cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អាំងតេក្រាលឌីរិចឡេ
សំរាយបញ្ជាក់ដោយការធ្វើឌីផេរ៉ង់ស្យែលក្រោមសញ្ញាអាំងតេក្រាល
បន្ទាប់មកយើងរក \ f(0)
ដោយការធ្វើឌីផេរ៉ង់ស្យែលតាម \ \alpha យើងបាន
ដោយអនុវត្ត​ក្បួនអាំងតេក្រាលឡេបនីស (Leibniz Integral Rule) យើងបាន
នោះយើងបាន
សរសេរអាំងតេក្រាលឡើងវិញយើងបាន
ហេតុនេះ
ធ្វើអាំងតេក្រាលអង្គទាំងសងខាងពី 0 ទៅ \infty យើងបាន
ចំនាំថា
ដូចនេះ
ទ្រឹស្តីបទទ្វេធា
ក្នុងគណិតវិទ្យា ទ្រឹស្តីបទទ្វេធា (Binomial Theorem) ឬ រូបមន្តទ្វេធាញូតុន​ ឬ ទ្រឹស្តីបទទ្វេធាញូតុន​​គឺជារូបមន្តដ៏មានសារៈសំខាន់មួយក្នុងការពន្លាតកន្សោមស្វ័យគុណ​នៃផលបូក។ ចំពោះគ្រប់ចំនួនគត់ ឬ ចំនួនកុំផ្លិច a b និង n ជាចំនួនគត់មិនអវិជ្ជមានគេបាន
ដែល ជា​មេគុណទ្វេធា និង \ n! តំណាងអោយ​ហ្វាក់តូរ្យែល​នៃ n ។
ឧទាហរណ៍ចំពោះ 2 ≤ n ≤ 5 ៖
ប្រភេទទ្វេធា
ទ្រឹស្តីបទទ្វេធាអាចត្រូវបានគេពោលដោយនិយាយថាស៊្វីតពហុធា
គឺជាប្រភេទទ្វេធា។
សំរាយបញ្ជាក់
វិធីសាស្ត្រមួយបកស្រាយទ្រឹស្តីបទទ្វេធាគឺប្រើ​វិចារកំនើនគណិតវិទ្យា (mathematical induction) ។
គេមាន n ជាចំនួនគត់​ធំជាងឬស្មើមួយ យើងនឹងស្រាយបញ្ជាក់ថាប្រសិនបើទំនាក់ទំនងនេះពិតចំពោះ n នោះយើងនឹងស្រាយបញ្ជាក់ថាវាពិតផងដែរចំពោះ n+1
តាមសម្មតិកម្មនៃវិចារកំនើតយើងបាន
ដោយការពន្លាតកន្សោមគេបាន
ដោយការដាក់ជាកក្តា យើងបាន
ដោយប្រើប្រាស់រូបមន្ត​ត្រីកោណប៉ាស្កាល់​យើងបាន៖
ហេតុនេះទំនាក់ទំនងនេះពិតចំពោះ n+1 ដែរ។
ដូចនេះ
ចំនួនទ្វេធា
ចំនួនទ្វេធា (binomial number) គឺជាចំនួនដែលមានរាង (ចំពោះ n ធំជាងឬស្មើ 2) ។ នៅពេលសញ្ញាដក ឬ n គឺ​ជា​ចំនួនសេស ចំនួនទ្វេធា​នេះ​អាច​ដាក់​ជា​ផលគុណកក្តា៖
ឧទាហរណ៍៖
ដាក់ ជាកក្តា
លក្ខណៈទូទៅ
ទ្រឹស្តីបទទ្វេធាត្រូវបានធ្វើអោយទៅជាទូទៅដោយលោក អ៊ីសាក់ ញូតុន (Isaac Newton) ដែលបានប្រើស៊េរីអនន្ត (infinite series) ចំពោះចំនួនកុំផ្លិច។ ចំពោះគ្រប់ចំនួនពិតឬចំនួនកុំផ្លិច និង \ r គេបាន
សំរាយបញ្ជាក់
គេមានអនុគមន៍ ចំពោះចំនួនថេរ \ a,r។ វាមានភាពស្រួលក្នុងការមើលថា  ។ នោះយើងបាន  ។ ហេតុនេះស៊េរីតេល័រចំពោះ \ f(b) ផ្ចិត \ 0 គឺ
ទ្វេធា ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិជគណិត ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិភាគបន្សំ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
សញ្ញាយ៉ាកូប៊ី
សញ្ញាយ៉ាកូប៊ី(Jacobi symbol)ត្រូវគេប្រើក្នុងគណិតវិទ្យាក្នុងទ្រឹស្តីបទចំនួន(លេខ)។ វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាមលោក ឆាល ហ្គូស្តាវ យ៉ាកូប យ៉ាកូប៊ី ។
ទ្រឹស្តីបទ
សញ្ញាយ៉ាកូប៊ីគឺជាលក្ខណៈទូទៅនៃសញ្ញាឡឺហ្សង់(Legendre Symbol)ដែលត្រូវបានបង្ហាញដោយលោក យ៉ាកូប៊ីនៅឆ្នាំ១៨៣៧។
ចំពោះគ្រប់ចំនួនគត់ a\, និងគ្រប់ចំនួនគត់សេស n\, សញ្ញាយ៉ាកូប៊ីគឺត្រូបានកំនត់ជា ផលគុណនៃសញ្ញាឡឺហ្សង់ដែលត្រូវគ្នានឹងកត្តាបឋមនៃn\,។
តាងអោយសញ្ញាឡឺហ្សង់ ដែលកំនត់ចំពោះគ្រប់ចំនួនគត់a និង​ ចំនួនសេសបឋមp ដោយ
ហើយ ផលគុណទទេ
លក្ខណៈនៃសញ្ញាយ៉ាកូប៊ី
២.                  ឬ
៥.
៦. ដូច្នេះ  ឬ 0 \,
រូបមន្តត្រីកោណមាត្រត្រង់ kπ/7
តំលៃប្រហែល
យើងមានតំលៃប្រហែល តំលៃនេះអាចអោយយើងសង់បន្ទាត់ និង កំប៉ានៃមុំ ដែលមានរង្វាស់ជិតស្មើនឹង  ។
សញ្ញាយ៉ាកូប៊ី
លក្ខណៈនៃសញ្ញាយ៉ាកូប៊ី
៧.
រូបមន្តត្រីកោណមាត្រត្រង់ kπ/7
តំលៃប្រហែល
ស្តាំ យើងគូសអង្កត់ \ [AB] និង ចំនុច P មួយដែល
សញ្ញាយ៉ាកូប៊ី
លក្ខណៈនៃសញ្ញាយ៉ាកូប៊ី
៨. ស្មើ 1 បើ n ≡ 1 (mod 8) ឬ n ≡ 7 (mod 8) ហើយ −1 បើ n ≡ 3 (mod 8) ឬ n ≡ 5 (mod 8) ។
រូបមន្តត្រីកោណមាត្រត្រង់ kπ/7
តំលៃប្រហែល
គេមានចំនុច C មួយជាចំនុចប្រសព្វរវាងរង្វង់​ផ្ចិត A កាំ AB ជាមួយនឹងបន្ទាត់កែង AB ត្រង់ P ។
ហេតុនេះមុំ  មានរង្វាស់ប្រហែលនឹង  ។
ដំណោះស្រាយសមីការមួយចំនួន
មានឫស៖
a pour racines :
រូបមន្តបន្ថយ
ចំពោះតំលៃផ្សេងៗនៃ k ក្នុង kπ/7 គេអាចត្រលប់ទៅរូបមន្តមុន
លក្ខណៈគួរកត់សំគាល់
យើងមាន
។ល។
បញ្ជីរាយនាម កោះនៅកម្ពុជា
ខាងក្រោមនេះជាបញ្ជីរាយនាមកោះសមុទ្រនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា
ចំណាំ៖
កូវែស៊ីនុស
thumb|right|300px|ក្រាបនៃ cvs(x) ពី -3.14ទៅ 3.14 ក្នុង​ត្រីកោណមាត្រ កូវែស៊ីនុស (Coversine) នៃមុំមួយតាងដោយ cvs(x) កំនត់ដោយ មួយដកនឹងស៊ីនុសនឹង​មុំ​នោះ។
វាគោរពតាមរូបមន្ត
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណមាត្រ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា
ស៊េរីត្រីកោណមាត្រ
ក្នុងគណិតវិទ្យា ស៊េរីត្រីកោណមាត្រ​ជាស៊េរីដែលមានរាង
វាត្រូវបានគេហៅថា​ស៊េរីហ្វួរា (Fourier series) នៅពេលដែលតួ \ A_{n} និង \ B_{n} មានរាង
ដែល \ f ជាអនុគមន៍មានអាំងតេក្រាល។
វាមិនមានគ្រប់ករណី ដែលស៊េរីត្រីកោណជាស៊េរីហ្វួរាទេ។
រឿងស៊ឹមអ្នកបរឡាន
រឿង ស៊ឹមអ្នកបរឡាន ត្រូវបាននិពន្ធឡើងដោយដោយលោកអឹម ថុក នៅឆ្នាំ១៩៥៦។ លោកអឹម ថុកគឺជាចាងហ្វាងកាសែតវត្តភ្នំកាលពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម។ លោកត្រូវបានស្លាប់ដោយសារជនមិនស្គាល់មុខលួចធ្វើឃាត។
រឿង ស៊ឹមអ្នកបរឡាន មានចំនួន១១វគ្គ៖ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រលោមលោកខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងស៊ឹមអ្នកបរឡាន
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
ការគោរពទិសទាំងប្រាំមួយ កើត ត្បូង លិច ជើង ក្រោម លើ
១ មាតាបិតាទុកជាទិសខាងកើត
២ គ្រូអាចារ្យទុកជាទិសខាងត្បូង
៣ ភរិយាទុកជាទិសខាងលិច
៤ មិត្តសំឡាញ់ទុកជាទិសខាងជើង
៥ បាវព្រាវ មនុស្សដែលធ្វើការឈ្នួលទុកជាទិសខាងក្រោម
៦ សមណព្រាហ្មណ៍ទុកជាទិសខាងលើ
១ក កូនគប្បីប្រតិបត្តដោយស្ថានប្រាំយ៉ាងចំពោះមាតាបិតា
ភតោនេសំកវិស្សាមិ កូនត្រូវតាំងចិត្តថា អញនេះគឺមាតាបិតាបានចិញ្ចឹមរក្សាមកហើយ អញត្រូវចិញ្ចឹមមាតាបិតាវិញ។
កិច្ចំនេសំកវិស្សាមិ កូនត្រូវតាំងចិត្តថា កាលបើមាតាបិតាមានកិច្ចការរវល់ នោះអញត្រូវបញ្ឈប់ការងាររបស់ខ្លួនទុកសិន ហើយត្រូវធ្វើកិច្ចការរវល់របស់មាតាបិតា។
កុលវំសំថបេស្សាមិ កូនត្រូវតាំងចិត្តថា អញត្រូវតម្កល់វង្សត្រកូលមាតាបិតាទុកឱ្យល្អមិនឱ្យវិនាស គឺថានឹងមិនញ៉ាំងទ្រព្យសម្បតិ្តរបស់មាតាបិតាឱ្យវិនាស គឺថានឹងមិនញ៉ាំងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មាតាបិតា ឱ្យវិនាសដោយការឥតប្រយោជន៍ និងសង្គ្រោះមាតាបិតាឱ្យផុតអំពីវង្សដែលមិនប្រកបដោយធម៌ ហើយឱ្យតាំងនៅក្នុងវង្សដែលប្រកបដោយធម៌ និងមិនផ្ដាច់នូវការកុសលទាំងឡាយមានសលាកភត្តជាដើម ដែលមាតាបិតាបានប្រព្រឹត្តធ្វើតាមគន្លងត្រូវល្អមកហើយ។
ទាយជ្ជំបដិបជ្ជាមិ កូនត្រូវតាំងចិត្តថា អញនឹងតាំងគំនិតមារយាទឱ្យល្អ ឱ្យជាទីពេញចិត្តនៃមាតាបិតាឱ្យជាមនុស្សគួរមាតាបិតានឹងប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិកេរ្ដិ៍ដំណែលឱ្យ។
ទក្ខិណំអនុប្បទស្សាមិ កូនត្រូវតាំងចិត្តថា កាលបើមាតាបិតាធ្វើកាលកិរិយាហើយ អញត្រូវធ្វើទក្ខិណាទានឧទ្ទិសចំណែកផលបុណ្យជូនដល់មាតាបិតារឿយៗ ចាប់ដើមតាំងពីថ្ងៃជាគម្រប់៣ អំពីថ្ងៃដែលមាតាបិតាដល់មរណភាពនោះតរៀងទៅ។
១ខ មាតាបិតាត្រូវអនុគ្រោះកូនដោយស្ថានប្រាំយ៉ាង
បាបានិវារេន្ដិ ហាមឃាត់កូនមិនឱ្យធ្វើកម្មអាក្រក់មានហាមឃាត់មិនឱ្យសម្លាប់សត្វនិងមិនឱ្យលួចទ្រព្យគេជាដើម។
កល្យាណណេនិវេសេន្ដិ ឱ្យកូនតាំងនៅក្នុងកម្មជាកុសលមានទាន និង សីលជាដើម។
សិប្បំសិក្ខាបេន្ដិ ឱ្យកូនសិក្សារៀនសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជាដែលគួររៀនមានអក្សរនិងលេខជាដើម។
បដិរូបេនទារេនសំយោជេន្ដិ រៀបចំកូនឱ្យមានភរិយាឬស្វាមីតាមសមគួរដល់ជាតិនិងត្រកូលនិងទ្រព្យសម្បត្តិ។
