cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
នរោត្តម រណឫទ្ធិ
ប្រធានរដ្ឋសភាជាតិ (១៩៩៨–២០០៦)
នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០០៤ រណឫទ្ធិបានស្នើដល់លោកហ៊ុន សែនជាសម្ងាត់ថាហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចគួរតែចូលរួមជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលថ្មីក្នុងនាមជាដៃគូចម្រុះ។ ការពិភាក្សារវាងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានិងហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចបានចាប់ផ្តើមលើសមាសភាពរដ្ឋាភិបាលចម្រុះនិងនិតិវិធីច្បាប់។ កិច្ចព្រមព្រៀងមួយត្រូវបានសម្រេចនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៤ នៅពេលដែលរណឫទ្ធិបានដើរចេញពីសម្ព័ន្ធភាពរបស់ព្រះអង្គជាមួយលោកសម រង្ស៊ី និងបានទម្លាក់ការទាមទារធ្វើកំណែទម្រង់ NEC ចោល ហើយបានសន្យាថានឹងគាំទ្រលោកហ៊ុន សែនជានាយករដ្ឋមន្ត្រីម្តងទៀត។ សម្តេចហ៊ុន សែនក៏បានដាក់សម្ពាធមកលើរណឫទ្ធិឱ្យព្រះអង្គគាំទ្រដល់ការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញមួយដែលគេហៅថា"ការបោះឆ្នោតជាកញ្ចប់"ដែលទាមទារឱ្យសមាជិកសភាគាំទ្រដល់ច្បាប់និងការតែងតាំងរដ្ឋមន្រ្ដីដោយទូលំទូលាយ (ពោលគឺគ្មានភាពស្ទាក់ស្ទើរ)។ រណឫទ្ធិក៏ទទួលយកសំណើររបស់លោកហ៊ុន សែន ក៏ប៉ុន្តែវិសោធនកម្ម"ការបោះឆ្នោតជាកញ្ចប់"ត្រូវបានប្រឆាំងដោយសីហនុ ជា ស៊ីម គសរ ហើយក៏ដូចជាមេដឹកនាំគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចជាន់ខ្ពស់ជាច្រើនរូបទៀតផងដែរ។ ក្រោយពីការធ្វើវិសោធនកម្ម"ការបោះឆ្នោតជាកញ្ចប់"ត្រូវបានអនុម័តនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៤ មេដឹកនាំគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចមួយចំនួនបានរតវ៉ាប្រឆាំងដោយលាលែងចេញពីតំណែងរបស់ពួកគេ។ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិ ដែលនៅតែជាប្រធានរដ្ឋសភាទៅតាមកិច្ចព្រមព្រៀង បានព្យាយាមទាក់ទងមន្រ្តីគណបក្សសមរង្ស៊ីឱ្យចុះចូលជាមួយគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចដោយសន្យាថានឹងផ្តល់ការងារនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល។ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់នៃគណបក្សសមរង្ស៊ីម្នាក់គឺលោកអ៊ូ ប៊ុនឡុងក៏បានរត់ទៅចុះចូលជាមួយហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចនៅពេលនោះ។
ការចាកចេញពីហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច
នៅថ្ងៃទី២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៦ រដ្ឋសភាបានអនុម័តវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលតម្រូវឱ្យសមាជិកសភាសុទ្ធភាគច្រើនគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលជំនួសឱ្យសំឡេងភាគច្រើន ២/៣ ដែលបានចែងពីមុន។ ដំបូងលោកសម រង្ស៊ីបានស្នើធ្វើវិសោធនកម្មនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៦ ដោយសង្ឃឹមថាភាគច្រើននឹងធ្វើឱ្យគណបក្សរបស់លោកមានភាពងាយស្រួលក្នុងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប្រសិនបើពួកគេឈ្នះការបោះឆ្នោតនាពេលអនាគត។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ គឺក្រោយពីការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រូវបានអនុម័ត លោកហ៊ុន-សែនបានបណ្តេញនរោត្តម សិរីវុឌ្ឍនិងលោកញឹក ប៊ុនឆៃពីតំណែងរបស់ពួកគេជាសហរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃនិងជាសហរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ។ រណឫទ្ធិបានតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការបណ្តេញចេញនេះហើយក៏បានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានរដ្ឋសភានៅថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គក៏បានចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជាទៅរស់នៅប្រទេសបារាំង។ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជា កាសែតក្នុងស្រុកបានចុះផ្សាយរឿងរ៉ាវមួយចំនួនថា រណឫទ្ធិកំពុងមានទំនាក់ទំនងស្នេហាជាមួយអ៊ុក ផល្លាដែលជាអ្នករបាំអប្សរា។
នៅដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៦ ច្បាប់ថ្មីមួយត្រូវបានអនុម័តអំពីការផិតក្បត់ខុសច្បាប់ ហើយរណឫទ្ធិបានឆ្លើយតបដោយចោទប្រកាន់រដ្ឋាភិបាលថាបានប៉ុនប៉ងចង់បំផ្លាញគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច។ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៦ លោកហ៊ុន-សែននិងញឹក ប៊ុនឆៃបានអំពាវនាវអោយរណឫទ្ធិត្រូវជំនួសជាប្រធានគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចបន្ទាប់ពីមានសេចក្តីរាយការណ៍ពីគណបក្សដែលលើកឡើងថាអ៊ុក ផល្លាបានបញ្ចុះបញ្ចូលរណឫទ្ធិឱ្យតែងតាំងញាតិសន្ដានរបស់លោកស្រីទៅក្នុងមុខតំណែងរដ្ឋាភិបាល។ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៦ ញឹក ប៊ុនឆៃបានកោះប្រជុំសមាជគណបក្ស, ជាលទ្ធផល រណឫទ្ធិក៏ត្រូវបានបណ្តេញចេញពីតំណែងជាប្រធានគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច។ ក្រោយកិច្ចប្រជុំ រណឫទ្ធិត្រូវបានហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចចាត់ទុកថាជា"ប្រធានប្រវត្តិសាស្រ្ត"។ នៅក្នុងសមាជគណបក្សនោះ លោកញឹក ប៊ុនឆៃបានបង្ហាញហេតុផលត្រឹមត្រូវចំពោះការបណ្តេញរណឫទ្ធិចេញដោយបានលើកឡើងថា រណឫទ្ធិបានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរបស់លោកជាមួយសម្តេចហ៊ុន សែនកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនឡើងៗ ហើយព្រះអង្គភាគច្រើនចំណាយពេលនៅក្រៅប្រទេសច្រើនជាងនៅក្នុងប្រទេសខ្លួន។
គណបក្សនរោត្តម រណឫទ្ធិ ការភៀសខ្លួន និងការចូលនិវត្តន៍
បន្ទាប់ពីបានចេញពីហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច លោកញឹក ប៊ុនឆៃបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៦ ដោយចោទប្រកាន់ព្រះអង្គរណឫទ្ធិពីការកិបកេងប្រាក់ចំនួន ៣,៦ លានដុល្លារពីការលក់ទីស្នាក់ការហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចទៅស្ថានទូតបារាំងក្នុងឆ្នាំ២០០៥។. នៅពាក់កណ្តាលខែវិច្ឆិកា រណឫទ្ធិបានវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញហើយបង្កើតគណបក្សនរោត្តម រណឫទ្ធិ ដែលមានព្រះអង្គជាប្រធានបក្ស។ នៅខែបន្ទាប់ រដ្ឋសភាក៏បានបញ្ឈប់រណឫទ្ធិក្នុងនាមជាសមាជិកសភា។ ប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក, នរោត្តម ម៉ារី ដែលជាភរិយារបស់ព្រះអង្គ បានប្តឹងទ្រង់ពីបទផិតក្បត់។ នរោត្តម ចក្រពង្ស, ដែលត្រូវជាបងប្រុសបង្កើតរបស់រណឫទ្ធិ ក៏ត្រូវបានគេបណ្តេញចេញពីហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចផងដែរ។ ទ្រង់ក៏បានចុះចូលជាមួយគណបក្សនរោត្តម រណឫទ្ធិ ហើយត្រូវបានតែងតាំងជាអនុប្រធានបក្ស។ នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០០៧ រណឫទ្ធិត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញផ្តន្ទាទោសពីបទកិបកេងប្រាក់ចំណូលពីការលក់ទីស្នាក់ការកណ្តាលគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចហើយត្រូវផ្តន្ទាទោសជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ១៨ ខែ។ ដើម្បីចៀសការជាប់ពន្ធនាគារ រណឫទ្ធិបានស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននៅឯប្រទេសម៉ាឡេស៊ី មុនពេលកាត់ទោសត្រូវបានសម្រេច។
ពេលកំពុងនិរទេសនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី រណឫទ្ធិបានប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយសមាជិកនិងអ្នកគាំទ្រ គនរ តាមរយៈការធ្វើសន្និសីទតាមការនិយាយទូរស័ព្ទ និងវីដេអូ។ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៧ ព្រះអង្គបានស្នើឱ្យមានការរួមបញ្ចូលគ្នារវាង គនរ គណបក្សសមរង្ស៊ី និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្សដើម្បីធ្វើឱ្យទស្សនវិស័យរបស់ពួកគេកាន់តែចម្រើនឡើងក្នុងការប្រកួតប្រឆាំងនឹងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០០៨។ លោកសម រង្ស៊ីដែលជាមេដឹកនាំ គសរ បានបដិសេធសំណើរបស់ព្រះអង្គ។ នៅពេលដែលយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតបានចាប់ផ្តើមនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ រណឫទ្ធិទោះបីជាមិនអាចចូលក្នុងប្រទេសមាតុភូមិបាន ព្រះអង្គក៏រិះគុណកិច្ចការរបស់ គបក ដោយលើកឡើងនូវបញ្ហាមួយចំនួនដូចជា ជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសជិតខាង ការកាប់ព្រៃឈើខុសច្បាប់ជាដើម និងបានសន្យាថានឹងបញ្ចុះតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាបើព្រះអង្គឈ្នះឆ្នោត។ នៅពេលការបោះឆ្នោតបានធ្វើឡើងនៅខែកក្កដា គនរ បានឈ្នះអាសនៈសភាបានចំនួនពីរ។ ភ្លាមៗក្រោយពីការបោះឆ្នោត គនរ បានចូលរួមជាមួយ គសរ និង គសម ក្នុងការចោទប្រកាន់គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតថាមានភាពមិនប្រក្រតី និងកាន់ជើង គបក។ ក្រោយមក គណបក្សនរោត្តមរណឫទ្ធិបានទម្លាក់ការចោទប្រកាន់របស់ពួកគេវិញបន្ទាប់ពីសម្តេចហ៊ុន-សែនបានធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងសម្ងាត់មួយជាមួយរណឫទ្ធិដែលនឹងអនុញ្ញាតឱ្យព្រះអង្គវិលត្រឡប់មកពីនិរទេសវិញជាថ្នូរនឹងការទទួលស្គាល់ គនរ នៅក្នុងលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត។
នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៨ រណឫទ្ធិបានទទួលការលើកលែងទោសពីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាគឺសម្តេចសីហមុនី (ដែលបានឡើយសោយរាជ្យបន្តពីនរោត្តម សីហនុក្នុងឆ្នាំ២០០៤) ចំពោះការចោទប្រកាន់ពីបទកេងប្រវ័ញ្ញ ការលើកលែងទោសដោយសីហមុនីនេះបានធ្វើឱ្យរណឫទ្ធិអាចវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញដោយសេរី។
បន្ទាប់ពីបានវិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិបានចូលនិវត្តន៍ពីកិច្ចការនយោបាយហើយបានសន្យាគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ ព្រះអង្គបានចំណាយពេលវេលាភាគច្រើនរបស់ទ្រង់ក្នុងការងារសប្បុរសធម៌និងគាំទ្រសកម្មភាពផ្សេងៗរបស់រាជវង្ស។ នៅចុងឆ្នាំ២០១០ មេដឹកនាំគណបក្សនរោត្តមរណឫទ្ធិនិងគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចរួមទាំងលោកញឹក ប៊ុនឆៃបានអំពាវនាវជាសាធារណៈឱ្យរណឫទ្ធិវិលមកធ្វើនយោបាយវិញ។ ដំបូងព្រះអង្គបានបដិសេដ តែបន្តិចក្រោយមក ក៏ផ្លាស់ប្តូរព្រះទ័យហើយចូលក្នុងការងារនយោបាយវិញនៅអំឡុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០។ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំកន្លះទៅខាងមុខ រណឫទ្ធិនិងញឹក ប៊ុនឆៃបានចរចារចង់បញ្ចូលគណបក្សនរោត្តមរណឫទ្ធិនិងហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចចូលគ្នា។ កិច្ចព្រមព្រៀងក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០១២ ដែលរណឫទ្ធិនឹងក្លាយជាប្រធានគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចរីឯលោកញឹក ប៊ុនឆៃនឹងក្លាយជាអនុប្រធាន។ ប៉ុន្តែមួយខែក្រោយមក កិច្ចព្រមព្រៀងនោះក៏ត្រូវបានលុបចោលវិញនៅពេលដែលលោកញឹក ប៊ុនឆៃចោទប្រកាន់រណឫទ្ធិថាបានគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំង។ ពីរខែក្រោយមក រណឫទ្ធិបានចូលនិវត្តន៍ពីការងារនយោបាយជាលើកទីពីរហើយបានលាលែងពីតំណែងជាប្រធានគណបក្សនរោត្តមរណឫទ្ធិ។
គណបក្សសង្គមរាស្ដ្ររាជាធិបតេយ្យ
នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤ រណឫទ្ធិបានត្រឡប់ពីការចូលនិវត្តន៍ដើម្បីបង្កើតគណបក្សនយោបាយថ្មីមួយទៀតគឺ គណបក្សសង្គមរាស្រ្តរាជាធិបតេយ្យ (គសរ)។ លោកសម រង្ស៊ីដែលពេលនោះជាប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិបានចោទរណឫទ្ធិថា មានចេតនាបំបែកសំឡេងគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំងដើម្បីឱ្យគណបក្សកំពុងកាន់អំណាចងាយនឹងឈ្នះការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ។ រណឫទ្ធិបានឆ្លើយតបទៅការចោទប្រកាន់នោះវិញថា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិកំពុងលើកតម្កើងមនោគមន៍វិជ្ជាសាធារណរដ្ឋ (ពោលគឺប្រឆាំងនឹងរាជានិយម) ហើយព្រះអង្គបានបញ្ជាក់ថែមទៀតថា អ្វីដែលជម្រុញឱ្យព្រះអង្គចេញមុខមកបង្កើត គសរ នេះគឺការបង្រួបបង្រួមអ្នកគាំទ្ររាជានិយម។ ក្រោយពី គសរ ត្រូវបានបង្កើតមក វាបានទាក់ទាញការគាំទ្រពីសមាជិកជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនរបស់គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច, នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៤ អតីតរដ្ឋលេខាធិការសមាជិកព្រឹទ្ធសភានិងអនុប្រធាននគរបាលជាតិបានប្រកាសការគាំទ្ររបស់ពួកគេដល់ គសរ។ បន្ទាប់មក សម្តេចហ៊ុន សែនបានស្នើទៅរណឫទ្ធិថាព្រះអង្គគួរតែវិលត្រឡប់មកចូលហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចវិញ។
ការត្រឡប់មកចូលហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចវិញ
នៅខែមករា ឆ្នាំ២០១៥ រណឫទ្ធិបានរំលាយ គសរ ចោលហើយក៏វិលត្រឡប់មកចូលគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចវិញ។ រណឫទ្ធិត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចម្តងទៀត នៅក្នុងសមាជគណបក្សថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៥ ។ ប្អូនស្រីរបស់ព្រះអង្គនិងត្រូវជាអតីតប្រធានគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចគឺសម្តេចព្រះរាជបុត្រី ព្រះអនុជនរោត្តម អរុណរស្មីបានក្លាយជាអនុប្រធានទីមួយ រីឯលោកញឹក ប៊ុនឆៃត្រូវបានតែងតាំងជាអនុប្រធានទីពីរ។ នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៥ រណឫទ្ធិបានធ្វើសមាជបក្សមួយទៀត នៅក្នុងសមាជនោះព្រះអង្គបានតែងតាំងអនុប្រធានបក្សចំនួន ៤ រូបទៀតទៅក្នុងគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច។ ព្រះអង្គបានបង្ខំឱ្យសមាជនោះជ្រើសរើសយករូបសញ្ញាថ្មីសម្រាប់ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច។ រណឫទ្ធិគាំទ្រការបង្កើតចលនាយុវជនរាជានិយមកម្ពុជានៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៥, វាជាអង្គការយុវជនមួយដែលមានគោលបំណងប្រមូលផ្ដុំការគាំទ្រការបោះឆ្នោតដល់គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចពីអ្នកបោះឆ្នោតវ័យក្មេង រណឫទ្ធិត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានកិត្តិយសក្នុងអង្គការ។ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧ ព្រះអង្គបានក្លាយជាសមាជិកសភាម្តងទៀត ក្រោយពីគណបក្សសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជាត្រូវបានរំលាយដោយតុលាការកំពូល។ ក្នុងនោះ ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចទទួលបាន ៤១ អាសនៈក្នុងចំណោមអាសនៈទំនេរសរុបចំនួន ៥៥ អាសនៈ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០១៨ ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចបានទទួលបរាជ័យក្នុងការដណ្តើមអាសានៈសភា សម្បីតែមួយអាសនៈក៏មិនអាចដណ្តើមបានផង។ ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចគឺជាបក្សឈរឈ្មោះនៅពីក្រោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា, ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចគឺមានសន្លឹកឆ្នោតតិចជាង"សន្លឹកឆ្នោតមិនបានការ"ទៅទៀត សន្លឹកឆ្នោតមិនបានការទាំងនេះគឺបានមកពីអ្នកគាំទ្រអតីតគណបក្សប្រឆាំង។
មេដាយ និងគោរមងារ
នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៩៣, ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិត្រូវបានទទួលគោរមងារជា"ស្ដេចក្រុមលួង"។ ៥ ខែក្រោយមក គឺនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៣ ព្រះអង្គត្រូវបានតំឡើងឋានៈជា"សម្តេចក្រុមព្រះ" បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើឱ្យបិតារបស់ទ្រង់បានក្លាយទៅជាព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឡើងវិញ។ ព្រះអង្គរណឫទ្ធិធ្លាប់បានទទួលរង្វាន់ជាច្រើនពីព្រះរាជាមានដូចជា៖ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩២ ព្រះអង្គត្រូវបានតែងតាំងជាមហាសេនានៃព្រះរាជក្រឹត្យនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, ខែឧសភា ឆ្នាំ២០០១ ព្រះអង្គទទួលបាននូវគ្រឿងឥស្សរិយយសជាតូបការ ហើយនិងនៅខែតុលា ឆ្នាំ២០០១ ទ្រង់ទទួលបាននូវ មេដាយមហាសេរីវឌ្ឍន៍។ ព្រះអង្គបានទទួលរង្វាន់ជា មហាសេនា de l'Ordre de la Pleaide ដោយឡា ហ្រ្វាំងកូហ្វូនី ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០០០។
នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨, សម្តេចសីហមុនីបានតែងតាំងរណឫទ្ធិជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃប្រទេសកម្ពុជាដែលជាឋានៈស្ទើរស្មើនឹងនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហើយក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ រណឫទ្ធិបានបង្ហើបឱ្យដឹងថាការតែងតាំងតំណែងដោយព្រះរាជានេះបានធ្វើឱ្យទ្រង់ទទួលបានប្រាក់ខែចំនួន ៣ លានរៀល (ស្មើនឹង ៧៥០$) ។
បេក្ខភាពក្នុងការឡើងសោយរាជ្យ
ការពិភាក្សាស្តីអំពីអ្នកដែលគួរឡើងសោយរាជ្យបន្តត្រូវបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅអំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៣ បន្ទាប់ពីគ្រប់គ្នាបានដឹងលឺថាសម្តេចសីហនុ, ទ្រង់កំពុងប្រឈមនឹងជំងឺមហារីក។ នៅឆ្នាំ១៩៩៥ សមាគមអ្នកសារព័ត៌មានខ្មែរបានធ្វើការស្ទង់មតិលើមនុស្សចំនួន ៧០០ នាក់, ២៤% នៅក្នុងចំណោមមនុស្សទាំងនោះបានយល់ស្របចង់ឱ្យរណឫទ្ធិឡើងលើរាជបល្ល័ង្កបន្តពីបិតារបស់ព្រះអង្គ ចំណែកឯ ៧៦% ទៀតគឺមិនពេញចិត្តនឹងសមាជិករាជវង្សណានោះឡើយ។ តាមបទសម្ភាសន៍នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៣ ជាមួយនឹងខេមបូឌា ដេលី, សម្តេចសីហនុបានមានប្រសាសន៍ថា ព្រះអង្គបានជម្រុញឱ្យរណឫទ្ធិឡើងស្នងរាជ្យបន្ត ប៉ុន្តែម៉្យាងវិញទៀត ព្រះអង្គបានសម្តែងនូវសេចក្តីព្រួយបារម្ភថា បើរណឫទ្ធិទទួលយល់ព្រមនុះ តើអ្នកណានឹងឡើងកាន់តំណែងជាមេដឹកនាំគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច? សីហនុបានបញ្ជាក់ពីការព្រួយបារម្ភរបស់ទ្រង់នេះម្តងទៀតនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយកាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ តែលើកនេះ ព្រះអង្គបានលើកឡើងថា ព្រះអង្គម្ចាស់សីហមុនីអាចជាបេក្ខជនមួយទៀតក្នុងការឡើងស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គ ប៉ុន្តែព្រះអង្គសីហមុនីអាចមានបញ្ហាក្នុងនាមជាព្រះមហាក្សត្រ ពីព្រោះទ្រង់កាលនោះបានចំណាយពេលជិតមួយជីវិតរបស់ព្រះអង្គនៅក្រៅប្រទេស។ សម្តេចហ៊ុន សែន និងជា-ស៊ីមបានយល់ស្របជ្រើសយកសីហមុនីជាព្រះមហាក្សត្រដោយសារតែព្រះអង្គមិនដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធអ្វីនៅក្នុងកិច្ចការងារនយោបាយ។
