cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សោណទណ្ឌសូត្រ
ពុទ្ធគុណកថា
[១៧៩] សម័យ​នោះ​ឯង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ក្រុង​ចម្បា ​ដែល​ជា​ក្រុង​កុះករ ​ដោយ​មនុស្ស​សត្វ បរិបូណ៌​ដោយ​ស្មៅ ឈើ ​និង​ទឹក ព្រម​ទាំង​ធញ្ញ​ជាតិ​ ជា​ព្រះ​រាជទ្រព្យ ​ដែល​ព្រះ​បាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ ​ទ្រង់​ប្រទាន ជារាជរង្វាន់​ដ៏​ប្រសើរ ។ ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតិ​ទាំង​ឡាយ​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា ​បាន​ឮ​ថា ​ព្រះ​សមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ចេញ​ចាក​សក្យត្រកូល ទៅ​ទ្រង់​ព្រះ​ផ្នួស​ហើយ​ ​ទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរ​មក​កាន់ចារិក​ក្នុង​ដែនអង្គៈ ព្រម​ដោយ​ភិក្ខុសង្ឃ​ច្រើន​ ​ចំនួន ​៥០០ រូប ​ទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរ ​មក​ដល់​ក្រុង​ចម្បា​ហើយ​ គង់​នៅ​ទៀបឆ្នេរស្រះបោក្ខរណី ​ឈ្មោះ​គគ្គរា ជិត​ក្រុង​ចម្បា កិត្តិសព្ទ ​ដ៏​ពីរោះ សរសើរ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​ ​ឮ​ខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​អង្គ​នោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​ឆ្ងាយ​ចាក​សេចក្តី​សៅហ្មងគ្រប់​យ៉ាង​ ​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌​ទាំង​ពួង ​ដោយ​ប្រពៃចំពោះ​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​អង្គ​បរិបូណ៌​ដោយ​វិជ្ជា ​និង​ចរណៈ គឺ​សេចក្តី​ចេះដឹង ​និង​ក្រឹត្យ ​ដែល​បុគ្គលគប្បីប្រព្រឹត្ត ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ដំណើរល្អទៅកាន់​ព្រះ​និព្វាន ​ព្រះ​អង្គ​ជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ​ព្រះ​អង្គ​ប្រសើរ​ដោយ​សីលាទិគុណ រកបុគ្គលណា​មួយ​ស្មើគ្មាន ​ព្រះ​អង្គ​ ជាសារថី ​អ្នក​ទូន្មាននូវបុរស​ដែល​គួរទូន្មាន​បាន​ ​ព្រះ​អង្គ​ជាគ្រូ​នៃ​ទេវតា ​និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ​ព្រះ​អង្គ​លែងវិល​មក​កាន់ភពថ្មីទៀត ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹង ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់នូវ​ព្រះ​និព្វាន ចំពោះ​ព្រះ​អង្គ​ ​ហើយ​ញុំាងលោក​នេះ​ ព្រម​ទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ញុំាងប្រជាជន ព្រម​ទាំង​សមណព្រាហ្មណ៍ ​ទាំង​មនុស្ស​ជាសម្មតិទេព ​និង​មនុស្ស​ដ៏​សេស ​ឲ្យ​បាន​ត្រាស់ដឹងផង ​ទ្រង់​សំដែងធម៌ ​មាន​លំអបទដើម បទកណ្តាល ​និង​បទចុង ​ទ្រង់​ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រម​ទាំង​អត្ថ ​និង​ព្យញ្ជនៈ ​ដ៏​ពេញបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ​ទាំង​អស់ ក៏ដំណើរ​ដែល​បាន​ឃើញ ​បាន​ជួបប្រទះ​ព្រះ​អរហន្ត​ទាំង​ឡាយ ​មាន​សភាពដូច្នេះ ជាការប្រពៃណាស់ ។ គ្រា​នោះ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា នាំគ្នាចេញពី​ក្រុង​ចម្បា ជា​ពួក​ ជាកង ដើរត្រសង ​ចូល​សំដៅទៅ​ត្រង់​ស្រះបោក្ខរណី ​ឈ្មោះ​គគ្គរា​នោះ​ ។
និយាយ​អំពី​គុណ​របស់​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍
[១៨០] សម័យ​នោះ​ឯង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​ចូល​ទៅកាន់ដំណេក​ក្នុង​វេលាថ្ងៃ ​ក្នុង​ប្រាសាទជាន់ខាងលើ ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ឃើញ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ គហបតី​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា ចេញ​អំពី​ក្រុង​ចម្បា ជា​ពួក​ ជាកង ដើរត្រសង ​ចូល​សំដៅទៅ​ត្រង់​ស្រះបោក្ខរណី ​ឈ្មោះ​គគ្គរា លុះឃើញ​ហើយ​ ទើបហៅខត្តមហាមាត្យ [​ អដ្ឋកថា​ពន្យល់ថា អាមាត្យ​នេះ​ ជាអាមាត្យធំ ​អាច​ដោះសា អាថ៌ប្រស្នា ​ដែល​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍សួរ​បាន​ ។ ដីកាពន្យល់ថា បុរសណា ​ដែល​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​ក្នុង​អាជ្ញា​របស់​ឥស្សរជន​ទាំង​ឡាយ ​មាន​ស្តេច​ទ្រង់​រាជ្យ ​និង​ស្តេច​ដែល​មិន​បាន​អភិសេកជាដើម ជា​អ្នក​រក្សា​អង្គ​នៃ​ឥស្សរជន​ទាំង​នោះ​ បុរស​នោះ​ ហៅថា ខត្តៈ ។ បុរស​នោះ​ បើឥស្សរជន ​មាន​ការប្រើ​ឲ្យ​ទៅទីណាៗ ចេះការពារទោស ​របស់​ឥស្សរជន​ទាំង​នោះ​ ​ក្នុង​ទី​នោះ​ៗ ។ (ហៅខ្លីថា អាមាត្យទូលឆ្លង) ] ​មក​សួរថា នែខត្តៈ​ដ៏​ចម្រើន​ ដូចម្តេចហ្ន៎ ក៏​បាន​ជា​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ គហបតី​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា ចេញ​អំពី​ក្រុង​ចម្បា ជា​ពួក​ ជាកង ដើរត្រសង ​ចូល​សំដៅទៅ​ត្រង់​ស្រះបោក្ខរណី ​ឈ្មោះ​គគ្គរា ។ ខត្តមហាមាត្យ​ឆ្លើយ​ថា បពិត្រលោក​ដ៏​ចម្រើន​ ដ្បិត​ព្រះ​សមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ​ទ្រង់​ចេញ​ចាក​សក្យត្រកូល ទៅ​ទ្រង់​ព្រះ​ផ្នួស ​ហើយ​ទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ចារិក ​ក្នុង​ដែនអង្គៈ ព្រម​ដោយ​ភិក្ខុសង្ឃ​ច្រើន​ ​ចំនួន​៥០០រូប ឥឡូវ ​ទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរ​មក​ដល់​ក្រុង​ចម្បា​ហើយ​ ​ព្រះ​អង្គ​ គង់សម្រាន្ត​ព្រះ​ឥរិយាបថ​នៅ​ក្បែរឆ្នេរស្រះបោក្ខរណី ​ឈ្មោះ​គគ្គរា ជិត​ក្រុង​ចម្បា កិត្តិសព្ទ ​ដ៏​ពីរោះ សរសើរ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​ ​ឮ​ខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​នោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​ឆ្ងាយ​ចាក​សេចក្តី​សៅហ្មងគ្រប់​យ៉ាង​ ​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌​ទាំង​ពួង ​ដោយ​ប្រពៃចំពោះ​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​អង្គ​បរិបូណ៌​ដោយ​វិជ្ជា ​និង​ចរណៈ គឺ​សេចក្តី​ចេះដឹង ​និង​ក្រឹត្យ ​ដែល​បុគ្គលគប្បីប្រព្រឹត្ត ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ដំណើរល្អទៅកាន់​ព្រះ​និព្វាន ​ព្រះ​អង្គ​ជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ​ព្រះ​អង្គ​ប្រសើរ​ដោយ​សីលាទិគុណ រកបុគ្គលណា​មួយ​ស្មើគ្មាន ​ព្រះ​អង្គ​ ជាសារថី ​អ្នក​ទូន្មាននូវបុរស​ដែល​គួរទូន្មាន​បាន​ ​ព្រះ​អង្គ​ជាគ្រូ​នៃ​ទេវតា ​និង​មនុស្ស​ទាំង​ឡាយ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ​ព្រះ​អង្គ​លែងវិល​មក​កាន់ភពថ្មីទៀត ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ គហបតី​ទាំង​នោះ​ ក៏នាំគ្នាទៅគាល់​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​អង្គ​នោះ​ ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ប្រើខត្តមហាមាត្យថា នែខត្តៈ​ដ៏​ចម្រើន​ បើដូច្នោះ ​អ្នក​ចូល​ទៅរក​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ គហបតី​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ប្រាប់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា​យ៉ាង​នេះ​ថា នែ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ និយាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ឲ្យ​ពួក​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​បង្អង់ចាំ​មួយ​រំពេចសិន ដ្បិតសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​នឹង​ចូល​ទៅគាល់​ព្រះ​សមណគោតម​ដែរ​ ។ ខត្តមហាមាត្យ​នោះ​ ក៏ទទួលពាក្យ​របស់​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ថា បពិត្រលោក​ដ៏​ចម្រើន​ ​យ៉ាង​ហ្នឹង​ហើយ​ រួចក៏​ចូល​សំដៅទៅ ​ត្រង់​ទី​ដែល​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា​នៅ​ លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ក៏​បាន​ប្រាប់ដំណើរនុ៎ះ ចំពោះ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​និង​គហបតី​អ្នក​ក្រុង​ចម្បាថា នែ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ និយាយ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ឲ្យ​ពួក​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ បង្អង់ចាំ​មួយ​រំពេចសិន ដ្បិតសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​នឹង​ចូល​ទៅគាល់​ព្រះ​សមណគោតម​ដែរ​ ។
[១៨១] ជួនជាសម័យ​នោះ​ឯង ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មក​អំពី​រជ្ជសីមា ផ្សេងៗគ្នា (​មាន​ដែនកាសី ​និង​ដែនកោសលជាដើម) ​ចំនួន​៥០០នាក់ ​មក​នៅ​អាស្រ័យ​ក្នុង​ក្រុង​ចម្បា ​ដោយ​ករណីកិច្ច [​អដ្ឋកថា​ ថា ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ដែល​មក​ប្រជុំគ្នា​នៅ​នគរ​នោះ​ ​ដោយ​មាន​ករណីកិច្ច ២ ​យ៉ាង​ គឺ​ដើម្បី​បរិភោគនូវ​គ្រឿង​បូជាយញ្ញ ​និង ដើម្បី​ស្វាធ្យាយនូវ​មន្ត​ ។ ឯ​ក្នុង​នគរ​នោះ​ ​នៅ​វេលា​នោះ​ ឥត​មាន​គ្រឿង​បូជាយញ្ញទេ តែព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ទៅប្រជុំគ្នា បម្រុង​នឹង​ស្វាធ្យាយ​មន្ត​ ។ ព្រោះលោកសំដៅ​យក​កិច្ច​ទាំង​ ២ ​យ៉ាង​នោះ​ ទើប​ពោល​ថា ​ដោយ​មាន​ករណីកិច្ចឯណា​នីមួយ​ ។] ឯណា​នីមួយ​ ។ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​បាន​ឮ​ថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​នឹង​ចូល​ទៅគាល់​ព្រះ​សមណគោតម ។ លំដាប់​នោះ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ក៏នាំគ្នា​ចូល​សំដៅទៅ​ត្រង់​ទី ​ដែល​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​នៅ​ លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ក៏​បាន​សួរសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះថា ​បាន​ឮ​ថា សោណទណ្ឌ​ដ៏​ចម្រើន​ ​នឹង​ទៅគាល់​ព្រះ​សមណគោតម ពិត​មែន​ឬ​ ?
សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​ឆ្លើយ​ថា (អើ ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​) ​ខ្ញុំ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​ហ្នឹង​មែន​ ​ខ្ញុំ​នឹង​ចូល​ទៅគាល់​ព្រះ​សមណគោតម​ដែរ​ ។
ពុទ្ធគុណ​កថា
[១៨៣] កាល​ដែល​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍និយាយ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ​បាន​និយាយទៅ​នឹង​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះថា អម្បាល​យ៉ាង​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​ដ៏​ចម្រើន​ ម្តេចគង់​ពោល​សរសើរគុណ​ព្រះ​សមណគោតមទៅ​ហើយ​ ព្រោះហេតុ​នោះ​ បើទុកជា​ព្រះ​សមណគោតម​ដ៏​ចម្រើន​នោះ​ គង់​នៅ​ក្នុង​ទីឆ្ងាយ​មួយ​រយយោជន៍ ​អំពី​ទី​នេះ​ក្តី កុលបុត្រ​ដែល​មាន​សទ្ធា គួរណាស់តែរកស្បៀង​យក​ទៅ ​ដើម្បី​នឹង​ចូល​ទៅគាល់​ឲ្យ​បាន​ ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍និយាយថា នែ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ បើដូច្នោះ ​យើង​ទាំង​អស់គ្នា ​នឹង​ចូល​ទៅគាល់​ព្រះ​សមណគោតម ។ លំដាប់​នោះ​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ព្រម​ទាំង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ជា​ច្រើន​ ​បាន​ចូល​សំដៅទៅ​ត្រង់​ស្រះបោក្ខរណី ​ឈ្មោះ​គគ្គរា ។ លុះសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​ចូល​ទៅ​ដល់​ខាងក្រៅដងព្រៃ [បើតាម​អដ្ឋកថា​ពន្យល់ថា ខាង​ក្នុង​ គឺព្រៃ​ដែល​នៅ​ត្រង់​ចន្លោះទី​ដែល​ព្រះ​អង្គ​គង់ ។] ក៏​កើត​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ក្នុង​ចិត្ត​យ៉ាង​នេះ​ថា ប្រសិនជាអាត្មាអញ សួរប្រស្នាចំពោះ​ព្រះ​សមណគោតម បើ​ព្រះ​សមណគោតម ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ ​នឹង​អាត្មាអញ ​ក្នុង​ប្រស្នា​នោះ​ថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រស្នានុ៎ះ ​អ្នក​មិន​ត្រូវសួរ​យ៉ាង​នេះ​ទេ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ធម្មតាប្រស្នាបែបនុ៎ះ គេគួរសួរ​យ៉ាង​នេះ​វិញ (បើដូច្នោះ) បរិសទ្យ​នេះ​ មុខជា​នឹង​មើល​ងាយ​អាត្មាអញ ​ដោយ​ហេតុ​នោះ​ ថាសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅ ​មិន​ឈ្លាសវៃ ​មិន​អាច​ដើម្បី​នឹង​សួរប្រស្នាចំពោះ​ព្រះ​សមណគោតម ​ដោយ​យោបល់​បាន​ បរិសទ្យ​នេះ​ បើ​មើល​ងាយ​បុគ្គលណា​ហើយ​ យស​របស់​បុគ្គល​នោះ​ គប្បី​សាប​សូន្យ យស​របស់​បុគ្គលណា ​ដែល​សាប​សូន្យ​ហើយ​ ភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ គប្បី​សាប​សូន្យ​ដែរ​ ដ្បិតភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​យើង​ សុទ្ធតែ​បាន​ដោយ​យស ​មួយ​ទៀត បើ​ព្រះ​សមណគោតម សួរប្រស្នា​នឹង​អាត្មាអញ ៗ មុខជា​នឹង​ធ្វើ​ព្រះ​ទ័យ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ដោយ​បញ្ហា​វេយ្យាករណ៍​នោះ​មិន​បាន​ទេ បើ​ព្រះ​សមណគោតម ​ពោល​នឹង​អាត្មាអញ​ក្នុង​ប្រស្នា​នោះ​ ​យ៉ាង​នេះ​ថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រស្នានុ៎ះ ​អ្នក​មិន​ត្រូវ​ឆ្លើយ​យ៉ាង​នេះ​ទេ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ធម្មតា ប្រស្នាបែបនុ៎ះ គេគួរ​ឆ្លើយ​យ៉ាង​នេះ​វិញ​ទេ​តើ​ (បើដូច្នេះ) បរិសទ្យ​នេះ​ មុខជា​នឹង​មើល​ងាយ​អាត្មាអញ ​ដោយ​ហេតុ​នោះ​ ថាសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅ ​មិន​ឈ្លាសវៃ ​មិន​អាច​ដើម្បី​ធ្វើ​ព្រះ​ទ័យ​របស់​ព្រះ​សមណគោតម ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ដោយ​បញ្ហា​វេយ្យាករណ៍ទេ បរិសទ្យ​នេះ​ បើ​មើល​ងាយ​បុគ្គលណា​ហើយ​ យស​របស់​បុគ្គល​នោះ​ គប្បី​សាប​សូន្យ យស​របស់​បុគ្គលណា ​សាប​សូន្យ​ហើយ​ ភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ក៏គប្បី​សាប​សូន្យ​ដែរ​ ដ្បិតភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​យើង​ សុទ្ធតែ​បាន​ដោយ​យស ​មួយ​វិញទៀត បើអាត្មាអញ ​បាន​ទៅ​ដល់​ទីជិត​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ តែ​មិន​ទាន់​បាន​ឃើញ​ព្រះ​សមណគោតម​នៅ​ឡើយ​ ក៏ស្រាប់តែត្រឡប់​មក​វិញ បរិសទ្យ​នេះ​ មុខជា​នឹង​មើល​ងាយ​អាត្មាអញ ​ដោយ​ហេតុ​នោះ​ ថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅ ​មិន​ឈ្លាសវៃ ​មាន​មានះរឹងត្អឹង ខ្លាច ​មិន​ហ៊ាន​ចូល​ទៅគាល់​ព្រះ​សមណគោតមទេ ​មិន​សមបើសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​ចូល​មក​ដល់​ទីជិត​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​មិន​ទាន់​បាន​ឃើញ​ព្រះ​សមណគោតម​នៅ​ឡើយ​ ក៏ស្រាប់តែត្រឡប់​មក​វិញសោះ បរិសទ្យ​នេះ​ បើ​មើល​ងាយ​បុគ្គលណា​ហើយ​ យស​របស់​បុគ្គល​នោះ​ គប្បី​សាប​សូន្យ យស​របស់​បុគ្គលណា ​សាប​សូន្យ​ហើយ​ ភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ក៏គប្បី​សាប​សូន្យ​ដែរ​ ដ្បិតភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​យើង​ សុទ្ធតែ​បាន​ដោយ​យស ។
[១៨៤] លំដាប់​នោះ​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ដើរ​ចូល​សំដៅទៅ​ត្រង់​ទី ​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគគង់ លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ក៏​ពោល​ពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរក​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យ​ដែល​គួររីករាយ ​និង​ពាក្យ​ដែល​គួររលឹក ល្មម​ឲ្យ​កើត​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល​ហើយ​ ក៏អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ។ ចំណែកខាងព្រាហ្មណ៍ គហបតី​ទាំង​ឡាយ​អ្នក​ក្រុង​ចម្បា ​ពួក​ខ្លះក្រាបថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ​ពួក​ខ្លះ​ពោល​ពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរក​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យ​ដែល​គួររីករាយ ​និង​ពាក្យ​ដែល​គួររលឹក ល្មម​ឲ្យ​កើត​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល​ហើយ​ ក៏អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ​ពួក​ខ្លះប្រណម្យអញ្ជលី ឆ្ពោះទៅរក​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ​ពួក​ខ្លះប្រកាសនាម ​និង​គោត្រ (​របស់​ខ្លួន) ​ហើយ​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ​ពួក​ខ្លះអង្គុយស្ងៀម ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ អង្គុយត្រិះរិះនូវហេតុ​មាន​ប្រមាណ​ច្រើន​ ​ក្នុង​ទី​នោះ​ ដូច្នេះថា ​ប្រសិន​បើ​អាត្មាអញ សួរប្រស្នា​នឹង​ព្រះ​សមណគោតម បើ​ព្រះ​សមណគោតម ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ ​នឹង​អាត្មាអញ ​ក្នុង​ប្រស្នា​នោះ​ថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រស្នានុ៎ះ ​អ្នក​មិន​ត្រូវសួរ​យ៉ាង​នេះ​ទេ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ធម្មតាប្រស្នាបែបនុ៎ះ គេគួរសួរ​យ៉ាង​នេះ​វិញ​ទេ​តើ​ បរិសទ្យ​នេះ​ មុខជា​នឹង​មើល​ងាយ​អាត្មាអញ ​ដោយ​ហេតុ​នោះ​ថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅ ​មិន​ឈ្លាសវៃ ​មិន​អាច​នឹង​សួរប្រស្នា​នឹង​ព្រះ​សមណគោតម ​ដោយ​យោបល់​បាន​ បរិសទ្យ​នេះ​ បើ​មើល​ងាយ​បុគ្គលណា​ហើយ​ យស​របស់​បុគ្គល​នោះ​ គប្បី​សាប​សូន្យ យស​របស់​បុគ្គលណា ​សាប​សូន្យ​ហើយ​ ភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ ក៏គប្បី​សាប​សូន្យ​ដែរ​ ដ្បិតភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​យើង​ សុទ្ធតែ​បាន​ដោយ​យស ​មួយ​វិញទៀត បើ​ព្រះ​សមណគោតម សួរប្រស្នា​នឹង​អាត្មាអញ ៗ មុខជាធ្វើ​ព្រះ​ទ័យ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ដោយ​បញ្ហា​វេយ្យាករណ៍​មិន​បាន​ឡើយ​ បើ​ព្រះ​សមណគោតម ​ពោល​នឹង​អាត្មាអញ ​ក្នុង​ប្រស្នា​នោះ​ថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រស្នានុ៎ះ ​អ្នក​មិន​ត្រូវ​ឆ្លើយ​យ៉ាង​នេះ​ទេ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ធម្មតា ប្រស្នាបែបនុ៎ះ គេគួរ​ឆ្លើយ​យ៉ាង​នេះ​វិញ​ទេ​តើ​ បរិសទ្យ​នេះ​ មុខជា​នឹង​មើល​ងាយ​អាត្មាអញ ​ដោយ​ហេតុ​នោះ​ថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅ ​មិន​ឈ្លាសវៃ ​មិន​អាច​ធ្វើ​ព្រះ​ទ័យ​របស់​ព្រះ​សមណគោតម ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ដោយ​បញ្ហា​វេយ្យាករណ៍​បាន​ បរិសទ្យ​នេះ​ បើ​មើល​ងាយ​បុគ្គលណា​ហើយ​ យស​របស់​បុគ្គល​នោះ​ គប្បី​សាប​សូន្យ យស​របស់​បុគ្គលណា ​សាប​សូន្យ​ហើយ​ ភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​បុគ្គល​នោះ​ គប្បី​សាប​សូន្យ​ដែរ​ ដ្បិតភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់​យើង​ សុទ្ធតែ​បាន​ដោយ​យស ឱធ្វើម្តេចហ្ន៎ ​នឹង​បាន​ព្រះ​សមណគោតម សួរប្រស្នា​នឹង​អាត្មាអញ ​ត្រង់​ត្រៃវេទ ​ដែល​អាត្មាអញ​បាន​សិក្សា​មក​ ​អំពី​សំណាក់អាចារ្យ​របស់​ខ្លួនអេះ អាត្មាអញ មុខជា​នឹង​ធ្វើ​ព្រះ​ទ័យ​នៃ​ព្រះ​សមណគោតម ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ដោយ​បញ្ហា​វេយ្យាករណ៍​បាន​ដោយ​ពិត ។
[១៨៥] គ្រា​នោះ​ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ជ្រាប​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ក្នុង​ចិត្ត​របស់​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​ដោយ​ព្រះ​ហឫទ័យ​ហើយ​ ក៏​ទ្រង់​ព្រះ​តម្រិះ​យ៉ាង​នេះ​ថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​នេះ​ ចង្អៀតចង្អល់ ព្រោះតែគំនិត​របស់​ខ្លួន បើដូច្នោះ គួរតថាគត សួរប្រស្នា​នឹង​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​ត្រង់​ត្រៃវេទ ​ដែល​គាត់​បាន​សិក្សា ​មក​អំពី​សំណាក់អាចារ្យ ​របស់​ខ្លួន (​ឲ្យ​ត្រូវតាមបំណងចុះ) ។ លំដាប់​នោះ​ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់សួរសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ចុះ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍បញ្ញត្ត​មនុស្ស​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ប៉ុន្មាន ថាជាព្រាហ្មណ៍ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ប៉ុន្មាន) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង ។ គ្រា​នោះ​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះដូច្នេះថា ឱហ្ន៎ អាត្មាអញ ​មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង ​សេចក្តី​ពេញចិត្ត ​សេចក្តី​ប្រុងទុកណា រួច​មក​ហើយ​ថា ឱធ្វើម្តេចហ្ន៎ ​នឹង​បាន​ព្រះ​សមណគោតម សួរប្រស្នា​នឹង​អាត្មាអញ ​ត្រង់​ត្រៃវេទ ​ដែល​អាត្មាអញ​បាន​សិក្សា​មក​ ​អំពី​សំណាក់អាចារ្យ​របស់​ខ្លួន អាត្មាអញ ​នឹង​ធ្វើ​ព្រះ​ទ័យ​នៃ​ព្រះ​សមណគោតម ​ឲ្យ​ត្រេកអរ ​ដោយ​បញ្ហា​វេយ្យាករណ៍​បាន​ដោយ​ពិត ក៏ឥឡូវ​នេះ​ ​ព្រះ​សមណគោតម សួរប្រស្នា​នឹង​អាត្មាអញ ​ត្រង់​ត្រៃវេទ ​ដែល​អាត្មាអញ​បាន​សិក្សា​មក​ ​អំពី​សំណាក់អាចារ្យ​របស់​ខ្លួន ត្រូវចំ​សេចក្តី​ប្រាថ្នាអញ​នោះ​ហើយ​ អាត្មាអញ មុខជាធ្វើ​ព្រះ​ទ័យ​នៃ​ព្រះ​សមណគោតម ​ឲ្យ​ត្រេកអរ ​ដោយ​បញ្ហា​វេយ្យាករណ៍​បាន​ដោយ​ពិត ។
បញ្ញត្តិ​របស់​ព្រាហ្មណ៍​
[១៨៦] លំដាប់​នោះ​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ក៏បង្ហើបខ្លួន អើត​មើល​បរិសទ្យ ​ហើយ​ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ រមែងបញ្ញត្ត​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ៥  ថាជាព្រាហ្មណ៍ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ៥ ​នោះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង ​អង្គ​ទាំង​ ៥ ​នោះ​ តើដូចម្តេច ? បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រាហ្មណ៍​ក្នុង​លោក​នេះ​
១. ​មាន​ជាតិ​ដ៏​ល្អ​ទាំង​ពីរចំណែក គឺចំណែកខាងមាតា ​និង​ចំណែកខាងបិតា ​កើត​អំពី​ផ្ទៃ​ដ៏​បរិសុទ្ធស្អាត ដរាប​អំពី​តំណ​នៃ​ជីដូនជីតា ជា​គម្រប់​ ៧ ​មក​ ​មិន​ដែល​មាន​នរណា​ពោល​ទោស តិះដៀស ​ដោយ​ពោល​ដល់​ជាតិ​កំណើត
៣. ជា​អ្នក​មាន​រូបល្អ គួរ​ឲ្យ​ពិតពិល រមិល​មើល​ គួរ​ឲ្យ​ជ្រះថ្លា ប្រកប​ដោយ​សម្បុរ​ដ៏​ស្អាតក្រៃលែង ​មាន​សម្បុរ​ដ៏​ប្រសើរ ​មាន​សរីរៈស្រដៀង​នឹង​ព្រហ្ម ​មាន​សព៌ាង្គរាងកាយគួរ​ឲ្យ​ចង់​មើល​មិន​លែង
៤. ជា​អ្នក​មាន​សីល ​មាន​សីល​ដ៏​ចម្រើន​ ប្រកប​ដោយ​សីល​ដ៏​ចម្រើន​
៥. ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ប្រាជ្ញា ជាបុគ្គលទី១ ​ឬ​ទី២​របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ទទួល​គ្រឿង​បូជា
បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ រមែងបញ្ញត្ត​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ទាំង​ ៥ ​នេះ​ឯង ថាជាព្រាហ្មណ៍ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ៥ ​នេះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង ។
[១៨៧] ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់ថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ បណ្តា​អង្គ​ទាំង​ ៥ ប្រការ​នេះ​ ​អ្នក​អាច​លើក​អង្គ​មួយ​ចេញ ​ហើយ​បញ្ញត្ត​មនុស្ស​ ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ ៤ ថាជាព្រាហ្មណ៍វិញ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ៤ ​នោះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង តើ​បាន​ឬ​ទេ ? សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ទូលថា បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​អាច​បញ្ញត្ត​បាន​ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ក៏បណ្តា​អង្គ​ទាំង​ ៥  ​យើង​លើក​អង្គ​ គឺសម្បុរចេញ ដ្បិតសម្បុរ ​នឹង​យក​ជាការពុំ​បាន​ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រាហ្មណ៍ (​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ ៤ ​នោះ​) គឺជា
៣. ជា​អ្នក​មាន​សីល ​មាន​សីល​ដ៏​ចម្រើន​ ប្រកប​ដោយ​សីល​ដ៏​ចម្រើន​
៤. ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ប្រាជ្ញា ជាបុគ្គលទី១ ​ឬ​ទី២ ​របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ទទួលនូវ​គ្រឿង​បូជា
បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ បញ្ញត្ត​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ ៤ ​នេះ​ឯង ថាជាព្រាហ្មណ៍ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ​៤ ​នេះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង ។
[១៨៨] ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់សួរថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ បណ្តា​អង្គ​ទាំង ​៤ ​នេះ​ ​អ្នក​អាច​លើក​អង្គ​មួយ​ចេញ ​ហើយ​បញ្ញត្ត​មនុស្ស​ ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ៣ ថាជាព្រាហ្មណ៍វិញ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​៣​នោះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង តើ​បាន​ឬ​ទេ ? សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ទូលថា បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​អាច​បញ្ញត្ត​បាន​ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ក៏បណ្តា​អង្គ​ទាំង ​៤ ​នេះ​ ​យើង​លើក​អង្គ​ គឺ​មន្ត​ចេញ ដ្បិត​មន្ត​ ​នឹង​ធ្វើអ្វី​កើត​ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រាហ្មណ៍ (​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ ៣ ​នោះ​) គឺជា
១. ​អ្នក​មាន​ជាតិ​ដ៏​ល្អ ​ទាំង​ពីរចំណែក គឺចំណែកខាងមាតា ​និង​ចំណែកខាងបិតា ​កើត​អំពី​ផ្ទៃ​ដ៏​បរិសុទ្ធស្អាត ដរាប​អំពី​តំណ​នៃ​ជីដូនជីតា ជា​គម្រប់​ ៧ ​មក​ ​មិន​ដែល​មាន​នរណា​ពោល​ទោស តិះដៀស ​ដោយ​ពោល​ដល់​ជាតិ​កំណើត​បាន​
២. ជា​អ្នក​មាន​សីល ​មាន​សីល​ដ៏​ចម្រើន​ ប្រកប​ដោយ​សីល​ដ៏​ចម្រើន​
៣. ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ប្រាជ្ញា ជាបុគ្គលទី១ ​ឬ​ទី២​របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ទទួល​គ្រឿង​បូជា
ស្ដេចកន
តេីសេ្ដចកនបានកសាងប្រទេសអោយរីកចម្រេីនដែរឬទេ?
សោណទណ្ឌសូត្រ
បញ្ញត្តិ​របស់​ព្រាហ្មណ៍​
បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ រមែងបញ្ញត្ត​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ ៣ ​នេះ​ឯង ថាជាព្រាហ្មណ៍ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ៣ ​នេះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង ។
ស្ដេចកន
តើអ្វីទៅជាទស្សនះរបស់អ្នក?
