បាយាសិសូត្រ
[១៥៧] ថ្វាយ​ព្រះ​ពររាជញ្ញៈ បើដូច្នោះ អាត្មាភាព ​នឹង​ធ្វើឧបមា ថ្វាយមហាបពិត្រ ​ពួក​វិញ្ញូបុរស​ខ្លះ ​ក្នុង​លោក​នេះ រមែងយល់​សេចក្តីនៃភាសិត ​ដោយ​ពាក្យ​ឧបមាបាន។ បពិត្ររាជញ្ញៈ កាល​ពី​ព្រេងនាយមក​ ​មាន​ឈ្មួញរទេះ​ច្រើន​ នាំរទេះប្រមាណ១ពាន់ បរចេញ​ពីជនបទខាងកើត ​ទៅ​កាន់​ជនបទខាងលិច។ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​នោះ​ ​ទៅ​ក្នុង​ទីណាៗ ស្មៅ ឧស ទឹក ​និង​ស្លឹកឈើ​ខៀវខ្ចី ​ក្នុង​ទី​នោះ​ៗ ​ក៏​ឆាប់អស់​ទៅ​។ ​ក្នុង​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​នោះ​ឯង ​មាន​នាយឈ្មួញរទេះពីរនាក់ ម្នាក់​មាន​រទេះ៥០០ ម្នាក់ទៀត​មាន​រទេះ​៥០០។ លំដាប់​នោះ​ឯង នាយឈ្មួញរទេះ​ទាំង​នោះ​ ​មាន​សេចក្តីត្រិះរិះ ដូច្នេះថា ​ពួក​ឈ្មួញរទេះនេះឯង ​មាន​រទេះ១ពាន់ យើង​ទាំង​ឡាយ​ ​ទៅ​នៅ​ក្នុង​ទីណាៗ ស្មៅ ឧស ទឹក ​និង​ស្លឹកឈើខៀវខ្ចី ​ក្នុង​ទី​នោះ​ៗ ​ក៏​ឆាប់អស់​ទៅ​ណាស់​ បើដូច្នោះ ​មាន​តែយើង​រាល់គ្នា ចែក​ពួក​ឈ្មួញរទេះនេះ ជាពីរចំណែក ​គឺ​១ចំណែក ៥០០រទេះ ១ចំណែកទៀត ៥០០រទេះ។ នាយឈ្មួញ​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​បានចែកឈ្មួញរទេះ​នោះ​ជាពីរចំណែក ​គឺ​ ១ចំណែក​៥០០រទេះ ១ចំណែកទៀត ៥០០រទេះ។ នាយឈ្មួញរទេះម្នាក់ បានផ្ទុក​ស្មៅ ឧស ទឹកជា​ច្រើន​ ​ហើយ​នាំគ្នាបររទេះត​ទៅ​។ កាល​ដែល​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​នោះ​ បរចេញ​ទៅ​ អស់ពីរបីថ្ងៃ ​ក៏​បានឃើញបុរស​មាន​សម្បុរខ្មៅ ​មាន​ភ្នែកក្រហម ចងបាច់កូនសរ ប្រដាប់​ដោយ​ផ្កាកុមុទ ​មាន​សំពត់ទទឹក ​មាន​សក់ទទឹក បររថ​ដ៏​ល្អ ​មាន​កង់​ប្រឡាក់​ដោយ​ភក់ មកជួបគ្នានៅពាក់កណ្តាលផ្លូវ ​លុះ​ឃើញ​ហើយ​ ​ក៏​សួរដូច្នេះថា នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​អ្នក​មក​ពីទីណា។ បុរសសម្បុរខ្មៅ​នោះ​ ឆ្លើយថា ខ្ញុំមកពីជនបទឯណោះ។ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​ក៏​សួរ​ទៀតថា ​អ្នក​នឹង​ទៅ​ក្នុង​ទីណា។ បុរស​នោះ​ប្រាប់ថា ខ្ញុំ​នឹង​ទៅ​ជនបទឯណោះ។ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះសួរថា នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ផ្លូវលំបាកខាងមុខៗ ​មាន​មហាមេឃបង្អោរភ្លៀង​ជោកជាំខ្លះដែរឬ។ បុរស​នោះ​ ឆ្លើយប្រាប់ថា អើ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ផ្លូវលំបាកខាងមុខៗ ​មាន​មហាមេឃ បង្អោរភ្លៀងជោកជាំ ផ្លូវ​ទាំង​ឡាយ​ ​មាន​ទឹកពេញពាស ​មាន​ទាំង​ស្មៅ ឧស ទឹកជា​ច្រើន​ នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ ចោលស្មៅ ឧស ទឹកចាស់​ទាំង​ឡាយ​ចេញ​ទៅ​ ​ចូរ​បររទេះ​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​មាន​បន្ទុកស្រាលៗ ​ទៅ​ឆាប់ៗចុះ កុំ​ឲ្យ​ពួក​គោលំ​បាកឡើយ។ លំដាប់​នោះ​ឯង នាយឈ្មួញរទេះ​នោះ​ ប្រាប់​ពួក​ឈ្មួញរទេះថា នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ បុរសនេះ បាន​និយាយ​ ​យ៉ាង​នេះថា ផ្លូវលំបាកខាងមុខៗ ​មាន​មហាមេឃបង្អោរ​ភ្លៀង​ជោកជាំ ផ្លូវ​ទាំង​ឡាយ​ ​មាន​ទឹកពេញពាស ​មាន​ទាំង​ស្មៅ ឧស ទឹកជា​ច្រើន​ នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ចោលស្មៅ ឧស ទឹកចាស់ចេញ​ទៅ​ ​ចូរ​បររទេះ​ទាំង​ឡាយ​ ​មាន​បន្ទុកស្រាលៗ ​ទៅ​ឆាប់ៗចុះ កុំ​ឲ្យ​ពួក​គោលំបាកឡើយ នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ ចោលស្មៅ ឧស ទឹកចាស់​ទាំង​ឡាយ​ចេញ​ទៅ​ ​ចូរ​នាំគ្នា​បរ​រទេះ​ទាំង​ឡាយ ​មាន​បន្ទុក​ស្រាល​ៗ ​ទៅ​ចុះ។ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​ទាំង​នោះ​ ទទួលពាក្យនាយឈ្មួញ​រទេះ​នោះ​ថា អើ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ហើយ​ក៏​ចោលស្មៅ ឧស ទឹកចាស់ចេញ ​ហើយ​នាំគ្នីគ្នា​បរ​រទេះ​ ​ដែល​មាន​បន្ទុក​ស្រាលៗ ​ទៅ​។ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​មិនបានឃើញស្មៅ ឧស ឬទឹក​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះជាដំបូងផង ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​ជាគំរប់ពីរផង។ ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញ​រទេះ​ទីបីផង។ ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះទី៤ផង។ ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញ​រទេះ​ទី៥ផង។ ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះទី៦ផង។ មិនបានឃើញ​ស្មៅ ឧស ឬទឹក​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះទី៧ផង ​ហើយ​ក៏​ដល់​នូវសេចក្តីវិនាស​ទាំង​អស់គ្នា។ ​ពួក​មនុស្ស​ ឬ​ពួក​សត្វ​ចិញ្ចឹម ​ក៏​មាន​ច្រើន​ក្នុង​ឈ្មួញរទេះ​នោះ​។ បុរស​មាន​សម្បុរ​ខ្មៅ​នោះ​ ​គឺ​ជាយក្ស ជា​អ​មនុស្ស​ [អ​មនុស្ស​ ប្រែថា សត្វ​មាន​ខ្លួន​មិន​ដូច​ជា​មនុស្ស​ ឬថា មិនមែនជា​មនុស្ស​។] ​ក៏​ស៊ី​ពួក​មនុស្ស​ ​និង​សត្វចិញ្ចឹម​ទាំង​អស់​នោះ​ នៅសល់តែឆ្អឹងទទេ​ប៉ុណ្ណោះឯង។ កាល​ណា​នាយឈ្មួញរទេះទី២ បាន​ដឹង​ថា ឥឡូវនេះ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​នោះ​ ចេញ​ទៅ​យូរថ្ងៃ​ហើយ​ ​ក៏​ផ្ទុកស្មៅ ឧស ទឹកជា​ច្រើន​ នាំគ្នាបររទេះចេញ​ទៅ​ទៀត។ ​លុះ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​នោះ​ បរ​ទៅ​អស់ពីរបីថ្ងៃ ​ក៏​បានឃើញបុរស​មាន​សម្បុរខ្មៅ ​មាន​ភ្នែកក្រហម ចងបាច់​កូនសរ ប្រដាប់​ដោយ​ផ្កាកុមុទ ​មាន​សំពត់ទទឹក ​មាន​សក់ទទឹក កំពុងបររទេះ​ដ៏​ល្អ ​មាន​កង់​ប្រឡាក់​ដោយ​ភក់ មកជួបគ្នានៅពាក់កណ្តាលផ្លូវ ​លុះ​ឃើញ​ហើយ​ ​ក៏​សួរ​យ៉ាង​នេះថា នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​អ្នក​មក​ពីទីណា។ បុរសសម្បុរខ្មៅ​នោះ​ ឆ្លើយថា ខ្ញុំមកពីជនបទឯណោះ។ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​សួរថា ​អ្នក​នឹង​ទៅ​ក្នុង​ទីណា។ បុរស​នោះ​ប្រាប់ថា ខ្ញុំ​នឹង​ទៅ​ជនបទ​ឯ​ណោះ។ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះសួរថា នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ផ្លូវលំបាកខាងមុខៗ ​មាន​មហាមេឃ​បង្អោរ​ភ្លៀង​ជោកជាំខ្លះដែរឬ។ បុរស​នោះ​ ឆ្លើយប្រាប់ថា អើ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ក្នុង​ផ្លូវលំបាកខាងមុខៗ ​មាន​មហាមេឃ បង្អោរភ្លៀងជោកជាំ ផ្លូវ​ទាំង​ឡាយ​ ​មាន​ទឹកពេញពាស ​មាន​ទាំង​ស្មៅ ឧស ទឹកជា​ច្រើន​ នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ ចោលស្មៅ ឧស ទឹកចាស់ចេញ​ទៅ​ ​ចូរ​បរតែរទេះ​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​មាន​បន្ទុកស្រាលៗ ​ទៅ​ឆាប់ៗចុះ កុំ​ឲ្យ​ពួក​គោលំ​បាក​ឡើយ។ លំដាប់​នោះ​ឯង នាយឈ្មួញរទេះ​នោះ​ ​ក៏​បានប្រាប់​ពួក​ឈ្មួញរទេះថា នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ បុរសនេះ បាន​និយាយ​ ​យ៉ាង​នេះថា ​ក្នុង​ផ្លូវលំបាកខាងមុខៗ ​មាន​មហាមេឃ​បង្អោរ​ភ្លៀង​ជោកជាំ ផ្លូវ​ទាំង​ឡាយ​ ​មាន​ទឹកពេញពាស ​មាន​ទាំង​ស្មៅ ឧស ទឹកជា​ច្រើន​ នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ចោលស្មៅ ឧស ទឹកចាស់ចេញ​ទៅ​ ​ចូរ​បរតែ​រទេះ​ទាំង​ឡាយ​ ​មាន​បន្ទុក​ស្រាលៗ ​ទៅ​ឲ្យ​ឆាប់ៗចុះ កុំ​ឲ្យ​ពួក​គោលំបាកឡើយ ដូច្នេះ ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ បុរសនេះ មិនមែនជាមិត្រ មិនមែនជាញាតិសាលោហិតរបស់​យើងទេ យើង​នឹង​ទៅ​ដោយ​ជឿ​ពាក្យ​បុរស​នេះ ​ដូច​ម្តេចបាន ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ មិនត្រូវចោលស្មៅ ឧស ទឹកចាស់ឡើយ។ ​ចូរ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ នាំគ្នា​បរ​រទេះ​ទៅ​ យក​ទាំង​របស់​ដែល​បានផ្ទុកមក​ហើយ​ យើងកុំចោល​របស់​ចាស់​យើងឡើយ។ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​ទាំង​នោះ​ ទទួលពាក្យនាយឈ្មួញ​រទេះ​នោះ​ថា អើ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ហើយ​ក៏​នាំគ្នា​បរ​រទេះ​ទៅ​ យក​ទាំង​របស់​ដែល​បានផ្ទុកមក​ហើយ​នោះ​។​ ​ពួក​ឈ្មួញ​រទេះ​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​មិនបានឃើញស្មៅ ឧស ទឹក​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញ​រទេះជា​ដំបូង​ផង។ ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​ទី២ផង។ ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​ទីបីផង។ ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះទី៤ផង។ ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះទី៥ផង។ ​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញ​រទេះទី៦ផង។ មិនបានឃើញ​ស្មៅ ឧស ឬទឹក​ក្នុង​ដំណាក់​ពួក​ឈ្មួញរទេះទី៧ផង បានឃើញតែ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​ទាំង​នោះ​ ​ដែល​ដល់​នូវសេចក្តីវិនាសប៉ុណ្ណោះ។ ​ពួក​មនុស្ស​ ឬសត្វចិញ្ចឹម ​ក៏​មាន​ច្រើន​ក្នុង​ពួក​ឈ្មួញ​រទេះ​នោះ​។ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​ទាំង​នោះ​ បានឃើញ​តែ​ឆ្អឹង​មនុស្ស​ ​និង​សត្វចិញ្ចឹម​ទាំង​នោះ​។ ឯបុរស​មាន​សម្បុរ​ខ្មៅ​នោះ​ ​គឺ​ជាយក្ស ជា​អ​មនុស្ស​ បានស៊ី​មនុស្ស​ ​និង​សត្វចិញ្ចឹម​នោះ​ (អស់​ទៅ​)។ លំដាប់​នោះ​ឯង នាយ​ឈ្មួញ​រទេះ​នោះ​ បានប្រាប់​ពួក​ឈ្មួញរទេះថា នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​នោះ​ឯង ​ដែល​ដល់​នូវសេចក្តីវិនាស ព្រោះតែនាយឈ្មួញ​រទេះ ជា​បរិនាយក ជា​មនុស្ស​ល្ងង់​នោះ​។ ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​បើដូច្នោះ ទ្រព្យរបស់​ទាំង​ឡាយ​ណា ​ក្នុង​ពួក​រទេះរបស់យើង ជារបស់​មាន​ថ្លៃតិច ​ចូរ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ ចោលទ្រព្យរបស់​ទាំង​នោះ​ចេញ ​ហើយ​យកតែរបស់​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​មាន​ថ្លៃ​ច្រើន​ ​ក្នុង​ពួក​រទេះនេះចុះ។ ​ពួក​ឈ្មួញ​រទេះ​ទាំង​នោះ​ ទទួលពាក្យរបស់នាយ​ឈ្មួញ​រទេះថា អើ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ​ហើយ​ក៏​ចោល​ទ្រព្យ​របស់​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​មាន​ថ្លៃតិច ​ក្នុង​ពួក​រទេះខ្លួន ​ហើយ​យកតែទ្រព្យរបស់ ​ដែល​មាន​ថ្លៃ​ច្រើន​ ​ក្នុង​ពួក​រទេះ​នោះ​ រួចឆ្លងផុត​អំពី​ផ្លូវ​លំបាក​នោះ​ បាន​ដោយ​សួស្តី ព្រោះតែ​នាយឈ្មួញរទេះ ជាបរិនាយក​នោះ​ឯង ជា​បណ្ឌិត ឈ្លាសវៃ។ បពិត្ររាជញ្ញៈ មហាបពិត្រ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ឯង ជាបុគ្គលខ្លៅ មិនវាងវៃ ស្វែងរកបរ​លោក​ ​ដោយ​ខុសទំនង គង់​នឹង​ដល់​នូវសេចក្តីវិនាស ​ដូច​បុរស ជានាយ​ឈ្មួញ​រទេះ​នោះ​ មួយទៀត ​ពួក​ជនណា សំគាល់នូវ​ពាក្យរបស់មហាបពិត្រថា ជាពាក្យគួរស្តាប់ គួរជឿ ជន​ទាំង​នោះ​ មុខជា​នឹង​ដល់​នូវ​សេចក្តី​វិនាស ​ដូច​ពួក​ឈ្មួញរទេះ​នោះ​ បពិត្រ​រាជញ្ញៈ សូមមហាបពិត្រ លះបង់ទិដ្ឋិអាក្រក់នុ៎ះ​ចេញ បពិត្ររាជញ្ញៈ សូមមហាបពិត្រ​លះបង់​ទិដ្ឋិអាក្រក់នុ៎ះចេញ ទិដ្ឋិអាក្រក់ (ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​) ដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បី​សេចក្តី​ទុក្ខ​ អស់កាលយូរអង្វែង កុំបី​មាន​ ​ដល់​មហាបពិត្រឡើយ។