cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ហ្សក សឺដែស្ត
រូបភាពតូច| លោក ហ្សក សឺដែស លោក ហ្សក សឺដែស្ត (គើត ថ្ងៃទី ១០ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៨៨៦​ និង ស្លាប់ថ្ងៃទី ២ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៦៩) លោកកជាអ្នកប្រាជ្ញបារាំងស ខាង បុរាណវិទ្យា និងប្រវត្តិសាស្ត្រ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។
ជីវប្រវត្តិ
លោក ហ្សក សឺដែស្ត កើតនៅ ទីក្រុងប៉ារីស ក្នុងគ្រួសារ ជនជាតិហុងគ្រី ដែលកាន់សាសនារ ជ្វីហ្វ ។ ពីមុន គ្រួសារគាតមានទីលំនៅក្នុងតំបន់ ស្ត្រាស់បួរ តាំងពីឆ្នាំ ១៧៤០ ។ បុព្វបុរស​របស់​គាត់​ធ្វើ​ការ​ឱ្យ​រតនាគារ។ ឪពុករបស់គាត់ធ្វើការជាធនាគារិកដែរ។
លោក សឺដែស្ត បានក្លាយជានាយក បណ្ណាល័យជាតិនៃប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ ១៩១៨ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩២៩ បានក្លាយជានាយក សាលាបារាំងចុងបូព៌ា‌ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៤៦ ។ នៅឆ្នាំ ១៩៣៥ គាត់បានរៀបការជាមួយនាងយ៉ាវ។ បន្ទាប់មកគាត់បានរស់នៅក្នុង ទីក្រុងប៉ារីស រហូតដល់គាត់បានស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៩៦៩ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
ទ្រីកវ៉េ លី
ទ្រីកវ៉េ ហាល់្វដាន លី ( ថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៩៦ ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៨) គឺជាអ្នកនយោបាយន័រវេស អ្នកដឹកនាំការងារ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងជាអ្នកនិពន្ធ។ លោកបានបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសន័រវេសក្នុងអំឡុងពេលឆ្នាំដ៏សំខាន់នៃរដ្ឋាភិបាលន័រវេសដែលកំពុងនិរទេសខ្លួន នៅទីក្រុងឡុងដ៍ ពីឆ្នាំ១៩៤០ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៥ ។ ពីឆ្នាំ១៩៤៦ ដល់ឆ្នាំ១៩៥២ លោកគឺជាអគ្គលេខាធិការទីមួយនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ។
ជីវិតដំបូង
លោក កើតនៅគ្រីស្ទៀនៀ (ឥឡូវ អូស្លូ) នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៩៦។ ឪពុករបស់គាត់ ជាងឈើ ម៉ាទីន លី បានចាកចេញពីគ្រួសារទៅធ្វើចំណាកស្រុកទៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំំំំ២១៩០១៩១ ហើយគេមិនដែលលឺពីគេទៀតទេ។ លោក ធំឡើងនៅក្រោមលក្ខខណ្ឌក្រីក្ររួមគ្នាជាមួយម្តាយរបស់លោកហ៊ុលដា និងបងស្រីម្នាក់ដែលមានអាយុ ៦ ឆ្នាំនៅពេលនោះ។ ម្តាយ​របស់​លោកបានបើកផ្ទះសំណាក់ និង​ហាង​កាហ្វេ​នៅហ្គ្រូដ ក្នុង​ទីក្រុងអូស្លូ ។
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ី
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ី (អាចសរសេរកាត់៖ សសសស រុស្ស៊ី, ភាសារុស្ស៊ី៖ Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика) ឬត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាសាធារណរដ្ឋសូវៀតរុស្ស៊ី ឬ សូវៀតរុស្ស៊ី គឺជារដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធឯករាជ្យមួយដែលមានអត្ថិភាពពីឆ្នាំ១៩១៧ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩២២ ហើយវាបានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតធំជាងគេរបស់សហភាពសូវៀតពីចន្លោះឆ្នាំ១៩២២ ដល់ឆ្នាំ១៩៩១។ នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៩០ និងឆ្នាំ១៩៩១ វាបានក្លាយជាផ្នែកអធិបតេយ្យមួយនៃសហភាពសូវៀតមុនពេលត្រូវបានរំលាយ។ សាធារណរដ្ឋរុស្ស៊ីត្រូវបង្កើតឡើងដោយមានអង្គតូចៗនៃសាធារណរដ្ឋស្វយ័តចំនួនដប់ប្រាំមួយ អូប្លាសស្វយ័តចំនួនប្រាំ អូគ្រូកស្វយ័តចំនួនដប់ ក្រៃចំនួនប្រាំមួយ និងអូប្លាសចំនួនសែសិប។ ម៉ូស្គូគឺជារដ្ឋធានីនៃ សសសស រុស្ស៊ី ហើយវាត្រូវជារដ្ឋដែលមានក្រុមជនជាតិចម្រុះច្រើនជាងគេបំផុតលើលោក។
សេដ្ឋកិច្ចរុស្ស៊ីនាសម័យនេះគឺពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើវិស័យឧស្សាហកម្ម ឧទាហរណ៍៖ ថាមពមអគ្គិសនីប្រមាណពីរភាគបីនៅក្នុងសហភាពសូវៀតគឺត្រូវបានផលិតនិងចែកចាយដោយរុស្ស៊ីទាំងអស់។ គិតត្រឹមឆ្នាំ១៩៦១ វាបានក្លាយជារដ្ឋផលិតប្រេងកាតធំបំផុតទីបីបន្ទាប់ពីបានរកឃើញប្រភពនៃប្រេងកាតនៅតំបន់វ៉ុលហ្កា-អ៊ូរ៉ាល និងមហាតំបន់ស៊ីបេរីដោយស្ថិតនៅពីក្រោយតែសហរដ្ឋអាមេរិក និងអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតប៉ុណ្ណោះ។ នៅក្នុងវិស័យអប់រំវិញ គិតត្រឹមឆ្នាំ១៩៧៤ សាធារណរដ្ឋនេះមានវិទ្យាស្ថានឧត្តមសិក្សាចំនួន ៤៧៥ ដែលផ្តល់ការអប់រំជា ៤៧ ភាសាដល់និស្សិតប្រមាណ ២៣,៤៩១,០០០ នាក់។ ឯបណ្តាញសេវាសុខភាពសាធារណៈត្រូវបានរៀបចំយ៉ាងល្អនៅតាមតំបន់នីមួយៗទូទាំងសាធារណរដ្ឋ។ ក្រោយឆ្នាំ១៩៨៥ គោលនយោបាយរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធរបស់រដ្ឋបាលលោកហ្គ័របាឆូវបានធ្វើឱ្យកើតមាននូវសេរីភាវូបនីយកម្មសេដ្ឋកិច្ចនៅរុស្ស៊ីនិងសហភាពសូវៀតទាំងមូលដែលធ្លាប់បានជាប់គាំងតាំងពីចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ មកម្លេះក្រោមការដឹកនាំរបស់អតីតមេដឹកនាំលោក[ឡេអូនីត ប្រេស្នេវ|ប្រេស្នេវ]]។
សាធារណរដ្ឋសូវៀតរុស្ស៊ីត្រូវបានប្រកាសបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៧ (បដិវត្តន៍ខែតុលា) ជារដ្ឋអធិបតេយ្យនិងជារដ្ឋសង្គមនិយមដំបូងបង្អស់ដែលដឹកនាំដោយមនោគមវិជ្ជាកុម្មុយនីស្ត។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូងត្រូវបានអនុម័តឡើងនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩១៨។ ក្នុងឆ្នាំ១៩២២ សសសស រុស្ស៊ីបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាស្តីពីការបង្កើតសហភាពសូវៀត ហើយសហភាពសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតក៏ចាប់មានអត្ថិភាពជាផ្លូវការតាំងពីពេលនោះមក។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញសូវៀតឆ្នាំ១៩៧៧ បានចែងថា៖ "សហភាពសាធារណរដ្ឋគឺជារដ្ឋអធិបតេយ្យ [...] ដែលបានបង្រួបបង្រួម [...] នៅក្នុងសហភាពតែមួយ" ហើយ "សាធារណរដ្ឋសហភាពនីមួយៗគឺមានសិទ្ធិអាចផ្តាច់ខ្លួនចេញពីសហភាពសូវៀតនៅពេលណាក៏បាន"។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៩០ សភាតំណាងប្រជាជនរុស្ស៊ីបានអនុម័តនូវសេចក្តីប្រកាសស្តីពីអធិបតេយ្យភាពនៃរដ្ឋដែលធ្វើឱ្យមានការបែងចែកអំណាច និងបង្កើតបានជាសញ្ជាតិរុស្ស៊ីដោយបានថ្លែងថា សសសស រុស្ស៊ី គឺមានសិទ្ធិក្នុងការផ្តាច់ខ្លួនចេញពីសហភាពសូវៀត។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៩១ លោកបូរីស យែលស៊ីនដែលបានគាំទ្រដោយចលនាកំណែទម្រង់ប្រជាធិបតេយ្យរុស្ស៊ី ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាប្រធានាធិបតីនៃ សសសស រុស្ស៊ីដែលក្រោយមក មុខតំណែងនេះបានផ្លាស់មក"ប្រធានាធិបតីនៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ី"។
ការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារនាខែសីហានៃឆ្នាំ១៩៩១ រួមជាមួយនឹងការបាត់ខ្លួនរបស់លោកប្រធានាធិបតីមីខាអ៊ីល ហ្គ័របាឆូវមួយរយៈបានធ្វើឱ្យកើតមាននូវភាពវឹកវរចលាចលនៅទូទាំងសហភាពសូវៀត។ នៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១ ប្រមុខនៃប្រទេសរុស្ស៊ី អ៊ុយក្រែន និងបេឡារុសបានសម្រេចចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងបាឡាវេហ្សា។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានប្រកាសរំលាយសហភាពសូវៀត (ពោលគឺបោះចោលនូវសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩២២ ស្តីពីការបង្កើតសហភាពសូវៀត) ហើយបានមកបង្កើតសហគមន៍នៃរដ្ឋឯករាជ្យវិញដែលជាសហព័ន្ធដ៏ផុយស្រួយមួយ។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ កិច្ចព្រមព្រៀងនោះត្រូវបានធ្វើសច្ចាប័នដោយសភាសូវៀតកំពូលហើយជាលទ្ធផល សន្ធិសញ្ញាបង្កើតសហភាពសូវៀតឆ្នាំ១៩២២ ក៏លែងមានប្រសិទ្ធិភាព ចំណែកឯរុស្ស៊ីក៏បានប្រកាសឯករាជ្យចេញពីសហភាពសូវៀតដោយខ្លួនឯងនិងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតដទៃទៀត។
នៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ក្រោយពីលោកហ្គ័របាឆូវបានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានាធិបតី (រួមទាំងតំណែងជាលេខាបក្សកុម្មុយនីស្តនៃសហភាពសូវៀតផង) សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ីក៏បានប្តូរឈ្មោះមកជាសហព័ន្ធរុស្ស៊ីភ្លាម។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ ក្រោយពីគេបានបញ្ចុះទង់ក្រហមសូវៀតនៅលើកំពូលអគារគ្រែមលីនក្នុងទីក្រុងម៉ូស្គូ អត្ថិភាពនៃសហភាពសូវៀតក៏បានចូលមកដល់ទីបញ្ចប់ដោយវាត្រូវរំលាយដោយសភានៃសញ្ជាតិសូវៀតនៅថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ។ ក្រោយពីការរំលាយបានចប់សព្វគ្រប់ហើយ រដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីថ្មីបានប្រកាសថាខ្លួននឹងទទួលយកសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចតបន្តពីរដ្ឋាភិបាលបស្ចឹមសូវៀតដែលទើបនឹងរំលាយ ហើយសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចទាំងនោះរួមមាន៖ សមាជិកភាពនៃអង្គការសហប្រជាជាតិនិងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាដើម ប៉ុន្តែពួកគេមិនបានរាប់បញ្ចូលបំណុលនិងទ្រព្យសម្បត្តិបរទេសរបស់សហភាពសូវៀតនោះទេ។