សមយេទាយជ្ជំនិយ្យាទេន្ដិឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិដល់កូនក្នុងសម័យពីរយ៉ាងគឺនិច្ចសម័យ១ កាលសម័យ១ និច្ចសម័យនោះគឺឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិរឿយៗ ដើម្បីឱ្យកូនចាយប្រើតាមគួរឬឱ្យដើម្បីឱ្យធ្វើកុសលណាមួយ កាលសម័យនោះគឺ ឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិ ក្នុងកាលដែលបានរៀបចំឱ្យកូនមានភរិយាស្វាមីហើយឬឱ្យក្នុងកាលដែលខ្លួនជិតនឹងដល់នូវមរណភាព។
២ក សិស្សត្រូវប្រតិបត្តិដោយស្ថាន៥យ៉ាង
ឧដ្ឋានេន ដោយកិរិយាធ្វើនូវបច្ចុគ្គមនាការក្រោកឡើងទទួល គឺថាបើសិស្សកំពុងអង្គុយនៅក្នុងទីណាមួយដែលមិនមានបុគ្គលជាធំជាងគ្រូអាចារ្យ ហើយបានឃើញគ្រូអាចារ្យមកកាន់ទីនោះ ត្រូវសិស្សក្រោកឈរឡើង បើលោកមានបរិក្ខារអ្វី ត្រូវទទួលមកអំពីលោកដោយអើពើត្រូវរកទឹកលាងជើងរកកំណាត់ជូតជើង រួចហើយត្រូវចាត់ចែងទីអាសនដើម្បីលោក លុះលោកអង្គុយហើយសឹមខ្លួនអង្គុយជាខាងក្រោយ។ កាលបើលោកក្រោកលាខ្លួនទៅ ត្រូវធ្វើអនុគ្គមនាការ គឺក្រោកជូនលោកទៅ បើយ៉ាងជិតណាស់ត្រឹមមាត់ទ្វារក្រៅ។
បច្ចុប្បដ្ឋានេន ដោយកិរិយាចូលទៅបំរើគ្រូអាចារ្យក្នុង១ថ្ងៃ៣ដង គឺវេលាព្រឹកម្ដង ថ្ងៃត្រង់ម្ដង ល្ងាចម្ដង។
បាវិចរិយាយ ដោយការបម្រើតូចៗ មានឱ្យឈើស្ទន់និងទឹកលាងមុខជាដើម។
សកច្ចំសិប្បុគ្គហណេន ដោយកិរិយារៀននូវសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជាអំពីគ្រូអាចារ្យ ដោយគោរព គឺរៀនម្ដងៗ តាមសមគួរដល់កម្លាំងប្រាជ្ញានៃខ្លួន ហើយស្វាធ្យាយទន្ទេញដរាបដល់ចាំចូលចិត្ត។
២ខ គ្រូអាចារ្យត្រូវអនុគ្រោះសិស្សដោយស្ថាន៥យ៉ាង
សុវិនីតំវិនេន្ដិ ទូន្មានប្រៀនប្រដៅសិស្សដោយល្អ គឺទូន្មានប្រៀនប្រដៅឱ្យសិស្សចេះរៀបចំឥរិយាបថទាំង៤ គឺដេក ដើរ ឈរ អង្គុយ ឱ្យរៀបរយ នឹងប្រដៅដោយមិនឱ្យសេពគប់នឹងបាបមិត្ត ឱ្យសេពគប់តែនឹងកល្យាណមិត្ត។
សុគហិតំគាហាបេន្ដិបង្ហាត់បង្រៀនសិស្សដោយល្អ គឺបង្ហាត់បង្រៀនដោយត្រឹមត្រូវ តាមអត្ថនិងព្យញ្ជននិងរបៀបពាក្យរបៀបសេចក្ដីឱ្យសិស្សចាំចូលចិត្ត។
សព្វសិប្បេសុតំសមក្ខាយិនោភវន្ដិ បង្ហាញសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជាដល់សិស្សដោយមិនលាក់ទុក គឺថាបើខ្លួនចេះប៉ុន្មាន ចង់ឱ្យសិស្សចេះប៉ុណ្ណោះ។
មិត្តាមច្ចេសុបដិវេទេន្ដិ ពោលពាក្យលើកសរសើរសិស្សដែលមានសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជា និង កិរិយាមារយាទល្អពិតនោះឱ្យច្បាស់ប្រាកដដល់មិត្តនិងអាមាត្យ។
ទិសាសុបរិត្តានំករោន្ដិ ធ្វើនូវសេចក្ដីការពាររក្សាសិស្ស ក្នុងទិសទាំងឡាយ គឺថាឱ្យសិស្សសិក្សារៀនសិល្បសាស្រ្ដចំណេះវិជ្ជា មិនឱ្យទើសទាល់ក្នុងវេលាដែលសិស្សទៅក្នុងទិសនោះៗ។ កាលបើសិស្សឬគ្រូអាចារ្យបានប្រព្រឹត្តត្រូវតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រតិបត្តិ ត្រូវអនុគ្រោះទៅវិញទៅមកដូច្នេះហើយ សិស្សនិងគ្រូអាចារ្យនោះ ឈ្មោះថាបានបិទបាំងភ័យអន្តរាយមិនឱ្យកើតឡើងបាន ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួន បើសិស្សឬគ្រូអាចារ្យមិនប្រព្រឹត្តិតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តទៅវិញទៅមកនោះទេ ឈ្មោះថាញ៉ាំងភ័យអន្ដរាយឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួនសិស្ស ឬ គ្រូអាចារ្យដែលប្រព្រឹត្តឱ្យខុសពីស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រតិបត្តនោះ។
៣ក ស្វាមីគប្បីអនុគ្រោះដោយស្ថាន៥យ៉ាង
សម្មាននាយ ដោយសេចក្ដីរាប់អានដោយសម្ដីដ៏ទន់ផ្អែមទៅរកភរិយា។
អវិមាននាយដោយកិរិយាមិនបៀតបៀនមិនមើលងាយភរិយាដូចទាសកម្មករ។
អនតិចរិយាយដោយកិរិយាមិនប្រព្រឹត្តកន្លងចិត្តភរិយា។
វត្តភ្នំដូនពេញ
វត្តភ្នំដូនពេញ ឬ វត្តភ្នំ (អង់គ្លេស: Wat Phnom Daun Penh) or (Wat Phnom) គឺជាវត្តដ៏ចំណាស់មួយ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានអាយុកាលប្រមាណជា ៦៥០ ឆ្នាំ ឆ្លងកាត់ការសាងសង់ និង ជួសជុលជាបន្តបន្ទាប់ ដោយរជ្ជកាលស្ដេចចំនួន ៤អង្គ ។ វត្តភ្នំ គឺជាទីមណ្ឌល នៃបូជនីស្ថាន សាសនា វប្បធម៌ និង ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលជានិមិត្តរូបដ៏ចម្បងក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃឈ្មោះទីក្រុង ភ្នំពេញ ដែលវត្តនេះមានកម្ពស់សរុប ៤៦ ម៉ែត្រ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ហ្វីត (១៥០ហ្វីត) វត្តនេះផងដែរ ត្រូវបានប្រសិទ្ធនាម តាមឈ្មោះ លោកយាយ ដូនពេញ ដែលជាអ្នកបង្កើតវត្តនេះឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៣៧២ ដែលមានតំណាលពីការ រកឃើញនៅ ព្រះបដិមាបួនអង្គក្នុងដើមគគីមួយក្បែរច្រាងទន្លេ ដោយបដិមារព្រះទាំង ៤អង្គនេះរួមមាន ៖
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៣ក ស្វាមីគប្បីអនុគ្រោះដោយស្ថាន៥យ៉ាង
ឥស្សរិយវោស្សគ្គេនដោយកិរិយាប្រគល់នូវឥស្សរិយស គឺភាវជាធំក្នុងការចាត់ចែងខាទនីយភោជនីយាហារដាច់មុខទៅឱ្យភរិយា។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ប្រវត្តិ
History
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៣ខ ភរិយាត្រូវទំនុកបម្រុងស្វាមីដោយស្ថាន៥យ៉ាង
សុសំវិហិតកម្មន្ដាចាត់ចែងការងារមានការចំអិននូវអាហារ គឺបបរនឹងបាយជាដើមដោយផ្ចិតផ្ចង់ឱ្យត្រូវតាមពេលកំណត់។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ប្រវត្តិ
វត្តភ្នំ ត្រូវបានពណ៌នាអំពីព្រឹត្តការណ៍ នៃព្រះបាទ ពញ្ញាយ៉ាត ដែលលើករាជធានីពីទួលបាសាន ខេត្ត កំពង់ចាម មកតាំងនៅតំបន់ចតុមុខ (បច្ចុប្បន្ន: ភ្នំពេញ) ដែលជាតំបន់នៃការប្រពសព្វគ្នា នៃទន្លេបួន នោះគឺ ទន្លេសាប ទន្លេមេគ្គងលើ ទន្លេមេគង្គក្រោម និង ទន្លេបាសាក់ ទន្លេទាំងបួនប្រសព្វមុខគ្នា ទើបហៅថា ទន្លេចតុមុខ (Chaktomuk River) មុនពេលព្រះបាទ ពញ្ញាយ៉ាត មកដល់តំបន់ចតុមុខនេះ វត្តភ្នំ ត្រូវបានសាង់រួចរាល់ទៅហើយ ដោយលោកយាយ ដូនពេញ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៧២ នៃគ.សករាជ ដែលស្ថិតក្នុងរជ្ជកាល ព្រះធម្មរាជាទី១ រហូតដល់ក្នុងរាជរបស់ ព្រះបរមរាជាទី១ នៃអង្គ ពញ្ញាយ៉ាត ដែលបានលើករាជធានីពីទួលបាសាន មកតាំងនៅ តំបន់ចតុមុខ អំឡុងពេលដែលរាជធានីទួលបាសាន ត្រូវបានលិចលង់ដោយទឹកជំនន់ធំ នាឆ្នាំរោង ក្នុងឆ្នាំ ១៣៩៧ នៃគ.សករាជ រយៈពេល ៣ឆ្នាំ នៃការសាងសង់ទីក្រុងថ្មីនាតំបន់ចតុមុខនេះ ព្រះបាទ ពញ្ញាយ៉ាត បានប្រសិទ្ធនាម ទីក្រុងថ្មីនេះថា "ក្រុងចតុមុខ មង្គលសកលកម្ពុជាធិបតី សិរីធរៈបវរ ឥន្ទ្របត្តបុរី រដ្ឋរាជសីមាមហានគរ" (Krong Chaktomuk Mongkol Sakal Kampuchea Thipadei Sereythorabovor Indrabat Borei Roth Reach Seima Maha Nokor) ដែលគ្រប់គ្នាស្គាល់ថា ជាទីក្រុងចតុមុខ ដែលត្រូវបានប្រកាសឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៤០០ នៃគ.សករាជ ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៣ខ ភរិយាត្រូវទំនុកបម្រុងស្វាមីដោយស្ថាន៥យ៉ាង
សុសង្គហិតបរិជនាសង្គ្រោះដល់ជនជាញាតិរបស់ស្វាមី និងញាតិរបស់ខ្លួនដោយស្មោះស្មើ។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ចេតិយធំ ពញ្ញាយ៉ាត
Ponhea Yat Main Stupa
