cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ
លក្ខណៈ និង កំណត់ត្រា បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ
បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ គឺជាពិធីបុណ្សបែបសាសនា ដ៏ធំមួយរបស់កម្ពុជា ដែលរួមបញ្ចូលនៅ ជំនឿខ្មែរដើម ការគោពនៅសាសនាអ្នកតា បន្ទាប់មក បានរួមបញ្ចូលនៅជំនឿព្រហ្មញ្ញសាសនា និង ជំនឿពុទ្ធសាសនា ការរួមបញ្ចូលនៅជំនឿសាសនាទាំង៣ បានបង្កើតឱ្យមានពិធីបុណ្យដ៏ធំបែបលក្ខណៈប្រពៃណីជាតិនេះឡើង ដែលយើងថា "បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ" ដែលមានកត់ត្រាក្នុងសិលាចរឹក នៅវត្តពោធិ៍ ខេត្តតាកែវ K.22 ស.វទី៧ កំណត់ត្រាសិលាចារឹក នៅ ប្រាសាទភ្នំបាខែង K.279c ស.វទី៩ និង កំណត់ត្រាសិលាចារឹក នៅ ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ K.277 ស.វទី១២ ក្នុងរាជព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលហៅពិធីនេះថា ទសបិណ្ឌ ដែលមាន័យថា ដុំបាយទាំង១០ថ្ងៃ ។ ពិធីឧទ្ទិសបាយជូនទៅបុព្វបុរស ដូនតានេះ បានបន្តកើតមានរហូត ដល់រាជ ព្រះសត្ថាទី១ គ.សករាជ ១៥៧៦-១៥៨៤ ទើបត្រូវលុបំបាត់ទាំងស្រុង ក្នុងរាជស្ដេចអង្គនេះ ដែលបានបំផ្លាញនៅ បដិមាព្រះ នៃសាសនាព្រហ្មញ្ញស្ទើរពាសពេញផ្ទៃប្រទេស បានបញ្ជារឱ្យពលសេនាវាយបំបាក់ដៃ ព្រះវិស្ណុ វាយបំបែក ព្រះកេស ព្រះព្រហ្ម និង វាយបំបែកខ្លួនព្រះឥសូរ និង បញ្ជារឱ្យយក គណៈគ្រូព្រាហ្មណ៍បរាហិតទាំងអស់យកទៅសម្លាប់ និង លុបរាល់ពិធីសាសនាព្រហ្មញ្ញទាំងអស់ផងដែរ បន្ទាប់មកបញ្ជារឱ្យគាស់រំលើង បដិមា ព្រះដ៏មានប្រភាគ អវតារ នៃសាសនា ព្រះពុទ្ធ យកទៅចោលក្នុងទន្លេថែមទៀតផង ការបាត់បង់នៅជំនឿសាសនា បានធ្លាក់ចុះនូវសីលធម៌ជាតិជាខ្លាំង ក្រោយមក ប្រទេសកម្ពុជាបានឆ្លងនៅជំងឺអាសន្នរោគ និង សម្បូរទៅដោយក្រុមចោរកម្ម ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ស្ដេចអង្គនេះបានយកពិធីលយកន្ទោងដែលដាក់នៅគ្រឿងចង្អាប ទៅប្រារព្ធនៅក្នុងពិធីចេញវស្សារបស់ព្រះ បានកើតមាននៅខ្មោចកំណាច ៣ ក្នុងកំណត់ត្រា ពង្សាវតារខ្មោច របស់កម្ពុជា នោះគឺ ខ្មោចដើមចេកជ្វា ព្រាយកន្ទោងខៀវ និង ព្រាយក្រឡាភ្លើង ឬ ហៅថាខ្មោចបំពេកូន នេះឯង និង កើតមានហេតុចម្លែកៗ ជាបន្តបន្ទាប់ទៀតដូចជា៖ វ៉ូងកណ្ដូបចុះមកសុីស្រូវរាស្ត្រ អស់ជាច្រើនរ៉ៃ បដិមា ព្រះពុទ្ធ មានស្រក់ឈាមនូវតាម ព្រះនេត្រ ផងដែរ ការបោះបង់នូវជំនឿសាសនារបស់ដូនតាអង្គរ ដែលមានជំនឿគោរពទៅលើព្រះ បានធ្វើឱ្យប្រទេសទាំងមូលបាត់បង់នៅសាមគ្គីភាព ទាំងស្រុង ការរៀបរាប់នេះ មានកត់ត្រាក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ ១៩២៩ ។ បុព្វបុរសយើង បានចំណាយកម្លាំងប្រាជ្ញាស្មារតីជាខ្លាំង ខិតខំ​រិះរក​មធ្យោបាយ​គ្រប់យ៉ាងដើម្បីរចនាទំនៀមនៃប្រពៃណីនេះ ឱ្យមានបែបបទផ្សេងពី​លក្ខណៈនៃពិធី​បុណ្យប្រទេសដទៃ និងបង្កប់គំនិតល្អៗទុកឱ្យកូនចៅខ្មែរជំនាន់ក្រោយយល់ដឹង តាមរយៈការផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹង ពុទ្ធសាសនាផងដែរ ។ លក្ខណៈពិសេសនៃបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនេះ គឺមានរយៈពេល១៥ថ្ងៃ មានការស្មូតនៅ បរាភវសូត្រ សេចក្ដីនាំវិនាសទាំង១២ និង មានការបោះបាយបិណ្ឌជាដើមនេះ ក្នុង​គម្ពីរ​សុត្តន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ​​សុត្តនិបាត​ តតិយភាគ​ទី​៥៤ ​ទំព័រ​ទី​៣៦ ដែលកើតឡើងច្បាស់លាស់ក្នុងរាជ ព្រះបាទអង្គឌួង ។ នៅក្នុងគម្ពីរមង្គលសូត្រ ភាគទី២ ទំព័រ២២០ បាននិទានអំពីព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ ឈ្មោះ ណុស្សោណិ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយទូលសួរថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាតែងឱ្យនូវទាន តែងធ្វើនូវសទ្ធា (ក្នុងការបរិច្ចាគទាន), សូមទាននោះ​សម្រេចចំពោះញាតិសាលោហិតទាំងឡាយ ដែលលះលោកនេះទៅហើយ, សូមញាតិ សាលោហិតទាំងនោះ ទទួលបរិភោគនូវទាននោះចុះ, បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះហេតុនោះ ទាននោះ រមែង សម្រេចដល់ញាតិសាលោហិតទាំងនោះដែរទេ!, តើញាតិសាលោ​ហិតនោះ បានបរិភោគ នូវទាននោះដែរទេ ?" ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ថា "ឋានេ ខោ ព្រាហ្មណ៍ ឧបកប្បតិ នោ អដ្ឋានេ"៖ ម្នាល ព្រាហ្មណ៍ (ទាននោះ) តែងសម្រេចក្នុងហេតុដែលគួរបានផង និងហេតុដែលមិនគួរបានផង" ទើបទ្រង់ ត្រាស់សម្ដែងនូវជាតិកំណើត៥ប្រភេទ ដែលមិនអាចទទួលនូវទានបានគឺ៖
ពីព្រោះកំណើតសត្វទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែមានអាហាររបស់ខ្លួនដើម្បី សោយបរិភោគជាស្រេចហើយ ។ ប៉ុន្ដែនៅក្នុងបេតជាតិដដែលនេះ មានប្រេតមួយពួកដែលហៅថា "បរទត្តូបជីវិកប្រេត" ករណីនេះ ប្រសិនបើមិត្តភក្ដិ ឬញាតិសាលោ​ហិតណាម្នាក់ឧទ្ទិសទានឱ្យ អាចទទួលនូវទាននោះបាន ។ ព្រាហ្មណ៍ នោះទូលសួរព្រះសាស្ដា វិញម្ដង​ថា "បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះបើប្រេតជាញាតិសាលោហិតនោះមិនបាន ទៅកើតទីនោះទេ, តើអ្នកណាទទួលបរិភោគនូវទាននោះ" ។ ព្រះសាស្ដាទ្រង់ត្រាស់ថា "ប្រេតដែលជា ញាតិសាលោហិតដទៃ របស់ប្រេតនោះទៀត ដែលជាអ្នកចូលទៅកើតក្នុងទីនោះដែរ តែងទទួលបរិភោគ នូវទាននោះ" ។ ព្រាហ្មណ៍ទូលសួរបន្ថែមទៀតថា "បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះបើប្រេតជាញាតិសាលោហិត នៃពួកប្រេតនោះមិនបានទៅ​​កើតក្នុងទីនោះទេ, តើអ្នកណាជាអ្នកទទួលបរិភោគនូវទាននោះ?" ។ ទើបព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា "អដ្ឋានំ ខោ ឯតំ ព្រាហ្មណ អនវកាសោ,​ យន្តំ ឋានំ វិវិត្តំ អស្ស ឥមិនា ទីឃេន អទ្ធុនា យទិទំ បេតេហិ ញាតិសាលោហិតេហិ, អបិច ព្រាហ្មណ ទាយកោបិ អនិប្ឆលោ"៖ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ទីឋានណាដែលគប្បីស្ងាត់ចាក​ញាតិ សាលោហិត ដែលទៅកើតជាប្រេត ដោយកាលដ៏យូរលង់បែបនេះនុះ, ទីឋាននោះមិនអត់ឡើយ ហើយក៏មិនដែលទំនេរចន្លោះដែរ, នែព្រាហ្មណ៍ បើទោះបីដូច្នោះមែន ទាយក់ អ្នកឱ្យនូវទានហ្នឹងក៏មិនឥតផលឡើយ" ។ នេះជាតឹកតាង ដែលបញ្ជាក់ថាប្រេតមួយឈ្មោះ “បរទត្តូបជីវិក ក៏ជាសត្វដែលរស់នៅ ព្រោះអាស្រ័យការ ឱ្យអំពីបុគ្គលដទៃ” ផងដែរ ហើយអាចទទួលនូវការឧទ្ទិសទានពីមនុស្សនេះបានផង ឬ ទទួលនូវអ្វីដែលមនុស្សយើងនេះ គ្រវែងចោលទៅ ពុំនោះទេពួកវាតែងទំពាស៊ីនូវគំរង់ទាំងឡាយ មានទឹកមាត់ឬកំហាក ឬក៏ទឹក សម្បោរ ជាដើម សមដូចព្រះអដ្ឋកថានៃសូត្រនោះពន្យល់ថា "បិត្តិវិសយិកានំ ខេឡសិង្ឃាណិ កាទិវ សេន"៖ អាហារនៃបេតជាតិទាំងឡាយ ប្រព្រឹត្តដោយអំណាចនៃគ្រឿ​ង​សម្អុយមានទឹក មាត់និងទឹក សម្បោរជាដើម ។ ព្រោះហេតុតែប្រេតពពួកនេះ អាចទទួលបានការឧទ្ទិសទាន និងរស់នៅអាស្រ័យ គ្រឿងស្មោក គ្រោកអំពីញាតិមិត្តឬ មនុស្សនេះហើយ ទើបព្រះអដ្ឋកថាចារ្យ លោកលើកយក រឿងព្រះពិម្ពិសារ នៃនិទាននេះ ថ្វាយទាន ដើម្បីឧទ្ទិសចំពោះពពួកប្រេតជាញាតិទាំងឡាយ ហើយដែលបុរាណាចារ្យខ្មែរ ស្រង់យកនូវ ចម្រៀកនេះឯងមកផ្ដិតទុកជាកម្មវិធីបុណ្យមួយហៅថា “បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ” ដែលមានមានគោលដៅ ដូចបាន រៀបរាប់ខាងលើនេះ ។
ពិធីចាក់ទឹកដូងថ្វាយព្រះបិតរ
Pouring coconut water to Ancestors
ព្រះបិតរ (សំស្ក្រឹត: पितर) (អង់គ្លេស: Pitara) អានថា៖ បុិ-ត-រាក់ មានន័យថា បុព្វបុរស ឬ ដូនតារបស់ឪពុកម្ដាយ នៅរៀងរាល់ថ្ងៃ១៤រោច ខែភទ្របទ អង្គព្រះមហាក្សត្រ និងប្រារព្ធពិធី ចាក់ទឹកដូងថ្វាយព្រះបិតរ ដែលមានន័យថា សេចក្ដីចម្រើនដល់ដួងវិញាណខន្ធដូនតា នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ការច្រូចចាក់ទឹកដូង ជាកិច្ចពិធីនៃការឧទ្ទិសកុសលផលបុណ្យ របស់អង្គ​ព្រះមហាក្សត្រ ជូនចំពោះ​បុព្វបុរស ឬ ជូនចំពោះ​មរណៈ​កាល របស់ញាតិវង្សរបស់ព្រះអង្គ ។ នៅវេលាម៉ោង ៩ៈ០០ នាទីយប់ ទាំងគ្រួសាររាជវង្ស ទាំងនាមុឺនសព្វមុខមន្ត្រី ត្រូវអញ្ជើញមកជុំគ្នាក្នុងពិធី "ប្រជុំបិណ្ឌ" មានការតាំងតុចំនួន ៤ ជាតំណាង, តុទី១ មានតម្កល់ព្រះខ័ន៤ ដែលមានឆ្លាក់នូវសត្វទេពទាំង៤ តំណាងចតុទិស មានតុតាំងចំនួន ២ ទៀត មានតម្កល់នូវគ្រឿងមាស និង តុម្ខាងទៀតជាគ្រឿងប្រាក់ ជាដង្វាយសម្រាប់ថ្វាយព្រះបិតរ រីឯតុមួយទៀត មានតម្កល់កែវទឹកដូង តំណាងឱ្យទឹកលាងជំរះបាប មានមន្ត្រីបាគូ ៩នាក់ សូត្រថ្វាយពរសព្ទសាធុការ ទៅកាន់អង្គព្រះមហាក្សត្រ រួចចាក់ទឹកស័ង្ខលើបាតព្រះហស្ថព្រះជា បន្ទាប់មកក្រុមបាគូរថ្វាយស្លឹកព្នៅ១ស្លឹក ដល់ព្រះរាជា ដើម្បីសៀតព្រះកាណ៌ឆ្វេង (ត្រចៀក) ដើម្បីជាមង្គលសិរី ហើយក្រុមបុរោហិត បន្តសូត្របួងសួងព្រះបិតរ សូមឱ្យដូនតាព្រះមហាក្សត្រ ទ្រទ្រង់ព្រះរាជា និង ប្រជារាស្ត្រ ទូទាំងព្រះនគរ ក្រោយមកព្រះមហាក្សត្រ ចូលទៅចាក់ទឹកដូងដើម្បីលាងជំរះបាបជូនតារបស់ព្រះអង្គ ក៏ដូចជាក្រុមគ្រួសាររាជវង្ស នាមុឺនសព្វមុខមន្ត្រី ចូលទៅចាក់ទឹកដូងជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់បញ្ចប់ពិធីនេះ ។
ពិធីសែនលាដូនតា
Ancestor Farewell Ceremony
នៅថ្ងៃ១៥រោច ខែភទ្របទ ដែលត្រូវនិងថ្ងៃចុងក្រោយ នៃពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ពលរដ្ឋ​ខ្មែរមានជំនឿថា ដួង​វិញាណនៃក្រុមសាច់ញាតិរបស់ខ្លួននិងមកលាក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេនៅថ្ងៃចុងក្រោយ ដែលគេតែងហៅថា ភ្ជុំធំ (Big Meeting) នៅល្ងាចម៉ោង ៥ៈ០០ - ៦ៈ០០ នាទីល្ងាច គេនិងរៀបចំបាយម្ហូបចំនីមួយថាស ដើម្បីសែនព្រេន អញ្ជើញដួងវិញាណនៃសាច់ញាតិមកសេពសោយអាហារ មួយពេលនេះ ដើម្បីឱ្យដួងវិញាណមកបរិភោគដោយស្រួលក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួនបាន គេត្រូវថ្ងៃរៀបចំដង្វាយសែនព្រេនមួយថាសតូចទៀតទៅដល់ ព្រះកឹង ឬ យមទូត ទាំងពីរ ដែលគេសម្គាល់ថា ជាខ្មោចស និង ខ្មោចខ្មៅ ដែលជាអ្នកឃ្លាំមើលទៅនិងសកម្មភាពរបស់ដួងវិញាណ ដែលយើងបានឧទ្ទិសមកសេពសោយក្នុងផ្ទះរបស់យើង នៅក្នុងការសែនដង្វាយដល់យមទូត ត្រូវរៀបចំដង្វាយដូចជា ៖ ក្បាលមាន់ សាច់ជ្រូកបីជាន់ ពងទាប្រៃ អំបិលស ១កូនចាន និង ស្រាសមួយពែង ដើម្បីជាកិច្ចស្នើសុំ ។ កាលពីសម័យដើម នៃរាជ ព្រះបាទអង្គឌួង គេធ្វើពីធីសែនលាដូនតា ដោយបណ្ដែតកូនសំពៅតូចៗ បណ្ដែតកន្ទោង ឬ បណ្ដែតពែ រហូតមកដល់សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម គេក៏បានលុបចោលពិធីបណ្ដែតកូនសំពៅ និង ពិធីបណ្ដែតកន្ទោងនេះ ព្រោះប៉ះពាល់ទៅដល់បរិស្ថានទឹក ដូចនេះហើយទំនៀមបណ្ដែតកូនសំពៅសែនលាដូនតា ត្រូវបានបោះបង់ចោលមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ហេតុអ្វីខ្មែរបុរាណ សែនម្ហូបអាហារដូនតា នៅពេលល្ងាច នាថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌចុងក្រោយ ?
