cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ឈិន ឡុង
ភាពជាសហគ្រិន និង philanthropy
Chan is a keen philanthropist and a UNICEF Goodwill Ambassador, having worked tirelessly to champion charitable works and causes. He has campaigned for conservation, against animal abuse and has promoted disaster relief efforts for floods in mainland China and the 2004 Indian Ocean Tsunami. In June 2006, he announced the donation of half his assets to charity upon his death, citing his admiration of the effort made by Warren Buffett and Bill Gates to help those in need. On 10 March 2008, Chan was the guest of honour for the launch, by Australian Prime Minister Kevin Rudd, of the Jackie Chan Science Centre at the John Curtin School of Medical Research, Australian National University in Canberra. Jackie Chan is also a supporter of the Save China's Tigers project which aims at saving the endangered South China Tiger through breeding and releasing them into the wild; he is currently an ambassador for this conservation project. Chan has many historic artefacts, such as old door frames from 2000 years ago. He also owns the Jinricksha Station in Singapore.
In April 2008, Jackie Chan was invited for the audio launch of an Indian film, entitled Dasavathaaram (2008) in Chennai (Madras), where he shared the dais with Indian celebrities, including Amitabh Bachchan, Mammootty and Kamal Hassan. Though he did not understand a word of Tamil, Chan was touched by the Indian community's love for him and his films, and was impressed with the movie Dasavathaaram, expressing a keen interest in working with the star of the film, Kamal Hassan. Hassan himself reciprocated the desire to work with the action superstar, urging Chan to keep his promise of working with him on a possible film project.
Following the 2008 Sichuan earthquake, Chan donated RMB ¥10 million to help those in need. In addition, he is planning to make a film about the Chinese earthquake to raise money for survivors.
In response to the 2011 Tōhoku earthquake and tsunami, Jackie Chan and fellow Hong Kong-based celebrities, including American rapper Jin, headlined a special three-hour charity concert, titled Artistes 311 Love Beyond Borders, on 1 April 2011 to help with Japan's disaster recovery effort, where Jackie Chan addressed the victims of the earthquake and tsunami by saying: "You will not be alone, we will be by your side". The concert raised over $3.3 million in just three hours for disaster relief.
Chan also holds guest lectures at the Shanghai Institute of Visual Art of Fudan University, Shanghai.
មូលនិធិសប្បុរសធម៌ ជេកគី ចាន់
Founded in 1988, the Jackie Chan Charitable Foundation offers scholarships and active help to Hong Kong's young people through a variety of worthy causes. Over the years, the foundation has broadened its scope to include provision of medical services, aid to victims of natural disaster or illness, and projects where the major beneficiaries are Hong Kong people or organisations. Major donation projects of The Jackie Chan Charitable Foundation:
Awards and nominations
American Choreography Awards '''Asia Pacific Film Festival International Indian Film Academy Awards Blockbuster Entertainment Awards Cinequest Film Festival Daytime Emmy Awards Fant-Asia Film Festival Golden Horse Film Festival Golden Phoenix Awards Golden Rooster Awards Hollywood Film Festival Hong Kong Film Awards Hundred Flowers Awards Kids' Choice Awards Montreal World Film Festival MTV Movie Awards People's Choice Awards Shanghai International Film Festival Teen Choice Awards Walk of Fame World Stunt Awards
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាភាពយន្តចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងចិន
ទេសចរណ៍នៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
វិស័យទេសចរណ៍ក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) គឺជាវិស័យដែលកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2022 ពាក្យស្នើសុំទិដ្ឋាការទេសចរណ៍ថ្មីនៅតែបន្តត្រូវបានផ្អាក។ ទោះបីជា មីយ៉ាន់ម៉ា មានសក្តានុពលទេសចរណ៍ដ៏អស្ចារ្យ និងការទាក់ទាញនៅក្នុងការគោរពជាច្រើនក៏ដោយ ក៏ឧស្សាហកម្មភាគច្រើននៅតែត្រូវការអភិវឌ្ឍ។ ចំនួន​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ទៅ​ភូមា​មាន​ចំនួន​តិច​បើ​ធៀប​នឹង​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ដែល​មាន​ចំនួន​ច្រើន​ជាងគឺ ​ប្រទេសឡាវ​ ។ នេះ​ជា​ចម្បង​ដោយ​សារ ​ស្ថានការណ៍​នយោបាយ ​របស់​ខ្លួន. ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បន្ទាប់ពីរបបយោធាបានផ្ទេរអំណាចទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល វិស័យទេសចរណ៍បានឃើញការកើនឡើងនៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍ ហើយនៅឆ្នាំ 2012 ចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍បានកើនឡើងលើសពីមួយលាននាក់ជាលើកដំបូង។ ក្នុងឆ្នាំ 2013 ផែនការមេទេសចរណ៍ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដោយកំណត់គោលដៅចំនួន 7.5 លាននាក់មកដល់នៅឆ្នាំ 2020។
វិស័យទេសចរណ៍ត្រូវបានអភិវឌ្ឍជាចម្បងដោយរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលបានជំរុញទេសចរណ៍តាំងពីឆ្នាំ 1992។ សហគ្រាសឯកជនក៏មានផងដែរ ដែលផ្តល់សេវាកម្មដល់ភ្ញៀវទេសចរយ៉ាងទូលំទូលាយ។
ក្នុងឆ្នាំ 2010 ភ្ញៀវទេសចរបរទេសចំនួន 791,505 នាក់បានទៅទស្សនាប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដោយមានភ្ញៀវទេសចរបរទេសចំនួន 295,174 នាក់បានចូលប្រទេសតាមរយៈអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាំងហ្គោន។ នៅឆ្នាំ 2012 ភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាង 1 លាននាក់បានទៅទស្សនាប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។  ក្នុងឆ្នាំ 2013 ចំនួនភ្ញៀវបរទេសបានឈានដល់ជាង 2.04 លាននាក់ ដោយរាប់ទាំងការមកដល់តាមផ្លូវអាកាស និងផ្លូវគោក។
អតីតរដ្ឋមន្ត្រីទេសចរណ៍ភូមាបានប៉ាន់ប្រមាណថា 12% នៃប្រាក់ចំណូលរបស់រដ្ឋាភិបាលគឺបានមកពីវិស័យទេសចរណ៍ ដោយឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍បានរួមចំណែក 182 លានដុល្លារអាមេរិក (2007) ទៅក្នុងថវិកាប្រចាំឆ្នាំរបស់រដ្ឋាភិបាល។
ស្ថិតប្រចាំឆ្នាំ
ការមកដល់របស់ភ្ញៀវទេសចរទៅកាន់ចំណុចចូលទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន ច្រកទ្វារម៉ាន់ដាដា និងច្រកបាកាន ច្រកទ្វារណៃពិដោ និងទេសចរណ៍ព្រំដែន។
សូមមើលផងដែរ
• អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយុាំងហ្គូន
អង្គ​នៃ​ឧបោសថសីល
កិច្ច​នៃ​ឧបោសថ​សីល​ មាន​ការ​ពន្យល់​ក្បោះ​ក្បាយ​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ “គិហិ​បដិបត្តិ​” នៅ​ក្នុង​ទីនេះ​សូម​លើក​យក​តែ​គោល​ និង​អង្គ​នៃ​សិក្ខាបទ​មក​ចែក​ជូន​តែប៉ុណ្ណោះ​។ គោល​និង​អង្គ​នៃ​សិក្ខាប​ទ​មួយ​ចំនួន​ដូច​គ្នា​នឹង​សីល​៥​ដែរ សូម​ពិនិត្យ​នឹង​សង្កេត​តាម​សិក្ខា​បទនានា​​ដូច​ខាង​ក្រោម​នេះ​ ៖​
១-បាណាតិបាត​ វេរមណី វៀរ​​ចាក​​ការ​​សម្លាប់​​សត្វ​។
បាណាតិ​បាត មាន​​អង្គ​​​៥ ​គឺ៖
១-បាណោ សត្វ​​មាន​​ជីវិត
២-បាណ​សញ្ញិតា សេចក្ដី​​ដឹង​​ថា សត្វ​​មាន​​ជីវិត
៣-វធក​ចិត្ដំ ចិត្ដ​​គិត​នឹង​​សម្លាប់
