cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
មគ្គសំយុត្ត
[២៥៨] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្លិននៃផ្កាឯណានីមួយ ម្លិះលា រមែង​ប្រាកដជាប្រសើរជាងផ្កាទាំងនោះ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (អប្បមាទ​ធម៌) ក៏យ៉ាងនោះដែរ​​ ។បេ។
[២៥៩] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកស្តេចសាមញ្ញឯណានីមួយ ស្តេចទាំងអស់នោះ សឹងចុះចូលនឹងស្តេចចក្រពត្តិ ឯស្តេចចក្រពត្តិ រមែង​ប្រាកដជា​ប្រ​សើរ​ជាងស្តេចទាំងនោះ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (អប្បមាទ​ធម៌) ក៏​យ៉ាងនោះ​ដែរ​​ ។បេ។
ចន្ទិមាទិសុត្តតតិយកំ ទី៨-១០
[២៦០] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺឯណានីមួយ នៃរូបផ្កាយ​ទាំងឡាយ ពន្លឺទាំងអស់នោះ មិនដល់​នូវ​ចំណិតទីដប់ប្រាំមួយ ៗ ដង នៃពន្លឺព្រះចន្ទឡើយ ពន្លឺនៃព្រះចន្ទ រមែង​ប្រាកដជាប្រសើរជាងពន្លឺ នៃផ្កាយទាំងនោះ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ (អប្បមាទ​ធម៌) ក៏យ៉ាងនោះដែរ​​ ។បេ។
[២៦១] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសរទសម័យ ដែលស្រឡះ​ ប្រាស​ចាក​​ពពក ភ្លៀង ព្រះអាទិត្យ រះត្រដែតឡើង​កាន់អាកាស កំចាត់បង់នូវអាកាស ​ដែល​ងងឹត​​​ទាំងអស់ រមែងភ្លឺផង ក្តៅផង រុងរឿងផង យ៉ាង​ណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំង​ឡាយ ​(អប្បមាទ​ធម៌) ក៏យ៉ាងនោះដែរ​​ ។បេ។
ទាំង​អស់​​នោះ មានអប្បមាទជាមូល មានអប្បមាទជាទីប្រជុំ​ចុះ អប្បមាទ​ធម៌ ​រមែងប្រា​កដ​ជា​ប្រ​សើរ​ជាងធម៌ទាំងនោះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។ មា្នលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ពាក្យថា​ប្រសើរ​នុ៎ះ ជាទី​សង្ឃឹម​របស់ភិក្ខុ ដែលមិនប្រមាទ ភិក្ខុអ្នកមិនប្រមាទ នឹង​​ចម្រើន​​​នូវ​មគ្គប្រកប​​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏​ប្រសើរ​បាន ។
ចប់ អប្បមាទវគ្គ ទី១០ ។
ឧទ្ទាននៃអប្បមាទវគ្គនោះ គឺ
និយាយអំពីព្រះតថាគត ប្រសើរជាងពួកសត្វ​១ អំពីស្នាមជើង (សត្វ) ១ អំពី​បង្កង់​ផ្ទះមានកំពូល១ អំពីក្លិននៃឫស១ អំពីក្លិននៃខ្លឹម១ អំពីផ្កាម្លិះលា១ អំពីស្តេច១ អំពីព្រះចន្ទ១ ព្រះអាទិត្យ១ អំពីសំពត់១ ត្រូវជាបទគម្រប់១០ ។
(បណ្ឌិតគប្បីពង្រីកសេចក្តី ឲ្យ​ពិស្តារ ត្រង់សេចក្តី ដែលនិយាយអំពីព្រះតថាគត​ផង​​ចុះ) ។
ពលករណីយវគ្គ ទី១១ (ឆដ្ឋ. ទី៦)
ពលសូត្រ ទី១
[២៦៤] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការងារទាំងឡាយឯណានីមួយ ដែល​បុគ្គល​​ត្រូវធ្វើដោយកម្លាំង ការងារទាំងអស់នោះ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យ​នូវ​ផែនដី ឋិតនៅ​លើ​ផែនដី ទើបធ្វើបាន ការងារទាំងនោះ ដែលបុគ្គលត្រូវធ្វើដោយកម្លាំង ក៏រមែងធ្វើ​បានប្រាកដ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យនូវសីល ឋិតនៅ​ក្នុង​សីល ទើប​​ចម្រើន​នូវមគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ​ ប្រកបដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៦៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុអាស្រ័យនូវសីល ឋិតនៅក្នុងសីល ទើប​​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែលនូវមគ្គ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែលអាស្រ័យនូវការស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យនូវការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរកការលះបង់​​ ។បេ។ ​​​ចម្រើន​នូវសម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរកការ​លះបង់ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​អា​ស្រ័យនូវសីល ឋិត​នៅ​ក្នុង​សីល ទើប​​ចម្រើន​នូវមគ្គ​ ប្រកប​​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែលនូវមគ្គ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន យ៉ាងនេះឯង ។ (បរគង្គា​បេយ្យាល​ មានដំណើរពិស្តារថា​ ព្រះសូត្រ ដ៏បរិបូណ៌ របស់បណ្ឌិត​កាល​ពណ៌នា) ។
[២៦៦] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការងារទាំងឡាយឯណានីមួយ ដែល​បុគ្គល​ត្រូវធ្វើដោយកម្លាំង ការងារទាំងអស់នោះ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យនូវផែនដី ឋិតនៅ​លើ​ផែនដី ទើបធ្វើបាន ការងារទាំងនោះ ដែលបុគ្គលត្រូវធ្វើដោយកម្លាំង រមែង​ធ្វើ​បាន​ប្រាកដ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យនូវសីល ឋិតនៅ​ក្នុងសីល ទើប​​ចម្រើន​នូវមគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៦៧]​​ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុអាស្រ័យនូវសីល ឋិតនៅក្នុងសីល ទើប​​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុង​សាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ មាន​​ការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈជាទីបំផុត កំចាត់បង់​​នូវ​ទោសៈ​ជាទី​បំ​ផុត កំចាត់​បង់​នូវ​មោហៈជាទីបំផុត​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ មានការ​កំចាត់​​បង់​នូវ​​រាគៈជាទី​បំផុត​ កំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈជាទីបំផុត ​កំចាត់បង់​នូវ​មោហៈ​​ជាទីបំផុត ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិតនៅ​ក្នុង​សីល ទើប​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[២៦៨]​​ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការងារទាំងឡាយឯណានីមួយ ដែលបុគ្គល​ត្រូវធ្វើ​ដោយកម្លាំង ការងារទាំងអស់នោះ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យ​នូវ​ផែនដី ឋិតនៅលើ​ផែនដី ទើបធ្វើបាន ការងារទាំងនោះ ដែលបុគ្គលត្រូវធ្វើដោយកម្លាំង ក៏រមែង​ធ្វើបាន​ប្រា​កដ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិតនៅក្នុងសីល ទើប​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៦៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិតនៅក្នុងសីល ទើប​​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុង​សាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែលចុះស៊ប់ កាន់អមតៈ មានអមតៈ ប្រព្រឹត្តទៅខាងមុខ មានអមតៈ ជាទី​បំផុត​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​នូវសម្មាសមាធិ ដែលចុះស៊ប់កាន់អមតៈ មានអមតៈប្រព្រឹត្ត​ទៅខាង​មុខ មានអមតៈ ជាទីបំផុត ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិត​នៅក្នុងសីល ទើប​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[២៧០] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការងារទាំងឡាយឯណានីមួយ ដែលបុគ្គល​ធ្វើដោយកម្លាំង ការងារទាំងអស់នោះ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យ​នូវ​ផែនដី ឋិត​នៅលើ​ផែនដី ទើបធ្វើបាន ការងារទាំងនោះ ដែលបុគ្គលត្រូវធ្វើដោយកម្លាំង ​រមែង​ធ្វើបានប្រាកដ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិតនៅ​ក្នុងសីល ទើប​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៧១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិតនៅក្នុងសីល ទើប​​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុង​សាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែលឱនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ទេរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ឈមទៅកាន់​ព្រះនិព្វាន​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែលឱនទៅរកព្រះនិព្វាន ទេរទៅរក​ព្រះនិព្វាន ឈមទៅរក​ព្រះនិព្វាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិតនៅ​ក្នុងសីល ទើប​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គប្រ​កប​ដោយ​អង្គ​ ៨ ដ៏ប្រសើរបាន យ៉ាងនេះឯង ។
ពីជសូត្រ ទី២
