បាប់នោះជាសំបុត្រក្លែងក្លាយទេ ។ សុវឌ្ឍនកុមារ​ជា​អ្នក​សរសេរ​ប្រឌិត​ឡើង​ដើម្បី​ផ្តាច់​សម្ពន្ធភាព​រវាង​យើង​ទាំង​ពីរ ។ គ្រាន់តែបានទទួល សំបុត្រនោះភ្លាម លោកបងក៏ជឿស៊ប់ហើយក៏​និរទេស​ភៀសខ្លួនចេញមក ។ ប៉ុន្តែ​លីលាវតី​នៅ​មិនទាន់​ជឿ ​ថា​ជា​សំបុត្​ររបស់​លោក​បង​ទេ ទើប​ព្យាយាម​ស្វែង​រក​ការ​ពិត ។ វិធី​តែមួយ​គត់​ដែល​នឹង​ទទួល​បាន​ការ​ពិត គឺ ត្រូវ​ក្លែង​ធ្វើ​ជា​ស្រឡាញ់​សុវឌ្ឍនកុមារ​ដោយ​សន្យា​ថា​នឹង​រៀបការ​ជាមួយគេ ។ បើ​គេ​សុខចិត្ត​ប្រាប់ការ​ពិត​ឲ្យ ។ នៅទីបំផុត គេក៏ប្រាប់ការពិតថាគេសរសេរសំបុត្រក្លែងក្លាយហ្នឹងដោយខ្លួនឯង" លីលាវតីបើកភ្នែកឡើង ហើយឈប់តំណាល​ដោយ​លំហត់​ត្រហប​ ខាង​ក្នុង​កែវ​ភ្នែក​របស់​នាង​បង្កប់​ដោយ​សញ្ញា​នៃ​គំនុំ​ស្អប់​ខ្ពើម ។ "គ្រាន់តែដឹងការពិត ខ្ញុំកណាក៏ចេញបួសជាភិក្ខុណី ។ ដើរផ្លូវចច្រប់អារ៉ប់ទៅតាមនិគមជនបទផ្សេងៗស៊ើប​សួររកលោកបងជារៀងរហូតមកដោយវត្ថុបំណងតែម្យ៉ាង គឺ ប្រាប់​រឿង​ពិត​ឲ្យ​លោក​បង​បានដឹងប៉ុណ្ណោះ ។ ឥឡូវនេះ លីលាវតីបានមកដល់វត្ថុបំណងនោះហើយ ទោះបីស្លាប់ទៅក៏ឥតសោកស្តាយជីវិតដែរ លោកបងច៎ា ! សូម​ឲ្យ​អភ័យទោស​ដល់​លីលាវតី​ផង​សម្រាប់​កំហុស​ថ្លោះធ្លោយ​កន្លងមក" ។
រេវត្តៈភិក្ខុសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់
សព្វបាបស្ស អករណំ ការមិនធ្វើអំពើអាក្រក់គ្រប់យ៉ាង កុសលស្សូបសម្បទា ការធ្វើអំពើល្អទាំងពួង សចិត្តបរិយោទបនំ ការដុះខាត់ចិត្តរបស់ខ្លួនឲ្យផូរផង់
(ស្រង់​ចេញ​ពី​គម្ពីរ​ឫកវេទ, The Rig Veda 10:16:3)
កន្លែងថ្មី-ជីវិតថ្មី
គ្រាមួយនោះ នៅពេលដែលលោកគ្រហបតីមិននៅគេហដ្ឋាន ត្រូវធ្វើដំណើរទៅប្រកបជំនួញ ជួញប្រែឯដែនកាសី មួយខែប្លាយទៀតទើបវិលត្រឡប់មកដល់ក្រុងសាវត្ថីវិញទាំងលោកក៏ បាននាំជ័យសេនជាកូនប្រុសទៅជាមួយដែរ ដើម្បីឲ្យបានមើលឃើញ និង គយគន់មើលវិធីការ ជំនួញ មើលឃើញស្រុកទេស និង ពួកជនក្នុងតំបន់ផ្សេងៗអាចនឹងមានចំណេះចេះគិតកាញ់ ទូលំទូលាយ និង ចេះប្រកបរបរពាណិជ្ជកម្មបានយ៉ាងល្អតទៅអនាគត នាងព្រាហ្មណីជាម្តាយ បានឱកាសក៏នាំកូនស្រីទាំងពីរចេញដើរលំហែកាយតាមសួនឧទ្យាន តាមទេវាល័យ និង ទីប្រជុំជន ពេលខ្លះក៏ហួសទៅលេងទឹកក្នុងស្ទឹងអចិរវតី ក្នុងកំឡុងពេលនោះឯង រេវត្តៈកុមារ កម្សត់ត្រូវទទួលរងទុក្ខអភិក្រម ។
អគ្គីភ័យ
"សូមជួយឲ្យរហ័សមក ពុំនោះសោតទេ ខ្ញុំកណាព្រមទាំងកូនប្រពន្ធនឹងអត់បាយដាច់ពោះស្លាប់មិនខាន" ប្រធានភូមិនិយាយយ៉ាងតក់ក្រហល់
"អាត្មារៀបរបជួយឥឡូវនេះឯង ប៉ុន្តែសូមឲ្យញោមរំងាប់ចិត្តបំភ្លេចរឿងភ្លើងឆេះផ្ទះហ្នឹងមួយស្របក់សិន" ឧបាសកជាប្រធានភូមិអង្គុយជ្រប់មុខបិទភ្នែកចុះដោយកិរិយាសម្រួមដោយល្អ បន្ទាប់មក ខ្ញុំព្រះករុណា ក៏ចាប់ផ្តើមជួយអនុគ្រោះគាត់ដោយធម្មោសថដូចតទៅនេះ
រិះគន់ និង សរសើរ
"នែវរាហៈ ! ខ្ញុំ​ករុណា​មាន​ទស្សនៈ​យល់​ឃើញ​ថា បុគ្គល​ខ្លះ​ដែល​មាន​ជាតិ​កំណើត​ត្រកូល​ខ្ពង់ខ្ពស់ មានការសិក្សាខ្ពស់ តែងមានចរិយាវត្តត្រឹមត្រូវ មានសម្តីសំដៅត្រឹមត្រូវ មាន​គំនិត​គិតគន់​ត្រឹមត្រូវ គ្មាន​ខ្ចោះខ្វះចន្លោះថ្លោះធ្លោយអ្វីបន្តិចទេ ជាអ្នកធ្វើត្រឹមត្រូវដោយសុក្រិតភាពសព្វយ៉ាង សព្វកន្លែង សព្វកាល ។ ខ្ញុំករុណា​មាន​ទស្សនៈ​យ៉ាង​នេះ​ ចុះ​លោក​វិញ​មាន​ទស្សនៈ​យ៉ាង​ណា​ដែរ? "
រេវត្តៈភិក្ខុសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់
"ចុះព្រះតេជគុណមានមន្តសម្រាប់ការពារខ្លួនខ្លះទេ?"អ្នកស្រុកម្នាក់សួរឡើង "បើមិនមានទេ ខ្ញុំកណានឹងបង្រៀនឲ្យ ព្រះតេជគុណដើរផ្លូវត្រាច់ចរទៅតែម្នាក់ឯង មានឧបទ្ទវន្តរាយច្រូងច្រាង បើគ្មានមន្តការពារខ្លួនទេ ខ្លាចក្រែងគ្មានសុវត្ថិភាព" "មានដែរ" ខ្ញុំព្រះករុណាឆ្លើយតបទាំងនឹកអស់សំណើចចំពោះបំណងល្អរបស់គាត់ "បើញោមចង់ស្តាប់ អាត្មា នឹងសូធ្យឲ្យស្តាប់" គ្រាន់តែឃើញអ្នកស្រុកសម្តែងចិត្តអន្ទះសាចង់ស្តាប់ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបលើកយកឱវាទបាដិមោក្ខដែល ប្រជុំរួបរួមពាក្យប្រៀនប្រដៅឡើងមកស្វាធ្យាយថា ៖
អាវុធខាងក្នុង
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ក្នុងអំឡុងពេលនោះឯង ឧបាសកអ្នកស្ទាត់ជំនាញក្នុងមជ្ឈដ្ឋានប្រទេសជាតិម្នាក់ បានចូលទៅរកខ្ញុំព្រះករុណាដល់វត្តវេឡុវ័នតាមធម្មតា ។ គាត់​ទៅ​ស្តាប់​ធម៌​ក្នុង​ថ្ងៃ​ធម្មស្សវនៈរាល់ថ្ងៃ ។ គាត់​ឈ្មោះ ទេវមិត្តឧបាសក ។ យើងបានសន្ទនាគ្នាអំពីកិច្ចចរចាកាត់បន្ថយកម្លាំងពលដែលមហាជននិយាយគ្នា​រអេចរអូចខ្ញៀវខ្ញារនាពេលនោះ ។
នាទីចុងក្រោយ
លីលាវតីច្របាច់ដៃខ្ញុំព្រះករុណាណែនហើយនិយាយដោយសម្លេងញ័រៗថា ៖ "លីលាវតីមានសេចក្តីសុខខ្លាំងណាស់ " នាងព្យាយាមនិយាយតទៅទៀត ប៉ុន្តែសម្លេងខ្សាវៗទាល់តែស្តាប់​មិនយល់សេចក្តី ខ្យល់ដកដង្ហើមស្កាលចុះតិចទៅ ៗ កែវភ្នែក​ទាំងសង​ខាង​បិទ​ចុះ​សន្សឹមៗ​លុះតែបិទជិត​ស្និទ្ធទៅ ។ ព្រម​ជា​មួយ​នឹង​ការបិទត្របកភ្នែកនោះឯង ខ្យល់ដកដង្ហើមក៏រលត់ផុតបាត់ទៅ ។ លីលាវតីចាកចោល ខ្ញុំព្រះករុណាទៅហើយ ទៅ​ដោយ​ឥត​ថ្ងៃ​ណា​នឹង​វិល​វិញ ប៉ុន្តែជាការចាកទៅយ៉ាងស្ងប់សុខ ព្រោះមាន ស្នាមញញឹមយ៉ាងស្រស់ស្រាយប្រាកដនៅលើផ្ទៃមុខដ៏សស្លេករបស់នាង ។ "ទៅកាន់សុគតិចុះ លីលាវតីអើយ ! ទៅចាំលោកបងនៅលើឋានសួគ៌មុនចុះ មិនយូរមិនឆាប់ លោកបងនឹង​តាមទៅដែរ​" ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយចេញមកដោយអារម្មណ៍ស្ទើរលក់ស្ទើរភ្ញាក់ ភាព​ត្រជាក់ស្ងាត់គ្រប​ដណ្តប់ពេញទាំងបរិវេណ​ភិក្ខុនី​ទាំងអស់ស្រក់ទឹកភ្នែករលីងរលោងព្រោះតែអាណិតលីលាវតី ។
គុណតម្លៃនៃការបួស
"ម្នាលមាណព ! ព្រះបោរាណាចារ្យ​ណែនាំ​ឲ្យ​ពិចារណា​ខ្លួន​ឯង​មុនអ្វីៗទាំងអស់ ព្រោះខ្លួនយើងនេះជា រូបបំព្រួញរបស់សកលចក្រវាល ។ បើ​ស្គាល់​ខ្លួនឯង​ហើយ​ក៏​អាច​នឹង​ស្គាល់​ចក្រវាល​បានដែរ លោក​ណែនាំ ឲ្យ​ពិចារណា​វិគ្រោះ​វែកញែក​ខ្លួន​ឯង​ចេញ​ឲ្យ​បាន​ល្អិតល្អន់​ទាំង​ចំណែក​កាយ​និង​ចិត្ត ។ លុះវែកញែកដល់ អន្តភាព(end) ហើយ នឹង​ឃើញ​ថា​ខ្លួន​យើង​នេះ​មិន​ខុស​ប្លែក​ពី​ដើម​ឈើ ភ្នំ និង សត្វ​ទាំងឡាយ​ដែល​មិន​ទៀង​ទាត់​គង់វង្ស​នោះទេ ជាសភាព​ស៊ូទ្រាំ​នៅ​បាន​ដោយ​កម្រ គ្មាន​សារៈ​ខ្លឹមសារ​យូរលង់​អ្វីទេ គ្មាន​ខ្លួន​គេ គ្មាន​ខ្លួន​យើង គ្រាន់​តែ​ជា​វត្ថុធាតុ​ផ្សំផ្គុំ​ប្រមូល​ប្រមុំផ្តុំចូលគ្នាជាដុំជាកញ្ចុំមួយ​រយៈជីវកាល (lifetime) ប៉ុណ្ណោះ រួច​ហើយ​​ក៏​បែក​ធ្លាយ​រលាយ​ទៅវិញ​ដោយ​ឥត​ឃ្លៀង​ឃ្លាត​ឡើយ ។ នៅ​ពេល​ជាមួយគ្នា​នោះ​ក៏កើតមានជំនឿជឿជាក់​ចំពោះ​វិធីសាស្ត្រ​ដែល​ខ្លួន​បដិបត្តិ ​មិន​វង្វេង​ងប់​ងល់​នឹង​វិធី​បដិបត្តិ​តាម​រូបបែប​ផ្សេង​ឡើយ ។ លុះ​មក​ដល់​ថ្នាក់​នោះ​ហើយ​ នាយ​ក៏​បាន​ឈ្មោះ​ថា​សម្រេច​ជា​ព្រះអរិយបុគ្គល​ ថ្នាក់​ដំបូង​ហើយ ចិត្ត​របស់​នាយ​បាន​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​ក្រសែ​នៃ​លោកុត្តរធម៌​ហើយ និង​ហូរស្លៅ​សំដៅ​ទៅកាន់​ព្រះ​ និព្វាន​ដោយ​ឥត​វឹង​វិល​មក​កាន់​លោកិយ​វិស័យ​ដែល​ជា​អន្លង់​ទុក្ខ​ទៀត​ទេ ។ នាយ​នឹង​ត្រូវ​កើតទៀតយ៉ាង​ច្រើន​ត្រឹម ៧ ដង ប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់​ពី​នោះ​ក៏​នឹង​ដល់​អមតភាព​ដែល​ប្រាសចាក​ជាតិ ជរា ព្យាធិ និង​មរណៈ ចាត់​ជា​បរមសុខ​អស់កាល​ជានិច្ចនិរន្តរ" ។
"បើអញ្ចឹង មានន័យថា បើទុកជាគ្រហស្ថក៏អាចបដិបត្តិធម៌​រហូត​ដល់​សម្រេច​មគ្គផលដួច​យ៉ាង​ព្រះ​ភិក្ខុសង្ឃដែរឬ?"
នាទីចុងក្រោយ
"គ្មានប្រយោជន៍ទេ លីលាវតី ! នាងចង់តំណាលអីក៏តំណាលទៅចុះ តែអាត្មានឹងយកដៃញ៉ុកត្រចៀកទាំង​សងខាង" ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយដោយចំប្រាវ​ ភ្លាមនោះ សម្លេង​យំ​ខ្សឹកខ្សួល​ក៏​ឮ​ឡើង ប៉ុន្តែមិនអាចធ្វើឲ្យចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាទន់ចុះបន្តិចណាឡើយ ជួសនឹងនឹកអាណិតអាណោច ខ្ញុំព្រះករុណាបែរជានឹកចង់សើចក្នុងចិត្តទៅទៀត ។ "ក្នុងជាតិមុន លីលាវតីលីលាវតីបានធ្វើបាបកម្មអ្វីទុកហ្ន ! បានជាកើតមកជាតិនេះចេះតែជួបប្រទះក្តីខុស​បំណងដែលប៉ងប្រាថ្នា និង សេចក្តីទុក្ខទោម្នេញ"​នាង​ពិលាប​រៀបរាប់​យ៉ាង​គួរ​ឲ្យ​អាណោច​អធ័ម ។ "លីលាវតីសុខចិត្តលះបង់ម្តាយបង្កើត ផ្ទះសម្បែង ព្រមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិមហាសាលចេញបួសជាភិក្ខុនី ដើរ​ពនេចរ​ពាន​ត្រោក​ពាន​ព្រៃ​ដោយ​សេចក្តី​លំបាក​សែន​ខ្លោច​ផ្សា​អស់​វេលា​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​ដើម្បី​ស្វះស្វែងរក​លោកបង ។ លុះបានជួបហើយជួសនឹងទទួលបានការយល់ចិត្តយល់ថ្លើម ត្រឡប់ជាទទួលបានការបដិសេធ​យ៉ាងដាច់អហង្ការទៅវិញ ។" សម្លេង​ទួញ​យំ​អណ្តើត​អណ្តក​ឮ​ឡើងៗ ។
អាវុធខាងក្នុង
"គេក៏ផលិតអាវុធមកទៀតមក៍ !"
"បពិត្រព្រះតេជ​គុណដ៏ចម្រើន ! " ឧបាសកនិយាយដោយយោនិសោមនសិការ "ខ្ញុំកណាយល់ឃើញ​ថា គេអាចយល់ព្រមគ្នាបានក្នុងគោលការណ៍ ប៉ុន្តែ​មិន​អាច​អនុវត្ត​តាម​កិច្ចព្រមព្រៀង​នោះបានទេ ព្រោះមិនទុកចិត្តគ្នា នៅពេលមានសេចក្តីរអែងសង្ស័យមិនទុកចិត្តគ្នានៅឡើយ ។ ភាគីនីមួយៗខ្លាចភាគីម្ខាង​ទៀតបោកបញ្ឆោតខ្លួន ។ នៅទីបំផុត សម្តី​របស់​ភាគី​ទាំងពីរ​មិន​គួរ​ឲ្យ​ជឿជាក់​បាន​ទេ ។ នេះឯងជាដើមហេតុ​នាំឲ្យកិច្ចចរចាត្រូវពន្យារពេល និង អាចនាំទៅរកការបរាជ័យនៅទីបំផុត ហើយសង្គ្រាមបង្ហូរឈាមគ្នាអាច នឹង​ផ្ទុះ​ឡើង​ជា​ថ្មី​ទៀត" ។
នាទីចុងក្រោយ
"លីលាវតីហ្នឹងកំពុងតែមានសេចក្តីសុខនៅក្នុងរង្វង់ដៃរបស់សុវឌ្ឍនកុមារឯក្រុងសាវត្ថីឯណោះ គេមកធ្វើស្អីនៅឯព្រៃឫស្សីក្រុងរាជគ្រឹះនេះ"
រិះគន់ និង សរសើរ
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ពាក្យណែនាំរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាបានទទួលលទ្ធផលជាក់ស្តែង ចាប់តាំងពីថ្ងៃ នោះជាដើមមក វរាហៈភិក្ខុ​បាន​ក្លាយ​ជា​ភិក្ខុ​ស្រគត់ស្រគំស្ងប់ស្ងៀម មិនឆ្មើងឆ្មៃ ក្រអើត​ក្រទមប្រកួច​ប្រកាន់ខ្លួនតទៅទៀតទេ ត្រេកអរត្រងត្រាប់ស្តាប់ពាក្យគរហារិះគន់ពីសហាយជាសហធម្មិកយ៉ាងរួសរាយ ។ វេឡុវនារាម​ក៏​អស់​អរិស​ត្រូវ​ មាន​តែ​សុខ​ក្សេមក្សាន្ត​គ្រប់​ទិវា​រាត្រី ។
ក្មេងចណ្ឌាល
ក្សិណនោះ រេវត្តៈកុមារក្មេងកម្លោះនៃភូមិចណ្ឌាលកំពុងដើរតយង៉យទើលងើលតាម ក្រោយ គោរបស់គេសំដៅឆ្ពោះទៅកាន់ភូមិដែលមើលទៅឃើញលឹមៗនៅខាងមុខឯណោះ សម្បុរ កាយរបស់គេឡើងខ្មៅគគ្រីមគគ្រើម សូចិនាឲ្យឃើញថាជាអ្នកធ្វើការងារធ្ងន់ សម្លៀកបំពាក់ ដាច់ដាចរហែករហុយសឲ្យឃើញទុគ្គតភាពរបស់គ្រួសារ មែនពិត ឪពុករបស់គេ មានមុខ របរ ខាងការកាប់ឧសលក់ រាល់បុព្វណ្ហសម័យ ឪពុកគេតែងបររទេះចូលទៅដងព្រៃ ដើម្បីរកឧស ហើយ និង វិលត្រឡប់មកផ្ទះវិញក្នុងសាយណ្ហសម័យ លុះព្រឹកឡើង ក៏យកឧស ផ្ទុកពេញ រទេះ បរចូលទៅលក់ក្នុងក្រុងសាវត្ថីជាប្រចាំ ហើយក៏វិលត្រឡប់មកវិញមួយអន្លើ ដោយស្បៀងអាហារ និង សម្លៀកបំពាក់បន្តិចបន្តួច ។
រេវត្តៈភិក្ខុសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់
"ចុះមន្តនេះមានវិធីរក្សាដូចម្តេចខ្លះ?"
នាទីចុងក្រោយ
"លោកបងនៅមិនទាន់ដឹងរឿងពិត" លីលាវតីអះអាងប្រយោគដដែលយ៉ាងស្វិតស្វាញ "ប្រសិនបើលោក​បងដឹងរឿងពិត លោកបងនឹងមិនភៀសខ្លួនចេញពីក្រុងសាវត្ថីទេ ចាំស្តាប់ណៈ លីលាវតីនឹងតំណាលរឿង ពិតឲ្យស្តាប់"
ផែនការគម្រក់របស់សុវឌ្ឍនកុមារ
លីលាវតី
នាទីចុងក្រោយ
"សាកឡើងទៅគោះទ្វារហៅលោកមើល៍" ម្នាក់និយាយឡើងក្រោយពីបាត់សម្លេងទៅយូរ ។
"ខ្ញុំមិនហ៊ានទេ ខ្លាចក្រែងលោកស្តីឲ្យ" ម្នាក់ទៀតឆ្លើយ
ក្មេងចណ្ឌាល
នៅទីបំផុត រេវត្តៈកុមារក៏ទទួលពាក្យឪពុកថានឹងទៅ ប៉ុន្តែមិនមែនទៅដោយស្ម័គ្រចិត្តទេ សុខចិត្តទៅព្រោះតែយោគយល់ដល់ឪពុកម្តាយប៉ុណ្ណោះ រាត្រីថ្ងៃនោះ គេគេងពុំលក់ឡើយ ត្បិតគិតកណ្តក់ក្នុងចិត្តក្នុងការដែលនឹងត្រូវចូលទៅរស់់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថីត្រង់កណ្តាលហ្វូង មនុស្សចម្រុះវណ្ណៈ សូម្បីបើឪពុកបានធានារ៉ាប់រងហើយថាលោកគ្រហបតីជាមនុស្សល្អ ក៏ដោយ គេអត់នឹងកាត់ស្មានហេតុការណ៍ទៅក្នុងទុទិដ្ឋិនិយមមិនបាន ពីព្រោះគេធ្លាប់ជួបប្រទះ មកហើយ រួចក៏ធ្លាប់តស៊ូមកហើយជាមួយនឹងទិដ្ឋិមានះដ៏រឹងរបឹងរបាញរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍ អាកាសធាតុថ្ងៃនោះរងាខ្លាំងណាស់ ភួយផ្ទាំងតូចរបស់គេដណ្តប់បានផុតមុខផុតក្រោយ គេហាក់នឹងថាកំពុងគេងលើកំពូលភ្នំកៃលាស សព្វបើរងាញ័រញាក់ម្តេចម្តា នៅក្នុងជម្រៅ ដួងចិត្តវិញ គេនៅតែនឹកកក់ក្តៅក្នុងចិត្តត្បិតបាននៅនែបនិត្យជិតឪពុកម្តាយបង្កើត កាលបើ ចូលទៅរស់នៅក្នុងទីក្រុងនាកណ្តាលជំនុំមនុស្សវណ្ណៈផ្សេងៗហើយ គេនឹងស្រងេះស្រងោច កណ្តោចកណ្តែងអម្បាលណាហ្ន! រេវត្តៈ កុមារគិតគន់ពន់រែកក្នុងរឿងនេះរហូតរាត្រីកាល ។
រេវត្តៈកុមារបង្ខំចិត្តចាកចេញ
គេនាំយកសំបុត្រនោះទៅប្រគល់ឲ្យនាងទាសីប្រាប់បង្គាប់ឲ្យនាងប្រគល់ឲ្យលីលាវតីក្នុង ឱកាសសមរម្យ រួចក៏ដើរត្រឡប់ទៅកាន់ខ្ទមវិញ យុវកម្លោះប្រមែប្រមូលសម្បុកសម្បត្តិតូចតាច តិចតួចរបស់គេ ហើយយកក្រណាត់វេចជាបង្វេចមួយយ៉ាងធំ ភាគច្រើនក៏ជាសម្លៀកបំបពាក់ ដែលលីលាវតីឲ្យគេហ្នឹងឯង គេយកបង្វេចមកឱបក្រសោបហើយក៏ម្នីម្នាចាកចេញពីខ្ទមទៅ ឈរនៅខាងក្រោមងាកមកសម្លឹងមើលខ្ទមកម្សត់របស់គេហើយស្រដីតិចៗថា "លាសិនហើយ ! ខ្ទមសម្លាញ់អ្នកធ្លាប់នាំសេចក្តីសុខមកឲ្យខ្ញុំ" ។ គេក៏ប្រញាប់ប្រញាល់ដើរឆ្ពោះទៅកាន់មាត់ស្រះត្រង់ចំណុចដែលគេបានជួបនឹងលីលាវតីនៅគ្រាដំបូង ឈរនៅទីនោះមួយសន្ទុះហើយរូតរះដើរប្រជ្រៀតកាត់ភាពងងឹតអន្ធការចេញទៅ ផ្លូវធំ ដើរផងរត់ផង រហូតទៅដល់ខ្លោងទ្វារក្រុងខាងទិសឧត្តរ នៅពេលនោះឆ្មាំទ្វារហៀបនឹង បិទទ្វារល្មម ប៉ុន្តែរេវត្តៈកុមារអាស្រ័យភាពរហ័សរហួនទើបមុខចេញទៅរួចបាន ។ គេមានអារម្មណ៍ធូរទ្រូងដែលបានស្រូបយកបរិយាកាសស្រស់ថ្លាបរិសុទ្ធខាងក្រៅកំពែងក្រុង ចាប់តាំងពីពេលនេះតទៅ គេសង្ឃឹមថានឹងបានទៅរស់នៅក្រោមរង្វង់ដៃដ៏កក់ក្តៅរបស់ ឪពុកម្តាយដូចមុនមិនខាន ។
គុណតម្លៃនៃការបួស
"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! ខ្ញុំកណា​បានសម្រេចចិត្តដាច់ខាតហើយថានឹងចាត់វិធានការ​យ៉ាងចាស់ដៃជាមួយនឹងតណ្ហានេះ សូម​ព្រះតេជ​គុណ​មេត្តាអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំកណាបានបួសដូចបំណង​ផងចុះ" ។
នាទីចុងក្រោយ
"តំណាលទៅចុះ លីលាវតី ! លោកបងត្រៀមខ្លួនចាំស្តាប់ស្រាប់ហើយ "
ឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា
"ព្រោះហេតុអ្វី លោកសមណៈ !"