បានជាខ្មែរបុរាណ សែនម្ហូបអាហារដូនតា នៅពេលល្ងាច ពីព្រោះបុរាណាចារ្យ លោកយល់ថា ព្រឹលឹងខ្មោចសាច់ញាតិមួយចំនួន ដែលមានបាបច្រើន មានសំពាយបុណ្យតិច មិនអាចបង្ហាញដួងព្រលឹងរបស់ខ្លួន ឱ្យត្រូវពន្លឺព្រះសូរិយានោះទេ កាំរស្មីពន្លឺព្រះសូរិយា និង ចែងចាំងរំលាយដួងព្រលឹងរបស់ពួកគេ ដូចនេះហើយ ដួងព្រលឹងដូនតារបស់ពួកគេខ្លាចពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្លាំងណាស់ ទើបការសែនព្រេនត្រូវធ្វើនៅម៉ោង ៥ៈ០០ - ៦:០០ នាទីល្ងាច នៅពេលដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យបានជ្រែទាប អន់ថយនូវពន្លឺកាំរស្មីរបស់ខ្លួន ទើបព្រលឹងខ្មោចនៃសាច់ញាតិ អាចចេញមកជួប និង មកទទួលទាននូវសំណែនសែនព្រេនទាំងអស់នេះ ។ ការសែនព្រេន នូវវេលាព្រឹក ឬ ថ្ងៃរសៀល វាជាការយល់ឃើញរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ ដូចនេះ បុរាណាចារ្យ មិនដែលធ្វើការបង្ខិតបង្ខំ នៅសិទ្ធនៃការយល់ឃើញ តាមផ្នត់គំនិតរបស់បងប្អូននោះទេ បងប្អូនសែនដូនតា នូវវេលាណាមួយក៏បានដូចគ្នា ឱ្យតែបងប្អូន ធ្វើទៅ ទទួលបាននូវសេចក្ដីសុខផ្លូវចិត្ត ក្នុងជំនឿផ្លូវចិត្តដែលខ្លួនអ្នកផ្ទាល់បានយល់ឃើញ ។
តើការសែនក្បាលទឹក មានក្នុងរដ្ឋប្បវេណី នៃការសែនដូនតាខ្មែរ ឬ ទេ ?
នៅក្នុងជំនឿរបស់ជនជាតិខ្មែរដើម ជំនឿសែនក្បាលទឹក ដែលគេប្រដូច ទៅនិងជំនឿសែនដូនតារបស់ជនជាតិខ្មែរ មិនមានទាល់តែសោះនៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់កម្ពុជា វាជាទំនៀមរបស់បរទេសសុទ្ធសាធ យ៉ាងណាក្ដី សិទ្ធនៃការជឿរបស់បងប្អូនខ្មែរមួយចំនួន ក្នុងការសែនព្រេន នៃកិច្ចពិធីសែនក្បាលទឹកនេះ មិនត្រូវបានរារាំង និង មិនត្រូវបានលើកយកមកវែកញែក ដោយបុរាណាចារ្យនោះទេ វាជាសិទ្ធសេរីភាពនៃជំនឿ កុំឱ្យតែជំនឿនេះ ឬ ជំនឿណាមួយ ប៉ះពាល់ទៅដល់សង្គមជាតិកម្ពុជា ទើបជាជំនឿខុសច្បាប់ ។
ពិធីលយកន្ទោង
Loy Kantong Ceremony
ប្រវត្តិពិធីលយកន្ទោងដកស្រង់ចេញពីឯកសារ ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ឆ្នាំ១៩៦៣ រឿង ជ័យអស្ចារ្យ ចម្បាំងខ្មែរសៀម អ្នកតាឃ្លាំងមឿងលោតចម្រូងសម្លាប់ខ្លួនកេណ្ឌទ័ពខ្មោច ​ចម្បាំងនៅ អូរ​ស្វាយ​ដូន​កែវ កងទ័ពសៀមដកថយដល់បាត់ដំបង មរណៈភាព អ្នកតាឃ្លាំងមឿង កើតមានពិធីលយកន្ទោងមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ ពិធីលយកន្ទោង ឬ បណ្ដែតសំពៅជូនដូនតា ដកស្រង់ចេញពីឯកសារ ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ភាគ៩ ឆ្នាំ១៩៦៣ រឿង នាយសំពៅ ៥០០ និទានពីឈ្មួញសំពៅចំនួន ៥០០នាក់ បានសំចតនៅកោះមួយ ត្រូវបានពពួកប្រេតចាប់បាន និងចង់យកមកធ្វើជាអាហារ ពេល​នោះ នាយ​សំពៅ​ម្នាក់ ជា​អ្នក​ឈ្លាស​វៃ នឹក​ឃើញ​ថា "បើ​ទោះ​ជា​ត្រូវ​ស្លាប់ ក៏​ត្រូវ​តែ​ហ៊ាន​ប្រថុយ​និយាយ​តវ៉ា​ឱ្យអស់​ចិត្ត​សិន មិន​ត្រូវ​ឱ្យគេ​ផ្ដាច់​ជីវិត​ទទេ​ៗឡើយ" គិត​ហើយ ក៏​តាំង​ស្មារតី​អង់​អាច និយាយ​ទៅ​កាន់​ស្ដេច​ប្រេត សូមឱ្យដោះលែង​ពួក​ខ្លួន, តែ​ស្ដេច​ប្រេត​នោះ​ឆ្លើយ​ថា "យើង​ដោះ​លែងពួក​ឯង​ទៅ​វិញ​មិន​បាន​ទេ ព្រោះ​ពួក​យើង​ស្រេក​ឃ្លាន​ណាស់ បើ​លែង​ពួក​ឯង​ទៅ មិន​ដឹង​កាល​ណា​នឹង​បាន អាហារ ​ទៀត, ពួក​យើង​ខ្សត់​អាហារ​ណាស់ !” ។ នាយសំពៅពោល សុំ​លោក​លែង​ពួក​យើង​ទាំង​អស់​វិញ​ចុះ យើង​សន្យា​ថា "នឹង​ទទួល​រក​អាហារ​ជូន​លោក រាល់​ឆ្នាំ លុះ​ត្រា​តែ​អស់​ជីវិត, បើ​លោក​ពិសា​យើង​ទៅ​នោះ លោក​បាន​ឆ្អែត​តែ​មួយ​គ្រា​ប៉ុណ្ណោះ, អំណ​តទៅ លោក​នឹង​ត្រូវ​អត់​ឃ្លាន​ទៀត, បើ​ពួក​យើង​សន្យា​នឹង​លោក​យ៉ាង​នេះ តើ​លោក​យក​ផ្លូវ​ណា ? លោក​សុខ​ចិត្ត​ពិសា​រូប​យើង​ឲ្យ​បាន​តែ​មួយ​ចម្អែត ឬ ​ក៏​សុខ​ចិត្ត​ទុក​ជីវិត​ឱ្យពួក​យើង ដើម្បី​ឱ្យពួកយើងទៅ​រក​អាហារ​ជូន​លោក​វិញ ? ។ ពួក​ប្រេត ឮ​សំណើរ​នៃ​នាយ​សំពៅដូច្នេះ ក៏​គិត​គ្នា​មួយ​សន្ទុះ ទើប​ព្រម​ដោះ​លែង​ពួក​គេ ហើយ​ផ្ដាំ​ផ្ញើ​ថា "កាល​បើ​ពួក​អ្នក​បាន​ទៅ​ដល់​ស្រុក​ទេស​ខ្លួន​ហើយ កាល​ណា មាន​ខ្យល់​ជំនោរ​ធ្លាក់​មក​ពី​ទិស​ឯ​ជើង អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នា ត្រូវ​ធ្វើ​ក្បួន​ផ្ទុក​ធញ្ញជាតិ និង​អាហារ​គ្រប់​យ៉ាង មាន​លាជ, សណ្ដែក, ល្ង, ដូង, អំបុក, ចេក ជាដើម បណ្ដែត​តាម​ខ្សែ​ទឹក​មក​ឱ្យយើង​ចុះ មិន​បាច់​នាំ​មក​ផ្ទាល់​ទេ, ជំនោរ​ខ្យល់ នឹង​បញ្ជូន​មក​ដល់​យើង​ហើយ" ។ ឮ តែ​ប៉ុណ្ណេះ ពួក​អ្នក​សំពៅ អរ​រក​អ្វី​ប្រៀប​ពុំ​បាន ហើយ​ក៏​នាំ​គ្នា​ចុះ​សំពៅ​ចោកចោល បើក​ចេញ​ផុត​ពី​នោះ​យ៉ាង​ប្រញាប់ ។ លុះ​ទៅ​ដល់​ភូមិ​ស្រុក ជួប​ជុំ​គ្រួសារ​ហើយ ត្រូវ​នឹង​ពេល​ជិត​ដល់​រដូវ​ភ្ជុំផងដែរនោះ ដែល​ទឹក​ឡើង​ជា​លំដាប់​ផង អ្នក​ដែល​បាន​សន្យា​នឹង​ប្រេត​ទាំង​នោះ ក៏​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​នំ​នែក រក​ចេក​អំពៅ លាជ ស្រូវ អង្ករ ផ្លែ​ឈើ ដែល​មាន​ក្នុង​រដូវ​នោះ ធ្វើ​ពោង​ពាយ ហើយ​ដាក់​បណ្ដែត​បញ្ជូន​ទៅ​ឱ្យប្រេត​តាម​ខ្សែ​ទឹក​រាល់​ៗឆ្នាំ ។ ដូចនិទានរៀបរាប់ខាងលើនេះ ទើបកើតមានកិច្ចពិធី លយកន្ទោង លយសំពៅ ផ្ទុកទៅដោយអាហារ បញ្ជូនឱ្យដូនតាមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ដោយសារតែការបណ្ដែតកន្ទោងស្លឹកផ្សេងៗ បានប៉ះពាល់ទៅដល់បរិស្ថានទឹក ទើបទំនៀមមួយនេះត្រូវបានលុបបំបាត់ផងដែរ ដោយហេតុបច្ចុប្បន្ននេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន ខ្វះការយល់ដឹង និង ទទួលរងនូវវប្បធម៌ប្រទេសដទៃ បាននាំយកពិធីនេះមកច្របល់និង ពិធីបុណ្យអុំទូក ម្ដងហើយម្ដងទៀត ដោយពួកគេមិនយល់ពីកិច្ចពិធីបែងចែកចំពោះ ខ្មោចព្រាយបិសាច ព្រះ និង ទេវតា នោះទេ សូមពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន បញ្ឈប់ដាច់ខាតរាល់ទង្វើរទាំងឡាយណាដែលប្រាសចាកពីទំនៀមវប្បធម៌ខ្មែរ ហើយនាំអន្តរាយដល់ប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់របស់ជាតិ សូមអរគុណ ។
អំពីការលយកន្ទោង
កាលពីសម័យមុន វត្តអារាមមួយចំនួននៅកម្ពុជា តែងតែជួបប្រទះនៅគ្រោះទឹកជំនន់ ពិបាកក្នុងការទៅធ្វើបុណ្យ និង ពិបាកធ្វើពិធីបោះបាយបិណ្ឌខ្លាំងណាស់ ។ ក្រោយមក ពិធីបោះបាយបិណ្ឌ មិនអាចធ្វើទៅបាន ដូចនេះហើយ ក្រុមសាស្ត្រចារ្យខ្មែរបុរាណ បានបង្កើតឱ្យមានពិធី លយកន្ទោង ជំនួសវិញ ដែលបង្កើតឡើងតាំងពីសម័លង្វែក ក្នុងរាជព្រះបាទ ចន្ទរាជា មកម៉្លេះ ។ ជាដំបូងយើងត្រូវយល់ពាក្យ "កន្ទោង" ជាមនុសិន នៅក្នុងវចនានុក្រមពាក្យខ្មែរ ដោយសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត បានបកប្រែនៅពាក្យ កន្ទោង នេះ ដោយមានន័យថា៖ (ចាន, ភាជន៍​ធ្វើ​ដោយ​ស្លឹក​សម្រាប់​ដាក់​ភោជនាហារ ដាក់​ស្លា​បារី​បាន) ។ ដូចនេះយើងអាចយល់បានថា កន្ទោងមានន័យថា ចានធ្វើពីស្លឹក ដែលអាចដាក់នៅម្ហូបអាហារនិង បង្អែមចង្អាបបាន យើងយល់ដល់ចំនុចនេះហើយ យើងត្រូវយកមកពិចារណាត្រង់ចំនុចនេះ បើកន្ទោង ជាចានធ្វើពីស្លឹក ដែលអាចដាក់នៅដង្វាយម្ហូបអាហារបានផងដែរនោះ តើព្រះពោធិសាត់ឯណា ដែលត្រាសដឹងហើយ នៅសោយអាហារសែនទាំងនេះទៀតឬទេ ?!! ពិតណាស់គឺអត់ទេ ដូចនេះ កិច្ចពិធីដែលយកសឹ្លកមកធ្វើជាកន្ទោងនេះ គឺសម្រាប់តែពពួកខ្មោចព្រាយបីសាច ប៉ុនណោះ ដូចជា៖ ព្រាយកន្ទោងខៀវ កន្ទោងពែ កន្ទោងសំណែន ដោយសេចក្ដីពន្យល់នេះ ពលរដ្ឋខ្មែរគួរតែបញ្ឈប់ក្នុងការយកកន្ទោងទាំងនេះ ទៅបណ្ដែតក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូក ឬ ពិធីចេញវស្សា ដែលប្រាសចាកនៅទំនៀមទម្លាប់របស់ខ្មែរបុរាណទាំងស្រុង ជាពិសេសរូបភាពឯកសារនៃក្រុមគ្រួសាររាជវង្ស ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងគ្មានទាល់តែសោះនៅការលយកន្ទោង ក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូក និង ចេញវស្សារបស់ពុទ្ធសាសនា នេះ គិតចាប់ពីព្រះបាទនរោត្តម មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
នេះឡើងវិញ ដោយអាចជំនួស ពិធីបោះបាយបិណ្ឌបានដែលធ្វើទៅតាមរប្បវេណី នៃទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរបុរាណផងដែរ ។
ប្រការហាមប្រាម
ការហាមប្រាម ទៅលើកិច្ចពិធីលយកន្ទោង ឬ លយសំពៅ តាមមាត់ស្ទឹង បឹង ឬ តាមដងទន្លេធំៗ ដែលធ្វើឱ្យកខ្វក់ដល់បរិស្ថានទឹក ប្រាសចាកនូវក្រមសីលធម៌នៅក្នុងសង្គម ដែលធ្លាប់បានលើកឡើង ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ដោយលោក ត្រឹង ងា ដែលជា សាស្ត្រាចារ្យ នៃវិទ្យាស្ថាន ខ្មែរមន ។ ដូចនេះគួរធ្វើពិធីលយកន្ទោង ទៅតាមស្រះសមល្មម ដែលមាននៅក្នុងវត្ត ដោយភ្ជាប់ជាមួយនិងការសំអាតអនាម័យចេញ ។
