cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
គាថាផ្តើមបករណ៍ មាន ៦ បទ គឺ
៣ សសទ្ធម្មគណុត្តមំ ប្រែថា ព្រមទាំងព្រះសទ្ធម្ម និងពួកនៃព្រះអរិយសង្ឃដ៏ឧត្តមហើយ
ស្រុក
ណូរុ
បណ្ដាស្រុកនៃណូរុគឺជាបំណែងចែករងតែមួយគត់នៃរដ្ឋទាំងមូល។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
គាថាផ្តើមបករណ៍ មាន ៦ បទ គឺ
៤ អភិវាទិយ            ប្រែថា  សូមអភិវាទ ក្រាបថ្វាយបង្គំ
ស្រុក
តួកគី
នៅតួកគី ស្រុកមួយ (ilçe) គឺបំណែងចែករដ្ឋបាលរងមួយនៃខេត្តមួយ (il)។ សូមមើល ស្រុកនៃតួកគី។
ថៃ
ស្រុកមួយ (អាំភេអ) គឺជាបំណែងចែករងនៃខេត្ត(ចង្វាត)មួយ នៅថៃ។ ខេត្តខ្លះផងដែរក៏មានស្រុកតូចមួយចំនួន ("กิ่งอำเภอ") ដែលតូចជាងស្រុកជាមធ្យម។
នូវែលសេឡង់
ស្រុកមួយនៅនូវែលសេឡង់គឺអាជ្ញាធរទឹកដី (អង្គភាពរដ្ឋបាលដែនដីជាន់ថ្នាក់ទីពីរ) ដែលមិនបានទទួលនូវការសំគាល់ដែលនឹងត្រូវបានអះអាងពីទីក្រុងមួយទេ។ ស្រុកនានាទំនងជាមាននគរូបនីយកម្មតិចជាងគេ ទំនងដើម្បីគ្របដណ្ដប់ច្រើនជាងមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាជនមួយ និងផ្ទៃជនបទមួយចំនួនធំជាងគេ និងទំនងដើម្បីអោយមានប្រជាជនតិចជាងបណ្ដាទីក្រុងនានា។ ពេល ទីក្រុង និងស្រុកនានាជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រភទនៃអាជ្ញាធរទឹកដីពីរផ្សេងគ្នា ផ្ទៃនេះបានគ្របដណ្ដប់ដោយទីក្រុងមួយដែលជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាស្រុករបស់ទីក្រុងនោះ ឧទាហរណ៍ បច្ចេកសព្ទ ផែនការស្រុក ត្រូវបានប្រើប្រាស់ស្មើគ្នាជាស្រុក និងទីក្រុងនានា។ ទឹកដីប្រជុំកោះឈែតអឹមមិនមែនជាស្រុកមួយ រឺ ទីក្រុងមួយទេ។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
គាថាផ្តើមបករណ៍ មាន ៦ បទ គឺ
គាថានេះសម្តែងដល់បណាម គឺ ការនមស្ការព្រះរតនត្រ័យ និងប្តេជ្ញាតាំងចិត្តពោលទទួលដោយវាចាថា នឹងតែងបករណ៍ឲ្យសម្រេច ដើម្បីមិនឲ្យមានឧបសគ្គ អន្តរាយណាៗ ដែលធ្វើឲ្យអក្ខរខូចខាត ព្រោះអក្សរនីមួយៗមានតម្លៃថ្លៃណាស់, ដូចជាប្រទីបភ្លឺចិញ្ចាច ញ៉ាំងបញ្ញាឲ្យកើតឡើង ទើបព្រះបូរាណាចារ្យប្រព័ន្ធគាថាទុកដូច្នេះថា ៖
ស្រុក
នូវែលសេឡង់
ស្រុកមួយមិនមែនតែងតែជាបំណែងចែកគំរូមួយនៃតំបន់មួយឡើយ: ស្រុកជាច្រើនសណ្ដូកក្នុងតំបន់ពីរ និងស្រុកថោផូវសណ្ដូកក្នុងតំបន់បួន។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
គាថាផ្តើមបករណ៍ មាន ៦ បទ គឺ
អក្ខរំ ឯកមេកញ្ច    ពុទ្ធរូបសមំ​ សិយា
ស្រុក
នេប៉ាល់
នេប៉ាល់ត្រូវបានចែកជាស្រុក៧៥។ ស្រុកនីមួយៗ ដើរតួជាអង្គភាពរដ្ឋបាលឯករាជ្យមួយ។ ស្រុកមួយប្រកបដោយអង្គភាពតូចៗផ្សេងៗជាច្រើនដូចជា គណៈអភិវឌ្ឍន៍ភូមិ (គ.អ.ភ.) និងបណ្ដាក្រុង។ ឯកសារផ្លូវការមួយចំនួនដូចជាបណ្ណពលរដ្ឋភាពនិងលិខិតឆ្លងដែនត្រូវបានចេញអោយដោយនាយការិយាល័យស្រុក (ន.ក.ស.)។ បដិដ្ឋាភាពជាច្រើនសម្រាប់ការបោះឆ្នោតក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈរបាយប្រជាជនក្នុងស្រុកនោះ។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
គាថាផ្តើមបករណ៍ មាន ៦ បទ គឺ
តស្មា ហិ បិណ្ឌិតោ បោសោ  លិខេយ្យ បិដកត្តយំ។
អក្សរនីមួយៗ ស្មើនឹងព្រះពុទ្ធរូបមួយអង្គ ព្រោះហេតុនោះឯង បុគ្គលដែលជាបណ្ឌិត យល់យ៉ាងនេះហើយ គប្បីរចនាព្រះត្រៃបិដក។
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
បទថា សម្មាសម្ពុទ្ធំ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ព្រះនាមថា សម្មាសម្ពុទ្ធៈ​ ព្រោះអត្ថថា ត្រាស់ដឹងក្រៃលែងហើយនូវធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃ និងដោយព្រះអង្គឯង។
ស្រុក
បាគីស្ថាន
ស្រុកនានារបស់បាគីស្ថានគឺជាអង្គភាពរដ្ឋបាលដែនដីបន្តកេរដំណែលពីរាជប៊្រីថឹន។ បណ្ដាស្រុកទាំងនេះគឺជាទូទៅត្រូវបានគេចងក្រងជាក្រុមទៅជាបំណែងចែករដ្ឋបាល ដែលត្រឡប់មកវិញបានបង្កើតជាខេត្តនានា។ បាគីស្ថានមានស្រុក១៣០ (រួមមានដប់ក្នុងជមមូសេរីនិងកស្មិរ)។ ស្រុកទាំងនេះប្រកបដោយភូមិ ទីប្រជុំជននិងទីក្រុងនានា។ ស្រុកមួយត្រូវដឹកនាំដោយណាហ៊្សីម (អ្នកជំនុំ) ស្រុក ដែលជាមន្ត្រីជាប់ឆ្នោត និងអ្នកគ្រប់គ្រងដែនដីម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកមន្ត្រីរដ្ឋការថ្នាក់ស្រុកគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់ក្រោមរដ្ឋាភិបាលខេត្ត។ ណាហ៊្សីមស្រុកដឹកនាំដោយក្រុមប្រឹក្សាស្រុកជាប់ឆ្នោតដែលបានផ្សំឡើងដោយពួកសមាជិកក្រុមប្រឹក្សា ដែលតំណាងអោយបដិដ្ឋាភាពថ្មាក់ស្រុក។ ពួកក្រុមប្រឹក្សាមានតម្រូវការតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រូវបញ្ចូលស្ត្រីអប្បរមា៣៣% គ្មានកំណត់លើសពីនឹងទេ អញ្ជឹងស្ត្រីអាចបញ្ចូល១០០%ទៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាទាំងនេះ ប៉ុន្តែបុរសមិនអាចមានឡើយនៅការចែងដូច្នេះ។ ថ្មីៗនេះ គ្មានពួកណាហ៊្សីមស្រុកនិងពួកមន្ត្រីសម្របសម្រួលស្រុកណាមួយដែលជាពួកមន្ត្រីតែងតាំងដោយរដ្ឋាភិបាលខេត្ត ដែលផ្ទេរអំណាចទៅដល់ពួកណាហ៊្សីមឡើយ ចាប់តាំងពីខែមេសា ២០១០មកម្ល៉េះ។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
ពិតមែន​ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ដឹងហើយ គឺ​ ទ្រង់ដឹងទូទៅនូវធម្មជាតិដែលជាសង្ខតៈ​ និងអសង្ខតៈទាំងអស់ដោយប្រពៃ ដោយអំណាចនៃការចាក់ធ្លុះនូវលក្ខណៈ ព្រមទាំងកិច្ចតាមសេចក្តីពិត ដោយសយម្ភូញាណដែលកើតល្អហើយពីបារមីដែលព្រះអង្គសន្សំកសាងមកដោយព្រះអង្គឯង។ ដូចព្រះតម្រាស់ដែលទ្រង់ត្រាស់ថា ៖
សព្វាភិភូ សព្វវិទូហមស្មិ   . សព្វេសុ​ ធម្មេសុ អនូបលិត្តោ
វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចម្ការដូង
វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចម្ការដូង គឺវិទ្យាល័យមួយដែលមានសិស្សគ្រប់បណ្តាខេត្ត ភូមិ ស្រុកនានា​ មកសិក្សាស្រាវជ្រាវដើម្បីក្រេបជញ្ជក់ចំណេះដឹង។វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចំការដូងមានទីតាំងបច្ចុប្បន្ននៅភូមិភ្នំលាវ ឃុំពងទឹក ស្រុុកដំណាក់ចង្អើរ ខេត្តកែប។ វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចំការដូងត្រូវបានសាងសង់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៦មកម្ល៉េះកាលនោះមានតែអាគារមួយខ្នងតែប៉ុណ្ណោះរហូតដល់ឆ្នាំ២០០៣,២០០៤,២០០៥...សាលាបានសាងសង់ជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់បច្ចុប្បន្នមានអាគារសម្រាប់សិក្សារាល់ថ្ងៃចំនួន៥អាគារ អាគារកាត់ដេរចំនួនមួយ​ ក្លឹបយុវជនចំនួនមួយដែរនិងជាពិសេសគឺមានអាគារធនធានដ៍ល្អមួយដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់ពិសោធន៍ សិក្សាអំពីComputer មិនតែប៉ុណ្ណោះនៅឆ្នាំ២០១៨ថ្មីៗនេះមានការកសាងអាគារ៣ជាន់ដែលជាអំណោយរបស់សម្តេចហ៊ុនសែន ដើម្បីផ្តល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការសិក្សារបស់សិស្សានុសិស្ស។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
សព្វញ្ជហោ តណ្ហាក្ខយេ វិមុត្តោ   . សយំអភិញ្ញាយ កមុទ្ទិសេយ្យំ។
ស្រុក
បារាំង
បន្ទាប់មក នៅសតវត្សទី២០ ស្រុកមួយចំនួនគឺជាគំរូមួយនៃអន្តរសហគមន៍ ដែលស្រុកទាំងនោះត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយcommunauté de communes និង communautés d'agglomération បន្ទាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៩។
វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចម្ការដូង
​ ការអប់រំ
លោកគ្រូអ្នកគ្រូប្រកបដោយចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះ មានវិជ្ជាជីវៈក្នុងការបង្រៀន​ ឆ្លងកាត់គរុសល្យ បង្រៀនដោយយកចិត្តទុកដាក់។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
ន មេ អាចរិយោ អត្ថិ   . សទិសោ មេ ន វិជ្ជតិ
ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទន៍
ព្រះរាជាណាចក្រ​វៀងចន្ទន៍ ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ១៧០៧ ដែល​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការ​បំបែក​ ​ព្រះរាជាណាចក្រឡានឆាង ។ រាជាណាចក្រ​នេះជាចំណុះរបស់ភូមាចាប់​ពី​ឆ្នាំ១៧៦៥ ដល់​ឆ្នាំ១៨២៤។ បន្ទាប់មកបានក្លាយជាចំណុះ សៀម រហូតដល់ឆ្នាំ១៨២៨ នៅពេលដែលត្រូវបានវាយគ្រប់គ្រងដោយសៀម។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
សទេវកស្មឹ លោកស្មឹ   . នត្ថិ មេ បដិបុគ្គលោ។
វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចម្ការដូង
បរិយាកាស
នៅជំុវិញសាលាពោពេញទៅដោយដើមកាសខ្ចាដែលជាម្លប់ដ៍ត្រជាក់ត្រជំុខ្យល់ជំុនោរបក់មករំភើយៗខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធសម្រាប់ងាយស្រួលអោយសិស្សានុសិស្សនិងគ្រូៗអង្គុយលេងលំហែកាយ មើលសៀវភៅ អានសៀវភៅ​ឆាប់ចាំ។
ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទន៍
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ធ្វេង|រូបភាពតូច| [[ព្រះកែវមរកត ដែលជារតនវត្ថុរបស់ប្រទេសថៃ និងជារតនវត្ថុនៃព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទ។ ព្រះពុទ្ធ ព្រះកែវមរកត ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា​ដ៏​ពិសិដ្ឋ​បំផុត​និង​ជានិមិត្តរូប​វប្បធម៌​ដ៏​សំខាន់​នៃ ​រាជា​និយម​ឡាវ ។ រូបប្រតិមានេះមានដើមកំណើតនៅ អាណាចក្រឡានណា ហើយត្រូវបាននាំយកទៅ នគរឡានឆាង ដោយ ព្រះបាទសេដ្ឋាធិរ័ត្ន ក្នុងសតវត្សទី១៦។ វាត្រូវបាននាំយកទៅទីក្រុងបាងកកក្នុងសតវត្សទី១៩បន្ទាប់ពី ការបះបោរ បរាជ័យរបស់ ស្តេចអនុវង្ស ​នៃនគរវៀងច័ន្ទ ។]] នៅឆ្នាំ១៧៧៩ ក្រោមរជ្ជកាលព្រះបាទសេដ្ឋាធិរ័ត្នទី២ នៃនគរឡានឆាង, គីតសារ័ត្ន ដែលជារជ្ជទាយាទនៃស្តេច សុរិយាវង្សា បានប្រកាសបំបែកខ្លួននៅ ទីក្រុងហ្លួងព្រះបាង ។ ទ្រង់​បាន​លើក​ទ័ព​ទៅ​ក្រុង​វៀងចន្ទន៍ ដើម្បី​វាយ​លុក​ព្រះបាទ​សេដ្ឋាធិរ័ត្ន។ ព្រះបាទសេដ្ឋាធិរ័ត្នទី២ បានបែរទៅសុំជំនួយក្រុងអយុធ្យា។ កងទ័ពសៀមបានជួយការពារក្រុងវៀងច័ន្ទ ប៉ុន្តែមិនអាចបញ្ឈប់ គីតសារ័ត្នដើម្បីបង្កើតនគររបស់ខ្លួនបានទេ។ គីតសារ័ត្ន បានគ្រងរាជ្យនៅឆ្នាំ១៧០៧ ដោយបានបង្កើតព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាង ធ្វើឲ្យនគរឡានឆាងក្លាយទៅជាព្រះរាជាណាចក្រវៀងចន្ទន៍។ រាជាណាចក្រ ចំប៉ាសាក់ និង មឿងភួន ក៏បានបំបែករដ្ឋក្នុងកំឡុងឆ្នាំបន្តបន្ទាប់។
ស្រុក
ប៊ូតង់
ស្រុកប៊ូតង់ រឺ ដហ្សុងខាហ្គ គឺជាអង្គភាពរដ្ឋបាលដែនដី។ ក្នុងនោះទាំងអស់ មាន២០ស្រុកនៅប៊ូតង់។ ស្រុកនីមួយៗមាន ម្ដុំ (ប្លុក) ភូមិជាច្រើនហៅថា ហ្គេវ៉ុហ្គ និងខ្លះមានអនុស្រុកអន្តរមធ្យមជាច្រើនហៅថា ឌុងខាហ្គ។
វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចម្ការដូង
ប្រវត្តិឈ្មោះសាលា
កាលពីមុនសាលានេះពោពេញទៅដោយដើមដូង ប៉ុន្តែដោយសារសង្រ្គាមធ្វើអោយដើមដូងនោះងាប់អស់។
ស្រុក
ប៉ូឡូញ
អង្គភាពថ្នាក់ទីពីរនៃរដ្ឋាភិបាលនិងរដ្ឋបាលដែនដីនៅប៉ូឡូញ ដែលស្មើអាណាស្រុក រឺ ស្រុក រឺ អាណាខេត្តមួយ (អរដ-១) ក្នុងបណ្ដាប្រទេសមួយចំនួនហៅថាpowiat។ ដូចនៅឆ្នាំ២០០៨ មានអង្គភាពថ្នាក់ពវយ៉ាត៣៧៩នៅប៉ូឡូញ: អាណាស្រុកដែនដី៣១៤ និងអាណាស្រុកទីក្រុង៦៥។ ចំពោះការចុះបញ្ជីតាមអក្ខរក្រមពេញលេញ សូមមើល បញ្ជីអាណាស្រុកនៅប៉ូឡូញ។
បូស៊្នី និង ហឺហ៊្សេហ្គុវីណា
ស្រុកបូស្នី និង ហឺហ៊្សេហ្គុវីណាគឺជាអង្គភាពរដ្ឋបាលគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង អព្យាក្រឹត ក្រោមអធិបតេយ្យភាពនៃបូស៊្នីនិងហឺហ៊្សេហ្គុវីណា។
ស្រុកប្រ្កុ
ស្រុកប្រ្កុនៅបូស៊្នី និង ហឺហ៊្សេហ្គុវីណាភាគឦសាន គឺជាផ្នែកផ្លូវការនៃអង្គភាពទាំងពីរ សាធារណរដ្ឋស៊ែប និង សហព័ន្ធបូស៊្នីនិងហឺហ៊្សេហ្គុវីណា។ មាន២៩អាសនៈក្នុងសភានៃស្រុកប្រ្កុ។
បែលហ៊្សិក
នៅក្នុងក្រុងបែលហ៊្សិកមួយចំនួន ដែលមានអ្នកស្រុកច្រើនជាងគេ ១០០ ០០០នាក់ តាមការផ្ដួចផ្ដើមនៃក្រុមប្រឹក្សាដែនដី អង្គភាពរដ្ឋបាលអនុក្រុងដែលមានពួកក្រុមប្រឹក្សាជាប់ឆ្នោតអាចនឹងត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ដូចគ្នាដែរ មានតែអង់ថ្វឺរតឹតែប៉ុណ្ណោះ ដែលមានអ្នកស្រុកជាង ៤៦០ ០០០នាក់ ដែលត្រូវបានគេបែងចែកជាបន្តបន្ទាប់ទៅជាស្រុក (districten) ប្រាំបួន។
ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទន៍
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
នៅឆ្នាំ១៧៧៣ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ត្រូវបានវាយប្រហារដោយកងកម្លាំងហ្លួងព្រះបាង។ ព្រះបាទ អង្គប៊ុន បានទាក់ទង រាជវង្សគន់បោង សុំជំនួយ ដោយបានប្រែក្លាយនគរវៀងចន្ទន៍ទៅជាចំណុះស្តេចភូមា។ ទង្វើនេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​រាជការក្រុងធនបុរី​ខឹងសម្បារជាខ្លាំង។ បន្ទាប់ពី សង្គ្រាមភូមា-សៀមឆ្នាំ ១៧៧៥-៧៦ ព្រះបាទ តាក់ស៊ីន បានបញ្ជូនឧត្តមសេនីយ ប្រាយ៉ាចក្រី (ស្តេចរា មាទី១) ឱ្យវាយលុកទីក្រុងវៀងចន្ទន៍។ នៅឆ្នាំ១៧៧៩ កងទ័ពសៀមបានដុតបំផ្លាញទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ ហើយទីក្រុងនេះត្រូវបានសៀមលួចប្លន់ជាមួយនឹងប្រតិមាព្រះពុទ្ធរូបសំខាន់ៗជាច្រើន រួមទាំង ព្រះពុទ្ធព្រះកែវមរកត ផងដែរ ដែលត្រូវបាននាំយកទៅក្រុងធនបុរី ។ ព្រះបាទអង្គប៊ុន សម្រេចចុះចូលនឹងសៀម ហើយនគរវៀងចន្ទន៍ បានក្លាយជារដ្ឋចំណុះរបស់សៀម។ ស្តេចអង្គប៊ុន បាន​បះបោរ​ប្រឆាំង​សៀម​ម្ដង​ទៀត។ នៅឆ្នាំ១៧៨១ ទ្រងត្រូវសៀមចាប់បាន និងប្រហារជីវិតចោល។
ស្រុក
បែលហ៊្សិក
បណ្ដានិគមបែលហ៊្សិកមួយចំនួន (ក៏មានក្នុងភាសាបារាំង ដូចក្នុងភាសានីដឺរឡន់ដែរ) គឺជាកម្រិតថ្នាក់រដ្ឋបាលមួយរវាងខេត្ត (រឺ ទីរួមតំបន់) និងក្រុង រឺ កម្រិតនីត្យានុកូលភាពទាបបំផុត ដែលជាភាសាខ្មែរជួនកាលក៏ហៅថា ស្រុក ដូចគ្នាដែរ។
ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទន៍
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
សៀម​បាន​លើក ​ព្រះ​នន្ទា​សេន ជា​បុត្ររបស់អង្គប៊ុន ឲ្យ​​គ្រងរាជ្យបន្ត។ នៅឆ្នាំ១៧៩១ នន្ទាសេនបានបញ្ចុះបញ្ចូលស្តេចរាមាទី១ ថានគរហ្លួងព្រះបាងកំពុងរៀបចំផែនការបះបោរប្រឆាំងនឹងសៀមដោយសម្ងាត់។ ទ្រង់ត្រូវបានសៀមអនុញ្ញាតឱ្យវាយលុកហ្លួងព្រះបាង ហើយដណ្តើមបានទីក្រុងនៅឆ្នាំ១៧៩២។
ឃុំមានជ័យ (ស្រីសន្ធរ)
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទន៍
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
នៅឆ្នាំ១៧៩១ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ត្រូវបានឈ្លានពានដោយ រាជវង្ស តៃ សឺន របស់វៀតណាម ដើម្បីកំចាត់ពួកអ្នកស្មោះស្ម័គ្រនឹង រាជវង្សឡេ ហើយស្តេចនន្ទាសេនត្រូវភៀសព្រះកាយទៅប្រទេសសៀម។ ទីបំផុតទ្រង់បានចរចារសម្របសម្រួលជាមួយរាជវង្សតៃសឺន។ នៅឆ្នាំ១៧៩៥ ស្តេចនន្ទាសេនត្រូវបានចោទប្រកាន់ថា បានរៀបចំការបះបោរជាមួយចៅហ្វាយខេត្តនគរភ្នំដែលជាជនជាតិឡាវ។ ទ្រង់​ត្រូវ​បាន​គេ​ទម្លាក់រាជ្យហើយបញ្ជូន​ទៅ​ទីក្រុង​បាងកក។ អនុជរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គម្ចាស់ ឥន្ទ្រវង្ស បានឡើងគ្រងរាជ្យបន្ត។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
អហញ្ហិ អរហោ លោកេ   . អហំ សត្ថា អនុត្តរោ
ឃុំមានជ័យ (ស្រីសន្ធរ)
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទន៍
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ស្តេចឥន្ទ្រវង្ស សោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៨០៤ អនុជរបស់ព្រះអង្គ អនុវង្ស បានឡើងសោយរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គជាមហាក្សត្រក្រុងវៀងចន្ទន៍។ អនុវង្ស​បានរៀបចំ​ទ័ព​ដើម្បី ​បះបោរ​ប្រឆាំង​នឹង​សៀម ។ នៅ​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ១៨២៦ អនុ​វង្ ស​បាន​បញ្ជូន​ទ័ព​ ១០ ០០០​នាក់​ទៅ​កាន់​ក្រុង​នានា​នៃតំបន់ ​ខ្ពង់រាប​កូរ៉ាត ។ ទ្រង់បានវាយយក នគររាជសីមា ក្នុងខែមករា ប៉ុន្តែសៀមបានរៀបចំការវាយបកដ៏ធំមួយយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នៅឆ្នាំ១៨២៧ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទត្រូវបានវាយកម្ទេចជាលើកទីពីរដោយកងទ័ពសៀម។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានដុតបំផ្លាញ និងត្រូវបានឆក់ប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិស្ទើរតែទាំងអស់ ប្រជារាស្រ្តត្រូវបានកៀរជាឈ្លើយសឹកស្ទើរតែទាំងស្រុង។ ព្រះបាទអនុ​វង្ស​ ត្រូវ​គេ​ចាប់បាន ហើយ​ដាក់​ក្នុង​ទ្រុង​ដែក​រហូត​ដល់​សោយ​ទិវង្គត។
ឃុំមានជ័យ (ស្រីសន្ធរ)
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទន៍
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទត្រូវបានបំផ្លាញចោល។ ខ្ពង់រាបកូរ៉ាត ត្រូវបានបញ្ចូលជាដែនដីផ្លូវរបស់សៀម។ សៀម​បាន​បែង​ចែក​ទឹកដី​លាវ​ជា​បី​តំបន់​រដ្ឋបាល។ នៅភាគខាងជើង ស្តេចហ្លួងព្រះបាង និងបន្ទាយទ័ពសៀមតូចមួយបានគ្រប់គ្រងហ្លួងព្រះបាង ស៊ីបសុងបញ្ញា និង ស៊ីបសុងចៅតៃ ។ តំបន់កណ្តាលត្រូវបានគ្រប់គ្រងពី ណង ខៃ ។ តំបន់ភាគខាងត្បូងត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយចំប៉ាសាក់។ ដោយខ្លាចឥទ្ធិពលសៀម វៀតណាមនៅក្រោមរាជវង្សង្វៀនបានបញ្ចូល មឿងភួន ខេត្តខាំមួន និងសុវណ្ណខេត្តចូលក្នុងដែនដីរបស់ខ្លួន ហើយក៏ជាកន្លែងដែលពួកគេបានប្រយុទ្ធជាមួយសៀមក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមសៀម-វៀតណាម (១៨៣១-១៨៣៤) ។