៤-ឧប​ក្ក​មោ ព្យាយាម​នឹង​​សម្លាប់
៥-តេន​​មរណំ សត្វ​​ស្លាប់​​ដោយ​​ការ​​ព្យាយាម​​នោះ
២-អទិន្នាទានា វេរមណី វៀរ​​ចាក​​ការ​​កាន់​​យក​​របស់​​ដែល​​គេ​​មិន​​បាន​​ឲ្យ​​ដោយ​​កាយ ឬ ដោយ​​វាចា (វៀរចាក​លួច​​​ទ្រព្យ​​​គេ)។
អទិន្នាទាន ​មាន​​អង្គ​៥ គឺ៖​
២-បរ​បរិគ្គហិត​​សញ្ញិតា សេចក្ដី​​ដឹង​​ថា ទ្រព្យ​​មាន​​ម្ចាស់​​គេ​​ហួង​​ហែង​​រក្សា។
៣-ថេយ្យ​ចិត្ដំ ចិត្ដ​​គិត​​នឹង​​លួច។
៤-ឧបក្ក​មោ ព្យាយាម​​នឹង​​លួច។
៥-តេន​ហរណំ​ លួច​​បាន​​មក​​ដោយ​​ការ​​ព្យាយាម​​នោះ។
៣-​ អព្រហ្មចរិយា វេរមណី វៀរចាកការសេពនូវមេថុនធម្ម (សេពកាម)។
អព្រហ្ម​​ចរិយា​ មានអង្គ ៤
១ – ភេទនវត្ថុ វត្ថុ​ជា​ទី​ទម្លាយ​នូវ​សីល គឺ​ទ្វារ​ទាំង ៣០ ចំពោះ​ត្រង់​ទ្វារ​ណា​មួយ​។
២ – សេវន​ចិត្តំ គិត​នឹង​សេព។
៣ – តជ្ជោ វាយាមោ ព្យាយាម​នឹង​សេព​នូវ​មេថុន​ធម្ម​នោះ។
៤ – មគ្គេន មគ្គប្បដិបាទនំ ញ៉ាំង​មគ្គ និង​មគ្គ​ឲ្យ​ដល់​គ្នា។
៤-មុសាវាទា វេរមណី វៀរ​ចាក​ការ​ពោល​ពាក្យ​មិន​ពិត គឺ​ពាក្យ​កុហក។
មុសាវាទ​ មាន​អង្គ​៤​ គឺ៖
១-អតថំ​វត្ថុ វត្ថុ​​​មិន​​​ពិត។
២-វិសំ​វាទ​ន​​ចិត្ដំ ចិត្ដ​​គិត​​នឹង​​ពោល​​ឲ្យ​​ខុស។
៣-តជ្ជោ​វា​យា​មោ ព្យាយាម​​នឹង​​ពោល​​ឲ្យ​ខុស។
៤-បរស្ស​ត​ទត្ថ​វិជា​​ននំ ញុំាង​​អ្នក​​ដទៃ​​ឲ្យ​​ដឹង​​ច្បាស់​​នូវ​​សេចក្ដី​​នោះ។
៥-សុរា​មេរយ​មជ្ជប្បមា​ទដ្ឋានា វេរមណី វៀរ​ចាក​ការ​សេព​នូវ​ទឹក​ស្រវឹង​គឺ​សុរា និង​មេរ័យ។
សុរាមេរយៈ មាន​អង្គ​៤​ គឺ៖
១-មជ្ជនីយវត្ថុ វត្ថុ​ជា​​ទី​​តាំង​​នៃ​​សេចក្ដី​​ស្រវឹង​ គឺ​​សុរា​ និង​មេរ័យ​។
២-បាតុ​កម្យ​តា​ចិត្ដំ ចិត្ដ​​គិត​​បម្រុង​​នឹង​​ផឹក។​
៣-តជ្ជោ​​វា​យា​​មោ ព្យាយាម​​នឹង​​ផឹក​​នូវ​​ទឹក​​ស្រវឹង​​នោះ។
៤-តស្ស​​បានំ បាន​​ផឹក​​នូវ​​ទឹក​​ស្រវឹង​​នោះ​​ឲ្យ​​កន្លង​​បំពង់​​ក​​ចូល​​ទៅ។
៦-វិកាល​ភោជនា​ វេរមណី វៀរ​ចាក​កិរិយា​បរិភោគ​នូវ​ភោជនាហារ​ក្នុង​កាល​ខុស​។​
វិកាលភោជន មានអង្គ ៣
១ – វិកាលោ កាល​ខុស គឺ​ព្រះ​អាទិត្យ​ជ្រេ​ទៅ​ហើយ​ដរាប​ទល់​អរុណរះ។
៣ -អជ្ឈោ​ហរណំ បាន​លេប​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បំពង់​ក។
៧-និច្ចគីតវា​ទិ​ត​វិសូ​ក​ទស្សន​មាលា​គន្ធ​ វិលេបន​ធារណ​មណ្ឌន​វិភូស​នដ្ឋានា​ វេរមណី​ វៀរ​ចាក​កិរិយា​រាំ និង​ច្រៀង​ និង​ប្រគំ​ និង​មើល​ល្បែង​ដែល​ជា​សត្រូវ​ដល់​កុសលធម៌​ និង​ករិយា​ទ្រទ្រង់​និង​ប្រដាប់​តាក់​តែង​ ស្អិតស្អាង​រាង​កាយ​ ដោយ​ផ្កា​កម្រង​ និង​គ្រឿង​ក្រអូប​ និង​គ្រឿង​លាប​ផ្សេងៗ​។
នច្ចគីត​ព្រម​ទាំង មាលា​រួម​ជា​សិក្ខា​បទ​មួយ មាន​អង្គ ៦
១-នច្ចគី​តាទិ ការ​លែ្បង​មាន​រាំ និង​ច្រៀង​ជា​ដើម។
២ -កត្តុ​កម្យ​តាចិត្តំ គិត​បម្រុង​នឹង​ធ្វើ ។
៣ -សុត​ទស្ស​នត្ថាយ​គមនំ ទៅ​ដើម្បី​ស្តាប់ ឬ​មើល ហើយ​បាន​ស្តាប់​ឬ​មើល។
៤ – មាលា​ទិ វត្ថុ​សម្រាប់​ប្រដាប់​កាយ​មាន​កម្រង​ផ្កា​ជា​ដើម​ ។
៥ -ធារណ​ច្ឆន្ទ​តា សេចក្តី​ប្រា​ថ្នា នឹង​ប្រដាប់​តាក់​តែង។
៦-តស្ស ធារណំ បាន​ប្រដាប់​តាក់​តែង​នូវ​វត្ថុ​សម្រាប់​ប្រដាប់​កាយ​មាន​ផ្កា​កម្រង​ជាដើម​នោះ។
៨-​ឧច្ចាសយនមហាសយនា វេរមណី វៀរ​ចាក​ទី​សេនា​សនៈ​ដ៏​ខ្ពស់​ហួស​ប្រមាណ​ និង​ទី​សេនាសនៈ​ដ៏​ប្រសើរ​។
ឧច្ចា​សយ​ន មាន​អង្គ ៣​
១-ឧច្ចាសយនមហាសយនំ ទីដេក ទីអង្គុយ ដ៏ខ្ពស់ ដ៏ប្រសើរហួសប្រមាណ។
២-បរិភោគចិត្តំ គិតនឹងដេក ឬ អង្គុយ។
៣-បរិភោគករណំ បានដេក ឬ អង្គុយ។
កាល​​បើ​​ឧបាសក​​ឧបាសិកា ប្រព្រឹត្ត​​ឲ្យ​​កន្លង​​នូវ​​សិក្ខា​​បទ​​ណា​​ៗ លុះ​​តែ​​ព្រម​​ដោយ​​អង្គ​​ក្នុង​​សិក្ខា​​បទ នោះ​​ៗ ទើប​​បាន​​ឈ្មោះ​​ថា​​កន្លង បើ​​មិន​​ទាន់​​ព្រម​​ដោយ​​អង្គ​​នោះ ក៏​​មិន​​បាន​​ឈ្មោះ​​ថា​​កន្លង​​នូវ​​សិក្ខា​បទ​​​នោះ​​​ទេ។​​
ឃុំពាម
សំដៅទៅដល់៖
ទួលពោធិ៍ជ្រៃ
ទួលពោធិ៍ជ្រៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់។ ទួលនេះនៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវបានខ្មែរក្រហមជ្រើសរើសសម្រាប់ជាទីតាំងសម្លាប់ទាហានរបស់របបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដែលដឹកនាំដោយលោកសេនាប្រមុខ លន់ នល់ ។
អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយុាំងហ្គូន
អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាំងហ្គោន ( ភូមា :  ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် គឺជាព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ ចម្បងនិងមមាញឹកបំផុតរបស់ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ អាកាសយានដ្ឋាននេះមានទីតាំងនៅ មីង៉ាឡាដុន ចម្ងាយ 15 គីឡូម៉ែត្រ (9.3 mi) ភាគខាងជើងនៃកណ្តាលទីក្រុង យ៉ាំងហ្គូន ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍មីយ៉ាន់ម៉ា ទាំង១០និងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិប្រហែល ៣០ ដំណើរការនៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាំងហ្គោន។ អាកាសយានដ្ឋាននេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា អាកាសយានដ្ឋាន មីង៉ាឡាដុន ដោយសារតែទីតាំងរបស់វា។
ផ្អាវ
ផ្អាវជារុក្ខជាតិបន្លាមួយប្រភេទសម្បូណ៌ដុះតាមព្រៃនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការពិពណ៌នា
ផ្អាវមានគល់ខ្លីជាប់ដី និងមានធាងវែងៗដុះចេញពីគល់ ប្រវែងជាមធ្យម១ម៉ែត្រ២០សង់ទីម៉ែត្រ ឬ អាចវែងជាងនោះទៅតាមអាយុកាលរបស់វា។
សព្វនាម
មានទីប្រជុំជនល្បីមួយនៅក្នុងទឹកដីខេត្តកំពង់ចាម មានឈ្មោះថា ផ្សារផ្អាវ ក្នុងឃុំផ្អាវ ស្រុកបាធាយ។ កាន់តែបង្ហាញឲ្យច្បាស់ថា ដើមផ្អាវ មានប្រយោជន៍ប៉ុណ្ណា ក្នុងសហគមន៍មនុស្ស រហូតគេយកមកធ្វើជាអត្តសញ្ញាណមួយ សម្គាល់តំបន់នោះ។
ការប្រើប្រាស់
ឧទាហរណ៍ ធាងផ្អាវ គេអាចសកសម្បកជាបន្ទះវែង យកមកត្បាញកន្ទេលធំៗសម្រាប់ក្រាលដេកអង្គុយ ហើយគុណភាពនោះល្អ រលោង ត្រជាក់ខ្នងស្រួល។
ចំនែកស្លឹករបស់វា គេតែងយកមកវេចអន្សមស្ងោរ ក្នុងពេលមានបុណ្យប្រពៃណីផ្សេងៗសម្រាប់សែន និងហូប។ អន្សមបែបនេះគេហៅថា អន្សមផ្អាវ ឬ ភ្លៅកង្កែប ត្បិតមានរាងប្រហែលនឹងភ្លៅសត្វកង្កែប។
ផ្នែកគល់ ដែលមានបណ្តូលខ្ចីខាងក្នុង គេអាចយកមកស្លកកូរ ម្ជូរ និង ដុតហាន់ធ្វើជ្រក់ ហូបបាន ហើយនរណាក៏ទទួលស្គាល់ថារសជាតិនោះឆ្ងាញ់ប៉ុណ្ណា។
ឃុំជ្រុងពពេល
=រដ្ឋបាល= ឃុំជ្រុងពពេល មាន ៧ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
ឃុំកណ្តោលជ្រុំ
( $ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
Boundary East	ឃុំកោងកាង ស្រុកពញាក្រែក West	ស្រុកត្បូងឃ្មុំ South	ឃុំដូនតី ឃុំកក់ ស្រុកពញាក្រែក North	ស្រុកតំបែរ
=រដ្ឋបាល= ឃុំកណ្តោលជ្រុំ មាន ១៧ភូមិគឺ÷
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
គណបក្សសាមគ្គីជាតិកម្ពុជា
គណបក្សសាមគ្គីជាតិកម្ពុជា (ភាសាអង់គ្លេស: Cambodian National Unity Party) គឺជាគណបក្សនយោបាយដែលបង្កើតឡើងដោយពួកខ្មែរក្រហមនៅថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩២ ដើម្បីចូលរួមក្នុងពិធីបោះឆ្នោតនាឆ្នាំនោះក្រោមអាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិកម្ពុជា។ គណបក្សនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយលោកខៀវ សំផន និងលោកសុន សេន, ហើយជាគណបក្សស្នងឱ្យគណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (គកប) ក្រោយឆ្នាំ១៩៩៣; ដូចនឹង គកប ដែរ, ស្លាបយោធារបស់បក្សនេះគឺទ័ពជាតិកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដដែរ។ គោលដៅនៃការបង្កើតគណបក្សនេះគឺដើម្បី"ធ្វើការឆ្ពោះទៅរកការអនុវត្តលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស"។" គណបក្សនេះក៏មានស្ថានីយវិទ្យុដែរ ដែលគេហៅថា'សម្លេងរណសិរ្សសហភាពជាតិកម្ពុជា'ក៏ប៉ុន្តែក្រោយមកត្រូវបានជំនួសដោយស្ថានីយវិទ្ យុPGNUNSC វិញក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៤។