[២៧២] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកពីជគាម និងភូតគាមឯណា​នីមួយ ដល់នូវការ​​ចម្រើន​ដុះដាល លូតលាស់ឡើង​បាន ពួកពីជគាម និងភូតគាម​ទាំង​អស់​នោះ អា​ស្រ័យ​នូវ​ផែនដី តាំងនៅលើផែនដី ទើបពួកពីជគាម និងភូតគាមទាំងនុ៎ះ ដល់នូវការ​​​ចម្រើន​ដុះដាល លូតលាស់ឡើង​បាន ប្រាកដយ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិតនៅក្នុងសីល ​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គប្រ​កប​ដោយ​អង្គ​ ៨ ដ៏ប្រសើរ ទើបដល់នូវការ​​​ចម្រើន​ ដុះដាល លូតលាស់ឡើង​ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយបាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៧៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិតនៅក្នុងសីល កាល​​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ទើបដល់នូវការ​​ចម្រើន​ ដុះដាល លូតលាស់ឡើង​ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយបាន តើ​ដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​ការស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាសចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរកការលះបង់​​ ។បេ។ ​​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាសចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​​បង់ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​អា​ស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិត​នៅ​ក្នុង​សីល កាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ​ប្រ​កប​​​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ទើបដល់​នូវ​ការ​​ចម្រើន​ ដុះដាល លូតលាស់ឡើង​​ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយបាន​ យ៉ាង​នេះឯង ។
[២៧៤] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកនាគ អាស្រ័យ​នូវ​សេ្តចភ្នំឈ្មោះ​ហិមពាន្ត ​​ចម្រើន​កាយ បំប៉នកម្លាំង លុះពួកនាគនោះ ​​ចម្រើន​កាយ បំប៉នកម្លាំង ក្នុងទីនោះ​ហើយ ក៏ចុះទៅកាន់បឹងតូច លុះចុះទៅកាន់បឹងតូចហើយ ក៏ចុះទៅកាន់បឹងធំ លុះ​ចុះ​ទៅកាន់បឹងធំហើយ ក៏ចុះទៅកាន់ស្ទឹងតូច លុះចុះទៅកាន់ស្ទឹងតូចហើយ ក៏​ចុះ​ទៅ​កាន់ស្ទឹងធំ លុះចុះទៅកាន់ស្ទឹងធំហើយ ក៏ចុះទៅកាន់មហាសមុទ្ទសាគរ ពួកនាគ​នោះ​​ក៏ដល់នូវការធំធាត់ឡើង​ ដោយកាយក្នុងទីនោះ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុ​អា​ស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិត​នៅ​ក្នុង​សីល កាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ​ ប្រ​កប​​​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ទើបដល់​នូវ​ការធំទូលាយឡើង​ ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៧៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុអាស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិតនៅក្នុងសីល កាល​​​​ចម្រើន​នូវមគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ទើបដល់នូវការធំទូលាយឡើង​ ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន តើដោយ​ប្រការ​ដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​​ការស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះបង់​​ ។បេ។ ​​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​អា​ស្រ័យ​នូវ​សីល ឋិត​នៅ​ក្នុង​សីល កាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ទើបដល់​នូវ​ការធំទូលាយឡើង​ ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន យ៉ាងនេះ​ឯង ។
រុក្ខសូត្រ ទី៤
[២៧៦] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើមឈើដែលទេ្រតទៅទិសខាង​កើត ទេរទៅទិសខាងកើត ឈមទៅទិសខាងកើត ឈើនោះ កាលបើគេផ្តាច់ឫស​ហើយ ក៏រលំទៅត្រង់ទីដែលទ្រេត ដែលទេរ ដែលឈម យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំង​ឡាយ ភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ក៏ឈ្មោះថា ជាអ្នកឱនទៅរកព្រះនិព្វាន ទេរទៅ​រកព្រះនិព្វាន ឈមទៅរកព្រះនិព្វាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៧៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរ ធ្វើ​ឲ្យ​​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ឈ្មោះថា ជាអ្នកឱនទៅ​រក​ព្រះនិព្វាន ទេរទៅរកព្រះនិព្វាន ឈមទៅរកព្រះនិព្វាន តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរកការ​លះ​បង់​​​ ។បេ។ ​​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ឈ្មោះថា ជាអ្នក​ឱនទៅ​រក​ព្រះ​និព្វាន ​ទេរទៅរកព្រះនិព្វាន ឈមទៅរកព្រះនិព្វាន យ៉ាងនេះឯង ។
កុម្ភសូត្រ ទី៥
[២៧៨] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្អមដែលគេផ្កាប់ចុះ រមែងខ្ជាក់​ចោល​នូវ​ទឹក មិនស្រូបចូលមកវិញឡើយ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​កាល​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ រមែងខ្ជាក់ចោល​នូវ​អកុសលធម៌ ដ៏លាមកចេញ មិនស្រូប​ចូល​ទៅវិញ​ឡើយ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៧៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរ ធ្វើ​ឲ្យ​​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ រមែងខ្ជាក់ចោល​នូវ​​អកុសលធម៌ ដ៏លាមកចេញ មិនស្រូបចូលទៅវិញឡើយ តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​ការស្ងប់​​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរកការ​លះ​បង់​​​ ។បេ។ ​​​ចម្រើន​នូវសម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ រមែងខ្ជាក់ចោល​​នូវ​អកុសល​ធម៌ទាំងឡាយ ​ដ៏​លាមក​ចេញ មិនស្រូបចូលទៅវិញឡើយ យ៉ាងនេះឯង ។
សូកសូត្រ ទី៦
[២៨០] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចចុងស្រួចនៃស្រូវខ្សាយ ឬចុង​ស្រួចនៃស្រូវដំណើប ដែលគេដាក់ទុកដោយល្អ ដែលគេសង្កត់ដោយដៃ ឬជាន់ដោយ​ជើង នឹងមុតដៃ ឬជើងពុំខាន នឹងញ៉ាំងឈាមឲ្យ​កើតឡើង​បាន ហេតុនេះរមែងមាន ។ ដំណើរនោះ តើព្រោះហេតុអ្វី ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុចុងស្រួចនៃស្រូវ គេបាន​ដាក់ទុកដោយល្អ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំណើរនេះ ក៏យ៉ាងនេះឯង កាលបើទិដ្ឋិ ដែល​ភិក្ខុដំកល់ទុកដោយល្អ មគ្គភាវនា ដែលភិក្ខុដំកល់ទុកដោយល្អហើយ ភិក្ខុនឹងទម្លាយ​នូវ​អវិជ្ជា នឹងញ៉ាំងវិជ្ជា ឲ្យ​កើតឡើង​ ធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន ហេតុនេះ​រមែងមាន ។ ដំណើរនោះ តើព្រោះហេតុអ្វី ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនៃទិដ្ឋិ ភិក្ខុបានដំកល់​ទុកដោយល្អ ។
[២៨១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកាលទិដ្ឋិ ដែលភិក្ខុបានដំកល់ទុកដោយល្អ មគ្គ​ភាវនា​ ដែល​ភិក្ខុដំកល់ទុកដោយល្អហើយ ភិក្ខុរមែងទម្លាយ​នូវ​អវិជ្ជា រមែងញ៉ាំង​វិជ្ជា ឲ្យ​​កើត​ឡើង​ ធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះនិព្វាន តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ​​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែល​អាស្រ័យ​នូវ​ការស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរកការ​លះ​បង់​​​ ។បេ។ ​​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ កាលទិដ្ឋិ ដែលភិក្ខុបានដំកល់ទុកដោយល្អ មគ្គ​ភាវនា​ ដែល​ភិក្ខុបានដំកល់​ទុក​ដោយល្អហើយ ភិក្ខុរមែងទម្លាយ​នូវ​អវិជ្ជា រមែងញ៉ាំង​វិជ្ជា ឲ្យ​​កើត​ឡើង​ ធ្វើឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​​នូវ​ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនេះឯង ។
អាកាសសូត្រ ទី៧