សោណទណ្ឌសូត្រ
បញ្ញត្តិ​របស់​ព្រាហ្មណ៍​
[១៨៩] ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់សួរថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ បណ្តា​អង្គ​ទាំង​ ៣ ​នេះ​ ​អ្នក​អាច​លើក​អង្គ​មួយ​ចេញ ​ហើយ​បញ្ញត្ត​មនុស្ស​ ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ ២ ថាជាព្រាហ្មណ៍វិញ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ២​ នោះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង តើ​បាន​ឬ​ទេ ? សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ទូលថា បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​អាច​បញ្ញត្ត​បាន​ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ក៏បណ្តា​អង្គ​ទាំង​ ៣ ​នេះ​ ​យើង​លើក​អង្គ​ គឺ​ជាតិ​ចេញ ដ្បិត​ជាតិ​នឹង​ធ្វើអ្វី​កើត​ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រាហ្មណ៍ (​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ ២ ​នោះ​) គឺជា
១. ​អ្នក​មាន​សីល ​មាន​សីល​ដ៏​ចម្រើន​ ប្រកប​ដោយ​សីល​ដ៏​ចម្រើន​
២. ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ​មាន​ប្រាជ្ញា ជាបុគ្គលទី១ ​ឬ​ទី២​របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ទទួល​គ្រឿង​បូជា
បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ រមែងបញ្ញត្ត​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ ២ ​នេះ​ឯង ថាជាព្រាហ្មណ៍ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ២​ នេះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង ។
[១៩០] កាល​ដែល​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ក៏​បាន​និយាយ​នឹង​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះថា សោណទណ្ឌ​ដ៏​ចម្រើន​ កុំនិយាយ​យ៉ាង​នេះ​ សោណទណ្ឌ​ដ៏​ចម្រើន​ កុំនិយាយ​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ​ សោណទណ្ឌ​ដ៏​ចម្រើន​ និយាយបង្អាប់សម្បុរ និយាយបង្អាប់​មន្ត​ និយាយបង្អាប់​ជាតិ​ សោណទណ្ឌ​ដ៏​ចម្រើន​ បណ្តោយតាមវាទៈ​របស់​ព្រះ​សមណគោតម ​ដោយ​ចំណែក​មួយ​ហើយ​តើ ។ គ្រា​នោះ​ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​នឹង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ដូច្នេះថា បើ​អ្នក​ទាំង​ឡាយជាព្រាហ្មណ៍ ​មាន​សេចក្តី​យល់ឃើញថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​មនុស្ស​ចេះដឹងតិចផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​ពោល​ពាក្យ​មិន​ពីរោះផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​អ្នក​ឥតប្រាជ្ញាផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​មិន​ល្មម​នឹង​និយាយ​ឆ្លើយ​ឆ្លងពាក្យ​នេះ​ ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​សមណគោតម​បាន​ផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ចូរឈប់ចុះ ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ ចូរនិយាយ​ឆ្លើយ​ឆ្លងជា​មួយ​នឹង​តថាគតវិញ តែបើ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ ជាព្រាហ្មណ៍ ​មាន​សេចក្តី​យល់ឃើញ​យ៉ាង​នេះ​ថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​មនុស្ស​ចេះដឹង​ច្រើន​ផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​ពោល​ពាក្យពីរោះផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ល្មម​នឹង​និយាយ​ឆ្លើយ​ឆ្លងពាក្យ​នេះ​ ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​សមណគោតម​បាន​ផង ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ ចូរឈប់ចុះ ចូរ​ឲ្យ​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ និយាយ​ឆ្លើយ​ឆ្លងជា​មួយ​នឹង​តថាគតវិញ ។
[១៩១] កាល​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​បាន​ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគដូច្នេះថា សូម​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ បង្អង់សិនចុះ សូម​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​គង់ស្ងៀមចុះ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​ ​នឹង​ធ្វើនូវពាក្យតបត ប្រកប​ដោយ​ហេតុ ​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​វិញ ។ លំដាប់​នោះ​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​បាន​និយាយ​នឹង​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ដូច្នេះថា នែ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ ​អ្នក​ទាំង​ឡាយកុំ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ឡើយ​ នែ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ ​អ្នក​ទាំង​ឡាយកុំ​ពោល​យ៉ាង​នេះ​ថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​ដ៏​ចម្រើន​ និយាយបង្អាប់សម្បុរ និយាយបង្អាប់​មន្ត​ និយាយបង្អាប់​ជាតិ​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​ដ៏​ចម្រើន​ បណ្តោយតាមវាទៈ​របស់​ព្រះ​សមណគោតម ​ដោយ​ចំណែក​មួយ​ដូច្នេះ​ឡើយ​ ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំង​ឡាយ ​ខ្ញុំ​មិន​មែន​និយាយបង្អាប់សម្បុរ ​ឬ​មន្ត​ ​និង​ជាតិ​ទេ ។
គុណសម្បត្តិ​របស់​អង្គកៈ
[១៩២] សម័យ​នោះ​ឯង ​មាន​មាណព (​មនុស្ស​ជំទង់) ម្នាក់​ឈ្មោះ​អង្គ​កៈ ត្រូវជាក្មួយសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ អង្គុយ​ក្នុង​ពួក​បរិសទ្យ​នោះ​ដែរ​ ។ លំដាប់​នោះ​ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ​បាន​និយាយ​នឹង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ដូច្នេះថា ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ទាំង​ឡាយ ​បាន​ឃើញមាណព ​ឈ្មោះ​អង្គ​កៈ​នេះ​ ជាក្មួយ​យើង​ដែរ​ឬ​ទេ ។ ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ​ ក៏​ឆ្លើយ​ថា បពិត្រលោក​ដ៏​ចម្រើន​ ​បាន​ឃើញ​ដែរ​ បពិត្រលោក​ដ៏​ចម្រើន​ ​អង្គ​កមាណព ​មាន​រូបល្អ គួរពិតពិល រមិល​មើល​ គួរជ្រះថ្លា ប្រកប​ដោយ​សម្បុរ​ដ៏​ល្អក្រៃលែង ​មាន​សម្បុរ​ដ៏​ប្រសើរ ​មាន​សរីរៈស្រដៀង​នឹង​ព្រហ្ម ​មាន​សព៌ាង្គរាងកាយ គួរ​ឲ្យ​ចង់​មើល​មិន​លែង ​ក្នុង​បរិសទ្យ​នេះ​ រក​អ្នក​ណា​ឲ្យ​មាន​សម្បុរស្មើ​នឹង​អង្គ​កមាណព​នេះ​ គ្មាន​ឡើយ​ លើកលែងតែ​ព្រះ​សមណគោតមចេញ ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​ពោល​ថា ​ម្នាល​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ ​អង្គ​កមាណព ជា​អ្នក​រាយ​មន្ត​ ចេះចាំ​មន្ត​ ជា​អ្នក​ដល់​នូវត្រើយ​នៃ​ត្រៃវេទ ព្រម​ទាំង​គម្ពីរនិឃណ្ឌុ គម្ពីរកេតុភៈ អក្ខរប្បភេទ គឺសិក្ខា ​និង​និរុត្តិ ​ដែល​មាន​គម្ពីរឥតិហាសៈ ជា​គម្រប់​ ៥  ជា​អ្នក​ចាំស្ទាត់នូវបទ ​និង​វេយ្យាករណ៍ ជា​អ្នក​ស្ទាត់ជំនាញ ​ក្នុង​លោកាយតសាស្ត្រ ​និង​មហាបុរិសលក្ខណព្យាករណសាស្ត្រ ឯ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​បង្រៀន​មន្ត​ ​ដល់​វា ​ម្នាល​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ ឯ​អង្គ​កមាណព ​មាន​ជាតិ​ដ៏​ល្អ​ទាំង​ពីរចំណែក គឺចំណែកខាងមាតា ​និង​ចំណែកខាងបិតា ​កើត​អំពី​ផ្ទៃ​ដ៏​បរិសុទ្ធស្អាត ដរាប​អំពី​តំណ​នៃ​ជីដូនជីតាជា​គម្រប់​ ៧ ​មក​ ​មិន​ដែល​មាន​នរណា​មួយ​ពោល​ទោស តិះដៀល ​ដោយ​ពោល​ដល់​ជាតិ​កំណើត​បាន​ ​ខ្ញុំ​ក៏ស្គាល់មាតាបិតា​របស់​វា ​ម្នាល​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ តែ​អង្គ​កមាណពសម្លាប់សត្វខ្លះ ​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ​ខ្លះ ប្រព្រឹត្តខុស​ក្នុង​ភរិយា​អ្នក​ដទៃខ្លះ និយាយកុហកខ្លះ ផឹកទឹកស្រវឹងខ្លះ ឥឡូវ បើលើក​យក​សេចក្តី​នេះ​មក​និយាយ វណ្ណៈ ​នឹង​យក​ជាការអ្វី​បាន​ ​មន្ត​ ​នឹង​យក​ជាការអ្វី​បាន​ ​ជាតិ​ ​នឹង​យក​ជាការអ្វី​បាន​ ​ម្នាល​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ ព្រាហ្មណ៍ (​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ ២) គឺជា​
១. អ្នក​មាន​សីល ​មាន​សីល​ដ៏​ចម្រើន​ ប្រកប​ដោយ​សីល​ដ៏​ចម្រើន​
ម្នាល​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ដ៏​ចម្រើន​ ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ រមែងបញ្ញត្ត​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ ២​ នេះ​ឯង ថាជាព្រាហ្មណ៍ (​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ ​២ ​នេះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង ។
[១៩៣] ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់សួរថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ បណ្តា​អង្គ​ទាំង​ ២​ នេះ​ ​អ្នក​អាច​លើក​អង្គ​មួយ​ចេញ ​ហើយ​បញ្ញត្ត​មនុស្ស​ ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ​មួយ ថាជាព្រាហ្មណ៍វិញ (​ទាំង​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​តែ​មួយ​នោះ​) កាលបើ​ពោល​ថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ​ឈ្មោះ​ថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង ​មិន​ត្រូវមុសាវាទផង តើ​បាន​ឬ​ទេ ?
សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​អង្គ​ទាំង​ ២ ​នេះ​ ​នឹង​លើក​អង្គ​ណា​មួយ​ចេញ​មិន​បាន​ទេ ។ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​  ដ្បិតប្រាជ្ញា រមែងជំរះសីល​ឲ្យ​បរិសុទ្ធ សីលសោត​ក៏រមែងជំរះប្រាជ្ញា​ឲ្យ​បរិសុទ្ធ​ដែរ ​ ។ សីល​នៅ​ត្រង់​ណា ប្រាជ្ញាក៏​នៅ​ត្រង់​នោះ​ ប្រាជ្ញា​នៅ​ត្រង់​ណា សីលក៏​នៅ​ត្រង់​នោះ​ដែរ​ ។ ​អ្នក​មាន​សីល ក៏​មាន​ប្រាជ្ញា ​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា ក៏​មាន​សីល ។ ឯសីល​និង​ប្រាជ្ញាប្រាកដ ជាគុណធម៌ប្រសើរ​ក្នុង​លោក ។ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ បុគ្គលលាងដៃ ​ដោយ​ដៃក្តី លាងជើង ​ដោយ​ជើងក្តី ​សេចក្តី​នេះ​ ​មាន​ឧបមា​យ៉ាង​ណាមិញ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ មាឧបមេយ្យដូចជា ប្រាជ្ញា​រមែងជំរះសីល​ឲ្យ​បរិសុទ្ធ សីលសោត​ក៏រមែងជំរះប្រាជ្ញា​ឲ្យ​បរិសុទ្ធ​ដែរ​ ។ សីល​នៅ​ត្រង់​ណា ប្រាជ្ញាក៏​នៅ​ត្រង់​នោះ​ ប្រាជ្ញា​នៅ​ត្រង់​ណា សីលក៏​នៅ​ត្រង់​នោះ​ដែរ​ ។ ​អ្នក​មាន​សីល ក៏​មាន​ប្រាជ្ញា ​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា ក៏​មាន​សីល ។ ឯ សីល​និង​ប្រាជ្ញា​នេះ​ ​អ្នក​ប្រាជ្ញតែង​ពោល​ថាជាគុណធម៌​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​លោក ។
[១៩៤] ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់តបថា ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​សេចក្តី​នុ៎ះ​យ៉ាង​ហ្នឹង​ហើយ​ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​សេចក្តី​នុ៎ះ​យ៉ាង​ហ្នឹង​ហើយ​ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍  ដ្បិតប្រាជ្ញា រមែងជំរះសីល​ឲ្យ​បរិសុទ្ធ សីលសោត ក៏រមែងជំរះប្រាជ្ញា​ឲ្យ​បរិសុទ្ធ​ដែរ ​ សីល​នៅ​ត្រង់​ណា ប្រាជ្ញាក៏​នៅ​ត្រង់​នោះ​ ប្រាជ្ញា​នៅ​ត្រង់​ណា សីលក៏​នៅ​ត្រង់​នោះ​ដែរ​ ​អ្នក​មាន​សីល ក៏​មាន​ប្រាជ្ញា ​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា ក៏​មាន​សីល ឯសីល​និង​ប្រាជ្ញា ​អ្នក​ប្រាជ្ញ តែង​ពោល​ថាជាគុណធម៌​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​លោក ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលលាងដៃ​ដោយ​ដៃក្តី លាងជើង​ដោយ​ជើងក្តី ​សេចក្តី​នេះ​ ​មាន​ឧបមា​យ៉ាង​ណាមិញ ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ​មាន​ឧបមេយ្យដូចជាប្រាជ្ញា រមែងជំរះសីល​ឲ្យ​បរិសុទ្ធ សីលសោត ក៏រមែងជំរះប្រាជ្ញា​ឲ្យ​បរិសុទ្ធ​ដែរ​ សីល​នៅ​ត្រង់​ណា ប្រាជ្ញាក៏​នៅ​ត្រង់​នោះ​ ប្រាជ្ញា​នៅ​ត្រង់​ណា សីលក៏​នៅ​ត្រង់​នោះ​ដែរ​ ​អ្នក​មាន​សីល ក៏​មាន​ប្រាជ្ញា ​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា ក៏​មាន​សីល ឯសីល​និង​ប្រាជ្ញា ​អ្នក​ប្រាជ្ញ តែង​ពោល​ថាជាគុណធម៌​ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុង​លោក ​ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ចុះសីល​នោះ​ដូចម្តេច ប្រាជ្ញា​នោះ​ដូចម្តេច ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រ​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​គ្រាន់តែ​បាន​ដឹងថា សីល ​និង​ប្រាជ្ញាប៉ុណ្ណេះ ឯ​ត្រង់​សេចក្តី​អធិប្បាយ (​មិន​ដឹងថា) ដូចម្តេចទេ សូម​ព្រះ​គោតម​ដ៏​ចម្រើន​ ​ទ្រង់​ត្រាស់បំភ្លឺ​សេចក្តី​អធិប្បាយ ​នៃ​ភាសិតនុ៎ះ​ឲ្យ​ទាន ។
ចូឡសីល
បពិត្រ​មហារាជ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ លះបង់បាណាតិបាត ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿង​សស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប បរិបូណ៌​ដោយសេចក្តី​អាណិត ជាអ្នកអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ ដល់សត្វ​មានជីវិតទាំងពួង ។ នេះ​ជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ភិក្ខុលះបង់អទិន្នាទាន ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកអទិន្នាទាន កាន់​យកតែ​វត្ថុ​ដែលគេឲ្យ ចង់បានតែវត្ថុដែលគេឲ្យ មានខ្លួន​ដ៏ស្អាត មិនមែនជា​មនុស្ស​ល្មួច ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។ ភិក្ខុលះបង់អព្រហ្មចរិយៈ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏​ប្រសើរ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តឆ្ងាយ ជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌​របស់អ្នកស្រុក ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ភិក្ខុលះបង់មុសាវាទ ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកមុសាវាទ ពោលតែពាក្យពិត តនូវពាក្យពិត ដោយពាក្យពិត ជាអ្នកមានសំដីនឹង មានពាក្យដែលគេ​គប្បីជឿ មិនបានពោល​បំភ្លាត់​សត្វលោក ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ភិក្ខុលះបង់បិសុណាវាចា ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកបិសុណាវាចា ឮអំពីទីនេះ មិនបានយក​ទៅ​ប្រាប់​ក្នុងទីឯណោះ ដើម្បីបំបែក​នូវជនទាំងឡាយនេះ ឬឮក្នុងទីឯណោះ មិនបាន​យក​មកប្រាប់ដល់ជនទាំងឡាយនេះ ដើម្បី​បំបែកនូវ​ជនទាំងឡាយឯណោះ ជាអ្នក​ផ្សះផ្សានូវជនទាំងឡាយ ដែលបែកគ្នាហើយ ឬឲ្យកម្លាំងថែម​ដល់ពួកជន ដែលជា​នឹងគ្នា​ហើយ មានសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នាជាទីត្រេកអរ ត្រេកអរតែក្នុងសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នា រីករាយ​តែក្នុងសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នា ជាអ្នកនិយាយតែវាចាដែល​ជាគ្រឿង​ធ្វើនូវ​សេចក្តី​ព្រមព្រៀងគ្នា ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ភិក្ខុលះបង់ផរុសវាចា ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកផរុសវាចា ក៏វាចាណាដែលមិនមានទោស នាំមកនូវសេចក្តីសុខដល់ត្រចៀក (អ្នកដទៃ) ជាពាក្យគួរឲ្យកើតសេចក្តីស្រឡាញ់ ជាពាក្យគួរ​តម្កល់​ទុកក្នុងហឫទ័យ ជាសំដី​របស់អ្នកក្រុង ជាពាក្យជាទីត្រេកអរនៃជនច្រើនគ្នា ជាទីគាប់ចិត្ត​នៃជនច្រើនគ្នា តែងពោល​នូវវាចាមានសភាពដូច្នោះ ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ភិក្ខុលះបង់​សម្ផប្បលាបៈ ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកសម្ផប្បលាបៈ ជាអ្នកពោលនូវពាក្យ​ក្នុង​កាលគួរ ពោល​នូវពាក្យពិត ពោលនូវអត្ថ ពោលនូវ​ធម៌ ពោលនូវ​វិន័យ ពោលនូវ​ពាក្យ​គួរតម្កល់​ទុក​ក្នុងហឫទ័យ ជាពាក្យ​ប្រកបដោយ​គ្រឿង​អាង ជាពាក្យ​មានកំណត់ ជាពាក្យ​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍ តាមកាលដ៏គួរ ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ភិក្ខុវៀរស្រឡះ​ចាក​ការធ្វើ​ពីជគាម និងភូតគាម [វត្ថុដែល​មានពូជដុះឡើងបាន តែមិនដុះ​ជាប់នឹង​ផែនដី មានគ្រាប់ឈើជាដើម ហៅថាពីជគាម, ឈើ ស្មៅជាដើម ដែលដុះ​ជាប់នឹងផែនដី ហៅថា ភូតគាម ។] ឲ្យវិនាស ។ ជាអ្នកបរិភោគ​ភត្តតែ១ពេល វៀរបរិភោគ​ក្នុងរាត្រី វៀរបរិភោគ​ក្នុងកាលខុស ។ វៀរចាកការមើលនូវរបាំ និងស្តាប់នូវចម្រៀង និងភ្លេងប្រគំ ដែល​ជា​សត្រូវ​ដល់កុសលធម៌ ។ វៀរចាកការទ្រទ្រង់​និងការប្រដាប់​ស្អិតស្អាងរាងកាយ ដោយផ្កាកម្រង គ្រឿង​ក្រអូប និងគ្រឿង​លាបផ្សេងៗ ។ វៀរចាក​ទីដេក ទីអង្គុយដ៏ខ្ពស់ និងទីដេក ទីអង្គុយ​ដ៏​ប្រសើរ ។ វៀរចាក​ការទទួល​នូវមាស និងប្រាក់ ។ វៀរចាកការទទួល​នូវធញ្ញជាតិឆៅ ។ វៀរចាកការទទួល​នូវសាច់ឆៅ ។ វៀរចាកការទទួល​នូវស្រី និងកុមារី ។ វៀរចាកការទទួល​ខ្ញុំស្រី និងខ្ញុំប្រុស ។ វៀរចាកការទទួល​នូវពពែ និងចៀម ។ វៀរចាកការទទួល​នូវ​មាន់ និង​ជ្រូក ។ វៀរចាកការទទួល​នូវដំរី គោ សេះឈ្មោលញី ។ វៀរចាកការទទួល​នូវ​ស្រែ និងចម្ការ ។ វៀរចាកការប្រកប​នូវទូតកម្ម គឺនាំសំបុត្រ ឬពាក្យបណ្តាំរបស់គ្រហស្ថ និងទៅ​ដោយ​គេប្រើអំពី​ផ្ទះមួយ ទៅផ្ទះមួយ ។ វៀរចាកការទិញ និងលក់ ។ វៀរចាកការបញ្ឆោត ឬបន្លំដោយជញ្ជីង និងបញ្ឆោត ដោយភាជន៍កាឡៃមាស (ជាដើម) និងបញ្ឆោត​ដោយ​រង្វាល់រង្វាស់ ។ វៀរចាកការ​ប្រកបនូវអំពើ​វៀច គឺបង្ខុសបំភាន់ [បានខាង​ចៅក្រមស៊ីសំណូក​គេ ហើយកាត់ក្តីវៀច ធ្វើអ្នកចាញ់ឲ្យទៅជាឈ្នះ អ្នកឈ្នះឲ្យទៅជាចាញ់​វិញ ។] និងបញ្ឆោត​បោកប្រាស និងបន្លំដោយរបស់ក្លែង ។ វៀរចាកការ​កាត់ (នូវអវយវៈ មានដៃជាដើម) ការសម្លាប់ ការចង ការលាក់ខ្លួន ពួនចាំ​ធ្វើអំពើអាក្រក់ និងការប្លន់​ការកំហែងយកទ្រព្យ ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ចប់ ចូឡសីល ។
មជ្ឈិមសូត្រ
មួយវិញទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវភោជនទាំងឡាយ ដែលទាយកឲ្យដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ រមែងប្រកបរឿយៗនូវការធ្វើពីជគាម និងភូតគាម​ឲ្យ​វិនាស មានសភាពដូច្នេះ ។ ពីជគាម និង​ភូតគាមនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ ? គឺមើម ឬឫសជាពូជ១ ដើមជាពូជ១ ថ្នាំងជាពូជ១ ចុង ឬត្រួយជាពូជ១ គ្រាប់ជាពូជ១ ជាគំរប់៥ ។ ភិក្ខុជាអ្នកវៀរចាកការធ្វើពីជគាម និង​ភូតគាម​ឲ្យ​វិនាស មានសភាពដូច្នេះឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ដែលទាយក​ឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ រមែង​ប្រកប​រឿយ​ៗនូវការបរិភោគវត្ថុ ដែលសន្សំទុក មានសភាពដូច្នេះ ។ ការសន្សំទុកនោះ តើដូច​ម្តេច​ ? គឺសន្សំបាយទុក១ សន្សំទឹកទុក១ សន្សំសំពត់ទុក១ សន្សំយានទុក១ សន្សំទីដេកទុក១ សន្សំ​គ្រឿង​ក្រអូបទុក១ សន្សំគ្រឿងអាមិសៈទុក១ ។ ភិក្ខុជាអ្នកវៀរចាកការ​បរិភោគវត្ថុ ដែល​សន្សំទុក មានសភាពដូច្នេះឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ដែលទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ រមែង​ប្រកប​រឿយ​ៗនូវការមើល ការស្តាប់នូវល្បែង ដែលជាសត្រូវ​ដល់​កុសលធម៌ មានសភាពដូច្នេះ ។ ល្បែង​ជា​សត្រូវ ដល់​កុសលធម៌នោះ តើដូចម្តេច ? គឺល្បែងរាំខ្លះ ច្រៀងខ្លះ ប្រគំខ្លះ មហោស្រពខ្លះ ចម្បាំងមហា​ភារតៈ និងរាមកេរ្តិ៍ជាដើមខ្លះ គងខ្លះ រគាំងខ្លះ ស្គរមានជ្រុង ៤ ខ្លះ គូរគំនូររូបរបាំខ្លះ ល្បែងដុំដែកខ្លះ ល្បែង​រ៉ាវ​ខ្លះ ល្បែង​លាងឆ្អឹងខ្លះ ដំរីជល់គ្នាខ្លះ សេះប្រខាំគ្នាខ្លះ ក្របីជល់គ្នាខ្លះ គោជល់គ្នាខ្លះ ពពែជល់​គ្នាខ្លះ កែះជល់​គ្នាខ្លះ មានជល់​គ្នាខ្លះ ចាបជល់​គ្នាខ្លះ ល្បែង​គុណ​ដំបង​ខ្លះ ប្រដាល់ខ្លះ ចំបាប់ខ្លះ ចម្បាំងខ្លះ ទីគេរាប់ពលខ្លះ ទីលំនៅកងទ័ពខ្លះ ទីមើល​ពួក​សេនា​ដែល​ប្រកបដោយអង្គ ៤ ​ខ្លះ ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកការមើល ការស្តាប់នូវល្បែង ដែលជាសត្រូវ​ដល់​កុសលធម៌ មានសភាព​ដូច្នេះ​ឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ រមែង​ប្រកបរឿយ​ៗ​នូវ​ល្បែងបាស្កា ដែលជាហេតុ ជាទីតាំងនៃសេចក្តីប្រមាទ មានសភាពដូច្នេះ ។ ល្បែងបាស្កានោះ តើដូចម្តេចខ្លះ ? គឺបាស្កា​មានក្រឡា​៨ [ចត្រង្គមានក្រឡា៨ ។]ខ្លះ បាស្កា​មានក្រឡា១០ [ចត្រង្គ​មានក្រឡា១០ ន័យខ្លះថា បាយខុំ ។]ខ្លះ បាស្កាដែលលេង​ឰដ៏អាកាស [ចត្រង្គឥតក្តារ លេង​តែមាត់​ទទេ ។]ខ្លះ ល្បែងវាងផ្លូវ​ដែលគួរវាង [ប្រហែល​ជាបិទមុខ បិទពួន ។]ខ្លះ ល្បែងផ្ទាត់គ្រាប់​មានគ្រាប់​ក្រួស​ជាដើមខ្លះ លេងបាស្កាក្នុងទីលាន​សម្រាប់​លេងខ្លះ ល្បែងហ៊ឹង ឬកូនគោលខ្លះ ល្បែង​រលាស់​ទឹក​លាក់ឲ្យទាយរូបខ្លះ ល្បែង​អង្គញ់ខ្លះ ល្បែងផ្លុំ​ប៉ីស្លឹកខ្លះ ល្បែង​នង្គ័លតូចខ្លះ ល្បែងដាំដូងខ្លះ ល្បែង​កង្ហារខ្លះ ល្បែង​វាល់ដីខ្សាច់ (បាយឡុកបាយឡ)ខ្លះ ល្បែង​រថតូចខ្លះ ល្បែងធ្នូតូចខ្លះ ល្បែង​សរសេរ​អក្សរខ្យល់ឲ្យទាយខ្លះ ល្បែង​ទាយចិត្ត (ស្តេច​ចង់)​ខ្លះ ល្បែងកំប្លែង​ត្រាប់គេខ្លះ ។ ឯភិក្ខុ​ជាអ្នក​វៀរចាក​ល្បែង​បាស្កា ដែលជា​ហេតុ ជាទីតាំង​នៃសេចក្តីប្រមាទ មានសភាពដូច្នេះឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះដែរ ។
មួយវិញទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ​ដែលទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកប​រឿយ​ៗ​នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ (ទីដេក ទីអង្គុយដ៏ខ្ពស់ និងទីដេក​ទីអង្គុយ​ដ៏ប្រសើរ) មាន​សភាព​ដូច្នេះ ។ ឧច្ចាសយនមហាសយនៈនោះ តើដូចម្តេច ? គឺអាសនៈ​ដែលខ្ពស់​ហួស​ប្រមាណ​ខ្លះ គ្រែ​ដែល​មានជើងវិចិត្រ ​ដោយរូបសត្វសាហាវខ្លះ ព្រំដែលមានរោមវែងជាង​បួន​ធ្នាប់​ខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោម វិចិត្រដោយរូបសត្វ​សាហាវខ្លះ កម្រាលមានពណ៌ស ដែល​ធ្វើ​ដោយរោម​សត្វខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ មាន​ផ្កាដេរដាសខ្លះ កម្រាលដែលញាត់​ដោយសំឡីជា​ប្រក្រតីខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ វិចិត្រដោយរូប​សត្វសាហាវ មានសីហៈ និង​ខ្លាធំជាដើមខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ​មានរោមច្រាង​ឡើងតែម្ខាងខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ មានរោមច្រាងឡើង​ទាំងសងខាងខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយឌិនខ្សែសយមាស និងសូត្រ ចាក់ស្រែះ​ដោយរតនវត្ថុ មានមាសជាដើមខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយសរសៃសូត្រ ចាក់​ស្រែះ​ដោយរតនវត្ថុខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ ល្មម​ចុះពួកស្រីរបាំ១៦នាក់ ឈរ​រាំ​បាន​ខ្លះ កម្រាលសម្រាប់​ក្រាលលើខ្នងដំរីខ្លះ កម្រាល​សម្រាប់ក្រាលលើខ្នងសេះខ្លះ កម្រាលសម្រាប់​ក្រាលលើរថខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយស្បែក​ខ្លាខ្លះ កម្រាល​ដ៏ឧត្តម ដែល​ធ្វើដោយស្បែក​សត្វ​ឈ្មុស​ខ្លះ ខ្នើយ​មានពណ៌​ក្រហមទាំងពីរខាង គឺខ្នើយ​ក្បាល និងខ្នើយជើង ព្រមទាំងពិតាន មាន​ពណ៌​ក្រហមខ្លះ ។ ភិក្ខុ​ជាអ្នក​វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ មានសភាពដូច្នេះឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ដែលទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកប​រឿយ​ៗ​នូវវត្ថុ​ជាទីតាំងនៃ​ការប្រដាប់ស្អិតស្អាង​រាងកាយ មានសភាពដូច្នេះ ។ វត្ថុជាទីតាំង​នៃការ​ប្រដាប់ស្អិតស្អាងរាងកាយនោះ តើដូចម្តេច ? គឺការដុសខាត់ បំបាត់ក្លិនអាក្រក់ (គ្រឿងអប់)ខ្លះ ការច្របាច់រឹតខ្លះ ការផ្ងូតទឹកខ្លះ ការគក់ច្របាច់ខ្លះ កញ្ចក់ខ្លះ វត្ថុសម្រាប់​លាបគ្រឿងប្រដាប់ខ្លះ ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបខ្លះ គ្រឿងលំអិតសម្រាប់​ប្រោះមុខខ្លះ វត្ថុសម្រាប់​លាប​មុខ​ខ្លះ គ្រឿងប្រដាប់ដៃខ្លះ ចំណង​ផ្នួងសក់ខ្លះ ដំបងខ្លះ បំពង់ថ្នាំខ្លះ ដាវខ្លះ ព្រះខាន់ខ្លះ ឆត្រខ្លះ ស្បែក​ជើងដ៏វិចិត្រខ្លះ មកុដ ឬក្បាំងមុខ(ស្នៀតសក់)ខ្លះ កែវមណីខ្លះ ផ្លិតធ្វើដោយ​រោម​កន្ទុយ​សត្វ​ខ្លះ សំពត់សខ្លះ សំពត់​មាន​ជាយ​វែងខ្លះ ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកការប្រកបរឿយៗ នូវ​វត្ថុជាទីតាំង​នៃការប្រដាប់​ស្អិតស្អាង​រាងកាយ មានសភាពដូច្នេះឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
មួយទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកបរឿយៗ​នូវ​តិរច្ឆានកថា (ពាក្យ​និយាយទទឹងផ្លូវសួគ៌ និងផ្លូវព្រះនិព្វាន) មានសភាព​យ៉ាងនេះ ។ តិរច្ឆាន​កថា​នោះ តើ​ដូចម្តេច ? គឺការនិយាយអំពីស្តេចខ្លះ និយាយអំពី​ចោរខ្លះ និយាយអំពី​អាមាត្រធំខ្លះ និយាយអំពី​សេនាទាហាន​ខ្លះ និយាយអំពីភ័យខ្លះ និយាយអំពីចម្បាំងខ្លះ និយាយ​អំពី​បាយ​ម្ហូប​ចំណី​ខ្លះ និយាយអំពី​ទឹកផឹកខ្លះ និយាយ​អំពីសំពត់ខ្លះ និយាយអំពី​ទីដេកខ្លះ និយាយ​អំពី​ផ្កា​កម្រង​ខ្លះ និយាយ​អំពី​គ្រឿង​ក្រអូបខ្លះ និយាយអំពីញាតិខ្លះ និយាយ​អំពីយានខ្លះ និយាយ​អំពី​ស្រុក​ខ្លះ និយាយ​អំពី​និគមខ្លះ និយាយ​អំពី​នគរខ្លះ និយាយ​អំពីជនបទខ្លះ និយាយ​អំពីស្ត្រីខ្លះ និយាយ​អំពី​បុរសខ្លះ និយាយអំពីយោធាដែលក្លៀវក្លាខ្លះ និយាយអំពីច្រកផ្លូវខ្លះ និយាយ​អំពី​កំពង់​ទឹកខ្លះ និយាយអំពីញាតិ (ដែលទៅកាន់​បរលោកហើយ)ខ្លះ និយាយអំពីពាក្យ​ឥត​ប្រយោជន៍ មានសភាពផ្សេងៗខ្លះ និយាយអំពី​លោកខ្លះ និយាយអំពី​សមុទ្រខ្លះ និយាយ​អំពី​សេចក្តី​ចម្រើន និង​មិន​ចម្រើនខ្លះ ។ ភិក្ខុជាអ្នកវៀរចាកតិរច្ឆានកថា មាន​សភាព​ដូច្នេះឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
មួយទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែងប្រកប​រឿយ​ៗ​នូវ​ពាក្យ​ប្រណាំង​ប្រជែង មានសភាព​ដូច្នេះ ។ ពាក្យប្រណាំងប្រជែង​នោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? គឺនិយាយថា អ្នកមិនមែន​ចេះដឹងនូវ​ធម៌ និងវិន័យនេះទេ ខ្ញុំទើបដឹងនូវ​ធម៌ និងវិន័យនេះ អ្នក​នឹង​បាន​ឈ្មោះថាចេះ​ដឹង នូវ​ធម៌ និងវិន័យនេះ ដូចម្តេចបាន អ្នកជាអ្នកប្រតិបត្តិខុស ខ្ញុំ​ទើបជាអ្នក​ប្រតិបត្តិត្រូវល្អ ពាក្យ​របស់ខ្ញុំ ទើបប្រកបដោយប្រយោជន៍ ពាក្យរបស់អ្នក មិន​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍​ទេ សំដី​ដែល​គេត្រូវនិយាយមុន អ្នកត្រឡប់​ជានិយាយក្រោយវិញ សំដី​ដែលគេត្រូវ​និយាយក្រោយ អ្នកត្រឡប់​ជា​និយាយមុនវិញ ពាក្យផ្ទុយអ្នកប្រព្រឹត្តមកជាយូរអង្វែងហើយ ទោស​ក្នុងសំដីរបស់អ្នក ខ្ញុំបាន​លើកឡើងហើយ អ្នកជាមនុស្ស ត្រូវខ្ញុំ​សង្កត់​សង្កិនបាន អ្នកចូរទៅសិក្សា ដើម្បីដោះស្រាយនូវទោសក្នុងសំដី ឬបើអ្នកអាច ចូរ​អ្នកដោះស្រាយ​ឲ្យរួច​ទោស​ចុះ ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកពាក្យ​ប្រណាំង​ប្រជែង មាន​សភាព​ដូច្នេះឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកប​រឿយ​ៗ​នូវទូតកម្ម គឺការនាំ​សំបុត្រ ឬពាក្យបណ្តាំ​របស់គ្រហស្ថ និងការទៅដោយ​គេបញ្ជូន​អំពី​ផ្ទះ​មួយ ទៅផ្ទះមួយ មានសភាព​យ៉ាងនេះ ។ ទូតកម្មជាដើមនោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ។ គឺពាក្យដែលស្តេច មហាមាត្យរបស់ស្តេច ​ក្សត្រិយ៍ ​ព្រាហ្មណ៍ គហបតិ ឬ​កុមារក្តី បញ្ជូន​ទៅថា លោកចូរទៅក្នុងទីនេះ ដូច្នេះក្តី លោកចូរទៅក្នុងទីឯណោះ ដូច្នេះក្តី លោកចូរនាំយក​របស់នេះទៅ ដូច្នេះក្តី លោកចូរ​នាំយក​របស់នេះ មកអំពីទីឯណោះមក ដូច្នេះក្តី ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរ​ចាកការប្រកបរឿយៗ នូវទូតកម្ម គឺការនាំសំបុត្រ ឬពាក្យបណ្តាំរបស់គ្រហស្ថ និងការទៅដោយ​គេ​បញ្ជូន​អំពីផ្ទះមួយ ទៅផ្ទះមួយ មាន​សភាព​ដូច្នេះឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ជាអ្នកកុហក គឺញុំាងសត្វលោក​ឲ្យកោត ឲ្យស្ងើច (ឲ្យ​ជ្រះ​ថ្លា ដោយការប្រើប្រាស់បច្ច័យជាដើម)ខ្លះ ជាអ្នក​និយាយរាក់ទាក់ (នឹងគ្រហស្ថ)ខ្លះ ជាអ្នក​ធ្វើ​និមិត្ត គឺពោល​បញ្ឆិតបញ្ឆៀងខ្លះ ជាអ្នក​ជេរ​ប្រទេច​ខ្លះ ជាអ្នកស្វែងរក​នូវលាភ ដោយលាភខ្លះ ។ ភិក្ខុ​ជាអ្នកវៀរ​ចាកការកុហក និងការនិយាយ​រាក់​ទាក់ មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ចប់ មជ្ឈិមសីល ។
មហាសីល