ទោះបីជាបក្សនេះមានគោលបំណងចល់ចូលប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣មែន, ប៉ុន្តែយូរទៅពួកខ្មែរក្រហមក៏មានជម្លោះជាមួយនឹងអាជ្ញាធរអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា, រហូតដល់ថ្នាក់ចង់ធ្វើពហិការការបោះឆ្នោតនេះ។ ក្រោយមក, អ៊ុនតាក់ក៏សម្រេចចិត្តថានឹងមិនធ្វើការបោះឆ្នោតក្នុងតំបន់ដែលគ្រប់គ្រងដោយ គសជក ទេ។ នៅពេលនោះដែរ, គេបានប៉ានស្មានថាមានប្រជាជនខ្មែរប្រហែល ៦% ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់គ្រប់គ្រងដោយខ្មែរក្រហម។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៤, គកប ត្រូវគេប្រកាសថាជាគណបក្សខុសច្បាប់ដោយរដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់កម្ពុជាហើយក្រោយមកទៀតបានប្រកាសដោយខ្លួនឯងថារដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសហភាពជាតិនិងសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជាត្រូវបានចូលរួមបង្កើតឡើងដោយសមាជិក គសជក។
ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩៦, គណបក្សនេះត្រូវបានបែកចេញជាពីរនៅពេលដែលអៀង សារីនិងបក្សពួករបស់លោកបានបង្កើតចលនាសហភាពជាតិប្រជាធិបតេយ្យ, ហើយនៅខែឧសាភា ឆ្នាំ១៩៩៧, ខៀវ សំផនបានបង្កើតគណបក្សនយោបាយថ្មីគឺគណបក្សសាមគ្គីជាតិខ្មែរបន្ទាប់ពីលោកបានផ្តាច់ខ្លួនចេញពីខ្មែរក្រហម។
អ៊ីនឆុន
អ៊ីនឆុន (ប្រែតាមតាមព្យញ្ជនៈ "ទន្លេចិត្តល្អ"), ឈ្មោះពីមុន ជេមុលផូ (제물포, Jemulpo) រហូតដល់រយៈពេលក្រោយឆ្នាំ 1910 ជាផ្លូវការ ទីក្រុងមហានគរអ៊ីនឆុន (인천광역시), គឺជាទីក្រុងមួយស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជាប់ព្រំដែនសេអ៊ូល និងខេត្តក្យង់គីខាងកើត រស់នៅតាំងពីយុគថ្មរំលីង អ៊ីនឆុនជាផ្ទះសម្រាប់មនុស្សត្រឹមតែ 4,700 នៅពេលដែលវាបានក្លាយជាកំពង់ផែអន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំ 1883 សព្វថ្ងៃនេះប្រជាជនប្រហែល 3 លាននាក់រស់នៅក្នុងទីក្រុង ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបីរបស់កូរ៉េខាងត្បូងបន្ទាប់ពីទីក្រុងសេអ៊ូល និងប៊ូសាន
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនិងមហានគរពិសេសរបស់កូរ៉េខាងត្បូង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅកូរ៉េខាងត្បូង
ស្រុកបាថេរ(ខេត្តមាត់ជ្រូក)
($) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តមាត់ជ្រូក ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
=ប្រជាជន= =អប់រំ= =សាសនា=
ភ្នំ
=មើលផងដែរ=
ឃុំក្រាំងល្វា
ឃុំក្រាំងល្វាជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់ស្រុកទឹកផុស ខាងកើតជាប់ឃុំខ្នាឆ្មារ និងឃុំធ្លកវៀន ខាងត្បូងជាប់ឃុំត្បែងខ្ពស់ ឃុំស្វាយជុក ឃុំពាម និងឃុំឈានឡើង។ ឃុំក្រាំងល្វាត្រូវបានបែងចែកជា ១០ ភូមិ រួមមាន៖
ទង់ជាតិចិន
ទង់ជាតិនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ទង់ក្រហមផ្កាយប្រាំ គឺជាវាលក្រហមរបស់ប្រទេសចិន ដែលមានផ្កាយមាសប្រាំដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់នៅតំបន់ ។ ការរចនានេះមានផ្កាយធំមួយ ជាមួយនឹងផ្កាយតូចៗចំនួនបួននៅក្នុងធ្នូមួយ ឆ្ពោះទៅរកការហោះហើរ។ វា​ជាទង់ជាតិរបស់ប្រទេសចិនតាំងពីការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ​នៅថ្ងៃទី១ ខែ​តុលា ឆ្នាំ១៩៤៩ ។ រូបភាពតូច|ទង់ជាតិ​សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ពណ៌ក្រហមតំណាងឱ្យបដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្តចិន និងផ្កាយប្រាំ ហើយទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមកតំណាងឱ្យការរួបរួមរបស់ប្រជាជនចិន ក្រោមការដឹកនាំរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តចិន (CCP) ។ ទង់ជាតិត្រូវបានលើកជាលើកដំបូងដោយកងទ័ពរំដោះប្រជាជន (PLA) នៅលើបង្គោលដែលអាចមើលឃើញទីលានធានអានមេន របស់ទីក្រុងប៉េកាំងនៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំំ១៩៤៩ ក្នុងពិធីប្រកាសការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។
ទង់ជាតិដើម
ទង់ជាតិពីមុនរបស់ប្រទេសចិនគឺ " ទង់នាគលឿង " ដែលប្រើដោយ រាជវង្សឈីង ដែលជារាជវង្សអធិរាជចុងក្រោយក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ប្រទេសចិន - ចាប់ពីឆ្នាំ១៨៦៥ រហូតដល់ការផ្តួលរំលំរបបរាជានិយមក្នុងអំឡុងបដិវត្តស៊ីនហៃ។ ទង់ជាតិដែលត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ១៨៦៧ មានរាងត្រីកោណ ប៉ុន្តែរាជវង្សបានអនុម័តទង់នាគជារាងចតុកោណនៅឆ្នាំ១៨៨៩ ។
សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត​ចិន
រូបភាពតូច|ទង់របស់[[រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង|រដ្ឋាភិបាលប៉េកាំង]]
alt=Blue Sky with a White Sun flag|រូបភាពតូច|ទង់"មេឃខៀវជាមួយព្រះអាទិត្យស" (青天白日旗) ។ alt=Flag of the Republic of China|រូបភាពតូច|[[ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋចិន|ទង់ជាតិនៃរដ្ឋាភិបាលជាតិនិយម (ហោះហើរតែនៅក្នុងតៃវ៉ាន់ក្រោយឆ្នាំ១៩៤៩) ។]]
alt=A red flag with four small golden stars and one giant gold star at the top left corner. In the giant gold star, a red crossed hammer and sickle is placed in the center.|រូបភាពតូច|ការរចនាដើមដាក់ជូនដោយ សេង លៀនសុង
ទង់ប្រវត្តិសាស្ត្រ/ទង់ជាតិពាក់ព័ន្ធបរទេស
ទង់ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
បរមរាជាទី១
បរមរាជាទី១ ឬ ពញ្ញាយ៉ាត (អង់គ្លេស: Borom Reachea I) or (Ponhea Yat) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៤៣២) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៣៨៥-១៤៣២) ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រទី៣ របស់ ព្រះធម្មរាជាទី១ ពេលសៀមលើកទ័ព ១០០,០០០ (១សែននាក់) វាយបែកក្រុងអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៨៥ ពញ្ញាយ៉ាត បានភៀសខ្លួន មកតាំងបន្ទាយនៅ ទួលបាសាន អស់រយៈពេល ៣ឆ្នាំ ទើបទ្រង់បង្ករទ័ពវាយបណ្ដេញ ទ័ពសៀម ចេញពីក្រុងអង្គរ និងបានធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីអង្គរ គ.សករាជ ១៣៨៨ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជា ចៅពញ្ញាយ៉ាត ហើយជាចុងក្រោយទ្រង់សម្រេចចិត្តចាកចោលក្រុងអង្គរ ចាប់ពីពេលនោះមក ។
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early life
ពញ្ញាយ៉ាត ជាបុត្រទី៣នៃ ព្រះធម្មរាជាទី១ បានឡើងសោយរាជបន្តរពី ព្រះបិតារបស់ខ្លួន និង មានព្រះនាមក្នុងរាជថា "បរមរាជាទី១" ហើយបានរាជាភិសេក និង អ្នកម្នាង ៣អង្គរ ទី១ អ្នកម្នាង បុប្ផាទេវី មានបុត្រនាម នរាយណ៍រាមា ជាបុត្រទី១, ទី២ អ្នកម្នាង សុីសាង៉ាម ជាស្នំឯក ស្ដេចសៀម ឥន្ទ្ររាជា ដែលត្រូវបានកំចាត់ដោយ ពញ្ញាយ៉ាត នៅក្រុងអង្គរ, សុីសាង៉ាម មានបុត្រ ២អង្គនាម ស្រីរាជា និង ស្រីសុរិយោទ័យ ជាបុត្រទី២ និង ទី៣, ទី៣ អ្នកម្នាង បទុមកេសរ មានបុត្រនាម ធម្មរាជាទី២ ជាបុត្រទី៤ បុត្រទាំង៤ របស់ទ្រង់ សុទ្ធតែបានឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះអង្គ ហើយបុត្រទាំង៤ នេះហើយបានពុះបែងចែកទឹកដីខ្មែរ ជាបីចំណែកធំ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរៀងៗខ្លួន រហូតដល់ផ្ទុះសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងរាជវង្ស និង គ្នាថែមទៀតផង ក្រោយពេលបិតារបស់ខ្លួន ពញ្ញាយ៉ាត សោយទីវង្គត់រួច ។
ការរំដោះ យកក្រុងអង្គរមកវិញ
Liberation of Angkor
នយោបាយការទូត និង សាសនា
Politics, diplomacy and religion
នយោបាយ ការទូតរបស់ពញ្ញាយ៉ាត ទ្រង់បានរឹតចំណងការទូតជាមួយនគរចិន នៃរាជវង្សមីង (Ming Dynasty) ជាពិសេស គឺការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មតាមមធ្យបាយផ្លូវទឹកពី ទន្លេមេគង្គ ក្នុងការនាំទំនិញផ្សេងៗមកផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការក្នុងស្រុកផងដែរ នៅក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គអាចនិយាយបានថា ប្រទេសកម្ពុជាពេលនោះ មានសេដ្ឋកិច្ចរឹងមាំផងដែរ ។
ផ្នែកសាសនា
Religious
ការីកចម្រើនផ្នែក ព្រះពុទ្ធសាសនា និកាយ មហាយាន ក្នុងរាជ បរមរាជាទី១ ព្រះអង្គបាងសាងសង់វត្តអារាមជាបន្តបន្ទាប់ ក្នុងនោះមានដូចជា៖ វត្តបុទុម, វត្តកោះ, វត្តលង្កា, វត្តឧណាលោម, និង វត្តភ្នំ ។ វត្ត នៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គដូចជា វត្ត​ជាឃ្លាំង​ចំណេះដឹង ជា​បណ្ណាល័យ ជា​សារមន្ទីរ​នៃ​វប្បធម៌ ​។ នៅ​គ្រប់​សម័យកាល វត្ត​អារាម​ផ្តល់នូវ​ការអប់រំ​ផ្នែក​អក្សរសាស្ត្រ លេខ​ន​ពន្ធ និង​ចំណេះដឹង​ផ្សេងៗ​ចាំបាច់​សម្រាប់​ប្រើ​ក្នុង​ជីវិត ។ វត្ត​អារាម​ជាទី​ជម្រក​ស្នាក់អាស្រ័យ​របស់​សិស្ស​ក្រីក្រ ដែលគ្មានលទ្ធមករៀននៅតាមមណ្ឌលសាលាធំៗ ​។ វត្ត​ជាទី​ពំនាក់​អាស្រ័យដល់ កុមារកំព្រា ជនចាស់ជរា សិស្សានុសិស្ស និង​កូនចៅ​របស់​ប្រជារាស្ត្រ​ក្រីក្រ ។ វត្ត​អារាម​ក៏​អាច​ដើរតួនាទី​ជាម​ន្ទី​ពេទ្យ​សម្រាប់​ព្យាបាល​ជំងឺផ្លូវ​ចិត្ត និង​ជា​កន្លែង​សម្រាប់​ប្រជុំ​របស់​ប្រជាជន​គ្រប់រូប​គ្រប់​ស្រទាប់វណ្ណៈ គ្រប់​វ័យ​ដោយ​គ្មាន​រើសអើង​ពណ៌​សម្បុរ សញ្ជាតិ ឋាន​:​សង្គម ដោយ​ឥត​ប្រកាន់ ​មាន ឬ ក្រ និង អ្នកមានជំនឿផ្ទុយឡើយ ។
អំពីកំណត់ត្រា ប្រវត្តិវិទូរ
កំណត់ត្រា របស់ប្រវត្តិវិទូរមួយចំនួន ដែលកត់ត្រាអំពី ពញ្ញាយ៉ាត ឬ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដ៏ទៃៗទៀត តែងតែយល់ច្រឡំ កាលបរិច្ឆេទ ទៅនិងឈ្មោះចំនួន ៣ របស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ដែលបែងចែងដូចតទៅ៖ ទី១ ឈ្មោះ មុនឡើងគ្រងរាជ ទី២ ឈ្មោះ ពេលឡើងសោយរាជ និង ទី៣ ឈ្មោះក្រោយពេលសោយទីវង្គត់ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី កំណត់ត្រាប្រហាក់ប្រហែល នៃការផ្លាសប្ដូរសម័យកាលនីមួយៗ របស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ត្រូវបានយកមកផ្ទៀងផ្ទាត់ និង ឯកសារជាតិកម្ពុជាផងដែរ ។
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
ឃុំសេដ្ឋី
សំដៅទៅដល់៖
ឃុំឈានឡើង
សំដៅទៅដល់៖
ស្រុកក្របៅ(ខេត្តមាត់ជ្រូក)
(Tịnh Biên) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តមាត់ជ្រូក ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
=ប្រជាជន= ប្រជាជន ១០៨.៥៦២ នាក់ (២០១៩) -ប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងមានចំនួន ៣២,៣០១នាក់(២៩,២%)
-ប្រជាជនរស់នៅតាមជនបទមានចំនួន ៧៦,២៦១នាក់(៧០,២%)
-ភាគច្រេីនគឺជនជាតិ: ខ្មែរ គិញ។
=អប់រំ= =សាសនា=
វត្ត
=មើលផងដែរ=
ស្រុករាជទេវី
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> រាជទេវី ( ราชเทวี ,  ) គឺជាស្រុកមួយ ( ខេត ) នៅកណ្តាលទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។ តាមទ្រនិចនាឡិកាពីខាងជើង ស្រុកជិតខាងគឺ ផាយ៉ាថៃ ឌិនដែង ហួយខ្វាង វឌ្ឍនា បទុមវ៉ាន់ និង ឌូស៊ិត ។ ស្តាំ|រូបភាពតូច|333x333ភីកសែល| អគារប៉ៃយ៉កទី២
ប្រាសាទស្វាយបាក់មែក
ប្រាសាទស្វាយបាក់មែកមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកជាំក្សាន្តនៃខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល២៧គីឡូម៉ែត្រពីប្រាសាទនាគបួស។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងដោយថ្មភក់ ។
ឯកសារយោង
ស្វាយបាក់មែក
ឃុំកោងកាង
( $ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាល=
ឃុំកោងកាង មាន ១៤ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំច្រេស(ស្រុកចន្ទ្រា)
=រដ្ឋបាល= ឃុំច្រេសមាន ៨ ភូមិគឺ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ= =មើលផងដែរ=
ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់
ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសង្គមថ្មី នៃខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងចម្ងាយប្រហែល៧គីឡូម៉ែត្រពីប្រាសាទព្រះខ៍នកំពង់ស្វាយ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងដោយថ្មភក់ ។
ស្រុកស្វាយទង(ខេត្តមាត់ជ្រូក)
=ប្រជាជន= =អប់រំ= =សាសនា=
ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់
ឯកសារយោង
ត្រពាំងចំបក់
ស្រុកស្វាយទង(ខេត្តមាត់ជ្រូក)
វត្ត
=មើលផងដែរ=
ជីវប្រវត្តិ​ ប៊ូ ប៉ូ
អ្នក​ប៊ូ នាង​ពុច ជាតិ​ខ្មែរ ជា​កសិករ ទី​លំនៅ ៗ ឃុំ​ថ្មគ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាល មាន​កូន បី នាក់​គឺ​នាង​ស៊ុម ១ នាង​អ៊ូ ១ កុមារ​ជា ហៅ ប៊ូ ប៉ូ ១ ។
ក- កុមារ ប៊ូ ប៉ូ កើត​ថ្ងៃ​ពុធ ខែ​មិគសិរ ឆ្នាំ ខាល គ.ស. ១៩០១ មាន​រោគ​ក្អក​ហឺត​តាំង​ពី​កើត​មក​ជាប់​រហូត​ដល់​អាយុ ៩ ឆ្នាំ​ទើប​បាត់ ។ ប៉ុន្តែ​ដល់​អាយុ ៤០ ឆ្នាំ​ប្លាយ រោគ​នេះ​កើត​ឡើង​ទៀត​ជាប់​រហូត​ដល់​ចាស់​ជរា ។
ខ- កុមារ ប៊ូ ប៉ូ អាយុ ១០ ឆ្នាំ នៅ​វត្តបទុមវតី​រាជវរារាម​ក្រុងភ្នំពេញ​ជា​មួយ​ព្រះបាឡាត់​មង្គល​ពៅ ជា​មា​បង្កើត​ក៏​ចាប់​រៀន​អក្សរ​សាស្ត្រ​ខ្មែរ​ពី​ត្រឹម​អាយុ ១០ ឆ្នាំ​មក ។ នៅ​វត្ត​បាន​ជិត​មួយ​ឆ្នាំ នីក​រលឹក​ម្ដាយ​ពេក​ក៏​លប​រត់​ពី​វត្ត​ជិះ​កប៉ាល់​ច្រឡំ​ទៅ​លើ​កប៉ាល់​ដើរ​ផ្លូវ​ភ្នំពេញ-ក្រូច​ឆ្មារ នៅ​ក្នុង​កប៉ាល់​នេះ​កន្លះ​ខែ ទើប​បាន​ទៅ​ដល់​ម្ដាយ ។
គ- កុមារ ប៊ូ ប៉ូ អាយុ ១១ ឆ្នាំ​ចូល​លេង​យីកេ​នៅ​សន្លុង ស្វាយមាស វិហារ​សួរ បាន ១ ឆ្នាំ​ចូល​លេង​ល្ខោន​ខោល​នៅ​ឃុំ​ថ្មគ ស្រុក​កំណើត​បាន ១ ឆ្នាំ ឈប់​លេង​ល្ខោន​មក​នៅ​បំរើ​លោក​ឪពុក​បួស​ឯ​ចាស់ នៅ​វត្ត​បទុមវតី ភ្នំពេញ​បាន ២ វស្សា លោក​សឹក​ទៅ​នៅ​ស្រុក​វិញ ។
ឃ- កុមារ ប៊ូ ប៉ូ អាយុ ១៤ ឆ្នាំ បាន​បួស​នេន​នៅ​វត្ត​ស្វាយ​តាឯម​ស្រុក-ខេត្ត​ដដែល​ព្រះ​គ្រូ​ព្រហ្ម​វិសុទ្ធិ​ជា​ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ។ នៅ​វត្ត​នេះ ជា​គណៈ​ធម្មយុត្ត​បាន ២ វស្សា ចូល​មក​នៅ​វត្តបទុមវតី កុដិ​ព្រះមហាព្រហ្មមុនី "ស៊ុក" ចាប់​រៀន​ព្រះត្រៃបិដក​ទាំង​ពី​បួស​នេន​អាយុ ១៧ ឆ្នាំ ។ រៀន​នៅ​វត្តបទុមវតី​អំពី​លោក​គ្រូ​អាចារ្យ ធាន កែវ, ធន យ៉ាង ។ រៀន​នៅ​វត្ត​ស្វាយពពែ​អំពី​លោក​គ្រូ​បាឡាត់​ទឹម សួន, គុណ កង, អ៊ុក ម៉ូត ។
ង- នេន ប៊ូ ប៉ូ អាយុ ២១ ឆ្នាំ បាន​ឧបសម្ប័ទ​ជា​ភិក្ខុ​ក្នុង​វត្តបទុមវតី​មាន​នាម​ឆាយា​ថា ឋិតវីរិយា ។ សម្ដេច​ព្រះមង្គល​ទេពាចារ្យ "ស៊ុក" ជា​ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ព្រះធម្មោឧត្ដម អ៊ុង ស្រី ជា​កម្មវាចាចារ្យ ។
ច- កិច្ចការ​ជា​ប្រយោជន៍​ចំពោះ​ពុទ្ធសាសនា​ដែល​ព្រះមហា ប៊ូ ប៉ូ បាន​ធ្វើ​ដូច​រៀប​រាប់​ត​ទៅ​នេះ ៖
ព្រះមហា ប៊ូ ប៉ូ បាន​ទៅ​ដឹក​នាំ​ក្រួស​ពី​ឃុំ​ស្វាយ​រលំ ស្រុក​ស្អាង​យក​មក​កសាង​វិហារ​ថ្មី​និង​បង្គន់ ១ ខ្នង​មាន ៣ បន្ទប់ ។ បាន​បង្រៀន​សិស្ស​នៅ​កុដិ​តាំង​ពី​មួយ​រូប​ពីរ​រូប​រហូត​ដល់​ច្រើន​រូប ក៏​ធ្វើ​សាលា ១ ខ្នង​បង្រៀន​ក្នុង ១ ថ្ងៃ ៣ ពេល​គឺ ព្រឹក រសៀល និង យប់ ប្រើ​គោមមង្សុង ព្រោះ​ពេល​នោះ​មិន​ទាន់​មាន​អគ្គីសនី​ចូល​ក្នុង​វត្ត​ទេ ។ មាន​បង្រៀន​ធម្មវិន័យ​ពុទ្ធប្រវត្តិ ពង្សាវតារ​កម្ពុជា ភាសា​សៀម​និង​ឡាតាំង​ខ្លះ​ផង ។ មុន​ដំបូង​ព្រះមហា ប៊ូ ប៉ូ បង្រៀន​តែ​ម្នាក់​ឯង​គ្រប់​ទាំង ៣  ពេល ក្នុង ១ ថ្ងៃ ។ ក្រោយ​មក​ទើប​មាន លោក​អាចារ្យ​ដទៃ​ជួយ​បង្រៀន​នៅ​ពេល​ខ្លះ​បាន​ចាត់​សិស្ស​ដែល​ចេះ​ចាំ​ស្ទាត់​ជាង​គេ​ឲ្យ​ជួយ​បង្រៀន​ខ្លះ​ផង ។ បាន​ចាត់​លោក​អាចារ្យ​​ខ្លះ​ឲ្យ​ទៅ​នៅ​បង្រៀន​ក្នុង​វត្ត​ធម្មន្មិត​ហៅ​ប៉ាឆា ខេត្តបាត់ដំបង ក្នុង​វត្ត​មង្គលរតនារាម ស្រុក​កំពង់ត្របែក ខេត្តព្រៃវែង ក្នុង​វត្ត​ទ័ពចំបក់ ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង និង​វត្តស្វាយតាឯម ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាល ព្រោះ​គ្រា​នោះ​មិន​ទាន់​មាន​សាលា​បាលីរង​ទេ ។
បាន​សរសេរ​អធិប្បាយ​ពី​បាលី​វេយ្យាករណ៍ ពី​ពិធី​ប្រែ​​ប្រយោគ​​បាលី​​ច្រើន​មុខ​ហើយ​បោះពុម្ព​ដោយ​ចាហួយ​ចែក​ចាយ​ដល់​សិស្ស​ទាំងឡាយ​ឥត​យក​ថ្លៃ ។ ក្នុង​ថ្ងៃ​មួយៗ មាន​សិស្ស​ជាង​មួយ​រយ​រូប​ចូល​រៀន​គ្រប់​ទាំង ៣ ពេល ។ ចាត់​ការ​ឲ្យ​មាន​ទឹក​តែ​ចែក​សិស្ស​ឆាន់ និង​ថ្នាំជក់ ថ្នាំ​ពេទ្យ​ខ្លះ​រាល់​ថ្ងៃ ។ ចាត់​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រឡង​ល្បង​ចំណេះ​សិស្ស​រាល់​ខែ​ឆ្នាំ​ហើយ​ឲ្យ​រង្វាន់​លើ​ក​ទឹក​ចិត្ត​តាម​លេខ​ទាប-ខ្ពស់ ។ លោក​អាចារ្យ​​គ្រប់​រូប​មាន​បៀវត្ស​ប្រចាំ​ខែ​តិច​ខ្លះ​ច្រើន​ខ្លះ​តាម​សមត្ថភាព តែ​ព្រះមហាប៊ូ ប៉ូ មិន​យក​បៀវត្ស​ទេ គឺ​ជា​អ្នក​ខំ​រក​បច្ច័យ​ចំណាយ ។ បច្ច័យ​ដែល​បាន​ដោយ​សូត្រ​មន្ត​ឬ​ទេសនា​ចំណាយ​ទៅ​ក្នុង​សាលា​នេះ​ទាំង​អស់ ។ មាន​ទាយក​ទាយិកា​ជា​ច្រើន​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​​​សៀវភៅ​សរសេរ ដីស ដីខ្មៅ ស្លាប៉ាកា ជ័រលុប ក្រដាស់​ផ្តិត តែ ស្ករ ​​និង ​បច្ច័យ​រាល់​ខែ ហើយ​ចែក​ចាយ​វត្ថុ​ទាំង​នេះ​ដល់​សិស្ស​គ្រប់​រូប ។ មាន​លោក​សង្ឃ​វត្តនួនមុនីរាម ហៅ​វត្ត​ចាន់​ខ្លះ វត្ត​ស្វាយពពែ​ខ្លះ វត្តប្រយូវង្ស ហៅ វត្តឃុនព្រះញាតិ​​ខ្លះ​ចូល​មក​សុំ​រៀន​ក្នុង​សាលា​វត្តបទុមវតី ។
