cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
វិធីហ្វៃណៃថ៍អ៊េលម៉ិន
thumb|right|ចម្លើយ 2D តាម​ហ្វៃណៃថ៍​អ៊េលម៉ិន​ នៃ​ចំណោទ​ម៉ាញេតូស្តាទិច (ខ្សែ​បន្ទាត់​តាង​ឱ្យ​ទិស​ដៅ និង ពណ៌​តាង​ឱ្យ​អាំងតង់ស៊ីតេ​របស់​ដង់ស៊ីតេ​ភ្លុច​គណនាឃើញ) thumb|right|​ក្រឡា​ 2D សម្រាប់​រូប​ខាងលើ​ ( ក្រឡា​ញឹក​នៅ​ជុំវិញ​កន្លែង​សំខាន់​ដែល​ចង់​បាន) វិធី​ហ្វៃណៃថ៍​អ៊េលម៉ិន (FEM) (ដែល​ជា​ទូទៅ​ការ​វិភាគ​ដោយ​ប្រើ​ប្រាស់​វិធី​នេះ គេ​ហៅ​ថា ការ​វិភាគ​តាម​ហ្វៃណៃថ៍​អ៊េលម៉ិន (FEA)) ជា​តិចនិច​គិត​លេខ​មួយ​បែប សម្រាប់​ស្វែង​រក​ចម្លើយ​ប្រហែល​​នៃ​សមីការ​ដេរីវេដោយ​ផ្នែក (PDE) ក៏​ដូច​ជា​សមីការ​អាំងតេក្រាល។ គោល​ការណ៍​នៃ​ដំណោះស្រាយ​​តាម​វិធី​នេះ គឺ​ផ្អែក​លើ​ការ​បំបាត់​សមីការ​ឌីផេរ៉ង់ស្យែល​ចោល​ទាំង​ស្រុង (ចំណោទ​ស្ដាទិច​) ឬ កែ​សម្រួល​សមីការ​ដេរីវេ​ដោយ​ផ្នែក​ ទៅជា​ប្រព័ន្ធ​ប្រហែល​មួយ​នៃ​សមីការ​ឌីផេរ៉ង់ស្យែល ដែល​បន្ទាប់​មក​គេ​អាច​ធ្វើ​អាំងតេក្រាល​ជា​លេខ​ដោយ​ប្រើ​តិចនិច​ស្តង់ដា​ ដូចជា​ប្រើ​វិធី អយល័រ, Runge-Kutta ជា​ដើម​។ល។ ​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​សមីការ​ដេរីវេដោយ​ផ្នែក គោលដៅ​ទី​មួយ​គឺ​បង្កើត​សមីការ​មួយ ដែល​ជា​តម្លៃ​​ប្រហែល​នៃ​សមីការ​ដែល​ត្រូវ​សិក្សា ប៉ុន្តែ​មាន​ស្ថេរភាព​ជា​លេខ មាន​ន័យ​ថា ល្អៀង​ក្នុង​សម្មតិកម្ម និង​​ការ​គណនា​បន្តបន្ទាប់​ មិន​កើន​ឡើង និង​បណ្ដាល​ឱ្យ​លទ្ធផល​ចេញ​មក​គ្មាន​ន័យ​នោះ​ទេ។ មាន​វិធី​ច្រើន​យ៉ាង​ក្នុង​ការ​សម្រេច​គោលដៅ​នេះ វិធី​ទាំង​នោះ​សុទ្ធ​មាន​ចំណុច​ខ្លាំង និង ចំណុច​ខ្សោយ។ វិធី​ហ្វៃណៃថ៍​អ៊េលម៉ិន ជា​ជម្រើស​ដ៏​ល្អ​មួយ​ ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​សមីការ​ឌីផេរ៉ង់ស្យែល នៅ​លើ​ដែន​ស្មុគស្មាញ (ដូចជា​រថយន្ត និង បំពង់​ប្រេង), នៅ​ពេល​ដែល​ដែន​មាន​ការ​ប្រែប្រួល (ដូច​ជា​ក្នុង​ពេល​ប្រតិកម្ម​ក្នុង​សភាព​​សូលីដ​ ដែល​មាន​ដែន​ផ្លាស់ទី), នៅ​ពេល​ដែល​កម្រិត​ជាក់​លាក់​មាន​ការប្រែប្រួល​លើ​ដែន​ទាំង​មូល, ឬ នៅ​ពេល​ដែល​ចម្លើយ​ខ្វះភាព​រលូន។ ​ឧទាហរណ៍​ ក្នុង​ការ​ធ្វើស៊ីមញូលេស្យិន​ការ​បុក​ពី​ខាង​មុខ គេ​អាច​បង្កើន​កម្រិត​ជាក់លាក់​​របស់​លទ្ធផល​នៅ​ផ្ទៃ​ដែល​សំខាន់​ ដូចជា​ផ្នែក​ខាង​មុខ​របស់​ឡាន និង បន្ថយ​កម្រិត​ជាក់​លាក់​នៅផ្នែក​ខាងក្រោយ ដែល​ធ្វើ​បែប​នេះ​គឺ​ជួយ​បន្ថយ​ចំណាយ​​របស់​ស៊ីមញូលេស្យិន។ ឧទាហរណ៍​ផ្សេង​ទៀត ដូចជា​​ព្យាករណ៍​ឧត្តុនិយម ដែល​សំខាន់​បំផុត​គឺ​ទទួល​បាន​ការ​ទស្សន៍​ទាយ​ដែល​សុក្រិត​នៅ​កន្លែង​ដែល​កើត​មាន​បាតុភូទ​អលីនេអ៊ែរ​ខ្លាំង​បំផុត (ដូច​ក្នុង​ត្រង់​កន្លែង​មាន​ស៊ីក្លូន​ត្រូពិច​ក្នុង​បរិយាកាស ឬ កន្លែង​ទឹក​កួច​ក្នុង​សមុទ្រ) ជាជាង​នៅ​កន្លែង​ដែល​ស្ងប់។​
ឯកសារ​យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រោង​វិភាគ
ប្រភេទ: សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឥណ្ឌូនេស៊ី
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី៧
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី៦ ធ្វើឡើងនៅប្រទសសិង្ហបុរី ពីថ្ងៃទី១ដល់ថ្ងៃទី៨ កញ្ញា១៩៧៣។
ចំនួនមេដាយ
(ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះត្រូវបានដាក់ពណ៌)
សីល១០
១ បាណាតិបាតា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ  ខ្ញុំព្រះករុណាសូមសមាទាន នូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាធ្វើនូវសត្វមានជីវិតឲ្យធ្លាក់ចុះកន្លង គឺសម្លាប់សត្វ ។ ២ អទិន្នាទានា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ  ខ្ញុំព្រះករុណាសូមសមាទាន នូវសិក្ខាបទ គឺ ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាកាន់យកនូវវត្ថុដែលគេមិនបានឲ្យ ដោយកាយឬដោយវាចា ។ ៣ អព្រហ្មចរិយា  វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ ខ្ញុំព្រះករុណាសូមសមាទាន នូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាប្រព្រឹត្តនូវធម៌ មិនប្រសើរ គឺសេពនូវមេថុធម្ម ។ ៤ មុសាវាទា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ  ខ្ញុំព្រះករុណាសូមសមាទាន នូវសិក្ខាបទគឺ ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាពោលនូវពាក្យកុហក ។ ៥ សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ   ខ្ញុំព្រះករុណាសូម សមាទាន នូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកហេតុជាទីតាំងនៃសេចក្តីប្រមាទ គឺផឹកនូវទឹក ស្រវឹង គឺសុរានិងមេរ័យ ។ ៦ វិកាលភោជនា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ  ខ្ញុំព្រះករុណាសូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាបរិភោគនូវភោជនាហារក្នុងកាលខុស ។ ៧ នច្ចគីតវាទិតវិសូកទស្សនា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ ខ្ញុំព្រះករុណាសូមសមាទាន នូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយារាំ ច្រៀង ប្រគំ និងការមើលល្បែងផ្សេងៗ ដែល ជាសត្រូវដល់កុសលធម៌ ។ ៨ មាលាគន្ធវិលេបនធារណបណ្ឌនវិភូសនដ្ឋានា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ ខ្ញុំព្រះករុណាសូមសមាទាន នូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការទ្រទ្រង់ ការប្រដាប់ និងការតាក់តែងស្អិតស្អាងរាងកាយ ដោយផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបផ្សេងៗ ។ ៩ ឧច្ចាសយនមហាសយនា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ ខ្ញុំព្រះករុណាសូមសមាទាន នូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាក សេនាសនៈដ៏ខ្ពស់ហួស ប្រមាណ និងសេនាសនៈដ៏ប្រសើរ ។ ១០ ជាតរូបរជតប្បដិគ្គហាណា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ ខ្ញុំព្រះករុណាសូមសមាទាន នូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកការកាន់យកនូវមាសនិង ប្រាក់ដោយខ្លួនឯង ឬប្រើអ្នកដទៃឲ្យទទួលកាន់យក ហើយត្រកអរចំពោះមាសនិងប្រាក់នោះ ។ ឥមានិ ទស សិក្ខាបទានិ អប្បមាទេន សម្មារក្ខិតព្វំ អ្នក(អ្នកទាំងឡាយ) ត្រូវរក្សាដោយប្រពៃ នូវសិក្ខាបទទាំងឡាយ ១០ នេះកុំបីធ្វេសប្រហែសឡើយ ។ អ្នកសមាទានត្រូវទទួលថា អាម ភន្តេ  ព្រះករុណា ទានប្រាស ។
លំដាប់មកទៀត លោកអ្នកឲ្យសីលសំដែងអានិសង្សសីលដោយសង្ខេបដូចតទៅ សីលេន សុគតឹ យន្តិ  សីលេន ភោគសម្បទា សីលេន និព្វុតឹ យន្តិ  តស្មា សីលំវិសោធយេ សត្វទាំងឡាយ ទៅកាន់ស្ថានសួគ៌បាន ក៏ព្រោះសីល សត្វទាំងឡាយបានបរិបូណ៌ដោយភោគៈ ក៏ព្រោះសីល សត្វទាំងឡាយ បានទៅកាន់ទីរំលត់ទុក្ខគឺព្រះនិព្វានក៏ព្រោះសីល ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលជាសប្បុរស គប្បីជម្រះនូវសីលឲ្យបរិសុទ្ធ កុំឲ្យសៅហ្មង ។ អ្នកសមាទានត្រូវទទួលថា សាធុ  ប្រែថា ប្រពៃហើយ ។ ចប់វគ្គទទួលសីល ១០
ចលនាវង់
ដូចម្តេចដែលហៅថាចលនាវង់
ភ្លេងជាតិចិន
ចលនាទ័ពស្ម័គ្រចិត្ត ឬ ចម្រៀងដើរក្បួនយោធាក្លាហាននិងស្ម័គ្រ (义勇军进行曲 Yìyǒngjūn Jìnxíngqǔ) គឺជាភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសចិន មិនដូចបទចំរៀងភ្លេងជាតិចិនមុន ត្រូវបានសរសេរទាំងស្រុងនៅក្នុងវចនានុក្រមដើម ជាជាងភាសាចិនបុរាណ
ផ្សំឡើងក្នុងកំឡុងពេលដែលជប៉ុនឈ្លានពានចិន ទំនុកច្រៀងត្រូវបានសរសេរជាកំណាព្យយ៉ាងអស្ចារ្យដោយកវីនិងអ្នកនិពន្ធរឿង ធានហាន់ (Tian han) នៅឆ្នាំ 1934) និងកំណត់ទៅតន្ត្រីដោយ នៀអឺរ (Nie er) ពីខេត្តយូណាន នៅឆ្នាំក្រោយសម្រាប់ខ្សែភាពយន្តនេះគឺ Children of Troubled Times ត្រូវបានអនុម័តជាបទចំរៀងបណ្តោះអាសន្នរបស់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅឆ្នាំ 1949 ជំនួសឱ្យ "Three Principles of the People" របស់សាធារណរដ្ឋចិន និងកុម្មុយនិស្ត "Internationale" ពេលលោកធានហាន់បានចាប់ដាក់គុកក្នុងកំឡុងពេលបដិវត្តវប្បធម៌នៅទសវត្សឆ្នាំ 1960 បទចម្រៀងនេះត្រូវបានជំនួសដោយខ្លីនិងក្រៅផ្លូវការដោយ "ខាងកើតគឺក្រហម (The East Is Red)" ស្តារឡើងវិញប៉ុន្តែលេងដោយគ្មានពាក្យ បន្ទាប់មកលេងជាមួយពាក្យដែលបានកែប្រែ បានស្ដារទៅកំណែដើមរបស់វា បទចម្រៀងភ្លេងជាតិនេះត្រូវបានលើកជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ 1982 បានអនុម័តដោយហុងកុងនិងម៉ាកាវនៅពេលផ្ទេរទៅប្រទេសចិនក្នុងឆ្នាំ 1997 និង 1999 រៀងៗខ្លួន និងបញ្ចូលក្នុងមាត្រា 136 នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញចិនក្នុងឆ្នាំ 2004
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្លេងជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសនៅទ្វីបអាស៊ី
ប្រាសាទឯកភ្នំ