ចំណារពន្យល់ពាក្យ ភ្ជុំបិណ្ឌ
ហេតុអ្វីបុរាណាចារ្យ មិនប្រើពាក្យ "បិណ្ឌភ្ជុំ" ពីព្រោះនៅក្នុងវេយ្យករណ៍ពាក្យរបស់កម្ពុជា ពាក្យបិណ្ឌ គឺមានថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ ហើយពាក្យភ្ជុំ គឺមានថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ ដូចនេះ ថ្នាក់ពាក្យ ជាកិរិយាសព្ទ ត្រូវមានតួនាទីជាអ្នកនាំមុខ ឧទាហរណ៍: "ទៅវត្ត" យើងមិនអាចសរសេរថា "វត្តទៅ" បានទេ ព្រោះនិងធ្វើឱ្យពាក្យនេះ ក្លាយជាឃ្លាខុសឆ្គង សូមមើលវចនានុក្រមជាតិកម្ពុជា ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត ។
ដូចឆ្នេះ
តើប្រេតមាននៅប្រទេសណាខ្លះ ?
តើប្រទេសណាខ្លះមានជំនឿសែនដូនតាដូចនិងប្រទេសកម្ពុជា ?
ប្រេត (អង់គ្លេស: Preta) (សំស្ក្រឹត: प्रेत អានថា៖ ប្រេត) (បាលី: पेत អានថា៖ បេតៈ) (ភាសាទីបេ: ཡི་དྭགས་ yi dags) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាខ្មោចស្រេកឃ្លានគឺជាឈ្មោះសំស្ក្រឹតសម្រាប់ប្រភេទនៃជំនឿអរូបីដែលត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងសាសនាមួយចំនួនដូចជា៖ ហិណ្ឌូសាសនា ពុទ្ធសាសនា​ សាសនាតៅ សាសនា​អ្នកតា ដូចជា ចិន និង វៀតណាម ។ ​
ប្រាសាទសឹង្ហ
ប្រាសាទសឹង្ហ ជាប្រាសាទខ្មែរ​មួយដែល​ស្ថិតនៅចំងាយ៦គ.ម​ខាងលិចឈៀងខាងត្បូង​ភូមិគោកត្រាង ឃុំជើងទៀន ស្រុកចុងកាល់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ប្រាសាទនេះ​ស្ថិតនៅប្រមាណ​១គ.ម ខាលិចឈៀងខាងត្បួង​ប្រាសាទបេង។ ប្រាសាទសឹង្ហមាន៖
សឹង្ហ
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩១៥
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី២ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែឧសភា ១៩១៥ នៅទីក្រុងសៀងហៃ ប្រទេស ចិន។
ភូមិ គាថាវង្សលើ
ជាភូមិដែលស្ថិតនៅក្នុងឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច​ ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ហើយនៅពាក់កណ្ដាល ភូមិគាថាវង្សក្រោម​និង​ ភូមិត្រពាំងក្ដុល ដែលមានផ្ទដីប្រហែល ១២០០ម៉ែតការេ។ ប្រជាជនភាកច្រើនចេញទៅរកការងារធ្វើឆ្ងាយពីភូមិ ដូចជា ភ្នំពេញ ខេត្តព្រះសីហនុ និងតាមខេត្តផ្សេងៗទៀត។​ ចំណែកប្រជាជននៅក្នុងភូមិ មានដីស្រែតិចតួចសំរាប់ធ្វើដែរ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ពីព្រោះនៅភូមិនេះគេមិនចូលចិត្តធ្វើស្រែនោះទេ គេចូលចិត្តទៅធ្វើការងារនៅឆ្ងាយជាង។
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩១៣
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី១ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែកុម្ភៈ ១៩១៣ នៅទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេស ហ្វីលីពីន។
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩១៧
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី៣ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែឧសភា ១៩១៧ នៅទីក្រុងតូក្យូ ចក្រភពជប៉ុន។
កីឡាជើងឯកចុងបូព៌ា
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ា ឬ កីឡាចុងបូព៌ា (ជាភាសាអង់គ្លេស Far Eastern Championship Games ឬ Far East Games) គឺជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាតូចមួយ​នៅអាស៊ី​ដែល​ត្រូវបានគេជឿថាជាឫសគល់​របស់អាស៊ីហ្គេម។
នៅឆ្នាំ១៩១២ លោក E.S. Brown ប្រធានសមាគមអត្តពលិកហ្វីលីពីន បានស្នើ​ទៅចិន និងជប៉ុនដើម្បី​អោយមានការបង្កើត​ កីឡាអូឡាំពិកចុងបូព៌ា នេះឡើង។ កីឡាអូឡាំពិកចុងបូព៌ាលើកទី១​ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីលានខារនីវល (បច្ចុប្បន្ន ពហុកីឡាដ្ឋានអនុស្សាវរីយ៍រីហ្សាល់) នៅទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន នៅថ្ងៃទី៤ កុម្ភៈ ១៩១៣។ ប្រទេសចំនួន៦​ (កំរងកោះហ្វីលីពីន សាធារណរដ្ឋចិន ចក្រភពជប៉ុន ម៉ាឡេស៊ី ថៃ និង ហុងកុង) បានចូលរួមក្នុងព្រឹត្តការណ៍៨ថ្ងៃនេះ។ នៅឆ្នាំ១៩១៥ វាបានផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះជា កីឡាជើងឯកចុងបូព៌ា ពេលដែលព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានប្រារព្ឋធ្វើនៅ​សៀងហៃ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានរៀប​ចំធ្វើឡើងរៀងរាល់​២ឆ្នាំម្ដង លើកលែងឆ្នាំ១៩២៩ ពេលដែលជប៉ុនង​សំរេចចិត្ត​ពន្យាពេលទៅធ្វើនៅឆ្នាំ១៩៣០​វិញ។ ក្រោយមកទៀត គេក៏សំរេចចិត្តប្ដូរទៅធ្វើរៀងរាល់​៤ឆ្នាំម្ដងវិញ ហើយហ្វីលីពីនបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ​នៅឆ្នាំ១៩៣៤។ ឥណ្ឌូនេស៊ី​បានចូលរួម​នៅឆ្នាំ១៩៣៤នេះដែរ។ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៣៧ ជប៉ុនវានឈ្លានពានចិន នៅក្នុងហេតុការណ៍ដែលគេហៅថា ឧប្បត្តិហេតុស្ពានម៉ារកូប៉ូឡូ និងបង្កជាសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី២ (ដែលក្រោយមកទៀតក្លាយជាសង្គ្រាមលោកលើកទី២)។ ហេតុនេះព្រឹត្តិការណ៍កីឡាដែលគ្រោងធ្វើនៅឆ្នាំ១៩៣៨​​ត្រូវអាក់ខានវិញ។
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩១៩
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី៣ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែឧសភា ១៩១៩ នៅទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន។
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩២១
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី៥ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែមិថុនា ១៩២១ នៅទីក្រុងសៀងហៃ ប្រទេស ចិន។
ដុនបូស្កូកែប
righ|thumb|150px|សាលាដុនបូស្កូកែបhttp://donboscokep.org/ សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែបបានចាប់ផ្តើមកសាងឡើង នាដើមឆ្នាំ​​២០០៥ មកម្ល៉េះ។រហូតមកដល់ ដើមឆ្នាំ២០១១នេះ ទើបបានបើកឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១២នេះ សាលាមានសិស្ស ផ្នែក [[ទំនាក់ទំនងសង្គម ឆ្នាំទី១មានសិស្សចំនួន២០នាក់ ស្រី៦នាក់ និងឆ្នាំទី២មានសិស្ស ១៩នាក់ ស្រី៤​នាក់ ដែលមានសរុបទាំងអស់ចំនួន ៣៩នាក់។ បច្ចុប្បន្នសាលាមានអគារាច្រើនខ្នងដូចជា ផ្ទះលោកឪពុករ៉ួ ផ្ទះសាឡេស៊ាន្ត អគាហាត្រាន អគាសម្រាប់សិស្សអគ្គីសនី និង អគាអង្គបុរី។ សព្វថ្ងៃនេះសាលាមានបើកនូវកន្លែង បោកគក់សំលៀក ហើយរហូតមកដល់ឆ្នាំ​២០១៤-២០១៥ នេះសាលាបានស្ថាបនានូវអគារជាច្រើន ដូចជា ផ្ទះស្នាក់របស់គ្រូស្រី ទីលានសម្រាប់លេងកីឡា ក្លោងទ្វារសាលា អាងចម្រោះទឹកលូ​ និងផ្សេងៗទៀត​... បំពាក់ ថតរូប ហាងកាហ្វេអ៊ីនធើណេតភូមិថ្មី កន្លែងលក់នំនិងភេសជ្ជៈព្រៃធំ មានបង្រៀនកុំព្យូទ័រនិង ភាសាអង្គគ្លេស នៅក្នុងសាលាផ្ទាល់។ នាឆ្នាំ ២០១៣ នេះសាលាមាន គ្រូបង្រៀនដូចជា៖ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ការអប់រំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: សាលាដុនបួស្កូកែប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប
ច្បាប់របស់អ្នកការសែតនិងក្រមសីលធម៌
​​ សេរីភាពនៃសារព័ត៌មាន គោលការណ៏នៃការសំដែងមាតិរបស់សារព័ត៌មាន គឺអ្នកសារព័ត៌មាន ជាអ្នកនាំពាក្យពីប្រជាជនទៅរាជរដ្ឋាភិបាល និងពីរាជរដ្ឋាភិបាលទៅប្រជាជនវិញតាមរយៈ ព័ត៌មាន វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ទស្សនាវត្តី សារអេឡិចត្រូនិច (អ៊ឺនធឺណែត)...។ អ្នកសារព័ត៌មានប្រាប់ព័ត៌មាន ឬហេតុការណ៍ផ្សេងៗ ដែលកើតឡើងក្នុងសង្គមអោយ ប្រជាជន និងរាជរដ្ឋាភិបាលបានដឹង ដើម្បីរកវិធីដោះស្រាយ និងធ្វើអន្តរាគមន៍ ទាន់ពេលវេលា។ ការបញ្ចេញព័ត៌មានត្រូវមានលក្ខណៈ ច្បាស់លាស់ មានតម្លាភាព និយាយការពិត មិនភូរភរ ឬបោកបញ្ឆោតដល់សាធារណៈជនឡើយ។ សារព័ត៌មានត្រូវផ្សព្វផ្សាយអោយបានទៀងទាត់ពេលវេលា និងបម្រើផលប្រយោជន៍ដល់មនុស្សទូរទៅ និងមិនបំរើសផលប្រយោគន៍គណបក្សនយោបាយណាមួយឡើយ។
បាល់ទាត់
thumb|300px|[[ស្វីសនិងអាល់បានីកំពុងលេងបាល់ទាត់]] thumb|ស្តាំ|250px|វាលបាល់ទាត់មួយ ។
ច្បាប់របស់អ្នកការសែតនិងក្រមសីលធម៌