ចេតិយធំ ពញ្ញាយ៉ាត ត្រូវបានសាងសង់ឡើង ដោយព្រះបាទ នរាយណ៍រាមា ក្នុងឆ្នាំ ១៤៣៣ ដល់ឆ្នាំ ១៤៣៤ នៃគ.សករាជ ក្រោយពេលព្រះបាទ ពញ្ញាយ៉ាត យាងសោយព្រះទីវង្គត់ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ ។ ចេតិយធំ ពញ្ញាយ៉ាត មានកម្ពស់សរុប ២៧ម៉ែត្រ និងបានសាងសង់អស់រយៈពេលពេញមួយឆ្នាំ ដើម្បីដាក់ដម្កល់អដ្ឋិធាតុ របស់ទ្រង់ ក្រោយបញ្ចប់ការសាងសង់ ព្រះនរាយណ៍មា ដែលជាបុត្រច្បងនៃ អង្គពញ្ញាយ៉ាត បានធ្វើកិច្ចពិធីសូត្រធម្មទាន ពុទ្ធសាសនា រយៈពេល ៧ ថ្ងៃផងដែរ និង បានបញ្ចុះនូវគ្រឿងត្បូងចម្រុះពណ៌ជាច្រើនប្រមាណជា ១មុឺនគ្រាប់ និង បានចេញព្រះរាជឱង្ការ ប្រសិទ្ធនាម វត្តភ្នំនេះថា "វត្តចេតិយបព៌ត" រហូតដល់សម័យកាលទេសប្រែប្រួល ក៏ហៅក្លាយរហូតមក ថាជាវត្តភ្នំ មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ វត្តភ្នំ នៃរជ្ជកាលព្រះបាទ ធម្មរាជាទី២ ក្រោយពេលព្រះបាទ ស្រីរាជា និង ស្រីសុរិយោទ័យ សោយទីវង្គត់នៅអាយុធ្យា ព្រះធម្មរាជាទី២ បានបញ្ជូនបេសកជន ទៅស្នើសុំអដ្ឋិធាតុរបសព្រះរាមទាំងពីរ យកមកដម្កល់នៅកម្ពុជាវិញ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៨៥ នៃគ.សករាជ ព្រះអង្គបានបញ្ជារឱ្យសាងសង់ចេតិយចំនួន២ បន្ថែមទៀត នៅក្នុងបរិវេណនៃវត្តភ្នំនេះ ដើម្បីទុកជាទីដម្កល់នៅព្រះធាតុ (ឆ្អឹង) នៃរាជវង្សរបស់ព្រះអង្គ ទ្រង់ក៏បានបរិច្ចាគព្រះរាជទ្រព្យ ដោយព្រះរាជសទ្ធានូវ វេរភូមិ២១ ស្រែ២១ ខ្ញុំប្រុស២១នាក់ ខ្ញុំស្រី២១នាក់ រទេះគោ២១​នឹម រទេះក្របី២១នឹម សេះ២១ក្បាល ដំរី២១ក្បាល និងគ្រឿងភ្លេងប្រគំផ្សេងៗ ថ្វាយទុកជាទាសាទាសី ឱ្យរក្សាព្រះចេតិយ ព្រះវិហារ សីមា សម្រាប់បោសច្រាសសំអាតជាប្រចាំនៅទីវត្តរាម នៃវត្តចេតិយបព៌តនេះ ក្រោយមក ព្រះធម្មរាជាទី២ បានយាងសោយព្រះទីវង្គត់នៅរាជធានីទួលបាសាន ក្នុងឆ្នាំ ១៤៨៦ នៃគ.សករាជ បុត្ររបស់ទ្រង់ ធម្មខត្តិសុគន្ធរ មានបំណងចង់បញ្ចុះអដ្ឋិធាតុបិតារបស់ទ្រង់ ធម្មរាជាទី២ នៅវត្តចេតិយបពត៌ នៃក្រុងចតុមុខនេះ ប៉ុន្តែក្រោយមកទ្រង់ផ្លាសគំនិត និងបានសម្រេចយកអដ្ឋិធាតុ បិតាទ្រង់ ទៅបញ្ចុះនៅ ខេត្តអាសន្ទុកវិញ (បច្ចុប្បន្ន: កំពង់ធំ) នៅពេលដែលទ្រង់បានយាងត្រឡប់មកពីបញ្ចុះធាតុបិតារួច ទ្រង់បានចូលទៅសួរសុខទុក្ខ ព្រះអនុជរបស់ទ្រង់ ពញ្ញាចន្ទ ជាមួយនិង រាជប្រទាននូវសត្វដំរីមួយចំនួនផងដែរ បន្ទាប់មកទ្រង់ក៏ប្រកាសរាជនៅរាជធានីទួលបាសាន ក្នុងឆ្នាំ ១៤៨៦ នៃគ.សករាជ ដែលមានព្រះនាមក្នុងរាជថា ស្រីសុគន្ធបទ ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៣ខ ភរិយាត្រូវទំនុកបម្រុងស្វាមីដោយស្ថាន៥យ៉ាង
អនតិចារិនីមិនប្រព្រឹត្តកន្លងចិត្តស្វាមី។
ទក្ខាចហោតិអនលសាសព្វកិច្ចេសុ ជាស្រ្ដីឆ្លាតប្រសប់ក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយ មានការចាត់ចែងនូវបបរនិងបាយជាដើម ឥតខ្ជឹលច្រអូសក្នុងកិច្ចការទាំងពួង ហើយញ៉ាំងកិច្ចទាំងនោះឱ្យសម្រេចបាន។ កាលបើស្វាមីឬភរិយាបានប្រព្រឹត្តត្រូវតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវអនុគ្រោះត្រូវទំនុកបំរុងទៅវិញទៅមកដូច្នេះហើយ ស្វាមីនិងភរិយានោះ ឈ្មោះថាបានបិទបាំងភ័យអន្ដរាយមិនឱ្យកើតឡើងបាន ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដឱ្យកើតដល់ខ្លួន បើស្វាមីឬភរិយាមិនប្រព្រឹត្តតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តទៅវិញទៅមកនោះទេ ឈ្មោះថាញ៉ាំងភ័យអន្ដរាយឱ្យកើតឡើងដល់ស្វាមី ឬ ភរិយាដែលប្រព្រឹត្តឱ្យខុសពីស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តនោះ។
វត្តភ្នំដូនពេញ
វត្តភ្នំក្នុងរាជ ព្រះសុីសុវត្ថិ
រូបសំណាកអនុស្សាវរីយ៍ មិត្តភាពបារាំង-ខ្មែរ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅបរិវេណចង្កេះវត្តភ្នំដូនពេញ ដែលស្ថិតនៅទិសខាងត្បូងជាប់ និង នាឡិកាយក្សវត្តភ្នំ រូបសំណាកនេះ គឺជារូបសំណាករបស់ព្រះករុណា ព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ដែលធ្វើអំពីសំរិទ្ធ និង បានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៩ នៃគ.សករាជ ប៉ុន្តែក្រោយមក គេបានយករូបសំណាកដើមនេះទៅតម្កល់ នៅសារមន្ទីរជាតិ នាភ្នំពេញវិញ និង បានជំនួសដោយការសូនរូបចម្លាក់ទ្រង់មកជំនួសវិញ ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ ដែលរូបសំណាករបស់ទ្រង់ស្ថិតក្នុង ឥរិយាបថគង់លើរាជ្យបល្ល័ង ដើម្បីទទួលនូវ វត្ថុតំណាងខេត្តទាំងបី ដែលកម្ពុជាទទួលបានពី សន្ធិសញ្ញា បារាំង-សៀម (Franco - Siamese Treaties ) ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ ក្រោយបិទបញ្ចប់ព្រឹត្តិការណ៍សង្គ្រាម បារាំង-សៀម ដែលផ្ទុះឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៣ នៃគ.សករាជ ដែលស្ថិតក្នុង រជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទ នរោត្តម ។ នៅខាងឆ្វេងរូបសំណាក ព្រះសុីសុវត្ថិ គឺជាស្ត្រីភីលៀងបីរូប បាននាំយកវត្ថុបី ដែលដាក់នៅលើជើងពានតំណាងឱ្យខេត្តទាំង៣ ដែលកម្ពុជាត្រូវទទួលបានពីសៀមត្រឡប់មកវិញរួមមាន៖ ខេត្តសៀមរាប ខេត្តសុីសុផុន (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) និង ខេត្តបាត់ដំបង ។ រូបផ្នែកខាងស្ដាំ គឺជារូប កងទ័ពខ្មែរ ក្នុងសំលៀកបំពាក់បារាំង អមទៅដោយ ទង់ជាតិប្រទេសបារាំង ដែលជាអ្នកជ្រោមជ្រែងទទួលបាន នូវខេត្តទាំងបីនេះត្រឡប់មកវិញ នៅជាប់និង រូបសំណាកនេះ មានក្បាច់រចនាជារូបស៊ុមសរសេរបញ្ចាក់អំពីឈ្មោះខេត្តទាំង៣ ដែលទទួលបានពីសៀមត្រឡប់មកវិញផងដែរ រីឯនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃរូបស៊ុមគឺជារូបទេសាភិបាលបារាំងប្រចាំនៅកម្ពុជា លោក "ល្វីស ប៉លលូស៍" (Louis Paul Luce) ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៤ក កុលបុត្រគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង
ទានេនដោយកិរិយាឱ្យទ្រព្យរបស់ដែលគួរឱ្យដល់មិត្ត។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ព្រេងនិទានវត្តភ្នំ
The Legend of Wat Phnom
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៤ក កុលបុត្រគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង
បិយវជ្ជេនដោយកិរិយាពោលនូវពាក្យដ៏ពីរោះទៅរកមិត្ត។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ព្រេងនិទានវត្តភ្នំ
រឿងវត្តភ្នំដូនពេញ ដែលស្ថិតក្នុងព.សករាជ ១៩១៦ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៣៧២ មានតំណាលថា៖ មាន​ដូនចាស់​ម្នាក់​ឈ្មោះ "យាយ​ពេញ"​ ជា​អ្នកមាន​ភោគ​សម្បត្តិ​បរិបូរណ៍ ដែលមាន​លំនៅ​ដ្ឋានក្បែរ​ច្រាំងទន្លេ​​មុខបួន ផ្ទះ​របស់គាត់​សង់​នៅលើ​ទួល​ខាងកើត​ភ្នំ​តូច​មួយ ។ ថ្ងៃមួយ​ទីនោះ​មាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ខ្លាំង​ទឹកទន្លេ​ជន់​លិច​រហាច​រហឹម ដូនពេញ​បាន​ចុះទៅ​កំពង់ទឹក​ស្រាប់តែ​ឃើញ​ដើម​គគីរ​ធំ​មួយបានរសាត់អណ្តែត​មកទើរនៅ​ក្បែរ​ច្រាំងទន្លេជិតកំពង់ទឹករបស់គាត់ ដូនពេញបានក្រឡេកទៅឃើញរន្ធ ដើមគគីនោះដូចជាមានរបស់អ្វីមួយនៅក្នុងនោះ ដូនពេញ ក៏យកមែកឈើតូចមួយមក​កោស​កៀរ​សំអាត​ភក់​ចេញ គាត់់​ក៏ប្រះទះឃើញ​ក្នុង​ប្រហោង​ឈើ​គគីរនោះ​មាន បដិមាព្រះចំនួន ៤អង្គនៅក្នុងនោះ បដិមាទាំងបួន ធ្វើអំពី ថ្មកែវ មាស សំរិទ្ធ និង លង្ហិន ដោយសេចក្ដីត្រេកអរនេះ លោកយាយដូនពេញ ក៏ទៅហៅអ្នកស្រុកអ្នកភូមិ ឱ្យមកមើលនិងបានប្រាប់ឱ្យពួកគេយកពួរទៅចងហើយអូសដើមគគីរនោះមកដើម្បីគាស់យកបដិមាទាំងបួនអង្គនេះ ។ ដូនពេញ និង អ្នកស្រុកអ្នកភូមិមានសេចក្ដីសម្សនោសគ្រប់ៗគ្នា ក៏ពិភាគ្សាគ្នាចង់សាងសង់អាស្រមមួយដើម្បីគ្រាន់ជាទីតម្កល់នៅបដិមាទាំងបួនអង្គនេះ ដើម្បីទុកជាការគោរពបូជា ក្រោយពេលសាងសង់អាស្រមរួច លោកយាយ ដូនពេញ និង អ្នកស្រុកអ្នកភូមិ ក៏នាំគ្នាធ្វើពិធីដង្ហែរបដិមាទាំងបួនអង្គនោះ យកទៅតម្កល់នៅលើកំពូលភ្នំតូចមួយនេះ កូនអ្នកស្រុកអ្នកភូមិក៏ចេះតែនាំគ្នាមកបួសស្នាក់អាស្រ័យនៅអាស្រមមួយនេះ លោកយាយដូនពេញ ក៏ចំណាយនូវប្រាក់កាក់ផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីសាងសង់ព្រះវិហារមួយ ដើម្បីដម្កល់នូវបដិមាទាំងបួន អង្គបដិមាថ្មកែវ ទ្រង់ឈរមានព្រះហត្ថបួន ព្រះហត្ថម្ខាងទ្រង់កាន់ដំបង និង កងចក្រ ព្រះហត្ថម្ខាងទៀត ទ្រង់កាន់ខ្យងស័ង្ខ និង ផ្កាឈូក ព្រះកេសាបួង ក្នុងទម្រង់ជា ព្រះនរាយណ៍ អង្គបដិមាមាស ជាព្រះពុទ្ធអង្គ ក្នុងទម្រង់ផ្ចាញ់មារ អង្គបដិមាសំរិទ្ធ ជាទេវរូបមានរចនាប្លែកក្នុងទម្រង់មានព្រះមកុដ មានសុរងកនិងឥន្ធនូ សន្និដ្ឋានថាជាព្រះឥន្ទ្រ អង្គបដិមាលង្ហិន មានទម្រង់ជាព្រះសង្ឃធាត់ និង មានព្រះភ័ក្រក្នុងភាពញញឹម ដោយសន្ឋិដ្ឋានថា ជាព្រះកំចាយ ក្នុងរចនបទមកពីស្រុកឆ្ងាយនៃនគរផ្សេង ដោយសារមានព្រះភិក្ខុមកសាងភ្នួសបួសរៀនច្រើន លើវិហារភ្នំនេះ អ្នកស្រុកអ្នកភូមិក៏សម្រេចគ្នាបង្កើតវត្តមួយនេះឡើង ដែលមានឈ្មោះថា "វត្តភ្នំដូនពេញ" ដែលយកតាមឈ្មោះរបស់លោកយាយដូនពេញចាប់ពីពេលនោះមក ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៤ក កុលបុត្រគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង
អត្ថចរិយាយដោយកិរិយាប្រព្រឹត្តធ្វើនូវប្រយោជន៍ឱ្យកើតដល់មិត្ត។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ការប្រែប្រួលជំនឿ
Religious Variations
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៤ក កុលបុត្រគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង
សមានត្តតាយដោយភាវជាអ្នកមានចិត្តស្មើដោយមិត្ត។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ការប្រែប្រួលជំនឿ
ទីសក្ការៈវត្តភ្នំដូនពេញ តែងត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនជាពិសេស គឺប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរកាត់ចិន ដែលមានជំនឿទៅលើអ្នកតាព្រះចៅ ដែលសម្គាល់ជាអ្នកតាម្ចាស់ស្រុកក្នុងជំនឿវិញាណនិយម (Spiritualism) ហើយពួកគេតែងយកគ្រឿងដង្វាយផ្សេងៗទៅបន់ស្រន់សុំសេចក្ដីសុខ និង ដើម្បីកាត់ឆុងនូវភាពអពមង្គលទាំងពួងផងដែរ យោងតាម ប្រសាសន៍របស់ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យមួយចំនួន ដែលឆ្លងកាត់ក្នុងសម័យកាល នៃការសែនព្រេនអ្នកតាព្រះចៅ ដែលចាប់ផ្ដើមឡើងជាលើកដំបូងអំឡុង នៃព្រឹត្តិការណ៍ សង្គ្រាមលោកលើកទី២ (World War II) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ សៀមបានបើកការវាយប្រហារមូលដ្ឋានកងទ័ពបារាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កងទ័ពអាកាសសៀម បានបើកយន្តហោះជាច្រើនគ្រឿងមកទម្លាក់គ្រាប់ ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រជាពលរដ្ឋ មានការភិតភ័យណាស់ បានរត់ទៅជ្រកកោនក្នុងបរិវេណវត្តភ្នំដូនពេញ គ្រាប់បែកមួយចំនួន បានធ្លាក់ចំទីតាំងមួយចំនួនដូចជា ផ្សារចាស់ ផ្សារធំថ្មី កំពែងព្រះបរមរាជវាំង និង ទូកប្រជានេសាទដែលនៅតាមច្រាងទន្លេ ប៉ុន្តែមិនមានករណីផ្ទុះគ្រាប់បែកណាមួយនៅបរិវេណវត្តភ្នំនោះទេ ប្រជាពលរដ្ឋដែលរត់ទៅពួននៅវត្តភ្នំ បានតំណាលពីការបន់ស្រន់របស់ពួកគេ ទៅលើអ្នកតាម្ចាស់ស្រុកនាវត្តភ្នំ ដើម្បីឱ្យជួយតាមថែរក្សាពួកគេ រីឯយន្តហោះពីរគ្រឿងនៃកងទ័ពអាកាសសៀម ត្រូវបានកងទ័ពបារាំង បាញ់ធ្លាក់ផងដែរ ដោយមានជំនឿទៅលើអ្នកតាម្ចាស់ស្រុកនាវត្តភ្នំ អាស្រមតូចមួយដែលនៅខាងកើតវត្តភ្នំត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋមកធ្វើការបន់ស្រន់ជាហូរហែរ រហូតដល់ប្រសិទ្ធនាម អាស្រមអ្នកតាម្ចាស់ស្រុកនោះថា "អ្នកតាព្រះចៅ" ចាប់ពីពេលនោះមក ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៤ក កុលបុត្រគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង
អវិសំវាទនតាយ ដោយភាវមិនក្លែងពោលឱ្យឃ្លាតចាកសេចក្ដីពិតដល់មិត្ត។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ការអន់ថយចម្លាក់សិល្បៈនៅកម្ពុជា
Cambodia art sculpture decrease
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៤ខ មិត្តសំឡាញ់ត្រូវអនុគ្រោះកុលបុត្រវិញដោយស្ថាន៥យ៉ាង
បមត្តំរក្ខន្ដិជួយរក្សាមិត្តដែលបានជាភ្លាំងភ្លាត់ធ្វេសប្រហែស។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ការអន់ថយចម្លាក់សិល្បៈនៅកម្ពុជា
រាល់ពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើននាំគ្នាទៅបន់ស្រន់នៅបូជនីយស្ថាន វត្តភ្នំដូនពេញ ពួកគេមិនរំលងការនាំយកភួងផ្កាម្លិះ ឬ ផ្កាឈូកទៅថ្វាយដល់លោក យាយដូនពេញនោះទេ រូបចម្លាក់លោកយាយដូនពេញ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងអំឡុង ទស.វទី៩០ ក្រោយពេលប្រទេសកម្ពុជា បិទបញ្ចប់សង្គ្រាមសុីវីល ដែលផ្ទុះឡើងអស់រយៈពេល ២៨ឆ្នាំ ។ ការធ្លាក់ចុះចម្លាក់សិល្បៈនៅកម្ពុជា ដោយកម្ពុជាពេលនោះត្រូវបានរងការបំភ្លេចបំផ្លាញដោយរបប កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលដឹកនាំដោយ ប៉ុលពត នៅក្នុងរបបដ៏សាហាវយង់ឃ្នង មួយនេះ ពួកខ្មែរក្រហមបានបោកយក គ្រូបង្រៀន គ្រូសាស្ត្រាចារ្យ និង ក្រុមនិសិត្សបញ្ញាវ័ន្ត រាប់ពាន់នាក់ពីក្រៅប្រទេសយកមកសម្លាប់ថែមទៀតផងដែរ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៧ តាមរយៈវីដេអូសកម្មភាព ក្នុងការបង្រៀនស្រាវជ្រាវ ដែលរៀបចំឡើងដោយពួកខ្មែរក្រហម ដើម្បីឃោសនាបោកបញ្ឆោតអ្នកចេះដឹងឱ្យត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ប៉ុន្តែធាតុពិតអ្នកចេះដឹងទាំងនោះត្រូវបានគេយកទៅសម្លាប់នោះទេ ដោយកង្វះនូវធនធានមនុស្ស ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ចម្លាក់សិល្បៈនៅកម្ពុជាចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះអន់ថយជាបន្តបន្ទាប់ រូបចម្លាក់មួយចំនួនធំ មានរូបរាង្គមិនសមប្រកបតាមស្តង់ដារវិជ្ជាជីវៈនោះទេ រូបចម្លាក់ខ្លះមានក្បាលធំខ្លួនតូច មានដៃជើងវែងខ្លី មានត្រចចៀកធំជាងក្បាល រូបចម្លាក់គ្មានកម្ពស់ខ្នាតត្រឹមត្រូវ រូបចម្លាក់តំណាងប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិយូរៗទៅ ដូចបៃឡុកបៃឡក្មេងលេង នាំគ្នាយកមកតាំងបង្ហាញតាមអំពើចិត្ត ដែលធ្វើកម្ពុជាអាប់យស្តជាខ្លាំង ក្រុមបុរាណាចារ្យ មានតែសង្ឃឹមថា កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ ផ្លាសប្ដូរផ្នត់គំនិតទាំងអស់នេះ មិនថារូបចម្លាក់ជា វត្ថុ មនុស្ស សត្វ ឬ ទេវតា ដែលដាក់តម្កល់នៅទីណាៗ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា សូមឱ្យមាននូវកម្ពស់ខ្នាតច្បាស់លាស់ មានការរចនាស្អាតល្អប្រណិត តាមមាឌដ្ឋានស្តង់ដារប្រកបដោយគតិយុត្ត បើសិនជាមានរូបចម្លាក់ណាមួយខុសកម្ពស់ខ្នាត មានរូបរាងមិនល្អស្អាត គួរតែយកចេញ ឬ កំទេចចោល មិនគួរទុកឱ្យនៅបំផ្លាញឈ្មោះកម្ពុជាបន្តទៀតនោះទេ សូមចូលរួមកែប្រែផ្នត់គំនិតនេះទាំងអស់គ្នា លោកយាយ ដូនពេញ ដែលមានប្រវត្តិតាំងពី ស.វទី១៤ ត្រូវសាងសង់រូបសំណាករបស់គាត់តាម សម័យកាលអង្គរ ដែល មុនសម័យកាលចតុមុខ ទៅទៀត ត្រូវមានមូដសក់ប្រភេទណា ត្រូវពាក់សំលៀកបំពាក់បែបណា ត្រូវសន្និដ្ឋានរូបរាង្គរបស់គាត់ តាមរង្វាស់ខ្នាតច្បាស់លាស់ មិនមែនធ្វើចេញមកដូច បៃឡុកបៃឡក្មេងលេង និងយកមកតាំងបង្ហាញស្រេចតែនិងចិត្តនោះទេ ។
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៤ខ មិត្តសំឡាញ់ត្រូវអនុគ្រោះកុលបុត្រវិញដោយស្ថាន៥យ៉ាង
បមត្តស្សសាបតេយ្យំរក្ខន្ដិជួយថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មិត្តបានជាភ្លាំងភ្លាត់ធ្វេសប្រហែស។
វត្តភ្នំដូនពេញ
អនុស្សាវរីយ៍ នៃដំរី (សំបូរ)
Memories of elephants (Sambo)
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៤ខ មិត្តសំឡាញ់ត្រូវអនុគ្រោះកុលបុត្រវិញដោយស្ថាន៥យ៉ាង
ភីតស្សសរណំហោន្ដិកាលបើមិត្តមានសេចក្ដីភិតភ័យក៏អាចជាទីពឹងអាស្រ័យដល់មិត្តបាន។
វត្តភ្នំដូនពេញ
អនុស្សាវរីយ៍ នៃដំរី (សំបូរ)