រដ្ឋធម្មនុញ្ញ សសសស រុស្ស៊ីនៃឆ្នាំ១៩៧៨ ត្រូវបានធ្វើវិសោធនកម្មជាច្រើនលើកច្រើនដងដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីបម្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ទ្រព្យសម្បត្តិឯកជន និងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៃប្រទេសរុស្ស៊ីដែលចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៣ បានលុបចោលទាំងស្រុងនូវទម្រង់រដ្ឋាភិបាលសូវៀតនិងជំនួសមកវិញនូវប្រព័ន្ធពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតីនិយម។
ថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩
ថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩ គឺជាថ្ងៃដែលកម្ពុជាបាត់បងទឹកដីកម្ពុជាក្រោម។ ជាថ្ងៃដែលខ្មែរក្រោមបាត់បង់ភាពជាម្ចាស់លើទឹកដីខ្លួនឯង។ ហើយបានប្រែក្លាយពីម្ចាស់ប្រទេសទៅជាជនជាតិភាគតិច លើទឹកដីរបស់ខ្លួន។ ចំណែកកូនខ្មែរកណ្ដាល លែងមានអ្នកដឹងលឺនឹងយកចិត្តទុកដាក់រឿងនេះទៀតហើយ។ សូម្បីតែលើកទង់ជាតិខ្មែរ និងខ្មែរក្រោមនៅមុខផ្ទះក៏គ្មានផង ខ្មែរបច្ចុប្បន្នលែងទទួលស្គាល់ខ្មែរក្រោមជាបងប្អូនហើយ។ បែរជាយកជាតិសាសន៍ដទៃជាបងប្អូនវិញ សែនស្ដាយដែនដីកូសាំងស៊ីន ការបាត់បង់នេះមកពីអត្តចរឹកខ្មែរក្រោយដូចជាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន រឿងជាតិជារឿងរបស់អ្នកធំ យើងរាស្ត្រគិតតែរកស៊ីទៅ ទុកគេជាអ្នកដឹកនាំទៅ។ ចុងក្រោយចាញ់មនោគមន៍យួនបាត់ដីកម្ពុជាក្រោម។ ចរឹកចឹងសមនឹងពាក្យ ពូជបាត់ទឹកដី។ ជនជាតិខ្មែរចង់ចូលទៅយួនប៉ូលីសខ្មែរនៅច្រកព្រំដែនសួរប្រជាជនខ្លួនចេះភាសាយួន និងដូរលុយយួនទុកចាយនៅ សុំឆែកឯកសារសិន តែដល់ជនជាតិយួន ចូលមកខ្មែរវិញមិនបានសួររកឯកសារអីទាំងអស់ ពួកដែលចូលមកមាន អ្នកលក់កាហ្វេតាមរទេះ លក់កាវកណ្ដុល លក់បាយក្ដាំង និងនំស្រួយ បញ្ចួលហ្គាសដែកកេស និងដេរស្បែកជើង លក់នំបញ្ចុកស្រុះ និងនំបាញ់ហយ ជាដើម -ល-។ នៅពេលបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរ ម្ដងៗអាជីវករខ្មែរឈប់លក់ដូរ លក់បាយ ម្ហូប នៅតាមផ្លូវ ដល់ពេលទៅទិញនិយាយខ្មែរអត់ច្បាស់ផងនេះឬ មនោគមន៍បរទេសខាងកើតដើម្បីបន្តលេបយកដែនដីកម្ពុជា។ ដោយការធ្វើសញ្ជ័យប្រជាជន រឺយ៉ាងណា? អោយប្រជាជនមករស់នៅលើទឹកដីគេអោយបានច្រើនរួចអោយ មានតំណែងធំក្នុងកិច្ចការការងារសង្គម ចាប់ពីតំណែងមេភូមិ ក្រុមព្រឹក្សាឃុំ មេឃុំ/ចៅសង្កាត់ ក្រុមព្រឹក្សាស្រុក អភិបាលស្រុក ក្រុមព្រឹក្សាខេត្ត អភិបាលខេត្ត ទៅដល់មន្ត្រីតាមក្រសួងនានា។ បើធ្វើការបោះឆ្នោតទៅជាប់រួចកាត់យកដីដូច ប្រទេសអ៊ុយក្រែន-ប្រទេសរុស្ស៊ី តំបន់គ្រីមមៀ ជាគំរូស្រាប់។ ការបោះឆ្នោតប្រជាមតិដូចពេលដែលហូជីមិញ និងបាវដាវ ធ្លាប់ធ្វើជាមួយបារាំង ក្នុងការលេបយកដែនដីខ្មែរ តែបែរជាកូនខ្មែរប្រៀបដូចជារៃ រាំច្រៀង ផឹកស៊ី មិនគិតពីកាតាព្វកិច្ចជាពលរដ្ឋ។ បើមិនបាត់ដីបានវាចំលែក។ សូមខ្មែរលើ ខ្មែរកណ្ដាល និង ខ្មែរក្រោម យកចិត្តទុកដាក់ដល់ថ្ងៃនេះផង បងប្អូនទាំង៣ព្រាត់គ្នាដោយសារមនោគមន៍បរទេស។ ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់ទៅប្រទេសជិតខាង ចូលកូនខ្មែរចងចាំផង។ ប្រយោគខាងលើនេះមិនមែនញុះញុងអោយស្អប់ជាតិសាស្ត្រទេ តែចង់អោយកូនខ្មែរដឹង និងយល់ពីមុខចោរឈ្លានគេហើយមុនទទួលយកការពិត បែរកាឡៃដានកង់ប្រវត្តិសាស្ត្រ។
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ី
ឈ្មោះ
ក្រោមការដឹកនាំរបស់វ្លាឌីមៀរ លេនីន និងលីយ៉ុង ទ្រុតស្គី ចលនាបុលសេវិចបានបង្កើតរដ្ឋសូវៀតឡើងនៅថ្ងៃទី៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៧ ក្រោយពីបានផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋរុស្ស៊ីនៅក្នុងបដិវត្តន៍ខែតុលា។ ដំបូង រដ្ឋកុម្មុយនីស្តមួយនេះគឺមិនទាន់មានឈ្មោះផ្លូវការនិងមិនត្រូវទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋមួយណានោះឡើយនៅក្នុងរយៈពេល ៥ ខែដំបូងក្រោយការបង្កើត។
ថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩
=ខេត្តខ្មែរនៃដែនកម្ពុជាក្រោម=
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ី
ឈ្មោះ
នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៩១៨ កិច្ចប្រជុំលើកទីបីនៃសភាសូវៀតរុស្ស៊ីរួមបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង ហើយជាលទ្ធផល ប្រទេសរុស្ស៊ីត្រូវបានប្តូរឈ្មោះមក សាធារណរដ្ឋសូវៀតរុស្ស៊ី។ សន្ធិសញ្ញាប្រេស្ត-លីតូវស្កត្រូវបានចុះនៅថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩១៨ ដោយរុស្ស៊ីនិងអាល្លឺម៉ង់។ នៅក្នុងសន្ធិសញ្ញានេះ រុស្ស៊ីបានកាត់ទឹកដីភាគខាងលិចនៃអតីតចក្រភពរុស្ស៊ីប្រគល់ឱ្យចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ ជាថ្នូរនឹងសន្តិភាព។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩១៨ រដ្ឋធម្មនុញ្ញរុស្ស៊ីបានផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះប្រទេសមកជា សាធារណរដ្ឋសូវៀតសហព័ន្ធសង្គមនិយមរុស្ស៊ី។ នៅឆ្នាំ១៩១៨ ខណៈពេលដែលសង្គ្រាមស៊ីវិលកំពុងតែឆាបឆេះនៅពាសពេញផ្ទៃប្រទេស រដ្ឋមួយចំនួនដែលធ្លាប់នៅក្រោមការកាន់កាប់របស់ចក្រភពរុស្ស៊ី បានប្រកាសឯករាជ្យដោយផ្តាច់ខ្លួនចេញពីប្រទេសរុស្ស៊ីដែលជាហេតុនាំឱ្យទឹកដីរុស្ស៊ីកាន់តែតូចទៅៗ។
នៅឆ្នាំ១៩២០ សសសស រុស្ស៊ីត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋឯករាជ្យមួយដោយប្រទេសជិតខាងតែប៉ុណ្ណោះមានដូចជា ប្រទេសអេស្តូនី ហ្វាំងឡង់ ឡេតូនី និងលីទុយអានីនៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាតាទូ។
នៅថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩២២ សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការបង្កើតសហភាពសូវៀតក៏ត្រូវបានចុះដោយរុស្ស៊ីជាមួយនឹងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមចំនួនបីទៀតដូចជា ត្រង់ករកាស៊ី អ៊ុយក្រែន និងបេឡារុស។ ទីបំផុត ឈ្មោះ សសសស រុស្ស៊ីក៏បានក្លាយជាឈ្មោះផ្លូវការបន្ទាប់ពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃឆ្នាំ១៩៣៦ បានអនុម័ត។
ក្នុងមួយអត្ថិភាពនៃសហភាពសូវៀត វាត្រូវបានគេសម្តៅជាទូទៅថា'រុស្ស៊ី' ទោះបីជារុស្ស៊ីគ្រាន់តែជារដ្ឋតែមួយក្នុងចំណោមរដ្ឋចំនួន ១៥ នៅក្នុងសហភាពមហាអំណាចដ៏ធំមួយនេះក៏ដោយ។ ប្រវត្តិវិទូខ្លះបានចង្អុលបង្ហាញថា មូលហេតុដែលមនុស្សមួយចំនួនចូលចិត្តសម្តៅមកលើសហភាពសូវៀតថារុស្ស៊ីព្រោះថារុស្ស៊ីគឺជាសាធារណរដ្ឋដែលធំនិងខ្លាំងជាងគេនៅក្នុងចំណោមសាធារណរដ្ឋទាំងអស់នៃសហភាពសូវៀត។
នៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១ អំឡុងពេលសហភាពសូវៀតកំពុងដួលរលំ សាធារណរដ្ឋមួយនេះក៏បានប្តូរឈ្មោះមកសហព័ន្ធរុស្ស៊ីដែលជាឈ្មោះផ្លូវការរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ីរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។
ភូមិសាស្ត្រ
សសសស រុស្ស៊ីគឺជាសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតដ៏ធំជាងគេនៅក្នុងចំណោមសាធារណរដ្ឋទាំងអស់សរុប ១៥ ដោយមានផ្ទៃក្រឡា ១៧,១២៥,២០០ គម (ស្មើនឹង ៦,៦១២,០០០ ម៉ាយការ៉េ)។
សសសស រុស្ស៊ីមានព្រំប្រទល់អន្តរជាតិជាប់នឹងប្រទេសជាច្រើនដូចជា៖ ភាគខាងលិចជាប់នឹងប្រទេសប៉ូឡូញ ទិសពាយព្យជាប់នឹងប្រទេសន័រវែសនិងហ្វាំងឡង់ ភាគអាគ្នេយ៍ជាប់នឹងតំបន់អាស៊ីបូព៌ាដែលមានប្រទេសដូចជាសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតប្រជាធិបតេយ្យកូរ៉េ (កូរ៉េខាងជើង) ប្រទេសម៉ុងហ្គោល និងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (ដើមឡើយគឺសាធារណរដ្ឋចិន)។ ចំណែកនៅក្នុងសហភាពសូវៀតវិញ សសសស រុស្ស៊ីមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង៖ ភាគខាងលិចមាន សសស អ៊ុយក្រែន (អ៊ុយក្រែន), សសស បេឡារុស (បេឡារុស), សសស អេស្តូនី (អេស្តូនី), សសស ឡេតូនី (ឡេតូនី) និងសសស លីទុយអានី ចំណែកឯនៅអាស៊ីវិញ (ត្បូងនិងកណ្តាល) មាន សសស អាស៊ែបៃសង់ (អាស៊ែបៃសង់), សសស ចចជី (ចចជី), និងសសស កាហ្សាក់ស្ថាន (កាហ្សាក់ស្ថាន)។
ប្រហែល ៧០% នៃផ្ទៃដី សសសស រុស្ស៊ីជាតំបន់ទំនាបដ៏ធំរួមជាមួយនឹងតំបន់ភ្នំទុនដ្រាដែលភាគច្រើនមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃតំបន់ស៊ីបេរីជាមួយអាស៊ីកណ្តាលនិងអាស៊ីខាងកើត។ តំបន់នេះគឺសម្បូរទៅដោយធនធានរ៉ែជាច្រើនដូចជា ប្រេងកាត ឧស្ម័នធម្មជាតិ និងរ៉ែដែកជាដើម។