សៀមបានបង្ខំឱ្យផ្ទេរប្រជាជនឡាវទៅកាន់ខ្ពង់រាបកូរ៉ាត ដែលបន្សល់ទុកតែមួយភាគប្រាំនៃចំនួនប្រជាជនដើមនៅត្រើយខាងកើតនៃទន្លេមេគង្គ។ តាម​រយៈ​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៨៣០ ដល់​ឆ្នាំ១៨៩០ តំបន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លិចបំផ្លាញ​ដោយ​ការ​បះបោរ ចោរ​ប្លន់ ការ​វាយឆ្មក់​ទាសករ និង ​សង្រ្គាម Haw ។ ភាពទំនេរនៃអំណាចបានអនុញ្ញាតឱ្យបារាំងដែលឥឡូវនេះបានគ្រប់គ្រងប្រទេសកម្ពុជា និងកូសាំងស៊ីនរួចហើយ រុញភាគខាងជើងទៅទន្លេមេគង្គដោយមានក្តីសង្ឃឹមក្នុងការបង្កើតផ្លូវទឹកទៅកាន់ប្រទេសចិន។ ទី​បំផុត​ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍​បាន​ចូល​ទៅ​គ្រប់គ្រង​បារាំង​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៩៣។ វាបានក្លាយជារាជធានីនៃអាណាព្យាបាលបារាំងនៃប្រទេសឡាវក្នុងឆ្នាំ១៨៩៩ ។
ឯកសារយោង
<references group="" responsive="1">
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
ឯកោម្ហិ សម្មាសម្ពុទ្ធោ   . សីតិភូតោស្មិ និព្វុតោ។
ខ្ពង់រាប
នៅក្នុងភូគព្ភវិទ្យា និង ភូមិវិទ្យារូប ខ្ពង់រាប គឺជាផ្ទៃនៃខ្នងទួលមួយដែលមានទីដីរាបស្មើផុសឡើងយ៉ាងខ្លាំងលើបរិវេណជុំវិញទោះបីមានខ្នងទួលតែម្ខាងក៏ដោយ។ ជានិច្ចកាល មានទួលភ្នំ ឬ ចំនោតៗតែម្ខាង ឬ ទាំងសងខាងក៏មានផងដែរ។ ខ្ពង់រាបអាចត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយដំណើរវិវត្តន៍មួយចំនួន រួមមានជំនោរម៉ាក់ម៉ាភ្នំភ្លើង  ការខ្ពុរចេញនៃកំអែរភ្នំភ្លើង និងសំនឹកដោយទឹក និងធារទឹកកក។ ខ្ពង់រាបអាចត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយដំណើរការជាច្រើន រួមទាំងការឡើង (Upwelling) របស់ភ្នំភ្លើងម៉ែកម៉ា, ការហូរចេញរបស់ឡាវ៉ា, និងសំណឹកដោយទឹកនិងផ្ទាំងទឹកកក ខ្ពង់រាបត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ទៅតាមបរិស្ថាននៅជុំវិញវា ដូចជាប្រភេទ ចន្លោះភ្នំ  ជើងភ្នំ ឬ ដីទ្វីប។ ខ្ពង់រាប​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ទៅ​តាម​បរិយាកាស​ជុំវិញ​របស់​វា​ថា​ជា Intermontane, Piedmont, ឬ continental មានខ្ពង់រាបដ៏តិចតួចណាស់អាចមានទីខាងលើរាបស្មើតូចចង្អៀត តែក៏មានខ្ពង់រាបផ្សេងទៀតដែរ ដែលមានទីខាងលើរាបស្មើធំទូលាយជាច្រើនផងដែរ។​​ ខ្ពង់រាបមួយចំនួនអាចមានកំពូលផ្ទះល្វែងតូចមួយ ខណៈដែលតំបន់ផ្សេងទៀតមានទទឹង។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
តថាគតជាអ្នកគ្របសង្កត់នូវតេភូមិកធម៌ ត្រាស់ដឹងនូវចតុព្ភូមិកធម៌ មិនប្រឡាក់ដោយកិលេស ក្នុងតេភូមិកធម៌ទាំងអស់ បានលះចោលនូវតេភូមិកធម៌ទាំងអស់ហើយ មានចិត្តផុតស្រឡះ ព្រោះអស់ទៅនៃតណ្ហាហើយ ដឹងច្បាស់ចតុព្ភូមិកធម៌ដោយខ្លួនឯង ចាំបាច់ឧទ្ទិសខ្លួនចំពោះគ្រូណា តថាគតមិនមានអាចារ្យទេ មិនមានបុគ្គលស្មើនឹងតថាគតទេ ក្នុងលោកនេះ ព្រមទាំងទេវលោក មិនមានបុគ្គលណាប្រៀបផ្ទឹមនឹងតថាគតបានឡើយ ព្រោះតថាគតជាអរហន្តក្នុងលោក ជាសាស្តាខ្ពស់បំផុត ជាអ្នកត្រាស់ដឹង ដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គឯង តថាគតមានសេចក្តីត្រជាក់ មានកិលេសរលត់ហើយ ។
បទថា អតុលំ សូម្បីកាលប្រកបដោយស័ព្ទសម្មាសម្ពុទ្ធ និងដោយអត្ថនៃពាក្យតាមដែលពោលហើយ ទើបសរសើរព្រះមានព្រះភាគឲ្យវិសេស ដោយពាក្យថា អតុលំ ព្រោះស័ព្ទថា សម្មាសម្ពុទ្ធ ជាព្រះនាមព្រះមានព្រះភាគ ។
ពិតមែន ព្រះមានព្រះភាគ មិនមានបុគ្គលណាមួយប្រៀបផ្ទឹមបានឡើយ ព្រោះដូច្នេះ ទើបទ្រង់ព្រះនាមថា អតុល គឺ មិនមានបុគ្គលណាៗដូចដោយគុណទាំងឡាយ មានសីលជាដើម ព្រោះព្រះអង្គជាបុគ្គលក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មិនមានអ្នកណាផ្ទឹម មិនមានអ្នកណាស្មើ សេចក្តីនេះសមដូចដែលត្រាស់ទុកថា​ "យាវតា ភិក្ខវេ សត្តា អបទា វា ទ្វិបទា វា ចតុប្បទា វា ពហុប្បទា វា រូបិនោ វា អរូបិនោ វា សញ្ញិនោ វា អសញ្ញិនោ វា នេវសញ្ញីនាសញ្ញិនោ វា តថាគតោ តេសំ​ អគ្គមក្ខាយតិ" : ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វទាំងប៉ុន្មាន ទោះជាសត្វឥតជើងក្តី មានជើងពីរក្តី មានជើងបួនក្តី មានជើងច្រើនក្តី មានរូបក្តី ឥតរូបក្តី មានសញ្ញាក្តី ឥតសញ្ញាក្តី មានសញ្ញាក៏មិនមែនមិនមានសញ្ញាក៏មិនមែនក្តី ព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ប្រាកដជាប្រសើរជាងពួកសត្វទាំងនោះ" ដូច្នេះ ។
ដោយបទថា អតុលំ តាមដែលពោលមកនេះ ជាពាក្យដែលព្រះអនុរុទ្ធាចារ្យធ្វើការពោលសរសើរគុណព្រះមានព្រះភាគដោយសម្បទា ៣ យ៉ាង គឺ ហេតុសម្បទា ១ ផលសម្បទា ១ សត្តូបការសម្បទា ១ ។
ទ្រង់ប្រកបដោយព្រះមហាករុណា និងទ្រង់អប់រំបំពេញពោធិសម្ភារ ឈ្មោះថា ហេតុសម្បទា ។
ចំណែក ផលសម្បទា មាន ៤ យ៉ាង គឺ ញាណសម្បទា ១ បហានសម្បទា ១ អានុភាវសម្បទា ១ និងរូបកាយសម្បទា ១ ។
អធិប្បាយផលសម្បទា ៤​ យ៉ាង
១. មគ្គញ្ញាណដែលជាទីតាំងនៃសព្វញ្ញុតញ្ញាណ និងទសពលញ្ញាណជាដើម ឈ្មោះថា ញាណសម្បទា ។
២. សង្កិលេសទាំងអស់ ព្រមទាំងវាសនា ដែលព្រះអង្គលះបានហើយ មិនកើតឡើងទៀត ឈ្មោះថា បហានសម្បទា ។
៣. អានុភាព គឺ ភាពជាធំក្រៃលែង ក្នុងការធ្វើឲ្យសម្រេចបានតាមសេចក្តីប្រាថ្នា ឈ្មោះថា អានុភាវសម្បទា ។
៤. អត្តភាវសម្បត្តិ គឺ ព្រះរូបសម្បត្តិដែលប្រកបដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ និងអនុព្យញ្ជនៈ គួរជាទីរីករាយរបស់មនុស្សសត្វទាំងពួងដែលបានឃើញហើយ ឈ្មោះថា រូបកាយសម្បទា ។
សត្តូបការសម្បទា មាន​ ២ យ៉ាង គឺ
អាសយៈ​ បានដល់ព្រះអធ្យាស្រ័យ និងបយោគ បានដល់ ព្រះឧស្សាហ៍ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានអធ្យាស្រ័យអនុគ្រោះជានិច្ច សូម្បីក្នុងពួកសត្វដែលមានកំហុស ដូចភិក្ខុទេវទត្តជាដើម និងទ្រង់រងចាំវេលាចាស់ក្លានៃឥន្ត្រិយរបស់សត្វដែលមិនទាន់ចាស់ក្លា ឈ្មោះថា អាសយៈ ។
ព្រះអង្គសម្តែងធម៌ ដើម្បីនាំសត្វឲ្យចេញចាកទុក្ខ មិនមានព្រះទ័យប្រាថ្នាលាភ សក្ការៈជាដើម ឈ្មោះថា បយោគៈ ។
ទ្រង់ប្រកបដោយសម្បទា ដូចដែលពោលមកនេះ ទើបឈ្មោះថា អតុលំ គឺ មិនមានអ្នកណាប្រៀប ។ បទថា សសទ្ធម្មគណុត្តមំ "ព្រមដោយព្រះសទ្ធម្ម" ព្រះសទ្ធម្មក្នុងទីនេះបានដល់ សទ្ធម្ម ៣ យ៉ាង គឺ
១. បរិយត្តិសទ្ធម្ម គឺ ព្រះពុទ្ធវចនៈ ឬព្រះត្រៃបិដក
ស្រុក
ប្រេស៊ីល
ក្រុងនានានៃប្រេស៊ីលត្រូវបានចែកទៅជាស្រុក។ ក្រុងតូចៗជាធម្មតាមានតែស្រុកក្រុង(ខណ្ឌ)មួយទេ ដែលក្នុងនោះមានទីក្រុងខ្លួនឯង ប្រកបដោយអាសនៈនៃរដ្ឋាភិបាលដែនដី ដែលប៉្រិផ្វិធូរ៉ានិងខឺម៉ារ៉ាហ៊្សីកវីរាំរដូឌីសរបស់ក្រុង (សាលាទីក្រុង និង ក្រុមប្រឹក្សាទីក្រុង រៀងគ្នាជា អង្គនីតិបញ្ញត្តិនិងនីតិប្រតិបត្តិដែនដី) ត្រូវបានតាំងនៅ។ ស្រុកជនបទ (ស្រុក) និងក្រុមនានានៃបណ្ដាស្រុកក្រុង (ភាគច្រើនៅទីក្រុងធំៗ) ក៏ប្រហែលរៀបចំឡើងជាអង្គរងនីតិប្រតិបត្តិដែនដីដែរ ដែលអោយឈ្មោះថា ស៊ូប៊ីប៉្រិផ្វិធូរ៉ា។
ព័រទុយហ្គាល់
ស្រុកនានា (distritos)គឺជាបំណែងចែករដ្ឋបាលនៃព័រទុយហ្គាល់។ ស្រុកទាំងប៉ុន្មានមិនមានរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតទេ ស្រុកត្រូវបានអភិបាលដោយ អភិបាលអសេនិក ម្នាក់ដែលបានតែងតាំងដោយរដ្ឋាភិបាលកណ្ដាល។ សូមមើលស្រុកនៃព័រទុយហ្គាល់។
ម៉ាឡេស៊ី
ស្រុកមួយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ឌែកអេរ៉ាក់ ជាភាសាម៉ាឡេ។ ស្រុកមួយត្រូវអភិបាលដោយផ្ទាល់ ដោយរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទឹកដីសហព័ន្ធ ហើយទឹកដីទាំងនោះគឺ គូឡាឡាំពួ បុត្រជ័យ និងឡាប៊ុអាន។
នៅក្នុងទៀបកោះម៉ាឡេស៊ី ស្រុកមួយគឺជាបំណែងចែកនៃនគរមួយ។ មុគីមមួយគឺជាបំណែងចែករងមួយនៃស្រុក។ មុគីមនេះ យ៉ាងណាក៏ដោយនៅតែមានភាពសំខាន់បន្តិចបន្តួចចំពោះរដ្ឋបាលនៃរដ្ឋាភិបាលដែនដីដែរ។
នៅម៉ាឡេស៊ីខាងកើត ស្រុកមួយគឺជាបំណែងចែករងក្នុងចំណែកមួយនៃរដ្ឋមួយ។ ជាឧទាហរណ៍ ទុអារ៉ានគឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណែកឆ្នេរខាងលិចនៃសាបាហ។ ស្រុកមួយជាធម្មតាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះ បន្តបន្ទាប់ពីទីប្រជុំជន រឺ ទីរួមរដ្ឋបាលធំរបស់ខ្លួន ជាឧទាហរណ៍ ទីប្រជុំជនសានដាកាន គឺជាទីរួមស្រុកនៃសានដាកាន ដូចគ្នានឹងទីរួមចំណែកសានដាកានដែរ។ (សំគាល់:ស្រុកសានដាកានគឺជាបំណែងចែករងមួយនៃចំណែកសានដាកាន។)
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
២. បដិបត្តិសទ្ធម្ម គឺ ការរក្សាសីល កាន់ធុតង្គ ចម្រើនកម្មដ្ឋាន
ស្រុក
ម៉ាឡេស៊ី
ព្រំសីមាស្រុករដ្ឋបាលមួយនិងព្រំសីមាស្រុករដ្ឋបាលអ្នកបោះឆ្នោត (បដិដ្ឋាភាព)មួយ បានលើសលួសគ្នាទៅវិញទៅមកនិងមិនទាក់ទងគ្នាក្នុងករណីជាច្រើនទេ។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