ដំរីមួយក្បាលដែលត្រូវបានម្ចាស់របស់វា យកមកដឹកអ្នកដំណើរនៅបូជណីស្ថានវត្តភ្នំ វាមានឈ្មោះថា "សំបូរ" (Sambo) ដែលជាដំរីមួយក្បាលដែលបានដាក់ឱ្យភ្ញៀវទេសចរណ៍ជិះកំសាន្តជុំវិញ បូជនីស្ថានវត្តភ្នំក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2001 សំបូរមានមាឌធំ និង មានកម្ពស់ខ្ពស់ វាជាសត្វដំរីដ៏ទាក់ទាញមួយ ដែលធ្វើឱ្យក្មេងៗជាច្រើនចង់ឃើញនូវរូបរាង្គរបស់វា សំបូរបានដឹកភ្ញៀវទេសចរណ៍ដើរកំសាន្តជុំវិញ រមណីយដ្ឋាន នៃបូជនីស្ថានវត្តភ្នំ អស់រយៈពេល 14ឆ្នាំ ទើបម្ចាស់របស់វាសម្រេចឱ្យវាចូលនិវត្តន៍ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2014 ។ សំបូរ ​ត្រូវបាន​បញ្ជូន​ឱ្យទៅ​រស់នៅ​ក្នុងព្រៃ​ធម្មជាតិ​នា ខេត្តមណ្ឌលគិរី ​បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានលោក សុិន សន យកមកទទួលចិញ្ចឹមតាំងពីអាយុវាបាន ៥ឆ្នាំមកម៉្លេះ ហើយលោកបានបន្តចិញ្ចឹមវាអស់រយៈពេលប្រមាណជា ៤០ ឆ្នាំមកហើយ ​​សំបូរ​ត្រូវបាន​ចាត់ទុកជា​សមាជិក​មួយ​ ក្នុង​គ្រួសាររបស់​លោក ស៊ិន សន ផងដែរ ។ ដំរីឈ្មោះ សំបូរ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ល្បី​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ធ្លាប់​បាន​ដឹក​អ្នក​ទេសចរ​ណ៍កម្សាន្ត​នៅ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ជាច្រើន​ឆ្នាំ​នេះ នឹង​ត្រូវ​ចូល​និវត្តន៍​ តាមរយៈសេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​ស្ថានទូត​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ប្រចាំនៅកម្ពុជា បានឱ្យដឹង​ថា សត្វ​ដំរី​ឈ្មោះ សំបូរ នឹង​បញ្ជូនឱ្យ​ទៅ​រស់​នៅ​ជាមួយ​សត្វ​ដំរី នៅ​ក្នុង​តំបន់​អភិរក្ស​សត្វ​ដំរី​ពិសេសស្ថិត​ក្នុង ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី ដែល​ជា​កន្លែង​ដែល​ដំរី សំបូរ អាច​រស់​នៅ​ជាមួយ​សត្វ​ដំរី​ដទៃ​ទៀត ព្រម​ទាំង​អាច​ទទួល​ការ​ថែទាំ ការ​ព្យាបាល​បាន​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវផងដែរ ។
វិចិត្រសាលវត្តភ្នំ
Wat Phnom Gallery
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៤ខ មិត្តសំឡាញ់ត្រូវអនុគ្រោះកុលបុត្រវិញដោយស្ថាន៥យ៉ាង
អបរបជ្ជំស្សបដិបូជេន្ដិស្រឡាញ់រាប់អានកូនចៅផៅពង្សត្រកូលរបស់មិត្ត។ កាលបើមិត្តសម្លាញ់ ឬ កុលបុត្របានប្រព្រឹត្តត្រូវតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវទំនុកបំរុង ត្រូវអនុគ្រោះទៅវិញទៅមកដូច្នេះហើយ មិត្តសម្លាញ់និងកុលបុត្រនោះ ឈ្មោះថាបានបិទបាំងភ័យអន្ដរាយមិនឱ្យកើតឡើងបាន ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួន បើមិត្តសម្លាញ់ឬកុលបុត្រមិនប្រព្រឹត្តតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តទៅវិញទៅមកនោះទេ នោះឈ្មោះថាញ៉ាំងភ័យអន្ដរាយឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួនមិត្តសម្លាញ់ ឬ កុលបុត្រដែលប្រព្រឹត្តឱ្យខុសពីស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តនោះ។
វត្តភ្នំដូនពេញ
ដូចនេះ
See also
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦
៥ក ចៅហ្វាយនាយគប្បីទំនុកបម្រុងដោយស្ថាន៥យ៉ាង
គិលានុដ្ឋានេនដោយកិរិយាព្យាបាលរក្សាថែទាំទាសកម្មករក្នុងកាលដែលមានជម្ងឺ ហើយមិនបៀតបៀនឱ្យធ្វើការងារអ្វីឡើយ។
អច្ឆរិយនំរានំសំវិភាគេ្គនដោយកិរិយាចែករំលែកនូវរបស់ដែលមានរសឆ្ងាញ់ពិសាឱ្យទាសកម្មករបរិភោគ។
សមយេវោស្សគ្គេនដោយកិរិយាបើកឱកាសឱ្យឈប់ធ្វើការក្នុងនិច្ចសម័យ គឺថាកាលបើដឹងថាទាសកម្មករធ្វើការហត់នឿយពេញ១ថ្ងៃក៏ឱ្យឈប់សម្រាកកម្លាំងខ្លះឱ្យឈប់ធ្វើការក្នុងកាលសម័យ គឺថាបើដល់កំណត់ថ្ងៃនក្ខត្តឬក្សមានថ្ងៃចូលឆ្នាំជាដើម ក៏បើកឱ្យឈប់ធ្វើការ។
៥ខ បាវព្រាវនិងមនុស្សដែលធ្វើការឈ្នួលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់បំពេញបំប៉ានចៅហ្វាយនាយដោយស្ថាន៥យ៉ាង
បុព្វដ្ឋាយិនោចហោន្ដិក្រោកឡើងធ្វើការងារមុនចៅហ្វាយនាយ។
សុកតកម្មការកាធ្វើការរបស់ចៅហ្វាយនាយដោយពិនិត្យពិច័យផ្ចិតផ្ចង់អស់ពីចិត្តឥតមានគិតកាញ់គ្នេរ។
៦ក កុលបុត្រជាគ្រហស្ថគប្បីប្រតិបត្តិផ្គត់ផ្គង់ដោយស្ថាន៥យ៉ាង
មេត្តេនកាយកម្មេនដោយកាយកម្មប្រកបដោយមេត្តាគឺថាធ្វើនូវកិច្ចដោយកាយមានទៅនិមន្តលោកដល់វត្ត និងទទួលយកធម្មក្រកទៅដងទឹកប្រគេនលោក និងគក់ច្របាច់ជាដើម ដោយសេចក្ដីរាប់អានដ៏ស្មោះត្រង់អស់ពីចិត្ត។
មេត្តេនវចីកម្មេនដោយវចីកម្មប្រកបដោយមេត្តាគឺថាធ្វើនូវកិច្ចប្រកបដោយវាចា មានពោលពាក្យដាស់តឿនអ្នកឯទៀតឱ្យធ្វើទានដល់សមណព្រាហ្មណ៍ និងបន្លឺនូវសព្ទសាធុការក្នុងកាលស្ដាប់ធម៌ទេសនាចប់ និងធ្វើនូវបដិសណ្ឋារដោយសំដីរាក់ទាក់ជាដើម ដោយសេចក្ដីរាប់អានដ៏ស្មោះត្រង់អស់ពីចិត្ត។
មេត្តេនមនោកម្មេន ដោយមនោកម្មប្រកបដោយមេត្តាគឺថាធ្វើនូវកិច្ចដោយចិត្តមានគិតថា ព្រះថេរទាំងឡាយដែលលោកតែងនិមន្ដមកកាន់ត្រកូលរបស់យើងសូមឱ្យលោកបានសេចក្ដីសុខសប្បាយជាដើម ដោយសេចក្ដីរាប់អានដ៏ស្មោះត្រង់អស់ពីចិត្ត។
អនាវដទ្វារតាយដោយភាវជាអ្នកមានទ្វារផ្ទះមិនបិទ គឺថាជាអ្នកឧស្សាហ៍ធ្វើទានដល់សមណព្រាហ្មណ៍ កាលបើឃើញសមណព្រាហ្មណ៍មកដល់ហើយ ក៏ឱ្យទានដោយមិនពោលត្អួញត្អែរចំពោះរបស់ដែលមាននោះ ថាជាគ្មានវិញឡើយ។
៦ខ សមណព្រាហ្មណ៍ត្រូវអនុគ្រោះកុលបុត្រដោយស្ថាន៦យ៉ាង
បាបានិវារេន្ដិហាមឃាត់កុលបុត្រមិនឱ្យធ្វើកម្មអាក្រក់ មានឃាត់មិនឱ្យសម្លាប់សត្វ និងមិនឱ្យលួចទ្រព្យគេជាដើម។
កល្យាណេនិវេសេន្ដិឱ្យកុលបុត្រតម្កល់នូវក្នុងកុសល មានទាន និង សីលជាដើម។
កល្យាណេនមនសាអនុកម្បន្ដិអនុគ្រោះកុលបុត្រដោយកល្យាណចិត្ត គឺតាំងចិត្តផ្សាយមេត្តាធម៌ ដល់កុលបុត្រទាំងឡាយថាឱ្យបានសេចក្ដីសុខ កុំបីមានទុក្ខសោករោគភ័យអ្វីឡើយ។
អសុតំសាវេន្ដិឱ្យកុលបុត្របានស្ដាប់នូវធម៌ដែល មិនធ្លាប់បានស្ដាប់។
សុតំបរិយោទបេន្ដិញ៉ាំងធម៌ដែលកុលបុត្រធ្លាប់បានស្ដាប់ហើយឱ្យផូរផង់ល្អ គឺថាប្រាប់ពន្យល់សេចក្ដីនៃធម៌នោះឱ្យច្បាស់លាស់ប្រាកដឡើង ត្រាតែកុលបុត្រនោះលែងមានសេចក្ដីសង្ស័យ។
សគ្គស្សមគ្គំអាចិក្ខន្ដិប្រាប់ផ្លូវសួគ៌ដល់កុលបុត្រមានប្រាប់ឱ្យដឹងដូច្នេះ ថាបុគ្គលដែលទៅកើតឋានសួគ៌នោះព្រោះអំណាចនៃកុសលមានសីល៥ និងកុសលកម្មបថ១០ជាដើម។ កាលបើសមណព្រាហ្មណ៍ឬកុលបុត្រជាគ្រហស្ថបានប្រព្រឹត្តត្រូវតាមស្ថាន ដែលខ្លួនត្រូវប្រតិបត្តិត្រូវអនុគ្រោះទៅវិញទៅមកដូច្នេះហើយ សមណព្រាហ្មណ៍ ឬកុលបុត្រនោះឈ្មោះថាបានបិទបាំងភ័យអន្ដរាយមិនឱ្យកើតឡើងបាន ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងសេចក្ដីក្សេមក្សាន្ដឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួន បើសមណព្រាហ្មណ៍ឬកុលបុត្រមិនប្រព្រឹត្តតាមស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តទៅវិញទៅមកនោះទេ ឈ្មោះថាញ៉ាំងភ័យអន្ដរាយឱ្យកើតឡើងដល់ខ្លួនសមណព្រាហ្មណ៍ ឬ កុលបុត្រដែលប្រព្រឹត្តឱ្យខុសពីស្ថានដែលខ្លួនត្រូវប្រព្រឹត្តនោះ។
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ គិហិបដិបត្តិ រៀបរៀងដោយលោកគ្រូ រៀមរដ្ឋា
ម៉ាស៊ីនថតចម្លង
ម៉ាស៊ីនថតចម្លងគឺឧបករណ៍ម្យ៉ាងដែលអាចជួយយើងបានច្រើនក្នុងការថតចម្លងឯកសារចំនួនច្រើន ចំណេញពេលវេលា និងប្រាក់កាស។
រឿងស៊ឹមអ្នកបរឡាន (វគ្គទី៨៖ ដើរលេង)
ស៊ឹមបើកឡានកាត់មុខប៉ុស្តិ៍ខ្សែលួសទៅតាមផ្លូវមាត់ទន្លេ ដល់គីឡូលេខ៦ ជិតហាងបិតស្រាបត់មកវិញ។មកដល់ផ្លូវប៉ាឆាបារាំង ស៊ឹមបត់មកខាងលិចបរកុងព័ទ្ធចេតិយរូបពីរ រួចក៏បើកតាមផ្លូវក្រោយពេទ្យធំ សំដៅមកត្បូងចូលទៅក្នុងកន្លែងពិព័រណ៍អន្តរជាតិ។ដល់កន្លែងរោងសត្វវត្តភ្នំ ស៊ឹមបើកតិចៗហើយសួរទៅលោក៖
ស៊ឹមបើកមកដល់ខាងលិចវត្តភ្នំបត់ទៅឯខាងលិច តាមថ្នល់ខាងជើងកន្លែងបារាំងហែលទឹក គាត់ក៏បានសួរលោក៖
ដល់ត្រង់នេះ ឡានមួយឲ្យសម្លេងពិតៗពីក្រោយ។លោកងាកមើលទៅ ឃើញអាអូមែលមួយខ្មៅសរិល។លោកបង្គាប់ឲ្យស៊ឹមឈប់ឡាន ហើយលោកចុះទៅដី។លោកប្រាប់ស៊ឹមថា៖
នារីពាក់មាសប្រកបដោយបន្តោងពេជ្រទាំងគ្រាប់ មុនមិនសប្បាយបានសួរបញ្ជាក់ស៊ឹម៖ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងស៊ឹមអ្នកបរឡាន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រលោមលោកខ្មែរ
ខ្ជាយខាងជើង(កំពត)
ឃុំឃ្ជាយខាងជើង(កំពត)
សាម្មាធិ
សីល សាមាធិ បញ្ញា -នេះជាឫសគល់ប្រតិបត្តិរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា, សីល ត្រូវរក្សាសីលអោយបរិសុទ្ធដើម្បីអោយ​ចិត្តស្ងប់, វេលាណាចិត្តស្ងប់​ក៏កើតសមាធិ​ពេលយើងរក្សានូវសមាធិនោះបានល្អហើយ​បញ្ញាក៏កើតឡើង។ ធ្វើអោយ​យើងបានស្គាល់​ភាពពិតរបស់ធម្មជាតិ​នៃចិត្ត។ ឃើញទុក្ខ កុំពុងកើតឡើង ហើយឃើញ​ហេតុដែលនាំអោយកើតទុក្ខ និងស្គាល់ផ្លូវ​ដើម្បីអោយរួចផុតទុក្ខ៕
ថ្ងៃអាទិត្យ