[២៨៣] ​ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ សតិប្បដ្ឋាន ៤ ក្តី​ក៏រមែងដល់​នូវ​ការពេញលេញ​ ដោយភាវនា សម្មប្បធាន ៤ ក្តី ក៏ដល់នូវការពេញ​ពេញ ​ដោយ​ភាវនា ឥទ្ធិបាទ ៤ ក្តី ក៏ដល់នូវការពេញលេញ ដោយភាវនា ឥន្ទ្រិយ ៥ ក្តី ក៏ដល់​នូវ​​ការ​ពេញលេញ ដោយ​ភាវនា ពល ៥ ក្តី ក៏ដល់នូវការពេញលេញ ដោយភាវនា ពោជ្ឈង្គ ៧ ក្តី ក៏ដល់​នូវ​ការ​ពេញលេញ ដោយភាវនា តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំង​ឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​នូវសម្មាសមាធិ ដែលអាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលបើ​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ សតិប្បដ្ឋាន ៤ ក្តី ​ក៏ដល់នូវការពេញលេញ ​ដោយភាវនា សម្មប្បធាន ៤ ក្តី ក៏ដល់​នូវ​​ការពេញ​លេញ ​ដោយ​ភាវនា ឥទ្ធិបាទ ៤ ក្តី ក៏ដល់នូវការពេញ​លេញ ដោយភាវនា ឥន្ទ្រិយ ៥ ក្តី ក៏ដល់នូវ​ការ​​ពេញលេញ ដោយ​ភាវនា ពល ៥ ក្តី ក៏ដល់នូវការ​ពេញលេញ​ ដោយ​ភាវនា ពោជ្ឈង្គ ៧ ក្តី ក៏ដល់នូវការ​ពេញលេញ ដោយភាវនា យ៉ាងនេះឯង ។
បឋមមេឃសូត្រ ទី៨
[២៨៤] ​សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផង់ធូលី ដែលហុយឡើង​ ក្នុងខែជាខាងចុង នៃគិម្ហរដូវ (ខែអាសាឍ) ភ្លៀងពុំជួកាលដ៏ធំ រមែងញ៉ាំងផង់ធូលីនោះ​ ឲ្យ​​វិនាស ឲ្យ​ស្ងប់ស្ងាត់ទៅដោយឆាប់ យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ កាល​​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ រមែងញ៉ាំងអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដ៏លាមក ដែលកើតឡើង​ហើយៗ ឲ្យ​​វិនាស ឲ្យ​ស្ងប់ស្ងាត់ទៅដោយស្រួល ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៨៥] ​ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ រមែងញ៉ាំង​អកុសល​ធម៌​​​ទាំងឡាយ ដ៏លាមក ដែលកើតឡើង​ហើយៗ ឲ្យ​វិនាស ឲ្យ​ស្ងប់រម្ងាប់ទៅដោយ​ស្រួល តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​​សម្មាទិដ្ឋិ​​ ។បេ។ ​​​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​​ការ​​ប្រាសចាក​តម្រេក អា​ស្រ័យ​​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុកាល​​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ រមែងញ៉ាំងអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដ៏លាមក ដែលកើត​ឡើង​​ហើយៗ ឲ្យ​វិនាស​ ឲ្យ​​ស្ងប់​រម្ងាប់ទៅដោយស្រួល យ៉ាងនេះឯង ។
ទុតិយមេឃសូត្រ ទី៩
[២៨៦] ​សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្យល់ខ្លាំងរមែងញ៉ាំងភ្លៀងធំ ដែលកើត​ឡើង​នោះ ឲ្យ​វិនាស ឲ្យ​ស្ងប់ក្នុងចន្លោះទៅបាន យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាល​​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ រមែងញ៉ាំងអកុសលធម៌ ដ៏លាមក ទាំង​ឡាយ ​ដែល​កើត​​ឡើង​ហើយៗ ឲ្យ​វិនាស ​ឲ្យ​​ស្ងប់​រម្ងាប់ ក្នុងចន្លោះទៅបាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៨៧] ​ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ រមែង​ញ៉ាំង​អកុសលធម៌ ​​ដ៏លាមកទាំង​ឡាយ ​ដែល​កើត​​ឡើង​ហើយៗ ឲ្យ​វិនាស ​ឲ្យ​​ស្ងប់​រម្ងាប់ ក្នុងចន្លោះ​ទៅបាន តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​​ ។បេ។ ​​​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អា​ស្រ័យ​​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុ​កាល​​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ រមែងញ៉ាំងអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដ៏លាមក ដែលកើត​ឡើង​ហើយៗ ឲ្យ​វិនាស ​ឲ្យ​​ស្ងប់រម្ងាប់ ក្នុងចន្លោះទៅបានដោយស្រួល ​យ៉ាង​នេះឯង ។
នាវាសូត្រ ទី១០
[២៨៨]​ សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាវាដែលប្រើប្រាស់ក្នុងសមុទ្រ គេចងដោយពួរផ្តៅ ទម្លាក់ចុះទៅក្នុងទឹក អស់៦ខែ លុះដល់ហេមន្តរដូវ ទើបគេលើក​ឡើង​ មកកាន់ទីគោក ពួរទាំងនោះ ដែលនៅហាលខ្យល់ ហាលកំដៅថ្ងែ លុះភ្លៀង​ជោក​ជាំ ធ្លាក់បង្អុរមក ក៏រមែងពុកផុយដោយងាយ យ៉ាងណាមិញ​ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ កាលភិក្ខុ​​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ សញ្ញោជនធម៌ ក៏ស្ងប់រម្ងាប់ ស្អុយរលួយទៅ ដោយមិនយឺតយូរ​ឡើយ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៨៩]​ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ កាលភិក្ខុ​​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏​ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ សញ្ញោជនធម៌​ រមែង​ស្ងប់រម្ងាប់ ស្អុយរលួយទៅ ដោយមិនយឺតយូរ តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​​ ។បេ។ ​​​​ចម្រើន​​នូវ​​សម្មាសមាធិ ​ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អា​ស្រ័យ​​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ កាលភិក្ខុ​​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ​ សញ្ញោជនធម៌ ក៏រមែងស្ងប់រម្ងាប់ ស្អុយរលួយ​ទៅ ដោយមិនយឺតយូរឡើយ យ៉ាងនេះឯង ។
អាគន្តុកសូត្រ ទី១១
[២៩០]​ សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកមនុស្សមកកាន់ផ្ទះសម្រាប់​ទទួលភ្ញៀវ អំពីទិសខាងកើត សម្រេចការនៅក្នុងផ្ទះនោះក្តី មកអំពីទិសខាងលិច សម្រេចការស្នាក់នៅក្តី មកអំពីទិសខាងជើង សម្រេចការស្នាក់នៅក្តី មកអំពីទិសខាង​ត្បូង សម្រេចការស្នាក់នៅក្តី ពួកក្សត្រ មកសម្រេចការស្នាក់នៅក្តី ពួកព្រាហ្មណ៍ មកសម្រេចការស្នាក់នៅក្តី ពួកវេស្សៈ មកសម្រេចការស្នាក់នៅក្តី ពួកសុទ្ទៈ មកសម្រេចការ​ស្នាក់​នៅក្តី យ៉ាងណាមិញ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុកាល​​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ពួកធម៌ណា ដែលគួរកំណត់ដឹង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម រមែងកំណត់ដឹង​នូវ​ពួកធម៌នោះ ដោយ​ប្រាជ្ញា​ដ៏ឧត្តម ពួកធម៌ណា ដែលគួរលះបង់ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម រមែងលះបង់​នូវ​ពួកធម៌នោះ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ពួកធម៌ណា ដែលគួរធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់ ដោយប្រាជ្ញា ដ៏ឧត្តម រមែង​ធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ពួកធម៌នោះ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ពួកធម៌ណា ​ដែលគួរ​​ចម្រើន​ ​ដោយ​ប្រាជ្ញា ដ៏ឧត្តម រមែង​​ចម្រើន​​​នូវ​ពួកធម៌នោះ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
[២៩១]​ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម តើ​ដូច​​​ម្តេច ។ គប្បីឆ្លើយថា បានដល់ឧបាទានក្ខន្ធ ទាំង៥ ។ ឧបាទានក្ខន្ធ ទាំង៥ គឺអ្វីខ្លះ ។ ឧបាទានក្ខន្ធ ទាំង៥ គឺ ។ រូបូបាទានក្ខន្ធ១​​ ។បេ។ វិញ្ញាណូបាទានក្ខន្ធ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំង​​ឡាយ នេះជាធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ។
[២៩២]​ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរលះបង់ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម តើ​ដូច​​​ម្តេច ។ គឺអវិជ្ជា១ ភវតណ្ហា១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ ដែលគួរលះបង់ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ។
[២៩៣]​ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់ ដោយ​ប្រាជ្ញាដ៏​ឧត្តម តើ​ដូច​​​ម្តេច ។  គឺវិជ្ជា១ វិមុត្តិ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ ដែលគួរធ្វើឲ្យ​​ជាក់​ច្បាស់​ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ។
[២៩៥]​ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ពួកធម៌ណា ដែលគួរកំណត់ដឹង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម រមែងកំណត់ដឹង​នូវ​ពួកធម៌នោះ ដោយប្រាជ្ញា ដ៏ឧត្តម​​ ។បេ។ ពួកធម៌ណា ដែលគួរ​​ចម្រើន​ ដោយប្រាជ្ញា ដ៏ឧត្តម រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​ពួកធម៌​នោះ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម តើដោយប្រការដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទំាងឡាយ  ភិក្ខុក្នុង​សាសនា​​នេះ ​​ចម្រើន​នូវសម្មាទិដ្ឋិ​​  ។បេ។ ​​​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​​ការ​​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អា​ស្រ័យ​​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុកាល​​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ពួកធម៌ណា ដែលគួរ​កំណត់​ដឹងដោយ​ប្រាជ្ញា​ ដ៏ឧត្តម រមែងកំណត់ដឹង​នូវ​ពួកធម៌នោះ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ពួកធម៌​ណា ​​ដែល​គួរលះ​បង់​ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម រមែងលះបង់​នូវ​ពួកធម៌នោះ ​ដោយប្រាជ្ញាដ៏​ឧត្តម ពួក​ធម៌​ណា ​ដែល​​គួរធើ្វឲ្យ​ជាក់ច្បាស់ ដោយប្រាជ្ញា ដ៏ឧត្តម រមែង​ធ្វើឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​​​នូវ​​ពួក​ធម៌​នោះ ​ដោយ​ប្រាជ្ញា​ដ៏ឧត្តម ពួកធម៌ណា ដែលគួរ​​ចម្រើន​ ដោយ​ប្រាជ្ញាដ៏​ឧត្តម រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​ពួកធម៌នោះ ដោយ​ប្រាជ្ញា​ដ៏ឧត្តម យ៉ាងនេះឯង ។
នទីសូត្រ ទី១២
[២៩៦] ​ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​ដូចទន្លេគង្គា ដែលជ្រាលទៅទិសខាងកើត ទេរទៅ​ទិសខាងកើត ឈមទៅទិសខាងកើត កាលនោះ ពួកមហាជន កាន់យកចប និង​កញ្ជើ​ដើរមក គិតថា ពួកយើងនឹងបង្វែរទន្លេគង្គានេះ ឲ្យ​ជ្រាលទៅកាន់ទិសខាងលិច ឲ្យ​ទេរ​ទៅទិស​ខាងលិច ឲ្យ​ឈមទៅទិសខាងលិចវិញ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ​សំគាល់​សេចក្តីនោះ ថាដូចម្តេច ពួកមហាជននោះ គួរបង្វែរទន្លេគង្គា ឲ្យ​ជ្រាលទៅទិស​ខាងលិច ឲ្យ​ទេរទៅទិសខាងលិច ឲ្យ​ឈមទៅទិសខាងលិចវិញ បានដែរឬ ។ បង្វែរ​មិនបានទេ ព្រះអង្គ ។ ដំណើរនោះ តើព្រោះហេតុអ្វី ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏​​ចម្រើន​ (ព្រោះ) ទន្លេគង្គា ជ្រាលទៅទិសខាងកើត ទេរទៅទិសខាងកើត ឈមទៅទិសខាងកើត ទន្លេគង្គានោះ គេមិនងាយនឹងបង្វែរ ឲ្យ​ជ្រាលទៅទិសខាងលិច ឲ្យ​ទេរទៅទិសខាងលិច ឲ្យ​​ឈមទៅទិសខាងលិចវិញបានទេ នាំឲ្យ​តែពួកមហាជននោះ បានចំណែកនៃសេចក្តី​លំបាក សេចក្តីហត់នឿយប៉ុណ្ណោះ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំណើរនេះ ក៏ដូច្នោះដែរ ពួកស្តេចក្តី ពួកមហាមាត្យនៃសេ្តចក្តី ពួកមិត្តក្តី ពួកអមាត្យក្តី ពួកញាតិសាលោហិតក្តី មកលួង​លោម​នូវ​ភិក្ខុ ដែលកំពុង​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ កំពុងធ្វើ​ឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ឲ្យ​បែរមកត្រេកអរ ដោយ​ភោគសម្ប័ទវិញ​ថា ម្នាលបុរសអើយ អ្នកចូរមក សំពត់កាសាវៈ របស់អ្នកនេះ រមែងដុតកំដៅទេដឹង អ្នកម្តេចក៏ធ្វើជាមនុស្សកំណោរ ប្រព្រឹត្តកាន់អំបែងវិញ អ្នកចូរ​ត្រឡប់មកកាន់ហីនភេទ​វិញ​ទៅ ហើយប្រើប្រាស់​នូវ​ភោគសម្ប័ទផង ធ្វើនូវបុណ្យផង ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះឯង កាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ក៏លះបង់​នូវ​សិក្ខា ហើយ​ត្រឡប់​មកកាន់ហីនភេទវិញ ពាក្យដូច្នេះនេះ មិនជាឋានៈឡើយ ។ ដំណើរនោះ តើព្រោះហេតុ​អ្វី ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ចិត្តឯណា ដែលឱនទៅកាន់សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ ទេរទៅកាន់សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ ឈមទៅកាន់សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ អស់កាលយូរ ចិត្ត​នោះឯង នឹងត្រឡប់មកកាន់ហីនភេទវិញ ពាក្យដូច្នេះនេះ មិនមែនជាឋានៈឡើយ ។
[២៩៧]​ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុកាល​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់ក្រែល​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ តើដូចម្តេច ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនា​នេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អា​ស្រ័យ​​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​​បង់​​ ។បេ។ ​​​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែល​​​អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក អា​ស្រ័យ​​នូវ​​កា​រ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះ​បង់​ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុកាល​​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ​ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ធ្វើឲ្យ​ក្រាស់​ក្រែល​​នូវ​មគ្គ​ ប្រកប​ដោយ​អង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ក៏យ៉ាងនេះឯង ។ (បណ្ឌិតគប្បីពង្រីកសេចក្តីត្រង់​ពលករណីយវគ្គ ឲ្យ​ពិស្តារ​ផងចុះ) ។
ចប់ ពលករណីយវគ្គ ទី១១ ។
ឧទ្ទាននៃពលករណីយវគ្គនោះ គឺ
និយាយអំពីការងារដែលត្រូវធើ្វដោយកម្លាំង១ អំពីពីជគាម និងភូតគាម​ដែលលូតលាស់១ អំពីនាគអាស្រ័យនៅក្នុងភ្នំ១ អំពីដើមឈើ១ អំពី​ក្អមផ្កាប់​១ អំពីចុងស្រួចនៃស្រូវ១ អំពីខ្យល់ឯអាកាស១ អំពីភ្លៀង ពីរ​លើក អំពីនាវា១ អំពីពួកមនុស្ស មកកាន់ផ្ទះសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ១ អំពី​ទន្លេគង្គា១ ។
ឯសនាវគ្គ ទី១២ (ឆដ្ឋ. ទី៧)
ឯសនាសូត្រ ទី១
[២៩៨] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរកនេះ មាន៣យ៉ាង ។ ការស្វែងរក ៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺការស្វែងរកកាម១ ស្វែងរកភព១ ស្វែងរក​ព្រហ្មចរិយធម៌១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរក មាន៣យ៉ាង នេះឯង ។
[២៩៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីដឹងច្បាស់​នូវ​ការស្វែងរក ៣យ៉ាង នេះឯង ។ មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែល​អា​ស្រ័យ​នូវ​ការស្ងប់ស្ងាត់​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​ការស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការប្រាសចាកតម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​ការរំលត់ បង្អោនទៅរកការលះ​បង់ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ដើម្បីដឹងច្បាស់​​នូវ​ការស្វែងរក ៣យ៉ាង នេះឯង ។
[៣០០] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរកនេះ មាន៣យ៉ាង ។ ការស្វែងរក ៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺការស្វែងរកកាម១ ស្វែងរកភព១ ស្វែងរក​ព្រហ្មចរិយធម៌១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរក មាន៣យ៉ាង នេះឯង ។
[៣០១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីដឹងច្បាស់​នូវ​ការស្វែងរក ៣យ៉ាង នេះឯង ។ មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​នូវសម្មាសមាធិ ដែលមានការកំចាត់បង់​​នូវ​រាគៈជាទីបំផុត មានការកំចាត់​បង់​នូវ​ទោសៈជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់ នូមោហៈជាទីបំផុត ។ ម្នាលភិក្ខុទាំង​ឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ដើម្បីដឹងច្បាស់​នូវ​​ការស្វែង​រក​៣យ៉ាងនេះឯង ។
[៣០២] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរកនេះ មាន៣យ៉ាង ។ ការ​ស្វែងរក ៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺការស្វែងរកកាម១ ស្វែងរកភព១ ស្វែងរកព្រហ្ម​ចរិយ​ធម៌១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរក មាន៣យ៉ាងនេះឯង ។
[៣០៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីដឹងច្បាស់​នូវ​ការស្វែងរក ៣យ៉ាងនេះឯង ។ មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែលចុះស៊ប់កាន់អមតៈ មានអមតៈប្រព្រឹត្តទៅខាងមុខ មាន​អមតៈ ជាទីបំផុត ។ ម្នាលភិក្ខុទាំង​ឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ដើម្បីដឹងច្បាស់​នូវ​​ការស្វែង​រក ​៣យ៉ាងនេះឯង ។
[៣០៤] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរកនេះ មាន៣យ៉ាង ។ ការ​ស្វែងរក៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺការស្វែងរកកាម១ ស្វែងរកភព១ ស្វែងរកព្រហ្ម​ចរិយ​ធម៌១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរក មាន៣យ៉ាងនេះឯង ។
