cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
បញ្ចវគ្គ
[៤៤១] កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយចតុវគ្គ បានដល់ភិក្ខុ៤រូប ជាបកតត្ត ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុជាបកតត្តដ៏សេសគួរដល់ឆន្ទៈ បើសង្ឃធ្វើកម្មដល់ភិក្ខុណា ភិក្ខុនោះជាអ្នកមិនគួរដល់កម្ម ទាំងជាអ្នកមិនគួរដល់ឆន្ទៈ តែជាអ្នកគួរដល់កម្ម (ដែលសង្ឃធ្វើនោះ)។ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយបញ្ចវគ្គ។បេ។ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយទសវគ្គ។បេ។ កម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយវីសតិវគ្គ បានដល់ភិក្ខុ២០រូប ជាបកតត្ត ដែលគួរដល់កម្ម ភិក្ខុជាបកតត្តដ៏សេស ជាអ្នកគួរដល់ឆន្ទៈ បើសង្ឃធ្វើកម្មដល់ភិក្ខុណា ភិក្ខុនោះជាអ្នកមិនគួរដល់កម្ម ទាំងជាអ្នកមិនគួរដល់ឆន្ទៈ តែថាជាអ្នកគួរដល់កម្ម (ដែលសង្ឃធ្វើនោះ)។
ចប់ កម្មវគ្គ ជាបឋម។
[៤៤២] ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីសេចក្តីល្អដល់សង្ឃ១ ដើម្បីសេចក្តីសប្បាយដល់សង្ឃ១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីសង្កត់សង្កិនពួកបុគ្គល ដែលមិនមានអៀនខ្មាស១ និងដើម្បីនៅសប្បាយដល់ពួកភិក្ខុអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងអាសវៈទាំងឡាយក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមអាវសៈទាំងឡាយ ក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងនូវពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមនូវពៀរក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងទោសក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមទោស ក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងនូវភ័យក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមនូវភ័យ ក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងអកុសលធម៌ក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមអកុសលធម៌ ក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីអនុគ្រោះដល់ពួកគ្រហស្ថ១ ដើម្បីផ្តាច់ផ្តិលបក្ខពួករបស់បុគ្គលមានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីសេចក្តីជ្រះថ្លាដល់ពួកជន ដែលមិនទាន់ជ្រះថ្លា១ ដើម្បីញុំាងជន ដែលជ្រះថ្លាស្រាប់ហើយ ឲ្យរឹងរឹតតែជ្រះថ្លាឡើង១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីញុំាងព្រះសទ្ធម្មឲ្យឋិតថេរ១ ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ព្រះវិន័យ១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ចប់ អត្ថវសវគ្គ ជាគំរប់២។
[៤៤៣] ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តបាតិមោក្ខ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ។បេ។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តបាតិមោក្ខុទ្ទេស បញ្ញត្តនូវការបញ្ឈប់បាតិមោក្ខ បញ្ញត្តបវារណា បញ្ញត្តនូវការបញ្ឈប់បវារណា បញ្ញត្តតជ្ជនីយកម្ម បញ្ញត្តនិយស្សកម្ម បញ្ញត្តបព្វាជនីយកម្ម បញ្ញត្តបដិសារណីយកម្ម បញ្ញត្តឧក្ខេបនីយកម្ម បញ្ញត្តការឲ្យបរិវាស បញ្ញត្តមូលាយប្បដិកស្សនៈ គឺការទាញភិក្ខុមកដាក់ក្នុងមូលាបត្តិ បញ្ញត្តការឲ្យមានត្ត បញ្ញត្តអព្ភាន បញ្ញត្តឱសារណីយកម្ម បញ្ញត្តនិស្សារណីយកម្ម បញ្ញត្តឧបសម្បទា បញ្ញត្តអបលោកនកម្ម បញ្ញត្តញត្តិកម្ម បញ្ញត្តញត្តិទុតិយកម្ម បញ្ញត្តញត្តិចតុត្ថកម្ម។
ចប់ បញ្ញត្តវគ្គ ជាគំរប់៣។
[៤៤៤] កាលសិក្ខាបទដែលអ្នកណាមួយ មិនទាន់បានបញ្ញត្តទុក ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទឡើង សិក្ខាបទដែលព្រះអង្គបញ្ញត្តហើយ ទ្រង់បញ្ញត្តថែមទៀត ទ្រង់បញ្ញត្តសម្មុខាវិន័យ បញ្ញត្តសតិវិន័យ បញ្ញត្តអមូឡ្ហវិន័យ បញ្ញត្តបដិញ្ញាតករណៈ បញ្ញត្តយេភុយ្យសិកា បញ្ញត្តតស្សបាបិយសិកា បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ (ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ) គឺដើម្បីសេចក្តីល្អដល់សង្ឃ១ ដើម្បីសេចក្តីសប្បាយដល់សង្ឃ១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីសង្កត់សង្កិនពួកបុគ្គល ដែលមិនមានខ្មាស១ ដើម្បីនៅសប្បាយដល់ពួកភិក្ខុ ដែលមានសីលជាទីស្រឡាញ់១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមអាវសៈទាំងឡាយ ក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមពៀរក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងទោសក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមទោស ក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងភ័យក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមភ័យ ក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីរារាំងអកុសលធម៌ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន១ ដើម្បីឃាត់ហាមអកុសលធម៌ ក្នុងបរលោក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីអនុគ្រោះដល់ពួកគ្រហស្ថ១ ដើម្បីផ្តាច់ផ្តិលនូវបក្ខពួកនៃបុគ្គលមានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីសេចក្តីជ្រះថ្លា ដល់ពួកជន ដែលមិនទាន់ជ្រះថ្លា១ ដើម្បីញុំាងជន ដែលជ្រះថ្លាស្រាប់ហើយ ឲ្យរឹងរឹតតែជ្រះថ្លាឡើង១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការ គឺបញ្ញត្តដើម្បីញុំាងព្រះសទ្ធម្មឲ្យឋិតថេរ១ ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ព្រះវិន័យ១។ ព្រះតថាគត ទ្រង់បញ្ញត្តតិណវត្ថារកៈ ដល់ពួកសាវ័ក ព្រោះអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍២ប្រការនេះឯង។
ចប់ បញ្ចត្តវគ្គ ជាគំរប់៤។
[៤៤៥] សង្គហៈទាំងឡាយ៩ គឺវត្ថុសង្គហៈ១ វិបត្តិសង្គហៈ១ អាបត្តិសង្គហៈ១ និទានសង្គហៈ១ បុគ្គលសង្គហៈ១ ខន្ធសង្គហៈ១ សមុដ្ឋានសង្គហៈ១ អធិករណសង្គហៈ១ សមថសង្គហៈ១។
[៤៤៦] កាលបើអធិករណ៍កើតឡើងហើយ បើភិក្ខុទាំងពីររូប ដែលជាសត្រូវនឹងគ្នាមកដល់ សង្ឃត្រូវឲ្យលោកទាំងពីររូប (នោះ) ប្រាប់រឿងរ៉ាវ លុះឲ្យលោកទាំងពីររូបប្រាប់រឿងរ៉ាវហើយ សង្ឃត្រូវស្តាប់ពាក្យប្តេជ្ញារបស់ភិក្ខុទាំងពីរ (នោះ) លុះស្តាប់ពាក្យប្តេជ្ញារបស់ពួកភិក្ខុទាំងពីររូប (នោះ) ហើយ សង្ឃត្រូវប្រាប់លោកទាំងពីររូប (នោះ) ថា កាលបើអធិករណ៍នេះ យើងបានរម្ងាប់រួចហើយ លោកទាំងពីររូប នឹងត្រេកអរ (ឬទេ) បើភិក្ខុទាំងពីររូបពោលថា យើងទាំងពីររូបនឹងទទួលត្រេកអរ សង្ឃត្រូវទទួលអធិករណ៍នោះចុះ។ បើបរិសទ្យជាពួក ក្រាស់ដោយអលជ្ជី សង្ឃត្រូវរម្ងាប់អធិករណ៍នោះ ដោយឧព្វាហិកា គឺត្រូវអបលោក ហើយសឹមសន្មត ឬសន្មតដោយទុតិយកម្មវាចា។ បើបរិសទ្យជាពួក ក្រាស់ដោយល្ងង់ សង្ឃត្រូវស្វែងរកវិន័យធរ។ អធិករណ៍នោះ តែងរម្ងាប់ដោយធម៌ណា ដោយវិន័យណា ដោយពាក្យប្រៀនប្រដៅ របស់ព្រះសាស្តាណា សង្ឃត្រូវរម្ងាប់អធិករណ៍នោះ តាមទំនងនោះចុះ។
[៤៤៧] ភិក្ខុត្រូវស្គាល់វត្ថុ ត្រូវស្គាល់គោត្រ ត្រូវស្គាល់នាម ត្រូវស្គាល់អាបត្តិ។ ត្រង់ពាក្យថា មេថុនធម្ម បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា បារាជិក បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា អទិន្នាទាន បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា បារាជិក បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា មនុស្សវិគ្គហៈ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា បារាជិក បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ឧត្តរិមនុស្សធម្ម បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា បារាជិក បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា សុក្កវិសដ្ឋិ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា កាយសំសគ្គៈ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ទុដ្ឋុល្លវាចៈ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា អត្តកាមៈ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា សញ្ចរិត្តៈ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុធ្វើកុដិ ដោយការសូមគ្រឿងឧបករណ៍គេមកដោយខ្លួនឯង បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុឲ្យគេធ្វើកុដិធំ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុចោទភិក្ខុផងគ្នា ដោយអាបត្តិបារាជិក មិនមានមូល បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុអាស្រ័យនូវគ្រឿងអាងបន្តិចបន្តួចនៃអធិករណ៍ ជាចំណែកដទៃ ឲ្យជាលេស ហើយចោទភិក្ខុផងគ្នា ដោយអាបត្តិបារាជិក បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុបំបែកសង្ឃ សង្ឃបានសូត្រសមនុភាសនវិធី ជាគំរប់៣ដងហើយ នៅតែមិនលះបង់ (ទិដ្ឋិអាក្រក់នោះ)ចេញ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ពួកភិក្ខុជាអ្នកប្រព្រឹត្តតាមភិក្ខុអ្នកបំបែកសង្ឃ សង្ឃបានសូត្រសមនុភាសនវិធី ជាគំរប់៣ដងហើយ នៅតែមិនលះបង់ (ទិដ្ឋិអាក្រក់នោះ)ចេញ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុដែលគេប្រដៅបានដោយក្រ សង្ឃបានសូត្រសមនុភាសនវិធី ជាគំរប់៣ដងហើយ នៅតែមិនលះបង់ (ទិដ្ឋិអាក្រក់នោះ)ចេញ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។ ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុអ្នកទ្រុស្តត្រកូល សង្ឃបានសូត្រសមនុភាសនវិធី ជាគំរប់៣ដងហើយ នៅតែមិនលះបង់ (ទិដ្ឋិអាក្រក់នោះ)ចេញ បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា សង្ឃាទិសេស បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។បេ។ ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុអាស្រ័យសេចក្តីមិនអើពើ បន្ទោបង់ឧច្ចារៈក្តី បស្សាវៈក្តី ស្តោះទឹកមាត់ក្តី ក្នុងទឹក បានដល់វត្ថុផង គោត្រផង។ ត្រង់ពាក្យថា ទុក្កដ បានដល់នាមផង អាបត្តិផង។
[៤៤៨] (និយាយពីកម្ម៤យ៉ាង) គឺអបលោកនកម្ម១ ញត្តិកម្ម១ ញត្តិទុតិយកម្ម១ ញត្តិចតុត្ថកម្ម១ (និងវិបត្តិ៥យ៉ាង) គឺវត្ថុវិបត្តិ១ ញត្តិវិបត្តិ១ អនុស្សាវនវិបត្តិ១ សីមាវិបត្តិ១ បរិសវិបត្តិ១ (ឯវត្ថុវិបត្តិនោះ) គឺសង្ឃត្រូវធ្វើកម្មក្នុងទីចំពោះមុខ បែរជាធ្វើក្នុងទីកំបាំងមុខវិញ សង្ឃគួរសាកសួរ បែរជាមិនសាកសួរវិញ សង្ឃគួរធ្វើកម្មតាមប្តេជ្ញា បែរជាធ្វើមិនតាមពាក្យប្តេជ្ញាវិញ សង្ឃធ្វើកម្មដល់ភិក្ខុដែលគួរដល់សតិវិន័យ (ជាដើមញត្តិវិបត្តិនោះ) គឺសូត្រញត្តិមិនចេញឈ្មោះវត្ថុ១ មិនចេញឈ្មោះសង្ឃ១ មិនចេញឈ្មោះបុគ្គល១ មិនតាំងញត្តិ១ ឬតាំងញត្តិក្រោយកម្មវាចា១ (អនុស្សាវនវិបត្តិនោះ) គឺសូត្រមិនចេញឈ្មោះវត្ថុ១ មិនចេញឈ្មោះសង្ឃ១ មិនចេញឈ្មោះបុគ្គល១ ធ្វើអនុស្សាវនវិធីឲ្យខូច១ សូត្រក្នុងកាលមិនគួរ១ (សីមាវិបត្តិនោះ) គឺសីមាតូចពេក១ សីមាធំពេក១ សីមាមាននិមិត្តមិនតគ្នា១ យកស្រមោលជានិមិត្ត១ សីមាមិនមានអ្វីជានិមិត្ត១ ឈរខាងក្រៅសីមាសន្មត១ សន្មតសីមាក្នុងស្ទឹង១ សន្មតសីមាក្នុងសមុទ្រ១ សន្មតសីមាក្នុងជាតស្រះ១ ទំលាយសីមា ដោយសីមា១ គ្របសីមាដោយសីមា១ (បរិសវិបត្តិនោះ) គឺកម្មដែលសង្ឃធ្វើដោយចតុវគ្គក្តី បញ្ចវគ្គក្តី ទសវគ្គក្តី វីសតិវគ្គក្តី ភិក្ខុទាំងឡាយ ជាអ្នកគួរដល់កម្ម មិនបានមក ទាំងមិនបាននាំឆន្ទៈមក១ ភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកគួរដល់កម្ម បានមកហើយ ទាំងឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ក៏បាននាំមកហើយ តែថាជាបុគ្គលដែលគួរដល់កម្ម១ អបលោកនកម្ម ដល់នូវឋានៈ៥ ញត្តិកម្ម ដល់នូវឋានៈ៩ ញត្តិទុតិយកម្ម ដល់នូវឋានៈ៧ ញត្តិចតុត្ថកម្ម ដល់នូវឋានៈ៧ ទ្រង់បញ្ញត្តដើម្បីសេចក្តីល្អដល់សង្ឃ ដើម្បីសេចក្តីសប្បាយដល់សង្ឃ ដើម្បីសង្កត់សង្កិនបុគ្គលដែលឥតខ្មាស ដើម្បីនៅសប្បាយ ដល់ពួកភិក្ខុអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់ ដើម្បីរារាំងនូវអាសវធម៌ ដើម្បីឃាត់ហាមនូវអាសវធម៌ ដើម្បីរារាំងពៀរ ទោស ភ័យ អកុសលធម៌ ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ពួកគ្រហស្ថ ដើម្បីផ្តាច់ផ្តិលនូវបក្ខពួកនៃបុគ្គល ដែលមានសេចក្តីប្រាថ្នាលាមក ដើម្បីសេចក្តីជ្រះថ្លានៃពួកជន ដែលមិនទាន់ជ្រះថ្លា ដើម្បីធ្វើជនដែលជ្រះថ្លាស្រាប់ហើយ ឲ្យរឹងរឹតតែជ្រះថ្លាឡើង ដើម្បីធ្វើព្រះសទ្ធម្មឲ្យឋិតឋេរ ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ព្រះវិន័យ ទ្រង់បញ្ញត្តបាតិមោក្ខ បាតិមោក្ខុទ្ទេស ការបញ្ឈប់បាតិមោក្ខ បវារណា ការបញ្ឈប់នូវបវារណា តជ្ជនីយកម្ម និយស្សកម្ម បព្វាជនីយកម្ម បដិសារណីយកម្ម ឧក្ខេបនីយកម្ម ការឲ្យបរិវាស មូលាយប្បដិកស្សនៈ គឺការទាញភិក្ខុមកដាក់ក្នុងមូលាបត្តិ ការឲ្យមានត្ត អព្ភានកម្ម ឱសារណាកម្ម និស្សារណាកម្ម ឧបសម្បទាកម្ម អបលោកនកម្ម ញត្តិកម្ម ញត្តិទុតិយកម្ម ញត្តិចតុត្ថកម្ម កាលសិក្ខាបទ ដែលអ្នកណាមួយមិនទាន់បញ្ញត្តទុក ព្រះអង្គ ទ្រង់បញ្ញត្តឡើង សិក្ខាបទដែលព្រះអង្គបញ្ញត្តហើយ ទ្រង់បញ្ញត្តថែមទៀត ទ្រង់បញ្ញត្តសម្មុខាវិន័យ សតិវិន័យ អមូឡ្ហវិន័យ បដិញ្ញាតករណៈ យេភុយ្យសិកា តស្សបាបិយសិកា តិណវត្ថារកៈ សង្គហៈ៩យ៉ាង គឺវត្ថុសង្គហៈ វិបត្តិសង្គហៈ អាបត្តិសង្គហៈ និទានសង្គហៈ បុគ្គលសង្គហៈ ខន្ធសង្គហៈ សមុដ្ឋានសង្គហៈ អធិករណសង្គហៈ សមថសង្គហៈ (ម្យ៉ាងទៀត) ភិក្ខុត្រូវស្គាល់នាម១ ត្រូវស្គាល់អាបត្តិ១។ ចប់ បរិវារៈតែប៉ុណ្ណេះ។ បរិយោសានគាថា
[៤៤៩] មហាអ្នកប្រាជ្ញមាននាមថា ទីបៈ ជាអ្នកទ្រទ្រង់សុតៈ គឺព្រះត្រៃបិដក មានប្រាជ្ញា ជាគ្រឿងពិចារណា បានសាកសួរផ្លូវនៃអាចារ្យជាន់ដើម ក្នុងបាលីបទេសនោះៗ ហើយគិតឲ្យចារិកសេចក្តីពិស្តារ និងសង្ខេបនេះ ដែលជាហេតុនាំមកឲ្យបានសេចក្តីស្រួលងាយ ដល់ពួកសិស្សានុសិស្ស ទុកក្នុងមជ្ឈិមបទេស តាមផ្លូវស្វាធ្យាយ។ វត្ថុណា ដែលបានពោលថា បរិវារៈ ដូច្នេះ វត្ថុទាំងអស់នោះ ប្រកបដោយលក្ខណៈ កាលបើព្រះសទ្ធម្មដែលព្រះពុទ្ធបញ្ញត្តនូវអត្ថដ៏សមគួរ តាមអត្ថហើយ ទ្រង់បញ្ញត្តនូវធម៌ដ៏សមគួរ តាមធម៌ហើយ តែងចោមរោមអមសាសនា ដូចសាគរដែលព័ទ្ធជុំវិញជម្ពូទ្វីប។ កាលបើកុលបុត្រមិនចេះបរិវារៈហើយ នឹងចេះវិនិច្ឆ័យធម៌អាថ៌ដូចម្តេចកើត។ សេចក្តីសង្ស័យអំពីវិបត្តិក្តី វត្ថុក្តី បញ្ញត្តិក្តី អនុប្បញ្ញត្តិក្តី បុគ្គលក្តី ឯកតោបញ្ញត្តិក្តី ឧភតោបញ្ញត្តិក្តី លោកវជ្ជៈក្តី បណ្ណត្តិវជ្ជៈក្តី កើតឡើងដល់កុលបុត្រណា កុលបុត្រនោះ នឹងកាត់សេចក្តីសង្ស័យបានដោយបរិវារៈ ស្តេចចក្រដែលល្អ រុងរឿង ក្នុងកណ្តាលទីប្រជុំមហាសេនា កេសររាជសីហ៍ល្អរុងរឿង ក្នុងកណ្តាលហ្វូងម្រឹគ ព្រះអាទិត្យមានរស្មីភ្លឺច្បាស់ (ល្អរុងរឿងលើអាកាស) ព្រះចន្ទល្អរុងរឿងក្នុងកណ្តាលពពួកផ្កាយ ព្រហ្មជានាយក តែងល្អរុងរឿងក្នុងកណ្តាលពួកនៃព្រហ្មជាបរិសទ្យ យ៉ាងណាមិញ ព្រះសទ្ធម្ម និងព្រះវិន័យ ក៏ល្អរុងរឿង ដោយបរិវារៈ យ៉ាងនោះដែរ។
ឃុំឈើតុំ
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកក្រគរ ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ៖
ព្រំប្រទល់នៃ =អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត មុន្នីរង្សី ហៅវត្ត ទួលត្បែង
=ផ្សារ បំណក់= =រមណីដ្ឋាន ទឹកធ្លាក់ច្រកល្អៀង ឬយ៉ោក= =មើលផងដែរ=
ឃុំងន
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសណ្ដាន់ ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
មគ្គ
មគ្គ
(ន.) (បា.),(សំ.) (ម័ក) (មាគ៌) ផ្លូវ; ផ្លូវ​ប្រតិបត្តិ; លំអាន; ទ្វារ ...។ មគ្គ​ចិត្ត (ម័ក-គៈចិត) ចិត្ត​ដែល​ប្រកប​ដោយ​លោកុត្តរ​មគ្គ (ព. ពុ.) ។ មគ្គញ្ញាណ (ម័ក-គ័ញ-ញាន) ប្រាជ្ញា​ដែល​ឃើញ​អរិយ​មគ្គ (ព. ពុ.) ។ មគ្គ​ផល (ម័កផល់) ពាក្យ​សម្រាប់​ហៅ​លោកុត្តរ​ធម៌​ដែល​ចែក​ជា​មគ្គ ៤ មាន​សោតាបត្តិ​មគ្គ​ជាដើម មាន​អរហត្ត​មគ្គ​ជា​ទី​បំផុត​និង​ផល ៤ មាន​សោតាបត្តិ​ផល​ជាដើម មាន​អរហត្ត​ផល​ជា​ទី​បំផុត (ព. ពុ.) ។ ទ្វារ​មគ្គ (ទ្វាម័ក) ទ្វារ​ដែល​ជា​ផ្លូវ​បន្ទោ​ឧច្ចារៈ ឬ​បស្សាវៈ (ម. ព. បស្សាវ​មគ្គ និង វច្ច​មគ្គ, ឧច្ចារ​មគ្គ ផង) ។ មិច្ឆា​មគ្គ (មិច-ឆាម័ក) ផ្លូវ​ខុស គឺ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​ខុស​មាន​មិច្ឆា​ទិដ្ឋិ​ជាដើម (ព. ពុ.) ។ សម្មា​មគ្គ (ស័ម-ម៉ាម័ក) ផ្លូវ​ត្រូវ គឺ​សេចក្ដី​ប្រតិបត្តិ​ត្រូវ​មាន​សម្មា​ទិដ្ឋិ​ជាដើម ។ល។
ភាសាថៃខាងជើង
អ្នក​និយាយ​ភាសា​នេះ​ជា​ទូទៅ​ចាត់​ទុក​ឈ្មោះ "តៃ​យ័ន" ជា​ពាក្យ​ប្រមាថ ។ ពួកគេហៅខ្លួនឯងថា គនមឿង ( ᨤᩫ᩠ᨶᨾᩮᩬᩥᨦ) ព្យញ្ជនៈ "ប្រជាជនមឿង " មានន័យថា "អ្នករស់នៅទីក្រុង") ឡានណាឬថៃខាងជើង។ ភាសានេះក៏ត្រូវបានគេហៅថា ពាយ៉ាព។ (พายัพ, ), "ភាគពាយ័ព្យ (សុន្ទរកថា)" ។