ថ្ងៃអាទិត្យ គឺជាថ្ងៃទី៧នៃសប្តាហ៍ក្នុងចំណោមថ្ងៃទាំងប្រាំពីរក្នុងមួយសប្តាហ៍។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាភាគច្រើន ថ្ងៃអាទិត្យគឺជាថ្ងៃសម្រាក និងជាថ្ងៃមួយនៃចុងសប្តាហ៍។  តាមប្រពៃណីខ្មែរគេស្លៀកពាក់ពណ៌ក្រហមសម្រាប់ថ្ងៃអាទិត្យ។
ភាសា ឈ្មោះ មានន័យ ភាសាអេស្ប៉ាញ jueves ថ្ងៃយូភិទីរអាទិទេព ភាសាកាតាឡាន dijous ថ្ងៃយូភិទីរអាទិទេព ភាសាបារាំង jeudi ថ្ងៃយូភិទីរអាទិទេព ភាសាកាយិគួ xoves ថ្ងៃយូភិទីរអាទិទេព ភាសាអ៊ីតាលី - ភាសាឡាតាំង giovedì ថ្ងៃយូភិទីរអាទិទេព ភាសាអង់គេ្លស Thursday ថ្ងៃ អាទិទេពផួរ (Thor) ភាសាជប៉ុន 木曜日 (mokuyôbi) ថៃដើមឈី ភាសាព័រទុយហ្គាល់ quarta-feira ថ្ងៃទី៤ ភាសាខេចូអា illapachaw ថ្ងៃរាំស្មី ភាសាអាល្លឺម៉ង់ Donnerstag ថ្ងៃរាំស្មី ភាសាអេអូសេខរ៉ា osteguna ថ្ងៃរបស់អូរស៊ិ
ភាសារុស្ស៊ី Четверг (chetverg) ថ្ងៃទី៤
អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិឆាងងី
អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិឆាងងី ជាអាកាសយានដ្ឋានចម្បងនៅសឹង្ហបូរី ហើយមានផ្ទៃក្រឡាចំនួន ១៣គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ។ អាកាសយានដ្ឋាននេះត្រូវបានបែងចែកជា ៤ ទែមីណាល់ គឺ ទែមីណាល់ ១​ ទែមីណាល់ ២​ ទែមីណាល់ ៣​ និងទែមីណាល់សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍សន្សំសំចៃ (Budget Terminal)
អតីតភវង្គ
អតីតភវង្គគឺជាការសំដែងអំពីអាយុកាលរបស់អារម្មណ៏ ឧទា.ពេលរូបារម្មណ៏ដែលជាអតិមហន្តារម្មណ៏ប៉ះផ្ទប់នឹងចក្ខុបសាទ ពេលនោះភវង្គមួយកន្លងទៅហើយ អាយុរបស់មហន្តារម្មណ៏នោះនៅសល់តែ១៦ ដូច្នេះភវង្គមួយដែលកន្លងទៅមុននោះហៅថា'អតីតភវង្គ''។
រឿងស៊ឹមអ្នកបរឡាន (វគ្គទី២៖ ថ្ងៃសម្រាក)
ព្រះអាទិត្យពេលជិតថ្ងៃត្រង់ ចោលចំហាយក្តៅដូចគេដុត អ្នកធ្វើការគ្រប់គ្នាអស់កម្លាំងធ្វើការរវ៉ើយដៃរវ៉ើយជើង ស្នូររគាំងលាន់ឮម៉ឹងៗ។ពេលសម្រាក់ថ្ងៃត្រង់បានពង្រីកមុខអ្នកធ្វើការ។ក្រុមគូលីសើចដាក់គ្នា យកប្រដាប់ប្រដារបស់ខ្លួន មានបង្គី ចបកាប់ ប៉ែល ធុងទឹក។ល។ ទៅប្រគល់ឲ្យអ្នកយាមឃ្លាំង រួចក៏បោសដីពីខ្លួនយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់ ដើរសំដៅទៅទីកន្លែងរៀងខ្លួន។
គូលីនៅផ្ទះជិត ជាងណាមានកង់ជិះបានត្រឡប់ទៅសម្រាកថ្ងៃត្រង់នៅផ្ទះអាត្មាជួបជុំប្រពន្ធកូន។ឯចំណែកអ្នកគ្មានផ្ទះ ឬមានផ្ទះនៅឆ្ងាយមិនបានត្រឡប់ទៅទីលំនៅក្នុងពេលសម្រាកនេះទេ។ពួកថីកាប៉ូរ៉ាល់បានវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះតែសព្វៗខ្លួន។
ក្នុងពពួកគូលីជាប់១០០នាក់ គេឃើញគូលី២០នាក់បានទៅសម្រាកក្នុងវាលធ្វើការហើយមានខ្លះពិតមែន តែមិនបានត្រឡប់ទៅផ្ទះ បានថយទៅសម្រាកនៅសំយាបផ្ទះ ឬក្រោមម្លប់ឈើលើចិញ្ចើមថ្នល់ក្រៅរបងធ្វើការទៅវិញ។គូលីដែលបានសម្រាកក្នុងរបងធ្វើការបានបែងចែកគ្នាជាក្រុម។ អ្នកស្និទ្ធស្នាល ឬសាច់ញាតិគ្នាបានរួមបាយជាមួយគ្នា។មីងប្រេមបានចូលវង់ជាមួយម៉េង នាងប្រុញក្មួយស្រីគាត់ និងគូលីម្នាក់ទៀត។គេចូលម្ហូបគ្នា។ម្នាក់ៗសុទ្ធតែមានកញ្ចប់បាយ។ម្ហូបក្រៀមក្រោះ មានកូនត្រីប្រឡាក់ ក្តាមប្រៃ ខ្ទឹមប្រៃ ប្រហុកអំបិល។គេស៊ីត្បិតត្បៀតណាស់។គេស៊ីម្ហូប គេស៊ីបាយច្រើន។គេស៊ីឲ្យតែធ្ងន់ពោះ ព្រោះម្ហូបគេមិនមែនបានផ្តល់ឲ្យគេមានសុខភាពអាយុវែងទេ។គេស៊ីឲ្យតែរស់សម្រាប់កាប់គាស់ថ្ងៃរសៀល...ថ្ងៃស្អែកទៀត...។ ស៊ីរលីបរលាប រហេមរហាមនេះបានធ្វើឲ្យគេអស់កម្លាំងឆាប់ ព្រមនិងបណ្តុះស្មារតីឲ្យគេត្រិះរិះដោះទុក្ខវេទនារបស់គេ។លក្ខណៈសម្បត្តិនៃការរស់នៅជាមេកំណត់ស្មារតីរបស់មនុស្ស។ ម៉្លោះហើយគូលីទាំងនោះ ទាំងត្រូវទាំងខុស ចេះតែបបួលគ្នាជជែករកមធ្យោបាយប្រែការរស់នៅរបស់ខ្លួនឲ្យបានស្រួល ឲ្យបានឆ្អែត។
គេបាយបណ្តើរ គេជជែកគ្នាបណ្តើរ។មីងប្រេមបែបគិតជាងគេ។គាត់រំពៃមើលទៅកូនប្រុសគាត់ដែលមានអាយុ៥ឆ្នាំ ហើយដែលគាត់ដាក់ឲ្យវាដេកនៅបៀតនោះ។គាត់យកក្រមាបក់ដេញរុយឲ្យវាម្តងៗ បន្ទាប់មកគាត់បាននិយាយ៖
គូលីស្ទើរគ្រប់រូបបានស៊ីការ៉េម និងនំបញ្ចុកជឿ។ម៉្លោះហើយ ក្រោយពីបើក “ប្រាក់ឈ្នួលដាច់ពោះ” នេះ គូលីតែងតែត្អូញប្រាប់គ្នា។មីងប្រេមបានថ្ងូរប្រាប់ម៉េង និងហ៊ី៖
ហ៊ីបានបន្ថែម៖
មិនស្របយោបល់នេះ ម៉េងបានបំភ្លឺ៖
ហ៊ីបានស្តាប់ឈប់ប្រកែក។គាត់បែររំលឹកម៉េងថា៖ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងស៊ឹមអ្នកបរឡាន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រលោមលោកខ្មែរ
បោកអ៊ុតទំនើប
សេវាកម្មបោកអ៊ុតទំនើប (បអទន) (Modern Laundry Service, MDS) គឺជាក្រុមហ៊ុនមានកំរិតមួយក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែលមានទីតាំងនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ក្រុងភ្នំពេញ និង ខេត្តព្រះសីហនុ។
ប្រវតិ្តបោកអ៊ុតទំនើប
បោកអ៊ុតទំនើបត្រូវបានកសាងឡើងជាដំបូងនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបក្នុងឆ្នា២០០៦ ហើយបានរីករាលដាលនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបចំនួន ៧សាខាក្នុងឆ្នាំ២០១១ ហើយក្នុងឆ្នាំ ២០១១ដដែលនោះដែរបានបង្កើតបានសាខាចំនួន៤បនែ្ថមទៀតនៅក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ។ ដែលមានប្រភេទសេវាកម្មបោកអ៊ុតសំរាប់ប្រជាជនទូទៅចាប់តាំងពីឆ្នាំដែលបានចាប់ផ្តើមរហូតដល់ឆ្នាំ២០១០ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ត្រូវបានបង្កើតខ្នាតធំសំរាប់សណ្ឋាគារដែលមានម៉ាស៊ីនខ្នាតធំប្រភេទប្រើរួចហើយនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលជាតំបន់ទេសចរណ៍។ សំរាប់ទីក្រុងភ្នំពេញមានតែប្រភេទបោកអ៊ុតសំរាប់ប្រជាជនទូទៅតែប៉ុណ្ណោះ។សរុបមកបោកអ៊ុតទំនើបនៅក្នុងឆ្នាំ២០១១មានចំនួន ១១សាខារួមទាំង ប្រភេទខ្នាតធំ។ នៅពេលនេះឆ្នាំ២០១៣ សាខាបោកអ៊ុតទំនើបមានចំនួន ១៨ សាខាហើយ រូបភាពតូច ]]
សេវាកម្ម
បោកអ៊ុតទំនើបមានប្រភេទសេវាកម្មធំៗដូចជា៖
វិបសាយ
វិបសាយផ្លូវការ
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សេវាកម្មបោកអ៊ុតនៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៏បារាំង
ក្រុមហ៊ុននេះមានទិសដៅក្នុងស្រុកចំនួន ៣៥ និង ទិសដៅក្នុងអន្តរជាតិចំនួន ១៥៦ ក្នុងនោះរួមមានទាំងទិសដៅមកទីក្រុងភ្នំពេញផងដែរ។
រឿងស៊ឹមអ្នកបរឡាន (វគ្គទី៩៖ ទៅមុន)
ស៊ឹមបើកឡានចេញផុតពីរបងមន្ទីរធ្វើការ សួរ៖
ស៊ឹមបរសំដៅទៅអាថៃសាន ដល់មុខរោងកុនទ្រឿងកុកឈប់។មុននឹងចុះ លោកបានមើលម៉ោងរួចបង្គាប់៖
ឆ្លើយរួច ស៊ឹមបានបរឡានទៅសាលារៀនបារាំងខាងលិចវត្តភ្នំ ទទួលកូនលោកជូនទៅផ្ទះរួចជាស្រេច ក៏បានបរឡានត្រឡប់មកដល់អាថៃសានវិញជិតម៉ោង១១កន្លះ។ស៊ឹមចោលភ្នែកទៅក្នុងហាងអាថៃសាន ឃើញចៅហ្វាយគាត់អង្គុយជាមួយលោកបីនាក់ទៀតដល់ម៉ោង១១កន្លះ ស៊ឹមចោលភ្នែកទៅម្តងទៀត ឃើញមិត្តលោកម្ចាស់ថែមមួយដូសទៀត អផ្សុកពេកណាស់ ដល់ពេលប្រពន្ធចាំបាយផង ស៊ឹមបានចុះពីឡានដើរទៅបៀតចិនលក់ទឹកកក មើលរូបកុនដែលបិទនៅជញ្ជាំងទ្រឿងកុក។សារ៉ែនស្រែកឡើងស៊ឹមទៅថៃសាន ឃើញអ្នកបម្រើចាក់ឲ្យលោកមួយដូសទៀត ហើយអ្នកឡើងតុទាំងបួនជជែកគ្នាយ៉ាងរីករាយ។ឃើញដូចនេះ ស៊ឹមលាន់មាត់ម្នាក់ឯងថា “មិនមែនតែម្តងនេះទេ ម៉េចក៏ម៉េចចុះ អញទៅមុនហើយ...” ។ រួចពីរអ៊ូនេះស៊ឹមក៏ឡើងឡាន បញ្ឆេះរោទ៍ម៉ាស៊ីនយ៉ាងខ្លាំងឲ្យលោកឮ តែលោកមិនឮ ស៊ឹមក៏ដាក់លេខបើកឡានមកផ្ទះមុន។ចតរទេះឡានក្នុងរោងស្រួលបួលរួច ស៊ឹមក៏ជិះកង់កញ្ចាស់មកផ្ទះគាត់។ដល់ម៉ោងមួយជិតកន្លះ ស៊ឹមបានស្លៀកពាក់ជិះកង់ទៅផ្ទះលោក ជូនកូនលោកទៅសាលារៀន ហើយក៏ត្រឡប់មកចាំលោកវិញ។កំពុងតែជូតឡាន ស្រាប់តែឮសម្លេងលោកមកពីលើផ្ទះស្រែកហៅថា៖
ស៊ឹមបានរត់ឡើងទៅលើផ្ទះ រួចសួរ៖
ឮលោកស្រីឡើងសម្លេងដូចនេះ លោកប្រុសក៏ឈប់និយាយ។លោកចុះមកដីឡើងឡាន។ស៊ឹមក៏បានបរឡានសំដៅទៅមន្ទីរធ្វើការ។
ចូលក្នុងរបងមន្ទីរធ្វើការ ស៊ឹមបានចតឡានទុកស្រួលបួលហើយ ក៏ចុះពីឡានដើរសំដៅទៅគល់ឈើ ដែលពូសនបានអង្គុយនៅទីនោះ។ពូសនបានឃើញក៏សួរ៖