​​ការទទួលខុសត្រូវផ្នែកសារព័ត៌មាន
ការទទួលខុសត្រូវផ្នែកសារព័ត៌មាន មានសិទ្ធិផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពិត ច្បាស់លាស់ មានប្រភពត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែមិនត្រូវបះពាល់ដល់សិទ្ធិបុគល កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ជេរប្រមាថមាក់ងាយគេ ញុះបង្កើតអំពើហិង្សា អសីលធម៌ដែលធ្វើអោយបាត់បង់ស្ថិរភាពសង្គម បង្ករភាពអាណាធិបតេយ្យខុសច្បាប់ឡើយ។ ត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងផ្សព្វផ្សាយ ព័ត៌មាន។ អ្នកសារព័ត៌មានមិនត្រូវផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន ណាដែលធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិ បង្ករអោយមានជម្លោះ និងធ្វើវិទ្ធង្សនាបង្កការប៉ះពាល់ ដល់សន្តិសុខជាតិ។
បាល់ទាត់
បាល់ទាត់ (association football ឬ soccer) គឺជាកីឡាមួយប្រភេទដែលលេង-ប្រកួតរវាងក្រុម ២ ។ នៅភាសាអង់គ្លេស វាត្រូវបានហៅថា football ជាធម្មតា ប៉ុន្តែនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក វាត្រូវបានហៅថា soccer ។ នៅជប៉ុន នូវែលសេឡង់ អា​ព្រិច​ខាងត្បូង អូស្ត្រាលី កាណាដា និងសាធារណរដ្ឋអៀរឡង់ ពាក្យទាំងពីរត្រូវបានគេប្រើជាទូទៅ ។
ច្បាប់របស់អ្នកការសែតនិងក្រមសីលធម៌
​​ ​​អ្នកការសែតជាមួយច្បាប់
ជាទូរទៅ គ្មានច្បាប់ណាចាប់អ្នកការសែតដាក់គុក ឬឃាត់ខ្លួននៅពេលដែលពួកគេបាន បញ្ចេញសេរីភាពនៃគំនិត ឬក៏យោបលទិតៀននៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យឡើង។ ប្រការដែលសំខាន់គឺ អ្នកការសែតត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន ជៀសវាងការសរសេរដែលធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ការបរិហារកេរ្ដិ៍ ដល់អ្នកដទៃដែលពុំមានប្រភពច្បាស់លាស់ ។ ព័ត៌មានដែលគ្មានមានប្រភព ច្បាស់លាស់ និង គ្មានភស្តុតាង ត្រឹមត្រូវ និងធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ ប្រពៃណីល្អរបស់សង្គម ស្ថាប័នជាតិ ឬញុះញង់ អោយមានអំពើហិង្សា និងត្រូវមានទោសតាមច្បាប់ ជាធរមាន។ នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ សេរីភាពនិងការបញ្ចេញមាតិត្រូវបើកចំហ។ ការទិតៀននិងការកែលំអ ក្នុងន័យស្ថាបនា គឺមានន័យចង់បម្រើផលប្រយោគន៍ប្រជាជនទូរទៅ។ អ្នកការសែតត្រូវចងចាំថា ខ្លួនពុំមែនជាអ្នកនយោបាយទេ។ ការសរសេរពុំត្រូវបំរើនយោបាយបុគ្គល អ្នកមានអំណាច ឬគណៈបក្សណាមួយឡើយ។ អ្នកការសែតផ្តល់ព័ត៌មានពិតប្រាកដ គ្មានភាពលំអៀង គំនិតអព្យាក្រឹត បំណងទ្រទ្រង់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិប្រជាពលរដ្ឋទូរទៅ និងផ្សព្វផ្សាយព្រឹត្តិការណ៍ ដែរកើតឡើងពីរាជរដ្ឋាភិបាលទៅប្រជាពលរដ្ឋ ឬ ប្រជារាស្រ្ត ទៅរដ្ឋាភិបាល ទៅរាជរដ្ឋាភិបាលវិញ តាបរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។
បាល់ទាត់
ក្រុមនីមួយ ៗ មានកីឡាករចំនួន១១នាក់ ដែលចូលលេងលើទីលានប្រកួត ដែលក្នុងចំណោមនោះ មានម្នាក់ជាអ្នកចាំទី ហើយកីឡាករដទៃទាំង ១០ នាក់ទៀតជា "កីឡាករក្រៅស្រុក" (outfield players) ។ ល្បែងនេះត្រូវបានលេងដោយទាត់បាល់ចូលទៅក្នុងគ្រាប់បាល់របស់គូប្រជែង ។ ការប្រកួតមួយមានរយៈពេល ៩០ នាទីនៃការលេង និងពេលសម្រាក ១៥ នាទីនៅកណ្តាល ។ សម្រាកនៅកណ្តាលត្រូវបានគេហៅថា "ពាក់កណ្ដាលពេល" ។
ច្បាប់របស់អ្នកការសែតនិងក្រមសីលធម៌
​​ព័ត៌មានដែលពុំគួរចុះផ្សាយ
ព័ត៌មានទាំងឡាយដែលពុំគួរចុះផ្សាយ គឺព័ត៌មានដែលនាំអោយ៖ មាត្រា១១ ច្បាប់ស្តី់ពីរបបសារព័ត៌មានបញ្ជាក់ថា៖ សារព័ត៌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយនូវអ្វីដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ដោយញុះញង់ដោយផ្ទាល់ឱ្យមនុស្សម្នាក់ ឬច្រើននាក់ប្រព្រឹត្តអំពើ ហិង្សា។ ការប្រព្រឹត្តិបទល្មើសដែលមានចែងខាងលើនេះ ត្រូវផ្ដន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីមួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) ទៅប្រាំលានរៀល (៥.០០០.០០០រៀល) ។ បុគ្គលរងគ្រោះដោយអំពើខាងលើ មានសិទ្ធិតាំងខ្លួនជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីទៅតុលាការ។ គ្រប់ករណីទាំងអស់ តុលាការត្រូវពិនិត្យទៅលើទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់រវាងអត្ថបទញុះញង់ និងអំពើនោះ។ អត្ថបទដែលមានចំណាស់លើសពីបីខែ(០៣ខែ) មិនអាចយកមកសំអាងក្នុងការចោទប្រកាន់បានឡើយ។
បាល់ទាត់
ការប្រកួតប្រឡងប្រជែង
វាមានការប្រកួតជាច្រើនសម្រាប់កីឡាបាល់ទាត់ សម្រាប់ក្លឹបបាល់ទាត់និងប្រទេសនានា ។ ក្លឹបបាល់ទាត់តែងតែលេងក្រុមផ្សេងទៀតនៅក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេដោយមានករណីលើកលែងមួយចំនួន ។ ឧទាហរណ៍ជា ៖ ក្លឹប​បាល់ទាត់ទីក្រុងហ្កាត៊ីហ្វពីវេលស៍ លេងក្នុងលីកអង់គ្លេសនិងក្នុង FA Cup អង់គ្លេស។
ច្បាប់របស់អ្នកការសែតនិងក្រមសីលធម៌
​​ក្រមសីលធម៌សារព័ត៌មាន
សមាគមន៍សារព័តមាននីមួយៗ ត្រូវគោរពក្រមសីលធម៌របស់ខ្លួនដូចខាងក្រោម៖
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា
បាល់ទាត់
ការប្រកួតប្រឡងប្រជែង
FIFA World Cup ធ្វើឡើងរៀងរាល់បួនឆ្នាំម្តងរវាងក្រុមជម្រើសជាតិ និងជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាពេញនិយមបំផុតរបស់ពិភពលោក និងមានប្រជាប្រិយភាពជាងហ្គេមអូឡាំពិក ។ នៅក្នុងបាល់ទាត់ មានការប្រកួតពីរប្រភេទសំខាន់ៗ ។នៅក្នុង "លីក" រាល់ក្រុមទាំងអស់លេងហ្គេមដូចគ្នានឹងការប្រកួត ប៉ុន្តែក្រុម "ពានរង្វាន់" នឹងចាកចេញពីការប្រកួតនៅពេលពួកគេចាញ់ រហូតដល់ក្រុមទាំងពីរចុងក្រោយលេងគ្នាដើម្បីសម្រេចអ្នកឈ្នះ ។
ប្រសិនបើហ្គេមមួយត្រូវបានចងបន្ទាប់ពី ៩០ នាទី ហ្គេមនោះនឹងបន្តទៅពេលវេលាបន្ថែម ។ ពេលវេលាបន្ថែមអាចមានរយៈពេលអតិបរមា ៣០ នាទី មុនពេលការបាញ់ប្រហារកើតឡើង ។
តើអ្នកណាលេងបាល់ទាត់
កីឡាបាល់ទាត់គឺជាកីឡាពេញនិយមបំផុតរបស់ពិភពលោក ។ វាត្រូវបានលេងនៅក្នុងប្រទេសនានាជាងល្បែងដទៃទៀត ។ នៅក្នុងការពិត FIFA (the Federation Internationale de Football Association) មានសមាជិកច្រើនជាងអង្គការសហប្រជាជាតិ ។ វាត្រូវបានលេងដោយទាំងបុរសនិងស្ត្រី ។
នៅទ្វីបអឺរ៉ុប ការប្រកួតប្រជែងដ៏សំខាន់ដែលប្រកួតប្រជែងដើម្បីក្លាយជាកីឡាករល្អបំផុតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបគឺក្របខ័ណ្ឌ Champions League សម្រាប់ក្រុមកំពូល ៗ មកពីលីកកំពូលនៅក្នុងប្រទេសនីមួយ ៗ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប ។ បន្ទាប់មកមាន UEFA Europa League ដែលជាក្រុមដ៏ល្អបំផុតបន្ទាប់ពីសមាជិកនីមួយ ៗ នៃ UEFA ។
ក្លឹបទទួលបានជោគជ័យបំផុតនៅលើពិភពលោកគឺ Rangers F.C. ពីស្កុតឡែន ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់សំខាន់ ៗ ច្រើនជាងក្រុមណាមួយផ្សេងទៀតនៅក្នុងពិភពលោក ។ ពួកគេបានឈ្នះរង្វាន់លីករបស់ប្រទេស ៥១ ដង ដែលជាកំណត់​ត្រា​ពិភព​លោក ។ ក្លឹបទទួលជោគជ័យផ្សេងទៀតគឺ Real Madrid និង FC Barcelona ពីអេស្ប៉ាញ Portuguesa de Desportos ពីប្រេស៊ីល ឬ Manchester United F.C. ពីអង់គ្លេស ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បាល់ទាត់
ISO 3166-2:KH
ISO 3166 3166-2:KH គឺជាផ្នែករងមួយសម្រាប់ កម្ពុជា នៅក្នុងកម្រងកូដ ISO 3166-2, ដែលជាផ្នែកមួយនៃកម្រងកូដមេនៃបទដ្ឋាន ISO 3166 ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយដោយ អង្គការបទដ្ឋានអន្ដរជាតិ] (ISO) ក្នុងការកំណត់[[កូដសម្រាប់ឈ្មោះនានានៃ principal subdivisions (e.g., ខេត្ត ឬរដ្ឋ) នៃបណ្ដាប្រទេសទាំងអស់ដែលមាននៅក្នុងកម្រងកូដ ISO 3166-1 ។
បច្ចុប្បន្ននេះ សម្រាប់កម្ពុជា កម្រងកូដរង ISO 3166-2 បានកំណត់កូដដល់៤ រាជធានី-ក្រុងស្វយ័ត និង ២០ ខេត្ត។
កូដនីមួយៗ ចែកចេញជា២ផ្នែកដោយមានសញ្ញា '-' (hyphen) នៅកណ្ដាល។ ផ្នែកខាងមុខ គឺ <tt>KH</tt>, ដែលជាកូដអក្សរតំណាងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានកំណត់ក្នុងកម្រងកូដ ISO 3166-1 alpha-2 ។ ចំណែកផ្នែកខាងក្រោយ គឺជាតួលេខ៖
កូដបច្ចុប្បន្ន
Click on the button in the header to sort each column.