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទឯកភ្នំត្រូវបានកសាង ឡើងនៅស.វទី១១ ក្នុងឆ្នាំ១០២៧ ក្នុងរាជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ (១០០២-១០៥០) នាសម័យមហានគរដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយអាទិទេពនៃព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ប្រាសាទដ៏ចំណាស់នេះមាន ទីធ្លាប្រមាណ ៣០ម៉ែត្រហើយមានថែវព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទ ពីទិសខាងកើត ទៅទិសខាងលិច មានប្រវែង២៥ម៉ែត្រ ហើយពីទិសខាងត្បូង ទៅទិសខាងជើងមានប្រវែង៤៩ម៉ែត្រ មានរាងបួនជ្រុង ស្មើគ្នាធ្វើអំពីថ្មភក់បែរមុខទៅទិសខាងកើត សង់លើខឿនមួយមានពីរថ្នាក់ មានថែវពទ្ធ័ជុំវិញតួប៉មនៃប្រាសាទ និងកំពែងធ្វើពីថ្មបាយក្រៀមហើយមានគូរទឹកព័ទ្ធជុំវិញផង។ ហើយប្រាសាទនេះមានដើមពោធិ៍ ដុះជុំវិញជាច្រើនដើម បង្កើតអោយជាម្លប់ដ៏ត្រឈឹងត្រឈៃ និងខ្យល់ត្រជាក់បរិសុទ្ធ។ រីឯនៅខាងត្បូងប្រាសាទវិញ មាននៅសល់គូរទឹកដែលបច្ចុប្បន្ន បានក្លាយទៅជាស្រះទឹកសំរាប់ព្រះសង្ឃប្រើប្រាស់ជាប្រចាំ។
ប្រាសាទឯកភ្នំជារមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍វប្បធម៌ដែលមានប្រាង្គប្រាសាទបុរាណមួយឈ្មោះថាប្រាសាទឯកភ្នំ មានទីតាំងនៅភូមិ តាគម ឃុំពាមឯក ស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង ចំងាយ៧គ.ម បែកចេញពីផ្លូវខេត្តលេខ P156 ត្រង់ម្ដុំភូមិថ្កូវ ឃុំក្ដុលដូនទាវ ស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង និងចម្ងាយ១២.២៩គម ពីទីរួមខេត្តបាត់ដំបង។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើដោយមធ្យោបាយ រថយន្ត ម៉ូតូ ប្រើរយៈពេលប្រមាណ២០នាទី។
ប្រាសាទឯកភ្នំមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិគម ឃុំពាមឯក ស្រុកឯកភ្នំ ចម្ងាយប្រមាណ៨គីឡូម៉ែត្រខាងជើងក្រុងបាត់ដំបង។ ទីតាំងប្រាសាទសព្វថ្ងៃស្ថិតនៅក្រោយវិហារដែលទើបនឹងធ្វើថ្មី។ ប្រាសាទនេះសង់លើឃឿនថ្មបាយក្រៀមបីថ្នាក់ កម្ពស់ប្រមាណ៣ម៉ែត្រ និងមានគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញដោយកាត់ដោយផ្លូវចូលពីខាងកើត និងលិច។ ឡើងតាមជណ្ដើរថ្មបាយក្រៀមនៅទិសខាងកើតទៅដល់ច្រកទ្វារចូលធ្វើពីថ្មភក់ យើង​នឹង​ឃើញ​តួ​ចម្បង​នៃ​ប្រាសាទ​សង់​លើ​ឃឿន​ថ្មភក់​​នៅ​ទីតាំង​កណ្ដាល។ តួ​ចម្បង​​នេះ​ព័ទ្ធជុំវិញ​ដោយ​ថែវធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ដែលភ្ជាប់​ដោយ​​ច្រក​ចេញចូលពីរធ្វើពីថ្មភក់នៅទិសខាង​កើត​ និង​ខាង​លិច។ តួកណ្ដាល​នៃ​ប្រាសាទ​នេះ​មាន​ទ្វារ​ចូល​ពីគ្រប់បួនទិស នៅទិសខាង​កើត​នៃតួ​កណ្ដាល​មាន​មណ្ឌប​ (ជា​បន្ទប់ទ្រវែង​ដែល​រត់​ភ្ជាប់នឹង​តួ​កណ្ដាល) មួយ​ដែល​មាន​ទ្វារ​ចូល​ពីគ្រប់​បួនទិស (ទ្វារខាង​លិច​នៃ​មណ្ឌប​រត់​ត្រង់ទៅ​កាន់​ទ្វារ​ខាង​កើត​នៃ​តួ​កណ្ដាល)។ ផ្នែកនេះ​ធ្វើ​ពី​ថ្មភក់​នៅ​លើ​ខឿន​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ដែល​ស្រោប​ដោយ​ថ្ម​ភក់នៃផ្នែក​ខាង​ក្រៅ។ នៅទិសអាគ្នេយ៍មាន​នៃមណ្ឌប មានអគារមួយដែលអ្នកស្រុកហៅថា «បន្ទប់កូនក្រមុំ» ក៏ប៉ុន្តែ​ជាទូទៅ គេហៅតាមសៀវភៅថា «បណ្ណាល័យ» ឡើងរត់មាត់ បើទោះជាការពិតមុខងារ​នៃអគារនេះមិនទាន់ត្រូវបានដឹងឱ្យច្បាស់យ៉ាងណាក្ដី។នៅ​ផ្នែក​មណ្ឌប មាន​តែ​ចម្លាក់​នៃទ្វារ​ខាង​ត្បូង​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​នៅ​សេស​សល់​ ឯនៅ​ទិស​ផ្សេង​ទៀតធ្លាក់​​ទៅ​លើ​ដី​បាក់បែក​រក​មើល​មិន​យល់​នោះទេ។ រូប​នៅ​ខាង​ឆ្វេង​ដៃ​នេះ ផ្ដែរ​​ប្រហែល​ជា​បង្ហាញ​ឈុតរឿងត្រីវិក្រម ដែល​យើង​ឧស្សាហ៍​ប្រទះ​ឃើញ​ជា​រឿយៗ​ នៅ​តាម​ប្រាសាទ​នានា។ មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឱ្យគិត​ថា​រូប​នេះ​ជា​​ឈុត​រឿង​ត្រី​វិក្រម ពីព្រោះហោជាង​នៅ​លើ​ផ្ដែរ​នេះ​បង្ហាញ​ឈុត​រឿង​វិស្ណុអានន្តសាយិន ឬ​និយាយឱ្យ​ស្រួល​ថា ព្រះនារាយណ៍ផ្ទុំ។​
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ឯកភ្នំ
ខៀវ ជុំ
សង្ខេប
ព្រះ​ភិក្ខុ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ
នេះ​ជា​ប្រយោគ​មាននៅ​ក្នុង​ជីវប្រវត្តិ​របស់​ព្រះ​ភិក្ខុ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ ដែល​សរសេរ​ដោយ​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ហើយ​នៅក្នុង​ជីវិត​របស់​សមណៈ​បញ្ញវន្ត​រូបនេះ​ពុំ​សូវ​បរិបូរ​ណ៌​ដោយ​លាភ​ស ក្កា​រៈ និង សមណ​ស័​ក្ត​ឡើយ ។ ខុសពី​សមណៈ​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ​មួយចំនួន​ដែលមាន​ទំនោរ​ធ្ងន់​ទៅរក​ផ្លូវធម៌ ព្រះ​ភិក្ខុ​ធម្មបាល បាន​បូជា​រយៈពេល​ពេញ​មួយជីវិត​របស់លោក​ដើម្បី​ធ្វើ​កិច្ចការ​យ៉ាង​ស្មើ គ្នា​រវាង សាសនកិច្ច និង សង្គមកិច្ច ។ ព្រោះ​ហេតុនេះហើយ ទើប​សកម្មភាព​របស់​លោក​ពេលខ្លះ​ត្រូវបាន​គេ​ឃើញថា ជា​សកម្មភាព​នយោបាយ ហើយ​អ្នកខ្លះ​ហៅ​លោ​កថា ជា​ភិក្ខុ​សាសនា​នយោបាយ ។ ​
កុមារភាព និង ការសិក្សា
ព្រះ​ភិក្ខុ​ធម្មបាល ខៀវ ជុំ ជា​សមណៈ​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ​មួយរូប​ដែលមាន​ឧ​ត្ត​ម​គតិ និង មនសិការ​ជាតិ លោក​ប្រសូត្រ​នៅ​ថៃ្ង​ចន្ទ ៨​កើត ខែផល្គុណ ព​.​ស ២៤៥០, គ​.​ស ១៩០៧ នៅ​ភូមិ​អន្លង់​តាសេក ឃុំ​ព្រែក​អំបិល ស្រុក​ស្អាង ខេត្តកណ្តាល ។ បិតា​ឈ្មោះ ង៉ែត ខៀវ, មាតា​ឈ្មោះ កែវ ចិន ជា​គ្រួសារ​កសិកម្ម​, ប​សុក​ម្ម , នេសាទ និង ពាណិជ្ជកម្ម ។ ព្រះ​ភិ​ក្ខ​សុគត​នៅ​ព​.​ស ២៥១៨, គ​.​ស ១៩៧៥ ក្នុង​ព្រះ​ជន្មាយុ​៦៨ ព្រះវស្សា នៅ​វត្ត​លង្កា ក្រុងភ្នំពេញ ។​
កាល​អាយុ​១២​ឆ្នាំ ត្រូវបាន​នាំទៅ​សិក្សា​អក្សរ និង លេខ​នៅ​វត្ត​សេដ្ឋី ឃុំ​បាន​កាម ស្រុក​ព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ លុះ​រៀន​ចេះ​ល្មម​ប្រើការ​បាន ក៏​ត្រឡប់មក​នៅ​ជាមួយ​គ្រួសារ​វិញ​នៅ​អាយុ​១៥​ឆ្នាំ ។ ដោយសារ​មុខរបរ​របស់​គ្រួសារ ធ្វើអោយ​យុវជន​ជុំ ក្លាយជា​អ្នកជំនាញ​ខាង​ជិះសេះ​ប្រណាំង​, ជា​អ្នកជំនាញ​ខាង​ជំនួញ​ជើង​ទឹក និង ចេះ ផលិត​នូវ​នេ​សា​ទូ​បក​រណ៍​ជាច្រើន​ប្រភេទ​ផង ។​
បព្វជ្ជា​ (បួស) ជា​សាមណេរ
ព​.​ស ២៤៦៧, គ​.​ស ១៩២៤ បាន​បួស​ជា​សាមណេរ​នៅ​អាយុ​១៧​ឆ្នាំ ក្នុង​សំណាក់​ព្រះចៅអធិការ ទន់ ផាន់ វត្ត​សេដ្ឋី ឃុំ​បាន​កាម ស្រុក​ព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ ។ ទីទៃ​ពី​ការសិក្សា និង ប្រតិបត្តិ​នូវ​កាតព្វកិច្ច​របស់ខ្លួន​ទៅ សាមណេរ ខៀវ ជុំ នៅបាន​ធ្វើជា​គ្រូបង្រៀន​អក្សរ និង លេខនព្វន្ត​ដល់​កុលបុត្រ​ខ្មែរ​ប្រមាណ​ជា​៨០​នាក់​ផង ។ នៅក្នុង​វត្ត​សេដ្ឋី​នេះ សាមណេរ​ខៀវ ជុំ ជា​ប្រធាន​ធម្មសភា​នៃ ការសន្ទនា​ធម៌ និង ជាទី​ប្រឹក្សា​នៃ​គណៈ​បេសកកម្ម​ធម្មទូត​ទៅ​វត្ត​អន្លង់​តាសេក ជា​ភូមិកំណើត​របស់លោក ។ ​
ព​.​ស ២៤៦៩, គ​.​ស ១៩២៦ នៅពេល​មាន​អាយុ​១៩​ឆ្នាំ សាមណេរ ខៀវ ជុំ បាន​និមន្ត​ទៅ​បន្ត​ការសិក្សា​នៅ​វត្ត​លង្កា នាទី​ក្រុងភ្នំពេញ ប៉ុន្តែ​ពុំមាន​សាលា​ត្រឹមត្រូវ​ទេ គឺ​ត្រូវ​ស្វែងរក​គ្រូ​ដោយ​ខ្លួនឯង ហើយក៏​និមន្ត​ទៅ​សិក្សា​ដល់ផ្ទះ​គ្រូ ឬ សិក្សា​នៅតាម​កុដិ ។ ជីវភាព​ប្រចាំ​ថៃ្ង​គឺ​ត្រូវ ពឹង​លើ​ការ​បិណ្ឌ​បាត្រ ហើយ​ជួនកាល​ក៏មាន​អាហារ​គ្រប់គ្រាន់ ជួន កាល​ក៏​មិន​ឆ្អែត ហើយ​ទឹក​អាច​ប្រើប្រាស់​បានតែ​៥-១០​លីត្រ ក្នុង​១​ថៃ្ង ។ ពេល​អាពាធ (​មាន​ជំងឺ​) មិនមាន​ពេទ្យ ឬ ថ្នាំ​ត្រឹមត្រូវ​សម្រាប់​ព្យាបាល ចំណែក​ទី​ស្នាក់នៅ ក៏​តូច​អាច​ក្រាល​បានតែ​កន្ទេល​តូច​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ប៉ុន្តែ​ឧបសគ្គ​ទាំងនេះ មិនមែនជា​ឧបសគ្គ​ដល់​ការស្រលាញ់​ចំណេះវិជ្ជា​នៃ​សាមណេរ អនាគត​សមណៈ​បញ្ញវន្ត​យើង​ឡើយ ។ ​
ឧបសម្ប័ទ​ជា​ភិក្ខុ
ថៃ្ង​សុក្រ ១១​កើត ខែផល្គុណ​ព​.​ស​២៤៧១ ត្រូវ​នឹង​ថៃទី​១៩ ខែកុម្ភៈ គ​.​ស ១៩២៨ សាមណេរ ខៀវ ជុំ ត្រូវបាន​បំបួស​ជា​ភិក្ខុ​ដោយមាន​ព្រះ​ធម្មលិខិត ល្វី ឯម ជា​ព្រះ​ឧប្បជ្ឈាយ៍ ហើយ​ព្រះ​ឧប្បជ្ឈាយ៍​បាន​អោយនាម បញ្ញត្តិ​លោក​ថា ធម្មបាល ។ ភិក្ខុ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ ចាប់ផ្តើម​មាន​ប្រាកដ​ក្នុង​លោក​ចាប់ពីពេលនោះ ដោយ​ធម្មបាល មាន​ន័​ថា “​អ្នករក្សា​ធម៌ ” ។​
​ភិក្ខុ​ធម្មបាល បាន​សិក្សា​ធម្ម​វិន័យ​ចប់​ថ្នាក់​ត្រី​, ទោ និង ឯក និង ពុទ្ធិក​បឋម​សិ​ក្ស បូករួម​ទាំង​វិជ្ជា​ប្រកប​ទូទៅ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​ចប់សព្វគ្រប់ ប៉ុន្តែ​សម័យ​នោះ​ពុំមាន​ការប្រឡង​ទេ ។ ចូល​សិក្សា​នៅ​ពុទ្ធិក​មធ្យមសិក្សា​បាន​៣​ឆ្នាំ ក៏​បង្ខំចិត្ត​ផ្អាក ដោយសារ​បញ្ហា​សុខភាព ហេតុនេះ​ភិក្ខុ​ធម្មបាល​ពុំមាន​សញ្ញប​ត្រ ឬ វិញ្ញ​បន​ប​ត្រ​ឡើយ ។ លុះ​ពេល​សុខភាព​បាន​ប្រសើរ​ឡើងវិញ​ក៏​សម្រេចចិត្ត​ទៅធ្វើជា​គ្រូបង្រៀន ភាសាបាលី​នៅ វត្ត​ព្រែក​ជ្រៃ ខេត្តព្រៃវែង ៣​ឆ្នាំ, វត្ត​គោក​ទ្រា​ខេត្តកំពង់ចាម ៣​ឆ្នាំ , វត្ត​ដីឥដ្ឋ ខេត្តកណ្តាល ៤​ឆ្នាំ និង ត្រឡប់មក​បង្រៀន​ភាសា​ខ្មែរ និង ភាសាបរទេស នៅ​វត្ត​លង្កា ក្រុងភ្នំពេញ​វិញ​ចំនួន​១​ឆ្នាំ​ទៀត (​ព​.​ស ២៤៧៧- ២៤៨៨, គ​.​ស ១៩៣៤-១៩៤៥ ) ។ ​
ស្នេហាជាតិ និង ជីវិត​នយោបាយ
ចាប់ពី គ​.​ស ១៩៤២ ក្នុងពេល​ដែលមាន​ភាព​មិន​ប្រាកដប្រជា​នៃ​អំណាច​អាណាព្យាបាល​បារាំង និង កងទ័ព​ជប៉ុន​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ភិក្ខុ​ធម្មបាល រួមជាមួយ​អ្នក​ស្នេហា និង ព្រួយបារម្ភ​ពី​វប្បធម៌​ជាតិ​មួយចំនួនទៀត​មាន លោកគ្រូ​អាចារ្យ ហែម ចៀវ ជាដើម​បាន​មូលគំនិត​ចាប់ផ្តើម​នាំគ្នា​រៀបចំ​សរសេរ​ចងក្រង​សៀវភៅ​ជា ភាសាជាតិ​មាន​សៀវភៅ​វេយ្យាករណ៍​ជាដើម ។​
រក្សា​ព្រៃ​គង់ មិន​ភ័យ​រឿង​ខ្វះ​អុស​ដុត !