ពូសនបានបញ្ចប់ រួចគាត់ក្រោកដើរសំដៅទៅឡានគាត់។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងស៊ឹមអ្នកបរឡាន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រលោមលោកខ្មែរ
ថ្ងៃអង្គារ
ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ គឺជាថៃ្ងលេចទី៥នៅក្នុងមួយសបា្ដហ៏។យើងអាន»ព្រហ៉ាស់»។ពាក្យ»ព្រះ»របស់ថ្ៃងនេះគឺ»វ្ឬហស្បតិ»ឬ»ប្រះព្រហស្បតិ»។ មានផ្កាយមួយដែលយើងហៅ»ផ្កាយព្រស្បតិ»។
ភាសា ឈោ្មះ មានន័យ ភាសាអេស្ផាញល jueves ថៃ្ងយូភិទីរអាទិទេព ភាសាកាតាឡាន dijous ថៃ្ងយូភិទីរអាទិទេព ភាសាប្ារាំង jeudi ថៃ្ងយូភិទីរអាទិទេព ភាសាកាយិគួ xoves ថៃ្ងយូភិទីរអាទិទេព ភាសាអ៊ិតាលី - ភាសាឡាតាំង giovedì ថៃ្ងយូភិទីរអាទិទេព ភាសាអង់គេ្លស Thursday ថៃ្ង អាទិទេពផួរ (Thor) ភាសាជប៉ុន 木曜日 (mokuyôbi) ថៃដើមឈី ភាសាព័រទុយហ័្គល quarta-feira ថ្ងៃទី៤ ភាសាខេចូអា illapachaw ថ្ងៃរាំស្មី ភាសាអាឡឹម៉ង់ Donnerstag ថ្ងៃរាំស្មី ភាសាអេអូសេខរ៉ា osteguna ថ្ងៃរបស់អូរស៊ិ
ភាសារុស្ស៊ិ Четверг (chetverg) ថ្ងៃទី៤
ថ្ងៃពុធ
ថៃ្ងថ្ងៃពុធគឺជាថៃ្ងលេចទី៤នៅក្នុងមួយសបា្ដហ៏។មានផ្កាយមួយដែលយើងហៅ»ផ្កាយព្រះពុធ»។
ភាសា ឈោ្មះ មានន័យ ភាសាអេស្ប៉ាញ miercoles ថៃ្ងផ្កាយព្រះពុធ ភាសាកាតាឡាន dimecres ថៃ្ងផ្កាយព្រះពុធ ភាសាបារាំង mercredi ថៃ្ងផ្កាយព្រះពុធ ភាសាកាយិគួ mércores ថៃ្ងផ្កាយព្រះពុធ ភាសាអ៊ីតាលី - ភាសាឡាតាំង mercoledi ថៃ្ងផ្កាយព្រះពុធ ភាសាអង់គេ្លស Wednesday ថៃ្ង អាទិទេពអូដីន (Odin) ភាសាជប៉ុន 水曜日 (suiyôbi) ថ្ងៃទឹក ភាសាព័រទុយហ្គាល់ quarta-feira ថ្ងៃទី៤ ភាសាខេចូអា quyllurchaw ថ្ងៃកផ្កាយ ភាសាអាល្លឺម៉ង់ Mittwoch ថ្ងៃកណ្ដាល ភាសាអេអូសេខរ៉ា asteazken ថ្ងៃបំផុត
ភាសារុស្ស៊ី Среда (sreda) ថ្ងៃកណ្ដាល
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ថៃ្ង
ឃុំស្វាយទងខាងជើងខេត្តកំពត
right|thumb|200px|រូបភាពកសិករកំពុងស្រូតស្រូវក្នុងវាលស្រែ
ឃុំស្វាយទងខាងជើងជាឃុំដ៏ល្បីល្បាញមួយស្ថិតក្នុងស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត។ ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត  មាន ភូមិ÷ 07061501 	ដូង 	Doung 	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ 2 	07061502 	ឈើទាលរាំ 	Chheu Teal Roam 	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ 3 	07061503 	បាយទា 	Bay Tea 	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ 4 	07061504 	ភ្នំក្ងាប 	Phnum Kngab
Boundary East 	ឃុំកំពង់ត្រាចខាងកើត ឃុំឬស្សីស្រុកខាងលិច ស្រុកកំពង់ត្រាច West 	ខេត្តកែប South 	ឃុំស្វាយទងខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច North 	ឃុំកំពង់ត្រាចខាងលិច ស្រុកកំពង់ត្រាច
ឃុំនេះប្រជាជនក្នុងស្រុកប្រមាណ៧០% ជាកសិករ ១០%ជាអាជីវករ និង២០%ជានាក់​បំរើការរដ្ឋ។ ​សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកនេះពឹងផ្អែកទៅលើវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រជាជន ប៉ុន្តែពាណិជ្ជកម្មវិញ
មានភាពខ្លាំងក្លាដោយសារមានព្រំប្រទល់ជាប់​ប្រទេសវៀតណាម។​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ននេះ វិស័យពាណិជ្ជកម្មនោះ​ មានភាពខ្លាំងក្លាដោយសារមានការស្ថាបនានូវផ្លូវថ្មីមួយ
ព្រមទាំងមានកាស៊ីណូរ ដែលនៅជាប់និងច្រកព្រំដែន​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។ ការអភិវឌ្ឍន័ផ្លូវអន្ដរជាតិប្រវែងប្រមាណ១២គីឡូម៉ែត្រ ត្រូវបានកំពុងសាងសង់ឡើងនាចុងឆ្នាំ២០១១នេះ
ចាប់ពីព្រំប្រទល់ប្រទេសវៀតណាម រហូតមកដល់ ស្រុក កំពង់ត្រាច។ ការចាប់កសាងផ្លួវនេះ មានផលប៉ៈពាល់ចំពោះ​ផ្ទះរបស់ប្រជាជនជាច្រើន​ ប៉ុន្ដែដំណោះស្រាយជាច្រើន ត្រូវបានសំរួល ហើយការកសាងចាប់ធ្វើបន្ដ។
គំរោងកសាងជាច្រើនកំពុងតែចាប់ផ្ដើមបន្ដិចម្ដងៗនៅក្នុងសហគមន៍ដែលគឺជាផ្នែកមួយធ្វើឲ្យប្រជាជនមានភាពធូរធាឡើងៗ។ ស្រុកកំពង់ត្រាច​គឺជាស្រុកមួយ​ដែល​ស្ថិត​នៅក្នុង​ខេត្តកំពត រួមមាន ១៤ ឃុំ មានផ្លូវចូលពីថ្នល់ជាតិតាមផ្លូវលំមួយទៅកាន់
ឃុំសា្វយទង់ខាងជើងចំងាយប្រហែលជាបីគីឡូដី ហើយមានភ្នំមួយដែលគេ​ហៅថា'ភ្នំកូវ 'កាល​ពីរមុនភ្នំនោះសំបូររុក្ខជាតិឈោ្មះដើមស្គូវណាស់ បន្ទាប់មកទៀតមានបែ្រកមួយឈោ្មះបែ្រកកំពង់គ្រញូង
ហើយក៏មានវត្តមួយជាប់ទីនោះដែរ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ឈ្មោះវត្តនោះថា វត្តសាមគ្គីគិរីគង្គា'''(ហៅថា វត្តកំពង់គ្រញូង)' ''ពីព្រោះវត្តនោះមានភ្នំហើយនិងមានទឹកនៅជុំវិញទើប​បានជា​គេហៅថា​វត្តគិរីគង្គារ កាលពីមុនមកមានដើមគ្រញូងដែលដុះជាប់នៅកំពុងទឹកនោះ ​​ ក្រោយមកប្រជាជននៅទីកន្លែងនោះក៍បានយកផ្លែគ្រញូងយកទៅជ្រលក់​ធើ្វជាសំលៀក​បំពាក់​សម្រាបប្រើប្រាស់​អោយវាមានពណ៍ស្រស់ស្អាត ម្យ៉ាងវិញទៀតបានជាគេហៅថា កំពុងគ្រញួងមកពីមានមួលហេតុដួចខាងលើ។ ហើយប្រជាជន​នៅទីនោះ​ភាគច្រើនជាកសិករធើ្វស្រែចំការនិងចិញ្ជឹមសត្វពាហណ:ផ្សេងៗ។
សាល អូហ្គុស្ទីន ដឺ គូឡុំ
សាល អូហ្គុស្ទីន ដឺ គូឡុំ (Charles Augustin de Coulomb) (១៤ មិថុនា ១៧៣៦ - ២៣ សីហា ១៨០៦) ជាមន្ត្រី វិស្វករនិងអ្នករូបវិទ្យាបារាំង។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកបង្កើតច្បាប់គូឡុំ (ច្បាប់នៅក្នុងអេឡិចត្រូស្តាទិច ដែលនិយាយពីកំលាំងអន្តរកម្មរវាងអង្គធាតុផ្ទុកបន្ទុកអគ្គីសនី)។ គូឡុំដែលជាខ្នាតរបស់បន្ទុកអគ្គីសនីនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិត្រូវបាន​ដាក់ឈ្មោះតាមគាត់។
ជីវប្រវត្តិ
សាល អូហ្គុស្ទីន ដឺ គូឡុំ ជាកូនប្រុសរបស់ ហង់រី គូឡុំ(Henry Coulomb) (ជាអធិការនៅ Domaines Royaux originaire de Montpellier) និង កាតឺរីន បាហ្សេ(Catherine Bajet) (អ្នកជំនួសរោមចៀម)។
កាលពីកុមារភាព គ្រួសារគាត់ទាំងមូលបានរើទៅនៅប៉ារីស ដែលនៅទីនោះគាត់បានចូលរៀននៅ Collège des Quatre-Nations ដ៏ល្បី។ នៅទីនោះគាត់បានរៀនសូត្រពីគណិតវិទ្យា​ជាមួយលោកគ្រូ Pierre Charles Monnier ជាហេតុធ្វើអោយគាត់សំរេចចិត្តជ្រើសរើសផ្នែកគណិតវិទ្យានិងមុខវិជ្ជាទាក់ទិននឹងគណីតវិទ្យា​ជាជំនាញ។ ពីឆ្នាំ១៧៥៧ដល់ឆ្នាំ១៩៥៩ គាត់បានទៅនៅជាមួយគ្រួសារឪពុកលោកនៅម៉ុងប៉េលីយ៉េ ដើម្បីធ្វើការនៅបណ្ឌិតសភាក្រុង។ គាត់បានរៀនបន្ថែមពីគណិតវិទ្យាជាមួយលោក Augustin Danyzy ដែលជាគ្រូគណិតវិទ្យានៅទីនោះ។ នៅឆ្នាំ១៧៥៩ ដោយមានការឯកភាពពីឪពុក គាត់បានត្រលប់ទៅប៉ារីសវិញ ដើម្បីរៀនត្រៀមប្រលងចូលសាលាយោធាមួយឈ្មោះ École du génie de Mézières។
បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សនៅសាលាយោធានោះនៅឆ្នាំ១៧៦១ គាត់បានចូលរួមក្នុងបេសកកម្មគូរផែនទីច្រាំងសមុទ្រប្រទេសអង់គ្លេស។ នៅឆ្នាំ១៧៦៤ គាត់ត្រូវបានគេបញ្ជួនទៅធ្វើបេសកកម្មនៅម៉ាទីនីក ដើម្បីទៅជួយសាងសង់បន្ទាយបួកបុង(Fort Bourbon) ដោយសារតែបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម៧ឆ្នាំ កងទ័ពបារាំងបានដាច់ទ័ពដោយឡែក នៅចំកណ្ដាលដែនដីអង់គ្លេសនិងអេស្ប៉ាញ។ គូឡុំបានដឹកនាំការងារនោះរយៈពេល៨ឆ្នាំ។ ក្នុងរយៈពេលនោះគាត់បានធ្វើពិសោធន៍ជាច្រើនទាក់ទិននឹងកំលាំងកកិតរវាងដុំអិដ្ឋ និងលក្ខណៈរបស់ជញ្ជាំងទំរ។
បន្ទាប់ពីត្រលប់មកមាតុប្រទេសវិញក្នុងឋានៈជាកាពីតែននោឆ្នាំ១៧៧២ គាត់បានសំរេចចាប់យកអាជីពថ្មីក្នុងផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ ដោយបានសរសេររបាយការណ៍ស្ដីពីកិច្ចការស្រាវជ្រាវទាំងអម្បាលមានរបស់លោកទៅ​បណ្ឌិតសភាវិទ្យាសាស្ត្រ។ របាយការណ៍នោះមានចំនងជើងថា Essai sur une application des règles de maximis et de minimis à quelques problèmes de Statique relatifs à l'Architecture (1773) (អត្ថបទសាកល្បងស្ដីពីការអនុវត្តន៍វិធានធំតូច ក្នុងការដោះស្រាយចំនោទមួយចំនួនក្នុងស្តាទិចទាក់ទិននិងស្ថាបត្យកម្ម។ គូឡុំបានប្រើប្រាស់ការគណនាឌីផេរ៉ង់ស្យែលដើម្បីសិក្សាពីហ្វ្លិចស្យុងរបស់ធ្នឹមជាដើម។
