EFTA
សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប គឺជាអង្គការពាណិជ្ជកម្មសេរីមួយ រវាងប្រទេសអឺរ៉ុបចំនួនបួន ដែលធ្វើប្រតិបត្តិការស្របគ្នាជាមួយនិង មានបណ្តាញជាមួយ សហភាពអឺរ៉ុប ។ ស.ព.ស.អ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនាថ្ងៃទី ៣ ឧសភា ឆ្នាំ១៩៦០ ជាប្លុកពាណិជ្ជកម្មផ្លាស់ប្តូរគ្នាសំរាប់រដ្ឋមួយចំនួននៅក្នុងអឺរ៉ុប ដែល មិនអាច ឬមិនចង់ចូលរួមជាមួយសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប(European Economic Community) ដែលបច្ចុប្បន្ននេះក្លាយជាសហភាពអឺរ៉ុប(EU) ។ អនុសញ្ញា ស្តុកហម ដែលបានបង្កើតសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប បានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ៤ មករា ឆ្នាំ១៩៦០ នៅក្នុងរាជធានីស៊ូដង់ ដោយប្រទេសចំនួន៧ ។ បច្ចុប្បន្ននេះសមាជិក សមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប មានដូចជា ប្រទេសលីចិនស្តាន ប្រទេសអ៊ាកឡង់ ណូវេយ  ស្វីស ហើយប្រទេសពីរក្រោយគេគឺកំពុងចូលជាសមាជិក ។ អនុសញ្ញា ស្តុកហម ត្រូវបានជំនួសដោយអនុសញ្ញាវ៉ាដូស ដែលបានចែកចាយ នូវការធ្វើការសេរីកម្ម នៃពាណិជ្ជកម្មក្នុងចំនោមរដ្ឋជាសមាជិក ។ សមាជិក ស.ព.ស.អ បានសម្រេចលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយនិងប្រទេសមួយចំនួន ។ មានសមាជិក ស.ព.ស.អ បីដែលជាផ្នែកនៃទីផ្សារផ្ទៃក្នុងរបស់សហភាពអឺរ៉ុប តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀង តំបន់សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប ដែលបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៤ ។ ទី៤គឺប្រទេសស្វីស បានរើសយកកិច្ចព្រមព្រៀងឧបតោភាគីជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ប្រទេសស្វីស បានសម្រេចលើកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងអស់ជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប ដែលគ្របដណ្តប់លើតំបន់ដែលមានសក្តានុពល រួមបញ្ជូលទាំងការធ្វើចំនាកស្រុករបស់ប្រជាជន មធ្យោបាយធ្វើដំណើរ និងវិធីសាស្ត្ររបាំងការពារជំនួញ ។ ការអភិវឌ្ឍន៍នេះ ជម្រុញឲ្យ ស.ព.ស.អ ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពលើអនុសញ្ញារបស់ពួកគេ ដើម្បីប្រាកដថាវានឹងបន្តចែកចាយនូវគម្រោងដ៏ជោគជ័យសម្រាប់ការរីកចម្រើន និងសេរីកម្មនៃជំនួញក្នុងចំនោមពួកគេ និងផ្នែកដ៏ទៃទៀតលើពិភពលោក ។ 1.	ប្រវត្តិនយោបាយ ការប្រឆាំងរបស់ប្រទេសអង់គ្លេសទៅលើការបង្កើត សមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប គឺមានភាពច្របូកច្របល់ និងស្មុកស្មាញ ។ ប្រទេសអង់គ្លេស ក៏បានធ្វើឲ្យមានភាពអំពល់ទុក្ខផងដែរដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលនេះជាពេលវេលាដែលប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ ។ ចក្រភពអង់គ្លេសដើររួមគ្នាជាមួយប្រទេសមួយចំនួន (រួមទាំងប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់សមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប) ហើយបានសម្រេចចិត្តដើម្បីបង្កើតសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុបឡើង ក្នុងឆ្នាំប្រហែល ១៩៥៩ ភ្លាមបន្ទាប់ពីការបង្កើតដោយសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបចំនួន៦ (បារាំង អាឡឺម៉ង់ អ៊ីតាលី បិលជឹម ឡុចសាំបួរ និង ណេដឺឡេន) ។ នៅថ្ងៃទី ៤ មករា ១៩៦០ សន្ធិសញ្ញាលើសមាគមន៍ពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ត្រូវបានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅក្នុងសាលធំក្នុងព្រះបរមរាជ្យវាំង ក្នុងទីក្រុងស្តុកហម ។ ការបង្កើតនេះធ្វើឲ្យមានការកើនឡើងនៃការទប់ស្កាត់ពន្ធគយលើផលិតផលឧស្សាហកម្ម ប៉ុន្តែមិនមានឥទ្ធិពលលើផលិតផលកសិកម្ម ឬក៏ជំនួញតាមមាត់សមុទ្រទេ ។ ភាពខុសប្លែកគ្នាចំបងរវាង ស.ស.អ និង ស.ព.ស.អ នោះគឺអវត្តមាននៃពន្ធនាំចេញនាំចូល ហើយ ធ្វើឲ្យសមាជិក ស.ព.ស.អ មានសិទ្ធគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការដាក់ពន្ធប្រឆាំងពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសដែលមិនមែនជាប្រទេសសមាជិក ស.ព.ស.អ ។ ថ្វីបើការផ្តួចផ្តើមគំនិតនេះសមរម្យយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលហិរញ្ញវត្ថុគឺមានភាពល្អប្រសើរខ្លាំងណាស់ ដូចជាវាជួយលើកទឹកចិត្តបង្កើនទំហំនៃការធ្វើពាណិជ្ជកម្មបរទេសក្នុងរង្វង់សមាជិករបស់វាពី ៣.៥ ទៅ ៨.២ កោដ ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិច កំឡុងឆ្នាំ ១៩៥៩ និង ១៩៦៧ ។ នេះជាលទ្ធផលដ៏ល្អប្រសើរជាងការចង់ចូលរួមរបស់ ស.ស.អ ទៅទៀត ។ បន្ទាប់ពីការចូលរួមនៃប្រទេសដាណឺម៉ាក និងចក្រភពអង់គ្លេស ក្នុងសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប ស.ព.ស.អ ចាប់ផ្តើមមានភាពរអាក់រអួល ។ សម្រាប់ហេតុផលនេះ ប្រទេសជាច្រើនបាន ទម្លាក់តម្លៃពន្ធនាំចេញនាំចូលរបស់ពួកគេដើម្បីរៀបចំចូលរួមជាមួយសមាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប ។ ប៉ុន្តែបទពិសោធន៍នេះ ធ្វើឲ្យថយចុះប្រាក់ចំនូល ដែលកាត់បន្ថយសារៈសំខាន់នៃ ស.ព.ស.អ ។ សមាជិកចំនួន៤ ដែលនៅសល់មានដូចជា ប្រទេសស្វីស ណូវេយ បិលជឹម និងប្រទេសអាយមែន ។ ប្រទេសអាយមែនបានដាក់ពាក្យចូលជាសមាជិក សហភាពអឺរ៉ុប ក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដោយសារមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨-២០១២ ។ 2.	ប្រវត្តិសមាជិក