ពេល ​កងទ័ព​សម្ពន្ធមិត្ត​ចូលមក​ធ្វើការ​ទំលាក់​អំណាច​ជប៉ុន (​គ​.​ស ១៩៤៥) នោះ ពួកគេ​ក៏បាន​ចាប់​ជនជាតិខ្មែរ​ជាច្រើន​ដែល​ក្នុងនោះ​មាន​ទាំង​ពួក​អ្នក​ដែល ធ្លាប់​គិតគូរ អំពី​វប្បធម៌​ជាតិ​ដែលជា​ក្រុម​របស់លោក​ផង ។ ពេលនោះ ភិក្ខុ​ធម្មបាល បានសម្រេច​ចិត្ត​ភៀសខ្លួន​ទៅ​នៅ​ខេត្តបាត់ដំបង ហើយ​បន្តទៅ​លាក់ខ្លួន​នៅ​ប្រទេស​សៀម ។ គ្រាប់​ស្លែង​ទោះ​យកទៅ​ដាំ​នៅទីណា​ក៏​នៅមាន​ជាតិ​ល្វីង ចំណែក​អំពៅ​ទោះ​ដាំ​នៅទីណា​ក៏​នៅ​រក្សា​ជាតិ​ផ្អែម ។ ភិក្ខុ​ភៀសខ្លួន ធម្មបាល ទោះ​នៅក្រៅ​មាតុភូមិ​ហើយ​ក្តី​ក៏​គំនិត​ស្នេហា​វប្បធម៌​មិន​បាត់បង់​ដែរ ។ លោក​នៅ​បន្ត​សរសេរ​សៀវភៅ​ជា​ភាសាជាតិ និង ប្រមែប្រមូល​ចងក្រង​ឯកសារ​ទាក់ទិន​នឹង​អក្សរសាស្ត្រ​ជាតិ​ដែលមាន​នៅក្នុង ប្រទេស​សៀម​ទាំងមូល ។ ក្រៅពីនេះ​ទៅ ធម្មបាល តែងតែបាន​ដាស់តឿន​រំលឹកស្មារតី​គ្រប់​និន្នាការ (​អ្នកនយោបាយ​នានា និង ខ្មែរឥស្សរៈ ) អោយ​គិតគូរ​ដល់​វប្បធម៌​ដ៏​ពិតប្រាកដ​របស់ខ្លួន និង ព្រះរាជ​បល្ល័ង្ក​ដ៏​បរិសុទ្ធ​របស់​ជាតិ ។​ គ​.​ស ១៩៤៩ ភិក្ខុ​ធម្មបាល បាន​ត្រឡប់​ចូល​មាតុប្រទេស​វិញ ជាមួយ​ឯកសារ​អក្សរសាស្ត្រ​ដែល​លោក​ខំ​ស្រាវជ្រាវ ប្រមែ​ម្រូ​ល និង សៀវភៅ ដែល​លោក​សរសេរ​កាល​រស់នៅ​ប្រទេស​សៀម ។​
“​វប្បធម៌​របស់​ជាតិ​ក្នុង​ពេលនេះ ត្រូវ​ពឹង​លើ​ព្រះ​គុណ​ហើយ​”
ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅប្រទេសកម្ពុជា
ព្រះ​សហគមន៍​កាតូលិក​នៅ​កម្ពុជា​ វាគឺជាផ្នែកមួយនៃក្រុមសកលព្រះសហគមន៍កាតូលិក។ប្រទេសកម្ពុជា ប្រជាធិបតេយ្យ
ការចាប់ផ្តើមដំបូងពីហ្គាស្ប៉ា ដាគ្រួសទៅយ៉ូសែប ឆាសាឡាស់
​ព្រះ​សហគមន៍​កាតូលិក​នៅ​កម្ពុជាបាន​ចាប់​ផ្តើម​ជាង ៤៥៥​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ។ ចាប់ពី​១៥៥៥ ពេលដែល លោក ហ្គាស្ប៉ា ដាគ្រួស បព្វជិតជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ បាននាំដំណឹងល្អ មកដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ ក្រោយ មកមានគ្រីស្តបរិស័ទភៀសខ្លួនពីឥណ្ឌូនេស៊ី និងជប៉ុន ក៏បានមកដល់ប្រទេសកម្ពុជា ពួកគេមកតាំងទីលំនៅ នៅក្នុងស្រុកពញាឮ ។ ពេលដែល ប្រទេសកម្ពុជា ទទួលរងនូវការឈ្លានពានពីសំណាក់សៀម និងអា ណាម មានគ្រីស្តបរិស័ទខ្មែរ មួយចំនួន បានត្រូវសៀម កៀរយកទៅបាងកក ហើយមួយចំនួនដែលរត់រួចបាន មកតាំងលំនៅ ហើយបង្កើតជាព្រះសហគមន៍ នៅ ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង នៅក្នុងឆ្នាំ ១៧៩០ ។
នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦៦ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរព្រះបាទ នរោត្តម បានស្នើសុំឱ្យព្រះសហគមន៍ រើមកតាំងនៅ | ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមកដំណើរ | វិវត្តន៍របស់ ព្រះសហគមន៍ក៏ចេះតែបន្តទៅមុខរហូត | ដល់ពាក់កណ្តាលនៃសតវត្សរ៍ទី២០ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ - កម្ពុជាក៏មានបូជាចារ្យជាជនជាតិខ្មែរលើកទី១ គឺ លោក ស៊ីមន ឃឹមយិន ។ ដោយសារព្រះសហគមន៍ កាន់តែមានការរីកចំរើននោះ នៅឆ្នាំ ១៩៦៨ សន្ត អាសនៈ បានចែកព្រះសហគមន៍នៅកម្ពុជា ជាបី ភូមិភាគ មានភ្នំពេញ បាត់ដំបង និងកំពង់ចាម ។ ថ្ងៃ១៤ មេសា ១៩៧៥ លោកបូជាចារ្យ យ៉ូសែប ឆាសាឡាស់ បានទទួលអគ្គសញ្ញា តែងតាំងជា អភិបាលឧបត្ថម្ភកៈនៃព្រះសហគមន៍ភូមិភាគភ្នំ​​ពេញ រួមជាមួយលោកអភិបាល អីវ រ៉ាមូស ។
ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញក្នុងរបបខ្មែរក្រហម
ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ខ្មែរក្រហមបានមកកាន់ កាប់ក្រុងភ្នំពេញ ប្រជាជនទីក្រុងត្រូវជម្លៀសចេញ ទាំងអស់ ។ គ្រីស្ត បរិស័ទ ភ្នំ ពេញ ក៏ចេញ ជាមួយគេ ដែរ ។ លោក សាឡាស់ លោកសាឡឺម លោកប៊ែរណា លោកចំរើន បព្វជិតសាមណេ ២រូប ដូនជី ៦រូប និង កូនកំព្រា ៩ នាក់ ព្រមទាំងគ្រីស្តបរិស័ទមួយចំនួន ត្រូវអង្គការខ្មែរក្រហម បញ្ជូនទៅដល់ភូមិតាំងគោក ស្រុកបារាយ ខេត្តកំពង់ធំ ។ ចំណែក លោកបូជាចារ្យ បរទេសទាំងឡាយដែលបម្រើការងារនៅកម្ពុជាត្រូវ អង្គការខ្មែរក្រហមបញ្ជូនឱ្យត្រលប់ទៅប្រទេសរបស់ ខ្លួនវិញ ។
នៅតាំងគោកអស់លោក ក៏ដូចប្រជាជនដទៃទៀត ដែរត្រូវធ្វើការយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។ពេលធ្វើការនៅការដ្ឋាន អស់លោកសង្ឃឹមថា នឹងបានជួប គ្រីស្តបរិស័ទ ដែលលោកស្គាល់ ដើម្បីលើកទឹកចិត្ត ពួកគេតែសេចក្តី នេះមិនសម្រេចឡើយ ។ ដើមឡើយ អស់លោក ធ្វើការនៅតាមភូមិនានានៅជិតៗ ។ ពួកលោកតែង ស្កាត់ទៅជួបគ្នា អស់លោកក៏បានថ្វាយអភិបូជា ចុងក្រោយ រួមគ្នាមុនអស់លោកត្រូវចែកផ្លូវគ្នា ក្នុង ពេលនោះ៖ គ្រីស្តបរិស័ទបានរួមគ្នានៅជិតអស់លោក ដោយធ្វើការងាររៀងៗខ្លួន ដូចជា ដងទឹកអណ្តូង ឈូសដំឡូងបក្ខចខ្លះបិតឫស្សី និងខ្លះនៅចង្ក្រាន ដាំទឹកជាដើមដើម្បីមើលផ្លូវ ។ នៅក្នុងរយៈពេល ជាង៣ឆ្នាំនេះ _ ព្រះវិហារទាំងឡាយត្រូវបានបំផ្លាញ ទាំងស្រុង លោកអភិបាល យ៉ូសែប ឆ្នាំ សាឡាស់ ត្រូវស្លាប់នៅឆ្នាំ១៩៧៧ ដោយសារធ្វើការធ្ងន់ លោកចំរើន លោកសាឡឺម លោកប៊ែរណា និង បរិស័ទជាច្រើន ទៀតត្រូវគេសម្លាប់ ។
ការរស់ឡើងវិញនៃ ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅប្រទេសកម្ពុជាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩០
ទី១ ដែលត្រីស្តបរិស័ទកាតូលិកបានរួមគ្នាថ្វាយអភិ បូជាក្រោម អធិបតីយភាពលោក អេមីល ដេតប្ប ។ នៅឆ្នាំ១៩៩២លោក អ៊ីវ រ៉ាម៉ូស វិលត្រលប់មក កម្ពុជាវិញ ក្នុងមុខងារជាអភិបាលនៃព្រះសហគមន៍ ភូម៏ភាគភ្នំពេញរហូតដល់ឆ្នាំ ២០០១ និងជាអ្នក មើលការខុសត្រូវ ភូមិភាគបាត់ដំបងរហូតដល់ ២000 ។ ពីឆ្នាំ១៩៩៣ រហូតបច្ចុប្បន្ន មានក្រុមគ្រួសារបព្វជិត បព្វជិតា និងសាសនទូតមកពីប្រទេស ផ្សេងៗ មកបម្រើព្រះសហគមន៍កាតូលិក ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៤ សន្តអាសនៈ មានចំណងការទូតជាមួយព្រះ រាជាណាចក្រកម្ពុជា។
នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៥ យុវជនជាតិខ្មែរមួយរូប ទទួលអគ្គសញ្ញាតែងតាំងជាបូជាចារ្យកាតូលិកលើក ដំបូង។ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ លោកអេមីល ដេតម្ប បាន ទទួលអត្តសញ្ញាតែងតាំងជាអភិបាលឧបត្ថម្ភកៈ ក្នុងភូមិភាគភ្នំពេញ ។ នៅឆ្នាំ ២០០១ លោកទទួល មុខងារពេញសិទ្ធិពី លោក អ៊ូវរ៉ាមូល ជាអភិបាល ភូមិភាគភ្នំពេញ ។ នៅខែឧសភាឆ្នាំ ២០០០ លោក អន់តូនីសាមី ទទួលភារកិច្ចណែនាំ គ្រីស្តបរិស័ទ ភូមិភាគកំពង់ចាម។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០០ លោក គឺគេ ហ្វីការ៉េដូ ទទួលភារកិច្ចណែនាំ គ្រីស្តបរិស័ទ ភូមិភាគបាត់ដំបង។ នៅខែ ធ្នូ ២០០១ មានយុវជន ខ្មែរបួនរូបទទួលអត្តសញ្ញាតែងតាំងជាបូជាចារ្យមាន ពីររូបបម្រើការនៅភូមិភាគភ្នំពេញ ។
ព្រះសហគមន៍មានការរីកចម្រើនជាលំដាក់ហើយ បានបម្រើប្រជាជនកម្ពុជាដោយបង្កើតជាសាលារៀន មជ្ឈមណ្ឌលបញ្ចុះបណ្តាល មន្ទីពេទ្យ ។ល ។ ថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ២០០៤ យុវនារីខ្មែរលើកដំបូង បានថ្វាយ ពាក្យសច្ចាប្រណិធាន បួសមួយឆ្នាំ ក្នុងក្រុមគ្រួសារ ស្រឡាញ់ព្រះឈើឆ្កាង។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មានយុវនារី ម្នាក់ទៀតក៏បានបួស ក្នុងក្រមនេះដែរ។ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ ២០០៩ លោកអូលីវីយ៉េជ្ជតហស្លែរ ត្រូវសម្តេចបាំបតែងតាំងជាអភិបាលឧបត្ថម្ភកៈ នៅព្រះសហគមន៍ភូមិភាគភ្នំពេញ ។ នៅថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១០ លោកទទួលអគ្គសញ្ញាតែងតាំង ជាអភិបាល ឧបត្ថម្ភកៈ ។ ជាអភិបាលព្រះសហគមន៍ ភូមិភាគភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១០ ។ សព្វថ្ងៃ ព្រះសហគមន៍កាតូលិក មានចំនួន៨៤ ព្រះសហគមន៍ មានត្រីសបរិស័ទចំនួនប្រមាណជា ២0000 នាក់ ។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
សញ្ញាណត្រីកោណខុនវេ
ក្នុងធរណីមាត្រ សញ្ញាណត្រីកោណខុនវេ (Conway triangle notation)ដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមលោក ចន ហរតុន ខុនវេ(John Horton Conway) អនុញ្ញាតអោយអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រនៃត្រីកោណមួយ ត្រូវដាក់ជាលក្ខណៈពិជគណិត ។ គេអោយត្រីកោណដែលមានជ្រុង a, b និង c ហើយមានមុំក្នុងA, B និង C រៀងគ្នា ។ សញ្ញាណត្រីកោណខុនវេ សំដែងដោយ