រិះគន់ និង សរសើរ
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! សម្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណានោះ ទោះបីបើជាវិហារាធិបតីគ្រប់គ្រងភិក្ខុសង្ឃក្នុង វេឡុវនារាម ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ខិតខំដាស់តឿនខ្លួនឯងជានិច្ច ចាត់ទុក​ខ្លូនឯង​ថា​ជា​សាមញ្ញជន​ម្នាក់ដែលអាច​មានខ្ចោះខ្វះចន្លោះថ្លោះធ្លោយបាន ទើបត្រៀមខ្លួនជានិច្ចដើម្បីនឹងទទួលពាក្យរិះគន់កែលម្អពីអ្នកដទៃ ។ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​បើក​ឱកាស​ឲ្យ​សិស្សានុសិស្ស​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ដាស់​តឿន​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ ​នៅពេល​ឃើញអសុក្រិតភាពណាមួយរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ។ ទុកជាម្លឹងក៏ដោយ មានតិចគ្នាណាស់ដែលហ៊ាស្តី​ថា​ឲ្យខ្ញុំព្រះករុណានៅ​ចំពោះមុខ ។ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ទើប​អាស្រ័យ​សុភូតៈភិក្ខុ​ជួយ​ស្ទាបស្ទង់​គំនិត និង ទស្សនៈ​របស់​កូនវត្ត​ហើយនាំរបាយការណ៍មកឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាដឹងមួយតំណទៀត ។ ដោយ​វិធី​គ្រប់គ្រងបែបនេះឯង ទើប​ធ្វើឲ្យ​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ក្លាយ​ជា​មនុស្ស​ដែលគេគោរពរាប់អានដោយ ឥតសូន្យសុង ។
អគ្គីភ័យ
"ម្នាលឧបាសក ! ក្រៅពីទ្រព្យ និង ស័ក្តិយសដូចពោលមកនេះ មនុស្សនៅភាន់ច្រឡំ យល់ខុសផ្តេសផ្តាស ក្នុងរឿងផ្សេងៗជាច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ទៀត ទាល់តែពិពណ៌នាមិនអស់ ប៉ុន្តែល្មមនឹងសរុបបានថា អ្នកណាមានរបស់ណាក៏ច្រើនតែស្រវឹងស្រវល់ខ្វល់ខ្វក់នឹងរបស់នោះ ងប់ងល់វល់វក់នឹងរបស់នោះ"
"បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ! "មេភូមិពោលប្រជ្រួសឡើង "ហេតុផលរបស់ព្រះតេជព្រះគុណបាន ឲ្យពន្លឺភ្លឺស្វាងដល់ខ្ញុំកណាច្រើនណាស់ ខ្ញុំកណានៅភាន់ច្រឡំអ្វីៗជាច្រើនទៀត សូមមេត្តាជួយអធិប្បាយ ពន្យល់វិធីរម្លស់មោហៈដល់ខ្ញុំកណាផង"
គុណតម្លៃនៃការបួស
"លោកីយ៍​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ឲ្យ​នាយ​ឈឺ​ចាប់​ខ្លោច​ផ្សា​ដួងចិត្ត​ឬ​បាន​ជា​នឹក​ធុញ​ទ្រាន់?"
នាទីចុងក្រោយ
"បំភ្លេចរឿងចាស់ចោលទៅ លីលាវតីអើយ !​" ខ្ញុំព្រះករុណាលួងលោមនាងដោយហៀរទឹកភ្នែកតិចៗ ។ "ឥឡូវនេះ យើងយល់ចិត្តថ្លើមគ្នាបានល្អហើយ កម្មរបស់យើងឲ្យផលអស់ហើយក្នុងជាតិនេះ ជាតិតទៅ សូមឲ្យយើងបានជួបគ្នាទៀត ។ សូម​ឲ្យ​មាគ៌ា​ស្នេហា​យើង​រលូន​រាបទាប​ឥត​ឧបសគ្គ ។ លោកបងនឹងស្រឡាញ់​លីលាវតី​តែម្នាក់គត់រាល់ភពរាល់ជាតិលុះត្រាតែដល់ព្រះនិព្វាន" ។
"លីលាវតី ! លោកបងមករកលីលាវតីហើយ កំពុងអង្គុយនៅក្បែរលីលាវតីនេះឯង" ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយ ដោយសម្លេងខុសប្រក្រតីព្រោះក្តុកក្តួលអួលណែនដើមទ្រូង នាង​យក​ដៃ​ទាំង​ពីរ​ដែល​ស្រាក់​គ្នា​នៅ​លើដើមទ្រូង​លើក​ក្រពុំ​ម្រាម​ដៃ​សំពះ​យ៉ាង​ប៉ក​ល្វើយ ហើយក៏ដាក់ចុះរាបក្បែរៗខ្លួន ។
"លោក​បងខិតចូលមកជិតបន្តិចទៀត ន្អាលនឹងមើលមុខលោកបងជាគ្រាចុងក្រោយ ជីវិតរបស់លីលាវតី ច្បាស់​ជា​មិន​វែងឆ្ងាយ​តទៅ​ទៀតទេ"
នាង​និយាយដោយសម្លេងស្អកស្អាខ្សាវៗទាំងដាច់រអិករអាក់ ។ ខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើតាមនាងដោយល្អ ឈ្ងោកមុខចូលទៅជិតហើយលើកចង្កៀងឡើងបំភ្លឺមុខខ្លួនឯងទាំង ប្រាប់ថា "លោក​បង​នៅ​ចំពោះ​មុខ​នាង​ហើយ" មានសញ្ញានៃពំនេញចិត្តប្រាកដក្នុងកែវភ្នែកដ៏ល្អក់ព្រិល របស់លីលាវតីឃើញបានយ៉ាងច្បាស់ ។
គុណតម្លៃនៃការបួស
"ម្នាលមាណព ! នាយ​មាន​តាំង​ចិត្ត​បួស​មែន​ទែន​ឬ​បួស​បណ្តោះ​អាសន្ន​ទេ?"
នាទីចុងក្រោយ
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! បន្ទាប់ពីនោះមក ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចាត់ធ្វើបុណ្យបូជាសពរបស់លីលាវតីយ៉ាង​សមកិត្តិយស ហើយ​បាន​កសាង​ចេតីយ័ប​ញ្ចុះ​អដ្ឋិធាតុ​នាង​ទុក​ទៀប​ទ្វារ​វត្តវេឡុវ័ន ឲ្យ​មេជាង​ឆ្លាក់​អក្សរ​ទុកលើផ្ទាំងថ្មប្របចេតីយ៍ថា ៖ លីលាវតី ស្រីបូជាស្នេហាថ្លៃថ្លាជាងទេវៈ លីលាវតី ស្រីស្មោះស្ម័គ្រស្នេហាជាងជីវិត លីលាវតី ស្រីស្នេហាគូស្នេហ៍ពិតជាងខ្លួនឯង
អគ្គីភ័យ
"ពិភពលោកនេះប្រៀបដូចជារោងជាងរបស់ស្មូនឆ្នាំង មនុស្សម្នាក់ៗគ្រាន់តែជាអ្នកមកសុំស្នាក់អាស្រ័យ បណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ មិនយូរមិនឆាប់ក៏ចាកចោលទៅ យើងធ្វើដំណើរមកកាន់ពិភពលោកនេះ ដោយខ្លួនទទេ សូម្បីតែសម្បត្តិមួយចម្រៀកក៏គ្មានបានយកមកជាប់នឹងខ្លួនដែរ សម្បតិ្តផ្សេងៗដូចជា ផ្ទះសម្បែង ស្រែចម្ការ សំពត់សំពិន មាសប្រាក់ សុទ្ធតែយើងរកវាយកមកជាខាងក្រោយទាំងអស់ លុះដល់គ្រាដែលយើងត្រូវលាលាកពីលោកនេះទៅ យើងត្រូវបោះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់នេះចោល ជាខាងក្រោយ ទោះបីមានតិចច្រើនប៉ុនណា ក៏យកទៅតាមខ្លួនមិនបានដែរ បើឧបមាថា មនុស្ស ទាំងអស់ស្លាប់គ្មានសល់ ទ្រព្យសម្បត្តិក៏ស្ថិតនៅនឹងផែនដីនេះឯង វាត្រូវត្រឡប់ទៅរកម្ចាស់ដើម គឺ ផែនដីនេះវិញ យើងទាំងអស់គ្នាមិនមែនជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិពិតប្រាកដទេ យើងគ្រាន់តែជាអ្នកដំណើរដែល មកសុំស្នាក់អាស្រ័យបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ មិនយូរមិនឆាប់យើងក៏ឃ្លៀងឃ្លាលាចេញទៅ លះលែង រវែងបង់របស់របរផ្សេងៗឲ្យដល់អ្នកមកស្នាក់អាស្រ័យក្រោយប្រើប្រាស់តទៅ កាលបើសច្ចភាពប្រាកដ មានបែបនេះ តើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់យើងនៅឯណា ទ្រព្យរបស់យើងគ្មានទេ ប៉ុន្តែមនុស្សភាគច្រើននៅតែ យល់ថានេះជាផ្ទះរបស់អញ នេះជាមាសប្រាក់របស់អញ នេះជាសម្លៀកបំពាក់របស់អញ នេះជាស្រែ ចម្ការរបស់អញ នៅប្រកាន់ស្អិតប្រិតនឹងវត្ថុទាំងនេះ មិនចង់ឲ្យខ្លួននិរាសប្រាសចេញពីវត្ថុទាំងនេះទេ មិនចង់ឲ្យវត្ថុទាំងនេះព្រាត់ចេញពីខ្លួនទេ កាលបើកើតមានវិធុរភាព(separation) មនុស្សក៏កើតមាន សំណោកសោកសង្រេង យំខ្សឹកខ្សួលរំជួលចិត្ត គួរនាដូចជាប្រុសប្លែកមុខដែលចូលទៅសុំស្នាក់អាស្រ័យ ក្នុងរោងជាងរបស់ស្មូនឆ្នាំងហើយតោងទាមថាជារបស់ខ្លួនត្រូវគេបញ្ចេរឲ្យចេញទៅក៏មិនព្រមចេញទៅ ដូច្នោះ ហេតុនោះបានជាអាត្មាពោលថាមនុស្សភាគច្រើនក៏ឆ្កួតដូចប្រុសនោះដែរ"
រិះគន់ និង សរសើរ
"បពិត្រព្រះតេជគុណ​ដ៏ចម្រើន ! ខ្ញុំករុណា​ទើប​នឹង​មក​កាន់​ព្រះធម្មវិន័យ​នេះ​ថ្មីថ្មោង នៅមិនទាន់មាន​ចំណេះ​ចេះ​ធ្លុះធ្លាយ​ក្នុង​ធម៌អាថ៌​ដូច​យ៉ាង​ព្រះតេជគុណ​ទេ ប៉ុន្តែ​តាម​ដែល​ខ្ញុំ​ករុណា​ធ្លាប់​សង្កេត​ឃើញ មកក្តី ធ្លាប់ស្តាប់មកក្តី ឃើញថា​សាមញ្ញជន​គ្រប់គ្នា​តែងតែ​មាន​ឱកាស​ភ្លាំងភ្លាត់​បាន​មិន​តិច​ក៏​ច្រើន​ដែរ គ្មានអ្នកណាគិត និយាយ ធ្វើ​អ្វី​ត្រឹមត្រូវ​បាន​មួយ​រយភាគ​រយ​សព្វ​យ៉ាង និង សព្វកាលទេ" ។
ដំណឹងស្លន់ចិត្ត
សុភូតៈភិក្ខុសម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាដោយងឿងឆ្ងល់ហើយក៏ថ្វាយបង្គំលាទៅ ។ នៅពេលាព្រលប់ព្រិលៗ ខ្ញុំព្រះករុណាឡើងទៅលើកុដិបិទទ្វារ ហើយក៏អង្គុយធ្វើសមាធិ ប៉ុន្តែ​ចិត្ត​រសាប់រសល់​សល់វ៉ល់ អារម្មណ៍ឥតមូលស្លុងក្នុងសមាធិសោះ ទាល់តែមិនអាចនឹងរម្ងាប់បាន ។ ការដែលលីលាវតីមកនេះធ្វើឲ្យចិត្ត​របស់ខ្ញុំព្រះករុណាខូចសមាធិអស់រលីង ស្ថានភាព​ខាងក្រៅ​កុដិស្ងាត់ច្រៀបដូចព្រៃស្មសាន ប៉ុន្តែខាងក្នុង​ដួងចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាវិញអឺងកងដោយពាក្យថា "លីលាវតី" ។ រាត្រីថ្ងៃនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាសិងមិនលក់ ពេញមួយយប់ ស្អែក​ថ្ងៃព្រឹកឡើង សុភូតៈភិក្ខុនិមន្តមករាយការណ៍ប្រាប់ខ្ញុំព្រះករុពីព្រលឹមអុល ។
អាវុធខាងក្នុង