ជីវិតផ្ទាល់
មនុស្សមួយចំនួនដូចជាហារីស មឺតា, លី ក្វាន់យូ និងបេនី វីតយូណូ បានឱ្យដឹងថា នរោត្តម រណឫទ្ធិគឺថាមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងបិតាទ្រង់ច្រើន, ទាំងរាងកាយ, មុខមាត់, សម្លេង និងបុគ្គលិលលក្ខណៈ។ ការស្ទាបស្ទង់មតិដែលធ្វើឡើងនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៧ ដោយមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានកម្ពុជាបានគាំទ្រការសម្គាល់រូបរបស់រណឫទ្ធិថាគឺប្រហាក់ប្រហែលស្រដៀងនឹងសីហនុមែន។ អ្នកសារព័ត៌មានដូចជាកាសែតភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍បានសង្កេតឃើញថា រណឫទ្ធិបានប្រើភាពស្រដៀងរបស់ទ្រង់នឹងសីហនុដើម្បីប្រមូលការគាំទ្របន្ថែមសម្រាប់គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចនៅអំឡុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣ និងឆ្នាំ១៩៩៨។ រណឫទ្ធិបានឆ្លើយតបទៅនឹងការសង្កេតទាំងនេះក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍មួយជាមួយមឺតាក្នុងឆ្នាំ២០០១ ថា៖
"'ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរតែងតែគោរពព្រះមហាក្សត្រហើយខ្ញុំមើលទៅដូចបិតារបស់ខ្ញុំអញ្ចឹង។ សមិទ្ធិផលរបស់ខ្ញុំគឺមិនមែនជាអ្វីដែលពួកគេត្រូវចងចាំនោះទេ អ្វីដែលគេត្រូវចងចាំគឺអំពើរបស់បិតាខ្ញុំ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើខ្ញុំបរាជ័យនុះប្រជាជននឹងនិយាយថា'អូ!ព្រះអង្គគឺជាបុត្រារបស់សម្តេចសីហនុ ម្តិចក៏ព្រះអង្គមិនដូចបិតាព្រះអង្គអញ្ចឹង' ឬក៏ទ្រង់គ្រាន់តែជាបន្ទុក។'"
រណឫទ្ធិអាចនិយាយភាសាខ្មែរ បារាំង និងអង់គ្លេសបានយ៉ាងស្ទាត់។ ព្រះអង្គមានសញ្ជាតិពីរ គឺខ្មែរនិងបារាំង ដែលទទួលបាននៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩។ ព្រះអង្គចូលចិត្តស្តាប់តន្ត្រីនិងមើលល្ខោន ឬខ្សែភាពយន្ត ក៏ប៉ុន្តែនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ឆ្នាំ ២០០១ ព្រះអង្គបានពិពណ៌នាអំពីខ្លួនទ្រង់ថា ខ្វះទេពកោសល្យខាងសិល្បៈមិនដូចព្រះបិតារបស់ទ្រង់ឡើយ។ នៅឆ្នាំ២០០២ រណឫទ្ធិបានផលិតនិងដឹកនាំខ្សែភាពយន្តមួយដែលមានរយៈពេល ៩០ នាទី ដែលមានចំណងជើងថារាជាបុរី ដែលត្រូវបានថតនៅប្រាសាទអង្គរវត្ត។
សម្តេចក្រុមព្រះបានចូលទិវង្គតនៅវេលាព្រឹក ម៉ោង ៩ និង​ ៤០ នាទី (ត្រូវនឹងម៉ោង ៣ និង ៤០ នាទីនៅរាជធានីភ្នំពេញ) នៅឯសាធារណរដ្ឋបារាំងក្នុងជន្មាយុ ៧៧ ព្រះវស្សាដោយព្រះរោគា។
គ្រួសារ
រណឫទ្ធិមានបងប្អូនសរុប ១២ នាក់ដែលមកពីមាតាផ្សេងៗគ្នា។ មានតែនរោត្តម បុប្ផាទេវីទេដែលជាបងប្អូនបង្កើតតែមួយគត់របស់ព្រះអង្គ។ បុប្ផាទេវីបានក្លាយជាអ្នករាំរបាំព្រះរាជទ្រព្យកាលពីនៅក្មេងដូចព្រះមាតារបស់ព្រះនាងដែរ។ បន្ទាប់ពីបានលែងលះជាមួយសម្តេចសីហនុ អ្នកម្នាងកាញ៉ុលបានរៀបការជាលើកទីពីរជាមួយមន្រ្តីយោធាម្នាក់ឈ្មោះចាប-ហួតហើយមានកូនចំនួនប្រាំនាក់។ អ្នកម្នាងកាញ៉ុលបានស្លាប់ដោយសារជំងឺមហារីកនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៦៩ ក្នុងជន្មាយុ ៤៩ ឆ្នាំ រីឯលោកចាប-ហួតវិញត្រូវបានស្លាប់ដោយត្រូវបន្ទុះគ្រាប់បែកមួយឆ្នាំក្រោយមក។ បងប្អូនបង្កើតបួននាក់របស់រណឫទ្ធិដែលបង្កើតដោយមាតារបស់ព្រះអង្គជាមួយលោកចាប-ហួត ត្រូវបានស្លាប់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម មានតែមួយនាក់ទេដែលបានរួចខ្លួនរស់រានមានជីវិត។
រណឫទ្ធិបានជួបនឹងអេង ម៉ារី ដែលជាភរិយាដំបូងរបស់ព្រះអង្គនៅដើមឆ្នាំ១៩៦៨។ ម៉ារីគឺជាកូនច្បងរបស់លោកអេង មាស ដែលជាមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃនិងអ្នកស្រីសារ៉ា ហេ។ ម៉ារីមានប្អូនបង្កើតសរុប ៩ នាក់ ហើយនៅក្នុងចំណោមនោះគឺលោកអេង រ៉ូឡង់ អតីតឯកអង្គរដ្ឋទូតកម្ពុជា។ គូទាំងពីរនេះបានរៀបអភិសេយនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៨ នៅឯព្រះបរមរាជវាំង ហើយបង្កើតបានបុត្របីអង្គ៖ ចក្រាវុឌ្ឍ (ប្រសូតឆ្នាំ១៩៧០), សីហឫទ្ធិ (ប្រសូតឆ្នាំ១៩៧២) និងរតនាទេវី (ប្រសូតឆ្នាំ១៩៧៤)។ ក្រោយមក អ្នកទាំងពីរក៏បានបែកពីគ្នាមួយរយៈ ហើយនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០០៦ ម៉ារីបានដាក់ពាក្យលែងលះគ្នា នៅពេលដឹងឮថារណឫទ្ធិកំពុងមានទំនាក់ទំនងស្នេហាជាមួយអ្នកម្នាងអ៊ុក ផល្លា។ ការលែងលះក៏ត្រូវបានសម្រេចនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១០។ រណឫទ្ធិមានបុត្រាពីរអង្គជាមួយអ្នកម្នាងអ៊ុក ផល្លា៖ សុធារិទ្ធ (ប្រសូតឆ្នាំ២០០៣) និងរ៉ាណាវង្ស (ប្រសូតឆ្នាំ២០១១)។ អ្នកម្នាងផល្លាគឺត្រូវជាកូនចៅរបស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ហើយអ្នកម្នាងក៏ជាអ្នករបាំបុរាណដ៏ឆ្នើមម្នាក់ផងដែរ។ ផល្លាបានជួបជាមួយនឹងព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិនៅពេលកំពុងផលិតរឿងរាជាបុរី។
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨, រណឫទ្ធិនិងអ្នកម្នាងអ៊ុក ផល្លាបានរងរបួសធ្ងន់ដោយសារគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅពេលកំពុងធ្វើដំណើរទៅខេត្តព្រះសីហនុ។ អ្នកម្នាងអ៊ុក ផល្លាបានទទួលមរណភាពប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយមកដោយសាររបួសធ្ងន់។
ការសោយព្រះទីវង្គត
សម្តេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ​ ព្រះប្រធានឧត្តក្រុមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ​ បានចូលទិវង្គត នាថ្ងៃទី២៨​ ខែវិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ២០២១​ ​ ក្នុងព្រះជន្ម៧៧ព្រះវស្សានៅប្រទេសបារាំង​ នាវេលាម៉ោង ៩:៤០នាទីព្រឹក​ ត្រូវនឹងម៉ោង ៣:៤០នាទីរសៀលម៉ោងនៅកម្ពុជា ក្នុងពេលដែលព្រះអង្គកំពុងគង់ប្រថាប់ព្យាបាលព្រះរោគ។
គន្ថនិទ្ទេស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ឌិតជនជាតិខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកជាតិខ្មែរនិយម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកភ្នំពេញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមាជិករដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនរោត្តម រណឫទ្ធិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានរដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
សំពាធ
សំពាធមកពីស្ទង់ក្នុងមាបមានន័យថាមកពីស្ទាបក្នុងមុង
បារាជិក​កណ្ឌ
ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ (សៀវភៅលេខ ៥)
បារាជិក ទី ១
ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ> បារាជិក ទី ១ (សៀវភៅលេខ ៥)
ពណ៌ជាភាសាជប៉ុន
=ពណ៌សុទ្ធ=
=ពណ៌ល្បាយ=
ទឹកត្រី
ទឹកត្រី គឺជាគ្រឿងផ្សំ រាវដែលផលិតពីត្រី ឬ ក្រហុក ដែលត្រូវបានស្រោបក្នុង អំបិល ហើយមានរសជាតិប្រៃ និងអាចរក្សាទុកបានរហូតដល់ពីរឆ្នាំ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​គ្រឿង ​ផ្សំ​ក្នុង​ម្ហូប​អាស៊ី​បូព៌ា និង ​ម្ហូប​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ជាពិសេស ​មីយ៉ាន់ម៉ា កម្ពុជា ចិន ឥណ្ឌូនេស៊ី ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន តៃវ៉ាន់ ថៃ និង ​វៀតណាម ។
ដោយសារតែសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការបន្ថែមរសជាតិ ឈ្ងុយឆ្ងាញ់ដល់មុខម្ហូប វាត្រូវបានទទួលយកទូទាំងពិភពលោកដោយមេចុងភៅ និងចុងភៅតាមផ្ទះ។
ទឹក​ត្រី​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​គ្រឿង​ផ្សំ​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​ឬ​ក្រោយ​ពេល​ចម្អិន​រួច ហើយ​ជា​មូលដ្ឋាន​ក្នុង ​ទឹក​ត្រី ។ ទឹកស៊ីអ៊ីវ ត្រូវបានចាត់ទុកដោយអ្នកខ្លះនៅលោកខាងលិចថាជាបន្លែជំនួសទឹកត្រី ទោះបីជាវាមានរសជាតិខុសគ្នាខ្លាំងក៏ដោយ។
គ្រឿងផ្សំ និងការផលិត
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ធុងចម្រោះទឹកត្រីនៅ [[កោះត្រល់ ប្រទេសវៀតណាម]] ទឹកត្រីជាប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានរៀបចំពីប្រភេទត្រី និងសំបកផ្សេងៗ និងពីការប្រើប្រាស់ត្រីទាំងមូល ឬដោយគ្រាន់តែប្រើ ឈាម ត្រី ។ ទឹកត្រីទំនើបភាគច្រើនមានតែត្រី និង អំបិល ជាធម្មតាផលិតពីអាន់ឆូវី បង្គា ត្រីស្បៃកា ឬត្រីខ្លាញ់ខ្ពស់ដែលមានរសជាតិខ្លាំង។ វ៉ារ្យ៉ង់ខ្លះបន្ថែម ឱសថ និង គ្រឿងទេស ។ ចំពោះ​ទឹកត្រី​សម័យ​ទំនើប ត្រី ឬ​សំបក​ខ្យង ត្រូវ​លាយ​អំបិល​ក្នុង​កំហាប់​ពី ១០% ទៅ ៣០%។ បន្ទាប់មកវាត្រូវបានផ្សាភ្ជាប់ក្នុងធុងបិទជិតរហូតដល់ពីរឆ្នាំ។
នៅពេលដែលសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដើមត្រូវបានបង្កើតឡើង ទឹកត្រីមួយចំនួននឹងត្រូវបានផលិតឡើងតាមរយៈការស្រង់ចេញនូវបរិមាណត្រីឡើងវិញតាមរយៈការស្ងោរ។ ដើម្បីកែលម្អរូបរាងដែលមើលឃើញ និងបន្ថែមរសជាតិ ទឹកត្រីទី 2 ច្រើនតែមានបន្ថែម ការ៉ាមែល ឬអង្ករអាំង។ ពួកវាស្តើងជាង ហើយចំណាយតិច។ ក្រុមហ៊ុនផលិតទឹកត្រីមួយចំនួនក៏នឹងកាត់បន្ថយការចុចដំបូងផងដែរ ដើម្បីផលិតផលបន្ថែមទៀត។
ការប្រែប្រួលតាមតំបន់
ទឹកត្រីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ច្រើនតែផលិតពី អាន់ឆូ វី អំបិល និងទឹក ហើយមានរសជាតិខ្លាំង។ កូនត្រីសារឌីន និងអំបិលត្រូវបានរៀបចំនៅក្នុងធុងឈើដើម្បី​ឱ្យមានក្លិនឈ្ងុយ ហើយត្រូវបានចុចយឺត ៗ ផ្តល់ទិន្នផលប្រៃនិងរាវ។
ប្រជាជនអាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាទូទៅប្រើត្រីធ្វើជាទឹកត្រី។ ទោះ​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ មាន​ទឹកជ្រលក់​ផ្អែម និង​ជូរ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ច្រើន​ជាង​ជា​ទឹក​ជ្រលក់
នៅ ប្រទេសកម្ពុជា, ទឹកត្រីក៏ដូច ប្រហុក ដែរ គេជឿថាមានអាយុកាលតាំងពី សម័យមុនអង្គរ ។ ទឹកត្រីតាមបែបឧស្សាហ៍កម្ម ត្រូវបានផលិតដោយលាយ ត្រី ឬ អំបិលគ្រើម ហើយដាក់ក្នុង ធុង ឈើធំ។ ក្នុងរយៈពេលពី 6 ទៅ 8 ខែ វាត្រូវបានចំហុយចំនួន 5 ដង មុននឹងផ្ទេរចូលទៅក្នុងពាង និងត្រាំទឹករយៈពេល 2-3 ខែចុងក្រោយ។ ទឹកត្រីដែលល្បីជាងគេគឺផលិតនៅ ខេត្តកំពត ។ ផលិតកម្មអាហារនៃកំពតក្រុមហ៊ុនផលិតទឹកត្រីជំនាញមួយដែលមាន ទឹកត្រីលាយជាមួយនឹងស្ករ ទឹកកំបោរ ម្ទេស និង សណ្តែកដីលីង ដើម្បីបង្កើតជាទឹកត្រីផ្អែម ដែលជាទឹកប្រៃពេញនិយមបំផុតនៅកម្ពុជា។
ឃុំត្រពាំងរាំង
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជុំគិរី ខេត្តកំពត មាន  ០៥ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ភូមិក្រូច
សំដៅទៅដល់÷
បារាជិក ទី ២
ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ> បារាជិក ទី ២ (សៀវភៅលេខ ៥ ទំព័រ​ទី ១៧)
អុន តុលា
ជីវប្រវត្តិ ❤ ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ភេទប្រុស សញ្ជាតិខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា ❤ កើតនៅ ថ្ងៃ ទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ​២០០៤ ❤ ទីកន្លែងកំណើត ភូមិកណ្ដាល ឃុំក្រាំងយ៉ូវ  ស្រុកស្អាង  ខេត្តកណ្តាល
បារាជិក ទី ៣
ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ> បារាជិក ទី ៣ (សៀវភៅលេខ ៥ ទំព័រ​ទី​ ២៣)
ឃុំស្រែសំរោង
( Srae Samraong Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជុំគិរី ខេត្តកំពត មាន  ០៥ភូមិ៖
សារ៊ាំ ប៉ាក់
អ្នកស្រី សារ៉ាំប៉ាក់ មានឈ្មោះដើម ចៅ ប៉ាក់ កើតឆ្នាំ១៩២១ នៅភូមិត្រពាំងទា ឃុំពងទឹក ស្រុកដង្កោ ខេត្តកណ្ដាល (បច្ចុប្បន្ន ស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់ពងទឹក ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ) ។ ឪពុកឈ្មោះ ចៅ ម្តាយ ឈ្មោះ យ៉ាន។ អ្នកស្រីសារាំប៉ាក់មានបងប្អូនបង្កើតចំនួន៥នាក់ ស្រី ៤ ប្រុស ១ រួមមាន៖
កាលពីកុមារអ្នកស្រី សារ៉ាំប៉ាក់ គឺជាក្មេងដែលស្រឡាញ់ចូលចិត្ត ផ្នែកសិល្បៈបុរាណ ហើយគាត់ក៏បានទទួលបានការបណ្ដុះបណ្ដាលពីចាស់ទុំ ដែលឋិននៅក្នុងភូមិស្រុករបស់គាត់ផ្ទាល់។លុះដល់វ័យ ពេញក្រមុំ ម្តាយបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយលោក ថី ចេស។ អ្នកស្រីសារាំប៉ាក់មានកូនចំនួន ៣ នាក់គឺ៖
លុះមកឆ្នាំ១៩៧៥ នាង សារ៉ាំប៉ាក់ក៏ដូចជា ប្រជាពលរដ្ឋ ដទៃ ត្រូវបានគេជម្លៀសចេញពីក្រុងភ្នំពេញ ។ នាង សារ៉ាំប៉ាក់ បានទៅរស់នៅ ក្នុងស្រុក បារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ ។នៅឆ្នាំ១៩៧៨គាត់បានជិះរទេះទៅស្រុកចំការលើ ហើយអ្នកស្រុកអ្នកភូមិកាលបើឃើញអ្នកស្រីរួចក៏បានយកអង្ករ ពោត សណ្ដែក ព្រមទាំងសម្ភារៈហូបចុកផ្សេងៗមកជូនគាត់។ ពួកខ្មែរក្រហមកាលបើដឹងដំណឹងនេះហើយបាននាំគាត់ទៅសាកសួរ។ កូនៗគ្រាន់តែឮក៏អង្វរថា កុំយកម៉ែខ្ញុំ ទៅអីគាត់ចាស់ហើយ ពួកគេក៏តបមកវិញដោយនិយាយថា ខ្ញុំមិនយកគាត់ទៅសម្លាប់ទេ គ្រាន់តែយកគាត់ទៅសាកសួរដ្បិតអីគេប្រាប់ថាគាត់ជាអ្នកនយោបាយធំ ។ រួចហើយអ្នកស្រីសារាំប៉ាក់ ក៏ទាញស្លឹកចេកក្រៀមមកមូរជាបារីជក់ រួចដោះក្រវិល ខ្សែក ទទូរក្រម៉ា បាក់អាវសារូ ស្លៀកខោកាំទឺ រួចប្រគល់ក្រវិលនោះទុកឱ្យកូនរួចក៏ដើរចេញទៅ ។ ដើរមិនឆ្ងាយពីផ្ទះពួកគេបានសម្លាប់អ្នកស្រីសារាំប៉ាក់នៅទីនោះឯងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨។
ក្រោយថ្ងៃដែលគេសម្លាប់អ្នកស្រីសារាំប៉ាក់បាន៧ថ្ងៃ ក្រុមរណសិរ្យសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជាបានរំដោះប្រជាជនឱ្យបានរស់រានមានជីវិតឡើងវិញ និងរួចរំដោះពីការត្រួតត្រា​ប្រើនិងធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងសាហាវឃោរឃៅ...។(នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់អ្នកស្រីសុម៉ាលី)
ស្ពានអាកាសនៅប្រទេសកម្ពុជា
ស្ពានអាកាសនៅប្រទេសកម្ពុជាមាន÷
បារាជិក ទី ៤
ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ> បារាជិក ទី ៤ (សៀវភៅលេខ ៥ ទំព័រ​ទី ៣០)
ស្ពាននៅប្រទេសកម្ពុជា
ស្ពាននៅប្រទេសកម្ពុជាមានដូចជា÷
ស្ពានអាកាសតិចណូ
ស្ពានអាកាសតិចណូ ជាស្ពានដែលប្រសព្វ នៃមហាវិថីសហព័ន្ធរុស្ស៊ី ជាមួយ មហាវិថីម៉ៅសេទុង។
ស្ពាន​អាកាស​តិចណូ​ លាត​សន្ធឹង​លើ​សង្កាត់​ចំនួន​ពីរ​គឺ​ សង្កាត់​ទឹក​ល្អក់​ទី​មួយ​នឹង​សង្កាត់​ ​ដេប៉ូ​ទី៣ ប្រើ​រយៈ​ពេល​​សាង​សង់​​១៥ ខែ​ គឺ​ចាប់​ពី​ខែ​កញ្ញា ២០១៤ ​​ដល់​ខែ​ធ្នូ​ ២០១៥ ដោយ​ប្រើ​ថវិកា​អស់​ ១៤ ៥០២ ៤៧៦ ដុល្លារ​។
ភូមិព្រៃចេក(ឃុំទូកមាសខាងលិច)
=ភូមិព្រៃចេក= ភូមិព្រៃចេក គឺជាភូមិតូចមួួយដែលមានចំងាយប្រហែល៦០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តកំពត។ ហើយស្ថិតក្នុង ឃុំទូកមាសខាងលិច ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត។​​ បច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ភូមិនេះមានប្រជាជនប្រហែលជាង ៣៥០ គ្រួសារ ហើយមានប្រជាជនសរុបប្រហែល ១៤៥០​នាក់ ស្រី ៨៥០​នាក់។ ភូមិនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ ផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័នដូចជា៖​ ផ្លូវលំ សាលារៀន និងមណ្ឌលសុខភាព ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លាយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែ​ការប្រកបរបរកសិកម្មស្រែចំការ ចិញ្ចឹមសត្វ អាជីវកម្ម និងការប្រកបរបរផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។ រូបភាពតូច|ស្តាំ|340x340ភីកសែល
សេដ្ឋកិច្ចភូមិព្រៃចេក
ប្រជាជននៅក្នុង ភូមិព្រៃចេក មានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជនសឹងតែ ៨០%ប្រកបរបរកសិកម្មធ្វើស្រែចំការ ១០%ប្រកបរបរលក់ដូរ និង ១០%គឺជាមន្ត្រីរាជការ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៦នេះប្រជាជនបានប្រមូលផលស្រូវកើនឡើងបាន ២០%បើធៀបទៅនិងឆ្នាំកន្លងទៅ។​ ចំពោះវិស័យលក់ដូរវិញយើងសង្កេតឃើញគ្រួសារមួយចំនួនមានជីវភាពកាន់តែធូរធារជាងមុនទៀតដោយសារតែពួកគាត់ប្រកបរបរលក់ដូរនេះ។ បើមកនិយាយពីការធ្វើរោងចក្រវិញប្រជាជនមួយចំនួនទៅភាគច្រើនបានធ្វើតែជាកម្មករធម្មតា ប៉ុន្តែនៅចុងឆ្នាំ ២០១៧ នេះពួកគាត់ភាគច្រើនបានឡើងឋានៈ និងប្រាក់ខែច្រើនជាងមុនគួរអោយកត់សំគាល់។​
ប្រវត្តិស្រុកបន្ទាយមាស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត
ឃុំកញ្ជរ
=រដ្ឋបាល= ឃុំកញ្ជរ មាន ១២ ភូមិ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
ធា ចាន់មុនី
ជីវប្រវត្តិ ❤ ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ភេទប្រុស សញ្ជាតិខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា ❤ កើតនៅ ថ្ងៃ ទី ខែ ឆ្នាំ​ ❤ ទីកន្លែងកំណើត ភូមិព្រែកតាព្រីង ឃុំសិត្បូ  ស្រុកស្អាង  ខេត្តកណ្តាល
ស្ពានអាកាសក្បាលថ្នល់
ស្ពាននេះមានទីតាំងស្ថិតនៅ ភូមិព្រែតានូ សង្កាត់ចាក់អង្រែលើ ខណ្ឌមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ
វិថីប៉ាស្ទ័រ
វិថីប៉ាស័្ទរ ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី វិថីក្រមួនស ខាងក្រោយ មន្ទីរពេទ្យព្រះអង្គឌួង ទៅដល មហាវិថីព្រះសីហនុ ខាងក្រោយ វិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ។
វិថីប្រទេសបារាំង
វិថីប្រទេសបារាំង ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី រង្វង់មូលវត្តភ្នំ ផ្នែកខាងជើង ទៅដល់ គល់ស្ពានជ្រោយចង្វារ ត្រើយខាងលិច។
វិថីសម្ដេច ប៉ែន នុត
វិថីសម្ដេច ប៉ែន នុត ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី ភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍ទួលគោក ទៅដល់ អង់តែនទួលគោក។
ខេមរ៉ា ដាវីត
ជីវប្រវត្តិ ❤ ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ភេទប្រុស សញ្ជាតិខ្មែរ ប្រជាជន កម្ពុជា ❤ កើតនៅ ថ្ងៃ ទី០៦ ខែសីហា ឆ្នាំ​២០០៥ ❤ ទីកន្លែងកំណើត ភូមិព្រែកតាព្រីង ឃុំសិត្បូ  ស្រុកស្អាង  ខេត្តកណ្តាល
Go, Dog. Go!