ឆ្នាំដំបូងៗ (១៩១៧–១៩២០)
រដ្ឋាភិបាលសូវៀតបានឡើងកាន់កាប់អំណាចដំបូងនៅថ្ងៃទី៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៧ ក្រោយពីបានផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋរុស្ស៊ីនៅក្នុងបដិវត្តន៍ខែតុលា។ បន្ទាប់ពីសូវៀតបានឡើងកាន់កាប់អំណាច ប្រទេសរុស្ស៊ីគឺមិនទាន់មានឈ្មោះផ្លូវការច្បាស់លាស់ឡើយហើយវាមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋមួយណាក្នុងរយៈពេលប្រាំខែដំបូងនោះទេ។
នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៩១៨ កិច្ចប្រជុំលើកទីបីនៃសភាសូវៀតរុស្ស៊ីរួមបានសម្រេចផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះរដ្ឋមួយនេះទៅជាសាធារណរដ្ឋសូវៀតរុស្ស៊ី។ នៅថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩១៨ សន្ធិសញ្ញាប្រេស្ត-លីតូវស្កក៏ត្រូវបានចុះហើយទឹកដីភាគខាងកើតរបស់អតីតចក្រភពរុស្ស៊ីក៏ត្រូវបានកាត់ប្រគល់ទៅឱ្យចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ជាថ្នូរនឹងសន្តិភាព។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩១៨ រដ្ឋធម្មនុញ្ញរុស្ស៊ីឆ្នាំ១៩១៨ បានប្តូរឈ្មោះប្រទេសមក សាធារណរដ្ឋសូវៀតសហព័ន្ធសង្គមនិយមរុស្ស៊ី។ ក្នុងឆ្នាំ១៩១៨ ដែលជាអំឡុងពេលសង្គ្រាមស៊ីវិលកំពុងតែឆាបឆេះ រដ្ឋមួយចំនួនដែលធ្លាប់នៅក្រោមការកាន់កាប់របស់ចក្រភពរុស្ស៊ី បានផ្តាច់ខ្លួនចេញដែលជាហេតុធ្វើឱ្យប្រទេសរុស្ស៊ីកាន់តែមានទំហំតូចទៅៗ។
ទសវត្សរ៍ ១៩២០
គ្រោះទុរ្ភិក្សរុស្ស៊ីឆ្នាំ១៩២១–២២ បានសម្លាប់មនុស្សប្រមាណប្រាំលាននាក់ហើយចំនួនអ្នកស្លាប់ភាគច្រើនគឺមកពីតំបន់វ៉ុលហ្កា និងទន្លេអ៊ូរ៉ាល។
នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩២២ សមាជជាតិលើកទីមួយនៃសភាសូវៀតបានអនុម័តលើសន្ធិសញ្ញាស្តីពីការបង្កើតសហភាពសូវៀតដោយក្នុងសន្ធិសញ្ញានេះ រុស្ស៊ីត្រូវបានបង្រួបបង្រួមជាមួយសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអ៊ុយក្រែន សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតបេឡារុស និងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតត្រង់ករកាស៊ីចូលជារដ្ឋសហព័ន្ធតែមួយ។ សន្ធិសញ្ញាមួយនេះត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញសូវៀតឆ្នាំ១៩២៤ ដែលបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩២៤ នៅក្នុងសមាជលើកទីពីរនៃសភាសូវៀត។
កថាខណ្ឌទីបីនៃជំពូក ១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ សសសស រុស្ស៊ីឆ្នាំ១៩២៥ បានចែងដូចខាងក្រោម៖
"ដោយឆន្ទៈរបស់ប្រជាជននៃសាធារណរដ្ឋសូវៀតសហព័ន្ធសង្គមនិយមរុស្ស៊ីក្នុងការសម្រេចបង្កើតសហភាពសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតនៅក្នុងមហាសន្និបាតទីដប់នៃសភាសូវៀតរុស្ស៊ីរួម សាធារណរដ្ឋសូវៀតសហព័ន្ធសង្គមនិយមរុស្ស៊ីដែលឥឡូវជាផ្នែកនៃសហភាពសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀត នឹងប្រគល់អំណាចរបស់ខ្លួនទៅឱ្យសហភាព បើយោងទៅតាមមាត្រា ១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសហភាពសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀត, អង្គភាពនានានៃរដ្ឋាភិបាលសហភាពសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតឥឡូវនឹងទទួលខុសត្រូវចំពោះអំណាចទាំងនោះ។"
ទសវត្សរ៍ ១៩៣០
ទីបំផុត ឈ្មោះ សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ី ក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាឈ្មោះរបស់រដ្ឋនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរុស្ស៊ីនៃឆ្នាំ១៩៣៧។
ទសវត្សរ៍ ១៩៤០
នៅឆ្នាំ១៩៤៣ តំបន់របស់ជនជាតិការ៉ាឆេត្រូវបានលុបចោលពីផែនទីសហភាពសូវៀតដោយមេដឹកនាំហ្សូសែហ្វ ស្តាលីន ហើយជនជាតិការ៉ាឆេក៏ត្រូវបានគេបង្ខំនិរទេសទៅភូមិភាគអាស៊ីកណ្តាលក្រោយពីត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាបានចូលដៃជាមួយអាល្លឺម៉ង់ណាស៊ីក្នុងការប្រឆាំងនឹងទឹកដីជាតិមាតុភូមិសូវៀត។ ក្រោយបន្តិចមក តំបន់ជនជាតិការ៉ាឆេនោះក៏បានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតចចជី។
នៅថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៤ ព្រឹត្តិការណ៍ស្រដៀងគ្នានឹងជនជាតិការ៉ាឆេបានកើតឡើងដោយលើកនេះគឺនៅក្នុងទឹកដីសសសស ឆេឆេន–អ៊ីហ្គីស។ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងទឹកដីនេះត្រូវបានគេនិរទេសដោយបង្ខំក្រោយពីមានការចោទប្រកាន់ថា ប្រជាជននៅតំបន់ឆេឆេន–អ៊ីហ្គីសបានរួមដៃជាមួយសត្រូវឈ្លានពាន។
នៅថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៤ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតទូវ៉ានបានសម្រេចចុះចូលជាមួយ សសសស រុស្ស៊ី ដោយបានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតស្វយ័តមួយ។ ប្រទេសអេស្តូនីនិងឡេតូនីបានធ្លាក់ក្រោមការកាន់កាប់របស់រុស្ស៊ីម្តងទៀតនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៤៤។
នៅចុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ កងទ័ពសូវៀតបានចូលកាន់កាប់តំបន់ភាគខាងត្បូងនៃកោះសាកាលីន និងកោះគូរៀលដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសជប៉ុនហើយបានកាត់ទឹកដីនៃកោះទាំងពីរនោះចូលជាផ្នែកមួយនៃ សសសស រុស្ស៊ី។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកបានបញ្ចប់ ជម្លោះទឹកដីក៏កើតមានរវាងជប៉ុននិងសហភាពសូវៀតនៅទឹកដីចុងភាគខាងត្បូងបំផុតនៃកោះគូរៀល ក្រោយមកគឺនៅឆ្នាំ១៩៥១ ជម្លោះទឹកដីរវាងរដ្ឋទាំងពីរក៏បានបញ្ចប់ក្រោយពីបានចុះលើសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពដែលឧបត្ថម្ភដោយអាមេរិក។
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤៦ តំបន់កាលីនីនក្រាដដែលជាអតីតទឹកដីរបស់ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់និងសព្វថ្ងៃស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសប៉ូឡូញ ត្រូវបានសូវៀតកាត់បញ្ចូលជាទឹកដីរបស់ខ្លួន។
ទសវត្សរ៍ ១៩៥០
ក្រោយពីលោកហ្សូសែហ្វ ស្តាលីនបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៣ លោកចចជី ម៉ាលិងកូវក៏បានឡើងក្លាយជាមេដឹកនាំថ្មីរបស់សហភាពសូវៀត។
នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៤ លោកម៉ាលិងកូវបានកាត់ទឹកដីតំបន់គ្រីមៀទៅឱ្យរដ្ឋអ៊ុយក្រែន។
ក្រោមការដឹកនាំរបស់គ្រូឆេវ ទឹកដីការ៉េឡូ–ហ្វាំងឡង់ត្រូវបានកាត់ប្រគល់មកឱ្យ សសសស រុស្ស៊ីវិញនៅឆ្នាំ១៩៥៦។
នៅថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៧ អតីតទឹកដីការ៉ាឆេ និងឆេឆេន–អ៊ីហ្គីសត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញដោយលោកគ្រូឆេវដោយកាត់ទឹកដីទាំងពីរពីរដ្ឋចចជីនិងបញ្ចូលមកជាផ្នែកមួយនៃ សសសស រុស្ស៊ីវិញ។
អំឡុងទសវត្សរ៍ ១៩៦០–១៩៨០
នៅឆ្នាំ១៩៦៤ នីគីតា គ្រូឆេវត្រូវបានគេដកហូតសិទ្ធិអំណាចហើយបានជំនួសដោយលោកឡេអូនីត ប្រេស្នេវ។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកប្រេស្នេវ សសសស រុស្ស៊ីនិងសហភាពសូវៀតទាំងមូលបានឈានចូលទៅក្នុងសម័យកាលមួយដែលគេហៅថាសម័យកាលគាប់ជាំង ដែលជាសម័យកាលដែលសហភាពសូវៀតត្រូវប្រឈមនឹងបញ្ហាជាប់គាំងខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយ មិនអាចដើរទៅមុខឬថយក្រោយឡើយគឺនៅជាប់ត្រង់តែចំណុចកណ្តាល។ ទោះក្រោយពីលោកប្រេស្នេវបានទទួលមរណភាពក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ ក្តីក៏សម័យកាលជាប់គាំងនូវតែបន្តដដែររហូតទាន់តែលោកមីខាអ៊ីល ហ្គ័របាឆូវបានឡើងកាន់កាប់អំណាចនៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៨៥ ទើបសូវៀតបានចាប់ផ្តើមដើរដំណើរការទៅមុខម្តងទៀត។
ដើមទសវត្សរ៍ ១៩៩០
នៅថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩០ លោកបូរីស យែលស៊ីនត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាប្រធាននៃសភាកំពូល សសសស រុស្ស៊ី។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៩០ សភាតំណាងប្រជាជននៃសាធារណរដ្ឋបានអនុម័តនូវសេចក្តីប្រកាសស្តីពីអធិបតេយ្យភាពនៃ សសសស រុស្ស៊ីដែលជាលទ្ធផល វាបាននាំឱ្យកើតមានជម្លោះរវាងអ្នកស្មោះស្ម័គ្រជាមួយសហភាពសូវៀតនឹងអ្នកស្មោះស្ម័គ្រជាមួយសហព័ន្ធរុស្ស៊ីនិងសាធារណរដ្ឋដទៃទៀត។
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩១ ប្រជាមតិរុស្ស៊ីរួមបានបង្កើតតំណែងនយោបាយមួយហៅថាប្រធានាធិបតីនៃ សសសស រុស្ស៊ី។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា លោកបូរីស យែលស៊ីនត្រូវបានប្រជាជនបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាប្រធានាធិបតីនៃ សសសស រុស្ស៊ី។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារមិនជោគជ័យមួយនៅថ្ងៃទី១៩-២១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩១ នៅទីក្រុងម៉ូស្គូដែលជារដ្ឋធានីនៃសហភាពសូវៀតនិងរុស្ស៊ី ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីលោកយែលស៊ីនបានគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រធានាធិបតីនៃសហភាពសូវៀតគឺលោកមីខាអ៊ីល ហ្គ័របាឆូវ។
នៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១ នៅអគារវីស្គូលីក្បែរទីក្រុងប្រេស្ត (បេឡារុស) លោកយែលស៊ីនរួមជាមួយនឹងប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនលោកឡេអូនីត ក្រាវឈូក និងមេដឹកនាំបេឡារុសឈ្មោះស្តានីស្លា ស៊ូសកេវិចបាននាំគ្នាចុះហត្ថលេខាលើ"កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីការបង្កើតសហគមន៍រដ្ឋឯករាជ្យ" ឬត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាកិច្ចព្រមព្រៀងបាឡាវេហ្សា។ ឯកសារដែលមានបុព្វកថានិង ១៤ មាត្រាបានបញ្ជាក់ថាសហភាពសូវៀតនឹងលែងមាន"ជាប្រធានបទនៃច្បាប់អន្តរជាតិនិងភូមិសាស្ត្រនយោបាយទៀតហើយ"។ ទោះយ៉ាងណា បើផ្អែកលើប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសហគមន៍ប្រជាជននិងទំនាក់ទំនាងរវាងរដ្ឋទាំងបីក៏ដូចជាសន្ធិសញ្ញាទ្វេភាគី បំណងប្រាថ្នាសម្រាប់នីតិរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ ចេតនាដើម្បីអភិវឌ្ឍទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេផ្អែកលើការទទួលស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមក និងការគោរពអធិបតេយ្យភាពរបស់រដ្ឋភាគីទាំងពីរ, បក្សទាំងពីរបានយល់ព្រមក្នុងការបង្កើតសហគមន៍នៃរដ្ឋឯករាជ្យឡើង។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានទទួលធ្វើសច្ចាប័នដោយសភាកំពូលសូវៀតរុស្ស៊ីដោយមានអ្នកគាំទ្រចំនួន ១៨៨, អ្នកប្រឆាំងចំនួន ៦ និងអនុបវាទចំនួន ៧។ ការធ្វើសច្ចាប័ននេះបានធ្វើឱ្យសមាជិកសភារុស្ស៊ីមួយចំនួនកើតមានក្តីព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងព្រោះបើយោងទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ សសសស រុស្ស៊ីឆ្នាំ១៩៧៧ បានឱ្យដឹងថា ឯកសារបែបនេះគឺត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការចាត់ចែងរបស់សភាតំណាងប្រជាជនរុស្ស៊ី។   ក៏ប៉ុន្តែនៅខណៈពេលនោះ រដ្ឋាភិបាលសូវៀតគឺលែងសូវមានអំណាចដូចមុនហើយពុំមានជំហរជំទាស់ឡើយ។ នៅថ្ងៃដដែរនោះ សភាសូវៀតកំពូលនៃ សសសស រុស្ស៊ីបានប្រកាសលែងទទួលស្គាល់សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការបង្កើតសហភាពសូវៀតហើយបានកោះហៅសមាជិកតំណាងសភាកំពូលសហភាពសូវៀតទាំងអស់ឱ្យដកខ្លួនចេញពីសភា។ មេធាវីមួយចំនួនបាននិយាយឱ្យដឹងថា ការឈុំទទួលស្គាល់សន្ធិសញ្ញានោះគឺមិនមានន័យអ្វីទេព្រោះថាសន្ធិសញ្ញាបង្កើតសហភាពសូវៀតគឺលែងមានប្រសិទ្ធិភាពចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩២៤ មកម្លេះគឺនៅពេលដែលសហភាពសូវៀតត្រូវអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូងរបស់ខ្លួន។
នៅថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ លោកយែលស៊ីនបានជូនដំណឹងដល់អង្គលេខាធិការនៃអង្គការសហប្រជាជាតិថា តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់រដ្ឋសមាជិកនៃ ស.រ.ឯ. សហព័ន្ធរុស្ស៊ីនឹងកាន់កាប់សមាជិកភាពជំនួសសហភាពសូវៀតនៅគ្រប់ស្ថាប័នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (ក្នុងនោះរួមមានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ)។ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ក្រោយពេលពីរបីម៉ោងបន្ទាប់ពីហ្គ័របាឆូវបានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានាធិបតីនៃសហភាពសូវៀត សសសស រុស្ស៊ីក៏ត្រូវបានប្តូរឈ្មោះមកជាសហព័ន្ធរុស្ស៊ីភ្លាមដោយមានលោកយែលស៊ីនជាប្រធានាធិបតី។ នៅយប់ថ្ងៃនោះ ទង់ក្រហមសូវៀតក៏ត្រូវបានបញ្ចុះជាលើកចុងក្រោយហើយជំនួសមកវិញនូវទង់ជាតិពណ៌បីឆ្នូត (រូបខាងលើ)។ នៅព្រឹកថ្ងៃបន្ទាប់ អត្ថិភាពរបស់សហភាពសូវៀតក៏ចូលមកដល់ទីបញ្ចប់ ពោលគឺសហភាពសូវៀតលែងមានតមកទៀតហើយ។
រដ្ឋាភិបាល
រដ្ឋាភិបាល សសសស រុស្ស៊ីត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការថា ក្រុមប្រឹក្សាតំណាងប្រជាជន (១៩១៧–១៩៤៦) និងក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រី (១៩៤៦–១៩៩១)។ រដ្ឋាភិបាលដំបូងត្រូវបានដឹកនាំដោយវ្លាឌីមៀរ លេនីនដែលលោកត្រូវជាប្រធាននៃក្រុមប្រឹក្សាតំណាងប្រជាជននៃ សសសស រុស្ស៊ី ហើយរដ្ឋាភិបាលចុងក្រោយគឺដឹកនាំដោយលោកយែលស៊ីនដែលមានតំណែងជាប្រមុខរដ្ឋផងនិងរដ្ឋាភិបាលផង។
សសសស រុស្ស៊ីត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយបក្សកុម្មុយនីស្តនៃសហភាពសូវៀតរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩១។ នៅឆ្នាំ១៩៩១ មានរដ្ឋប្រហារមួយបានកើតឡើងនៅខែសីហាប៉ុន្តែត្រូវទទួលបរាជ័យ។ ដោយមូលហេតុនេះហើយបានជាលោកប្រធានាធិបតីយែលស៊ីនសម្រេចចិត្តរំលាយគណបក្សកុម្មុយនីស្តនៃសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ីចោល។
សេដ្ឋកិច្ច
នៅឆ្នាំដំបូងៗ សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ីបានប្រកាន់យកប្រព័ន្ធកុម្មុយនីស្តសង្គ្រាមនិយមជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋ។
បន្ទាប់ពីសហភាពសូវៀតបានបង្កើតឡើង សេដ្ឋកិច្ច សសសស រុស្ស៊ីត្រូវបានបញ្ចូលជាផ្នែកមួយក្នុងសេដ្ឋកិច្ចសហភាពសូវៀត។ កម្មវិធីសេដ្ឋកិច្ចនៃ សសសស រុស្ស៊ី (ពោលគឺគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចថ្មី) ត្រូវបានអនុវត្តបន្តទៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសហភាពទាំងអស់។
ខុសពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញរុស្ស៊ីមុនៗ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៧៨ បានលុបចោលនូវជំពូកទាំងមូល (ជំពូក ២) ចំពោះការពិពណ៌នានៃប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចដែលកំណត់ប្រភេទទ្រព្យសម្បត្តិ និងបង្ហាញពីគោលដៅនៃកិច្ចការសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋ។
ថ្ងៃបុណ្យជាតិនិងនិមិត្តសញ្ញា
ថ្ងៃបុណ្យជាតិដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅ សសសស រុស្ស៊ីមានដូចជា៖ ទិវាការពារមាតុភូមិ (២៣ កុម្ភៈ) ដែលជាថ្ងៃគោរពទៅដល់បុគ្គលដែលបម្រើក្នុងជួរកងទ័ព ទិវានារីអន្តរជាតិ (៨ មីនា) ទិវាកម្មករអន្តរជាតិ (១ ឧសភា) ទិវាជ័យជម្នះ និងទិវាមហាបដិវត្តន៍ខែតុលា (៩ វិច្ឆិកា)។
ក្នុងអត្ថិភាពរយៈពេល ៧៦ ឆ្នាំ ភ្លេងជាតិរបស់ សសសស រុស្ស៊ីគឺ Patrioticheskaya Pesnya (ប្រែមកថា ចម្រៀងស្នេហាជាតិ) ប៉ុន្តែមុនឆ្នាំ១៩៩០ រដ្ឋមួយនេះគឺមានភ្លេងជាតិមួយទៀតដែលមានលក្ខណៈស្ទើរដូចនឹងភ្លេងជាតិសូវៀតគ្រាន់តែខុសទំនុកច្រៀងបន្តិចបន្តួច។ ចម្រៀងអន្តរជាតិគឺជាភ្លេងជាតិផ្លូវការរបស់រដ្ឋមួយនេះមុនឆ្នាំ១៩៤៤។ បាវចនាជាតិដែលអានថា"កម្មករនៅទូទាំងពិភពលោក, ចូលយើងរួបរួមគ្នា"ត្រូវបានប្រើជាទូទៅនៅតាមសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតទាំងអស់នៅក្នុងសហភាព។ បច្ចុប្បន្ន យើងអាចមើលឃើញសញ្ញាញ្ញញ្ញួរនិងកណ្តៀវហើយវរលញ្ឆករសូវៀតខ្លះៗនៅតាមទីក្រុងមួយចំនួននៃប្រទេសរុស្ស៊ីដោយពីមុនសញ្ញាទាំងនេះគឺជាផ្នែកនៃរចនាបថស្ថាបត្យកម្មរបស់ពួកសូវៀត។ ក៏ប៉ុន្តែ កេរ្តិ៍ទាំងអស់នោះត្រូវបានដកឬលុបចោលជាបណ្តើរៗក្រោយពីសហភាពសូវៀតបានដួលរលំនៅឆ្នាំ១៩៩១។ ផ្កាយក្រហមសូវៀតក៏មានភាពពេញនិយមផងដែរហើយសព្វថ្ងៃ យើងអាចរកឃើញវាបាននៅលើគ្រឿងសព្វាវុធយោធាឬនៅតាមទីចងចាំសង្គ្រាម។ ទង់ក្រហមត្រូវបានប្រើជារឿយៗព្រោះវាគឺជានិមិត្តសញ្ញានៃជ័យជម្នះរបស់រុស្ស៊ីនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។
តុក្កតាម៉ាទ្រីយ៉ូស្កាក៏ជានិមិត្តរូបតំណាងឱ្យ សសសស រុស្ស៊ី និងសហភាពសូវៀតទាំងមូលផងដែរ។ អគារគ្រែមលីននិងវិហារសង់បាស៊ីលនៅក្រុងមូស្គូគឺជារូបតំណាងស្ថាបត្យកម្មសំខាន់ៗរបស់ សសសស រុស្ស៊ី។ ផ្កាឈូករ័ត្នគឺជាផ្កាតំណាងជាតិចំណែកឯដើមបឺធ៍គឺជាដើមឈើតំណាងជាតិ។ ខ្លាឃ្មុំរុស្ស៊ីគឺជាសត្វតំណាងជាតិនិងជាលក្ខណៈសម្គាល់ជាតិរុស្ស៊ី។ ពាក្យថា"មាតុប្រទេសរុស្ស៊ី" (ឬជាភាសាអង់គ្លេស៖ Mother Russia) គឺជាពាក្យសម្គាល់ឱ្យបុគ្គលដែលមានសញ្ជាតិសូវៀតរុស្ស៊ី។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:លទ្ធិកុម្មុយនិស្តក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសរុស្ស៊ីនៅក្នុងសតវត្សទី២០ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យទំនើបនៃប្រទេសរុស្ស៊ី
តួអក្សរចិនបុរាណ