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! នរណាៗក៏ដឹងដែរថាព្រះរាជាណាចក្រមគធៈ និង ព្រះរាជាណាចក្រកោសល ជាអរិសត្រូវនឹងគ្នា ធ្លាប់​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ព្យាបាទ​គ្នា​ជាច្រើន​ដង​ដើម្បី​ដណ្តើម​យក​អនុត្តរភាព​លើ​មធ្យមប្រទេស ម្តងចាញ់ ម្តងឈ្នះរៀងរាបដរាបមក ។ សង្គ្រាមម្តងៗធ្វើឲ្យមនុស្ស និង សត្វពាហនៈស្លាប់បាត់បង់ជីវិតរាប់ម៉ឺន រាប់សែន ធ្វើឲ្យ​សម្បត្តិ​ធនធាន​វិនាស​ហិនហោច​យ៉ាប់យ៉ឺនយ៉ាងច្រើនឥតគណនា ។ នាពេលចប់សង្គ្រាម ភាគីទាំងសងខាងគឺ ទាំងអ្នកឈ្នះទាំងអ្នកចាញ់ក៏អាប់ចុនដុនដាបដូចគ្នា ។ កំឡុងពេលដែលខ្ញុំព្រះករុណា មក​រស់នៅ​ឯ​ក្រុង​រាជគ្រឹះ គឺ កំឡុងពេលដែលទំនេរពីការធ្វើសង្គ្រាម(អយុទ្ធភាព) ប៉ុន្តែភ្លើងគំនុំនៅក្តៅងំរង្គំក្នុង​ចិត្តរបស់ព្រះកំពូលរាស្ត្រ និង មេទ័ពមេកងនៃមគធរដ្ឋនៅឡើយ ព្រោះ​ក្នុង​សង្គ្រាម​ពើប​ប្រយុទ្ធ​គ្នាគ្រាផ្តាច់​ព្រាត់កន្លងមក ព្រះរាជាណាចក្រមគធៈជាអ្នកបរាជ័យ ។ មេទ័ពគ្រប់គ្នាទើបខេខឹងចិត្តមិនស្កប់ហើយចាប់ត្រៀម​ធ្វើសង្គ្រាមដើម្បីលុបលាងស្នាមគំនុំនោះ ។ បុរស​សុពល​រាប់​ម៉ឺន​នាក់​ត្រូវ​កេណ្ឌ​ចូល​បន្ទាយ​ហ្វឹកហ្វឺន ដំរីសេះត្រូវ បានបង្វឹកបង្ហាត់ មានការធ្វើសន្និច្ច័យសន្សំស្បៀង និង អាវុធយុទ្ធោបករណ៍ផ្សេងៗទុកយ៉ាងរួសរាន់ ។ ចារបុរស​ អ្នក​ស៊ើប​ការណ៍​រាជការ​សម្ងាត់​ដើរ​ប្រសេចប្រសាចទូទៅ ។ ចារបុរស​ភាគីកោសលរដ្ឋនៅពេលស៊ើបការណ៍ដឹង​ថាខាងកោសលរដ្ឋមានទាហានប៉ុណ្ណេះនាក់ មាន​រថ​ចម្បាំង​ប៉ុណ្ណេះ​គ្រឿង​មាន​ដំរី​សេះ​ប៉ុណ្ណោះ​ក្បាល មានប្រភេទអាវុធនោះៗ ហើយក៏ធ្វើរបាយការណ៍ទៅឲ្យមេទ័ពខាងខ្លួនដឹង ។ ពួកមេទ័ពខាងកោសលរដ្ឋ កាល​បើដឹងដំណឹងថាខាងមគធរដ្ឋមានកម្លាំងពលច្រើនជាងខ្លួន ក៏​កើត​កំហល់​ក្តួល​ក្តៅ ខ្លាចក្រែងនឹងចាល​ចាញ់ក្នុងការប្រយុទ្ធ ស្រូតរូត​កែន​រេហ៍​ពល​ដំរី​សេះ​បន្ថែមទៀត ដើម្បីឲ្យមានចំនួនច្រើនជាងខាងមគធរដ្ឋ ។ ចំណែក​ឯ​ចារបុរស​របស់​មគធរដ្ឋ​កាល​បើ​បាន​ឃើញ​ខាង​កោសលរដ្ឋ​បន្ថែម​កម្លាំង​ពល​ច្រើន​ឡើង ក៏​ប្រញាប់​រាយការណ៍​ទៅ​ឲ្យ​ចៅហ្វាយនាយ​ខាងមគធរដ្ឋដឹង ។ ពួកមេទ័ពខាងមគធរដ្ឋលុះបានដឹងដំណឹង ហើយ​ក៏​ស្លន់​ចិត្ត​ប្រញាប់​កេណ្ឌ​កម្លាំងយុទ្ធជនបន្ថែមទៀតឲ្យច្រើនជាងខាងកោសលរដ្ឋ ។ ការប្រណាំង​ប្រជែងក្នុងការប្រធួនកម្លាំងប្រយុទ្ធប្រព្រឹត្តទៅបែបនេះមួយឆ្នាំហើយមួយឆ្នាំទៀត រហូតដល់បុរស​សុពល​ ស្ទើរ​តែ​គ្រប់គ្នា ត្រូវកែន​ឲ្យចូលធ្វើជាទាហាន ។ ដំរីសេះស្ទើរតែគ្រប់ក្បាលត្រូវចាត់ប្រុងប្រៀបដើម្បីប្រយុទ្ធ អ្វីៗប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីចម្បាំងទាំងអស់ ។
"ផលិតមិនបានទេ" ទេវមិត្តប្រកែក "បើផលិតឡើងមកថ្មី វាជាការល្មើសកិច្ចព្រមព្រៀងកាត់បន្ថយកម្លាំង​ពលយ៉ាងក្តែងៗ ភាគីណាមួយនឹងជំទាស់តវ៉ាមិនខាន"
គុណតម្លៃនៃការបួស
"ម្នាលមាណព ! នាយជាមនុស្សម្នាក់ដែលមានតំណាំងចិត្តច្បាស់លាស់ក្នុងការចេញបួស បើបានបួស​ សម​ដូច​បំណង​ច្បាស់​ជា​នឹង​តាំង​ចិត្ត​បដិបត្តិ​ពិត​ហើយ បើមានបារមីចាស់ក្លា​ល្មមគ្រប់គ្រាន់ អាចនឹងបាន​សម្រេចមគ្គផលថ្នាក់ណាមួយ​ ប៉ុន្តែ​គួរ​ឲ្យ​សោកស្តាយ​ពេក​ណាស់​ដែល​នាយ​មិន​បានទទួលអនុញ្ញាអំពី​មាតាបិតា ។ យើងមិនអាចបំបួសកុលបុត្រដែលមាតាបិតាមិនអនុញ្ញាតបានទេ ព្រោះទើសទាស់នឹង ពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ ។ បើនាយមានបំណងចង់បួសពិតប្រាកដមែន ចូរត្រឡប់ទៅ​អង្វរលន់តួសុំអនុញ្ញាត (permission) អំពី​មាតាបិតា​ម្តង​ទៀត" ។
ដំណឹងស្លន់ចិត្ត
"បើលោកចង់ដឹងការពិត ចូរទៅសួរលីលាវតីដោយខ្លួនឯងចុះ បើនាងតំណាលប្រាប់ការពិតឲ្យលោកស្តាប់ លោកមុខជានឹងយល់ចិត្តខ្ញុំកូរណា ។ អាណិត​អាសូរ​ខ្ញុំ​កូរណា​ខ្លាំង​ជាង​លីលាវតី​នេះ​ទៅទៀត ។ និមន្តទៅចុះ សុភូតៈ ! និមន្តទៅរកលីលាវតី ខ្ញុំ​ករុណា​សម្រេច​ចិត្ត​ដាច់ខាត​ហើយ​ថា​នឹងមិនព្រមជួបមុខនាងទៀតទេ ។ ទោះ​ជា​នាង​រស់​នៅ​ទីនេះ​ឬ​នឹង​ចាក​ចេញ​ទៅ​កន្លែង​ណាផ្សេងក៏ស្រេចតែចិត្តនាងចុះ ប៉ុន្តែកុំមកឲ្យខ្ញុំករុណា​ឃើញមុខទៀត ។ គ្រាន់តែបានទទួលដំណឹងថានាងមកទីនេះប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំ​ករុណា​ក៏មិនសប្បាយចិត្តទៅ​ហើយ" ។
នាទីចុងក្រោយ
"បើអញ្ចឹង នាងត្រឡប់ទៅ​សម្នាក់​ភិក្ខុនី​វិញ​ឥឡូវ​នេះភ្លាម" ពាក្យ​បញ្ជា​របស់ខ្ញុំព្រះករុណាបានផលសក្តិសិទ្ធិដូចប្រកាសិតរបស់ព្រះអាទិទេពអ្នកមានឫទ្ធិ ព្រោះមាន​សម្លេងដើរចុះពីលើកុដិទៅមួយរំពេច ។ ប៉ុន្តែ​សម្លេង​យំយែក​យ៉ាង​គួរ​ឲ្យ​ស្រងោច​ខ្លោច​ចិត្ត​លាន់​ឮ​ឡើងទៀត ហើយ​ក៏ឮហ៊ឹមៗ​សន្សឹមៗបាត់ទៅនៅក្នុងរយៈទូរភាព ។ ភាពស្ងាត់បាត់សម្លេងជ្រួលច្រាល់ត្រឡប់ជារំកិល ខ្លួនចូលមកគ្របដណ្តប់កុដិតូចរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាម្តងទៀត ។ ខ្ញុំព្រះករុណាស្រូបដកដង្ហើមវែងយ៉ាងស្រាក​ស្រាលស្កាលចិត្ត ហើយក៏ទម្រេតកាយចុះសិងសម្រាកសម្រាន្ត ។ ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ខ្ញុំព្រះករុណាពិចារណាឃើញថា បើទ្រាំរស់នៅក្នុងវេឡុវ័នតទៅទៀត មុខជាត្រូវ​លីលាវតី​មក​រំខាន​ឆាឆៅ​មិនខាន ។ កាលបើដូច្នេះ តបៈ គឺ ទិដ្ឋិសមាចារ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​អាច​នឹង​រលស់​រលាប ពីព្រោះខ្ញុំព្រះករុណាជាមនុស្សប៉ិនអាណិតអ្នកដទៃស្រាប់ហើយ ទើបសម្រេចចិត្តគេចចេញពី វេឡុវ័ន និង លីលាវតី ។
"លីលាវតីណាអីចេះ ! " ខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើពើជាមិនស្គាល់ "នៅម្តុំនេះគ្មានអ្នកណាឈ្មោះលីលាវតីទេ អាត្មាមិនដែលស្គាល់ទេ"
"នាងនាំខ្ញុំមកខុសទេដឹង !" សម្លេងមនុស្សម្នាក់និយាយឡើងយ៉ាងច្បាស់សម្តីក្នុងរយៈទូរភាពពីខ្ញុំព្រះករុណាប្រហែលជា ៣ ឬ ៤ ព្យាមប៉ុណ្ណោះ ។ "មិនខុសទេ ហ្នឹងឯងជាកុដិរបស់ព្រះរេវត្តៈត្ថេរៈ" ម្នាក់ទៀតឆ្លើយ "ម៉េចក៏ស្ងាត់ម្លេះ លោកមិននៅកុដិទេដឹង !" "តាមធម្មតា ពេលថ្មើរណេះ លោកមិនដែលនិមន្តទៅណាទេ ប្រហែលជាលោកកំពុងតែចូលសមាធិ ទេដឹង !" អ្នកទាំងពីរស្ងាត់បាត់ទៅយូរអម្បាយ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ប្រុង​ត្រចៀក​ស្តាប់​ថា​គេ​និយាយ​យ៉ាងម៉េច​តទៅទៀត ទាំងគិតក្នុងចិត្តថា អ្នកណាហ្នអេះចូលមកក្នុងព្រៃត្រមោចកណ្តោចនាពេលយប់ព្រលប់យ៉ាងនេះ ។
ខ្ញុំព្រះករុណាចុះពីលើភ្នំទៅនៅរសៀលថ្ងៃនោះឯង និង ទៅដល់សម្នាក់នាងភិក្ខុនី​ក្នុងពេលព្រលប់ សុភូតៈភិក្ខុនាំខ្ញុំព្រះករុណាចូលទៅក្នុងសាលាឆាន់ដែលជាទីស្នាក់របស់លីលាវតី ។ បរិយាកាស​នៅជុំវិញ​បរិវេណម្តុំនោះស្ងាត់លន្លោចកណ្តោចចិត្តមែនទែន ។ ខ្ញុំព្រះករុណាអង្គុយនៅលើជើងតាំងឆ្ងាយពីគ្រែដែល លីលាវតីកំពុងអាពាធប្រហែល ១ ព្យាម ។ រូបភាព​ដែល​ប្រាកដ​នៅ​លើផ្ទៃមុខជារូបភាពដែលបង្កសេចក្តីស្លុត​រន្ធត់ចិត្តដល់ខ្ញុំព្រះករុណាជាអតិបរមា ។ លីលាវតីកំពុងតែដេកស្តូកស្តឹងបិទភ្នែកពព្រឹមនៅយ៉ាងស្ងប់ ហែហម ឡោមព័ទ្ធ​ដោយ​ភិក្ខុនី​ចាស់​វស្សា ។ មានចង្កៀងតាំងនៅលើជើងម៉ាក្បែរគ្រែចោលពន្លឺភ្លឺភ្លឹតភ្លែតល្មមនឹងមើល​ឃើញមុខគ្នាបាន ។ ទឹកមុខរបស់លីលាវតីស្លេកស្លាំងស្ទើរតែចាំមិនបាន គ្មាន​សល់​ស្នាកស្នាម​នៃ​សម្រស់​ស្រស់​ស្អាតដូចពីមុនទៀតឡើយ ។ "លីលាវតី ! លីលាវតី ! ព្រះរេវត្តៈត្ថេរៈនិមន្តមកហើយ" ភិក្ខុនី​ចាស់ ១ អង្គ​ដែលអង្គុយនៅក្បែរចាំបក់ផ្លិតឱន ចុះខ្សឹបដាក់ត្រចៀកលីលាវតីប្រាប់តិចៗ ។ នាងបើកភ្នែកព្រឹមៗ សម្តែង​ថា​ដឹង​ខ្លួន ភិក្ខុនី​ជាគិលានុបដ្ឋាយិកា ឱនខ្សឹបប្រាប់ម្តងទៀត ។
ផែនការគម្រក់របស់សុវឌ្ឍនកុមារ
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ខ្ញុំព្រះករុណាស្ទើរតែមិនជឿភ្នែកខ្លួនឯងថាបានអានដំរួយសេចក្តីនេះដូចម្តេច ព្រោះ​លំនឹក​គិត​ក្នុង​ខណៈ​នោះ​ព្រាង​ព្រាល​យ៉ាង​ពេញ​របុង​ហាក់​នឹង​ថា​នឹក​ស្រមើស្រមៃ​ក្នុងយល់សប្តិ ខ្ញុំព្រះករុណាឈោងចាប់យកសំបុត្រឡើងមកអានម្តងទៀតជាលើកទី ២ ទី ៣ ទី ៤ ទាល់តែច្បាស់ក្នុងចិត្ត ថា ខ្លួនមិនបានយល់សប្តិទេ គ្រាន់តែ​ដឹង​ស្មារតី​ឡើង លំនឹកគិតបែបថ្មីក៏កើតឡើងក្នុងដួងចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះ ករុណា ជាកំហឹង និង សម្អប់យ៉ាងកំណាច បើលីលាវតីនៅកន្លែងនោះវិញ ខ្ញុំព្រះករុណាច្បាស់ជានឹងស្ទុះ ចូល​ទៅ​ច្របាច់​ក​នាង​ឲ្យ​ស្លាប់មិនខាន ។
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ជាគ្រាដំបូងហើយក្នុងជីវិតដែលខ្ញុំព្រះករុណាបានស្គាល់រសជាតិនៃកំហកចិត្ត វាញ៉ាំងឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាស្ទើរតែក្លាយទៅជាមនុស្សវិកលចរិត ខ្ញុំព្រះករុណាចូលទៅក្នុងកុដិ បិទទ្វារខ្ទាស់គន្លឹះ ហើយដើរជជ្រុលជជ្រកឆ្លេឆ្លាទៅមកដូចជាខ្លាជាប់នៅក្នុងទ្រុង ពេលខ្លះគំនិតឆ្កួតឡិប ឡប់ក៏កើតឡើងនៅក្នុងចិត្ត ខ្ញុំព្រះករុណាគិតថានឹងសឹកទៅសម្លាប់លីលាវតី និង សុវឌ្ឍនកុមារចោលឲ្យ សមនឹងកំហឹង ប៉ុន្តែគំនិតព្រៃផ្សៃនោះក៏រលត់រលាយបាត់ទៅនៅពេលគិតឃើញថាពួកគេគ្មានកំហុស អបការអ្វីគួរនឹងទទួលទោសធ្ងន់ដល់កម្រិតនោះទេ គេមានសិទ្ធិដ៏ត្រឹមត្រុវក្នុងការចាត់ការជីវិតរបស់គេ ការដែលមិនសមបំណង និង កើតទុក្ខចំបែងចិត្តជាកំហុសរបស់ខ្លួន ខ្ញុំព្រះករុណាផ្អូកគិតដល់សម្តីរបស់ សុមនភិក្ខុជាសម្លាញ់ម្តងទៀតថាបើយើងយកចិត្តទៅផ្ញើទុកនឹងរបស់ណា កាលបើរបស់នោះខូចខាតទៅ ចិត្តរបស់យើងក៏ខូចខកទៅតាមដែរ បើយើងមិនយកចិត្តទៅផ្ញើទុក មិនប្រកួចប្រកាន់របស់នោះទុកទេ យើងក៏មិនខូចខកចិត្តដែរ ខ្ញុំព្រះករុណាបានព្យាយាមបដិបត្តិតាមអនុសាសន៍របស់មិត្រដោយខំផ្ចាលចិត្ត គិតថាលីលាវតីបានលាចាកលោកនេះទៅហើយ ប៉ុន្តែបានទទួលលទ្ធផលតិចតួចណាស់ សម្រាប់សេចក្តី ស្តាយស្រណោះវិញ ខ្ញុំព្រះករុណាស្រែកដង្ហោយហៅក្នុងចិត្តតែម្នាក់ឯងថា លីលាវតីជាស្រីក្បត់ទុយ៌ស ចំពោះពាក្យសន្យា ប៉ុន្តែការដែលគិតថាលីលាវតីបានស្លាប់ទៅហើយនោះពេញជាពិបាកគិតមែនទែន ព្រោះលីលាវតីនៅមានជីវិតរស់នៅឡើយ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងភ្លេចនាងទៅបានល្គឹកណាតែលីលាវតីស្លាប់ ទៅមែនទែនប៉ុណ្ណោះ ។ ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! ខ្ញុំព្រះករុណាបានដំណឹងជាខាងក្រោយថាសម្បរិវត្តនភាព(ដំណើរផ្លាស់ប្តូរ)ដ៏ធំ នេះ កើតឡើងព្រោះតែសុវឌ្ឍនកុមារម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ គ្រាន់តែបានដឹងពីនាងគ្រហបតានីថាលីលាវតីស្រឡាញ់ខ្ញុំព្រះ ករុណា គេក៏រៀបជើងពេលបំផ្លាញស្នេហារបស់យើងភ្លាម វាជាការងាយស្រួលមិនបាច់បោះទុនអ្វីច្រើនជាង ក្រដាស ២ សន្លឹកនោះទេ ប៉ុន្តែលទ្ធផលដែលទទួលបានហួសពីការនឹកស្មាន ពីព្រោះក្រដាសសន្លឹកនោះអាច ធ្វើឲ្យស្នេហារបស់យើងទាំងពីរដាច់ចេញពីគ្នាទាំងស្រុង គេសរសេរសំបុត្រ ១ ច្បាប់ឡើង ធ្វើជាស្នាមទឹកដៃ របស់លីលាវតី ជាសម្តីរបស់លីលាវតី ហត្ថលេខា និង ឈ្មោះជារបស់លីលាវតី ហើយក៏ផ្ញើមកឲ្យខ្ញុំព្រះករុណា មានដំណើរសេចក្តីដូចពោលមកហើយនោះ សំបុត្រនោះបានទទួលលទ្ធផលហួសពីការនឹកស្មាន វាធ្វើឲ្យខ្ញុំ ព្រះករុណាខឹងច្រឡោតតោតតូង និង ស្អប់លីលាវតីយ់ាងខ្លាំង ទាល់តែខ្ញុំព្រះករុណានេរទេសភៀសខ្លួនចេញ ពីក្រុងសាវត្ថីទៅដោយគ្មានថ្ងៃណានឹងវិលត្រឡប់មកវិញឡើយ ។ គ្រាន់តែខ្ញុំព្រះករុណាភៀសខ្លួនចេញពីក្រុងសាវត្ថីបានមិនយូរប៉ុន្មាន លីលាវតីក៏បានទទួលសំបុត្រ ១ ច្បាប់ ដែរ ជាស្នាមទឹកដៃរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ពាក្យពេចន៍របស់ខ្ញុំព្រះករុណា និង ហត្ថលេខាឈ្មោះរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះករុណាមិនធ្លាប់សរសេរសំបុត្រនោះទេ វាជាផែនការរបស់អ្នកកម្លោះពីសាលាទិសាបាមោក្ខនៃ ក្រុងតក្កសិលាទាំងស្រុង លីលាវតីអានសេចក្តីនៃសំបុត្រនោះដោយទាំងទឹកភ្នែក
នាទីចុងក្រោយ
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! រហូតដល់ថ្ងៃស្អែកឡើង ខ្ញុំព្រះករុណាចំណាយពេលឲ្យអស់ទៅនៅក្នុងកុដិតូច របស់ខ្ញុំព្រះករុណា មិនឃើញសុភូតៈភិក្ខុមករៀបរាប់ប្រាប់អ្វីឲ្យស្តាប់ទៀតទេ ។ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ត្រូវការ​សភាពបែបនោះ ។ ខ្ញុំព្រះករុណាមិនចង់ឮមិនចង់ស្តាប់ពាក្យថា "លីលាវតី" ទេ ព្រោះវាជាព្យុះសង្ឃរាដែលមក​ផាត់ផាយផ្ទៃសាគរ គឺ ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ឲ្យ​វិលវល់​ខ្មួលខ្មាញ់ ។ មនុស្សយើងស្រឡាញ់សេចក្តីសុខ ស្អប់​ខ្ពើមសេចក្តីទុក្ខ ។ អ្នកណានាំសេចក្តីទុក្ខមកឲ្យ រមែងស្អប់អ្នកនោះ ។ លីលាវតីគឺជាទូតនៃសេចក្តីទុក្ខយ៉ាងពិត​ប្រាកដ ។ លុះ​ដល់ពេលសន្ធិប្រកាស (ពេលល្ងាច) ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចេញពីក្នុងកុដិ​ស្រង់ទឹកជម្រះកាយ ហើយក៏​ចូលទៅក្នុងបន្ទប់​បិទទ្វារ​បង្ខាបង្ខាំងខ្លួនឯងដូចដើមវិញ ។ អន្ធការ​បាន​រំកិល​ខ្លួន​ចូល​មក​គ្របដណ្តប់ វេឡុវនារាមបន្តិចម្តងៗ ។ អ្វីៗស្ថិតនៅក្នុងភាព​ល្ងិត​សូន្យសុង មិនមានសម្លេងខ្យល់បក់ស្លឹកឫស្សី មិនមានសម្លេង សត្វកង្ហែនស្រែកយំ ទាំងមិនមានសម្លេងមាន់ព្រៃរងាវទេ មាន​តែសម្លេងនៃភាព​ស្ងប់ស្ងាត់​មកខ្សឹបប្រាប់ ខ្ញុំព្រះករុណាថាស្ងាត់សូន្យឈឹង ស្ថានភាពបែបនេះជាកំពូលនៃបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ។ ខ្ញុំព្រះករុណា​ចង់​ឲ្យ​ខ្លួន​ឯង​បាន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សភាព​ស្ងប់ស្ងាត់​បែប​នេះ​ឲ្យ​បានយូរបំផុតតាមដែលអាចយូរបាន ។ ប៉ុន្តែតំណាំងចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាមិនបានសម្រេចឡើយព្រោះត្រចៀកបានស្តាប់ឮសម្លេងមនុស្សពីរបីនាក់ កំពុង​និយាយ​សាសង​គ្នា​ឮឡើងៗដើរចូលក្បែរកុដិ ។ ខ្ញុំព្រះករុណាអៀងត្រចៀកស្តាប់យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ លុះសម្លេងនោះឮចូលមកជិត ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ដឹងភ្លាមថាជាសម្លេងស្ត្រី ២ នាក់ ។
"លីលាវតីសុខចិត្តឲ្យអភ័យទោសដល់លោកបងទាំងអស់​" នាងឆ្លើយដោយសម្លេងខ្សេវៗ ។
ក្មេងចណ្ឌាល
លុះថ្ងៃព្រឹកឡើង រេវត្តៈកុមារក៏ជម្រាបលាម្តាយរបស់ខ្លួនហើយក៏ដើរតាមក្រោយឪពុកឆ្ពោះទៅ កាន់ក្រុងសាវត្ថី សម្លេងម្តាយគេស្រែកផ្តាំផ្ញើជាលើកចុងក្រោយថា"ទៅនៅជាសុខចុះ កូនមាស ម្តាយ! ចូរកុំភ្លេចថាយើងជាមនុស្សចណ្ឌាលដ៏ថយថោក ចូរធ្វើ ខ្លួនឲ្យគត់មត់ស្រគត់ស្រគំ តាំង ចិត្តប្រណិប័តន៍បម្រុងបម្រើលោកគ្រហបតីឲ្យបានល្អ ចូរចាំបណ្តាំរបស់ម្តាយទុក ណៈកូន ! " ពាក្យពេចន៍របស់ម្តាយបានក្លាយជាឱសថទិព្វជួយ ស្រោចស្រពដួងចិត្តរបស់គេគ្រប់ពេលវេលា ។
ដំណើរចរចាកកោកិលាគ្រាម
វិធីទី ២ ញោមមិបាច់រត់ទៅដេញគោម្តងមួយក្បាលនាំឲ្យនឿយហត់នោះទេ គ្រាន់តែបោះស្នឹងឲ្យមាំចុះទៅ​ក្នុងដីហើយយកខ្សែចំណងចងគោទាំង ២២៧ ក្បាល​មក​រួម​ត្របែង​ទុក​នឹង​ស្នឹង​តែ​មួយ​ ។ ដោយ​វិធី​នេះ ញោម​មិនបាច់រត់វិលវល់វីវក់ចាំដេញកៀងគោទេ ។ ញោមគ្រាន់តែឈរសម្លឹងមើលត្រង់ស្នឹងនោះម្តងម្កាល ដរាបណា​ស្នឹងគោនៅរឹងមាំ គោ​មិន​អាច​ដើរ​ចេញ​ទៅ​បាន​ជា​ដាច់ខាត ។
រេវត្តៈភិក្ខុសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់
"សម្រាប់វត្ថុសម្ភារៈខាងក្រៅ យើងស្វែងរកបានដោយខ្លួនឯង ចំណុចនេះជាការពិត"អ្នកស្រុកម្នាក់ស្រដី ឡើង "ប៉ុន្តែសម្រាប់សេចក្តីសុខខាងផ្លូវចិត្តនោះ យើងមិនអាចស្វែងរកបានដោយខ្លួនឯងទេ សេចក្តីសុខ ជាពរពិសេសដែលព្រះមុនីទាំង ៧ ទ្រង់ប្រទានឲ្យអ្នកមានភក្តីភាពចំពោះព្រះអង្គ"
នាទីចុងក្រោយ
"លីលាវតីអើយ ! លោកបងសុខចិត្តឲ្យអភ័យទោសដល់នាងទាំងអស់ ហេតុតែលោកបងមិនដឹងការពិត រឿងនេះបានជាខឹងខប់ស្អប់ក្រោធលីលាវតី ពីព្រោះ​យល់ថា​លីលាវតី​ជា​ស្រី​ក្បត់​ទុយ៌ស ដោះដៃចោល លោកបងដោយឥតអាឡោះអាល័យ ហើយទៅរៀបការជាមួយនឹងសុវឌ្ឍនកុមារ ។ ឥឡូវនេះ លោកបងបាន ដឹងការពិតអស់ហើយ ការ​យល់ខុស​ព្រម​ទាំង​ការស្អប់​ទាស់ចិត្តចំពោះលីលាវតីបានរសាត់បាត់អស់រលីង ហើយ ។ សេចក្តីស្រឡាញ់ស្នេហ៍​ស្និទ្ធ​អាណិតអាណោចបានវិលត្រឡប់មកវិញ ។ នឹកសោកស្តាយអតីតកាល ពន់ពេកណាស់ ប៉ុន្តែ​ធ្វើដូចម្តេចបាន បើវាកន្លងហួសទៅហើយ ។ លីលាវតីសូមឲ្យអភ័យទោសដល់​លោក​បងផងសម្រាប់កំហុសថ្លោះធ្លោយកន្លងមក" ។
ឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា
"ព្រោះអាត្មាស៊ប់ស៊ាំនឹងសេចក្តីស្លាប់ទៅហើយ"
ស្រីជរា
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! រសៀលថ្ងៃមួយ នៅខណៈដែលកំពុងដើរនៅកណ្តាលព្រៃ ខ្ញុំព្រះករុណាបានឮ សម្លេងស្រែកយំថ្ងូរឮមកពីក្នុងព្រៃ ទើបឈប់ឈរស្តាប់ដោយតំណាំងចិត្ត សម្លេងនោះជាសម្លេងរបស់ស្រី្ត លាន់ឮមកយ៉ាងអាណោចអធ័មអំពីព្រៃក្បែរៗផ្លូវ ធ្វើឲ្យមេត្តាករុណាកើតឡើងក្នុងចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាភ្លាម ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់បង្រៀនឲ្យមានការុញ្ញចិត្តអាណិតអាសូរអ្នកដទៃ និង រកវិធីជួយសង្រ្គោះកាលបើល្មម នឹងអាចជួយសង្គ្រោះបាន គិតដល់ពុទ្ធវចនៈត្រង់នេះហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបដាច់ចិត្តដើរលុយចូលព្រៃ តម្រង់ទៅរកសម្លេងនោះ រូបភាពដែលនៅខាងមុខនោះ គឺ ស្ត្រីវ័យចំណាស់ម្នាក់កំពុងយំខ្សេតខ្សតនៅក្បែរៗ ក្បែរៗភ្លក់ភ្លើងធំមួយ ខ្ញុំព្រះករុណាអាចសន្និដ្ឋានបានភ្លាមថា គាត់កំពុងតែយំអណ្តឺតអណ្តកដល់មនុស្សជាទី ស្រឡាញ់ណាម្នាក់ដែលស្លាប់បាត់បង់ជីវិតទៅហើយ ពេលនេះកំពុងតែត្រូវព្រះអគ្និឆេះនៅលើជើងថ្ករ
ឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា
"មានន័យថា លោកធ្លាប់ស្លាប់មកច្រើនដងទាល់តែស៊ាំហើយអីចឹងឬ?"