៣. បដិវេធសទ្ធម្ម គឺ មគ្គ ផល និព្វាន ឈាន អភិញ្ញា ។
ស្រុក
រុស្ស៊ី
នៅរុស្ស៊ី ស្រុកនានា (អាហ្អីយ៉ុង) គឺជាបំណែងចែករដ្ឋបាល និបំណែងចែកក្រុងនៃប្រធានវិស័យសហព័ន្ធ ដូចគ្នាដែរជាបំណែងចែករដ្ឋបាលនៃទីក្រុងធំៗ (ស្រុកទីក្រុងនានា)។
អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
សេចក្តីពន្យល់ក្នុងគាថា
ដែលឈ្មោះថា សទ្ធម្ម ព្រោះជាធម៌របស់អ្នកស្ងប់ គឺ សប្បុរសទាំងឡាយ, ព្រះអរិយបុគ្គល ឈ្មោះថា ខ្ពង់ខ្ពស់ ព្រោះប្រកបដោយគុណវិសេស មានការបដិបត្តិល្អហើយដោយប្រពៃជាដើម ម្យ៉ាងទៀត ឈ្មោះថា ខ្ពង់ខ្ពស់ ព្រោះខ្ពស់ជាងមនុស្ស និងទេវតាទាំងឡាយ។
ស្រុក
រុស្ស៊ី
ពាក្យ ស្រុក ក៏បានប្រើសំដៅលើប្រភេទនៃបំណែងចែករដ្ឋបាលនៃសាធារណរដ្ឋសាឃ័រ—ulus (улус; улуус)។ សាធារណរដ្ឋសាឃ័រត្រូវបានចែកតាមរដ្ឋបាលទៅជាទីក្រុងប្រាំ ក្រោមយុត្តាធិការរបស់សាធារណរដ្ឋ និង ៣៣ uluses។ ច្បាប់នៃសាធារណរដ្ឋសាឃ័រចែងថា បច្ចេកសព្ទ "ulus" និង "ស្រុក" គឺស្មើគ្នា។
ក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ (សម្រាប់អធិរាជាណាចក្ររុស្ស៊ី) បច្ចេកសព្ទ ស្រុក ជាញឹកញាប់ប្រើសំដៅលើ uyezds។
វៀតណាម
បច្ចេកសព្ទ ស្រុក នៅវៀតណាមសំដៅលើអង្គភាពរដ្ឋបាលថ្នាក់ទីពីរ ក្រោមខេត្ត (tỉnh) និងទីក្រុងរដ្ឋបាលកណ្ដាលៗ (thành phố trực thuộc trung ương)។ អង្គភាពថ្នាកទីពីរនេះត្រូវបានគេហៅថា "huyện" មួយនៅតំបន់ទីជនបទ គ្រាដែលបណ្ដាស្រុកតំបន់ក្រុងហៅថា "quận" (បំណែងចែករងនៃទីក្រុងរដ្ឋបាលកណ្ដាល) "Thành phố trực thuộc tỉnh" (ទីក្រុងខេត្ត) រឺក៏ "thị xã" (ទីប្រជុំជន)។ ដូចដែរនៅថ្ងៃ២៨ វិច្ឆិកា ២០១១ វៀតណាមបានមាន ស្រុក ៦៩៨ រួមមានទីក្រុងខេត្ត៥៥ ទីប្រជុំជន៤៧ បំណែងចែករងក្រុង៤៧ និងស្រុកក្រុង/ខណ្ឌ (រួមមានស្រុកកោះ១២)។
ស៊ុនទរវោហារភូ
អាជីអាជីពជាកវីរបស់លោកភូ បាន​ចាប់​ផ្ដើម​នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទរាមាទី២ ហើយ​ពេល​ស្ដេច​សោយ​ទិវង្គត ព្រះអង្គ​បាន​លាលែង​ពី​តួនាទី​ទៅ​បួស​ជា​ព្រះសង្ឃ។ ម្ភៃឆ្នាំក្រោយមក ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរាមាទី៣ ព្រះអង្គបានយាងត្រឡប់មកតុលាការវិញ ក្នុងឋានៈជាស្មៀនរាជ ដែលទ្រង់គង់នៅអស់មួយជីវិត។ រូបភាពតូច ភូ មានភាពល្បីល្បាញខាងការតែងកំណាព្យ ហើយកំណាព្យវីរភាពរបស់គាត់គឺពេញនិយមនៅក្នុងប្រទេសថៃរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ស្នាដៃរបស់គាត់រួមមាន និរាសពោខៅទង ដែលជាបណ្តុំនៃកំណាព្យរៀបរាប់ដំណើររបស់គាត់ទៅកាន់ភ្នំមាស។ និរាសសុពណ៌ ដំណើររបស់គាត់ទៅកាន់ខេត្តសុពណ៌បុរី ; និង​រឿងព្រះអភ័យម៉ានី ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ស្រុក
វៀតណាម
ស្រុកវៀតណាមប្រែប្រួលផ្សេងៗគ្នាយ៉ាងជាក់លាក់ទាំងប្រជាជននិងផ្ទៃដី។ ដែលមិនរាប់បញ្ចូលបណ្ដាស្រុកកោះទេ ប្រជាជនច្រើនបំផុតគឺបៀនហ្វា រឺ កំពង់ស្រកាត្រី ជាភាសាខ្មែរ (ទីក្រុងខេត្ត) ដែលមានប្រជាជន៧៨៤ ៣៩៨នាក់ ប្រជាជនតិចបំផុតគឺទីប្រជុំជនមឿងឡាយ (១១ ៦៥០នាក់)។ ស្រដៀងគ្នា ស្រុកធំបំផុតគឺមឿងទែ (៣ ៦៧៧,៤ គម២) ខណៈនោះដែលតូចបំផុតគឺស្រុក("Quận")៤ នៃទីក្រុងហូជីមិញដែលមានក្រឡាផ្ទៃត្រឹមតែ៤,១៨ គម២តែប៉ុណ្ណោះ។
សហរដ្ឋ
មានប្រភេទស្រុកជាច្រើននៅសហរដ្ឋ។
បដិដ្ឋាភាពមួយមានអ្នកតំណាងក្នុងសមាជមួយរូបគឺជាស្រុកសមាជ។ រដ្ឋនីមួយៗគឺត្រូវបាន​រៀ​បចំទៅជា មួយ រឺ ច្រើនដូចជាបណ្ដាស្រុកដែរ ចំនួនជាក់ស្ដែងក្នុងរដ្ឋនីមួយៗត្រូវពឹងផ្អែកលើ​ជំ​រឿនថ្មី​ៗ​បំផុត។ មានតែពួកអ្នកបោះឆ្នោតនៅក្នុងស្រុកនីមួយៗ​ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវ​បា​ន​​គេ​​អនុ​ញ្ញា​ត​ឱ្យបោះឆ្នោតក្នុង​ការបោះឆ្នោតរើសសមាជិកនៃវិ​មានពួកអ្នកតំណាង​ពីស្រុកនោះ។ សរុបទៅ មានស្រុកសមាជ ៤​៣៥ស្រុក ក្នុងសហរដ្ឋ ស្រុកនីមួយៗមានប្រជាជនប្រហែល ៦៣០ ០០០​នាក់ ដែលមានភាពខុសគ្នាតិចតួច។
បដិដ្ឋាភាពមានអ្នកតំណាងមួយរូបក្នុងអង្គនីតិបញ្ញត្តិរដ្ឋគឺ ស្រុកនីតិបញ្ញត្តិ មួយ ទឹកដីនេះនៅខាងលើដែលអ្នកតំណាងម្នាក់ក្នុងសវនការសហព័ន្ធមានយុត្តាធិការជាស្រុកនីត្យានុកូលសហព័ន្ធមួយ។
ស្រុកកូឡុំប៊ីគឺជាផ្នែកតែមួយគត់នៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលលើកលែងទឹកដីនានាចេញ មិនបានស្ថិតនៅខាងក្នុងអំណាចរដ្ឋណាមួយនៃរដ្ឋទាំងហាសិបនោះទេ។
សហរដ្ឋក៏មានប្រភេទជាច្រើននៃស្រុកគោលដៅពិសេសដែរ ដែលមានអំណាចមានកម្រិតក្នុងរដ្ឋាភិបាលដែនដី។ ស្រុករដ្ឋបាលសាលានានាគឺមានភាពសាមញ្ញជាងគេបំផុត ប៉ុន្តែប្រភេទផ្សេងទៀតនៃបណ្ដាស្រុកទាំងនោះរួមមាន ស្រុករដ្ឋបាលសហសេវិកវិទ្យាល័យសហគមន៍ ស្រុករដ្ឋបាលមន្ទីរពេទ្យ ស្រុករដ្ឋបាលសេវាសាធារណៈ ស្រុករដ្ឋបាលបញ្ចេញបញ្ចូលទឹក ស្រុករដ្ឋបាលកំពង់ផែ ស្រុករដ្ឋបាលឆ្លងកាត់។ នៅក្នុងប៉ែកមួយចំននួនៃសហរដ្ឋ ភាគខ្លះនៃស្រុកទាំងនេះត្រូវបានផ្ដល់ឈ្មោះថាជា អាជ្ញាធរ វិញ ដូច្នេះហើយ អង្គភាពមួយចាត់ចែងសេវាឡានក្រុងនៅក្នុងស.រ.ភាគខាងលិចអាចនឹងត្រូវគេហៅថា ស្រុករដ្ឋបាលឆ្លងកាត់ និងនៅស.រ.ភាគខាងកើតប្រភេទដូចគ្នានៃអង្គភាពខាងលើនេះត្រូវបានគេហៅថាអាជ្ញាធរឆ្លងកាត់ ទៅវិញ។
ទីក្រុងជាច្រើនៅសតវត្សទី២០ចុងក្រោយនេះបានរើសយកឈ្មោះមួយចំនួនសម្រាប់ ស្រុករដ្ឋបាលក្រៅរដ្ឋាភិបាល ជាមធ្យោបាយមួយក្នុងការបង្កើនការទទួលស្គាល់និងអត្តសញ្ញាណភាពនៃ ផ្ទៃស្រុក និង ទីជំនិតទាំងនោះ។ ប្រហែល ភាគច្រើនជាក់ស្ដែងនៅក្នុងឡស់ស៊ែនចិឡិស ផ្ទៃ និង ជំនិតផ្សេងៗក្នុងទីក្រុងនេះត្រូវបានកំណត់ឱ្យទៅជាស្រុកនានាវិញ។ ចំពោះឧទាហរណ៍ ហាលីវ៉ឺដគឺជាស្រុកមួយនៃឡស់ស៊ែនចិឡិស រីឯ ភ្នំប៊ែវ៉ឺលី និងហាលីវ៉ឺដខាងលិចគឺជាទីក្រុងរួមបញ្ចូលគ្នា ដែលមានរដ្ឋាភិបាលនិងនាយកដ្ឋាននគរបាលផ្ទាល់ខ្លួន។ នេះអាចនឹងច្រឡំគ្នា ភាពខុសគ្នារវាងស្រុកនិងទីក្រុងជិតខាងជាធម្មតាមិនទាន់ច្បាស់លាស់នៅឡើយ ចំពោះអ្វីទាំងអស់នោះបានបង្កើតឱ្យមានឡើងនូវផ្ទៃឡស់ស៊ែនចិឡិសដ៏ធំជាងគេ។ ជាធម្មតា បណ្ដាលស្រុកទាំងប៉ុន្មានប្រហែល រឺ មិនប្រហែលជាត្រូវបានគេសំគាល់នៅឯព្រំដែនស្រុកជាមួយនិង សញ្ញាស្រុក មួយ ដែលមានសញ្ញាសំគាល់របស់ទីក្រុងនោះទេ រីឯនៅព្រំដែនទីក្រុង សញ្ញាកំណត់ទីក្រុងមួយជាធម្មតានឹងត្រូវដាក់លើវិថីដែលមានឈ្មោះរបស់ទីក្រុងនិងប្រជាជន នៅចំណុចអប្បបរមាមួយ ប៉ុន្តែជាញឹកញាប់ក៏បញ្ចូលនូវការលើកសរសើរខ្លួនឯងដែរ។ ការកត់សំគាល់ដ៏សំខាន់នេះគឺថាផ្ទៃនានាបានចាត់ថ្នាក់បណ្ដាស្រុកគឺនៅតែជាប៉ែកនៃ​ទីក្រុងម៉ែឪនិងបានអភិបាលដោយច្បាប់​និងបញ្ញត្តិនៃទីក្រុងនោះ។
ទីភ្នាក់ងារសហព័ន្ធ តំបន់ និងដែនដីផ្សេងៗដូចជាបញ្ជិកានៃទីកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ ដែលទទួលស្គាល់ នូវបណ្ដាស្រុករដ្ឋបាលប្រវត្តិសាស្ត្រនានា។
ពីមុនកិច្ចនៃការបង្រួបង្រួម នៅឆ្នាំ១៨៥៤ អាណាស្រុកភ្វិលឡឹឌែលផ្វៀ ផឹនស៊ូលវ៉េនញ៉ឹ ធ្លាប់មានស្រុកខ្លះ ដែលដើរតួដូចជាបណ្ដាទីក្រុង រឺ ទីប្រជុំជននានា។
អង់គ្លេស
ស្រុកនានាគឺជាទម្រង់ដែលគេទទួលស្គាល់បំផុតពីរដ្ឋាភិបាលដែនដីក្នុងប៉ែកដ៏ធំនៃអង់គ្លេស។ សម្រាប់ផ្ទៃទាំងនោះ ដែលរក្សាទុករដ្ឋាភិបាលដែនដីជាពីរជាន់ថ្នាក់ ស្រុកមួយចំនួនជាធម្មតាបង្កើតនូវជាន់ថ្នាក់ទាបជាងនៃការរៀបចំនោះ ដែលមានអាណាស្រុកបង្កើតឡើងជាជាន់ថ្នាក់ខាងលើ។ ស្រុកមួយចំនួនទំនងទំនួលខុសត្រូវសម្រាប់វិស័យមួយចំនួនរួមមាន:
ស្រុកនីមួយៗយកពន្ធពីពួកនិវេសនជនក្នុងនាមស្រុក និងអាជ្ញាធរថ្នាក់លើតាមរយៈក្រុមប្រឹក្សាពន្ធ។ ស្រុកក៏កើនចំណូលពីធុរកិច្ចតាមរយៈប្រព័ន្ធពន្ធអាករក្រៅស្រុក ដែលបានជួយសម្រួលដល់ជាតិដែរ។
វែល
គ្មានការប្រើប្រាស់ពាក្យ ស្រុក នៅវែលឡើយ។ ប្រទេសនេះត្រូវបំបែកទៅជាអាជ្ញាធរឯកភូតចំនួន២២។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ស្រុក ​ប្រហែលត្រូវបានប្រើក្រៅផ្លូវការទាំងស្រុង រឺ ប៉ែកក្រៅផ្លូវការនៃយាមមួយ ក្នុងទីក្រុងមួយ។
ស្កុត
នៅស្កុត ស្រុករដ្ឋាភិបាលដែនដីនានាត្រូវបានប្រើចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៥ដល់១៩៦៦។
អៀរឡង់ខាងជើង
អៀរឡង់ខាងជើងត្រូវគេបែងចែកទៅជាម្ភៃប្រាំមួយស្រុកសម្រាប់គោលបំណងរដ្ឋាភិបាលដែនដី។ ពួកក្រុមប្រឹក្សាទាំងនេះមិនអនុវត្តមុខងារដែនសមត្ថកិច្ចដូចស្រុកនៅទូទាំងសហរាជាណាចក្រឡើយ ឧ. ពួកស្រុកគ្មានទំនួលខុសត្រូវចំពោះការអប់រំ ចំពោះការកសាងផ្លូវ រឺ លំនៅដ្ឋាន (ទោះបីជាពួកស្រុកទាំងនោះដាក់ឈ្មោះបេក្ខភាពសមាជិកទៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាលំនៅដ្ឋាន​អៀរឡង់ខាងជើងតាមការណែនាំ​ក៏ដោយ)។