ដែល S = 2 × ជាផ្ទៃនៃត្រីកោណ ហើយ :
ជាពិសេស
ដូច្នេះ
លក្ខណៈសំខាន់ខ្លះៗ
ដែល R ជាកាំនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅ ហើយ ​ ។
រូមន្តមានប្រយោជន៍ខ្លះៗ
ឧទាហរណ៍ខ្លះដោយប្រើសញ្ញាណត្រីកោណខុនវេ
តាងD ជាចំនុចរវាងពីរចំនុច P និង Q ដែលកូអរដោនេទ្រីលីនេអ៊ែរ(trilinear coordinates)របស់វា គឺ  pa : pb : pc and qa : qb : qc ។ តាង Kp = apa + bpb + cpc ហើយតាង Kp = aqa + bqb + cqc ។ នោះ D អោយដោយរូបមន្ត
ដោយប្រើរូបមន្តនេះ គេអាចគណនា OHដែលជាចំងាយរវាងផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅ​ និងអរតូសង់ ដូចខាងក្រោម
ចំពោះផ្ចិតរង្វង់ចារឹកក្រៅ និង ចំពោះអរតូសង់
នាំអោយ
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី៨
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី៨ ធ្វើឡើងនៅទីក្រុងបាងកក​ប្រទសថៃ ពីថ្ងៃទី៩ដល់ថ្ងៃទី១៦ ធ្នូ១៩៧៥។ វៀតណាមខាងត្បូង កម្ពុជា និងឡាវ បានបដិសេដមិនចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍លើកនេះ ដោយបញ្ហានយោបាយក្នុងប្រទេស។
ចំនួនមេដាយ
(ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះត្រូវបានដាក់ពណ៌)
អ៊ីប៉ូតេនុស
200px|frame|right|[[ត្រីកោណកែង និងអ៊ីប៉ូតេនុសរបស់វា h ជាមួយនឹងរង្វាស់ជ្រុងជាប់នឹងអ៊ីប៉ូតេនុស c1 និង c2]] អ៊ីប៉ូតេនុស​ជាជ្រុងដែលមានរង្វាស់វែងជាងគេ និង ជាជ្រុងដែលឈមនឹងមុំកែង នៃត្រីកោណកែង។ គេអាចរកប្រវែងអ៊ីប៉ូតេនុស​ដោយ​អនុវត្ត​​ទ្រឹស្តីបទពីតាករ ដែលពោលថា ការ៉េនៃរង្វាស់អ៊ីប៉ូតេនុសស្មើនឹងផលបូកការ៉េនៃរង្វាស់ជ្រុងពីរទៀត។ រង្វាស់អ៊ីប៉ូតេ​តែងតែវែងជាងប្រវែងនៃជ្រុងពីរទៀតជានិច្ច ហើយវាក៏ជាអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ចារឹកក្រៅត្រីកោណ ABC ដែរ។
Rechtwinkliges Dreieck Tam giác
ប៉ារីស
ប៉ារីស គឺជារដ្ឋធានី និង ជាទីក្រុងដែលធំបំផុតរបស់ប្រទេស បារាំង ។ វាស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយដង​​ទន្លេ ហ្សែន ស្ថិត​នៅភាគ​ខាងជើងនៃប្រទេសបារាំង ។ ទីក្រុងប៉ារីស មានការគ្រប់គ្រងតាំង​​ពីរឆ្នាំ ១៨៦៤ ។​​បើតាម​ការសន្និដ្ឋានមាន ប្រជា​ជនប្រហែលជា ២,២០៣,៨១៧ នាក់(ឆ្នាំ២០០៦ ខែមករា) ប៉ុន្ដែ ប៉ារីស ជាទីក្រុងមួយដែល មានលក្ខណះជាមាតុធានី ដែល មានប្រជាជនប្រមាណ ១១,៧៦៩,៤៣៣ នាក់(ឆ្នាំ ២០០៦ ខែមករា) ហើយ ប៉ារីស គឺជារាជធានី ដែល ល្បីល្បាញជាងគេបំផុត នៅទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប ។ វាជាទីតាំងដែលសំខាន់បំផុត, ប៉ារីសសព្វថ្ងៃនេះ គឺជាកន្លែងមួយនៃ​ មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និង វប្បធម៍ ហើយ ជាកន្លែងដែលមានឥទ្ធិពលទៅ​នយោ បាយ,​ពាណិជ្ជកម្ម, វិស័យអប់រំ ,ការកំសាន្ដ ,ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ,កន្លែងដែលពេញនិយម ,វិទ្យាសាស្រ្ដ និង សិល្បះ ដែលជាកន្លែងចេញវិភាគទាន ដូចទីក្រុងប្រជុំអ្នកដឹកនាំរបស់ពិភពលោក។​ ប៉ារីស និង ភូមិភាគប៉ារីស មាន ការកើន ឡើងយ៉ាងឆាប់ រហ័សនូវ GDP(ផលិតផលជាតិសរុប) របស់ប្រទេសបារាំង ជាមួយនិងទឹក ប្រាក់ប្រមាណជា ៨១៣.៤ កោដិដុល្លា។ បើយោងតាមការសន្និដ្ឋាន កាលពីរឆ្នាំ ២០០៧ បានអោយដឹងថា ភាពផ្ដុំ នៃ ទីក្រុងប៉ារីស គឺជាទីក្រុង សេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេបង្អស់របស់ទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប ហើយ ធំជាងគេទី៦ នៃពិភពលោក។ ទីក្រុងប៉ារីស គឺជាកន្លែងទទួលភ្ញៀង៣៨ នៃ ក្រុមហ៊ុន ហ្វតធូន ក្លូបល ៥០០ នៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ច មួយចំនួន ។ គួរកត់សំគាល់ថា ឡាឌ័រហ្វែន គឺជាកន្លែងធំបំផុតនៃការរីកចំរើននៃពាណិជ្ជកម្ម នៅក្នុងទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប ។ ប៉ារីស ជាកន្លែងដែលមានអង្គការអន្ដរជាតិជា ច្រើនផងដែរដូចជា UNESCO អង្គការសហប្រតិបត្ដិការ ដើម្បីអភិវឌ្ឈន៏ សេដ្ឋកិច្ច(OECD) ,សភាពាណិជ្ជកម្មអន្ដរជាតិ(ICC) និង សមាគមទីក្រុងប៉ារីស។ បើយោងតាម សេចក្ដីរាយការណ៏ នៃការស្ទាប់ស្ទង់ កាលពីរឆ្នាំ ២០១០របស់ក្រុម សេដ្ឋកិច្ចវិទូ មួយបានអោយដឹងថា ប៉ារីស គឺជា ទីក្រុង ថ្លៃជាង គេបំផុតនៅលើពិភពលោក សំរាប់ការរស់នៅ។ ទីក្រុងប៉ារីសគឺជាទីក្រុង ល្បីល្បាញបំផុត ខាងវិស័យទេសចរ នៅក្នុងពិភពលោក ហើយទទួលភ្ញៀងប្រមាណ៤៥ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ និង ៦០% ជាភ្ញៀវ បរទេស។
ដើមកំនើត
ឈ្មោះ ប៉ារីស ក្លាយមកពីរអ្នកស្រុកដើមរបស់ពួកគេ ដែលរស់នៅជាកុលសម្ព័ន្ធ ហ្គូលីស ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ប៉ារីសហ្សី​​ ។ ទីក្រុងនេះ គេហៅថា ឡូតេឡា (ឈ្មោះពេញ ឡូតេឡាប៉ារីសហ្សីរ៉ូម"ឡូតេឡា របស់ ប៉ារីសហ្សី") ក្នុងអំឡុងដើមសតវត្ស ទី៦ ដែលត្រូវបាន​ ធ្វើការកាន់កាប់ដោយពួករ៉ូមម៉ាំង ប៉ុន្ដែក្នុងរជ្ជកាល លោក ជូឡានតេអាប៉ូសស្ដេត (៣៦០-៣៦៣) ​ទីក្រុងនេះត្រូវបានដូរឈ្មោះទៅជា ទីក្រុង ប៉ារីស។ ភាព ស្រដៀងគ្នាខ្លះ ដែលឈ្មោះរបស់កុលសម្ព័ន្ធ ប៉ារីសហ្សី មកពីរ ឆេលទីច ហ្គាលីច ប៉ារីសហ្សីអូរ មានន័យថា ការធ្វើការការងារ របស់មនុស្ស ឬ សិប្បករ។ ចាប់តាំងពីរ ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី​ ១៩ ទីក្រុងប៉ារីស ត្រូវបាន គេស្គាល់ថាជា ប៉ាណាមេ ក្នុងភាសាសាមញ្ញរបស់ ប៉ារីស្ថាន គេហៅថា អាថ្កត់ (ជាខ្មែរមានន័យថា ភាសាដោយឡែក) ។ រេណាអូត ជាអ្នកចុះហត្ថលេខាង នោះធ្វើអោយមាន​ប្រជាជនរាប់អានគាត់ជា ខ្លាំងក្នុង ចំ ណោមយុវជន ជាមួយនឹង ក្រុម អាម៉ូរ៉ូ ឌ័រ ប៉ាណាមេ របស់គាត់ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ ។ ទីក្រុងប៉ារីស មានសម្មតិនាមច្រើន ហើយអ្នកស្រុកទីក្រុងប៉ារីស គឺស្គាល់ជាភាសាអង់គ្លេសជា ប៉ារីសហ្សាន ហើយជាបារាំង ប៉ារីសហ្សីន ។
កាលពីរដំបូង
left|thumb|250px|អាងងួតទឹកជាន់ក្រោមរបស់ពួករ៉ូមម៉ាំងកាលពីរដំបូងឡើងអ្នកបុរាណវិទូ យល់ឃើញថាមានអ្នកស្រុកដើមរស់នៅជាអចិន្រ្ដីយ៏នៅទីនោះ នៅក្នុងតំបន់នៃទីក្រុងប៉ារីស ចាប់ពីរឆ្នាំ ៤២០០ មុនគ.ស ។​ ប៉ារីសហ្សី មកពីរឈ្មោះរបស់កុល សម្ព័ន្ធមួយនៃ សេទីច សិនមីណេស តំបន់របស់វាមានទីតាំង នៅតាមបណ្ដោយទន្លេ ហ្សែន តាំងពីរឆ្នាំ​២៥០ មុនគ.ស។ ហើយពួក រ៉ូមម៉ាំង បានធ្វើការ ច្បាំង ដណ្ដើម បាសាំងទឹក នៅក្នុង ឆ្នាំ ៥២ មុនគ.ស ។​​ ពួក ហ្គាឡូ រ៉ូមម៉ាំង កាលពីរដំបូងត្រូវបានគេហៅថា លួអែត ប៉ុន្ដែ បន្ទាប់មក ហ្គាលីស្សី បានហៅថា លួតែស វាបានធ្វើការពង្រីក យ៉ាងខ្លាំងក្នុងប្រមាណ សតវត្ស​ ជាច្រើនក្រោយមក បានក្លាយទៅជាទីក្រុងដ៏ថ្កុំថ្កើន ជាមួយនឹង សមោហរដ្ឋ វិមាន កន្លែងងូតទឹកកំសាន្ដ ប្រាសាទ រោងល្ខោន ហើយ រង្គមណ្ឌល​ ។ ដោយសារតែ ការដួលរលំនៃ ពួករ៉ូមម៉ាំង ហើយនៅសតវត្សទី ៥ មានការ ឈ្លានពាននៃពួកអាល្លឺម៉ង់ បានធ្វើអោយទីក្រុងទៅជាសម័យអន់ថយ។ ទីក្រុងនេះ បានកែប្រែភាពដើមរបស់វា ដោយហៅថា ប៉ារីស នៅចុងបញ្ចប់នៃឈ្លានពានរបស់ពួករ៉ូ​មាំង ។ ព្រះមហាក្សត្រ ល្វីទី១ បាន ដាក់ទី ក្រុង ប៉ារីស ទៅជារាជធានី នៅក្នុងឆ្នាំ ៥០៨ ។
ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩
left|thumb|200px|បណ្ទាយ[[ឡួប្រើស ដើមសតវត្សទី១៥]] ចំនួនប្រជាជនរបស់ទីក្រុងប៉ារីស មានប្រហែលជា ២០០,០០០ នាក់ នៅពេលដែលរបបដ៏ខ្មៅងងឹត(ប្លែកដេត) មកដល់នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៤៨ បានធ្វើការសំលាប់មនុស្ស៨០០ នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយមានមនុស្ស​៤០,០០០ នាក់ បានស្លាប់ដោយសារតែ រោគពិស នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៦៦ ។ បើយោងតាមសេចក្ដីរាយការណ៏របស់ប៊ីរ៉ាបេន បានអោយដឹងថា រោគពិស នោះគឺស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុង​ប៉ារីស​ ស្ទើតែពេញមួយឆ្នាំ ក្នុងរយះពេលបីរ ដងនៅ ក្នុង សតវត្ស ទី ១៦ និង ១៧ ដល់ឆ្នាំ១៦៧០ ។ ប៉ារីស បាត់បង់ដំនែងជាអាណាចក្របារាំង ក្នុងអំឡុងពេល ការដួលរលំនៃប៊ួហ្គែនឌាន ដែលជាប់ទាក់ទងគ្នាជាមួយ ប្រទេសអង់គ្លេស ក្នុងពេល ដែលមាន សង្គ្រាម បដិ្ដវត្ដន៏ រយះ បានមកវិញនូវឈ្មោះនៅពេល ឆាលេសទី៧ ទាមទាទីក្រុងមកវិញ​ដោយ​ច្បាប់អង់គ្លេស​ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣៦ ។ ​បន្ទាប់ពីរនោះ ប៉ារីស បានក្លាយមកជារាជធានីរបស់បារាំង ម្ដងទៀត ប៉ុន្ដែ តាមការពិតថាមពលដ៏ សំខាន់ របស់ បារាំង​គួរតែនៅសល់នៅក្នុង ឡួ​វេលី រហូត​​ដល់ ព្រះមហាក្សត្រ ហ្វ្រែងស៊ីទី១ បានត្រលប់មកមាតុភូមិវិញ នៅទីក្រុងប៉ារីស នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៨។ អំឡុងពេល សង្គ្រាមសាសនា នៅប្រទេសបារាំង ។ បារាំង បានស្ថិតនៅ ក្រោមការ​ ត្រួតត្រាយ៉ាងខ្លាំងខ្លា របស់ គណបក្ស​កាតូលិច ។​ ក្នុងឆ្នាំ ១៥៤២ ខែសីហា ស្ថិតក្នុងរជ្ជកាល នៃព្រះមហាក្សត្រ ចាឡាសទី៩ (២៧ មិថុនា ១៥៥០-៣០​ ឧសភា ១៥៧៤) ពេលដែល ពួកអភិជន ដែលកាន់ សាសនា​ប្រូតែស្ដង់ ស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីស នៅពេលដែលជាឪកាសនៃការរៀបការរបស់ហិនរី នៃ ណាវារេ ។ ព្រះមហាក្សត្រ ល្វីទី១៤ ដោយព្រះអង្គបានយាងត្រលប់មកពីរ ព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះអង្គ ទៅគង់នៅ វ័រសាលឡាស់ វិញ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៦៨២ ។ នៅចុងនៃសតវត្ស ប៉ារីស ជាមជ្ឈមណ្ឌលវិកាដ្ឋាន សំរាប់ បដិវត្ដន៏បារាំង ជាមួយ នឹងការបះបោរនៅពន្ធនាគា នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៧៨៩ ហើយ និង ការដួលរលំ របស់របប រាជាធិបតេយ្យ នៅខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៧៩២ ។
នៅសតវត្សទី១៩
right|thumb|250px|ពិពណ៍ពិភពលោកឆ្នាំ ១៨៨៩ ប៉ារីស ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយ ប្រទេស រុស្ស៊ី ដោយ ពួកកងទ័ពសេះរបស់ កូហ្សាក់ហើយ និង កាលម៉ាក់​ បានយកឈ្នះទៅលើ ណាប៉ូលេអុងបូណាប៉ារត៍ នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមិនា ឆ្នាំ ១៨១៤ ។ នេះជាលើកទី មួយ ក្នុងរយះពេល ៤០០ ឆ្នំា ដែលទីក្រុងត្រូវបាន បង្រ្កាបដោយ អំនាចបរទេស ។ ជាផលក្នុងសម័យកាលនៃ រែស្ដរេស្សិន ឬ ក៏ជាការត្រលប់មកវិញនៃ រាជាធិបតេយ្យ ដែលស្ថិតនៅក្រោម ការគ្រប់គ្រង របស់ ល្វីទី១៨ (១៨១៤-១៨២៤) និង ឆាលេសទី១០ នៅចុងបញ្ចប់កើតមាននូវការបេះបោរ របស់ របស់ប្រជាជនទីក្រុង ប៉ារីស នៅឆ្នាំ១៨៣០ ។ រាជាធិបតេយ្យនៃ រដ្ឋធម្មនុញថ្មី ស្ថិតនៅក្រោម ការគ្រប់គ្រង របស់ ល្វី-ពីលីពេ ហើយត្រូវបានចប់ទៅវិញ ដោយសារ បដិវត្ដន៏ខែកុម្ភះ ឆ្នំា ១៨៤៨ ដែលជា [សាធារណរដ្ឋទី២]] របស់បារាំង។ ឆូលេរ៉ា ឆ្លង នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៣២ និង ១៨៤៩ បានសម្លាប់ប្រជាជន របស់ទីក្រុងប៉ារីសផងដែរ ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៣២ ការឆ្លងដល់មនុស្ស ២០,០០០ នាក់ នៃប្រជាជន ៦៥០,០០០ នាក់ ។ ការអភិវឌ្ឈន៏យ៉ាងឆាប់រហ័យ និង​ដ៏ឆ្នើមបំផុត នៅក្នុងប្រវត្ថិសាស្រ្ដរបស់ ទីក្រុងប៉ារីស បានចាប់ផ្ដើម ជាមួយបដិវត្ដន៏ នៃ ឧស្សាហកម្ម ដែលធ្វើ អោយធ្វើពិភពនៃ ការទំនាក់ទំនងនៃ ផ្លូវរថភ្លើង ដែលពុំធ្លាប់មានពីរមុន បានហូរចូលទៅក្នុងរាជធានី ចាប់ពីរទសវត្ស ឆ្នាំ ១៨៤០ មក ។ ការប្រែប្រួលដ៏ធំបំផុត របស់ទីក្រុង បានកើតឡើង ពេលអាណាចក្រទី ២ នៅឆ្នាំ ១៨៥២​ ស្ថិតនៅក្រោម ការគ្រប់គ្រង របស់ ណាប៉ូលេអុងទី​៣ ។ អាណាចក្រទីពីរ ត្រូវបានបំផ្លាញដោយ​សារ សង្រ្គាម​ហ្វ្រែងកូ-ព្រូហ្សាន្ដ នៅឆ្នាំ ១៨៧០ រហូតដល់ ឆ្នាំ ១៨៧១ ហើយ បានឡោមព័ទ្ធទីក្រុង ប៉ារីស ដោយទទួលរង​ ការបាញ់ដោយកំាភ្លើងដុំថ្មធំៗ និង​ បានចុះចាញ់ នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៨៧១ ។ ភាពទោមនស្សរបស់រាស្ដ្រជាន់ទាបនៃទីក្រុង ប៉ារីស ជាមួយនិង ការចុះហត្ថលេខារបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីយុទ្ធសន្ដិភាព មានទីតាំង នៅ វ័រហ្សែលេស ដែលជាលទ្ធផលនៅក្នុង ពិភពរបស់ប្រជាជនទីក្រុងប៉ារីស ដែលមានការគាំទ្រដោយទាហាន នៅក្នុងផ្នែកដ៏ធំ ដែលបានបង្កើតឡើង​មកពីរសមាជិក របស់អតីតអង្គរក្សជាតិបារំាង នៃទីក្រុង ដែលនិង​បន្ដធ្វើការ តស៊ូ ប្រឆាំង​ទាំង ព្រូហ្សាន្ដ និង កងទាហានរបស់រដ្ឋាភិបាល នៅទីក្រុង វ័រហ្សែលេស ។ ពិពណ័ពិភពលោក របស់ប្រទេសបារាំង នៅចុងសតវត្សទី ១៩ បានធ្វើអោយទីក្រុងប៉ារីស ក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌល ​បច្ចេកទេសយ៉ាងមានសារះសំខាន ខាងពាណិជ្ជកម្ម និង ទេសចរ ។
នៅសតវត្សទី ២០
right|thumb|250px|[[ការរំដោះទីក្រុងប៉ារីស ខែសីហា ១៩៤៤]] នៅក្នុង សង្រ្គាមលោកលើកទី១ ប៉ារីស បានប្រឈមមុខ នឹងការធ្វើសង្គ្រាម ដែលធ្វើការលុកលុយចូលក្នុង ប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ ដោយប្រទេស បារំាង និង អង់គ្លេស គឺជាជ័យជំនះនៅ ការតស៊ូដំបូងរបស់ម៉ានេ នៅឆ្នាំ ១៩១៤ ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៨ រហូតដល់ ១៩១៩ វាជាកន្លែងនៃ អាលីត មានជ័យជំនះ លើដំណើរក្បួន​ហើយ និង ការចរចាសន្ដិភាព ។ នៅក្នុងសម័យកាលនៃ សង្រ្គាម ប៉ារីស មានឈ្មោះល្បីល្បាញ សំរាប់វប្បធម៍ និង សិល្បះ សង្គម និង សំរាប់រាត្រីស្រមោលសរផ្សេងៗ ។ ទីក្រុងបានក្លាយទៅជា ទីកន្លែងដែលប្រមូលផ្ដុំ នៃសិល្បះកេ មកពីរជុំវិញពិភពលោក ដែលបាននិរទេសពី រុស្ស៊ី អ្នកនិពន្ធបទភ្លេង ស្ដ្រែងវីនស្គី ហើយនិង ជាងគំនូរ​ដែលល្បីល្បាញម្នាក់គឺ ប៉ាប្លូពីកាសូ ។ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា​ឆ្នាំ ១៩៤០ ប្រាំសប្ដាហ៍បន្ទាប់ ពីរការចាប់ការតស៊ូរបស់បារាំង, ប៉ារីសបានធ្លាក់ទៅក្នុងការដណ្ដើមយក កាន់កាបរបស់ អាល្លឺម៉ង់ ដែលត្រូវបានដោះលែង​ វិញនៅ ខែសីហា​ឆ្នាំ ១៩៤៤ បន្ទាប់ពីរតស៊ូក្នុងការបះបោរ ពីរខែកន្លះ បន្ទាប់ពីរ ណូម៉ែនឌី ធ្វើការលុកលុយ ។ ត្រង់ចំនុចកណ្ដាលនៃ ទីក្រុងប៉ារីស បានប្រឈមមុខនឹង សង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ ចាប់តាំងពីរឆ្នាំ ១៩៧០ ជាយក្រុងប៉ារីស(ជាពិសេសនៅភាគខាងជើង និង ភាគខាងលិច) ដែលមានដំណើរការសង្គម និង សេដ្ឋកិច្ច ហើយ មានការចំរើនជឿនលឿនជាលំដាប់ និងមានម្ដងបានក្លាយទៅជាតំបន់ដែលមានជនជាតិភាគតិច រស់នៅ សំរាប់អ្នកដែលធ្វើអន្ដោប្រវេស និង សំរាប់អ្នកដែលគ្មានការងារធ្វើ ។ នៅពេលនោះដែរ ទីក្រុងប៉ារីស ហើយភាគខាងខាងកើត និង ខាងត្បូងខាងជាយក្រុង មានជោគជ័យ ដែលបានផ្លាស់ប្ដូរសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ ។
នៅសតវត្សទី២១
right|thumb|250px|[[ឡាដឺហ្វាន់សេ]] ពេលដែលសង្គមកំពុងតែរីកចំរើនលើគ្រប់វិស័យ បានធ្វើអោយមានភាពប្រសើរឡើង ដែលមានលក្ខណះជាមាតុធានី ហើយសេដ្ឋកិច្ច របស់ទីក្រុងប៉ារីសមានការរីកចំរើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនិងកំពុងចាប់ផ្ដើមបង្កើតនូវផែនការ ថ្មីៗ ទៀត ។ ការិយាល័យអគ្គលេខាធិការសំរាប់ការអភិវឌ្ឍន៏នៃតំបន់រាជធានី បានបង្កើតឡើង ក្នុងខែមិនា ឆ្នាំ២០០៨ ក្នុងក្របខ័ណ្ឌរដ្ឋាភិបាល ។ អ្នកដែលកាន់តំណែង នោះគឺ លោក គ្រីសស្ដានប្លាន គឺស្ថិតនៅក្នុងការ មើលការ ខុសត្រូវ គំរោងដោយ ប្រធានាធិបតេយ្យ នីកូឡាស់ហ្សាក់កូស្ស៊ី សំរាប់ការធ្វើបូរណកម្មដើម្បីអោយប៉ារីសកាន់តែមានភាពហ៊ឺហារ ,ដែលមានលក្ខណះជាមាតុរាជធានី ហើយរួមទាំងការរីកចំរើនរបស់ បណ្ដាញ ផ្លូវក្រោមដី ដែលបាន​ធ្វើការកែប្រែ និង ផ្លាស់ប្ដូរជាថ្មី នូវការកើនឡើងរបស់ប្រជាជន នៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីស និងនៅតាមជាយក្រុង ហើយនិង ការអភិវឌ្ឍន៏គំរោងសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗ ដើម្បីអោយរាជធានីមានការកើនឡើង នៃ សេដ្ឋកិច្ច ដូចជា ពិភពនៃបច្ចេកវិទ្យា ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ដ ហើយនិង មហាវិទ្យាល័យ នៅ តំបន់ខ្ពង់រាបនៅ សាកខ្លាយ ជាយក្រុងភាគខាងកើត។ ស្របពេលនោះដែរ លោកប្រធានាធិបតេយ្យ នីកូឡាស់ហ្សាក់កូស្ស៊ី បានបើកទ្វាសេដ្ឋកិច្ច​ យ៉ាងធំទូលាយដើម្បី សមាគមអន្ដរជាតិ ហើយនិងសំរាប់ការប្រកួតប្រជែងខាងស្ថាបត្យកម្ម ក្នុងគោលបំណងអភិវឌ្ឍន៍ ទីក្រុងប៉ារីស ។ នៅពេលនៃការខិតខំប្រឹងប្រែងអោយក្លាយជារាជធានី សេដ្ឋកិច្ច អាគារខ្ពស់ក៏បានកើតឡើងដែរៗ មួយចំនួន(៣០០ម៉ែត្រហើយនិង​ខ្ពស់ជាងនេះ) ត្រូវបានលេចឡើង តាំងពីរឆ្នាំ ២០០៦ ក្នុងស្រុកពាណិជ្ជកម្មរបស់ ឡាដឺហ្វាន់សេ ហើយគំរោង​ទាំងនោះនិងត្រូវបានបញ្ចប់នៅដើមឆ្នាំ ២០១០ ។ អាជ្ញាធ័រក្រុងប៉ារីស ធ្វើអោយគេដឹង គ្រប់គ្នាថា ពួកគេ មានគំរោងសាងសងអាគារខ្ពស់ដែលមានលក្ខណះសមរម្យ ។