"មិនមែនអីចឹងទេ ក្នុងជីវិតនេះ អាត្មាមិនធ្លាប់ស្លាប់ទេ ប៉ុន្តែបានធ្វើសិនិទ្ធភាពស្និទ្ធស្នាលនឹងសេចក្តីស្លាប់​បានហើយ ដោយខំនឹករលឹកដល់សេចក្តីស្លាប់ជារឿយៗថា ជីវិត​របស់​យើង​នេះ​កំពុង​តែ​ហូរចុះទៅកាន់​សេចក្តីស្លាប់ ។ គួរនាដូចជាក្រសែទឹកក្នុងស្ទឹងកំពុងហូរចុះទៅកាន់មហាសាគរដូច្នោះ ។ យើងមិនអាចហាម​ឃាត់ទឹកមិនឲ្យហូរទៅបានយ៉ាងណា យើង​ក៏​មិន​អាច​ហាមឃាត់​ជីវិតរបស់យើងមិនឲ្យស្លាប់ទៅបាន​យ៉ាងនោះដែរ ។ យើងតោងតែស្លាប់ទៅដោយពិត ពីព្រោះជីវិតនេះគឺជាដំណើរដើរឆ្ពោះទៅរកសេចក្តីស្លាប់ ថ្ងៃយប់កន្លងទៅ គឺជា​ជំហាន​នីមួយៗ​ដែលនាំយើងចូលទៅជិតសេចក្តីស្លាប់ជាបណ្តើរៗ សេចក្តីស្លាប់ជា សច្ចភាពនៃជីវិត លុះបានដឹងសច្ចភាពដោយប្រការនេះហើយបានជាអាត្មាមិនខ្លាចនឹងសេចក្តីស្លាប់"
គុណតម្លៃនៃការបួស
"ម្នាលមាណព ! គំនិតយល់ឃើញរបស់នាយត្រឹមត្រូវដោយហេតុផលហើយ មនុស្សយើងបានក្លាយទៅជា ទាសករ​របស់​តណ្ហា​យ៉ាង​ងប់​ងល់ ។ តណ្ហាប្រៀបដូចជាខ្លាសាហាវ​ដែល​យើងចិញ្ចឹមទុក មានមាត់ ៦ ស៊ីចំណី ៦ មុខ គឺ រូប សម្លេង ក្លិន រស សម្ផស្ស ធម្មារម្មណ៍ ព្យគ្គតណ្ហា (ចំណង់​ដូច​ជា​ខ្លា) ស៊ី​ចំណី​តែ​រហូត​មិន​ចេះ​ឆ្អែតឆ្អន់ទេ គួរនាដូចជាភ្លក់ភ្លើងមិនចេះឆ្អែតឆ្អន់ដោយឧស ឬ គួរនា​ដូច​ជា មហាសមុទ្រ​មិនចេះឆ្អែតឆ្អន់ដោយទឹកដូច្នោះ ។ មនុស្សត្រូវតស៊ូរើបម្រះននះននៀល​តាំងពីកើតដល់ស្លាប់ ដើម្បីស្វែងរកចំណី ៦ មុខ​នោះមកឲ្យតណ្ហាស៊ី ។ លុះស៊ីឆ្អែតហើយ វាក៏នៅសម្ងំស្ងប់បណ្តោះអាសន្ន ពេល​នេះ​ឯង​ដែល​មនុស្ស​បាន​សោយអារម្មណ៍​ជា​សុខ​ខ្លះ​ ប៉ុន្តែ​មិន​យូរ តណ្ហាក៏ឃ្លានទៀត បង្គាប់ឲ្យយើងរកចំណីឲ្យវាស៊ីទៀត បើរកមិនបានទេ វាក៏ខំក្រញិចក្រញីគ្រវីគ្រវាត់យើងដោយឥតត្រា ប្រណី ។ ទុកជាម្លឹងក៏ដោយ មនុស្សក៏នៅតែមិនស្អប់តណ្ហា ផ្ទុយទៅវិញ រឹតតែស្រឡាញ់ចូលចិត្តតណ្ហាយ៉ាង ជក់​ចិត្ត​ដិត​អារម្មណ៍​ទ្វេ​ឡើង ហាក់​នឹងថាតណ្ហានោះជាអត្តារបស់ខ្លួនអញ្ចឹង សុខចិត្តបន្ទន់ខ្លួនធ្វើជា​ទាសករ​របស់តណ្ហាដោយពំនេញចិត្ត ហើយ​ទទួល​បម្រើ​តណ្ហា​ដោយគារវភក្តី​បំផុត ។ សោតឯតណ្ហាវិញ កាលបើត្រូវយើងយកចិត្តយកថ្លើម​ វា​ក៏​នាំ​យើង​វិលវល់​ទៅវិញ​ទៅ​មក​ក្នុង​វដ្តសង្សារ​ដែល​ពេញ​ប្រៀប​ទៅដោយ​ភ្លើងទុក្ខ គឺ កើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់ សោកសង្រេង ខ្សឹកខ្សួល ព្រួយចិត្ត រកាំចិត្ត​ឥតស្រាកស្រាន្ត" ។
"ម្នាលមាណព ! ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​ពិចារណា​ឃើញ​ការពិត​នេះ​ ហើយកើតសង្វេគ​ស្លុត​ព្រះទ័យ​ដែល​ធ្លាក់​ ខ្លួន​ជា​ទាសករ​បម្រើ​ដាច់​ថ្លៃ​របស់​តណ្ហា​មក​ជាយូរ ។ នៅទីបំផុត ព្រះអង្គបានសម្រេចព្រះទ័យចេញសាងផ្នួសរំដោះ​ ខ្លួនឯង​ឲ្យ​រួចផុត​ពី​ចំណង​នៃ​តណ្ហា​អម្បាល​យ៉ាង​​នាយ​កំពុងតែគិតឥឡូវនេះឯង ។ ព្រះអង្គ​បានបង្រាប​កម្រាប​តណ្ហាយ៉ាងរាបទាបដាច់ខាត ។ ទ្រង់ប្រកាសឥស្សរភាព​របស់ព្រះអង្គឯង​ លែង​ធ្វើជាខ្ញុំកញ្ជះរបស់តណ្ហាតទៅ ទៀតហើយ ប្រកបដោយឥស្សរភាពទាំងស្រុង ឥស្សរភាព​អំពី​ក្រញាំ​តណ្ហា​នេះឯង​គឺ​ជា​គោលដៅ​ខ្ពស់​បំផុត​របស់​អ្នកបួសរាល់អង្គ" ។
"បើអញ្ចឹង ការបួសឬមិនបួសក៏មានតម្លៃស្មើគ្នាហ្នឹងឯង ។ បើដូច្នេះ ចាំបាច់បួសធ្វើអ្វី? នៅ​ជា​ឃរាវាស​មិន​ប្រសើរ​ជាង​ទេ​ឬ?" បុណ្ណៈមាណព​ជំទាស់ ។
អ្នកប្រាថ្នាល្អ
រេវត្តៈកុមារព្យាយាមឈ្លេចសួរយកការពិតពីនាងទាសីប៉ុន្តែនាងប្រកែកម៉ឹងគ្រប់ម៉ាត់ ចាប់តាំង ពីពេលនោះមក អ្នកប្រាថ្នាល្អអាសាអាសាញ់នោះក៏យកចិត្តទុកដាក់អនុគ្រោះគេជារៀងរហូត មក រេវត្តៈកុមារធូរស្បើយចិត្តខ្លះព្រោះគិតថានៅកណ្តាលក្តីកណ្តោចកណ្តែងនេះ គេនៅមាន រហស្សមិត្រម្នាក់ដែរ ។
នាទីចុងក្រោយ
"លីលាវតីហ្នឹងណៈ ចាំសម្លេងលីលាវតីមិនបានទេឬ?" នាងនិយាយដោយសម្លេងអរកខិបកខុប
មេរៀនពីក្មេងតូច
"បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ! ឥឡូវនេះ ខ្ញុំកណាភ្ញាក់រលឹកដឹងខ្លួនហាក់បីដូចជាទើបនឹងងើបពីសុបិន អាក្រក់ នៅពេលដែលរលឹកនឹកឃើញដល់អំពើអាក្រក់ក្នុងអតីតកាល ខ្ញុំកណា​នឹក​សង្វេគស្លុតចិត្ត ពន់ប្រមាណ ខ្ញុំកណាសូមប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះព្រះតេជព្រះគុណថា ចាប់តាំងពីពេលនេះតទៅ ខ្ញុំកណានឹង មិនធ្វើបែបនោះទៀតទេ ខ្ញុំកណា​នឹង​លុបលើក​បំណុល​ទាំងអស់​ដែល​អ្នកស្រុកចំពាក់ចំពោះខ្ញុំកណា ឲ្យហើយស្រេចនឹងគ្នាទៅ ខ្ញុំកណានឹងបែងចែកដីស្រែឲ្យជាបច្ចេកសម្បត្តិរបស់ពួកគាត់គ្រប់ៗគ្រួសារ ខ្ញុំកណា​នឹង​ជួយ​ប្រដុងប្រជា​យឹតយោង​ពួក​គាត់​ដោយ​សម្មាព្រឹត្តិតរៀងទៅ" ។
រេវត្តៈភិក្ខុសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់
លុះបានស្តាប់មន្តដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិរបស់អ្នកស្រុកហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាពិចារណាមើលទៅក៏មិនឃើញថាពាក្យត្រឹម តែប៉ុណ្ណេះនឹងអាចបន្លាចទេវតាយ៉ាងណាបាននោះទេ ប៉ុន្តែក៏នៅស្ងៀមសិន មិនជំទាស់នឹងពួកគេទេ ។
គុណតម្លៃនៃការបួស
"ខ្ញុំ​កណា​តាំង​ចិត្ត​នឹង​បួស​មែន​ទែន" គេ​ឆ្លើយ​ដោយ​សម្លេង​ម៉ឺងម៉ាត់ ។ "ការ​ពិត នាយ​កំពុង​តែ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​យុវវ័យ​ក្មេង​ល្ហក់ ជា​វ័យ​ដែល​កំពុង​តែ​ភ្លើតភ្លើន​នឹង​អារម្មណ៍​របស់​លោកីយ៍​ មិន​គួរ​គិត​ចង់​លះលែង​រវែង​បង់​លោកិយ​វិស័យ ចេញ​មក​រក​ជីវិត​ដ៏​ស្រងេះស្រងោច​របស់​អ្នក​បួស​ទេ ។ នាយ​យល់​ឃើញ​យ៉ាងម៉េច​បាន​ជា​ដាច់​ចិត្ត​ចង់​បួស?"