បំលាស់ប្ដូរ
The following changes to the entry have been announced in newsletters by the ISO 3166/MA since the first publication of ISO 3166-2 in 1998:
បញ្ជីរាយនាមបណ្តាប្រទេសដែលមាននៅលើពិភពលោក
{| class="wikitable" style="text-align:right"
!ល.រ!!ឈ្មោះប្រទេសជាភាសអង់គ្លេស!!ជាភាសាខ្មែរ!!រាជ/រដ្ឋធានី !!ចំនួនប្រជាជន!!ផ្ទៃក្រលា!!សាសនា!!ភាសាផ្លូវការ!!ថ្ងៃចូលអាស៊ាន!!អាយុជាមធ្យម
! align="center" style="background:darkgreen; color:white"Iល.រ ! align="center" style="background:darkgreen; color:white"Iឈ្មោះប្រទេសជាភាសអង់គ្លេស ! align="center" style="background:darkgreen; color:white"Iជាភាសាខ្មែរ ! align="center" style="background:darkgreen; color:white"|រាជ/រដ្ឋធានី ! align="center" style="background:darkgreen; color:white" |ចំនួនប្រជាជន ! align="center" style="background:darkgreen; color:white" |ផ្ទៃក្រលា ! align="center" style="background:darkgreen; color:white" |សាសនា ! align="center" style="background:darkgreen; color:white" |ភាសាផ្លូវការ ! align="center" style="background:darkgreen; color:blue"|ថ្ងៃចូលអាស៊ាន ! align="center" style="background:darkgreen; color:white"| អាយុជាមធ្យម
រឿង ភ្នំស្រីវិបុលកេរ្ដិ៍
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ក្រុងព្រះសួគ៌ា
ខេត្តព្រះសួគ៌ា ជាខេត្តមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេស វៀតណាម បច្ចុប្បន្ននេះ ខេត្តមួយនេះធ្លាប់ជាខេត្តមួយនៃប្រទេសកម្ពុជានាសម័យបុរាណកាលដែល
Location
Bà Rịa is located 90 km east-south-east of Ho Chi Minh City, 20 km northwest of the petroleum city of Vũng Tàu. Bà Rịa borders Châu Đức District and part of Tân Thành District to the north, Vũng Tàu to the south, Long Điền District to the east, Tân Thành District to the west. Bà Rịa has an area of 197.5 km², including seven urban wards (phường) (Long Toàn, Phước Hiệp, Phước Hưng, Phước Nguyên, Phước Trung, Long Hương, Kim Dinh), 3 rural communes (xã) (Hòa Long, Tân Hưng, Long Phước). As of 2011, the town has 122,424 inhabitants, the density is 3500 hab/km².
Administration
The city was promoted from the town of Bà Rịa in 22 August 2012. The town was founded on 2 June 1994 from the split of district of Châu Thành into districts of Châu Đức, Tân Thành, and Bà Rịa town. Many provincial agencies have been relocated from Vũng Tàu to Bà Rịa. Bà Rịa is the de facto provincial seat but officially Vũng Tàu is still the de jure province's capital. By 2007, This city is 3rd-class municipality in Vietnam.
Transportation
Bà Rịa is an important transport hub of the province. The Route 51, Road 52 and Road 56. Bà Rịa is situated about 48 km southeast of the planned Long Thanh International Airport National Route 51 (Vietnam). Bà Rịa has Bà Rịa Secres Port. It is connected to Xuân Lộc by road.
References
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រុងនៃកម្ពុជាក្រោម‎
ម៉ាជូ ពីជូ
right|200px ម៉ាជូ ពីជូ ជា​រាជធានីបុរាណរបស់ចក្រភពអ៊ីនកា ដែលស្ថិតនៅរយៈកំពស់២៤៣០ម៉ែត្រ​លើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ទីរមណីយដ្ឋាននេះ​មានទីតាំង​ចំងាយ៨០គីឡូម៉ែត្រ​ភាគអាគ្នេយ៍ទីក្រុងគុសស្កូ នៃប្រទេសប៉េរូ។ អ៊ីនកាចាប់ផ្ដើមសាងសង់​ទីក្រុងបុរាណនេះ​នៅឆ្នាំ១៤៣០ ប៉ុន្តែ​ត្រូវបានមេដឹកនាំអ៊ីនកា​បោះបង់ចោលវិញ នាសម័យដែលអេស្ប៉ាញលុកលុយចក្រភពអ៊ីនកានេះ។ ទោះបីជាទីរមណីដ្ឋាននេះ​ល្បីល្បាញ​នៅក្នុងប្រទេសនេះ​ក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែ​វាមិនទាន់​ត្រូវបាន​គេស្គាល់​នៅក្រៅប្រទេស​ច្រើនណាស់ណាទេ។ នៅឆ្នាំ១៩១១ ប្រវត្តិវិទូអាមេរិកឈ្មោះហាយរ៉េម ប៊ីងហេម​បានទាញចំណាប់អារម្មណ៍​អន្តរជាតិ​មកទី​រមណីដ្ឋាននេះ។ ចាប់ពីពេលនោះមក ម៉ាជូ ពីជូ បានក្លាយជាគោលដៅដ៏សំខាន់​របស់អ្នកទេសចរណ៍។
ម៉ាជូ ពីជូ​ត្រូវបានប្រកាស​ដាក់ជាតំបន់អភិរក្សប្រវត្តិសាស្ត្រប៉េរូ នៅឆ្នាំ១៩៨១ និងជាបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោករបស់យូណេស្កូនៅឆ្នាំ១៩៨៣។ រមណីដ្ឋាននេះមិន​មានការបំផ្លិចបំផ្លាញនៅសម័យគ្រប់គ្រងដោយអេស្ប៉ាញទេ​ ហេតុនេះគេជឿថារមណីយដ្ឋានវប្បធម៌នេះជាកន្លែងសក្ដិសិទ្ធ។ ម៉ាជូ ពីជូ​ត្រូវបានសាងសង់​ក្នុងរចនាបថ​អ៊ីនកាបុរាណ។ នៅឆ្នាំ២០០៧ ប្រទេសប៉េរូនិងសាកលវិទ្យាល័យយេលបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​សងវត្ថុបុរាណ​ដែលលោកហាយរ៉េម ប៊ីងហេម បានយកពីម៉ាជូ ពីជូ​នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០។
center|600px
អាស៊ីហ្គេម
អាស៊ីហ្គេម (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Asian Games) ជាព្រឹត្តិការណ៍ពហុកីឡា ដែលធ្វើឡើងរៀងរាល់៤ឆ្នាំម្ដង​ក្នុងចំនោមកីឡាករនៅអាស៊ី។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះរៀបចំដោយ​ក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី (OCA)និង ក្រោមការត្រួតពិនិត្យពី គណកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (IOC)។ ជាទូទៅ​មានតែរដ្ឋដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ទេ​ដែលចូលរួម លើកលែងករណីរបស់ប្រទេសគ្មានអធិបតេយ្យភាពមួយចំនួន ដូចជាតៃវ៉ាន់ ដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយចូលរួមប្រកួតក្នុងនាមចិនតៃប៉ិ ដោយសារស្ថានភាពនយោបាយរបស់តៃវ៉ាន់។
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ា (Far Eastern Championship Games)
អាស៊ីហ្គេម​មានឫសគល់​ពីការប្រកួតពហុកីឡានៅអាស៊ីតូចមួយ ដែលមានឈ្មោះថា ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ា។ វាជាការប្រកួតដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង​ក្នុងការរឹតចំនងសាមគ្គីភាព​និងសហប្រតិបត្តិការ​រវាងប្រទេស៣គឺ៖ ចក្រភពជប៉ុន កំរងកោះហ្វីលីពីន និង ចិន។ ការប្រកួតលើកទី១​ធ្វើឡើងនៅទីក្រុង​ម៉ានីល នៅឆ្នាំ១៩១៣។ ប្រទេសនៅអាស៊ី​ដទៃទៀត​បានចូលរូម​ជាបណ្ដើរៗនាពេលបន្ទាប់។ ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍នេះ​ត្រូវបានផ្អាកនៅឆ្នាំ១៩៣៨ ពេលដែល​ជប៉ុនឈ្លានពានចិន ដែលជាបុព្វហេតុនៃ​សង្គ្រាមលោកលើកទី២នៅប៉ាស៊ីហ្វិក។
ការបង្កើតអាស៊ីហ្គេម
បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប្រទេសនៅអាស៊ីមួយចំនួនបានទទួលឯករាជ្យ។ ប្រទេសដែលទើបបានឯករាជ្យ​ថ្មីៗទាំងនេះ ចង់អោយមាន​ការប្រកួតប្រជែង​ថ្មី១ ដែលនៅក្នុងនោះ កិត្យានុភាពរបស់​ប្រទេសនៅអាស៊ី​មិនមែនបង្ហាញឡើង​តាមអំពើហឹង្សាទេ តែគួរតែត្រូវបានពង្រឹងដោយ​ការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក។ នៅខែសីហា ១៩៤៨ ក្នុងឱកាស​ការប្រកូតកីឡាអូឡាំពិកលើកទៅ១៤នៅឡិនដិន តំនាងរបស់ IOC ជនជាតិឥណ្ឌា លោក ហ្គុរុ ឌុត សុងឌី វានស្នើដល់អ្នកដឹកនាំក្រុមកីឡាករពីអាស៊ី​ទាំងអស់​អោយធ្វើការពិភាក្សាគ្នាក្នុងការរៀបចំអាស៊ីហ្គេម។ ពួកគេបានព្រមព្រៀងគ្នាបង្កើតសហព័ន្ឋ​អត្តពលិកអាស៊ី​មួយ។ គណកម្មាធិការ​មួយត្រូវបានបង្កើតឡើង​ដើម្បីចងក្រង​ច្បាប់សំរាប់សហព័ន្ឋ។ នៅខែកុម្ភៈ ១៩៤៩ សហព័ន្ឋអាស៊ីហ្គេមត្រូវបានបង្កើតជាផ្លូវការ។ សហព័ន្ឋបានសំរេច​ធ្វើការប្រកួតអាស៊ីហ្គេមលើកទី១​នៅឆ្នាំ ១៩៥១ នៅទីក្រុងញូដេលីប្រទេសឥណ្ឌា។
ការទទួលស្គាល់របស់សហព័ន្ឋ
នៅឆ្នាំ១៩៦២ សហព័ន្ឋមានការខ្វែងគំនិតគ្នា​ក្នុងការរាប់បញ្ចូល​សាធារណរដ្ឋចិន និង អ៊ីស្រាអែល។ ឥណ្ឌូនេស៊ីដែលជាម្ចាស់ផ្ទះនាពេលនោះ បានបដិសេដការចូលរួមរបស់អ៊ីស្រាអែល និង សាធារណរដ្ឋចិន (ដោយសារវត្តមាន​សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន)។ នៅឆ្នាំ១៩៧០ កូរ៉េខាងត្បូងបានលុបចោលគំរោងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ដោយសារមានគំរាមគំហែង​សន្ដិសុខពីកូរ៉េខាងជើង ជាហេតុបង្ខំអោយថៃ​ដែលជាម្ចាស់ផ្ទះមុន ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះម្ដងទៀត​ក្រោម​មូលនិធិកូរ៉េខាងត្បូង។ នៅឆ្នាំ១៩៧៣ សហព័ន្ឋមានភាពចំរូងចំរាស់​ម្ដងទៀត ដោយសារអាមេរិក​និងប្រទេសដទៃទៀត​ទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ​ការប្រឆាំងរបស់សាធារណរដ្ឋចិន​និងប្រជាជាតិអារ៉ាប់​ចំពោះអ៊ីស្រាអែល។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧ ប៉ាគីស្ថាន​បានលុបចោលគំរោងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ដោយសារជំលោះ​ជាមួយបង់ក្លាដែស្ស និង ឥណ្ឌា ។​ ថៃបានស្ម័គ្រចិត្តជួយ​ដោយទទួលរៀបចំអាស៊ីហ្គេមនៅបាងកក។
គណកម្មាធិការអូឡាំពិកជាតិនៅអាស៊ីទាំងអស់​សំរេចចិត្ត​សើរើធម្មនុញ្ញ​សហព័ន្ឋអាស៊ីហ្គេមឡើងវិញ។ សមាគមថ្មីមួយឈ្មោះ ក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី (OCA) បានចាប់បដិសន្ឋិ នៅខែវិច្ឆិកា ១៩៨១ ហើយឥណ្ឌាត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះអាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៨២ ស្របតាម​កាលវិភាគរបស់សហព័ន្ឋចាស់ដដែល។ តៃវ៉ាន់(សាធារណរដ្ឋចិន)ត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយចូលរួមឡើងវិញ ប៉ុន្តែ OCA សំរេចធ្វើតាមស្តង់ដារ IOC ដោយអោយប្រើឈ្មោះជា ចិនតៃប៉ិ។ OCA ក៏សំរេច​ដកអ៊ីស្រាអែល​ចេញជានិរន្តន៍ និងបានស្នើសុំអោយប្រទេសនេះ ចួលរួមប្រកួតកីឡានៅទ្វីបអឺរ៉ុបវិញ។
ការពង្រីក
នៅអាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៩៤ OCA បាន​អនុញ្ញាតិអោយប្រទេសក្រោមអតីត​សហភាពសូវៀតទាំង៥ (កាហ្សាក់ស្ថាន គាហ្គីស្ថាន អ៊ូបេគីស្ថាន តូរមិនីស្ថាន និង តាជីគីស្ថាន) ចូលរួម ទោះជាមានការជំទាស់​ពីបណ្ដាប្រទេសមួយចំនួន​ក៏ដោយ។ នៅឆ្នាំ២០០៦ អូស្ត្រាលី​ត្រូវបានបដិសេដ​មិនអោយចូលជាសមាជិក ដោយការណ៍នេះ​វាអយុត្តិធម៌​ចំពោះប្រទេសតូចៗដទៃទៀតនៅអូសេអានី។
បញ្ជីរាយព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ីហ្គេម
thumb|300px|ប្រទេសធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ(គិតរហូតដល់ឆ្នាំ២០១៤) ។ ចំនុចក្រហមជាទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះ។
1 ដោយឡើយគ្រោងធ្វើនៅ កូរ៉េខាងត្បូង
2 ដើមឡើយគ្រោងធ្វើនៅ ប៉ាគីស្ថាន
ព្រឹត្តិការណ៍កីឡា
ខាងក្រោមនេះជា​ព្រឹត្តិការណ៍កីឡា​ដែលត្រូវបានធ្វើ​និងនឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅអាស៊ីហ្គេម។
លីមីត
និយមន័យ
អនុគមន៍ f(x)\, មានលីមីត L\, កាលណា x\, ខិតជិត c\, មានន័យថា ចំពោះគ្រប់ចំនួន គេមានចំនួន  ដែល  គេបាន  ។ ឬ សរសេរជាទំរង់សញ្ញា
គេសរសេរ :
ឧទាហរណ៍ ប្រើនិយមន័យបង្ហាញថា : ។
តាមនិយមន័យគេបាន និង L=2\, ។
ទ្រឹស្តីបទ១
បើ និង  ហើយ L; M ; K \, ជាចំនួនពិត។
១.