មុខងាររបស់ស្រុកទាំងនេះពិតមែនទៅរួមមានសេវាសំរាមនិងកែច្នៃឡើងវិញ សេវាលំហែកាយនិងសហគមន៍ ការគ្រប់គ្រងអគារ និង ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ដែនដី។ ពួកស្រុកទាំងនោះមិនមែនជាអាជ្ញាធរផែនការទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានពិគ្រោះលើកិច្ចអនុវត្តផែនការខ្លះៗដែរ។ ការប្រមូលពន្ធអាករ (ពន្ធដារដែនដី) ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយទីភ្នាក់ងារប្រមូលពន្ធអាករ។
ស៊ុយអែត
ក្រុងខ្លះនៅព្រះរាជាណាចក្រស៊ុយអែត បានបែងចែកទឹកដីខ្លួនឯងទៅជាផ្ទៃតូចៗ ជាញឹកញាប់ត្រូវបានកំណត់ជាក្រុមប្រឹក្សាភិបាលរដ្ឋបាលដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះធាតុសំខាន់ៗ​នៃអភិបាលកិច្ចក្រុងខាង​ក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន។ ផ្ទៃទាំងប៉ុន្មាននេះយកឈ្មោះតាមស៊ុយអែតផ្សេងៗ យ៉ាងណា​ក៏ដោយ ស្រុក ធម្មតាតាមពាក្យបច្ចេកសព្ទខ្មែរផ្លូវការសំដៅលើផ្ទៃទាំងប៉ុន្មាននោះ។ បច្ចេកសព្ទ ភារា ជួនកាលត្រូវបានប្រើក្នុងបរិបទក្រៅផ្លូវការ។
ស៊ែប៊ី
ស៊ែប៊ីត្រូវបានបែងចែកទៅជា ម្ភៃប្រាំបួនស្រុក (okrug) និងទីក្រុនៃប៊ែលហ្គ្រឹដថ៍ ដែលនីមួយៗក្នុងនោះត្រូវបានបែងចែកតទៅទៀតជាក្រុងនានា (opština)។
ស្រីលង្កា
សម្រាប់គោលបំណងអភិបាលន៍ដែនដី ប្រទេសស្រីលង្កាត្រូវបានបែងចែកទៅជាប្រាំបួនខេត្ត: លិច កណ្ដាល ត្បូង ជើង កើត លិចខាងជើង កណ្ដាលខាងជើង ឧុវា និងចបរកមុវៈ។ (ខេត្តខាងជើងនិងខាងកើតមានដដែល តាមបច្ចេកទេសត្រូវបានត្រួតត្រារួមគ្នាតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៨មកម៉្លេះ។)
ស្លូវ៉ាគី
នៅស្លូវ៉ាគី ស្រុកមួយ (អូខ្រិស) គឺជាអង្គភាពរដ្ឋបាលដែនដីមួយ។
ស៊្វីស
នៅស៊្វីស កទខ្លះរៀបចំខ្លួនឯងជាស្រុកនានា ដែលកទដទៃទៀតលែងត្រូវការស្រុកនិងអភិបាលខ្លួនឯងក្នុងកម្រិតWahlkreise (បដិដ្ឋាភាព រឺ ស្រុកអ្នកបោះឆ្នោត)។
ហុងកុង
ហុងកុងត្រូវបានបែងចែកជាស្រុកដប់ប្រាំបី ស្រុកនីមួយៗមានក្រុមប្រឹក្សាស្រុកមួយ។
ហុងគ្រី
ស្រុក១៧៥បាននឹងបង្កើតឡើងនៅ ថ្ងៃទី១ មករា ២០១៣ នៅហុងគ្រី។ អាណាស្រុក១៩ដែលកំពុងមានស្រាប់អាចនឹងត្រូវបែងចែកបន្តពី ៦ - ១៨ស្រុកក្នុងអាណាស្រុកមួយ។ ប៊ូដាប៉ិសស្ថឹ គឺជារដ្ឋធានី ដែលមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់អាណាស្រុកមួយណាទេ ក៏ត្រូវបានបែងចែកទៅជា២៣ស្រុករួចរាល់ហើយដែរ។
ហ៊្វីលីពីន
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកសព្ទ 'ស្រុក' (distrito) នៅហ៊្វីលីពីនមានភាពស្រដៀងគ្នាទៅនឹងនៅសហរដ្ឋដែរ។
ជាតិ
ស្រុកនីតិបញ្ញត្តិ ដែលមានប្រជាជនជាមធ្យមប្រហែល ២៥០ ០០០ ទៅ ៥០០ ០០០នាក់ ប្រហែលត្រូវបានផ្សំឡើងដោយ: (ក.) ខេត្តមួយទាំងមូល (ខ.) ក្នុងខេត្តមួយ ក្រុមមួយនៃក្រុងនិងទីក្រុងនានា (ជួនកាលថែមទាំងមានទីក្រុងឯករាជ្យ និងទីក្រុងនគរូបនីយកម្មជាន់ខ្ពស់ដែលបានស្ថិតនៅតាមភូមិសាស្ត្រក្នុងខេត្ត) (គ.) ទីក្រុងទោលមួយ (ឃ.) ក្រុមមួយនៃទីក្រុងឯករាជ្យដែលកៀកកិតគ្នាតាមភូមិសាស្ត្រនិងក្រុងឯករាជ្យនានា (ថ្មីៗនេះ មានឧទាហរណ៍តែមួយគត់ប៉ុណ្ណោះគឺស្រុកនីតិបញ្ញត្តិនៃប៉ាទេរ៉ុស-តាហ៊្គីហ្គ|ប៉ាទេរ៉ុស-តាហ៊្គីហ្គ]]) រឺ (ង.) ក្រុមនៃបារ៉ាំងហ្គៃមួយក្នុងទីក្រុងមួយ។
ខេត្តនីមួយៗគឺត្រូវបានធានាយ៉ាងហោចណាស់ឱ្យមានអ្នកតំណាងមួយរូបនៅវិមានជាន់ទាប ​ទោះបីជាវាមិនអាចដល់កៀកកិតអត្រាប្រជាជនស្មើគ្នា ដូចនៅក្នុងស្រុកនីតិបញ្ញត្តិផ្សេងៗដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនក៏ដោយ។ មានតែពួកអ្នកបោះឆ្នោតក្នុងស្រុកនីមួយៗទេ ដែលត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឱ្យបោះឆ្នោតក្នុងការបោះឆ្នោតឱ្យសមាជិកនៃវិមានពួកអ្នកតំណាងពីស្រុកនោះ។
ចាប់ពីឆ្នាំ១៩១៦ ដល់ ១៩៣៥ ហ៊្វីលីពីនត្រូវបានបែងចែកទៅជាស្រុកព្រឹទ្ធសមាជិក១២ ដែលក្នុងនោះ១១បានបោះឆ្នោតឱ្យសមាជិកពីររូបរៀងៗខ្លួន ទាំងអស់សរុប២២រូបក្រៅពីសមាជិក២៤នៃវិមានសមាជជាន់ខ្ពស់ (ព្រឹទ្ធសភា)។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៣៥ ព្រឹទ្ធសមាជិកត្រូវបានគេបោះឆ្នោតឱ្យចំនួនដ៏ច្រើន។
តំបន់
លើសពីនេះ ស្រុកសមាជនីមួយៗនោះធ្លាក់នៅក្រោមយុត្តាធិការនៃតំបន់ស្វ័យតនៅមីនដាណៅឥស្លាម (សរុប៨) បោះឆ្នោតអោយសមាជិកបីរូបរៀងៗគ្នាទៅក្នុងសភានិតិបញ្ញត្តិថ្នាក់ក្រោមជាតិតែមួយគត់របស់ប្រទេសនេះ។
ខេត្ត
មានស្រុករបស់ខេត្តជាច្រើនសម្រាប់គោលបំណងការបោះឆ្នោតអោយពួកសមាជិក Sangguniang Panlalawigan (ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត) ដែលធ្វើតាមការរៀបចំស្រុកសមាជ លើកលែងតែបណ្ដាទីក្រុងឯករាជ្យនិងទីក្រុងនគរូបនីយកម្មជាន់ខ្ពស់ចេញ ដែលធម្មនុញ្ញរបស់ខ្លួនរារាំងពីការបោះឆ្នោតឱ្យពួកមន្ត្រីខេត្តត្រូវបានគេលើកលែងចេញ។ ផងដែរ ខេត្តនានាដែលផ្សំឡើងដោយស្រុកសមាជតែឯងត្រូវបានគេបែងចែកជា ស្រុកខេត្តពីរយ៉ាងហោចណាស់។
ទីក្រុង
ក៏មានបណ្ដាស្រុកសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាទីក្រុងផងដែរ សម្រាប់គោលដៅដើម្បីការបោះឆ្នោតអោយពួកសមាជិក Sangguniang Panlungsod (ក្រុមប្រឹក្សាទីក្រុង) ដែលដើរតាមការរៀបចំរបស់ស្រុកសមាជ។ ក្នុងករណីមួយចំនួន ដែលទីក្រុងមិនបង្កើតស្រុកសមាជពីរ រឺ ច្រើនដោយខ្លួនឯង ទីក្រុងត្រូវគេបែងចែកយ៉ាងហោចណាស់ត្រឹមស្រុកក្រុមប្រឹក្សាទីក្រុងតែពីរទេ។
ថ្មីៗ
ស្រុកនានាមានអត្ថិភាពជាអង្គភាពរដ្ឋបាលមួយ មានតែនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលដែនដីតែប៉ុណ្ណោះ ដែលមានអំណាច រឺ ទំនួលខុសត្រូវមានកម្រិត។ ទីក្រុងខ្លះ ដូចជាម៉ានីល អ៊ីឡុអ៊ីឡុ និងដាបាវ សម្រាប់គោលបំណងរដ្ឋបាល ដើមឡើយបែងចែកយុត្តាធិការរបស់ខ្លួនទៅជាស្រុកទីក្រុងនានាដែលបានចងក្រងឡើងដោយបារ៉ាំងហ្គៃជាច្រើន ប៉ុន្តែទំហំនៃអំណាចរដ្ឋបាលថ្នាក់ស្រុកទាំងនេះខុសៗពីគ្នា។ បារ៉ាំងហ្គៃជាច្រើន (ថ្នាក់ទាបបំផុតនៃរដ្ឋាភិបាល) ក៏មានពាក្យ 'ស្រុក' ក្នុងឈ្មោះរបស់ខ្លួនដែរ ឧទាហរណ៍ទាំងនោះគឺនៅចាឡាចាឡា និង ទីក្រុងហ្សាមប៊័ងហ្គា។ យ៉ាងណាក៏ដោយ នេះមានតែមួយគត់សម្រាប់គោលដៅនាមវលី និងមិនបញ្ជាក់នូវកម្រិតខ្ពស់ៗនៃរដ្ឋាភិបាលដែនដីឡើយ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
កំឡុងការគ្រប់គ្រងរបស់អេស្ប៉ាញនិងអាណានិគមអាមេរិកលើកដំបូង ផ្ទៃខ្លះនៃហ៊្វីលីពីនត្រូវបានកំណត់ជា 'ស្រុកនានា' ភាគច្រើនស្រុកទាំងនោះមិនត្រូវបានរៀបចំជាផ្លូវការចូលទៅក្នុងខេត្តនានា រឺ បញ្ចូលទៅក្នុងខេត្តណាមួយដែលមានស្រាប់ទេ។ នៅក្នុងសម័យអាមេរិក ទីក្រុង និងក្រុងនានាត្រូវបានបែងចែកទៅជាស្រុកទីក្រុង និងស្រុកក្រុង ដែលប្រើជាថ្នាក់ទាបបំផុតនៃរដ្ឋាភិបាលមុនការបង្កើតឡើងនៃបារ៉ាំងហ្គៃ។
ស្រុកគោលដៅពិសេស
ស្រុកគោលដៅពិសេសក៏មាននៅក្នុងហ៊្វីលីពីនដែរ បានបង្កើតឡើងសម្រាប់នាយកដ្ឋាននិងទីភ្នាក់ងាររបស់រដ្ឋាភិបាល។ ឧទាហរណ៍ដូចជា ស្រុករដ្ឋបាលសាលាសម្រាប់នាយកដ្ឋានអប់រំ (នាយអប់.) ស្រុករដ្ឋបាលវិស្វកម្មសម្រាប់នាយកដ្ឋានការងារសាធារណៈនិងផ្លូវធំ (ន.ក.ស.ផ.) និងស្រុករដ្ឋបាលឆ្មាំឆ្នេរ សម្រាប់ឆ្មាំឆ្នេរហ៊្វីលីពីន (ឆ.ឆ.ហ.)។
ស្រុកក្រៅផ្លូវការ
ទីក្រុងនិងក្រុងខ្លះផងដែរក៏ពង្រីកការប្រើប្រាស់ពាក្យ 'ស្រុក' សំដៅលើតំបន់ខ្លះ ទោះបីជាគ្មានគោលដៅរដ្ឋបាលណាមួយក៏ដោយ។ ឧទាហរណ៍មួយចំនួន ដូចជាស្រុករដ្ឋបាលធុរកិច្ចកណ្ដាលនៅទីក្រុងនាគ និងទីក្រុងម៉ាកាទី។
អាហ៊្វ្រិកខាងត្បូង
នៅអាហ៊្វ្រិកខាងត្បូង ក្រុងស្រុកបង្កើតនូវស្រទាប់រដ្ឋាភិបាលខាងក្រោមខេត្ត។ ក្រុងស្រុកមួយគឺបែរមកវិញបានបែងចែកទៅជាក្រុងដែនដីនានា។
រចនាសម្ព័ន្ធនេះប្រែប្រួលក្នុងផ្ទៃក្រុងធំៗទាំងប្រាំបី: ដែលក្រុងទីក្រុងមេមួយជំនួសអោយទាំងស្រុកមួយនិងក្រុងដែនដីមួយ។
ឥណ្ឌា
ស្រុកមួយត្រូវបានដឹកនាំដោយ ឧបៈអាយុត្តកៈ/ជិលាអធិការីម្នាក់ ដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះរដ្ឋបាលទាំងមូល និងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវច្បាប់និងបទបញ្ជា។ អាយុត្តកៈស្រុកជារបស់ ស.រ.ឥ.(សេវារដ្ឋបាលឥណ្ឌា)។ ទំនួលខុសត្រូវសំខាន់ៗផ្សេងៗ រួមមានការប្រមូលប្រតិលាភ និងការកាត់ទោសបទព្រហ្មទណ្ឌក្នុង សវនការស្រុកនិងសវនការជំនុំ។ ជាធម្មតា ឧបៈអាយុត្តកៈ/ជិលាអធិការីត្រូវបានគេប្រគល់សិទ្ធិអំណាចឱ្យជាចៅក្រមដែលស្ថិតនៅក្រោមវគ្គខ្ជាក់ខណ្ឌទី២០នៃ​ក្រមនីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ និងបានជ្រើសតាំងជាតុលាការីស្រុក។ ការកំណត់ផ្លូវការ គឺ អធិការី និងតុលាការីស្រុក រឺ ឧបៈអាយុត្តកៈនិងតុលាការីស្រុក។
បណ្ដាស្រុកនានាជារឿយៗភាគច្រើនត្រូវបានបែងចែកបន្តទៅជាអង្គភាពរដ្ឋបាលកាន់តែតូចទៅៗ ហៅថាតហសីល រឺ តាលុក រឺ ប្រខណ្ឌ រឺ មាវដ្ដម ផ្អែកលើតំបន់នោះស្រាប់។ អង្គភាពទាំងនេះមានទំនួលខុសត្រូវដែនដីជាក់លាក់ រួមមានការសម្របសម្រួលពិសេសនូវការប្រមូលបដិលាភ។ ថ្នាក់អន្តរការ (បំណែងចែករង) រវាងស្រុក និង តហសីល/តាលុកអាចត្រូវបង្កើតដោយការដាក់ជាក្រុមអង្គភាពទាំងនេះក្រោមការត្រួតមើលនៃសហយកអាយុត្តកៈ រឺ អនុអាយុត្តកៈ។ ស្រុកនីមួយៗរួមមានទីក្រុងមួយ រឺ ពីរ (រឺ ទីប្រជុំជនធំៗ) ទីប្រជុំជុនតូចៗពីរបី និង រាប់ឡូនៃភូមិ។ ភាគច្រើននៃស្រុកឥណ្ឌាមានឈ្មោះដូចទីប្រជុំជន រឺ ទីក្រុងធំរបស់ស្រុកដែរ។
នៅក្នុងខែមិថុនា ២០០៨ ស្រុកសរុប៦១០ត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់នៅឥណ្ឌាថា ច្រើនជាងចំនួននៃមណ្ឌលបោះឆ្នោតសភាតំណាងរាស្ត្រ (៥៤៥)ទៅទៀត។ នៅក្នុងបណ្ដាស្រុកអា.ប. (២៣) តិចជាងអាសនៈ របស់ ម.ប. (៤២)។
រដ្ឋបាលបដិលាភស្រុកនៅអា.ប.
នៅស្រុក និង តហសីលនានានៃឧត្តរប្រទេឝត្រូវបានកំណត់ជាក់លាក់ជាកិច្ចការបដិលាភដីធ្លី ឧ.ប. ១៩០១។
បញ្ចយតិរាជ
ជាន់ថ្នាក់នៃរដ្ឋបាល
អ៊ីរ៉ាក់
នៅអ៊ីរ៉ាក់ ពួកគេប្រើពាក្យខ្វាដាចំពោះស្រុកនានា។ មានជាងមួយរយស្រុក ស្រុកនីមួយៗដែលកំពុងតែមានក្នុងមួយក្នុងចំណោមអាណាភិបាលអ៊ីរ៉ាក់១៨ ជួនកាលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាខេត្ត។ ស្រុកជាទូទៅ (ប៉ុន្តែមិនតែងតែមានទេ) យកឈ្មោះតាមទីក្រុងដែលនៅក្នុងស្រុកនោះ ជាធម្មតាទីរួមនៃស្រុកនោះតែម្ដង។
អូទ្រីស
នៅអូទ្រីស ស្រុក រឺ បេហ្សឺក គឺជាបំណែកចែករដ្ឋបាលមួយជាធម្មតាមានក្រុងជាច្រើន ប្រហែលជាស្មើនឹង ឡាន់ខ្រែស នៅអាល្លឺម៉ង់ដែរ។ ការិយាល័យនៃ្រស្រុក បេហ្សឺកឝូបត្មាន្នឝាផ្វត៍ ដឹកនាំដោយ បេហ្សឺកឝូបត្មាន្ន ។ ការិយាល័យស្ថិតនៅក្នុងការទទួលបន្ទុករដ្ឋបាលគ្រប់រឿងរ៉ាវទាំងអស់ដោយច្បាប់រដ្ឋបាលសហព័ន្ធនិងរដ្ឋ ហើយដាក់ឱ្យនៅក្រោមបញ្ជាពីសំណើថ្នាក់លើ ជាធម្មតាហៅថា ឡានឌេឝូបត្មាន្ន (អភិបាល) តាមធាតុនៃច្បាប់សហព័ន្ធ និង ឡានឌេស្រេហ្គៀរុង (រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋ) តាមច្បាប់រដ្ឋ។ កាលណាមានរឿងក្ដីទាក់ទងនឹងច្បាប់រដ្ឋបាល ក្រុងខ្លួនឯងគឺជាអ្នកទទួលបន្ទុក រឺក៏ កន្លែងណាដែលមានអង្គភាពណាមួយពិសេស ស្រុកគឺជាអង្គភាពដែនដីនៃរដ្ឋបាលទូទៅនៅអូទ្រីស។ មន្ត្រីនៅថ្នាក់ស្រុកមិនត្រូបានគេបោះឆ្នោតអោយទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានតែងតាំងដោយរដ្ឋាភិបាលរដ្ឋ។ ក៏មានទីក្រុងឯករាជ្យផងដែរ នៅអូទ្រីស។ ទីក្រុងទាំងនោះត្រូវបានគេហៅថា ស្តាទុតារស្តាដ្ត តាមច្បាប់រដ្ឋបាលអូទ្រីស។ ស្រុកក្រុង (ខណ្ឌ)ទាំងនេះ ពិតជាមានកិច្ចការមួយចំនួនដូចគ្នា ដូចជាស្រុកធម្មតាមួយដែរ។
វៀន
រដ្ឋវៀន ពេលដូចគ្នាក៏ជាក្រុងមួយដែរ ក៏ត្រូវបានចែកបន្តបន្ទាប់ទៅជាស្រុកម្ភៃបី ដែលក្នុងនោះ យ៉ាងណាៗ មានមុខងារផ្សេងៗខ្លះផ្ទុយពីប្រទេសនេះទាំងមូល។ ស្របតាមច្បាប់ ម៉ាហ៊្គីស្ត្រាទីស្ឈេស ប៊េហ្សឺកសាម្ត (ការិយាល័យស្រុក) គឺជាការិយាល័យដែនដីនៃរដ្ឋបាលរបស់ក្រុងនេះ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកអ្នកតំណាង (ប៊េហ្សឺកស្រទេ) នៅថ្នាក់ស្រុកត្រូវបានគេបោះឆ្នោតអោយ ហើយពួកគេជាបន្តបន្ទាប់បានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រមុខនៃស្រុក ប៊េហ្សឺកស៊្វស្ទេហឺ។ អង្គតំណាងទាំងនោះត្រូវបានសន្មតអោយប្រើជាការទាក់ទងគ្នាភ្លាមៗសម្រាប់ពួកអ្នកក្នុងតំបន់​តាមកម្រិតថ្នាក់នយោបាយ​និង​រដ្ឋបាល។ ក្នុងការអនុវត្ត ពួកគេមានអំណាចខ្លះៗ ឧ. ចំពោះបញ្ហាចរាចរណ៍ជាដើម។
អូស្ត្រាលី
ស្រុកអ្នកបោះឆ្នោតត្រូវបានប្រើនៅក្នុងការបោះឆ្នោតរដ្ឋ (មណ្ឌលបោះឆ្នោត)។ ស្រុកក៏ត្រូវបានប្រើក្នុងរដ្ឋជាច្រើនជាអង្គភាពសុរិយោដីសម្រាប់ការដាក់ឈ្មោះដីធ្លី។ ភាគខ្លះត្រូវបានប្រើជាស្រុករដ្ឋបាលចាំលំនៅខុសច្បាប់។ វែលខាងត្បូងថ្មីធ្លាប់មានប្រភេទស្រុកផ្សេងៗជាច្រើនបានប្រើនៅសតវត្សទី១៩។
ឃុំកុកឡាក់
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកវើនសៃ ខេត្តរតនគិរី មាន ភូមិ÷
=រដ្ឋបាល= ឃុំកុកឡាក់ មាន ៤ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
កុកឡាក់
ឃុំសំបូរណ៍
(Sambour Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ មានរដ្ឋបាលចំណុះ ១៥ភូមិ÷
រដ្ឋសាន
រដ្ឋសាន ឬ ថៃយ៉ៃ ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅដោយឈ្មោះដើមថា មឿងតៃ ក៏ដូចជា មឿងសាន​ (សាន:, ភូមា: ), គឺជារដ្ឋរបស់សាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា រដ្សានឋមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសចិន (យូណាន) នៅភាគខាងជើង ប្រទេសឡាវ​ (ខេត្តហ្លួងណាំថានិងខេត្តបកែវ) ទៅខាងកើត និងប្រទេសថៃ (ខេត្តឈៀងរ៉ាយ ខេត្តឈៀងម៉ៃ និងខេត្តម៉ែហងសន) ទៅភាគខាងត្បូង​ និងផ្នែករដ្ឋបាលចំនួន 5 របស់ប្រទេសភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា) នៅភាគខាងលិច ធំជាងគេក្នុងចំណោម 14 ផ្នែករដ្ឋបាលតាមផ្ទៃដី រដ្ឋសានគ្របដណ្តប់ 155,800 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ស្ទើរតែមួយភាគ 4 របស់ផ្ទៃដីសរុបនៃប្រទេសភូមា រដ្ឋនេះទទួលបានឈ្មោះរបស់វាពីឈ្មោះភូមាសម្រាប់ជនជាតិតៃគឺជនជាតិសាន​​ រដ្ឋសានបង្កើតបានភាគច្រើនក្នុងចំណោមក្រុមជនជាតិភាគតិចជាច្រើនដែលរស់នៅតំបន់នោះ មឿងសានភាគច្រើនគឺជនបទ ជាមួយនឹងទីក្រុងចំនួន 3 ដែលមានទំហំសំខាន់ៗគឺ ឡាស៊ីវ កេងទុង​ និងរាជធានី តុងជី​ តុងជីគឺស្ថិតនៅចម្ងាយ 150.7 គីឡូម៉ែត្រភាគឦសាននៃរដ្ឋធានីណៃពិដោរបស់ប្រទេស
សូមមើលផងដែរ
• រដ្ឋមន
• រដ្ឋកាយ៉ា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
ខ្ពង់រាបគោរាជ
ខ្ពង់រាបគោរាជ ឬ ខ្ពង់រាបគូរ៉ាត់ ( ที่ราบสูงโคราช  ) ជា ​ខ្ពង់រាប ​មួយ​ស្ថិតនៅ​ភូមិ​ភាគ ​ឦសាន ​នៃ ​ប្រទេស​ថៃ ។ ខ្ពង់រាបបង្កើតបានជា តំបន់ធម្មជាតិ ដែលដាក់ឈ្មោះតាមទម្រង់ខ្លីនៃ នគររាជសីមា ដែលជារបាំងប្រវត្តិសាស្ត្រគ្រប់គ្រងការចូលទៅកាន់ និងចេញពីតំបន់នោះ។
ខេត្តអាងថង
ខេត្តអាងថង ( ថៃ : อ่างทอง អានថា: អាង-ថង) គឺជាផ្នែកមួយនៃភាគកណ្តាលខេត្ត(ចង្វាត)នៃប្រទេសថៃ ។ ឈ្មោះ "អាងថង" មានន័យថា "អាងមាស" ដែលគេគិតថាបានមកពីភូមិសាស្ត្រដូចអាងនៃតំបន់និងពណ៌មាសនៃស្រូវដែលដាំដុះក្នុងតំបន់។ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តសិង្ហបុរី, ខេត្តលពបុរី , ខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា , និង ខេត្តសុពណ៌បុរី ។ ខេត្តអាងថងមានផ្ទៃក្រឡា ៩៦៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រជាជនរស់នៅ ២៨០ ៨៤០នាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៨) ហើយមានក្រុងអាងថងជាទីរួមខេត្ត។
រូបភាពតូច|ផែនទីខេត្តអាងថងត្រូវបានរំលេចដោយពណ៌ក្រហម
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
បញ្ជីឈ្មោះមុខតំណែងមន្ត្រីសម្រាប់រដ្ឋបាលខេត្ត
បញ្ជីរាយឈ្មោះមុខដំណែងមន្ត្រីសម្រាប់រដ្ឋបាលខេត្ត
ឃុំតានី
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអង្គរជ័យ ខេត្តកំពត  មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំស្វាយខ្សាច់ភ្នំ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
របាំអប្សរា (ភាពយន្ត)
រឿងរបាំអប្សរា ( អង់គ្លេស÷Robam Apsara ) គឺជារឿងស្នេហារបស់កម្ពុជាឆ្នាំំំ១៩៦៦ ខ្សែភាពយន្តមួយនេះត្រូវបានសរសេរកែសម្រួលនិងដឹកនាំដោយ ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ ដែលជាប្រធានរដ្ឋរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងជាអតីតព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ។ សម្តែង ដោយ លោកញឹក ជូឡុង, លោកស្រី សាក់ ស៊ីស្បោង , ព្រះនាង នរោត្តម បុប្ផាទេវី និងព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ ជីវ័នមុនីរក្ស។ ភាពយន្ត រឿងរបាំអប្សរា ​ជា​ភាពយន្ត​ខ្នាត​ខ្លី​ដំបូង​គេ​របស់​បង្អស់របស់ព្រះបាទនរោត្តមព្រះសីហនុ ក៏ដូចជា​ភាពយន្ត​ដំបូង​ររបស់ទ្រង់​ដែល​មាន​ពណ៌ល្អនិងមើលបានល្អច្បាស់។   ភាពយន្តនេះត្រូវបានចាក់បញ្ចាំងជាលើកដំបូងនៅមហោស្រពលុច្ស ក្នុង រាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៦។
ឃុំឫស្សីស្រុក(ស្រីសន្ធរ)
ឃុំឬស្សីស្រុក ស្ថិតនៅ ស្រុកស្រីសន្ធរ ខេត្តកំពង់ចាម។
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ស្រីជ័យវធ៌នបុរ⁠កូត្តេ
ស្រីជ័យវធ៌នបុរ⁠កូត្តេ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា ⁠កូត្តេ, គឺជា រដ្ឋធានី រដ្ឋបាលផ្លូវការរបស់ ប្រទេសស្រីលង្កា ។ ស្រីជ័យវធ៌នបុរ⁠កូត្តេ គឺជា ទីក្រុងរណប និងមានទីតាំងនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុងនៃសេដ្ឋកិច្ច នីតិប្រតិបត្តិ និងរាជធានីនៃតុលាការនៃប្រទេសស្រីលង្កា កូឡុំបូ ។
តំបន់ ក្រុមប្រឹក្សាក្រុងស្រីជ័យវធ៌នបុរ⁠កូត្តេ មានព្រំប្រទល់នៅក្នុង៖
ឃុំស្រើង
(Sraeung Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
ចែម សាវ៉ៃ
លោក​ជំទាវ ចែម សាវ៉ៃ​ គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កំពង់ចាម របស់​គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​ទី​៤-ទី៥ និង​សម័យ​រដ្ឋ​កម្ពុជា។
ប្រវត្តិ
លោក​ជំទាវ ចែម សាវ៉ៃ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៨ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៥៤ នៅ​ភូមិ​ឆ្លូង​ទី​១ ឃុំ​កំពាន់ ស្រុក​មេមត់ ខេត្ត​កំពង់ចាម។
ការ​សិក្សា
២០០៧ : អនុ​បណ្ឌិត​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ ២០០៤ : បរិញ្ញាបត្រ​គ្រប់​គ្រង វិទ្យាស្ថាន​វិទ្យាសាស្ត្រ​គ្រប់​គ្រង ១៩៩៣ : ជំនាញ​គ្រប់​គ្រង សាកលវិទ្យាល័យ​កនកែន ប្រទេស​ថៃ ១៩៨៦ : ជំនាញ​នយោបាយ និង​គ្រប់​គ្រង​យុវជន សាលា​ជាន់​ខ្ពស់​គ្រប់​គ្រង​យុវជន ប្រទេស​វៀតណាម
តំណែង​នានា
សមាជិក​គណៈ​កម្មការ​មហា​ផ្ទៃ ការពារ​ជាតិ អង្កេត ​បោស​សម្អាត និង​មុខងារ​សាធារណៈ ១៩៩៣ – ២០០៤ : ប្រធាន​មន្ទីរ​អភិវឌ្ឍន៍​ជន​បទ និង​មន្ត្រី​ទទួល​បន្ទុក​ដឹក​នាំ​ការងារ​វិមជ្ឈការ និង​អភិបាល​កិច្ច​មូលដ្ឋាន ១៩៨៧ – ១៩៩៣ : ជា​តំណាង​រាស្ត្រ​ក្នុង​របប​រដ្ឋ​កម្ពុជា មណ្ឌល​កំពង់ចាម
ជីវិត​គ្រួសារ
លោក​ជំទាវ ចែម សាវ៉ៃ​ រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ និង​មាន​កូន​ចំនួន​២​នាក់។
ឯកសារយោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
ឃុំប៉ាកាឡាន់
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកវើនសៃ ខេត្តរតនគិរី មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ឃុំភ្នំកុក និងឃុំវើនសៃ West	ខេត្តស្ទឹងត្រែង South	ឃុំហាត់ប៉ក់ និងភ្នំកុក North	ឃុំវើនសៃ និងខេត្តស្ទឹងត្រែង
=រដ្ឋបាល= ឃុំប៉ាកាឡាន់ មាន ២ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ប៉ាកាឡាន់
ធីមប៊ូ
ធីមប៊ូ (ཐིམ་ཕུག) គឺជារាជធានីនិងទីក្រុងធំរបស់ប្រទេសភូតាន មានទីតាំងនៅភាគកណ្តាលភាគខាងលិចរបស់ប្រទេសភូតាន ហើយជ្រលងភ្នំជុំវិញគឺជាតំបន់ធីមប៊ូរបស់ប្រទេសភូតាន រាជធានីបុរាណខណ្ឌពូណាខាត្រូវបានជំនួសដោយទីក្រុងធីមប៊ូក្នុងឆ្នាំ 1955 ហើយនៅឆ្នាំ 1961 ធីមប៊ូត្រូវបានប្រកាសថាជារាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រភូតានដោយសម្តេចព្រះរាជាធិបតីជីកមី ដូរជី​ វ៉ាំងឈូក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជធានីនៅអាស៊ី
ឃុំស្វាយពោធិ
ឃុំស្វាយពោធិ ស្ថិតនៅ ស្រុកស្រីសន្ធរ ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
តែ ច័ន្ទមនី
ជីវប្រវត្តិ
លោកជំទាវ តែ ច័ន្ទមនី បច្ចុប្បន្នកាន់តំណែងជា​​តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា មណ្ឌលខេត្តកណ្តាល មកពីគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ។
ឯកសារយោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
អ៊ុន សុគន្ធា
លោកជំទាវ អ៊ុន សុគន្ធា​ គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កំពត របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​ទី៥ ។
ឯកសារយោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ឃុំភ្នំកុក
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកវើនសៃ ខេត្តរតនគិរី មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ឃុំបានប៉ុង និងឃុំកាឡៃ ស្រុកអូរជុំ West	ឃុំប៉ាកាឡាន់ និងឃុំហាត់ប៉ក់ South	ឃុំវើនសៃ ឃុំបានប៉ុង និងឃុំប៉ាកាឡាន់ North	ឃុំវើនសៃ ឃុំបានប៉ុង និងឃុំប៉ាកាឡាន់
=រដ្ឋបាល= ឃុំភ្នំកុក មាន ៥ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ភ្នំកុក
បញ្ជីឈ្មោះមុខតំណែងមន្ត្រីសម្រាប់រដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ
បញ្ជីឈ្មោះមុខតំណែងមន្ត្រីសម្រាប់រដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ
ខាន់ ចេសា
ខាន់ ចេសា (កើតថ្ងៃទី ០៨ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០០១) ជាកីឡាករជឺជិតស៊ូ ជនជាតិខ្មែរ - ម៉ិកស៊ិក - អាមេរិកាំង។ នាង​បាន​ប្រកួតតំណាង​ឱ្យ ​កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​កីឡា​អាស៊ី​ឆ្នាំ​២០១៨ និង​ដណ្តើម​បាន​មេដាយ​មាស​ក្នុង ​វិញ្ញាសា​នេ​វ៉ា​ហ្សា​ទម្ងន់​៤៩​គីឡូ​ផ្នែក​នារី ​។ នេះ​ក៏​ជា​មេដាយមាស​ដំបូង​គេ​ដែល ​កម្ពុជា ​ទទួល​បាន​ផងដែរ ​ដែល​បានឈ្នះ​ក្នុង​ប្រភេទ​កីឡាជឺជិតស៊ូ ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ Asian Games 2018 ។ ចេសា ក៏ជាអ្នកឈ្នះមេដាយមាសទីពីរក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកីឡា Asian Games របស់កម្ពុជា បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការ Taekwondo Gold 2014។ នាង​ជា​កូន​ស្រីដែលមាន​ម្តាយ​ជា​ជនជាតិ​ម៉ិកស៊ិកាកាត់​អាមេរិក​ជាមួយ​ឪពុកជា​ជនជាតិ​ខ្មែរកាត់​អាមេរិកាំង។  ទំព័រ​ហ្វេស​ប៊ុកភ្ទាល់ខ្លួន​របស់​នាង​បាននិយាយ​ថា​នាង​បាន​រៀន​សូត្រជឺជិតស៊ូ នៅ​អាយុ១២ឆ្នាំ ហើយនិងបាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ជាមួយ​នឹង​មេដាយ​ដ៏ច្រើន​សន្ធឹកសន្ធាប់​របស់​នាង។ នាងកើតនៅរដ្ឋតិចសាស់ ហើយរស់នៅក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាខាងត្បូង។
នៅថ្ងៃទី 6 ខែតុលា ឆ្នាំ 2020 ខាន់ ចេសា បានទទួលខ្សែក្រវាត់ខ្មៅក្នុងប្រភេទកីឡាជឺជិតស៊ូរបស់ប្រទេសប្រេស៊ីល ដោយគ្រូបង្វឹករបស់នាងដែលជាបងប្អូនប្រុស Mendes នៅមុនថ្ងៃខួបកំណើតអាយុ១៩ឆ្នាំរបស់គាត់។
ខ្សែក្រវ៉ាត់ខ្មៅ
នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២១ ខាន់ ចេសាបានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងក្នុងកម្មវិធី Who's Number One ដោយយកឈ្នះ Danielle Kelly ដោយការសម្រេចចិត្តជាឯកច្ឆន្ទ។ នាងបានប្រកួតនៅ Evolve Ur Game នៅថ្ងៃទី ០៣ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២១ ក្នុងការប្រកួតដ៏អស្ចារ្យជាមួយ Mayssa Bastos ដោយចាញ់ពិន្ទុ។ នាងបានត្រលប់ទៅ Who's Number One វិញនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២១ ដោយយកឈ្នះ Patricia Fontes ដោយការប្រើដៃ។ ការ​សម្តែង​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ ខាន់ ខេសាទទួល​បាន​ការ​អញ្ជើញ​ឱ្យ​ចូល​រួម​ប្រកួត​ដណ្តើម​ខ្សែក្រវាត់​ទម្ងន់​ស្ត្រូ​វ​នារី WNO ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ WNO Championships ។ ខាន់ ចេសាបានយកឈ្នះ Jessica Crane ដោយប្រើកែងជើងក្នុងការប្រកួតបើកឆាក ប៉ុន្តែត្រូវបានចាញ់ដោយ Grace Gundrum ក្នុងវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រជាមួយនឹង twister ហើយត្រូវបានដាក់ជូនដោយ Amanda 'Tubby' Alequin ក្នុងការប្រកួតលួងលោមដោយប្រើម្រាមជើង។
កាល​ពី​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០២២ ខា​ន់ ចេសា បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ចាប់​ផ្តើម​ដំបូង​គេ​ដែល​ចុះ​កុង​ត្រា​ជាមួយ ONE Championship ។ ការផ្សព្វផ្សាយបានកក់ការប្រកួតឡើងវិញជាមួយ Alequin សម្រាប់ការបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងរបស់នាងនៅ ONE 159 នៅថ្ងៃទី ២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២២, ប៉ុន្តែការប្រកួតបានធ្លាក់ចុះនៅពេលដែល Alequin បានដកខ្លួនដោយសារតែបញ្ហាសុខភាពដែលមិនត្រូវបានបង្ហាញ។
Khan បានប្រកួតក្នុង ព្រឹត្តិការណ៍ជើងឯកទ្វីបអឺរ៉ុប Jiu-Jitsu ឆ្នាំ 2023 ដោយឈ្នះមេដាយសំរឹទ្ធលើវិញ្ញាសាទម្ងន់មាន់។ នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ IBJJF Santa Cruz International Open នៅថ្ងៃទី ២២ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៣ ខាន់ ចេសា បានឈ្នះមេដាយមាសក្នុងប្រភេទទម្ងន់ស្រាល។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ឃុំតាំងក្រសៅ
(Tang Krasau Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ មានរដ្ឋបាលចំណុះ ១៥ភូមិ÷
ឃុំផ្អាវ(ស្រុកបាធាយ)
( Ph'av Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាធាយ ខេត្តកំពង់ចាម មាន ៦ភូមិ ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
=ប្រជាជន= =អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
កែ ច័ន្ទមុនី
លោកជំទាវ កែ ច័ន្ទមុនី​ គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កំពង់ឆ្នាំង របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​ទី​៤-ទី៥ ។