ជ- ព្រះមហាប៊ូ ប៉ូ បួស​នេន​បាន​ពី​វស្សា បួស​ភិក្ខុ​បាន ៥ វស្សា​រួម​ជា ១៣ វស្សា សឹក​ជា​គ្រហស្ថ​ក្នុង​អាយុ ៣០ ឆ្នាំ គ.ស. ១៩៣០ ហើយ​ធ្វើ​មង្គល​ក្នុង​ឆ្នាំ​​នេះ​ជា​មួយ​នាង​ហ៊ុន សឹងអ៊ឹម ជាតិ​ខ្មែរ​អាយុ ១៧ ឆ្នាំ​ជា​កូន​ស្រី​ច្បង​របស់​ឈ្មោះ​ជំទប់​លេខ ១ ហ៊ុន និង នាង​ឈៀង ទី​លំនៅ​ៗ ឃុំ​ព្រែកលួង ស្រុក​ខ្សាច់​កណ្ដាល ខេត្តកណ្ដាល ។ ព្រះមហា ប៊ូ ប៉ូ នឹង​នាង ហ៊ុន សឹងអ៊ឹម​បង្កើត​បាន​កូន ៥ នាក់ ស្លាប់​មួយ​នាក់​ទៅ នៅ​សល់​តែ ៤ នាក់ គឺ​កូន​ទី ១ ប្រុស​ឈ្មោះ ប៊ូ នរិន្ទ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៦ ᧦ ៩ ឆ្នាំ​រកា​បញ្ចស័ក ព.ស. ២៤៧៦ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី ២៨ ខែ​សូយេត គ.ស. ១៩៣៣ វេលាម៉ោង ៧ យប់ នៅ​ឃុំ​ព្រែកលួង ស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល ខេត្តកណ្ដាល ។ កូន​ទី ២ ប្រុស​ឈ្មោះ ប៊ូ នរង្គ កើត​នៅ​ថ្ងៃ ៧ ᧧ ២ ឆ្នាំ​ម្សាញ់ត្រីស័ក ព.ស. ២៤៨៤ ត្រូវ​និង​ថ្ងៃ​ទី ខែ​ដេស គ.ស. ១៩៤១ វេលា​ព្រលប់​ម៉ោង ៦ នៅ​ឃុំ​ព្រែកលួង ស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល ខេត្តកណ្ដាល កូលទី ៣ ស្រី​ឈ្មោះ ប៊ូ នរម្យ កើត​នៅ​ថ្ងៃ ១ ᧻ ៥ ឆ្នាំ ច អដ្ឋស័ក ព.ស. ២៤៨៩ ត្រូវ​និង​ថ្ងៃ​ទី ២៧ ខែ​មេសា "អាវរិល" គ.ស. ១៩៤៦ វេលា​ម៉ោង ៦ ព្រឹក នៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ផង៉ាង៉ាម ជា​ពេទ្យ​ការ​សង្កត់​លេខ ២ ក្រុង​ភ្នំពេញ ។ កូន​ទី ៤ ប្រុស​ឈ្មោះ ប៊ូ នរា កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៣ ᧱ ១ ឆ្នាំ​ឆ្លូវ​ឯកស័ក ព.ស. ២៤៩២ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី ៦ ខែ​ធ្នូ គ.ស. ១៩៤៩ ម៉ោង ៥ ជិត​ភ្លឺ នៅ​ផ្ទះ​ពេទ្យ​ឈ្នួល​ខាង​កើត​ផ្សារ​ថ្មី សង្កាត់​លេខ ៣ ក្រុងភ្នំពេញ ។
ឈ- មហា ប៊ូ ប៉ូ បាន​ទៅ​នៅ​កែ​វិញ្ញាសា​ព្រះត្រៃបិដក​ភាគ​ឱ​ក្នុង​រោងពុម្ព​ព្រះរាជ​ទ្រព "នៅ​ទី​សាលា​ដែក​ចាស់" ចំនួន ៦ ខែ ។ ក្នុង​ថ្្ងៃ​ធ្វើ​ការ ៣ ពេល គឺ​ពី​ម៉ោង ៧ ព្រឹក​ដល់​ម៉ោង ១១ ថ្ងៃ​ត្រង់​ពី​ម៉ោង ២ រសៀល​ដល់​ម៉ោង ៥ ល្ងាច នឹង​បី​ម៉ោង ៨ យប់​ដល់​ម៉ោង ២ អធ្រាត ។ ឥត​បាន​ប្រាក់​ម៉ោង​ទេ តែ​ពួក​អ្នក​រោង​ពុម្ព​នោះ​បាន​ប្រាក់​ម៉ោង​គ្រប់ ៗ គ្នា ។ ទៅ​រក​វិញ្ញាសារ​នេះ​ក្នុង គ.ស. ១៩៣០ ។
ញ- មហា​ប៊ូ ប៉ូ សូម្បី​សឹក​ហើយ​ក៏​នៅ​តែ​ឆ្លៀត​ឱកាស​បង្រៀន​លោក​សង្ឃ​ក្នុង​វត្តបទុមវតី​ដែរ ថែម​ទាំង​ទៅ​បង្រៀន​នៅ​វត្ត​នួនមុនីរាម​ហៅ​វត្តថាន់​ខ្លះ​នឹង​វត្តស្វាយ​វត្តស្វាយពពែ​ទៀត សល់​ខាន​តែ​វត្តប្រយូវង្ស​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះ​លោក​វត្ត​នេះ​ចូល​មក​រៀន​នៅ​វត្ត​បទុមវតី​ទាំង​អស់ ។ មហាប៊ូ ប៉ូ បង្រៀន​ដោយ​ឥត​ថ្លៃ​ឈ្នួល​ទេ គឺ​ដោយ​មនោស្សញ្ចតនា​ជ្រះ​ថ្លា​នឹង​ពង្រីក​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ឲ្យ​សាយ​ភាយ​ទូលំ​ទូលាយ​ចេញ​ទៅ​ទៀត ។ មហា​ប៊ូ ប៉ូ ចាប់​បង្រៀន​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩២៣ ជាប់​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​រហូត​ដល់​ចាស់​ជរា​ទើប​ឈប់ មហា​ប៊ូ ប៉ូ កាល​នៅ​បួស​បាន​ប្ដួច​ផ្ដើម​គំនិត​ឃោសនា​ទាយកទាយិកា​កសាង​សាលា​បាលី ១ ខ្នង​ពីរ​ជាន់​ដោយ​បេតុង​អារមេ​ដូច​មាន​រូប​រាង សាលា​នៅ​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។
ដ- មហាប៊ូ ប៉ូ កាល​ការ​ប្រពន្ធ​រួច​ហើយ ជួល​ផ្ទះ​គេ​នៅ​ត្រឹម​តែ ៦ ខែ​ប៉ុណ្ណោះ​ថ្លៃ​ឈ្នួល ១ ខែ ២ រៀល ក៏​សុំ​ដី​រាជការ​បាន ១ ឡូ នៅ​មាត់​បឹង​កេងកង ហើយ​សង់​ផ្ទះ ១ ខ្នង​ទទឹង ៤ ម៉ែត្រ​បណ្ដោយ ៦ ម៉ែត្រ​គ្រឿង​ឈើ​ប្រក់​ស្បូវ​ក្រាល​រនាប​អស់​ប្រាក់​ជាង ២០០ រៀល ហើយ​កាត់​ប្រាក់​ខែ​សង​គេ​ក្នុង ១ ខែ រៀល​ទុក​ចាយ​វាយ​តែ ៤ រៀល បាន​ដាំ​បន្លែ​ជា​ច្រើន​មុខ​បេះ​យក​ទៅ​លក់​ឯ​ផ្សារ យក​ប្រាក់​ទិញ​អង្គរ​និង​ត្រី ។ សម័យ​នោះ អង្ករ ១ តៅ​ថ្លៃ​យ៉ាង​ច្រើន ៤ កាក់ ឬ ៤ កាក់​កន្លះ ។ ឋ- មហា​ប៊ូ ប៉ូ ពេល​យប់​ឆ្លៀត​សរសេរ​ក្នុង​មុង​អធិប្បាយ ពិធី​ប្រែ​ប្រយោគ​បាលី​បាន ៨ រឿង​យ៉ាង​វែង ៗ ហើយ​ប្រគល់​សិទ្ធិ​ឲ្យ​រោង​ពុម្ព​កម្ពុជវរោកាស​បោះពុម្ព​លក់ ឯ​អ្នក​សរសេរ​ឥត​បាន​មួយ​កាក់​ទេ ។ បាន​សរសេរ​ប្រែ​លោត​ប្រយោគ​នឹង​ជា​សេចក្ដី​ទេសនា​ក្នុង​គម្ពីរ​ធម្មទដ្ឋកថា ចប់​ហើយ​ប្រគល់​ឲ្យ​រោង​ពុម្ពតារា​បោះពុម្ព​លក់ ។ បាន​រួប​រួម​ពុទ្ធភាសិត​ក្នុង​សុត្តន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ ចំនួន ២៥០ បទ ប្រស្នា​ពុទ្ធប្រវត្តិ វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ​រឿង​ព្រះកែវ​មរកត រឿង​ខ្លួន​ជា​គតិ​របស់​ខ្លួន ករណីយកិច្ច​របស់​ពុទ្ធបរិស័ទ​និយាយ​ពី​ចតុវារិយសច្ច រឿង​ថ្ងៃ​ឧបោសថ​តាម​វិធី​ប័ក រឿង​ទាំង​នេះ​បោះពុម្ព​លក់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ។ បាន​សរសេរ​អត្ថបទ​ខាង​គតិ​ធម៌​ខ្លះ ខាង​គតិ​លោក​ខ្លះ​ជា​ច្រើន​រឿង​ចុះ​ផ្សាយ​ក្នុង​ទស្សនាវដ្ដី​កម្ពុជសុរិយា ​នៃ​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​រាល់​ខែ​ឆ្នាំ សូម្បី​ឈប់​ពី​មុខ​ក្រសួង​នោះ​ហើយ ក៏​នៅ​តែ​ឆ្លៀត​សរសេរ​រឿង​ផ្ញើ​ទៅ​ចុះ​ផ្សាយ​ទៀត​ដែរ ។
ឌ- មហា​ប៊ូ ប៉ូ បាន​ធ្វើ​ជា​សមាជិក​គណៈកម្មការ​ពុទ្ធិកសមាគម​មជ្ឈមណ្ឌល​នៅ​វត្តឧណ្ណាលោម​បាន ៥ ឆ្នាំ ធ្វើ​ជា​ទាយក​សមាជិក​អនុពុទ្ធិកសមាគម​នៅ​វត្តលង្កា​បាន ១០ ឆ្នាំ និង​ធ្វើ​ជា​សមាជិក​គណៈកម្មការ​វប្បធម៌​តាំង​ពី​ចាប់​ផ្ដើម​មុន​ដំបូង​បំផុត​បាន ១ ឆ្នាំ ។ បាន​បង្រៀន​ព្រះសង្ឃ​នៅ​វត្តសារាវ័ន​តេជោ​ក្រុងភ្នំពេញ​បាន ១ ឆ្នាំ ។
ឍ- មហា​ប៊ូ ប៉ូ ធ្វើ​ក្រុមជំនុំ​ប្រែ​ព្រះត្រៃបិដក​បាន ១៣ ឆ្នាំ ចូល​ធ្វើ​ជា​អ្នក​រក្សា​បណ្ណាល័យ​នៃ​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ពី​ថ្ងៃ ៣ ᧦ ១០ ឆ្នាំ​រោងទោស័ក ព.ស. ២៤៨៣ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី ៣ ខែ​សេបតម ឆ្នាំ ១៩៤០ រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ឈប់​ពី​មុខ​ក្រសួង​បាន​ចំនួន ១៧ ឆ្នាំ ។
ណ- ក្នុង គ.ស. ១៩៤៥-៤៦-៤៧ ធ្វើ​ការ​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​បង្រៀន​នៅ​វិទ្យាល័យ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ​អំពី​ភាសា​ខ្មែរ បាលី ក្នុង ១ សប្ដាហ៍ ៣ ម៉ោង​ក្នុង ១ ម៉ោង​បាន ១៩ រៀល ។ ក្នុង គ.ស. ១៩៤៨ បាន​តែង​អត្ថបទ​ពាក្យ ៧ និយាយ​ពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​សម័យ​ថ្មី ចូល​ប្រឡង​តាម​ប្រកាស​ក្រសួងមហាផ្ទៃ ។ មេប្រយោគ​ខ្មែរ​ទាំង​អស់​សរសើរ​គ្រប់​មាត់ ហើយ​ឲ្យ​ជាប់​លេខ ១ ក្នុង​ចំណោម​អត្ថបទ​រាប់​រយ ។ ប៉ុន្តែ​បារាំង​ម្នាក់​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​វា​សូន្យ​លុប​ចោល​ថា​មិន​បាន​ការ​ទៅ​វិញ ព្រោះ​ជំនាន់​នោះ បារាំង​កំពុង​តែ​ស្អប់​អ្នក​មាន​សញ្ញាប័ត្រ​បាលី​វា​ឃាត់​លែង​ឲ្យ​ចូល​ក្នុង​ក្របខណ្ឌ័រាជការ ដោយ​វា​យល់​ថា​ពួក​អ្នក​រៀន​ព្រះត្រៃបិដក​សុទ្ធ​តែ​ចេះ​ខាង​ផ្លូវ​នយោបាយ ដូច​លោក​អាចារ្យ ហែម ចៀវ ជា​ដើម ថែម​ទាំង​វា​បិទ​សៀវភៅ​បោះពុម្ព​រួច រាប​រយ​ឈ្មោះ នៅ​ក្នុង​ឃ្លាំង​របស់​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ មិន​ឲ្យ​ចេញ​ផ្សាយ​ទៀត វាចា​សៀវភៅ​ទាំង​នោះ សុទ្ធ​តែ​និយាយ​ពី​នយោបាយ​ដេញ​បារាំង​ឲ្យ​ដើរ​ចេញ​ពី​ស្រុក​ខ្មែរ ។
ត- ក្នុង គ.ស. ១៩៥៧ មហា​ប៊ូ ប៉ូ បាន​តែង​ពុទ្ធភាសិត ១ បទ​ថា​វីរិយេន ទុក្ខមច្ចេតិ មនុស្ស​នឹង​ឆ្លង​ឲ្យ​ផុត​ទុក្ខ​បាន ព្រោះ​តែង​ពុទ្ធភាសិត​១​បទ​ថា​វីរិយេន ទុក្ខ​មច្ឆេតិ មនុស្ស​នឹង​ឆ្លង​ឲ្យ​ផុត​ទុក្ខ​បាន ព្រោះ​តែ​មាន​សេចក្ដី​ព្យាយាម "ចូល​ប្រឡង​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​ពាក់​កណ្ដាល​ពុទ្ធសាសនា" (២៥០០ព.ស.) ទៅ​ក្រុងភ្នំពេញ ជាប់​បាន​លេខ ១ ក្នុង​ចំណោម​អត្ថបទ​ជាង ៤០ រឿង​បាន​រង្វាន់​ជា​ប្រាក់ ៣.៥០០៛ និង​ព្រះពុទ្ធរូបស្មិត​មួយ​អង្គ ។
ថ- មហា​ប៊ូ ប៉ូ បាន​តែង​តាំង​ជា​មន្ត្រីកិត្តិយស​ទីឃុនបណ្ណានុរក្ស ។ បាន​ទទួល​គ្រឿង​ឥស្សរិយ​យស ៤ គឺ​មុនី​សារភណ្ឌ ១ អស្សឫទ្ធិកម្ពុជា ១ អនុស្សរា​ប្រាក់ ១ ពុទ្ធចក្រ ១ ។ ទ- មហា​ប៊ូ ប៉ូ បាន​ទទួល​និវត្តន៍​ពី​ថ្ងៃ​ទី ១៣-៤-៥៥ បាន​ប្រាក់​និវត្តន៍​ក្នុង ១ ខែ ១.៦៣២៛ ហើយ​ធ្វើ​ការ​ដោយ​ជាប់​កិច្ច​សន្យា​បាន ២ ឆ្នាំ​បន្ត​មក​ទៀត ប៉ុន្តែ ដោយ​ខ្លួន​មាន​ជម្ងឺ​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង​ទ្រាំ​ធ្វើ​ការ​មិន​បាន ក៏​លា​លែង​ដាច់​ស្រឡះ​ពី​មុខ​ក្រសួង​នេះ ។ ​បាន​ទាំង​លា​លែង​ពី​សមាគម​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​ទៀត​ផង ។ ប៉ុន្តែ​លោក​ប្រធាន ហ៊ែល ស៊ុមផា លោក លាង ហ័បអាន និង លោក លីធាមតេង មិន​ព្រម​ឲ្យ​លប់​ឈ្មោះ​ពី​បញ្ជី​ទេ គ្រាន់​តែ​ឲ្យ​ឈប់​បង​ប្រាក់​វិភាគ​ទាន​ប្រចាំ​ខែ​ប៉ុណ្ណោះ ។
ធ- មហា​ប៊ូ ប៉ូ នៅ​ជា​កុមារ ១៣ ឆ្នាំ បួស​ជា​សង្ឃ ៣ ឆ្នាំ ធ្វើ​ជា​ឃរាវាស​តាម​ផ្លូវ​ការ ៣១ ឆ្នាំ បូក​រួម​ត្រូវ​ជា ៥៧ ឆ្នាំ ។ លំដាប់​ពី ៥៧ ឆ្នាំ​នេះ​មក មហាប៊ូ ប៉ូ នៅ​ទំនេរ​លែង​ប្រកប​អាជីវកម្ម​អ្វី​ទៀត ព្រោះ​ខ្លួន​ចាស់​ជរា បាន​ប្រគល់​ផ្ទះ​និង​មរតក​ទាំង​អស់ ឲ្យ​កូន​ច្បង​កាន់​កាប់​ចំនួស​ព្រោះ​កូន​នេះ​ទទួល​បន្ទុក​ចិញ្ចឹម​គ្រួសារ​ទាំង​អស់ និង​បង់​ពន្ធដា​ជូន​រាជការ​គ្រប់​មុខ ។ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ គ.ស. ១៩៦៦ មហាប៊ូ ប៉ូ បាន​អាយុ ៦៥ ឆ្នាំ​ហើយ​នៅ​មាន​ស្មារតី​មាំ​មួន​នៅ​មាន​កម្លាំង​អាច​ដើរ​ទៅ​ណា​បាន នៅ​ជួប​ជុំ​ប្រពន្ធ​កូន​ទាំង ៤ នាក់​ក្នុង​ផ្ទះ​មួយ​គ្នា ។
ញ
រូបភាពតូច| ផ្លែ ញរ​ នៅក្នុងផ្នែកឆ្លងកាត់ ផ្លែ ញរ គឺជារុក្ខជាតិម្យ៉ាងដែលអាចបរិភោគបានទាំងស្លឹកនិងផ្លែ ។
ការពិពណ៌នា
ជួរដើមរបស់វាលាតសន្ធឹងពាសពេញ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង អូស្រា្តលី ហើយត្រូវបានរីករាលដាលពាសពេញប៉ាស៊ីហ្វិកដោយ ប៉ូលីណេស៊ី ។ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រភេទផ្លែឈើនេះត្រូវបានដាំដុះពាសពេញតំបន់ត្រូពិច និងមាន លក្ខណ:ពីធម្មជាតិ។ វាមានពណ៍ប៉ៃតងខ្ចី ទំហំរបស់វាប្រហែលជា ៥ សង់ទីម៉ែត្រ​ ចំណែកគ្រាប់របស់វា​មានពណ៍ខ្មៅហើយ​ច្រើន ។ វាបានជួយផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ជាច្រើនដល់មនុស្សនិងសត្វ។ ​លើសពីនេះទៅទៀតវាអាចយកមកធ្វើជាថ្នាំសម្រាប់ព្យាបាលជំងឹ ផ្សេងៗបានជាច្រើនទៀតផង
ការរីកលូតលាស់ទីជម្រក
រុក្ខជាតិនេះមាន ផ្កា និងផ្លែពេញមួយឆ្នាំ។ ផ្លែ​ឈើ​ជា ​ផ្លែ​ឈើ​ច្រើន​ប្រភេទ ​ដែល​មាន​ក្លិន​ស្អុយ​ពេល​ទុំ ​ផ្លែ​មានរាងពងក្រពើ ដំបូង​ឡើយវាមាន​ពណ៌​បៃតងហើយប្រែ​ជា​ពណ៌​រាងលឿងបន្តិច បន្ទាប់​មក​ស្ទើរតែ​ពណ៌​ស​ពេល​ទុំ។ វាមាន គ្រាប់ពូជ ជាច្រើន។
ផ្លែ ញរ មានភាពទាក់ទាញជាពិសេសចំពោះ ស្រមោចតម្បាញ ដែលធ្វើសំបុកពីស្លឹកឈើ។ ស្រមោចទាំងនេះការពាររុក្ខជាតិពីសត្វល្អិតរុក្ខជាតិ-ប៉ារ៉ាស៊ីតមួយចំនួន។
ការប្រើប្រាស់
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ផ្លែ ញ ភេសជ្ជៈជាច្រើនប្រភេទ (ទឹកផ្លែឈើ) ម្សៅ (ពីផ្លែឈើទុំស្ងួត ឬមិនទាន់ទុំ) ផលិតផលគ្រឿងសំអាង (ឡេ សាប៊ូ) ប្រេង (ពីគ្រាប់) ម្សៅស្លឹកឈើ (សម្រាប់វេចខ្ចប់ ឬថ្នាំគ្រាប់) ត្រូវបានណែនាំទៅក្នុងទីផ្សារអ្នកប្រើប្រាស់។
នៅ​ក្នុង​ទីផ្សារ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឱ្យ​ប្រើ​ជា អាហារបំប៉ន ​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​ច្រើន​ដូច​ជា ​ថ្នាំគ្រាប់ ផលិតផល​ស្បែក និង ទឺកផ្លែឈើ ។
អង្គ​របស់សីល​៥
បុគ្គល​នឹង​ឈ្មោះ​ថា​ប្រព្រឹត្ត​កន្ល​ង​(ដាច់)​​សីល​៥​ណា​មួយ លុះ​ត្រា​តែ​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​គ្រប់​អង្គ​នៃ​សិក្ខាបទ​​នោះ​ៗ​​ទើប​ឈ្មោះ​ថា​ដាច់​សីល។ អង្គ​នៃ​សិក្ខា​បទ​ប្រាំ​នោះ​មាន​ដូច​ខាង​ក្រោម​នេះ៖
១-បាណាតិបាត​ វេរមណី វៀរ​​ចាក​​ការ​​សម្លាប់​​សត្វ​។ បាណាតិ​បាត មាន​​អង្គ​​​៥ ​គឺ៖
១-បាណោ សត្វ​​មាន​​ជីវិត។
៣-វធក​ចិត្ដំ ចិត្ដ​​គិត​នឹង​​សម្លាប់។
៤-ឧប​ក្ក​មោ ព្យាយាម​នឹង​​សម្លាប់។
២-អទិន្នាទានា វេរមណី វៀរ​​ចាក​​ការ​​កាន់​​យក​​របស់​​ដែល​​គេ​​មិន​​បាន​​ឲ្យ​​ដោយ​​កាយ ឬ ដោយ​​វាចា (វៀរចាក​លួច​​​ទ្រព្យ​​​គេ)។ អទិន្នាទាន ​មាន​​អង្គ​៥ គឺ៖
១-បរ​បរិគ្គ​ហិតំ ទ្រព្យ​​ដែល​​មាន​​ម្ចាស់​​គេ​​ហួង​​ហែង​​រក្សា។
២-បរ​បរិគ្គហិត​​សញ្ញិតា សេចក្ដី​​ដឹង​​ថា ទ្រព្យ​​មាន​​ម្ចាស់​​គេ​​ហួង​​ហែង​​រក្សា។
៣-ថេយ្យ​ចិត្ដំ ចិត្ដ​​គិត​​នឹង​​លួច។
៤-ឧបក្ក​មោ ព្យាយាម​​នឹង​​លួច។
៥-តេន​ហរណំ​ លួច​​បាន​​មក​​ដោយ​​ការ​​ព្យាយាម​​នោះ។
៣-កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណី វៀរ​ចាក​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំង​ឡាយ។ កាមេ​សុមិច្ឆារៈ​​ មាន​​អង្គ​​៤ គឺ៖
១-អគមនី​យ​ដ្ឋានំ ​ស្រ្ដី​​ដែល​​មិន​គួរ​​នឹង​​គប់​​រក គឺ​​ស្រ្ដី​​ដែល​​មាន​​គេ​​ហួង​​ហែង​​រក្សា។
២-តស្មឹ​​សេវន​​ចិត្ដំ គិត​​នឹង​​សេព​​មេថុន​ធម្ម​​នឹង​​ស្រ្ដី​នោះ។
៣-ឧបក្កមោ ព្យាយាម​​នឹង​​សេព​​មេថុន​​ធម្ម។
៤-មគ្គេន​​មគ្គ​ប​ដិ​បាទនំ ញុំាង​​មគ្គ និង​​មគ្គ​​​ឲ្យ​​​​ដល់​​គ្នា។
៤-មុសាវាទា វេរមណី វៀរ​ចាក​ការ​ពោល​ពាក្យ​មិន​ពិត គឺ​ពាក្យ​កុហក។ មុសាវាទ​ មាន​អង្គ​៤​ គឺ៖
១-អតថំ​វត្ថុ វត្ថុ​​​មិន​​​ពិត។
២-វិសំ​វាទ​ន​​ចិត្ដំ ចិត្ដ​​គិត​​នឹង​​ពោល​​ឲ្យ​​ខុស។
៣-តជ្ជោ​វា​យា​មោ ព្យាយាម​​នឹង​​ពោល​​ឲ្យ​ខុស។
៤-បរស្ស​ត​ទត្ថ​វិជា​​ននំ ញុំាង​​អ្នក​​ដទៃ​​ឲ្យ​​ដឹង​​ច្បាស់​​នូវ​​សេចក្ដី​​នោះ។
៥-សុរា​មេរយ​មជ្ជប្បមា​ទដ្ឋានា វេរមណី វៀរ​ចាក​ការ​សេព​នូវ​ទឹក​ស្រវឹង​គឺ​សុរា និង​មេរ័យ។ សុរាមេរយៈ មាន​អង្គ​៤​ គឺ៖
២-បាតុ​កម្យ​តា​ចិត្ដំ ចិត្ដ​​គិត​​បម្រុង​​នឹង​​ផឹក។​
៣-តជ្ជោ​​វា​យា​​មោ ព្យាយាម​​នឹង​​ផឹក​​នូវ​​ទឹក​​ស្រវឹង​​នោះ។
៤-តស្ស​​បានំ បាន​​ផឹក​​នូវ​​ទឹក​​ស្រវឹង​​នោះ​​ឲ្យ​​កន្លង​​បំពង់​​ក​​ចូល​​ទៅ។
បើមនុស្ស​ក្នុង​ទីណា​ សង្គម​ណា ប្រទេសណា​ សម្បូរណ៍​ទៅដោយ​អ្នក​មាន​សីល​៥ ទីនោះ​ សង្គម​នោះ​ ប្រទេស​នោះ នឹង​ពោរ​ពេញ​ទៅដោយ​សន្តិសុខ និង សន្តិភាព។
ឃុំលឿង
=រដ្ឋបាល= ឃុំលឿង មានចំនួន ភូមិ÷
=ប្រជាជន= =អប់រំ= =សាសនា=
វត្ត
=មើលផងដែរ=
វត្តឃ្លាំង
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃព្រះវិហារវត្តឃ្លាំង ស្ថិតនៅទីរួមខេត្តឃ្លាំង ខេត្តឃ្លាំង ដែនដីកម្ពុជាក្រោម វត្តឃ្លាំង គឺជាវត្តអារាមខ្មែរបែបព្រះពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ដ៏ល្បីមួយនៅ ទីរួមខេត្តឃ្លាំង ដែលជាទីប្រជុំជនក្នុងតំបន់ ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ នៃភាគខាងត្បូងអតីត ដែនដីកម្ពុជាក្រោម ។ វាជាវត្តដែលល្បីជាងគេនៅក្នុងក្រុង និងជា វត្តខ្មែរ ។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅជិតព្រំដែនជាមួយ ប្រទេសកម្ពុជា និងមានប្រជាជនខ្មែរជាជនជាតិដើមច្រើន។
ការពិពណ៌នា
វត្តនេះ​ស្ថិត​នៅ​លើ​ដី​ទំហំ ៣,៥ ហិកតា ដែល​មាន​ដើមឈើ​ខ្ពស់ៗ និង​ស្រមោល​ជាច្រើន។ វត្តនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងដំបូងនៅឆ្នាំ ១៥៣៣ នៅពេលដែលតំបន់នេះស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ អាណាចក្រខ្មែរ មុនពេលតំបន់នេះត្រូវបានកាន់កាប់ដោយអ្នកតាំងលំនៅរបស់វៀតណាមក្នុងសតវត្សទី ១៧ និង ១៨ ។ ដំបូងឡើយ វា​មាន​អគារ​ឈើ​មួយ​ដំបូល​ប្រក់​ស្បូវ មុន​នឹង​ត្រូវ​ជំនួស​ដោយ​ដំបូល​ប្រក់ក្បឿង។ វត្តអារាមមានច្រកចូលបួន គឺទិសខាងជើង ខាងត្បូង ខាងកើត និងខាងលិច។ វត្តនេះត្រូវបានជួសជុលជាច្រើនដងក្នុងរយៈពេលប្រាំសតវត្សមកហើយចាប់តាំងពីការស្ថាបនារបស់វាមក ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានជួសជុលទេក្នុងរយៈពេល ៨០ ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ ចាប់ពី​ព្រះចៅអធិការ​ទី ១ ធីច ថាច់ សក ដល់​ព្រះចៅអធិការ​បច្ចុប្បន្ន មាន​អាចារ្យ​ចំនួន ២១ អង្គ។
សាលពិធីសំខាន់កាន់កាប់ផ្ទៃដី ៤១៦ ម; វាគឺ ២០ m ទទឹង ២០.៨០ m វែង។ វាឈរនៅលើវេទិកាខ្ពស់ជុំវិញមួយម៉ែត្រពីលើកម្រិតដី។ ដំបូលត្រូវបានតោងឡើងដោយសសរធំទូលាយចំនួន ១២ ដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុង រចនាប័ទ្មកូរិនធៀស នៃ ប្រទេសក្រិក ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​លាប​ពណ៌​ខ្មៅ​ភ្លឺ​រលោង ដោយ​មាន​គំនូរ​ពណ៌​មាស​របស់​នាគ និង​ត្រី​រុំ​ជុំវិញ​សសរ។ ផ្ទាំងបដាមួយឈរនៅមុខអាសនៈធំ ហើយលាតសន្ធឹងដល់ពិដាននៃសាលធំដោយមានសិលាចារឹកពណ៌មាស។ នៅចំកណ្តាលនៃសាលធំគឺជារូបសំណាករបស់ ព្រះពុទ្ធ Gautama ដែលឈរ 6.80 m ខ្ពស់ និង 2.70 មទទឹង។ ផ្ទាំង​សិលាចារឹក​ខ្មែរ​បញ្ជាក់​ថា ព្រះចៅអធិការ​ទី ១៧ នៃ​ប្រាសាទ​បាន​រៀបចំ​ការ​បូជា​រូបសំណាក​នៅ​ឆ្នាំ ១៩១៦ ដែល​ឧបត្ថម្ភ​ថវិកា​ដោយ​គ្រួសារ​លោក លំ ស៊ុំ។
វត្តនេះត្រូវបានលម្អដោយវត្ថុផ្សេងៗតាមទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ។
យក្ស
ក្នុង​រឿងព្រេង​ខ្មែរ យក្ស ​គឺជា​តំណាង​នៃ​អំពើ​អាក្រក់ ហើយ​ជា​ធម្មតា​ពណ៌នា​បង្ក​បញ្ហា​ដល់​សត្វ​មានជីវិត​។ ជារឿយៗវាត្រូវបានបង្ហាញដោយមនុស្សដែលមានមុខដ៏កាចសាហាវ មាត់ធំ ធ្មេញឆ្កែវែង ភ្នែកប៉ោង ពាក់អាវពាសដែក មកុដ និងជើងវែង។ បដិមា​យក្ស​ពីរ​ត្រូវ​តម្កល់​នៅ​ម្ខាង​នៃ​ប្រាសាទ ដើម្បី​តំណាង​ឲ្យ​ការ​កម្ចាត់​អំពើ​អាក្រក់​ដោយ​ព្រះពុទ្ធ និង​ការ​ប្រែ​រូប​យក្ស​មក​ជា​អ្នក​ការពារ​ព្រះពុទ្ធសាសនា។
រូបបដិមារាជសីហ៍ពីរឈរនៅសងខាងនៃច្រកចូល។ នេះ​ជា​សត្វ​ដែល​ព្រះ​ស្រី និង​យក្ស​ឈរ​នៅ​ពេល​ដែល​ពួក​គេ​ចូល​ប្រយុទ្ធ។ រូបសំណាក​ព្រះតេហ៊ូ​ដែល​ពណ៌នា​ថា​ជា​មនុស្ស​មាន​កំហឹង កាច​សាហាវ មាន​ព្រះអាទិត្យ​និង​ព្រះ​ច័ន្ទ​ជា​ដៃ ក្នុង​ការ​រៀបចំ​លេប​ចូល។ វាក៏ឈរនៅច្រកចូលផងដែរ។
ឃុំចូវឡាំង
=រដ្ឋបាល= ឃុំចូវឡាំង មានចំនួន ភូមិ÷
=ប្រជាជន= =អប់រំ= =សាសនា=
វត្ត
=មើលផងដែរ=
ប្រាសាទរើសត្រដោក
ប្រាសាទនេះមមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិប៉ាហាល សង្កាត់ប៉ាហាល ក្រុងព្រះវិហារ នៃខេត្តព្រះវិហារ។ បរិវេណប្រាសាទនេះត្រូវបានចុះបង្កោលប្រាសាទដោយការិយាល័យបេតិកភណ្ឌ និងសារមន្ទីរនៃមន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈខេត្តព្រះវិហារនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១។
រើសត្រដោក
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
មុនរដ្ឋប្រហារ នាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានជ្រើសរើសតាមរយៈការបោះឆ្នោតដោយទទួលយកសម្លេងភាគច្រើននៅក្នុងសភាតំណាងរាស្ត្រ ហើយក្រោយមកគឺត្រូវតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រ។ ការជ្រើសរើសនៅក្នុងសភានីមួយៗគឺផ្អែកទៅលើថា នាយករដ្ឋមន្រ្តីគឺត្រូវជាមេដឹកនាំនៃគណបក្សធំបំផុត ឬជាមេដឹកនាំនៃសម្ព័ន្ធនយោបាយធំបំផុតនៅក្នុងសភា។ យោងទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានតែងតាំងតែពីរដងគត់ នេះមានន័យថានាយករដ្ឋមន្រ្តីអាចកាន់អំណាចតាមរយៈពេលកំណត់បានត្រឹម ២ អាណត្តិប៉ុណ្ណោះ។ តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្នគឺកំពុងកាន់កាប់ដោយឧត្តមសេនីយ៍ចូលនិវត្តន៍ម្នាក់ឈ្មោះប្រ៉ាយុត ចាន់អូឆា ហើយលោកបានកាន់តំណែងនេះតាំងពីថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៤ មកម្លេះ (ក្រោយរដ្ឋប្រហារ)។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
តំណែងមួយនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញសៀមនៃឆ្នាំ១៩៣២ ដោយដំបូងមានឈ្មោះថា"ប្រធាននៃគណៈកម្មាធិការប្រជាជន" (ประธานคณะกรรมการราษฎร) ហើយក្រោយបន្តិចមកទើបប្តូរមក"នាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀម"។ តំណែងនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងដោយយងគំរូតាមតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃចក្រភពអង់គ្លេសបន្ទាប់ពីសៀមបានផ្លាស់ប្តូរមកប្រកាន់របបប្រជាធិបតេយ្យអាស្រ័យសភានៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣២។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀមទីមួយគឺព្រះម៉ានូផាកន និទិថាដាដែលជាអតីតចៅក្រមម្នាក់។ នៅឆ្នាំ១៩៤៥ ឈ្មោះនៃតំណែងនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពី"នាយករដ្ឋមន្រ្តីសៀម" ទៅ "នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ"។ ចាប់តាំងពីបង្កើតមក តំណែងនេះគឺភាគច្រើនត្រូវបានកាន់កាប់ដោយមេយោធា, នាយករដ្ឋមន្ត្រីចំនួន ១៦ រូបក្នុងចំណោមសរុប ២៥ រូបនិងរួមទាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្នផងដែរគឺសុទ្ធតែធ្លាប់ឬកំពុងបម្រើការឱ្យយោធា។ ការចូលកាន់កាប់តំណែងដោយក្រុមយោធាគឺផ្តើមពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃទី២ ឈ្មោះផុត ផាហនយ៉ូទិននៅក្នុងរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៣៣។ អ្នកដែលបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីយូរជាងគេគឺលោកសេនាប្រមុខផ្លេក​ ភិបួនសង្ក្រាមដែលបម្រើការបានរយៈពេល ១៤ឆ្នាំ ១១ខែ និង ១៨ថ្ងៃ។ អ្នកបម្រើការខ្លីជាងគេបំផុតគឺលោកថាវី បុនយ៉ាកែតដោយបានកាន់កាប់តំណែងបានត្រឹម ១៨ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ តាំងពីចេញនិម្មិតកម្មមកមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីចំនួន ៩ រូបត្រូវបានគេធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ចេញពីតំណែង, ៣ រូបត្រូវបានដកសិទ្ធិតាមដីការបស់តុលាការ និង ១១ រូបត្រូវបានលាលែងពីតំណែង។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីក្មេងជាងគេបង្អស់គឺសេនី ប្រាមុខដោយលោកបានឡើងកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងនៅអាយុ ៤០ ឆ្នាំ។ ប្រទេសថៃបានទទួលមាននាយករដ្ឋមន្រ្តីស្រីដំបូងគេបង្អស់គឺអ្នកស្រីយីងឡាក់ ស៊ីណាវ៉ាតត្រានៅក្នុងឆ្នាំ២០១១។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃទាំងអស់គឺសុទ្ធតែកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ។
ការតែងតាំង
នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរាជអាណាចក្រថៃគឺតម្រូវឱ្យមានសមាជិកភាពនៅក្នុងសភាតំណាងរាស្ត្រ។
មុនរដ្ឋប្រហារ ដើម្បីត្រូវតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី បុគ្គលដែលគេបានតែងតាំងនោះនឹងត្រូវតែមានការគាំទ្រពីសមាជិក ១/៥ នៃសមាជិកសភាទាំងអស់។ ក្រោយពីទទួលបានសម្លេងឆ្នោតភាគច្រើននៅក្នុងសភា សេចក្តីសម្រេចនឹងត្រូវអនុម័តហើយបញ្ជូនទៅព្រះមហាក្សត្រ បន្ទាប់មកទៀតព្រះអង្គនឹងធ្វើការណាត់ជួបជាផ្លូវការដោយផ្តល់ការយល់ព្រមរបស់ទ្រង់ចំពោះសេចក្តីសម្រេចនោះ។ ព្រឹត្តិការណ៍ខាងលើនេះត្រូវតែប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងក្រោមរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃក្រោយពីការចាប់ផ្តើមសម័យប្រជុំដំបូងនៃសភាតំណាងរាស្ត្របន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោត។ ប្រសិនបើមិនអាចជ្រើសរើសបេក្ខជនណាបានក្រោមរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃទេនោះ វាគឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់ប្រធានរដ្ឋសភាក្នុងការបញ្ជូនឈ្មោះសមាជិកណាម្នាក់ដែលខ្លួនគិតថាសក្តិសមបំផុតទៅឱ្យព្រះមហាក្សត្រ។
បុគ្គលដែលតែងតាំងគឺត្រូវតែជាប្រធានឬជាមេដឹកនាំនៃគណបក្សនយោបាយធំជាងគេនៅក្នុងសភាជាន់ទាប ឬជាមេដឹកនាំនៃសម្ព័ន្ធនយោបាយធំបំផុតក្រោយការបោះឆ្នោត។
មុខងារ
នាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺជាប្រធានគណៈរដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេស។ ការតែងតាំងនិងការដកតំណែងពីរដ្ឋមន្ត្រីណាមួយគឺត្រូវធ្វើឡើងដោយការពិភាក្សាគ្នារវាងសមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រីផ្សេងៗទៀត។ ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំនៃរដ្ឋាភិបាល នាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះការបរាជ័យនិងការបំពេញមុខងារនានារបស់រដ្ឋមន្រ្តីនិងរដ្ឋាភិបាលខ្លួនទាំងមូល។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីមិនអាចកាន់តំណែងជាប់ៗគ្នាច្រើនជាង ៨ ឆ្នាំនោះទេ (ពោលគឺលើសពី ២ អាណត្តិ)។ ក្នុងនាមជាសមាជិកម្នាក់ដ៏សំខាន់ជាងគេបំផុតក្នុងរដ្ឋាភិបាល នាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺជាអ្នកតំណាងឱ្យប្រទេសថៃនៅបរទេសនិងជាអ្នកនាំពាក្យទីមួយឱ្យរដ្ឋាភិបាលក្នុងប្រទេស។ ក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នាយករដ្ឋមន្រ្តីត្រូវតែដឹកនាំគណៈរដ្ឋមន្រ្តីខ្លួនក្នុងការប្រកាសសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពីគោលនយោបាយនៃរដ្ឋាភិបាលលោកនៅចំពោះមុខសម័យប្រជុំរដ្ឋសភារួមក្នុងរយៈពេលដប់ប្រាំថ្ងៃ។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏ត្រូវទទួលខុសត្រូវដោយផ្ទាល់ចំពោះមន្ទីរស្តីការមួយចំនួនផងដែរដូចជា៖ ទីភ្នាក់ងារស៊ើបការសម្ងាត់ជាតិ ការិយាល័យថវិកា ការិយាល័យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ ការិយាល័យក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ ការិយាល័យគណៈកម្មការមន្ត្រីស៊ីវិល ការិយាល័យនៃក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមជាតិ ការិយាល័យនៃគណៈកម្មការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យសាធារណៈ ហើយនិងបញ្ជាការប្រតិបត្តិការសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង។ រាល់វិក័យប័ត្រប្រាក់ត្រូវតែឆ្លងកាត់ការពិនិត្យទទួលយល់ព្រមពីនាយករដ្ឋមន្រ្តីសិនទើបអាចណែនាំនៅក្នុងរដ្ឋសភាបាន។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីអាចត្រូវដកចេញពីតំណែងបានដោយការធ្វើ"ការបោះឆ្នោតគ្មានទំនុកចិត្ត"។ ដំបូងឡើយ ការបោះឆ្នោតគឺត្រូវមានសម្លេង ១ ភាគ ៥ នៃសមាជិកសភាសរុបសិនទើបអាចធ្វើការពិភាក្សាអំពីបញ្ហានោះ។ ក្រោយពីការពិភាក្សាគ្នាហើយ ការបោះឆ្នោតគ្មានទំនុកចិត្តនឹងអាចប្រព្រឹត្តិធ្វើទៅបានដោយត្រូវការតែសម្លេងភាគច្រើនប៉ុណ្ណោះដើម្បីដកនាយករដ្ឋមន្ត្រីចេញពីតំណែង។ ដំណើរនេះគឺមិនអាចធ្វើឡើងចំនួនពីរដងបាននោះទេនៅក្នុងសម័យប្រជុំចំនួនមួយ។