[៣០៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីដឹងច្បាស់​នូវ​ការស្វែងរក ៣យ៉ាងនេះឯង ។ មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែលឱនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ទេរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ឈមទៅកាន់​ព្រះនិព្វាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំង​ឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីដឹងច្បាស់​នូវ​​ការស្វែង​រក ​៣យ៉ាងនេះឯង ។
[៣០៦] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរកនេះ មាន៣យ៉ាង ។ ការ​ស្វែងរក ៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺការស្វែងរកកាម១ ស្វែងរកភព១ ស្វែងរកព្រហ្មចរិយ​ធម៌១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរក មាន៣យ៉ាងនេះឯង ។
[៣០៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីកំណត់ដឹង​នូវ​ការស្វែងរក ៣យ៉ាងនេះ​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។
[៣០៨] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរកនេះ មាន៣យ៉ាង ។ ការ​ស្វែងរក៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺការស្វែងរកកាម១ ស្វែងរកភព១ ស្វែងរកព្រហ្មចរិយ​ធម៌១​​ ។បេ។ (បណ្ឌិតគប្បីពង្រីកសេចក្តីត្រង់បទដែលថា ដើម្បីកំណត់ដឹង ឲ្យ​​ពិស្តារ​​ដូចបទដែលថា ដើម្បីដឹងច្បាស់ផងចុះ)​​  ។បេ។
[៣០៩] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរកនេះ មាន៣យ៉ាង ។ ការ​ស្វែងរក ៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺការស្វែងរកកាម១ ស្វែងរកភព១ ស្វែងរកព្រហ្មចរិយ​ធម៌១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរក មាន៣យ៉ាង នេះឯង ។
[៣១០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីអស់ទៅ​នូវ​ការស្វែងរក ៣យ៉ាង នេះឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។ (បណ្ឌិតគប្បី​ពង្រីក​សេចក្តី​ត្រង់បទដែលថា ដើម្បីកំណត់ដឹង ឲ្យ​ពិស្តារ ដើម្បីអស់ទៅ ឲ្យ​ពិស្តារ ឲ្យ​ដូចបទ ដែលថា ដើម្បី​ដឹងច្បាស់ផងចុះ​)​​  ។បេ។
វិធាសូត្រ ទី២
[៣១១] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរកនេះ មាន៣យ៉ាង ។ ការ​ស្វែងរក ៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺការស្វែងរកកាម១ ស្វែងរកភព១ ស្វែងរកព្រហ្មចរិយ​ធម៌១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរក មាន៣យ៉ាង នេះឯង ។
[៣១២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីលះបង់​នូវ​ការស្វែងរក ៣យ៉ាងនេះឯង ។ មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​ការស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការប្រាស​ចាក​តម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​ការរលត់ បង្អោនទៅរកការលះ​បង់ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​គប្បី​​​ចម្រើន​​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ដើម្បីលះបង់​នូវ​ការស្វែងរក ៣យ៉ាង​នេះ​ឯង ។ (បណ្ឌិតគប្បីពង្រីកសេចក្តីត្រង់បទដែលថា ដើម្បីលះបង់ ឲ្យ​ពិស្តារ​ ឲ្យ​ដូចបទ​ដែល​ថា ដើម្បីដឹងច្បាស់ផងចុះ)​​  ។បេ។
អាសវសូត្រ ទី៣
[៣១៣] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីប្រកាន់នេះ មាន៣យ៉ាង ។ សេចក្តីប្រកាន់ ៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺប្រកាន់ថា អញជាបុគ្គលប្រសើរ (ជាងគេ)១ ប្រកាន់ថា អញជាបុគ្គលស្មើ (នឹងគេ)១ ប្រកាន់ថា អញជាបុគ្គលថោកទាប (ជាងគេ)១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការប្រកាន់ មាន៣យ៉ាង នេះឯង ។
[៣១៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បីកំណត់ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​ការប្រកាន់ ៣យ៉ាង​នេះឯង ។ មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​​ ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែលអាស្រ័យ​​នូវ​ការស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការប្រាសចាកតម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​ការ​រលត់ បង្អោនទៅរកការលះ​បង់ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បីកំណត់ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​ការប្រ​កាន់ ៣យ៉ាង​ នេះឯង​​  ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។ (បណ្ឌិត​គប្បីពង្រីកសេចក្តី ឲ្យ​ពិស្តារ ដូចការស្វែងរកផងចុះ)​​  ។បេ។
ភវសូត្រ ទី៤
[៣១៥] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈនេះ មាន៣យ៉ាង ។ អាសវៈ មាន៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺកាមាសវៈ១ ភវាសវៈ១ អវិជ្ជាសវៈ១ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អាសវៈ មាន​៣យ៉ាង នេះឯង ។
[៣១៧] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភពនេះ មាន៣យ៉ាង ។ ភព មាន៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺកាមភព១ រូបភព១ អរូបភព១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភព មាន៣យ៉ាង នេះឯង ។
[៣១៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​ភព ៣យ៉ាង នេះឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។
ទុក្ខតាសូត្រ ទី៥
[៣១៩] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីទុក្ខនេះ មាន៣យ៉ាង ។ សេចក្តី​ទុក្ខ មាន៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺសេចក្តីទុក្ខ ព្រោះអត់ធន់បានដោយក្រ១ សេចក្តី​ទុក្ខ​ព្រោះ​សង្ខារ១ សេចក្តីទុក្ខព្រោះការប្រែប្រួល១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តី​ទុក្ខ​ មាន៣យ៉ាងនេះឯង ។
[៣២០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​សេចក្តីទុក្ខ ៣យ៉ាងនេះឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។
ខិលសូត្រ ទី៦
[៣២១] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សសរគោលនេះ មាន៣យ៉ាង ។ សសរគោល មាន៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺរាគៈ ជាសសរគោល១ ទោសៈជាសសរ​គោល១ មោហៈជាសសរគោល១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សសរ​គោល មាន៣យ៉ាងនេះឯង ។
[៣២២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​សសរគោល ៣យ៉ាងនេះឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។
មលសូត្រ ទី៧
[៣២៣] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មន្ទិលនេះ មាន៣យ៉ាង ។ មន្ទិល​មាន៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺរាគៈជាមន្ទិល១ ទោសៈជាមន្ទិល១ មោហៈជាមន្ទិល១ ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ មន្ទិល មាន៣យ៉ាង នេះឯង ។
[៣២៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​មន្ទិល ៣យ៉ាង នេះឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។
នីឃសូត្រ ទី៨
[៣២៥] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីលំបាកនេះ មាន៣យ៉ាង ។ សេចក្តីលំបាក មាន៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺរាគៈ ជាសេចក្តីលំបាក១ ទោសៈជាសេចក្តី​លំបាក១ មោហៈជាសេចក្តីលំបាក១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីលំបាក មាន៣យ៉ាង នេះឯង ។
[៣២៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​សេចក្តីលំបាក ៣យ៉ាងនេះឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។
វេទនាសូត្រ ទី៩
[៣២៧] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វេទនានេះ មាន៣​យ៉ាង ។ វេទនា​មាន៣យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺសុខវេទនា១ ទុក្ខវេទនា១ អទុក្ខមសុខវេទនា១ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ​វេទនា មាន៣យ៉ាងនេះឯង ។
[៣២៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ  (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បីកំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​វេទនា ៣យ៉ាងនេះឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។
[៣៣០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​តណ្ហា ៣​យ៉ាងនេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរនេះ ។ មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ​ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​ការស្ងប់​ស្ងាត់​ អាស្រ័យ​នូវ​ការប្រាសចាកតម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​​ការរលត់ បង្អោនទៅរក​ការ​​​លះ​បង់​​  ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​ការ​ស្ងប់ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ប្រាស​ចាកតម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​ការរលត់ បង្អោនទៅរកការ​លះ​បង់ ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បីកំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បី​លះបង់​នូវ​តណ្ហា ៣​យ៉ាង នេះ​ឯង​​  ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរ​នេះ ។
តសិនាសូត្រ ទី១១
[៣៣១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហានេះ មាន៣យ៉ាង​​ ។បេ។
[៣៣២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​តណ្ហា ៣​យ៉ាងនេះ​ឯង​​ ។បេ។ (ភិក្ខុ​​ចម្រើន​​​នូវ​​សម្មាទិដ្ឋិ) មានការកំចាត់បង់​នូវ​រាគៈជាទីបំផុត កំចាត់បង់​នូវ​ទោសៈជាទីបំផុត កំចាត់​បង់​​នូវ​មោហៈជាទីបំផុត​​  ។បេ។ ចុះស៊ប់កាន់អមតៈ មានអមតៈប្រព្រឹត្តទៅខាងមុខ មាន​អមតៈ ជាទីបំផុត​​  ។បេ។ ឱនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ទេរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ឈមទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បីកំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បី​លះបង់​នូវ​តណ្ហា ៣​យ៉ាងនេះ​ឯង​​  ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។
ចប់ ឯសនាវគ្គ ទី១២ ។
ឧទ្ទាននៃឯសនាវគ្គនោះ គឺ
ឱឃវគ្គ ទី១៣ (ឆដ្ឋ. ទី៨)
ឱឃសូត្រ ទី១
[៣៣៣] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឱឃៈ (អន្លង់) នេះ មាន៤យ៉ាង ។ ឱឃៈ មាន៤យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺកាមោឃៈ១ ភវោឃៈ១ ទិដ្ឋោឃៈ១ អវិជ្ជោឃៈ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឱឃៈ មាន៤យ៉ាងនេះឯង ។
[៣៣៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​ឱឃៈ៤យ៉ាងនេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។ (បណ្ឌិតគប្បីពង្រីកសេចក្តី ឲ្យ​ពិស្តារ ដូចសេចក្តីស្វែងរកផងចុះ) ។
យោគសូត្រ ទី២
[៣៣៥] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យោគៈ (កិលេសជាគ្រឿង ប្រកប) នេះ មាន៤យ៉ាង ។ យោគៈ មាន៤យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺកាមយោគៈ១ ភវយោគៈ១ ទិដ្ឋិយោគៈ១ អវិជ្ជាយោគៈ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យោគៈ មាន៤យ៉ាងនេះឯង ។
[៣៣៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​យោគៈ ៤យ៉ាង នេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។
ឧបាទានសូត្រ ទី៣
[៣៣៧] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាទាន (សេចក្តីប្រកាន់មាំ) នេះ​មាន៤យ៉ាង ។ ឧបាទាន មាន៤យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺកាមូបាទាន១ ទិដ្ឋូបាទាន១ សីលព្វតូបាទាន១ អត្តវាទូបបាទាន១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាទាន មាន៤យ៉ាង​នេះឯង ។
[៣៣៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​ឧបាទាន៤យ៉ាងនេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។
គន្ថសូត្រ ទី៤
[៣៣៩] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គន្ថៈ (កិលេសជាគ្រឿងដោតក្រង) នេះ មាន៤យ៉ាង ។ គន្ថៈ ៤យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺអភិជ្ឈាកាយគន្ថៈ១ ព្យាបាទកាយគន្ថៈ១ សីលព្វតបរាមាសកាយគន្ថៈ១ ឥទំសច្ចាភិនិវេសកាយគន្ថៈ [កិលេសជាគ្រឿង​ដោតក្រងនូវ​នាមកាយ គឺសេចក្តីប្រកាន់ថា នេះជារបស់ទៀង ដោយអំណាចនៃអន្តគាហិកទិដ្ឋិ (អដ្ឋកថា) ។] ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គន្ថៈ មាន៤យ៉ាងនេះឯង ។
[៣៤០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​គន្ថៈ ៤យ៉ាង នេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។
អនុសយសូត្រ ទី៥
[៣៤១] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុស័យកិលេស (ជាគ្រឿង​ដេក​ត្រាំ) នេះ មាន៧យ៉ាង ។ អនុស័យ ៧យ៉ាង តើអ្វើខ្លះ ។  គឺកាមរាគានុស័យ១ បដិឃានុស័យ១ ទិដ្ឋានុស័យ១ វិចិកិច្ឆានុស័យ១ មានានុស័យ១ ភវរាគានុស័យ១ អវិជ្ជានុស័យ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុស័យ មាន៧យ៉ាង នេះឯង ។
[៣៤២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​អនុស័យ ៧យ៉ាង នេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។
កាមគុណសូត្រ ទី៦
[៣៤៣] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមគុណនេះ មាន៥យ៉ាង ។ កាមគុណ ​៥យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។ ​ គឺរូប ដែលគប្បីដឹងដោយភ្នែក ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេក​អរ ជាទីពេញចិត្ត ជាទីស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកអរ១ សំឡេងដែលគប្បីដឹង​ដោយ​ត្រចៀក​​ ។បេ។ ក្លិនដែលគប្បីដឹងដោយច្រមុះ ។ រសដែលគប្បីដឹងដោយអណ្តាត ។ ផ្សព្វ ដែលគប្បីដឹងដោយកាយ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីពេញចិត្ត ជាទី​ស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកអរ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមគុណ មាន៥យ៉ាងនេះ​ឯង ។
[៣៤៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​​កាមគុណ ៥យ៉ាងនេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។
នីវរណសូត្រ ទី៧
[៣៤៥] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នីវរណៈ (កិលេសជាគ្រឿងរារាំង) នេះ មាន៥យ៉ាង ។ នីវរណៈ ៥យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺកាមច្ឆន្ទនីវរណៈ១ ព្យាបាទនីវរណៈ១ ថីនមិទ្ធនីវរណៈ១ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណៈ១ វិចិកិច្ឆានីវរណៈ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នីវរណៈ មាន៥យ៉ាងនេះឯង ។
[៣៤៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​នីវរណៈ ៥យ៉ាងនេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។
ឧបាទានក្ខន្ធសូត្រ ទី៨
[៣៤៧] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាទានក្ខន្ធនេះ មាន៥យ៉ាង ។ ឧបាទានក្ខន្ធ ៥យ៉ាង តើដូចម្តេច ។  គឺអ្វីខ្លះ ។  គឺរូបូបាទានក្ខន្ធ១ វេទនូបាទានក្ខន្ធ១ សញ្ញូបាទានក្ខន្ធ១ សង្ខារូបាទានក្ខន្ធ១ វិញ្ញាណូបាទានក្ខន្ធ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាទានក្ខន្ធ មាន៥យ៉ាងនេះឯង ។
ឱរម្ភាគិយសូត្រ ទី៩
[៣៤៩] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងក្រោម​នេះ​ មាន៥​យ៉ាង ។ សញ្ញោជនៈ ៥យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺសក្កាយទិដ្ឋិ១ វិចិកិច្ឆា១ សីលព្វតបរាមាសៈ១ កាមឆន្ទៈ១ ព្យាបាទៈ១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងក្រោម មាន ៥ យ៉ាងនេះឯង ។
[៣៥០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងក្រោម ​៥យ៉ាងនេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។
[៣៥១] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងលើនេះ មាន ៥ ​យ៉ាង ។ សញ្ញោជនៈ ៥យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺរូបរាគ១ អរូបរាគ១ មានះ១ ឧទ្ធច្ច១ អវិជ្ជា១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងលើ មាន៥យ៉ាងនេះឯង ។
[៣៥២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បីកំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងលើ ៥យ៉ាងនេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។ មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​ការស្ងប់ស្ងាត់​​  ។បេ។ ​​ចម្រើន​​​នូវ​​សម្មាសមាធិ ដែលអាស្រ័យ​នូវ​​ការ​ស្ងប់​ស្ងាត់ អាស្រ័យ​នូវ​​ការ​ប្រាស​ចាកតម្រេក អាស្រ័យ​នូវ​ការ​រលត់ បង្អោនទៅរក​ការលះបង់ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​​ចម្រើន​​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បីកំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​​សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងលើ ៥យ៉ាងនេះ​ឯង​​  ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចទន្លេគង្គា​​  ។បេ។
[៣៥៣] សាវត្ថីនិទាន ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងលើនេះ មាន៥​យ៉ាង ។ សញ្ញោជនៈ ៥យ៉ាង តើអ្វីខ្លះ ។  គឺរូបរាគ១ អរូបរាគ១ មានះ១ ឧទ្ធច្ច១ អវិជ្ជា១ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងលើ មាន៥យ៉ាងនេះឯង ។
[៣៥៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បី​កំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងលើ ៥យ៉ាងនេះ​ឯង​​ ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។ មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរ តើដូចម្តេច ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនេះ រមែង​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាទិដ្ឋិ​​  ។បេ។ ​​ចម្រើន​​នូវ​សម្មាសមាធិ ដែលមានការកំចាត់បង់​​នូវ​រាគៈ​ជាទីបំ​ផុត មាន​ការកំចាត់​បង់​នូវ​ទោសៈជាទីបំផុត មានការកំចាត់បង់​នូវ​មោហៈ​ជាទី​បំផុត ដែលចុះ​ស៊ប់ ទៅកាន់អមតៈ មានអមតៈ ប្រព្រឹត្តទៅខាងមុខ មានអមតៈ ជាទីបំផុត ដែលឱន​ទៅ​​កាន់ព្រះ​និព្វាន ទេរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ឈមទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ (ភិក្ខុ​គប្បី​​ចម្រើន​​នូវ​មគ្គ) ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បីកំណត់​ដឹង ដើម្បីអស់ទៅ ដើម្បីលះបង់​នូវ​សញ្ញោជនៈ ជាចំណែកខាងលើ ៥យ៉ាងនេះ​ឯង​​  ។បេ។ ភិក្ខុគប្បី​​ចម្រើន​​​នូវ​​មគ្គ ប្រកប​ដោយអង្គ ៨ ដ៏ប្រ​សើរនេះ ។
ចប់ ឱឃវគ្គ ទី១៣ ។
ឧទ្ទាននៃឱឃវគ្គនោះ គឺ
និយាយអំពីឱឃៈ១ អំពីយោគៈ១ អំពីឧបាទាន១ អំពីគន្ថៈ១ អំពីអនុសយៈ១ អំពីកាមគុណ១ អំពីនីវរណៈ១ អំពីខន្ធ១ អំពី​សញ្ញោជនៈ ជាចំណែក​ខាង​ក្រោម១ ខាងលើ១ ។
ចប់ មគ្គសំយុត្ត ។
ឯកសារ​យោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > សំយុត្តនិកាយ > មហាវារវគ្គ > មគ្គសំយុត្ត (សៀវភៅភាគ៣៧ ទំព័រទី ១ ដល់ទំព័រទី ១៦៧)
ជយវម៌្មទី៤
ជយវម៌្មទី៤ (ជ័យពម៌ទី៤) គឺជាក្សត្រសម័យអង្គរមួយអង្គដែលបានសោយរាជ្យចាប់ពីឆ្នាំគ.ស ៩២៨ ដល់ ៩៤១។ ប្រវត្តិវិទូភាគច្រើនបានយល់ថាទ្រង់គឺជាអ្នកជ្រែករាជ្យ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ភស្តុតាងថ្មីៗបង្ហាញថាទ្រង់មានសិទ្ធិស្របច្បាប់ចំពោះរាជបល្លង្ក។ នៅក្នុងការផ្ដើមនៃសតវត្សទី១០ នគរបានបែកបាក់គ្នា។ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ បានបង្កើតឡើង រាជធានីថ្មីនៅកោះកេរ្តិ៍ នៅចំងាយ ១០០ គ.ម បន្តិចភាគឦសាននៃអង្គរ។ មានតែវ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ តែអង្គឯង (សោយរាជ្យ៩៤៤-៩៦៨គ.ស) នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងដែលបានវិលត្រឡប់មក យឝោធរបុរវិញ។ ព្រះអង្គបានបង្កើតឡើងនូវគ្រោងការណ៍សំណង់ដ៏ស្កឹមស្កៃម្ដងទៀត ក្នុងចំណោមស្ដេចដំបូងៗនិងបានសាងប្រាសាទជាបន្តបន្ទាប់នៅតំបន់អង្គរ មិនត្រឹមតែមេបុណ្យខាងកើត នៅលើកោះមួយនៅចំកណ្ដាលនៃបារាយណ៍ខាងកើតទេ ហើយប្រាសាទពុទ្ធនិយម និងវត្តជាច្រើន ក៏បានសាងឡើងដែរ។ នៅឆ្នាំ ៩៥០ គ.ស សង្គ្រាមលើកទីមួយបានចូលរួមរវាងកម្ពុជា និងនគរចាម្ប៉ា នៅភាគខាងកើត (នៅវៀតណាមកណ្ដាលសម័យទំនើបនេះ)។ រាជគ្រូរបស់ព្រះអង្គ ឈ្មោះ ឦឝានម៌ុទិ ដែលនៅបំរើព្រះអង្គ និងបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាមហឝ៌វម៌្មទី២ គឺជាកូនចៅរបស់ព្រាហ្មណ៍ឝិវកៃវល្យ ដែលជារាជគ្រូរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី២ ក្សត្រស្ថាបនិកអារ្យធម៌អង្គរ និងបានធ្វើពិធីនៅលើភ្នំគូលែននៅឆ្នាំ ៨០២។ (បើរាប់ទាំងស្ទួនដល់ទៅបីអង្គ ទ្រង់ត្រូវលេខរៀងថា ជយវម៌្មទី៧)
ការវិភាគជីវប្បវត្តិ
ក្រោយពីបានស្រាវជ្រាវ និងពិភាក្សារួមគ្នាជាមួយលោកសាស្ត្រាចារ្យវង់-សុធារ៉ា សិលាចារឹកវិទូ និងជាអនុប្រធានសមាគមអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា យើងអាចកំណត់រឿងរ៉ាវមួយចំនួនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្នុងរាជ្យវ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ (៩២៨-៩៤១)៖ ដោយនាំយកទៅជាមួយនូវ កម្រតេងជគត ត រាជ ដែលជាវត្ថុសំខាន់សំរាប់ព្រះមហាក្សត្រសម័យអង្គរគោរពយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ទាំងនេះគឺជាលទ្ធផលនៃកិច្ចសហការរវាងអ្នកបុរាណវិទូ និងប្រវត្តិវិទូ ក្នុងការស្រាវជ្រាវរួមគ្នា ដើម្បីចងក្រងនូវទិន្នន័យថ្មីមួយទៀតស្តីអំពីវ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ ខុសពីអ្វីដែលអ្នកប្រាជ្ញមុនៗដែលតែងតែពោលតៗគ្នាថា វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ គឺជា "ក្សត្រជ្រែករាជ្យ"។
ប៉ុន្មានឆ្នាំដំបូង
ទ្រង់គឺជារាជបុត្រនៃបុត្រីរបស់វ្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ មហេន្ទ្រទេវី និងទ្រង់បានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះមាតុច្ឆារបស់ទ្រង់ ជាព្រះកនិដ្ឋាបិតាតែមួយជាមួយវ្រះបាទយឝោវម៌្មទី១។ ពីព្រោះគ្មានភាពច្បាស់លាស់ក្រិត្យក្រមនៃការឡើងសោយរាជ្យ ការអះអាងរបស់ទ្រង់ដើម្បីសោយរាជ្យតាមរយៈខ្សែខាងមាតាហាក់បីដូចជាត្រឹមត្រូវ។ ទ្រង់បានប្រជែងក្នុងរជ្ជកាលរបស់បុត្រាវ្រះបាទយឝោវម៌្មទី១ នៅអង្គរចាប់តាំងពីវ្រះបាទយឝោវម៌្មបានសោយទិវង្គត។ នៅឆ្នាំ ៩២១ ទ្រង់បានបង្កើតរាជធានីផ្ទាល់ព្រះអង្គនៅឆោកគគ្យ៌រ: សិលចារឹកមួយចុះកាលឆ្នាំ ៩២១ ថ្លែងថា " ជយវម៌្មទី៤បានចាកចេញពីយឝោធរបុរ ដើម្បីទៅសោយរាជ្យនៅ ឆោកគគ្យ៌រ ដោយនាំយកលទ្ធិទេវរាជមកជាមួយទ្រង់។"  ការប្រជែងនេះបានបន្តចាប់ពីឆ្នាំ ៩២១ រហូតដល់ការសោយទិវង្គតរបស់ឦឝានវម៌្មទី២ នៅឆ្នាំ ៩២៨ បន្ទាប់ក្រោយមកជយវម៌្មទី៤ក៏បានសោយរាជ្យពេញលេញតែម្ដង។
ឆោកគគ្យ៌រ
ល្បីល្បាញដោយសារសំណល់បាក់បែកពីបុរាណ នោះគឺកោះកេរ្តិ៍ដែលអាចឱ្យគេទៅដល់ទីនោះយ៉ាងងាយស្រួលជាងកាលពីមុនៗ អរគុណចំពោះផ្លូវក្រាលថ្ម។ ទីក្រុងរាជធានីបុរាណនៃជយវម៌្មទី៤នេះ ត្រូវបានគេបោះបង់ចោលអស់រយៈពេលមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ មុនពេលពួកអ្នកប្រាជ្ញបារាំង ដូចជា លោកល្វីស-ដឺឡាប៉ត និងអេត្យ៉េន-អេម៉ូញី បានមកទស្សនា និងសិក្សាក្នុងចុងសតវត្សទី១៩។ កំឡុងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ទីក្រុងរាជធានីនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា ឆោកគគ្យ៌រ រឺ លិង្គបុរ។ មានទីក្រុងមានកំពែងនៅប្រហែល ១២០០ ម២ ប៉ុន្តែប្រាសាទព័ទ្ធជុំវិញត្រូវបានបែកខ្ញែកជុំវិញបរិវេណ ៣៥ សហាតិមាត្រការ៉េ។ ភូមិភាគសំខាន់រួមមានបារាយណ៍ រហាល (១ ១៨៨ x ៥៤៨ ម) និងសំណង់ប្រាសាទធំ ជាមួយរាងសាជីជ្រុងមានប្រាំពីរថ្នាក់កំពស់ ៣០ មាត្រ។ កំពូលប្រាសាទបានតំកល់ លិង្គ ដ៏ធំសំបើម ឥឡូវបានបាត់បង់ហើយ ប្រហែលបានបង្កើតឡើងដោយស្រោបលោហៈខ្ពស់ជិតស្មើ ៥ មាត្រ។ សិលាចារឹក K.១៨៧E កំណត់នាមខ្មែរបុរាណ សំរាប់លិង្គនេះថា កម្រតេង ជគត ត រាជ្យ “ទេវៈដែលជាព្រះមហាក្សត្រ”។ "សិលាចារឹករបស់ជយវម៌្មទី៤បានអួតអាងថាសំណង់របស់ព្រះអង្គជាច្រើនលើសស្ដេចមុនៗទ្រង់ទៅទៀត។" ចំនួនដ៏ច្រើននៃរូបចំលាក់សម័យអង្គរល្អបំផុតនិងធំបំផុតត្រូវបានបង្កើតកំឡុងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ តួយ៉ាង គ្រុឌដែលឈរនៅច្រកធំសារៈមន្ទីរជាតិកម្ពុជា។ ព្រះរាជមហាវិថីនាំទៅដល់ប្រាសាទបឹងមាលា នៅភាគខាងត្បូង និង ទៅដល់អង្គរនៅភាគខាងលិច។
ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា ខ្មែរនាសម័យអង្គរ រជ្ជកាលរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ (គ.ស ៩២៨-៩៤១) គឺមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទជាមួយនឹងតំបន់កោះកេរ្តិ៍។ ព្រះអង្គបានយាងចេញ ពីរាជធានីទៅកាន់តំបន់ភូមិភាគខាងជើងឆៀងខាងកើត នៃតំបន់អង្គរចំងាយ ១២០ សហាតិមាត្រ នៅតំបន់ "ឆោកគគ៌្យរ" ដែលបច្ចុប្បន្នមានឈ្មោះថា "កោះកេរ"។
ក្រោយពីរការសោយទិវង្គតរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ និងព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាមហឝ៌វម៌្មទី២ ប្រហែលនៅក្នុងឆ្នាំ ៩៤៤ គ.ស វ្រះបាទរាជេន្រ្ទវម៌្មទី២ បានយាងត្រឡប់មកសោយរាជ្យនៅរាជាធានីអង្គរវិញ ប៉ុន្តែគ្មាននរណាម្នាក់ពន្យល់ពីមូលហេតុនៃការវិលត្រឡប់របស់វ្រះបាទរាជេន្រ្ទវម៌្មទី២បានឡើយ។ ក្រោយពីការបោះបង់ចោលមក តំបន់រាជធានី កោះកេរ នេះមិនសូវមានការអភិវឌ្ឍអ្វីគួរឲ្យកត់សំគាល់ឡើយ។
អក្សរសិល្ប៍
​រឿង​មហា​ភារតៈ​ផ្តោតជា​សំខាន់​ទៅលើ​ផ្នែកចំបាំងរាំងជល។ ​​លោក​​បណ្ឌិត​​ចិន្ត-ច័ន្ទ​រតនា​ អធិប្បាយ​អំពី​រឿងរាមកេរ្តិ៍នា​សម័យ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់វ្រះ​បាទ​ជយ​វម៌្មទី៤។
លោក​បណ្ឌិត​ឲ្យដឹង​ថា​អក្សរសិល្ប៍​ក្នុង​រជ្ជកាល ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៤​ ​​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍មិន​មាន​ប្រជា​ប្រិយភាព​​ដូច​រឿង​មហា​ភារតៈទេ ​ប៉ុន្តែ​​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍ ​នៅមាន​​ឈ្មោះក្នុង​​អក្សរ​សិល្ប៍ខ្មែរ​​រហូត​មក​ទល់​សព្វ​ថ្ងៃ។​
ការប្រមូលពន្ធដារ
ដើម្បីកសាងទីក្រុងប្រកបដោយភាពរុងរឿងក្នុងរយៈកាលខ្លីប្រហែល ២០ ឆ្នាំ វាត្រូវការភោគទ្រព្យ និង កំលាំងពលកម្មដ៏ច្រើនសំបើម។ សិលាចារឹកជយវម៌្មភាគច្រើនបានមកពីកោះកេរ្តិ៍ ប៉ុន្តែសិលាចារឹកទាំងនោះក៏ត្រូវបានរកឃើញដែរនៅស្ថានីយជាច្រើនទៀតនៅតាមព្រំដែននៃអាណាចក្រខ្មែរ ដូចជាណងផាងផឺយ (ក្បែរ អរណ្យប្រទេឝ) និង ភ្នំបាយ៉ង់ (ដីសណ្ដមេគង្គ)។ សិលាចារឹកទាំងនេះមួយចំនួនឆ្លុះបញ្ចាំងថា តើទីក្រុងនេះធ្វើឡើងដោយរបៀបណា។ កំលាំងពលកម្មត្រូវបានប្រមូលយកមកពីខេត្តជាច្រើន និងពន្ធដារត្រូវបានបង់ដូចជា: ស្រូវអង្ករ ក្រមួន ទឹកឃ្មុំ ដំរី រឺ សំពត់។ ផ្ទុយទៅនឹងអរិធម៌បុរាណភាគច្រើន អង្គរមិនបានបោះប្រាក់កាសណាមួយប្រើជារូបិយវត្ថុឡើយ។ ការប្រមូលពន្ធដារក្នុងសម័យកាលនោះប្រហែលជាប្រព្រឹត្តិទៅដោយ តម្រ្វច ម្នាក់ (សម័យថ្មី: តម្រួត រឺ នគរបាល)។ តម្រ្វច រឺ “ព្រះរាជអធិការ” ម្នាក់ មានដែនសមត្ថកិច្ចពិតរបស់ខ្លួនក្នុងបណ្ដាខេត្ត។ ពន្ធអាករត្រូវបានប្រមូលពីគ្រប់ទឹកដីទាំងអស់ដែលជយវម៌្មទី៤បានត្រួតត្រា។ ប្រព័ន្ធប្រមូលពន្ធដារពិតជាមានប្រសិទ្ធិភាពណាស់បើសិនជាមានភាពព្រៃផ្សៃ។ ខណៈដែលអ្នកដែលបានបដិសេធបង់ពន្ធ ពួកគេនឹងត្រូវបាន "ចាប់ដាក់ទ្រុងដោយម្ចាស់ស្រុក និងយកទៅដាក់នៅមុខស្ដេចដើម្បីកាត់ទោស។" ទោះបីយ៉ាងណា ស្ដេច មន្ត្រីក្នុងរាជវាំង សង្ឃ និង ទាសាទាសី ត្រូវលើកលែងពីការបង់ពន្ធដារ។
បច្ឆាមរណនាម
ជយវម៌្មទី៤បានសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ៩៤១ និងទទួលបានបច្ឆាមរណនាមថា បរមឝិវបទ។ ការសោយរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គមិនមានសន្តិភាពពេញលេញ និង ព្រះរាជបុត្រវ័យក្មេង ហឝ៌វម៌្មទី២ បានសោយរាជ្យក្នុងរយៈពេលមួយខ្លីរហូតដល់ឆ្នាំ ៩៤៤។ ក្រោយមក រាជេន្ទ្រវម៌្ម ដែលជាព្រះបិតុលា ផង និងព្រះភាតាអយ្យកោមួយនៃហឝ៌វម៌្ម បានត្រឡប់មករាជធានី យឝោធរបុរ។
ព្រំ សំណាង
ព្រំ សំណាង (អក្សរឡាតាំង: Prom Samnang) កើតថ្ងៃទី ០៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៨៦ នៅភូមិក្រាំងចេក ឃុំចំបក់ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ។ អ្នកប្រដាល់ក្បាច់គុនខ្មែរអាជីព។ នៅលើសង្វៀន គុនខ្មែរ គេដាក់រហ័សនាំអោយ ព្រំ សំណាង ថា ជាងកាត់សក់ដៃឯក ឬ ជង្គង់ពិឃាត។ ព្រោះ​ក្រៅ​ពី​ការឡើងប្រដាល់នៅសង្វៀន លោក​ក៏មាន​ប្រកបមុខរបរជាងកាត់​សក់​ដើម្បី​រក​ចំណូល​បន្ថែមសម្រាប់​ផ្គត់ផ្គង់​ជីវភាពគ្រួសារ​ផង​ដែរ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ព្រំ សំណាង ត្រូវបានសហពន្ធ័កីឡាប្រដាល់កម្ពុជាយកចិត្តទុកដាក់ និងបណ្តុះបណ្តាលអោយក្លាយជាកីឡាករជម្រើសជាតិដ៏ឈ្នើមម្នាក់សម្រាប់វិញ្ញាសារ គុនខ្មែរ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេម និងព្រឹត្តិការណ៍ជាតិ។
ជីវប្រវត្តិសង្ខេប
ព្រំ សំណាង កើតមក​ពី​គ្រួសារ​កសិករ​ក្រីក្រ​នៅ​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺម្នាក់ ដែលរស់នៅភាគ​ខាង​លិច​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដូច្នេះ​គាត់​មិន​មាន​ឱកាសក្នុង​ការ​សិក្សាដូចក្មេងៗដ៏ទៃឡើយ។ លុះ​ដល់​អាយុ​រកគូរស្រករ ឪពុក​ម្តាយ​ក៏​បានអនុញ្ញាត​ឱ្យ​ទៅ​រៀបការ​ជាមួយ​ស្ត្រី​ជនបទម្នាក់ ហើយ​បង្កើត​បាន​កូន​២​នាក់ ។ កូនប្រុសរបស់ ព្រំ សំណាង បច្ចុប្បន្ននេះមានអាយុ១៩ឆ្នាំហើយ និងបន្តអាជីពរបស់ឪពុក កូនប្រុសរបស់គាត់បានចូលរួមប្រដាល់យ៉ាងសកម្មលើសង្វៀនគុនខ្មែរក្នុងស្រុកដើម្បីបង្កើនពិន្ទុនិងសមត្ថភាព។
អាជីព
ព្រំ សំណាង ក្លាយ​ជា​អ្នក​ប្រដាល់​កម្ពុជា​ទី​២​ប៉ុណ្ណោះ​បន្ទាប់​ពី ​ធឿន ធា​រ៉ា ឈ្នះ​ការ​ប្រកួត​ធំ​នៅ​ទីក្រុង​បាងកក។ អ្នកប្រដាល់គុនខ្មែរ បានប្រើស្នៀតជង្គង់ដ៏ខ្លាំង ដើម្បីវាយឲ្យសន្លប់តាមបច្ចេកទេស (TKO) ទល់នឹងម្ចាស់ជើងឯក​អង់គ្លេស ​៣​ ស្ថាបន័ គឺ Thomas Carpenter ក្នុងការប្រកួតមិត្តភាពអន្តរជាតិកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣។
ជ័យ​ជម្នះ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​គាំទ្រ​កីឡា​ប្រដាល់មាន​ការ​ភ្ញាក់​ផ្អើល ខណៈ ព្រំ ​សំណាង​ បាន​ផ្ដួល​កីឡាករ​ដ៏ល្បីម្នាក់​ក្នុង​ប្រភេទ​ទម្ងន់​៧៨​គីឡូក្រាម​ក្នុង​រយៈ​ពេល​មិន​ដល់​ពីរ​នាទី។
Thomas Carpenter ​ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ធ្លាប់​ឈ្នះ​ខ្សែក្រវាត់​បាន ៣​ នៅ​ប្រទេស​ថៃ ពិសេស​បំផុត​គឺ​ជើងឯក​ប្រដាល់​អន្តរជាតិ (IBF) Muay Thai ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៨ និង​ខ្សែក្រវាត់ Max Muay Thai ឆ្នាំ ២០១៦ ។
ក្រោយ​ការ​ប្រកួត ព្រំ សំណាង បាន​បញ្ជាក់​ថា ទឹក​ទី​១ TKO មិន​មែន​ដោយ​ចៃដន្យ​ទេ គឺ​ដោយ​បច្ចេកទេស។
“អ្នកគ្រប់គ្រងរបស់ខ្ញុំនៅសហព័ន្ធប្រដាល់គុនខ្មែរបានឱ្យខ្ញុំនៅក្នុងកន្លែងហាត់ប្រាណដោយមិនមានការរំខាន។ ខ្ញុំ​មិន​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ការ​ពង្រឹង​កម្លាំង និង​ផ្តោត​លើ​ការ​វាយ​សម្រុក​របស់​ខ្ញុំ ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​តែង​តែ​សង្ឃឹម​ថា​ខ្ញុំ​អាច​ផ្តួល​ឲ្យ​គូរប្រគួតសន្លប់»។
ជ័យជម្នះនេះ រំឮកដល់ការទទួលជ័យជម្នះក្នុងទឹកទី ២៥ ខែធ្នូ របស់ ធឿន ធារ៉ា លើអ្នកប្រដាល់ Saiyok Sakchainrong ក្នុងទឹកទី ១ នៃកម្មវិធី King Thai Fight បានជួយឲ្យ ព្រំ សំណាង កាន់តែមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងឡើងក្នុងចំណោមអ្នកគាំទ្រ កម្ពុជា។
ជ័យ​ជម្នះ​របស់ ​ធឿន ធារ៉ា​ បាន​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​ផ្តល់​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ដ៏​ធំសម្បើម និង​អំណោយ​ដីធ្លី។
ព្រំ សំណាង បាននិយាយថា៖