ឃុំផ្អាវ(ស្រុកបាធាយ)
វត្ត
=មន្ត្រី=
មន្ត្រីប៉ុស្តិ៍
=ផ្សារ= =តំបន់ទេសចរណ៍=
កែ ច័ន្ទមុនី
ការ​សិក្សា
២០០៦ – ២០០៧ : អនុបណ្ឌិត​រដ្ឋបាល​សាធារណៈ សាកលវិទ្យាល័យ​ចម្រើន​ពហុបច្ចេកវិទ្យា ២០០២ – ២០០៤ : បរិញ្ញាប័ត្រ​រង សាកលវិទ្យាល័យ​បៀលប្រាយ ១៩៧១ – ១៩៧៥ : សញ្ញាប័ត្រ​មធ្យម​សិក្សា​កម្រិត​២ វិទ្យាល័យ​ព្រះ​បាទ​សុរាម្រឹត
ឡើង​កាន់​តំណែង
លោកជំទាវ កែ ច័ន្ទមុនី គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កំពង់​ឆ្នាំង របស់​គណៈបក្ស​ ប្រជាជន​កម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​ទី​​​​៤ ពី​ឆ្នាំ​២០០៨ ដល់​២០១៣ និង​ជា​សមាជិក​គណៈ​កម្មការ​សាធារណការ ដឹក​ជញ្ជូន ទូរគមនាគមន៍ ប្រៃសណីយ៍ ឧស្សាហកម្ម រ៉ែ ថាមពល ពាណិជ្ជកម្ម រៀប​ចំ​ដែន​ដី​នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់។
ជីវិត​គ្រួសារ
លោកជំទាវ កែ ច័ន្ទមុនី​ នៅ​លីវ។
ឯកសារយោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
ឃុំស្អាង
សំដៅទៅដល់÷
វីថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ
វីថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ គឺជាផ្លូវនៅតាមមាត់ទន្លេ ៣ គីឡូម៉ែត្រជាជួរនិងជាមួយសណ្ឋាគារភោជនីយដ្ឋានហាងកាហ្វេនិងហាងបាយ។នៅតាមផ្លូវ​នេះ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​អាជីវករ​និង​អ្នក​ស្រុក ហើយ​មាន​ការ​ពេញ​និយម​ពី​ភ្ញៀវ​ទេសចរ។ ចំណែក​ខាង​មុខ​វាំង​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​មើល​ការ​ប្រណាំង​ទូក​ក្នុង​ឱកាស ​បុណ្យ​អុំទូក ។ កាសែតបរទេស ក្លឹបនៃប្រទេសកម្ពុជាទីតាំងស្ថិតនៅតាមបណ្តោយផ្លូវនេះ។
គុយចូវ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> គុយចូវ ( ចិន ; ពីមុន ឃ្វីចូវ ) គឺជាខេត្តមួយដែលគ្មានផ្លូវគោកនៅក្នុងតំបន់ភាគនិរតី នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ។ រាជធានី និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់វាគឺគុយយាងនៅកណ្តាលខេត្ត។ គុយចូវ មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងតំបន់ស្វយ័តក្វាងស៊ី នៅភាគខាងត្បូងយូណាន នៅភាគខាងលិចស៊ីឈួន នៅភាគពាយ័ព្យក្រុងចុងពីង នៅភាគខាងជើង និងហ៊ូណាន នៅខាងកើត។ ប្រជាជនគុយចូវ មានចំនួន ៣៨.៥លាននាក់ ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១៨ក្នុងចំណោមខេត្តក្នុងប្រទេសចិន។
រាជាណាចក្រឌៀន ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់គុយចូវបច្ចុប្បន្នត្រូវបានបញ្ចូល ដោយរាជវង្សហាន នៅឆ្នាំ១០៦ មុនគ.ស។ គុយចូវ ត្រូវបានបង្កើតជាខេត្តជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ១៤១៣ ក្នុងរាជវង្សមិង ។ បន្ទាប់ពីការផ្តួលរំលំឈីង ក្នុងឆ្នាំំំ១៩១១ និងក្រោយសង្រ្គាមស៊ីវិលចិន បក្សកុម្មុយនិស្តចិនបានជ្រកកោននៅគុយចូវ កំឡុងខែមីនា ចន្លោះឆ្នាំ១៩៣៤ និង១៩៣៥។ បន្ទាប់ពីការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ម៉ៅ សេទុង បានជំរុញការផ្លាស់ប្តូរទីតាំងឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់ ទៅកាន់ខេត្តក្នុងទឹកដូចជា គុយចូវ ដើម្បីការពារពួកគេពីការវាយប្រហារពីបរទេសដែលមានសក្តានុពល។
គុយចូវ សម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ វប្បធម៌ និងបរិស្ថាន។ ឧស្សាហកម្មធម្មជាតិរបស់វារួមមានឈើ និងព្រៃឈើ ហើយឧស្សាហកម្ម ថាមពល និង រ៉ែ គឺជាផ្នែកសំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយគុយចូវ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាខេត្តដែលមិនទាន់មានការអភិវឌ្ឍន៍ ដោយមាន ជីឌីភី ទាបបំផុតទីបួនសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ នៅក្នុងប្រទេសចិនគិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាក៏ជាប្រទេសមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនលឿនបំផុតរបស់ប្រទេសចិនផងដែរ។ រដ្ឋាភិបាល​ចិន​កំពុង​សម្លឹង​រក​ការ​អភិវឌ្ឍគុយចូវ ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​ទិន្នន័យ។
គុយចូវ គឺជាខេត្តភ្នំមួយដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងនៅភាគខាងលិច និងកណ្តាល។ វាស្ថិតនៅចុងភាគខាងកើតនៃខ្ពង់រាបយ័នគុយ ។ តាមលក្ខណៈប្រជាសាស្រ្ត វាគឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តចម្រុះបំផុតរបស់ប្រទេសចិន។ ក្រុមជនជាតិភាគតិចមានចំនួនជាង៣៧% នៃចំនួនប្រជាជន រួមទាំងចំនួនប្រជាជនដ៏ច្រើននៃជនជាតិ មីអៅ, ប៊ូយី, ដង់, ទូជៀ និង យី ដែលពួកគេទាំងអស់និយាយភាសាខុសពីភាសាចិន។ ភាសាសំខាន់ដែលនិយាយនៅក្នុងទីក្រុងគុយចូវ គឺ ភាគនិរតីចិនកុកងឺ ជា ភាសាចិនកុកងឺ។
.tr
.tr គឺជាដែនកម្រិតកំពូលនៃកូដអ៊ីនធឺណែតសំរាប់ តួកគី ។វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសាកលវិ ទ្យាល័យបច្ចេកទេសមជ្ឈិមបូព៌ា។
ឃុំពោធិ៍រៀង
(Pou Rieng) ស្ថិតនៅ ស្រុកពោធិ៍រៀង ខេត្តព្រៃវែង  មាន ៤ភូមិ÷
ឃុំវើនសៃ
(Veun Sai Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកវើនសៃ ខេត្តរតនគិរី មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ឃុំកុកឡាក់ និងបានប៉ុង West	ឃុំបាឡាន់ និងខេត្តស្ទឹងត្រែង South	ឃុំបានប៉ុង ឃុំភ្នំកុក និងឃុំប៉ាកាឡាន់ North	ខេត្តស្ទឹងត្រែង និងប្រទេសឡាវ
=រដ្ឋបាល= ឃុំវើនសៃ មាន ៦ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ម៉ៅនិយម
https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Maoflag1.PNG
ម៉ៅនិយម គឺជាគំនិតកុម្មុយនិស្តដែលបង្កើតឡើងដោយលោកម៉ៅ សេទុង។ លោកគិតថា ពួកកម្មករមិនគួរមានសិទ្ធិក្នុងការធ្វើបដិវត្តទេ គឺមានតែពួកកសិករទេទើបមានសិទ្ធិអំណាចក្នុងការធ្វើបដិវត្ត។ ប្រជាជនចិនមួយចំនួនបានដើរតាមគំនិតម៉ៅនិយមបន្ទាប់ពីលោកបានក្លាយជាមេកុម្មុយនិស្តចិនក្នុងឆ្នាំ1949។ ម៉ៅនិយមនៅតែមានអនុវត្តក្នុងប្រទេសចិនសព្វថ្ងៃ ប៉ុន្តែម៉ៅនិយមត្រូវបានប្លាស់ប្តូរយ៉ាងច្រើន បន្ទាប់ពីម៉ៅបានស្លាប់នៅឆ្នាំ1976មក។ សព្វថ្ងែនេះសេដ្ឋកិច្ចចិនលូតលាស់ដោយសារតែចិនប្រកាន់យកមូលធននិយមក្នុងការងារសេដ្ឋកិច្ច ក៏ប៉ុន្តែនៅតែមានអ្នកខ្លះថាចិននូវតែប្រកាន់យកកុម្មុយនិស្តបែបម៉ៅនិយមដដែល។
របាំសុវណ្ណមច្ឆា
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/2016_Phnom_Penh%2C_Tradycyjny_Kambod%C5%BCa%C5%84ski_Pokaz_Ta%C5%84ca_%28129%29.jpg/254px-2016_Phnom_Penh%2C_Tradycyjny_Kambod%C5%BCa%C5%84ski_Pokaz_Ta%C5%84ca_%28129%29.jpg|រូបភាពតូច|254x254ភីកសែល| ហនុមានយកឈ្នះលើសុវណ្ណមច្ឆា របាំសុវណ្ណមច្ឆា ឬ របាំ ហនុមាននិងសុវណ្ណមច្ឆា គឺជារបាំប្រពៃណីខ្មែរ ដែលរៀបរាប់ពីការជួបគ្នារបស់ ហនុមាន និង សុវណ្ណមច្ឆា កំឡុងពេលសាងសង់ផ្លូវទៅកាន់ក្រុងលង្កាក្នុង រឿងរាមកេរ្តិ៍ ដែលជាភាសាខ្មែរនៃរឿង រាមាយណៈ ឥណ្ឌា។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Hanuman_and_Sovann_Machha-Sisowat.jpg/220px-Hanuman_and_Sovann_Machha-Sisowat.jpg|រូបភាពតូច| របាំខ្មែរ សុវណ្ណមច្ឆា និង ហនុមាន ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦។
របាំ
មួយនៃប្រវត្តិដំបូងបំផុតនៃការរបាំ (Khmer: robam/ rabam)នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺចាប់ពីសតវត្សទី ៧ ដែលការសម្តែងត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាពិធីបុណ្យសពរបស់ស្តេច។ ក្នុង ​សម័យ​អង្គរ របាំ​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​នៅ​តាម​ប្រាសាទ។
ល្ខោនខោលនៃរបាំនារីដែលល្បីល្បាញនៅលោកខាងលិចថាជា របាំព្រះរាជទ្រព្យរបស់កម្ពុជា មានប្រមាណ ៦០ របាំ (របាំសុទ្ធ) ហើយក្នុងចំណោមរបាំទាំងនោះគឺ របាំសុវណ្ណមច្ឆា ដកស្រង់ចេញពីរឿងរាមកេរ្តិ៍ គឺជាវគ្គមួយដែលមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងក្នុងចំណោមទស្សនិកជនកម្ពុជា។
រាមកេរ្តិ៍
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Sovann_machha.jpg/220px-Sovann_machha.jpg|alt=|រូបភាពតូច| ហនុមានចែចង់សុវណ្ណមច្ឆា ( [[ខ្មែរកណ្តាល|សម័យខ្មែរកណ្តាល )។ សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា ។ ភ្នំពេញ។]] រាមាយណៈ ដើមបានមកដល់ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ពី ប្រទេសឥណ្ឌាខាងត្បូង រួមជាមួយនឹង សាសនាហិណ្ឌូ ប៉ុន្តែការសម្របខ្លួនរបស់វានៅទីនោះបង្ហាញពីឥទ្ធិពល ព្រះពុទ្ធសាសនា ។