២.
៣.
៤. បើ M \ne 0\,
៥. ជាចំនួនរ៉ឺឡាទីបវិជ្ជមាន។
ទ្រឹស្តីបទ២
លីមីតនៃអនុគមន៍ពហុធា
បើ p\, ជាអនុគមន៍ពហុធា និង c\, ជាចំនួនពិតគេបាន ។
សំរាយបញ្ជាក់ : គេអោយអនុគមន៍ p\, ដែល
អនុវត្តផលបូកលីមីត និង ផលគុណចំនួនថេរគេបាន
។ ដូចនេះ គេបាន ។
ទ្រឹស្តីបទ៣
លីមីតនៃអនុគមន៍សនិទាន
បើ r\, ជាអនុគមន៍សនិទាន ដែល និង c\, ជាចំនួនពិតដែល  នោះគេបាន  ។
សំរាយបញ្ជាក់ : តាមទ្រឹស្តីបទ២ គេបាន និង  ។ ដោយ  គេអនុវត្តលក្ខណៈ៤នៃទ្រឹស្តីបទ១ ។
គេបាន ។
ទ្រឹស្តីបទ៥
លីមីតនៃអនុគមន៍បណ្តាក់
បើ f\, និង g\, ជាអនុគមន៍ដែល និង  នោះ​  ។
ទ្រឹស្តីបទ៦
លីមីតនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ
១.
៣.
៤. ។
ទ្រឹស្ដីបទ៧
លីមីតនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រសំខាន់
១.
២.
Lim {x \to 0}
រឿង ភ្នំសែនហាន
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
អត្ថបទស្តីអំពីអ្នកកាសែត
right|thumb|200px|ការធ្វើការសំភាសន៏
អ្នកដែលមានអាជីពជាអ្នកកាសែតមួយរូប​ គឺត្រូ​វពឹងផ្អែកទៅលើការអនុវត្តន៏ជាច្រើនទៅលើការស៊ីបអង្គេត​ ការធ្វើសេចក្តីរាយការណ៏ ទៅលើព្រឹត្តិការណ៏ណាមួយ ត្រូវធ្វើអោយមានលក្ខណៈទូលំទួលាយ ដល់អ្នកអានជារៀងរាល់ពេលវេលាទាំងអស់។ បើទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អាជីពជាអ្នកកាសែត តែងតែមាភាពប្រែប្រួលឬ ក៏មានលក្ខណៈល្អនិង មិនល្អមួយចំនួនដែរ ក្នុងការធ្ចើពត័មានណាមួយ អ្នកកាសែត ត្រូវ​មសានការរិះគិតបិចារណា អោយបានល្អ និងមានភាពទាក់ទាញ ចំពោះអ្នកអាន ក្នុងការផ្សព្ចផ្សាយពត័មាន​នីមួយៗ។ ស្រ​បតាមនោះដែរការរៀបចំ ការបង្កើតនូវពត័មានទាំងឡាយដែលមានលក្ខណៈទាក់ទងទៅនឹងផ្នែករដ្ធបាល ផ្នែកធ្ចើជំនួញ អ្នកកាសែតត្រូវតែដឹង​អោយបានច្បាស់លាស់ពីវប្បធម៏ឬ ប្រវត្តិនៃទិដ្ធភាពនោះដែរដូចជាសិល្បះ និងការកំសាន្តជាដើម។ នៅក្នុងនោះដែរ ត្រូវមានការបូកបញ្ជូលជាមួយអ្នកត្រួតត្រាពិនិត្យ សារពត័មាន អ្នកថតរូបហើយក៏ត្រួវមានអ្នកកត់ត្រាផងដែរ។ លោក(ចន​ ខារូលូស រីថេសិន អាលល័ ព្យូមីនិន អាន់ ជីដិនខ វ័ឌីជិន)John Carolus's Retation aller Fumennen und gedenck wurdigen គឺជាអ្នកប្រវត្តិវិទូមួយរួប ដែលបាននឹកឃើញបង្កើតនូវកាសែតពត័មានជាលើកដំបួងចេញជាសាធារណៈ នៅក្នុងឆ្នាំ​ 1605​ នៅស្ត្រាសបឺង (Strassburg)
កាសែតពត័មានរបស់លោកចេញជាផ្លូវការណ៏លើកដំបួងគឺអង់គ្លេសខរីន ចាប់ពីឆ្នាំ១៧០២-១៧៣៥។ សង្គមមួយដែលមានលក្ខណៈជឿនលឿន ក្លាយទៅជាអ្នកផ្តល់សាពត័មាន ជាមតិយោបល់ ជាសាធារណៈ ដូចជា​​ ចុងភៅផ្តល់ម្ហូបអាហានោះដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែ បើយោងតាមបញ្ជី ឬស្ថានការណ៏ស្តីពីកាសែតផ្សេងៗនៃ សារពត័មានសុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យ និង ផ្តល់មតិយោបល់ ពីអ៊ីនធើណែតទាំងអស់។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាសែត‎​
សកម្មភាពរបស់សាលា ដុន បូស្កូ វិជ្ជាជីវៈខេត្តកែប
នៅសាលា  បណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈដុនបូស្កូ​ ខេត្តកែបគឺជា សាលាដែលមានភាពល្បីល្បាញខ្ទរខ្ទី គ្រប់ខេត្ត​ គ្រប់ស្រុក ហើយ​ធ្វើអោយប្រជាពលរដ្ឌ ដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមានការជឿទុកចិត្ត យ៉ាងខ្លាំង ទៅលើការសិក្សារបស់កូនគាត់នីមួយៗ។ សាលាដុន​​ បូស្កូ បានចែកចាយសាខាជាច្រើនកន្លែង ដើម្បីងាយស្រួលដល់ប្រជាជនខែ្មរក្រីក្រ ដែលគ្មានលទ្ធភាពទៅរៀននៅមហាវិទ្យាល័យផ្សេងៗ​។ សាខាទី១​ មាននៅ
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩២៣
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី៦ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែឧសភា ១៩២៣ នៅទីក្រុងអូសាកា ចក្រភពជប៉ុន។
កីឡាចុងបូព៌ាឆ្នាំ១៩២៥
ការប្រកួតកីឡាជើងឯកចុងបូព៌ាលើកទី៥ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែឧសភា ១៩២៥ នៅទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន។
ស៊ីន ស៊ីសាមុត
ជីវិត​ចាប់ផ្ដើម
លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត កើត​នៅ​ថ្ងៃ ២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៣៣ នៅ​ខេត្តស្ទឹងត្រែង ។ លោក​ជា​កូន​ប្រុស​ពៅ​និងមានបង​ប្អូនចំនួន ៤នាក់​ (ប្រុស ២ ស្រី ២) ឪពុករបស់​លោកឈ្មោះ ស៊ីន លាង ជានាយទាហ៊ានប្រចាំ ខេត្តបាត់ដំបង នៃ​ទាហានបដិវដ្តន៍ ប្រឆាំង ​អាណានិគមន៍​បារាំង ហើយ ​ឪពុក​របស់​លោក បាន​លា​ចាក​លោក​ ដោយ​ជំងឺប្រចាំកាយ ចំណែកឯម្ដាយលោក ឈ្មោះ ស៊ីន ប៊ុនលឿ ដែល​ជា​កូន​កាត់​​ឡាវ-ចិន ។ ក្រោយពេលឪពុករបស់លោកសាមុត មរណៈភាពមិនយូរប៉ុន្មាន ​ម្តាយ​របស់​លោក ក៏​​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍ ម្ដងទៀត ​និងបានបន្សល់​ទុក​នូវ​កូន ២ នាក់​​ទៀត ។ លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត បាន​ចូល​រៀន​នៅ​សាលាបឋមសិក្សានៃទីរួមខេត្ត នាខេត្តស្ទឹងត្រែង ពេលលោក​អាយុ ៧ ឆ្នាំ ។ លោកបានរៀនឧបករណ៍តន្ត្រី (កូដទ្រ) (ផ្លុំបុី) និង (គោះឈឹង) ពីជីតារបស់លោក ដោយមាននិស្ស័យជាអ្នកសិល្បៈ លោកក៏បានហាត់រៀនបទចម្រៀង មហោរី ចម្រៀងអាយ៉ៃ ចម្រៀងយីកេ ចម្រៀងចាបុី ចម្រៀងល្ខោនបាសាក់ ផងដែរ ។ ក្រោយពេលបញ្ចប់ការសិក្សានៅ អនុវិទ្យាល័យនា ខេត្តស្ទឹងត្រែង លោកបានទៅរៀនបន្តនាក្រុងភ្នំពេញ ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥១ ជាមួយម្ដាយមីងរបស់លោក ។ ដោយសារតែលោក មាននិស្ស័យផ្នែកសិល្បៈលោកបានសុំគ្រូឡើងច្រៀងចម្រៀង ជាញឹកញាប់នៅក្នុងថ្នាក់រៀន ទេពកោសល្យ របស់លោកបានឈានទៅបង្កើតក្រុមចម្រៀងផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដែលមានសមាជិកនៃក្រុមចម្រៀង ៦នាក់ ដែលសុទ្ធតែជាមិត្តរួមថ្នាក់របស់លោក ដែលក្រុមរបស់លោកមានឈ្មោះថា "រស្មីព្រះច័ន្ទ" ។ ក្រុមចម្រៀងរបស់លោក ចាប់ផ្ដើមល្បីទូទាំងសាលា នាក្រុងភ្នំពេញរហូតដល់ខាងផលិតកម្ម "រាជសីហ៍" ប្រចាំវិទ្យុជាតិកម្ពុជា អញ្ជើញក្រុមរបស់លោកទៅចូលច្រៀងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ពេលនោះហើយដែលលោក សុីន សុីសាមុត បោះជំហានទៅក្នុងវិថីសិល្បៈនាពេលនោះរហូតដល់រូបលោកអស់ជីវិតក្នុងរបបវាលពិឃាតប៉ុល ពត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦ ។
ភាពជោគជ័យ និង សមិទ្ធិផល
អាជីពតន្ត្រី (ទសវត្សរ៍ ១៩៥០)
នៅអំឡុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ក្រោយពេលលោក សុីន សុីសាមុត មានឱកាសចូលច្រៀងក្នុង ស្ថានីយ៍វិទ្យុជាតិកម្ពុជា (អង់គ្លេស: Radio National Kampuchea ) ហៅកាត់ថា (R) លោកបង្ហើរសំនៀង ជាប្រភេទបទភ្លេងមហោរី នៃ របាំត្រុដិ ដើម្បីច្រៀងអបអរក្នុង ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ បទចម្រៀងដើមដំបូងគេមានចំណងជើងថា (បងច្រៀងហៅអូន) ក្នុងអាលប៊ុម ទី១ នៃផលិតកម្ម "រាជសីហ៍" បន្ទាប់មកលោក សុីន សុីសាមុត បានច្រៀងនូវបទចម្រៀងដើមដំបូង នៃចង្វាក់រាំវង់ដំបូងគេបង្អស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺបទ រាំវង់ឯករាជ បន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលឯករាជពីប្រទេសបារាំង នៅថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ។ លោក សុីន សុីសាមុត បានបន្តច្រៀងក្នុងវិទ្យុជាតិ និងបានចេញនៅបទចម្រៀងជាបន្តបន្ទាប់ ដែលជាប្រភេទបទចម្រៀងដូចជា៖ បទចម្រៀង មហោរី ចម្រៀងអាយ៉ៃ ចម្រៀងយីកេ ចម្រៀងចាបុី និងចម្រៀងល្ខោនបាសាក់ ភាពបុិនប្រសពរបស់លោកត្រូបាន ក្រសួងឃោសនាការ អញ្ញើញលោកឱ្យចូលច្រៀង ក្នុងវង្សភ្លេងព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥ ហើយលោកក៏ទទួលបានពានរង្វាន់ក្រុមចម្រៀងជាតិ (អង់គ្លេស National Choir Awards) បំពាក់ថ្នាក់ជាកិច្ច កិត្តិយស សហមេត្រីភាព ដែលជារាជព្រះទាន របស់ព្រះមហាក្សត្រីយានី ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ នារីរ័ត្នសេរីវឌ្ឍនា ក្នុងពេលនោះផងដែរ ។
អាជីពតន្ត្រី (ទសវត្សរ៍ ១៩៦០)