អាវុធខាងក្នុង
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! កាលបើហេតុការណ៍ប្រព្រឹត្តទៅបែបនេះ ប្រជានុរាស្ត្រទូទៅក្នុងដែនកោសល និង មគធៈ​នាំគ្នា​ខ្លាច​រអា​ចំពោះ​គម្រោង​រៀបចំ​សម្លាប់​គ្នា​ដោយ​មិន​ចេះ​ចប់​មិន​ចេះ​ហើយ​នេះ ព្រោះរូបភាព ដ៏ស្រយុតស្រយងនាពេលសង្គ្រាមកន្លងមក នៅដក់ប្រាកដច្បាស់ក្នុងស្មារតីចងចាំនៅឡើយ មិនចង់ឲ្យ​រូបភាពបែបនោះកើតឡើងទៀតទេ ។ សង្គ្រាម​ជា​សភាព​សាហាវ​ឃោរឃៅក្រៃលែងជាងឧក្រិដ្ឋកម្មណាក្នុង​លោក ។ គំនិតប្រឆាំងចំពោះការធ្វើសង្គ្រាមបានដក់ជាប់រងំរង្គំក្នុងចិត្តរបស់ប្រជានុរាស្ត្រម្នាក់ៗដោយ ឥត​បាន​ទទួល​ការ​ចាក់​ចុច​អុជអាល​ឡើយ ។
អគ្គីភ័យ
"មិនមែនជាសម្តីរបស់អាត្មាទេ"ខ្ញុំព្រះករុណាប្រញាប់និយាយឡើង "ប៉ុន្តែជាសម្តីរបស់ព្រះបរមសាស្តា សម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ ព្រះអង្គជាអ្នកត្រាស់ដឹងអរិយសច្ចៈ ធម្មតា របស់ពិតតែងតែគួរឲ្យស្តាប់ជានិច្ច"
នាទីចុងក្រោយ
លីលាវតីធ្មេចភ្នែកហាក់នឹងថារំលឹកស្មារតីចងចាំទាំងដកដង្ហើមយ៉ាងវែង ដើម្បីប្រមែប្រមូលកម្លាំង ហើយចាប់ផ្តើមតំណាលរឿងដែលនាងហៅថា "ការពិត"
កន្លែងថ្មី-ជីវិតថ្មី
គេចាប់ផ្តើមរអៀសខ្លួនថាកំពុងត្រូវនាងព្រាហ្មណី និង កណិការសំឡក់សម្លឹងមើលដោយ ក្រសែភ្នែកសម្តែងភាពជាបច្ឆាមិត្រ គេមិនសប្បាយចិត្តសោះគិតថា ខ្លួនមុខជាធ្វើអ្វីខុសម្យ៉ាង មិនខាន ទើបជាហេតុឲ្យត្រូវផ្តោតសម្លឹងមើលបែបនោះ ក្មេងកម្លោះងាករេបែរមកពិចារណា ត្រួតត្រាមើលខ្លួនឯងយ៉ាងល្ងិតល្អន់ ប៉ុន្តែគិតមិនឃើញថាខ្លួនបានធ្វើអ្វីខុសទេ ការងារក្នុង មុខបាឋដែលដាក់ឲ្យ មិនមានខ្ចោះខ្វះចន្លោះថ្លោះធ្លោយអ្វីទេ កិរិយាឫកពាគេក៏សំរួមរវាំងបាន យ៉ាងល្អល្អះតាមដែលបានទទួលការប្រៀនប្រដៅមក ប៉ុន្តែដើម្បីជាការមិនប្រមាទទ្វេធ្វេស រេវត្តៈកុមារបានយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះកាតព្វកិច្ច និង កិរិយាមារយាទឲ្យកាន់តែល្អប្រសើរឡើង ទុកជាម្លឹងក៏ដោយ អាកប្បកិរិយារបស់ម្តាយកូនទាំងពីរក៏នៅតែមិនផ្លាស់ប្តូរដដែល ។ នៅថ្ងៃមួយ ខណៈដែលរេវត្តៈកុមារកំពុងជួតត្រដុសផ្ទៃឥដ្ឋប្រាសាទតាមធម្មតា នាងកណិការគាប់ ជួនដើរកាត់មក គ្រាន់តែសំឡឹងឃើញរេវត្តៈកុមារភ្លាម នាងក៏ម្នីម្នា លើកជាយសម្ពត់ភូសាឡើង បិទមាត់ និង ច្រមុះ ចងចិញ្ចើមសម្តែងអាការៈមើលងាយមើល ថោកទាំងរអ៊ូរងាំរង៉ូវនូវអ្វីម្យ៉ាងហើយក៏ដើរចៀសចេញទៅ ។ គ្រាមួយទៀត គេបានលបស្តាប់ឬម្តាយកូនសន្ទនាគ្នាក្នុងបន្ទប់ថា"បពិត្រអ្នកម៉ាក់ ! អង្កាល់ណាបានអាក្មេងចណ្ឌាលកាកមនុស្សនឹងគេចចេញពីផ្ទះយើង"នាងព្រាហ្មណីឆ្លើយថា "មែនហ្នឹងណៈ ម៉ាក់កំពុងតែគិតរឿងហ្នឹងដែរ ទោះជាយ៉ាងណា ក៏ដោយ ម៉ាក់ត្រូវតែកម្ចាត់វាចេញទៅឲ្យទាល់តែបាន ម៉ាក់នៅទ្រាំមើលកាឡកណ្ណីចង្រៃនេះ តទៅទៀតមិនបានទេ "នាងកណិការនិយាយទាំងឆុរឆាវហេវហាវថា "កូនមិនយល់សោះថា ហេតុអីបានជាលោកប៉ាសុខចិត្តបន្ទន់បន្ទាបកិត្តិយសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់វណ្ណៈព្រាហ្មណ៍ដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិទៅទទួលយកតួចង្រៃចង្រោកចូលមកទុកក្នុងផ្ទះយ៉ាងនេះ ប៉ាមិនខ្លាចប្រឡាក់ប្រឡូសដោយ អពមង្គលឬយ៉ាងណាអេះ" នាងព្រាហ្មណីនិយាយបន្ទរទៀតថា "ប៉ាឯងធ្វើហ្នឹងហាក់បីដូចជាមនុស្សវណ្ណៈព្រាហ្មណ៍សាបសូន្យអស់រលីងអំពីដែនដីជម្ពូទ្វីប ហើយអញ្ចឹង បើប៉ាឯងនៅតែ ធ្វើអញ្ចឹងតទៅទៀត ម៉ាក់ប្រហែលជានៅទ្រាំមើលមុខអ្នកក្រុង សាវត្ថីមិនបានទៀតទេ" អាស្រ័យពាក្យពេចន៍ទាំងអម្បាលម៉ាននេះ រេវត្តៈកុមារទើបដឹងច្បាស់ថាអត្តចរិតជាសត្រូវរបស់ ចៅហ្វាយនាយបណ្តាលមកពីចណ្ឌាលភាពរបស់គេហ្នឹងឯង មិនមែនព្រោះអសុក្រិតភាពក្នុងការងារ ឬ ចរិយាមារយាទនោះទេ ហេតុដូច្នេះគ្មានមធ្យោបាយណាដោះស្រាយបានឡើយ ក្រៅតែពីស្លាប់ហើយទៅចាប់កំណើតថ្មីក្នុងវណ្ណៈព្រាហ្មណ៍ ពុំនោះសោតទេ ក៏រត់គេចចេញពី ផ្ទះដ៏សែនទោម្នេញនោះទៅ អាកប្បកិរិយាជាអរិភាពរបស់ចៅហ្វាយនាយមើលទៅហាក់ដូច ជាធ្ងន់ធ្ងរឡើង រេវត្តៈកុមារត្រូវផ្តាច់បង់នូវសិទ្ធិផ្សេងៗដែលធ្វាប់បានទទួល និង ត្រូវបង្ខិតបង្ខំឲ្យ ធ្វើការងារកាន់តែធ្ងន់ឡើងៗដូចយ៉ាងទាសករដទៃទៀត ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វើ កិច្ចការលំបាក គេអាចល្មមនឹងស៊ូទ្រាំបាន ព្រោះកាលដែលនៅរស់ជាមួយនឹងឪពុកម្តាយ គេធ្លាប់លំបាកមកហើយ ប៉ុន្តែការដែលនឹងទទួលជំនេរជេរស្តីដោយពាក្យសម្តីទ្រគោះបោះ បោកផ្សេងៗនេះ ទើបជាហេតុឲ្យគេមិនអាចធន់ទ្រាំបាន នៅពេលដែលឪពុករបស់គេមក អើតងើតនាល្ងាចថ្ងៃមួយ គេបានបូរបាច់រ៉ាយរ៉ាប់ប្រាប់សេចក្តីទុក្ខព្រួយឲ្យឪពុកស្តាប់សព្វគ្រប់ ហើយសុំឪពុកត្រឡប់ទៅនៅផ្ទះដើមវិញ ប៉ុន្តែត្រូវឪពុកហាមឃាត់ ប្រាប់ថា "ចូរស៊ូទ្រាំទៅណៈកូន ! ចូរខិតខំធ្វើអំពើល្អឡើង ជួលកាលអំពើល្អរបស់កូន ក៏អាចនឹងឈ្នះចិត្ត របស់គេក៏បាន បើអត់ទ្រាំមិនបានទេ នឹងត្រឡប់ ទៅនៅផ្ទះជាមួយនឹងឪពុកវិញក៏បាន ប៉ុន្តែគប្បីបង្អង់រងចាំឲ្យ លោកគ្រហបតីត្រឡប់មកគេហដ្ឋានវិញសិនសឹមជម្រាបលាលោក ត្រឡប់ទៅវិញ" ។
រិះគន់ និង សរសើរ
"គាត់ពិតជាធ្វើខុសយ៉ាងជាក់ស្តែង ព្រះតេជព្រះគុណ !"
រេវត្តៈភិក្ខុសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់
អូម ភូ(រ) ភូវ(ហ) ស្វា(ហ) ត័ត សាវិទូ(រ) វារេន​យ័ម ភារគោ ទេវាស្យៈ ធិមហិ ធិយោ យោ ណៈ ប្រៈចូទយ័ត ។
ធម៌អហិង្សា
"ខ្ញុំកណា​មិន​ដែល​បាន​ស្តាប់​ពាក្យ​អធិប្បាយ​ហេតុផល​ច្បាស់​លាស់​បែប​នេះ​មក​ពី​មុន​ទេ ហេតុ​នោះ​បាន​ជា​ជឿស៊ប់​ថាការ​បរិភោគ​សាច់​ចាត់​ជា​បាប​ទាំងស្រុង ប៉ុន្តែតាមការពិត បរិភោគ​ឲ្យ​កើត​បាប​ក៏​បាន បរិភោគ​មិន​ឲ្យ​កើត​បាប​ក៏​បាន វា​សំខាន់​នៅ​នឹង​ចិត្ត​នេះ​ឯង" ។
ផែនការគម្រក់របស់សុវឌ្ឍនកុមារ
លីលាវតីជាទីស្រឡាញ់ ! ព្រមដោយសំបុត្រមួយច្បាប់នេះ អាត្មាសូមចម្រើនពរលាទៅកាន់ទិសដៅដែលមិនប្រាកដ អាត្មាបាន កាត់ចិត្តគេចចេញពីលីលាវតី និង ក្រុងសាវត្ថីក្នុងគ្រានេះ ព្រោះយល់ឃើញថាបើទ្រាំនៅទីនេះតទៅទៀត ខ្លាចក្រែងជាឧបសគ្គរារាំងផ្លូវនៃសេចក្តីសុខរបស់លីលាវតីគ្មានទីបំផុត អាត្មាមិនសាកសមនឹងលីលាវតីទេ កម្មពីបុព្វជាតិ បានបញ្ជូនឲ្យអាត្មាកើតមកជាមនុស្សចណ្ឌាលដែលមនុស្សទូទាំងជម្ពូទ្វីបស្អប់ខ្ពើម កម្មវាសនាក្នុងជាតិនេះបាន រុញច្រានឲ្យអាត្មាក្លាយជាមហាចោរអ្នកមានសាវតារគម្រក់សោកៀ អាត្មា ជាសមណៈគ្មានអ្វីជារបស់ខ្លួនឯង ក្រៅពីបាត្រ និង ចីពរនោះទេ អាត្មា និង លីលាវតីមានឋានៈឃ្លាតឆ្ងាយពី គ្នាដូចមេឃ និង ដី តម្លៃរបស់អាត្មាតិច ជាងល្អងធូលីក្រោមបាតជើងរបស់នាងទៅទៀត លុះពិចារណា ឃើញស្ថានភាពខ្លួនឯងល្អិតល្អន់ហើយ អាត្មា នឹកខ្មាសចិត្តខ្លួនឯងពន់ពេកណាស់ ទាល់តែមិនអាចទ្រាំ នៅមើលមុខលីលាវតី និង អ្នកក្រុងសាវត្ថីតទៅទៀតបាន ហេតុនេះអាត្មាសូមចម្រើនពរលាទៅតាម យថាកម្មរបស់ខ្លួន ។ ចូរបំភ្លេចអាត្មាចោលទៅហើយរៀបការជាមួយនឹងសុវឌ្ឍនកុមារចុះ គេឋិតនៅក្នុងឋានៈសាកសមនឹងនាង សព្វគ្រប់ប្រការ ក្រៅតែពីសេចក្តីសុខសម្រាប់នាងហើយ ថែមទាំងជាការតបស្នងសងគុណរបស់ម្តាយ ទៀត បើលីលាវតីនៅអាណិតអាត្មា និង ប្រាថ្នាល្អចំពោះអាត្មា ចូរប្រញាប់រៀបការជាមួយនឹងសុវឌ្ឍនកុមារ ចុះ អាត្មានឹងមានសេចក្តីសុខផ្លូវចិត្តជាទីបំផុតនៅពេលបានដំណឹងថាលីលាវតីបានរៀបការរួចហើយ ។ ទោះបីដឹងខ្លួនឯងច្បាស់ថាថយថោកអាប់អន់មិនចង់ប្រាថ្នាខ្ពស់ឲ្យហួសពីឋានៈក៏ដោយ ប៉ុន្តែអាត្មាក៏នៅ តែមិនអាចហាមប្រាមចិត្តមិនឲ្យស្រឡាញ់លីលាវតីបានទេ អាត្មានៅតែស្រឡាញ់លីលាវតី និង ស្រឡាញ់ រហូតជានិរន្ត ក្នុងជាតិនេះ ស្នេហារបស់យើងមិនសមដូចចិត្តប៉ងព្រោះជាតិវណ្ណៈតូចទាបរបស់អាត្មាមក រារាំង ក្នុងជាតិខាងមុខ សូមឲ្យយើងកើតមកជួបគ្នាទៀត អាត្មាព្យាយាមនឹងសាងបុណ្យបារមីឲ្យស្មើភាគ នឹងលីលាវតី ។ ចូរមានសេចក្តីសុខ និង សេចក្តីស្រស់ស្រាយជាមួយនឹងគ្រួសារថ្មីចុះ កុំឲ្យមានគំនិតណាៗទាក់ទងនឹង អាត្មាមករំខានយាយីសេចក្តីសុខរបស់នាងឡើយ ចូរគិតទៅចុះថាអាត្មាបានលាចាកលោកនេះទៅហើយ ការពិត ជីវិតរបស់អាត្មាលុះប្រាសចាកពីលីលាវតីហើយក៏ស្មើនឹងស្លាប់ពិតមែន កុំព្យាយាមស៊ើបសួររក អាត្មាឡើយ គ្មានប្រយោជន៍ទេ សូមចម្រើនពរលាជាគ្រាចុងក្រោយ ៕ ស្នេហាជានិរន្ត រេវត្តៈ