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ គឺចិញ្ចឹមជីវិតខុស ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? គឺសាស្ត្រា (ក្បួន) និយាយអំពីអវយវៈខ្លះ ទាយនិមិត្ត គឺហេតុ​ខ្លះ ឧត្បាត គឺ​ការធ្លាក់​ចុះ​នៃហេតុធំៗ មានរន្ទះបាញ់ជាដើមខ្លះ ទាយយល់សប្តិខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ខ្លះ ទាយវត្ថុ ដែល​កណ្តុរ​កាត់ (មានសំពត់ជាដើម)ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយភ្លើង​ខ្លះ និយាយអំពី​ការបូជា​ដោយ​វែកខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយ​អង្កាម​ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយកុណ្ឌកខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយអង្ករខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយទឹកដោះរាវខ្លះ និយាយ​អំពី​ការ​បូជា​ដោយប្រេងខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយមាត់ [អដ្ឋកថា ថា យកមាត់ខាំវត្ថុមានគ្រាប់ស្ពៃ​ជាដើម យកទៅដាក់​ក្នុង​ភ្លើង ឬសូត្ររបៀនបូជាដោយមាត់ ។] ខ្លះ និយាយ​អំពីការ​បូជា​ដោយ​ឈាម​ខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយ​នូវអវយវៈខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយភូមិឋានខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយទីស្រែ​ចម្ការ​ខ្លះ វិជ្ជាស្គាល់ព្រៃខ្មោចខ្លះ វិជ្ជាចាប់ខ្មោចខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់ការពារ​រក្សាភូមិផ្ទះខ្លះ វិជ្ជា​ស្តោះ​ពស់ [វិជ្ជាមើលសត្វ​ដែល​ពស់ខាំ ឬហៅពស់ ។]​ខ្លះ វិជ្ជារក្សាពិសខ្លះ វិជ្ជាស្តោះខ្ទួយ​ទិចខ្លះ វិជ្ជា​ស្តោះ​កណ្តុរខាំខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយសម្រែក​សត្វស្លាបខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយសម្រែកក្អែកខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយ​អាយុខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​រារាំងនូវសរខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​មើលនូវ​ស្នាមជើងម្រឹគ គឺ​សត្វ​ជើង​ ៤ ទាំងអស់​ខ្លះ ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកការចិញ្ចឹមជីវិត ដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? គឺការ​ទាយ​លក្ខណៈកែវមណីខ្លះ ទាយលក្ខណៈសំពត់ខ្លះ ទាយលក្ខណៈដម្បង ឬឈើច្រត់ខ្លះ ទាយលក្ខណៈគ្រឿងសស្ត្រាខ្លះ ទាយលក្ខណៈដាវខ្លះ ទាយលក្ខណៈសរខ្លះ ទាយលក្ខណៈធ្នូខ្លះ ទាយលក្ខណៈអាវុធខ្លះ ទាយលក្ខណៈស្រីខ្លះ ទាយលក្ខណៈបុរសខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ក្មេង​ប្រុស​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ក្មេង​ស្រីខ្លះ ទាយលក្ខណៈខ្ញុំប្រុសខ្លះ ទាយលក្ខណៈខ្ញុំស្រីខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ដំរីខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​សេះ​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈក្របីខ្លះ ទាយលក្ខណៈគោឧសភខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​គោ​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ពពែខ្លះ ទាយលក្ខណៈកែះខ្លះ ទាយលក្ខណៈមាន់ខ្លះ ទាយលក្ខណៈចាប ឬក្រួច​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈរូបគំនូរ ឬគ្រឿងប្រដាប់ធ្វើដោយរូបទន្សងខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​គ្រឿង​ប្រដាប់ ឬកំពូលផ្ទះខ្លះ ទាយលក្ខណៈរូបគំនូរ ឬគ្រឿង​ប្រដាប់ធ្វើ​ដោយរូបអណ្តើកខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ម្រឹគ គឺសត្វជើង ៤ ទាំងអស់ខ្លះ ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
មួយវិញទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? គឺការ​ទាយ​ថា (ក្នុងឆ្នាំនេះ) នឹងមានភ្លៀង​ធ្លាក់ស្រួល នឹងមានភ្លៀងធ្លាក់មិនស្រួល នឹងមានបាយ​សម្បូណ៌ នឹងមានបាយក្រ នឹងមានសេចក្តី​ក្សេម​ក្សាន្ត នឹងមានភ័យ នឹងមានរោគ នឹងមិនមានរោគ ការរាប់ដោយដៃទទេ ការរាប់​ដោយវិធី​នព្វន្ត រាប់បូក [អដ្ឋកថា ថា ការរាប់នេះ បើ​ស្ទាត់ដល់បុគ្គលណា បុគ្គលនោះ កាលបើឃើញ​ដើមឈើ ក៏អាចនឹងដឹងថា ឈើនេះ មាន​ស្លឹក​ប៉ុណ្ណេះៗបាន ។] កាព្យឃ្លោង គម្ពីរលោកាយតៈ ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរ​ចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះដែរ ។
មួយវិញទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? គឺ​វិធី​រៀប​អាវាហមង្គលខ្លះ វិធីរៀប​វិវាហមង្គលខ្លះ វិធីធ្វើឲ្យព្រមព្រៀងគ្នា (ស្នេហ៍)ខ្លះ វិធីធ្វើ​ឲ្យព្រាត់ប្រាស​គ្នា (បង់ចំណែង)​ខ្លះ វិធីប្រមូលទ្រព្យខ្លះ វិធីប្រកបជំនួញខ្លះ វិធីធ្វើឲ្យចូល​ចិត្តស្រឡាញ់​គ្នា ឬ​ធ្វើ​ឲ្យ​មានសិរីខ្លះ វិធីធ្វើ​ឲ្យស្អប់គ្នាខ្លះ វិធីធ្វើ​គភ៌ដែល​បំរុងនឹងវិនាស មិនឲ្យវិនាសខ្លះ វិធីចងអណ្តាត​ឲ្យរឹង​ដោយមន្តខ្លះ វិធីចង​ចង្កា​ឲ្យរឹងខ្លះ វិធីសូត្ររបៀន ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរដៃខ្លះ វិធីសូត្រ​របៀន​ដើម្បី​មិន​ឲ្យឮសំឡេងដោយត្រចៀកខ្លះ ប្រស្នា​កញ្ចក់ គឺមន្តខាបយកទេវតាឲ្យមកនៅនឹងកញ្ចក់ ហើយ​សួរ​ប្រស្នាខ្លះ ប្រស្នាកុមារី គឺមន្ត​បញ្ចូលទេវតា​ក្នុងសរីរៈនៃកុមារី ហើយសួរប្រស្នាខ្លះ ប្រស្នាទេវតា គឺមន្តបញ្ចូល​ទេវតា ក្នុងសរីរៈនៃ​ទាសី ហើយសួរ​ប្រស្នាខ្លះ វិធីបម្រើព្រះអាទិត្យខ្លះ វិធីបម្រើ​មហាព្រហ្មខ្លះ វិធីបញ្ចេញភ្លើង​អំពីមាត់​ដោយ​មន្តខ្លះ វិធីហៅ​សិរីឲ្យមកឋិតក្នុងសរីរៈខ្លះ ។ ភិក្ខុ​ជាអ្នក​វៀរចាក​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះដែរ ។
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច ? គឺការបន់​ស្រន់​ខ្លះ ការលាបំណន់ខ្លះ ធ្វើមន្ត​សម្រាប់ការពារបិសាចខ្លះ ធ្វើមន្តសម្រាប់ការពារផ្ទះខ្លះ ធ្វើ​ខ្ទើយ​ឲ្យដូចជាបុរសខ្លះ ធ្វើបុរស​ឲ្យដូច​ជាខ្ទើយខ្លះ ធ្វើពីធីសង់ផ្ទះលើទីដី ដែលមិនធ្លាប់បានធ្វើខ្លះ ធ្វើពលិកម្មនៅទីដីដែលសង់ផ្ទះខ្លះ ជំរះ​មុខ​ឲ្យស្អាតដោយទឹក​ឲ្យគេខ្លះ បង្កក់ប្រសិទ្ធិ៍ឲ្យគេខ្លះ បូជា​ភ្លើង​ឲ្យគេខ្លះ ធ្វើថ្នាំសម្រាប់​ឲ្យ​ក្អួតខ្លះ ធ្វើថ្នាំបញ្ចុះខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​កំចាត់បង់​នូវទោស​ខាងលើខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​កំចាត់បង់​នូវទោសខាង​ក្រោម​ខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​កំចាត់បង់​នូវទោសក្នុងក្បាលខ្លះ ស្លប្រេងសម្រាប់បន្តក់​ត្រចៀកខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​សម្រាប់​ស្អំ​ភ្នែកខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​សម្រាប់ហិតខ្លះ ធ្វើថ្នាំសម្រាប់លាបបង្កាត់ខ្លះ ធ្វើថ្នាំត្រជាក់សម្រាប់​លាបស្រលាប​ខ្លះ ធ្វើវេជ្ជកម្មរក្សាភ្នែកខ្លះ ធ្វើពេទ្យវះខ្លះ ធ្វើពេទ្យ​រក្សា​ក្មេង​ខ្លះ ដាក់ថ្នាំ​ក្រោយ​ឲ្យជួយ​កំឡាំង​ថ្នាំមុនខ្លះ លាងថ្នាំដើមចេញខ្លះ [អដ្ឋកថា ថា កាលបើ​មាន​ដម្បៅ ដាក់ថ្នាំ មានថ្នាំផ្សាជាដើម ក្នុងដម្បៅនោះ កាលបើដម្បៅស្រួលសមគួរហើយ ក៏នាំយក​ថ្នាំនោះចេញ ។] ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរ​ចាក​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះដែរ ។
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភ័យណា ដែលគប្បីកើតឡើងព្រោះសេចក្តី​សង្រួម​ក្នុងសីល ភិក្ខុនោះឯងបរិបូណ៌​ដោយសីលយ៉ាងនេះហើយ រមែង​មិនបានឃើញ​នូវ​ភ័យ​នោះ អំពីទីណាមួយឡើយ ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាភ័យណា ដែល​គប្បីកើត​អំពីសត្រូវ ក្សត្រិយ៍ដែលបាន​មុទ្ធាភិសេក [ព្រះរាជាដែលគេបានអភិសេក​ស្រោចទឹកលើ​ព្រះសិរ្ស ឲ្យសោយរាជ្យរួចហើយ ។] ហើយ​កំចាត់បង់នូវពួក​សត្រូវអស់ហើយ រមែង​មិនបាន​ឃើញ​ភ័យនោះ អំពីទីណាមួយឡើយ ដូចម្តេចមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភ័យណា ដែលគប្បីកើតឡើងព្រោះសេចក្តី​សង្រួម​ក្នុងសីល ភិក្ខុអ្នកបរិបូណ៌​ដោយ​សីល​យ៉ាង​នេះ​ហើយ រមែង​មិនបានឃើញ​នូវ​ភ័យ​នោះ អំពីទីណាមួយឡើយ ដូច្នោះឯង ។ ភិក្ខុនោះ បើ​បានប្រកបដោយសីលក្ខន្ធ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះហើយ រមែងទទួល​នូវសេចក្តីសុខ ដែល​មិនមានទោសក្នុងសន្តានចិត្តនៃខ្លួន ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នក​បរិបូណ៌​ដោយសីល យ៉ាងនេះឯង ។
ចប់ មហាសីល ។
ឥន្ទ្រិយសំវរៈ
