cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អភិប្រាយ​មង្គលសូត្រ ៣៨ ប្រការ
មង្គលសូត្រ ៣៨ ប្រការ
១៩. អា​រតី វិ​រតី​បាបា កិរិយា​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​បាបនិង​កិរិយា​វៀរចាក​បាប ។ ការ​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​បាប បាន​ដល់​ចិត្ត​ដែល​មិន​ត្រេកអរ​នៅ​ពេល​ដឹងឮ ឬ​ឃើញ គេ​គិត ឬ​កំពុង​ធ្វើ​អំពើ​អាក្រក់អំពើ​បាប​ទាំងឡាយ មានការប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុងកាម ការ​កុហក​កេងប្រវញ្ច ឆបោក និងធ្វើអំពើ​ទាំងឡាយ​ជា​អបាយមុខ ឬមាន​ការកាប់​សម្លាប់​ជីវិត ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ បៀត​បៀត​ក្តី​សុខ​ដល់​គ្នា​នឹង​គ្នា​ជាដើម​ផង ថែមទាំង​មានក្តី​សង្វេគ​តក់ស្លុត ចំពោះ​អំពើ​ទាំងនោះ​ទៀត​ផង ។ ឯការ​វៀរចាក​បាប​បាន​ដល់​ការចៀសវាង​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ធ្វើ​នូវ​អំពើ​បាប​ទាំងឡាយដូចដែល​បាន​ពោល​មក​ហើយ​ជា​ដើម ព្រោះ​មាន​សទ្ធា​ជឿជាក់ថា ធ្វើ​ល្អ​ពិតជា​បាន​ល្អ ធ្វើ​អាក្រក់​ពិតជាបាន​អាក្រក់ ។ ដូច្នេះ ​កិរិយា​ដែល​មិន​ត្រេកអរ​ក្នុង​បាបនិង​កិរិយា វៀរចាក​បាប​យ៉ាងនេះ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
២០. មជ្ជ​បា​នា ច សញ្ញា​មោ សេចក្តី​សង្រួម​ចាក​កិរិយា​ផឹក​នូវ​ទឹកស្រវឹង ។​ នេះ​បាន​ដល់​ការ​តម​សុរា និង​មេរ័យ​គ្រប់​ប្រភេទ ព្រោះ​បាន​យល់​ច្បាស់​នូវ​ផល​អាក្រក់​នៃ​ការផឹក​ទឹកស្រវឹង​នេះដូចជា​អស់​ប្រាក់​កាស ខាត​ពេល វេលា ខូច​សុខភាព ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្សោយ​គំនិត​ប្រាជ្ញា និង​ជួនកាល បណ្តាល​ឱ្យ​មាន​កិរិយា​ថោកទាប​និង​ឈ្លោះទាស់ទែង​គ្នា​ទៀតផង ។ ដូច្នេះ​ការពិចារណាឱ្យ​ឃើញ​ច្បាស់នូវ​ទោស​នៃ​សុរា ហើយ​តាំងចិត្ត​ព្យាយាម​ចៀសវាង​ឱ្យបាន​នូវ ការផឹក​ទឹកស្រវឹង​គ្រប់​ប្រភេទ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
២១. អប្បមា​ទោ ច ធម្មេ​សុ ការ​មិន​ប្រមាទ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងឡាយ ។ នេះ​បាន​ដល់​ការ​មិន​ធ្វេសប្រហែស ភ្លេចខ្លួន ព្រោះថា​ការ​បណ្តោយ​ខ្លួន​ឱ្យ​លង់លក់​ទៅក្នុង​អំពើ​អកុសល​និង​អបាយមុខ​មានស្រី ស្រា និង​ល្បែងស៊ីសង​ជាដើម គឺជា​មូលហេតុ​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​អន្តរាយ​គ្រប់យ៉ាង ។ បុគ្គល​មិន​ប្រមា​ទរមែង​មិន​ភ្លេចខ្លួន ហើយ​តែង​ភ្ញាក់រឭក យល់​ត្រូវ​ជា​និច្ចដែល​ជា​កត្តា​នាំមក​នូវ​សេចក្តីចម្រើន​ដល់​ខ្លួនឯង​និង​សង្គមសម​ដូច​ពុទ្ធភាសិត​ថា អប្បមា​ទោ អមតំ​បទំ​ ការ​មិន​ប្រមាទ ជា​ផ្លូវ​នៃ​ក្តី​មិន​ស្លាប់ ។ ដូច្នេះ​ ការ​មិន​ប្រមាទ ហើយ​ភ្ញាក់រឭក​ព្យាយាម​ធ្វើ​តែ​អំពើ ល្អ សុចរិត យុត្តិធម៌ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
២២. គារ​រោ ច កិរិយា​គោរព​ចំពោះ​បុគ្គល​ដែល​គួរ​គោរព ។ ការគោរព​ត្រូវ​ប្រកបដោយ​អង្គ​បី គឺ​ដោយកាយ គឺ​ឱនលំទោន​លើកដៃ​សំពះ​១ ដោយ​វាចា គឺ​ពោល​ពាក្យ​ទន់ភ្លន់​សុភាពរាបសា​១ និង​ដោយ​ចិត្ត គឺ​មិន​ប្រមាថ១។ ឯ​បុគ្គល​ដ៏​ជាទី​គោរព​នោះ គឺ​បាន​ដល់​បុគ្គល​ដែល​មាន​គុណធម៌​ខ្ពង់ខ្ពស់​ទាំងឡាយមាន​ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ មាតា បិតា គ្រូអាចារ្យ​ជាដើម​១ បុគ្គល​ដែល​មាន​ជាតិ​ត្រកូល​និង​គុណធម៌​ខ្ពង់ខ្ពស់​ដូចជា​លោក​ជា​អ្នកប្រាជ្ញនិង​អ្នក​ដឹកនាំ​រដ្ឋ មាន​មន្ត្រី រាជការ ដែល​មាន​ភាព​សុចរិត​ទៀងត្រង់ តាំង​នៅក្នុ​ងច្បាប់​ជាដើម​១ និង​បុគ្គល​ដែល​មាន​អាយុ​ច្រើន​ដូចជា​រៀមច្បងនិង​ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ជាដើម​១ ។ ការ​ធ្វើ​នូវ​សេចក្តី​គោរព​ចំពោះ គារវ​បុគ្គល​ទាំងនេះ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
២៣. និ​វាតោ ច កិរិយា​ប្រព្រឹត្ត​បន្ទាបខ្លួន ។ នេះ​បាន​ដល់​ការខិតខំ​ជម្រុះ​នូវ​គំនិត​ដែល​សម្គាល់​ខ្លួនឯង ជាតិ​សាសន៍​ខ្លួន ជាតិ​ត្រកូល​ខ្លួន ពូជ​អម្បូរ​ខ្លួន​ថា​ប្រសើរ​ជាង​គេ ។ ព្រោះ​ថា​ គំនិត​នេះ នឹង​នាំឱ្យ​កើត​អស្មិមានៈ​ក្នុង​ខ្លួន ហើយ​មើលងាយ​អ្នកដទៃ ដែលជា​មូលហេតុ​ឱ្យ​មាន​ការ​ប្រជែង​វាសនានិងជា​ហេតុ​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​អន្តរាយ​គ្រប់យ៉ាង ។ បុគ្គល​ទោះ​មាន​ឋានៈ យសសក្តិ ទ្រ​ព​សម្បត្តិ ចំណេះវិជ្ជាយ៉ាងណាក្តី បើ​ជា​បុគ្គល​ក្រអឺតក្រទម មិន​សង្រួម​ទេនោះ នឹងមិន​ទទួលបាន​ការគោរព​រាប់អាននិងកោត​សរសើរ​ឡើយ ប៉ុន្តែ​បើ​បែរជា​បាន​វិញ​ គឺ​បាន​តែ​ពី​សម្នាក់​ពួក​ជន​ប្លម​ ប្រចុបប្រចែង និងជនពាល​តែប៉ុណ្ណោះ ។ ដរាបណា​គំនិត​ប្រកាន់ពូជសាសន៍​ ជាតិ ត្រកូល និង​អស្មិ​មានៈ​បាន​ត្រូវ​លះបង់​អស់ហើយ ហើយ​ប្រព្រឹត្តធ្វើ​តែ​អំពើ​ល្អ​ ព្រោះក្តី​មិនប្រមាថ ដរាប​នោះ​សេចក្តីសុខចម្រើន​នឹង​កើត​មាន​ជាមិនខាន ។ ដូច្នេះ​ការប្រព្រឹត្ត​បន្ទាបខ្លួន ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
២៤. សន្តុដ្ឋី ច សេចក្តី​សន្ដោស​ត្រេកអរ​ចំពោះ​របស់​ដែលមាន ។​ នេះ​បាន​ដល់​សភា​ពនៃ​ចិត្ត​ដែល​ត្រេកអរ ទៅតាម​មាន​តាម​បាន គឺ​ទៅ​តាម​សមត្ថភាពនិង​លទ្ធភាព​របស់​ខ្លួន​ដែលមាន ។ ព្រះពុទ្ធ​បាន​បង្រៀន​មនុស្សឱ្យ​​ចេះខិតខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ព្យាយាម​បំពេញ​ការងារ​ឱ្យ​យ៉ាង​អស់ពី​សមត្ថភាពនិង​សក្តានុពល​របស់​ខ្លួន ប៉ុន្តែ ការ​ដែល​បាន​សម្រេច​សមតាម​បំណង​ប៉ុណ្ណា ក៏​តោង​ចេះ​ឱ្យ​តម្លៃនិងពេញ ចិត្ត​របស់​ទាំងនោះ ព្រោះថា​ក្នុង​លោក​នេះ ប្រសិនបើមនុស្ស​ប្រាថ្នា​អ្វី​បាន​ហ្នឹង​នោះពិភពលោក​មុខជា​មិន​បាន​គង់វង្ស​មក​ដល់​ថ្ងៃ​នេះទេ ។ ម្យ៉ាង​សោត​រឿង​ពិត​ក្នុង​លោកតែងតែ​មាន​ការ​មិន​ស​ម​បំណង​ជារឿយៗ ហេតុនេះ ដើម្បី​រស់នៅ​ដោយ​ចុះសម្រុង​និង​មានក្តី​សុខ​នោះ គឺ​ត្រូវ​ចេះ​ទទួលស្គាល់​ការពិត និងស្កប់ស្កល់​ចំពោះ​អ្វី​ដែល​បានមក​ពី​ការខិតខំ​របស់​ខួ​ន ។ បុគ្គល​ដែល​មាន​សន្ដាន​ចិត្ត​សន្ដោស រមែង​មិន​ភ្លើតភ្លើន លោភលន់ ភ្លេចខ្លួន រហូត​មើលងាយ ឬ​ច្រណែន​នឹង​អ្នក​ដទៃ នៅពេល​ដែល​ខ្លួន​មាន​លាភ​ យសសក្តិ ទ្រព្យសម្បត្តិ​ក្តី ឬ​ធ្លាក់​ខ្លួន​ក្រ​ខ្សត់បាត់​យសសក្តិ​ក្តី ។ ដូច្នេះ​ ការ ព្យាយាម​អប់រំ​ចិត្ត​ខ្លួន​ឱ្យបាន​ជា​ចិត្ត​សន្ដោស​យ៉ាងនេះ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
២៥. កតញ្ញូ​តា ភាព​ជា​អ្នកដឹង​ឧបការគុណ​ដែល​អ្នក​ដទៃ​ធ្វើ​ហើយ​ដល់​ខ្លួន ។ បុគ្គល​បែបនេះ​ឈ្មោះថា កតញ្ញូ​បុគ្គល ។ បុគ្គល​កតញ្ញូដែល​បាន​តបស្នង​សង​ឧបការគុណ​គេ​វិញ​ឈ្មោះ​ថា កតញ្ញូ​​កត​វេ​ទី​បុគ្គល ។ ឯ​បុគ្គល​ដែលបាន​ធ្វើ​ឧបការគុណ គឺ​សេចក្តី​ល្អ​គ្រប់យ៉ាង​ដល់​អ្នកដទៃ​ឈ្មោះថា បុព្វ​ការី ។ មាតាបិតា ជា​បុព្វការី​របស់​កូន ព្រោះ​លោក​បាន​បង្កើត ព្រោះ​លោក​បាន​បង្ហាត់បង្រៀន​បុត្រ ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជា​បុព្វការី​របស់​ពុទ្ធបរិស័ទនិង​មនុស្ស សត្វ​ទាំងឡាយ ព្រោះ​ព្រះអង្គ​បាន​ព្យាយាម​រក​ឃើញ​នូវ​មាគ៌ា​រំដោះ​ទុក្ខ គឺ​អដ្ឋង្គិក​មគ្គ ដើម្បី​មនុស្ស សត្វ ទេព្តា​ទាំងអស់ ៘ បើ​មិន​មានបុព្វការី​ជនមាន​មាតាបិតាជាដើម​ទេនោះ សង្គមមនុស្ស​ក៏​មិន​អាច​ស្ថិតស្ថេរ​រីក​ចម្រើន​បាន​ឡើយ តោង​ប្រយត្ន​បុគ្គលខ្លះ​ដឹងថា​យើង​ជា​មនុស្ស​មិន​បំភ្លេច​គុណនិងតែង​តបស្នង​សងគុណ​គេ​វិញ​ជា​ប្រក្រតី​នោះ ក៏​បាន​ឆ្លៀតឱកាស​បង្កហេតុ​ ហើយ ធ្វើ​ជា​មកជួយ​យកអាសា​យើង ដើម្បី​ឱ្យ​យើង​ជំពាក់​គុណ​គេ (ទើប​គេ​ឱ្យយើង ធ្វើ​អ្វី​ម្យ៉ាង​ដែល​នាំមក​នូវ​ផល​អាក្រក់​ណាមួយ) ។ ដូច្នេះ​ ការខិតខំ​កសាង​ខ្លួន​ឱ្យបាន​ជា កតញ្ញូ​កត​វេទី​បុគ្គល​ផង ទាំង​បុព្វការី​បុគ្គល​ផង ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