ពាក្យយ័ន ពេលខ្លះនៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ អក្ខរក្រមតៃតាម ដ៏ប្លែករបស់ប្រទេសថៃភាគខាងជើង ដែលទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងអក្ខរក្រម តៃលឺ និងអក្ខរក្រមសាសនាឡាវ។ ការប្រើប្រាស់ តោមឿង ដូចដែលគេស្គាល់អក្ខរក្រមបុរាណ ឥឡូវនេះត្រូវបានកំណត់យ៉ាងទូលំទូលាយចំពោះវត្តអារាមពុទ្ធសាសនា ដែលសាត្រាស្លឹករឹតធម្មទេសនាចាស់ៗជាច្រើននៅតែប្រើប្រាស់យ៉ាងសកម្ម។ មិនមានការផលិតអក្សរសិល្ប៍យ៉ាងសកម្មនៅក្នុងអក្ខរក្រមបុរាណទេ ហើយនៅពេលប្រើក្នុងការសរសេរអក្សរថៃស្តង់ដារគឺត្រូវបានប្រើប្រាស់មិនទៀងទាត់។ ទម្រង់​ការ​និយាយ​បែប​ទំនើប​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា កាំមឿង មានការចាប់អារម្មណ៍ឡើងវិញក្នុងការសរសេរវាតាមវិធីប្រពៃណី ប៉ុន្តែការបញ្ចេញសំឡេងទំនើបខុសពីអ្វីដែលបានកំណត់ក្នុងច្បាប់អក្ខរាវិរុទ្ធ។ រូបភាពតូច| តារាង​ឈ្មោះ​វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនានៅ[[ឈៀងម៉ៃ ​សរសេរ​ដោយ​អក្សរ ​តៃតាម វត្ត​មខាំតោង (និង​ផ្លូវ​លេខ ១១៩ ជា​ភាសា​ថៃ)]]
ឯក យីអ៊ុន
ឯក យីអ៊ុន (កើតនៅឆ្នាំ១៩១០ –២០១៣) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរនិងជាសមាជិកនៃគណបក្សសង្គមរាស្ត្រនិយម ដែលបានធ្វើជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី១១ ខែមករា រហូតដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៨។ ដោយ​មាន​អាណត្តិ​ប្រាំមួយ​ថ្ងៃ លោក​នៅ​តែ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ដែល​កាន់​អំណាច​ខ្លី​បំផុត​របស់​កម្ពុជា​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។ គាត់បានធ្វើជា ប្រធានស្តីទីនៃរដ្ឋសភាកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៧០។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
អដ្ឋ
អដ្ឋ
(ប. សំ.) (បា.),(សំ.) (អ័ត-ឋៈ) (អឞ្ត) ប្រាំ​បី (៨) ។ អដ្ឋង្គិក (អ័ត-ឋ័ង-គិ-កៈ; បា. < អដ្ឋ “ប្រាំ​បី” + អង្គិក “ដែល​មាន​អង្គ”) ដែល​មាន​អង្គ ៨, សម្មាមគ្គ (មើល​ក្នុង​ពាក្យ សម្មា) ។ អដ្ឋង្គិក​សីល សីល​មាន​សិក្ខាបទ ៨ (សីល ៨) ។ អដ្ឋង្សៈ (អ័ត-ឋ័ង-សៈ; បា. អដ្ឋំស < អដ្ឋ “ប្រាំ​បី” + អំស “ភាគ; ជ្រុង; ភាគ​នៃ​មុម”) ដែល​មាន​ភាគ​ឬ​ជ្រុង ៨ (ប្រាំ​បី​ភាគ​ឬ​៨​ជ្រុង) ។ អដ្ឋ​ទិស ទិស​ប្រាំ​បី ។ អដ្ឋ​បទ (--បត់) ដែល​មាន​ជើង ៨ (ក្តារ​ចត្រង្គ​ឬ​ក្តារ​បាស្កា; ល្បែង​ចត្រង្គ​ឬ​បាស្កា ជាដើម) ។ អដ្ឋ​រស្ស (--រ៉ស់) ប្រាំ​បី​ជ្រុង : វិហារ​អដ្ឋ​រស្ស ឈ្មោះ​វិហារ​មួយ​ធំ​លើ​ភ្នំ​ព្រះ​រាជ្យ​ទ្រព្យ (ក្រុង​ឧដុង្គ​មាន​ជ័យ; អ្នក​ខ្លះ​ធ្លាប់​សរសេរ​ជា អដ្ឋារស “១៨” ឥត​ពាក្យ​ថា “ជ្រុង”) ។ អដ្ឋ​ស័ក ស័ក​ទី​៨ នៃ​ឆ្នាំ ។ អដ្ឋ​សិក្ខាបទ ឬ--សីល សិក្ខាបទ​ឬ​សីល​៨ (អដ្ឋង្គិក​សីល) ។ល។
ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី
ធ្វេង|រូបភាពតូច|180x180ភីកសែល| ទង់ប្រធានាធិបតីដែលប្រើក្នុងសម័យរបស់ស៊ូកាណូ ស្តាំ|រូបភាពតូច|235x235ភីកសែល| [[ស៊ូកាណូ ប្រធានាធិបតីទី ១ នៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី]] ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| [[វិមាន Merdeka|វិមានមឺរដេកា ដែល ជាលំនៅដ្ឋានផ្លូវការ របស់ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី]] ប្រធានាធិបតីនៃសាធារឥណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី ( Presiden Republik Indonesia  ) ជា ប្រមុខរដ្ឋ និងជា ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃ សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី ។ ប្រធានាធិបតី​ដឹកនាំ​ផ្នែក ​ប្រតិបត្តិ ​នៃ ​រដ្ឋាភិបាល​ឥណ្ឌូនេស៊ី និង​ជា ​អគ្គមេបញ្ជាការ ​នៃ ​កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ​ជាតិ​ឥណ្ឌូនេស៊ី ។ ចាប់តាំងពី ឆ្នាំ ២០០៤ មក ប្រធាន និង អនុប្រធាន ត្រូវ បានជ្រើសរើសដោយផ្ទាល់ សម្រាប់អាណត្តិ ៥ ឆ្នាំម្តងដែលអាចបន្តបាន ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានអាណត្តិអតិបរមា ១០ ឆ្នាំ។
ចូកូ វីដូដូ គឺជាប្រធានាធិបតី ទីប្រាំពីរ និងបច្ចុប្បន្នរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ លោក​បាន​ចូល​កាន់​តំណែង​នៅ​ថ្ងៃ ​ទី​២០ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៤ ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី
សោមវង្ស
សោមវង្សគឺជាវង្សក្សត្រដែលកើតចេញពីវង្សនៃព្រះនាងសោមា និង កៅណ្ឌិន្យ ដែលជាបឋមក្សត្រនៃនគរវ្នំ ដែលមានរាជធានីនៅវ្យាធបុរ ហើយបានរើមកវរនគរ ដែលត្រូវជារាជធានីចុងក្រោយសព្វថ្ងៃនៅអូរកែវ។ វង្សក្សត្រអង្គនេះសោយរាជ្យចាប់ផ្ដើមពីទឹកដីខ្មែរភាគខាងត្បូងរហូតមក។
និរុត្តិសាស្ត្រ
សោមវង្ស មានន័យថាវង្សនៃព្រះខែ ព្រោះ សោម មានន័យថា លោកខែ រឺ ព្រះចន្ទ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សន្តតិវង្សនៃវ្យាធបុរ
ឃុំសណ្ដាន់
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសណ្ដាន់ ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
គោកព្រេច
ឃុំគោកព្រេចគឺជាឃុំមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ នៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយនៅឃុំនោះមានបង្កើតសាលារៀន​ ជាច្រើនសំរាប់ក្មេងៗដែលរស់នៅក្នុងនោះ ។បើនិយាយពីស្ថានភាពរស់នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០០ ប្រជាជននៅទីនោះគឺមិនសូវជាជឿនលឿនប៉ុន្មានទេ ពីព្រោះមានអ្នកចេះដឹងតិចតួចទេនៅក្នុងខេត្តតាកែវ។ សព្ចថ្ងៃនេះបើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០០០ គឺវាមានភាពផ្ទុយស្រលះពីមុន ព្រោះពេលនេះមាន អ្នកដឹកនាំជាច្រើនមានភាពវៃឆ្លាតបានធ្វើអោយ ឃុំ​ គោកព្រេចអាចបង្កើតសាលារៀនគឺសាលាបឋមសិក្សាសុខអានព្រៃជើងនិងវិទ្យាល័យសុខអានសូបិណដែលអាចអោយកុមារានិងកុមារីបានចូលរៀនបានស្ទើរទូទាំងឃុំ ដែលអាចកាត់បន្ថយអត្រាការមិនចេះអក្សរបានមួយភាគធំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងឃុំនិងបានកាត់បន្ថយ​ការចំណាយផ្សេងៗក្នុងកាធ្វើដំណើរទៅរៀននៅសាលាឆ្ងាយពីផ្ទះ។នេះគឺជាសមិទ្ធផលល្អសំរាប់ប្រទេសជាតិក្នុងការជួយអភិវឌ្ឍប្រទេសលើគ្រប់វិស័យ។ ដោយឡែកនៅក្នុងចំណោមភូមិទាំងអស់របស់ឃុំ មានភូមិមួយគឺភូមិព្រៃជើងដែលមានសាលាសំណាក់សម្រាប់ធ្វើពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ប្រជុំដោះស្រាយរាល់ចំណោទបញ្ហារ​បស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងបង្រៀនអក្សរនិងចំរៀងដល់កុមារផងដែរ។
ប៊ិន បាន់ឮរិទ្ធ
ប៊ិន បាន់ឮរិទ្ធ (บิณฑ์ บรรลือฤทธิ์) គឺជាតារាសម្តែង អ្នកដឹកនាំរឿង និងការងារសង្គមប្រទេសថៃ
គោកព្រេច
វិស័យអប់រំ
នៅក្នុងឃុំគោកព្រេចមានសាលារៀនបឋមសិក្សា​ អនុវិទ្យាល័យ និង​​ វិទ្យាល័យ សម្រាប់ឲ្យកុមារនិងយុវជនដែលជាទំពាំងស្នងឫស្សីបានរៀននិងមានចំណេះដឹងខ្ពង់ខ្ពស់ដើម្បីអភិវឌ្បប្រទេសជាតិនាថ្ងៃអនាគត។សាលាទាំងនោះក៏ជាកន្លែងសម្រាប់ឲ្យពួកគេបានលេងកីឡាផ្សេងៗដែលធ្វើឲ្យពួកគេជៀសឆ្ងាយពីអំពើផ្សេងៗដែលសង្គមស្អប់ខ្ពើម។
ប៊ិន បាន់ឮរិទ្ធ
ជីវប្រវត្តិ
ប៊ិន បាន់ឮរិទ្ធ ឈ្មោះហៅក្រៅ ថប់ (Top) កើតនៅលើថ្ងៃ 27 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1962 នៅស្រុកស្រះកែវ (อำเภอสระแก้ว) ខេត្តប្រាជីនបុរី (จังหวัดปราจีนบุรี) ចាប់ផ្តើមចូលប្រឡូកក្នុងឧស្សាហកម្មនេះដោយយកគំរូតាមនិងដើរតួជាតួនាទីគាំទ្រ មុនពេលមកទទួលយកតួឯកពីការណែនាំនៃ ខំ អក្ឃរដែត (คมน์ อัครเดช) នៅក្នុងរឿង "ตำรวจเหล็ก" (ប៉ូលីសដែក) គូជាមួយ ម៉ាឆា វឌ្ឍនផានិច (มาช่า วัฒนพานิช) ដែលជាតារាសម្តែងថ្មីទាំងពីរ ហើយមានភាពល្បីល្បាញពីរឿងភាគទូរទស្សន៍រឿង "แผลเก่า" (មុខរបួសចាស់) ឆានែល 7 ពីឆ្នាំ 1988 ដោយការលេងចរិត "អៃខ្វាញ់" (ไอ้ขวัญ) សម្តែងជាមួយអ្នកដទៃ ឈុទិម៉ា នៃណា (ชุติมา นัยนา) បន្ទាប់ពីនោះមានការងារល្ខោនល្បីមួយទៀតគឺឈ្មោះ "เหตุเกิดที่ สน." (ឧប្បត្តិហេតុនៅស្ថានីយ៍ប៉ូលីស) ឆ្នាំ 1993 ដោយការលេងចរិត "หมวดปลิว" (ព្រីវ) ប៉ូលីសស្ថានីយ៍
គោកព្រេច
វិស័យសុខភិបាល
មានមណ្ឌុលសុខភាពឃុំគោកព្រេចដែលមានភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្បែនោះក្នុងនោះដែរប្រជាជនយល់ដឹងច្រើនអនាម័យដែលជាកត្តានាំមកនូវសុខភាពល្អ។ ផងដែរគ្រូពេទ្យក៏មានការយកចិត្តទុក្ខដាក់ដល់ប្រជាពលរដ្ខដែលទៅព្យាបាលជំងឺនៅទីនោះ និងមានភាពរស់រាយរាក់ទាក់យ៉ាងគួរឲ្យគោរព។ ដោយសារមនុស្សគ្រប់ៗរូបចេះរួមសាមគ្គីជាធ្លុងមួយដូចជានៅក្នុងភូមិដែលរៀបរាប់ខាងលើបង្កើតជាកន្លែងជាច្រើនសំរាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។
វប្បធម៏
ប្រជាជនឃុំនេះភាគច្រើនកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធសាសនា និង​សាសនាយេស៊ូដែលជាសាសនាគ្រឹស្ដ ។ ប្រជាជនភាគច្រើនដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា[៦]តែងតែប្រាស្រ័យទាក់ទង់ ជួយទុក្ខទុរះគ្នាទៅវិញទៅមកដូចជាក្នុងពិធីរៀបអាពាពិពាហ៌ ក្នុងពិធីបុណ្យទាននឹងពិធីបុណ្យដទៃទៀតដែលមាននៅក្នុងភូមិ(បុណ្យភូមិ បុណ្យ\ដាលាន បុណ្យឆ្លងផ្លូវ បុណ្យអ្នកតា​ )។
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ឃុំគោកព្រេច ជាឃុំមួយដែលមានវ័យចំណាស់មួយផងដែលនៅក្នុងស្រុកគីរីវង់ដែលពីដំបូងឡើយឃុំនេះមានប្រជាជនរស់នៅមិនច្រើនប៉ុន្មានទេពីព្រោះមិនទាន់មាន សាលារៀន ផ្លូវថ្នល់ ដែលងាយស្រួលសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការបញ្ជូនកូនអោយទៅរៀន និង ផ្លូវថ្នល់ពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរទើបមិនសូវមានប្រជាជនរស់នៅច្រើន ។
ការអប់រំ
ការអប់រំ ក្នុងឃុំគោកព្រេចមានសាលារៀនគ្រប់កម្រិតសិក្សាមានដូចជាថ្នាក់មត្តេយ្យ សាលាបឋមសិក្សា អនុវិឡាលយ័ និងវិទ្យាល័យផងដែរ ។ ប៉ុន្តែពុំសូវបានទទួលការអប់រំទូលំទូលាយទេ ដោយសារជីវភាពខ្វះខាត និងពេលវេលាសម្រាប់សិក្សា ព្រោះពួកគាត់ជួយធ្វើការងារដើម្បីរកប្រាក់ចំណូល។
ភូមិមាត់ព្រៃ
ស្ថិតនៅ ឃុំជើងភ្នំ ស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង។ ជា រាជធានីវ្យាធបុរៈ
គោកព្រេច
ការអភិវឌ្ឍ
ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះឃុំគោកព្រេចវិញបើនិយាយពីផ្លូវគីកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីឪ្យមានភាពងាយស្រួលធ្វើដំណើរជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន មានការជីកប្រឡាយទឹកងាយស្រួលក្នុងការធ្វើស្រែប្រាំង ​​។ យ៉ាងណាមិញប្រទេសយើងទើបតែបានរួចផុតពីសង្រ្គាម ដូចនេះហើយនៅគ្រប់កន្លែងទាំងអស់នៅប្រទេសកម្ពុជាសុទ្ធតែត្រូវការកែប្រែ បង្កើតជាសាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ស្ពាន ថ្នល់ គ្រប់កន្លែង ដើម្បីអោយមនុស្សជំនាន់ក្រោយ និង មនុស្សរស់នៅបច្ចុប្បន្នមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត។ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខវិញមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ ​។
ភូមិ
ឃុំគោកព្រេចមួយនៅក្នុងស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ មាន១៥ភូមិ ។
​សង្សារ
សង្សារ
(ន.) (សំ.),(បា.) (សង់សា) (សំសារ) ដំណើរ​អន្ទោល​ទៅ​មក, ដំណើរ​អន្ទោល​កើត​ស្លាប់​មិន​ឈប់​មិន​ស្រាក : សង្សារ​របស់​ពួក​ពាល វែង​ឆ្ងាយ​ឥត​អ្វី​ប្រៀប ។ ខ្មែរ​ប្រើ​សំដៅ​សេចក្ដី​ថា “ស្ត្រី​ជា​គូ​កំសត់; ស្ត្រី​ជា​សហាយ​ស្មន់” ក៏​មាន : ស្រី​នុ៎ះ​ជា​សង្សារ​របស់​គេ ។ បើ​រៀង​ភ្ជាប់​ពី​ខាង​ដើម​សព្ទ​ដទៃ អ. ថ. សង់-សារ៉ៈ, ដូច​ជា : សង្សារ​ចក្រ ដំណើរ​អន្ទោល​កើត​ស្លាប់​ៗ កើត​វិញ​ដូច​ជា​កង់ ។ សង្សារ​ទុក្ខ ទុក្ខ​ក្នុង​សង្សារ, ទុក្ខ​ព្រោះ​ដំណើរ​អន្ទោល​កើត​ស្លាប់ ។ សង្សារ​ទោស ទោស​ក្នុង​សង្សារ, ទោស​សម្រាប់​សង្សារ ។ សង្សារ​ព័ន្ធន៍ (--ព័ន) ចំណង​គឺ​សង្សារ, ដំណើរ​អន្ទោល​កើត​ស្លាប់​ដែល​ទុក​ដូច​ជា​ចំណង ។ សង្សារ​ភព ភព​សម្រាប់​អន្ទោល​កើត​ស្លាប់ ។ សង្សារ​ភ័យ ភ័យ​អំពី​ដំណើរ​អន្ទោល​កើត​ស្លាប់ ។ សង្សារ​មោក្ខ ឬ --វិមោក្ខ ការ​រួច​ចាក​ដំណើរ​អន្ទោល​កើត​ស្លាប់ (ការ​បាន​សម្រេច​អរហត្ត​ផល) ។ សង្សារ​លោក លោក​គឺ​សង្សារ, ដំណើរ​អន្ទោល​កើត​ស្លាប់ ទុក​ថា​ជា​លោក (មួយ​យ៉ាង) ។ សង្សារ​វដ្ត ដំណើរ​វិល​កើត​វិល​ស្លាប់ ។ សង្សារ​សមុទ្ទ ឬ--សាគរ ដំណើរ​អន្ទោល​កើត​ស្លាប់​ឆ្ងាយ​ទូលាយ​ធំធេង​ដូច​សមុទ្ទ ។ល។
ផូ ព្រឿង
ផូ ព្រឿង (កើតនៅឆ្នាំ១៩០៣–១៩៧៥) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ បានបម្រើការងារជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពីឆ្នាំ១៩៦០ ដល់១៩៦១ គាត់ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
វត្តចេតយ៉ត
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| មហាចេតិយនៃវត្តចេតយ៉ត ឆ្នាំ២០២២ វត្តចេតយ៉ត ( วัดเจ็ดยอด , ប្រែ៖ ប្រាសាទប្រាំពីរ) ឬហៅជាផ្លូវការថា វត្តពោធារាមមហាវិហារ ( วัดโพธารามมหาวิหาร   ពីBōdh Rāma Mahā Vihāra   ) ជាវត្តអារាម​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​មួយ​នៅឈៀងម៉ៃ ​ភាគ​ខាងជើង​ប្រទេស​ថៃ ។ វា​ជា​មជ្ឈមណ្ឌលធម្មយាត្រា ​សម្រាប់​អ្នក​កើតឆ្នាំម្សាញ់ ។
ទីតាំង
វត្តចេតយ៉ត ស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃកណ្តាលទីក្រុងឈៀងម៉ៃ តាមបណ្តោយមហាវិថី ឈៀងម៉ៃ-ឡាំប៉ាង ( ផ្លូវហាយវេលេខ ១១ ) ខាងជើងប្រសព្វនៃផ្លូវហួយកែវ និងផ្លូវនីមម៉ានហែមីន។
ខេត្តសមុទ្រប្រាការ
ខេត្តសមុទ្រប្រាការ ( จังหวัดสมุทรปราการ​ អានថា: សាមុតប៉ាកាន) គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំនោម ខេត្តកណ្តាល ( ចង្វាត ) របស់ប្រទេសថៃ ដែលបង្កើតឡើងដោយ ព្រះរាជបញ្ញត្តិបង្កើតខេត្តសមុទ្រប្រាការ, ខេត្តនន្ទបុរី, ខេត្តសមុទ្រសាគរ និងខេត្តនគរនាយក, ព.ស. 2490 (ឆ្នាំ 1946) ដែលចូលជាធរមាន។ ថ្ងៃទី 9 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1946 ។
ខេត្តជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ទីក្រុងបាងកកនិងបរិមណ្ឌល ។ ខេត្តជិតខាងគឺ បាងកក នៅខាងជើង និងខាងលិច និងខេត្តស្ទឹងជ្រៅ នៅខាងកើត។
អាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបាងពលីនៃខេត្តខេត្តសមុទ្រប្រាការ ក៏ដូចជាស្រុកប្រវេស, ស្រុកបាងកាពិ និងស្រុកឡាតក្របាំង ក្នុងទីក្រុងបាងកកដែលនៅជិតខាង។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ផ្ញៀវ
ប្រភពដើម
ធ្លាប់​ឃើញ​នៅ​ទូទាំង​ទ្វីប ​អាស៊ី ដែល​ភាគច្រើន​ដាំដុះ​នៅ ​ប្រទេស​ភូមា កម្ពុជា ឡាវ វៀតណាម ឥណ្ឌា បង់ក្លាដែស និង ​ម៉ាឡេស៊ី ។ វាដុះនៅក្នុងព្រៃបៃតងនៅលើដីធំទូលាយ។ ផ្លែឈើត្រូវបានប្រមូលផល និងប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក បរិភោគជាផ្លែឈើ ស្ងោរ ឬធ្វើស្រា។ វាក៏ត្រូវបានគេប្រើជាឱសថដើម្បីព្យាបាលជំងឺស្បែកផងដែរ។ សំបកឈើ ឫស និងឈើត្រូវបានប្រមូលផលសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាឱសថ។
ការពិពណ៌នា
ផ្លែ​ផ្ញៀវមាន​រាង​ពង​ក្រពើ ពណ៌​លឿង ពណ៌ផ្កាឈូក ទៅ​ក្រហម​ភ្លឺ ឬ​ពណ៌​ស្វាយ។ មាន​ទំហំ ២.៥-៣.៥ សង់ទីម៉ែត្រ។
រដូវ
ក្នុងមួយឆ្នាំផ្ញៀវមានផ្លែតែមួយដងគត់ គឺក្នុងរង្វង់ខែមេសា និងឧសភា តែប៉ុណ្ណោះ បើលើសពីនោះវាផុតរលុតរដូវកាលហើយ។
នៅតំបន់ដងភ្នំគូលែន ដល់រដូវ ផ្លែផ្ញៀវទុំល្មមគឺសម្បូរហូរហៀរណាស់ សុទ្ធតែធម្មជាតិពិតៗពីព្រៃភ្នំតែម្ដង។
ការប្រើប្រាស់
សំបកឈើ ឫស និងឈើត្រូវហាលឲ្យស្ងួត រួចកិនឲ្យម៉ត់ មុននឹងស្ងោរក្នុងទឹក។ ផ្លែឈើអាចរក្សាទុកបានរយៈពេល 4-5 ថ្ងៃ ឬស្ងោរ និងលាយជាមួយអំបិល បន្ទាប់មកវារក្សាទុកបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងពាងបិទជិត។
សារធាតុចិញ្ចឹម
សារធាតុចិញ្ចឹម​ចាំបាច់​មួយ​ដែល​មាន​ផ្ទុក​នៅ​ក្នុង​ផ្លែ​ផ្ញៀវ គឺ​វីតាមីន C ដែល​ដើរតួ​នាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រព័ន្ធ​ភាពស៊ាំ​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
វិឡាវិន័យ
ព្រាហ្មណ៍វិឡាវិន័យ (អានថា: វិឡា-វិនៃ) ជាព្រាហ្មណ៍ស្ថិតក្នុងសម័យរាជ្យនៃព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម តាមសិលាចារឹក K.៥៤ នៃអង្គជំនីកវិញ ដែលមានកាលបរិច្ឆេទយ៉ាងច្បាស់លាស់ គឺឆ្នាំ៥៥១ នៃ គ.ស ដែលត្រូវនឹងឆ្នាំ ៦២៩ នៃគ.ស យើងអាចដឹងទៀតថា ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះមហាក្សត្រខ្មែរអង្គនេះ មានការសាងសង់នូវព្រះសិវលិង្គថ្ម និងអាស្រមមួយដែលមានឈ្មោះថា រុទ្រស្រម។ បូជនីយដ្ឋាននេះ បានសាងសង់ឡើងដោយព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ វិឡាវិន័យ ដោយអំណោយជាទ្រព្យ និងជាអ្នកបំរើទេវស្ថាន នេះ ពីសំណាក់មន្ត្រីម្នាក់ឈ្មោះ សិវទត្ត មានងារជា ប៉ោញ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃនគរវ្នំចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃវ្យាធបុរ
ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម
កុរុងប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម (អានថា: ប្រឹត-ថិ-វេន-ទ្រៈ-វ-រៈ-មៈ) (គ.ស ?-?) រជ្ជកាល (ប្រ.គ.ស ៥៥០-?) សិលាចារឹកសំស្ក្រឹត (ដែលមិនបានចុះកាលបរិច្ឆេទ) នៅវាលកន្ទេល ខេត្តស្ទឹងត្រែង (K.៣៥៩) មានឈ្មោះក្សត្រមួយអង្គព្រះនាមវីរវម៌្មជាបិតានៃព្រះនាងមួយអង្គ ព្រះនាមព្រះនាងមិនត្រូវបានវែកញែកទេ ដែលបានរៀបអភិសេកជាមួយនឹងព្រាហ្មណ៍ម្នាក់នាម សោមសម៌ន និង ដែលព្រះនាងត្រូវជាព្រះភគិនីនៃព្រះបាទភវវម៌្ម។ តាមរយៈសិលាចារឹកមួយមកពីចន្ទនគរបាសាក់/លាវ (K.៣៦៣) ព្រះបាទវីរវម៌្មក៏ជាបិតាព្រះអង្គម្ចាស់ចិត្រសេនា ដែលត្រូវជាព្រះអនុជនៃព្រះបាទភវវម៌្មទី១។ មែនហើយព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងពីរអង្គមានព្រះមាតាតែមួយតែបិតាផ្សេងគ្នា ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់អះអាងដោយសិលាចារឹកស្រីទេព K. ៩៧៨ (ប្រទេសថៃសម័យបច្ចុប្បន្ន៖១៥° ២៧’ ជ, ១០១° ៤’ ក) ដែលបានផ្ដល់ព័ត៌មានមកថាព្រះបាទភវវម៌្មជាបុត្រនៃព្រះប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម និងជាព្រះនត្តានៃព្រះចក្រវរ្តិន រីឯសិលាចារឹកមួយទៀតមកពីបាកមូល (ปากมูล) នៅឧប្បល/ប្រទេសថៃ (K. ៤៩៦) បានឲ្យដឹងថាព្រះនាមនៃព្រះបិតាព្រះបាទវីរវម៌្មមានគោរម្យងារថា  សាវ៌ភៅម។ សិលាចារឹកទាំងប៉ុន្មាននេះបានបញ្ជាក់ថាទឹកដីមួយភាគធំកាលណោះ បានគ្រប់គ្រងដោយបណ្ដាស្ដេចអស់ទាំងនេះ។ ព្រះបាទប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម ព្រះអង្គក៏អាចជាក្សត្របុរីមួយអង្គដែរ ប៉ុន្តែមិនដឹងឈ្មោះក្សត្របុរីនោះ រឺ ក៏ជាអ្នកស្នងរាជ្យពីព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម រឺ ក៏មិនមែនទេ ព្រោះគ្មានសិលាចារឹកមួយណាផ្សេងទៀតមកបញ្ជាក់បន្ថែម។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម
រឿងពាលសង្រួមហួសប្រមាណ
គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ១ > រឿងពាលសង្រួមហួសប្រមាណ
ស៊ឹម វ៉ា
ស៊ឹម វ៉ា ( ថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ១៩០៦ – ១២ តុលា ១៩៨៩) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ លោក​បាន​កាន់​តំណែង​ជានាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាកម្ពុជា ​ពី​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៥៧ ដល់​ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៥៨ និង​ពី​ខែ​មេសា ដល់​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៥៨។ រួមគ្នាជាមួយលោក ឈាន វ៉ាម និង អៀវ កើស លោកបានសហស្ថាបនិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ នៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤៦។ ក្នុងនាមជាអ្នកជាតិនិយម លោកវ៉ា បានប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងមកលើប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានដឹកនាំចលនាប្រឆាំងជាមួយនឹងអ្នកជាតិនិយមផ្សេងទៀត។ លោក​ជា​ឯកអគ្គរាជទូត​កម្ពុជា​ប្រចាំប្រទេស​ជប៉ុន ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៧០។
ផ្ទៃខាងក្នុង
លោក ស៊ឹម វ៉ា កើត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩០៦ នៅ​ស្រុក​កំពង់​ចាម (ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំបច្ចុប្បន្ន) ក្នុង​គ្រួសារ​កសិករ។ គាត់​ជា​អ្នកជាតិ​និយមខ្មែរ​ដំបូង​គេ​ម្នាក់។ លោកបានសហស្ថាបនិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ រួមជាមួយអ្នកជាតិនិយម ឈាន វ៉ាម និង អៀវ កើស ក្នុងគោលបំណងដឹកនាំចលនាប្រជាធិបតេយ្យប្រឆាំងនឹងអាណាព្យាបាលបារាំង។ លោក​ក៏​បាន​សហការ​បង្កើត​កាសែត​ដំបូង​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៣៩ រួម​ជាមួយ​នឹង​លោក ប៉ាច ឈឿន និង​លោក សឺង ង៉ុកថាញ់ ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា «នគរវត្ត»។
នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៧ លោកវ៉ា ត្រូវបានចាប់ខ្លួនរួមជាមួយអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ១៦ នាក់ផ្សេងទៀតដោយអាជ្ញាធរបារាំងចំពោះការចោទប្រកាន់ថាជាសមាជិកនៃក្រុមគាំទ្រជប៉ុនដែលប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងនៅកម្ពុជា។ គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅព្រៃនគរ រយៈពេលប្រាំបួនខែចាប់ពីខែមីនាដល់ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ១៩៤៧ ហើយទីបំផុតទៅខេត្តកំពង់ចាមរហូតដល់គាត់ត្រូវបានដោះលែងនៅឆ្នាំ១៩៤៨ ។ គាត់បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅឆ្នាំ១៩៥៧ ហើយបានបម្រើការតិចជាងមួយឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៥៨ ដោយសារតែបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច។
នៅឆ្នាំ 1962 គាត់បានរៀបការជាមួយម៉ា ប្រកុប ហើយបង្កើតបានកូនប្រុសមួយកូនស្រី។ ប្តីប្រពន្ធនេះបានលែងលះគ្នាជាផ្លូវការប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក។ ក្រោយមកគាត់បានធ្វើជាបេសកជនកម្ពុជាប្រចាំ ប្រទេសជប៉ុន ក្នុងរដ្ឋាភិបាលលន់នល់ ហើយបានរៀបការជាមួយស្ត្រីជនជាតិជប៉ុននៅទីនោះឈ្មោះ យូកូ កាវ៉ាដា។ លោកវ៉ា ត្រូវ​បាន​គេ​ជឿ​ថា​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​រដ្ឋប្រហារ​ទម្លាក់ ​សម្តេច​នរោត្តម សីហនុ ។ លោក​បាន​ជ្រក​កោន​នៅទីក្រុង​ប៉ារីស ​ក្នុងរបប​ខ្មែរ​ក្រហម ​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​កម្ពុជា​រហូត​ដល់​ទទួល​មរណភាព​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១២ ខែ​តុលា ឆ្នាំ ១៩៨៩ ក្នុង​ជន្មាយុ ៨៣ ឆ្នាំ។
​ប្រមាថ
ប្រមាទ
(ន.) (សំ.),(បា.) (--ម៉ាត) (បមាទ) ការ​ភ្លេច​ស្មារតី, ធ្វេស​ស្មារតី, សេចក្ដី​ប្រហែស, ការ​ប្រហែស​ធ្វេស ។ កិ. ភ្លេច, ធ្វេស, ប្រហែស ស្មារតី : ជន​ណា​ប្រមាទ​ប្រព្រឹត្ត​ឃ្លៀងឃ្លាត ចាក​ធម៌​សុចរិត ជន​នោះ​ទោះបី នៅ​មាន​ជីវិត តាម​ដោយ​ការណ៍​ពិត ថា​ស្លាប់​ស្រេច​ហើយ ។ (ត្រូវ​ត្រង់​គ្នា​នឹង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ភាសិត​ថា : ជន​ណា​ប្រមាទ ជន​នោះ​ទុក​ដូច​ជា​បុគ្គល​ស្លាប់ គឺ​ស្លាប់​ប្រយោជន៍​ក្នុង​លោក​នេះ​និង​ក្នុង​បរលោក) ។
ចក្រភពបារាំងទីមួយ
ចក្រភពបារាំងទីមួយ ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋបារាំង (មុនឆ្នាំ១៨០៩) និង ចក្រភពបារាំង (ក្រោយឆ្នាំ១៨០៩) ឬអាចហៅបានទៀតថា ណាប៉ូលេអុងនិយមបារាំង គឺជាចក្រភពមួយដែលស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ណាប៉ូលេអុង បូណាប៉ារត៍។ វាជារដ្ឋដែលបានពង្រីកអនុត្តរភាពបារាំងទៅពាសពេញផ្ទៃទ្វីបអឺរ៉ុបស្ទើរទាំងមូលនៅដើមសតវត្សទី១៩។ ចក្រភពនេះបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨០៤ និងបានដួលរលំទៅវិញនៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៨១៤ ហើយងើបឡើងសារជាថ្មីពីថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៨១៥ ដល់ថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨១៥។
ទោះជាបារាំងបានបង្កើតចក្រភពអាណានិគមនៅឯក្រៅប្រទេសតាំងពីដើមសតវត្សទី១៧ មែន ប៉ុន្តែបារាំងដីគោកគឺនៅតែជារដ្ឋមួយស្ថិតនៅក្រោមរាជាធិបតេយ្យបួរបន និងជាសាធារណរដ្ឋមួយ (ក្រោយបដិវត្តន៍បារាំង)។ ប្រវត្តិវិទូបានសម្ដៅលើរបបណាប៉ូលេអុងថា ចក្រភពបារាំងទីមួយ ដើម្បីកុំឱ្យកើតមានការភាន់ច្រឡំជាមួយចក្រភពបារាំងទីពីរ (១៨៥២-១៨៧០) ដែលស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំដោយក្មួយរបស់ណាប៉ូលេអុង ព្រះនាមណាប៉ូលេអុងទី៣។
នៅថ្ងៃទី១៨ ខែឧសាភា ឆ្នាំ១៨០៤ ណាប៉ូលេអុងត្រូវបានទទួលគោរមងារ្យជា "អធិរាជនៃបារាំង" (Empereur des Français) ដោយព្រឹទ្ធសភាបារាំង និងបានឡើងគ្រងរាជ្យនៅថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨០៤ ដែលជាសញ្ញាបញ្ជាក់ពីទីបញ្ចប់នៃរបបសាធារណរដ្ឋបារាំងទីមួយ។ ទោះជាណាប៉ូលេអុងបានឡើងអភិសេកជាអធិរាជរួចក្តី តែចក្រភពរបស់ព្រះអង្គនៅតែរក្សាឈ្មោះថា "សាធារណរដ្ឋបារាំង" រហូតដល់ឆ្នាំ១៨០៩។ អាណាចក្របារាំងបានទទួលជ័យជម្នះយោធាជាច្រើនលើកច្រើនសារនៅលើទ្វីបអឺរ៉ុបដូចជ័យជម្នះក្នុងសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីបីប្រឆាំងនឹងអូទ្រីស ព្រុស រុស្ស៊ី ចក្រភពអង់គ្លេស និងប្រជាជាតិជាច្រើនទៀត ពិសេសក្នុងសមរភូមិអូស្ទ័រលីតស៍នៃឆ្នាំ១៨០៥។ អំណាចនិងឥទ្ធិពលបារាំងបានបន្តរាលដាលម្តងទៀតនៅក្នុងសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីបួនក្នុងសមរភូមិជេណា-អោស្តេដត៍ នៃឆ្នាំ១៨០៦ និងសមរភូមិហ្វ្រៃឡង់ក្នុងឆ្នាំ១៨០៧ មុនពេលត្រូវរងនូវបរាជ័យដ៏ធំក្នុងសមរភូមិវ៉ាធឺលូនៃឆ្នាំ១៨១៥។
ជម្លោះតៗគ្នាទាំងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា សង្គ្រាមណាប៉ូលេអូនិក ជាសង្គ្រាមដែលនាំឱ្យបារាំងអាចពង្រីកឥទ្ធិពលនិងទឹកដីរបស់ខ្លួនពីភាគខាងលិចនៃទ្វីបអឺរ៉ុបចូលទៅក្នុងដែនដីប៉ូឡូញ។ មកដល់ឆ្នាំ១៨១២ ចក្រភពបារាំងមាននាយកដ្ឋានរហូតទៅដល់១៣០ និងបានពង្រីកទីតាំងយោធានៅគ្រប់តំបន់ទូទាំងទ្វីបអឺរ៉ុបរួមមានតំបន់ក្នុងបណ្តាប្រទេសអាល្លឺម៉ង់, អ៊ីតាលី, អេស្ប៉ាញនិងឌុចឈីនៃក្រុហវ៉ាសូរី (ប្រទេសប៉ូឡូញ) ហើយបានចាត់ទុកព្រុសនិងចក្រភពអូទ្រីសជាសម្ព័ន្ធមិត្តតូចតាច។ ជ័យជំនះទាំងអស់នេះបាននាំចេញនូវមនោគមវិជ្ជាជាច្រើននៃបដិវត្តន៍បារាំងនៅទូទាំងទ្វីបអឺរ៉ុប៖ សេចក្តីណែនាំកូដ (Code) ណាប៉ូឡេអុងនៅទ្វីបអឺរ៉ុបបានបង្កើនសមភាពផ្លូវច្បាប់ បង្កើតនូវប្រព័ន្ធចៅក្រមនិងការលែងលះគឺមានភាពស្របច្បាប់មិនដូចមុន កម្រៃជើងសារនិងយុត្តិធម៌seigneurialត្រូវបានលុបបំបាត់ ទាំងអស់នេះធ្វើឱ្យជីវភាពអ្នកនៅអឺរ៉ុបប្រៀបបានទៅនឹងជីវភាពអ្នកអភិជនលើកលែងតែនៅតំបន់ប្រទេសប៉ូឡូញ។ ភាបរាជ័យរបស់បារាំងនៅឆ្នាំ ១៨១៤ (ហើយបរាជ័យម្តងទៀតនៅឆ្នាំ១៨១៥) បានសម្គាល់នូវការដួលរលំនៃចក្រភពបារាំង។
ប្រភពដើម
ក្នុងឆ្នាំ ១៧៩៩, ណាប៉ូឡេអុងបូណាប៉ាតបានជួបជាមួយលោកEmmanuel Joseph Sieyès-ដែលជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមអភិបាលប្រាំរូបដែលកំពុងចាប់ផ្តើមបង្កើតតំណែងនាយកប្រតិបត្តិនៃរដ្ឋាភិបាលបារាំង-គាត់ជាអ្នកកំពុងស្វែងរកមនុស្សដែលគាំទ្រការធ្វើរដ្ឋប្រហារដើម្បីផ្តួលរលំរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំទី៣។ ផែនការក្នុងការធ្វើរដ្ឋប្រហារនេះបានចូលរួមដោយប្អូនប្រុសរបស់ណាប៉ូឡេអុងគឺលោកLucien, ក្រោយមកក្លាយប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលកាន់ ៥០០ អាសនៈ, រួមទាំងលោក Roger Ducos, ដែលមានតំណែងជាប្រធានអភិបាលម្នាក់ទៀត,  និងលោក Talleyrand។ នៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៧៩៩ (ទី១៧ ខែ Brumaire (VIII under the French Republican Calendar)) និងថ្ងៃបន្ត, កងទ័ពដឹកនាំដោយប៉ូណាបាតបានកាន់កាប់ត្រួតត្រាប្រទេសបារាំង។ ពួកនេះបានបែងចែកជាក្រុមព្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិ, បន្សល់ទុកនូវអង្គនីតិប្បញ្ញត្តិដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថាបូណាប៉ាត, ចំណែកលោក Sieyès និង Ducos ត្រូវក្លាយជាកុងស៊ុលជាបណ្តោះអាសន្នក្នុងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋាភិបាល។ ទោះបីជា Sieyès រំពឹងថាខ្លួននឹងកាន់អំណាចខ្ពស់នៅក្នុងរបបថ្មីនេះ, ប៉ុន្តែត្រូវព្រះអង្គបូណាបាតបានតែងតាំងលោកជាស្ថានកុងស៊ុលទៅវិញ, ដែលត្រូវធ្វើសេចក្តីព្រាងនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំទី៨ និងធ្វើយ៉ាងម៉េចដើម្បីឱ្យខ្លួនឈ្នះឆ្នោតក្លាយជាកុងស៊ុលដំបូងក្នុងរបបថ្មីនេះ។ ក្រោយមកលោកក៏ក្លាយជាមនុស្សដែលមានអំណាចខ្លាំងបំផុតនៃប្រទេសបារាំងនាពេលនោះ, ដល់រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំទី១០ លោកក៏ក្លាយជាកុងស៊ុលបារាំងអស់មួយជីវិត។
ចម្បាំងក្នុងសមរភូមិម៉ារេនហ្កោ (ថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨០០) បានសម្ពោធគំនិតនយោបាយដែលនឹងបន្តការអភិវឌ្ឍរហូតដល់យុទ្ធនាការរបស់ណាប៉ូឡេអុងលើទីក្រុងម៉ូស្គូ។ ណាប៉ូឡេអុងបានគ្រោងទុកគម្រោងមួយក្នុងការកាត់ទឹកដីឌុកឈីនៃក្រុងមីឡានទៅជាទឹកដីខ្លួន, ការកំណត់លែកពីប្រទេសអូទ្រីសត្រូវបានគេគិតថាជាការរៀបចំយុទ្ធនាការថ្មីបុកទៅទិសខាងកើត។ កិច្ចចរចាសន្តិភាពក្រុងអាមៀន (Amiens), បានធ្វើឱ្យព្រះអង្គត្រួតត្រាលើប្រទេសអេហ៊្សីប។ ព្រះអង្គបានពង្រីកសិទ្ធិអំណាចទ្រង់បន្តិចម្តងៗចូលក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលីដោយវាយបញ្ចូលរដ្ឋភីតម៉ុន (Piedmont) និងយកហ្សេណាវ (Genoa), ប៉ារម៉ា (Parma), ទូស្កានី (Tuscany) និងណាប៉ូល (Naples) ដាក់បន្ថែមចូលទៅក្នុងដែនដីអាណានិគមរបស់ព្រះអង្គគឺសាធារណរដ្ឋស៊ីសាហ្វែន(Cisalpine Republic)។ បន្ទាប់មកទ័ពព្រះអង្គបានឡោមព័ទ្ធទីក្រុងរ៉ូមហើយបានចាប់ផ្តើមចុះសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៨០១ ដើម្បីគ្រប់គ្រងសម្ភារៈសាសនារបស់សម្តេចប៉ាប (Pope)។ ព្រះអង្គបានដឹងកំហុសក្នុងការបង្កើនអំណាចនៅជុំវិញសម្តេចប៉ាប, ណាប៉ូឡេអុងក៏បង្កើតប្រការអូហ្កានីក (ឆ្នាំ១៨០២) ក្នុងគោលបំណងចង់ក្លាយជាអ្នកការពារសម្តេចធម្មតា, ដូចឆាឡឺមែន (Charlemagne) ដែរ។ ដើម្បីលាក់ផែនការព្រះអង្គមុនពេលធ្វើប្រតិបត្តិការមែនទែន, ទ្រង់បានដាស់តឿនអាណានិគមបារាំងឲ្យងើបឡើងដើម្បីប្រឆាំងនឹងចក្រភពអង់គ្លេសដោយនឹកឃើញពីអនុសាវរីយ៍ដ៏ឈឺចាប់នៃសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៧៦៣ ដែលអង់គ្លេសបានដណ្តើមទឹកដីអាណានិគមបារាំងពីទ្វីបអាមេរិកខាងជើង, អង់គ្លេសក៏ចាប់ផ្តើមមានចិត្តច្រណែនមកលើបារាំង, នៅពេលដែលព្រំប្រទល់បារាំងបានពង្រីកទៅដល់ទន្លេរ៉ាំង (Rhine) និងហួសពីនេះទៅទៀតដល់ក្រុងហានណូវ័រ (Hanover), ហាមប៊ឺក (Hamburg) និងឃូហ្សាវិន(Cuxhaven)។ ណាប៉ូឡេអុងនឹងត្រូវកាន់កាប់ក្រុមឥស្សរជនជាច្រើនដោយការចូលគ្នារវាងមួយពួកអភិជនថ្មី(បានមកពីការកាន់កាប់ទឹកដីថ្មី)និងមហាជនចាស់ (បារាំង)។
នៅថ្ងៃទី១២ ខែឧសាភា ឆ្នាំ១៨០២, ទ្រីប៊ូណាត ជនជាតិបារាំងម្នាក់បានបោះឆ្នោតជាឯកច្ឆន្ទលើកលែងតែCarnot, ដោយពេញចិត្តនឹងឱ្យមេដឹកនាំបារាំងធ្វើជាកុងស៊ុលអស់មួយជីវិត។ សកម្មភាពខាងលើនេះត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយព្រឹទ្ធសភាអភិរក្ស។ ការទទួលបានសម្លេងឆ្នោតជាទូទៅមានចំនួន ៣,៦៥៣,៦០០ សម្លេង។ នៅថ្ងៃទី២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨០២, ណាប៉ូលេអុង បូណាបាតត្រូវបានប្រកាសថាទ្រង់នឹងក្លាយជាកុងស៊ុលអស់មួយជីវិតព្រះអង្គ។
នៅថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨០៤, ណាប៉ូឡេអុងត្រូវបានតែងតាំងជា"អធិរាជបារាំង"ដោយព្រឹទ្ធសភាបារាំង; នៅទីបំផុតព្រះអង្គបានឡើងគ្រងរាជ, បន្ទាប់ពីបានទទួលមកុដិដែកពីស្តេចលុមបាត, និងបានពរជ័យពីPope Pius VIIនៅក្នុងវិហារនូត្រេ-ដាម នៅទីក្រុងប៉ារីស។
ក្នុងយុទ្ធនាការចំនួនបួន, ព្រះអធិរាជបានប្លាស់ប្តូរបារាំងពីប្រទេសសាធារណរដ្ឋនិងចក្រភពសហព័ន្ធមួយទៅជាអាណាចក្រដែលអាចប្រៀបបានទៅនឹងចក្រភពរ៉ូមពីសម័យដើម។ ខ្លះបានថារ៉ូមបានលេចធ្លោមកវិញជាលើកទីបីហើយបន្ទាប់ពីអាណាចក្ររបស់ជូលីស៍ សេសារនិងឆាឡឺមែន (ដែលបានធ្លាប់កែប្រែការវិវត្តន៍ប្រវត្តិសាស្រ្តប្រទេសបារាំងពីមុនមក)។ ចំណែកឯផែនការសម្ងាត់ដែលបារាំងបានគ្រោងទុកដើម្បីវាយប្រហារអង់គ្លេសនោះគឺមិនបានឃើញប្រតិបត្តិទេ, បារាំងបានយកឈ្នះក្នុងសមរភូមិអូម និងសមរភូមិអូស្ទ័រលីតស៍ និងសមរភូមិត្រាហ្វាហ្កា។
ជ័យជម្នះដំបូងៗ
នៅក្នុងសង្គ្រាមនៃសម្ព័ន្ធភាពទីបី, ណាប៉ូឡេអុងបានបំបោសចេញនូវចក្រភពចំណាស់មួយគឺចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ និងទ្រង់បានបង្កើតរដ្ឋមួយនៅអាល្លឺម៉ង់ភាគខាងត្បូងដែលមានរួមបញ្ចូលនូវរដ្ឋចំណុះតូចធំដូចជារដ្ឋបាវ៉ារៀ, បាដិន (Baden), Württemberg, ហេសេ-ដាមស្តាដ (Hesse-Damstadt), និងសាសូនី (Saxony) បូកបញ្ចូលគ្នាហើយក្លាយទៅជាសហព័ន្ធរ៉ាំង។ សន្ធិសញ្ញាប្រេសប៊ឺក (Pressburg), ដែលបានចុះនូវថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨០៥, បានទាញសម្បទានដែនដីពីអូទ្រីស, ដែលកំពុងស្ថិតនៅលើសំណងហិរញ្ញវត្ថុដ៏ធំមួយ។ ការបង្កើតនៃព្រះរាជាណចក្រអ៊ីតាលីរបស់អធិរាជណាប៉ូឡេអុង, ការកាន់កាប់អានកូណា ( Ancona), និងការបញ្ចូលឧបទ្វីបវេនេស៊ា (Venetia) និងដែនដីអាឌ្រាទិច (Adriatic) ដែលពីមុនធ្លាប់ជាដែនដីខ្លួនបានសម្គាល់នូវជំហ៊ានថ្មីមួយក្នុងការពង្រីកទឹកដីចក្រភពព្រះអង្គ។ ដើម្បីបង្កើតរដ្ឋចំណុះបន្ថែមនិងធ្វើឲ្យងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង, ណាប៉ូឡេអុងបានចាត់ឲ្យញាតិសន្តានព្រះអង្គគ្រប់គ្រងរដ្ឋចំណុះបារាំងនៅទូទាំងទ្វីបអឺរ៉ុប។ វង្សត្រកូលបូណាប៉ាតខ្លះបានចាប់អារម្មណ៍រៀបអភិសេយជាមួយនឹងរាជវង្សនគរដទៃទៀត, ដែលជាលទ្ធផលបានធ្វើឲ្យរដ្ឋមួយចំនួនមានអធិបតេយ្យភាពខ្ពស់។ ហ្សូសែហ្វ បូណាបាតបានចូលកាន់អំណាចនៅណាប៉ូលជំនួសរាជវង្សបួរបន។ ល្វី ប៉ូណាប៉ាតបានឡើងគ្រោងរាជ្យជាស្តេចនៃរាជាណាចក្រហូឡង់, ហើយបានប្តូរឈ្មោះមកសាធារណរដ្ឋបាត្ថាវៀន(Batavian Republic); ចូជីម មូរ៉ាតបានក្លែយជា Grand-Duke នៃនគរប៊ឹក; ជេរ៉ូម បូណាបាតបានក្លាយជាកូនប្រសាររបស់ស្តេចនៃនគរវើថេនប៊ឺក និងលោក Eugéne de Beauharnais ត្រូវបានតែងតាំងជាស្តេចនៃបាវ៉ារៀខណៈពេលដែលព្រះនាង Stéphanie de Beauharnais បានរៀបអភិសេយជាមួយបុត្ររបស់ Grand Duke នៃនគរបាដិន។ លើសពីការឡើងកាន់អំណាចនៃរដ្ឋចំណុះទាំងអស់នេះទៅទៀតនោះ, គឺញាតិសន្តានដែសជិតស្និទជាមួយអធិរាជណាប៉ូឡេអុងត្រូវបានព្រះអធិរាជប្រគល់ងារជាព្រះអង្គនៃបារាំងនិងបានបង្កើតជាខ្សែអធិរាជនៃចក្រភពបារាំងទីមួយ(ខ្សែរាជវង្សណាប៉ូឡេអុង)។
កាលបើបានជួបសង្គ្រាមជាមួយសត្រូវ, ព្រះអធិរាជមិនដែលឲ្យសត្រូវព្រះអង្គមានអំណាចឯករាជ្យឡើយ គឺត្រូវតែនៅក្រោមការកាន់កាប់របស់ព្រះអង្គ។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨០៦, រាជវង្សហាបស៍ប៊ឺកបានលាលែងពីតំណែងជាអធិរាជនិងជារាជវង្សនៃចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋដើម្បីកុំឲ្យណាប៉ូឡេអុងក្លាយជាអធិរាជថ្មីបន្ទាប់។ ការធ្វើបែបនេះបានបញ្ឈប់នូវអំណាចនយោបាយដ៏ខ្លាំងខ្លាមួយនៅទ្វីបអឺរ៉ុបដែលមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំកន្លងមកហើយ បើនិយាយជារួមគឺដោយសារតែហាបស៍ប៊ឺកខ្លាចណាប៉ូឡេអុងមានអំណាចខ្លាំងខ្លា ទើបបានរំលាយចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋចោល។ ព្រុសត្រូវបានបារាំងកាត់ទឹកដីនគរហានណូវ័រយ៉ាងធំទៅឲ្យដើម្បីកុំឲ្យពួកព្រុសមកលូកដៃក្នុងសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីបីនេះ។ ដោយមានការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពនយោបាយខ្លះៗ បារាំងបានប្រគល់ទឹកដីដែលនៅសល់ពីហានណូវ័រទៅឲ្យចក្រភពអង់គ្លេសជាសំណើសន្តិភាព។ សកម្មភាពទាំងអស់នេះ, រួមទាំងកំណើននៃភាពតានតឹងក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ដែលនៅក្រោមអនុត្តរភាពបារាំង, នគរព្រុសដែលចង់បានទឹកដីអាល្លឺម៉ង់បានឆ្លើយតបមកវិញដោយបង្កើតសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយរុស្ស៊ីនឹងបានបញ្ជូនកងទ័ពវាយចូលទៅក្នុងនគរបាវ៉ារៀ(ក្រោមបារាំង)នៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨០៦។  នោះសង្គ្រាមរវាងព្រុសនិងបារាំងក៏បានកើតឡើងដែលគេហៅថាសង្គ្រាមនៃសម្ព័ន្ធភាពទីបួន, ដែលឃើញបារាំងបានយកឆ្នះលើទ័ពរបស់ស្តេចព្រុសក្នុងសមរភូមិ Jena-Auerstedt។ បារាំងក៏យកបានជ័យជំនះជាបន្តបន្ទាប់ទៀតលើទ័ពរុស្ស៊ីនៅក្នុងសមរភូមិ Eylau និង Friedland បំផុតបារាំងក៏បានឈ្នះសង្គ្រាមនេះ, និងជាលទ្ធផលបានធ្វើឲ្យអាណាចក្រនគររបស់ស្តេចហ្រ្វេឌឺរិចទី២ នៃព្រុស (ស្តេចព្រុស) ត្រូវបំផ្លិចបំផ្លាញ, ក្រោយមកបារាំងក៏បានតម្រូវឲ្យប្រទេសរុស្ស៊ី និងព្រុសចុះសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពជាមួយខ្លួននៅតំបន់ធីលស៊ីត។
ទំហំនិងអំណាចចក្រភពបារាំង
សន្ធិសញ្ញាធីលស៊ីតបានបញ្ចប់សង្គ្រាមរវាងរុស្ស៊ីនិងចក្រភពបារាំងហើយជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃសម្ព័ន្ធមិត្តថ្មីរវាងចក្រភពមហាអំណាចទាំងពីរនេះ។ មហាអំណាចទាំងពីរនេះបានយល់ព្រមជួយគ្នាទៅវិញទៅមករាល់បញ្ហានិងជម្លោះដែលបានជួបដោយសម្ងាត់។ បារាំងបានសន្យាជាមួយរុស្ស៊ីថានឹងផ្តល់ជំនួយដើម្បីប្រយុទ្ធនឹងចក្រភពអូតូម៉ង់, ឯរុស្ស៊ីក៏បានយល់ព្រមតបវិញថានឹងចូលជាសមាជិកក្នុង Continential System ដើម្បីប្រឆាំងនឹងចក្រភពអង់គ្លេស។ អធិរាជណាប៉ូឡេអុងក៏បានបង្ខំអាឡិចសាន់ដឺ (ត្សាររុស្ស៊ី) ឲ្យចូលទៅជ្រៀតជ្រែកក្នុងសង្គ្រាមអង់គ្លេស-រុស្ស៊ីហើយបានបញ្ឆេះសង្គ្រាមហ្វាំងឡង់ប្រឆាំងនឹងស៊ុយអែតដើម្បីបង្ខំប្រទេសស៊ុយអែតចូលរួមធ្វើសមាជិកក្នុង Continential System ដែរ។
ជាក់លាក់ជាងនេះទៅទៀត, អធិរាជរុស្ស៊ីបានយល់ស្របនឹងការជម្លៀសប្រជាជនចេញពីតំបន់ Wallachia និង Moldavia, ដែលត្រូវបានកាន់កាប់ដោយកងកម្លាំងរុស្ស៊ី ជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមរុស្ស៊ី-តួកគី។ កោះ Ionian និង កាតារ៉ូ, ដែលបានដណ្តើមបានដោយឧត្តមសេនីយ៍រុស្ស៊ីពីររូបគឺលោក Ushakov និងលោក Senyavin នឹងត្រូវប្រគល់ឲ្យទៅបារាំង។ ជារង្វាន់តបស្នងគុណរុស្ស៊ីវិញ, ណាប៉ូឡេអុងបានធានាអធិបតេយ្យភាពឲ្យឌុកឈីនៃអូលដេនប៊ឺកនិងរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់តូចៗដទៃទៀតដែលមានអ្នកដឹកនាំជាសាច់ញាតិរាជវង្សរុស្ស៊ី។
សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា
'សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា (FFC) (សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា; Fédération du Cambodge de football) គឺជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រង និងប្រតិបត្តិការកីឡាបាល់ទាត់។ នៅ កម្ពុជា។
កោកាលិក​សូត្រ
[៧១] ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់មកយ៉ាង​នេះ​។ សម័យមួយ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់គង់​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ជេតពន របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុង​សាវត្ថី។ គ្រា​នោះ​ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ ចូល​ទៅ​គាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ លុះចូល​ទៅ​ដល់​ ក្រាបថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទីសមគួរ។ កោកាលិក​ភិក្ខុ​ លុះអង្គុយ​ក្នុង​ទីសម​គួរ​ហើយ​ ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ សារីបុត្ត និង​មោគ្គល្លាន ជា​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នាលាមក លុះ​ក្នុង​អំណាច​នៃ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នាលាមក។
សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បាល់ទាត់
ចក្រភពបារាំងទីមួយ
ទំហំនិងអំណាចចក្រភពបារាំង
សន្ធិសញ្ញាមួយនេះបានកាត់យកទឹកដីនគរព្រុសពាក់កណ្តាលៈ តំបន់ខតបាស (Cottbus) ត្រូវបានក្លាយជាទឹកដីរបស់រដ្ឋសាសូនី, ទន្លេផ្នែកខាងឆ្វេងតំបន់ Elbe ត្រូវបានប្រគល់ទៅឲ្យរាជាណាចក្រទើបតែបង្កើតថ្មីគឺ ព្រះរាជាណាចក្រវេសផាលា, តំបន់ Białystok បានឲ្យទៅរុស្ស៊ីនិងទឹកដីប៉ូឡូញទាំងប៉ុន្មានដែលធ្លាប់ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រុសត្រូវក្លាយជារដ្ឋថ្មីគឺឌូឈីនៃក្រុងវ៉ាសូរី។ ព្រុសត្រូវបានបញ្ជាឲ្យដកចំនួនទ័ពឲ្យនៅសល់ត្រឹមតែ ៤០,០០០ នាក់និងត្រូវបង់សំណងអស់ចំនួន ១០០,០០០,០០០ លុយបារាំង (Francs)។ ក្រុមអ្នកប្រតិបត្តិច្បាប់នៅព្រុសបានចាត់ទុកសន្ធិសញ្ញានេះថាមិនមានភាពយុត្តិធម៌និងជាការគាបសង្កត់ជិះជាន់មកលើជាតិព្រុស។ ឆ្វេង|រូបភាពតូច|ណាប៉ូឡេអុងកំពុងត្រួតពិនិត្យ ឆ្មាំរាជាធិរាជ មុនពេលសមរភូមិជេណា, ឆ្នាំ១៨០៦ លោក Talleyrand បានណែនាំដល់ណាប៉ូឡេអុងឲ្យបន្តការស្វែងរកលក្ខខណ្ឌដោយកុំបង្ខំប្រញាប់; សន្ធិសញ្ញាទាំងនេះបានសម្គាល់នូវដំណាក់កាលដ៏សំខាន់មួយក្នុងការក្បត់របស់លោកទៅអធិរាជ។ បន្ទាប់ពីការចុះសន្ធិសញ្ញាធីលស៊ីត; ដោយមិនព្យាយាមសម្របសម្រួលស្ថានភាពនៅអឺរ៉ុប; ដូចអ្វីដែលលោក Talleyrand បានណែនាំ; ណាប៉ូឡេអុងបែរជាចង់កំចាត់ពួកអង់គ្លេសហើយពង្រីកអំណាចព្រះអង្គក្នុងអ៊ីតាលីទៅវិញ។ ចំពោះសម្ព័ន្ធមិត្តមហាអំណាចភាគខាងជើង, ព្រះអង្គបានបង្កើតសម្ព័ន្ធនៃបាល់ទិច និងកំពង់ផែមួយចំនួនជុំវិញសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ហើយបម្រុងលុកលុយទីក្រុងកូប៉ិនហាកជាកន្លែងដែលកងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសនៅយាម, និងបិទផ្លូវទឹកក្នុងតំបន់នោះនៅថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨០៧។
ការយល់ព្រមឯកភាពគ្នានិងការវាយយករដ្ឋណាប៉ាលបាននាំមកនូវភាពលំបាកជាមួយសម្តេចប៉ាប។ មហិច្ឆតារបស់ព្រះអធិរាជមកលើពួករ៉ូម៉ាំងត្រូវបានលាតត្រដាងដោយការចូលកាន់កាប់ព្រះរាជាណាចក្រណាប៉ាលនិងតំបន់ Marches; និងការត្រលប់មកចូលទីក្រុងរ៉ូមនៃមន្រ្តីយោធាបារាំងមួយរូបគឺលោក Miollis។ ខណៈពេលនោះដែលឧត្តមសេនីយ៍បារាំងម្នាក់គឺលោក Junot កំពុងលុកលុយពួកព័រទុយហ្កាល់, ចូជីម មូរ៉ាត បានកំពុងកាន់កាប់ដែនដីអតីតពួកអេស្ប៉ាញ-រ៉ូម៉ាំង, ក្រោយមកណាប៉ូឡេអុងបានបញ្ជូនបងប្រុសព្រះអង្គឱ្យទៅសោយរាជ្យនៅអេស្ប៉ាញ។
កោកាលិក​សូត្រ
[៧៣] កាល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ត្រាស់​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​ភិក្ខុ​ ១ រូប ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ដូច្នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ប្រមាណ​នៃអាយុ​ក្នុង​បទុមនរក តើយូរ​អង្វែងយ៉ាង​ណា​ទៅ​។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ ប្រមាណ​នៃអាយុ​ក្នុង​បទុមនរក យូរអង្វែង​ណាស់ ប្រមាណ​នោះ​ បុគ្គល​មិន​ងាយ​នឹងរាប់​បាន​ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណោះ​រយឆ្នាំ ប៉ុណ្ណេះ​ពាន់ឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះ​សែនឆ្នាំ​ឡើយ។ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចម្រើន​ ​ព្រះ​អង្គ​អាចនឹងធ្វើ​សេចក្ដី​ឧបមា​បាន​ដែរឬ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ត្រាស់​ថា ម្នាល​ភិក្ខុ​ តថាគត​អាចនឹងធ្វើ​បាន​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ ​ដូច​រទេះ​សម្រាប់ផ្ទុក​គ្រាប់ល្ង​របស់​អ្នក​ដែនកោសល ​មាន​ចំណុះ ២០ ខារី [រាប់​តាមលំដាប់​យ៉ាង​នេះ​ ៤ នាឡិ​អ្នក​ស្រុក​មគធៈ ជា ១នាឡិ​នៃ​អ្នក​ស្រុក​កោសល, ៤នាឡិ​អ្នក​ស្រុក​កោសល ជា ១អាឡ្ហក, ៤អាឡ្ហក ​គឺ​១៦នាឡិ ជា១ទោណ, ៤ទោណ ​គឺ​៦៤នាឡិ ជា១មានិកា, ៤មានិកា ​គឺ​២៥៦នាឡិ ជា១ខារី ១អម្រែក, ២០ខារី ​គឺ​ ៥១២០នាឡិ ជា១តិសវាហៈ(១រទេះ)។] ​មាន​បុរសម្នាក់ លុះ​កន្លង​ទៅ​ ១ រយឆ្នាំ ១ ពាន់ឆ្នាំ ១ សែនឆ្នាំ ទើបរើស​គ្រាប់ល្ង ម្តង​មួយគ្រាប់ ៗ អំពីរទេះ​នោះ​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ រទេះសម្រាប់​ផ្ទុកគ្រាប់ល្ង របស់​អ្នក​ដែន​កោសល ចំណុះ ២០ ខារី​នោះ​ ​ដល់​នូវ​ការអស់​ទៅ​ដោយ​ព្យាយាម​នេះ​ ឆាប់ជាង​ ឯកាលយូរ​អង្វែងរបស់​អព្វុទនរកមួយ [ជា​ឈ្មោះ​របស់​នរក​១រណ្តៅ ​ដែល​សត្វ​ត្រូវ​រងទុក្ខយូរអង្វែង​ រាប់​ដោយ​រយសែន​ពិន្ទុ (ឆ្នាំ) បើរាប់តាម​សំខ្យា ​មាន​ចំនួន ៥៦ពិន្ទុ ទើបជាអព្វុទៈ១ (ប្រហែល ៨កោដិឆ្នាំ)។ អដ្ឋកថា អភិធាន កច្ចាយនូបត្ថម្ភកៈ (តទ្ធិត)។] ​មិន​ងាយនឹង​ដល់​នូវ​ការ​អស់​បាន​ឡើយ ម្នាល​ភិក្ខុ​ អព្វុទនរក [តាំងអំពី​ត្រឹមអព្វុទៈ​រៀង​ទៅ​ យក២០គុណ ដរាប​ដល់​នរក​ឈ្មោះ​បទុម​នោះ​។ (បាលី​ទាំង​អដ្ឋកថា កច្ចាយនូបត្ថម្ភកៈ)។] ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា និរព្វុទនរក​តែមួយ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ ​និរព្វុទនរក ២០ ដង យូរ​យ៉ាងណា អពពនរក​តែមួយ ​ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ម្នាល​ភិក្ខុ​ អពពនរក ២០ ដង យូរយ៉ាងណា អហហនរក​តែមួយ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ម្នាល​ភិក្ខុ​ អហហនរក ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា អដដនរក​តែមួយ ​ក៏​យូរយ៉ាង​នោះ​ដែរ ម្នាល​ភិក្ខុ​ អដដនរក ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា កុមុទនរក​តែមួយ ​ក៏​យូរយ៉ាង​នោះ​ដែរ ម្នាល​ភិក្ខុ​ កុមុទនរក ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា សោគន្ធិកនរក​តែមួយ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ម្នាល​ភិក្ខុ​ សោគន្ធិកនរក ២០ ដង (យូរ) យ៉ា់ងណា ឧប្បលនរក​តែមួយ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ម្នាល​ភិក្ខុ​ ឧប្បលនរក ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា បុណ្ឌរីកនរក​តែមួយ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ម្នាល​ភិក្ខុ​ បុណ្ឌរីកនរក ២០ ដង (យូរ) យ៉ាងណា បទុមនរក​តែមួយ ​ក៏​យូរ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ម្នាល​ភិក្ខុ​ ឯកោកាលិក​ភិក្ខុ​ ចូល​ទៅ​កើត​ក្នុង​បទុមនរក (​នោះ​) ​ព្រោះ​ចង​ចិត្តអាឃាត​ ​ក្នុង​សារីបុត្ត និង​មោគ្គលា្លន។
ចក្រភពបារាំងទីមួយ
ទំហំនិងអំណាចចក្រភពបារាំង
ណាប៉ូឡេអុងបានខំប្រឹងយកជ័យជំនះដើម្បីកាន់កាប់ឧបទ្វីបអាយបេរី (Iberion Peninsula) ដូចដែលទ្រុងធ្លាប់បានកាន់កាប់ប្រទេសអ៊ីតាលី, ហូឡង់ និង ហេសេ (Hesse) ដែរ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ, ការធ្វើនិរទេសបញ្ជូនគ្រួសាររាជវង្សអេស្ប៉ាញទៅ Bayonne (ប្រទេសបារាំង), បូករួមបញ្ចូលជាមួយការឡើងសោយរាជ្យរបស់ ហ្សូសែហ្វ បូណាបាត នៅអេស្ប៉ាញ, បានធ្វើឲ្យប្រជាជនអេស្ប៉ាញងើបប្រឆាំងនឹងណាប៉ូឡេអុង។ បន្ទាប់ពីមានកុប្បកម្មដុស ដឺ ម៉ាយ៉ូ និងជម្លោះឥតឈប់ឥតឈរបន្តបន្ទាប់មក, រដ្ឋាភិបាលអេស្ប៉ាញបានចាប់ផ្តើមធ្វើយុទ្ធនាការទ័ពព្រៃដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយ, ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចុនតាស (Juntas)។ ឧបទ្វីបនេះបានក្លាយទៅជាលំហសង្គ្រាមបង្ហូរឈាមចាប់ពីជួរភ្នំ Pyrenees នៃភាគខាងជើងប្រទេសអេស្ប៉ាញរហូតដល់ច្រកសមុទ្រនៃកោះ Gilbraltar នៃភាគខាងត្បូង, ដែលគេបានឃើញទ័ពអធិរាជ (បារាំង) ប្រឈមមុខប្រយុទ្ធជាមួយទ័ពអេស្ប៉ាញដែលនៅសេសសល, និងព្រមទាំងកងកម្លាំងទ័ពរបស់អង់គ្លេសនិងព័រទុយហ្គាល់ផងដែរ។ ដូផុនបានទទួលជ័យជំនះលើឧត្តមសនីយ៍អេស្ប៉ាញលោក Castaños, ចំណែក Junot វិញបានទទួលបរាជ័យនៅ ស៊ីនត្រា, ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ទៅឧត្តមសនីយ៍ Wellesley។ រូបភាពតូច|បន្ទាប់ពី[[Battle of Eylau|សមរភូមិ Eylau, ឆ្នាំ១៨០៧ ]] អេស្ប៉ាញបានប្រើទ័ពចាស់ៗទាំងអស់ដែលត្រូវប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិផ្សេងៗប្រឆាំងនឹងណាប៉ូឡេអុង, ដោយសារការខ្វះទ័ព ពួកអេស្ប៉ាញត្រូវកេណ្ឌទាហានដែលមានភាពវ័យក្មេងដើម្បីទៅប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិទាំងអស់នោះ។ ការទប់ទល់តស៊ូរបស់អេស្ប៉ាញបានផ្តល់ឥទ្ធិពលទៅលើប្រទេសអូទ្រីស, ដែលផ្តល់សញ្ញាបង្ហាញនូវសក្តានុពលនៃការងើបតទល់នឹងពួកបារាំង។ ការរករឿងរបស់លោក Talleyrant និងការគាំទ្ររបស់ពួកអង់គ្លេសឲ្យប្រជាជនអូទ្រីសធ្វើត្រាប់តាមប្រជាជនអេស្ប៉ាញ។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៨០៩, អូទ្រីសបានវាយលុកចូលសម្ព័ន្ធមិត្តបារាំងគឺ រដ្ឋបាវ៉ារៀ។ ទោះជាយ៉ាងណា, យុទ្ធនាការនាឆ្នាំ១៨០៩ មិនមានរយៈពេលយូរនិងផ្តល់ផលវិបាកច្រើនឲ្យបារាំងដូចអេស្ប៉ាញទេ។ បន្ទាប់ពីការសម្រេចចិត្តយ៉ាងខ្លីក្នុងរដ្ឋបាវ៉ារៀ, ណាប៉ូឡេអុងបានបើកផ្លូវប្រយុទ្ធទៅកាន់ទីក្រុងវីយែនជាលើកទីពីរ។ នៅក្នុងសមរភូមិ Aspern-Essling, ណាប៉ូឡេអុងបានទទួលរងបរាជ័យជាយុទ្ធសាស្រ្តធ្ងន់ធ្ងរដំបូងបង្អស់របស់ទ្រង់, ជាមួយការបាត់បង់ជីវិតរបស់លោក Jean Lannes, ដែលជាឧត្តមសនីយ៍ដ៏ខ្លាំងខ្លាម្នាក់របស់បារាំងនិងជាមិត្តដ៏ល្អរបស់ណាប៉ូឡេអុង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ, ជ័យជម្នះនៅវ៉ាក្រាមបានបង្ខំឲ្យអូទ្រីសសុំសន្តិភាពបញ្ឈប់សង្គ្រាម។ សន្ធិសញ្ញា Schönbrunn នៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨០៩, បានឃើញខេត្ត Illyrian របស់អូទ្រីសត្រូវកាត់ឲ្យបារាំង ហើយបារាំងបានអះអាងទទួលស្គាល់ខេត្តមួយនេះជាអតីតខេត្តរបស់ខ្លួន។
កោកាលិក​សូត្រ
ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ត្រាស់​ព្រះ​ពុទ្ធដីការ​នេះ​ ​ព្រះ​សុគត​ជាសាស្តា លុះទ្រង់​ត្រាស់​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​នេះ​រួច​ហើយ​ ទើបទ្រង់​ត្រាស់​គាថាព័ន្ធ ត​ទៅ​ទៀតថា
ចក្រភពបារាំងទីមួយ
ទំហំនិងអំណាចចក្រភពបារាំង
សម្តេចប៉ាបត្រូវបានបារាំងនិរទេសដោយបង្ខំទៅសាវ៉ូណា, ហើយតំបន់ត្រួតត្រារបស់សម្តេចត្រូវដាក់បញ្ចូលជាដែនដីអាណាចក្រខ្លួន។ ការសម្រេចរបស់ព្រឹទ្ធសភាក្នុងការបង្កើតងារថ្មីគឺ"ស្តេចនៃរ៉ូម"នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨១០ និងលើកទីក្រុងរ៉ូមជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសអ៊ីតាលី។ រវាងឆ្នាំ១៨១០ និងឆ្នាំ១៨១២ ការលែងលះគ្នារវាងណាប៉ូឡេអុងនិងចូស្សេហ្វីន, និងការរៀបអភិស័យថ្មីជាមួយនឹងរដ្ឋទាយាទអូទ្រីសគឺម្ចាស់ស្រ្តីម៉ារី ល្វី, ក្រោយៗមកបុត្ររបស់ណាប៉ូឡេអុងក៏បានចាប់កំណើត, ដែលនឹងត្រូវជាអ្នកស្នងតំណែងបន្តពីព្រះអង្គ។ ភ្លាមៗនោះព្រះអធិរាជបានដកហូតសិទ្ធអំណាចចេញពីបងប្អូនបង្កើតខ្លួនហើយផ្តោតទៅលើសេចក្តីស្រលាញ់និងផ្តល់មហិច្ឆតាទៅឲ្យបុត្រទ្រង់, ហើយហ៊ានធានាថាបុត្រទ្រង់នឹងតក្លាយជារាជវង្សនៃអាណាចក្រមួយនេះទៀតផង។ ទាំងអស់នេះគឺជាចំណុចដ៍ខ្ពស់មួយនៃចក្រភពបារាំង។