ពីឆ្នាំ១៧៧៤ដល់ឆ្នាំ១៧៨០ គូឡុំទទួលបន្ទុកក្នុងការជួសជុលបន្ទាយទ័ពនៅកោះîle d'Aix។ នៅទីនោះគាត់បានធ្វើពិសោធន៍ជាច្រើនអំពីខ្សែកាប ហើយនៅឆ្នាំ១៧៨១ គាត់បានទទួលរង្វាន់ពីបណ្ឌិតសភាវិទ្យាសាស្ត្រ សំរាប់ស្នាដៃក្នុងការកំនត់ច្បាប់កំលាំងកកិតនិងតំនឹងខ្សែកាប។
ស្នាដៃ
នៅឆ្នាំ១៧៨៤ គាត់បានចេញផ្សាយនិក្ខេបបទមានចំនងជើងថាRecherches théoriques et expérimentales sur la force de torsion et sur l'élasticité des fils de metal (ការស្រាជ្រាវផ្នែកទ្រឹស្ដីនិងពិសោធន៍លើកំលាំងរមួលនិងភាពយឺតនៃខ្សែកាប។ នៅក្នុងនិក្ខេបបទនេះ គាត់បានបរិយាយពីប្រភេទរបស់លំនឹងកំលាំងរមួល។ គាត់បានប្រើឧបករណ៍ទាំងនេះប្រកបដោយជោគជ័យនៅក្នុងការពិសោធន៍របស់គាត់ក្នុង​សិក្សាពីរបាយបន្ទុកអគ្គីសនីលើផ្ទៃ និងច្បាប់នានាទាក់ទិននឹងកំលាំងអគ្គីសនីនិងម៉ាញ៉េទិច។
នៅឆ្នាំ១៧៨៥ គូឡុំបានចេញរបាយការណ៍ចំនួន៣ និយាយពីអគ្គីសនីនិងម៉ាញ៉េទិច៖
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទូបារាំង
ឃុំទទុង(កំពត)
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 1០០%;​ background-color: pink;">ឃុំទទុង ជាឃុំមួយស្ថិតក្នុង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត ។​ ប្រជាជនក្នុងឃុំនេះភាគច្រើនធ្វើស្រែចំការ​​ និងទំនេរពីធ្វើស្រែចំការ​​អ្នកខ្លះធ្វើការរោងចក្រ​ អ្នកខ្លះទៀតលក់ដូរម្ហូបអារហារ​ និងការងារជាច្រើនផ្សេងទៀត។ ក្នុងឃុំនេះមានសាលារៀនច្រើនគួសមដែរដែលមានចាប់ពីថ្នាក់ទី ១ ដល់ទី​ ៩ ដែលធ្វើឲ្យមានភាពងាយស្រួលដល់សិស្សានុសិស្សក្នុងការសិក្សា​ និងមានរោងចក្រស៉ីម៉ង់K-cement មួយ និងមានវត្តអារាមជាច្រើន ហើយមានប្រជាជនប្រហែល២០០០០នាក់ ប្រហែលជា៥០០០គ្រួសារ។ឃុំនេះតូចបន្តិចតែប្រជាជនភាគច្រើនមានជីវភាពធូរធារគួរសម​​ ប៉ុន្តែក៏មានមួយចំនួនមានជីវភាពលំបាកផងដែរ។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 1០០%;​ background-color: pink;">សេដ្ឋកិច្ផឃុំទទុង នៅក្នុងឃុំនេះប្រជាជនមានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជន៧៥%ប្រកបរបរជាកសិករ ៣០%ជាអាជីវករលក់ដូរ ២៥%ជាមន្រី្ត​រាជការ។ការប្រកបរបរកសិករគឺដាំដុះទៅលើផ្ទៃដីប្រហែល៥០០០ហិចតា ក្នុងឆ្នាំនេះប្រជាជនបានទទូល ទិន្នផលកើនជាងឆ្នាំកន្លងទៅ៤០%។ ក្រៅពីដំណាំស្រូវ មានដាំដំណាំបន្តប់បន្សំជាច្រើនទៀតដូចជា​​​ ស្វាយ ទាប ឆៃថាវ ដំឡូង ត្រាវ ពោត​ ស្ពី​ ...ល។ ហើយនៅក្នុងឃុំគឺកំពុងតែសាងសង់ប្រឡាយទឹក និង​ ជីកអណ្ដូងជាច្រើន ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត​ សំរាប់ធ្វើ ស្រែប្រាំង ដើម្បីធ្វើអោយប្រជាជនទទួលបានទិន្នផល់ខ្ពស់ និងមានជីវភាពធូរធារ។ចំនែកឯអាជីវករលក់ដូរវិញ ឃើញថាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារមានសំទុះយ៉ាងខ្លាំង​​ ព្រោះការប្រកបរបរនេះមានការរៀបចំសមល្មមងាយស្រួលរកស៊ីជាងរបរផ្សេងៗ​ចំនែកឯមន្រ្តីរាជការវិញ រយះពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះមានសំទុះរីកចំរើនគួរអោយគាត់សំគាល់ ជាពិសេស គ្រូបង្រៀន ប៉ូលីស ទាហាន និង ធ្វើការនៅអង្គការផងដែរ ព្រោះយុវជន យុវនារីបានរៀនច្រើន និងមានចំនេះដឹងច្រើនផងដែរ។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 1០០%;​ background-color: pink;">វិស័យអបរំ
ចំពោះវិស័យអប់រំក្នុងឃុំទទុងគឺមិនសូវមានការរៀនសូត្របានខ្ពង់ខ្ពស់ដោយសារតែមិនសូវមានសាលារៀនច្រើនមានត្រឹមតែសាលាអនុវិទ្យាល័យ និងមិនសូវមានលោកគ្រូអ្នកគ្រូប​ង្រៀនបានគ្រប់គ្រាន់។​ ហើយដោយសារតែប្រជាជន មិនសូវមានចំណេះដឺង ពួកគេបានបញ្ទូនកូនៗរបស់ពួកគេ អោយទៅរៀននៅសាលាឆ្ងាយពីផ្ទះ ដើម្បីក្រេបជញ្ជក់ចំណេះវិជ្ចា​ អោយបានខ្ពង់ខ្ពស់ ដើម្បីយកចំណេះដឺងទាំងនេះយកទៅអភិវឌ្ឃន៍ ប្រទេសជាតិ និង​ គ្រូសារ អោយការរីនចម្រើន។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 100%;​ background-color: pink;">វិស័យសុខាភិបាល
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 100%;​ background-color: pink;">ការអភិវឌ្ឃន៍ ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ឃុំវិញបើនិយាយពីផ្លូវមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន​ ប្រលាយទឹក អណ្ដូង អណ្ដូងលូ​ ជាច្រើន​ មានប្រពន្ទ័ធារាសាស្រ្ត សំរាប់ផ្គត់ផ្គង់ ដល់ការធ្វើស្រែប្រាំង ធ្វើចំការ ចិញ្ចឹមសត្វនិង ដាំដំណាំផ្សេងៗជាច្រើនមុខទៀត​នៅក្នុងភូមិនេះ​ ។ ជាពិសេសជាងនេះទៅទៀត នៅក្នុងតំបន់នោះនិង​មានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នូវផ្លូវគមនាគមន៍សម្រាប់អោយប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរនិងប្រកបរបររកស៊ីផ្សេងៗផងដែរ។ ។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 1០០%;​ background-color: pink;">សន្តិសុខ
ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខក្នុងឃុំវិញគឺមានសុវត្ថិភាព និងមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ មិនមានការមើលងាយគ្នា​ គ្មានការកេងប្រវ័ញ​ មិនមានល្បែងស៊ីសង​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់ផ្សេងៗ​ គ្នានការជួរដូរក្រឿងញៀន គ្នានក្នេងទំនើង ដែលមិនធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់សង្គម​​ ប្រទេសជាតិ និង​ ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ ​។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 1០០%;​ background-color: pink;">វិស័យទេសចរណ៏ ចំពោះវិស័យទេសចរណ៍មិនសូវមានការរីកចំរើនប៉ុន្មានទេដោយសារតែឃុំនេះនេះមិនសូវមានប្រជាជនរស់នៅច្រើននិងមិនសូវមានកន្លែងកំសាន្តច្រើន
ភូមិសំរោង
សំដៅទៅដល់÷
ម៉ែត្រការ៉េ
ម៉ែត្រការ៉េ សរសេរកាត់ ម២ ឬ m2 ជារង្វាស់នៃក្រលាផ្ទៃដែលយកម៉ែត្រជារង្វាស់គោល។
១ ម៉ែត្រការ៉េ ជាទំហំផ្ទៃមួយធំស្មើនឹងក្រលាផ្ទៃនៃការ៉េ (ចតុកោណកែងស្មើ)មួយដែលមានជ្រុងប្រវែង១ម៉ែត្រ។
ប្រៀបធៀបជាមួយអនុគុណរបស់វាៈ​
១ ម៉ែត្រការ៉េ = ១០០ដេស៊ីម៉ែត្រការ៉េ​ =​ ១០​​ ០០០ សង់ទីម៉ែត្រការ៉េ​ = ១ ០០០​​​ ០០០ មិល្លីម៉ែត្រការ៉េ​
ប្រៀបធៀបជាមួយពហុគុណរបស់វាៈ
១ ម៉ែត្រការ៉េ = ០,០១ អារ (ដេកាម៉ែត្រការ៉េ) = ០,០០០១ ហិចតា (ហិចតូ​ម៉ែត្រការ៉េ) =​​​​​​​​​​ ០,០០០០០១ គីឡូ​ម៉ែត្រការ៉េ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្នាតក្រលាផ្ទៃ
ឃុំសំរោងលើ
សំដៅទៅដល់
ថ្ងៃច័ន្ទ
ថ្ងៃច័ន្ទ គឺជាថ្ងៃទី១នៃដើមសប្តាហ៍ក្រោយថ្ងៃអាទិត្យ និងមុនថ្ងៃអង្គារ។ តាមប្រពៃណីខ្មែរពណ៌លឿងតំណាងឱ្យថ្ងៃចន្ទ។ ចន្ទ គឺជាសភាវៈសម្រាប់បំភ្លឺ ជាចម្បងជាងពន្លឺទាំងអស់ ដែលភ្លឺក្នុងវេលាយប់។
ភាសារុស្ស៊ី Четверг (chetverg) ថ្ងៃទី៤
គីម ចុងអ៊ីល
គីម ចុងអ៊ីល ឬ គីម​ ជុងអ៊ីល (ឈ្មោះកើត យូរី អ៊ីរសេណូវីច គីម; កើត ១៦ កុម្ភៈ ១៩៤១ – ១៧ ធ្នូ ២០១១) គឺជាអ្នកនយោបាយកូរ៉េខាងជើងដែលធ្លាប់ធ្វើជាមេដឹកនាំកំពូលកូរ៉េខាងជើងពីឆ្នាំ១៩៩៤ ដល់ ២០១១ លោក​បាន​ដឹកនាំ​កូរ៉េ​ខាង​ជើង​ពី​ការ​ស្លាប់​របស់​ឪពុក​លោកគីម អ៊ីលស៊ុង មេដឹកនាំកំពូលដំបូង ឆ្នាំ១៩៩៤ រហូតដល់លោកស្លាប់នៅឆ្នាំ២០១១ នៅពេលដែលគាត់ត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយកូនប្រុសរបស់គាត់គឺលោកគីម ជុងអ៊ុន ។
កំណត់ចំណាំ
<references group="lower-alpha" />
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងជើង
ម៉ោងនៅឥណ្ឌូនេស៊ី
នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី គេចែកល្វែងម៉ោងជា៣ ដោយសារវាគ្របដណ្ដប់លើរយៈបណ្ដោយ​វែងពេក៖
វិសមភាពញូតុន
ផ្ទៀងផ្ទាត់វិសមភាព
វិសមភាពនេះក្លាយទៅជាសមភាពលុះត្រាតែគ្រប់ចំនួន \ a_i ស្មើគ្នា​។