២៦. កា​លេន ធម្ម​ស្សវ​នំ កិរិយា​ស្តាប់​នូវ​ធម៌​តាម​កាល ។ ធម៌ ​ជា​ផែនទី​សម្រាប់​ស្វែងរក​កំណប់ ​គឺ​ផលប្រយោជន៍និងក្តី​សុខ​ក្នុង​ជីវិត ។ ប្រការ​នេះ​បាន​ដល់​ការខិតខំ​ឆ្លៀត​ពេល​ដ៏​មមាញឹកនៃ​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ទៅ​ស្តាប់​ព្រះធម៌​យ៉ាងហោចណាស់​មួយអាទិត្យ​បាន​ម្តង ព្រោះថា​ធម៌​គឺជា​គុណជាតិបំភ្លឺ​បង្ហាញ​ប្រាប់​ឱ្យស្គាល់​ខុស ស្គាល់​ត្រូវ គុណ​ទោស ល្អ​អាក្រក់ បុណ្យ​បាបយ៉ាង​សត្យានុម័ត ដែល​អាច​យក​ទៅ​ប្រព្រឹត្ត​បាន​សេចក្តីសុខ​ខ្លួនឯង​និង​សង្គមជាតិ (​ចំពោះ​ទស្សនៈ​ដែលថា ចាំ​ដល់​ចាស់ ឬពេល​ចូល​និវត្តន៍​ពី​ការងារ សឹម​ស្តាប់ធម៌​នោះ ជា​ទស្សនៈ​មិន​ត្រឹមត្រូវ​ឡើយ) ។ ដរាបណា​មាន​អ្នកប្រព្រឹត្ត​ប្រតិបត្តិ​ធម៌ គឺ​សេចក្តី​ល្អ​កាន់តែច្រើន ដរាប​នោះ​សង្គមជាតិ​និង​ពិភពលោក​កាន់តែ​រីកចម្រើន​និងសុខសាន្ត ។ ដូច្នេះ​ ការព្យាយាម​ស្តាប់ធម៌​តាម​កាល ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
២៧. ខន្តិ ច សេចក្តី​អត់ធ្មត់ ។ ខន្តី គឺ​សភា​ពនៃ​ចិត្ត​ស្ងៀមស្ងាត់​ស្ងប់រម្ងាប់​នឹងនរ ទោះ​ត្រូវ​រង​នូវ​អំពើ​អាក្រក់​បែប​ណាមួយ​ដូចជា​រង​ការប្រមាថ​ ឬភាពអយុត្តិធម៌​ជាដើម ។ តាម​ធម្មតា​ក្នុង​ស្ថានភាព​បែប​នេះ អ្នក​ដែល​គ្មាន​ខន្តី រមែង​មាន​សេចក្តី​ក្រោធ​ខឹង​ក្តៅក្រហាយ​ជា​ប្រាកដ ហើយ​តែង​តប​ទៅ​វិញ​ដោយ​អំពើ​ហិង្សា ឬពាក្យ​ទ្រគោះដោយ​ប្រការ​ណាមួយ​មិន​ខាន ដែល​ជា​ហេតុ​នាំមក​នូវ​ជម្លោះ​គ្រប់​ប្រភេទ ។ ចំណែកឯ​អ្នក​មាន​ខន្តី​ធម៌​វិញ ពេល​រង​នូវ​អំពើ​អាក្រក់​បែប​ណា រមែង​មិន​ក្រោធ​ខឹង មិន​ក្តៅក្រហាយ​ផ្តេសផ្តាស​ឡើយ ហើយ​តែង​មាន​ប្រតិកម្ម​ទៅ​វិញ​ដោយ​អហិង្សា​ប្រកបដោយវិចារណញ្ញាណ​យ៉ាង​ថ្លៃថ្នូរ​បំផុត ដែល​ជាហេតុ​នាំ​មក​នូវ​សុខ​សន្តិភាព​យ៉ាង​ប្រពៃ ប្រការ​នេះ​គួរតែ​មិនមែន​មានន័យថា ទោះជា​ត្រូវ​រងគ្រោះ​អយុត្តិធម៌​យ៉ាងណា ក៏​មិន​អើពើ​ឡើយ ។ តាមពិត​ បើ​ឃើញ​ថា​គួរតែ​ឆ្លើយតប​នោះ​គឺ​តោង​តែ​ឆ្លើយតប ប៉ុន្តែ​ធ្វើ​ដោយ​ចិត្តស្ងប់មិនមែន​ធ្វើ​តាម​កំហឹង ។ ដូច្នេះ​ ការព្យាយាម​កសាង​អប់រំ​ខ្លួន​ឱ្យ​មាន​សន្ដាន​ចិត្ត​ប្រកប​ដោយ​ខន្តី គឺ​សេចក្តីអត់ធន់​ដ៏​ប្រពៃ​ ហើយជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
២៨. សោ​វ​ចស្ស​តា ភាវៈ​នៃ​បុគ្គល​ដែល​ទូន្មាន​ប្រៀនប្រដៅ​បាន​ដោយ​ងាយ ។ មនុស្ស​ប្រដៅ​ដោយ​ងាយ គឺជា​អ្នក​ដែល​ឆាប់​ទទួលយក​នូវ​ដំបូន្មាន​ឪពុក​ម្តាយ គ្រូ អាចារ្យ ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ និង​មតិយោបល់​របស់​បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ព្រោះ​ភាព​ខ្លួន​ជា​អ្នក​ឈ្លាសវៃ​មាន​ការចេះដឹង​ច្រើន ឆាប់​ពិចារណា​ឃើញ​នូវ​ហេតុផល​ច្បាស់លាស់ថែម​ទាំង​ជា​បុគ្គល​មានចិត្ត​បើកទូលាយ បន្ទាបខ្លួនមិន​ប្រកាន់​មានៈ តែទោះ​យ៉ាងណា​តោង​តែ​ធ្វើ​ដោយ​បញ្ញា ប្រយត្ន​ត្រូវ​ជនពាល​បញ្ចុះបញ្ចូល អូសទាញ​​ឱ្យ​លុះ​ក្នុង​គំនិតគិត​ខុស ​។ ឯ​អ្នក​ដែល​មិន​លុះ​តាម​ដំបូន្មាន​មាតាបិតា​និង​បណ្ឌិត​ជាដើម ក៏​ព្រោះតែ​ភាព​នៃ​ខ្លួន​ជា អ្នក​មិន​ឆ្លៀស​វៃ មិន​មាន​ការចេះដឹង ម្ល៉ោះហើយ​ក៏​មាន​ការ​ងងឹត​ងងល់​ក្នុង​អស្មិ​មានៈ​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធរ ។ មានតែ​ការខិតខំ​រៀនសូត្រនិង​ស្តាប់ធម៌ទេសនា​ជាដើម​ទេ ទើប​អាច​ធ្វើ​ខ្លួន​ឱ្យទៅ​ជា​បុគ្គល​ងាយ​ប្រដៅ​បាន ។ ដូច្នេះ​ ការខិតខំ​កសាងខ្លួន​ឱ្យ​បាន​ក្លាយជា​បុគ្គល ដែល​គេ​ងាយ​ប្រដៅ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
៣០. កាលេ​ន​ធម្មសាកច្ឆា​ កិរិយា​សន្ទនា​សាកសួរ​នូវ​ធម៌​តាម​កាល ។ ​នេះ​បាន​ដល់​ការចេះ​បែងចែក​ពេលវេលាឱ្យមាន​ឱកាស​សម្រាប់​ជួបជុំ​គ្នា​ញឹកញាប់ ដើម្បី​ពិក្សា​ផ្លាស់ប្តូរ​យោបល់​គ្នា អំពី​ធម៌​វិន័យ​ក្រោម​អធិបតីភាព​នៃលោក​អ្នកចេះដឹង​ជ្រៅជ្រះដែលជា​អ្នក​មាន​គុណធម៌ និង​សីលធម៌​ខ្ពង់ខ្ពស់ ដើម្បី​អាច​បំបាត់​នូវ​ចម្ងល់​គ្រប់​យ៉ាង​បាន ។ មួយ​សោត ដើម្បី​ពិភាក្សា​ដោះស្រាយ​នូវ​បញ្ហា​នានានិង​ស្វែងរក​នូវ​ការ​ចុះសម្រុង​គ្នា ។ ទង្វើ​បែប​នេះ ក៏​ជា​ការ​សាប​ព្រោះនូវ​វប្បធម៌​អហឹង្សានិង​សន្តិភាព​ផងដែរ ។ ធ្វើ​យ៉ាងនេះ​ គឺ​ពិតជា​បាន​បង្កើត​នូវ​ការចេះដឹង​របស់​ខ្លួនឱ្យបាន​ទូលំទូលាយ​ច្បាស់លាស់​ជា​បន្តបន្ទាប់ ដែល​អាច​យក​ទៅ​ប្រព្រឹត្ត​ប្រតិបត្តិ​បាន​ត្រឹមត្រូវនិង​កើត​ផលប្រយោជន៍​ដល់​ខ្លួនឯងនិង​សង្គមជាតិ​ពិតប្រាកដ ។ ដូច្នេះ​ កិរិយា​ចូលរួម​ក្នុង​ការសន្ទនា​សាកសួរ​ធម៌​តាម​កាល​ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
៣១. ត​បោ ច សេចក្តី​ព្យាយាម​ដុត​នូវ​បាប​ធម៌ ។ បាបធម៌​បាន​ដល់​លោភៈ គឺ​ការ​ជាប់ចិត្ត​លោភលន់​ហួសហេតុ​ទៅ​លើ​សម្ភារៈ​គ្រប់យ៉ាង​១ ទោសៈ គឺ​ចិត្ត​ប្រទូសរ៉ាយ ​ស្អប់​ ក្រោធ​ខឹង​គ្រប់យ៉ាង​១ និង​មោហៈ គឺក្តី​ងងឹតងងល់ វង្វេងវង្វាន់ មាន​កាប់សម្លាប់ លួច​ប្លន់ និង​កុហក​ឆបោក កេងប្រវញ្ច​ជាដើម ។ រីឯ​តបៈធម៌​បាន​ដល់​ការព្យាយាម​ដុតបំផ្លាញ​នូវ​កិលេស​ទាំងបី​ខាង​លើ​ផងនិង​ព្យាយាម​កសាង​នូវ​អំពើ​ល្អ​គ្រប់យ៉ាង​មាន​ទាន សីល ភា​វនា សាង​ផ្លូវថ្នល់​សាលារៀន​ជាដើម​ផង ដែល​សុទ្ធតែ​មាន​ប្រយោជន៏​ដល់​ខ្លួនឯងនិង​សង្គមជាតិ​យ៉ាង​ពិតប្រាកដ ។ ដូច្នេះ​ សេចក្តី​ព្យាយាម ដុត​នូវ​បាប​ធម៌ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
៣២. ព្រហ្មចរិយ​ញ្ច កិរិយា​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ធម៌​ដ៏ប្រសើរ ។ នេះ​បាន​ដល់​កិរិយា​ព្យាយាម​ប្រព្រឹត្ត​សីលធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ទាំង ៨ យ៉ាង​គឺ៖ មិន​សម្លាប់​ជីវិត​សត្វ​១ មិន​លួច​ប្លន់​១ មិន​ប្រព្រឹត្ត​ស្នេហា​១ មិន​ភូតកុហក​១ មិន​ផឹក​ទឹកស្រវឹង​១ មិន​បរិភោគ​ពេល​រសៀល​និង​យប់​១ មិន​រាំច្រៀង លេង​ភ្លេង និង​មិន​តុបតែង​កាយ​ដោយ​គ្រឿងអលង្ការ​១ មិន​ប្រើប្រាស់​សម្ភារៈ​អង្គុយនិង​ដេក​ក្នុង​ទី​ដ៏​ប្រសើរ​ពេក​១ ។ នេះ​គឺជា​ការប្រព្រឹត្ត​សង្រួមកាយ វាចា ចិត្ត​យ៉ាង​ប្រពៃ ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​ដល់​ខ្លួនឯង ព្រោះ​បាន​ធ្វើ​ចិត្តឱ្យបាន​ស្ងប់ស្ងាត់និង​មាន​ប្រយោជន៍​ដល់​សង្គមជាតិ ព្រោះ​មិន​បាន​រំខាននិង​បៀតបៀន​សង្គមជាតិ ។ ដូច្នេះ​ កិរិយា​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ព្រហ្មចរិយា​ធម៌​ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
៣៣. បរិ​យស​ច្ចាន ទស្សនំ កិរិយា​ឃើញ​នូវ​អរិយ​សច្ចធម៌​ទាំងឡាយ​។ អរិយសច្ច ​ធម៌​បាន​ដល់​ធម៌​ពិត​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​៤​យ៉ាង​គឺ ទុក្ខ​សច្ចៈ សេចក្តី​ទុក្ខ​១ សមុទយ​សច្ចៈ ហេតុ​នៃ​សេចក្តី​ទុក្ខ​១ និរោធ​សច្ចៈ ទី​ដែល​ក្តី​ទុក្ខ​ត្រូវបាន​រំលត់​១ និង​មគ្គ​សច្ចៈ វិធី​រំលត់ទុក្ខ​១។ សេចក្តី​ពិត​នៃ​ជីវិត​មនុស្ស សត្វ ទេព្តា ក្នុង​ត្រៃភព គឺ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ប្រែប្រួល​ឥត​ខ្លឹមសារ​ទាំងអស់។ មូលហេតុ​នៃ​សេចក្តី​ទុក្ខ​នេះ គឺ​បណ្តាលមកពី​ជីវិត ដែល​ពោរពេញ​ដោយ​កិលេស​តណ្ហា​គ្រប់បែបយ៉ាង ។ ដរាបណា​កិលេស​តណ្ហា​ត្រូវបាន​រំលត់​អស់ហើយ ដរាប​នោះ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ក៏​មិន​មាន​ទៀតឡើយ ។ ព្រះ​អរិយបុគ្គល​ទាំងឡាយ មាន​ព្រះពុទ្ធ​ជា​ប្រធាន​សុទ្ធតែ​បាន​យល់​ច្បាស់​នូវ​អរិយសច្ច​ធម៌​នេះ ហើយ​ព្យាយាម​ប្រព្រឹត្ត ប្រតិបត្តិ​តាម​មគ្គ​សច្ច​ដែលជា​មា​គ៌ា ដើម្បី​រំលត់ទុក្ខ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​៨ គឺ​អដ្ឋង្គិក​មគ្គ ទើប​បាន​រំលត់​កិលេស​តណ្ហា​ឆ្លង​ផុត​ពី​សេចក្តី​ទុក្ខ​គ្រប់យ៉ាង ។ ដូច្នេះ​កិរិយា​ឃើញ​នូវ​អរិយ​សច្ចធម៌ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
៣៤. និព្វាន ស​ច្ឆិ​រិយា ច កិរិយា​ធ្វើឱ្យ​​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ដោយ​បញ្ញា​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់ ។ នេះ​បាន​ដល់​ការប្រព្រឹត្ត​ប្រតិបត្តិ​នូវ​វិធី​ក្បួនច្បាប់ សីល សមាធិ បញ្ញា ឱ្យ​ចេញ​ជា​លទ្ធផល​ច្បាស់លាស់ ។ ព្រះ​និព្វាន​ គឺជា​លទ្ធផល​នៃ​ការប្រព្រឹត្ត​ប្រតិបត្តិ​សីល សមាធិ បញ្ញាតាម​អរិយ​មគ្គ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​៨​គឺ​សម្មាទិដ្ឋិ គឺការយល់ឃើញ​ត្រឹមត្រូវ​ពិតប្រាកដ១ សម្មាសង្កប្បៈ គឺការ​ត្រិះរិះ​ត្រឹមត្រូវ ​គឺ​គិត​និង​រម្លត់​តណ្ហា​១ សម្មា​វា​ចា គឺការពោល​តែ​ពាក្យ​ត្រឹមត្រូវ​១ សម្មាកម្ម​ន្តៈ គឺការប្រព្រឹត្ត ធ្វើ​ការងារ​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ធម៌ និង​ច្បាប់​រដ្ឋ​១ សម្មា​អាជីវៈ គឺការប្រកប​មុខរបរ​ត្រឹមត្រូវដោយ​ចៀសវាង​នូវ​អំពើ​បាប​៥យ៉ាង​មានការលក់​មនុស្ស​ជា​ដើម​១ សម្មាវាយាមៈ គឺការព្យាយាម​ត្រឹមត្រូវ គឺ​ព្យាយាម​លះបង់​អំពើអាក្រក់​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ឱ្យ​អស់ និង​ព្យាយាម​ចៀសវាង​មិន​ធ្វើ​អំពើ​អាក្រក់​ជា​ថ្មី​ទៀត​ ព្យាយាម​រក្សា​គុណធម៌និង​សេចក្តី​ដែល​មាន​ស្រាប់​ឱ្យ​មាន​តាំងនៅនិង​កាន់តែចម្រើន​ឡើង​ ព្យាយាម​សាង​គុណធម៌និង​ក្តី​ល្អ​ដែល​មិនទាន់មានឱ្យមាន​ជា​ប្រាកដ១ ​សម្មាសតិ គឺការ​រឭកដ៏​ត្រឹមត្រូវ​មាន​ការ​រឭក​នូវ វេទនា​ខាងក្នុងនិង​វេទនា​ខាងក្រៅ​ជា​ដើម​១ និង​សម្មាសមាធិ គឺការតម្កល់​ចិត្ត​ឱ្យ​​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ក្នុង​អារម្មណ៍​តែមួយ​១ ។ ដូច្នេះ​ ការប្រព្រឹត្ត​ប្រតិបត្តិ​ក្នុង​មាគ៌ា​ប្រកបដោយ​អង្គ​៨រហូត​ធ្វើឱ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន ដែល​ជា​គោលដៅ​ចុងក្រោយ​នៃ​ជីវិត​ក្នុង​លោក​ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
៣៥. ផុ​ជ្ឋ​ស្ស លោក​ធម្មេ​ហិ​ចិត្តំ យស្ស ន ក​ម្ប​តិ ចិត្ត​នៃ​បុគ្គល​ដែល​មិន​ញាប់​ញ័រ​ដោយ​លោក​ធម៌ ។ ​លោកធម៌​ គឺជា​ធម្មជាតិ​ ជាទី​ប្រាថ្នា​ និង​ជាទី​ស្អប់​របស់​មនុស្ស និង​ជា​ធម៌​ដែល​តែង​កើតមាន​នៅក្នុង​លោកដល់​មនុស្ស​គ្រប់រូប មិន​ថា​បុគ្គល​នោះ​ជា​អ្នកចេះដឹង​ធម៌ ឬមិន​ចេះ​ធម៌​ឡើយ ហើយក៏​មិន​រើសមុខ​ថាជា​ពុទ្ធសាសនិក ឬជា​សាសនិក​របស់​សាសនាណាមួយ​ឡើយ ។ លោកធម៌​មាន​៨​ប្រការ​គឺ មាន​លាភ១ ឥតលាភ​១ មានយស១ ឥតយស១​ សរសើរ​១ និន្ទា​១ សុខ​១ ទុក្ខ១ ។ អរិយបុគ្គល​ទាំងឡាយមាន​ព្រះពុទ្ធ​ជា​ប្រធានរមែង​មិន​ញាប់​ញ័រ គឺ​មិន​សប្បាយ​ភ្លើតភ្លើនទាំង​មិន​ទោមនស្ស​ដោយ​លោកធម៌​ទាំង៨នេះឡើយ ទើប​ពួក​លោក​រមែង​រស់នៅ​ជា​ក្សេមក្សាន្ត​ជានិច្ច ។ ដូច្នេះ​ ការព្យាយាមអប់រំ​ចិត្ត​ឱ្យបាន​ទៅ​ជាចិត្តដែល​មិន​ញាប់​ញ័រ​ដោយ​លោកធម៌​ទាំង៨នេះ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
៣៦. អ​សោកំ ចិត្ត​នៃ​បុគ្គល​មិន​សោយសោក​ចំពោះ​អារម្មណ៍ ។ មនុស្ស​គ្រប់រូប​តែងតែ​ជួប​នូវ​អារម្មណ៍ គឺ​ហេតុការណ៍​គ្រប់យ៉ាង​រាល់​នាទី​នៃ​ជីវិត​របស់​ខ្លួន ។ ជា​ការពិត​ណាស់​តាំងពី​ភ្ញាក់​ពី​ដំណេក​ដឹង​ខ្លួន​ឡើង​ត្រចៀក​ជួប​នឹង​ស៓ឡេង ភ្នែក​ជួបនឹង​រូប ច្រមុះ​ជួបនឹង​ក្លិន អណ្តាត​ជួប​នឹង​រសជាតិ កាយ​ប៉ះ​នឹង​វត្ថុ​គ្រប់យ៉ាង ។ អារម្មណ៍​ទាំងនេះ ខ្លះ​ជា​ទី​ពេញចិត្ត​នាំ​ឱ្យ​សប្បាយ ខ្លះ​ជា​ទី​ស្អប់ខ្ពើមនាំ​ឱ្យ​ខឹង​មួ​ម៉ៅ​ក្តៅក្រហាយ ។ ប៉ុន្តែ​ ព្រះ​អរិយបុគ្គល​ដែល​ជា​មនុស្ស​ដ៏​ប្រសើរមានចិត្ត​ស្អាត​បរិសុទ្ធ ចាក​កិលេស​តណ្ហា លោភៈ ទោសៈ មោហៈហើយ​នោះ លោក​មិន​សោយសោក​ក្តៅក្រហាយ​នឹង​អារម្មណ៍​ទាំងឡាយ​នោះ​ឡើយ ។ ដូច្នេះ​ការព្យាយាម​អប់រំ​ចិត្តរ​ហូត​បាន​ជា​ចិត្ត​មិន​សោកសៅ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
៣៧. វីរ​ជំ ចិត្ត​ដ៏​បរិសុទ្ធ ស្អាតចាក​កិលេស ។ នេះ​បាន​ដល់​ប្រភេទ​នៃ​ចិត្ត​ជាន់ខ្ពស់ដែល​មិន​ប្រឡាក់​ដោយកិលេស​ទាំង​បី ​គឺលោភៈចិត្ត​ ស្អប់​ជាប់​នឹង​សម្ភារៈនិង​អសម្ភារៈ​គ្រប់យ៉ាង ដែល​នាំឱ្យ​មាន​សេចក្តី​លោភលន់​គ្មាន ទីបំផុត​១ ទោសៈចិត្ត​ ថ្នាំងថ្នាក់​ស្អប់ខ្ពើម ក្រោធ​ខឹង ទោមនស្ស ប្រទូស្ត​នឹង​សម្ភារៈ​គ្រប់យ៉ាង​ដែល​នាំឱ្យ​កើត​ជា​អំពើ​ហិង្សា​ជា​ដើម​១ មោហៈចិត្ត​ វង្វេង​ក្នុង​អារម្មណ៍​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​សង្ស័យ​និង​រាយមាយឥត​ខ្មាស​ឥត​ខ្លាច​អំពើ​ទុច្ច​រិត​១ ។ ដូច្នេះ​ កិរិយា​អប់រំ​ចិត្ត​ឱ្យបាន​ទៅ​ជាចិ​ត្ត​បរិសុទ្ធ​ស្អាត​ចាក​កិលេស ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។​
៣៨. ខេ​មំ​ ចិត្ត​ក្សេមក្សាន្ត ។ នេះ​បាន​ដល់​សន្តាន​ចិត្ត​របស់​ព្រះ​អរិយបុគ្គល​ទាំងឡាយ​ដែល​មាន​ព្រះពុទ្ធ​ ជា​ប្រធាន ដែល​បាន​ឆ្លង​ផុតពី​អន្លង់​ទាំង​៤​គឺ ៖ អន្លង្ល់​គឺ​កាមតណ្ហា​១ អន្លង់​គឺ​ភព​ទាំងបី​១ អន្លង់​គឺ​ទិដ្ឋិ​យល់​ខុស​១ និង​អន្លង់គឺ​អវិជ្ជា ការមិនយល់​មិនដឹង​នូវ​សច្ចធម៌​១ ។ ចិត្ត​ដែល​បាន​ឆ្លង​ផុត​អន្លង់​ទាំង​៤​ហើយ គឺជា​ចិត្ត​ស្អាត​បរិសុទ្ធនិង​ស្ងប់​ក្សេមក្សាន្ត​ក្រៃលែង ។ ដូច្នេះ​ កិរិយា​ខំ​កសាង​ខ្លួន​គឺ​អប់រំ​ចិត្ត​ឱ្យបាន​ទៅ​ជាចិ​ត្ត​ក្សេមក្សាន្ត​យ៉ាងនេះ ជា​មង្គល​ដ៏​ឧត្តម ។
បុគ្គល​ទាំងឡាយណាបាន​ខិតខំ​កសាង​ខ្លួនដោយ​ខិតខំ​ប្រព្រឹត្តប្រតិបត្តិ​នូវ​មង្គល​ទាំង​៣៨​ប្រការ​នេះ​ឱ្យ​បរិបូណ៌ ហើយ រមែង​មិន​ចាលចាញ់​ក្នុង​ទី​ទាំងពួង រហូត​សម្រេចមគ្គផល​និព្វាន​ជាទី​អវសាន ៕
សហភាពភូមា (១៩៤៨–១៩៦២)
សហភាពភូមា (ភាសាភូមា៖ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်‌) គឺជាសម័យកាលរយៈពេលដប់បួនឆ្នាំ (១៩៤៨–១៩៦២) ក្រោយពីប្រទេសភូមាបានប្រកាសឯករាជ្យពីអាណានិគមអង់គ្លេស។ នៅក្នុងសម័យកាលនេះ ប្រទេសភូមាត្រូវប្រឈមនឹងកុបកម្មកុម្មុយនិស្តនិយមជាច្រើនដោយភាគច្រើនផ្តើមឡើងដោយបក្សកុម្មុយនិស្តភូមា (ទង់ស) ដឹកនាំដោយថន ធុន, បក្សកុម្មុយនិស្តទង់ក្រហមដឹកនាំដោយតាកឃីន ស៊ូ, អង្គការប្រជាជនស្ម័គ្រចិត្ត និងអង្គការនយោបាយជាច្រើនទៀត។ល។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
តំបន់ទីជនបទនៃភូមិភាគខាងជើងប្រទេសភូមាត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់កងកម្លាំងគួមីនតាងបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលចិនបានបញ្ចប់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩។ ដំបូងឡើយ ភូមាតែងតែទទួលស្វាគមន៍ជំនួយពីបរទេសដើម្បីកសាងប្រទេសជាតិឡើងវិញក៏ប៉ុន្តែដោយសារតែការគាំទ្រវត្តមានយោធាជាតិនិយមចិននៅភូមាដោយអាមេរិក ទីបំផុតប្រទេសនេះក៏សម្រចចិត្តបដិសេធរាល់ជំនួយបរទេសភាគច្រើនដូចជាការមិនចូលរួមជាមួយអង្គការសន្ធិសញ្ញាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (SEATO) ជាដើមហើយភូមាបានងាកមកគាំទ្រសន្និសីទក្រុងបាន់ដុងនៅឆ្នាំ១៩៥៥ វិញ។
នៅឆ្នាំ១៩៥៨ ខណៈដែលប្រទេសនេះកំពុងតែអភិវឌ្ឍន៍វិស័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន វិបត្តិនយោបាយមួយបានផ្ទុះឡើងគឺបន្ទាប់ពីសម្ព័ន្ធសេរីភាពប្រជាជនប្រឆាំងលទ្ធិហ្វាស៊ីសដែលជាបក្សសម្ព័ន្ធនយោបាយមួយដ៏សំខាន់របស់ភូមាបានបែកបាក់ទៅជាពីរក្រុមបក្សពួកផ្សេងៗគ្នា។ ស្ថានភាពនយោបាយកាន់តែមានភាពច្របូកច្របល់ឡើងនៅក្នុងសភាភូមារហូតដល់ដំណាក់កាលដែលលោកអ៊ូ នូ (ប្រធានដឹកនាំសម្ព័ន្ធសេរីភាពប្រជាជនប្រឆាំងលទ្ធិហ្វាស៊ីស) ត្រូវបានគេរួមបោះឆ្នោតដកទំនុកចិត្តចេញប៉ុន្តែលោកបានគេចខ្លួនពីការដកអំណាចដោយសារតែមានការគាំទ្រពីក្រុមរណសិរ្សរួបរួមជាតិ ដែលត្រូវបានគេជឿថាមានសមាជិកខ្លះជា"អ្នកនយោបាយកុម្មុយនិស្តសម្ងាត់"។
ប្រាសាទក្រពុំ
ប្រាសាទក្រពុំ
​
សហភាពភូមា (១៩៤៨–១៩៦២)
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
អ្នកមូលវិវដ្តនៅក្នុងជួរយោធាបានមើលឃើញរឿងទាំងនេះថាជា"ការគំរាមកំហែង"របស់បក្សកុម្មុយនិស្តភូមាដោយការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអ៊ូនូតាមរយៈរណសិរ្សរួបរួមជាតិប៉ុន្តែចុងក្រោយ អ៊ូនូបាន'អញ្ជើញ'អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពលោកឧត្តមសេនីយ៍នេវីនឱ្យឡើងដឹកនាំប្រទេស។ បន្ទាប់ពីយោធាបានឡើងកាន់កាប់ប្រទេស អ្នកគាំទ្រកុម្មុយនិស្តប្រមាណជាង ៤០០ នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដែលក្នុងនោះមាន ១៥៣ នាក់ត្រូវបាននិរទេសទៅកាន់កោះកូកូសនៅឯសមុទ្រអង់ដាម៉ង់។ ក្នុងចំណោមពួកគេទាំងនោះគឺមានមេដឹកនាំរណសិរ្សរួបរួមជាតិឈ្មោះអ៊ុងថាន់ដែលត្រូវជាបងប្រុសរបស់លោកអ៊ុងសាន។ សារព័ត៌មានមួយចំនួនក៏ត្រូវបានបិទផងដែរ។
ប្រាសាទក្រពុំ
=មើលផងដែរ=
ក្រពុំ
សហភាពភូមា (១៩៤៨–១៩៦២)
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នរបស់នេវីនបានធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍នយោបាយមានស្ថិរភាពវិញនិងថែមទាំងបានបើកផ្លូវសម្រាប់ឱ្យអ៊ូនូចូលមកបម្រើការក្នុងឆាកនយោបាយម្តងទៀតផងដែរជាមួយគណបក្សនយោបាយថ្មីឈ្មោះថាគណបក្សសហភាព។ មិនយូរប៉ុន្មាន វិបត្តិជម្លោះនយោបាយក៏ត្រឡប់មកវិញដោយលើកនេះគឺបង្កឡើងដោយចលនាបះបោរសហព័ន្ធសាន។
លោកឧត្តមសេនីយ៍នេវីនបានបង្ក្រាបចលនាបះបោរនោះបានដោយជោគជ័យនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩។ នៅថ្ងៃទី២ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៦២ នេវីនបានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលចេញពីអំណាចនិងចាប់ឃុំខ្លួនមេដឹកនាំស៊ីវិលជាន់ខ្ពស់ដែលរួមមានទាំងលោកអ៊ូនូផងដែរ។ នេវីនបានប្រកាសប្រែប្រទេសភូមាមកជារដ្ឋសង្គមនិយមដោយស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍សហភាពដែលមានមន្ត្រីយោធាកំពូលៗជាសមាជិក។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ប្រវត្តិសាស្ត្រមីយ៉ាន់ម៉ា (១៩៤៨–បច្ចុប្បន្ន) ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមាតាមសម័យកាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មីយ៉ាន់ម៉ាក្នុងសតវត្សទី២០ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គនយោបាយក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់
ពៅពិសី
ព្រះនាងពៅពិសី ទ្រង់ត្រូវជាព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទបក្សីចាំក្រុង ដែលមានព្រះបរមនាមសំរាប់រាជ្យថា ព្រះ​ក្សត្រី​ភត្ដវត្ដី ​ពៅពិសី។
ប្រវត្តិរបស់ព្រះនាង និង ព្រះបាទបក្សីចាំក្រុង
ចំណែក​នាង​ ពៅពិសី​វិញ​ ​ក្រោយ​ដែល​បានដឹង​ថា​ ​ព្រះ​បិតា​ចូល​ទិវង្គត​ ​ដោយ​មាន​ព្រះ​ស្វាមី​ ​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​ជូន​ដំណើរ​មក​ជាមួយ​ផង​ ​ព្រះ​នាង​ក៏​វិល​ត្រលប់​មក​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ពិធីបុណ្យ​ទាន​បញ្ជូន​កុសល​ថ្វាយ ​ព្រះ​បិតា​ទៅ​តាម​ប្រពៃណី។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​ផ្លូវ​មួយ​យ៉ាង​ធំ​ល្អ​ស្អាត​សមរម្យ​ ​ខ្ពស់​ផុត​ពី​ទឹក​ ​កន្លែង​នោះ​មានឈ្មោះ​ថា​ ​កំពង់​ពៅពិសី​ រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​យក​ធ្នូ​ ​និង​សរ​ ​ទៅ​តំកល់​ទុក​កន្លែង​ដើម​ ​ហើយ​ព្រះ​នាង​ក៏​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​សាង​អាស្រម​មួយ​ ​នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​បរមរាជវាំង​ ​ដើម្បី​ទុក​ថ្វាយ​ រំឭកគុណ​បំណាច់​ ​និង​វិញ្ញាណខន្ធ​របស់​ព្រះ​បិតា។​ ​អាស្រម​នោះ​មានឈ្មោះ​ថា​ ​អាស្រម​ព្រះបាទ​ស្រេន្ទ្រា ដែល​ក្លាយ​បន្ដិច​ម្ដងៗ​ទៅ​ជា​ ​អ្នកតា​ស្រេន្ទ្រា។ នៅ​ទីកន្លែង​នេះ​ ​តាម​ទំនៀមទំលាប់​ ​បី​ឆ្នាំ​ម្ដងៗ​ ​គេ​ត្រូវ​រៀបចំ​ធ្វើ​ពិធី​បូជាយញ្ញ​ ​យក​អ្នកទោស​ធ្ងន់​មក​ប្រហារជីវិត​ថ្វាយ​អ្នកតា​ ​ដើម្បី​សុំ​សេចក្ដីសុខ​សប្បាយចំរុងចំរើន។​ ​បើ​មិន​ដូច្នោះ​ទេ​ ​វិញ្ញាណខន្ធ​ស្ដេច​ចាម​ស្រេន្ទ្រា​ ​នឹង​ចូល​សណ្ឋិត​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​ ​ហើយ​នាំ​បង្វក់បង្វល់​ ​បញ្ចូល​ចិត្ដ​ឲ្យ​ឆ្កួត​ឡប់​សតិ​ ​កាច​សាហាវយង់ឃ្នង​ ​ក្បត់គ្នា​ចុះឡើង​ ​បង្កើត​ក្រុម​ជា​ទ័ព​បះបោរ​ ​កាប់សំលាប់​គ្នា​ឥត​ត្រា​ប្រណី។​ ​កងទ័ព​នេះ​នឹង​មានកំលាំង​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំងក្លា​ ​ជាង​កងទ័ព​នានា​ទាំងឡាយ​ឯទៀត។ ចាប់តាំងពី​ ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​ព្រះរាជ​វង្សានុវង្ស​ស្ដេច​ចាម​នៅ​ស្រុក​ស្ទោង​ ​ក៏​រលាយ​បាត់​អស់​ទៅ​ដែរ​ ​ហើយ​ស្រុក​ស្ទោង​ក៏​ត្រូវ​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​ខេត្ដ​អាសន្នទុក្ខ។ ចំណែក ​ព្រះ​នាង​ពៅពិសី​ ​កាលបើ​យាង​មក​ដល់​ព្រះរាជ​ធានី​ ​ព្រះ​មហានគរ​ ​ព្រះ​នាង​ត្រូវ​បាន​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​តែងតាំង​ឋានៈ​ ​និង​ផ្ដល់​កិត្ដិយស​ជា​អគ្គមហេសី។​ ​ព្រះ​នាង​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម​ ​ព្រះ​ក្សត្រី​ភត្ដវត្ដី​ពៅពិសី។​ ​ចំពោះ​អ្នកតា​ស្ដី​ ​នៅ​ក្នុងស្រុកស្ទោង​ ​ដែល​បាន​ជួយ​ណែនាំ​បញ្ចុះបញ្ចូល​ ​សំរុះសំរួល​ចាត់ចែង​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្នេហា​របស់​ព្រះ​អង្គ​បាន​សំរេច​ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ ​ព្រះ​អង្គ​មិន​បាន​បំភ្លេច​ទេ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​យក​សន្លឹក​មាស​ទៅ​បិទ​ថ្វាយ​អ្នកតា​ ​តាម​ពាក្យ​បំណន់​ដែល​បាន​សន្យា​ ​អ្នកតា​ស្ដី​ក៏​ជាប់​ឈ្មោះ​ថា​ ​អ្នកតា​ស្ដីបិទមាស ពី​ថ្ងៃ​នោះ​រៀង​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សជ័យវរ្ម័ន
ខេត្តខ្មែរនៅសម័យចតុមុខ
ខែត្រខ្មែរនៅសម័យចតុមុខ÷
ចរណៈ
ដំណើរ, ជើង, ប្រដាប់សម្រាប់កល់ កើល, ចំណែក, ការប្រព្រឹត្តិ, សេចក្តីប្រព្រឹត្តិល្អ, ក្រឹត្យ​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​គួរ​ប្រព្រឹត្ត គួរ​កាន់, បែបបទ, សណ្តាប់ធ្នាប់
អនុប្រធានាធិបតីឡាវ
អនុប្រធាននៃប្រទេសឡាវ គឺជំហរនយោបាយនៅក្នុង ប្រទេសឡាវ បានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1996 នេះលោកអនុប្រធានាធិបតីត្រូវបានជ្រើសរើសដោយ រដ្ឋសភានៃប្រទេសឡាវ ។
ខេត្តនៅសម័យស្រីសន្ធរ
ខែត្រខ្មែរនៅសម័យស្រីសន្ធរ÷
ប៊ុនយ៉ាំង វ៉រ៉ាជីត
លោកវរសេនីយ៍ឯក ប៊ុនយ៉ាំង វ៉រ៉ាជីត (ບຸນຍັງ ວໍລະຈິດ, ប៊ុនយ៉ាំង វរចិត្រ, កើត 15 សីហា 1937) គឺជា អ្នកនយោបាយឡាវ ។ លោកធ្លាប់ជាអគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ និងជាប្រធានាធិបតីឡាវពីឆ្នាំ ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ ២០២១។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីឡាវ
ប្រាសាទដើមចាន់
ដើមចាន់
ចំណុចពិសេស១០យ៉ាងរបស់មនុស្សឆ្លាត
ចំណុចពិសេសទាំង១០យ៉ាងរបស់មនុស្សឆ្លាតវៃ ដែលអ្នកគួរយកតម្រាប់តាម
ប្រិយមិត្ត​ពិត​ជា​ឆ្ងល់​ថា ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​បុគ្គល​មួយ​ចំនួន​អាច​ជោគជ័យ​នៅ​ក្នុង​ជីវិត​បាន​ ខណៈ​ដែល​មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​​ផ្សេង​ទៀត​​បរាជ័យ​​មិន​សម​តាម​បំណង​របស់​ខ្លួន? ចម្ងល់​​នេះ នឹង​ត្រូវ​បកស្រាយ​​ខាងក្រោម​នេះ ដែល​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ភាព​ជា​បុគ្គល​ជោគជ័យ​​ក៏​ជា​កើត​ឡើង​ពី​ភាព​ឆ្លាតវៃ​របស់​ពួក​គេ​ផ្ទាល់​​ជា​សំខាន់​ផង​ដែរ។ ភាព​ឆ្លាតវៃ​នេះ​ហើយ​ដែល​ជា​លក្ខណៈ​ពិសេស​ធ្វើឲ្យ​បុគ្គល​ប្រភេទ​នេះ​ខុស​ពី ​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត និង​អាច​សម្រេច​តាម​បំណង​របស់​គេ​បាន​។ ដូច្នេះ​តើ​​អ្វី​ទៅ​ជា​ចំណុច​ពិសេស​របស់​បុគ្គល​ឆ្លាតវៃ?
១ មិន​ឲ្យ​អតីតកាល​​បន្ត​​ប្រឡូកប្រឡាក់​បច្ចុប្បន្ន​កាល​របស់​ខ្លួន
បុគ្គល​ឆ្លាតវៃ​តែងតែ​គិត​ថា ការ​បរាជ័យ​គឺ​ជា​ឱសថ​ដ៏​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​សម្រាប់​​ការ​អភិវឌ្ឍ​ដ៏​មាន​សក្ដានុពល​នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន។ ខុស​ពី​មនុស្ស​ទូទៅ​បុគ្គល​ប្រភេទ​នេះ​នឹង​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ស្នាម​អតីតកាល​ដឹក​មុខ​​​​​ខ្លួន​​នោះ​ឡើយ ពោល​គឺ​គេ​នឹង​ប្រើប្រាស់​​ភាព​​អាប់អួ​ទាំងនោះ​​​​ជា​ឱកាស​សម្រាប់​ក្លាយ​ខ្លួន​ជា​មនុស្ស​ជោគជ័យ​នៅ​ពេល​អនាគត។
២​ គិត​អ្វី​ដែល​វិជ្ជមាន​ជានិច្ច​​​​​
បុគ្គល​ឆ្លាតវៃ តែងតែ​​គ្រប់គ្រង​​អារម្មណ៍​របស់​ខ្លួន​ជានិច្ច ហើយ​គេ​ផ្ដោត​​លើ​ចំណុច​នោះ​​យ៉ាង​សុទិដ្ឋិនិយម​បំផុត។ បុគ្គល​ប្រភេទ​នេះ​យល់​ឃើញ​ថា  ​ប្រសិន​បើ​គំនិត​ផុស​ចេញ​ឡើង​​មក​ហើយ​នោះ​ ភាព​ជោគជ័យ​ក៏​អាច​កើត​មាន​បាន​ដែរ ហើយ​ជីវិត​របស់​គេ​នឹង​មាន​ភាព​ល្អ​ប្រសើរ និង​​រីករាយ​ជាង​នេះ​តាម​រយៈ​គោលការណ៍​ចំនួន​៦ គឺ​​​ការ​ស្រមើស្រមៃ យក​ចិត្ត​ទុកដាក់ បង្កើត កសាង ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ និង​ក្តី​ស្រលាញ់។​​
ទោះបី​ជា​បញ្ហា​​​មាន​១លាន​ជំពូក បុគ្គល​ឆ្លាតវៃ​នៅ​តែ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ខ្សែត្រៀម​ជានិច្ច​ ដោយ​ប្រើប្រាស់​សមត្ថភាព​ដ៏​ឆ្លាតវៃ និង​ច្នៃប្រឌិត ​រិះរក​វិធីសាស្ត្រ​ផ្សេងៗ​សម្រាប់​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ទាំងនោះ​ដោយ​ស្វាហាប់​បំផុត។ នៅ​ពេល​ដែល​ខ្លួន​ដួល គេ​នឹង​ងើប​​ឡើង​វិញ​ម្តង​ទៀត ហើយ​​ព្យាយាម​សម្លឹង​មើល​ទៅ​មុខ​ដោយ​មិន​ងាករេ ដោយ​ឆ្លៀត​​យក​ឱកាស​ប្រែក្លាយ​ភាព​បរាជ័យ​ទាំង​នោះ​ ជា​ទុន​សម្រាប់​​អភិវឌ្ឍ​ខ្លួន​ឯង​នៅ​ពេល​​ខាងមុខ។​​​
បុគ្គលឆ្លាតវៃមិនខ្វល់យកត្រចៀកស្ដាប់ ទស្សនអវិជ្ជមានរបស់អ្នកដ៏ទៃមកជ្រៀតជ្រែកជីវិតផ្ទាល់ខ្លួននោះ​ឡើយ។បុគ្គលប្រភេទនេះតែងតែគិតថា ពិភពលោកពិតជាមិនអាចបំបាត់បានឡើយនូវបុគ្គលគួឲ្យសង្ស័យ​បុគ្គលគួឲ្យស្អប់ខ្ពើម និងបុគ្គលដែលចូលចិត្តចំអកឡកឡឺយដល់អ្នកដ៏ទៃ។ ដូច្នេះខ្លួនត្រូវតែឈរនៅជ្រុងម្ខាង​នៃបុគ្គលទាំងនេះ ហើយស្រវាចាប់យកមនុស្សដែលមានតម្លៃ និងមហិច្ឆតាដ៏មោះមុតឲ្យស្ថិតនៅជមួយខ្លួន​ជានិច្ច។
Thank You So much Saut Tangly (CAMHR>COM)
៥ មិនចំណាយពេលឥតប្រយោជន៍
៦ ​​ធ្វើ​ការ​ដោយ​មិន​តក់ក្រហល់
មនុស្ស​ភាគច្រើន​តែង​ចង់​បាន​អ្វីៗ​ភ្លាមៗ​តាម​ចិត្ត​ចង់​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​តក់ក្រហល់​ និង​​ងាយស្រួល​បំផុត។ក៏ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​បុគ្គល​​ឆ្លាតវៃ​វិញ ការ​​ធ្វើ​ដំណើរ​ដ៏​ត្រឹមត្រូវ​លើ​ផ្លូវ​របស់​ពួកគេ​​ប្រចាំថ្ងៃ​ដោយ​ការ​រង់ចាំ និង​ការ​អត់ធ្មត់​​ នឹង​នាំ​​ខ្លួន​ទៅ​រក​គោលដៅ​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​ពិត​ប្រាកដ​នា​ពេល​អនាគត។
៧ ធ្វើ​អ្វី​តាម​សមត្ថភាព​របស់​ខ្លួន
៨ ដកខ្លួនថយពីមនុស្សនាំទៅរកបរាជ័យ
ការចំណាយពេលវេលាចែករំលែកបទពិសោធន៍ល្អៗ ដែលមានតម្លៃ និងគុណប្រយោជន៍ជាមួយក្រុមគ្រួ​សារមិត្តភ័កិ្ដ និង បុគ្គលជិតស្និទ្ធផ្សេងទៀត គឺជាផ្នែកមួយ ដែល​​បុគ្គល​ឆ្លាតវៃ​ត្រូវ​​ធ្វើ។ ក៏ប៉ុន្តែ ​ ចំណុច​នេះ​ក៏​មាន​ដែន​កំណត់​របស់​វា​ដែល​បុគ្គល​ឆ្លាតវៃ​ត្រូវ​ កំណត់​ចំពោះ​មនុស្ស​ដែលនាំទៅ​រក​មាត់​ជ្រោះ។ ដូច្នេះ​មាន​តែ​បុគ្គល​មាន​គំនិត​សុទិដ្ឋិនិយម​ខ្ពស់​ ឆ្លាតវៃ និង ​គួរឲ្យ​គោរព​ប៉ុណ្ណោះ​ ដែល​បុគ្គល​ប្រភេទ​នេះ​​ត្រូវ​រាប់អាន។
៩ មិនក្រអឺតក្រទម ឬ វាយឫក
មិត្តអ្នកអានធ្លាប់ឃើញមនុស្សឆ្លាតវៃ បានបង្ហាញអាកប្បកិរិយាឆ្គាំឆ្គង ឬ ក្រអឺតក្រទមមើលងាយអ្នកដ៏ទៃ
ដែរ​ឬទេ? ចំពោះ​ទង្វើ​ទាំង​នេះ​វា​ពិបាក​នឹង​ទទួល​យក​ណាស់​សម្រាប់​បុគ្គល​ឆ្លាតវៃ ពោល​គឺ​ការ​បន្ទាប​ខ្លួន ​​មិន​អូត​សរសើរ​ខ្លួន​ឯង និង​ការ​​ត្រេកត្រអាល​នឹង​​ការ​សរសើរ​របស់​អ្នក​ដទៃ ​គឺ​ជា​អ្វី​​ដែល​បុគ្គល​​ប្រភេទ​នេះ​ត្រូវ​រក្សា​ឲ្យ​បាន។
១០ អរគុណគ្រប់យ៉ាងដែលបានផ្ដល់មកឲ្យខ្លួន
បុគ្គល​ឆ្លាតវៃ​​ពិត​ជា​យល់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​​ថា ពិភពលោក​យើង​​នេះ​នឹង​មិន​នៅ​ស្ថិតស្ថេរ​​ជា​មួយ​ពួកគេ​​ជានិច្ច​នោះ​
ឡើយ​។ គេ​ជឿជាក់​ថា​អំណាច​នៃ​អំពើ​ល្អ និង​ទង្វើ​មិន​អាត្មានិយម​ដ៏​សាមញ្ញ​មួយ​ធ្វើ​ឡើង​ទៅ​លើ​​​​អ្នក​ដទៃ​ដោយ​ស្នាមញញឹម​​​អាច​ផ្លាស់ប្ដូរ​ជីវិត​​របស់​ពួកគេ និង​ខ្លួន​ឯង​យ៉ាង​ល្អ​ប្រសើរ​​បាន៕
ប្រាសាទត្រពាំងប្រើស
ប្រាសាទត្រពាំងប្រើសមានទីតាំងនៅក្នុងព្រៃឡង់ ឃុំសុចិត ស្រុកសណ្តាន់ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទបុរាណសម្ងំលាក់ខ្លួនក្នុងព្រៃដ៏ជ្រៅនោះឈ្មោះថា ប្រាសាទត្រពាំងប្រើស មាន៣ប្រាសាទតម្រៀបគ្នាទទឹងថ្ងៃ បែរមុខទៅទិសខាងកើត ហើយនៅក្បែរប្រាសាទចម្ងាយ១៥០ម៉ែត្រ មានត្រពាំងធំមួយ ដែលអ្នកភូមិហៅថាត្រពាំងប្រើស មានចម្ងាយពីភ្នំជីប្រមាណ៥គ.ម និងស្ថិតនៅចម្ងាយ៣៦គីឡូម៉ែត្រពីខាងលិចសម្ពុបុរៈ ស្រុកសម្បូរ ខេត្តក្រចេះ។
ត្រពាំងប្រើស
កំពង់ផែអូរកែវ
កំពង់ផែអូរកែវ ស្ថិតនៅជាប់ ភ្នំបាត់ព្រះថេរ ស្រុកបាថេរ ខេត្តពាមបន្ទាយមាស កូសាំងស៊ីន។ ជាកំពង់ផែដែលមានដើមកំណើត ចាប់ពី សតវត្សទី១ ដល់ សតវត្សទី៧។
ប្រធានរដ្ឋសភាឡាវ
ប្រធាន​រដ្ឋសភា​នៃ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រជាមានិត​ឡាវ ជា​ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​អចិន្ត្រៃយ៍​នៃ​រដ្ឋសភា - ស្ថាប័ន​អចិន្ត្រៃយ៍​នៃ ​រដ្ឋសភា​ឡាវ ។ រដ្ឋសភាបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានរដ្ឋសភាពីក្នុងចំណោមសមាជិករដ្ឋសភា ហើយមានអាណត្តិដូចរដ្ឋសភាក្នុងអាណត្តិដូចគ្នា។ ប្រធានរដ្ឋសភាមិនអាចចូលជាសមាជិក រដ្ឋាភិបាលឡាវក្នុង ពេលដំណាលគ្នា ហើយធ្វើការក្រោមរបបពេញម៉ោងនោះទេ។ ប្រធានរដ្ឋសភានីមួយៗ ត្រូវបំពេញភារកិច្ច និងអំណាចរបស់ខ្លួន រហូតដល់រដ្ឋសភាថ្មី ជ្រើសរើសគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍រដ្ឋសភាថ្មី។
ភូមិភ្នំប្រាំពីរ ឃុំបូរស្រុក
ញ៉ន ភូមិភ្នំប្រាំពីរ ឃុំបូរស្រុកកភ្នំព្រឹក បាត់ដំបង
ភទ្ទកប្ប
ភទ្ទកប្ប ជាកប្បដែលមានព្រះពុទ្ធត្រាស់ដឹង ៥ព្រះអង្គ គឺ ​
សារមណ្ឌកប្ប
សារមណ្ឌកប្ប ជាកប្បដែលមានព្រះពុទ្ធត្រាស់ដឹង ៤ព្រះអង្គ
ស្ថានីយ៍បុរេប្រវត្តិខ្មែរ
ស្ថានីយ៍បុរេប្រវត្តិគឺជាការធ្វើកំនាយរកឃើញនូវឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ដោយបុព្វបុរសប្រើប្រាស់ ។
ដោយលោក៖
1. Roque (1071)
2. J.Moara (1877)
3. L.Jamme (1887-1888)
4. Mansuy (1901) (Japanese)
• អាយុកាល ៣២០០-១២៨០មុនគ.ស
1. Pellen (1938)
2. Coedes (1938)
1. Groslier (1959)
2. Solheim (1959) យុគថ្មរំលីង
1. Mallerel (1959)
រកឃើញដោយលោក Saurin (1963) យុគថ្មបំបែក ។
សម្បូរព្រៃគុហ៍
សម្បូរព្រៃគុហ៍ ជារាជធានីដែលមានឈ្មោះដើមថា ឥសានបុរៈ ត្រូវបានកសាងដោយព្រះបាទឥសាន្តវរ្ម័នទី១ (៦១៦-៦៣៥) នៃសម័យអាណាចក្រចេនឡា។ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅត្រង់ប្រាសាទសម្បូរព្រៃគុហ៍ ឃុំសម្បូរ ស្រុកប្រាសាទសម្បូរ ខេត្តកំពង់ធំ ។
វ្យាធបុរៈ
​ រាជធានីវ្យាធបុរៈ ជារាជធានីរបស់ អាណាចក្រភ្នំ ដែលកសាងឡើងចាប់ពីសតវត្សទី១ មកដល់សតវត្សទី៦ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យព្រះបាទហ៊ុន ទៀន បន្តដល់រាជ្យ ព្រះបាទរុទ្រ្ទវរ្ម័ន(ឆ្នាំ៥១៤ ដល់ឆ្នាំ៥៣៩) ជាបុត្ររបស់ ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន ដែលគ្រងរាជ្យនៅទីនោះ ដែលស្ថិតនៅឃុំព្រែកផ្ទោល និងឃុំអង្គរបូរី ស្រុកអង្គរបូរី   ខេត្តតាកែវ បច្ចុប្បន្ន។
វរកប្ប
វរកប្ប ជាកប្បដែលមានព្រះពុទ្ធត្រាស់ដឹង ៣ព្រះអង្គ
ហាលីម៉ា យ៉ាកូប
លោកស្រី ហាលីម៉ា យ៉ាកូប ( អង់គ្លេស: Halimah Binte Yacob) លោកស្រីបានកើតនៅថ្ងៃទី 23 ខែសីហា ឆ្នាំ 1954 គឺជាអ្នកនយោបាយ សិង្ហបុរី ។ លោក​ស្រី​ជា ​ប្រធានា​ធិបតី​សិង្ហ​បុរី ​ដែល​កំពុង​កាន់​អំណាច​ចាប់តាំង​ពី ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ប្រធានា​ធិបតី​សិង្ហបុរី​ឆ្នាំ ២០១៧។
ជយវម៌្ម (ឥន្ទ្របុរ-សម្ភុបុរ)
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រត្រូវលុបចោល
នគរល្វោ
រាជធានីលពបុរី ជារាជធានីនៅសម័យមហានគរ។ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ ខេត្តលពបុរី ត្រង់ ប្រាសាទស្វា ។
សារកប្ប
សារកប្ប ជាកប្បដែលមានព្រះពុទ្ធត្រាស់ដឹង ១ព្រះអង្គ។ ផែនដីថ្មីដុះឡើងឈ្មោះ សារកប្ប មានព្រះពុទ្ធត្រាស់ដឹង ១ ព្រះអង្គ ព្រះនាម ធម្មសាមី ផុតពីនោះទៅ ៨ ផែនដីអត់មានព្រះពុទ្ធត្រាស់ដឹង រហូតដល់ផែនដីថ្មីកើតឡើង។
នរវរនគរ
រាជធានីនរវរនគរ ឬ ណាហ្វូណា (ភាសាចិន) ដែលទីតាំងនៅអង្គរបុរី ខេត្តតាកែវ ចុងសតវត្សទី៦-៧ រជ្ជកាលអាណាចក្រភ្នំ និងក្សត្រ ចេនឡា បច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅភ្នំដា ស្រុកអង្គរបូរី ខេត្តតាកែវ ដែលជារាជធានីនៅ សម័យនគរភ្នំ ឬអាណាចក្រខ្មែរ ឬហ្វូណន ។
ឌូគី
រូបភាពតូច|El Duki Mauro Ezequiel Lombardo (Almagro, Buenos Aires; ២៤ មិថុនា ១៩៩៦) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា Duki គឺជាអ្នកចំរៀងអន្ទាក់ជនជាតិអាហ្សង់ទីន។