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុដែលជាអ្នករក្សានូវទ្វារ ក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បានឃើញ​រូបដោយចក្ខុហើយ តែ​មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួម​ចក្ខុន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវចក្ខុន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវចក្ខុន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងចក្ខុន្ទ្រិយ ។ ឮសម្លេង​ដោយត្រចៀកហើយ តែ​មិន​កាន់​យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌​ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនសង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុ​មិន​បាន​សង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវសោតិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវ​សោតិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងសោតិន្ទ្រិយ ។ បានធំក្លិន​ដោយច្រមុះហើយ តែ​មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួម​នូវឃានិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវឃានិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវឃានិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវឃានិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងឃានិន្ទ្រិយ ។ បានជញ្ជក់​ជញ្ជាប់នូវរស​ដោយ​អណ្តាតហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និង​ទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិន​បាន​សង្រួម​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវជិវ្ហិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងជិវ្ហិន្ទ្រិយ ។ បានពាល់ត្រូវ​នូវ​សម្ផ័ស្ស ដោយកាយហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯ​អភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែល​មិន​បានសង្រួម​នូវកាយិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវកាយិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវកាយិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវកាយិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងកាយិន្ទ្រិយ ។ បានដឹងច្បាស់​នូវធម្មារម្មណ៍​ដោយចិត្តហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យក​នូវ​អនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែ​គ្រប​សង្កត់​នូវ​បុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបាន​សង្រួម​នូវ​មនិន្ទ្រិយ​ណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវមនិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវមនិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងមនិន្ទ្រិយ ។ ភិក្ខុនោះ បានប្រកបព្រមដោយ​ឥន្ទ្រិយសំវរៈ ជារបស់​អរិយៈនេះហើយ រមែង​ទទួលចំពោះ​នូវសុខ ដែលមិនច្រឡូកច្រឡំដោយកិលេសជាខាងក្នុង ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នករក្សានូវ​ទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ។
សតិសម្បជញ្ញៈ
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ឯភិក្ខុជាអ្នកប្រកបដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈនោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលឈានដើរទៅមុខ ឈានថយ​ក្រោយ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលក្រឡេកមើលទៅមុខ ក្រឡេកមើល​ទៅទិសផ្សេងៗ ក៏​មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបត់លា (ដៃជើង) ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលទ្រទ្រង់​នូវ​សង្ឃាដិ បាត្រ ចីវរ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបរិភោគ ផឹក ទំពា ជញ្ជក់ជញ្ជាប ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបន្ទោឧច្ចារៈបស្សាវៈ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលដើរ ឈរ អង្គុយ ដេកលក់ ភ្ញាក់ពីដេក និយាយ ឬស្ងៀម ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុជាអ្នកប្រកបដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដោយប្រការដូច្នេះឯង ។
សន្តោស
ភិក្ខុនោះ ប្រកបដោយសីលក្ខន្ធ ជារបស់ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​ឥន្ទ្រិយសំវរៈ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​សេចក្តីសន្តោស ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ត្រូវការ​ទីសេនាសនៈស្ងាត់ គឺព្រៃ ម្លប់ឈើ ភ្នំ ជ្រោះភ្នំ គុហាភ្នំ ព្រៃស្មសាន ព្រៃស្បាត ទីវាល ទី​គំនរ​ចំបើង ។ លុះភិក្ខុនោះ ត្រឡប់មកអំពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាខាងក្រោយភត្ត ក៏​ពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ ប្រុងស្មារតី ឲ្យមានមុខឆ្ពោះ (ទៅរកកម្មដ្ឋាន) ។ ភិក្ខុនោះ រមែង​លះបង់​នូវអភិជ្ឈាក្នុងលោក នៅដោយចិត្តគ្មានអភិជ្ឈា ជំរះចិត្ត​ឲ្យស្អាត ចាកអភិជ្ឈា រមែង​លះបង់​នូវព្យាបាទ និងសេចក្តីប្រទូស្ត នៅដោយចិត្ត​មិនមានព្យាបាទ ជាអ្នកមានសេចក្តី​អនុគ្រោះ​ដោយប្រយោជន៍ ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង ជំរះចិត្តឲ្យស្អាត ចាកអកុសលធម៌ ជាគ្រឿង​ប្រទូស្ត គឺព្យាបាទ រមែង​លះបង់​នូវថីនមិទ្ធៈ គឺសេចក្តីងងុយ ងោកងក់ នៅដោយ​ចិត្តប្រាសចាកថីនមិទ្ធៈ ជាអ្នកមានសេចក្តីសំគាល់នូវពន្លឺ មានស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាក​ថីនមិទ្ធៈ រមែងលះបង់ នូវ​ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ គឺសេចក្តីរាយមាយ រសាយ​ចិត្ត នៅដោយ​ចិត្តមិនរាយមាយ ជាអ្នកមានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ខាងក្នុង ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាក​ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ រមែងលះបង់ នូវវិចិកិច្ឆា គឺសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ នៅដោយ​ចិត្ត​ផុត​វិចិកិច្ឆា ជា​អ្នក​មិនមានសេចក្តីសង្ស័យ ក្នុងកុសលធម៌ ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាកវិចិកិច្ឆា ។
រូបជ្ឈាន ៤
កាលបើ​ភិក្ខុនោះ បានពិចារណាឃើញច្បាស់ នូវនីវរណៈទាំង ៥ នេះ​ក្នុង​ខ្លួន ដែលបានលះបង់ហើយ បាមោជ្ជៈ (សេចក្តីរីករាយ) ក៏កើតឡើង កាលបើ ចិត្តរីករាយ​ហើយ បីតិក៏កើត កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ នាមកាយ រមែងស្ងប់ស្ងាត់ ភិក្ខុដែល​មាននាមកាយស្ងប់ស្ងាត់ហើយ រមែង​ទទួលនូវសុខ ចិត្តរបស់ភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយ​សុខ តែងតម្កល់​មាំបាន ។ ភិក្ខុនោះ លុះស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់​ចាក​អកុសលធម៌ទាំងឡាយហើយ ក៏បានដល់នូវបឋមជ្ឈាន ប្រកបដោយ​វិតក្កៈ ប្រកបដោយ​វិចារៈ មានបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក ក៏សម្រេច​សម្រាន្តនៅ (ដោយ​ឥរិយាបថទាំង ៤ ) ។ ភិក្ខុនោះ រមែងញុំាងកាយនេះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃកាយ​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើត​អំពីវិវេក មិនមានឡើយ ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាអ្នកផ្ងូតទឹកក្តី​បុគ្គលអ្នកជំនួយការ​នៃជន​អ្នកផ្ងូតទឹកក្តី ដែលឈ្លាស រោយនូវលំអិតសម្រាប់ងូតទាំងឡាយ ក្នុងភាជន៍សំរិទ្ធ៍ ប្រោះ​ព្រំ​ដោយទឹក ហើយសូនជាដុំ លុះដល់វេលាល្ងាច ដុំលំអិត​សម្រាប់ (លាប) ងូត (នោះ) ក៏​ស្អិតចាប់ចូលគ្នា ស្អិតល្មួតទាំង​ខាងក្នុង ទាំងខាងក្រៅ មិនបានរាត់រាយ ខ្ចាយចេញឡើយ យ៉ាងណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុដែលញុំាងកាយនេះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែល​កើត​អំពីវិវេក មិនមានឡើយ យ៉ាងនោះឯង ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង ជាផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏រុងរឿងដោយវិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាងផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ដូច​បាន​ពោល​មក​ខាងដើម ។
ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រការមួយទៀត ភិក្ខុបានចូលដល់ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាត​កើតមានក្នុងសន្តានចិត្ត ប្រកបដោយ​សេចក្តីជ្រះថ្លា មានសភាពជាចិត្តខ្ពស់ឯង មិនមាន​វិតក្កៈ មិនមានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ ព្រោះ​រម្ងាប់នូវ​វិតក្ក និង​វិចារៈ ក៏សម្រេចសម្រាន្តនៅ ។ ភិក្ខុនោះ រមែង​ញុំាងកាយនេះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើត​អំពីសមាធិ មិនមានឡើយ ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាអន្លង់ទឹកដ៏ជ្រៅ មានទឹកជោរឡើង ប្រឡាយ​ជាទីហូរមកនៃ​ទឹកក្នុងទិសខាងកើត នៃអន្លង់ទឹកនោះមិន​មាន ប្រឡាយ​ជាទីហូរមកនៃ​ទឹកក្នុងទិសខាងត្បូងមិន​មាន ប្រឡាយ​ជាទីហូរមកនៃ​ទឹកក្នុងទិសខាងលិចមិន​មាន ប្រឡាយ​ជាទីហូរមកនៃ​ទឹកក្នុងទិសខាងជើង ក៏មិន​មាន ទាំង​ភ្លៀង ក៏មិនបាន​បង្អុរចុះនូវធារទឹក​ដោយស្រួល ក្នុងអន្លង់ទឹក​នោះ តាមកាល​វេលា​ឡើយ ឯធារទឹកដ៏ត្រជាក់ ក៏ស្រាប់តែ​ជោរឡើងអំពីអន្លង់ទឹកនោះប៉ុណ្ណោះ ហើយញុំាង​អន្លង់ទឹកនោះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតដ៏បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយដោយទឹកត្រជាក់ ទីប្រទេស​បន្តិច​បន្តួច​នៃអន្លង់ទឹកទាំងអស់នោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយដោយទឹកត្រជាក់ មិនមាន​ឡើយ យ៉ាងណាមិញ  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុញុំាងកាយនេះឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើត​អំពីសមាធិ មិនមានឡើយ យ៉ាងនោះឯង ។  ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង ជាផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏រុងរឿងដោយវិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាងផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ដូច​ពោល​មក​ខាងដើម ។