ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​វៀតណាម
យុគវិបត្តិពុទ្ធសាសនិក ដល់វិបត្តិនៃការរួមប្រទេស
ក្រៅពីនោះទៀត អ្នកសិក្សាក៏បង្កើតហេតុចលាចល មានការចូលទៅរឹមអូសស្ថានីវិទ្យុផ្សាយសម្លេងជាដើម ពួកវៀតកុងក៏មានឱកាស់ចូលបញ្ជ្រត ផ្លាស់ប្តូរការដើរក្បួនជំរះរដ្ឋាភិបាល ជាការដើរក្បួនប្រឆាំងសង្រ្គាម រដ្ឋាភិបាលត្រូវប្រកាស់ច្បាប់អជ្ញាសឹករម្ងាប់ហេតុចលាចល។ សភាប្រជាជនដើម្បីសង្រ្គោះជាតិ ក៏បានសាប់រលាបជំនឿចុះ ចំណែកឯឧត្តមសនីយ៍ង្ងៀន ខាន់ក៏បានលាលែង។ ការកែទម្រង់គណៈរដ្ឋមន្រ្តីថ្មី តែងតាំងនាយទាហានជាន់ខ្ពស់ ៣ រូបរួមគ្នាគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មានក៏ព្រះសង្ឃ និង និស្សិតអ្នកសិក្សាគាបសង្កត់ទាមទារឲ្យប្រជាជនគ្រប់គ្រងប្រទេស ទាហានទៅចម្បាំង មិនត្រូវរវល់នឹងនយោបាយ ទើបត្រូវមានការផ្លាស់ប្តូរសាជាថ្មីបាន។ នាយ ត្រឹង វ៉ាំង ហឿង អតីតនាយកទេសមន្ត្រីទីក្រុងព្រៃនគរ (សៃហ្គន) ដែលពុទ្ធសាសនិកនិយមចូលចិត្តឡើងមកកាន់ដំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ប៉ុន្តែមិនបានមួយខែផង ព្រះសង្ឃ និង និស្សិតអ្នកសិក្សាក៏បានទាស់ទែងជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តី ចោទប្រកាន់ថា គណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់លោកហឿង មានអ្កននោយបាយទន់ខ្សោយ ហើយតមកលោកហឿងប្រើកលវិធីដូចគ្នានឹងលោកង៉ោឌិនយ៉ីម មានយោបាយអាក្រក់ចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា នឹងបំបែកនយោបាយចេញពីព្រះពុទ្ធសាសនា។ បន្ទាប់ពីនោះ ក៏កើតហេតុជ្រួលច្របល់សាជាថ្មី នៅទីបំផុតពួកទាហានយុវជន ក៏បានរឹបអូសអំណាច ផ្តួលរលំរដ្ឋាភិបាលប្រជាជនរបស់លោកហឿង បង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មី ។ ការវិវាទ គាបសង្កត់ ពីពុទ្ធសាសនិក អំពើចលាចល់ និង ការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋាភិបាលប្រព្រឹត្តិទៅទៀត រហូតដល់ទីបំផុត ថ្ងៃទី ១៩ កក្កដា ២៥០៨ ឧត្តមសនីយ៍ ហ្ងៀន កៅ ក៊ី មេទ័ពអាកាស ក៏បានឡើងកាន់ដំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ប្រមូលផ្តុំអំណាចទុកជាមួយភាគីទាហានទាំងស្រុង ជាការចាប់ផ្តើមសាថ្មី។ សរុបរួម ចាប់តាំងតែផ្តួលរលំរដ្ឋាភិបាល ង៉ោ ឌិន យ៉ីម មកដល់ឧត្តមសនីយ៍ ហ្ងៀន កៅ ក៊ី ឡើងគ្រងអំណាច មានការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋាភិបាលក្នុងរយៈវេលា ១ ឆ្នាំ ៨ ខែ ដល់ទៅ ៩ លើក។ ភាពចលាចលរបស់ប្រទេសជាតិ និង ការខ្វះស្ថេរភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល អស់រយៈកាលជា បន្តបន្ទាប់មកជាយូរ ធ្វើឲ្យសង្គមវៀតណាមខាងត្បូងមានសភាពទន់ខ្សោយទាបទេរ ខ្វះកម្លាំង ទប់ទល់ និង ងាយនាំកឲ្យកើតមានការជ្រៀតជ្រែកពីភាគីខាងក្រៅ។ ផ្នែកខាងមេដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា បើទោះបីមានកម្លាំងឥទ្ធិពលច្រើន អាចបណ្តាលឲ្យកើតហេតុការណ៍ធំ ៗ ប៉ុន្តែនៅពេលហេតុការណ៍រីករាលដាលចេញទៅ ខ្លួនឯងក៏មិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។ នៅពេលតាំងក្បួនការខាងនយោបាយរបស់ខ្លួនឡើងមក ក្បួនការនោះក៏កើតឡើងដោយពិតប្រាកដ ហើយក៏ដំណើរការប្រតិបត្តិអំណាចបានពិតដែរ តែរួចហើយខណៈ ដែលការងាររីករាលដាលចេញទៅក៏ លើសពីសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ដែលនឹងចាត់រូបគ្រងរាងទុកបាន ហើយក៏គ្រប់គ្រងមិនថិតថេរ ក្លាយជាកើតហេតុអាក្រក់ជំនួសវិញ។ ពួក ដែលទទួលផលប្រយោជន៍ដោយពិតប្រាកដពីសភាពការនេះ ដូចជាពពួកវៀតកុង ចំណែកឯព្រះសង្ឃមេដឹកនាំពុទ្ធសាសនា ក៏បានទទួលនូវភាព ដែល គែត្រាទុកឲ្យថា បើទោះបីជាមានអំណាច តែក៏ប្រើប្រាស់អំណាចក្នុងមុមអវិជ្ជមាន ចូលចិត្តវិភាគវិចារណ៍ដោយមិនមានទំនួលខុសត្រូវ ល្អ បានតែប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល មិនបានសាងនូវអ្វី ដែលសារៈប្រយោជន៍ ក្រៅពីវិវាទបែកបាក់រវាងមេដឹកនាំពុទ្ធសាសនាឯង គឺព្រះតេជគុណទិច ទ្រី ក្វាង និង ព្រះតេជគុណ ទិច ថាមចូវ ក៏មានភាពហឹង្សាកាន់តែខ្លាំឡើង ។ ព្រះតេជគុណទិច ទ្រី ក្វាង នៅតែមានបំណងនឹងនិមន្តឆ្ពោះទៅមុខដោយវិធីហឹង្សា បញ្ចេញកម្លាំង ប្រើប្រាសកម្លាំងក្រុមរបស់ខ្លួន ចំណែកព្រះតេជគុណ ទិច ថាម ចូវ ចូលធ្វើការតាមវិធីដំណើរផែនការ ដោយ ការយល់ដឹងនូវវិធីប្រណីប្រណម និង ការចរចាជាផ្លូវការ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះដែរ ពុទ្ធសាសនិក (គ្រហស្ថ) ក៏ចាប់ផ្តើមមានភាពធុញទ្រាន់ចំពោះតួនាទីរបស់ព្រះសង្ឃទាំងនេះ ឃើញថាព្រះសង្ឃកាន់តែផ្តេសផ្តាស់ ជាមេគំនិតក្នុងផែ្នកនយោបាយ បង្កើតរឿងអ្វី ដែលស្មុគ្រស្មាញ មិនបានការណ៍ ទើបសូមឲ្យព្រះសង្ឃបន្ថយល្បឿនចុះខ្លះ កាត់បន្ថយរឿងនយោបាយ សូមឲ្យបែរមកយកចិត្តទុកដាក់ស្ថាបនាកិច្ចការផ្ទៃក្នុងនៃអង្គការរបស់ខ្លួន ឲ្យបានរឹងប៉ឹង មានសន្តិសុខ។ វត្តផ្សេង ៗ ទូទាំងវៀតណាមភាគខាងត្បូង ទើបបែរមកយកចិត្តទុកដាក់ដំណើរការផ្នែកខាងការសិក្សា និង ផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនាកាន់តែច្រើនឡើង ៗ។