រូបភាពតូច|តួអក្សរចិនបុរាណ តួអក្សរចិនបុរាណ គឺជាប្រភេទសំណុំតួអក្សរចិនស្តង់ដាររបស់ភាសាចិនដែលសរសេរសហសម័យ តួ​អក្សរ​បុរាណ​មាន​រូបរាង​តាំង​ពី​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ស្មៀននិងភាគច្រើននៅតែស្ថិតក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធដដែលដែលពួកគេបានយកនៅការណែនាំនៃអក្សរធម្មតានៅសតវត្សទី២ ក្នុងសតវត្សបន្ទាប់ តួអក្សរចិនបុរាណត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទម្រង់ស្តង់ដារនៃអក្សរចិនដែលបានបោះពុម្ព ឬ អក្សរសាស្ត្រចិននៅទូទាំងការទទួលយកវប្បធម៌អក្សរសាស្ត្រចិន (Sinosphere) រហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ មុនពេលកំណែទម្រង់អក្សរផ្សេងគ្នាដែលផ្តួចផ្តើមដោយប្រទេសនានាដោយប្រើអក្សរចិនជាប្រព័ន្ធសរសេរ
ឯការយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរចិន
ព្រឹត្តិការណ៍ ៦ តុលា
ព្រឹត្តិការណ៍សម្លាប់រង្គាលនៅថ្ងៃទី ៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧៦ ឬពាក្យមិនច្បាស់ ព្រឹត្តិការណ៍ ៦ តុលា (เหตุการณ์ 6 ตุลา) គឺជាការបង្ក្រាបដោយហិង្សាដល់ជីវិតរបស់ប៉ូលិសនិងការដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់ប្រជាជនរបស់កម្លាំងយោធាពាក់កណ្តាលនិងអ្នកស្តាំនិយមនិងអ្នកតវ៉ាឆ្វេងនិយមក្នុងហើយនៅមុខសាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រ ថាព្រះចន្ទ្រ និងស្នាមហ្លួង គឺជាការបិទការតវ៉ាការចលនាដើរក្បួននិងកាន់កាប់តំបន់សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្ររបស់និស្សិត ពលកម្មនិងអ្នកតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការវិលត្រឡប់មកប្រទេសវិញរបស់សេនាប្រមុខ ថ្នម​ កិត្តិខ្ចរ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី ២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៧៦ នៅថ្ងៃទី ៦ ខែតុលា ប៉ូលីសប្រើអាវុធសង្គ្រាមដើម្បីបង្ក្រាបបាតុកម្ម អមដោយក្រុមស្ដាំនិយមដែលដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់ប្រជាជនក្នុងលក្ខណៈសហការជាមួយប៉ូលីស ជាបណ្តាលឱ្យមានមនុស្សស្លាប់និងរបួស ស្ថិតិបានរកឃើញអ្នកស្លាប់ចំនួន ៤៥ នាក់ដែលមានការធ្វើកោសល្យវិច័យ មូលហេតុនៃការស្លាប់ត្រូវបានគេបាញ់ដោយកាំភ្លើង រង​ការ​វាយ​ដំ នឹងដុត ប៉ុន្តែស្ថិតិក្រៅផ្លូវការពីមូលនិធិប៉ាន់ស្មានថាមនុស្សជាង ១០០ នាក់បានស្លាប់
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រឹត្តិការណ៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការសម្លាប់រង្គាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការបង្ក្រាបនយោបាយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការតវ៉ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការសម្លាប់រង្គាលនៅសាលា
ភូមិតាបឹប
សាវតារ ភូមិតាបឹបនេះយើងពុំបានជ្រាបច្បាស់ទេ ។ តែយើងបានដឹងថាក្នុងភូមិនេះមានទួលកប់ខ្មោចបុរាណមួយហៅថា « ទួលអង្គ » ។
ឃុំថ្មី(ស្រុកទឹកឈូ)
( Thmei Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត មាន  ០៦ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសឡាវ
ដែនដីចំប៉ាស័ក្ដ($) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ប្រទេសកម្ពុជា សម័យអង្គរ និង សម័យក្រោយអង្គរ ដែនដីនេះមាន ៦ខេត្ត ចំណុះគឺ÷
ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ
ដើមឡើយនោះ ប្រជាជនទីបេគោរពខ្នោច ព្រាយ ទេវតា ម្យ៉ាងហៅថា លទ្ធិបនប៉ោ បន្ទាប់មក ព្រះបាទស្រងស័នគ័មប៉ោ (ប្រសូតិ ព.ស. ១១៦០) ព្រះមហាក្ស័ត្រនៃទីបេ បានរៀបអភិសេកជាមួយរាជបុត្រីនៃប្រទេសនេបាល និង រាជបុត្រីនៃប្រទេសចិន ជាអ្នក គោរពព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាទើបបានផ្សព្វផ្សាយចូលមកកាន់ប្រទេសទីបេ។ ព្រះបាទស្រងស័នគ័មប៉ោ ទ្រង់បានបញ្ជូនរាជទូនាម ថនមិស័នភោតៈ ទៅសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា និង ភាសាផ្សេង ៗ នៅប្រទេសឥណ្ឌា និង បានរចនាកែប្រៃអក្សរឥណ្ឌា មាសរសេរជាភាសាទីបេ ជាឧបករណ៍ក្នុងការអារាធនាពុទ្ធធម៌ចូលមកកាន់ប្រទេសដោយការប្រែគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនាភាសាសំស្រ្កឹតជាភាសាទីបេជាដើម។
ព្រះមហាក្ស័ត្រទីបេអង្គបន្ទាប់ ៗ មក ស្ទើរគ្រប់ព្រះអង្គមានព្រះរាជសទ្ធាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គខ្លះទ្រង់ជាអ្នកប្រាជ្ញ យល់ដឹងព្រះធម៌យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ អក្សរសិល្បិ៍ ព្រះពុទ្ធសាសនាបានរីកចំរើនច្រើនឡើង ដូចជា មានការចងក្រងវចនានុក្រមភាសាសំស្រ្កឹតទីបេ ច្បាប់ដំបូងក្នុងរជ្ចកាល ព្រះបាទរ៉ាលប៉ាជេន (ព.ស.១៣៥៩-១៣៨១) ជាដើម។ ចំពោះព្រះមហាក្ស័ត្រអង្គក្រោយនេះ ទ្រង់មានព្រះរាជសទ្ធាជាខ្លាំង រហូតដល់ព្រះអង្គទ្រង់សំយ៉ាកព្រះកេសារងជាអាសនៈ ប្រគេនព្រះសង្ឃគង់សំដែងព្រះធម៌ថ្វាយ ព្រះអង្គ តែបន្ទាប់មកមានហេតុអាក្រក់ត្រូវបានគេលបធ្វើគត់ ហើយព្រះមហាក្ស័ត្រទ្រង់ ជាបដិបក្ខចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនាឡើងគ្រងរាជ្យ បានបំផ្លាញ់វត្តអារាម កំចាត់ និរទេស ព្រះសង្ឃជាដើម ជាហេតុឲ្យកកើតការខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់ត្រូវធ្វើគត់។ ពេល ព.ស.១៣៨៤ គ្រានោះឯងហើយ ព្រះសង្ឃ ដែលគេចចេញបញ្ហាក៏បានត្រឡប់មកកាន់ ទីបេវិញ គ្រានេះអំណាចរបស់ព្រះសង្ឃក៏ត្រឡប់មករឹងប៉ុងវិញគង់វង់ជាងគ្រាណា ៗ ទាំងអស់ក្នុងគ្រាមុន ។
ព្រះសង្ឃនិកាយកេលុកប៉ះនោះ បានទទួលការគោរពពីអ្នកគ្រប់គ្រងម៉ុងហ្គោលី ថាជាអ្នកដឹកនាំផ្លូវចិត្ត (ស្មារតី) និង តមកប្រកាន់ថាជាអ្នកដឹកនាំប្រទេសជាតិទៀតផង។ គ្រាសំខាន់ក៏គឺ ក្នុងរជ្ជកាលក្ស័ត្រម៉ុងហ្គោលី ព្រះនាមអ័លត័នខាន់, ព្រះអង្គបានទ្រង់បាន ជួបប្រមុខសង្ឃអង្គទី ៣ នៃនិកាយនេះ នាមសតន័មយ៉ាសោ (ព.ស.២០៨៩-២១៣០)។
ព្រះមហាក្ស័ត្រអ័លត័នខាន់មានជំនឿថា ព្រះអង្គប្រមុខសង្ឃអង្គនេះ ជាគ្រូរបស់របស់ ព្រះអង្គក្នុងអឌិតជាតិ ពេល ដែលអង្គសោយជាតិជាកុលៃខាន់ ទើបហៅព្រះអង្គយ៉ាសោ ថា ទះលេ (ត្រូវត្រង់ពាក្យ ដែលប្រើហៅព្រះនាមរបស់ទីបេឥឡូវនេះថា ទះលៃ ឬ Dalai ប្រែជាភាសាថៃត្រូវនឹងសំនឿងដើម គឺប្រែថា ទះលេនោះឯង) ចាប់ពីពេលនោះមកក៏ហៅប្រមុខសង្ឃថា ដាលៃឡាមះ ទាំងអស់។
ដាលៃឡាមះអង្គទី ៥ (ព.ស.២២២៣) បានទទួលអំណាចពីមេដឹកនាំម៉ុងហ្គោលី ឲ្យគ្រប់គ្រងទីបេទាំងស្រុង។ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង វប្បធម៌បានរុងរឿរីកចំរើនបន្តមកជាលំ ដាប់ រហូតដល់សម័យដាលៃឡាមៈអង្គទី ៧ (ព.ស.២៣៥១-២៤០១) ក៏ចាប់ផ្តើមមានអ្នក បួសសាសនាគ្រឹស្តចារិកចូលទៅ ចំណែកឯសម្ព័ន្ធភាពជាមួយប្រទេសឥណ្ឌាក៏បានសាប់ រលាបទៅ ព្រោះឈានដល់យុគ ដែលឥណ្ឌាត្រូវបានគ្រង់គ្រងពីបរទេស ហើយគណៈសង្ឃដើមនៅឥណ្ឌាអន់ថយទៅៗ ។ ទីបេទើបឈានចូលទៅដល់យុគនៃបិទទ្វារនៅឯកា ហើយក៏មានការជ្រៀតជ្រែកពីបរទេស ជួបប្រទះភាពជ្រួលច្របល់ និង វិបល្លាសផ្សេង ៗ ។ តាមហេតុការណ៍ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន រហូតដល់ចិនដីគោកចូលមកគ្រប់ គ្រងនៃ ព.ស.២៤៩៤ ខណៈនេះដាលៃឡាមៈប្រមុខសង្ឃនៃប្រទេសទីបេបច្ចុប្បន្ន អង្គទី ១៤ ទ្រង់ព្រះកាយគង់នៅប្រទេសឥណ្ឌា ។ ព្រអង្គទ្រង់និមន្តភៀសព្រះកាយចេញពីទីបេ ក្នុង ព.ស. ២៥០២ ជាដើមមក ។
ក្រុមតូច
ប្រវត្តិ ក្រុមតូច
(SWSB) History
នៅអំឡុងឆ្នាំ 2012 រិទ្ធី លម្អរកេសរ រួមជាមួយអ្នកលេងបាស រៀម សុខភិរម្យ បានចាប់ដៃគូរច្រៀងជាមួយគ្នា ពួកគេបានហាត់រៀនអំពីការច្រៀង និងការសរសេរបទភ្លេង រហូតដល់ពួកគេបានសម្រេចចិត្តចេញនៅបទចម្រៀង Original Song ដ៏មានអត្ថន័យមួយក្នុងឆ្នាំ 2013 គឺបទ "ទង់ជាតិខ្មែរ" (Khmer Flag) ដែលជាបទ មានមនោសញ្ចេតនាស្នេហាជាតិដ៏សុីជម្រៅ ដែលបានផុស នៅលើបណ្ដាញសង្គម Facebook និង នៅលើបណ្ដាញសង្គម Youtube បទរបស់ពួកគេ ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំង ទោះជាយ៉ាងណាក្រុមរបស់ពួកគេមិនទាន់ បានប្រកាសជាផ្លូវការណ៍ក្នុងអំឡុងពេលនោះទេ រហូតដល់ពួកគេរកបានសមាជិកថ្មីបន្ថែមទៀត គឺ រ៉ុង សុភីដាវីដ និង ម៉ម ពេជ្ជរិទ្ធ ហើយពួកគេបានប្រកាសក្រុមតន្ត្រីជាផ្លូវការណ៍ ក្នុងឆ្នាំ 2016 មានឈ្មោះថា ក្រុមតូច (SmallWorld SmallBand) ដែលជាក្រុមតន្ត្រី Original Artist Cambodia Pop (C-Pop) ដំបូងគេនៅកម្ពុជា ។
មហោស្រពសិល្បៈ និងវប្បធម៌
Arts and Culture Festival
វេជ្ជបញ្ជាគ្រូពេទ្យ
វេជ្ជបញ្ជាគ្រូពេទ្យ: ការបញ្ជាទិញរបស់គ្រូពេទ្យសម្រាប់ការរៀបចំនិងការគ្រប់គ្រងថ្នាំឬឧបករណ៍សម្រាប់អ្នកជំងឺ។ វេជ្ជបញ្ជាមានផ្នែកជាច្រើន។ ពួកគេរួមបញ្ចូលអក្សរតូចលើឬចំណងជើងដែលមាននិមិត្តសញ្ញា R ឬ Rx Rx Rx ដែលតំណាងឱ្យរូបមន្តពាក្យ (អត្ថន័យជាភាសាឡាតាំងដើម្បីយក); សិលាចារឹកដែលមានឈ្មោះនិងបរិមាណគ្រឿងផ្សំ ការជាវឬទិសដៅសម្រាប់ផ្សំថ្នាំ; និងហត្ថលេខាដែលជារឿយៗមានមុនដោយសញ្ញា "ឈរ" សម្រាប់សញ្ញា (ឡាតាំងសម្រាប់សម្គាល់) ផ្តល់ឱ្យទិសដៅដែលត្រូវសម្គាល់នៅលើធុង។
ក្រុមតូច
មហោស្រពសិល្បៈ និងវប្បធម៌