នៅឆ្នាំ ១៩៦៣ លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ចាប់ផ្តើមថតចម្រៀងអោយផលិតកម្មវត្តភ្នំ។ បទចំប៉ាបាត់ដំបង បានឆក់យកបេះដូងអ្នកស្តាប់នៅទូទាំងប្រទេស។ នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយរៀបចំឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៧១ ដោយទូរទស្សន៍សាធារណរដ្ឋ អ្នកសម្ភាសន៍លោកបានរំលឹកឡើងថា បទចំប៉ាបាត់ដំបង នេះជាបទដំបូងគេបង្អស់ដែលចាក់ផ្សាយតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍នេះ ដើម្បីអបអរសាទរពិធីសម្ភោធ​ស្ថានីយ៍របស់ខ្លួន​នៅឆ្នាំ១៩៦៥។
កិត្តិសព្ទរបស់លោកឡើងដល់កំពូលនៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍៦០។ លោកបានចូលរួមថត​បទចម្រៀងថ្វាយព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុ ដូចជា បទរាត្រីដែលបានជួបភ័ក្រ និង បទភ្នំពេញ។ នៅចុងទសវត្សរ៍៦០ និងដើមទសវត្សរ៍៧០ លោកចាប់ផ្តើមថតបទចម្រៀងដាក់ក្នុងភាពយន្តពេញ​និយមមួយចំនួននាសម័យនោះ មាន រឿងអនអើយស្រីអន រឿងទិព្វសូដាច័ន្ទ និង រឿងថាវរីមាសបង។ ក្នុងរឿងពៅឈូកស ដឹកនាំថត​ដោយលោក ទា-លឹមកាំង សំដែងដោយ លោក ជា-យុទ្ធថន និង អ្នកស្រី ឌី-សាវ៉េត, បទនាវាជីវិត របស់លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត កាន់តែធ្វើអោយផ្ទៃរឿងកាន់​តែកម្សត់។ បទនាវាជីវិត បន្ទរឡើងនៅក្នុងឈុតសង្វាត (សំដែងដោយ លោក ជា-យុទ្ធថន) ចេញទូកចាកចោលនាងពៅឈូកស ​(សំដែងដោយអ្នកស្រី ឌី-សាវ៉េត)​អោយនៅកណ្តោចកណ្តែង។
នៅក្នុងជីវិតសិល្បៈរបស់លោក លោកធ្លាប់ថតបទចម្រៀងឆ្លងឆ្លើយជាមួយអ្នកចម្រៀងស្រីជាច្រើនមាន​ដូចជា អ្នកស្រី ម៉ៅ-សារ៉េត អ្នកស្រី កែវ-សិដ្ឋា អ្នកស្រី ឈុន-វណ្ណា  អ្នកស្រី ហួយ-មាស អ្នកស្រី រស់-សេរីសុទ្ធា និង អ្នកស្រី ប៉ែន-រ៉ន។ អ្នកស្រី ម៉ៅ-សារ៉េត ជាអ្នកចម្រៀងស្រីដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំង​ប្រទេសដំបូងគេចាប់ពីកម្ពុជាបានឯករាជ្យ។ បទចម្រៀងល្បីរបស់អ្នកស្រីគឺ បទសំបុត្រក្រោមខ្នើយ និងបទអោយអូនអស់ចិត្ត។ អ្នកស្រី ប៉ែន-រ៉ន ចាប់ផ្តើមថតចម្រៀងជាមួយលោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត នៅឆ្នាំ ១៩៦៦។ អ្នកស្រី រស់-សេរីសុទ្ធា ចាប់អាជីពសិល្បៈករនៅឆ្នាំ ១៩៦៧ ជាមួយនឹងបទស្ទឹងខៀវ។ សំឡេងស្រួយស្រេះរបស់អ្នកស្រីសក្តិសមឥតខ្ចោះជាមួយសំឡេងធ្ងន់ក្រអួនរបស់លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត។
អាជីពតន្ត្រី (ទសវត្សរ៍ ១៩៧០)
ប្រជាប្រិយភាពរបស់លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត បានធ្វើអោយលោកមិនអាចនិពន្ឋបទភ្លេងអោយទាន់​តម្រូវការអ្នកគាំទ្រលោក។ ហេតុនេះលោកក៏ចាប់ផ្តើមយកបទរបស់កវីផ្សេងទៀតមកច្រៀង។ ដំបូងលោកច្រៀងបទនិពន្ធរបស់ លោក ពៅ-ស៊ីផូ លោក ស្វាយ-សំអឿ លោក ម៉ា-ឡៅពី លោក មែរ-ប៊ុន (មិត្តស្និទស្នាលរបស់លោក) និងលោក ហាស់-សាឡន។ ពីឆ្នាំ ១៩៧០ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥ ភាគច្រើនលោក​ច្រៀង​បទនិពន្ធដោយលោកវ៉ោយ-ហូរ។ ទោះជាលោកច្រៀងបទដែលនិពន្ធដោយ​អ្នកដទៃ បទចម្រៀងរបស់លោកនៅតែមានប្រជាប្រិយភាព។ ព្រមជាមួយបទចម្រៀងផ្ទាល់ខ្លួន លោកក៏បានយកទំនុកភ្លេង​បរទេសមកច្រៀង​ជាខ្មែរដែរ។ ដូចជា បទបងនៅតែចាំ តាមលំនាំបទ The House of the Rising Sun, បទខ្ញុំស្រលាញ់ស្រីតូច លំនាំបទ Black Magic Woman។ ក្រៅពីនោះលោកតែងបទដោយខ្លួនឯង ដែលមានរឿងខ្លះជារឿងផ្ទាល់របស់លោក មានបទខ្លះជារបស់មិត្តភក្តិ មកដំណាលប្រាប់លោកឱ្យលោកតែងឱ្យគេ ។ ហេតុនេះហើយទើបរៀងរាល់ថៃ្ងតាំងពីព្រឹកព្រលឹមគឺ មានមនុស្សអង្គុយចាំលោកនៅមុខផ្ទះរួចជាស្រេច ដើម្បីសុំឱ្យជួយលោកតែងបទពីជីវិតឬពីការឈឺចាប់ណាមួយរបស់គេ ។ ចំពោះសំណូមពរនេះ លោកតែងដោះស្រាយឱ្យជាហូរហែដែរ ទើបបទរបស់លោកភាគច្រើនវាខ្លីមួយបទមែន តែវាបានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីវិបត្តិមួយយ៉ាងធំ ពីព្រឹត្តិការណ៍ធំណាមួយឬពីដំណើរជីវិតរបស់មនុស្សម្នាក់តាំងពីដើមរហូតដល់ចប់ ហើយពោរពេញដោយមនោសញ្ចោតនា​យ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៀតផង។
បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី១៨ មីនា ១៩៧០ លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត​បានចាកចោលវង់ភ្លេងព្រះរាជទ្រព្យ ទៅការិយាល័យទី៥នៃក្រសួងអគ្គសេនាធិការកងទ័ពជាតិសាធាណរដ្ឋខ្មែរ។ លោកបានធ្វើការនៅការិយាល័យទី៥រយៈពេល១ឆ្នាំ រួចក៏ចូលក្នុងក្រុមតន្ត្រីក្រសួង​ក្នុងឋានៈជាអនុសេនីយ៍ទោ។ នៅមុនពេលខ្មែរក្រហមកាន់កាប់ លោកបានឡើងឋានៈដល់អនុសេនីយ៍ឯក។
នៅសម័យលន់នល់ លោកចាប់ផ្តើមច្រៀងចម្រៀងឃោសនាអោយសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ នៅក្នុងកម្មវិធីទូរទស្សន៍នៅឆ្នាំ១៩៧១ លោកច្រៀងបទគាំទ្ររបបសាធារណរដ្ឋ ក្នុងសម្លៀកបំពាក់​យោធាដោយ​ពាក់​មួកកន្តិបបិតបាំងថ្ងាសឆកបន្តិចរបស់លោក។ លោកបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍​ជាថ្មីម្តងទៀតជាមួយអ្នករាំរបាំព្រះរាជទ្រព្យម្នាក់។ នៅពេលខ្មែរក្រហមវាយបានភ្នំពេញនៅខែមេសា ១៩៧៥ លោកត្រូវ​បានគេជម្លៀសចេញពីក្រុងជាមួយប្រជាពលរដ្ឋរាប់លានអ្នកទៀត។ លោកត្រូវពួក​ខ្មែរក្រហមសម្លាប់បន្ទាប់ពីលោកថតបទចម្រៀងអោយពួកវារួចហើយ។
ជីវិត​ឯកជន
លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត មិនដែលមានទំនាក់ទំនងស្នេហាអោយបានច្បាស់លាស់ជាមួយអ្នកណាទេ។ ដោយសារតែលោកមានមហិច្ឆតាខ្ពស់​និងបូជាខ្លួនសម្រាប់ចម្រៀង ហេតុនេះលោកមិនមានពេលសម្រាប់មានស្នេហាផ្អែមល្អែមទេ។ ទំនាក់ទំនងរបស់លោកជាមួយស្រីៗ ទំនងជាគ្រាន់តែត្រឹមជាមិត្តជាជាងស្នេហា។ លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត​រៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍២ដង។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាលាវេជ្ជសាស្ត្រ លោករៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយអ្នកស្រី ខាវ-ថងញ៉ុត ដែលជាបងប្អូនជីជូនមួយជាមួយលោក តាមការចាត់ចែងរបស់មេបា។ ពួកលោកមានបុត្រាបុត្រី​​៤​នាក់មានដូចជា សុិន យុទ្ធនា សុិន ច័ន្ទឆ័យា សុិន វ៉ាន់ថា សុិន ប្រាសាទសង្វា។ ទោះបីជាលោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត​មានទេពកោសល្យ​និងធ្វើការខ្លាំងផ្នែកចម្រៀងនិងតន្ត្រីក៏ដោយ ប្រាក់ចំណូលរបស់លោកមានកម្រិតមធ្យម បើប្រៀបធៀបនឹងអ្នកល្បីៗផ្សេងទៀត។ ទោះជាលោកជាអ្នកចម្រៀងមានប្រជាប្រិយបំផុតនៅសម័យនោះក៏ដោយ ក៏លោកមិនអាចក្លាយជាអ្នកមានមហាសាលម្នាក់ដែរ។ លោកមានជីវភាពមធ្យម ដោយសារប្រាក់ចំណូលបានមកតែពីទេពកោសល្យនិងការងារចម្រៀងនិងតន្ត្រីរបស់លោកសុទ្ធសាធ គ្មានចំណូលអ្វីមកពីក្រៅទៀតទេ។ លុយកាក់របស់លោកត្រូវបានស្វះស្វែងរកដោយសេចក្តីព្យាយាម និងសន្សំសំចៃរហូតដល់លោកសង់បានវីឡាធុនមធ្យមមួយនៅទួលទំពូងដែលមានឈ្មោះថា វីឡាសូក្រាត។ ប៉ុន្តែប្រាក់ចំណូលរបស់លោក៏អាចអោយលោកដូររថយន្តវ៉ុលវ៉ាហ្គិន (Volkswagen)ពណ៌ខៀវផ្ទៃមេឃ យករថយន្តមែរសឺដែស (Mercedes 220D)ពណ៌ខៀវបាន។ ជាទូទៅ ជីវិតរបស់លោកគឺសាមញ្ញណាស់ ដោយចំណាយពេលភាគច្រើនសម្រាប់ធ្វើការងារ។ ដោយសារតែប្រាក់ចំណូលបានពីសិល្បៈរបស់លោក​មានកម្រិតមធ្យម លោកបានហាមប្រាមកូនៗរបស់លោកមិនអោយចាប់អាជីពជាសិល្បករចម្រៀងតន្ត្រីទេ។ លោកបានពន្យល់ដល់លោក ស៊ីន-ច័ន្ទឆាយ៉ា ដែលជាកូនប្រុសរបស់លោកថា អាជីពជាអ្នកចម្រៀងគ្មានតម្លៃទេ។ ទោះជាកូនៗរបស់លោកបង្ហាញទេពកោសល្យផ្នែកចម្រៀងក៏ដោយ ក៏ស៊ីន-ស៊ីសាមុតមិនដែលជួយលើកទឹកចិត្ត​ឬជួយបង្ហាត់បង្រៀនកូនៗ​ពីសិល្បៈតន្ត្រីនិងចម្រៀងដែរ។ បន្ទាប់ពីសម័យខ្មែរក្រហម មានតែកូនស្រីម្នាក់និងកូនប្រុសម្នាក់ទេដែលរស់រានមានជីវិត។ ជីវិតគ្រួសាររបស់លោកចាប់មានភាពរកាំរកូសដោយសារ​សម្ពាធពីអាជីពនិងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោក។ ភរិយារបស់លោកបានចាកចោលលោកទៅបួសជាដូនជី ពេលលោកស្រីមានអាយុ៣០ឆ្នាំ។
កាតាឡុកតន្ត្រី អាលប៊ុមដៃគូ (Partner Albums )
បទឆ្លងឆ្លើយជាមួយ រស់ សេរីសុទ្ឋា
បទឆ្លងឆ្លើយជាមួយ ប៉ែន រ៉ន
កេរ្តិ៍ដំណែល