តំណភ្ជាប់ខាងក្
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុក
Liv and Maddie
Liv and Maddie (បកប្រែ: លីហ្វនិងម៉ាឌី) គឺជារឿងភាគទូរទស្សន៍បែបកំប្លែងរបស់អាមេរិកដែលបង្កើតឡើងដោយ John D. Beck និង Ron Hart ដែលចាក់ផ្សាយនៅលើ Disney Channel ចាប់ពីថ្ងៃទី ១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៣ ដល់ថ្ងៃទី ២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៧។
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្មវិធីទូរទស្សន៍អាមេរិក
កីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ
ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ ជាកីឡដ្ឋានបាល់ទាត់ និងអត្តពលកម្មក្នុង រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ដែល​ជា​កីឡដ្ឋាន​ទំនើប​ផុត​លេខ​នៅ​កម្ពុជា។ ។ វា​ជា​កន្លែង​សំខាន់​នៃ ​ពហុ​កីឡដ្ឋាន​ជាតិ​មរតក​តេជោ ។
សំណង់
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​បាន​សាងសង់​អគារ​កីឡា​ជាតិ​មរតក​តេជោ ដែល​រួម​មាន​ពហុកីឡដ្ឋាន​សំខាន់​ ​សម្រាប់​ ​ព្រឹត្តិការណ៍​កីឡា​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ឆ្នាំ​២០២៣ ។ ការ​សាង​សង់​ពហុកីឡាដ្ឋាន​បាន​បានចាប់ផ្ដើមដំណើរការសាងសង់នៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧ ហើយបញ្ចប់គម្រោងសាងសង់នៅថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១។ ពិធី​បើក​ការដ្ឋាន​សាងសង់​កីឡដ្ឋាន​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​កាលពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​៤ ខែមេសា ឆ្នាំ​២០១៧​។ រដ្ឋាភិបាលចិនបានផ្តល់ជំនួយចំនួន ១.១ ពាន់លានយន់ចិន (ប្រហែល ១៦០ លានដុល្លារ) សម្រាប់ការសាងសង់កីឡដ្ឋានដែលត្រូវបានអភិវឌ្ឍដោយ សាជីវកម្មវិស្វកម្មសំណង់រដ្ឋចិន ។ វិស្វករ​ចិន​ប្រមាណ​៣៤០​នាក់ និង​កម្មករ​និង​អ្នកបច្ចេកទេស​កម្ពុជា​២៤០​នាក់​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ការសាងសង់​នេះ​។ នៅខែមករាឆ្នាំ ២០១៩ ការដំឡើងកៅអីត្រូវបានបញ្ចប់។ ​នៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ បានមានពិធីសម្ភោធដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការវិមានកីឡដ្ឋាន នៃពហុកីឡាជាតិមរតកតេជោ ក្រោមអធិបតីភាពដ៍ខ្ពង់ខ្ពស់ សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
ស្ថាបត្យកម្ម និងការរចនា
រចនាសម្ព័នពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ មានការ​ធ្វើ​កីឡដ្ឋាន​រាង​ជា​សំពៅ​គឺ​ដើម្បី​រំលឹក​ដល់​​ទំនាក់ទំនងដែលកន្លង​មក​កម្ពុជា​មានជាមួយ​មិត្ត​ចិន​ជា​យូរ​មក​ហើយ​តាំង​ពី​សម័យ​ធ្វើ​ដំណើរ​ដោយ​សំពៅ​ម្ល៉េះ។ មួយ​វិញ​ទៀត ​វា​ក៏​ជា​ការ​ភ្ជាប់​ទំនាក់ទំនង​តាម​គំនិត​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​និង​ផ្លូវ​សូត្រ​សតវត្ស​ទី​២១​ផង​ដែ ដោយសារ​តែ​កន្លង​មក​កម្ពុជា​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ចិន​ជា​យូរ​មក​ហើយ​តាំង​ពី​សម័យ​ធ្វើ​ដំណើរ​ដោយ​សំពៅ​ម្ល៉េះ។ ពហុកីឡាដ្ឋានជាតិមរតកតេជោជាកីឡដ្ឋានធំជាងគេទី៣ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានចំនួនកៅអីរហូតដល់ ៦០ ០០០ កៅអី ដែលមានទំហំផ្ទៃដី ១៤,៩ ហិកតា ទំហំអាគារ ៨៦ ០០០ ម៉ែត្រក្រឡា។ កីឡដ្ឋាន​នេះ​ត្រូវ​បាន​ហ៊ុំ​ព័ទ្ធ​ដោយ​កសិណ​រចនា​ម៉ូដ ​អង្គរ និង​លម្អ​ដោយ​គំនូរ​ដែល​ផ្អែក​លើ​ផ្កា​រំដួល ដែល​ជា​ផ្កា​ជាតិ​របស់​កម្ពុជា។ កីឡដ្ឋាន​នេះ​អាច​ផ្ទុក​មនុស្ស​បាន​ជាង​៦​ម៉ឺន​នាក់​។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បាល់ទាត់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កីឡា
ឃុំកោះថ្កូវ(ស្រុកជលគិរី)
ស្ថិតនៅ ស្រុកជលគិរី ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
ឃុំ មាន ភូមិ៖
ចៅសុវណ្ណរាជ
ចៅសុវណ្ណរាជ ( ឡាវ : ເຈົ້າສຸວັນນະລາດ) (ថ្ងៃទី 8 ខែកក្កដាឆ្នាំ 1893 - 23 មិថុនា 1960) លោកជា នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃ ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ពីឆ្នាំ ១៩៤៧ - ឆ្នាំ ១៩៤៨  លោកគឺជាកូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ប៊ុងខុង និងជាប្អូនរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ភេត សារ៉ាត់រតនាវង្សា, សុវណ្ណាភូម៉ា និង ស៊ូផានុវង្ស ។
មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផា
មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផា ជាមន្ទីរពេទ្យសប្បុរសធម៌ដែលបានជួយសង្គ្រោះកុមារកម្ពុជារាប់លាននាក់ ដោយមិនគិតថ្លៃ ដែលមានលោកវិជ្ជបណ្ឌិត បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​រ ជាស្ថាបនិក។ =ទីតាំងមន្ទីរពេទ្យ=
វិថីផ្សារដែក
Phsar Dek (St. 88) ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី មហាវិថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ ខាងត្បូង មន្ទីរពេទ្យកេតុមាលា ទៅដល់ មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស តែត្រូវមានរបងដែកឃាំងត្រឹម វិថីប្រទេសបារាំងខាងជើង មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុផ្ផាវត្តភ្នំ។
វិថីជាសក្ខីភាពថា ខេត្តផ្សារដែក ជារបស់ខ្មែរ នៅដែនដីកម្ពុជាក្រោមដែលបានបាត់បង់ទៅប្រទេសវៀតណាម(យួន) គ្រប់គ្រងសព្វថ្ងៃ។
វត្ត​សុវណ្ណគិរីពោធិ​ព្រឹក្ស
វត្ត​សុវណ្ណ​គិរី​ពោធិ៍​ព្រឹក្ស រឺ​វត្ត​តាងរាង ជា​វត្ត​ក្សត់​ខ្សោយ​មួយ​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​វាល ឃុំ​សំរោង ស្រុក​ភ្នំ​ក្រវាញ ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ ។ បើ​តាម​ព្រះ​គ្រូ​ចៅ​អធិការ​វត្ត​មាន​សង្ឃដីកាថា វត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០០០? តែ​ព្រះ​អង្គ​ទើប​តែ​មក​គង់​ជា​សង្ឃរាជ​វត្ត​ទើប​តែ​បាន​៣​ព្រះវស្សា​នោះទេ ។ វត្ត​តាងរាង ជា​វត្ត​ស្ថិត​នៅ​លើ​ខ្នង​ភ្នំ ដែល​មាន​ព្រះ​វិហារ សង់​ពី​ឈើ កំពុង​តែ​ពុក​ដោយ​អន្លើ និង​កុដិ​ សាលា​ឆាន់ នៅ​ជើង​ភ្នំ តាម​បណ្តោយ​ផ្លូវ​ពី​ស្រុក​ភ្នំ​ក្រវាញ​ទៅ​កាន់​ទំនប់​ទី​៣ ។ វត្ត​នៅ​ដាច់​ឆ្ងាយ​ប្រមាណ​១២គីឡូម៉ែត្រ ពី​ទី​រួម​ស្រុក​ភ្នំ​ក្រវាញ បច្ចុប្បន្ន​មាន​ព្រះ​សង្ឃ​គង់​តែ​៥​អង្គ​នោះទេ ។ ព្រះ​គ្រូ​ចៅអធិការ និមន្ត​មក​ពីខេត្តប៉ៃលិន
សង្កាត់ចេក
(Chek Sangkeat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងស្វាយរៀង ខេត្តស្វាយរៀង មាន ១០ភូមិ÷ ព្រំប្រទល់នៃ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តស្វាយរៀង ចេក
អៀវ កើស
អៀវ កើស គឺជា​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ភាសា​ខ្មែរ, ជា​កវីនិពន្ធ , អ្នកនិពន្ធ​សារព័ត៌មាន​ខ្មែរ​-​បារាំង និង​អ្នក​រៀបរៀង​សៀវភៅភាសា​ខ្មែរ​, ជា​សហគ្រិន , ជា​ស្ថាបនិក​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ , ជា​សមាជិក​សភា​តំណាងរាស្ត្រ , ជា​ឧ​ប​រដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​ប្រធានរដ្ឋសភា​។​ លោក អៀ​វ កើ​ស កើត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩០៥ នៅ​ឃុំ​សង្កែ ខេត្ត​បាត់ដំបង ជា​បុត្រ​ទោល​របស់លោក អៀ​វ ហេង និង អ្នកស្រី ទឹក ។
ការសិក្សា
លោក​បាន​រៀន​នៅ​វត្ត​កណ្តាល និង​សាលាបឋមសិក្សា​ខេត្ត​បាត់ដំបង នៅ​អនុវិទ្យាល័យ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិក្រុងភ្នំពេញ និង​សាលា​ពាណិជ្ជកម្ម​ក្រុង​ហាណូយ រហូត​ប្រឡង​ជាប់​លេខ​១ នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៧។ គ្រឹះស្ថាន ដឺ​នី​ហ្វ្រែរ នៅ​ភ្នំពេញ និង​​ចម្ការកៅស៊ូ​មេមត់ បាន​ទទួល​លោក​ជា​និយោជិក ដល់​ដើមឆ្នាំ​១៩២៨ មុន​នឹង​លោក​ចាប់ផ្តើម​អាជីវកម្មជា​សហគ្រិន​ស្ថាបនា​នៅ​មេមត់ ​ទៅ​ទល់នឹង​ឆ្នាំ​១៩៣២។ នៅ​តុលាការ​កំពង់ចាម ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩២៨ លោក​បាន​ប្តឹង​ឈ្នះក្តី​លើ​ចាងហ្វាង​ចម្ការកៅស៊ូ​ចាឡាង សញ្ជាតិ​​បារាំង​ដែលបាន​ប្រើ​អំណាច​ប្រមាថ​រូបលោក។ ជំនាន់​នោះ ខ្មែរ​ដែល​អាច​ឈ្នះក្តី​លើ​បារាំង ជាពិសេស​បារាំង​ដែល​​មាន​ឋានៈ​ខ្ពង់ខ្ពស់​បែបនេះ​ ពិត​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​មាន​ដោយ​កម្រ​ពេក​ណាស់ ។
ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន
ឆ្នាំ​១៩២៩ លោក​បាន​រៀបការ​ជាមួយ​អ្នក​គ្រូ​ គិម ស៊ិរី ហៅ ពាញ ។ លោក​មាន​កូនប្រុស​២​នាក់ ។ ទោះបី​លោក​កំពុង​ប្រកប​អាជីវកម្ម និង មានគ្រួសារ​ហើយ​ក្តី ក៏​លោក​នៅតែ​ខំ​ឆ្លៀត​រៀន​រហូត​បាន​ប្រឡង​ជាប់​អាហារូបករណ៍​នា​ឆ្នាំ​១៩៣២ ដើម្បី​បាន​ទៅ​បន្ត​វិជ្ជា​នៅ​វិទ្យាស្ថាន​គីមី​ ឯ​ក្រុង​ប៊រដូ នា​ប្រទេស​បារាំង ។ ប៉ុន្តែ​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​នៅ​ឥណ្ឌូចិន មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​លោក​ចេញ​ទៅ​សិក្សា​ឡើយ ។​ ​ឆ្នាំ​១៩៤២-១៩៤៦ លោក​បាន​ធ្វើ​ជា​សហគ្រិន​សាធារណការ​នៅ​ខេត្ត​បាត់ដំបង ។ ក្នុងពេលនោះ​លោក​បាន​ចូល​ជា​សមាជិក​សភា​តំណាងរាស្ត្រ​ខ្មែរ រួច​ជា​សមាជិក​រង​នៅ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ នៃក្រុម​មហា​ប្រឹក្សា​សម្រាប់​ការពារ​ផលប្រយោជន៍ខាង​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូចិន និង បាន​ធ្វើ​ជា​សមាជិក​នៃ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​នៅ​អម​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ ។ ឆ្នាំ​១៩៤១-៤៥ លោក​បាន​ប្រកប​មុខរបរ​លក់​ថ្នាំពេទ្យ និង​ធ្វើ​ឧស្សាហកម្ម​សាប៊ូ នៅ​បាត់ដំបង ។​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៥ លោក​បាន​មក​ភ្នំពេញ កាន់តំណែង​ជា​ឧ​ប​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច ។ ឆ្នាំ​ក្រោយមក លោក​បាន​ចូលរួម​បង្កើត​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ និង បាន​ធ្វើ​ជា​ប្រធានរដ្ឋសភា​ព្រាង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។ ឆ្នាំ​១៩៤៧ លោក​បាន​ធ្វើ​ប្រធានរដ្ឋសភា​ម្តង​ទៀត ​រហូតដល់​ឆ្នាំ​១៩៤៩។ លោក​បាន​ចូល​ជា​សមាជិក​សមាគម​មិត្ត​សិស្ស​ចាស់ និង​មិត្ត​អនុវិទ្យាល័យ និង វិទ្យាល័យ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ, សមាគម​គិលាន​  សង្គ្រោះ​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ និង គណៈកម្មការ​វប្បធម៌​ ​ដែលមាន​សម្តេច​ព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជា​ប្រធាន​ ព្រមទាំង​បាន​ធ្វើ​ជា​ទីប្រឹក្សា​សមាគម​មិត្ត​សាលា​បាលី ។ លោក​បាន​រៀបចំ​ក្បួនជវលេខ និងអង្គុលីលេខ​ខ្មែរ​។ ជាមួយ​នឹង​គណៈកម្មកា​រ​វប្បធម៌ លោក​បាន​កែសម្រួល​អក្សរ​ខ្មែរ​សម្រាប់​អង្គុលីលេខ​។ លោក​ជា​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ភាសា​ខ្មែរ , ជា​កវីនិពន្ធ , អ្នកនិពន្ធ​សារព័ត៌មាន​ខ្មែរ​-​បារាំង និង​អ្នក​រៀបរៀង​សៀវភៅ «ភាសា​ខ្មែរ»​។ ព្រះ​ករុណា​ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ ​ទ្រង់​សព្វ​ព្រះ​រាជ​ហឫទ័យ​ បាន​ព្រះ​រាជទាន​ គ្រឿង​​ឥស្សរិយយស មេដាយ​​មាស​ព្រះ​ករុណា​ទ្រង់រាជ្យ​​​ និង មេដាយ​វរ​សេនា​អាណាច​ក្រ​កម្ពុជា ។ នៅ​ចុងឆ្នាំ​១៩៤៩ លោក​បាន​ដង្ហែព្រះ​ករុណា​ជា​អម្ចាស់​ជីវិត​លើ​ត្បូង ​​ទៅ​​ប្រទេស​បារាំង ។ លុះ​បាន​ឆ្លៀត​ព្យាបាល​រោគ រួច​ត្រឡប់មក​ប្រទេស​យើង​​វិញ មិន​បាន​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ផង ​ស្រាប់​តែ​គ្រាប់បែកដៃ​១​ បាន​ផ្ទុះ​ឡើង​ប្រហារ​ជីវិត​លោក​ ក្រោយពេល​ដែល​លោក​ទើបនឹង​​បាន​បិទ​សម័យប្រជុំ​គណៈ​កម្មការ​ធិ​ការនាយក នៃគណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ  ​នៅ​ថ្ងៃទី​១៤ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៥០ វេលា​ម៉ោង​៦ ល្ងាច។ ពាក្យ​បណ្តាំ​មុន​ផុត​ដង្ហើម​របស់​លោក​ជាពាក្យ​ជ្រាប​ដោយ​ធម៌​អហិង្សា​។ ​សព​លោក​ បាន​បូជា​នៅ​វត្ត​បទុម​វតី​រាជ​វរាម​។ ធាតុ​លោក​ បាន​បញ្ចុះ​នៅ​វត្ត​កែវព្រះ​ភ្លើង​​ ក្រុង​ភ្នំពេញ៕
អេលីសា ឡាម
= អេលីសា ឡាម = សាកសពរបស់​ អេលីសា ឡាម (Elisa Lam) ​ ឬ​ តាមភាសាកង់តុងហៅថា​ ឡាម​ ហូ យី​ (Lam Ho Yi)​ (simplified Chinese: 蓝可儿;​ traditional Chinese: 藍可 )​ កើតថ្ងៃទី​ ៣០​ ខែមេសា ឆ្នាំ​ ១៩៩១ អាយុ​​ ២១ឆ្នាំ មានសញ្ជាតិកាណាដា នាងជានិស្សិតដែលសិក្សានៅឯសកលវិទ្យាល័យ ព្រីធីស កូឡុំបៀ (University of British Columbia) ក្នុងរដ្ឋ វេនខូវើរ (Vancouver) ត្រូវបានគេស្រង់ចេញពីក្នុងធុងទឹកខាងលើអូតែលឈ្មោះ​ សេស៊ីល (Cecil Hotel) ក្នុង​រដ្ឋ​ ដោនថោន ឡសអេនជេលេស​ (Downtown Los Angeles) ​ នាថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៣។​ នាងត្រូវបានគេប្រាប់ថាបានបាត់ខ្លួនតាំងពីថ្ងៃទី ៣១ ខែកុម្ភៈមកម្ល៉េះ។ ការបាត់បង់ជីវិតរបស់នាងបង្កើតឲ្យមានមតិខុសៗគ្នាជាច្រើន ជាពិសេសនោះគឺ clip វីដេអូដែលថតបានដោយកាម៉េរ៉ាសុវត្តិភាពក្នុងជណ្តើរយន្តប្រអប់របស់សណ្ឋាគារដែលត្រូវបានប៉ូលីសយកមកបង្ហាញ ព្រោះវាជាភ័ស្តតាងចុងក្រោយមុនពេលនាងបាត់ខ្លូនដែលជាហេតុធ្វើឲ្យមានការសង្ស័យប្លែកៗជុំវិញ clip វីដេអូមួយនេះ។
ការបាត់ខ្លួន និងការរកឃើញសាកសព
អេលីសា ឡាម​ បានធ្វើដំណើរចេញពីទីក្រុង ឡសអេនជេលេស ហើយចូលមកស្នាក់នៅក្នុងសណ្ឋាគារ សេស៊ិល មុនថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៣។ តាំងតែពីថ្ងៃដែលនាងបានស៊ីញ៉េចេញពីសណ្ឋាគារនេះក្រុមគ្រួសារនាងពុំបានទទួលដំណឹងអ្វីបន្តិចសោះពីនាងទើបធ្វើឲ្យពួកគាត់ប្តឹងប៉ូលីសឲ្យជួយស្វែងរកនាង។​ ដោយការស្រាវជ្រាវយ៉ាងមមាញឹក ខាងប៉ូលីសបានប្រាប់ថា នាងបានបាត់ខ្លួនសូន្យឈឹងតាំងតែពីថ្ងៃទី៣១ ខែមករា មកម្ល៉េះ ព្រមទាំងមានខ្លីបវីដេអូយកមកជាមួយផង។​ ក្នុងខ្លីបវីដេអូដែលជាភ័ស្តតាងចុងក្រោយមុនពេលនាងបាត់ខ្លួនទៅនោះគឺ អេលីសា ឡាម​ បានបង្ហាញនូវអាកប្បកិរិយាប្លែកៗយ៉ាងខ្លាំង គឺពេលមកដល់ជណ្តើរប្រអប់ដំបូង នាងបានឱនចុចលេខជណ្តើរប្រអប់ធម្មតា ឈរបានមួយសន្ទុះនាងបានបង្ហាញនូវអាកប្បកិរិយាប្លែកៗដូចជា អើតកចេញក្រៅហាក់ដូចកំពុងរកនរណាម្នាក់រួចក៏ចូលក្នុងជណ្តើរប្រអប់វិញដោយរត់ទៅពួនក្បែរកន្លែងចុចលេខជណ្តើរប្រអប់ (ស្រដៀងគ្នានឹងការលែងល្បែងបិទពួន) រួចក៏ចេញទៅខាងក្រៅម្តងទៀតដោយធ្វើអាកប្បកិរិយាដដែល ខណៈនោះក្នុងខ្លីបពុំបានបង្ហាញថាមានមនុស្សណាម្នាក់ដើរកាត់ជណ្តើរប្រអប់ឡើយ ហើយជណ្តើរប្រអប់ក៏ពុំទាន់បិទទ្វារដែរ បន្ទាប់នាងបានទៅឈរនៅខាងក្រៅជណ្តើរប្រអប់ហាក់ដូចជាកំពុងតែរងចាំនរណាម្នាក់ ក្រោយមកនាងក៏បានចូលមកក្នុងជណ្តើរប្រអប់វិញដោយចុចលេខជណ្តើរប្រអប់ពីលើចុះក្រោមទាំងអស់ បន្ទាប់មកនាងទៅឈរនៅខាងក្រៅ ហើយធ្វើកាយវិការហាក់ដូចជារៀបរាប់ពីអ្វីមួយឲ្យអ្នកនៅខាងក្រៅនាងស្តាប់ ក្រោយពីឈរនិយាយបានមួយសន្ទុះ នាងក៏បានដើរចេញទៅបាត់រហូតតែម្តង។ ក្រោយមកដោយមានការបន្ទោសពីភ្ញៀវជាច្រើនដែលមកស្នាក់នៅក្នុងសណ្ឋាគារពីគុណភាពទឹក ដោយថាមានពណ៌ខ្មៅ និងមានក្លិនអាក្រក់ ទើបខាងបុគ្គលិកថែទាំសណ្ឋាគារបានឡើងទៅត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធទឹកខាងលើសណ្ឋាគារ រួចក៏បានជួបសពរបស់នាងក្នុងធុងទឹកលើសណ្ឋាគារក្នុងសភាពហើមព្រមជាមួយនឹងសម្លៀកបំពាក់ដូចនៅក្នុង clip វីដេអូដែលបានបែកខ្ចរខ្ចាយនោះតែម្តងទៅ។ នៅក្នុងរឿងអាថ៌កំបាំងនៃការស្លាប់មួយនេះ ពុំមានហេតុផលណាបញ្ជាក់ឲ្យច្បាស់លាស់នោះទេដែលជាហេតុធ្វើឲ្យមានការវិភាគពិចារណាផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ូលីសបានបិទបញ្ចប់រឿងក្តីមួយនេះថាជាករណី សម្លាប់ខ្លូនឯង។​
កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|260x260ភីកសែល| កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ ស្តាំ|រូបភាពតូច|260x260ភីកសែល ស្តាំ|រូបភាពតូច|260x260ភីកសែល កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ ( កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ  ; Port autonome du Sihanoukville   PAS ) គឺជា ទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល និង សាជីវកម្មរដ្ឋ នៃប្រទេសកម្ពុជា និង ក្រុងព្រះសីហនុ ដែលប្រតិបត្តិការ និងគ្រប់គ្រង កំពង់ផែទឹកជ្រៅ តែមួយគត់របស់ប្រទេស។  នៅក្រុងព្រះសីហនុ លើ ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម ឈូងសមុទ្រថៃ ភាគនិរតីនៃប្រទេសកម្ពុជា។ កំពង់ផែនេះត្រូវបានសម្ពោធនៅឆ្នាំ ១៩៦០ ខណៈដែលការសាងសង់ចំណតទាំងបួនរបស់ចំណតចាស់បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៥៥។
ចាប់តាំងពីច្រកនេះត្រូវបានពង្រីកជាបន្តបន្ទាប់។ ចំណតជាច្រើន ចំណត កុងតឺន័រចំណតនាវា ដឹកប្រេង និង រោងចក្រចម្រោះទឹកស្អុយឧស្សាហកម្ម ត្រូវបានបន្ថែម។ មានចំណតចំនួនប្រាំបួនដែលអាចរកបានសម្រាប់កប៉ាល់មធ្យមដែលមានសេចក្តីព្រាងអតិបរមា 8.5 m ។ ប្រវែងសរុបនៃចំណតគឺ 1330 m និងការប្រែប្រួលជំនោរគឺ 1.4 m ។  ដំបូលសម្រាប់ផែដើមដែលបានដាក់ក្នុងឆ្នាំ 1958 មានធ្នឹមបេតុងចំនួន 137 ដែលត្រូវបានសង្កត់ជាមុន ដែលនីមួយៗ 35 m ។ វែង និងមានទម្ងន់ប្រហែល 90 តោន។ ធ្នឹម​ត្រូវ​បាន​គេ​ដំឡើង​នៅ​នឹង​កន្លែង ហើយ​បង្ហាញ​ថា​មាន​ការ​លំបាក​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ។ ផ្លូវដែកតូចមួយត្រូវបានសាងសង់ដើម្បីដឹកជញ្ជូនធ្នឹមចេញពីកន្លែងដំឡើង។
ដើម្បី​ទប់ទល់​នឹង​ការ​កើនឡើង​នៃ​អត្រា​ទំនិញ​ឆ្លងកាត់ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​សាងសង់ 350 m ទៀត​។ - ច្រកថ្មីវែងជាមួយ -10.5 m សេចក្តីព្រាងអតិបរមានៅឆ្នាំ 1966 ។ នាពេលបច្ចុប្បន្ន កំពង់ផែថ្មីនេះអាចផ្ទុកនាវាចំនួន 3 ដែលមាន -7 m សេចក្តីព្រាង។
ការសាងសង់ចំណតកុងតឺន័រ 400 m បណ្តោយ -10.5 m ជម្រៅ និង 6.5 ha ទីធ្លាកុងតឺន័រត្រូវបានបញ្ចប់នៅខែមីនាឆ្នាំ 2007 ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
កិរិណីទេវី
កិរិណីទេវី (អង់គ្លេស: Kirinei Devi) ជាបុត្រីមួយអង្គក្នុងចំណោម បុត្រីទាំង ៧អង្គ របស់អទិទេព មហាព្រហ្ម (Maha Brahma) ដែលជាអវតារ ព្រហ្មលោកកេរស្វរៈ (Brahma Lokesvara) នៃ ពុទ្ធសាសនា មហាយាន (Buddha Mahayana), ព្រះមាតា របស់នាងមាននាមថា ព្រះម៉ែមន្ទ្រា ជាអវតារ នៃ អវលោកកេតិស្វរៈ (Avalokitesvara) អទិទេពស្រីដែលមានដៃ ១០០០ (១ពាន់) ដែលអាចបែងភាគបានចំនួន ១០៨ អវតារ ដោយនាងជាអទិទេព មិនបង្ករកំណើតកូនដោយការរួមសង្វាសនោះទេ ទើបព្រះមហាព្រហ្ម ផ្ដល់នូវដួងគ្រាប់អង្កាំចំនួន ៧គ្រាប់ ដើម្បីឱ្យនាងអាចបង្ករកំណើតដោយឯងៗបាន នាងបានប្រសូត្របុត្រីទាំង ៧អង្គ ក្រោមដើមរាសីសួគ៌ាដ៏ពិសិដ្ឋមួយ ការផ្ដល់កំណើតដល់បុត្រីទាំង៧ បានតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នាជម្ពូទ្វីបយើងនេះ ក្នុងលទ្ធិពុទ្ធសាសនា មហាយាន ។
កិរិណីទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត
Kirinei Devi of Devata Sangkran