ភូមិសាស្រ្ដ
right|thumb|250px|ប៉ារីសមើលពីរតារារណប ប៉ារីស គឺមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងជើងដែលមានលក្ខណះកោងជាងធ្នូរព័ទ្ធជុំវិញ ទន្លេហ្សែន ហើយរួមបញ្ចូលទាំងកោះពីរផង​គឺ កោះសាន់ល្វី និង កោះដឺឡាស៊ីតេ ដែលជាផ្នែកដែលចាស់បំផុត របស់ទីក្រុង ។ សរុបមក ទីក្រុងនោះគឺមានការទាក់ទងទៅនឹងទងជាតិ ហើយ​មានកំរិតកំពស់ ៣៥ ម៉ែត្រ ពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ។ ប៉ារីស មានកូនភ្នំមួយចំនួនដែលលេចចេញ ដែលខ្ពស់ជាងគេគឺ កូនភ្នំ ម៉ុនម៉ាទ្រេ មានកំពស់១៣០ ម៉ែត្រ។ ប៉ារីស មិនរាប់បញ្ចូល ឧទ្យាន ពីរគឺ ប៉ូស ដេ បង់ឡង់នេ និង ប៉ូស ដេ វីនសេនេស ដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដី ប្រមាណ ៨៦.៩២៨ គីឡូម៉ែត្រ ។ ការបញ្ចូលជាឧបសម្ពន្ធរបស់ មេដឹកនាំ នៃ អាណាខេត្ដឆ្ងាយៗ នៅក្នុង ឆ្នាំ១៨៦០ របស់ទីក្រុង មិនត្រឹមតែបានផ្ដល់អោយនូវទំរង់ទំនើបរបស់វាទេ ប៉ុន្ដែ វាបានបង្កើតឡើង ដោយអនុលោមទៅតាម ភាពរីកចំរើន នៃរាជការក្រុង។ ចាប់ពីរឆ្នាំ ១៨៦០ ផ្ទៃទី ៧៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ព្រំប្រទល់ ត្រូវបាន ពង្រីក ដែលមានផ្ទៃដី ៨៦.៩ គ.ម២ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២០ ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៩ ឧទ្យាន ប៉ូស ដេ បង់ឡង់នេ និង ប៉ូស ដេ វីនសេនេស ត្រូវបានរាជការ បញ្ចូលជាឧបសម្ពន្ធ នៅក្នុងទីក្រុង និង យកផ្ទៃដីរបស់វា ១០៥.២៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។
អាកាសធាតុ
អាកាសធាតុ​ របស់ទីក្រុងប៉ារីសមានលក្ខណះបែបផែនទៅតាមអាកាសធាតុនៃមហាសមុទ្រ ភាគខាងលិចនៃទ្វីបអឺរ៉ុប ដែលបានជះឥទ្ធិពលដោយ មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ ជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក អាកាសធាតុទីក្រុង ប៉ារីស គឺមាន​លក្ខណះក្ដៅហើយសើម។ {| border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;"
ទីក្រុងពេលយប់
center|thumb|900px|ភាគខាងលិចនៃប៉ារីស​ មើលពីរកំពូលអាគារធូម៉ុងប៉ានាសេ
ឯកសារយោង
http://en.wikipedia.org/wiki/Paris (Official Paris website http://www.paris.fr/portail/english/Portal.lut?page_id=8118(Paris at the Open Dictionary Project) http://www.dmoz.org/Regional/Europe/France/Regions/Ile-de-France/Paris/(Paris Travel guide)
វិត្រសាល
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិសាស្រ្ត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង
ស្រុកអង្គរជ័យ
(Angkor Chey District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពត ដែលមានរដ្ឋបាល ១១ឃុំ និង ៧៩ភូមិ៖ =ឯកសាតស្រុកចាស់= ស្រុកអង្គរជ័យរួមមាន១១ឃុំ ៖
=ប្រវត្តិ= ស្រុកអង្គជ័យ​ ជាស្រុកមួយស្ថិតក្នុង ខេត្តកំពត។​ ប្រជាជនក្នុងស្រុកនេះភាគច្រើនធ្វើស្រែចំការ​​ និងទំនេរពីធ្វើស្រែចំការ​​អ្នកខ្លះធ្វើការរោងចក្រ​ អ្នកខ្លះទៀតលក់ដូរ និងការងារជាច្រើនផ្សេងទៀត។ ក្នុងស្រុកនេះមានសាលារៀនមួយដែលមានចាប់ពីថ្នាក់ទី ១ ដល់ទី​១២ ដែលធ្វើឲ្យមានភាពងាយស្រួលដល់សិស្សសានុស្សិសក្នុងការសិក្សា​ និងមានវត្ត២៥ ហើយមានប្រជាជនប្រហែល២០០០នាក់ ប្រហែលជា២៥០គ្រួសារ។ស្រុកនេះតូចបន្តិចតែប្រជាជនភាគច្រើនមានជីវភាពធូរធារគួរសម​​ ប៉ុន្តែក៏មានមួយចំនួនមានជីវភាពលំបាកផងដែរ។
សេដ្ឋកិច្ចស្រុកអង្គជ័យ
ប្រជាជនមានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជន៧៥%ប្រកបរបរជាកសិករ ៣០%ជាអាជីវករលក់ដូរ ២៥%ជាមន្រី្ត​រាជការ។ការប្រកបរបរកសិករគឺដាំដុះទៅលើផ្ទៃដីប្រហែជា៥០០ហិចតា ក្នុងឆ្នាំនេះប្រជាជនបានទទួលទិន្នផលកើនជាងឆ្នាំកន្លងទៅ៤០%។ ក្រៅពីដំណាំស្រូវ មានដាំដំណាំបន្តប់បន្សំជាច្រើនទៀតដូចជា​​​ ស្វាយ ទាប ឆៃថាវ​ ម្រេច ...ល។  ជាពិសេសគឺដំណាំម្រេច ដែលជាដំណាំសនាំមុខគេបង្អស់នៅតំបន់នោះ ចំនែកដំណាំម្រេចវាមានតម្លៃខ្ពស់ ទាំងនៅទីផ្សារក្នុងស្រុក និងទីផ្សារអន្តរជាតិ​ បច្ចុប្បន្ននេះវាកំពុងមានគុណភាពខ្ពស់ខ្លាំងណាស់ ដែលបាននាំចេញទៅក្រៅប្រទេស ជាពិសេសនាំចេញទៅប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិចដែលជាកិត្យានុភាពកសិកម្ម របស់ប្រទេសកម្ពុជា។ ហើយនៅក្នុងឃំុគឺកំពុងតែសាងសង់ប្រឡាយទឹកជាច្រើន ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត​ សំរាប់ធ្វើ ស្រែប្រាំង ដើម្បីធ្វើអោយប្រជាជនទទួលបានទិន្នផល់ខ្ពស់ និងមានជីវភាពធូរធារ។ចំនែកឯអាជីវករលក់ដូរវិញ ឃើញថាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារមានសំទុះយ៉ាងខ្លាំង​​ ព្រោះការប្រកបរបរនេះមានការរៀបចំសមល្មមងាយស្រួលរកស៊ីជាងរបរផ្សេងៗ​ និងមានអាជីវកម្មក្នុងផ្សារស្ដុក ចំនែកឯមន្រ្តីរាជការវិញ រយះពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះមានសំទុះរីកចំរើនគួរអោយគាត់សំគាល់ ជាពិសេស គ្រូបង្រៀន  ប៉ូលីស ទាហាន និង ធ្វើការនៅអង្គការផងដែរ  ព្រោះយុវជន យុវនារីបានរៀនច្រើន និងមានចំនេះដឹងច្រើនផងដែរ។
= វិស័យអប់រំ = ចំពោះវិស័យអប់រំក្នុងស្រុកអង្គជ័យមានការរីនចម្រើនយ៉ាងរហ័សដោយសារក្នុងភូមិមានការសាកសង់សាលារៀន​ ជាច្រើនតាំងពីថ្នាក់មតេយ្យ រហូតដល់ ថ្នាក់វិទ្យាល័យ និងមានលោកគ្រូអ្នកគ្រូ​ ចាំបង្ហាត់បង្រៀនដល់សិស្សានុសិស្សា ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ។​ ហើយដោយសារតែប្រជាជន មានចំណេះដឺង ពួកគេបានបញ្ទូនកូនៗរបស់ពួកគេ មកសាលារៀន​ ដើម្បីក្រេបជញ្ជក់ចំណេះវិជ្ចា​ អោយបានខ្ពង់ខ្ពស់ ដើម្បីយកចំណេះដឺងទាំងនេះយកទៅអភិវឌ្ឃន៍ ប្រទេសជាតិ និង​ គ្រូសារ អោយការរីនចម្រើន។ បើនិយាយពីវិស័យអប់រំវិញមានការឈានទៅមុខដោយមាន សាលារៀនជាច្រើនសំរាប់អោយ​ យុវជន យុវនារី ទៅសិក្សាដើម្បីក្រេបជញ្ជក់យកចំណេះ និងក្លាយជាពលរដ្ឋល្អនៅក្នុងសង្គម ហើយក្លាយជាសរសទ្រូងសំរាប់ប្រទេសជាតិផងដែរ ។ =រមណីដ្ឋាន= ​ ស្រុក​អង្គរ​ជ័យ​មាន​ភ្នំ​៦គឺ​
= វិស័យសុខាភិបាល = ចំពោះវិស័យសុខាភិបាល ក្នុងស្រុកនេះឃើញមានការរីនចម្រើនដែរ ដែលគ្រូពេទ្យ មានចំណេះដឺងខ្ពស់ក្នុងការព្យាបាលជំងឺ និងចេះរាក់ទាក់ដល់ប្រជាជនក្នុងភូមិ នៅតំបន់នោះមានមន្ទីរពេទ្យបង្អែក មួយដែលជួយសំរួលដល់ប្រជាជននៅពេលមានជំងឺឈឺថ្កាត់​ ហើយមានពេទ្យជំនាញដើម្បីពិនិត្យនិងពិគ្រោះជំងឺ​ និងមានភាពងាយស្រួលក្នុង សង្រ្គោះបន្ទាន់ ដូចជានៅពេលសំរាលបុត្រមានពេទ្យជំនាញសំរាប់ធ្វើការសំរាល និងមានបទពិសោធក្នុងការធ្វើការងារច្រើន។
= ការអភិវឌ្ឃន៍ = ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះស្រុកអង្គជ័យវិញបើនិយាយពីផ្លូវមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន ជាច្រើន​ មានប្រពន្ទ័ធារាសាស្រ្ត សំរាប់ផ្គត់ផ្គង់ ដល់ការធ្វើស្រែប្រាំង ចំការ និង ដំណាំផ្សេងៗជាច្រើនទៀត​នៅក្នុងភូមិ ​​ ។ ជាពិសេសជាងនេះទៅទៀត នៅក្នុងតំបន់នោះនិង​មានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នូវផ្លូវគមនាគមន៍សម្រាប់អោយប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរនិងប្រកបរបររកស៊ីផងដែរ។
= ដំណាំស្រូវ = ដោយសារលក្ខ័ណ្ឌអាកាសធាតុអំណោយផល (២៦,២៧ oC) ភ្លៀងធ្លាក់ជាមធ្យម ២ ១៤៨ ម.ម. ក្នុងមួយឆ្នាំ និងការយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អង្គការ ដៃគូអភិវឌ្ឍធំៗ និងក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានាទៅលើវិស័យកសិកម្ម ខេត្តកំពតមានសមត្ថភាពអាចផលិតស្រូវបានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបំពេញតម្រូវការ ក្នុងស្រុក។ ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធធារាស្រ្ត គឺជាគន្លឹះដ៏ចម្បងមួយក្នុងការបង្កើននូវផលិតកម្មស្រូវ និងទប់ស្កាត់ រាល់ហានិភ័យទាំងឡាយ ដែលបណ្តាលមកពីគ្រោះធម្មជាតិ។ ផ្ទៃដីដាំដុះទាំងឡាយ ត្រូវបានពង្រីក ព្រម ជាមួយនិងការបណ្តុះបណ្តាលចំណេះដឹងដល់ប្រជាកសិករខេត្ត អំពីការប្រើប្រាស់ពូជ ប្រភេទដី និងវិធានការ នានាដើម្បីទប់ស្កាត់ការបំផ្លាញដំណាំស្រូវពីសត្វល្អិតចង្រៃ ជាពិសេសសត្វមមាចត្នោត គឺជាអ្វីដែលខេត្ត កំពតសម្រេចបានក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។