ក្រុមតូច មានប្រជាប្រិយភាពតាមរៈការបង្ហាញខ្លួនក្នុងកម្មពិធី មហោស្រពសិល្បៈ និងវប្បធម៌ បុណ្យភូមិ (Bonn Phum) ដែលរៀបចំឡើងដោយ ផលិតកម្ម ភ្លើងគប់ ក្នុងឆ្នាំ 2017 នៃរដូវកាល ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ដែលជាមូនិធិគាំទ្រដល់តន្ត្រីដើម ដើម្បីបង្ហាញជាស្នាដៃដែលមិនចម្លងគេ ហើយពួកគេ បានដាក់តាំងបង្ហាញពិសេសសម្រាប់ការ​ប្រគំ​តន្ត្រីសម្ពោធ​អាល់ប៊ុមលើកដំបូង (2×5) របស់​ក្រុមតន្ត្រី SmallWorld SmallBand ដែលធ្វើឡើងនៅសាលប្រគុំតន្ត្រី Black Box Theatre​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សាលា​អន្តរជាតិ (ISPP) ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ។
ក្រុមតូច មហោស្រពតូក្យូ (២០១៨)
Smallworld Smallband Festival Tokyo (2018)
បួសន បុប្ផាវណ្ណ
Bouasone Bouphavanh លោកបានកើតនៅថ្ងៃទី 3 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1954 គឺជាអ្នកនយោបាយឡាវ ដែលបានធ្វើជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃ ប្រទេសឡាវ ពីឆ្នាំ 2006 ដល់ឆ្នាំ 2010 ។ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាផ្លូវការដោយ សភាជាតិនៃប្រទេសឡាវ នៅថ្ងៃទី 8 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2006 ក្នុងអំឡុងរដ្ឋាភិបាលដ៏សំខាន់មួយ។ រុះរើ។ លោកបានជំនួសលោក Bounnhang Vorachith ដែលបានក្លាយជាអនុប្រធាន។ លោក Bouasone ធ្លាប់ធ្វើជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយចាប់តាំងពីថ្ងៃទី 3 ខែតុលា ឆ្នាំ 2003។ មុននោះគាត់ជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីទីបី និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការផែនការរដ្ឋ។ លោក​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ​៧​ក្នុង ​ការិយាល័យ​នយោបាយ ។ លោក​ត្រូវ​បាន​ជំនួស​តំណែង​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១០ ដោយ ​លោក ថងស៊ីង ធម្មាវង្ស. ឥឡូវនេះ លោកស្រី Bouasone Bouphavanh បច្ចុប្បន្នមានតួនាទីជាប្រធានគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ឡាវ។
ស្រីជ័យជេដ្ឋទី២
ស្រីជ័យជេដ្ឋទី២ រឺ អង្គស្ងួន (១៧០៩ - ១៧៥៥)ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណចក្រកម្ពុជា​ពីគ.ស. ១៧៤៩ ដល់ គ.ស. ១៧៥៥
ជំនួយសតិ ភាគទី ២២
សិក្សាព្រះសូត្រ ភាគទី ១២
រមណីយដ្ឋានថ្មដាទឹកឆា
រមណីយដ្ឋានកសិទេសចរណ៍ថ្មដាទឹកឆាមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិថ្មដា ឃុំបឹងណាយ ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម។ រមណីយដ្ឋាននេះមានចម្ងាយ ៤២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម និងមានចម្ងាយ៨០០ម៉ែត្រពីរមណីយដ្ឋានទឹកឆា។ រមណីយដ្ឋាននេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីជាង ១៥ហិចតា ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧។ ដំបូងឡើងទីតាំងនេះជាកន្លែចិញ្ចឹមត្រី ក្រោយមកម្ចាស់កសិដ្ឋានបានរៀបចំជាកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វ និងត្រីសម្រាប់បម្រើជូនភ្ញៀវទេសចរ និងមានអាហាដ្ឋានមួយកន្លែងទៀត។ នៅក្នុងរមណីយដ្ឋាននេះមានសត្វ និងត្រីគ្រប់ប្រភេទដូចជា ជ្រូកព្រៃ ក្ងោកប៉ៃលិន ក្រពើ អូទ្រីស ទោច ខ្លាឃ្មុំ មាន់ព្រៃ ។ល។
ជំនួយសតិ ភាគទី ២២
ព្រះសុត្តន្តបិដកខ្មែរលេខ ២៥
ផ្សារចាស់
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Photo_de_l%27int%C3%A9rieur_du_march%C3%A9_de_Siem_Reap_-_Cambodge.jpg/280px-Photo_de_l%27int%C3%A9rieur_du_march%C3%A9_de_Siem_Reap_-_Cambodge.jpg|រូបភាពតូច|280x280ភីកសែល| ផ្សារចាស់ ខេត្តសៀមរាប តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Psah_Chas_in_Siem_Reap.JPG/220px-Psah_Chas_in_Siem_Reap.JPG|រូបភាពតូច| ត្រីងៀត និងសាច់ក្រក លក់នៅផ្សារចាស់ ផ្សារចាស់ ( ផ្សារចាស់) គឺជាផ្សារមួយនៅក្នុង ក្រុងសៀមរាប ភាគខាងជើងនៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ មិន​ត្រូវ​ច្រឡំ​នឹង ​ផ្សារ​ចាស់ ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ក្នុង ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​អ្នក​ស្រុក​នោះ​ទេ ផ្សារ​នេះ​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ទីក្រុង​នេះ​ទទួល​បាន​ភ្ញៀវ​ក្នុង​ស្រុក និង​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ដូច​គ្នា។ ផ្សារ​នេះ​គឺ​ជា​កន្លែង​មួយ​ក្នុង​ខេត្ត​សៀមរាប ដែល​អាជីវកម្ម​ជា​ច្រើន​ផ្តល់​អាសយដ្ឋាន​ទាក់ទង​នឹង ​ផ្សារ​ចាស់ ។ ពាក្យខ្មែរ "ផ្សារ" គឺមកពីទាំងមកពី ម៉ាឡេ ឬ ចាម ដែលទាំងពីរនេះមកពី ព្សែរ។
ជំនួយសតិ ភាគទី ២២
មជ្ឈិមនិកាយ មជ្ឈិមបណ្ណាសក
ផ្សារចាស់
ផ្សារ​នេះ​មាន​ការ​ពេញ​និយម​ពី​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ក្នុង​ទីក្រុង ហើយ​មាន​លក់​វត្ថុ​អនុស្សាវរីយ៍​រួម​មាន អាវយឺត ប្រាក់ សូត្រ ឈើ និង​ថ្ម ចម្លាក់​ព្រះពុទ្ធ និង​វត្ថុ​ផ្សេង​ទៀត។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់ មុខម្ហូបខ្មែរ ជាច្រើនប្រភេទ ហើយមានតូបលក់អាហារជាច្រើនប្រភេទដែលមានលក់ អង្ករ ត្រីងៀត និង សាច់ក្រក សាច់ជ្រូក បន្លែ និងផ្លែឈើ និង ប្រហុក ពិសេសរបស់ខ្មែរ ដែលជាប្រភេទទឹកត្រីប្រហុក។ តូប​ខ្លះ​លក់​នំបញ្ចុក និង​កង្កែប​គ្រឿងទេស ដែល​គេ​ជឿ​ថា​ជា​វត្ថុ​បុរាណ​នៃ ​អាណានិគម​និយម​បារាំង ​នៅ​តំបន់​នោះ។ តូប​ផ្សេង​ទៀត​ចម្អិន​ស៊ុប​ខ្មែរ និង​ម្ទេស​ក្រហម និង​សណ្ដែកដី។
ជំនួយសតិ ភាគទី ២២
ព្រាហ្មណវគ្គ​ មាន ១០ ព្រះសូត្រគឺ
១- ព្រហ្មាយុសូត្រ
ផ្សារចាស់
សូម​មើល​ផង​ដែរ
ផ្សារធំថ្មី, ភ្នំពេញ,  បញ្ជីផ្សារក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ
ជំនួយសតិ ភាគទី ២២
២- សេលសូត្រ
៣- អស្សលាយនសូត្រ
ផ្សារចាស់
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបខ្មែរ
ជំនួយសតិ ភាគទី ២២
៤- ឃោដមុខសូត្រ
៥- ចង្កីសូត្រ
៦- ឯសុការីសូត្រ
៧- ធនញ្ជានិសូត្រ
៨- វាសេដ្ឋសូត្រ
៩- សុភសូត្រ
១០- សគារវសូត្រ
១- ព្រហ្មាយុសូត្រ
សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្តេចយាងទៅកាន់ ដែនវិទេហៈ ជាមួយនឹងភិក្ខុសង្ឃមានប្រមាណ ៥០០ អង្គ សុទ្ធតែសម្បូណ៍ទៅដោយគុណ មានគុណគឺសេចក្តីសណ្តោស និងការប្រាថ្នាតិចជាដើម។ សម័យនោះឯង ព្រាហ្មាយុព្រាហ្មណ៍ នៅអាស្រ័យក្នុងនគរមិថិលា ជាមនុស្សចាស់ជរា មានអាយុ ១២០ ឆ្នាំ ចេះចប់គម្ពីរត្រៃវេទ និងគម្ពីរមហាបុរិសលក្ខណៈ គាត់មានបំណងគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ប៉ុន្តែចាំឲ្យប្រាកដសិនថា តើព្រះពុទ្ធមែន ឬមិនមែន ដូច្នេះទើបគាត់ចាត់ឲ្យឧត្តរមាណពជាកូនសិស្ស ទៅពិនិត្យមើលមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការនៃព្រះពុទ្ធអង្គជាមុនសិន។
ឧត្តរមាណព បានឃើញមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ ទាំងបាននៅជាប់តាមព្រះដ៏មានព្រះភាគអស់ ៧ ខែទៀតផង។ កាលដែលឧត្តរមាណព បានជម្រាបដំណឹងដល់ព្រាហ្មាយុព្រាហ្មណ៍ អំពីមហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ ព្រមទាំងព្រះចរិយាគុណរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់រួចមក ព្រាហ្មាយុព្រាហ្មណ៍បានក្រោកអំពីអាសនៈ ធ្វើនូវសំពត់ឧត្តរាសង្គៈឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណមអញ្ជលី ចំពោះត្រង់ទីដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ ហើយបន្លឺវាចានមស្ការព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។
គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្តេចយាងទៅកាន់ចារិកក្នុងដែនវិទេហៈ តាមលំដាប់ ក៏បានដល់នគរមិថិលា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់ក្នុងមឃទេវម្ពវ័ន ជិតក្រុងមិថិលានោះឯង។ ព្រាហ្មាយុព្រាហ្មណ៍ បានចូលគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគទូលសួរបញ្ហា​ ៨ ចំណុច គឺ
១- កថំ ខោ ព្រាហ្មណោ​ ហោតិ បុគ្គលដូចម្តេច ហៅថា ព្រាហ្មណ៍?
២- កថំ ភវតិ វេទគូ បុគ្គលដូចម្តេច ហៅថា អ្នកចេះចប់នូវវេទ?
៣- តេវិជ្ជោ ភោ កថំ ហោតិ បុគ្គលដូចម្តេច ហៅថា អ្នកមានត្រៃវិជ្ជា?
៤- សោត្ថិយោ កិន្តិ វុច្ចតិ បុគ្គលដូចម្តេច ហៅថា អ្នកមានសួស្តី?
៥- អរហំ ភោ កថំ ហោតិ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលដូចម្តេច ហៅថា ព្រះអរហន្ត?
៦- កថំ ភវតិ កេវលី បុគ្គលដូចម្តេច ហៅថា អ្នកបរិបូណ៍ដោយគុណទាំងអស់?
៧- មុនិ ច ភោកថំ​ ហោតិ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើនមួយទៀត បុគ្គលដូចម្តេច ហៅថា មុនី?
៨- ពុទ្ធោ កិន្តិ បវុច្ចតីតិ​ បុគ្គលដូចម្តេច ហៅថា ព្រះពុទ្ធ?
គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ ទ្រង់ត្រាស់តបនឹងព្រាហ្មាយុព្រាហ្មណ៍វិញ ដោយគាថាទាំងឡាយថា
បុព្វេនិវាសំ យោ វេទី សគ្គាបាយញ្ច បស្សតិ
អថោ ជាតិក្ខយំ​ បត្តោ អភិញ្ញាវោសិតោ មុនិ ។
បុគ្គលណា ដឹងនូវខន្ធដែលខ្លួនធ្លាប់អាស្រ័យនៅក្នុងកាលមុន ឃើញច្បាស់នូវឋានសួគ៌និងអបាយ មួយទៀត បុគ្គលណាដល់នូវកិរិយាអស់ទៅនៃជាតិ បុគ្គលនោះជាមុនី ដល់នូវទីបំផុតដោយអភិញ្ញា (ក្នុងគាថាមួយនេះ ព្រះអង្គត្រាស់អំពីអ្នកមានវិជ្ជា ៣)។ ចិត្តំ វិសុទ្ធំ ជានាតិ    មុត្តំ រាគេហិ សព្វសោ
បហីនជាតិមរណោ  ព្រហ្មចរិយស្ស កេវលី
បារគូ​ សព្វធម្មានំ     ពុទ្ធោ តាទិ បវុច្ចតីតិ។
អ្នកប្រាជ្ញដឹងច្បាស់នូវចិត្តដ៏បរិសុទ្ធ ជាចិត្តរួចស្រឡះហើយចាករាគៈ ដោយប្រការទាំងពួង ជាអ្នកមានជាតិនិងមរណៈលះបង់ហើយ ជាអ្នកប្រកបដោយមគ្គព្រហ្មចរិយៈទាំងអស់ ជាអ្នកដល់ត្រើយនៃធម៌ទាំងពួង បុគ្គលប្រាកដដូច្នេះ តថាគតហៅថា ព្រះពុទ្ធ ។
ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់តបបញ្ហាទី ១ ឈ្មោះថា ព្រាហ្មណ៍ ព្រោះជាអ្នកមានបាបបានបណ្តែតចោលហើយ ដោយតម្រាស់ថា ចិត្តំ វិសុទ្ធំ ជានាតិ មុត្តំ រាគេហិ សព្វសោ ។ ព្រះអង្គត្រាស់តបបញ្ហាទី ២ គឺជាអ្នកចេះចប់នូវវេទដោយតម្រាស់ថា បារគូ ។ ព្រះអង្គត្រាស់តបបញ្ហាទី ៣ គឺជាអ្នកមានត្រៃវិជ្ជា ដោយព្រះតម្រាស់ ៣ បាទខាងដើម ក្នុងព្រះគាថាទី ១ មានបទថា បុព្វេនិវាសំ ជាដើម។​ ព្រះអង្គត្រាស់តបបញ្ហាទី ៤ គឺអ្នកមានសួស្តី ដោយព្រះតម្រាស់ថា មុត្តំ រាគេហិ សព្វសោ ។ ទ្រង់ត្រាស់តបបញ្ហាទី ៥ គឺព្រះអរហន្ត ដោយតម្រាស់ថា បហីនជាតិមរណោ ។ ព្រះអង្គត្រាស់តបបញ្ហាទី ៦ គឺអ្នកបរិបូណ៍ដោយគុណទាំងអស់ ដោយព្រះតម្រាស់ថា ព្រហ្មចរិយស្ស កេវលី ។ ព្រះអង្គត្រាស់តបបញ្ហាទី ៧ គឺដែលហៅថាមុនី ដោយព្រះតម្រាស់ថា អភិញ្ញាវោសិតោ មុនិ ។​ ព្រះអង្គត្រាស់តបបញ្ហាទី ៨ គឺដែលហៅថាព្រះពុទ្ធ ដោយព្រះតម្រាស់ថា បារគូ សព្វធម្មានំ ពុទ្ធោ តាទិ បវុច្ចតិ ។
នៅខាងចុងនៃព្រះសូត្រ គឺព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងព្រះធម្មទេសនា ឲ្យព្រាហ្មាយុព្រាហ្មណ៍ សម្រេចមគ្គផលហើយបានអារាធនាព្រះពុទ្ធអង្គ មួយអន្លើដោយភិក្ខុសង្ឃ ថ្វាយចង្ហាន់អស់ ៧ ថ្ងៃ ។ ព្រាហ្មាយុព្រាហ្មណ៍បានចាកលោកនេះហើយបដិសន្ធិក្នុងសុទ្ធាវាសព្រហ្ម នឹងបរិនិព្វានក្នុងទីនោះឯង ។ សូមអនុមោទនា !
លោកនេះគឺយ៉ាងហ្នឹងឯង
គ្រប់យ៉ាងក្នុងលោកនេះ ក្នុងជីវិតនេះ គឺយ៉ាងហ្នឹងឯង សេចក្តីសុខនៅត្រង់យើងសប្បាយចិត្ត រស់នៅទីណាក៏ល្អដែរ បើចិត្តចេះគិតឃើញរឿងល្អដោយបញ្ញា ។ ជីវិតកើតមក និងរស់នៅបានដោយលំបាក ដូច្នេះ ត្រូវចេះថែរក្សាជីវិតឲ្យមានតម្លៃ អ្វីដែលត្រូវឈប់ គឺត្រូវតែឈប់ អ្វីដែលត្រូវធ្វើ គឺត្រូវតែធ្វើ ត្រូវដឹងអ្វីជាប្រយោជន៍ អ្វីដែលឥតប្រយោជន៍ ជីវិតមានតម្លៃដោយសារគុណធម៌ ត្រូវចាំថា អ្វីដែលត្រូវធ្វើ គឺតួនាទី ហើយអ្វីដែលត្រូវមាន គឺសេចក្តីអត់ធន់ ព្យាយាម។
លោកនៃការរស់នៅ
ទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តការអន្តរជាតិកូរ៉េ (កម្ពុជា)
អំពី​​យើងខ្ញុំ
នៅឆ្នាំ 1991 កយកា KOICA បានចាប់ផ្តើមកម្មវិធីសហប្រតិបត្តិការដោយការផ្តល់ជូនគ្រឿងបរិក្ខារការិយាល័យដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយឃើញថាកិច្ចសហការអភិវឌ្ឍន៍បានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សរវាងប្រទេសទាំងពីរនេះ កយកា KOICA បានបង្កើតការិយាល័យនៅភ្នំពេញក្នុងឆ្នាំ 2003 ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមកកិច្ចសហការបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើតទំនាក់ទងប្រជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរ តាមរយៈកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍។
កយកា KOICA បានបើកការិយាល័យរបស់ខ្លួននៅកម្ពុជានៅឆ្នាំ 20​03​។​ កយកាជាអ្នកផ្តល់ជំនួយទ្វេភាគីធំបំផុតទីបួននៅកម្ពុជា។ សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ បានសម្រេចគោលបំណងការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងពីអ្នកទទួលជំនួយដែលជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដែលផ្តល់ផ្តល់ជំនួយភាគច្រើនបំផុត ដែលបានក្លាយជាសមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ (DAC) នៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការនិងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច (OECD) នៅឆ្នាំ 2011 ។ ដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍ផ្ទាល់របស់កូរ៉េ កយកា KOICA អាចចូលរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំង ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបរិបទកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។ ដោយផ្តោតយ៉ាងសំខាន់លើវិស័យកសិកម្ម និងការអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ វិស័យការអប់រំនិងសុខាភិបាលនោះ ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសដៃគូមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដៃគូសំខាន់ៗសម្រាប់កយកា KOICA ក្នុងន័យទំហំជំនួយ។
(ប្រភពឯកសារ៖ ការសែតភ្នំពេញប៉ុស្ត Phnom Penh Post, http://www.phnompenhpost.com/partners-brighter-cambodia ).
សម្រាប់ព័ត៍មានបន្ថែម សូមទាក់ទង:
Mr. Hort Sroeu, Senior Specialist of KOICA Cambodia Office
Email: hortsroeu@gmail.com
Phone: +855-11774085
Website: http://www.koicacambodia.org/
ឆ្នាំ ២០២៣
'''គ.ស. ២០២៣'''​ ត្រូវ​នឹង ព.ស. ២៥៦៧ ជាឆ្នាំសកលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃអាទិត្យ តាមប្រតិទិនគ្រីកូរី ហើយជាឆ្នាំទី ២០២៣ នៃសកលសករាជ និងគ្រិស្តសករាជ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆ្នាំ ២០២៣
សឹង ផុស
លោកសាស្ត្រាចារ្យ សឹង ផុស អតីតសាស្ត្រាចារ្យសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ
ឃុំត្រពាំងព្រីង(ស្រុកទឹកឈូ)
ឃុំត្រពាំងព្រីង ( Trapeang Pring Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត មាន  ០៤ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃឃុំត្រពាំងព្រីង
=រមណីដ្ឋាន=
ឃុំថ្មី(ស្រុកចិត្របុរី)
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
មិនទាន់​មាន​វហារទេតែថ្វាយបង្គុំនៅតាមផ្ទះ
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
Go-Tōbun no Hanayome
ក្រមុំជាកូនភ្លោះទាំងប្រាំ (五等分の花嫁, The Quintessential Quintuplets) គឺជាសៀវភៅគំនូរជីវចលជប៉ុន សរសេរនិងភាពដោយ នេហ្គី ហារុបា រឿងនេះបានបោះពុម្ពផ្សាយជាប្រចាំវគ្គក្នុងទស្សនាវដ្តីស្យូណិនមែហ្គាហ្ស៊ីនប្រចាំសប្តាហ៍ បណ្តាញរបស់ក្រុមហ៊ុន​បោះពុម្ពផ្សាយកូដាន់ស្យាក់ ចាប់តាំងពីខែសីហាឆ្នាំ ២០១៧ រហូតដល់ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០២០ សាច់រឿងក្នុងតុក្កតានេះមានន័យថាជីវិត​ប្រចាំថ្ងៃរបស់សិស្ស​វិទ្យាល័យ​ ហ្វ៊ុថារ៉ូ អ៊ុអេស៊ុហ្គិ អ្នកដែលត្រូវបានគេថាជួលអោយជាអ្នកគ្រូបង្រៀនផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ត្រកូលក្រមុំកូនភ្លោះជាប់គ្នា ៥ នាក់ ដូចជា អ៊ីឈីកា​, នីណុ, មីគុ, យ៉ុត្ស៊ឹបា និង​ អ៊ីត្ស៊ឹគិ​ ណាហ្គាណុ ដែលមានចំណាត់ថ្នាក់​មិនល្អ នៅវគ្គចាប់ផ្តើមរឿង មានការបញ្ជាក់ថាហ៊្វុថារ៉ូនឹងរៀបការជាមួយក្រមុំត្រកូលណាហ្គាណុកូនភ្លោះ ៥ នាក់ ប៉ុន្តែនៅតែមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណរបស់ក្រមុំរហូតដល់ក្នុងវគ្គបញ្ចប់របស់រឿង។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តុក្កតាជប៉ុន
កោះប៉ែន
កោះប៉ែនគឺជាកោះមួយនៅកណ្តាលទន្លេមេគង្គភាគខាងត្បូងក្រុងកំពង់ចាម។ វាមានចម្ងាយប្រហែល ៣គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងកំពង់ចាម។ វាបានសណ្តូកខ្លួនយ៉ាងច្រើនគីឡូម៉ែត្រនៅតាមបណ្តាយដងទន្លរមេគង្គ។ កោះប៉ែនជាគោលដៅទេសចរណ៍បែបសហគមន៍ និងបានបង្ហាញពីជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនតាមដងទន្លេមេគង្គ។ ប្រជាជន ដែលរស់នៅលើកោះប៉ែនប្រកបរបកសិកម្ម នេសាទ​ និងសិប្បកម្មតាមប្រពៃណីពីដូនតា។ ដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ទឹកដីកោះប៉ែនអ្នកស្រុកត្រូវជិះទូកដឆ្លងកាត់នៅរដូវវស្សា និងឆ្លះតាមស្ពានប្រដីសឬស្សីដ៏វែងនៅរដូវប្រាំង។ កោះប៉ែនមានទេសភាពយ៉ាងស្រស់បំព្រងនាគ្រប់រដូវកាល និងមានវាលខ្សាច់យ៉ាងស្អាតល្អ ដែលធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរពេញចិត្តទៅកំសាន្ត និងងូតទឹកលេងកំសាន្តនៅលើឆ្នេរខ្សាច់នៅរដូវប្រាំង និងទទួលទានអាហារផងដែរ។ នៅលើកោះមានទាំងផលដំណាំជាច្រើន ដែលប្រជាជនរស់នៅទីនោះបានដាំដូចជា ថ្នាំជក់ ដំឡូង ពោត អំពៅ ក្រូចថ្លុង ព្រមទាំងបន្លែជាច្រើន គួរឱ្យគយគន់យ៉ាងរីករាយនៅតាមដងផ្លូវថែមទាំងមានខ្សាល់អាកាសបរិសុទ្ធ ។