គុណតម្លៃនៃការបួស
"នៅ​ជា​គ្រហស្ថ ទោះបី​បើ​មាន​សិទ្ធិ​នឹង​សម្រេច​មគ្គផល​បាន​ក៏​មែន​ពិត ប៉ុន្តែ​មាន​ឱកាស​បដិបត្តិ​បាន​តិច​ជាង​អ្នកបួស​ ព្រោះ​គ្រហស្ថ​មាន​ភារកិច្ច​ចង​ឆ្វាក់រួបរឹតច្រើន គ្មាន​ពេលល្មមគ្រប់គ្រាន់នឹងបដិបត្តិធម៌បាន​ជាប់លាប់​ទេ ។ កាល​បើ​បដិបត្តិធម៌​បាន​តិច​ ឱកាស​នឹង​សម្រច​មគ្គផល​ក៏​មាន​តិច​ដែរ ។ ប៉ុន្តែ​ភិក្ខុសង្ឃ​ជា​អ្នក​លះបង់​ចោល​នូវ​ភារកិច្ច​បែប​គ្រហស្ថ​គ្រប់​យ៉ាង​អស់​ហើយ​ តាំង​ចិត្ត​ខ្មីឃ្មាត​បដិបត្តិ​ធម៌​តែ​ម្យ៉ាង តែង​មាន​ឱកាសនឹងសម្រេចមគ្គផល​បាន​ច្រើន​ជាង​និង​ឆាប់​រហ័ស​ជាង ។ ការបួស​ជា​ភិក្ខុ​បាន​ប្រៀប​ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ឯង"
"បពិត្រ​ព្រះតេជ​គុណ​ដ៏​ចម្រើន ! ចំណុច​នេះ​ឯង​ដែល​ខ្ញុំកណា​ចង់​បួស ប៉ុន្តែ​កាល​បើ​មាន​ការ​ចាំបាច់ បួស​មិន​បាន​ ខ្ញុំ​កណា​នឹង​ព្យាយាម​បដិបត្តិធម៌​តាម​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ដោយ​នៅ​ជា​គ្រហស្ថ​នេះ​ឯង បាន​ផល​ប៉ុន​ណា​ក៏ស្រេច​តែ​បុណ្យ​វាសនា​ចុះ ។ ខ្ញុំកណា​សន្ទនា​ជាមួយ​នឹង​ព្រះតេជ​គុណ​មក​យូរ​ហើយ សូមថ្វាយ​បង្គំ​លា​ព្រះតេជគុណ​ត្រឡប់​ទៅ​គេហដ្ឋាន​វិញ​ឥឡូវ​នេះ" ។ និយាយ​ហើយ​បុណ្ណៈមាណព​ក៏​ថ្វាយ​បង្គំ​ខ្ញុំព្រះករុណា ៣ ដង រួច​ក៏​ដើរ​ចេញ​ទៅ ។
ធម៌អហិង្សា
"របស់មិនបរិសុទ្ធយ៉ាងម៉េច?" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរ
អវសានកថា
ម្នាល​លោក​ដ៏​មាន​អាយុ ! ល្ខោន​ជីវិត​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ដែល​ទាក់ទិន​នឹង​លីលាវតី​បាន​ចប់​ទៅ​នៅ​តំណាល​នឹង​មរណកម្ម​របស់​នាង​ ។ ក្រោយ​ពី​នោះ​មក​ជា​រឿង​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ផ្ទាល់ ។ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​រស់​នៅ​ត​មក​ក្នុង​វត្ត​ វេឡុវ័ន​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​ដែល​ព្រះបរមសាស្តា​ស្តេច​រលត់​ខន្ធ​ចូល​កាន់​បរិនិព្វាន​ទើប​ត្រាច់​រង្គត់​ធ្វើ​ពនេចរ​ត​ទៅ​ទៀត​ក្នុង​លោក​ដ៏​ធំល្វឹង​ល្វើយ រហូត​រយៈ​ផ្លូវ​ដ៏​វែង​ឆ្ងាយ​អន្លាយ​ និង​រហូត​រយៈពេល​ដ៏​យូរអង្វែង​ដែល​ខ្ញុំព្រះករុណា​ដើរ​រសាត់​អណ្តែត​សែត​អញ្ជង់​មក​នោះ​បាន​ពើប​ពះប្រទះ​ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំងល្អ​ទាំង​អាក្រក់​ជាច្រើន​អនេក​ ទាល់តែ​ហួស​លទ្ធភាព​នឹង​រៀង​លំដាប់​ចំណែ​ចំណាំ​ចងចាំបាន​​ ។ រឿងរ៉ាវ​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​តំណាល​ប្រាប់​មក​តាំង​ពីដើម​ដល់​ពេល​នេះ គ្រាន់​តែ ១ ភាគ ៤ នៃ​រឿងរ៉ាវ​ទាំង​អស់​ប៉ុណ្ណោះ ។ ពិភពលោក​នេះ​ពោរពេញ​ទៅ ដោយ​អ្វីៗ​ដែល​គួរ​ឲ្យ​សិក្សា​ច្រើន​ណាស់​ហើយ​គង់​នឹង​គ្មាន​អ្នក​ណា​សិក្សា​ចេះ​សព្វ​គ្រប់​បាន​ទេ ។ ប៉ុន្តែទោះ​បី​​មិន​អាច​ចេះ​​ទាំងអស់​ក៏​ដោយ​ចុះ ចេះច្រើនៗ​ទៅ​ក៏​ជា​ការប្រសើរ​ដែរ​ ។ សម្រាប់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​វិញ កាន់​តែ​រៀន​ចេះ​ដឹង​ពិភពលោក​ច្រើន​ប៉ុនណា សេចក្តី​វង្វេង​វង្វាន់​ភាន់ភាំង​ក្នុង​លោក​ក៏​កាន់​តែ​ថមថយ​តិច​ទៅ ។ ​លុះ​ដល់​ទី​បំផុត ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុណា​ក៏​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មនុស្ស​មិន​ជាប់​ជំពាក់​​ទីកន្លែង មិនជាប់​ចំពាក់​បុគ្គល ទោះ​នឹង​រស់​នៅ​កន្លែង​ណា ជាមួយ​នឹង​អ្នក​ណា ពេល​ណា​ក៏​បាន​ទាំងអស់ ។ ចិត្តធូរ​ស្បើយ​រសាយ​កង្វល់​ស្មើៗ​គ្នា ការ​ភប់​ប្រសប់​ហេតុការណ៍​ទាំងល្អ​ទាំងអាក្រក់​ច្រើនៗ​ទៅ ​ធ្វើ​ឲ្យ​ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំព្រះករុណា​ក្លាយ​ជា​កំពែង​ដែក​រឹង​ក្រអាង​ មិន​ពោរពុរ​ឡើង​ឡើយ​ កាល​បើ​ជួប​ប្រទះ​ប៉ះ​នឹង​កុសលវិបាក​ មិន​ជ្រោក​ជ្រុប​ស្រយុប​ចុះ​ នៅ​ពេល​ជួប​ប្រទះ​អកុសលវិបាក ។ អ្នក​ណា​យក​សម្បត្តិ​អម្រស់​អម្រ​អ្វីៗ​មក​ឲ្យ​ក៏​ប៉កល្វើយ​ធ្មឹង​ធ្មើយ អ្នក​ណា​ដណ្តើម​តោង​ទាម​យក​ទៅ ក៏​ព្រងើយ​វ្ហោះវ្ហើយ អ្នក​ណា​មក​ជេរ​ស្តី​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ឬ​មក​បញ្ចើច​បញ្ចើ​សរសើរ​លើក​ជើង​ក៏ធ្វើ​សោះអង្គើយ​ជើយម៉ើយ​សុខស្រួល​ដូចគ្នា ។
ម្នាល​លោក​ដ៏​មាន​អាយុ ! តាម​ដែល​និយាយ​មក​នេះ​មិន​មែន​មាន​ន័យ​ថា ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​បាន​សម្រេច​ មគ្គផល​ជាន់ខ្ពស់​ហើយ​ក៏​ទេ​ដែរ​ ។ បាន​​ជា​​មាន​ចិត្ត​ខ្ជាប់ខ្ជួន​មាំមួន​យ៉ាង​នេះ​ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​នៅ​ជា​បុថុជ្ជន​ ធម្មតា​ទេ​ប៉ុន្តែ​ព្រោះ​ហេតុ​ដែល​បាន​ជួប​ប្រទះ​ប៉ះទង្គិច​ព្រឹត្តិការណ៍​ផ្សេងៗ​មក​ស៊ប់ស៊ាំ​នោះ​ឯង ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំព្រះករុណា​ពិចារណា​អប់រំ​ចិត្ត មិន​ញាប់​ញ័រ គឺ មិន​ខ្វើក​រំពើក​ទៅ​តាម​ខ្យល់ មិន​ខ្វល់​ទៅ​តាម​រលក​នៃ ​លោក​ធម៌ ។ ក្នុង​ជាតិ​នេះ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​គង់​នឹង​មិន​មាន​សេចក្តី​សង្ឃឹម​ក្នុង​មគ្គផល​ទេ ព្រោះ​ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុណា​បាន​​ប្រកប​បាបកម្ម​ទុក​ច្រើន​ណាស់​​ក្នុង​អតីតកាល ។ គ្រប់គ្រា​ដែល​ចិត្ត​ចាប់ផ្តើមមូលស្ងប់ និមិត្ត​អាក្រក់​ផ្សេងៗ​ក៏​កើតឡើងមក​បំផ្លាញ​សមាធិ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ ទោះបី​ជា​ព្យាយាម​ដេញ​កម្ចាត់​យ៉ាង​ណា​ក៏​មិន​បាន​សម្រេច ។ នេះ​ឯង​ជា​កំពែង​ដែល​រារាំង​ពាំង​ផ្លូវ​រីកចម្រើន​ក្នុង​ធម៌​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា ។ កំពែង​មួយ​ជាន់​ទៀត គឺ លីលាវតី ទោះបី​ជា​នាង​ស្លាប់​ទៅ​យូរអង្វែង​ប៉ុនណា​ក៏​ដោយ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ក៏​មិន​អាច​បំភ្លេច​នាង​បាន​ដែរ​ ។ នាង​នៅ​តែ​ស្ថិត​ក្នុង​ដួង​ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ជា​រៀង​រហូត​មក ។ វា​ជា​រឿង​ចម្លែក​ណាស់​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ខ្លួន​ឯង​ក៏​មិន​ដឹង​ហេតុ​ផល ។ ប៉ុន្តែ ណ្ហើយ​ចុះ ! លោក​ដ៏​មាន​អាយុ ! ខ្ញុំព្រះករុណា ចាត់ទុករឿងនេះថា ខ្លួន​នៅ​មាន​កម្ម សូម​ឱនកាយ​ថ្វាយ​ត្បូង​ទទួល​កម្ម​នេះ​តទៅ ។ ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុណា​សូម​បញ្ចប់​រឿងរ៉ាវ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណេះ​សិន លើក​ក្រោយ បើ​មាន​ឱកាស ខ្ញុំព្រះករុណា​នឹង​លើក​យក​មក​តំណាល​ប្រគេន​ស្តាប់​ទៀត ។​ ប្រសិន​បើ​លោក​ដ៏​មាន​អាយុ​ បាន​ចំណេះ​ចេះ​ដឹង​ក្នុង​គោលធម៌​របស់​ព្រះបរមសាស្តា ពី​ការ​តំណាល​រៀបរាប់​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​នេះ ខ្ញុំ​ព្រះករុណា ​ឈ្មោះ​​ថា​បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​កុសល​ទុក​ហើយ ។ រួច​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​សូម​ឧទ្ទិស​កុសល​ផល​បុណ្យ​ទាំង​អស់​នេះ​ដល់ "លីលាវតី" ទោះ​បី​ជា​នាង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភព​ណាៗ​ក៏​ដោយ ចូរ​ទទួល​ដឹង​ឮ​បំណង​ល្អ​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​ ហើយ​​សូម​អនុមោទនា​យក​ចុះ​ទាំង​សូម​ឲ្យ​ បាន​សោយ​សុខ​តាម​សមគួរ​ដល់​គតិភព​នោះៗ​ហោង ៕
ពេទ្យក្រអឺតក្រអោង
"អាត្មាក៏ជាពេទ្យដែរ ប៉ុន្តែអាត្មាមិនមែនជាពេទ្យព្យាបាលរោគកាយទេ ជាពេទ្យព្យាបាលរោគចិត្ត ។ អ្នកណាមិនស្រួលប្រាណអផ្សុកអប្បសាន្តរសាប់រសល់ព្រោះលោភ ក្រោធ វង្វេង អាត្មាព្យាបាលឲ្យជាបាន ។ ឱសថរបស់អាត្មា គឺ បញ្ញាក្នុងសភាវធម៌ ។ អ្នកជម្ងឺផ្លូវចិត្ត ពេលបានទទួលឱសថគឺបញ្ញាពីអាត្មាហើយ នឹងមាន​ចិត្តបរិសុទ្ធស្ងប់សុខ ត្រជាក់ត្រជុំ ស្រឡះស្រលួនជានិច្ច ។ រោគកាយដែលញោមព្យាបាល អ្នកខ្លះក៏​កើត អ្នកខ្លះក៏មិនកើត ប៉ុន្តែរោគចិត្តមនុស្សកើតគ្រប់គ្នាទាំងអស់ ។ ហេតុដូច្នេះអ្នកជម្ងឺរបស់អាត្មាទើបមាន ពេញ​ពិភពលោក ។ អាត្មាត្រាច់ចរល្បាតព្យាបាលគេជារៀងរហូតមក" ។