= សន្តិសុខ = ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខក្នុងស្រុកវិញ មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់​ គ្នានការជួរដូរគ្រឿងញៀន គ្នានក្មេងទំនើង ដែលមិនធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ​​ ​។
សិក្ខាបទ១០
បែបអ្នកកាន់សីល ១០
ឧបាសក ឧបាសិកា អ្នករក្សាសីល១០ ឬ​ទសសីល​ត្រូវកោរសក់ បើមានពុកមាត់ ពុកចង្កា ក៏ត្រូវកោរផងដែរ។ ត្រូវកាត់ក្រចកដៃ ក្រចកជើង ឲ្យស្មើនឹងសាច់ ។ ត្រូវស្លៀកពាក់ស ឬពានា សំពត់សផងក៏បាន តាមគួរដល់ការលៃលកឲ្យសមរម្យតាមសុភាពបុរសនិងស្ត្រី ។ សីលកើតមានឡើងដោយសារវិរតីចេតនា ពុំមែនដោយសារ កោរសក់ ស្លៀកពាក់សទេ ក៏ពិតមែនហើយ ប៉ុន្តែការកោរសក់ ស្លៀកពាក់សនេះជាប្រវេណីមួយសម្រាប់គ្រហស្ថអ្នកកាន់សីល ១០ ។ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ជាគ្រឿងសម្គាល់ឲ្យឃើញប្លែកពីគ្រហស្ថទាំងពួង ទាំងជាភ័ស្តុតាង ដល់ផ្លូវចិត្តរបស់គ្រហស្ថអ្នកកាន់សីល ១០ នោះផងទៀត ។ ប៉ុន្តែកុំយល់ថាដូចគ្នានឹងអ្នកស្លៀកពាក់សតាមធម្មតា ឬអ្នកដែលកោរសក់ កោរពុកចង្កាធម្មតា ឥតបានសមាទានកាន់សីលនោះសោះឡើយ ។ អ្នកកាន់សីលនិងអ្នកមិនកាន់សីលមានសភាពផ្សេងផ្ទុយគ្នាដោយផ្លូវចិត្ត ដោយចរិយា និងគុណសម្បត្តិ សូម្បីអ្នកកាន់សីលផងគ្នា ក៏គង់ផ្សេងទីទៃពីគ្នា ដោយថ្នាក់សីលធម៌ដែរ ។ ភិក្ខុមានសីលខ្ពស់ជាងសាមណេរ ។ សាមណេរមានសីលខ្ពស់ជាងគ្រហស្ថអ្នកកាន់សីល ១០ ។ គ្រហស្ថអ្នកកាន់សីល ១០ មានថ្នាក់ខ្ពស់ជាងអ្នកកាន់សីល ៨ ។ អ្នកកាន់សីល ៨ មានថ្នាក់ខ្ពស់ជាងអ្នកកាន់សីល ៥ ។ អ្នកកាន់សីលទាំងនះ សុទ្ធតែគួរគារពគ្នាតាមលំដាប់ ថ្នាក់សីល ទាំងតាមលំដាប់ ថ្នាក់អាយុវស្សាក្មេង ចាស់ ហើយនិង គុណសម្បត្តិផងទៀត ទើបសមគួរតាមលំអានគន្លង គារវធម៌ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា និងបោរាណិកធម៌ក្នុងកាលព្រេងនាយ ។ សូម្បី សត្វតិរច្ឆានធំតូចដូចយ៉ាង សត្វទទា ស្វា ដំរី ដែលចេះគោរពគ្នាតាមថ្នាក់អាយុចាស់ក្មេងក៏អាចបានសុគតិភពជាទិដ្ឋានុគតិឲ្យមនុស្សយកតម្រាប់បានដែរ ។
វិធីសមាទានសីល ១០
វិធីសមាទានសីល ១០ ដូចតទៅនេះ អ្នកទទួលកាន់តាមសិក្ខាបទ ១០ មុននឹងទទួល គប្បីសូត្រនមស្ការថ្វាយបង្គំរំឭកដល់គុណព្រះរតនត្រ័យដោយសង្ខេបជាមុន រួចហើយត្រូវ សូមនូវ ទសសីល ព្រមទាំងព្រះត្រ័យសរណគមន៍ចំពោះនឹងភិក្ខុដែលខ្លួននឹងសមាទានថា៖
ចំណាំៈ ពាក្យនៅក្នុងវង់ក្រចក សម្រាប់គ្នាច្រើនតាំងពី ២ នាក់ឡើងទៅ នឹងសូមតែម្នាក់ ត្រូវប្រើពាក្យទាំងនោះជំនួសវិញ ។ ប៉ុន្តែបើសូត្រសូមទាំងអស់គ្នា ត្រូវថា អហំ…យាចាមិ…មេ ដូចអ្នកសមាទានតែម្នាក់ដែរ ។ លោកអ្នកឲ្យសីល គួរពោលពាក្យថាៈ
បើឧបាសកឧបាសិកាច្រើនគ្នា តាំងពី ២ នាក់ឡើងទៅ, លោកអ្នកឲ្យសីលត្រូវថាៈ អ្នកទទួលសីលត្រូវតបថា អាម ភន្តេ ព្រះករុណាទានប្រោស ។ លោកអ្នកឲ្យសីលសូត្រថាៈ ព្រះអង្គជាព្រះអរហន្តដ៏ប្រសើរ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គឥត មានគ្រូអាចារ្យណាប្រដៅព្រះអង្គឡើយ។ លោកឲ្យត្រៃសរណគមន៍តទៅទៀតៈ
អ្នកទទួលសីលត្រូវតបថា អាម ភន្តេ ព្រះករុណាទានប្រោស ។ រួចលោកឲ្យ សីល ១០ ដូចតទៅ៖
លំដាប់មកទៀត លោកអ្នកឲ្យសីល សំដែងអានិសង្សសីលឲ្យស្ដាប់ សីលេន សុគតឹ យន្តិ  សីលេន ភោគសម្បទា សីលេន និព្វុតឹ យន្តិ  តស្មា សីលំវិសោធយេ សត្វទាំងឡាយ ទៅកាន់ស្ថានសួគ៌បាន ក៏ព្រោះសីល សត្វទាំងឡាយបានបរិបូណ៌ដោយភោគៈ ក៏ព្រោះសីល សត្វទាំងឡាយ បានទៅកាន់ទីរំលត់ទុក្ខ គឺព្រះនិព្វាន ក៏ព្រោះសីល ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលជាសប្បុរស គប្បីជម្រះនូវសីលឲ្យបរិសុទ្ធ កុំឲ្យសៅហ្មង ។ អ្នកសមាទានត្រូវទទួលថា សាធុ   ប្រពៃហើយ ។ ចប់វគ្គទទួលសីល ១០
លោកអ្នកឲ្យសីលសំដែងអំពីអានិសង្សសង្ខេបឲ្យស្ដាប់តទៅទៀត កិកីវ អណ្ឌំ ចមរីវ វាលធឹ      បិយំវ  បុត្តំ  នយនំវ  ឯកកំ តថេវ សីលំ  អនុរក្ខមានកា   សុបេសលា  ហោថ  សទា  សគារវា ។ សត្វត្រដេវ៉ិច រក្សានូវស៊ុតវា យ៉ាងណាមិញ សត្វចាមរី រក្សានូវកន្ទុយវា យ៉ាងណាមិញ មាតារក្សានូវបុត្រាតែមួយយ៉ាងណាមិញ ជនមានភ្នែកតែម្ខាង រក្សានូវភ្នែក យ៉ាងណាមិញ អ្នកទាំងឡាយ កំពុងរក្សាសីល ជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់ក្រៃលែង ចូរជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្ដីគោរពសីល ឲ្យបានសព្វកាល ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
សីលំ យោគិស្ស  លង្ការោ    សីលំ  យោគិស្ស មណ្ឌនំ សីលេហិ លង្កតោ  យោគី    មណ្ឌនេ  អគ្គតំ  គតោ  ។ សីលជាគ្រឿងអលង្ការរបស់យោគី ( អ្នករក្សាសីល ) សីលជាគ្រឿងប្រដាប់របស់យោគី ។យោគី ( អ្នករក្សាសីល ) ប្រដាប់តាក់តែងដោយសីលទាំងឡាយ បានដល់នូវភាវៈ ខ្ពង់ខ្ពស់ក្នុងការប្រដាប់ ( រាងកាយ ) ។ សីលនេះ លោករាប់ថាជាអរិយទ្រព្យ ជាទ្រព្យប្រសើរវិសេសថ្លៃថ្លា ជាងទ្រព្យមានវិញ្ញាណ ឥតវិញ្ញាណ របស់បុរសស្រ្តីក្នុងលោកនេះ ។ ពុទ្ធសាសនិកជន អ្នកមានវិចារណញ្ញាណ គង់នឹងអាចរិះរេឃើញយល់បានដោយងាយ ៗ ។
ន បុប្ផគន្ធោ បដិវាតមេតិ      ចន្ទនំ  តគរមល្លិកា  វា សតញ្ច គន្ធោ  បដិវាតមេតិ   សពា្វ  ទិសា  សប្បុរិសោ  បវាយតិ ។ ក្លិនផ្កាបក់ផ្សាយច្រាសខ្យល់ពុំបានទេ ក្លិនខ្លឹមចន្ទន៍ក្ដី ក្លិនក្រស្នាក្ដី ក្លិនផ្កាម្លិះរួតក្ដី បក់ផ្សាយច្រាសខ្យល់ពុំបានទេ មានតែក្លិននៃពួកសប្បុរស ( អ្នកមានសីល ) ទើបបក់ផ្សាយច្រាសខ្យល់បានសប្បុរស ( អ្នកមានសីល ) បក់ផ្សាយក្លិនសព្វទិសានុទិស ទាំងបណ្ដោយនិងបញ្ច្រាសខ្យល់បាន ។
ចន្ទនំ តគរំ  វាបិ       ឧប្បលំ  អថ  វស្សិកី ឯតេសំ គន្ធជាតានំ    សីលគន្ធោ  អនុតរោ ។ ខ្លឹមចន្ទន៍ក្ដី ក្រស្នាក្ដី  ផ្កាឧប្បលក្ដី  ផ្កាម្លិះលាក្ដី ( សុទ្ធតែមានក្លិនក្រអូប ) ប៉ុន្តែក្លិនសីល ក្រអូបក្រៃលែងជាងគន្ធជាតទាំងនុ៎ះ ( ឥតមានគន្ធជាតអ្វីក្រអូបដូចក្លិនសីលឡើយ ) ។ ទសសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ចប់សិក្ខាបទ ១០
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ទ្រឹស្តីបទ អាប៉ូឡូនុស
ទ្រឹស្តីបទអាប៉ូឡូនុស
ភ្លេងជាតិសាធារណរដ្ឋចិន
ភ្លេងជាតិសាធារណរដ្ឋចិន (ចិនសាមញ្ញ: 中华民国国歌, ចិនពេញ: 中華民國國歌, ភីនអ៊ីន: Zhōnghuá Míngúo gúogē, ចុងហួមីនគួគួគើ) ជាបទចម្រៀងភ្លេងជាតិរបស់សាធារណរដ្ឋចិនដែលមានទីតាំងនៅលើកោះតៃវ៉ាន់សព្វថ្ងៃនេះ ចម្រៀងភ្លេងជាតិនេះជារឿយៗវាត្រូវបានសំដៅក្រៅផ្លូវការថាជា "សានមីនជូអ៊ី" (ចិនសាមញ្ញ: 三民主义, ចិនពេញ: 三民主義, ភីនអ៊ីន: Sān Mín Zhǔyì) ជាឈ្មោះរបស់ចម្បងគោលលទ្ធិគោលការណ៍បីដែលលេចឡើងក្នុងកថាខណ្ឌទីមួយនៃបទចម្រៀង ប៉ុន្តែឈ្មោះនេះមិនត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការតាមវិធីណាក៏ដោយ
ទំនុកច្រៀង
ទំនុកច្រៀង: ស៊ុនយ៉ាតសេន (ឆ្នាំ 1924)
បទភ្លេង: ឆេងម៉ាវយុន (ឆ្នាំ 1928)
ប្រើក្នុងឆ្នាំ: 1940
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្លេងជាតិ
ភាពវិជ្ជមានក្នុងអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ
ដោយលោក នភ ហង្សផលា
ខែមិថុនា ២០១០
មានអត្ថបទអក្សរសិល៍្បខ្មែរជាច្រើន បានឆ្លុះបញ្ចាំងនូវគំនិតអវិជ្ជមានរបស់អ្នកនិពន្ធ ដូចជាការសម្លឹង ស្វែងរកទោសរបស់បុគ្គល ឬរបស់សង្គមដែលគេកំពុងរស់នៅ ការដំអូញបង្ហាញនូវភាពសោកសៅ និងភាព ស្មុគ្រស្មាញក្នុងឆាកជីវិត ឬក្តីអស់សង្ឃឹមជាដើម។ អក្សរសិល៍្បទាំងនេះ បានក្លាយជាកញ្ចក់យ៉ាងធំ ឆ្លុះបញ្ចាំង ដល់វិស័យអក្សរសិល្ប៍របស់ជាតិយើង ថាតើអ្នកនិពន្ធខ្មែរជាច្រើនរូបនាបច្ចុប្បន្ន កំពុងឋិតនៅក្នុងការគិត អវិជ្ជមាន ដោយព្រោះអ្វី? ហើយតើយើងត្រូវធ្វើយ៉ាងណា ដើម្បីសម្រាលភាពអវិជ្ជមាន ក្នុងគំនិតរបស់អ្នកនិពន្ធទាំងឡាយអោយបានធូរស្រាល និងបានទទួលភាពភ្លឺស្វាងរមនាក្សេមក្សាន្តមកវិញ?
ភាពអវិជ្ជមានដែលមានច្រើនជាងគេ ហើយដែលត្រូវការកែសម្រួលជាបន្ទាន់នោះ គឺ ការសរសេរ ស្វែងរកទោស ដោយគ្មានផ្តល់នូវគំនិតភ្លឺស្វាង សម្រាប់ដោះស្រាយអោយធូរស្រាលអ្វីវិញឡើយ នៅទីបញ្ចាប់។ មានន័យថាស្មេរទាំងឡាយនេះ មិនសូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់សម្លឹងមើល ហើយពិចារណានូវគំនិតរីកចម្រើន ដែលជួយបណ្តុះបណ្តាលសតិប្រាជ្ញាចិត្តគំនិតមនុស្ស អោយកាន់តែប្រសើរឡើង។
ការរិះគន់អាចផ្តល់គុណប្រយោជន៍ខ្លះៗដែរ ប្រសិនបើអ្នកនិពន្ធ អាចបង្ហាញអោយឃើញនូវអ្វីប្រសើរៗ ដែលបុគ្គលឬសង្គមមើលរំលង។ ប៉ុន្តែការរិះគន់តែម្យ៉ាង ដោយគ្មានការជួយផ្តល់មតិកែលំអ ដើម្បីស្ថាបនា អោយបានប្រសើរជាងមុន ពុំមានសារៈប្រយោជន៍អ្វីឡើយ ក្រៅពីបង្កបរិយាកាសអាប់អួរក្នុងអារម្មណ៍ អ្នកអានកាន់តែច្រើនឡើងៗ។ ដូច្នេះ ដើម្បីកែប្រែសំនួនទឹកដៃ អោយកាន់តែប្រសើរ ហើយមានសារប្រយោជន៏ មានទឹកដម និងផ្តល់កម្លាំងចិត្ត ដល់អ្នកអានទាំងឡាយ  ស្មេរគួរមានស្មារតីភ្ញាក់រលឹក ចៀសវាងការសរសេរ សម្លឹងស្វែងចាប់ទោសពៃរ៍នោះច្រើនពេក ហើយគប្បីសរសេរ រិះគន់ក្នុងបែបស្ថាបនាវិញ ដោយមានផ្តល់នូវ យោបល់ល្អៗប្លែកៗ ប្រសើរ ជាច្រើនសម្រាប់កែលំអបុគ្គលឬសង្គមអោយដើរឆ្ពោះទៅរកភាពប្រសើរ ថ្កុំថ្កើង ទាំងអស់គ្នា។
ភាពវិជ្ជមានជាប្ញសគល់នៃការនិពន្ទប៉ិនប្រសប់ និងជាបង្អែកមូលដ្ឋាននៃការសិក្សា រីកចំរើនលូតលាស់។ ការប៉ិនប្រសប់របស់អ្នកនិពន្ធ គឺការចេះកែឆ្នៃគំនិតដើមអោយបែកមែកធាង ក្លាយជាគំនិតថ្មីៗជាច្រើនថែមទៀត ដែលអាចមានប្រសិទ្ធភាព សមស្របតាមទីកន្លែងនិងពេលវេលា ក្នុងសង្គមរស់នៅ។ ភាពវិជ្ជមានរបស់អត្ថបទ អាចទាក់ទាញអ្នកអាន អោយផ្តោតអារម្មណ៍ទៅលើអត្ថបទ យ៉ាងជក់ចិត្តផ្តិតអារម្មណ៍ មានទាំងទឹកដម អប់កម្លាំងចិត្តផង មានទាំងមនោសញ្ចេតនា អាចអោយមនុស្សត្រេកអរសោមនស្ស ដោយផោ្តតអារម្មណ៍ ទៅលើគន្លិះដោះស្រាយ ប្រកបដោយប្រាជ្ញាផង និងទៅលើគំនិតប្រសើរៗ ដែលអ្នកអានអាចយកមកប្រតិបត្តិ ដើម្បីសម្រាលទុក្ខធុរ: សៅហ្មងទាំងឡាយ ក្នុងជីវិតរបស់អ្នកអានផង។ សិល៍្បវិធីនៃការសរសេរដ៏មានប្រសិទ្ធភាពវិជ្ជមាន មានរួមបញ្ចូល នូវគន្លិះមូលដ្នានជាច្រើនដូចជា៖
សច្ចៈភាព
នោះគឺជាភាពប៉ិនប្រសប់របស់អ្នកនិពន្ធ ក្នុងការប្រឌិតសំណេររបស់ខ្លួន អោយរស់រវើកសមហេតុ សមផល ហាក់បីដូចជាជីវិតរស់នៅពិតៗ ទោះបីជាសាច់រឿងទាំងនោះគ្រាន់តែជារឿងឆ្នៃប្រឌិតសុទ្ធសាធ ក៏ដោយ មានន័យថា សំណេរអត្ថបទនោះ ហាក់ដូចជារឿងជីវិតពិតៗ បានកើតឡើងពិតៗ មានតួអង្គពិតៗ ដូច្នោះ ។  ម្យ៉ាងទៀត សច្ចៈភាពក៏សំដៅយកហេតុផលដ៏សមគួរ ដែលអ្នកអានគ្រប់រូបអាចទទួលយកបាន។ អ្នកនិពន្ធមិនត្រូវភូតភរបំផ្លើសជ្រុលពេក រហូតទាល់តែអ្នកអាន មិនអាចជឿបាននោះឡើយ។  ការរក្សាសច្ចៈភាព ក្នុងអត្ថបទ  តែងទាមទារអោយស្មេរប្រមូលអារម្មណ៍ និងការគិតអោយបានមូល ដោយសិក្សាទៅលើជីវិតពិត ហើយដកស្រង់ភាពពិតនោះ មកបញ្ចូលនៅក្នុងស្នាដៃរបស់ខ្លួនផង ទើបអត្ថបទមិនមានវង្វេងពីសច្ចភាព។ ឧទាហរណ៍ដូចជា ការប្រឌិត អោយស្ទឹងសង្កែ ហូរកាត់ទីក្រុងភ្នំពេញ ឬប្រឌិតអោយតួអង្គវ័យ ១៩ឆ្នាំ ជាចៅក្រមជើងឆ្នើមដ៏ល្បីល្បាញ ប្រចាំក្រុងភ្នំពេញ ឬនារីស្រុកស្រែធ្វើការមាំមួន ក្នុងស្រែដូចបុរស ស្រាប់តែ មានម្រាមដៃទន់ល្មើយ ដូចសំឡី ជាដើមទាំងនោះ ជាការប្រឌិតដែលខ្វះសច្ចភាពទាំងស្រុងតែម្តង។
ភាពសមរម្យ
ភាពរីករាយ មនុស្សគ្រប់រូបរមែងប្រាថ្នា ចង់បាននូវភាពរីករាយស្រស់បំព្រង ក្នុងជីវិតគ្រប់ៗគ្នា។ បើសិនជាស្មេរយើង អាចបង្កភាពរីករាយ តាមរយ:ស្នាដៃដ៏ប៉ិនប្រសប់របស់ខ្លួន អ្នកអានប្រាកដជានឹងបានទទួល នូវភាពរីករាយរំភើប សប្បាយក្នុងចិត្ត ពេលអានសំណេរទាំងនោះម្តងៗ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើសិនជាស្មេរសរសេរតែរឿង ឈឺចាប់ ខ្លោចផ្សា  ព្រាត់ប្រាស់និរាសចោលគ្នា ដោយប្រការនានា ឬសរសេរបញ្ចូលតែភាពមួហ្មង  ក្តៅក្រហាយ រកកលល្បិច បំផ្លិចបំផ្លាញគ្នាមិនឈប់ឈរ  ដោយការរំពៃសម្លឹងចាប់ទោសអូសដំណើររបស់ជនណាមួយ ដោយគ្មានទឹកចិត្ត អនុគ្រោះ អនុលោម ឬអធ្យាស្រ័យ  នោះអ្នកអានក៏ច្បាស់ជាមិនបានទទួល នូវភាពរីករាយ ក្នុងចិត្តឡើយ តែបែរជាមានអារម្មណ៍ទើសទាល់ ធុញថប់ក្នុងចិត្ត រួចហើយក៏ច្រានចោលនូវអត្ថបទរបស់យើង មិនចង់អានតទៅទៀតជាថ្មី ទោះបីជាអត្ថបទនោះមានរសខ្លឹមសារ សំខាន់យ៉ាងណាក៏ដោយ។  ដូច្នេះ អត្ថបទ អក្សរសិល្ប៍ដែលល្អប្រសើរ មិនចាំបាច់ទាល់តែមានការបង្ហាញ នូវសំណោកយំយែក ស្តាយស្រណោះ ស្រណោកក្នុងចិត្តអាណិតខ្លួន ទើបអាចហៅបានថា ល្អប្រសើរនោះឡើយ។ ថ្វីបើសភាពពិតក្នុងជីវិត តែងមានល្អមានអាក្រក់  មានសប្បាយមានកើតទុក្ខជាធម្មតា ប៉ុន្តែក្នុងឋាន:ជាស្មេរដែលមានស្នាដៃប៉ិនប្រសប់ យើងគួរចេះបង្ហាញពីសភាពពិតទាំងនេះ ដោយមិនលំអៀងជ្រុល ទៅក្នុងភាពអវិជ្ជមានច្រើនពេក រហូតដល់ ភ្លេចផ្តោតចិត្តគំនិត សម្លឹងមើលភាពវិជ្ជមាននៃជីវិតម្ខាងទៀតនោះដែរ ព្រោះថា ភាពវិជ្ជមាន ជាតំណាង ភាពរីកដុះដាលនៃជីវិត។
ក្តីសង្ឃឹម
មនុស្សគ្រប់តែងត្រូវការក្តីសង្ឃឹម ដើម្បីជាកម្លាំងចិត្តក្នុងការតស៊ូក្នុងជីវិត។ អត្ថបទណាដែលបង្កបង្កើនភាពអស់សង្ឃឹមច្រើនពេក នឹងអាចជំរុញអោយសំណេររបស់ខ្លួន បាត់បង់ប្រជាប្រិយភាពទៅវិញ យ៉ាងងាយ ព្រោះពេលណាអ្នកអាន អស់សង្ឃឹម គេនឹងអស់កម្លាំងចិត្ត លែងចង់អានតទៅទៀត។ ថ្វីបើ នៅក្នុងជីវិតពិត មនុស្សទាំងឡាយរមែងប្រទះទុក្ខក៏ពិតមែន តែគ្រប់ទុក្ខកង្វល់ទាំងប៉ុន្មាន ក៏រមែងមានដំណោះស្រាយខ្លះដែរ មិនថាតិចតួច ឬក៏ច្រើនទេ ហើយមនុស្សវិញ ក៏សំបូរអ្នកតស៊ូនឹងឆាកជីវិត ហើយបានទទួលជោគជ័យនោះ ក៏មានច្រើនរាប់មិនអស់ ដូចគ្នាដែរ។  ដូច្នេះហើយ បើស្មេរសម្រេចថា នឹងសរសេរលើកអំពី សេចក្តីទុក្ខ កង្វល់អ្វីមួយ យើងគប្បីប្រឹងអោយអស់ពីសមត្ថភាព ប្រើប្រាស់ប្រាជ្ញារបស់ខ្លួន ក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយ បញ្ហាទាំងនោះអោយបានចប់ចុងចប់ដើមផង ដើម្បីផ្តល់ជាកម្លាំងចិត្ត ជាមធ្យោបាយអោយអ្នកអាន អាចរៀនសូត្រពីគំនិតជ្រៅជ្រះ របស់ស្មេរផងដែរ។ គ្មានសេចក្តីព្យាយាមឯណា ដែលទទួលជោគជ័យបាន ដោយគ្មានក្តីសង្ឃឹម និងការប្រឹងប្រែង អស់ពីកម្លាំងកាយ កម្លាំងចិត្តនោះឡើយ។ ហេតុនេះហើយ ស្មេរគួរសរសេរលើកកម្លាំងចិត្តអ្នកអានអោយបានច្រើន ទើបអាចទទួលការស្រឡាញ់រាប់អានច្រើន ពីសមាជិកអ្នកអាន ព្រោះថាសម្តីដែលពិត ពោលត្រឹមត្រូវ សមតាមពេលវេលា និង សមចំពោះបុគ្គល អាចផ្តល់នូវកម្លាំងចិត្តចំពោះគេយ៉ាងពេញទំហឹងពោលគឺជាឧិសថទិព្ធសម្រាប់ប្រស់ព្រំជីវិតមនុស្ស អារម្មណ៍មនុស្ស ទឹកចិត្តមនុស្ស អោយត្រជាក់ក្សេមក្សាន្តត្រកុំត្រកាលគ្រប់កាលគ្រប់វេលា។
ដូច្នេះ ស្មេរដ៏ប៉ិនប្រសប់ គួរបង្កើនអនុភាពស្នាដៃរបស់ខ្លួន អោយអស្ចារ្យ ដូចជាអទិទេពដែលមាន ឬទ្ធានុភាពប្រស់ព្រំជីវិតសត្វលោកបាន ឬ យ៉ាងណា?
សតិប្រាជ្ញា
ប្រយោជន៍
សំណេរអក្សរសិល៍្ប ដែលមានប្រសិទ្ធភាព គឺជាអត្ថបទ ដែលបង្កប្រាជ្ញា បង្កើនចំណេះដឹង និងគំនិតប្រពៃផ្សេង ដែលមនុស្សអាចទាញយកទៅប្រតិបត្តិ នៅក្នុងជីវិតដើម្បីនាំមកសារប្រយោជន៍ មកដល់ខ្លួន ដល់ក្រុមគ្រួសារ និងសង្គមដែលគេរស់នៅ។ ទោះបីជាមាន អ្នកនិពន្ធខ្លះ សរសេរសម្រាប់តែកំសាន្តលេង ក៏ដោយ ក៏សំណេរទាំងឡាយនោះ គប្បីនាំមកនូវភាពរីករាយចម្រុងចម្រើន នូវសុខុមាលភាពផ្នែកអារម្មណ៍ ឬផ្តល់នូវសារៈប្រយោជន៍ ដល់អ្នកអានខ្លះៗដែរ។ ដើម្បីអោយអ្នកអានបានយល់ច្បាស់ ថាតើនៅក្នុង សំណេរទាំងនោះ មានភ្ជាប់មកនូវគំនិតប្រសិទ្ធៗ ដែលអ្នកនិពន្ធផ្ទាល់ខ្លួន បានប្រើប្រាស់សម្រាប់ដោះស្រាយ បញ្ហាក្នុងជីវិតមានប្រសិទ្ធភាពបែបណាខ្លះដែរ? តើស្មេរយើងបាននាំស្នាដៃល្អមុតមាំ ដោយផ្តល់ជាយោបល់ ប្លែកៗ គំនិតប្លែកៗ មធ្យោបាយប្លែកៗ ចែកអ្នកអានបានយ៉ាងទូលំទូលាយ បានប៉ុនណាដែរ?
សំណូមពរ