រដ្ឋបុរីព្យូ
ពួកព្យូដែលនិយាយភាសាទីបេ-ភូមាបានចូលទៅកាន់ដងទន្លេឥរាវតីចាប់ពីយូនណានសម័យបច្ចុប្បន្ន រ.សតវត្សទី២ម.គ. និងបានបន្តដើម្បីស្ថាបនារដ្ឋបុរីទូទាំងដងទន្លេឥរាវតី។ ផ្ទះកំណើតដើមនៃព្យូត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញនៅបឹងកុកុ-ននៅខេត្តស្ឈិងហែយ និងកានស៊ូសម័យបច្ចុប្បន្ន។ ពួកព្យូធ្លាប់ជាអ្នកស្រុកដើមដំបូងបង្អស់នៃភូមាដែលពួកគេកត់ត្រាថាមាន។ កំឡុងសម័យនេះ ភូមាធ្លាប់ជាប៉ែកនៃផ្លូវជួញដូរតាមគោកពីចិនទៅឥណ្ឌា។ ការជួញដូរជាមួយឥណ្ឌាបាននាំមកនូវព្រះពុទ្ធសាសនាពីឥណ្ឌាភាគខាងត្បូង។ នៅសតវត្សទី៤ ភាគច្រើននៅដងទន្លេឥរាវតីបានប្រែកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាវិញ។ ក្នុងចំណោមរដ្ឋបុរីជាច្រើន ធំបំផុតនិងសំខាន់ជាងគេបង្អស់គឺស្រីក្សេត្រ នៅភាគអាគ្នេយ៍នៃព្រំទំនើប (ព្យី)។ នៅខែមីនា ឆ្នាំ៦៣៨ ពួកព្យូនៃស្រីក្សេត្របានចាប់ផ្ដើមប្រតិទិនថ្មីដែលក្រោយមកទៀតបានក្លាយជាប្រតិទិនភូមានេះ។
ឃុំកំពង់ពពិល(ស្រុកពារាំង)
ព្រំប្រទល់នៃ
រដ្ឋបុរីព្យូ
កំណត់ត្រាចិននៅសតវត្សទីប្រាំបីប្រាប់ថា រដ្ឋព្យូទាំង១៨នៅពាសពេញដងទន្លេឥរាវតី និងពិពណ៌នាថាព្យូជាមនុស្សមានមនុស្សធម៌និងសន្តិភាពទៅកាន់អ្នកដែលឈ្លោះគ្នាដែលគេមិនបានស្គាល់ច្បាស់និងអ្នកដែលស្លៀកពាក់កប្បាសសូត្រជំនួសឱ្យសូត្រពិតដូច្នេះពួកគេនឹងមិនបានសម្លាប់ដង្កូវនាងឡើយ។ កំណត់ត្រារបស់ចិនក៏រាយការណ៍ថាពួកព្យូបានចេះរបៀបដើម្បីធ្វើការគណនាខាងតារាសាស្ត្រ និងថាក្មេងប្រុសៗព្យូជាច្រើនបានចូលទៅក្នុងជីវភាពបព្វជិតនៅអាយុប្រាំពីរទៅ២០ឆ្នាំ។
ឃុំកំពង់ពពិល(ស្រុកពារាំង)
=អប់រំ= =បឋមសិក្សា= ·សាលាបឋមសិក្សាកំពង់ពពិល ·សាលាបឋមសិក្សាត្រាល ·សាលាបឋមសិក្សាខ្សុំជើង ·សាលាបឋមសិក្សាខ្សុំត្បូង ·សាលាបឋមសិក្សាតាំងរលាង
រដ្ឋបុរីព្យូ
វាធ្លាប់ជាអរិយធម៌ដែលបានបន្តយូរហើយដែលបានបន្តជិតមួយសហវត្សមកដល់ដើមសតវត្សទី៩រហូតក្រុមនៃ ពួកអ្នកជិះសេះលឿនមួយ មកពីភាគខាងជើង ពួកម៉្រានម៉ា (ពួកភូមា) បានចូលមកដងទន្លេឥរាវតី។ នៅដើមសតវត្សទី៩ ពួករដ្ឋបុរីព្យូនៃភូមាលើបានស្ថិតនៅក្រោមការវាយប្រហារឥតឈប់ឈរដោយនគរណានចោស្ថិតនៅយូនណានសម័យបច្ចុប្បន្ន។ នៅឆ្នាំ៨៣២ ពួកណានចោបានលួចប្លន់បំផ្លិចបំផ្លាញ ក្រោយមកហឹលីនជី ដែលបានដណ្ដើមបានព្រំជារដ្ឋបុរីព្យូសំខាន់។ ការលុកលុយរបស់ណានចោមួយបន្តទៀតនៅឆ្នាំ៨៣៥ បានបំផ្លិចបំផ្លាញពួករដ្ឋបុរីព្យូបន្ថែមទៀតនៅភូមាលើ។ គ្រានោះ ការតាំងលំនៅព្យូជាច្រើនបាននៅសេសសល់នៅភូមាលើរហូតដំណល់នៃអធិរាជាណាចក្របាកាននៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១១ ពួកព្យូបន្តិចម្ដងៗត្រូវបានស្រូបចូលទៅជាព្រះរាជាណាចក្របាកានភូមាដែលលាតសន្ធឹងនៅក្នុងបួនសតវត្សបន្ទាប់ទៀត។ ភាសាព្យូនៅតែមានអត្ថិភាពរហូតមកដល់ចុងសតវត្សទី១២។ នៅសតវត្សទី១៣ ពួកព្យូបានទទួលយកជាតិពន្ធុភាពភូមា។ ប្រវត្តិ/ព្រេងនិទាននៃពួកព្យូក៏បានរួមចំណែកនឹងរឿង រឺ ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃពួកជនជាតិភូមាដែរ។
ឃុំកំពង់ពពិល(ស្រុកពារាំង)
វិទ្យាល័យ
· វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនកំពង់ពពិល
=សាសនា=
វត្ត
· វត្តកំពង់ពពិល · វត្តត្រាល · វត្តខ្សុំជើង · វត្តខ្សុំត្បូង · វត្តតាំងរលាង
ក្បួនធ្វើម្ហូបខ្មែរ
ម្ហូបខ្មែរបាន up date ហើយ
ឃុំកំពង់ពពិល(ស្រុកពារាំង)
វត្ត
=ផ្សារ= =ផ្សារកំពង់ពពិល: ផ្សារនេះស្ថិតនៅខាងជើងវត្តកំពង់ពពិល។ កាលពីចុងឆ្នាំ 2020 ផ្សារនេះត្រូវបានឆេះខូចខាតស្ទើរទាំងស្រុង។ បន្ទាប់មកនៅដើមឆ្នាំ 2021 គេបាន បញ្ចុះបឋមសិលាសាងសង់ផ្សារនេះម្ដងទៀតដោយធ្វើវាជាផ្សារពីរជាន់។នៅខាងលិចផ្សារនេះមានស្ពានថ្មចាស់ដែលគេនិយមហៅស្ពានលោកតាកែយឺនឬស្ពានកំពង់ពពិលចាស់។ស្ពាននេះសង់ឆ្លងកាត់ទន្លេតូចដោយត្រើយខាងកើតជាទឹឹកដីខេត្តព្រៃវែង(ឃុំកំពង់ពពិល)ហើយចំណែកត្រើយខាងលិចវិញជាទឹកដីខេត្តកណ្ដាល(ឃុំកំពង់ចំលង)៕
=ផ្សារខ្សុំជើងឬផ្សារតាកឹម:ផ្សារនេះស្ថិតនៅខាងលិចវត្តខ្សុំជើង។វាមានលក្ខណៈជាផ្សារក្រមួនព្រោះផ្សារនេះមានអ្នកលក់ដូរត្រឹមតែម៉ោង៧ព្រឹកទេហួសពីម៉ោងនេះផ្សារត្រូវរើហើយ។ផ្សារនេះមានអ្នកលក់ដូរមកពីភូមិជុំវិញ។ព្រលឹមម៉ោង៤គេឃើញមានអ្នកលក់ដូរទៅលក់បណ្ដើរៗហើយៗអ្នកស្រុកក៏ងើបទៅផ្សារទាំងព្រលឹមស្រាងៗដែររហូតដល់ព្រឹកម៉ោង៧ទើបអស់មនុស្សពីផ្សារ។កាលដើមឡើយដីផ្សារនេះមិនចង្អៀតដូចឥឡូវទេ គឺតាមចាស់និយាយគឺដីម្ដុំផ្សារជាទួលមួយមានសាលាឆទានមួយគេហៅថាសាលាតាកឹមហើយនៅម្ដុំនោះមានប្រឡាយទឹកហូរចាក់ទៅបឹងឈូកនិងមានស្ពានឈើមួយឆ្លងប្រឡាយនោះត្រង់ខាងលិចផ្សារសព្វថ្ងៃ។ប៉ុន្តែគួរឱ្យស្ដាយពេលវេលាចេះតែដើរទៅមុខយូរៗទៅដីត្រង់នោះចេះតែរួមតូចទៅៗហើយសាលាតាកឹមក៏បាត់ស្ពានក៏បាត់ប្រឡាយក៏បាត់សល់តែដីតូចចង្អៀតដែលជាដីផ្សារសព្វថ្ងៃនេះ៕
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
សុរ៉ារុ
សុរ៉ារុ (そらる) ជាអ្នកចម្រៀងប្រុសនិងអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀងប្រជាជនជប៉ុន
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងជប៉ុន
សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស
សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស គឺជាស្ថាប័ន វិទ្យាសាស្ត្រសាធារណៈ វប្បធម៌ និងវិជ្ជាជីវៈ របស់បារាំង ដែល មានឯកទេស ក្នុងការសិក្សាអំពីអរិយធម៌ អាស៊ី ។
បេសកកម្ម
សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេសមានបេសកកម្មដូចខាងក្រោម៖
ពេលនោះសាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស បានពង្រឹងសកម្មភាពរបស់ខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមានការបង្កើតបណ្ណាល័យមួយ និងសារមន្ទីរមួយនៅទីក្រុងហាណូយ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាពនៃអតីតសារមន្ទីរ [[ល្វីស៍ ហ្វ៊ីណូត៍|លោក ល្វីស៍ ហ្វ៊ីណូត៍ ដែលបង្កើតឡើងដោយសាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ក្នុង ទីក្រុងហាណូយ ដែលបច្ចុប្បន្ន ជាសារមន្ទីរជាតិប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម ។]] បន្ទាប់ពីការអនុម័តលើគម្រោងសិក្សាវិទ្យាសាស្រ្ត ដែលរៀបចំដោយលោក អូហ្គើស បាថ៌ ពេលនោះលោក អេមីល សេណាត និងលោក មីសែល ប្រេអាល់ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអនុក្រឹត្យមួយរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៩៨ ដោយមានឈ្មោះដំបូងបំផុតថា បេសកកម្មបុរាណវិទ្យា ។ ទីស្នាក់ការរបស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ដំបូងបង្អស់នៅព្រៃនគរ តែក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩០២ ទីស្នាក់ការនេះត្រូវបានប្តូរមកទីក្រុងហាណូយវិញ។នៅឆ្នាំ១៩០៧ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅខេត្តសៀមរាប ត្រូវទទួលបន្ទុកខាងកិច្ចថែរក្សារមណ័យដ្ឋានប្រាសាទអង្គរវត្តថែមទៀត។ នៅឆ្នាំដដែល អភិរក្សអង្គរត្រូវបានបង្កើតស្របពេលជាមួយគ្នាដើម្បីថែរក្សាការពារ និងលើកតម្លៃនូវអ្វីដែលបានក្លាយជា ការដ្ឋានបុរាណវិទ្យាដ៏ធំនៅលើពិភពលោក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស បានចូលរួមក្នុងការបង្កើតនូវសារមន្ទីរបុរាណវិទ្យា និងជាតិពន្ទុវិទ្យាធំៗនៅឥណ្ឌូចិនដូចជា៖
មជ្ឈមណ្ឌល
បណ្តាញនៃការិយាល័យ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស មានមួយចំនួន ១៨ គន្លែងគ្របដណ្តប់ប្រទេសចំនួន ១២ ពី ប្រទេសឥណ្ឌា រហូតដល់ ប្រទេសជប៉ុន ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ី
បុព្វវិទេហទ្វីប
បុព្វវិទេហ​ទ្វីប ស្ថិត​នៅ​ទិស​ខាង​កើត​ភ្នំ​សិនេរុ មាន​ដើម​ច្រេស​ប្រចាំទ្វីប មនុស្ស​ក្នុង​ទ្វីប​នោះ​មិន​ពិបាក​នឿយ​អត់​ដោយ​កសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម​ឡើយ ព្រោះ​មាន​ប្រាសាទ​១​វិចិត្រ​រចនា​ដោយ​កែវ​៧​ប្រការ​កម្ពស់​១៥យោជន៍ ឲ្យ​សម្រេច​សេចក្ដី​ត្រូវ​ការ​របស់​មនុស្ស​បាន​គ្រប់​យ៉ាង។
វត្តមហាលាភ
ឯកសារយោង
មហាលាភ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ចាម
ឃុំកញ្ចំ
(Kanhcham Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង មាន ៩ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង