cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អប្សរា
អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​របស់​ជ្វា​និង ពលី(បា-លី) បុរាណ ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី
ជា​ទូទៅ អប្សរា ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ថា​ជា​ស្រី​សួគ៌ រស់​នៅ​ជា​មួយ​ព្រះឥន្ទ្រ។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ដោយ​សារ​ភារកិច្ច​ពិសេស៖ បញ្ជូន​ទៅ​ផែន​ដី​ដោយ​ព្រះ​ឥន្ទ្រ ដើម្បី​ចែចង់​ពួក​ឥសី ដែល​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់ រឺ​អាច​នឹង​មាន​អំនាច​ខ្លាំង​ជាង​ព្រះឥន្ទ្រ។ ឆាក​ឈុត​នេះ មាន​ជា​ញញៗ​ក្នុង​ប្រពៃណី​ជ្វា ដូច​ជាក្នុង​រឿង "កុកាវិន អរជុនវិវាហ" និពន្ធ​ដោយ កន្វ នា​ឆ្នាំ ១០៣០ ក្នុង​រាជ​ស្តេច ឰលន្គគ។ រឿង​នោះ​បាន​និយាយ​ថា អរជុន ដើម្បី​ឈ្នះ​យក្ស​ និវតកវច បាន​តាំង​ចិត្ត​ធ្វើ​តប នៅ​ពេល​នោះ​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​បាន​បញ្ជូន​អប្សរា​មក​ចែចង់​បំបែក​កម្មដ្ឋាន​គាត់។ អរជុន​បាន​ឈ្នះកាមតណ្ហា​របស់​ខ្លួន​ឯង ក៏​ទទួល​បាន​ពរ​ពី​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់ ហើយ​ក៏​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ឈ្នះ​យក្ស​នោះ​ទៅ។
អប្សរា​នៅ​ក្នុង​សិល្បៈ​និង​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ
thumb|left|អប្សរា​ពីរនាក់​រាំ​លើ​សសរថ្ម​មួយ នៅ​ប្រាសាទ​សតវត្ស​ទី​១២ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា [[បាយ័ន នៅ​សៀមរាប ប្រទេស​កម្ពុជា។]] អប្សរា​​ជា​ផ្នែក​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ចំលាក់​នានា​លើ​ប្រសាទ​ បុរាណខ្មែរ។ ចំលាក់​នៅ​លើ​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​មាន​រូប​ស្ត្រី​សួគ៌ពីរ​ប្រភេទ៖រូប​មួយ​បង្ហាញ​ ពី​លក្ខណៈ​កំពុង​តែ​រាំ រឺ​រៀប​ចំ​នឹង​រាំ មាន​ឈ្មោះ​ថា​អប្សរា និង​មួយ​ទៀត​មាន​រូប​ភាព​ឈរ​នៅ​នឹង​ថ្កល់ មុខ​មើល​ទៅ​មុខ មាន​លក្ខណៈ​ជា​អ្នក​ការ​ពារ​ប្រាសាទ ​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ទេវតា។
រូប​ចំលាក់​អប្សរា​មាន​ច្រើន​នៅ​លើ​ប្រសាទ​អង្គរវត្ត។ អ្នក​ប្រាជ្ញ​បាន​រាប់​ឃើញ​ថា មាន​រូប​អប្សរា​ចំនួន​ច្រើន​ជាង ១ ៨៦០ នៅ​លើ​ប្រសាទ​សវ.​ទី​១២​នេះ ខ្លះ​ឆ្លាក់​លើ​សសរ ខ្លះ​លើ​ជញ្ជាំង ខ្លះ​លើ​កំពូល​ប្រសាទ។
ការ​សិក្សា​មួយ ដែល​បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៧ ដោយ​លោក​ Sappho Marchal បាន​រៀប​រាប់​អំពី​ម៉ូត​សក់ ការតុប​តែងលើ​​ក្បាល សំលៀក​បំពាក់ ជំហរ គ្រឿង​អល្លង្ការ និង​ផ្កា​លំអ ដែល​លោក​ Marchal បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា ចំលាក់​អស់​នេះ​ផ្អែក​លើ​ជីវភាព​ពិតៗ​របស់​មនុស្ស​សម័យ​អង្គរ។ អប្សរា​ខ្លះ​​យក​ដៃ​អោប​អប្សរា​ផ្សេង​ទៀត ហើយ​ហាក់​ដូច​ជា​កំពុង​ស្វាគមន៍​អ្នក​ទស្សនា។
ការស្រាវជ្រាវចុងក្រោយនៃអប្សរាខ្មែរ
កន្លងមកក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវមិនថាអំពីវប្បធម៌ ឬ ប្រវត្តិសាស្រ្ដកូនខ្មែរទាំងឡាយតែងតែយកឯកសារបរទេសជាគោល។ ដូចជាប្រវត្តិបឋមក្សត្រខ្មែរហៅថាព្រះនាងលីវយី លីវយីជាភាសាចិនមិនមែនភាសាខ្មែរទេ។ ជាក់ស្ដែងរឿងដែលទាក់ទងនឹងអប្សរានេះក៏ដូចគ្នាដែរ គឺយើងពឹងផ្នែកទៅលើឯកសារបរទេសទាំងស្រុងមកអោយនិយមន័យអប្សរា ការកកើតនិងតួនាទីរបស់អប្សរា។
ក/. យោងតាមនិយមន័យខាងលើ អប្សរាជាព្រលឹងដួងវិញ្ញាណស្រ្ដីនៃពពក និង ទឹកក្នុងជំនឿហិណ្ឌូ និង ពុទ្ធសាសនា។ ខ/. យោងតាមគម្ពីរឫគវេទថាតួនាទីអប្សរាជាស្រីបំរើរបស់ព្រះឥន្រ្ទ។ គ/. អប្សរានៅក្នុងសិល្បៈរបស់ជ្វាជាស្រីសួគ៌ដ៏ស្អាតរស់នៅជាមួយព្រះឥន្ទ្រ។ ឃ/. មតិខ្លះនិយាយថាអប្សរាជាស្រីរបាំនៅឋានសួគ៌។ ង/. យោងតាមរឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះ អប្សរាជាវត្ថុទិព្វមួយក្នុងចំនោមវត្ថុទិព្វជាច្រើនដែលកើតចេញពីការកូរសមុទ្រទឹកដោះនៃពពួកទេវតា និង អសុរៈ។
ក/. តើនៅលើប្រាសាទអង្គរមានឆ្លាក់រូបពពកក្បែរអប្សរាឬទេ? ខ/.គ/. តើនៅលើប្រាសាទអង្គរមានរូបព្រះឥន្រ្ទប៉ុន្មាន ហើយនៅក្បែរអប្សរាទាំងឡាយមានរូបព្រះឥន្រ្ទដែរឬទេ? ឃ/. តើមានអប្សរាប៉ុន្មាននាក់ដែលធ្វើកាយវិការរាំនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ? ង/. ក្នុងមតិចុងក្រោយនេះអាចត្រូវ ព្រោះនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរមានចម្លាក់ដែលគេតែងនិយាយថាជារឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះ តែនោះមិនមែនជារឿងដើមនៃប្រទេសមួយនេះទេ។
ចូរក្រលេកអោយជិតបែរមើលជុំវិញខ្លួន កុំចាំបាច់ទៅមើលដល់ឆ្ងាយនាំលំបាក។ ក្នុងវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ្យជួនណាតបានពន្យល់ថា៖ អប្សរា (អ៍ប ប្សៈរ៉ា) ដូចគ្នានឹង អច្ឆរាៈ ស្រីអប្សរា (ម.ព. អច្ឆរា និង អប្សរ)។ តើក្នុងន័យខាងលើនេះអប្សរាជាច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទនោះជាអប្សរាដូចដែលបានបកស្រាយខាងលើដែរឬទេ? ពាក្យថាអច្ឆរា គឺជាស្រីដែលបង្កើតភាពអច្ឆរិយៈ ឧទាហរណ៍មួយសាមញ្ញបំផុតទឹកដីនេះមានប្រាង្គប្រាសាទរាប់ពាន់ ដែលសូម្បីតែប្រទេសឥណ្ឌាដែលជាប្រទេសផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនា និង ហិណ្ឌូសាសនាក៏មិនមានផង។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន យើងអោយឈ្មោះរបស់យើងថាជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ។ ស្រីដែលបង្កើតភាពអច្ឆរិយៈនោះជាអ្នកណា? គឺបឋមក្សត្ររបស់យើងដែលជាស្រីដំបូងបង្អស់ដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសមួយនេះ ពង្រីកបានវិសាលភាពធំទូលាយរហូតដល់សម័យមហានគរដ៏រុងរឿង សុទ្ធសឹងជាកេរមរតកដែលមហាវិរៈក្សត្រខ្មែរគ្រប់ជំនាន់បានកសាងឡើង។ ហេតុដូចនេះហើយបានយើងគោរពលទ្ធិមាតាធិប្បតេយ្យយកមេជាធំ។ សរុបសេចក្ដីមក អប្សរា គឺ អច្ឆរា ស្រីដែលបង្កើតដែនដីអច្ឆរិយៈគឺបឋមក្សត្ររបស់យើង​ ដែលជារាជនីនៃអប្សរាទាំងឡាយ។ ចុះអប្សរាដទៃទៀតសំដៅលើអ្នកណា គឺសំដៅលើកូនចៅជំនាន់ក្រោយនៃប្រទេសមាតាធិប្បតេយ្យនេះឯង។ ស្រាវជ្រាវដោយ គៀត ចាន់ថុន បកស្រាយដោយ សុខគឹមហេង
ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍
នៅលើ​ចង្កេះភ្នំ​ប្រសិទ្ធ​ភាគ​ខាងជើង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ គេ​ឃើញ​មាន​ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ​មួយ ដែលមាន​វ័យ​ចំណាស់​ជាងគេ​ក្នុង​តំបន់ ដោយហេតុថា ប្រាសាទ​នោះ​ត្រូវបាន​សាងសង់​នា​សម័យ​វប្បធម៌​ចេនឡា មាន​ឈ្មោះថា​ប្រាសាទ​ស្រី​គ្រប់លក្ខណ៍ ។ ពី​សម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ រហូតដល់​ស​.​តទី​៧ នៃ​គ​.​ស ភ្នំ​នៅ​ទីនោះ និង​ដោយឡែក​គឺ​ភ្នំ​ប្រសិទ្ធ ត្រូវបាន​គេ​ចាត់ទុកថា ជា​កន្លែង​ពិសិដ្ឋ​អស្ចារ្យ ។ នេះ​ដោយសារតែ​ជនជាតិខ្មែរ មាន​ជំនឿ​ទៅលើ​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​នៃ​ភ្នំ និង​រូងភ្នំ ដែល​ពួកគេ​ចាត់ទុកថា ជា​កន្លែង ដែល​ពោរពេញ​ទៅដោយ​បារមី​ស័ក្តិសិទ្ធិ គួរ​ជាទី​សក្ការៈបូជា ។​ ប្រាសាទ​ស្រី​គ្រប់លក្ខណ៍ មាន​ក្បាច់រចនា​យ៉ាង​ល្អ​ប្រណិត ថ្វីត្បិតតែ​ត្រូវ​របេះ​ជ្រុះ ឬ​រលុប​សឹង​ទាំងអស់​ក៏ដោយ ។ បូជនីយដ្ឋាន​នេះ​ដែល​ដំបូល​ត្រូវរ​លំបាក់ មានមុខ​បែរ​ទៅ​ទិសខាងកើត ហើយ​ដូច​ទីតាំង​ស័ក្តិ​សិទ្ធ​ផ្សេងៗ​ឯទៀត ក្នុងសម័យ​ចេនឡា​ដែរ ប្រាសាទ​មាន​ទ្វារបញ្ឆោត​៣​គឺ នៅ​ខាងលិច ត្បូង និង​ជើង ។ នៅលើ​ជញ្ជាំង​ទាំង ៤ ទិស​នៃ​ប្រាសាទ គេ​ឃើញ​មាន សសរ​ពេជ្រ​តូចៗ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋ លើកលែងតែ​ទ្វារ​ពិត ដែលមាន​សសរ​ពេជ្រ​ធ្វើ​ពី​ថ្មភក់​ពីរ​ទ្រ​ក្បាច់​ផ្តែរ និង​មាន​រាង​ក្បាច់​ផ្កា​ជា​បន្ទាត់កោង ។ នៅតាម​ស៊ុមទ្វារ​នីមួយៗ មាន​ក្បាច់​វិមានអាកាស​តូចៗ​ពីរ​ទាំងសងខាង ។
អាយុកាល​របស់​ប្រាសាទ​ត្រូវបាន​កំណត់ ដោយ​សិលាចារឹក​មួយ​ផ្ទាំង​ដែលមាន​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ ត្រូវ​នឹង​ឆ្នាំ ៦៦៧ នៃ​គ​.​ស ។ ដូចនេះ​ប្រាសាទ​ត្រូវបាន​សាងសង់ឡើង ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​១ (៦៥៥-៦៨១ នៃ​គ​.​ស​) ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់​ព្រហ្មញ្ញសាសនា (​សិវ​និកាយ​) ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត តាម​ការវិភាគ​ក្បាច់​ផ្តែរ​បាន​ឲ្យ​ដឹងថា ប្រាសាទ​នេះ​ស្ថិតក្នុង​អន្តរកាល​រវាង រចនាបថ​ព្រៃ​ក្មេង និង​កំពង់ព្រះ ។​ ក្រោយពី​សង្គ្រាម​ត្រូវបាន​បញ្ចប់​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៣ ក្នុងពេលដែល​ទៅ​សិក្សា​ប្រាសាទ​ស្រី​គ្រប់លក្ខណ៍​ឡើងវិញ យើង​បានឃើញ​មាន​សំណល់​ស្ថាបត្យកម្ម ប្រាសាទ​ថ្ម​ធំ​មួយទៀត ស្ថិតនៅ​ប្រមាណ​ជា ១៥​ម៉ែត្រ ពី​ខ្លោងទ្វារ​ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ​ខាងលើនេះ ។ តែ​ជា​អកុសល ដូច​ប្រាសាទ​ដទៃៗ​ឯទៀត​មួយចំនួនធំ​ដែរ បូជនីយដ្ឋាន​ដ៏​សំខាន់​នេះ ត្រូវបាន​សង្គ្រាម​និង​ជន​ទុច្ចរិត​បំផ្លាញ​ខ្ទេចខ្ទី​អស់ សូម្បីតែ​គ្រឹះ​ប្រាសាទ​ធ្វើ​អំពី​ថ្មបាយក្រៀម ក៏ត្រូវ​គេ​គាស់​រំលើង​ដែរ ។ ប្រាសាទ​ថ្ម​នោះ​ជា​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​សម័យអង្គរ ស្ថិតក្នុង​រចនាបថ​កោះ​កេរ ។​ប្រាសាទ​គ្រាន់តែ​បាន​បន្សល់ទុក​នូវ​ចម្លាក់​មួយចំនួន ជាពិសេស​បំណែក​ក្បាច់​ផ្តែរ សសរស្តម្ភ ជើង​ទេវរូប​ធំៗ ប្រកបដោយ​ក្បាច់រចនា​គួរ​ឲ្យ​ចាប់អារម្មណ៍ ។