ទំនាក់ទំនង រវាងហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន បានចាក់ឬសគល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយ៉ាងរឹងមាំ ចាប់តាំងពីស.វទី១០ មកម៉្លេះ ដោយជំនឿនៃបរិបទសាសនាទាំងពីរ ត្រូវបានផ្គួបបញ្ចូលគ្នា តាមរយៈរឿងព្រេងទេវៈកថាជាច្រើន ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់អ្នកប្រាជ្ញជនជាតិខ្មែរ ក្នុងការច្នៃ រឿងព្រេងទេវៈកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ ឱ្យទៅជារឿងព្រេងដែលមានចរឹតលក្ខណៈ ខុសប្លែកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីបង្កើតបាននូវរចនាបថដែលជារបស់ខ្លួនតាមរយៈការប្រែសម្រួល (Versions Edition) បើទោះជាប្រទេសកម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពល សាសនា វប្បធម៌ពីប្រទេសឥណ្ឌាយ៉ាងណាក្ដី ក៏ផ្នត់គំនិតនៃបុព្វបុរសខ្មែរ បានធ្វើការប្រែសម្រួលកែច្នៃលម្អនូវសិល្បៈរបស់ខ្លួនឱ្យមានភាពខុសប្លែកដាច់ដោយឡែកពី ប្រទេសឥណ្ឌា ផងដែរ ។ តាមរយៈរឿងទេវៈកថា អំពីចូលឆ្នាំខ្មែរ យើងតែងសង្កេតឃើញថា ដំណើររឿង ធម្មបាលកុមារ ដែលជា អវតារ ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន បានភ្នាល់គ្នាអំពីសិរី ទាំងបីប្រការ របស់មនុស្ស ជាមួយនិង មហាព្រហ្ម ដែលជាអទិទេព នៃហិណ្ឌូសាសនា ដែលជាអវតាររបស់ ព្រះព្រហ្ម ដែលភ្នាល់ចាញ់ នូវប្រស្នាទាំងបីប្រការនោះ ហើយព្រះសិរសា របស់ព្រះកុបិលមហាព្រហ្ម ត្រូវបានបុត្រីខ្លួន ទាំង៧អង្គ ផ្លាសវេនគ្នា មកដង្ហែរព្រះសិរសា ដែលជាក្បាលឪពុករបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលត្រូវជាថ្ងៃសង្កាន្ត នៃពិធីបុណ្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ។ អ្នកនិពន្ធកម្ពុជា បានបំប្លែងឱ្យយើងយល់បានថា ព្រះមហាព្រហ្ម ដែលជាហិណ្ឌូសាសនា បានភ្នាល់ចាញ់ ធម្មបាលកុមារ នៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង បានបែងភាគទៅជាព្រះ ឈ្មោះ លោកកេរស្វរៈ នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ដែលមានតឹកតាងជា ប្រាសាទបាយ័ន មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ មិនថា ហិណ្ឌូសាសនា មិនថា ពុទ្ធសាសនា មហាយាន សុទ្ធតែមានជំនឿគោរពទៅលើព្រះ និង ពួកទេវតា ដែលមានចំនួន ៣៣ពួក ដូចនេះហើយ ទើបហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន មានទំនាក់ទំនងនិងគ្នា យូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយពាក្យនៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា ទេវតានៃឆ្នាំថ្មី ដែលត្រូវបានពលរដ្ឋកម្ពុជា រៀបចំគ្រឿងដង្វាយ គោរពបូជាបួងសួងមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ ដោយការយាងមកដល់ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោករបស់ទេវតា នៃហិណ្ឌូសាសនា និង ទេវតា នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ទើបកម្ពុជាហៅថៃ្ងនៃការមកដល់នេះថា មហាសង្ក្រាន្ត (Maha Sangkran) ដែលមាននៃថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលធ្វើការហៅសម្គាល់មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។
រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត
ទេវតាសង្ក្រាន្ត ជាតួអង្គរូបធាតុមួយ តំណាងឱ្យ រាង្គកាយជាធម្មជាតិ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនិង វិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា គ្រប់តួអង្គអទិទេពទេវៈ របស់កម្ពុជា សុទ្ធតែបង្កើតឡើងតាមច្បាប់ធម្មជាតិ មិនមែនជាការនិពន្ធឱ្យតែបានៗ និងមិនមែនជាការបង្កើតតួអង្គ ដោយមិនមានអត្ថន័យពេញលេញនោះទេ ។ តួអង្គទេវតាសង្ក្រាន្ត គ្រងពណ៌សំលៀកបំពាក់ ទៅតាមចរឹតលក្ខណៈ នៃរូបធាតុ ដែលជារាង្គកាយធម្មជាតិ ដែលកើតមាននៅក្នុងចក្រវាឡ របស់យើងនេះ ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទៅ និង សង្គមវិទ្យាសាស្ត្រពិត របស់មនុស្សននៅលើផែនដី ។
នាង កិរិណីទេវី គឺជាអទិទេព តំណាងឱ្យ ភពព្រហស្បតិ៍ និង តំណាងឱ្យ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ នៃថ្ងៃទាំង៧របស់ផែនដី ។
ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត
The color of happiness of Devata Sangkran
ពណ៌មង្គល នៃទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរុងរឿង តាមច្បាប់ធម្មជាតិ ទៅផ្សារភ្ជាប់និង រូបធាតុ របស់ក្រុមតារានិករ នៅក្នុងប្រព័ន្ធចក្រវាឡ ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាតំណាង ឱ្យភពទាំង៧នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើងនេះ ដើម្បីអាចផ្សារភ្ជាប់ ទៅនិងក្បួនវិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ដើម្បីអាចធ្វើការបកស្រាយ ចរិតលក្ខណៈ របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ទៅតាមពណ៌ដែលតំណាង ឱ្យថ្ងៃកំំណើត របស់ពួកគេ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនធ្លាប់ជួបទាល់តែសោះ ដែលពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា សង្ក្រាន្តត្រូវបាន ក្រុមហោរាសាស្ត្រមួយចំនួននៅកម្ពុជា ផ្លាសប្ដូរជាពណ៌ខ្មៅ ជាពណ៌នៃភាពអពមង្គល និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុរបស់ពួកបិសាច និង ពណ៌ស ជាពណ៌នៃភាពបរិសុទ្ធ និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុនៃការបូជា នៅក្នុងកំណត់ត្រាពណ៌ សិរីមង្គលរបស់កម្ពុជា ពណ៌ដែលត្រូវបានដកចេញពីអត្ថន័យពណ៌មង្កល នៅក្នុងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា នោះគឺពណ៌ខ្មៅ និង ពណ៌ស ។ ទេវតាសង្ក្រាន្តដែលយាងមកជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក ក្នុងវប្បធម៌កម្ពុជា តែងតែនាំមកសិរីរុងរឿង និង ភាពល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជានុរាស្ត្រឯណាចង់ឃើញទេវតា នាំភាពអពមង្គលចូលមកក្នុងប្រទេសនោះ វាជារឿងដែលមិនអាចទទួលយកបាន ក្នុងការបំភ្លៃពណ៌មង្គលរបស់កម្ពុជា បកស្រាយតាមចិត្តគំនិតរបស់ខ្លួន ហ៊ានអារកាត់វែកញែកបែងចែក ពណ៌មង្គលទេវតាសង្ក្រាន្ត តាមអំពើចិត្ត ។
ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧
The 7 Devata Sangkran
ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែរ សិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។
គំនិត នៃការបំពុល
តាមការសង្កេតមើលរបស់ក្រុមបុរាណាចារ្យ បច្ចុប្បន្ននេះពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន បានធ្លាក់ចុះនៅគតិយុត្តជាខ្លាំង ដែលជាហេតុ នាំឱ្យមានផ្នត់គំនិតនៃការបំពុល នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ស ប្រែជាខ្មៅ ដោយការមោបាំង ភ្លើតភ្លើនលង់នូវគំនិតអវិជ្ជារបស់ខ្លួន ដែលយល់ថាខ្លួនគឺចេះ និងគិតត្រូវ ហើយអ្នកដទៃគឺគិតខុស បើសង្គមកម្ពុជាបណ្ដោយឱ្យពួកទាំងអស់នេះក្រឡុកសង្គមកម្ពុជាបន្តទៀតនោះ ប្រទេសកម្ពុជានិងសំបូរទៅដោយធនធានកាកសំណល់ ដែលមិនអាចប្រើប្រាសបាននាពេលអនាគត ។
សើចសប្បាយដោយមិនមានចំណាត់ការតាមច្បាប់អ្វីទាល់តែសោះ ។
ការរស់នៅស្អាត, ការពេញចេញនូវក្លិនក្រអូប, ការស្រលាញ់នូវភាពប្រណិត ភាពល្អស្អាតវិចិត្រ មានគំនិតថ្មី មានការគិតបែបវិជ្ជមាន មានគំនិតច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ ។ ផ្ទុយនិង សេចក្ដីល្អនេះដែលបង្កើតបានការគិតអវិជ្ជមាននៅក្នុងសង្គមរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋកម្ពុជា តាមរយៈ ពួកក្រុមមនុស្សអវិជ្ជា ដែលសាងសកម្មភាព និង រូបភាពខ្វះក្រមសីលធម៌ ខ្វះសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរផ្សេងៗ ឱ្យមានជាទំនៀមទម្លាប់បាតសង្គមនៅកម្ពុជា ។
កំណត់ចំណាំ
កិរិណីទេវី សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖ ឆ្វេងកាន់ "កាំភ្លើង" (វជ្រ) ដែលដូចគ្នាទៅ និង ចរិយា របស់ទេវៈ ព្រហស្បតិ៍ ក្នុងគម្ពីរវេទ ដែលពាក្យ កាំភ្លើង អាចមានន័យថា កាំរស្មីនៃភ្លើង ឬ អាចកាន់ដុំភ្លើង តាមការយល់ឃើញរបស់លោកបណ្ឌិត មីសែលត្រាណេ ឆ្នាំ 2001 ។
ប្រការយល់
ចុះថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១១មក ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរនៃពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យលែងមានភារកិច្ចរៀបចំចងក្រងបោះពុម្ពប្រតិទិន និងមហាសង្ក្រាន្តទៀតហើយ ។ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរនៃពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ដែលបានបោះពុម្ពចេញផ្សាយកន្លងមក មិនដែលគូរ កិរិយា កិរិណីទេវី កាន់កាំភ្លើងយន្តនោះទេ ។
ឃុំស្រែក្នុង
( Srae Knong Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជុំគិរី ខេត្តកំពត មាន  ០៦ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ
តំបន់ទេសចរណ៍
រីឯប្រាសាទមួយទៀតឋិតនៅទិសពាយព្យ គឺប្រាសាទថ្មដុះមានទីតាំងនៅលើកំពូលភ្នំថ្មដុះដែលមានកម្ពស់៣៥ ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះកសាងអំពីឥដ្ឋនៅសតវត្សទី១១ មានរាង៤ជ្រុងគឺ ៧ម៉ែត្រ×៧ម៉ែត្រ កម្ពស់១៣ម៉ែត្រ។ បច្ចុប្បន្នប្រាសាទនេះនៅមានលក្ខណៈល្អប្រសើរជាងប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ ដែលទេសចរចូលចិត្តទៅទស្សនា និងធ្វើការបន់ ស្រន់នៅទីនោះ។ ក្រៅពី ប្រាសាទទាំងពីរនេះ ភ្នំតាម៉ៅក៏ជាសួនសត្វមួយដ៏ធំ និងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ផងដែរ ដែលមានសត្វ គ្រប់ប្រភេទមានដូចជា សត្វជើង៤ សត្វស្លាប សត្វក្នុងទឹកជាដើម។ ក្នុងចំណោមប្រភេទសត្វទាំងអស់មានសត្វ ខ្លះនាំចូលពីបរទេស និងមួយចំនួនធំគឺជាប្រភេទសត្វក្នុងស្រុកខ្មែរ ដែលបានមកពីការទិញ និងរឹបអូសពីឈ្មួញ។ ក្រៅពីតំបន់សំខាន់ៗទាំងនេះខេត្តតាកែវនៅមានតំបន់កំសាន្តជាច្រើនទៀត ដូចជារមណីយដ្ឋានប្រាសាទភ្នំដា ដែលឋិតនៅភូមិព្រែកតាផ ឃុំគោកធ្លក ស្រុកអង្គរបុរីចម្ងាយ១០២គីឡូម៉ែត្រពីភ្នំពេញ និង២៤គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្ត តាកែវ។ ប្រាសាទនេះមានទំហំ១២×១២ម៉ែត្រ កំពស់១៨ម៉ែត្រមានរចនាបថភ្នំដាក្នុងសតវត្សទី៦ ឋិតលើកំពូលភ្នំដា ដែលអាចមើលឃើញទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាតនៃវាលស្រែនៅជុំវិញភ្នំ។ រមណីយដ្ឋានភ្នំបាយ៉ង់ឋិតនៅភូមិពោធិ៍រោង ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង្ស ចម្ងាយ១២១គីឡូម៉ែត្រពីភ្នំពេញ និង៤៣គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តតាកែវ ភាគខាងត្បូង។ ប្រាសាទនេះសង់ឡើងនៅសតវត្សទី៧ដោយព្រះបាទភវរ្ម័នទី២ មានកំពស់៣១៣ម៉ែត្រពីជើងភ្នំបាយ៉ង់ សង់ឡើងពីថ្មបាយ ក្រៀម និងឥដ្ឋរាងចតុកោណកែង១៣ម៉ែត្រ×៩ម៉ែត្រ កំពស់ប្រាសាទ១២ម៉ែត្រ។ រម្យនីយដ្ឋានប្រាសាទនាងខ្មៅឋិតក្នុង ទឹកដីស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ ចម្ងាយ៥២គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងភ្នំពេញ និង២៧គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តតាកែវ សង់ឡើងពីថ្មភក់ និងឥដ្ឋតាមរចនាបថកោះកែ ក្នុងសតវត្សទី១០ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ មានតួប្រាសាទ៣ទន្ទឹមគ្នាក្នុងបរិវេណ វត្តប្រាសាទនាងខ្មៅ។ រម្យនីយដ្ឋានប្រាសាទជប់ពល ស្ថិតក្នុងភូមិបារាយណ៍ ឃុំបារាយណ៍ ស្រុកដូនកែវ ចម្ងាយ ៣,៥គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តតាកែវ ប្រវែង៧ម៉ែត្រ×៧ម៉ែត្រ កម្ពស់១៣ម៉ែត្រ អំពីឥដ្ឋ មានគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញ និងមានស្រះ មួយ ទំហំ៧ម៉ែត្រ×១០០ម៉ែត្រ ដែលអ្នកស្រុកហៅថាទន្លេអុំ។ រម្យនីយដ្ឋានវត្តភ្នំខ្លែងតឋិតនៅ ឃុំព្រៃស្លឹក ស្រុកត្រាំង ចម្ងាយ១២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តតាកែវ ជាទីអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ១៧៥៣ ដែលប្រជាជនខ្មែរជឿ ថាជាកន្លែងសក្តិសិទ្ធក្នុងការបួងសួងបន់ស្រន់ សច្ចាស្បថស្បែជាដើម។ មិនទេប៉ុណ្ណោះសារមន្ទីរខេត្តតាកែវក៏ជាទី ប្រមូលផ្ដុំដោយវត្ថុបុរាណ ដែលប្រមូលបានមកពីទីកន្លែងនានាក្នុងខេត្តតាកែវ សម្រាប់អ្នកមកទស្សនា និងអ្នកសិក្សា ស្រាវជ្រាវជាតិ អន្តរជាតិ។
ឯកសារយោង
ភ្នំតាម៉ៅ
មហាវិថីសម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន
មហាវិថីសម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ជាមហាវិថីដែលគិតចាប់ពី មហាវិថីយោធពលខេមរភូមិន្ទ ទៅដល់ ផ្លូវជាតិលេខ២ ត្រង់សង្កាត់ព្រែកហូរ ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្ដាល។
ឃុំគីរីចុងកោះ
(Kiri Chong Kaoh) ជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកគីរីវង់ ខេត្តតាកែវ មាន៦ភូមិ ÷
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកគីរីវង់ គីរីចុងកោះ
ទូរគមនាគមន៍នៅប្រទេសថៃ
ទូរគមនាគមន៍ទំនើប នៅក្នុង ប្រទេសថៃ បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 1875 ជាមួយនឹងការដាក់ពង្រាយសេវា ទូរលេខដំបូង ។ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ការអភិវឌ្ឍន៍បណ្តាញទូរគមនាគមន៍នៅក្នុងប្រទេសថៃគឺស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់វិស័យសាធារណៈ។ អង្គការរដ្ឋាភិបាលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីផ្តល់សេវាទូរលេខ ទូរស័ព្ទ វិទ្យុ និង ទូរទស្សន៍ និងភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលផ្សេងទៀត ជាពិសេសយោធា នៅតែគ្រប់គ្រងអចលនទ្រព្យដ៏ធំនៃវិសាលគមវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍។ ប្រតិបត្តិករទូរគមនាគមន៍ឯកជនពីដំបូងបានទទួល កិច្ចព្រមព្រៀងសម្បទាន ជាមួយសហគ្រាសរដ្ឋ។ សម្រាប់​សេវា​ទូរស័ព្ទ​ដៃ សម្បទាន​ទាំងអស់​ត្រូវបាន​កែប្រែ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​បន្តបន្ទាប់​រហូតដល់​២៥​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​បាន​បញ្ចប់​ជា​បណ្តើរៗ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥​។ សម្រាប់សេវាកម្មផ្សេងទៀត លក្ខខណ្ឌនៃសម្បទានប្រែប្រួល ចាប់ពីមួយទៅដប់ប្រាំឆ្នាំ។ ស្ទើរតែទាំងអស់នៃសម្បទានគឺជា កិច្ចសន្យាសាងសង់-ប្រតិបត្តិការ-ផ្ទេរ (BTO)។ អ្នកវិនិយោគឯកជនត្រូវសាងសង់គ្រឿងបរិក្ខារដែលត្រូវការទាំងអស់ ហើយផ្ទេរវាទៅរដ្ឋមុននឹងពួកគេអាចដំណើរការ ឬផ្តល់សេវាសាធារណៈបាន។
សេរីភាវូបនីយកម្មបានកកើតឡើងនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 និងឆ្នាំ 2000 ។ សហគ្រាសរដ្ឋ អង្គការទូរស័ព្ទនៃប្រទេសថៃ អាជ្ញាធរទំនាក់ទំនងនៃប្រទេសថៃ និង អង្គការសារគមនាគមន៍ដ៏ធំនៃប្រទេសថៃ ត្រូវបានសាជីវកម្មនៅក្នុងឆ្នាំ 2003 និង 2004 ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ 1997 បានជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរស្ថាប័ននៅពេលដែលវាប្រកាសថាវិសាលគមទាំងអស់គឺជា "ធនធានទំនាក់ទំនងជាតិសម្រាប់សុខុមាលភាពសាធារណៈ" ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ 1997 ទាមទារបន្ថែមទៀតនូវការបង្កើត "និយតករឯករាជ្យ" ដែលនឹងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបែងចែកវិសាលភាព និងត្រួតពិនិត្យ និងគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងនៅក្នុងប្រទេសថៃ។ នៅឆ្នាំ 1998 ដើម្បីអនុលោមតាមអាណត្តិរដ្ឋធម្មនុញ្ញ សភាបានអនុម័តច្បាប់បង្កើតនិយតករឯករាជ្យចំនួនពីរគឺ គណៈកម្មការទូរគមនាគមន៍ជាតិ (NTC) និងគណៈកម្មការផ្សព្វផ្សាយជាតិ (NBC) ។ ការអនុវត្តបទប្បញ្ញត្តិបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងប្រទេសថៃនៅពេលដែល NTC ត្រូវបានតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រតាមរយៈនីតិវិធីតែងតាំងដ៏ស្មុគស្មាញក្នុងឆ្នាំ 2005 ។ ការចាប់ផ្តើមនៃ NTC បញ្ចប់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងផ្ទេរអំណាច និងសិទ្ធិអំណាចទាំងអស់ក្នុងវិស័យទូរគមនាគមន៍ពីនាយកដ្ឋានប្រៃសណីយ៍ និងទូរលេខ (PTD) ទៅកាន់គណៈកម្មការឯករាជ្យដែលទើបបង្កើតថ្មី។
នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2006 យោធាបានដណ្តើមយកការគ្រប់គ្រងពីរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល ហើយបានរួមបញ្ចូលគ្នានូវទូរគមនាគមន៍ និងនិយតករផ្សាយទៅជានិយតកររួមមួយ។ កិច្ចការ​នេះ​មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​នៅ​ពេល​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ស៊ីវិល​ចូល​កាន់​អំណាច និង​បាន​ដាក់​ចេញ​នូវ​ច្បាប់​ថ្មី​នេះ។ ច្បាប់ថ្មីនេះមានឈ្មោះថា ច្បាប់ស្តីពីអាជ្ញាធរបែងចែកវិសាលគម និយតកម្ម និងការត្រួតពិនិត្យលើការផ្សាយតាមវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍ និងទូរគមនាគមន៍ឆ្នាំ 2010 ( ហៅកាត់ថា: NRA Act of 2010 ) បានលុបបំបាត់ NTC និងបង្កើត "និយតកររួម" ថ្មីមួយដើម្បីគ្រប់គ្រងទាំងទូរគមនាគមន៍ និងការផ្សាយនៅក្នុងប្រទេសថៃ។. ច្បាប់ថ្មីនេះក៏តម្រូវឱ្យ គណៈកម្មការផ្សព្វផ្សាយ និងទូរគមនាគមន៍ជាតិ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2010 ជានិយតករឯករាជ្យ ត្រូវតែបែងចែកអាជ្ញាប័ណ្ណវិសាលគមពាណិជ្ជកម្មទាំងអស់តាមរយៈការដេញថ្លៃ។ ក្នុងឆ្នាំ 2012 ដើម្បីផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណដល់ វិសាលគម និងសេវាកម្ម 3G គណៈកម្មការទូរគមនាគមន៍ (TC) បានរៀបចំការដេញថ្លៃវិសាលគមដែលបណ្តាលឱ្យមានអាជ្ញាប័ណ្ណថ្មីចំនួន 3 សម្រាប់ 2.1 GHz ដល់បីនាក់ ( AIS, True, និង DTAC )។ ក្នុងឆ្នាំ 2013 គណៈកម្មការផ្សព្វផ្សាយ (BC) បានដេញថ្លៃអាជ្ញាប័ណ្ណ DTTV ថ្មីចំនួន 42 ។ ការ​ដេញ​ថ្លៃ​ទាំង​ពីរ​រួម​គ្នា​ទទួល​បាន​ប្រាក់​សរុប​ជា​កំណត់​ត្រា​សម្រាប់​ប្រាក់​ដែល​បង់​ឱ្យ​វិស័យ​សាធារណៈ​តាម​រយៈ​ការ​ដេញ​ថ្លៃ។ ក្រោយមក កំណត់ត្រានេះត្រូវបានវាយដំដោយការដេញថ្លៃមួយផ្សេងទៀតដោយទីភ្នាក់ងារបងស្រី គណៈកម្មការផ្សព្វផ្សាយ ដែលបានបើកការដេញថ្លៃ DTTV ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ 2013។ ច្បាប់ NBTC ជាធរមានបន្ទាប់មកបានអនុញ្ញាតឱ្យ NBTC រក្សាប្រាក់ចំណូលនៃការដេញថ្លៃ DTTV ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលយោធាបានកាន់កាប់ប្រទេស វាបានកែប្រែច្បាប់ NBTC ដើម្បីទាមទារការប្រគល់ការដេញថ្លៃត្រឡប់មកវិញទៅកាន់រតនាគារ។
ទីផ្សារបណ្តាញទូរស័ព្ទចល័តត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រតិបត្តិករធំៗចំនួនបីដែលមានអត្រាជ្រៀតចូលទីផ្សារ 100 ភាគរយ។ ប្រតិបត្តិករទូរស័ព្ទចល័តសំខាន់ៗទាំងអស់ឥឡូវនេះប្រើប្រាស់ បច្ចេកវិទ្យា គ្រួសារ GSM/ 3GPP រួមទាំង GSM, EDGE, UMTS និង LTE ។ ប្រទេស​ថៃ​មាន ​ប៉ុស្តិ៍​ទូរទស្សន៍ ​អាណាឡូក ​ចំនួន​ប្រាំមួយ ហើយ​បណ្តាញ ​ឌីជីថល ​ពាណិជ្ជកម្ម​ចំនួន 24 បាន​ចាប់ផ្តើម​ចាក់ផ្សាយ​ក្នុង​ឆ្នាំ 2014 ។
នៅក្រោមច្បាប់ប្រកួតប្រជែងពាណិជ្ជកម្មឆ្នាំ 2017 ដែលចូលជាធរមានក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ 2017 អាជ្ញាធរប្រកួតប្រជែងពាណិជ្ជកម្មបានបោះបង់ចោលសិទ្ធិអំណាចរបស់ខ្លួនក្នុងការគ្រប់គ្រងវិស័យជាក់លាក់ រួមទាំងអាជីវកម្មផ្សព្វផ្សាយ និងទូរគមនាគមន៍។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ចាប់តាំងពីច្បាប់ប្រកួតប្រជែងពាណិជ្ជកម្មឆ្នាំ 2017 ចូលជាធរមាន វិស័យផ្សព្វផ្សាយ និងទូរគមនាគមន៍ដែលធ្លាប់គ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ជាក់លាក់ស្តីពីការប្រកួតប្រជែងពាណិជ្ជកម្មត្រូវបានលើកលែងពីការអនុលោមតាមច្បាប់ប្រកួតប្រជែងទូទៅ ហើយគ្រាន់តែជាកម្មវត្ថុនៃបទប្បញ្ញត្តិតាមវិស័យស្តីពីការប្រកួតប្រជែងប៉ុណ្ណោះ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ឃុំអង្គរបាន (ស្រុកកងមាស)
ឃុំអង្គរបាន ស្ថិតនៅ ស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម។ =រដ្ឋបាល= ឃុំអង្គរបានមាន៩ភូមិគឺ៖
៖ អង្គរបានទី១
៖ អង្គរបានទី២
៖ អង្គរបានទី៣
៖ អង្គរបានទី៤
៖ អង្គរបានទី៥
៖ អង្គរបានទី៦
៖ អង្គរបានទី៧
៖ អង្គរបានទី៨
៖ អង្គរបានទី៩
វិថីស្រុកទ្រាំង
វិថីស្រុកទ្រាំង ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី វិថីតេជោដំឌិន ទៅដល់ វិថីព្រៃនគរ ហើយស្របនឹង មហាវិថីព្រះនរោត្តម ពីចំណុច រោងកុនលុច្ស ទៅដល់ ផ្សារធំថ្មី។