ភូមិសាស្ត្រនយោបាយចិន_និងជប៉ុន
ទស្សនវិស័យ​នៃ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ចិន និង​ជប៉ុន
«ភ្នំ​មួយ​មិន​អាច​មាន​ខ្លា​ពីរ​បាន​ទេ»។ ពាក្យ​មួយ​ឃ្លា​នេះ​បំភ្លឺ​ស្ថានភាព​នៃ​ទំនាក់ទំនង​ដ៏​តាន​តឹង​រវាង​ចិន​និង ​ជប៉ុន នា​រយៈ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ។ ចំពោះ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន គេ​មិន​ត្រូវ​បំភ្លេច​អនុស្សាវរីយ៍​ដ៏​ល្វីង​ជូរចត់​នៃ​អតីតកាល​បាន​ឡើយ អនុស្សាវរីយ៍​នៃ​សម័យ​មួយ​ដែល​កងទ័ព​ជប៉ុន​បាន​ចូល​ឈ្លានពាន​ប្រទេស​ចិន កាន់កាប់​ប្រទេស​ចិន និង​កាប់​សម្លាប់​ប្រជាជន​ចិន។ ម៉្លោះ​ហើយ​បាន​ជា​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន មិន​ព្រម​ឲ្យ​ជប៉ុន​សើរើ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត លុប​បំបាត់​អំពើ​សាហាវ​យង់ឃ្នង​ដែល​ខ្លួន​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នៅ​ក្នុង​អតីតកាល មិន​ព្រម​ឲ្យ​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន​ទៅ​ធ្វើ​គារវកិច្ច​គោរព​ វិញ្ញាណក្ខន្ធ​ទាហាន​ជប៉ុន នៅ​វិហារ​យ៉ាស៊ុយគុយនី​(Yasukuni)។ ប៉ុន្តែ អតីតកាល​តែ​មួយ​មុខ​មិន​គ្រប់គ្រាន់​ទេ ដើម្បី​ពន្យល់​បំភ្លឺ​ការ​មើល​មុខ​គ្នា​មិន​ចំ ការ​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា និង​ការ​មិន​ត្រូវ​គ្នា​រវាង​ចិន​និង​ជប៉ុន​សព្វ​ថ្ងៃ។ តាម​ពិត​ទៅ ប្រភព​នៃ​ភាព​តាន​តឹង​ខ្លាំង​នេះ​រវាង​មហាយក្ស​អាស៊ី​ទាំង​ពីរ ទាក់ទង​នឹង​បច្ចុប្បនកាល​និងអនាគតកាល​ជាង​អតីតកាល។ ថ្នាក់ដឹកនាំ​ចិន​ចិញ្ចឹម​មនោសញ្ចេតនា​ជាតិនិយម​របស់​ប្រជាជន​ដែល​ស្អប់​ ជប៉ុន​ស្រាប់ ឲ្យ​ប្រយ័ត្ន​កុំ​ទុក​ចិត្ត​ប្រទេស​សត្រូវ​សួពូជ​មួយ​នេះ​ឲ្យ​សោះ។ នៅ​ក្នុង​ន័យ​នេះ ទីក្រុង​ប៉េកាំង​តែងតែ​បញ្ជាក់​ហើយ​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា ទីប្រជុំកោះ​សេនកាគុយ​(Senkaku) ជា​ទឹក​ដី​ចិន​ដែល​ជប៉ុន​បាន​ឈ្លានពាន​យក​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៩៥ និង​ថា ត្រូវ​តែ​ទាមទារ​យក​វា​មក​វិញ។ តាម​រយៈ​ការ​ចិញ្ចឹម​មនោសញ្ចេតនា​ជាតិនិយម​បែប​នេះ​របស់​ប្រជាជន​ខ្លួន ថ្នាក់ដឹកនាំ​ចិន​សង្ឃឹម​ថា អាច​បង្វែរ​កំហឹង​របស់​មហាជន​ដែល​អន់​ចិត្ត​ដោយ​ហេតុ​តែ​វិបត្តិសង្គម និង​កង្វះ​សេរីភាព​នយោបាយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ឲ្យ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​សត្រូវ​ជប៉ុន ជាជាង​ទៅ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន​មិន​ព្រម​ឲ្យ​ជប៉ុន​ដែល​ជា​បច្ចុប្បន្ន​មហាអំណាច​ សេដ្ឋកិច្ច​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មហាអំណាច​នយោបាយ​និង​យោធា នា​អនាគតកាល។ មែនទែន​ទៅ ជប៉ុន​ពិត​ជា​មាន​មហិច្ឆតា​ចង់​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មហាអំណាច​នយោបាយ​និង​យោធា ទោះ​បី​ជា​ផ្លូវការ មិន​ទាន់​មាន​អ្នក​ដឹក​នាំ​ជាន់​ខ្ពស់​ណា​ម្នាក់​នៅ​តូក្យូ​ធ្លាប់​បាន​ និយាយ​ពី​រឿង​នេះ​ក្តី។ ជប៉ុន​មិន​អាច​បណ្តោយ​ឲ្យ​ចិន​ដែល​ជា​សត្រូវ​របស់​ខ្លួន​មាន​អំណាច​ ខ្លាំងក្លា និង​ឥទ្ធិពល​ផ្តាច់​មុខ​តែ​ឯកឯង​នៅ​អាស៊ី​បាន​ទេ។ គឺ​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​នេះ​ហើយ ដែល​ជប៉ុន​ទាមទារ​ចង់​បាន​អាសនៈ​អចិន្រ្តៃយ៍​មួយ នៅ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។ ចំពោះ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ជប៉ុន ការ​បង្កើន​អំណាច​នយោបាយ​និង​យោធា​របស់​ប្រទេស​ខ្លួន ជា​កត្តា មួយ​ចាំ​បាច់ ពីព្រោះ​វា​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​បុព្វហេតុ​សន្តិសុខ​ជាតិ។ តាំង​ពី​ចុង​ឆ្នាំ​២០០៦​មក នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ជប៉ុន​ជា​បន្តបន្ទាប់​បាន​ផ្តើម​ខ្នះខ្នែង​ធ្វើ​ឲ្យ​ ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ចិន​និង​ជប៉ុន​វិល​មក​រក​ភាព​ធូរស្រាល​វិញ ដោយ​មិន​ទៅ​វិហារ​យ៉ាស៊ុយគុយនី ដូច​លោក​អតីត​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​Koizumi ទេ។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ជប៉ុន​ទាំង​នេះ​បាន​ប្រឹងប្រែង​បង្ហាញ​ថា ជប៉ុន​ក៏​ចេះ​ដក​ខ្លួន​ឃ្លាត​ចេញ​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក​បន្តិច​ដែរ។ យ៉ាងណាមិញ ភាព​តានតឹង​នៅ​តែ​បន្ត​កើត​ឡើង​ជា​ញឹកញយ​ដូច​ពេល​មុនៗ​ដដែល។ ជាក់​ស្តែង នៅ​ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ​២០១០ ទូក​នេសាទ​មួយ​របស់​ចិន​ដែល​មាន​ដឹក​មនុស្ស​១៥​នាក់​បាន​ប៉ះ​ទង្គិច​ជា​មួយ​ នាវា​ល្បាត​របស់​ជប៉ុន នៅ​ត្រង់​ទីប្រជុំកោះ​សេនកាគុយ ហើយ​កងល្បាត​ជប៉ុន​ក៏​បាន​ស្ទាក់​ចាប់​នាវា​នេះ ជាហេតុ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ចិន​និង​ជប៉ុន​តឹង​សរសៃ​ក​ដាក់​គ្នា​អស់​ជា​ច្រើន​ ថ្ងៃ។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ភាព​តានតឹង​រវាង​ចិន​និង​ជប៉ុន​នឹង​ច្បាស់​ជា​បន្ត​កើត​ឡើង​តទៅ​ទៀត នា​ពេល​ខាង​មុខ ពីព្រោះ​ដូច​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​រួច​ហើយ​ថា ចិន​និង​ជប៉ុន​ដណ្តើម​ឥទ្ធិពល​គ្នា​នៅ​អាស៊ី សឹង​ថា​ដូច​សហរដ្ឋអាមេរិក​និង​សហភាពសូវៀត​បាន​ប្រកួតប្រជែង​គ្នា នៅ​អឺរ៉ុប​កាល​សម័យ​សង្គ្រាម​ត្រជាក់​អ៊ីចឹង។ នៅ​ក្នុង​ន័យ​នេះ ចិន​និង​ជប៉ុន​នឹង​ច្បាស់​ជា​បន្ត​ល្បែង​សម្ពន្ធភាព​យុទ្ធសាស្រ្ត​ត​ទៅ​ទៀត។ ចិន​នឹង​បន្ត​ខ្ទប់​មិន​ឲ្យ​មហាអំណាច​ដែល​មិនមែន​អាស៊ី​ចូល​មក​លូក​ដៃ​ក្នុង ​ដែនដី​អាស៊ី​បាន។ រី​ឯ​ជប៉ុន​វិញ នឹង​បន្ត​អូសទាញ​អាមេរិក អូស្រ្តាលី ឬ​ក៏​នូវ៉ែលសេឡង់​ចូល​មក​ក្នុង​ទ្វីប​អាស៊ី ដើម្បី​សាកល្បង​កាត់​បន្ថយ​ឥទ្ធិពល​របស់​ចិន។ ក៏​មាន​ដែរ ល្បែង​សម្ពន្ធភាព​យុទ្ធសាស្ត្រ​ជាមួយ​ប្រទេស​អាស៊ី​ដែល​មាន​ទម្ងន់។ ឧទាហរណ៍​ជាក់ស្តែង ថ្វី​ដ្បិត​តែ​ខ្លួន​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​បោះ​បង់​ចោល​ប៉ាគីស្ថាន និង​ថ្វី​ដ្បិត​តែ​ខ្លួន​នៅ​បន្ត​គាំទ្រ​ភូមា​ដែល​សុទ្ធសឹង​ជា​កូន​អុក​ សម្រាប់​ទប់ទល់​នឹង​ឥណ្ឌា ថ្នាក់ដឹកនាំ​ចិន​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ចែចូវ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ឥណ្ឌា ពីព្រោះ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ជប៉ុន​ក៏​ដូច​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ពង្រឹង​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​មហាយក្ស​អាស៊ី​ខាង ​ត្បូង​មួយ​នេះ ដើម្បី​សាកល្បង​ឡោម​ព័ទ្ធ​ប្រទេស​ចិន។ ទោះ​បី​ជា​ទំនាក់ទំនង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ពាណិជ្ជកម្ម​ដែល​កាន់​តែ​ស្អិតល្មួត​ ឡើង កំពុង​ធ្វើ​ឲ្យ​ចិន និង​ជប៉ុន​កាន់​តែ​ត្រូវការ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ក៏​ដោយ ក៏​ភាព​តានតឹង​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​មិន​អាច​ធូរ​ស្រាល​យូរលង់​បាន​ទេ។ ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន​បន្ត​យុទ្ធសាស្ត្រ​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ភាព​តានតឹង គាប​សង្កត់​ឲ្យ​ជប៉ុន​ជ្រើស​យក​អាស៊ី ឬ​បស្ចិម​លោក។ រី​ឯ​នៅ​ខាង​ជប៉ុន​វិញ ថ្នាក់ដឹកនាំ​នឹង​បន្ត​ជំរុញ​តាម​មធ្យោបាយ​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន ឲ្យ​ចិន​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់​នយោបាយ ឲ្យ​ចិន​ជ្រើស​រើស​យក​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ ពីព្រោះ​ចង់​ឬ​មិន​ចង់ ទំនាក់ទំនង​រវាង​ចិន​និង​ជប៉ុន​អាច​នឹង​ស្គាល់​ប្រក្រតីភាព​ទៅ​បាន លុះ​ត្រា​តែ​ចិន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ។ នេះ​ហើយ​ជា​លក្ខខណ្ឌ​តែ​មួយ​គត់​ដែល​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ជប៉ុន​ទុក​ចិត្ត​ចិន​បាន។