តាម​ការប៉ាន់ស្មាន​យ៉ាង​ប្រាកដ​របស់​យើង ការរុះរើ​សំណង់​ប្រាសាទ​ថ្ម​នេះ គឺ​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​ទីតាំង​នេះ​ប្រែក្លាយ​ទៅជា កន្លែង​គោរពបូជា​បែប​ព្រះពុទ្ធសាសនា​វិញ នៅ​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ​ក្នុងអម្លុង ស​.​តទី​១៦ និង ១៧ ដោយ​ការស្ថាបនា​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​នៅ​ចង្កេះភ្នំ​ប្រសិទ្ធិ ឬក៏​គ្រឹះ​វត្ត ត្រៃ​ត្រឹ​ង្ស នៅលើ​កំពូលភ្នំ​ប្រសិទ្ធ ។​ ជារួម​នា​សម័យ​នោះ ក្នុង​វិស័យ​សាសនា ដូច​តំបន់​ផ្សេងៗ​នៃ​ចក្រភព​កម្ពុ​ទេស​អញ្ចឹង ទឹកដី​ដែល​ស្ថិត​ក្បែរ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ប្រមាណ​ជា ១៥​គ​.​ម​នេះ ក៏មាន​ការគោរព​បូជា​ចំពោះ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែលជា​សាសនា​ផ្លូវការ​ដែរ ។ ខាងលើនេះ​គឺជា​លទ្ធផល នៃ​ការពិនិត្យ​ន័យ​នៅក្នុង​ខ្លឹមសារ​នៃ​សិលាចារឹក និង​លក្ខណៈ​នៃ​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម ដែល​ស្ថិតនៅ​ចង្កេះភ្នំ​ប្រសិទ្ធិ ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​យើង ក្នុង​រយៈកាល​តាំងតែ​ពី​១៥​ឆ្នាំកន្លងមក បាន​រកឃើញ​នុ​វ​ភស្តុតាង​ជាច្រើន ដែល​បង្ហាញថា ទឹកដី​ជុំវិញ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​នេះ មាន​មនុស្ស​រស់នៅ​តាំងពី ៣០០០​ឆ្នាំ​មក​ម្លេះ ហើយ​ចាប់​តាំងពីដើម ស​.​តទី​៧ មក ទើប​មានការ​សាងសង់​ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ នៅលើ​ទីតាំង​ស័ក្តិសិទ្ធិ​ចាស់ ដែលជា​រូងភ្នំ ដូច​ករណី​ប្រាសាទ​ស្រី​គ្រប់លក្ខណ៍​ជា​ឧទាហរណ៍​ស្រាប់ ។​ គួរ​សម្គាល់​ផងដែរ​ថា យើង​មានការ​សោកស្តាយ​ណាស់ ដែល​ទម្រ​សិរី​មង្គល​និង​ជើង​ទេវរូប ដែល​យើង​បានឃើញ​នូវ​រវាង​ឆ្នាំ ១៩៩៣ និង ២០០០ ក្នុង​អាសនៈ​មួយ​នៅមុខ​ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ ឥឡូវនេះ​ត្រូវបាន​បាត់បង់​អស់​ទៅហើយ ដោយ​ការជួញដូរ​វត្ថុ​បុរាណ​
វិទ្យាស្ថានជាតិពហុបច្ចេកទេសកម្ពុជា
right|thumb|500px| ​វិទ្យាស្ថានជាតិពហុបច្ចេកទេសកម្ពុជា
វិទ្យា​ស្ថាន​ជាតិ​ពហុ​បច្ចេកទេស​​កម្ពុជា​គឺ​ជា​គ្រឹះស្ថាន​ឧត្តម​សិក្សា​របស់​រដ្ឋ​ធំ​ជាង​គេ​ក្នុង​ព្រះ​រាជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា​ដែល​មាន​សមត្ថភាព​ផ្ទេរ​នូវ​បច្ចេក​ទេស​ដល់​និស្សិត ។
វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ពហុ​បច្ចេកទេស​កម្ពុជា NPIC គឺ​ជា​គ្រឹះស្ថាន​បច្ចេកទេស​​​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដែល​បាន​រៀប​ចំ​ឡើង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​និង​សាធារណៈ​រដ្ឋ​កូរ៉េ​ ដែល​មាន​សហប្រតិបត្តិ​ការ​ជា​មួយ​និង​សាកលវិទ្យាល័យ​ Jeon Ju នៃ​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ។ NPIC ត្រូវ​បាន​បើក​សម្ពោធ​ដាក់​ឱ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​ផ្លូវ​ការ​​ក្រោម​អធិបតី​ភាព​របស់​នាយ​ក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ ហ៊ុន​សែន នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៦ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០០៥ ។ NPIC បាន​រៀប​ចំ​តាម​កម្មវិធី​សិក្សា​ទំនើប ដោយ​ផ្ដោត​សំខាន់​ទៅ​លើ​ការ​អនុវត្តន៍ (៧០​ភាគរយ) និង​ទ្រឹស្ដី (៣០​ភាគរយ) ក្នុង​​ការ​រៀប​ចំ នេះ​អាច​ឱ្យ​និស្សិត​ធ្វើ​អ្វី​មួយ​យ៉ាង​រហ័ស​ហើយ​និង​អភិវឌ្ឍ​សមត្ថ​ភាព​មុខ​ជំនាញ​របស់​ពួក​គេ​រៀងៗ​ខ្លួន​បាន​យ៉ាង​លឿន ។
សិស្ស​និស្សិត​និង​សិក្សា​ជំនាញ​ជា​មួយ​និង​សាស្ត្រាចារ្យ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​បទ​ពិសោធន៍​យូរ​ឆ្នាំ ហើយ​និង​សាស្ត្រាចារ្យ​ជន​ជាតិ​កូរ៉េ​ ដែល​ការ​សិក្សា​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ ៦ ម៉ោង ហើយ​៥ ថ្ងៃ​ក្នុង​មួយ​សប្ដាហ៍ ។ បន្ទាប់​ពី​ពួក​គេ​បញ្ចប់​ការសិក្សា​ គេ​អាច​មាន​សំណាង​បន្ត​ការ​សិក្សា​និង​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េ​ ។
=គោល​ដៅ= វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ពហុ​បច្ចេកទេស​កម្ពុជា​និង​ឱ្យ​មាន​ការ​អនុវត្តន៍​បាន​ខ្ពស់​, តម្រង់​​វិជ្ជា​ជីវៈ​និង​កម្មវិធី​អប់រំ​នៃ​មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​បច្ចេកទេស ដើម្បី​និស្សិត​នៅ​ទី​ជនបទ​និង​តំបន់​ដាច់​ស្រយាល​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ វិទ្យាស្ថាន​និង​ជួយ​រក​ការ​ងារ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​និង​នៅ​បរទេស​ឱ្យ​និស្សិត​ពេល​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​តាម​រោង​ចក្រ​ សហគ្រាស​ធំៗ​ និង​នៅ​ស្ថាប័ន​​រដ្ឋ​មួយ​ចំនួន ។ ការ​ផ្តល់​ឱ្យ​គ្រប់​គ្រាន់​សម្រាប់​ទី​ផ្សារ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​និង​បរទេស​ជា​មួយ​និង​ជំនាញ​ដ៏​ពិត​ប្រាកដ​មួយ ។
ទស្សនៈ​វិស័យ
ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៥ វិទ្យសា្ថន​នឹង​ក្លាយ​ជា​មជ្ឈ​មណ្ឌល​ឆ្នៃ​ប្រឌិត​និង​ផ្ទេរ​បច្ចេក​វិទ្យា​ផ្នែក​ឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម និង​សេវា​កម្ម​សម​ស្រប​តាម​សកលភាវូប​ជនីយកម្ម​ដែល​រួម​ចំណែក​យ៉ាង​ធំ​ធេង​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​ធន​ធាន​មនុស្ស​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ។
=តារាង​នៃ​ការ​ចាត់​ចែង= Organization-Charts-of-NPIC-(Color-Version).png
=មុខ​វិទ្យា​សិក្សា= 175615 165423923510453 165422076843971 364999 1640828 o.jpg
=ទំនាក់​ទំនង=
ប្លង់​ទីតាំង​របស់​វិទ្យាស្ថាន
Map for NPIC.png
=ឯក​សារ​យោង= វែបសាយៈ /www.npic.edu.kh
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា
ប៉ែន រ៉ន
ប៉ែន រ៉ន (អង់គ្លេស: Pen Ran) (កើតថ្ងៃទី ០៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៤៤) នាងគឺជាតារាចម្រៀងកម្ពុជាមួយរូប ដែលទទួលបាននូវការចាប់អារម្មណ៍ពីទស្សនិជន ជាមួយនិងការបង្ហាញខ្លួនរបស់នាងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៣ ជាមួយនិង អាល់ប៊ុម វាយលុកខ្លាំង (Hits Album) នៃបទចម្រៀងពេញនិយមក្នុងចង្វាក់ទ្វីស (Twist Dance) "រាំចង្វាក់ទ្វីស" និង បទចម្រៀង "ខ្ញុំមិនសុខចិត្តទេ" បានរុញកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់នាងជាប់ក្នុងកំពូលបទចម្រៀងវិទ្យុជាតិកម្ពុជា (Top in Radio National Kampuchea) ហៅកាត់ថា RNK និង ជាប់ជាកំពូលបទចម្រៀងក្នុងវិទ្យុជាច្រើនផ្សេងទៀត ដែលមានការពេញនិយមចាក់ស្ដាប់ច្រើនជាងគេផងដែរ ។
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
ប៉ែនរ៉ន កេីតនៅថ្ងៃទី​០៨ ខែ​ កុម្ភៈ ឆ្នាំ​ ១៩៤៤ មានទីកន្លែងកំណើតនៅទីរួម ខេត្តបាត់ដំបង (បច្ចុប្បន្ន: ក្រុងបាត់ដំបង) មិនមានកំណត់ត្រាពីឪពុកម្ដាយរបស់នាងឡើយ ឪពុករបស់នាងជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកដូរតន្ត្រី អ្នកនាងបានចូលប្រឡូកវិស័យសិល្បៈលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៣ ដោយមានការជ្រោមជ្រែងពីឪពុក និងបងស្រីផ្ទាល់ គឺ ប៉ែនចន្ថា ដែលបាននាំអ្នកនាងច្រៀងតាមកម្មវីធីបុណ្យផ្សេងៗ និង ច្រៀងតាមភោជនីដ្ឋានផងដែរ បទចម្រៀងដំបូង ដែលធ្វើឱ្យនាង ប៉ែនរ៉ន មានឈ្មោះល្បីប្រចាំខេត្តបាត់ដំបងនេះ គឺបទ "ផ្កាកប្បាស" (Pka Kabas) ។ នាងមានបងប្អូនស្រីបង្កើត ៣នាក់ ប៉ែនរ៉ម ប៉ែនរុាំ និង បែ៉នចន្ថា បងប្អូននាងទាំង៣ ក្នុងនោះមាន ២នាក់បួករួមទាំងនាងប៉ែនរ៉នផ្ទាល់ ប្រហែលត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមយកទៅសម្លាប់នៅវាលពិឃាតជើងឯក ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦ ហើយមិនមានកំណត់ត្រាច្រើនពីនាងទៀតឡើយ ចំណែកប្អូនស្រីរបស់នាង ប៉ែនរ៉ម បានរួចជីវិត និង បានទៅរស់នៅ សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វរញ៉ា អ្នកនាងប៉ែនរ៉ម មិនសូវមានការចងចាំបានល្អនោះទេ ក្រោយមកនាងក៏បានមរណៈភាពដោយសារជំងឺ នៅទីនោះក្នុងអំឡុងដើមឆ្នាំ ២០០៥ ។
អាជីពតន្ត្រី
Music career
ប៉ែនរ៉ន បានឈានជេីងចូលវិស័យសិល្បះ ដំបូងនាអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៣ បទចម្រៀងដំបូងដែលធ្វើឱ្យនាងល្បីទូទាំង ខេត្តបាត់ដំបង នោះគឺបទ "ផ្កាកប្បាស" ដែលនិពន្ធដោយឪពុកនាងផ្ទាល់ បទនេះផងដែរ បានជាប់ក្នុងកំពូលតារាង វិទ្យុជាតិបាត់ដំបង (Top in Battambang National Radio) ភាពល្បីល្បាញនេះបានធ្វើឱ្យនាងក្លាយជាតារាចម្រៀងអជីប ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៣ ដែលចេញ ជាមួយនិង អាល់ប៊ុម វាយលុកខ្លាំង (Hits Album) នៃបទចម្រៀងពេញនិយមក្នុងចង្វាក់ទ្វីស (Twist Dance) "រាំចង្វាក់ទ្វីស" នេះបើយោងតាមប្រសាសន៍របស់អ្នកម្នាងសៀងឌី ដែលរៀបរាប់ត្រួសៗពីអ្នកនាងប៉ែនរ៉ន ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ អ្នកនាងប៉ែនរ៉ន បានផ្លាសមក រាជធានីភ្នំពេញ និង បានច្រៀងចម្រៀងជាច្រើនក្នុងខ្សែរភាពយន្ត ដូចជាបទ "ទំនួញនាងព្រាហ្មកេសរ" ក្នុងខ្សែរភាពយន្តរឿង "ព្រះលក្សិណវង្ស" និងបទ "ក្ដាមស្រែ" ដែលមានភាពល្បីល្បាញទៅដល់ ប្រទេសថៃ ផងដែរ និងបានទម្លាក់បទចម្រៀងយ៉ាងកក្រើកនៅក្រុងភ្នំពេញនោះគឺបទ "រាំទាន់ខ្លួននៅក្មេង" ដែលបានជាប់ក្នុងកំពូលបទចម្រៀង ក្នុងស្ថានីយ៍វិទ្យុ៥ នៅភ្នំពេញ ។
បទចម្រៀងពេញនិយម
Popular songs
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៥ បទចម្រៀងរបស់តារាចម្រៀង ប៉ែន រ៉ន មានភាពល្បីល្បាញជាខ្លាំង ដោយក្នុងនោះមានបទ "មេម៉ាយសប្បាយចិត្ត" "ខ្ញុំមេម៉ាយៗ" និងបទចម្រៀងភាពយន្ត ហើយអ្នកស្រីបានចាប់ដៃគូជាមួយលោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ដែលជាកិច្ចសហការក្នុងការផលិតនៅបទចម្រៀងរួមគ្នាជាច្រើនបទផងដែរ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៦ ជាមួយនិងចង្វាក់រាំថ្មីបែប ឆាឆាឆា (Cha Cha Cha) និង អាហ្គោៗ (Ah Go-Go) ភាពល្បីល្បាញរបស់អ្នកនាងប៉ែន រ៉ន បានល្បីល្បាញទៅដល់ ប្រទេសឡាវ ផងដែរ ជាមួយនិងចង្វាក់ រាំវង់ ក្នុងនោះមានបទ "ចុកក្នុងទ្រូង" ឆ្នាំ ១៩៧១ និងបានដាក់បញ្ចូលក្នុងខ្សែរភាពយន្តផងដែរ ភាពល្បីល្បាញនេះត្រូវបានអ្នកចម្រៀងឡាវ យកទៅបកស្រាយជាភាសាឡាវច្រៀងទាក់ទង និង ជនជាតិតៃឡាវ ដែលមានចំណងជើងថា (Tai Dam Lum Pun) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ហើយត្រូវបានអ្នកចម្រៀងថៃ យកទៅបកស្រាយជាភាសាថៃ មានចំណងជើងថា (Thai Dam Lam Phan) ផងដែរ ។
សមិទ្ធិផល
Achievement
សមិទ្ធិផល របស់អ្នកនាង ប៉ែន រ៉ន ត្រូវបានសាកសួរពីប្រជាពលរដ្ឋ ដែលឆ្លងកាត់នាសម័យកាលនោះ ពានរង្វាន់ និង ការតែងតាំង និងត្រូវបានកែសម្រួលបន្ថែមទៀត ឱ្យមានភាពសុក្រិតនិង ត្រឹមត្រូវ បើការចងក្រងនេះរកឃើញនៅ ប្រភពជាក់លាក់ ឬ ឯកសារយោង ណាមួយច្បាស់លាស់បន្ថែមទៀតនោះ ។
កាត់ឡុកតន្ត្រី
Discography
ដោយសារតែប្រទេសកម្ពុជាបានឆ្លងកាត់សម័យកាលសង្គ្រាមឆ្នាំ (១៩៧៥-១៩៧៩) និងបានបំផ្លិចផ្លាញប្រទេសកម្ពុជាស្ទើរតែទាំងស្រុង ក្នុងរបបវាលពិឃាដ ប៉ុលពត នាសម័យកាល កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលដឹកនាំដោយពួក ខ្មែរក្រហម ដូចនេះប្រភពឯកសារ ស្ដីពីអាល់ប៊ុមបទចម្រៀង របស់អ្នកនាង ប៉ែន រ៉ន មិនត្រូវបានកំណត់ដោយឆ្នាំចេញផ្សាយជាក់លាក់នោះទេ ។
អាជ្ញាប័ណ្ណតន្ត្រី ប៉ែន រ៉ន
Pen Ran Music licensing
បទរំលោភលើកម្មសិទ្ធបញ្ញា
បកស្រាយ ដោយ សិល្បៈករ នាយចឺម ចេញផ្សាយ ដោយ ផលិតកម្ម Sunday Production ក្នុងឆ្នាំ (2018) បទនេះបានចម្លងចេញពីបទ (កញ្ញា៨០គីឡូ) របស់អ្នកនាង ប៉ែន រ៉ន ។
បកស្រាយ ដោយ សិល្បៈការនី វីរៈនិច ចេញផ្សាយ ដោយ ផលិតកម្ម Sunday Production ក្នុងឆ្នាំ (2018) បទនេះបានចម្លងចេញពីបទ (កញ្ញា៨០គីឡូ) របស់អ្នកនាង ប៉ែន រ៉ន ។
ឃើញដូចនេះ
See also
វេជ្ជសាស្ត្រ
ហ័រម៉ូននិងការប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រ ហ័រម៉ូនហៃដ្រូខ័រធីហ្សូន
CAC/PAC JF-17 Thunder
300px|រូបភាពតូច PAC JF-17 Thunder (អ៊ូឌូ: جےایف -17 تھنڈر) ឬ CAC-1 FC របស់ Xiaolong (ស៊ីសាច់ហុតឈាមនាគ; ភាសាចិន: 枭龙 pinyin: Xiao Long) គឺជាទម្ងន់ពន្លឺតែមួយ ម៉ាស៊ីនយន្តហោះប្រយុទ្ធពហុតួនាទីអភិវឌ្ឍរួមគ្នាដោយកងទ័ពប៉ាគីស្ថានអាកាសដែលជាប្រទេសប៉ាគីស្ថានស្មុគ្រស្មាញ Aeronautical រ (PAC) និងយន្តហោះសាជីវកម្មងឌូ (CAC) នៃប្រទេសចិន។ កំណត់របស់ខ្លួន "JF-17 Thunder" ដោយប្រទេសប៉ាគីស្ថានមានរយៈពេលខ្លីសម្រាប់ "រួម Fighter របស់-17" ខណៈពេលដែលងើ្កតឡើងថា: « FC ដែល-1 Xiaolong "ដោយប្រទេសចិនមានន័យថា" Fighter របស់ចិន-1 ស៊ីសាច់ហុតឈាមនាគ "។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះប្រដេញ
លី ធាមតេង
អុធុមោតនា ខាន់វាំង
ជីវប្រវត្តិ
លោក លីធាមតេង（李添丁) កូនចៅចិនខ្មែរ កើតនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៣០ នៅសង្កាត់កំពង់ចាម ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។ បិតាលោកមាននាម លី ម៉ុង（李猛） និងមាតាមាននាម សុខ គីម（宋金）។ ភរិយារបស់លោកគឺលោកស្រី លី ធីរៈ ឈ្មោះដើម អ៊ាម គីមហួយ(穗金惠） និងមានបុត្រាបុត្រីចំនួន៥នាក់ (កូនទី១ប្រុសឈ្មោះ លី សុរក្ខា（李？？） ទី២ស្រី លី សុដ្ឋាល័យ（李？？） ទី៣ប្រុស លី សុវិឆ័យ（李？？） ទី៤ស្រី លី សុសៃយាន （李？？）និងកូនស្រីពៅ លី សុមាណវី （李？？）)។ ​នៅ​ឆ្នាំ១៩៥៨ លោកបាន​ទៅ​​​ចូលរួម​សន្និសិទ​អ្នកនិពន្ធ​អាហ្រ្វិក-អាស៊ី​ នៅ​តាស្កេន(Tachkent)ក្នុងសហភាពសូវៀត។
រីម គីន
ជីវប្រវត្តិ
រីមគីន កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៨ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩១១ នៅ​បាក់ទូក ក្ក្នុងសង្កាត់ទី៥ នៃ​ក្រុង​ភ្នំពេញ។ បិតា​មាន​តួនាទី​ចុង​ក្រោយ​មុន​ចូល​និវត្តន៍​ជា ចៅហ្វាយ​ខេត្តកំពង់​ស្ពឺ នាម​គីម, មាតា​នាម សោ។ កាលលោកនៅ​ជា​កុមារ មាន​ឈ្មោះ​ហៅ​ថា «ពន្លក»។ លោក​បាន​រៀប​ការ​ជាមួយ​កូន​ស្រី​លោក​ចៅ​ក្រម​ស្រីនាម​នាង​សិន ហៅ ស៊ីមន នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ​ទី​១៦ ខែមករា ឆ្នាំ​១៩៣៥។
ជីវិត​ការងារ
កាល​បើ​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​នៅ​ថ្នាក់​ទី៤ ហើយ​លោក រីម គីន ចូល​ធ្វើ​ការ​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​ជា​ដំបូង​នៅ​ខេត្តបាត់ដំបង។ មួយ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក​បាន​ផ្លាស់​មក​ភ្នំពេញ​វិញ។
ក្នុង​ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ​១៩៣៤ លោក​មាន​តួនាទី​ជា​អនុរក្ស​នៅ​អនុវិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ។ បន្ទាប់​មក​បាន​ទៅ​បង្រៀន​នៅ​សាលា​ចាក់អង្រែ។ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៦ រាជការ​បាន​ផ្លាស់​លោក​ឲ្យ​ទៅ​បង្រៀន​នៅ​សាលាមុនីវង្ស រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៤៧​បាន​ផ្លាស់​មក​ភ្នំពេញ​ហើយ​បាន​បង្រៀន​នៅ​សាលាគរុវិជ្ជា ហើយ​លោក​ធ្លាប់​បាន​បង្រៀន​ភាសា​ខ្មែរ​នៅ សាលានាយទាហាន, សាលាដេកាត (១៩៥៥-១៩៥៦) ហើយ​និង សាលាភូមិន្ទរដ្ឋបាល (១៩៥៧)។
ជីវភាព​ជា​អ្នក​និពន្ធ
សដោយ​បាន​រៀន​មើល រៀន​ស្ដាប់ រៀន​សង្កេត រៀន​ពិចារណា រៀន​ជ្រើសរើស រៀន​សរសេរ​ផង លោក​រីម គីន បាន​បណ្ដុះ​ចំណេះ​លោក​ជាមួយ​សៀវភៅ​បរទេស ជា​ពិសេស​សៀវភៅ​បារាំង។ លោក​មាន​និស្ស័យ​ក្នុង​សំណេរ​តាំង​ពី​អាយុ​ជិត​១៨ឆ្នាំ គឺ​ពេល​ចូលរៀន​ក្នុង​អនុវិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩២៩-១៩៣០។ អនុវិទ្យាល័យ​ស៊ីសុវត្ថិ ជា«អនុវិទ្យាល័យ​ឥណ្ឌូចិន» ហើយ​សម្បូណ៌​សិស្ស​យួន​មិន​ចាញ់​សិស្ស​ខ្មែរ​ទេ។ ពិត​មែន​តែ​ពេល​នោះ​ប្រទេស​យួន​ឋិត​ក្នុង​នឹម​អាណានិគម​បារាំងក៏ដោយ ក៏​ប្រទេស​គេ​មាន​អ្នក​និពន្ធ​ច្រើន ហើយ​សៀវភៅ​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ទៀត​ក៏​មាន​មិន​តិច​ដែរ។ នៅ​តាម​ផ្លូវ​ប្រជុំជន​ក្នុង​រាជធានី សៀវភៅ​ចិន​យួន​មាន​លក់​ពាស​ពេញ។ ដោយ​ពុំ​អាច​ទ្រាំ​ខ្មាស់​ជាតិ​គេ​តទៅ​ទៀត​បាន យុវសិស្ស​រីម គីន ក៏​ហាត់​សរសេរ​បន្តិច​ម្ដងៗ ពី​ទេសភាព​ខ្លះ ពី​មនោសញ្ចេតនា​ខ្លះ ជា​ពាក្យ​កាព្យ ហើយ​តែង​យក​មក​អាន​ធ្វើ​បទ​នៅ​ពេល​ចេញ​លេង​ឬ​នៅ​ពេល​យប់។ ជំនក់​ចិត្ត​ក្នុង​សំណេរ​បណ្ដាល​ឲ្យ​ការ​សិក្សា​ទូទៅ​ថយ​ល្បឿន។ មិត្តភក្តិ​លោក​តែង​ចំអកឡកឡឺយ​ដាក់​លោក​ហើយ​ឲ្យ​ងារ​ជា «ប៉ូអែត»។ លោក​មាន​គំនិត​ចង់​ប្រែ​រឿង​របស់ «ម៉ូលីយែរ»។ ទោះ​បី​គេ​ចំអក​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក៏លោក​ពុំ​ខឹង​នឹង​គេ​ដែរ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ចិត្ត​ជំនក់​ក្នុង​សំណេរ​បាន​ដុត​រោល​លោក​យ៉ាង​ខ្លាំង។ លោកសាក់ល្បង​យក​«រឿងចៅក្ដាំងបាយ» មក​រចនា​សរសេរ​ជា​ថ្មី​នៅ​ពេល​ដែល​លោក​រៀន​នៅ​ឆ្នាំ​ទី៣។ រួច​លោក​យក​ស្នាដៃ​នេះ​ទៅ​បង្ហាញ​សាស្ត្រាចារ្យ​ខាង​ខ្មែរ​របស់​លោក ព្រម​ទាំង​ទទួល​សេចក្ដី​សរសើរ​ដ៏រំភើប​ទៀត​ផង។
មុន​ពេល​ចេញ​ធ្វើ​ការ​ជា​ក្រុម​ប្រឹក្សា សុខភាព​បាន​តម្រូវ​ឲ្យ​លោក​ចូល​ព្យាបាល​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ។ ពេល​នោះ​លោក​ចាប់​ផ្ដើម​សរសេរ «រឿងសេនាកំសត់» បាន​មួយ​ផ្នែក លុះ​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៥១ ទើប​សរសេរ​បញ្ចប់​ដោយ​មាន​ការ​កែ​ប្រែ​ឆ្ងាយ​ពី​គំនិត​ដើម។ នៅ​បាត់​ដំបង​លោក «បាន​នឹក​ចង់​បង្កើត-ឡាវ៉ា-ឬ-មនុស្ស​កំណាញ់​របៀប​ខ្មែរ» ហើយ​ក៏​បាន​សម្រេច។ នៅ​ភ្នំពេញ​ក្រោយ​ពី «រឿងខ្ញុំ» មក លោក​បាន​សរសេរ​រឿង «ឲ្យ​ស្គាល់...» ជា​ពាក្យ​កាព្យ​ទៀត។
ស្នាដៃ
ក្រោយ​ពី​ពិភាក្សា​ជាមួយ​មិត្ត​ភក្តិ​ខ្លះៗ​មក និង​ដោយ​យល់​អត្ថប្រយោជន៍​របស់​ភាសា​សំរាយ លោក​ក៏​បាន​សរសេរ​រឿង​ខ្លីៗ ដែល​ក្រោយ​មក​បាន​ជួប​មហាជន​តាម​រយៈ​សម្លេង «វិទ្យុកម្ពុជា» និង​តាម​ទស្សនាវដ្ដី «រាត្រីថ្ងៃសៅរ៍»។
នៅ​គ.ស. ១៩៣៧ លោក​បាន​សរសេរ​រឿង​ល្ខោន​មួយ​ឈ្មោះ «មនុស្សគមទាំង៤» ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​នឹង​សេចក្ដី​ត្រូវ​ការ​របស់ «សមាគម​សិស្ស​ចាស់​និង​មិត្ត​នៃ​អនុវិទ្យាល័យ​និង​វិទ្យាល័យ​ស៊ីវុត្ថិ» សម្រាប់​យក​ទៅ​លេង​ល្ខោន។
នៅ​គ.ស. ១៩៣៨ លោក​បាន​ចាប់​សរសេរ «រឿងសូផាត»។ តាម​សេចក្ដី​ស្នើសុំ​របស់​អ្នក​និពន្ធ, គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​បោះពុម្ព។ ដោយ​ខ្វះ​ប្រាក់ ក្នុង​ឋានៈ​លោក​ជា​សមាជិក​ម្នាក់​នៃ «សមាគម​សិស្ស​ចាស់​និង​មិត្ត​នៃ​អនុវិទ្យាល័យ​និង​វិទ្យាល័យ​ស៊ីវុត្ថិ», លោក​បាន​ខ្ចី​ប្រាក់​ពី​ហិប​សមាគម​ចំនួន ៣០០រៀល ដើម្បី​យក​ទៅ​បោះពុម្ព​រឿង​សូផាត។ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៤២ បាន​នាំ​រឿង​សូផាត​ពី​រោង​ពុម្ព «មាន់សាន់» នៅ ច្រើឡឺង (ប្រទេស​វៀតណាម​ខាង​ត្បូង) ចំនួន ២.០០០ក្បាល មក​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ប្រលោម​លោក​ទី១​របស់ខ្មែរ​បាន​អង្រួន​ស្មារតី​អ្នក​អាន​ពេញ​ទាំង​ផ្ទៃ​ប្រទេស​និង​ក្រៅ​ប្រទេស។ សេចក្ដី​សរសើរ​មក​ពី​គ្រប់​ទិសទី បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ជោគជ័យ​ដ៏ត្រចះត្រចង់​មក​ស្រោប​ដួង​ព្រលឹង​អ្នក​និពន្ធ រីម គីន។ សៀវភៅ​ចំនួន​ពីរ​ពាន់​ក្បាល​បាន​ត្រូវ​មហាជន​ស្រូប​អស់​ពី​បណ្ណាគារ តែ​ក្នុង​រយៈ​៦ខែ​ប៉ុណ្ណោះ។ អ្នក​និពន្ធរីម គីន បាន​យក​ប្រាក់​ទៅ​សង​សមាគម​វិញ ហើយ​ចំណេញ​បាន​កង់​មួយ។ ពេល​នោះ​រាជការ​បាន​ប្រគល់​គ្រឿង​ឥស្សរយស​មុនីសារភណ្ឌ​ដល់​អ្នក​និពន្ធ។ ត​មក​ទៀត​លោក​បាន​និពន្ធ «រឿងនាងសមាភាវី» ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៣។ ក្រៅ​ពី​នេះ​លោក​បាន​ប្រែ​រឿង​មួយ​​ឈ្មោះ «អ្នក​ត្រកូល​ខ្ពស់​ម្នាក់​ជា​អ្នក​ក្រ»។ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៤៤-១៩៤៥ លោក​បាន​តែង​រឿង​ល្ខោន​មួយ​តាម​លំនាំ​លោក «មូលីយែរ» គឺ «រឿងអ្នកកុដុម្ពីកមន្ត្រីកិត្តិយស» ដែល​សិស្ស​សាលា​គរុវិជ្ជា​បាន​យក​ទៅ​ស្ដែង​ក្នុង​ឱកាស​បុណ្យ​កថិនម្ដង និង​ក្នុង​រាត្រី​សមោសរ​ម្ដង។ រឿង​ល្ខោន​ឯទៀត​ដែល​លោក​និពន្ធ​គឺ៖ «ថ្លាងធ្លុះធ្លាយ, ក្បាលគ្នាទំពែកទេ, កម្លោះអាយុ៥០ឆ្នាំ»។ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៦ នៅ​ឱកាស​បោះ​ឆ្នោត​តំណាង​រាស្ត្រ ដើម្បី​រដ្ឋសភាព​ទី១ លោក​បាន​សរសេរ​រឿង​មួយ​ទៀត​យក​ទៅ​ស្ដែង​ក្នុង​ការ​ឃោសនា​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ គឺ «រឿងគុន វុឌ្ឍី»។ រឿង​មួយ​ទៀត​គឺ «រឿងវិស្សមកាល» បាន​សរសេរ​និង​ស្ដែង​ឡើង​នៅ​ក្នុង​រាត្រីសមោសរ​ជួយ​សង្គហនិស្សិត​ខ្មែរ។
ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៧ «រឿងចិត្តចងចាំ» បាន​ត្រូវ​សរសេរ​និង​យក​ទី​ស្ដែង​ក្នុង​រាត្រី​សមោសរ​មួយ ហើយ​បាន​យក​ទៅ​ប្រលង​ជាប់​លេខ​មួយ។ «រឿងប្លង់តុងងោក» របស់​លោក ញឹក នូ ជាប់​លេខ​២។ រឿង​វិស្សមកាល​របស់​លោក ជាប់​លេខ៣។ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៨ លោក​បាន​សរសេរ​រឿង​ល្ខោន​មួយ​ទៀត​មាន​ចំណង​ជើង​ថា «លួចស្រលាញ់លួចកើតទុក្ខ» បាន​ត្រូវ​សិស្ស​សាលា​គរុវិជ្ជា​យក​ទៅ​សម្ដែង​ម្ដង​ហើយ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៦​សមាគម​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​បាន​យក​ទៅ​សម្ដែង​នៅ​ក្បាល​ថ្នល់ នៅ​តា​ខ្មៅ និង​នៅ​ភ្នំពេញ។
ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៩ លោក​បាន​សរសេរ​រួច​ស្រេច​នូវ «រឿងក្លាហាន» បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៣។ «ស្ត្រីកំព្រា» បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៥១។ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៥០​ទៀត «ទឹងមមឹង» បាន​សរសេរ​ហើយ រួច​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៥៣ «រឿងរាជកុមារ» ក៏​បាន​សរសេរ​ដែរ តែ​ឥត​បាន​បោះពុម្ព។
ឆ្នាំ​១៩៥១ បាន​កន្លង​ទៅ​លោក​បាន​និពន្ធ «រឿងនាងរតននារី» ឆ្នាំ​១៩៥២ រឿង​មើល​ព្រះ​ចន្ទ, រឿង​សមាភាវី និង រឿង​ពលហង្ស។ ឆ្នាំ​១៩៥៣ ក៏​ពុំ​អាច​បំភ្លេច «រឿងឈាមរកឈាម» និង​ «រឿងសេនាកំសត់» ដែរ។ ក្រៅ​ពីនេះ​លោក​បាន​សរសេរ​រឿង​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​បាត់​បង់​ទៅ។ ផ្នែក​រឿង​ប្រែ លោក​បាន​បក​ប្រែ «រឿងឡឺស៊ិត» (Le Cid) និង «គ្មានគ្រួសារ» (Sans famille) របស់​លោក គរណី (Corneille) និង ហិចទ័រ ម៉ាឡូ (Hector Malot)។ លោក​បាន​ប្រែ​រឿង «សមាភាវី» ជា​បារាំង​ដែល «បារេ» សន្យា​ថា​យក​ទៅ​បោះពុម្ព​នៅ​ប្រទេស តែ​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​រឿង​នេះ​មិន​ទាន់​បាន​បោះ​ផ្សាយ​នៅ​ឡើយ​ទេ។
មិន​ត្រឹម​តែ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​សំណេរ​ទេ សមាគម​ណា​ក៏​ដោយ​ឲ្យ​តែ​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​សកម្មភាព​ពង្រីក​អក្សរ​សាស្ត្រ​ជាតិ លោក​រីម គីន ចូល​ជួយ​ជា​និច្ច​ដូច​ជា​សមាគម​មិត្ត​សាលា​បាលី, សមាគម​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ ជា​ដើម។
អនិច្ចកម្ម
លោករីម គីន បាន​ទទួល​អនិច្ចកម្ម​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ​១៩៥៩ ដោយ​រោគ​រលាក​ស្រោម​ខួរ ហើយ​ពិធី​ឈាបនកិច្ច​សព​បាន​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ​យ៉ាង​ឧឡារឹក​នៅ​ថ្ងៃ​៣១ ខែ​មេសា នៅ​ឈាបនដ្ឋាន​ឧណ្ណាលោម ក្រោម​អធិបតី​លោក ចៅ សេង រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​អប់រំ​ជាតិ និង​លោក ហែល ស៊ុំផា ប្រធាន​សមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ។
ប្រាសាទភូមិរាំង
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទភូមិរាំងជាកេរ្ដិ៍ដំណែលផ្នែកស្ថាបត្យកម្មបុរាណដ៏មានវ័យចំណាស់មួយ នាសម័យចេនឡា។ ប្រាសាទនេះធ្វើអំពីឥដ្ឋ ស្ថិតក្នុងវត្តភូមិរាំង ឃុំតាំងក្រសាំង ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ។ បើវិភាគលើទ្រង់ទ្រាយ ប្រាសាទភូមិរាំងស្ថិតក្នុងរចនាបថកំពង់ព្រះ ឬព្រៃក្មេង នៅចុងសម័យវប្បធម៌ចេនឡា។ ប្រាសាទរបស់យើងមើលនេះគឺជាបូជនីយដ្ឋានបែបព្រាហ្មណ៍និយម សំរាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈ ។ សព្វថ្ងៃនេះ ប្រាសាទស្ថិតក្នុងទីធ្លានៃវត្តពោធិ៍វាំងចាស់ ដែលពីដើមអ្នកស្រុកហៅថា វត្តភូមិរាំង និងទទួលបានការថែទាំ ពីសំណាក់ព្រះចៅអធិការវត្ត ដោយយកចិត្តទុកដាក់ជាទីបំផុត ។ កំពូលប្រាសាទបុរេអង្គរនេះ បានធ្លុះធ្លាយ ហើយសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានការពារ ដោយដំបូលថ្មីមួយប្រក់ក្បឿង គ្របពីលើកំពូលប្រាសាទ ដើម្បីការពារកុំឲ្យទឹកភ្លៀងជ្រាបចូលក្នុងតួប្រាសាទ ។ ប្រជានុរាស្ត្រខ្មែរ រស់នៅទីនោះបានចាត់ទុកថា ប្រាសាទនេះមានបារមីពូកែស័ក្ដិសិទ្ធិណាស់ ហើយរមែងតែងតែមកបន់ស្រន់មិនឈប់ឈរ ។ ដូច្នេះហើយប្រាសាទនេះ គឺជាទីដែលទទួលបានកាគោរពសក្ការៈជាទីបំផុត ។ប្រាសាទភូមិរាំងក៏ដូចជាប្រាសាទដទៃៗឯទៀតដែរ ប្រាសាទរបស់យើងមានទ្វារ ៤ តែក្នុងចំណោមទ្វារទាំង ៤ នោះ មានតែទ្វារខាងកើតទេ ដែលជាទ្វារចូលប្រាសាទយ៉ាងប្រាកដ ។ រីឯទ្វារ ៣ ទៀតគឺជាទ្វារបញ្ឆោត។
ឯកសារយោង
ភូមិរាំង
ពិធីបុណ្យមាឃបូជា
មាឃបូជា ជាពីធីបុណ្យមួយដែលមានសារៈសំខាន់នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលរួមពិធីបុណ្យមាន: មាឃបូជា ពិសាខបូជា អាសាឍបូជា និងបុណ្យបវារណា (ចេញវស្សា) ។ បុណ្យមាឃបូជា ប្រារព្ធឡើងដើម្បីរំលឹកដល់ថៃ្ងដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ប្រកាសបង្កើត ព្រះពុទ្ធសាសនា ឡើងក្នុងលោកនៅ ប្រទេសឥណ្ឌា កាលពី ៥៨៨ ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ នាថៃ្ងទី ១៥ កើតខែមាឃ ក្រោយពីការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះអង្គចំនួន ៩ ខែគត់ ។ ការបង្កើត ព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងឋានៈជាអង្គការសាសនាមួយនេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងចំណោមព្រះសង្ឃចំនួន ១.២៥០ អង្គ ជាសមាជិកក្នុងអង្គមហាសន្និបាតមួយដែលបាននិមន្តមកពីគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈទាំងអស់ ។ នៅក្នុងមហាសន្និបាតនោះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់បានប្រកាសនូវគោលការណ៍ចំនួន ១១ ប្រការសម្រាប់ឲ្យសមាជិកមហាសន្និបាតទាំងអស់កាន់យកជាវិថីជីវិត និងសម្រាប់យកទៅផ្សព្វផ្សាយ ដល់ជនដទៃទៀតឲ្យបានយល់អំពី ពុទ្ធសាសនា ។ គោលការណ៍ទាំង ១១ ប្រការនេះមានឈ្មោះជាភាសាបាលីថា "ឱវាទបាដិមោក្ខ" ដែលពុទ្ធសាសនិកជនម្នាក់ៗត្រូវយកមកសិក្សាឲ្យយល់ដឹងនិងអនុវត្តដូចតទៅ:
សង្ឃឺមថា យើងម្នាក់ៗអាចទាញយកប្រយោជន៍បានខ្លះពីថៃ្ងមាឃបូជានេះ នឹងអញ្ជើញនាំគ្នាធ្វើបុណ្យទានរក្សាសីល និងសមាធិសម្អាតចិត្តរបស់ខ្លួនក្នុងថៃ្ងនេះ ដើម្បីបូជានិងរំលឹកចំពោះគុណព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធដែលព្រះអង្គបានបង្កើត ព្រះពុទ្ធសាសនាសម្រាប់ជាមាគ៌ា‌ជីវិតដល់ពួកយើងទាំងអស់គ្នា ។
ឯកសារយោង
អត្ថបទរបស់លោកធម្មបណ្ឌិត ហេង មណីចិន្តា នាយកអង្គការពុទ្ធសាសនាដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍
ឃុំសំរោងក្រោម
ឃុំសំរោង​ក្រោម គឺជាឃុំមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត នៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយនៅឃុំនោះមានបង្កើតជាសាលារៀន​ ជាច្រើនសំរាប់ក្មេងៗដែលរស់នៅក្នុងនោះ ។បើនិយាយពីស្ថានភាពរស់នៅក្នុងឆ្នាំ2017 ប្រជាជននៅទីនោះគឺមានភាពជឿនលឿន ពីព្រោះមានអ្នកចេះដឹងច្រើន។ សព្ចថ្ងៃនេះបើប្រៀបធៀបទៅនឹងពីមុនគឺវាមានភាពផ្ទុយស្រលះពីគ្នា ព្រោះពេលនេះមាន អ្នកដឹកនាំជាច្រើនមានភាពវៃឆ្លាតបានធ្វើអោយ ឃុំសំរោងក្រោម​ អាចបង្កើតសាលារៀនគឺសាលាបឋមសិក្សាសំរោងនិងអនុវិទ្យាល័យសំរោងដែលអាចអោយកុមារចូលរៀនបានស្ទើរទូទាំងឃុំ ដែលអាចកាត់បន្ថយអត្រាការមិនចេះអក្សរបានមួយភាគធំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងឃុំនឹងបានកាត់បន្ថយ​ការចំណាយផ្សេងៗក្នុងកាធ្វើដំណើរទៅរៀននៅសាលាឆ្ងាយពីផ្ទះ។។នេះគឺជាសមិទ្ធផលល្អសំរាប់ប្រទេសជាតិក្នុងការជួយអភិវត្តន៏ប្រទេសលើគ្រប់វិស័យខេត្តកំពត ដោយឡែកនៅក្នុងចំនោមភូមិទាំងនោះមានភូមិមួយគឺភូមិសំរោងក្រោមគឺជាភូមិតូចនៅក្នុងឃុំ ក៏ប៉ុន្តែមានភាពរីកចម្រើនជាងគេមាន សុខសន្តិភាព ហើយសម្បូអ្នកមានចំនេះដឹងច្រើន ចំពោះការងា អ្នកខ្លះជារាជការ អជីវករ លក់ដូ និងអ្នកខ្លះទៀតជាកសិករ ហើយនៅទីនោះមានសាលារៀនចាប់ពីថ្នាក់បឋមសិក្សាដល់ អនុវិទ្យាល័យ និងមានផ្លូវជាតិ១ខ្សែទើបសាងសង់រួច និងមានសាលាឃុំសម្រាប់បម្រើ និងជួយ ដោះស្រាយរាល់ចំណោទបញ្ហារ​បស់ប្រជាពលរដ្ធ ដោះស្រាយវិវាទផ្សេងៗរបស់ប្រជាពលរដ្ធ និង មានការពន្យល់ក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ និងភិក្សាយោបល់ដើម្បីភាពរីកចម្រើនរបស់ភូមិ ឃុំ កាន់តែទៅមុខបន្តទៅទៀត។ដោយសារមនុស្សគ្រប់ៗរូបចេះរួមសាមគ្គីជាធ្លុងមួយដូចជានៅក្នុងភូមិដែលរៀបរាប់ខាងលើបង្កើតជាកន្លែងជាច្រើនសំរាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។យ៉ាងណាមិញប្រទេសយើងទើបតែបានរួចផុតពីសង្រ្គាម ដូចនេះហើយនៅគ្រប់កន្លែងទាំងអស់នៅប្រទេសកម្ពុជាសុទ្ធតែត្រូវការកែប្រែ បង្កើតជាសាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ស្ពាន ថ្នល់ គ្រប់កន្លែង ដើម្បីអោយមនុស្សជំនាន់ក្រោយ និង មនុស្សរស់នៅបច្ចុប្បន្នមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត។
ឃុំសំំរោងក្រោម
គឺជាឃុំមួយដែលមានចំងាយ៥៨Km ពីទីរួមខេត្តកំពត​ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបន្ទាយមាស ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ឃុំនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖ ផ្លូវលំ ស្ពាន​ សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាជន គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែវិស័យកសិកម្ម ដែលពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងគំនិតច្នៃប្រឌិតនិងការកែប្រែ ពីការធ្វើស្រែប្រវាសមេឃ មកធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្មវិញ ដូចនេះពួកគេលែងខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហាទឹកភ្លៀង គឺគេមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ ហើយផលស្រូវដែលទទួលបាន ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺកាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដូចនេះដំណាំស្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ចំពោះប្រជាជនក្នុងឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច ក៏ដូចប្រជាជនទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទាំងមូលផងដែរ ចំពោះប្រជាជននៅក្នុងឃុំ ការរស់នៅរបស់ពួកគេគឺចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងល្អ ពិភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុមគ្រួសារមួយទៅក្រុមគ្រួសារមួយទៀត ។ ​​ស្រុកបន្ទាយមាស គឺជាស្រុកមួយ នៅខេត្តកំពត ខាងកើតឈៀងខាងជើង នៅផ្លូវជាតិ៣៣ មានប្រវែង ៥២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួម ខេត្តកំពត​ដោយឆ្លងកាត់តាមស្រុកកំពង់ត្រាច និងស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងឈៀងខាងកើត នៃប្រទេសកម្ពុជា ស្រុកនេះគឺជាស្រុកមួយកំពុងអភិវឌ្ឍមួយផងដែរ ក្នុងចំណោមស្រុកទាំងអស់នៅក្នុង ខេត្តកំពត ដែលជាស្រុកនៅខាងត្បូងនៃ ប្រទេសកម្ពុជាហើយជាប់នឹងប្រទេសវៀតណាម។ ហើយនៅទីនោះមានផ្សារពាណិជ្ជកម្ម តូចល្មមពុំសូវជាធំប៉ុន្មានទេ ដែលមានលក់នូវផលិតផលនៅតាម​កូនតូបនីមួយៗ ជាពិសេសគឺឥវ៉ាន់ចាប់ហួយ​ លក់ដោយអាជីវករដែលរស់នៅក្នុងស្រុកបន្ទាយមាស​។
រដ្ឋបាលឃុំ
(Samraong Kraom Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត មាន ៦ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
សេដ្ឋកិច្ច
សេដ្ឋកិច្ចឃុំសំរោងកាលពីឹឆ្នាំ២០១៤ ។ ការប្រមូលផលគឺមានការមានការកើនឡើងខ្ពស់ជាលំដាប់ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៦​ មានការធ្លាក់ជាលំដាប់ពីព្រោះអាកាសធាតុមិនអំណោយផល មានគ្រោះទឹកជំនន់ ហើយកសិករធ្វើស្រែដោយពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង ។
វប្បធម៌
ស្រុកបន្ទាយមាសច្រើនកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធសាសនា។ប្រជាជនភាគច្រើនដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាតែងតែប្រាស្រ័យទាក់ទង់ ជួយទុក្ខទុរះគ្នាទៅវិញទៅមកដូចជាក្នុងពិធីរៀបអាពាពិពាហ៌ ក្នុងពិធីបុណ្យទាននឹងពិធីបុណ្យដទៃទៀតដែលមាននៅក្នុងភូមិ(បុណ្យភូមិ បុណ្យឡើងលាន បុណ្យឆ្លងផ្លូវ បុណ្យអ្នកតា )
អាសកាសធាតុ
អាកាសធាតុប្រែប្រួលទទួលខ្យល់មូសុង ។ក្ដៅហើយសើមពេលខ្លះក្ដៅខ្លាំងពេលខ្លះក្ដៅល្មម ។
ការអប់រំ
ឃុំសំរោងក្រោមនេះពុំសូវមានការអប់រំប៉ុន្មានទេ ព្រោះគ្រួសារខ្លះមានជីវភាពខ្វះខាត់ពុំសូវអោយកូនទៅរៀននោះទេ ខ្លះបានរៀនត្រឹមថ្នាក់ទី៩ ទី១០ប៉ុនោះ ។​ ខ្លះទៀតគ្រួសារមានជីវភាពមធ្យមអាចឲ្យកូនរបស់គាត់ទៅរៀននៅវិទ្យាល័យខ្លះទៀតបន្តនៅកលកវិទ្យាល័យ។
ទេសចរណ៍
ឃុំសំរោងក្រោម ខេត្តកំពត  ។ គ្មានកន្លែងសំរាប់ភ្ញៀវទេសចរណ៍សំរាប់ដើរទស្សនាកំសាន្តនោះទេ។
ការអភិវឌ្ឍន៏
ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះវិញមានភាពរីកចំរើននិងងាយស្រួលជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង អណ្ដូងលូ ​​ ។ ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខវិញមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ​។ ​មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះប្រព័ន្ធអគ្គីសនីវិញមានស្ទើគ្រប់ផ្ទះ។​
ឯកសារយោង
សំរោងក្រោម
ស្រុកប្រាសាទសំបូរ
(Prasat Sambour District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពង់ធំ ដែលមានរដ្ឋបាល ៥ឃុំ និង ភូមិ÷
ខុជ្ជុត្តរា
នាងខុជ្ជុត្តរា គឺ​ជា​ស្រ្តី​គម ជាស្រ្តីបម្រើរបស់​នាង​សាមាវតី​ដែល​ជា​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​របស់​ព្រះ​បាទ​ឧទេន​សោយ​រាជ​សម្បត្តិ​ក្នុង​ក្រុង​កោសម្ពី។ នាង​ខុជ្ជុត្តរា​មិន​មាន​ស្វាមី​ឡើយ។ កាល​ដើម​ឡើយ នាង​ជា​ស្រី​បម្រើគេ​ ហើយ​បាន​លួច​ទ្រព្យ​គេ​ជា​រឿយៗ។ ក្រោយ​មក​បាន​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​ដែល​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ត្រាស់​សម្តែង ក៏​បាន​សម្រេច​នូវ​គុណ​ធម៌​ជាន់​ខ្ពស់ បាន​សម្រេច​ជា​សោតាបន្ន​បុគ្គល មាន​ការ​ចេះ​ដឹង​ច្រើន។ ដោយ​សារ​ព្រះ​នាង​សាមាវតី​មិន​អាច​ចេញ​ពី​វាំង​ជា​រឿយ​ៗ​ទៅ​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​បាន ព្រះ​នាង​ក៏​បញ្ជូន​​ឧបាសិកា​ខុជ្ជុត្តរាទៅ​ស្តាប់​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​សម្តែងធម៌។ ក្រោយ​ពី​បាន​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌ ឧបាសិកា​ខុជ្ជុត្តរា បាន​សម្តែង​ព្រះ​ធម៌​បន្ត​អោយ​ដល់​ព្រះ​នាង​សាមាវតី​ និង​មនុស្ស​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វំាង​ស្តាប់ ញុំាង​អ្នក​ស្តាប់​រាប់​រយ​នាក់​អោយ​បាន​សម្រេច​មគ្គ​ផល។ នាង​បាន​រួច​ផុត​ពី​ភាព​នៃ​ខ្លួន​ជា​ទាសី ហើយ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​អ្នក​សម្តែង​ធម៌​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វំាង។ នាង​ខុជ្ជុត្តរា មាន​ឧបការៈ​ដ៏​ក្រៃ​លែង​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​បាន​តែង​តំាង​នាង​ជា​ស្រ្តី​គំរូ​ទៀត​ផង។
ប្រវត្តិសាស្រ្ដរបស់វៀងណាម
វៀតណាមគឺជាសាសនាមួយ
មាតិការ(លាក់) ១ ការអភិវឌ្ឈន៏ ២ ការបង្កើតគីមីវិទ្យា ៣ ដែលកំពុងរីកចំរើនផ្នែកជីវវិទ្យា ​    ៣.១ ញាត្តិសណ្ដានទៅ
OSM
OSM អាចសំដៅទៅលើ៖
Chengdu J-20
របស់ប្រទេសចិនយន្តហោះ J-20 វេទិកាមានសក្តានុពលដើម្បីឱ្យមានសមត្ថភាពប្រព័ន្ធកូដកម្មជួរវែងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកនោះទេប៉ុន្តែចំនួននៃបញ្ហាប្រឈមផ្នែកបច្ចេកទេសមួយដែលនឹងត្រូវយកឈ្នះមុនពេលការផលិតអាចចាប់ផ្តើម។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះប្រដេញ
CAIC Z-10
300px|រូបភាពតូច Z-10 (ភាសាចិន: 直 -10 សម្រាប់ការ直升机) គឺជាឧទ្ធម្ភាគចក្រការវាយប្រហារមួយដែលបង្កើតឡើងដោយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាត្រូវបានរចនាឡើងជាចម្បងសម្រាប់បេសកកម្មប្រឆាំងរថក្រោះប៉ុន្តែមានសមត្ថភាពអាកាសទៅអាកាសមធ្យមសិក្សាផងដែរ។ វាត្រូវបានរចនាឡើងនិងសាងសង់ដោយក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្មឧស្សាហកម្ម Changhe យន្តហោះ (CAIC)
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧទ្ធម្ភាគចក្រ
ឆកសមុទ្រកូរ៉េ
ឆកសមុទ្រកូរ៉េ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Korea Bay) ត្រូវបានគេហៅផងដែរថាឆកសមុទ្រកូរ៉េខាងលិច។ វាស្ថិតនៅប៉ែកខាងជើងសមុទ្រលឿង។ វាស្ថិតនៅចន្លោះខេត្តលាវនីងរបស់ចិននិងខេត្តព្យុងយ៉ាងខាងជើងរបស់កូរ៉េខាងជើង។ ឆកសមុទ្រកូរ៉េខណ្ឌចែកពីសមុទ្របូហៃដោយឧបទ្វីបលាវតុងដែលមានក្រុងតាលាននៅចុងខាង​ត្បូងបំផុត។ ទន្លេយ៉ាលូដែលជាព្រំដែនរវាងចិននិងកូរ៉េខាងជើងហូរចូលទៅក្នុងឆកសមុទ្រនេះ។
ឆកសមុទ្របូហៃ
ឆកសមុទ្របូហៃ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Bohai Bay, ជាភាសាចិន៖ 渤海湾) ជាឆកសមុទ្រមួយក្នុងចំនោមឆកសមុទ្រទាំង៣របសសមុទ្របូហៃ។ នៅក្រោមបាតសមុទ្រឆកសមុទ្របូហៃមានរ៉ែប្រេងកាតយ៉ាងច្រើន ដែលគេប៉ាន់ប្រមាណថាមានដល់ ១៤៦ពាន់លានបារ៉ែល។
ប៉ុលពត
ប៉ុលពត (អង់គ្លេស: Pol Pot), Political Potential ដែលមានន័យថាសក្ដានុពលនយោបាយ ឈ្មោះកំណើត៖ សាឡុត ស (Saloth Sar) កើតនៅថ្ងៃទី 19 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1928 ។ លោក គឺជាជនបដិវឌ្ឍន៍នយបាយ មួយរូប នៃ បក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា (Communist Party of Kampuchea) ហៅកាត់ថា (CPK), ដែលបង្កើតឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1951 ។ ប៉ុលពត បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ក្នុងរបប កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ អំឡុងពេលដែលកងទ័ពរបស់លោក បានយកឈ្នះកងកម្លាំង នៃរបប សាធារៈណរដ្ឋខ្មែរ របស់លោក សេនាប្រមុខ លន់ នល់ នៅទីក្រុង ភ្នំពេញ នាថ្ងៃទី 17 ខែមេសា ឆ្នាំ 1975 ហើយលោកបានបន្តដឹកនាំ រហូតដល់ របបរបស់លោក ត្រូវបានដួលរលំទៅវិញ ដោយកងទ័ពចំរុះ នៃកងកម្លាំងរំដោះប្រជាជនកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី 7 ខែមករា ឆ្នាំ 1979 ។
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early life
ការធ្វើបដិវឌ្ឍន៍
Revolution
នៅឆ្នាំ១៩៤៧ សាឡុត ស បានបញ្ចប់ការសិក្សានៅអនុវិទ្យាល័យកំពង់ចាម ហើយមានបំណងចង់បន្តការសិក្សានៅ វិទ្យាល័យព្រះសុីសុវត្ថិ ប៉ុន្តែវិទ្យាល័យមួយនេះ តម្រូវឱ្យសិស្ស ត្រូវធ្វើទេស្តប្រឡងចូលទើបអាចរៀននៅទីនេះបាន ដោយសារ សាឡុត ស បានប្រឡងធ្លាក់ ទើបសាឡុត ស បានទៅចូលរៀននៅសាលាបច្ចេកទេសមួយ នៅក្នុង ខណ្ឌទួលគោក (បច្ចុប្បន្ន: បំបែកជា ខ័ណ្ឌឫស្សីកែវ) ក្រុងភ្នំពេញ ដោយយកជំនាញខាងជាងដែក ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៨ ។ បន្ទាប់មក សាឡុត ស បានប្រឡងចូលរៀននៅវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិ ក្នុងកម្រិតពិន្ទុមធ្យមភាគ ដែលមានន័យថា បិះធ្លាក់ជាលើកទី២ អំឡុងពេលកំពុងរៀន សាឡុត ស រកបានមិត្តជិតស្និតម្នាក់ ឈ្មោះ អៀង សារី ។ យោងតាមប្រាសាសន៍លោក កេង វណ្ណសាក់ ដែលជាមន្រ្តីថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ សាឡុត ស និង អៀង សារី បានចូលរួមយ៉ាងសកម្ម ជួយគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុងពេលបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ១៩៤៩ ។ នៅពេលនោះ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានអ្នកអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស ជាប្រធាន បានទទួលជ័យជំនះយ៉ាងលើសលុប ដោយដណ្តើមបាន ៦០អាសនៈ ក្នុងចំណោមអាសនៈសរុបទាំង ៧៥ នៅរដ្ឋសភា ។ នៅឆ្នាំ ១៩៥០ សាឡុត ស បានទទួលអាហារូបករណ៍ ដើម្បីទៅបន្តការសិក្សានៅប្រទេសបារាំង ផ្នែកអេឡិចត្រូនិច ។ សំណួរសួរថា ហេតុអ្វីបានជា សាឡុត ស ដែលមិនមែនជាសិស្សរៀនពូកែ ក្នុងលំដាប់ពិន្ទុខ្ពស់ តែបែរជាទទួលបានអាហារូបករណ៍ទៅរៀននៅប្រទេសបារាំងបែបនេះ? នេះប្រហែលជាមកពីហេតុផលសំខាន់ពីរ ៖
ទី១ នៅពេលនោះ ក្រសួងអប់រំស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ដែលឈ្នះឆ្នោត កាលពីឆ្នាំ១៩៤៩ ហើយប្រហែលជាដោយសារតែ សាឡុត ស បានជួយធ្វើការឃោសនាបោះឆ្នោតឱ្យគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ទើបរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងអប់រំផ្តល់អាហារូបករណ៍ឱ្យ សាឡុត ស បានទៅរៀននៅប្រទេសបារាំង ។
ទី២ សាឡុត ស ទំនងជាចេះភាសាបារាំង និង អាចនិយាយភាសាបារាំងបានទើប រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងអប់រំផ្តល់អាហារូបករណ៍ឱ្យ សាឡុត ស ដើម្បីបន្តការសិក្សាផ្នែកបច្ចេកទេសអេឡិចត្រូនិច នៅប្រទេសបារាំង ។
ការទទួលយកគំនិតកុម្មុយនីស្ត
សាឡុត ស ដែលកំពុងរៀនសូត្រក្នុងប្រទេសបារាំង នាពេលមួយដែលលោកបានចុះកម្មសិក្សានៅក្នុងប្រទេស "យូហ្គោស្លាវី" (Yugoslavia) លោកបានជាប់ចិត្តនៅអត្ថបទមួយរបស់ស្ថាបនិក នៃលទ្ធិកុម្មុនីស្ត នោះគឺលោក ជោសេប ស្តាលីន (Joseph Stalin) ដែលជាថ្នាក់ដឹកនាំនៃរបបកុម្មុយនីស្ត នៅ សហភាពសូវៀត ដែលអត្ថបទនោះបានពិពណ៌នាអំពីគោលនយោបាយកុម្មុយនីស្តជាច្រើនចំនុច រួមមានការបង្កើតរដ្ឋដោយបក្សតែមួយ ឧស្សាហូបនីយកម្មរួម ដែលមានន័យថា ការប្រែក្លាយ ការផលិតបែបឯកជនគ្រួសារ មកជាការផលិតបែបឧស្សាហកម្មរួម ទ្រឹស្ដីសង្គមនិយម ដែលមានន័យថា ការលុបបំបាត់កម្មសិទ្ធិឯកជន សមូហភាពនៃកសិកម្ម ដែលមានន័យថា ការសំដៅដល់ជនទាំងឡាយដែលមករួមគ្នាជាក្រុមដើម្បីធ្វើកសិកម្ម ឬ ធ្វើជាសម្ព័ន្ធកសិកម្មតែមួយ ការលុបបំបាត់ជម្លោះវណ្ណៈ ដែលមានន័យថា គ្មានអ្នកមាន គ្មានអ្នកក្រ ការរស់នៅក្នុងសង្គមដែលមានវណ្ណៈស្មើគ្នា ដោយជាប់ចិត្តទៅនិង អត្ថបទនៃលទ្ធិកុម្មុយនីស្ត របស់លោក ស្តាលីន សាឡុត ស ដែលបានសិក្សានៅប្រទេសបារាំង ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៥០ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣ លោកបានសំរេចចិត្តមកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ទោះបីលោកនៅសល់រយៈពេល ២ឆ្នាំទៀតទើបរៀនបញ្ចប់ការសិក្សានៅប្រទេសបារាំង ដូចនេះ សាឡុត ស មិនបានរៀនបញ្ចប់ការសិក្សាក្លាយជាបញ្ញាវ័ន្ត នៅប្រទេសបារាំងនោះទេ ។
ការផ្ដើមនយោបាយ
Political initiatives
ការពង្រីកឥទ្ធិពល កុម្មុយនីស្ត
Expansion of communist influence
ក្រោយពេល ប៉ុលពត ទទួលបានការគាំទ្រ ពីសំណាក់ មហាអំណាច សហភាពសូវៀត ចិន និង វៀតណាមខាងជើង នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៦៨ កងទ័ពខ្មែរក្រហម បានបើកការវាយប្រហារចូលកាន់កាប់ ខេត្តសៀមរាប ពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដឹកនាំដោយ ព្រះនរោត្តមសីហនុ ដោយពួកខ្មែរក្រហម បានយកទីតាំង នៃប្រាសាទសំខាន់ៗរបស់កម្ពុជា ធ្វើជាលានដ្ឋានទ័ពដើម្បីលាក់ខ្លួន ដែលមានន័យថា បើសម្ដេចសីហនុ ចង់កំចាត់កងទ័ពរបស់ពួកខ្មែរក្រហម ដោយការទម្លាក់គ្រាប់បែក នោះប្រាកដណាស់ទ្រង់ត្រូវទម្លាក់គ្រាប់បែកកំទេចប្រាសាទបុរាណរបស់ខ្លួនផងដែរ ហើយវាជារឿងដែលលំបាកសម្រាប់ព្រះអង្គ ក្នុងការតទល់ជាមួយនិងពួកទ័ពព្រៃរបស់ ប៉ុលពត ដែលប្រើយុទ្ធសាស្ត្រយកប្រាសាទបុរាណធ្វើជាចំណាត់ខ្មាំង ដូចជា ប្រាសាទ អង្គរវត្ត និង ប្រាសាទផ្សេងៗទៀត ។ នៅដើមឆ្នាំ 1969 ដោយមើលឃើញថា កងទ័ពវៀតណាមខាងជើង រាប់សែននាក់ បានចូលមកលាក់ខ្លួន ក្នុងទឹកដីភាគខាងជើង របស់កម្ពុជា ដូចនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមការដឹកនាំ របស់ប្រធានាធិបតី លោក "រិចឆាត នីកសុន" (Richard Nixon) បានបញ្ជារឱ្យបើកប្របិត្តការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅកម្ពុជា តាមរយៈកងទ័ពជើងអាកាស B-52 ដែលធ្វើឡើង នៅខែមិនា ឆ្នាំ 1969 គ្រាប់បែកដែលធ្លាក់មក មិនសូវរងផលប៉ះពាល់ដល់កងទ័ពវៀតណាមខាងជើង នោះទេ ព្រោះពួកគេបានជីករូងក្រោមដី ដែលមានជម្រៅជ្រៅជាច្រើនសិបម៉ែត្រដើម្បីពួនគេចពីការទម្លាក់គ្រាប់នេះ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រជាជនខ្មែរ ដែលមិនមានអ្នកជ្រោមជ្រែង ក្នុងការជីករូងក្រោមដី ដើម្បីគេចចេញពីការទម្លាក់គ្រាប់នេះ គ្រាប់បែកទាំងអស់នេះបានធ្វើឱ្យប្រជាជនខ្មែរ ប្រមាណជា ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) បានបាត់បងជីវិតក្នុងអំឡុងពេលទម្លាក់គ្រាប់នេះ ដូចនេះ ប្រជាជនភាគឦសាន នៃប្រទេសកម្ពុជា បានបង្ករជាការចងគំនុំ ទៅលើសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយពួកគេបានចុះចូល និង កងទ័ពរបស់ ប៉ុលពត កាន់តែច្រើនឡើងៗ រហូតបានធ្វើឱ្យចំនួនទ័ពរបស់ ប៉ុលពត កើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ។ សម្ដេចសីហនុ ដោយមើលឃើញថា ប្រទេសចិន និង មិនលែងដៃក្នុងសង្គ្រាមប្រឆាំងចក្រព័ទ្ធអាមេរិកនោះទេ បើព្រះអង្គ ប្រកាសចុះចូល និង សហរដ្ឋអាមេរិក នោះចិន និង ជួយប៉ុលពត ប្រកាសរដ្ឋស្វ័យភាពភាគជើងភ្លាមៗ ដែលមានន័យថា ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវដាច់ជាពីរ ដូចគ្នាទៅនិង ឧបទ្វីបកូរ៉េ ប៉ុលពត ដែលបានកាន់កាប់ បាត់ដំបង សៀមរាប កំពង់ធំ មណ្ឌលគិរី រតនគិរី ក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង ព្រះវិហារ និង ប្រកាសជា ប្រទេសកម្ពុជា ភាគខាងជើង ជាក់ជាមិនខាន ហើយពេលនោះកម្ពុជាទាំងមូលនិងខាតបង់ច្រើនក្នុងសង្គ្រាមនេះ ដូចនេះហើយ ព្រះនរោត្តម សីហនុ មានតែរៀបចំ សំរេចឱ្យលោកសេនាប្រមុខ លន់ នល់ ធ្វើរដ្ឋប្រហារទ្រង់ ដើម្បីបោះឆ្នោតដកសេចក្ដីទុកចិត្តទ្រង់ ចេញពីអំណាចសភាប៉ុនណោះ ទើបកម្ពុជាអាចពឹងពាក់ សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយបើកចំហបាន ដើម្បីតទល់និងពួកកុម្មុយនីសជាបន្តទៀត ។
ជ័យជំនះ ដែលមិនបានគ្រោងទុក
Unplanned Victory
ជ័យជំនះ ដែលមិនបានគ្រោងទុក របស់ពួកខ្មែរក្រហម គឺនៅពេលដែល សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រកាសដកខ្លួនចេញពីការធ្វើសង្គ្រាមនៅឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន ដែលបានប្រកាសក្នុងសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៉ារីស ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៧ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៧៣ ដែលសភាអាមេរិក តម្រូវឱ្យកងទ័ពអាមេរិកទាំងអស់ ត្រូវដកចេញពីសង្គ្រាមនៅឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន ពេលនោះហើយដែល របបសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ របស់លោក សេនាប្រមុខ លន់ នល់ ត្រូវបាត់បង់ខ្នងបង្អែកយ៉ាងធំនោះគឺ សហរដ្ឋអាមេរិក ចំណែកឯ ព្រះនរោត្តមសីហនុ ដោយមើលឃើញថា មិនយូរមិនឆាប់ របបសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ និង ត្រូវដួលរលំដោយកងទ័ពខ្មែរក្រហម ដោយមាន ចិន សហភាពសូវៀត និង វៀតណាមខាងជើង នៅពីក្រោយ ហើយពិតណាស់ក្រុមប៉ុលពត និង មិនខ្វល់ពីព្រះមហាក្សត្រនោះទេ ឬ ពួកគេអាចរំលាយរាជវង្សស្ដេចថែមទៀតផង ដូចនេះ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៣ ព្រះនរោត្តមសីហនុ បានចាកចេញពីទីក្រុងប៉ារីស ទៅកាន់ទីក្រុងប៉េកាំង ដើម្បីចរចារជាមួយនិងថ្នាក់ដឹកនាំចិន ដើម្បីឱ្យខាងភាគីចិន ជួយសម្រួលដល់ទ្រង់ ជាមួយនិងពួកខ្មែរក្រហម ដើម្បីឱ្យទ្រង់ទទួលបានតំណែងជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ នៅក្នុងគំនិតនយោបាយរបស់ព្រះអង្គ បើសិនជាព្រះអង្គនៅតែអាចដឹកនាំប្រទេស ពិតណាស់ កម្ពុជានិង មានការបង្រួបបង្រួមជាតិឡើងវិញ ក្រោយពេលព្រះនរោត្តមសីហនុ បញ្ចប់ការចរចារ ជាមួយពួកខ្មែរក្រហម ទ្រង់បាន ប្រកាសតាមវិទ្យុប៉េកាំង សូមឱ្យប្រជាជនកម្ពុជា ដែលគោរពស្រលាញ់ដល់ព្រះអង្គ ចូលព្រៃម៉ាគីកាន់អវុធ ដើម្បីយកអំណាចឱ្យព្រះអង្គវិញ ដែលការប្រកាសនេះធ្វើឡើងនៅ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៧៤ ។ ក្រោយមកកងទ័ពរបស់ពួកខ្មែរក្រហមក៏យកឈ្នះលើរបប សាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ របស់លោក សេនាប្រមុខ លន់ នល់ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ហើយព្រះនរោត្តមសីហនុ ដែលកាន់តំណែងជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ ទ្រង់មិនមានអំណាច បញ្ជារលើមេបញ្ជារការកងទ័ព របស់ពួកខ្មែរក្រហមនោះទេ ដែលមានន័យថា ទ្រង់មានតំណែងតែឈ្មោះប៉ុនណោះ ដោយដឹងថា ពួកខ្មែរក្រហម ចាត់ទុកទ្រង់គ្រាន់តែជាឧបករណ៍សម្រាប់ប្រើប្រាស ដូចនេះ ព្រះនរោត្តមសីហនុ ក៏ប្រកាសលាលែងតំណែងចេញពីព្រះប្រមុខរដ្ឋ នាខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៦ ។
សមាជិកបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា
Member of the Communist Party of Kampuchea
សមាជិកបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា និង មុខតំណែងក្នុងរដ្ឋាភិបាល មានដូចជា៖
សច្ចភាព ប្រវត្តិសាស្ត្រ
Historical facts
មានក្រុមមនុស្សល្ងិតល្ងង់មួយចំនួន តែងតែលើកឡើងថា អ្នកឈ្នះជាអ្នកសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រ ការលើកឡើងនេះជាការយល់ឃើញ ដោយមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពី សច្ចភាព ប្រវត្តិសាស្ត្រនោះទេ ប្រវត្តិសាស្ត្រពិត ត្រូវបានសរសេរនិង ចងក្រងដោយអ្នកជំនាញ ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក ដែលឈរលើភាពអព្យាក្រឹត ការសរសេរថ្លឹងថ្លែងដោយជញ្ជីងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលផ្អែកលើទឡ្ហីករណ៍ នៃភស្តុតាងបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និង សម្រង់យកពាក្យពេចន៍ របស់ជនរងគ្រោះ ក្នុងចំនួនរាប់សែននាក់ ដែលជាសាក្សីដ៏សំខាន់ ផ្ដល់ជា​សេណា​រី​យ៉ូ (Scenario) ក្នុងការផ្គូរផ្គងព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់នោះឱ្យរៀបរៀងទៅតាមលំដាប់លំដោយ នៃព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានកើតឡើងជាក់ស្ដែង ដោយមិនផ្អែកតាមនិន្នាការរបស់ជននយោបាយណាម្នាក់ឡើយ គ្មានជនណាម្នាក់អាចបំភ្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និង ព្រឹត្តិការណ៍របស់ពិភពលោកបាននោះទេ ។
មានការលើកឡើងដោយពួកល្ងិតល្ងង់មួយចំនួនថា ប៉ុលពត មិនមែនជាអ្នកសម្លាប់ប្រជាជនខ្មែរនោះទេ អ្នកដែលសម្លាប់ប្រជាជនខ្មែរគឺជាជនបរទេស ដែលបង្កប់ខ្លួនក្នុងកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហម នេះជាភាពល្ងង់ខ្លៅរបស់អ្នកដែលយល់ឃើញបែបនេះប៉ុនណោះ ។ ក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកខ្មែរក្រហម ប៉ុលពត បានបង្កើតឱ្យមានការឃ្លាំមើលនិងតាមដានជាសំងាត់ រាល់សកម្មភាព នៃគណៈកម្មាភិបាលរបស់ខ្លួនគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ រាប់តាំងពី ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រហូតដល់ប្រធានភូមិសហករ ដែលត្រូវបានឃ្លាំមើលដោយកងឈ្លប កងឈ្លបទាំងនេះត្រូវបានចាត់តាំងតាម​សេណា​រី​យ៉ូច្បាស់លាស់ ដែលត្រូវបានគេឱ្យឈ្មោះថា "អង្គការភ្នែកម្នាស់" (Pineapple Eye Organization) ហើយប៉ុលពត សុទ្ធតែមានបញ្ជីរាយឈ្មោះតែងតាំង ថ្នាក់ដឹកនាំរបស់ខ្លួនគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ យោងតាមទឡ្ហីករណ៍ ពីសំណាក់ប្រជាជនខ្មែរដែលរងគ្រោះនៅទូទាំងប្រទេស ពួកគាត់ជាសាក្សីយ៉ាងសំខាន់ ដែលស្ថិតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះដោយផ្ទាល់ ពួកគាត់បានបញ្ចាក់យ៉ាងច្បាស់ ពីរបៀបនៃការដឹកនាំរបស់ ប៉ុលពត ដែលសម្លាប់ប្រជាជនខ្មែរជាប្រព័ន្ធ តាមរយៈការចងគុំនុំសុទ្ធសាធ ដោយធ្វើការចោទប្រកាន់ដាក់ទោស ហើយប្រើដៃអ្នកដែលបានចោទថាជាអ្នកទោសនេះ ឱ្យយកប្រជាជាជនខ្មែរទៅសម្លាប់ ក្នុងរូបភាពចោទប្រកាន់ដូចគ្នានេះ ដែលមានន័យថា ប៉ុលពត ខ្ចីដៃប្រជាជនខ្មែរ សម្លាប់ប្រជាជនខ្មែរ គ្រាន់តែដើម្បីការពារនូវអំណាចរបស់ខ្លួន តែប៉ុណោះ ។
សារនយោបាយ
Political message
ប្រជាជនកម្ពុជាគ្រប់រូបតែងតែមានមានៈសិកា ស្នេហាជាតិ ស្រលាញ់ទឹកដី ប៉ុន្តែការស្នេហាជាតិក៏ទាមទារឱ្យមានការត្រិះរិពិចារណាឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនោះដែរ ដែលការស្រលាញ់ជាតិនេះត្រូវបានចាត់ទុកជា ២របៀប ដូចជារបៀបទី១ ការស្រលាញ់ជាតិបែបជ្រុលនិយម និង របៀបទី២ ការស្រលាញ់ជាតិបែបឆ្លាតវ័យ ។ ស្រលាញ់ជាតិបែបជ្រុលនិម គឺមានន័យថា ការគិតយល់ត្រូវចំពោះតែខ្លួនឯង មានន័យថា ការយល់ឃើញថាមានតែខ្លួនឯងម្នាក់គត់ស្រលាញ់ជាតិនិងទឹកដី ហើយមើលឃើញថាអ្នកដ៏ទៃ សុទ្ធតែជាអ្នកមិនស្រលាញ់ជាតិដូចខ្លួន ។ ឈឺចាប់និងអតីតកាលនៃការបាត់បង់ទឹកដី ក៏បង្កើនជាការចងគំនុំក្នុងចិត្តកាន់តែច្រើនឡើងៗ ដោយមិនខ្វល់ពីព្រឹត្តិការណ៍នៃការបាត់បង់ទឹកដីនោះ ដោយមូលហេតុអ្វី ឬ ដោយរបៀបណានោះទេ ។ ការចងគំនុំគុំគួនទៅលើជាតិសាសន៍ដ៏ទៃ ដោយគ្មានការត្រិះរិះពិចារណា ឧទាហរណ៍: ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសមួយ មានគោលគំនិតវៀតទីពង្រីកទឹកដី តាមគោលនយោបាយនៃមហិច្ឆិតារបស់ខ្លួន ថ្នាក់ដឹកនាំជាអ្នកបញ្ជារលើស្ថាប័នកងទ័ពគួរបើកការឈ្លានពានទៅលើប្រទេសនោះឬ ទេ ? ឬ ក៏ទៅវាយឈ្លានពានទឹកដីលើជាតិសាសន៍នោះ ឬ ទេ ? ដូចនេះវាអាស្រ័យលើគោលគំនិតរបស់បុគ្គលជាថ្នាក់ដឹកនាំនោះប៉ុនណោះ ហើយពេលខ្លះវាមិនពាក់ព័ន្ធ និង គោលគំនិតរបស់ប្រជាជនទូទៅ នៃជាតិសាសន៍នោះទេ ។ ប៉ុន្តែបុគ្គលជាតិនិយមជ្រុល តែងតែផ្សារជាប់ការចងគំនុំអំពីរឿងទឹកដីទៅលើប្រជាជននៃជាតិសាសន៍ដ៏ទៃទៅវិញ ពួកគេ គួរតែពិចារណាទៅធៀបនិងបុគ្គលដែលជាថ្នាក់ដឹកនាំវិញ ល្អជាជាងចងគំនុំមកលើប្រជាជននៃជាតិសាសន៍មួយ ដោយធ្វើការត្មិះដៀល និង រើសអើងជាតិសាសន៍ ដែលផ្ទុយពីមូលហេតុចម្បង ដែលកើតចេញពីគោលគំនិតរបស់បុគ្គលសុទ្ធសាធ ។ ឧទាហរណ៍: ស្ដេចយួន ឬ ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសយួន មានគោលគំនិតវាតទីពង្រីកទឹកដី ដោយលើកទ័ពច្បាំងយកទឹកដីខ្មែរ ដូចនេះវាជាគោលគំនិតរបស់បុគ្គលដែលជាថ្នាក់ដឹកនាំ មិនពាក់ព័ន្ធនិង គោលគំនិតរបស់ប្រជាជននោះទេ ជាការពិតណាស់ គ្មានប្រជាជនក្នុងលោកណា ចង់ធ្វើសង្គ្រាមកាប់សម្លាប់គ្នានោះទេ ប្រជាជនគ្រប់ជាតិសាសន៍គ្រាន់តែចង់បានការរស់នៅដោយភាពស្ងប់សុខ ប៉ុនណោះ ដោយការរស់នៅក្នុងប្រទេសខ្លួនពេលខ្លះមានការលំបាករឿងជីវភាព ពេលខ្លះលំបាកផ្លូវចិត្ត ការរស់នៅកាន់តែលំបាកវេទនាពេក ក៏សម្រេចចិត្តប្រថុយទៅរស់នៅប្រទេសដ៏ទៃ បង្កើតបានជាលំហូរជនអន្តោរប្រវេសន៍ ឬ ជន់ចំណាកស្រុក ដោយឆ្លាសគ្នានៃការរស់នៅទៅវិញទៅមកនៅទូទាំងពិភពលោក ។ ការស្រលាញ់ជាតិបែបជ្រុលនិយមនេះហើយ បង្កើតឱ្យមានការស្អប់គុំគួនចងគំនុំរវាងជាតិសាសន៍មួយ និង ជាតិសាសន៍មួយ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការស្រលាញ់ជាតិបែបល្ងង់ខ្លៅ ។
ស្រលាញ់ជាតិបែបឆ្លាតវ័យ គឺមានន័យថា ស្រលាញ់ជាតិ ដោយការត្រិះរិះពិចារណាបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដោយមានន័យថា ការយល់ថា ខ្លួនរបស់យើងស្រលាញ់ជាតិ ហើយយើងយល់ថាអ្នកដ៏ទៃក៏ស្រលាញ់ជាតិដូចយើងផងដែរ គ្រាន់តែមានពេលខ្លះពួកគេមិនបញ្ចេញសកម្មភាព ឬ ពាក្យសម្ដីចេញមកក្រៅ ប៉ុនណោះ ។ ឧទាហរណ៍: ប្រទេសដ៍ទៃមកឈ្លានពានទឹកដីប្រទេសយើងហើយ អ្នកខ្លះជួយជាកម្លាំងផ្ទាល់តាមរយៈការចូលរួមបម្រើកងទ័ព អ្នកខ្លះមិនជួយជាកម្លាំង តែជួយជាទឹកចិត្តតាមរយៈការជួយជាថវិកា ឬ ឧប្ថម្ភស្បៀងអាហារផ្សេងៗ ។ ការស្រលាញ់ជាតិ ក្នុងរូបភាពផ្សេងៗទៀត ដូចជាៈ ជួយសង្គមតាមរយៈ អំពើមនុស្សធម៌ ដាំដើមឈើ សាងសង់ផ្លូវ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ វត្តអារាម ល-។ សុទ្ធតែជាគោលគំនិតនៃការស្រលាញ់ជាតិគ្រាន់តែវាមានរូបភាពផ្សេងគ្នាប៉ុនណោះ ។ ការមិនត្មិះដៀលជាតិសាសន៍ដទៃ ដោយមិនមានមូលហេតុ ការមិនរើសអើងជាតិសាសន៍ក្នុងសង្គម សុទ្ធតែជាគោលគំនិតនៃការស្រលាញ់ជាតិបែបឆ្លាតវ័យ ឧទាហរណ៍: ជនជាតិយួនអន្តោរប្រវេសន៍ដែលមករស់នៅកម្ពុជា អ្នកខ្លះការរស់នៅប្រទេសរបស់ខ្លួនលំបាកពេក ក៏មករស់នៅប្រទេសកម្ពុជា អ្នកខ្លះក៏រកសុីមានបាន អ្នកខ្លះក៏ រៀនភាសាខ្មែរ រៀនរបាំខ្មែរ យកប្ដី ឬ ប្រពន្ធខ្មែរ ចូលសញ្ជាតិខ្មេរ ចូលបម្រើវិស័យផ្សេងៗក្នុងសង្គមខ្មែរ មិនថាការលក់ដូរ បម្រើកាងារក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋ សុទ្ធតែធ្វើឱ្យកម្ពុជារីកចម្រើនទាំងអស់ អ្នកខ្លះមករស់នៅច្រើនឆ្នាំ ចាត់ទុកកម្ពុជាជាផ្ទះកំណើតទី២ របស់ពួកគេដូចគ្នា ប្រជាជនសាសន៍ណាក៏មានមនុស្សល្អ និង មនុស្សអាក្រក់ដែរ បើពួកគេមកមិនល្អ បង្ករភាពវឹកវរដល់សង្គម កម្ពុជាគឺមានច្បាប់ មានមន្ត្រីប៉ូលិសអាជ្ញាធរជាអ្នកដោះស្រាយហើយ យើងមិនគួរទៅចងគំនុំគុំគួន រើសអើងជាតិសាសន៍នោះទេ នោះប្រទេសនិងអន្តរាយ ដោយការគិតបែបល្ងិតល្ងង់ទាំងអស់នេះ ដូចគ្នាទៅនិងការគិតបែបល្ងង់ខ្លៅ របស់ ប៉ុលពត ដែលអាចនាំឱ្យកម្ពុជាអន្តរាយម្ដងហើយម្ដងទៀតផងដែរ ។
មើលផងដែរ
See also
ឆកសមុទ្រឡៃចូ
ឆកសមុទ្រឡៃចូ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Laizhou Bay, ជាភាសាចិន៖ 莱州湾) ជាឆកសមុទ្រមួយក្នុងចំនោមឆកសមុទ្រទាំង៣របស់សមុទ្របូហៃ។
សមុទ្របូហៃ
សមុទ្រ​បូហៃ (ជា​ភាសាអង់គ្លេស៖ Bohai Sea, ជាភាសាចិន៖ 渤海) ជា​ឈូងសមុទ្រ​ខាង​ក្នុង​បំផុត​របស់​សមុទ្រលឿង។ នៅ​ខាងត្បូង​វា​ជាប់​នឹង​ឧបទ្វីបសានតុង ចំនែក​នៅ​ខាង​កើត​វា​ជាប់​នឹង​ឧបទ្វីបលាវតុង ដែល​ខណ្ឌ​ចែក​សមុទ្របូហៃ​នឹងឆកសមុទ្រកូរ៉េ។ ដោយ​ហេតុ​តែ​វា​ជា​សមុទ្រ​ដែល​នៅជិត​ជាង​គេ​ទៅ​នឹង​ទីក្រុងប៉េកាំង រដ្ឋធានី​របស់​ប្រទេសចិន វា​បាន​ក្លាយ​ជា​ផ្លូវទឹក​ដែល​មាន​សកម្មភាព​មមាញឹក​មួយ​របស់​ពិភពលោក។ សមុទ្របូហៃ​តភ្ជាប់​ទៅ​សមុទ្រលឿង​តាម​ច្រកបូហៃ​។ នា​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ គេ​បាន​រកឃើញ​មាន​រ៉ែប្រេងកាត​និង​ឧស្ម័ន​ធម្មជាតិ​នៅ​ក្រោម​បាត​សមុទ្រ​នេះ​ផងដែរ។
បូហៃ
Shenyang J-15
Shenyang J-15 (ភាសាចិន: 歼 -15) ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជាហោះឆ្លាម (ភាសាចិន: 飞鲨, Fēishā) គឺជាយន្តហោះចម្បាំងជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ដែលមានមូលដ្ឋានក្នុងការអភិវឌ្ឍដោយ Shenyang យន្តហោះសាជីវកម្មនិងវិទ្យាស្ថាន 601 សម្រាប់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន នាវាផ្ទុកយន្តហោះរបស់កងទ័ពជើងទឹក។ ពាក្យចចាមអារាមដំបូងបានអះអាងថាយន្តហោះនេះគឺដើម្បីជាការវ៉ារ្យ៉ង់ពាក់កណ្តាលលាក់បាំងប៉ុន្តែរបាយការណ៍បង្ហាញថាក្រោយមកយន្ដហោះនេះត្រូវបានផ្អែកលើប្រទេសរុស្ស៊ីបានរៀបចំ Sukhoi Su-33 និងត្រូវបានបំពាក់ជាមួយនឹងរ៉ាដាផលិតក្នុងស្រុក, វិស្វកម្ម, និងអាវុធ។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះប្រដេញ
ឆកសមុទ្រលាវតុង
ឆកសមុទ្រលាវតុង (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Liaodong Bay) ជាឆកសមុទ្រមួយក្នុងចំនោមឆកសមុទ្រទាំង៣របស់សមុទ្របូហៃ។
ដែនជ្រោយកាសា
ដែនជ្រោយកាសា (قِطَاعُ غَزَّةَ Qiṭāʿu Ġazzah) ឬឈ្មោះសាមញ្ញ កាសា គឺជាឧបទ្វីបប៉ាឡេស្ទីននៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតនៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ មានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅភាគនិរតីចម្ងាយ ១១ គីឡូម៉ែត្រ (6.8 ម៉ាយ)និងអ៊ីស្រាអែលនៅខាងកើត និងខាងជើងតាមបណ្តោយព្រំដែន 51 គីឡូម៉ែត្រ (32 ម៉ាយ) ដែនជ្រោយកាសានិងវ៉េសប៊ែងត្រូវបានទាមទារដោយរដ្ឋអធិបតេយ្យនៃប៉ាឡេស្ទីន
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដែនជ្រោយកាសា
Shenyang J-11
300px|រូបភាពតូច Shenyang J-11 (ភាសាចិន: 歼 -11) ជាមួយអង្គការណាតូរាយការណ៍ពីឈ្មោះ: Flanker ខ + + គឺជាចម្បាំងតែមួយអាសនៈ, យន្តហោះប្រតិកម្មភ្លោះម៉ាស៊ីនដែលផ្អែកលើសូវៀតបានរចនាឡើង Sukhoi Su-27 (អង្គការណាតូឈ្មោះរាយការណ៍: Flanker) ការប្រយុទ្ធឧត្តមភាពខ្យល់និង ផលិតដោយ Shenyang យន្តហោះសាជីវកម្ម។ កងទ័ពប្រជាជនរំដោះកងទ័ពអាកាស (PLAAF) នៃសាធារណរដ្ឋចិនប្រជាជន (ប.ច. ) គឺជាប្រតិបត្តិករតែមួយគត់របស់យន្តេះ។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះប្រដេញ
ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់
ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ (ភាសាអាល្លឺម៉ង់​៖ Deutsches Kaiserreich) ឬរាជាធិរាជអាល្លឺម៉ង់ ឬហៅសាមញ្ញថា អាល្លឺម៉ង់ គឺជារដ្ឋចក្រភពមួយដែលមានអត្ថិភាព​ពី​ឆ្នាំ ​១៨៧១ គឺនៅពេលដែលបណ្ដារដ្ឋអាល្លឺម៉ង់បង្រួបបង្រួមក្រោមរាជអំណាចតែមួយ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩១៨ ជាពេលដែលបដិវត្តន៍ផ្តួលរំលំរបបរាជានិយមបានផ្ទុះឡើង។
ចក្រភពនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ឆ្នាំ១៨៧១ ពោលជាពេលដែលបណ្ដារដ្ឋអាល្លឺម៉ង់ខាងត្បូង លើកលែងតែអូទ្រីស បានចូលរួមជាមួយសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ខាងជើង ហើយរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីក៏បានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា នៃឆ្នាំដដែរ ដោយមានព្រះចៅវិលហែមល៍ទី១ សោយរាជ្យជាព្រះអធិរាជនៃប្រជាជាតិអាល្លឺម៉ង់រួម។ ទីក្រុងប៊ែរឡាំងនៅតែរក្សាឈ្មោះជារាជធានីជាតិ ខណៈលោកអូតតូ វ៉ន ប៊ីស្មាក់ ដែលជាអតីតប្រធានរដ្ឋមន្ត្រីព្រុស បានក្លាយជាអធិការបតី ពោលគឺប្រមុខរដ្ឋាភិបាល។