ជីវប្រវត្តិ
ឌូគីចាប់ផ្តើមមានចំណាប់អារម្មណ៍លើហ៊ីបហបនៅអាយុ ៧ ឆ្នាំ។ គាត់បានស្តាប់តន្ត្រីជាច្រើនប្រភេទប៉ុន្តែជាពិសេសរ៉េបអាមេរិចគឺជាអ្វីមួយដែលជះឥទ្ធិពលដល់គាត់នាពេលអនាគត។ ហ្វ្រីហ្វ័រចាប់បានការចាប់អារម្មណ៍បន្ទាប់ពីបានឃើញការប្រយុទ្ធគ្នារវាងអាកណូនិងស្កូហើយនៅឆ្នាំ ២០១៣ គាត់បានចាប់ផ្តើមប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតផ្សេងៗគ្នា។ ភាពជោគជ័យរបស់គាត់បានចាប់ផ្តើមបន្ទាប់ពីការចូលរួមរបស់គាត់នៅក្នុង El Quinto Escalónដែលជាការប្រកួតឯករាជ្យមួយក្នុងចំណោមការប្រកួតហែលទឹកសេរីដែលត្រូវបានគេស្គាល់នៅ Buenos Aires ដែលគាត់បានឈ្នះនៅថ្ងៃទី 6 នៃឆ្នាំ 2016 ។
មណ្ឌកប្ប
មណ្ឌកប្ប ជាកប្បដែលមានព្រះពុទ្ធត្រាស់ដឹង ២ព្រះអង្គ គឺ ព្រះរាម និងព្រះធម្មរាជា ។ មណ្ឌកប្បនោះវិនាសទៅ កន្លងបាន ៣កប្បទើបកកើតកប្បថ្មី។
ខ្លោងទ្វាររាជធានីអង្គរធំ
ខ្លោងទ្វារជ័យ(ទិសខាងកើត)
ខ្លោងទ្វារខាងកើតមួយ ស្ថិតនៅចំផ្លូវខាងមុខព្រះពន្លាកិត្តិយសនៃព្រះលានជល់ដំរី បានប្រើសប្រាស់សម្រាប់ចេញចូលដោយព្រះមហាក្សត្រ និងកងទ័ពបន្ទាប់ពីបានទទួលនូវជោគជ័យលើខ្មាំងសត្រូវ ដូច្មេះខ្លោងទ្វារនោះត្រូវបានគេហៅថា ខ្លោងទ្វារជ័យwow
ខ្លោងទ្វារខ្មោច(ទិសខាងកើត)
ខ្លោងទ្វារខាងកើតមួយផ្សេងទៀត ស្ថិតនៅចំផ្លូវខាងមុខប្រាសាទបាយ័នមានមុខងារសម្រាប់ដង្ហែរសាកសពរបស់អ្នកដែលរស់នៅខាងក្នុងបរិវេណអង្គរធំ ដើម្បីយកទៅបូជា ឬចោលទៅក្នុងទឹកស្ទឹងនៅបរិវេណផ្នែកខាងក្រៅនៃទីក្រុង។ ខ្លោងទ្វារនោះត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា ខ្លោងទ្វារខ្មោច។ thumb|ខ្លោងទ្វារអង្គរធំ
ខ្លោងទ្វារទន្លេអ៊ុំ(ទិសខាងត្បូង)
ខ្លោងទ្វារខាងត្បូងត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ ទាំងវណ្ណៈក្សត្រ ទាំងវណ្ណៈនម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រីរហូតដល់ប្រជារាស្រ្តសាមញ្ញ ដែលអាចចេញចូលបានគ្រប់ពេលវេលាតាំងពីប្រលឹម(ថ្ងៃរះ) ទល់ព្រលប់(ថ្ងៃលិច) ក្នុងគោលបំណងកិច្ចការរដ្ឋបាល សាសនា និងរកស៊ីជួញដូរ ដូច្នេះវាជាខ្លោងទ្វារដែលមមាញឹកជាងគេ។ បច្ចុប្បន្នខ្លោងទ្វារនេះត្រូវបានគេហៅថា ខ្លោងទ្វារទន្លេអ៊ុំ ព្រះគូរទឹកទាំងពីរនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រារព្ធពិធីបុណ្យអ៊ុំទូក ដើម្បីរំលឹកអំពីការធ្វើចម្បាំងឈ្នះមកលើទ័ពជើងទឹករបស់កងទ័ពចាមនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ និងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។
ខ្លោងទ្វារតាកៅ(ទិសខាងលិច)
ខ្លោងទ្វារខាងលិចត្រូវបានគេប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រហារជីវិត។ នៅពេលមានជនណាម្នាក់បានព្រឹត្តនូវបទល្មើសធ្ងន់ធ្ងរ មិនអាចលើកលែងទោសបាន ជននោះត្រូវបានគេនាំយកទៅប្រហារជីវិតនៅខាងក្រៅបរិវេណនៃខ្លោងទ្វារដោយជីករណ្តៅកប់និងយកដីឬថ្មកប់កគ្របពីលើ(ឯកសារ ជីវ តាក្វាន់) បច្ចុប្បន្នខ្លោងទ្វារនេះត្រូវបានខ្លោងទ្វារតាកៅ។
ឃុំកំពង់ពពិល
សំដៅទៅដល់÷
ឃុំត្របែក
=រដ្ឋបាល= ឃុំត្របែក មាន ១៣ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំរាប
សំដៅទៅដល់÷
បូជនីយដ្ឋានវីរជនខ្មែរ
រូបភាពតូច|បូជនីយដ្ឋានវិរជនខ្មែរ បូជនីយដ្ឋានវីរជនខ្មែរ ស្ថិតនៅក្បែរច្រកព្រំដែនបឹងត្រកួន ក្នុងភូមិបន្ទាយមានឫទ្ធិ ឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ នេះជារូបសំណាកវីរជនខ្មែរ ដែលបានពលីជីវិតក្នុងបុព្វហេតុជាតិមាតុភូមិ ក្នុងសង្គ្រាមឈ្លានពានក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៨០ រហូតដល់ដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០។ កងទ័ពជាតិរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ(ក.ជ.រ.ប.ខ) ត្រូវបានបង្កើតឡើង នៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៩។ រណសិរ្សជាតិរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ(រ.ជ.រ.ប.ខ) ដែលហៅកាត់ថា ខេភី(KP) បានបង្កើតឡើងនៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៩ ដែលមានលោកតា សឺន សាន ជាប្រធាន។ ក្រោយមករណសិរ្សរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ(រ.ជ.រ.ប.ខ) បានចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះត្រីភាគី ដោយមានសម្តេច នរោត្តម សីហនុ ជាប្រធាន និងសម្តេច សឺន សាន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ សម្តេច សឺន សាន បានទទួលរង្វាន់"អ្នកក្លាហានដើម្បីសេរីភាព" ប្រចាំឆ្នាំ១៩៨៥ ផ្ដល់ដោយអង្គការសម្ព័ន្ធសេរីភាពនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៨៦ ក្នុងឱកាសពិធីរំលឹកខួបលើកទី៦ នៃទិវាសេរីភាពពិភពលោក។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩០ សម្តេច សឺន សាន បានយល់ព្រមចូលជាសមាជិកឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិដើម្បីសម្រុះសម្រួលជាតិខ្មែរ។ ថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩២ សម្តេច សឺន សាន បានទទួលការជ្រើសតាំងធ្វើជាប្រធានគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ព្រះពុទ្ធសាសនា។ សម្ដេច សឺន សាន បានជាប់ឆ្នោតជាសមាជិកសភាមណ្ឌលភ្នំពេញ នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ហើយបានទទួលដំណែងជាប្រធានសភាធម្មនុញ្ញ រហូតដល់ថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៣ នៅពេលសភាធម្មនុញ្ញ បានក្លាយជារដ្ឋសភា។ ពេលនោះសម្ដេច សឺន សាន ជាព្រឹទ្ធបុរសនៃរដ្ឋសភា។ នៅឆ្នាំ១៩៩៤ សម្ដេច សឺន សាន បានទទួលតំណែងជាឧត្តមទីប្រឹក្សាផ្ទាល់របស់ព្រះមហាក្សត្រ។ ឆ្នាំ១៩៩៧ សម្ដេចសឺន សាន បានទទួលដំណែងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ ដែលព្រះមហាក្សត្រ សម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ទ្រង់បានតែងតាំងដោយផ្ទាល់។ ថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០០ សម្ដេចបវរសេដ្ឋាធិបតី សឺន សាន បានទទួលអនិច្ចកម្មនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ បូជនីយដ្ឋានវីរជនខ្មែរ ដែលបានកសាងនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រ ក្នុងថ្មពួក ដែលគ្រប់គ្រងដោយកងទ័ពជាតិរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ របស់សម្តេច សឺន សាន កាលពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៨០ ដែលមាននាយទាហាន ពលទាហានបានបាត់បង់ជីវិតក្នុងជំនាន់តស៊ូប្រដាប់អាវុធរវាងខ្មែរ និងខ្មែរនោះមានចំនួនជាង២ម៉ឺននាក់ តែនៅជុំវិញខឿននៃស្តូបនេះ មានឆ្លាក់ឈ្មោះជិត៣ពាន់នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ នៅតាមជ្រុងនីមួយៗ នៃស្ដូបវីរជនខ្មែរនេះ មានសរសេរពាក្យស្លោក ដែលមានន័យខុសៗគ្នា គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ពន់ពេកក្រៃ ។
ធម្មាសោករាជ
​ ព្រះបាទធម្មាសោករាជ (សំស្ក្រឹត:ធម៌ាឝោករាជន៑) (គ.ស ១៣៤៤-១៤០០ រឺ ?-១៣៨៣) រជ្ជកាល (គ.ស ១៣៧៣-១៣៨៣ រឺ ១៣៧២-១៤០០ ) ព្រះធម្មាសោករាជ ជាព្រះរាជបុត្រសម្ដេច ព្រះមហាឧបរាជ សុរិយោទ័យដែល សុគតក្នុងបន្ទាយមហានគរ ក្នុងគ្រាធ្វើសង្គ្រាមនឹងសៀម។ ព្រះអង្គត្រូវជា ព្រះអនុជជីដូនមួយនឹងព្រះបរមរាមា។ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជសម្បត្តិ ក្នុងឆ្នាំឆ្លូវ បញ្ចស័ក គ.ស. ១៩១៧-គ.ស. ១៣៧៣-ម.ស.១២៩៥ - ច.ស. ៧៣៥ ទ្រង់ព្រះនាមជាព្រះបាទសម្ដេច ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះធម្មាសោករាជ រាជា។ ទ្រង់ធ្វើបុណ្យព្រះបរមសពរួចហើយ ព្រះអង្គគង់ជាសុខរៀងមកបាន៣វស្សា។ បើតាមពង្សាវតារផ្សេងទៀត ព្រះធម្មសោករាជ​បាន​ទទួល​ព្រះរាជា​ភិសេក​ ​នៅ​ថ្ងៃ​ ១១​កើត​ ​ខែបុស្ស​ ​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស​ ១៩១៦​ ​ម.ស​១២៩៤​ ​ច.ស​ ៧៣៤ និង​ត្រូវជា​គ.ស​ ១៣៧២។​ ​កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​ ២៨​ វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​៣១។​ ​ព្រះ​បរម​នាម​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ​គឺ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ធម្មសោករាជ​ ​មហារាជាធិរាជ។ ​ព្រះ​អង្គ​គង់នៅ​មហានគរ​ដដែល។​ សោយរាជ​សម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ ២៩​ ឆ្នាំ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់មាន​ជំងឺ​រោគាព្យាធិ​ឈឺ​ជា​ទម្ងន់។​ ​ត្រូវ​ពេទ្យហ្ម​ដែល​មានឈ្មោះ​ល្បីល្បាញ​ពូកែៗ​ ​មក​ពី​គ្រប់​ទិស​ទី​ក្នុង​នគរ​ ​ខំប្រឹង​ប្រែង​ថែទាំ​ដាក់​ថ្នាំ​ព្យាបាល​រោគ​គ្រប់​វិធី​អស់ចំណេះ​ហើយ​ ​នៅ​តែ​មិន​អាច​មើល​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ជា​សះស្បើយ។​ ​ព្រះបាទ​ធម្មសោករាជ​បាន​ចូល​ទិវង្គតទៅ​នៅ​ឆ្នាំរោង​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៥៦ ​វស្សា។ បើតាមពង្សាវតារផ្សេង ព្រះស្រីសុរិយោវង្ស​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះ​ស្រីសុរិយោទ័យទី១ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​២៩ ទេដែល​​ត្រូវ​បាន​អស់​សព្វ​មន្ដ្រី​តូច​ធំ​ទាំងឡាយ​ ​សុំ​យាង​ឲ្យ​ឡើង​គ្រប់គ្រង​សោយរាជ​សម្បត្តិ​​ជា​បន្ដ។
ការរំដោះខេត្តមួយចំនួន
នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ​ ​គេ​អាច​ចាំ​បាន​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​រៀបចំ​លើក​កងពល​សេនា​ ​ចេញ​ទៅ​វាយប្រហារ​ប្រយុទ្ធ​រំដោះ​យក​ខេត្ដ​ច័ន្ទបូរី​ ​និង​ជលបូរី​ (គឺ​ខេត្ត​ឈុនបូរី​ ​ស្ថិត​នៅ​ប្រទេស​សៀម​សព្វថ្ងៃ) ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​ត្រួតត្រា​សង្កត់សង្កិន​របស់​សៀម។​ ​ព្រះ​អង្គ​រំដោះ​ខ្មែរ​បាន​ប្រាំបី​ពាន់​គ្រួសារ។​ ​គ្រានោះ​ស្ដេច​សៀម​ឈ្មោះ​ ​ទងល័ន​ (ស្ដេច​សៀម​អង្គ​នេះ​ ​ត្រូវជា​កូន​របស់​ស្ដេច​សៀម​ ​ព្រះ​បរមរាជា​ទី​១​ ​១៣៧០-១៣៨៨ ហើយ​មានឈ្មោះ​ថា​ ​ទងច័ន្ទ្រ) បាន​លើកទ័ព​មក​ប្រយុទ្ធ​ទប់ទល់​នឹង​ខ្មែរ។​ ​តែ​កងទ័ព​សៀម​ត្រូវ​បរាជ័យ​ដកថយ​វិល​ត្រលប់​ទៅ​ក្រុង​ស្រីអយុធ្យា​វិញ​ ​ដោយ​បាន​ទាំង​កេណ្ឌ​កៀរ​ខ្មែរ​ចំនួន​ប្រាំបី​ពាន់​គ្រួសារ​ ​ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​ខេត្ដ​ច័ន្ទបូរី​ ​និង​ជលបូរី​ ​យក​ទៅ​ជាមួយ​ផង។​ ​ឯកសារ​ខ្មែរ​ទាំងឡាយ​ ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​រៀបរាប់​អំពី​ចំបាំង​នឹង​សៀម​នេះ​​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់លាស់​ទេ។​ ព្រះបាទ​ធម្មសោករាជ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​៣១​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទៅ​ខេត្ដ​បាទី​ ​កសាង​វត្ត​មួយ​ ​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​កណ្ដាលស្ទឹង​សព្វថ្ងៃ​ ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ ​វត្ដ​ព្រះ​ធាតុ។​ ​គឺ​ដើម្បីរំលឹក​ឧបការៈគុណ​ ​និង​អនុស្សាវរីយ៍​ ​ទីកន្លែង​នោះ​ ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​បាន​យាង​មក​សំណាក់​រស់នៅ​ ​ប្រមែប្រមូល​ក​ផ្ដុំ​ទ័ព​ ​នាកាល​សម័យ​កងទ័ព​សៀម​លើក​ចូល​មក​វាយប្រហារ​លុក​លុយ​មហានគរ​ ​ហើយ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​រត់​ខ្ចាត់ខ្ចាយ។ ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​នាមបរមសោករាជ ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំឆ្លូវ។
ការទន្ទ្រានមហានគរដោយសៀមលើកទីពីរ
"ទ័ពសៀម ដែលនិងគិតការវាយយកមហានគរនោះ តាមដោយកម្លាំងយុទ្ធសាស្ត្រ ឃើញថាពុំងាយនឹងយកបានឡើយ។ ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ទាំង ៦នាក់ សុំយកអាសានឹងទៅស្លង់កាំភ្លើងធំ របស់ មហានគរ ដែលដាក់មុខចាំផ្លូវថ្នល់ទាំងប៉ុន្មាននោះឲ្យបានសិន។ ថាបើស្លង់កាំភ្លើងនោះបានហើយទំនើង (ទំនើង, ធ្វើបានតាមចិត្ត , ស្រេចនូវចិត្តចង់ធ្វើអ្វីក៏ ធ្វើបានឥតទើសទាស់ឡើយ) តែកាំភ្លើងរបស់យើង បាញ់ចូលទៅ សេនាទាហានអាវុធខ្លីរបស់យើង ក៏នឹងចូលពានបន្ទាយខ្មែរលុះបានដោយងាយ។ ព្រះចៅរាមា ស្ដេចសៀមបានទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ហើយ ទ្រង់មានព្រះអំណរណាស់។ ទ្រង់ត្រាស់ថា បើចៅទាំង ៦នាក់ ទទួលអាសាទៅស្លង់កាំភ្លើងបាននោះ សម្រេចការសង្គ្រាមកាលណាយើងនឹងឲ្យរង្វាន់ ដល់ចៅឲ្យពេញចិត្ត, ត្រាស់តែម៉្លោះហើយ ក៏ក្លែងធ្វើជាទ្រង់ព្រះពិរោធណាស់ ហើយមានបន្ទូលថា : ម្សិលមិញអញឲ្យឯង ឡើងវាយបន្ទាយមហានគរ ម្ដេចក៏ឯងនាំពលរេហ៍រត់ថយក្រោយមកវិញ។ កំហុសរបស់ឯងនេះ ត្រូវអញយកទោស ឲ្យពេញច្បាប់។ តមកទើបទ្រង់ត្រាស់ឲ្យចងរ៉ាវ (ចងរ៉ាវ = ឲ្យមនុស្សដែលមានទោសដេកផ្កាប់មុខ រួចចងដៃទាំងពីរ ជើងទាំងពីរ ហើយទាញសន្ធឹងឲ្យតឹងភ្ជាប់នឹងស្នឹងទាំងបួនទិស) វាយខ្នងទាហានទាំង ៦នាក់នោះ ៥០ខ្វាប់ម្នាក់ ហើយឲ្យលាក់ថ្ងាស ជាជើងក្អែក គ្រប់ទាំង ៦នាក់។ ទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឲ្យលែងវាចោលទៅ ដើម្បីជាបំរាម ដល់ទាហានទាំងឡាយតទៅ។ លុះដល់ជិតនឹងអាធ្រាត្រ ទាហានទាំង ៦នាក់នោះ ក៏លបលួចរត់ទៅជួបនឹងកងល្បាតខ្មែរ ដែលកំពុងតែល្បាត។ កងល្បាតខ្មែរចាប់ដាក់ក្ដី ហើយយកទៅជូនសម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈដែលនៅត្រួតទ្វារកំពែងខាងកើត។ សម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈ បានសួរទៅទាហានទាំង ៦នាក់នោះ តាមដំណើរ។ ទាហានទាំង ៦នាក់ ឆ្លើយថា : ខ្លួនជាទាហានសៀម រត់មកសុំចុះចូលនឹងទ័ពខ្មែរ សម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈ ឮហើយ ក៏នាំខ្លួនទាំង ៦នាក់ ទៅក្រាបទូលថ្វាយព្រះបរមបពិត្រ សូមស្ដេចទ្រង់ជ្រាបគ្រប់ប្រការ។ ព្រះបរមបពិត្រត្រាស់សួរ ថាហេតុអ្វី បានជាឯងបែកខ្នង បែកថ្ងាស ហើយចូលមកក្រាបយំ យ៉ាងដូច្នេះ។
ទាហានទាំង ៦នាក់នោះ ក្រាបទូលថា៖
"ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ បានយកអាសាព្រះចៅសៀមមកច្រើនគ្រាហើយ តែពុំបានបំណាច់អ្វីសោះ។ លុះដល់ថ្ងៃម្សិលមិញនេះ ទ្រង់ដាក់អាជ្ញាថា ឲ្យទូលព្រះបង្គំទាំង ៦នាក់នេះ វាយបន្ទាយប៉ែកខាងត្បូងឲ្យបែក។ លុះទូលព្រះបង្គំធ្វើការថ្វាយពុំបានដូចព្រះបង្គាប់ ទើបព្រះបរមរាជា ទ្រង់ត្រាស់ឲ្យធ្វើទោសវាយខ្នងសាប់ថ្ងាស់យ៉ាងនេះ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះសោត ទ្រង់មានព្រះតម្រាស់ថា : ព្រឹកនេះ ទ្រង់នឹងឲ្យសម្លាប់ទូលព្រះបង្គំទាំង ៦នាក់នេះទៀត។ អាស្រ័យហេតុនេះហើយ ទើបបានជាទូលព្រះបង្គំទាំងឡាយភិតភ័យណាស់ ហើយរត់មកសូមជ្រកក្រោមព្រះបារមី នៃ ព្រះបរមបពិត្រ ជាអម្ចាស់"។
កាលទាហានសៀមទាំង ៦នាក់ កំពុងក្រាបបង្គំទូលនោះ មានមន្ត្រីខ្មែរម្នាក់ ចូលមកពីទិសខាងលិច ហើយមកក្រាបបង្គំទូលថា :
ទូលព្រះបង្គំ បានឃើញទាហានសៀម ១៥នាក់ នាំយកភូឃុំ ១៥នាក់មកសម្លាប់នៅទ្វារបន្ទាយខាងលិច។ ទូលព្រះបង្គំសាកសួរទៅ ទាហានទាំងនោះប្រាប់ថា : នាយភូឃុំទាំងនេះ បានឲ្យរួចមនុស្សទាំង ៦នាក់នេះ។
ព្រះចៅបរមរាជា ទ្រង់ជ្រាបតាមសំបុត្រនោះហើយ ក៏លើកទ័ពធំប្រជុំចូលមករោមព្រះមហានគរទាំង ៤ ទិស។ ទាហាន កាលឃើញទ័ពសៀម ចោមព្រះមហានគរគ្រប់ទិសហើយ ក៏អុជកាំភ្លើងធំបាញ់សំដៅទៅទ័ពសៀម តែបាញ់ពុំចេញ ទើបទទួលច្បាំងតែនឹងកាំភ្លើងតូច និងធ្នូ ស្នា សស្ត្រាវុធផ្សេងៗ។ ទ័ពសៀមស្លុតស្លាប់វិនាសពាសពេញសងខាងថ្នល់ទាំង ៤ទិស។ សៀមចូលវាយតាំងអំពីព្រឹក លុះដល់រសៀល ក៏នៅតែវាយទម្លាយព្រះមហានគរពុំបាន ទើបសៀមទាំង ៤នាក់ លាក់ខ្លួនពួនអាត្មា លួចបើកទ្វារបន្ទាយទិសខាងលិច។ មួយរំពេចនោះ ទាហានខ្មែរឃើញហើយ ក៏ស្ទុះទៅកាប់សៀមទាំង ៤នាក់នោះស្លាប់ភ្លាមមួយរំពេច។ ទ័ពសៀមឃើញទ្វារបន្ទាយរបើក ក៏ស្ទុះចូលទៅក្នុងមហានគរ។ លុះបានចំណាប់ហើយ ក៏បោះបាញ់ កាប់ចាក់គ្នា ច្រឡំបល់ក្នុងព្រះនគរ គ្រប់ទិសទាំង៤។ សម្ដេចព្រះធម្មាសោករាជ ជាអម្ចាស់ផែនដី ព្រះអង្គដល់នូវកាលទិវង្គតទៅ ទ័ពខ្មែរក៏បាក់បែកខ្ចាត់ខ្ចាយខ្លះក៏ទទួលសាពិភ័ក្ដិនឹងទ័ពសៀម។ សៀមមានជ័យជំនះ វាយបែកព្រះមហានគរ ក្នុងឆ្នាំ វកទោស័ក ព.ស. ១៩២៤ - គ.ស. ១៣៨០-ម.ស. ១៣០២- ច.ស. ៧២៤។ លុះបានជ័យជំនះហើយ ព្រះបរមរាជា ស្ដេចសៀម ក៏លើកអស់សេនា យោធា ទាហាន ចូលក្នុងនគរចាប់ ពញាកែវ ពញាទ័យ ដែលជាព្រះរាជបុត្រ នៃ ព្រះបាទធម្មាសោករាជ និង មន្ត្រីសេនាទាហានច្រើន។ អស់ប្រជានុរាស្ត្រ រត់រួចបានមួយសួន គេចាប់បាន ៣ សួន។ បន្ទាប់មក ព្រះបរមរាជា ស្ដេចសៀម ទ្រង់ក៏អភិសេក ព្រះឥន្ទរាជា "ពញាក្រែក" ជាព្រះរាជបុត្រ ឲ្យសោយរាជ្យសម្បត្តិ ក្នុងប្រទេស ក្រុងកម្ពុជាធិបតី។ បើតាមពង្សាវតារផ្សេងការឈ្លានពាននេះស្ថិតក្នុងរាជ្យព្រះបាទបរមសោករាជទៅវិញទេ។
បរមសោករាជ និង ធម្មាសោករាជ
ក្នុងការប្រៀបធៀប រវាងពង្សាវតារផ្សេង គេថាសៀមឈ្លានពានខ្មែរលើកទីពីរគឺស្ថិតនៅក្នុងរាជ្យស្ដេចធម្មាសោករាជទៅវិញ ហើយព្រឹត្តិការណ៍ឈ្លានពានក៏មានភាពស្រដៀងគ្នា តាមការរៀបរាប់ខាងលើដែរ បើសិនយើងផ្អែកទៅលើការផ្ទឹមនេះយើងអាចសន្និដ្ឋានស្ដេច បរមសោករាជ និង ធម្មាសោករាជក៏អាជជាស្ដេចតែមួយអង្គដូចគ្នាដែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
អន្លួញ
អន្លួញជាក្រណាត់សូត្រ ដែលមានក្រឡាឆ្នូតៗ ពីរពណ៌។ វាក៏មានពណ៌ចម្រុះផងដែរ សំពត់មានក្បាច់រចនាផ្សេងៗនៅខាងក្រោម។ អន្លួញស្លៀកដោយស្រ្តីចំណាស់ក្នុងពិធីបុណ្យសាសនា ឬពិធីបុណ្យប្រជាប្រិយផ្សេងៗ ដោយស្លៀកជារបៀប សំពត់ និងអាវសឺមីស ។
ទឹកផុស៧ពណ៌លើភ្នំគូលែន
thumb| ទឹកផុស៧ពណ៌លើភ្នំគូលែន នៅលើភ្នំគូលែន មានអាថ៌កំបាំង ជំនឿអរូបី និងបារមីផ្លូវងងឹតជាច្រើន ដែលបន្តនៅសេសសល់មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះទៀតផង។ ទឹកផុស៧ពណ៌ ដែលស្ថិតនៅកណ្តាលទ្រូងព្រៃយ៉ាងកណ្ដោចកណ្ដែងនៅលើភ្នំកម្ពស់ប្រមាណ៤៩២ម៉ែត្រ ដែលអ្នកស្រុក និងភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ជាទីកន្លែងស័ក្តិសិទ្ធិ និងជាទីសក្ការៈ ដែលគេបានមកអុជធូបទៀនបួងសួងសុំសេចក្តីសុខ និងដងទឹកនេះជាប្រចាំថ្ងៃ។ ទីតាំងរបស់ទឹក៧ពណ៌នេះ មានទំហំប្រមាណ២ម៉ែត្រ៤ជ្រុង និងមានជម្រៅប្រហែល២ទៅ២.៥ម៉ែត្រ។ នៅក្នុងអំឡុងខែសីហា ទឹកនេះមាន៧ពណ៌ គឺពណ៌ខៀវ បៃតង លឿង មាស ទឹកសមុទ្រជាដើម។ ទឹកនេះមានស្លែដុះជុំវិញ ថ្លាឆ្លុះឃើញដល់ខ្សាច់សក្បុសនៅបាតដី។ ពេលទឹកនេះត្រូវពន្លឺព្រះអាទិត្យជះចាំងម្តងៗ ពណ៌ផ្ទៃទឹកនេះភ្លឺដូចជាគ្រាប់ពេជ្រ។ ម្យ៉ាងទៀត បើយើងសង្កេតមើលបាតដីនោះ ឃើញទឹកនេះមានសភាពដូចទឹកកំពុងពុះ គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ណាស់។ នៅក្បែរទឹក៧ពណ៌ មានអាស្រមចាស់ៗអមសងខាង ដែលគេសង់សម្រាប់អុជធូប បួងសួងសុំសេចក្តីសុខ រកស៊ីមានបាន និងសុំទឹកនេះយកទៅព្យាបាលជំងឺជាច្រើន ប្រភេទតាមជំនឿរបស់ម្នាក់ៗថែមទៀតផង ។
កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរី
អង្គការសន្ធិសញ្ញាវ៉ាសូរី (អ.ស.វ.), មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សន្ធិសញ្ញាមិត្តភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងជនុបត្ថម្ភ ឬត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរី (ក.វ.) គឺជាសន្ធិសញ្ញាការពារជាតិរួមមួយដែលបានចុះនៅទីក្រុងវ៉ាសូរី, ប្រទេសប៉ូឡូញ រវាងសហភាពសូវៀតនិងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមទិសបូព៌ាចំនួន ៧ ទៀតនៅអឺរ៉ុបកណ្តាលនិងខាងកើតនៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៥ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់។ កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីគឺជាការបំពេញបន្ថែមផ្នែកយោធាដល់ក្រុមប្រឹក្សាសម្រាប់ជំនួយសេដ្ឋកិច្ចជនុបត្ថម្ភ ដែលជាអង្គការសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់សម្រាប់រដ្ឋសង្គមនិយមនៅអឺរ៉ុបកណ្តាលនិងខាងកើត។ កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីអាល្លឺម៉ង់ខាងលិចត្រូវបានរាប់បញ្ចូលទៅក្នុងអង្គការណាតូ ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥ ដែលជាផ្នែកមួយនៃសន្និសីទទីក្រុងប៉ារីសនិងទីក្រុងឡុងដ៍នាឆ្នាំ១៩៥៤   ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះបានគិតថា កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសារតែសូវៀតចង់រក្សាការគ្រប់គ្រងកងកម្លាំងយោធានៅអឺរ៉ុបកណ្តាលនិងខាងកើត។
កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីរក្សាតុល្យភាពនៃអំណាច ឬប្រឆាំងនឹងអង្គការណាតូ។ អង្គការទាំងពីរគឺមិនដែលមានការប្រឈមមុខប្រយុទ្ធតតាំងគ្នាដោយផ្ទាល់ឡើយ ផ្ទុយទៅវិញការប្រយុទ្ធគ្នាគឺត្រូវផ្អែកលើមនោគមវិជ្ជានិងសង្គ្រាមមិនប្រយោល។ ទាំងអង្គការណាតូនិងសន្ធិសញ្ញាអង្គការវ៉ាសូរីបានធ្វើការពង្រីកផ្នែកយោធានិងធ្វើសមាហរណកម្មកម្លាំងពួកគេរៀងៗខ្លួន។ សកម្មភាពដ៏ធំនិងសំខាន់បំផុតរបស់អង្គការនេះគឺការចូលឈ្លានពានប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគីនៅអំឡុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៨ (ដោយមានការចូលរួមពីបណ្តាប្រទេសសមាជិកស្ទើរទាំងអស់លើកលែងតែអាល់បានី រ៉ូម៉ានី និងអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត) ហើយជាលទ្ធផលវាបានធ្វើឱ្យអាល់បានីដកខ្លួនចេញពីសន្ធិសញ្ញានេះ។ ការរីករាលដាលនៃបដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៩៨៩ បានផ្តល់បញ្ហាជាច្រើនដល់កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរី ចាប់ផ្តើមជាមួយចលនាសាមគ្គីភាពនៅប្រទេសប៉ូឡូញ និងការបោះឆ្នោតដ៏មានប្រសឹទ្ធភាពមួយ។
នៅឆ្នាំ១៩៩០ អាល្លឺម៉ង់ខាងកើតបានដកខ្លួនចេញពីកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីបន្ទាប់ពីបានបង្រួបបង្រួមជាប្រទេសតែមួយជាមួយអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច។ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩១ កិច្ចប្រជុំមួយបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅប្រទេសហុងគ្រីដោយនៅក្នុងនោះ រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិនិងមន្ត្រីការបរទេសនៃរដ្ឋសមាជិកចំនួន ៦ ដែលនៅសល់បានប្រកាសរំលាយសន្ធិសញ្ញាកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីនេះចោល។ សហភាពសូវៀតបានរំលាយខ្លួនចោលជាផ្លូវការនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១។ ក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំបន្ទាប់ពីការរំលាយចោល អតីតសមាជិករដ្ឋទាំង ៧ នៃកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីសុទ្ធតែបានចុះចូលជាមួយអង្គការណាតូ រដ្ឋបាល់ទិកដែលត្រូវជាអតីតសាធារណរដ្ឋសូវៀតក៏បានចូលរួមផងដែរ។
រចនាសម្ព័ន្ធ
អង្គការសន្ធិសញ្ញាវ៉ាសូរីត្រូវបានបែងចែកជាពីរក្រុម៖ ទីមួយគឺគណៈកម្មាធិការប្រឹក្សានយោបាយដែលមានតួនាទីដោះស្រាយបញ្ហានយោបាយទាំងឡាយ និងទីពីរគឺកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរួមដែលមាននាទីគ្រប់គ្រងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធពហុជាតិហើយជារួមគឺមានទីស្នាក់ការនៅទីក្រុងវ៉ាសូរី ប្រទេសប៉ូឡូញ។ មេបញ្ជាការកំពូលនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរួមនៃអង្គការសន្ធិសញ្ញាវ៉ាសូរីគឺមាននាទីគ្រប់គ្រងនិងដឹកនាំកងកម្លាំងយោធាទាំងអស់នៃប្រទេសដែលជាសមាជិកហើយខ្លួនក៏ត្រូវជាមេយោធាដ៏គួរឱ្យទុកចិត្តបំផុតផងដែររបស់សហភាពសូវៀតពោលគឺត្រូវកាន់តំណែងយោធាកំពូលដូចអនុរដ្ឋមន្ត្រីទីមួយនៃក្រសួងការពារជាតិនៃសហភាពសូវៀតជាដើម។ ក៏ដូចគ្នាជាមួយនឹងប្រធានបុគ្គលិករួមនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរួមនៃអង្គការសន្ធិសញ្ញាវ៉ាសូរីដែរដោយបុគ្គលនេះគឺត្រូវកាន់តំណែងជាអនុប្រធានទីមួយនៃអង្គសេនាធិការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធសូវៀត។ ដូច្នេះ ទោះសន្ធិសញ្ញានេះមានឈ្មោះជាសម្ព័ន្ធភាពសន្តិសុខសមូហភាពអន្តរជាតិក្តីប៉ុន្តែរចនាសម្ព័ន្ធនិងស្ថានភាពយោធាគឺសុទ្ធសឹងតែស្ថិតនៅក្រោមសហភាពសូវៀតទាំងអស់ដោយវាស្រដៀងនឹងសម្ព័ន្ធភាពណាតូដែរដែលផ្នែកយោធាត្រូវស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។
យុទ្ធសាស្ត្រ
យុទ្ធសាស្ត្រនៅពីក្រោយការបង្កើតកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីគឺដើម្បីការពារអឺរ៉ុបកណ្តាលនិងអឺរ៉ុបខាងកើតកុំឱ្យក្លាយជាមូលដ្ឋានយោធារបស់សត្រូវសូវៀត។ មូលហេតុមួយចំនួនទៀតគឺពាក់ព័ន្ធទៅនឹងមនោគមវិជ្ជានយោបាយនិងយុទ្ធភូមិសាស្ត្រ។ សហភាពសូវៀតបានសន្មត់និងអះអាងថាខ្លួនមានសិទ្ធិកំណត់ជោគវាសនានៃលទ្ធិសង្គមនិយមនិងលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត និងដើរតួនាទីជាមេដឹកនាំចលនាសង្គមនិយមពិភពលោក។ បើយោងតាមលទ្ធិប្រេស្នេវ វាគឺជាភាពចាំបាច់សម្រាប់អង្គការវ៉ាសូរីក្នុងការចូលធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងប្រទេសដែលរំលោភលើស្នូលសង្គមនិយម។
និម្មិតកម្ម
មុនពេលបង្កើតកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរី ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគីបានកើតការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការចាប់កាន់អាវុធសារជាថ្មីពីប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ (ពិសេសគឺអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច)។ ដូច្នេះប្រទេសអឺរ៉ុបខាងកើតក៏បាននាំគ្នាចេញប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពលើកកាន់អាវុធឡើងវិញរបស់អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច។ ផែនការនិងគម្រោងនៃកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីក៏ក្លាយជាប្រធានបទក្តៅៗសម្រាប់ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងកើតបន្ទាប់ពីអង្គការណាតូបានគាំទ្រវិស័យយោធានៅរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច។ មេដឹកនាំសូវៀតក៏ដូចជាមេដឹកនាំអឺរ៉ុបដទៃទៀតទាំងសងខាងខ្សែវាំងននដែកបានសម្តែងនូវសេចក្តីព្រួយបារម្ភខ្លាចអាល្លឺម៉ង់វិវត្តក្លាយជាមហាអំណាចយោធាម្តងទៀតដែលអាចផ្តល់ផលវិបាកខ្លាំងដល់ទ្វីបអឺរ៉ុបទាំងមូលសារជាថ្មី។ អនុស្សាវរីយ៍និងលទ្ធផលនៃយោធានិយមអាល្លឺម៉ង់គឺនៅដិតជាប់ក្នុងប្រជាជាតិអឺរ៉ុបខាងលិចនិងសហភាពសូវៀតនាពេលនោះនៅឡើយ។ ដោយឃើញបែបនេះ សហភាពសូវៀតក៏ស្នើសុំចូលជាសមាជិកអង្គការណាតូនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ ប៉ុន្តែសំណើនេះត្រូវបានបដិសេដដោយប្រទេសអង់គ្លេសនិងអាមេរិក។
សំណើរបស់សហភាពសូវៀតក្នុងការចូលរួមជាសមាជិកអង្គការណាតូត្រូវបានលើកឡើងនៅក្រោយសន្និសីទទីក្រុងប៊ែរឡាំងដែលបានផ្តើមឡើងនៅខែមករានិងបញ្ចប់ទៅវិញនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៥៤។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសសូវៀតលោកម៉ូឡូតូវបានស្នើឱ្យមានការបង្រួបបង្រួមជាតិអាល្លឺម៉ង់ឡើងវិញនិងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់មួយដោយស្ថិតនៅក្រោមលក្ខខណ្ឌដកទ័ពរបស់មហាអំណាចទាំងបួននិងធានានូវអព្យាក្រឹតភាពអាល្លឺម៉ង់ក៏ប៉ុន្តែសំណើមួយនេះត្រូវបានបដិសេដដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសផ្សេងទៀត (អង់គ្លេស អាមេរិក និងបារាំង)។ នេះមិនមែនជាសំណើស្នើរឱ្យមានការបង្រួបបង្រួមជាតិអាល្លឺម៉ង់វិញជាលើកដំបូងនោះទេ ប្រធានបទប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានប្រទេសលោកសេរីធ្លាប់បានលើកឡើងមកពិភាក្សាយ៉ាងដិតដល់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក អង់គ្លេស និងបារាំងមិនចង់ឱ្យដំណើរបង្រួបបង្រួមនេះប្រព្រឹត្តិទៅដោយអព្យាក្រឹតនោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ លោកខាងលិចគឺចង់ឱ្យការបង្រួបបង្រួមប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មានភាពលំអៀងទៅរកខាងពួកគេដោយអះអាងថារដ្ឋអាល្លឺម៉ង់ដែលនឹងបង្រួបបង្រួមថ្មីគឺគួរតែមានសិទ្ធិចូលរួមក្នុងសហគមន៍ការពារប្រជាជាតិអឺរ៉ុប (ស.ក.អ.)និងពង្រឹងវិស័យយោធារបស់ខ្លួន។