ការកត់ត្រាជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់ លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ភាគច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញដោយរបបខ្មែរក្រហមក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនដើម្បីលុបបំបាត់ឥទ្ធិពលបរទេសចេញពីសង្គមកម្ពុជាឬត្រូវបានបាត់បង់ដោយសារការពុកផុយ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏អ្នកប្រមូលនិងសហគ្រិនបានរកឃើញនិងថតចម្លងឯកសារថតចម្លងខ្លះរបស់គាត់បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហមក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩។
ខណៈដែលស៊ីសាមុតត្រូវបានគេជឿជាក់ថាបាននិពន្ធបទចំរៀងបានច្រើនជាងមួយពាន់បទចម្រៀងជាច្រើនត្រូវបានបាត់បង់ខណៈដែលបទខ្លះទៀតត្រូវបានគេថតចម្លងនិងលក់ដោយមិនមានផលប្រយោជន៍អ្វីដល់គ្រួសាររបស់គាត់។ ប្រទេសកម្ពុជាបានអនុម័តច្បាប់រក្សាសិទ្ធិលើកដំបូងរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគ្រួសារទាមទារសិទ្ធិបញ្ញារបស់សិល្បករជាលើកដំបូង។ នៅឆ្នាំ ២០១៤ ក្រុមគ្រួសាររបស់លោកស៊ីសាមុតបានផ្តល់ភស្តុតាងនៃការតែងនិពន្ធហើយត្រូវបានប្រគល់សិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើបទចម្រៀងចំនួន ១៨០ បទ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះតទទួលបានមានការអបអរសាទរនិងការប្រគំតន្ត្រីកិត្តិយស។ ទោះយ៉ាងណាប្រជាជាតិកម្ពុជាក៏បានអះអាងបទចម្រៀងរបស់ លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋផងដែរនៅក្នុងការបង្ហាញមួយទៀតនៃប្រជាប្រិយភាពនិងឥទ្ធិពលរបស់គាត់។
ស្ថានភាពសិល្បៈតន្ត្រីនាសម័យនោះ
ប្រជាប្រិយភាព​របស់​លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត មិន​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ចុះ​ទន់​ខ្សោយ​កិត្តិនាម​របស់​អ្នក​ចម្រៀង​​ដទៃ​ទៀត ដូច​ជា លោក អ៊ឹម-សុងសឺម  និង អ្នក​ស្រីហួយ-មាស  ដែល​ច្រៀង​ឱ្យ​វិទ្យុ​ជាតិ​នា​សម័យ​​នោះ​ទេ ។ លោក មាស ហុកសេង អ្នក​សិល្បៈ​ចម្រៀង​នៅ​​​​​​មហាវិទ្យាល័យវិចិត្រសិល្បៈ ភ្នំពេញ  ​(សាលា​រចនា) មាន​កិត្តិនាម​ល្បី​តាម​រយៈ​បទ​ លលក​ញី​ឈ្មោល នៅ​ឆ្នាំ ១៩៦៦ ។  កិត្តិសព្ទ​របស់​តារា​ចម្រៀង​ល្បី ៗ ទាំង​នេះ  បាន​ដោយ​សារ​​ទឹក​ដៃ​​និពន្ឋ​របស់​កវី ម៉ា-ឡៅពី ដែល​បាន​និពន្ធ​បទ​ល្បី ៗ​ដូច​ជា​បទ ដៃសមុទ្រត្រពាំងរូង និង បទ លលកញីឈ្មោល ជា​ដើម ។  លោក ម៉ា-ឡៅពី បាន​លា​ចាក​​លោក​នៅ​រដ្ឋកាលីហ្វរញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក ។ លោក អ៊ឹម-សុងសឺម ច្រើន​តែ​ច្រៀង​និង​មិន​សូវ​និពន្ធ​​បទ​ភ្លេង​ទេ ។  បទ​ចម្រៀង​ល្បី​របស់​លោក  ​គឺ បទ​កោះត្រល់ ដែល​បាន​ថត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៦៣ នៅ​តែ​ដក់​ជាប់​ក្នុង​ដួង​ចិត្ត​ខ្មែរ​គ្រប់​រូប  ដែល​សោក​ស្តាយ​នូវ​ការ​​បាត់​បង់កោះត្រល់​ទៅ​វៀតណាម ។ លោក អ៊ឹម-សុងសឺម និង​អ្នក​ស្រី ហួយ-មាស តែង​តែ​ទៅ​តាម​សម្តេច​ ព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុ  ពេល​ទ្រង់​ចុះ​ទៅ​​ទស្សនកិច្ច​តាម​ខេត្ត  ដើម្បី​ច្រៀង​បទ​ចម្រៀង​ប្រជាប្រិយ  មាន​រាំ​វង់​ជា​ដើម  សម្រាប់​កំដរ​បង​ប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ​  ដែល​ទៅ​ទទួល​ស្វាគមន៍​ព្រះ​ប្រមុខរដ្ឋ ។  លោក សុះ-ម៉ាត់ ក៏​ជា​អ្នក​ចម្រៀង​ល្បី​​នា​សម័យ​នោះ​ដែរ  តាម​រយៈ​បទអាកាសយាន ។  អ្នក​គាំ​ទ្រ​លោក សុះម៉ាត់ ភាគ​ច្រើន​ជា​អ្នក​ដែល​មិន​និយម​បទ​ថ្មី ៗ របស់​​លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត  ដែល​ចេញ​ក្រោយ​ទេ ។
មិត្តភក្តិ និង ចំណង់ចំណូលចិត្ត
លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត ជាមនុស្សម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការងារ។ ក្នុងមុខជំនួញលោកជាមនុស្សម៉ាត់ណាម៉ាត់ហ្នឹង គឺគោរពពាក្យសំដីនិងតែងផ្តល់នូវអ្វីដែលលោកបាន​សន្យា។ ពេលវេលា ឬតម្លៃដែលបាងគ្នាប៉ុនណា ប៉ុន្មានគឺប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនឱ្យលើសមិនឱ្យយឺតឱ្យច្រើនជាងក៏មិនយកឱ្យតិចជាងក៏មិនព្រម។ លោកមិនសូវនិយាយស្តីនិងកំប្លែងលេងឥតប្រយោជន៍ទេ មិនថាចំពោះភរិយា មិត្តភក្តិឬអ្នកមិនដែលស្គាល់គ្នាក៏ដោយ។ គេនិយាយថាមានថ្ងៃខ្លះលោកនិយាយមិនដល់១០​ម៉ាត់ផងក្នុង១ថ្ងៃ។ ពេលដែលលោកគ្មានកម្មវិធីសម្ដែង លោកតែងចាក់សោរខ្លួនឯងក្នុងបន្ទប់សំងំសសេរបទភ្លេង រហូតដល់មានញាតិញោមខ្លះប្រកាន់ថាលោកជាមនុស្សឆ្មើងឆ្មៃ ឬមិនសូវរាប់ញាតិ។ តាមការពិតពេលវេលារបស់លោកជាមាសប្រាក់ពិតៗ ថ្វីបើមាសប្រាក់នោះចំពោះអ្នកដទៃវាមិនអាចធ្វើដូចលោកក៏ដោយ។ ក្នុងការត្រិះរិះឬក្នុងការសរសេរ លោកដាក់អារម្មណ៍រហូតដល់មិត្តភក្តិទៅឈរក្រោយខ្នងលោកយ៉ាងយូរ ទើបលោកផ្តាច់អារម្មណ៍ចេញមកពីការងារមកសួរនាំបាន ។ រៀងរាល់យប់ស្នូរម៉ុងដូលីនរាវរកបទរបស់លោក អូសបន្លាយរហូតដល់ម៉ោង២ឬ៣ទៀបភ្លឺក៏មាន ។
មិត្តភក្តិនៅដើមអាជីពរបស់លោកមានអ្នកស្រី ម៉ៅ-សារ៉េត (ម្ចាស់បទមេឃខ្មៅងងឹត) អ្នកម្នាង សៀង-ឌី និងលោក សុះ-ម៉ាត់ ។ មិត្តជិតដិតបំផុតរបស់លោកមាន លោក មែរ-ប៊ុន (អ្នកដែលលោកទុកចិត្តបំផុត) និងលោក ស៊ីវ-ស៊ុន។ គេនិយាយថា​លោកស៊ីវ-ស៊ុន ជាលេខារបស់លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត។ លោក ស៊ីវ-ស៊ុន មិនមែនជាអ្នកសិល្បៈទេ ប៉ុន្តែជាជំនួយការក្នុងការចាត់ចែងការងារផ្សេងៗជូនលោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត។
លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត ចូលចិត្តល្បែងជល់មាន់។ លោកថែមទាំងបានចិញ្ចឹមមាន់ជល់ដោយខ្លួនលោក​ផង។ លោកតែងភ្នាល់មាន់លេងជាមួយមិត្តភក្តិរបស់លោក។ លោកតែងហាត់លើកទម្ងន់រាល់ព្រឹក។ ចំណូលចិត្តផ្សេងទៀតរបស់លោកមាន អានសៀវភៅនៅបណ្ណាល័យ និងមើលកុនបារាំងនៅ​រោងភាពយន្តលុច្សនិងរោងភាពយន្តព្រហ្មបាយ័ន។ ពេលយប់ បន្ទាប់ពីការសម្ដែង លោកតែងទៅហូបបបរជាមួយ​មិត្តភក្តិ។ លោកមានកិច្ចសន្យាជាមួយភោជនីយដ្ឋាន៣នៅភ្នំពេញ ដោយច្រៀង២ទៅ៣បទក្នុងកម្រៃ ១៥០០រៀល។ គួរបញ្ជាក់ដែរ ថាតម្លៃគុយទាវនៅសម័យនោះមាន​តម្លៃតែ ៥រៀលប៉ុណ្ណោះក្នុង​១ចាន។ លោកតែងទៅច្រៀងនៅរង្គសាលក្បាលថ្ម រង្គសាលនាគបាញ់ទឹក និងរង្គសាល១ទៀតនៅក្បែរក្រសួងមហាផ្ទៃ។
លោកមិនមែនជាមនុស្សរើសម្ហូបទេ។ លោកចូលចិត្តហូបម្ហូបឡាវ ដែលជាម្ហូបម្ដាយលោកធ្វើអោយហូបតាំងពីក្មេង។ ចំពោះម្ហូបខ្មែរ លោកចូលចិត្តប្រហុក និងផ្អកត្រី តែលោកមិនញ៉ាំផ្ទាល់ទេ។ លោកមិនដែលទទួលទានស្រាឬភេសជ្ជៈ ម្ទេស ម្រេច និងបារីទេ ព្រោះរបស់ទាំងនេះ​ប៉ះពាល់ដល់ទឹកដមសំឡេងលោក។
កាតាឡុកតន្ត្រី អាលប៊ុមទោល (Solo Albums)
ច្រៀងទោល់
ក ខ គ ច បទភ្លេង, ទំនុកច្រៀង និង ច្រៀងដោយលោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ចម្រៀងភាពយន្តរឿង ចម្រៀងឥតព្រាងទុក ឆ ជ ឈ ញ ដ ត ថ ទ បទភ្លេង ស៊ីន ស៊ីសាមុត ទំនុកចម្រៀង ម៉ៅ ឡៅពី ដឹកនាំប្រគំភ្លេងដោយ នូ ញ៉ុង (ក្នុងខ្សែភាពយន្តខ្មែរ រឿង ស័ង្ខសិល្ប៍ជ័យ) ច្រៀងដោយ ស៊ីន ស៊ីសាមុត ធ ន ប ផ ព ភ ម យ រ ល វ ស ដឹកនាំភ្លេងដោយលោក ហាស់ សាឡន អ ឯ ឱ
ស្ដង់ដា
បច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ ឧបករណ៏ប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃនេះសុទ្ធសឹង តែធ្វើឡើងដោយមានសោភណ្ឌ័ភាពល្អ មានគុណភាព ព្រមទាំងមានស្ដង់ដាអន្ដរជាតិ សំរាប់ធ្វើ ពាណិជ្ជកម្ម ទូទាំងសកលលោក។ជាទូទៅ អ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែមាន ស្ដង់ដារៀងៗខ្លួន ចាប់រាប់ពី មនុស្ស រចនាសម្ព័ន្ធ យាន្ដជំនិះ របស់ប្រើប្រាស់ ម្ហូបអាហារ សំលៀកបំពាក់​​ កីឡា ខ្សែភាពយន្ដ...។ចំពោះនយ័របស់ ពាក្យ​ ស្ដង់ដានេះ​ មាននយ័ថា អ្វីដែលធ្វើទៅតាមលក្ខណៈ ក្បួនខ្នាតបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវមាន ការទទួលស្គាល់ដឹងលឺជាសកល។
•ស្ដង់ដា តំរូវទៅតាមផ្នែក នីមួយៗ
· និមិត្ដសញ្ញា: ទង់ជាតិ ផ្លាកសញ្ញា ផ្លាកសំគាល់ផលិតនានា។
· បច្ចេកទេស: ផលិតទៅតាម បទដ្ឋាន ឬ អ្វីដែលតម្រូវឲ្យមានតាមប្រព្ធន័បច្ចេកទេស។