ការិយាល័យ និងលំនៅស្នាក់អាស្រ័យ
នាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺត្រូវទទួលជំនួយការងារពីការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី (สำนักนายกรัฐมนตรี) ដែលជានាយកដ្ឋានថ្នាក់ខុទ្ទកាល័យដឹកនាំដោយរដ្ឋមន្រ្តីចំនួនពីររូប។ ការិយាល័យនេះគឺមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងវិមានរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសថៃនៅក្នុងតំបន់ឌូស៊ីតនៃទីក្រុងបាងកក។
វិមានពិសានុលោក (บ้านพิษณุโลก) គឺជាគេហដ្ឋានផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចំកណ្តាលក្រុងបាងកក។ វិមាននេះត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទវជិរាវុធ ហើយវាបានក្លាយជាគេហដ្ឋានផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩។ ដោយមានពាក្យចចាមអារាមថាវិមាននេះគឺសម្បូរទៅដោយប្រលឹងខ្មោចច្រើន ដូច្នេះនាយករដ្ឋមន្ត្រីភាគច្រើនគឺតែងតែស្នាក់នៅក្នុងគេហដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ ហើយបានប្រើប្រាស់វិមាននេះសម្រាប់តែពេលមានកិច្ចការពាណិជ្ជកម្មនោះទេ។
ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី
សម្គាល់៖ † មន្ត្រីយោធា
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
គោម
រូបភាពតូច| គោមចិនទំនើប រូបភាពតូច| គោមនៅ ប្រទេសបង់ក្លាដែស ស្តាំ|រូបភាពតូច| ពិធិបុណ្យបង្ហោះគោមអណ្តែតលើអាកាស គឺជាបុណ្យប្រពៃណីរបស់ ប្រជាពលរដ្ឋថៃ គោម ឬ គោមចិន គឺជា ប៉េងប៉ោងខ្យល់ក្តៅ តូចមួយធ្វើពីក្រដាស ដោយមានការបើកនៅខាងក្រោម ដែលភ្លើងតូចមួយត្រូវបានផ្អាក។
របៀបធ្វើគោម
រូបភាពតូច| ធ្វើ​គោម​មេឃ​នៅ​ម៉ិកស៊ិក ការធ្វើគោមត្រូវមានក្បួនខ្នាតត្រឹមត្រូវណាស់ ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ វាស់ទំហំ បណ្ដោយទទឹង និងការធ្វើឆ្អឹង ។ បានសេចក្ដីថា បើយើងធ្វើពុំបានត្រឹមត្រូវ ដូចការរៀបរាប់នេះទេ នោះគោមក៏មិនអាចហោះឡើងល្អបានដែរ ជួនកាលបង្កឲ្យមានគ្រោះមហន្តរាយទៀតផង ។ ឧទាហរណ៍ : ប្រឆេះធ្ងន់លើសទម្ងន់ ក៏មិនអាចហោះបាន ហោះអាចបន្តិចអាចធ្លាក់មកលើផ្ទះ ឬធ្វើឲ្យឆេះផ្ទះ ធ្លាក់លើស្រូវទុំឆេះអស់ក៏មាន ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
បើយើងសង្កេតមែនទែនឃើញមានស្ទើរគ្រប់ប្រាសាទ ដែលមានរឿងព្រេងទាក់ទងនឹងការកសាងប្រាសាទ រវាងក្រុមមនុស្សប្រុស និងក្រុមមនុស្សស្រី ប្រណាំងគ្នាក្នុងការកសាងប្រាសាទដូចជារឿងភ្នំប្រុស ភ្នំស្រី នៅខេត្តកំពង់ចាម និងប្រាសាទវត្តបាសែត នៅបាត់ដំបង ដោយក្រុមខាងស្រីសន្យានឹងក្រុមខាងប្រុសថា កាលណាផ្កាយព្រឹករះ យើងឈប់ធ្វើទាំងអស់គ្នា ។ ក្រុមស្រី ៗ មានល្បិច ព្រោះថា បើធ្វើតាមកម្លាំងមិនឈ្នះប្រុស ៗ ទេ ។ ដើម្បីយកឈ្នះប្រុស ៗ បាន គេនាំគ្នាធ្វើគោមបង្ហូតឲ្យខ្ពស់ មើលទៅឃើញស្មានតែផ្កាយព្រឹករះឡើយ ក៏នាំគ្នាឈប់សម្រាកដេកលក់អស់ ឯក្រុមស្រី ៗ គិតតែនាំគ្នាប្រឹងធ្វើរហូតដល់ផ្កាយព្រឹករះទើបឈប់ ហេតុនេះហើយ បានជាភ្នំប្រុសមានកម្ពស់ទាបជាងភ្នំស្រី ហើយប្រុស ៗ ត្រូវចូលស្ដីដណ្ដឹងស្រីចាប់ពីពេលនោះមក ។
រឿងភាពយន្តចិន “ម្ដាយក្មេករើសកូនប្រសារ” ត្រង់ម្ដាយបង្គាប់កូនរើសក្រដាសខ្ចប់ខ្យល់ … ។ នេះហើយជាគន្លឹះមួយពិសោធន៍ ថាតើកូនប្រសារនេះ អាចរកឃើញនូវវិធីការពារខ្យល់ទុកកុំឲ្យរលត់ភ្លើងបានទេ ។ អញ្ជឹងពាក្យថាគោម គឺគេយកក្រដាសមកធ្វើជាស៊ុំពីក្រៅ ដើម្បីការពារខ្យល់កុំឲ្យរលត់ភ្លើង ។ យើងធ្លាប់ឮចាស់ ៗ និយាយថា អុជប្រទីប ៗ បានសេចក្ដីថា អុជចង្កៀង អុជគោមនេះឯង សម្រាប់បំភ្លឺ ដូចជានៅពេលមានបុណ្យទានធំ ៗ គេតែងលម្អ ដោយអុជប្រទីបជ្វាលាភ្លឺព្រោងព្រាត (បុណ្យអុំទូក) ជ្វាលា អណ្ដាតភ្លើង, ពន្លឺដែលភ្លឺព្រោងព្រាត….. ។
នៅក្នុងឯកសារស្ដីពីប្រវត្តិបុណ្យវិសាខបូជា ក៏បានលើកថា នៅប្រទេសឥណ្ឌា ពេលបុណ្យវិសាខបូជា គេរៀបចំធ្វើធំណាស់ មានរៀបជាក្បួនដង្ហែ ហើយនៅពេលយប់មានអុជប្រទីបជ្វាលាភ្លឺព្រោងព្រាតនៅតាមដងផ្លូវ តាមមុខគេហដ្ឋានគ្រប់ ៗ គ្នា ។ គោមបង្ហោះ គឺប្រៀបបានជាទង់សញ្ញា ឬការផ្សព្វផ្សាយនូវដំណឹងផ្សេង ៗ ឬការបង្ហូតបង្ហាញសម្គាល់ក្រុមនីមួយ ៗ របស់កុលសម្ព័ន្ធជាសម័យដើម ហើយការបង្ហោះគោម មិនចំពោះតែពេលយប់ទេ ពេលថ្ងៃក៏គេបង្ហោះដែរ ឲ្យតែមានការប្រារព្ធពិធីអ្វីមួយធំម្ដង ៗ ។ ជំនាន់ដូនតាយើងក៏ធ្វើដូច្នេះដែរ ។ ឧទាហរណ៍ វត្ត “១” នៅក្នុងភូមិ “១” ត្រូវធ្វើបុណ្យផ្កាមួយ ដើម្បីប្រមូលបច្ច័យកសាងធម្មសាលា ឬក៏ភូមិណាមួយខ្វះខាតស្បៀងអាហារ គឺគេសរសេរសេចក្ដីអំពាវនាវ ឬសេចក្ដីជូនដំណឹងនោះ ភ្ជាប់ជាមួយគោមបង្ហោះតែម្ដង ។ ពេលគោមអស់ប្រេង អស់ប្រឆេះភ្លើងរលត់ គោមត្រូវធ្លាក់នៅភូមិណា ឃុំណា ពេលនោះ អ្នកស្រុកភូមិឃើញ ក៏នាំគ្នាទៅចូលរួមតាមសេចក្ដីអំពាវនាវ ឬសេចក្ដីជូនដំណឹង តាមរយៈគោមបង្ហោះនោះដែរ ។
ការប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីបុណ្យនានា
ពិធិបុណ្យបង្ហោះគោមអណ្តែតលើអាកាស គឺជាបុណ្យប្រពៃណីរបស់ ប្រជាពលរដ្ឋថៃ​   ដែលប្រព្រឹត្តនៅក្នុងទីក្រុងឈៀងម៉ៃ  ប្រទេសថៃ។ ពិធីត្រូវបានគេប្រារព្ធ ឡើងដើម្បីបួងសួងសុំសេចក្តីសុខ សំណាងល្អ ដោយធ្វើពិធីបង្ហោះគោមទៅលើអាកាស។ មានប្រជាពលរដ្ឋមកពីគ្រប់ទិសទី  ទាំងជនជាតិថៃ  និង បរទេស  បានប្រមូលផ្តុំគ្នាមកកាន់ ទីក្រុងឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ដើម្បីចូលរួមពិធីបុណ្យបង្ហោះគោមដ៏អស្ចារ្យនេះ ជារៀងរាល់ ឆ្នាំ។
ថ្ងៃប្រារព្ធចូលឆ្នាំខ្មែរ ស្តិតនៅរដូវក្តៅហើយស្ងួតបំផុត ពិបាកដើរលេងពេលថ្ងៃ ជាពិសេសពេលថ្ងៃត្រង់និងរសៀល ទើបគេបង្កើតប្រពៃណីព្យួរគោម បំភ្លឺសម្រាប់ធ្វើបុណ្យពេលយប់ អោយមនុស្សបានមើលផ្លូវ នឹងបានដើរលេងសប្បាយ ជុំគ្នា ត្រជាក់ត្រជុំរមនា ទាល់ៗភ្លឺ ដោយមិនមានអសន្តិសុខ។ (នៅសម័យសង្គមខ្មែរ មានអសន្តិសុខ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧០មក គេបានបិទចរាចរពេលយប់ ទើបយើងពុំសូវបានឃើញ គេមានតាំងភ្លើង ដូចជំនាន់មានសន្តិភាព ហើយក៏បវេណី នៃការចងគោម ដើម្បីប្រារព្ធបុណ្យ នៅពេលយប់ ក៍បានបាត់រូបបន្តិចម្តងៗ ពីកម្ពុជា។
គោមម្យ៉ាងទៀតរាងជាផ្កាយ ឬតារា ដែលមានកាំរស្មីប្រាំ គោមនេះចេញមកពីវប្បធម៌អឺរ៉ុប ពោលគឺបាននាំចូលមកដោយព្រះយេស៊ូ ឬកាតូលិក ព្រោះជាប្រពៃណីអឺរ៉ុបសុទ្ធសាធ ។ គឺគោមរាងផ្កាយនេះហើយ ដែលបាននាំផ្លូវស្ដេចបីព្រះអង្គ ទៅកាន់ជម្រក ដែលព្រះយេស៊ូប្រសូត គេបង្ហោះ ឬដុតគោមនេះនៅពេលបុណ្យណូអែល ។
គ្រោះថ្នាក់
រូបភាពតូច| គោម​ចោល​សំរាម​ពាសវាលពាសកាល​នៅ​តំបន់​បម្រុង​ធម្មជាតិ​ជាតិ គោម​មេឃ​អាច​ចុះ​ចត​នៅ​ពេល​ដែល​ភ្លើង​នៅ​តែ​ឆេះ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​វា​មាន ​គ្រោះថ្នាក់​ភ្លើង ។
មានគោមជាច្រើនបានហោះមកស្ទើរតែប៉ះជាមួយនឹងយន្តហោះហើយ ប្រសិនបើវាហោះមកចូលក្នុងស្លាបយន្តហោះ ឬបង្កឲ្យមានភ្លើងឆេះយន្តហោះនោះ វានឹងបង្កឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់យន្តហោះទាំងមូលផងដែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៌ខ្មែរ
ឃុំក្រែក
=រដ្ឋបាល= ($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំក្រែក មាន ២៤ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=