cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
គម្រោង​ប្លង់​គោល​រាជធានី​ភ្នំពេញ
និយមន័យ​នៃ​ប្លង់​គោល
បំណង​នេះ​គឺ​សំដៅ​រៀបចំ​តម្រង់​ទិស​សម្រាប់​ថ្ងៃ​អនាគត​នូវ​ការ​វិនិយោគ​របស់​រដ្ឋ និង ឯកជន ។
គម្រោង​ដែល​មិន​រាប់​បញ្ចូល​ក្នុង​ប្លង់គោល
ប្លង់​ទាំងអស់​ខាងលើ​ត្រូវ​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​មន្ទីរ​ដែនដី​នគរោបនីយកម្ម និង​សំណង់ ភ្នំពេញ ដោយ​ផ្អែក លើ​ប្លង់គោល​នេះ ។
ការ​ប្រើប្រាស់​ដីធ្លី​បច្ចុប្បន្ន
ភ្នំពេញ​មាន​ផ្ទៃក្រឡា ៣៧.៥០០ហត ៖
បណ្ដាញ​សេដ្ឋកិច្ច
បណ្ដាញ​សេដ្ឋកិច្ច​ពីរ ៖
បេតិកភណ្ឌ និង ទេសភាព​ទីក្រុង
ត្រូវ​រៀបចំ​ទីប្រជុំជន​បន្ទាប់​នៅ ជុំវិញ​ទីក្រុង​គឺ​នៅ​តាម​ច្រក​ចូល រាជធានី អាច​ជា​ទីប្រជុំជន​រណប
ទីប្រជុំជន​បន្ទាប់​អនាគត
បណ្ដាញ​បឹង
បឹង​ខាងជើង ៖ បឹង​ប៉ាយ៉ាប បឹង​ពោងពាយ បឹង​រាជសី បឹង​ក្បាលដំរី បឹង​ស្ទឹងកំបុត...
បឹង​ខាងត្បូង ៖ បឹងទំពុន បឹង​ជើងឯក
ការ​តម្រង់​ទិស​នៃ​គម្រោង​ប្លង់មេ
Project of Master Plan of Phnom Penh city-2020 General destination of Land use plan
គម្រោង​បែងចែក​តំបន់​ប្រភេទ​ដីធ្លី​សម្រាប់​អនាគត ២០២០
Les surfaces (452.30Km²)
ឯកសារយោង​
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ឃុំតាំងយ៉ាប
ឃុំតាំងយ៉ាបគឺជាឃុំមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ នៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយនៅឃុំនោះមានបង្កើតជាសាលារៀន​ ជាច្រើនសំរាប់ក្មេងៗដែលរស់នៅក្នុងនោះ ។បើនិយាយពីស្ថានភាពរស់នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០០ ប្រជាជននៅទីនោះគឺមិនសូវជាជឿនលឿនប៉ុន្មានទេ ពីព្រោះមានអ្នកចេះដឹងតិចតួច ខេត្តតាកែវ។ សព្ចថ្ងៃនេះបើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០០០ គឺវាមានភាពផ្ទុយស្រលះពីមុន ព្រោះពេលនេះមាន អ្នកដឹកនាំជាច្រើនមានភាពវៃឆ្លាតបានធ្វើអោយ ឃុំ​ តាំងយ៉ាបអាចបង្កើតសាលារៀនគឺសាលាបឋមសិក្សាភ្នំចចកនិងអនុវិទ្យាល័យអង្គអណ្ដែតដែលអាចអោយកុមារចូលរៀនបានស្ទើរទូទាំងឃុំ ដែលអាចកាត់បន្ថយអត្រាការមិនចេះអក្សរបានមួយភាគធំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងឃុំនឹងបានកាត់បន្ថយ​ការចំណាយផ្សេងៗក្នុងកាធ្វើដំណើរទៅរៀននៅសាលាឆ្ងាយពីផ្ទះ។។នេះគឺជាសមិទ្ធផលល្អសំរាប់ប្រទេសជាតិក្នុងការជួយអភិវត្តន៏ប្រទេសលើគ្រប់វិស័យ។ ដោយឡែកនៅក្នុងចំនោមភូមិទាំងនោះមានភូមិមួយគឺភូមិរលួសមានសាលាសំណាក់សំរាប់ធ្វើជាពិធីបុណ្យផ្សេងៗ និងមានការប្រជុំ ដោះស្រាយរាល់ចំណោទបញ្ហារ​បស់ប្រជាពលរដ្ធ និងមានការបង្រៀនអក្សរ ចំរៀងដល់កុមារនៅទីនោះទៀតផង។
វិស័យសុខភិបាល
មានមណ្ឌុលសុខភាពឃុំតាំងយ៉ាបដែលមានភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្បែនោះក្នុងនោះដែរប្រជាជនយល់ដឹងច្រើនអនាម័យដែលជាកត្តានាំមកនូវសុខភាពល្អ។ ផងដែរគ្រូពេទ្យក៏មានការយកចិត្តទុក្ខដាក់ដល់ប្រជាពលរដ្ខដែលទៅព្យាបាលជំងឺនៅទីនោះ និងមានភាពរស់រាយរាក់ទាក់យ៉ាងគួរឲ្យគោរព។ ដោយសារមនុស្សគ្រប់ៗរូបចេះរួមសាមគ្គីជាធ្លុងមួយដូចជានៅក្នុងភូមិដែលរៀបរាប់ខាងលើបង្កើតជាកន្លែងជាច្រើនសំរាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ឃុំតាំងយ៉ាប ជាឃុំមួយដែលមានវ័យចំណាស់មួយផងដែលនៅក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាសដែលពីដំបូងឡើយឃុំនេះមានប្រជាជនរស់នៅមិនច្រើនប៉ុន្មានទេពីព្រោះមិនទាន់មាន សាលារៀន ផ្លូវថ្នល់ ដែលងាយស្រួលសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការបញ្ជូនកូនអោយទៅរៀន និង ផ្លូវថ្នល់ពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរទើបមិនសូវមានប្រជាជនរស់នៅច្រើន ។
អាកាសធាតុ
នៅទីនោះអាកាសធាតុគឺអំណោយផលមិនសូវល្អមិនក្តៅខ្លាំងហើយមានភ្លៀងមិនសូវគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ធ្វើស្រែចំការតែពុំមាន ផលប៉ះពាល់ដល់ស្រែចំការនិងដំណាំផ្សេងៗឡើយ។អាកាសធាតុប្រែប្រួលទទួលខ្យល់មូសុង[២] ។ ក្ដៅហើយសើមពេលខ្លះក្ដៅខ្លាំងពេលខ្លះក្ដៅល្មម ។ ចាប់ពី វិច្ឆិការដល់ខែកុម្ភះ និង មានរដូវលំហែរមានប្រាំង និង វស្សា ចាប់ ខែមិនា ដល់ខែឧសភា រដូវភ្លៀង មានចាប់ពី ខែមិថុនា ដល់ខែតុលា។ ​នៅ​ថ្ងៃដែលក្តៅ មានកំដៅរហូតទៅដល់ ៣៧អង្សា ហើយបើត្រជាក់ជាងគេវិញមានរហូត ២១អង្សា ។
ការអប់រំ
ការអប់រំ ក្នុងឃុំតាំងយ៉ាបមានសាលារៀនគ្រប់កម្រិតសិក្សាមានដូចជាថ្នាក់មត្តេយ្យ សាលាបឋមសិក្សា អនុវិឡាលយ័ និងវិទ្យាល័យផងដែរ ។ ប៉ុន្តែពុំសូវបានទទួលការអប់រំទូលំទូលាយទេ ដោយសារជីវភាពខ្វះខាត និងពេលវេលាសម្រាប់សិក្សា ព្រោះពួកគាត់ជួយធ្វើការងារដើម្បីរកប្រាក់ចំណូល។
ការអភិវឌ្ឍន៍
ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះឃុំតាំងយ៉ាបវិញបើនិយាយពីផ្លូវគីកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីឪ្យមានភាពងាយស្រួលធ្វើដំណើរជាងមុន ដោុយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន មានការជីកប្រឡាយទឹកងាយស្រួលក្នុងការធ្វើស្រែប្រាំង ​​។ យ៉ាងណាមិញប្រទេសយើងទើបតែបានរួចផុតពីសង្រ្គាម ដូចនេះហើយនៅគ្រប់កន្លែងទាំងអស់នៅប្រទេសកម្ពុជាសុទ្ធតែត្រូវការកែប្រែ បង្កើតជាសាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ស្ពាន ថ្នល់ គ្រប់កន្លែង ដើម្បីអោយមនុស្សជំនាន់ក្រោយ និង មនុស្សរស់នៅបច្ចុប្បន្នមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត។ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខវិញមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ ​។
រដ្ឋបាល
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ មាន ភូមិ ។ ÷
1	21061301	ត្រពាំងទា	Trapeang Tea	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 2	21061302	ព្រៃចំបក់	Prey Chambak	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 3	21061303	ត្រពាំងស្ដុក	Trapeang Sdok	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 4	21061304	ស្នូលខ្ពស់	Snoul Khpos	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 5	21061305	ក្រាំងអំពិល	Krang Ampil	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 6	21061306	ក្រាំងចំរើន	Krang Chamraeun	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 7	21061307	ជំរៅ	Chumrov	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 8	21061308	កែវចំរើន	Kaev Chamraeun	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 9	21061309	រលួស	Roluos	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 10	21061310	ច្រនៀងខ្ពស់	Chranieng Khpos	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក 11	21061311	អង្គ រវាយ	Angk Roveay	លេខ៤៩៣ ប្រ.ក	ខេត្តស្នើមកជាឈ្មោះ (អង់រវាយ) វិញ 12	21061312	សំបូរ	Sambour
ព្រំប្រទល់នៃ
Boundary East	ទល់នឹងឃុំក្តាញ់ ស្រុកព្រៃកប្បាស West	ទល់នឹងឃុំរវៀង ស្រុកសំរោង South	ទល់នឹងឃុំព្រៃផ្តៅ ស្រុកព្រៃកប្បាស North	ទល់នឹងឃុំត្នោត ស្រុកបាទី
នៅក្នុងឃុំតាំងយ៉ាបមានភូមិចំនួន ៦ គឺ៖
វត្តអារាម
វត្តអារាមដែលស្ថិនៅក្នុងឃុំតាំងយ៉ាបមាន ៖
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកព្រៃកប្បាស តាំងយ៉ាប
គណៈ​កម្មការ​មូលត្រ​កម្ពុជា
គណៈកម្មការមូលត្រកម្ពុជាហៅកាត់ថា គ.ម.ក ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោយពីច្បាប់មូលបត្ររដ្ឋ និងច្បាប់ស្ដីពីការបោះផ្សាយ និង ជួញ​ដូរ​មូលបត្រ​មហាជន​បាន​អនុម័ត​រួច​។ គ.ម.ក មាន គោលដៅគ្រប់គ្រងវិស័យមូលបត្រក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងចូលរួមចំណែក ដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងសង្គម តាម​រយៈ​ការ​កៀរគរ​មូលធនពី សាធារ​ណជន ឫអ្នកវិនិយោគមូលបត្រ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការហរិញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការវិនិយោគនៅកម្ពុជា។
ប្រធានគណៈកម្មការ
ប្រធានគណៈកម្មការមូលបត្រកម្ពុជា ជារដ្ឋមន្ដ្រីនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ។ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យទេសរដ្ឋមន្ត្រី អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន​ ជាប្រធាន គ.ម.ក នាពេលបច្ចុប្បន្ន។
សមាជិក​ គ.ម.ក
គណៈកម្មការមួលបត្រកម្ពុជាដែលមានឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី គាត ឈន់ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញរត្ថុជាប្រធាន មាន​សមាជិក​ចំនួន​០៨​រូប​ដែល​មាន​អាណត្ដិ​រយៈ​ពេល០៥ឆ្នាំ។ សមាជិកទាំងនោះរួមមានៈ
ឃុំសឹង្ហ(ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ)
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំរោង(ខេត្តតាកែវ) សឹង្ហ(ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ)
ទន្លេនៅកម្ពុជា
ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសកសិកម្ម ដោយសារតែប្រទេសនេះសំបូរប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រធម្មជាតិ និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្លូវ​ទឹក​ជាច្រើន​។ ខាងក្រោមនេះជាបញ្ជីរាយនាមទន្លេ​ ស្ទឹង បឹង និង ព្រែក នានា​នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៖
ឃុំរវៀង
មាននៅ÷
ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម
ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចមស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ហើយត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ៗ រូបដែលបានធ្វើដំណើរមកកំសាន្តនៅខេត្តសៀមរាបតែងតែចូលបន់ស្រន់ សុំសេចក្តីសុខរួចទើប ធ្វើដំណើរកំសាន្តទៅ តាមចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួនដោយភាពបារមីនៃ ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម　 បានធ្វើឲ្យល្បីសុសសាយ ជាយូរណាស់មកហើយ ហើយត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋ គ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន មានជំនឿទៅលើ ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចមថា ពិតជាមានបារមីស័ក្តិសិទ្ធិ និងជួយថែរក្សាកូនចៅ ឲ្យចៀសផុតពីជំងឺផេ្សងៗហើយនិងមានសេចក្តីសុខ ។ បើតាមការរៀបរាប់ពីលោកតា ម្នាក់ដែលជាអ្នកថែរក្សានៅក្នុង ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចមបាននិយាយប្រាប់ពី ប្រវត្តិព្រះទាំងពីរដួងនេះដូចតទៅៈ កាលពីសម័យមុន ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម ពីរនាក់ជាបងប្អូននឹងគ្នា និងស្រឡាញ់គ្នា ទៅណាមកណាជាមួយគ្នាដោយរឿងវែងពេក ដោយលោកតាមិន សូវចាំច្រើនលោកតាសុំនិយាយត្រួសៗ តែប៉ុណ្ណោះសំរាប់ឲ្យមិត្តអ្នកអានបាន យល់ដឹងពីប្រវត្តិខ្លះៗត្រួសៗតែប៉ុណ្ណោះ ហើយគ្រាន់តែដឹងថា ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម មានបារមីពូកែស័ក្តិសិទ្ធិ សំរាប់ទុកឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ ចូលមកអុជធូបបួងសួងបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខសប្បាយ ។ តាមការឲ្យដឹងពីចាស់ៗ ដែលថែរក្សានៅក្នុង ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមបានបន្តទៀតថា នៅក្នុងថៃ្ងសីល ប្រជាពលរដ្ឋ ទីជិតឆ្ងាយមកច្រើន ខ្លះទិញស្លាធម៌‌ដូង ធូប ទៀន ផ្កាភ្ញី ដើម្បី បួងសួងបន់ស្រន់សុំ សេចក្តីសុខពី ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម ខ្លះថ្វាយ ភេ្លងពិណពាទ្យ ២-៣បទ ដើម្បីសុំសេចក្តីសុខ និងថៃ្ងធម្មតា ក៏មានមនុស្សច្រើនមិនខុស ពីថៃ្ងសីលឡើយ ដោយបារមីព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម ពូកែហើយ ល្បីកាន់តែខ្លាំង ទើបប្រជាជនកម្ពុជាគោរពប្រតិបត្តិ និងមានជំនឿលើ ព្រះពុទ្ធសាសនា ទើបធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋចូលមក បួងសួងបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខពី ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម ។
ប្រវត្តិ​សំពត់​ចង​ក្បិន
យោងទៅតាម​ការ​តំណាលតៗ គ្នា​របស់​លោកតា លោកយាយ ចាស់ៗ បាន​តំណាល​រឿងព្រេង ដែល​ទាក់ ទង​ទៅ​និង​សំពត់​ចងក្បិន​ថា ៖ កាលពី​យូរលង់​ណាស់​មកហើយ ខ្មែរ​យើង ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន​តាម​សាសន៍ក្លិង្គ។ សាសន៍​ក្លិង្គ​កាន់សាសនា​ជាច្រើន​បែបណា​ស់ តែ​សាសនា​ដែល​ធំជាងគេ​គឺ​សាសនា ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ព្រះមហា ក្សត្រ​ខ្មែរ​យើង​ដែល​កសាង​នគរ​វត្ដ ក៏​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ដែរ ។ កាលពី​សម័យបុរាណ​ខ្មែរ​យើង​និយម រាប់អាន​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​ណាស់​នៅ​នឹង​ជញ្ជាំង​អង្គរវត្ដ​ថែវ​ជាន់​ទី ១ ទៀតផង ។ ចំពោះ​មូលហេតុ​ដែល​សាសន៍​ក្លិង្គ ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន ពីព្រោះ​ក្លិង្គ​គេ​គោរព​ចំពោះ​ហនុមាន ដែលជា​ទេវបុត្រ​របស់គេ​មួយ ហនុមាន​ជា​សេនា​របស់ ព្រះរាម ក្នុង​រឿង​រាមកេរ្តិ៍ ។ ដូច្នេះ​ហនុមាន​មាន​សម្បុរ​ស ហើយ​គេ​ស្លៀកពាក់​ឱ្យមាន​កន្ទុយ(ហនុមាន​មាន​ជាតិ ជា​សត្វ​ស្វា​សមាន​កន្ទុយ) ។
មានមតិ​ខ្លះទៀត​យល់ថា ក្លិង្គ​ទាំងនោះ​ជា​ពល​នៅក្រោម​អធិប​តោ​យ​ហនុមាន បានជា​គេ​ស្លៀកពាក់​ស ហើយ បណ្ដុះ​កន្ទុយ​យ៉ាង​ដូច្នេះ។ សរុបសេចក្ដី​មក​យើង​ឃើញថា សំពត់​ចងក្បិន​ដែល​ខ្មែរ​យើង​មានការ​ស្លៀក ពាក់​រហូតមកដល់​ស​ព្វ​ថ្ងៃនេះ គឺ​យកតាម​សាសន៍​ក្លិង្គ ដែល​មានបំណង​ធ្វើតាម​ហនុមាន​ជា​សេនា​ឯក​របស់ ព្រះរាម។
តែ​ឥឡូវនេះ​មិនមែន​តែប្រុសៗ ទេ ដែល​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន ស្រីៗ ក៏​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន​ដែរ ។ ដូចជា នៅក្នុង​រាជ​កាល​ព្រះករុណា ន​រើ​តម (គ.ស ១៨៣៥-១៩១៤)គេ​ស្លៀក​ចងក្បិន​ស្លុ​យ​ចុះទៅ​ក្រោម រួចមក​នៅ ត្រឹម​ពាក់កណ្ដាល​កំភួនជើង ។ លុះ​មកដល់​រជ្ជកាល​ព្រះករុណា ស៊ីសុវត្ថិ (គ.ស ១៨៧៥-១៩៤១)គេ​ចងក្បិន ខើច​នៅក្រោម​ជង្គង់​បន្តិច ដោយ​គេ​គិតថា​ការធ្វើ​របៀបនេះ គឺ​យកតាម​សៀម ។ ចំណែកឯ​សៀម និង​ខ្មែរ ជាប្រទេស​នៅ​ជិតគ្នា ហើយ​សៀម​បាន​យកតាម​បែប​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន​របស់​ខ្មែរ​ទៅ​ស្លៀក ស្លៀក​មិន​ត្រឹមតែ ប្រុស​ទេ ថែមទាំង​ស្រី​ទៀតផង ។ លុះ​ខ្មែរ​យើង​ឃើញថា​ស្ត្រី​ស្លៀក​ក្បិន​ល្អ​ដែរ ក៏​នាំគ្នា​ស្លៀក​តាម​សៀម ។ អ្នកស្រុក​បាត់ដំបង និង​អ្នកស្រុក​សៀមរាប ដែល​នៅ​ជិត​សៀម ធ្វើតាម​សៀម​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន​លិច​ត្រឹម​ជង្គង់ គឺ​ខើច​ជាង​ខ្មែរ​ដែល​នៅ​ភូមិ​​ឯទៀត ។ បច្ចុប្បន្ននេះ សំពត់​ចងក្បិន​ខ្មែរ​យើងនិយម​ស្លៀក​នៅក្នុង​ពិធីបុណ្យធំៗ ដូចជា​ក្នុង​ព្រះបរមរាជវាំង ឬ​ពិធី​បុណ្យជាតិ ពិសេស​ក្នុង​ទំនៀមទម្លាប់​ប្រពៃណីជាតិដែលមាន​ដូចជា៖ពិធីមង្គលការ​ជាដើម។
ឃុំព្រៃផ្តៅ
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ទល់នឹងឃុំចំប៉ា ឃុំពោធិ៍រំចាក ស្រុកព្រៃកប្បាស West	ទល់នឹងឃុំជើងគួន ស្រុកសំរោង South	ទល់នឹងឃុំព្រៃកំពែង ស្រុកព្រៃកប្បាស North	ទល់នឹងឃុំតាំងយ៉ាប ស្រុកព្រៃកប្បាស
ការអប់រំ
មានសាលារៀនជាច្រើនកន្លែងសំរាប់អោយសិស្សានុសិស្សសិក្សា ចាប់ពីថ្នាក់បឋម ដល់ វិទ្យាល័យ។ក្នុងចំណោមវិទ្យាល័យជាច្រើនក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាសមានវិទ្យាល័យមួយក្នុងឃុំព្រៃផ្តៅ គឺ វិទ្យាល័យ ភ្ញីមាស ដែលមានសិស្សរៀនច្រើនជាងគេ ក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាស គឺប្រហែលជា ២០០០នាក់។
វត្តអារាម
ឃុំព្រៃផ្តៅនេះមានវត្ត បី: ​វត្តព្រៃផ្តៅ វត្តភ្ញីមាស  វត្តដុងឧត្តម ។ វត្តទាំងបីនោះមានវត្តមួយដែលមានទីធ្លាធំទូលាយ ស្អាតជាងគេ និង មនុស្សម្នា ឧបាសក ឧបាសិកា ទៅច្រើននៅរដូវបុណ្យ គឺ វត្តព្រៃផ្តៅ។
មុខរបរ
ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងឃុំនោះភាគច្រើនជាកសិករ គ្រូបង្រៀន អ្នកតម្បាញ អ្នកលក់ឥវ៉ាន់ចាប់ហួយ ចិញ្ចឹមសត្វ ឡើងត្នោតជាដើម។ នៅរដូវវស្សា ពួកគេធើ្វស្រែចំការ និង​ នេសាទត្រី ដាំដំនាំ ហើយវាលស្រែនៅភូមិព្រៃផ្ដៅ ឃុំព្រៃផ្ដៅ សំបូរទៅដោយដើមព្រីងជាច្រើនដើមនៅតាមភ្លឺស្រែ។ រដូវប្រាំងគេធ្វើស្រែប្រាំង ដែលមានផ្ទៃដីលាតសន្ធឹងជាច្រើនហិចតា។ស្រូវដែលគេធ្វើនៅរដូវប្រាំង គឺជាស្រូវពង្រោះ ដែលមានរយ:ពេលត្រឹមតែបីខែប៉ុណ្ណោះ អាចប្រមូលផលបាន នេះជាលក្ខណ:ងាយស្រួលសំរាប់កសិករ មិនចាំបាច់ដកស្ទូង ម្យ៉ាងទៀតនៅពេលប្រមូលផល គេប្រើម៉ាស៊ីនច្រូត ម៉ាស៊ីនបោក។ចំណែកឯផលស្រូវវិញ បានកើនឡើងជាលំដាប់ ដោយសារតែកសិករមានការយល់ដឹងពីបច្ចេកទេសធើ្វស្រែ និងមានការបង្រៀនពីក្រសួងកសិកម្ម
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តតាកែវ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកព្រៃកប្បាស ព្រៃផ្តៅ
ឃុំសំរោង(ស្រុកសំរោង)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ មាន ភូមិ÷
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសំរោង(ខេត្តតាកែវ) សំរោង(ស្រុកសំរោង)
ផ្លាតូ
គ្រាដំបូងនៃជីវិត
មាត្រាដំបូង   ជីវិតគ្រាដំបូងរបស់ផ្លាតូ
ទីកន្លែងកំណើតនិង គ្រូសារ
មិត្តភាពប្រភេទទីមួយគឺជាមិត្តភាពដែលកើតមានរវាងឪពកុម្ដាយនិង កូន។គឺជាមិត្តភាពដែលគ្រប់់សត្វលោកចូលរួមចំណែក។ មិត្តភាពប្រភេទទីពីរគឺជាមិត្តភាពសង្គមដែលកើតមកពីការជួបជុំគ្នា ការទៅលេងគ្នាទៅវិញទៅមកដោយគ្មានជាប់់សាច់់ញាតិគ្នានឹងគ្នា។ រីឯមិត្តភាពប្រភេទទីបីកឺជាមិត្តភាពដែលកើតមានឡើងពីការទទួល អោយស្នាក់់នៅដល់់អ្នកដែលមិនស្គាល់់មកពីទីឆ្ងាយ។ ជួនកាលគេបន្ថែមប្រភេទមិត្តភាពមួយទៀតជាមិត្តភាពទីបួនគឺ មិត្តភាពនៃសេចក្ដីស្រលាញ់់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទស្សនវិទូ
បុណ្យចូលឆ្នាំចិន
250px|thumb|right|ពេល​ល្ងាច​នា​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី​ នៅ​[[ចិន|ប្រទេសចិន]] thumb|right|របៀប​សរសេរ​អក្សរ​ ឆ្នាំ​​ បុណ្យចូលឆ្នាំចិន ឬ ហៅម្យ៉ាងទៀតថា បុណ្យនានិទាឃរដូវ គឺថ្ងៃឈប់សំរាកដ៏សំខាន់បំផុត សំរាប់ជនជាតិចិន។ មានប្រជាជនមួយចំនួន ជាពិសេសជនជាតិចិននៅក្រៅប្រទេស បានហៅពិធីបុណ្យនេះថា បុណ្យចូលឆ្នាំច័ន្ទគតិថ្មី ។ ជាប្រពៃណី ពិធីបុណ្យនេះ ចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទីមួយ នៃខែទីមួយតាមច័ន្ទគតិ (ភាសាចិន៖ 正月, pinyin៖ zhēng yuè) ក្នុងប្រតិទិនចិន ហើយបញ្ចប់ទៅវិញ នៅថ្ងៃទី១៥ ដែលគេហៅថ្ងៃនេះថា ពិធីបុណ្យបង្ហោះគោម។ ពេលល្ងាច នៅថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំចិន ត្រូវគេឲ្យឈ្មោះថា ជូស៊ី (除夕, ជាពាក្យកាត់ របស់ពាក្យ 年除夕 នៀនជូស៊ី, ហើយពាក្យជូស៊ី សម្រាប់ប្រើក្នុងប្រទេសតៃវ៉ាន់)។ ពាក្យនេះមានន័យថា “ពេលល្ងាចឆ្លងឆ្នាំ”។
ពិធីបុណ្យនេះ ត្រូវប្រារព្ធឡើង នៅតំបន់ដែលមានចំនួនប្រជាជន ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដូចជាប្រទេសកម្ពុជាយើងជាដើម។ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិន ត្រូវបានចាត់ទុកជាថ្ងៃដ៏មានសារៈសំខាន់ សម្រាប់ប្រជាជនចិន ហើយវាក៏មានឥទ្ធិពល ទៅលើពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី របស់ប្រទេសជិតខាងផងដែរ ជាពិសេសចំណងវប្បធម៌ ជាមួយប្រជាជន ដែលជនជាតិចិនធ្វើអន្តរកម្មជាមួយ។
ប្រទេសទាំងនោះ រួមមានប្រជាជនដើមនៃជនជាតិតៃវ៉ាន់, ជនជាតិកូរ៉េ, ជនជាតិម៉ុងកូល, ជនជាតិនេប៉ាល់, ជនជាតិប៊ូតង់, ជនជាតិយួន, និងអតីតជនជាតិជប៉ុននៅមុនឆ្នាំ១៨៧៣។ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិន ក៏បានប្រារព្ធធ្វើផងដែរ នៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី, ឥណ្ឌូនេស៊ី, ម៉ាឡេស៊ី, ភីលីពីន, ថៃ, កម្ពុជា ក៏ដូចជាប្រទេសដទៃទៀត ដែលមានប្រជាជនចិនរស់នៅដោយស្របច្បាប់ ភាគច្រើន គឺប្រទេសស្ថិតនៅក្បែរសមុទ្រចិន។ ពិធីបុណ្យនេះ នឹងត្រូវផ្លាស់ប្ដូរកំរិត ហើយក្លាយទៅជាផ្នែកមួយ នៃវប្បធម៌ប្រពៃណី របស់ប្រទេសទាំងនោះ។ នៅក្នុងប្រទេសកាណាដា ទោះបីជា ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិន មិនមែនជាថ្ងៃឈប់សំរាកជាផ្លូវការក៏ដោយ ក៏ប្រជាជនចិនជាច្រើន នៅតែប្រារព្ធពិធីនេះ យ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយប្រៃសណីយយ៍នៃប្រទេសកាណាដា បានចែកចាយតែមសម្រាប់ប្រើនៅឆ្នាំថ្មី នៅតាមគេហដ្ឋាននីមួយៗផងដែរ។
ជាទំនៀមទំលាប់ ទោះបីជា ប្រតិទិនចិន មិនបានបង់លេខឆ្នាំបន្តក៏ដោយ ក៏ឥលូវឆ្នាំរបស់វាត្រូវបានគេរាប់ ចាប់ពីរជ្ជកាលនៃស្ដេច ហ៊ូងឌី នៅក្រៅប្រទេសចិន។ ប៉ុន្តែឥលូវនេះ ការរាប់ បីឆ្នាំខុសគ្នាយ៉ាងតិច ជាលេខ១ ត្រូវអ្នកនិពន្ធនីមួយៗ យកទៅប្រើប្រាស់ ពីព្រោះតែ ឆ្នាំចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ២០០៨ គឺឆ្នាំ ៤៧០៦, ៤៧០៥, ឬ ៤៦៤៥។
សូមជំរាបសួរអ្នកទាំងអស់គ្នាជីដូនជីតាកុងម៉ាលោកយាយលោកតាដែលបានចាកចេញទៅកូនចៅនៅស្រុកគេក្រៅប្រទេសក្នុងប្រទេសសូមជូនអ្នកទាំងអស់អស់ឲ្យសុខសប្បាយឈឺស្កាត់ខ្ញុំម្ដាយនៅស្រុកខ្មែរក្រៅប្រទេសក្នុងប្រទេសខ្មែរអញ្ចឹងឪអញ្ចឹងសូនីតាខ្ញុំកើតនៅស្រុកខ្មែរម្តាយខ្ញុំនៅកម្ពុជាមានទាំងអស់ម្ដាយខ្ញុំនៅខ្មែរម្ដាយខ្ញុំនៅកម្ពុជាមានទាំងអស់ប៉ុន្តែខ្ញុំកើតនៅកម្ពុជាម៉ាក់ប៉ាខ្ញុំកើតនៅកម្ពុជាបេះដូងស្តាយខ្ញុំកើតនៅកម្ពុជាប៉ុន្តែក្រៅប្រទេស== កាលបរិច្ឆេទ នៃថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មី ==
នៅក្នុងប្រតិទិនគ្រីកូរី (ប្រតិទិនដែលប្រើក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង និងនៅប្រទេសមួយចំនួនធំទៀត) បុណ្យចូលឆ្នាំចិនស្ថិតនៅថ្ងៃខុសៗគ្នា រៀងរាល់ឆ្នាំ គឺនៅចន្លោះថ្ងៃទី២១ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី២០ ខែកុម្ភៈ។ នេះមានន័យថា ជានិច្ចកាល ថ្ងៃបុណ្យស្ថិតនៅថ្ងៃទីពីរកើត (កំរនឹងថ្ងៃទីបីណាស់) បន្ទាប់ពីថ្ងៃដែលខ្លីជាងគេប្រចាំឆ្នាំ។ នៅក្នុងវប្បធម៌ប្រពៃណីចិន លីចុនគឺជាពេលវេលា សម្រាប់ព្រះអាទិត្យចាប់ផ្ដើមនិទាឃរដូវ ដែលកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈ។
កាលបរិច្ឆេទថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំចិន ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៦ ដល់ឆ្នាំ ២០១៩ (តាមប្រតិទីនគ្រីកូរី) នៅខាងស្ដាំដៃនេះ គឺធ្វើទៅតាមចក្ររាសី នៃឆ្នាំរបស់សត្វនៅក្នុងតំរាទាំង១២ និងមែកធាងលោកិយរបស់វា។ ឈ្មោះនៃមែកធាងលោកិយ មិនមែនជាការបកប្រែឈ្មោះសត្វជាភាសាចិនទេ។ នៅក្បែររង្វង់១២ឆ្នាំ នៃចក្ររាសីសត្វក្នុងតំរា មានរង្វង់១០ឆ្នាំនៃមែកធាងឋានសួគ៌។ មែកធាងនីមួយៗ នៃមែកធាងឋានសួគ៌ទាំងដប់ ត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយធាតុមួយ ក្នុងចំណោមធាតុទាំង៥ នៃហោរាសាស្ត្រចិន ដែលមានដូចជា ធាតុឈើ, ធាតុភ្លើង, ធាតុដី, ធាតុដែក និងធាតុទឹក។ ធាតុទាំងនោះ ត្រូវបង្វិលចុះឡើង ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំម្ដង នៅពេលដែលការចូលរួមមួយនៃធាតុញី និង ធាតុឈ្មោល ឆ្លាស់គ្នារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ធាតុប្លែកៗ រួមមាន៖ ធាតុឈើឈ្មោល, ធាតុឈើញី, ធាតុភ្លើងឈ្មោល, ធាតុភ្លើងញី ជាដើម។ ធាតុទាំងអស់នេះ បង្កើតឲ្យមានរង្វង់រួមផ្សំមួយ ដែលកើតឡើងរៀងរាល់៦០ឆ្នាំម្ដង។ ជាឧទាហរណ៍ ឆ្នាំជូតធាតុភ្លើងឈ្មោល កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៣៦ និងនៅឆ្នាំ ១៩៩៦ ដែលមានគំលាតគ្នា៦០ឆ្នាំ។
មានភាពភាន់ច្រឡំជាច្រើន ជាមួយឆ្នាំកំណើតចិន នឹងឆ្នាំកំណើតគ្រីកូរី (តាមប្រតិទិនគ្រីកូរី)។ ពេលដែល បុណ្យចូលឆ្នាំចិន ចាប់ផ្ដើម នៅចុងខែមករា ដល់ពាក់កណ្ដាលខែកុម្ភៈ កាលបរិច្ឆេទឆ្នាំចិន ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា រហូតដល់ថ្ងៃនៅក្នុងឆ្នាំគ្រីកូរីថ្មី នៅសល់ ពីឆ្នាំគ្រីកូរីឆ្នាំមុន ដែលមិនអាចផ្លាស់ប្ដូរបាន។ ជាឧទាហរណ៍ ឆ្នាំរោង ត្រូវនឹងឆ្នាំ១៩៨៩ ចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៨៦។ ប្រជាជនខ្លះ បានចាត់ទុកឆ្នាំ១៩៩០ ជាឆ្នាំមមី។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ឆ្នាំ១៩៨៩ ដែលជាឆ្នាំជូត ត្រូវបញ្ចប់ជាផ្លូវការ នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៩០។ វាមានន័យថា ការពិតអ្នកណាដែលកើតនៅចន្លោះថ្ងៃទី១ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី ២៥ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩០ គឺពួកគេកើតក្នុងឆ្នាំរោង មិនមែនកើតក្នុងឆ្នាំមមីទេ។
ប្រវត្តិ
គេពុំអាចបញ្ជាក់បានច្បាស់ថា ការចាប់ផ្ដើមនៃបុណ្យចូលឆ្នាំ ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅមុនសម័យរាជវង្សជីន បានឡើយ។ តាមទំនៀម ទំលាប់ គេនិយាយថាបុណ្យចូលឆ្នាំ បានចាប់ផ្ដើមនៅមួយខែ ក្នុងរាជវង្សសៃ ១២ខែក្នុងរាជវង្សសាង និង១១ខែ ក្នុងរាជវង្សស៊ូ។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ មានឯកសារបានបង្ហាញថា រាជវង្សស៊ូ បានចាប់ផ្ដើមឆ្នាំ ក្នុងរយៈពេល១ខែ។ អធិមាស ធ្លាប់បានធ្វើឲ្យប្រតិទិនច័ន្ទគតិ កើតឡើងដំណាលគ្នា ជាមួយប្រតិទិនសុរិយគតិ ដែលបានបន្ថែម១២ខែ ក្រោយសម័យទាំងពីរ គឺសម័យរាជវង្សសាង និងរាជវង្សស៊ូ។ ព្រះចៅអធិរាជចិនដំបូង ព្រះអង្គជីស៊ីហ៊ាង បានផ្លាស់ប្ដូរ ការចាប់ផ្ដើមនៃឆ្នាំ ទៅខែទី១០ ក្នុងឆ្នាំ២២១ មុនគ.ស. ហើយក៏បានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងនៃ អធិមាស ទៅ៩ខែមុនវិញ។ ទោះជា ឆ្នាំថ្មី ត្រូវបានប្រារព្ធឡើង នៅដើមខែ១០ ឬខែ១ ឬ ក្នុងពេលទាំងពីរក៏ដោយ ក៏គ្មាននរណាអាចដឹងច្បាស់លាស់បានទេ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៤ មុនគ.ស. ព្រះចៅអធិរាជ វូ នាសម័យរាជវង្សហាន បានចាត់ទុក ខែមួយ គឺជាការចាប់ផ្ដើមនៃឆ្នាំ ដែលជាទីតាំងនៃពេលវេលា។
ទេវកថា
thumb|[[កំនាព្យសរសេរដោយ​ដៃ​កវី​និពន្ធ នៅ​លើ​ទ្វារ​ផ្ទះ​របស់​ប្រជាជន​ចិន]] យោងទៅតាម រឿងនិទាន និងរឿងព្រេង ការចាប់ផ្ដើមនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិន បានផ្ដើមឡើងជាមួយការវាយប្រយុទ្ធ ប្រឆាំងជាមួយ សត្វក្នុងទេវកថា មានឈ្មោះថា នៀន មានន័យថាឆ្នាំ ជាភាសាចិន។ នៅថ្ងៃទីមួយ ក្នុងឆ្នាំថ្មី នៀនបានមកកាប់សំលាប់ពួកបសុសត្វ សូម្បីតែអ្នកភូមិក៏ដោយ ជាពិសេសគឺពួកក្មេងៗ។ ដើម្បីការពារខ្លួន ពួកអ្នកភូមិ បានដាក់ចំណីអាហារនៅមុខផ្ទះរបស់ពួកគេជារៀងរាល់ដើមឆ្នាំ។ គេមានជំនឿថា បន្ទាប់ពីនៀន បានស៊ីចំណីអាហារ ដែលពួកគេដាក់ឲ្យរួចហើយ វានឹងមិនធ្វើបាប កាប់សម្លាប់ប្រជាជនទៀតទេ។ គ្រាមួយ អ្នកភូមិបានឃើញ នៀន មានភាពភ័យខ្លាច ជាមួយនឹងក្មេងៗ ដែលស្លៀកពាក់ពណ៌ក្រហម។ រួចហើយ អ្នកភូមិក៏នាំគ្នាយល់ថា នៀន ខ្លាចពណ៌ក្រហម។ ហេតុនេះហើយ នៅពេលដែលឆ្នាំថ្មីមកដល់ អ្នកភូមិនាំគ្នា បំពាក់គោមពណ៌ក្រហម និងបិតក្រដាសពណ៌ក្រហម នៅតាមទ្វារ និងបង្អួចផ្ទះរៀងៗខ្លួន។ អ្នកភូមិ ក៏បានប្រើផាវ ដើម្បីបណ្ដេញ នៀន ឲ្យទៅឆ្ងាយផងដែរ។ បន្ទាប់ពីពេលនោះមក នៀន ពុំបានមកក្នុងភូមិម្ដងទៀតឡើយ។ នៅចុងក្រោយ ហុងជុនឡាវស៊ូ ជាព្រះសង្ឃសាសនាតាវបុរាណម្នាក់ បានចាប់សត្វ នៀន នោះ។ សត្វ នៀន ក៏ខ្លាចទៅជា យានជំនិះ របស់ ព្រះសង្ឃហុងជុនឡាវស៊ូ ទៅ។
សាមាសាមប៉ូទ័រសីលវាតើនេះហើយតោះអារក្សពីរដបភ្លើងឆ្នាំងថ្មពួក សីល សីល 12 ខ្សែខ្សែ លេខមួយសត្វកណ្ដុរលេខ 2 កូរ៉េលេខ 3 សត្វខ្លាលេខ 4 សត្វទន្សាយលេង 5 សត្វ 6 សត្វពស់លេខ 7 សត្វសេលេខ 8 សិបពេលលេខ 9 10 11 សត្វឆ្កែលេខ 12 សត្វជ្រូកទាំងអស់គឺជាបាត់បង់រស់យូរមកហើយឯងតែរត់ចោលពួកខ្ញុំខ្ញុំទៅដល់ពួកវាកាន់ទង់ជ័យរត់អស់ហើយសត្វ 12 រូបនេះសត្វ 12 រូបទង់ជ័យជ័យយោជ័យជ័យជម្នះធំមានជ័យស៊ីរលឹកស៊ីកូ sigma ស៊ីអីទាំងអស់ធំមានជ័យដាក់ទោសដាក់ទាំងអស់គ្នាកម្ពុជាជយោសុខសប្បាយ
ក្នុងពីធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិនឬក៏ពីធីផ្សេងៗជាជំនឿរបស់បងប្អូនជាប់សែចិន មានការគោរពប្រណិប័តន៍ នូវជំនឿផ្សេងៗជាច្រើនក្នុងនោះ មានការបិទយ័ន្តផ្ទះ មានការដុតផាវ មានការលោតម៉ុងសាយ មានការសែនព្រេន មានការដុតក្រដាស ដុតធូបនៅព្រះវិហារ ការនាំយកអំពៅខ្មៅ និងស្លឹកមៀន និងការតាំងផ្កាអង្គសីលក្នុងផ្ទះជាដើម ។ល។
ជំនឿ និងតំណមក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំចិន
តាមប្រវត្តិសាស្រ្តចិន មានជំនឿលើការគោរពបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីយ៉ាងកប់ជ្រៅ។ គេមានតំណមជាច្រើន នៅក្នុងអំឡុងចូលឆ្នាំបីថ្ងៃ ជាពិសេសថ្ងៃទី១ ឫហៅថា ឈឺអ៊ិច។ ក្នុងរយ: ពេល ៣ ថ្ងៃនេះ គេចាត់ទុក ជាថ្ងៃពិសេសបំផុតដែលមិនត្រូវធ្វើអ្វីល្អក់កករនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់មង្គល ឫដល់ឆ្នាំថ្មីឡើយ។ គេត្រួវធ្វើ ឱ្យសប្បាយនាំសិរីសួស្តីចូលខ្លួន និងក្រុមគ្រួសារ។
តំណមមិនយំ
ក្នុងអំឡុងបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីជនជាតិចិនមានតំណមមិនឱ្យកើតរឿងយំសោកសៅ ពីព្រោះវាអាចនាំមក នូវរឿងអពមង្គលដល់ឆ្នាំថ្មី រហូតពេញមួយឆ្នាំ។ តំណមនេះសូម្បីតែកូនចៅ ដែលរឹងរូសក៏ឳពុកម្តាយ ឫមនុស្សចាស់មិនវាយប្រៀនប្រដៅដែរ គឺអត់ទ្រាំរហូតចប់បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីសិន។
តែងខ្លួនស្អាត ប៉ុន្តែមិនគួរកក់សក់
ការស្លៀកពាក់ខោអាវថ្មី និងខ្លួនស្អាតបាទជារឿងសំខាន់បំផុតសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូបក្នុងការទទួល ឆ្នាំថ្មី។ ទោះបីយ៉ាងណាក្នុងអំឡុងពេលនេះ គេមានតំណមមួយគឺហាមកក់សក់ក្បាល ប៉ុន្តែកន្លែង ដទៃៗទៀតអាចធ្វើការសម្អាតបានធម្មតាពីព្រោះថា ការកក់សក់គេមានជំនឿថាហាក់បីដូចជាការ លាងជម្រះជោគសំណាងចេញពីខ្លួនដូច្នេះដែរ។ ចំពោះសម្លៀកបំពាក់ពណ៌ក្រហមជាទីពេញនិយម បំផុត ដែលគេប្រើសម្រាប់ស្លៀកពាក់ក្នុងអំឡុងចូលឆ្នាំចិន។ ពណ៌នេះគេចាត់ទុកជាពណ៌ងូវហេងនាំ ជោគលាភ និងសិរីសួស្តី។ សម្រាប់ក្មេង ឫមនុស្សនៅលីវ គេតែងឱ្យ អាំងប៉ាវ ដែលជាកញ្ចប់ លុយពណ៌ក្រហម ព្រមទាំងក្រដាសប្រាក់ថ្មីៗ ដើម្បីទទួលជោគលាភ។
មិនឱ្យបែកចាន ឬកែវ
ក្នុងថ្ងៃនេះគេមានការប្រយ័ត្នប្រយែងចំពោះការកាន់ចាន ឬកែវ ព្រោះបើមានបង្កឱ្យប្រេះស្រាំ ឬធ្លាក់ បែកជាការនាំឱ្យបាត់បង់ជោគលាភ ហើយជីវិតក្នុងឆ្នាំនោះនឹងជួបតែរឿងប្រេះឆាពុំសូវមានសេចក្តី សុខឡើយ។
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី
ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុងចាប់ផ្តើមកសាងឡើងដោយព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១ (៩១០ - ៩៤៤) ដែលព្រះអង្គគឺជាព្រះរាជបុត្រមួយអង្គក្នុងចំណោមព្រះរាជបុត្រាទាំងពីររបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ និងបញ្ចប់ការកសាងដោយព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ (៩៤៤ - ៩៦៨) ដែលប្រាសាទនេះត្រួវបានស្ថាបនាដើម្បីឧទ្ទឹសថ្វាយព្រះឥសូរក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង ស្ថិតនៅកណ្តាលព្រៃស្រោងខាងឆេ្វងផ្លូវ និងខាងជើងភ្នំបាខែង ប្រហែល១៥០ម៉ែត្រមានកាំជណ្តើរស្ថាបនា ដោយថ្មបាយកៀ្រម និងឥដ្ឋពក្រហម។ នៅម្តុំប្រាសាទនេះក៏មានប្រាសាទតូចៗមួយចំនួនទៀតកសាងអំពីឥដ្ឋ ដែលខ្លះបាំងបាត់ដោយរុក្ខជាតិ។ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុងមានរាងជាសាជី មានថ្នាក់ៗ ធ្វើពីឥដ្ឋបែរមុខទៅទិសខាងកើត។ ប្រាសាទនេះមាន៤ ថ្នាក់ កសាងពីថ្មបាយកៀ្រមបន្តុប ប្រាសាទឥដ្ឋខាងលើ មានជណ្តើរគ្រប់ទាំងបួនទិស ទ្វារបញ្ឆោតបីទិសតែក្បាច់រចនាសំរាប់បិទពីក្រៅបាត់បង់អស់ហើយនៅសល់តែក្បាច់ផែ្តរលើខ្លោងទ្វារនៅល្អ មានព្រះឥន្រ្ទ គង់លើដំរីព្ធរាវ័ណ (ដំរីមានក្បាលបី) ឯចុងទាំងសងខាងមានគណេសនិងមាត់ទ្វារខាងកើតមានសិលាចារិក ។ តាមឯកសារបានបញ្ជាក់ថាកាលពីជំនាន់កសាងប្រាសាទនេះពុំមានសិលាចារិកអ្វីឡើយលុះដល់ ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ដែលមានមរណនាមថា សិវលោក បាននាំរាជធានីពីកោះកេរមកតាំងនៅអង្គរសាថ្មីវិញនៅគ្រិស្តសករាជ៩៤៨ ទើបព្រះអង្គឲ្យគេចារិកកាព្យសំស្រ្កឹតនៅលើមេទ្វារគួរជាទីចាប់អារម្មណ៍ក្រៃលែងព្រោះមាននិទានអំពីបុព្វការីជនដំបូងបង្អស់នៃជនជាតិខែ្មរក្នុងលំនាំរឿងព្រេងដែលបាននិយាយថាខែ្មរមានតំណពូជពង្ស មកពីឥសីមួយអង្គព្រះនាម "កម្ពុ" ដែលបង្កើតដោយឯកឯង (ស្វាយម្ភូ) ឥសីនោះទៅភពប្រសព្វនឹងទេពកញ្ញាឈ្មោះ "មេរា" ទើបបង្កើតជាកូនចៅតរៀងមក ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុងកសាងនៅលើស្ថានីយបុរេប្រវត្តិមួយនៃយុគសំរឹទិ្ធ។ សិលាចារិកនៅលើទ្វាប្រាសាទបញ្ជាក់អំពីកាលបរិច្ឆេទរបស់ប្រាសាទ និង ពីរូបបដិមាព្រះឥសូរធ្វើអំពីមាស និងកវីទេវកថានៃអារ្យធម៌ខ្មែរ។ នៅចម្ងាយ១៥០ម៉ែត្រពីជណ្តើរបុរាណភ្នំបាខែង នៅខាងឆ្វេងផ្លូវគេប្រទះឃើញប្រាសាទនេះលេចនៅក្នុងកណ្តាលព្រៃមានថ្នាក់កាំជណ្តើរស្ថាបនាដោយថ្មបាយក្រៀមនិងឥដ្ឋពណ៌ក្រហម ដែលជាសម្ភារៈម្យ៉ាងដែលច្រើនប្រើប្រាស់នៅក្នុងសតវត្សរ៌ទី១០។ តួប្រាសាទប្រើឥដ្ឋដោយមិនប្រើប្រាស់កំបោរបាយអរ ដើម្បីភ្ជាប់ឥដ្ឋនោះទេ គេដាក់បន្តុបពីលើផ្ទៃគ្រឹះឱ្យឃើញគែមបន្តិចៗតួប្រាង្គនេះមួយជ្រុងប្រវែង៨ម៉ែត្រសង់ទៅទិសខាងកើត ហើយមានទ្វារបញ្ឆោត៣ដែលមានសសរនិងផ្តែរសង់អំពីថ្មភក់ដែលមានឆ្លាក់ក្បាច់ផ្កាយ៉ាងល្អ។ ជាពិសេសទៅទៀតក្បាច់ដែលនៅខាងលើផ្តែរទិសខាងកើតមានឆ្លាក់រូបគណេស្វរៈមានប្រមោយវែងដូចរូបដែលគេឃើញនៅប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត។ នៅចំកណ្តាលប្រាង្គនៅទិសខាងកើតមានផ្តែរឆ្លាក់ជារូបព្រះឥន្ទ្រគង់លើដំរីក្បាលបីនិងមានរូបមនុស្សតូចៗអមសងខាងផង។ នៅខាងក្រៅមានឆ្លាក់ជាក្បាច់ផ្កាផ្សេងៗព្រមទាំងទេពមានលាបពណ៌ខ្លះផង ដើប្បីកុំឱ្យឆាប់ខូចក្បាច់។ នៅកណ្តាលប្រាង្គមានគេចាក់ដីកម្រាស់មួយម៉ែត្រហើយមានព្រះពុទ្ឋរូបចូលបរិនិព្វាន រូបព្រះពុទ្ឋនេះត្រូវបានគេកសាងនៅសម័យក្រោយទេ ។
អំពីឈ្មោះប្រាសាទ
ឈ្មោះរបស់ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុងគឺជាប់ទាក់ទងនឹងរឿងព្រេងខ្មែរ ដែលស្តេចនៅក្នុងរឿងនោះមានបក្សីចាំថែរក្សាគ្រប់គ្រង ហើយមិនបានគ្រងរាជ្យបន្ទាប់ពីមានការគេចខ្លួនពីការដេញតាមសំលាប់ពីស្តេចដែលសោយរាជ្យមុន។
សិលាចារឹក
តាមសិលាចារឹកនៅប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង បានសរសើរពីព្រះបាទហស៏វរ្ម័នទី១ ពូកែក្នុងការប្រយុទ្ធ ដោយដាវ ពោរពេញដោយជ័យជំនៈ តឹងរុឹងក្នុងការតាំងសមាធិ យកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការយកអាសាអ្នកដទៃ ត្រឹមត្រូវក្នុងវិរភាព ។ សិលាចារឹកនៅតាមជើងសសរខ្លោងទ្វាររៀបរៀបពីរាជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទរេជេន្ទ្រវរ្ម័នព្រមទាំងអធិប្បាយបញ្ជាក់អំពីស្ថានភាពនៃប្រាសាទនៅក្នុឆ្នាំ៩៤៧នៃគ.ស។ មានរូបសំណាក់ព្រះវស្ណុមួយអង្គបិទមាសនៅក្នុងប្រាសាទនេះនៅជំនាន់នោះ ។
អាល់បឺត អែងស្តែង
អាល់បឺត អែងស្តែង (Albert Einstein)(អានតាមសំនៀងបារាំង៖ អាល់ប៊ែរ អាំងស្តាំង) (១៤ មិនា ១៨៧៩ – ១៨ មេសា ១៩៥៥) ជាអ្នករូបវិទ្យាទ្រឹស្ដី សញ្ជាតិអាមេរិក ដើមកំនើតអាល្លឺម៉ង់។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់តាមរយៈទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេ​របស់លោក និងជាពិសេសតាមរយៈរូបមន្តសមមូលម៉ាស់-ថាមពល គឺ E = mc2។ អែងស្តែង​បានទទួលរង្វាន់ណូបែលផ្នែករូបវិទ្យា​នៅឆ្នាំ១៩២១ សំរាប់ការបំរើការរបស់លោកក្នុងវិស័យ រូបវិទ្យាទ្រឹស្ដី និងជាពិសេសគឺការរកឃើញច្បាប់ស្ដីពីផលហ្វូតូអគ្គីសនី។
ការរួមចំនែករបស់អែងស្តែងក្នុងផ្នែករូបវិទ្យា មានដូចជា ទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេពិសេស (ដែលតភ្ជាប់មេកានិចនិងអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច) និង ទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ (ដែលត្រូវបានគេរំពឹងថាអាចពង្រីកគោលការណ៍រ៉ឺឡាទីវីតេ សំរាប់អនុវត្តជាមួយចលនាមិនឯកសណ្ឋាន និងសំរាប់បង្កើតទ្រឹស្ដីថ្មីស្ដីពីទំនាញសកល។ ការរួមចំនែកផ្សេងៗទៀតមាន កូស្មូឡូស៊ីរ៉ឺឡាទីវីស, ចលនាកាពីលែរ, ចំនោទក្លាស់សិចនៃមេកានិចស្ថិតិនិងបំរើបំរាស់របស់វានៅក្នុងទ្រឹស្ដីកង់ទិច (បំនកស្រាយចលនាប៊្រោននៃម៉ូលេគុល និង អាតូម), ទ្រឹស្ដីកង់ទិចនៃឧស្ម័នម៉ូណូអាតូម, លក្ខណៈទែរមិចនៃពន្លឺដែលមានដង់ស៊ីតេកាំរស្មីបន្សាយទាប (ដែលបានក្លាយជាគ្រឹះនៃទ្រឹស្ដីហ្វូតុង) -ល-។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុចគឺជាវិធានការកាត់បន្ថយអំណាចរដ្ឋដើម្បីធ្វើអោយប្រជាពលរដ្ឋមានអំណាចរបស់គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ។
អាល់បឺត អែងស្តែង
អែងស្តែងបានបោះពុម្ភស្នាដៃផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រចំនួនជាង៣០០ច្បាប់ និងមិនមែនវិទ្យាសាស្ត្រចំនួនជាង១៥០ច្បាប់។ អែងស្តែងត្រូវបានសហគមន៍រូបវិទ្យាគោរពនិងស្ញើចសរសើរ ហើយនៅឆ្នាំ១៩៩៩ ទស្សនាវដ្ដីថាម បានដាក់ងារអោយលោកថា បុគ្គលប្រចាំសតវត្សរ៍។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច
១. ត្រូវកំណត់អាណត្ដិសម្រាប់នាយករដ្ឋមន្ដ្រី (២ អាណត្ដិ)។
២.មិនអនុញ្ញាតឱ្យនាយករដ្ឋមន្ដ្រីបង្កើតក្រុមអង្គរក្សដោយខ្លួនឯង។
អាល់បឺត អែងស្តែង
កុមារភាពនិងការសិក្សា
គ្រួសារអ៊ែនស្ទែនមិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិសាសនាជ្វីហ្វទេ។ អ៊ែនស្ទែន​បានចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សាកាតូលិក ពីអាយុ៥ឆ្នាំដល់១០ឆ្នាំ។ ទោះបីជាអ៊ែនស្ទែនមានការលំបាកក្នុងការនិយាយស្ដីក៏ដោយ ក៏គាត់អាចក្លាយជាសិស្សឆ្នើមជាងគេក្នុងសាលា។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច
៣.ត្រូវរៀបចំគេហដ្ឋានឱ្យនាយករដ្ឋមន្ដ្រីរស់នៅដែលផ្ដល់ដោយរដ្ឋ។
អាល់បឺត អែងស្តែង
កុមារភាពនិងការសិក្សា
នៅពេលដែលអ៊ែនស្ទែនមានអាយុ៥ឆ្នាំ ឪពុករបស់គាត់បានបង្ហាញត្រីវិស័យដាក់តាមហោប៉ៅ ដល់គាត់។ អ៊ែនស្ទែនបានគិតឃើញថា ច្បាស់ជាមានអ្វីម្យ៉ាង​ដែលមើលមិនឃើញ​នៅក្នុងលំហ នៅចាំបង្វិលទ្រនិចត្រីវិស័យនោះ។ បទពិសោធនេះជាការចងចាំដ៏ជ្រៅនិងជានិរន្តសំរាប់អ៊ែនស្ទែន និងជាបុព្វហេតុនាំអោយគាត់មានចំនាប់អារម្មណ៍លើវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិ។
ដោយមានការទទួចពីម្ដាយ គាត់បានចាប់រៀនវីយូឡុងតាំងពីអាយុ៦ឆ្នាំ។ ទោះជាគាត់មិនចូលចិត្តវា ហើយជួនកាលគេចរៀនកូតវីយូឡុងក៏ដោយ គេឃើញថាគាត់ចូលចិត្តសូណាតាវីយូឡុងរបស់ម៉ូហ្សាត។ នៅពេលអ៊ែនស្ទែនធំបន្តិចទៀត គាត់បានធ្វើម៉ូដែលនិងឧបករណ៍មេកានិច​ផ្សេងៗសំរាប់កំសាន្ត និងចាប់ផ្ដើមបង្ហាញ​ទេពកោសល្យផ្នែកគណិតវិទ្យា។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច
៤. ត្រូវបង្កើតតុលាការរដ្ឋបាល។
៥.ត្រូវសុំការទុកចិត្ដពីសភាសម្រាប់តួនាទីភារកិច្ច និងឋានន្ដរសក្ដិចាប់ពីថ្នាក់ឧត្ដមសេនីយ៍ យោធា និងនគរបាល។
អាល់បឺត អែងស្តែង
កុមារភាពនិងការសិក្សា
នៅអាយុ៩ឆ្នាំ អ៊ែនស្ទែនបានស្គាល់ពីវត្តមានទ្រឹស្ដីបទពីតាករ។ គាត់បានគិតរកវិធីស្រាយបញ្ជាក់ទ្រឹស្ដីបទនោះបានយ៉ាងល្អ នៅពេលកំពុងដេក។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច
៦. អព្យាក្រឹត្យមន្ដ្រីរាជការ។
អាល់បឺត អែងស្តែង
កុមារភាពនិងការសិក្សា
thumb|left|200px| អល់បឺត អ៊ែនស្ទែននៅឆ្នាំ១៨៩៣ (អាយុ១៤ឆ្នាំ)
នៅឆ្នាំ១៨៨៩ សិស្សពេទ្យម្នាក់ឈ្មោះ ម៉ាក តាល់មុដ (Max Talmud) ដែលស្និទ្ធស្នាលនឹងគ្រួសារនេះបានណែនាំអ៊ែនស្ទែន(ពេលនោះមានអាយុ១០ឆ្នាំ) ពីសៀវភៅសរសេរពីវិទ្យាសាស្ត្រគន្លឹះ គណិតវិទ្យា និង ទស្សនវិជ្ជា ដែលក្នុងនោះមាន សៀវភៅ Elements របស់អឺគ្លីត (អ៊ែនស្ទែនបានហៅសៀវភៅនោះថា កូនគម្ពីរធរណីមាត្រ)។ អ៊ែនស្ទែនបានយល់ពីគោលការណ៍ទាញបញ្ជាក់តាមហេតុផល ពីអឺគ្លីត ហើយនៅអាយុ១២ឆ្នាំ គាត់បានរៀនពីធរណីមាត្រអឺគ្លីត។ មួយរយៈខ្លីក្រោយមកទៀត គាត់បានរៀនពីគណិតវិទ្យាវិភាគ។ នៅពេលនោះ គាត់ធ្វើស្វ័យសិក្សាទាំងអស់ដោយខ្លួនឯង។
នៅឆ្នាំ១៨៩៤ ពេលដែលអ៊ែនស្ទែនមានអាយុ១៥ឆ្នាំ ការរកស៊ីរបស់ឪពុកលោកបានរលាយរលំ បន្ទាប់ពី​ចរន្តជាប់ (DC) ចាញ់ចរន្តឆ្លាស់ (AC) ក្នុងអ្វីដែលគេហៅថា​សង្គ្រាមចរន្តអគ្គីសនី។ ដើម្បីស្វែងរកមុខរបរថ្មី គ្រួសាររបស់គាត់បានរើទៅនៅ មីឡេន (អ៊ីតាលី) និងក្រោយមក ប៉ាវីយ៉ា (អ៊ីតាលី)។ ពេលដែលគ្រួសារ​អ៊ែនស្ទែន​រើទៅនៅ​ប៉ាវីយ៉ា អ៊ែនស្ទែនបន្តនៅមឿនហិន​ដើម្បីបញ្ចប់ការសិក្សា​​មធ្យមសិក្សា​នៅ Luitpold​ Gymnasium។ ឪពុក​របស់លោក​មានបំណង​អោយលោក​បន្តការសិក្សា​ផ្នែកវិស្វកម្ម​អគ្គីសនី ក៏ប៉ុន្តែ​លោកបានប៉ះទង្គិច​ជាមួយសាលា ដោយស្អប់វិធីបង្រៀន​និង​របបគ្រប់គ្រង​របស់សាលា។ នៅពេលក្រោយ​ លោកបានសរសេរនៅក្នុង​សៀវភៅលោកថា «ស្មារតី​ក្នុងការរៀនសូត្រ​និង​គំនិតច្នៃប្រឌិត​បានបាត់បង់ ដោយសារការបង្រៀន​ដែលតំរូវអោយ​ទន្ទេញ​រត់មាត់នោះ»។ នៅរដូវផ្ការីកឆ្នាំ១៨៩៥ គាត់បានប្រើ​លិខិតពិនិត្យ​របស់គ្រូពេទ្រ ដើម្បីសុំសាលាឈប់ រួចរត់ទៅជួបជុំគ្រួសារនៅប៉ាវីយ៉ាវិញ។ នៅក្នុងកំលុងពេលនោះ អ៊ែនស្ទែនបានសរសេរស្នាដៃវិទ្យាសាស្ត្រដំបូងរបស់លោក៖ ការសិក្សាអំពីសភាពរបស់អេទែរនៅក្នុងដែនម៉ាញ៉េទិច។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច
៨.ប្រើប្រព័ន្ធឯកត្ដនាមជ្រើសរើសតំណាងរាស្ដ្រ។
អាល់បឺត អែងស្តែង
កុមារភាពនិងការសិក្សា
ទោះជាមិនទាន់ចប់វិទ្យាល័យស្រួលបួលក៏ដោយ អ៊ែនស្ទែនបានដាក់ពាក្យទៅ ETH Zurich ដែលជាវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាមួយនៅប្រទេសស្វីស។ ដោយខ្វះសញ្ញាប័ត្រវិទ្យាល័យ គាត់ត្រូវបានគេអោយធ្វើការប្រលងចូល ប៉ុន្តែគាត់ប្រលងធ្លាក់ ទោះជាគាត់បានទទួលពិន្ទុល្អ​លើមុខវិទ្យាគណិតវិទ្យានិងរូបវិទ្យាក៏ដោយ។ គ្រួសារគាត់បានបញ្ជូនគាត់ទៅ Aarau (ស្វីស) ដើម្បីរៀនបញ្ចប់មធ្យមសិក្សារបស់គាត់។ នៅទីនោះគាត់ស្នាក់នៅជាមួយគ្រួសារសាស្ត្រាចារ្យ ចូស្ត វីនថេលើរ (Jost Winteler) បានចាប់ចិត្តស្រលាញ់កូនស្រីគ្រួសារនោះឈ្មោះ ម៉ារី (Marie)។ នៅទីនោះគាត់បានរៀនពី ទ្រឹស្ដីអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចរបស់ ម៉ាកស្វែល (James Clerk Maxwell)។ នៅអាយុ១៧ឆ្នាំ គាត់បានបញ្ចប់ការសិក្សា រួចប្រកាសខ្លួនជាពលរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់(ដោយមានការអនុញ្ញាតពីឪពុករបស់លោក) ដើម្បីគេចពីកាតព្វកិច្ចយោធា។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច និងការបកស្រាយខ្លះៗ
ដើម្បីរៀបចំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យដែលមានពលរដ្ឋជាម្ចាស់អំណាច
អាល់បឺត អែងស្តែង
អាពាហ៍ពិពាហ៍និងគ្រួសារ
thumb|right|150px|អ៊ែនស្ទែនជាមួយភរិយាទី២ អែលសា អ៊ែនស្ទែននិងម៉ារីកមានកូនស្រីម្នាក់ឈ្មោះ លីសឺល អ៊ែនស្ទែន (Lieserl Einstein) ដែលបានកើតនៅឆ្នាំ១៩០២ (គេមិនបានដឹងអំពីជោគវាសនារបស់នាងទេ)។ អ៊ែនស្ទែននិងម៉ារីករៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅថ្ងៃទី៦ មករា ១៩០៣ ទោះបីជាមានការជំទាស់ពីម្ដាយរបស់អ៊ែនស្ទែនក៏ដោយ។ កូនប្រុសទី១របស់គេទាំង២ឈ្មោះ ហានស៍ អលបឺត អ៊ែនស្ទែន (Hans Albert Einstein) កើតនៅថ្ងៃទី១៤ ឧសភា ១៩០៤ នៅ ប៊ែន, ប្រទេសស្វីស ចំនែកកូនប្រុសទី២ឈ្មោះ អេឌូអាដ អ៊ែនស្ទែន (Eduard Einstein) កើតនៅថ្ងៃទី២៨ កក្កដា ១៩១០ នៅមឿនហិន, ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ អ៊ែនស្ទែននិងម៉ារីកបានលែងលះគ្នាំនៅថ្ងៃទី១៤ កុម្ភៈ​ ១៩១៩ បន្ទាប់ពីនៅបែកគ្នារយៈពេល៥ឆ្នាំក្រោយមក។
នៅថ្ងៃទី២ មិថុនា ឆ្នាំ១៩១៩ អ៊ែនស្ទែនបានរៀបការជាមួយនាង អែលសា ឡឺវិនថាល (Elsa Löwenthal)។ គេទាំង២នាក់រួមគ្នាចិញ្ចឹមកូនដើមរបស់អែលសា ឈ្មោះ ម៉ារហ្គុត (Margot) និង អ៊ីលសេ (Ilse)។ ចំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍ថ្មីនេះ មិនបានបង្កើតបុត្រាបុត្រីទេ។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច និងការបកស្រាយខ្លះៗ
១.	ត្រូវកំណត់អាណត្តិនាយករដ្ឋមន្រ្តី ( ត្រឹមពីរអាណត្តិ ) ៖ ការកំណត់ត្រឹមពីរអាណត្តិនេះ គឺជៀសវាងកុំឲ្យនាយករដ្ឋមន្រ្តី មានឱកាសបង្កើតជាបណ្តាញខ្សែរយៈ គ្រួសារ បក្សពួកក្នុងគ្រប់ស្ថាប័នរដ្ឋពង្រឹងអំណាចរហូតដល់បង្កើតជា របបផ្តាច់ការ បក្សពួកក្រុមគ្រួសារនិយម បំផ្លាញដល់ផលប្រយោជន៍ជាតិ និងប្រជាជន។
អាល់បឺត អែងស្តែង
ការិយាល័យប៉ាតង់
បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សា អែងស្តែងមិនអាចរកប៉ុស្តិ៍បង្រៀនបានទេ។ ដោយរកការងារ២ឆ្នាំហើយមិនបាន ឪពុករបស់អតីតមិត្តរួមថ្នាក់ម្នាក់​បានជួយអោយគាត់បានធ្វើការងារជាជំនួយការវិនិច្ឆ័យ នៅការិយាល័យសហព័ន្ធសំរាប់កម្មសិទ្ធបញ្ញា (ការិយាល័យប៉ាតង់) នៅទីក្រុងប៊ែន។ ការងាររបស់គាត់គឺ​វាយតំលៃពាក្យសុំប៉ាតង់​ទាក់ទិននឹង​ឧបករណ៍អេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច និងការបកស្រាយខ្លះៗ
២.	នាយករដ្ឋមន្រ្តីមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យបង្កើតក្រុមអង្គរក្សដោយខ្លួនឯង ៖ ការបង្កើតក្រុមអង្គរក្សដោយខ្លួនឯង ស្មើនឹងការបង្កើតក្រុមប្រដាប់អាវុធមួយអាចជាលទ្ធភាពយកទៅ បំរើមហិច្ឆិតាអ្នកគ្រប់គ្រង ធ្វើការគៀបសង្កត់ ឬគំរាមកំហែងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីរក្សា និងបន្តក្រាញក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន។
អាល់បឺត អែងស្តែង
Annus Mirabilis (ឆ្នាំអច្ឆរិយៈ)
នៅឆ្នាំ១៩០៥ កំលុងពេលដែលអែងស្តែងធ្វើការនៅការិយាល័យប៉ាតង់ គាត់បានបោះពុម្ភនិក្ខេបបទ៤ នៅក្នុង Annalen der Physik។ និក្ខេបបទទាំងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា និក្ខេបបទ Annus Mirabilis។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច និងការបកស្រាយខ្លះៗ
៣.	នាយករដ្ឋមន្រ្តីត្រូវរស់នៅក្នុងនិវេសនដ្ឋានដែលផ្តល់ដោយរដ្ឋ ៖ គឺជាវិធានការ ជួយដល់ការការពារសន្តិសុខ និងទំនុកបំរុងជីវភាពគ្រួសារនាយករដ្ឋមន្រ្តី ប្រកបដោយ សុខុមាលភាព និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ បង្កលក្ខណៈងាយស្រួលក្នុងការបំពេញការងារ ទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ បំរើ ប្រទេសជាតិ ហើយក៏ជាការផ្តល់ មុខមាត់ដល់ប្រទេសជាតិផងដែរ។
អាល់បឺត អែងស្តែង
Annus Mirabilis (ឆ្នាំអច្ឆរិយៈ)
នៅអាយុ២៦ឆ្នាំ អែងស្តែងបានទទួលសញ្ញាប័ត្រថ្នាក់បណ្ឌិតពី សាកលវិទ្យាល័យហ្សឺរីហ (University of Zurich)។ សារណាថ្នាក់បណ្ឌិតរបស់លោកមានចំនងជើងថា A New Determination of Molecular Dimensions (ការកំនត់ជាថ្មីនៃវិមាត្ររបស់ម៉ូលេគុល)។ ក្នុងរយៈពេលតែ១ឆ្នាំ អែងស្តែងអាចសរសេរនិក្ខេបបទបាន៥។ ឆ្នាំនោះត្រូវបានគេហៅថា ឆ្នាំអច្ឆរិយៈរបស់អែងស្តែង។
ពន្លឺនិងរ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ
នៅឆ្នាំ១៩០៦ ការិយាល័យប៉ាតង់បានតំលើងតំនែងអែងស្តែង​ជាអ្នកវិនិច្ឆ័យផ្នែកបច្ចេកទេសថ្នាក់ទី២ (Technical Examiner Second Class)។ នៅឆ្នាំ១៩០៨ គាត់បានក្លាយជាព្រីវ៉ាតដូសិន (privatdozent) នៅសាកលវិទ្យាល័យប៊ែន (University of Bern)។ នៅឆ្នាំ១៩១០ គាត់បានសរសេរអំពី​អូប៉ាលេសង់គ្រីទិច ដែលនិយាយពីការពង្រាយពន្លឺបណ្ដាលពីម៉ូលេគុលក្នុង​បរិយាកាស។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច និងការបកស្រាយខ្លះៗ
៤.	បង្កើតតុលាការរដ្ឋបាល ៖ ដើម្បីបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ពលរដ្ឋ ប្តឹងចំពោះទង្វើមិនសមស្រប ឬរំលោភរបស់មន្រ្តីរាជការ ក្នុងការបំពេញការងារ ឬពលរដ្ឋអាចប្តឹងឲ្យស្ថាប័ននេះពិនិត្យលើភាពមិនស្របច្បាប់ នៃលិខិតស្នាម ឬសេចក្តីសម្រេច ផ្សេងៗចេញដោយអង្គភាពរដ្ឋបាលសាធារណៈគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ។
អាល់បឺត អែងស្តែង
ពន្លឺនិងរ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ
នៅឆ្នាំ១៩០៩ អែងស្តែងបានបោះផ្សាយអត្ថបទ "Über die Entwicklung unserer Anschauungen über das Wesen und die Konstitution der Strahlung" (ការរីកចំរើននៃទស្សនៈរបស់ពួកយើង ស្ដីពីធាតុផ្សំនិងសារៈសំខាន់នៃការបញ្ចេញរស្មី)។ អត្ថបទនេះនិយាយពីការធ្វើកង់តាកម្មពន្លឺ។ អត្ថបទនេះក៏បានលើកឡើងជាលើកដំបូងនូវពាក្យ ហ្វូតុង ដែលនាំទៅដល់សញ្ញាណ ធម្មជាតិជារលកផងភាគល្អិតផងរបស់ពន្លឺ នៅក្នុងមេកានិចកង់ទិច។
នៅឆ្នាំ១៩១១ អែងស្តែងបានក្លាយជាសាស្ត្រាចារ្យរងនៃ​សាកលវិទ្យាល័យហ្សឺរីហ។ មួយរយៈខ្លីក្រោយមក គាត់បានសិទ្ឋិជាសាស្ត្រាចារ្យពេញលេញនៅសាកលវិទ្យាល័យឆាលនៃប្រាក (Charles University of Prague)។ នៅទីនោះ អែងស្តែងបានបោះផ្សាយអត្ថបទនិយាយពីផលរបស់ទំនាញសកលលើពន្លឺ។
យន្តការ៨ចំណុច
យន្តការ៨ចំណុច និងការបកស្រាយខ្លះៗ
៦.	អព្យាក្រិត្យមន្ត្រីរាជការ ៖ ការដាក់ឲ្យអនុវត្តចំណុចនេះ គឺដើម្បីធានាការចាត់តាំងបែងចែកការងារដល់មន្រ្តីរាជការចំជំនាញ ស្របតាមសមត្ថភាព, បទពិសោធន៍ការងារ និងផ្តល់នូវសេចក្តីថ្លៃថ្នូរដល់មន្ត្រីរាជការដែលជាភ្នាក់ងាររបស់រដ្ឋ ។ ដូច្នេះ មន្ត្រីរាជការត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់មិនលំអៀង។ ចៀសវាងការប្រើប្រាស់មន្ត្រីរាជការជាឧបករណ៍ឃោសនបំរើប្រយោជន៍ គណបក្ស។
៧.	ប្រជាពលរដ្ឋបោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ ជ្រើសរើស ឬទំលាក់តំណាងឃុំ-សង្កាត់/ក្រុង-ស្រុក-ខណ្ឌ/ខេត្ត-រាជធានី ៖ គឺជាវិធានការ ធ្វើឲ្យតំណាងពលរដ្ឋគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ ចំពោះមុខប្រជាពលរដ្ឋ ដែលជាម្ចាស់ អំណាច ហើយក៏ជួយកាត់ផ្តាច់ខ្សែរយៈបក្សពួក ពីថ្នាក់ជាតិ ដល់មូលដ្ឋានដែលជាចំណុចផ្តើម នៃការកកើត នូវអំណាចផ្តាច់ការ ។
៨.	ប្រើប្រព័ន្ធឯកត្តនាមសំរាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្ត ៖ ប្រព័ន្ធឯកត្តនាមនេះ បានកាត់បន្ថយយ៉ាងខ្លាំងនូវឥទ្ធិពលរបស់មេបក្សទៅលើអ្នកតំណាង រាស្រ្ត។ ឥទ្ធិពលមេបក្សអាចធ្វើឲ្យតំណាងរាស្រ្ត បាត់ឯករាជ្យភាព ខ្វល់ខ្វាយតែផលប្រយោជន៍បក្សខ្លួន ជាជាងគិតគូរដល់ផលប្រយោជន៍ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់ប្រទេស។ តំណាងរាស្រ្តមានឯករាជ្យ និងសេរីភាពគ្រប់គ្រាន់ ដោយគ្មានរងសម្ពាធពីជនមានឥទ្ធិពលណាម្នាក់នោះ តំណាងរាស្រ្តនោះអាចបំពេញការងារជួយកែតម្រង់រដ្ឋាភិបាល យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងរៀបចំធ្វើច្បាប់ណាដែលបំរើដល់ផលប្រយោជន៍ជាតិ និងផលប្រយោជន៍ប្រជាជនពិតៗ។
អាល់បឺត អែងស្តែង
ពន្លឺនិងរ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ
នៅពេលមានសូរ្យគ្រាស នាថ្ងៃទី២៩ ឧសភាឆ្នាំ១៩១៩ នៅក្នុងដែនទំនាញរបស់ព្រះអាទិត្យ ពន្លឺត្រូវបានបង្កោង (បាតុភូតនេះគេហៅថាឡង់ទីកំលាំងទំនាញ) ត្រូវបានសង្កេតឃើញ អាធើរ អិដឌីងថុន (Sir Arthur Eddington) ដែលការណ៍នេះបានបញ្ជាក់ពីសុពលភាពរបស់ទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេរបស់អែងស្តែង។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានបណ្ដាញព័ត៌មាននានាលើកឡើង ហើយអែងស្តែងបានក្លាយជាមនុស្សល្បី​ម្នាក់លើពិភពលោក។
រង្វាន់ណូបែល
thumb|left|160px|អែងស្តែង, ឆ្នាំ១៩២១ នៅឆ្នាំ១៩២២ អែងស្តែងបានទទួលរង្វាន់ណូបែលផ្នែករូបវិទ្យា សំរាប់ការបំរើការរបស់លោកក្នុងវិស័យ រូបវិទ្យាទ្រឹស្ដី និងជាពិសេសគឺការរកឃើញច្បាប់ស្ដីពីផលហ្វូតូអគ្គីសនី។ នេះសំដៅទៅលើនិក្ខេបបទឆ្នា១៩០៥របស់លោកស្ដីអំពីហ្វូតូអគ្គីសនី៖ "On a Heuristic Viewpoint Concerning the Production and Transformation of Light (ស្ដីពីទស្សនៈមានប្រយោជន៍សំរាប់របកគំឃើញថ្មី ទាក់ទិននិងការផលិតនិងបំលែងពន្លឺ)" ដែលទ្រឹស្ដីនេះត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយការពិសោធន៍។ តាមការសន្យាក្នុងលិខិតលែងលះឆ្នាំ១៩១៩ អែងស្តែងបានប្រគល់ប្រាក់រង្វាន់ទាំងអស់ទៅប្រពន្ធទី១របស់លោកគឺ មីលេវ៉ា ម៉ារីក។
ការធ្វើដំណើរទៅបរទេស
អែងស្តែងធ្វើដំនើរជាលើកដំបូងទៅទីក្រុងញូយ៉កនៅថ្ងៃទី២ មេសា ១៩២១ ដើម្បីប្រមូលមូលនិធិសាងសង់សាកលវិទ្យាល័យហេប៊្រូ​នៅយេរ៉ូសាឡឹម។
នៅឆ្នាំ១៩២២ លោកបានធ្វើ​ដំណើរ​ទៅកាន់​អាស៊ី​ ក្នុង​ដំណើរធ្វើ​សុន្ទរកថា​​រយៈពេល៦ខែ។ លោកបានទៅកាន់សិង្ហបុរី, សីឡុន (ស្រីលង្កា) និង ជប៉ុន។
ពេលត្រលប់មកវិញ អែងស្តែងបានឈៀងចូលប៉ាឡេស្ទីន​រយៈពេល១២ថ្ងៃ និងប្រទេសអង់គ្លេស ដែលនៅទីនោះគាត់បានទៅធ្វើទស្សនកិច្ចផ្នូររបស់ញូតុន។
ការចាកចោកអាល្លឺម៉ង់
នៅឆ្នាំ១៩៣២ អែងស្តែងបានចាកចេញ​ពីអាល្លឺម៉ង់ទៅទស្សនកិច្ចអាមេរិក​ជាលើកទី៣។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំបន្ទាប់ របបណាស៊ីរបស់ហ៊ីត្លែរបានត្រួតត្រាអាល្លឺម៉ង់ ហើយអំពើកាប់សំលាប់ជនជនជ្វីហ្វ​បានរីកដាលឡើង។ អែងស្តែង (ដោយមានដើមកំនើតជាជនជាតិជ្វីហ្វ) គ្មានវាសនានឹងត្រលប់ទៅអាល្លឺម៉ង់វិញជារៀងរហូត។
នៅឆ្នាំ១៩៣៣ អែងស្តែងបានក្លាយជាសាស្ត្រាចារ្យ​នៅវិទ្យស្ថានសំរាប់ការសិក្សាថ្នាក់ខ្ពស់ (Institute for Advanced Study)នៅព្រីនស្តុន។
នៅឆ្នាំ១៩៣៥ អែងស្តែងរួមជាមួយ ប៊ីរីស ប៉ូដុលស្គី (Biris Podolsky) និង នេស៊ាន រ៉ូហ្សិន (Nathean Rosen) បានប្រកាសពី ប៉ារ៉ាដុក EPR (E=អែងស្តែង, P=ប៉ូដុលស្គី, R=រ៉ូហ្សិន) ដែលនិយាយពីវដ្ដ មេកានិចកង់ទិច និង ទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេ។ នៅឆ្នាំដដែល អែងស្តែងបានសុំបានសិទ្ធិស្នាក់នៅអចិន្ត្រៃយ៍នៅអាមេរិក និងបានដាក់ពាក្យបន្តសុំសញ្ជាតិអាមេរិក។
នៅឆ្នាំ១៩៣៦ អែងស្តែងនិងរ៉ូហ្សិន បានប្រកាសពីសញ្ញាណរន្ធដង្កូវ (Wormhole) (ស្ពានអែងស្តែង-រ៉ូហ្សិន)។ នៅឆ្នាំនោះភរិយាលោក អែលសាបានទទួលមរណភាព។
សង្គ្រាមលោកលើកទី២និងគំរោងម៉ាន់ហាត់ថាន់
នៅរដូវក្ដៅឆ្នាំ១៩៣៩ គឺប៉ុន្មានខែមុន​សង្គ្រាមលោកលើកទី២ផ្ទុះ អែងស្តែងបានចុះហត្ថលេខា​លើសំបុត្រ​ក្រើនរំលឹកដល់លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក ហ្វ្រេងឃ្លីន រ៉ូសវ៉ែល ថាពួកណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់អាចកំពុងអភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ដំបូងឡើយ រ៉ូសវ៉ែល​ មិនជឿនិង​មិនអើពើចំពោះសំបុត្រនេះទេ។ ប៉ុន្តែ​ក្រោយពីជួប​និយាយ​ជាមួយ​អែងស្តែង២លើកមក រ៉សវ៉ែល​បានប្ដូរគំនិត​ភ្លាមមួយ​រំពេច និងចាត់​អោយគេបង្កើតគំរោងម៉ាន់ហាត់ថាន់។
សញ្ជាតិអាមេរិច
អែងស្តែងបានទទួលសញ្ជាតិអាមេរិក នៅឆ្នាំ១៩៤០។ អែងស្តែងវាយតំលៃទៅលើ«សមត្ថភាពនិយម»​ក្នុងវប្បធម៌អាមេរិច ខ្ពស់ជាងអឺរ៉ុប។ លោកបានសរសើរ​ទៅលើ​សិទ្ធរបស់បុគ្គលនីមួយៗ ដែលអាចគិត​និងបញ្ចេញយោបល់​តាមដែលចិត្តគេចង់ ដោយគ្មានរបាំងសង្គម ដែលការណ៍នេះជួយលើកជំរុញពួកគេ​អោយមានគំនិតច្នៃប្រឌិត។
នៅឆ្នាំ១៩៤៦ អែងស្តែង​បានហៅអ្នករើសអើងពូជសាសន៍​នៅអាមេរិច​ថាជា «ជំងឺអាក្រក់បំផុត»។ លោកបានថ្លែងនាពេលក្រោយមកថា «គួរអោយស្ដាយណាស់ដែល ការអើងពូជសាសន៍​បានក្លាយជាប្រពៃណីអាមេរិចទៅហើយ ហើយវាបន្តពី​មួយជំនាន់ទៅមូយ​ជំនាន់។ ថ្នាំព្យាបាល​ដ៏មានប្រសិទ្ធភាព​តែមួយគត់​គឺការភ្ញាក់រលឹក​​និង​ការអប់រំ​»។
thumb|left|160px|អែងស្តែង (អាយុ៦៨ឆ្នាំ), ឆ្នាំ១៩៤៧
មរណភាព
នៅថ្ងៃទី១៣ មេសា ១៩៥៥ អែងស្តែងបានដួល ដោយមានអារម្មណ៍​ឈឺចាប់នៅត្រង់បរិវេញបេះដូង។ លោកបានចូលដេកពេទ្យ​នៅមន្ទីរពេទ្យ​ព្រីនស្តុន តែបានបដិសេដមិនទទួលយកការវះកាត់ ដោយពោលថា៖ «ខ្ញុំចង់ទៅ​នៅពេលខ្ញុំចង់។ វាគ្មានន័យអ្វីទេ​ក្នុងការបន្ត​ជីវិត​តាមរបៀបសិប្បនិម្មិត។ ខ្ញុំបានធ្វើកិច្ចការដែល​ខ្ញុំត្រូវធ្វើហើយ ហេតុនេះ​​វាល្មមដល់ពេលដែលខ្ញុំត្រូវទៅហើយ។ ខ្ញុំនឹងទៅដោយ​ថ្លៃថ្នូរ»។ ទោះជាពេលកំពុងដេកពេទ្យក៏ដោយ អែងស្តែងនៅតែបន្ត​ការស្រាវជ្រាវរបស់លោក ដោយបានបញ្ជាអោយលេខាលោក យកសំភារៈចាំបាច់នានាមកបន្ទប់លោក។
នៅមុនពេលធ្វើការបូជា វេជ្ជបណ្ឌិតនៅ​មន្ទីរពេទ្យព្រីនស្តុន​បានវះកាត់យកខួរក្បាលរបស់អែងស្តែង យកទៅរក្សាទុក​ដោយមិនមានការអនុញ្ញាតពីគ្រួសារលោក ក្នុងគោលបំនង​រំពឹងថា​វិទ្យសាស្ត្រផ្នែកសរសៃប្រសាទនាពេលអនាគតនឹងមានលទ្ធភាពរក​មើលពី​បុព្វហេតុដែលធ្វើអោយអែងស្តែងឆ្លាតបែបនេះ។
រូបវិទ្យាឆ្នាំ១៩០០
និក្ខេបបទ​ដំបូងៗ​របស់អែងស្តែង​មានបំណង​ចង់បកស្រាយ​ថាអាតូម​ពិតជាមានមែន ហើយ​មានទំហំ​កំណត់មួយ​ដែលមិនសូន្យ។ នៅពេល​ដែលលោក​បោះផ្សាយ​និក្ខេបបទ​លើកទី១​នៅឆ្នាំ១៩០២ រូបវិទូ​ទាំងឡាយ​មិន​ទាន់ជឿទាំងស្រុង​ថាអាតូម​ពិតជាមាន​នៅឡើយទេ។ នេះដោយសារ​​ នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ មិនទាន់មាន​ទ្រឹស្ដី​ណាអាចពន្យល់​ពីលក្ខណៈរូបធាតុ​ដោយប្រើលក្ខណៈអាតូម​នៅឡើយ។
លុដវីក បុលស្មាន់​ដែលជារូបវិទូផ្នែក​អាតូម​ពូកែជាងគេ​នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ បានខ្នះខ្នែង​ជាច្រើនឆ្នាំ​ដើម្បីធ្វើអោយ​គេ​ទទួលស្គាល់​អត្ថិភាព​អាតូម។ បុលស្មាន់​បាន​ផ្ដល់​ការបកស្រាយ​ទៅលើច្បាប់នានា​ក្នុងទែរម៉ូឌីណាមិច ដោយបាន​លើកឡើង​ថា​ច្បាប់ទី២របស់ទែរម៉ូឌីណាមិច​​​(ច្បាប់កំណើនអង់ត្រូពី) មានលក្ខណៈ​ស្ថិតិ។ តាមគំនិត​របស់បុលស្មាន់ អង់ត្រូពីជាលោការីតនៃចំនួនរបៀប​នៃទំរង់នៅខាងក្នុង​ប្រព័ន្ធមួយ។ មូលហេតុដែល​អង់ត្រូពីកើនឡើង​គឺព្រោះតែ​ប្រព័ន្ធមួយ​ប្រែប្រួល​ពីស្ថានភាព​ពិសេស​មួយដែល​មានទំរង់​តិច​តៅស្ថានភាពមួយទៀត​ដែលមាន​ទំរង់​ច្រើន។ ការបកស្រាយ​របស់បុលស្មាន់​ត្រូវបាន​គេទទួលស្គាល់​ជាទូទៅ​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែ​កាលពីសម័យអែងស្តែង គឺមានមនុស្សតិចណាស់​ដែល​ជឿ​លើទ្រឹស្ដីនេះ។
រ៉ឺឡាទីវីតេពិសេស
នៅក្នុង​និក្ខេបបទ​ស្ដីអំពីអេឡិចត្រូឌីណាមិចនៃអង្គធាតុ​មានចលនា នៅឆ្នាំ១៩០៥​របស់អែងស្តែង គាត់​បានលើកឡើង​ពីទ្រឹស្ដី​រ៉ឺឡាទីវីតេពិសេស។ ទ្រឹស្ដីនេះ​ភាពមិនប្រើប្រួល​របស់ល្បឿនពន្លឺ តំរូវអោយមានកំនែសំរួល​លើសញ្ញាណនៃភាពព្រមគ្នា។ ជាលទ្ធផល​តំរុយលំហ-ពេល​របស់អង្គធាតុមានចលនា អាចបន្ថយល្បឿន​និងរួញខ្លី (ក្នុងទិសដៅចលនា) បើប្រៀបធៀប​នឹងតំរុយ​របស់អ្នកសង្កេត។ ពីទ្រឹស្ដី​រ៉ឺឡាទីវីតេ អែងស្តែង​បានទាញបានរូបមន្តដ៏ល្បីគឺ E = mc2 ដែលជារូបមន្តសមមូលម៉ាស-ថាមពល។ រូបមន្តនេះបញ្ញាក់ថា​បរិមាណដ៏តិចតូច​របស់ម៉ាសរូបធាតុ​អាចបំលែង​ជាថាមពលយ៉ាងធំ។ គេប្រើរូបមន្តនេះ​ដើម្បីគណនា​ថាមពល​បានពីប្រតិកម្មបំបែកនុយក្លេអ៊ែរ។
ទ្វេភាពនៃរលកនិងភាពល្អិត
នៅក្នុងនិក្ខេបបទ​ឆ្នាំ១៩០៥ អែងស្តែង​បានធ្វើសម្មតិកម្មថា​ពន្លឺ​កើតឡើង​ពីបណ្ដុំភាពល្អិតកង់តូមជាច្រើន។ នាសម័យនោះ សម្មតិកម្មនេះ​ត្រូវបាន​រូបវិទូ​ជាច្រើន​រួមមានម៉ាក ផ្លង់និងណែល បរ ច្រានចោល។ គំនិតនេះ​ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅ​នៅឆ្នាំ១៩១៩ បន្ទាប់ពី​រ៉ូបឺត មីល្លីកាន់ធ្វើពិសោធន៍​សំរេច​លើផលហ្វូតូអគ្គីសនី​និងផលកុងតុង។
ដោយអង់ត្រូពី​ជាលោការីតនៃចំនួនស្ថានភាព​ដែលអាចមាន អែងស្តែង​បានទាញសន្និដ្ឋានថា ចំនួនស្ថានភាព​របស់ពន្លឺដែលមានជំហានរលកខ្លី​នៅក្នុង​ប្រអប់បិទជិត​មួយដែលមានមាឌ V គឺស្មើនឹងចំនួនស្ថានភាព​របស់​ក្រុមភាគល្អិតនៅក្នុងប្រអប់នោះដែរ។ អែង ស្តែង​បានសន្និដ្ឋានទៀតថា រលកដែលមានហ្វ្រេកង់ f ជាបណ្ដុំហ្វូតុងដែលមានថាមពល hf ក្នុងមួយគ្រាប់ (h ជាថេរផ្លង់)។ គាត់មិនថាន​និយាយអ្វី​លើសពីនេះទេ ដោយសារគាត់​មិនសូវជឿច្បាស់​ថាតែភាគល្អិត​និងរលក​ទាក់ទិន​គ្នាដោយរបៀបណា។ ប៉ុន្តែ​គាត់បានបញ្ជាក់ថា​គំនិត​នេះ​អាចអោយ​គេ​ពន្យល់​បាតុភូតជាច្រើន​រួមមាន​ផលហ្វូតូអគ្គីសនីជាដើម។
ទ្រឹស្ដីអូប៉ាលេសង់គ្រីទិច
អែងស្តែង​បានសិក្សា​ពីលំយោលទែរម៉ូឌីណាមិច ដោយសិក្សាពី​បំរែបំរួល​ដង់ស៊ីតេ​ក្នុងសន្ទនីយ៍មួយ​នៅចំនុចគ្រីទិច​របស់វា។ ជាធម្មតា ភាពឡើងចុះរបស់ដង់ស៊ីតេ (លំយោល) កំនត់ដោយដេរីវេទី២ ថាមពលសេរី​ធៀបនឹងដង់ស៊ីតេ។ នៅចំនុចគ្រីទិច តំលៃដេរីវេនេះ​ស្មើនឹងសូន្យ ដែលនាំអោយមានលំយោល​យ៉ាងខ្លាំងក្លាមួយ។ លំយោលដង់ស៊ីតេនេះ បណ្ដាលអោយ​ពន្លឺនៅគ្រប់ជំហានរលក រាយប៉ាយ និងធ្វើអោយសន្ទនីយ៍នោះ​មើល​ទៅមានពណ៌​សទឹកដោះគោ។ អែងស្តែង​បានភ្ជាប់បាតុភូតនេះ​ទៅបាតុភូត សំនាយរ៉េយលី ដែលពន្យល់​ពីផ្ទៃមេឃមានពណ៌ខៀវ។
ថាមពលនៅចំនុចសូន្យ
វិចារណញ្ញាណផ្នែករូបវិទ្យារបស់អែងស្តែង បានធ្វើអោយគាត់កត់សំគាល់ឃើញថាថាមពលប៉ោលរបស់ផ្លង់មានចំនុចសូន្យមិនត្រឹមត្រូវ។ គាត់បានកែសំរួលសម្មតិកម្មរបស់ផ្លង់ដោយ​ពោលថាស្ថានភាពថាមពលទាបបំផុតរបស់ប៉ោលស្មើនឹង 1⁄2hf គឺស្មើនឹងពាក់កណ្ដាល​គំលាតរវាងកំរិតថាមពល។ ការតវ៉ានេះធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ១៩១៣ ដោយសហការជាមួយ អុតតូ ស្ទែន (Otto Stern) ដោយសំអាងលើទ្រឹស្ដីទែរម៉ូឌីណាមិចរបស់ម៉ូលេគុលឌីអាតូមិច ដែលអាចផ្ដាច់ចេញពីគ្នាជាអាតូមសេរី២។
ស្ថិតិបូស-អែងស្តែង
នៅឆ្នាំ១៩២៤ អែងស្តែងបានទទួលអត្ថបទបកស្រាយពីគំរូស្ថិតិពីអ្នករូបវិទ្យាឥណ្ឌា សាតយិនដ្រា ណាត បូស (Satyendra Nath Bose) ដែលបានអះអាងថាពន្លឺអាចចាត់ទុកជាឧស្ម័ននៃភាគល្អិតមិនអាចញែកចេញពីគ្នាបាន។ អែងស្តែងបានដាក់ការបកប្រែអត្ថបទរបស់បូសទៅ Zeitschrift für Physik។ អែងស្តែងក៏បានបោះពុម្ភអត្ថបទខ្លួនឯង និយាយពីគំរូម៉ូដែលនេះ និង ផលរបស់វាដូចជា បាតុភូតកំនរបូស-អែងស្តែង ដែលកើតមាននៅសីតុណ្ហភាពដ៏សែនទាប។
ទ្រឹស្ដីរួមអំពីដែន
បន្ទាប់ពីទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ អែងស្តែងស្រាវជ្រាវជាចំបង​លើការនិយាយជាទូទៅចំពោះទ្រឹស្ដីទំនាញសកលរបស់គាត់ ដើម្បីបង្រួមនិងសំរួលច្បាប់គ្រឹះក្នុងរូបវិទ្យា ជាពិសេសទំនាញសាកលនិងអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។ នៅឆ្នាំ១៩៥០ គាត់បានពិពណ៌នាពីទ្រឹស្ដីរួមអំពីដែននេះនៅក្នុងអត្ថបទរបស់ទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្ត្រអាមេរិច Scientific American ក្រោមចំនងជើងថា "ស្ដីពីទ្រឹស្ដីទូទៅនៃទំនាញសកល"។
គំរូឧស្ម័នស៊្រើឌីងហ្គើរ
អែងស្តែងបានផ្ដល់ដំបូន្មានដល់ អើរវីន ស៊្រើឌីងហ្គើរ (Erwin Schrödinger) អោយអនុវត្តគំនិតរបស់ ម៉ាក ផ្លង់ ក្នុងការចាត់ទុកកំរិតថាមពលរបស់ឧស្ម័នជាតែរួមទាំងមូល ជាជាងរបស់ម៉ូលេគុលមួយៗ។ ស៊្រើឌីងហ្គើរ​បានអនុវត្តគំនិតនេះដោយប្រើប្រាស់ របាយបុល្តស្មាន់ ដើម្បីទាញរកលក្ខណៈទែរម៉ូឌីណាមិចរបស់ឧស្ម័នពាក់កណ្ដាលបរិសុទ្ធ។ ស៊្រើឌីងហ្គើរបានសុំអោយអែងស្តែងដាក់បន្ថែមឈ្មោះគាត់ជាអ្នកនិពន្ធរួម ប៉ុន្តែអែងស្តែងបានបដិសេដ។
ទូរទឹកកកអែងស្តែង
នៅឆ្នាំ១៩២៦ អែងស្តែងនិងអតីតសិស្សរបស់គាត់ឈ្មោះ លីអូ ស៊ីឡាដ (Leó Szilárd) (អ្នករូបវិទ្យាហុងគ្រី ដែលក្រោយមកចូលធ្វើការក្នុងគំរោងម៉ាន់ហាត់ថាន់ និងមានស្នាដៃក្នុងការរកឃើញច្រវាក់ប្រតិកម្ម) បានរួមគ្នាបង្កើត ទូរទឹកកកអែងស្តែង ដែលប្រើប្រាស់កំដៅ។
បរ vs អែងស្តែង
នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០ មេកានិចកង់ទិច បានអភិវឌ្ឍខ្លួនជាទ្រឹស្ដីស្ទើរពេញលេញ។ អែងស្តែងមិនសប្បាយចិត្តនឹង បំនកស្រាយកូពិនហាក (Copenhagen interpretation) ស្ដីពីទ្រឹស្ដីកង់ទិច ដែលសរសេរឡើងដោយ ណែល បរ (Niels Bohr) និង វើណឺ ហៃសិនបឺក (Werner Heisenberg)។ កិច្ចចរចារជាសាធារណៈ(រួមមានសន្និសិតសុលវ៉ាយ) រវាងអែងស្តែងនិងបរ បានអូសបន្លាយជាច្រើនឆ្នាំ។
កិត្តិយស
thumb|right|300px|រូបអែងស្តែងលើក្រដាសប្រាក់អ៊ីស្រាអែល នៅឆ្នាំ១៩៩៩ ទស្សនាវដ្ដីថាម បានហៅអែងស្តែងថាជាបុគ្គលប្រចាំសតវត្សរ៍។ យោងទៅតាម The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History (ចំនាត់ថ្នាក់បុគ្គលមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ) អែងស្តែងជាប់ជា «អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអស្ចារ្យជាងគេនៅស.តទី២០ និងជាអ្នកមានប្រាជ្ញាកំពូលម្នាក់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ»។ ខាតក្រោមនេះជាបញ្ជីរាយនាមរបស់ សំរាប់ជាការចងចាំចំពោះអែងស្តែង៖
សៀវភៅ
ខាងក្រោមនេះជាការបោះពុម្ភផ្សាយ និងសៀវភៅមួយចំនួនសរសេរដោយអែងស្តែង។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទូអាមេរិក ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទូអាល្លឺម៉ង់ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជ័យលាភីរង្វាន់ណូបែល ផ្នែករូបវិទ្យា
Albert Einstein Albert Einstein አልበርት አይንስታይን Albert Einstein Albert Einstein ألبرت أينشتاين arz:البرت اينشتاين এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন Albert Einstein Albert Einstein Albert Eynşteyn Alberts Einšteins Albert Einstein Альберт Эйнштэйн Альбэрт Айнштайн Алберт Айнщайн Albert Einstein আলবার্ট আইনস্টাইন আলবার্ট আইনস্টাইন Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein cbk-zam:Albert Einstein ckb:ئاڵبێرت ئاینیشتاین Albert Einstein Albert Einstein Эйнштейн Альберт Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Άλμπερτ Αϊνστάιν Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein fa:آلبرت اینشتین Albert Einstein Einsteini Albert Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein 愛因斯坦 Albert Einstein Albert Einstein આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇન Albert Einstein Albert Einstein אלברט איינשטיין ऐल्बर्ट आइनस्टाइन hif:Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Ալբերտ Այնշտայն Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein アルベルト・アインシュタイン albert. ainctain Albert Einstein ალბერტ აინშტაინი kaa:Albert Einstein Альберт Эйнштейн ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ 알베르트 아인슈타인 Albert Einstein Albert Einstein Эйнштейн, Алберт Albertus Einstein Albert Einstein Albert Einstein lez:Эйнштейн, Альберт Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Alberts Einšteins Albert Einstein Albert Einstein Алберт Ајнштајн ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റൈൻ Альберт Эйнштейн अल्बर्ट आइनस्टाइन Albert Einstein mwl:Albert Einstein အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း mzn:آلبرت اینشتین Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein अल्बर्ट आइन्स्टाइन Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein nov:Albert Einstein Hastiin Albert Einstein Albert Einstein ଆଲବର୍ଟ ଆଇନଷ୍ଟାଇନ Эйнштейн, Альберт ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ Albert Einstein Albert Einstein pcd:Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein pnb:ایلبرٹ آئینسٹائن آلبرټ آينشټاين Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Эйнштейн, Альберт rue:Алберт Айнштайн sah:Альберт Эйнштейн Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein ඇල්බට්‍ අයින්ස්ටයින් Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Алберт Ајнштајн Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein szl:Albert Einstein ஆல்பர்ட் ஐன்ஸ்டைன் ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్ อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein ئالبېرىت ئېينىشتېين Альберт Ейнштейн البرٹ آئنسٹائن Albert Einstein Albert Einstein vep:Einštein Al'bert Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein Albert Einstein אלבערט איינשטיין Albert Einstein Albert Einstein 阿尔伯特·爱因斯坦 Albert Einstein 愛因斯坦
ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមដុនបូស្កូព្រះសីហនុ
right|thumb|490px| អាគារផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម
ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម គឺជាផ្នែកមួយដែលបានឡើង នៅខែ តុលា ឆ្នាំ ២០០៧ នៅក្នុង ​សាលាដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តព្រះសីហនុ ។ ផ្នែកនេះបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងសិស្សចំនួន ១២នាក់ (ប្រុស) ដែលមកពីគ្រួសារក្រីក្រ ក្នុងគោលបំណង​ផ្តល់អោយ​ពួកគេ​នូវ​ជំនាញបច្ចេកទេស ដែលទាក់ទងនឹងព័ត៌​មានសង្គម និងការផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌​មានជាដើម។ ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមក៏ដូចជាផ្នែកដទៃទៀតដែលមាននៅក្នុងសាលាបច្ចេក ទេសដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុដែរ តែកំណត់​ត្រឹមតែ​សិស្ស​ ១២នាក់ទេក្នុងមួយឆ្នាំៗ បន្ទាប់មកដោយមានការរីកចំរើនចំពោះការអប់រំ និងគុណភាពសិក្សា គណៈគ្រប់គ្រងផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គមបាន​សម្រេចចិត្តជ្រើសរើសសិស្សបន្ថែមរហូតដល់ ២០នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ហើយនឹងមានគំរោងបន្ថែមនូវសិស្សស្រីខ្លះទៀតនៅបន្ទាប់ពីឆ្នាំ២០១១ ព្រោះមុខវិជ្ជាដែលត្រូវសិក្សាក្នុងផ្នែកសមស្របទៅនឹងសិស្សស្រី ហើយបន្ទាប់ពីបញ្ចប់សិស្សស្រីនឹងអាចដើរតួចូលរួមយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមជាតិ។ ផ្នែកនេះទទួលយុវជន​ដែលមកពីតំបន់​ផ្សេងៗ នៅ ប្រទេស​​​ក​ម្ពុជាមានគ្រួសារមួយចំនួនធំដែលមាន​ជីវភាព​ក្រលំបាកពិសេសនោះ​គឺមិនមានលទ្ធភាពអោយកូនចូលរៀន នៅសា​លា​ដែលបង់ថ្លៃ​ដើម្បីជាការចូលរួមកសា​ងធនធាន មនុស្ស​នៅប្រទេស​កម្ពុជា​ អោយបានរីកចំរើនឡើងនូវផ្នែកប្រព័ន្ធព័ត៌​មានដូចជា ភាសាអង់គ្លេស ប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណែត  កាសែត   ទស្សនាវដ្តី  វិទ្យុ  ទូរទ​ស្សន៍ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដទៃៗទៀត ។