cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
រដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រទេសកម្ពុជា
អំពីច្បាប់និងអំនាច
ច្បាប់ជាសេក្ដីសំដែងឆន្ទះរបស់ជាតិ។ច្បាប់ត្រូវប្រើទៅលើជនទាំងអស់ប់ទោះជាច្បាប់នេះរក្សាការពារក្ដីផ្ដន្ទាទោសក្ដី។ ច្បាប់ធានាអះអាងអោយខេមរជនទាំងពួងប្រើសេរីភាពនិងសិទ្ធទាំងឡាយដូចមានរៀបរាប់ក្នុងជំពូកមុននេះបើទោះជាដូចម្ដេចក៏ ដោយច្បាប់មិនអោយធ្វើអោយខូចសេរីភាពនិងសិទ្ធិទាំងនោះបានឡើយ។ ច្បាប់ធានាអះអាងអោយជនទាំងពួងមានសិទ្ធិអោយតុលាការទទួលជំនុំជុំរះ។សេលកដីខ្វះខាតធនធានមិនគ្រប់គ្រាន់មិនអាច ជាឧប្បស័គ្គក្នុងការអោយតុលាការទទួលជំនុំជំនរះបានឡើយ។ វៀរលែងតែមានបញ្ញិត្តិពិសេសដោយជាក់ច្បាស់ក្នុងច្បាប់ ។ច្បាប់មិនត្រូវយកទៅប្រើលើអំពើដែលកន្លងទៅហើយមុនពេលអោយ ប្រតិបត្តិតាមនោះទេ។ប៉ុន្តែជនណាក៏ដោយនឹងអាចត្រូវតុលាការជំនុំជំរះនឹងដាក់ទន្ទកម្មបានលុះតែជននោះបានប្រព្តឹត្តិបទ ល្មើសមានក្នុងច្បាប់ណាមួយដែលមានប្រកាសអោយប្រើហើយ។ហើយដែលត្រូវប្រើមុនមានបទល្មើសនោះ។ ច្បាប់ត្រូវប្រតិបត្តិតាម៖ -នៅភ្នំពេញកំណត់មួយថ្ងៃគត់ក្រោយដែលបានចុះច្បាប់នេះក្នុងរាជកិច្ច។ -នៅទីឯទៀតគឺក្នុងដែលស្រុកនៅមួយៗកំណត់ប្រាំថ្ងៃគត់ក្រោយរាជកិច្ចដែលមានចុះច្បាប់នោះទៅដល់សាលាស្រុក។ ប៉ុន្តែបើច្បាប់បានសំដែងថាការប្រញាប់នោះត្រូវប្រើភ្លាមៗក្នុងក្រុងភ្នំពេញក្រោយដែលបានយកទៅបិទនៅសាលាក្រុងហើយនៅ ក្នុងស្រុកនីមួយៗក្រោយដែលបានយកទៅបិទនៅសាលាស្រុក។ អំនាចគ្រប់យ៉ាងមកពីព្រះមហាក្សត្រិយ៏។អំនាចទាំងនោះត្រូវប្រើទៅតាមបទបញ្ញបត្តិនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះ។ រដ្ឋសភាជាអ្នកប្រើអំនាចនិតិបញ្ញត្តិក្នុងព្រះបរមនាមនៃព្រះមហាក្សត្រ។ អ្នកដែលមានសិទ្ធតែងច្បាប់នោះគឺព្រះមហាក្សត្រនិងគណៈគណរដ្ឋមន្ត្រីសមាជិកនៃរដ្ឋសភានិងសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាព្រះ រាជអាណាចក្រ។ គណរដ្ឋមន្ត្រីជាអ្នកប្រើអំនាចនិតិប្រតិបត្តិក្នុងព្រះបរមនាមនៃព្រះមហាក្សត្រិយ៏។ សាលាជំរះក្ដីគ្រប់ជាន់ថ្នាក់គ្រប់បែបជាអ្នកប្រើអំនាចតុលាការក្នុងព្រះបរមនាមនៃព្រះមហាក្សត្រិយ៏។
អំពីសមាជជាតិ
(ថ្មី)សមាជជាតិប់អោយប្រជារាស្ត្រជ្រាបបានដោយចំពោះនូវកិច្ចការផ្សេងៗដែលជាប្រយោជន៏ជាតិ។ពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទអាចចូលទៅ រួបរួមក្នុងសមាជាជតិបាន។ (ថ្មី)សមាជជាតិប្រជុំយ៉ាងតិចពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំការប្រជុំនេះត្រូវធ្វើឡើងតាមសេចក្ដីអញ្ជើញនៃនាយកសមាជជាតិត្រូវតាំងប្រធានរបស់ខ្លួន (ថ្មី)សមាជជាតិអនុម័តសច្ចាធិដ្ឋានជូនចំពោះរដ្ឋាភិបាលហើយអនុម័តសេក្ដីសំរេចជូនចំពោះរដ្ឋសភា។ការរៀបចំធ្វើនិងការប្រតិបត្តិនៃសមា ជត្រូវកំណត់ដោយជាកើលាក់ទុកក្នុងច្បាប់ណាមួយ។ (ថ្មី)រដ្ឋសភាអាចចាត់ចែងធ្វើប្រជាមតិចំពោះបញ្ហាណាដែលជាសេក្ដីសំរេចនៃសមាជ។
អំពីអំណាចតុលាករ
(មាត្រា៩៥ចាស់)ការរៀបចំនៃតុលាការមានបញ្ញត្តិទុកក្នុងច្បាប់ពិសេសមួយ។ (មាត្រា៩៦ចាស់កែប្រែ)ក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃតុលាការដោយអនុលោមតាមច្បាប់ត្រូវធានារ៉ាប់រងចំពោះវិន័យនិងឥស្សរភាពនៃចៅក្រម។ ក្រុមប្រឹក្សានេះត្រូវនៅក្រោមអធិបតីភាណនៃព្រះករុណាជាអង្កម្ចាស់ជីវិតលើត្បូងមានសមាសភាពដូចតទៅនេះ៖ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌..........ជាអនុប្រធាន សមាជិក២រូបចាត់តាំងដោយព្រះមហាក្សត្រិយ៏ សមាជិក៣រូបជ្រើសតាំងដោយរដ្ឋសភា សមាជិក២រូបជ្រើសតាំងដោយចៅក្រមទាំងឡាយ កាលបើព្រះមាហក្សត្រិយ៏មិនសព្វព្រះហឬទ័យប្រោសព្រះរាជទានព្រះរាជាធិបតីភាពក្នុងការប្រជុំនៃក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ទេឬមិនប្រោស ព្រះរាជទានចាត់តាំងដោយជាក់ស្ដែងនូវសមាជិកឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាអមព្រះអង្គមួយរូបធ្វើជាអធិបតីក្នុងពេលប្រជុំនោះទេអនុប្រធាននិងទទួ លធ្វើជាអធិបតី។សេចក្ដីសុំរេចនៃក្រុមប្រឹក្សាជានខ្ពស់នៃតុលាការត្រូវយកតាមមតិភាគច្រើនដោុវិធីបោះឆ្នោត។ក្នុងករណីមានបែកសំឡេ ងជា២ភាគស្មើគ្នានោះត្រូវយកតាមសំលេងនៃអធិបតី។ច្បាប់ពិសេសមួយនិងកំណត់ពីការរៀបចំនៃក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នេះ។
បញ្ញត្តិទូរទៅ
(មាត្រា៩៧ចាស់)បទបញ្ញត្តិទាំងឡាយដែលស្តីអំពីរៀបគ្រប់គ្រងដោយមានពញរះមាហាក្សត្រិយ៏ជាអគ្គបករមុខរបស់រដ្ឋនេះ១.អំពីរបៀប គ្រប់គ្រងដោយអាស្រ័យអ្នកតំនាងរបស់ប្រជារាស្ត្រនេះ១.អំពីគោលចារិកនៃសេរីភាពនិងសមភាពដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះធានាអះអាងអោ យាមាន១.មិនត្រូវសុំកែប្រែសោះឡើយ។ (មាត្រា៩៨ចាស់)ហាមមិនអោយកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញដើម្បីនិងបន្ថយព្រះរាជសិទ្ធិទាំងឡាយដែលាមានត្រាទុកជាស្រេចហើយ។ (ថ្មី)(មាត្រា៩៩ចាស់)អ្នកដែលមានសិទ្ធិផ្ដើមគំនិតកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញគឺៈ១ព្រះមហាក្សត្រិយ៏២នាយករដ្ឋមន្ត្រី៣ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណា ចក្រនិង៤ប្រធានរដ្ឋសភា។អ្នកណាមួយក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរខាងលើនេះត្រូវធ្វើទៅតាមសេសចក្ដីអនុម័តិនៃសភាដែលខ្លួនជាប្រជានដោ យមានសមាជិកចំនួនភាគមួយក្នុង៤(១/៤)យ៉ាងតិចធ្វើពាក្យសុំ។ (មាត្រា១០០ចាស់)របៀបកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញដូចគ្នានិងរបៀបដែលមានត្រាទុកសំរាប់បញ្ចេញមតិតាំងច្បាប់ធម្មតា។ប៉ុន្តែត្រូវមានភាគច្រើនដល់ បីក្នុងបួន(៣/៤)នៃរដ្ឋសភយល់ព្រមផងទើបយកជាករបានហើយមិនអាចប្រកាសថាជាករប្រញាប់បានទេ។ (មាត្រា១០១ចាស់)រដ្ឋសភាមានសិទ្ធិបកស្រាយសេចក្ដីបទរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះជាដច់ខាត។ (មាត្រា១០២ចាស់)ដើម្បីនិងកំណត់ភាគច្រើនដោយដាច់ខាតក្នុងចំនួនសមាជិកនៃសភានីមួយៗត្រូវពិតចំនួនសមាជិកនៃសភានោះដោយឥត រាប់បញ្ចូល៖ សមាជិកណាដែលទតួលអនិច្ចកម្មទៅហើយ។ សមាជិកណាដែលផុតចាកសមាជិកភាពដោយលាលែងក្ដីដោយត្រូវបណ្ដេញក្ដីឬដោយមិនទទួលតាំងជាសមជិកពេញទីក្ដី។ សមាជិកណាដែលទទួលតំនែងក្នុងរដ្ឋាភិបាលឬត្រូវបញ្ជូនទៅប្រតិបត្តិការឯណាក្ដី។ (មាត្រា១០៣ចាស់)បទបញ្ញត្តិទាំងពួងដែលត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់មិនផ្ទុយសេចក្ដីគ្នានិងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនោះត្រូវតំកលទុកប្រតិបត្តិទៅ។
បទបញ្ញត្តិពិសេស
ក្នុងករណីដែលកាលៈទេសៈពុំអនុញ្ញាតអោយចាត់តាំងទំាងព្រះមហាក្សត្រិយ៏ថ្មីទាំងក្រុមប្រឹក្សារាជានុសិទ្ធិដោយអនុឡោមទៅ តាមបទបញ្ញត្តិមាត្រា៣០និង៣០ស្ទួននៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនោះសភាទំងពីរត្រូវរួបរួមគ្នាដោយសេចក្ដីអញ្ជើញនៃប្រធានរដ្ឋសភានិងក្រោ មអធិបតីភាពនៃប្រធានដោយអនុលោមទៅតាមឆន្ទៈដែលប្រជារាស្ត្របានសម្ដែងហើយសភាទាំងនេះអាចលើកអំនាចនិងបុព្វសិ ទ្ធិទាំងឡាយរបសប្រមុខរដ្ឋប្រគល់ទៅឥស្សរជនណាមួយរូបដែលប្រជាពលរដ្ឋស្រលាញ់ទុកចិត្តហើយបានបញ្ចេញមតិចង្អុលបង្ហា ញយ៉ាងជាក់ច្បាស់។មុននិងទទួលតំនែងប្រមុខរដ្ឋត្រូវថ្លែងសញ្ចាប្រណិធានក្នុងទីប្រជុំសភាមានសេចក្ដីដូចមានត្រា៣៤នៃរដ្ឋធម្ម នុញ្ញហើយបន្ថែមពាក្យថា(ហើយខ្ញុំានមសេចក្ដីស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះរាជបល្ល័ង្គ)។ប្រសិនបើប្រមុខរដ្ឋពុំបានស្ថិតនៅក្នុងកម្ពុជារដ្ឋមួ យដងមួយគ្រាឬពុំអាចទទួលភារៈបានក្នុងមួយដងមួយគ្រាប្រមុខរដ្ឋប្រគល់ភារៈនេះទៅប្រធាមរដ្ឋសភានិងប្រធានរដ្ឋសភាទទួល ភារៈកាន់កាប់ភរៈទាំងនេះដោយទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ខ្លួន។
គួរចំណាំទុកជាពិសេស
គ.ស.១៩៤៧។ព្រះរាជក្រមលេខ៤៦៤.ន.ស.ចុះថ្ងៃទី៦-៩-៤៨បានប្រកាសចុះថ្ងៃទី៦ខែឧសភារៀងរាល់ឆ្នាំជាបុណ្យជាតិព្រោះជា ការបរិច្ឆេទនៃការប្រកាសអោយប្រើរដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រទសកម្ពុជា។រដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះបានទទួលការកែប្រែនិងបន្ថែមតាមច្បាប់ដែលរដ្ឋស ភាទី៣បានអនុម័តេជាលើកទី២ពីថ្ងៃទី៦ធ្នូ.គ.ស.១៩៥៥ហើយដែលមានព្រះរាជក្រមលេខ៦៥.ន.ស.ចុះថ្ងៃទី១៤-១-៥៦ប្រកាស អោយប្រើ។ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះបានទតួលការកែប្រែនិងបន្ថែមច្បាប់ដែលរដ្ឋភាទី៤បានអនុម័តពីថ្ងៃទី២០មករា១៩៥៩ហើយដែលមានព្រះរាជ ក្រមលេខ២៩៧.ន.ស.ចុះថ្ងៃទី១៣-២-៥៩ប្រកាសអោយប្រើ។ បានទទួលការកែប្រែតាមច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាទី៤បានអនុម័តកាលពីថ្ងៃទី១៦-៦-៥៩ហើយដែលមានព្រះរាជក្រមលេខ៣២៨.ន.ស ចុះថ្ងៃទី២៨កក្កដា១៩៥៩ប្រកាសអោយប្រើ។ បានទទួលការកែប្រែនិងបន្ថែមតាមច្បាប់ដែលរដ្ឋភាទី៣បានអនុម័តជាលើកទី២ពីថ្ងៃទី៣០មករា១៩៥៧ហើយដែលមានព្រះរាជ ក្រមលេខ១៦៩.ន.សចុះថ្ងៃទី៨-៣-៥៧ប្រាកាសអោយប្រើ។ព្រះរាជក្រមលេខ២៤២.ន.សចុះថ្ងៃទី៧-១-៥៨បានប្រកាសអោយប្រើ ច្បាប់ដែលរដ្ឋភាទី៣បានអនុម័តជាលើកទី២កាលពីថ្ងៃទី១៨-១២-៥៧ស្ដីអំពីបញ្ចូលសមាជិកទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រង់ជំពូក៨មាន៤ មាត្រា(មាត្រា៩២-៩៣-៩៤និង៩៥)។ បានទទួលការកែប្រែហសដហថសដហថសដហសដ្ថ
បំពង់អេឡិចត្រុង
បំពង់អេឡិចត្រុង ជាគ្រឿងអេឡិចត្រូនិចប្រភេទសកម្ម។ វាជាបំពង់ធ្វើពីកែវសុញ្ញកាសឬមានផ្ទុកឧស្ម័ន ដែលគេអាចធ្វើអោយអេឡិចត្រុង មានចលនាក្រោមអំពើនៃ​ដែនអគ្គីសនី ឬ ដែនម៉ាញេទិច។
ប្រភេទដែលមានឧស្ម័ន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អេឡិចត្រូនិច
គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច
right|thumb|400px|គ្រឿងអេឡិចត្រូនិចផ្សេងៗ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច​ជាធាតុគ្រឺះប្រើក្នុងសៀគ្វីអេឡិចត្រូនិច។ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច​មានជើងធ្វើពីសំណឬលោហៈ ចំនួនលើសពី២។ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិចអាច​ផ្គុំគ្នាបង្កើតជាសៀគ្វី​ដោយផ្សាភ្ជាប់ទៅលើបន្ទះសៀគ្វីព្រីន
ប្រភេទ
គេអាចចែកប្រភេទគ្រឿងអេឡិចត្រូនិចជា៣ក្រុមធំៗដូចតទៅ៖
ស្រុកបរិបូណ៌
(Baribour District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលមានរដ្ឋបាល ១១ឃុំ និង ៦៤ភូមិ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ស្រុកបរិបូណ៌មាន ១១ ឃុំ ៖
ឃុំភ្នំបាត
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល។ នេះមាន ២២ភូមិ ៖
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល
ស្រុកជលគិរី
ស្រុកជលគីរីមាន ៥ ឃុំ ៖
វិធីវិទ្យាសាស្ត្រ
វិធីវិទ្យាសាស្ត្រ សម្ដៅ​យក​វិធី​សាស្ត្រ​សិក្សា ឬ ស្វែង​យល់​អំពី​បាតុភូតិ​ ឬ កម្មវត្ថុ​សិក្សា​ណា​មួយដោយ​ផ្អែក​លើ​ការ​សង្កេត ពិសោធន៍ វាស់​វែង កត់ត្រា ប្រមូល​និងវិភាគ​ទិន្នន័យ និង វាយ​តម្លៃ ឬ សន្និដ្ឋាន​តាម​សមហេតុ​សមផល។ វិធី​វិទ្យាសាស្ត្រ មាន​ដំណើរ​ការ​ជាប្រព័ន្ធ មាន​ដំណាក់​កាល​ច្បាស់​លាស់។ មុខ​វិជ្ជា​ជា​ច្រើន​ដែល​ភ្ជាប់​នឹង​ពាក្យ​វិទ្យាសាស្ត្រ​ កាលណា​គេ​សិក្សា​មុខ​វិជ្ជា​នោះតាម​បែប​វិទ្យាសាស្ត្រ ទោះ​មុខវិជ្ជា​ទាំងនោះ​សិក្សា​ពីសង្គម​ក្ដី។ ឧទាហរណ៍ វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ វិទ្យាសាស្ត្រ​សេដ្ឋកិច្ច វិទ្យាសាស្ត្រ​សុខាភិបាល​ ជាដើម។ ក្នុង​វិធី​វិទ្យាសាស្ត្រ គេតែង​ជួប​​ប្រទះ​​បញ្ញត្តិ​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា ច្បាប់ គោលការណ៍ ទ្រឹស្ដី ស្វ័យសត្យ សម្មតិកម្ម ជាដើម។
ដំណាក់កាល​ទូទៅនៃវិធីវិទ្យាសាស្ត្រ
ឧទាហរណ៍៖ សំនួរ៖ តើ​លោហៈ​រីកឬ​រួម​ពេល​ត្រូវ​កម្ដៅ? សម្មតិកម្ម៖ លោហៈរួម​នៅពេល​ត្រូវ​កម្ដៅ។ ពិសោធន៍៖ យក​លោហៈច្រើន​ប្រភេទ​ទៅ​ដុត​កម្ដៅ។ គេ​សង្កេតឃើញ​លោហៈរីក។ វាយតម្លៃ៖ សម្មតិកម្មខុស។
ខាងលើ​នេះ គ្រាន់តែ​ជា​ឧទាហរណ៍ដើម្បីស្វែង​យល់​ពី​ដំណាក់កាល ជាទូទៅប៉ុណ្ណោះ។ វិធី​វិទ្យាសាស្ត្រ​ មាន​ដំណាក់កាល​លម្អិត​ជាច្រើនទៀត។ គួរ​កត់​សម្គាល់​ដែរ​ថា ការ​វាយ​តម្លៃ​សម្មតិកម្ម​ មិន​ដូច​ជា​ការ​សន្និដ្ឋាន​ឡើយ។ ដូចជា ឧទាហរណ៍​ខាង​លើលោះ​ត្រា​តែ​លទ្ធផលពិសោធន៍ គាំទ្រសម្មតិកម្មផ្ទុយ (លោហៈរីក កាលណា​គេដុត​កម្ដៅ​វា។) ទើបគេ​អាច​សន្និដ្ឋានផ្ទុយ​បាន។ ប្រសិន​បើ​លទ្ធផល​ពិសោធន៍ គ្រាន់​តែទាត់​ចោល​សម្មតិកម្ម ហើយ​មិនគាំទ្រអ្វីផ្សេង គេគ្រាន់តែវាយ​តម្លៃ​ថា​សម្មតិកម្ម​មិន​ត្រឹមត្រូវ តែ​មិន​អាច​សន្និដ្ឋាន​អ្វី​បាន​ទាំង​អស់។ គួរ​កត់​សម្គាល់​ដែរ​ថា ការ​សន្និដ្ឋាន​ដាច់ខាត ១០០% កម្រ​មានណាស់។ ឧទាហរណ៍​ជាក់​ស្ដែង​គឺ ច្បាប់​ទីពីរ​របស់​ញូវ​តុន ត្រឹម​ត្រូវចំពោះ​ល្បឿន​ធម្មតា ក៏ប៉ុន្តែ កាល​ណា​ល្បឿន​របស់​វត្ថុ ខិត​ជិត​ល្បឿន​ពន្លឺ ច្បាប់ទីពីរ​របស់​ញូវតុន ចាំបាច់ត្រូវ​កែប្រែ។
ពាក្យ​ដែល​គេ​តែង​ជួប​ប្រទះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យាសាស្ត្រ
ការប្រើប្រាស់ភាសា
ការប្រើប្រាស់ភាសាគឺជាវិស័យមួយដែសសិក្សាអំពីភាពដូចគ្នា ការស៊ើបអង្កិត និង ដោះស្រាយនូវបញ្ហាជីវិតពិតដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយនិង​ភាសា។ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានអោយនិយមន័យការប្រើប្រាស់ភាសាថាគឺជាការអប់រំ ភាសាវិទ្យា ចិត្តវិទ្យា វិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រ នរវិទ្យា និង សង្គមវិទ្យា។
កម្មសិទ្ធិ
ផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃការប្រើប្រាស់ភាសាបានរាប់បញ្ចូលដូចជា ទ្វិភាសានិយម និង និយមភាសាច្រើនជាង ម៉ាស៊ីននៃការទំនាក់ទំនងចម្រុះ វិភាគនៃការសន្ទនា ភាសាគរុកោសល្យ ការទទួលយកនូវភាសាទីពីរ  សិល្បៈនៃការរៀបចំសន្ទានុក្រម គោលបំណងនៃភាសា និងនយោបាយ ភាពទាន់សម័យ ការសិក្សានូវរប្រៀបប្រើភាសាក្នុងសង្គម  និតិវេជ្ជវិទ្យា ភាសាវិទ្យា និង ការបកប្រែ។ ផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃវិស័យសារពត៌មានបានរាប់បញ្ចូលឡើងវិញជាប្រចាំឆ្នាំនៃការប្រើប្រាស់ភាសា មានដូចជា ការស្វែងយល់ពីភាសា រំលឹកឡើងវិញនៃការប្រើប្រាស់ភាសាអន្តរជាតិ ការប្រើប្រាស់ភាសានៃកាសែតអន្តរជាតិ រឿងរាវក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសា និង ការសិក្សាអំពីភាសា។
ប្រវត្តិ
ប្រពៃណីនៃការប្រើប្រាស់ភាសាបានបង្កើតឡើងដោយខ្លួនវានៅក្នុងចំណែកមួយនៃការឆ្លើយតបទៅនិង ស្វែងសិក្សាក្នុងភាសាវិទ្យានៅចុងសតវត្ស​១៩៥០ នៃការបង្កើតឡើងនូវភាសាវិទ្យា ហើយតែងតែត្រូវបានរក្សាទុកជាច្បាប់ដើមមួយសំរាប់សិក្សាស្រាវជ្រាវ និង សំរាប់ធ្វើបទបង្ហាញដល់អ្នកសិក្សា ដោយវាមានសារសំខាន់ក្នុងបញ្ហាសិក្សាភាសា។ ការប្រើប្រាស់ភាសាពីដើមឡើយគឺត្រូវបានជាប់ទាក់ទងដោយខ្លួនវាផ្ទាល់ជាមួយនិងគោលការណ៏និងការអនុវត្តន៏ទៅលើមូលដ្ឋានគ្រឹះរបស់ភាសាវិទ្យា។ ក្នុងថ្ងៃដំបូងគេបង្អោះការស្វែងយល់ភាសាត្រូវ បានគិតថាជា “ភាសា-អនុវត្តន៏” តិចតូចត្រឹមតែជាផ្នែកខាងក្រៅនៃមុខវិជ្ជាតែប៉ុណ្ណោះ។ តែយ៉ាង​ណាក៏​ដោយក្នុងសតវត្សន៏១៩៦០ការប្រើប្រាស់ភាសាត្រូវបានចំរើនឡើងអាចរាប់បញ្ចូលទៅនិងភាសានយោបាយ និងភាសាទីពីរ។ ដូចជានៅក្នុងសតវត្សន៏​១៩៧០​ដំបូងការប្រើប្រាស់ភាសាបានក្លាយជាបញ្ហាជាក់លាក់ជាងទ្រឹស្តីភាសាវិទ្យាផងដែរ។ការប្រើប្រាស់ភាសាគឺ​ត្រូ​វ​បានរួម​​បញ្ចូលក្នុង​ដំណោះ​ស្រាយនៃបញ្ហាទំនាក់ទំនងក្នុងពិភពលោកយ៉ាងពិតប្រកដ។ តាមរយៈសតវត្សន៏ទី១៩៩០ ការប្រើប្រាស់ភាសាត្រូវបានពង្រីក​ឡើងវិញដោយ​មានការ​រួម​បញ្ចូលក្នុងការសិក្សាយ៉ាងដិតដល់និងការនិយមសិក្សាភាសាច្រើន។ ការស្វែងរកនៃការប្រើប្រាស់ភាសា​ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជា” ផ្នែកខាងទ្រឹស្តីនិង​ការអនុវត្តន៏​ជាក់ស្តែងនៃបញ្ហាពាក្យច្បាស់លាស់ក្នុងភាសាមួយដែលគឺជាគោល”។
សហរដ្ឋអាមេរិក
នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ការប្រើប្រាស់ភាសាត្រូវបានចាប់ផ្តើមស្របទៅនឹងការអនុវត្តយ៉ាងទូលំទួលាយចាប់ពីការរៀបចំនូវភាសាវិទ្យាជាលើកដំបូង​ដើម្បីបង្រៀនភាសាអង់គ្លេសតាមសាលារៀននិងក្រោយមកជាលើកទីពីរតាមរយៈការបង្រៀននូវភាសាបរទេស។ ការប្រើប្រាស់ភាសាបានខិតជិតដល់ការបង្រៀន​ភាសាដែលត្រូវបានប្រកាសឲប្រើប្រាស់ជាសកលដោយLeonard Bloomfield ដែលជានាក់បានអភិវឌ្ឍន៏នៅមូលនិធិសំរាប់ក​ម្មវិធីហ្វឹកហាត់កងទ័ពធ្វើឯកទេសក​ម្ម​​ហើយនិងដោយCharles C។ហ្វ្រីសគឺជាអ្នកដែលបានបង្កើតនៅវិទ្យាស្ថានភាសាអង់គ្លេសនៅឯសាកលវិទ្យាល័យមីឆិហ្គានក្នុង១៩៤១។ ១៩៤៨ ក្រុមស្រាវជ្រាវនៅឯ មីឆិហ្គានបានបង្កើតនៅការសិក្សាភាសា៖ ការប្រើប្រាស់ភាសាសារពត៌មានគឺជាក្រុមប្រើប្រាស់ភាសាសារពត៌មានដំបូងគេ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា
របៀបក្នុងការសិក្សា
រូបភាពតូច|ស្តាំ
វិធីសាស្រ្តដែលផ្អែកលើការបណ្តុះបណ្តាបណ្ណបង្ហាញអក្សរ
ភ្លកាតមានអក្សរដែលអាចមើលឃើញនៅលើកាត។ ទាំងនេះមានប្រើជាច្រើននៅក្នុងការបង្រៀននិងការរៀនប៉ុន្តែអាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការពិនិត្យឡើងវិញ។ និស្សិតជាញឹកញាប់ធ្វើឱ្យប័ណ្ណផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកពន្លឺឬប័ណ្ណសន្ទស្សន៍លម្អិតបន្ថែមទៀត - កាតបានរចនាឡើងសម្រាប់ដាក់ជាញឹកញាប់ទំហំរថយន្តA5, ដែលសេចក្តីសង្ខេបខ្លីត្រូវបានសរសេរ។ ក្នុងនាម ដាច់ពីគ្នានិងដោយឡែកពីគ្នា, ពួកគេមានអត្ថប្រយោជន៍នៃការអនុញ្ញាតឱ្យសិស្សនិស្សិតឡើងវិញគោលបំណងឱ្យពួកគេជ្រើសរើសយកមួយដើម្បីអានជាងឬជ្រើសដោយចៃដន្យសម្រាប់ការធ្វើតេស្តដោយខ្លួនឯងបាន។
វិធីសាស្រ្តដែលផ្អែកលើការព័ត៌មានសង្ខេបនិងការប្រើប្រាស់ពាក្យគន្លឹះ
វិធីសាស្រ្តសង្ខេបខុសគ្នាអាស្រ័យលើប្រធានបទនេះទេប៉ុន្តែភាគច្រើនទាក់ទងនឹងការ condensing ចំនួនធំនៃពត៌មានពីការពិតណាស់មួយឬសៀវភៅចូលទៅក្នុងកំណត់ត្រាខ្លី។ ជាញឹកញាប់ចំណាំទាំងនេះត្រូវបាន condensed បន្ថែមទៀតបន្ទាប់មកចូលទៅក្នុងអង្គហេតុសំខាន់។ សេចក្តីសង្ខេបដែលរៀបចំ: ដូចជាគ្រោងបង្ហាញពីពាក្យនិងនិយមន័យនិងទំនាក់ទំនងជាធម្មតានៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធមែកធាង។ ដ្យាក្រាមអង្គការ SPIDER: ការប្រើដ្យាក្រាមពីងពាងឫផែនទីដែលដាក់ចិត្តអាចជាវិធីដ៏មានប្រសិទ្ធិភាពនៃការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងគោលគំនិតរួមគ្នា។ ពួកគេអាចមានប្រយោជន៍សម្រាប់ការរៀបចំផែនការការសរសេរតែងសេចក្តីនិងការឆ្លើយតបអត្ថបទក្នុងការប្រឡង។ ឧបករណ៍ទាំងនេះអាចផ្ដល់ឱ្យអ្នកនូវសេចក្ដីសង្ខេបដែលមើលឃើញនៃប្រធានបទដែលបានរក្សារចនាសម្ព័ន្ធរបស់វាឡូជីខលមួយជាមួយនឹងបន្ទាត់ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាផ្នែកតភ្ជាប់គ្នា។
វិធីសាស្រ្តដែលមានមូលដ្ឋានលើរូបភាពដែលមើលឃើញ
អ្នកសិក្សាខ្លះត្រូវបានគេគិតថាមានរចនាប័ទ្មសិក្សាមួយដែលមើលឃើញហើយនឹងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនពីការទទួលបានព័ត៌មានពីការសិក្សារបស់ពួកគេដែលមានជាញឹកញាប់ពាក្យសំដីយ៉ាងខ្លាំងនិងការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសដែលអាចមើលឃើញដើម្បីជួយអ៊ិនកូដនិងរក្សាវានៅក្នុងការចងចាំ។ បច្ចេកទេសការចងចាំមួយចំនួនបានធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់នៃការចងចាំដែលមើលឃើញឧទាហរណ៍វិធីសាស្រ្តអំពីព័ត៌មានសំខាន់ៗនៅក្នុងទីតាំងពិតប្រាកដដែលស្ថិតនៅជុំវិញយើង។ ដ្យាក្រាមជាញឹកញាប់ឧបករណ៍ underrated ។ ពួកគេអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីនាំយកនូវព័ត៌មានទាំងអស់ដែលបានរួមគ្នានិងផ្តល់ការអនុវត្តន៍រៀបចំនូវអ្វីដែលត្រូវបានគេរៀនដើម្បីបង្កើតអ្វីមួយជាក់ស្តែងនិងមានប្រយោជន៍។ ពួកគេក៏អាចជួយប្រមូលនៃពត៌មានបានរៀនយ៉ាងឆាប់រហ័ស, ជាពិសេសប្រសិនបើសិស្សដែលបានធ្វើដ្យាក្រាមខណៈពេលដែលកំពុងសិក្សាពត៌មាននេះ។ រូបភាពបន្ទាប់មកអាចត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យបញ្ចេញកាតដែលជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធិភាពខ្លាំងណាស់ដែលការពិនិត្យឡើងវិញនៅនាទីចុងក្រោយជាជាងការ rereading សម្ភារៈដែលបានសរសេរណាមួយ។ រូបភាពតូច|ស្តាំ
វិធីសាស្រ្តដោយផ្អែកលើយុទ្ធសាស្រ្តការប្រឡង
ខ្មៅ ក្រហម បៃតង វិធីសាស្រ្ត បានបង្កើតឡើងតាមរយៈរាជអក្សរសាស្ត្រមូលនិធិ អាចជួយសិស្សក្នុងការធានាថាទិដ្ឋភាពនៃសំណួរដែលគ្រប់ចោទត្រូវបានគេចាត់ទុកថាទាំងនៅក្នុងការប្រឡងនិងការសរសេរតែងសេចក្ដី។ និស្សិតដែលបានបញ្ជាក់ផ្នែកពាក់ព័ន្ធនៃការប្រើប្រាស់សំណួរទាំងបី ពណ៌ដោយឡែកពីគ្នា ឬសមមូលមួយចំនួន ។ ការណែនាំដោយឥតលាក់លាម" denotes ខ្មៅយ៉ាងច្បាស់ពោលគឺជាអ្វីដែលត្រូវតែធ្វើ បទបញ្ជាឬការណែនាំជាក់ស្តែង។ ពណ៌ក្រហមគឺជាចំណុចយោងមួយឬបញ្ចូលទាមទារឱ្យមានប្រភេទមួយចំនួនជាធម្មតាដែលត្រូវធ្វើជាមួយនិយមន័យពាក្យលើកឡើងនិពន្ធ, ទ្រឹស្ដី ល (ទាំងសំដៅយ៉ាងជាក់លាក់ឬ implied យ៉ាងខ្លាំង) ។ ពណ៌បៃតងសញ្ញា Gremlin ដែលជាសញ្ញាច្បាស់មួយដែលអាចបានយ៉ាងងាយស្រួលនឹកឬ "បតងពន្លឺដែលផ្តល់នូវព័ត៌មានជំនួយនៅលើរបៀបដើម្បីបន្តឬកន្លែងដែលត្រូវដាក់ការគូសបញ្ជាក់នៅក្នុងចម្លើយ [1] នេះ។ វិធីសាស្រ្តដ៏មានប្រជាប្រិយភាពមួយទៀតខណៈដែលការសិក្សានេះគឺដើម្បីនោម; ចំណុចភស្តុតាងនិងពន្យល់ហេតុផលការនេះអាចជួយឱ្យសិស្សបំបែកសំណួរប្រឡងធ្លាក់ចុះដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេដើម្បីបង្កើនសញ្ញា / ថ្នាក់ទីរបស់ពួកគេក្នុងអំឡុងពេលការប្រឡងនេះ។ សាលារៀនជាច្រើននឹងលើកទឹកចិត្តឱ្យអនុវត្តវិធីសាស្រ្ត P.E.Eing មុនពេលប្រឡងមួយ។
វិធីសាស្រ្តដែលមានមូលដ្ឋានលើការគ្រប់គ្រងពេលវេលាការរៀបចំនិងការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅ
ជាញឹកញាប់ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងទៅនឹងប្រសិទ្ធភាពនៃការសិក្សានេះអាចត្រូវបានសម្រេចតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរអ្វីដែលមិនទាក់ទងទៅនឹងសម្ភារៈសិក្សានេះដោយខ្លួនវាដូចជាពេលដែលគ្រប់គ្រង, ការបង្កើនការលើកទឹកចិត្តនិងជៀសវាងការពន្យារពេលហើយក្នុងការកែលម្អដេកនិងរបបអាហារ។ ការគ្រប់គ្រងពេលវេលានៅក្នុងវគ្គសិក្សាមួយមានគោលបំណងដើម្បីធានាថាសកម្មភាពដែលសម្រេចបាននូវផលប្រយោជន៍ដ៏ធំបំផុតត្រូវបានគេដែលបានផ្ដល់ឱ្យការផ្តោតអារម្មណ៍ដ៏អស្ចារ្យបំផុត។ ប្រព័ន្ធភ្លើងចរាចរណ៍គឺជាវិធីដ៏សាមញ្ញនៃការកំណត់អត្តសញ្ញាណពីសារៈសំខាន់នៃពត៌មាននេះបង្ហាញឬគូសបញ្ជាក់ព័ត៌មាននៅក្នុងពណ៌: នេះបានរំឭកសិស្សនិស្សិតដើម្បីចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងសេចក្ដីដែលនឹងផ្តល់ផលប្រយោជន៍លឿនបំផុតខណៈដែលប្រធានបទ "ពណ៌ក្រហម" ត្រូវបានដោះស្រាយតែជាមួយប្រសិនបើពេលវេលាដែលអនុញ្ញាតឱ្យ។ គំនិតនេះគឺស្រដៀងគ្នាទៅនឹងការវិភាគរបស់, ABC ដែលត្រូវបានប្រើជាទូទៅដោយកម្មករដើម្បីជួយកំណត់អាទិភាព។ ដូចគ្នានេះផងដែរគេហទំព័រមួយចំនួន (ដូចជា Flash Notes អាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់សម្ភារៈសិក្សាបន្ថែមនិងអាចជួយកែលម្អការគ្រប់គ្រងពេលវេលានិងបង្កើនការលើកទឹកចិត្ត។
បំពង់សុញ្ញកាស
បំពង់សុញ្ញកាស ជាបំពង់អេឡិចត្រុងមួយប្រភេទ ដែលផ្នែកខាងក្នុងជាសុញ្ញកាស។ វាជាគ្រឿងអេឡិចត្រូនិច ដែលគេប្រើសំរាប់ តំរឹមភ្លើង យោលភ្លើង ធ្វើម៉ូឌុឡាស្យុង ធ្វើដេម៉ូឌុឡាស្យុង ពង្រីកភ្លើង ជាដើម។ បច្ចុប្បន្ន បំពង់សុញ្ញកាស​មិនសូវមានការនិយមប្រើទេ​ តាំងពីគេរកឃើញត្រង់ស៊ីស្ទ័រមក។
សញ្ញាណ
ជាទូទៅ បំពង់សុញ្ញកាសធ្វើពីកែវ លោហៈ ឬ សេរ៉ាមិច ដែលនៅក្នុងនោះជាសុញ្ញកាសឬមានផ្ទុកឧស្ម័នកំរនិងចំហាយបារ៉តតិចតួចក្រោមសំពាធទាប។ នៅក្នុងកែវនោះ គេដាក់អេឡិចត្រូតដែលអាចធ្វើបន្សាយអេឡិចត្រុងពេលគេកំដៅវាទៅសីតុណ្ហភាពខ្ពស់មួយ (ផលអេឌីសុង)។ គេអាចគ្រប់គ្រងចលនាអេឡិចត្រុង​នេះដោយប្រើដែនអគ្គីសនី ឬ ដែនម៉ាញេទិចបាន។
ខេត្តរបស់ប្រទេសជប៉ុន
ប្រទេសជប៉ុនត្រូវបានបែងចែកទៅជា 47 ខេត្ត (都道府県, todōfuken, តុដូហ្វុគេន), ដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ទាបជាងរដ្ឋាភិបាលជាតិភ្លាមៗ ហើយបង្កើតកម្រិតយុត្តាធិការដំបូងរបស់ប្រទេសនិងការបែងចែករដ្ឋបាល រួមបញ្ចូលខេត្តចំនួន 43 ខេត្តដែលត្រឹមត្រូវ​ (県, ken, ខេន) 2 ខេត្តនៅទីក្រុង (府, fu, ហ្វុ: អូសាកា និងក្យូតូ) និងមួយទីក្រុងធំ (都, to, តុ: តូក្យូ)​ នៅឆ្នាំ 1868 សម័យមេជី រដ្ឋបាលហ្វុហាន់កិនសាន់ឈីសេបានបង្កើតអាណាខេត្តដំបូង (ទីក្រុង ហ្វុ និងជនបទ ខេន)​ ដើម្បីជំនួសអ្នកគ្រប់គ្រងទីក្រុង និងជនបទ (ប៊ូហ្គ្យូ, ដៃកាំង, ។ល។) នៅក្នុងផ្នែករបស់ប្រទេសដែលពីមុនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយផ្ទាល់ដោយស្យូហ្គុន និងទឹកដីមួយចំនួននៃពួកឧទ្ទាមឬពួកអ្នកស្មោះស្ម័គ្រស្យូគុនដែលមិនបានដាក់ជូនរដ្ឋាភិបាលថ្មី ដូចជាអៃហ្ស៊ឹ ឬវ៉ាកាម៉ាត្ស៊ឹ ដែនសក្តិភូមិ (ហាំង) ទាំងអស់ដែលនៅសល់ក៏ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជាខេត្តផងដែរ ដូច្នេះ​ខេត្ត​បាន​បែងចែក​ប្រទេស​ទាំងមូល នៅក្នុងរលកជាច្រើននៃការបង្រួបបង្រួមទឹកដី ខេត្តចំនួន 47 នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយវេននៃសតវត្ស ទាំងនេះនៅជាប់នឹងខេត្តរិត្ស៊ឹរ្យ៉ូបុរាណរបស់ប្រទេសជប៉ុន
នាយកប្រតិបត្តិរបស់ខេត្តនីមួយៗ គឺជាអភិបាលដែលជាប់ឆ្នោតដោយផ្ទាល់​ (知事, chiji, ឈិជិ) ច្បាប់ និងថវិកាត្រូវបានអនុម័តដោយការជួបប្រជុំគ្នាប្រព័ន្ធក្រុមប្រឹក្សាតែមួយ (議会, gikai, ហ្គីខៃ) សមាជិករបស់ពួកគេត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់រយៈពេលបួនឆ្នាំ
ក្រោមសំណុំរបស់ច្បាប់ឆ្នាំ 1888-1890 ស្តីពីរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់ រហូតដល់ឆ្នាំ 1920 ខេត្តនីមួយៗ (បន្ទាប់មកមានតែ 3 ទីក្រុង និង 42 ខេត្ត; ខេត្តហុកកៃដូ និងខេត្តអូគីណាវ៉ាស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់ផ្សេងៗគ្នារហូតដល់សតវត្សទី 20)​ ត្រូវបានបែងចែកទៅជាទីក្រុង (市, shi, ស៊ិ) និងស្រុក (郡, gun, ហ្គុន) និងស្រុកនីមួយៗចូលទៅក្នុងទីក្រុង (町, chō/machi, ឆូ/ម៉ាឈិ) និងភូមិ (村, son/mura, សុន/មុរ៉ា)​ ហុកកៃដូមាន 14 អនុខេត្តដែលដើរតួជាការិយាល័យអនុខេត្តទូទៅ (総合振興局, sōgō-shinkō-kyoku, សូហ្គោស៊ីនកូក្យូឃុ) និងការិយាល័យអនុខេត្ត​ (振興局, shinkō-kyoku, ស៊ីនកូខ្យូគុ) របស់ខេត្ត ខេត្តមួយចំនួនទៀតក៏មានការិយាល័យសាខាដែលអនុវត្តមុខងាររដ្ឋបាលនៅក្រៅរាជធានីផងដែរ ទីក្រុងតូក្យូ រដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសជប៉ុន គឺជាខេត្តទីក្រុងរួមបញ្ចូលគ្នា​ ទីក្រុងធំ មានលក្ខណៈពិសេសទាំងទីក្រុង និងខេត្ត។
បញ្ជីរបស់ខេត្ត
ប្រព័ន្ធផ្សេងគ្នានៃការបែងចែកតាមវិធីដែលអាណាខេត្តជប៉ុនត្រូវបានយល់ឃើញ:
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសជប៉ុន
សុញ្ញកាស
សុញ្ញកាស  សំដៅលើស្ថានភាពដែលមានសំពាធទាបជាងសំពាធបរិយាកាស។ និយមន័យរបស់ពាក្យសុញ្ញកាស ខុសគ្នាក្នុងទ្រឹស្ដីបទរូបវិទ្យាក្លាស់សិច (ចាស់) និងទ្រឹស្ដីបទរូបវិទ្យាកង់ទិច (ថ្មី)។
និយមន័យក្នុងរូបវិទ្យាក្លាស់សិច
ក្នុងរូបវិទ្យាក្លាស់សិច ពាក្យ«សុញ្ញកាស»​សំដៅលើ​«ស្ថានភាពគ្មានអ្វីទាំងអស់»។ ក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្ដែង គេចែកវាជា២ប្រភេទគឺ៖
ពាក្យសច្ចាប្រណិធានអ៊ីប៉ូក្រាត
​​​​នៅពេលដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបំពេញភារកិច្ចក្នុងមុខវិជ្ជាជីវៈជាគ្រូពេទ្យ យេីងខ្ញុំសូមសន្យា និងសូមសច្ចាយ៉ាងឱឡារិកថាស្មោះត្រង់ និងត្រឹមត្រូវជានិច្ចចំពោះមុខច្បាប់។ កង្វល់ទីមួយរបស់យេីងខ្ញុំ គឺការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការការពារ ឬការលើកកំពស់សុខភាពរាងកាយ និងស្មារតីជូនដល់បុគ្គលនិងសង្គម។
យេីងខ្ញុំសូមគោរពនូវស្វ័យភាព និងសុឆន្ទៈរបស់មនុស្សគ្រប់រូប ដោយគ្មានការបែងចែកវណ្ណៈ ឬជំនឿសាសនាឡើយ។ យេីងខ្ញុំនឹងធ្វើអន្តរាគមន៍ ដើម្បីការពារអ្នកទាំងឡាយណាដែល មានការចុះថយកម្លាំងដោយ សារជម្ងឺដម្កាត់ ឬរងរបួស ឬក៏អ្នកទាំងឡាយណាដែលទទួលរងការរំលោភលើបូរណភាព និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ។
ទោះបីស្ថិតនៅក្រោមការបង្ខិតបង្ខំយ៉ាងណាក្ដី យេីងខ្ញុំនឹងមិនយកចំណេះដឹងទៅប្រើប្រាស់ឱ្យផ្ទុយនឹងច្បាប់មនុស្សជាតិឡើយ។ យេីងខ្ញុំនឹងផ្ដល់ព័ត៌មានដល់អ្នកជម្ងឺស្ដីពីមូលហេតុ​ និងផលវិបាកផ្សេងៗនៃការ សម្រេចចិត្តចំពោះមុខនានា។ យេីងខ្ញុំនឹងមិនបំភ័ន្តនូវការទុកចិត្តរបស់គេជាដាច់ខាត និងមិនឆក់ឱកាសប្រើប្រាស់អំណាច ដើម្បីកេងយកកម្រៃមកធ្វើជាមរតកផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។ យេីងខ្ញុំនឹងខិតខំថែទាំព្យាបាលឱ្យ អស់ពីចិត្តពីថ្លើមដល់ជនក្រីក្រ និងអ្នកទាំងឡាយណាដែលគេមកពឹងពាក់យេីងខ្ញុំ។ យេីងខ្ញុំមិនបណ្ដែតបណ្ដោយខ្លួនឱ្យស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលនៃការស្រេកឃ្លានលាភសក្ការៈ ឬការស្វែងរកភាពរុងរឿងផ្ទាល់ខ្លួន ឡើយ។
យេីងខ្ញុំនឹងផ្ដល់ជំនួយដល់សហភាតរៈទាំងឡាយ ក៏ដូចជាក្រុមគ្រួសាររបស់គេដែរ នៅពេលដែលមានគ្រោះកាចចង្រៃមកយាយី។
យេីងខ្ញុំសូមឱ្យមនុស្សគ្រប់រូប និងសហភាតរៈទាំងឡាយ យល់ព្រមទទួលនូវសេចក្ដីរាប់អានអំពីយេីងខ្ញុំ ប្រសិនបើយេីងខ្ញុំមានភាពស្មោះត្រង់នឹងពាក្យសន្យាទាំងអស់នេះ។ សូមឱ្យយេីងខ្ញុំអាប់ឱនកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងត្រូវទទួលការ ត្មះតិះដៀល ប្រសិនបើយេីងខ្ញុំមិនបានគោរពតាមពាក្យសន្យាទាំងនេះទេ។
អនុស័យ​
អត្ថន័យ​ទូទៅ
ពាក្យ​ អានុស័យ (Anusaya) មាន​ន័យ​ទូទៅ​ថា បត់ (Bent), លំអៀង (bias), ទំនោរ ឬ និន្នាការ (proclivity), ការ​ចងចិត្ត​លំអៀង​ជាប់​ជា​ប្រចាំ​ដែល​ដេក​ត្រាំ​ រង់ចាំ​ឱកាស​បញ្ចេញ​ (the persistance of a dormant or latent disposition, predisposition, tendency)​ ។ ជាទូទៅ​ពាក្យ​នេះ​បង្កប់​អត្ថន័យ​មិន​ល្អ ។ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​បុរាណ ពាក្យ អានុស័យ មិន​មាន​បង្កប់​អត្ថន័យ​ទោរទន់​ទៅ​រក​ទិស​ណា​មួយ​ទេ (​ល្អ​ក្តី ឬ​មិន​ល្អ​ក្តី) ព្រោះ​គ្មាន​ហេតុ​បង្ក ។ ​ពេល​ខ្លះ​ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ថា ភាព​ចចេស (obstinacy), បុរេវិនិច្ឆ័យ (prejudice) និង សេចក្តី​លំអៀង (bias) ដែល​ត្រូវ​នឹង​ពាក្យ​បាលី​ថា អធិដ្ឋានភិនិវេសនុស័យា (adhiṭṭhāna-bhinivesa-nusayā) ។ ពេល​ខ្លះ​​​មាន​ការ​បញ្ជាក់​ហេតុ​នៃ​សេចក្តី​លំអៀង​នោះ ដូច​ជា មោទនភាព (pride), ការ​សង្ស័យ (doubt), អវិជ្ជា (ignorance), លោភៈ (lust), និង ការ​ស្អប់​ខ្ពើម (hatred) ។ វចនានុក្រម​ខ្លះ​ ប្រែ​ពាក្យ​​ អានុស័យ ថា សេចក្តី​សោកស្តាយ (Repentance); ទំនោរចិត្ត (inclination), គំនិត (thought), ចេតនា (desire) ប្រពៃណី (inherence), ឧបនិស្ស័យ (propensity) ឬ ទំនោរ​ទៅ​ខាង​ទស្សនៈ​មួយ, និន្នាការ​លាក់កំបាំង (underlying tendency) និន្នាការ​ពួន​សម្ងំ (latent tendency), ការ​គិតមមៃ​ជានិច្ច (obsession) ។
អត្ថន័យ​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា
ក្នុង​ទ្រឹស្តី​ពុទ្ធសាសនា ពាក្យ​ អានុស័យ​ មាន​ន័យ​ថា ការ​គិត​មមៃ​ដល់​ជានិច្ច (Obsession) ឬ និន្នាការ​លាក់​កំបាំង (underlying tendency) ។ អត្ថន័យ​ដើម​របស់​ពាក្យ អានុស័យ គឺ ដេក​នៅ​​ជា​មួយ ឬ ត្រាំ​នៅ​ជា​មួយ (lying down with) ។ បើ​គេ​យក​​ពាក្យ​នេះ​ទៅ​ប្រើ​ផ្សំ​ក្នុង​ប្រយោគ អត្ថន័យ​របស់​កិរិយាសព្ទ​ដើម​គឺ អានុសតិ (anuseti) មាន​ន័យ​ថា "គិត​មមៃ​​ដល់​អ្វី​មួយ​ជាប់​ជានិច្ច" (to be obsessed) ។ ក្នុង​ទ្រឹស្តី​ពុទ្ធសាសនា អានុស័យ​ទាំង​អស់​មាន​ចំនួន ៧ ដែល​ចិត្ត​ត្រលប់​ទៅ​រក​វា​ម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀត ពោល​គឺ ការ​គិត​មមៃ​ជានិច្ច​​ទៅ​ដល់​អារម្មណ៍​រីករាយ​ខាង​រាងកាយ (obsession with sensual passion) ឬ​ហៅ​ថា​ កាមារាគានុសយៈ (kāma-rāgānusaya), ការ​គិត​មមៃ​ជានិច្ច​ដល់​​សេចក្តី​ជំទាស់ (obsession with resistance) ឬ​បដិឃានុសយៈ (paṭighānusaya), ការ​គិត​មមៃ​ជានិច្ច​ដល់​​​ទស្សនៈ​មួយ (obsession with views) ឬ​ទិដ្ឋានុសយៈ (diṭṭhānusaya), ការ​គិត​មមៃ​ជានិច្ច​ដល់​​​ការមិនប្រាកដ (obsession with uncertainty) ឬ​វិចិកិច្ឆានុសយៈ (vicikicchānusaya), ការ​គិត​មមៃ​ជានិច្ច​ដល់​​​​ការ​ប្រកាន់ (obsession with conceit ឬ​មានានុសយៈ​ (mānānusaya), ការ​គិត​មមៃ​ជានិច្ច​ដល់​​​ការ​ប្រែក្លាយ​ជា​អ្វី​មួយ (obsession with passion for becoming ឬ​ភវរាគានុសយៈ (bhava-rāgānusaya), និង ការ​គិត​មមៃ​ជានិច្ច​ដល់​​​អវិជ្ជា (obsession with ignorance) ឬ​អវិជ្ជានុសយៈ (avijjānusaya) ។ សូម​ប្រៀបធៀប​ពាក្យ​ អានុស័យ​ ទៅ​នឹង​ពាក្យ សំយោជនៈ (saṃyojana) ដើម្បី​រក​ភាព​ខុស​គ្នា ។
សម្រង់​ពី​គម្ពីរ​​អភិធម្ម​បិដក
វគ្គ​នេះ​ លោក​ ប៊ូ ប៉ូ ជា​អ្នក​រៀបរៀង ដោយ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​គម្ពីរ​ព្រះ​យមកៈ និង​បោះពុម្ព​ដោយ​ទស្សនាវដ្តី​កម្ពុជសុរិយា ។
សត្តានុសយា	 កាមរាគានុសយោ  បដិឃានុសយោ  មានានុសយោ  ទិដ្ឋានុសយោ  វិចិកិច្ឆានុសយោ   ភវរាគានុសយោ    អវិជ្ជានុសយោតិ ។
ក្នុង​អនុសយយ​មក​ ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ត្រាស់​សំដែង​ថា​ ​អនុស័យ​ មាន​ ៧ ប្រការ ។ 	សត្តានុសយា អនុស័យ​ ៧ ប្រការ​នោះ​គឺ ៖
១- កាមរាគានុស័យ ២- បដិឃានុស័យ ៣- មានានុស័យ ៤- ទិដ្ឋានុស័យ ៥- វិចិកិច្ឆានុស័យ ៦- ភវរាគានុស័យ ៧- អវិជ្ជានុស័យ ។
ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ទ្រង់​ត្រាស់​សួរ​ថា យស្ស អនុសេតិ បើ​កាមរាគានុស័យ ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​ណា បដិឃានុស័យ ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​នោះ​ឬ ? ម្យ៉ាង​ទៀត បើ​បដិឃានុស័យ​ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​ណា កាមរាគានុស័យ​ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​នោះ​ឬ ? បើ​កាមរានុស័យ​ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​ណា មានានុស័យ ទិដ្ឋានុស័យ វិចិកិច្ឆានុស័យ ភវរាគានុស័យ និង​អវិជ្ជានុស័យ​ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​នោះ​ឬ ? បើ​មានានុស័យ ទិដ្ឋានុស័យ វិចិកិច្ឆានុស័យ ភវរាគានុស័យ និង​អវិជ្ជានុស័យ​ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​ណា កាមរាគានុស័យ​ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​នោះ​ឬ ឬ​មិន​បនា​ដេក​នៅ​ផង​ទេ ? ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ទ្រង់​ត្រាស់​ឆ្លើយ​ថា 	បើ​កាមរាគានុស័យ​ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​ណា បដិឃានុស័យ មានានុស័យ ទិដ្ឋានុស័យ វិចិកិច្ឆានុស័យ ភវរាគានុស័យ និង​ អវិជ្ជានុស័យ ក៏​ដេក​នៅ​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​នោះ បើ​កាមរាគានុស័យ​មាន​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​ណា អនុស័យ​ ៦ ប្រការ​ទៀត​ក៏​មាន​ក្នុង​សន្ដាន​នៃ​បុគ្គល​នោះ​ដែរ ។
កាមរាគានុសយមូលកានិ អនុស័យ​ទាំង​ ៦ ​ប្រការ​នោះ រមែង​មាន​កាមរាគានុស័យ​ជា​ឫសគល់​ជា​មូល​ហេតុ បើ​គ្មាន​កាមរាគានុស័យ​ជា​ទីតាំង​ទេ អនុស័យ​ទាំង​ ៦ ​ប្រការ មាន​បដិឃានុស័យ​ជា​ដើម ក៏​កើត​ឡើង​មិន​បាន ។
កាមរាគានុស័យ
កាមរាគានុស័យ​នោះ​តើ​ដូច​ម្ដេច ? អ្វី​ហៅ​ថា កាមរាគ ? អ្វី​ហៅ​ថា អនុស័យ ? កាមរាគានុស័យ​នោះ​តើ​អាស្រ័យ​ហេតុ​ដូច​ម្ដេច ? កាមរាគៈ​នោះ​បាន​សេចក្ដី​តម្រេក​ក្នុង​កាម​អនុស័យ​នោះ គឺ​ការ​ដេក​តាម​ឬ​ត្រាំ​នៅ​ក្នុង​ខន្ធ​សន្ដាន​នៃ​សត្វ​រឿយ ៗ ។ កាមរាគ គឺ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ក្នុង​កាម ២ ប្រការ គឺ​កិលេសកាម និង​ វត្ថុកាម ។
កិលេស​ឈ្មោះ​ថា​កាម​នោះ ព្រោះ​ហេតុ​ថា​កិលេស​ដែល​សត្វ​គប្បី​ប្រាថ្នា ។ វត្ថុ​ឈ្មោះ​ថា​កាម​នោះ ព្រោះ​ហេតុ​ថា​ជា​របស់​ដែល​សត្វ​គប្បី​ប្រាថ្នា​ដូច​គ្នា ។ សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ក្នុង​កាម ២ ប្រការ​នោះ​ឈ្មោះ​ថា អនុស័យ ព្រោះ​ហេតុ​ថា​ដេក​ត្រាំ​នៅ​ឬ​លិច​នៅ​ក្នុង​ខន្ធ​សន្ដាន នៃ​សព្វ​សត្វ​ដេក​នៅ​រឿយៗ ​ដេក​ត្រាំ​នៅ​ជានិច្ច ក្នុង​ខន្ធ​សន្ដាន​នៃ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ វៀរ​លែង​តែ​ព្រះ​អរិយ​បុគ្គល​ដែល​ប្រកប​ដោយ​លោកុត្តរ​ចិត្ត ទើប​មិន​អាច​ដេក​ត្រាំ​នៅ​បាន ។
បដិឃៈ គឺ​ ចិត្ត​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​ក្រោធ ។ មានៈ គឺ ​សេចក្ដី​ប្រកាន់​ខ្លួន ។ ទិដ្ឋិៈ គឺ ​ការ​ដែល​បុគ្គល​យល់​ឃើញ​ខុស នឹង​ប្រកាន់​ខុស​ហើយ​ប្រៀន​ប្រដៅ​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃ​យល់​ឃើញ​ខុស​ប្រកាន់​ខុស​តាម​ខ្លួន ។ វិចិកិច្ឆាៈ គឺ ​បុគ្គល​មាន​ចិត្ត​គិត​សង្ស័យ មិន​បាន​កំណត់​ឲ្យ​ដាច់​ស្រេច ។ អវិជ្ជា គឺ ​ការ​មិន​ដឹង ។
ធម៌​ទាំង​ ៧ នេះ​ឈ្មោះ​ថា អនុស័យ ព្រោះ​ជា​ធម៌​ដេក​ត្រាំ​នៅ​ជាប់​ជានិច្ច​ក្នុង​ខន្ធ​សន្ដាន​នៃ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ ។ លុះ​ត្រា​តែ​បុគ្គល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​​បាន​សម្រេច​អរិយ​មគ្គ អរិយផល ទើប​ធម៌​ទាំង​ ៧ ​នេះ​លែង​ត្រាំ​ក្នុង​សន្ដាន ។ 	ធម៌​ទាំង​​ ៧ ​នេះ គ្រាន់​តែ​កាមរាគ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ បើ​កើត​មាន​ក្នុង​ចិត្ត​អ្នក​ណា​ហើយ តែង​ធ្វើ​អ្នក​នោះ​ឲ្យ​ក្ដៅ​ក្រហាយ​អន្ទះ​អន្ទែង ។ បើ​មិន​ខំ​បំបាត់​ចេញ​ទេ ចេះ​តែ​បណ្ដោយ​ឲ្យ​កើត​ខ្លាំង​ក្លា​ឡើង​ទាល់​តែ​អត់​ទ្រាំ​មិន​បាន ដល់​វេលា​ឃើញ​ស្រ្ដី​មាន​សេចក្ដី​ស្នេហា​ស្រឡាញ់​ខ្លាំង​ពេក ទៅ​ជា​ភ្លេច​ខ្លួន​គ្មាន​គិត​អៀន​ខ្មាស ហ៊ាន​និយាយ​ចំអក​ចំអន់​លេង​សើច​ ឬ​​ហ៊ាន​ចូល​ទៅ​ចាប់​ដៃ​ពាល់​ខ្លួន​ប្រាណ​ស្រី​នោះ ដែល​គេ​មិន​ដឹង​ខ្លួន​សោះ ។ ជួន​កាល​ត្រូវ​រាជ​ទណ្ឌ​ គឺ​រាជការ​ចាប់​យក​ទៅ​ធ្វើ​ទណ្ឌកម្ម​ឬ​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​កាស ។ ជួនកាល​កើត​ឈ្លោះ​ប្រកែក​វាយ​ដំ​គ្នា ព្រោះ​ទៅ​ស្រឡាញ់​ប្រពន្ធ​គេ​ឬ​ប្ដី​គេ ។
ម្យ៉ាង​ទៀត អនុស័យ​ ៧ ប្រការ​មាន​កាមរាគានុស័យ​ជា​ដើម​នេះ​បើ​កើត​មាន​ក្នុង​ចិត្ត​នៃ​បុគ្គល​នៃ​បុគ្គល​ណា​ហើយ តែង​ញ៉ាំង​បុគ្គល​នោះ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​ទុច្ចរិត​ផ្សេង ៗ ដែល​ខ្លួន​មិន​ធ្លាប់​ប្រព្រឹត្ត​ពី​មុន​មក​សោះ ។ ឧទាហរណ៍ ទៅ​ជា​នាំ​ឲ្យ​ហ៊ាន​ប្រព្រឹត្ត ជា​ហេតុ​នឹង​ឲ្យ​បាន​នូវ​សេចក្ដី​វិនាស​ក្នុង​ជាតិ​នេះ​នឹង​ជាតិ​មុខ ។ ហេតុ​ដូច្នោះ អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​គួរ​តែ​ខំ​កំចាត់​បង់​នូវ​អនុស័យ​ទាំង​ ៧ ​ប្រការ​មាន​កាមរាគានុស័យ​ជា​ដើម​នេះ​ឲ្យ​អស់​ចេញ​ពី​សន្ដាន ។ ដូច​ជា​ការ​លះបង់​នូវ​សេចក្ដី​ត្រេកអរ​ក្នុង​កាម​ ២​ប្រការ លោក​សំដៅ​យក​ភេទ​បព្វជ្ជា​ទើប​លះ​បង់​កាម ២ ​នោះ​បាន ។ នេះ​កំណត់​ជាន់​ខ្ពស់​បំផុត ។ បើ​កំណត់​ជាន់​ទាប​វិញ បុគ្គល​ជា​ឃរាវាស​ក៏​អាច​លះ​បង់​កាម ២ នោះ​បាន​ដែរ គឺ​មិន​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ក្នុង​កាម​គុណ​របស់​អ្នក​ដទៃ នឹង​វត្ថុ​របស់​អ្នក​ដទៃ ។ បើ​គ្រាន់​តែ​នឹក​ត្រេកអរ​ក្នុង​ចិត្ត​របស់​ខ្លួន​ប៉ុណ្ណោះ​ មិន​បញ្ចេញ​អាការ​ខាង​ក្រៅ​ឲ្យ​ឃើញ​ច្បាស់​ក៏​ឥត​ទោស ។ នេះ​ជា​ការ​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​សរសើរ​ថា​ជា​បុគ្គល​សន្ដោស ។
បដិឃានុស័យ
បដិឃានុស័យ មាន​ន័យ​ថា​ សេចក្ដី​ក្រោធ កើត​មាន​ក្នុង​ចិត្ត​អ្នក​ណា​តែង​ធ្វើ​អ្នក​នោះ​ឲ្យ​បាន​ទុក្ខ​ទោស​ឲ្យ​វិនាស​ច្រើន​ឬ​តិច តាម​កម្លាំង​ក្រោធ​ខ្លាំង​ឬ​តិច ។ អ្នក​ក្រោធ​ខឹង​ មិន​បាន​សេចក្ដី​សុខ ​ឬ​ការ​ចំរើន​ផល​ប្រយោជន៍​អ្វីឡើយ ។
មានានុស័យ
មានានុស័យ មាន​ន័យ​ថា ការ​ប្រកាន់​ខ្លួន​ប្រាណ បើ​កើត​មាន​ក្នុង​ចិត្ត​អ្នក​ណា​ហើយ តែង​ធ្វើ​អ្នក​នោះ​ឲ្យ​បាន​នូវ​សេចក្ដី​វិនាស​ជា​ច្រើន​ប្រការ ។
ព្រះ​អដ្ឋកថា​ចារ្យ សំដែង​ដោយ​អនុលោម​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ​ភាសិត​នៃ​ព្រះ​បរម​ទសពល​មាន​ច្រើន​ប្រការ ព្រោះ​ថា​ មានៈ ​នោះ​បើ​កើត​មាន​ឡើងហើយ ​បណ្ដោយ​ឲ្យ​ចេះ​តែ​ចំរើន​ច្រើន​ៗឡើង ក៏​នាំ​បណ្ដាល​ឲ្យ​ស្រវឹង​ទៅ​ផ្សេងៗ គឺ​ស្រវឹង​ព្រោះ​ជាតិ, ស្រវឹង​ព្រោះ​គោត្រ, ស្រវឹង​ព្រោះ​ឥត​រោគ, ស្រវឹង​ក្នុង​ជីវិត, ស្រវឹង​ក្នុង​លាភ, ស្រវឹង​សក្ការៈ, ស្រវឹង​ក្នុង​ការ​គោរព, ស្រវឹង​ក្នុង​បរិវារ, ស្រវឹង​ក្នុង​សម្បត្តិ, ស្រវឹង​ក្នុង​ការ​សរសើរ​គុណ, ស្រវឹង​ក្នុង​ភាព​ជា​ពហូសូត្រ, ស្រវឹង​ក្នុង​បដិភាណ និង ស្រវឹង​ក្នុង​យស ។ បុគ្គល​មាន​មានៈ​ច្រើន ​តែង​នាំ​ឲ្យ​កើត​មាន​សេចក្ដី​ស្រវឹង​ផ្សេង ៗ ដូច​រៀប​រាប់​មក​ប៉ុណ្ណេះ​ជា​ដើម ។
ការ​ស្រវឹង​ព្រោះ​គោត្រ​នោះ គឺ​កើត​មាន​មានៈ​ថា អាត្មា​កើត​ក្នុង​អាទិត្យ​វង្ស ក្សត្រ​ផ្សេង ៗ មាន​វង្ស​ថោក​ទាប​ជាង​អាត្មា ។ 	ចំណែក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ស្រវឹង​ក្នុង​ជាតិ​នោះ គឺ​មាន​មានៈ​ប្រកាន់​ខ្លួន​ថា យើង​ជា​ព្រហ្មណ៍​មហាសាល ។ 	ព្រាហ្មណ៍​ដែល​ប្រកាន់​គោត្រ​នោះ គឺ​ប្រកាន់​ខ្លួន​ថា អាត្មា​ជា​ព្រាហ្មណ៍​កើត​អំពី​កស្សបគោត្រ​ជា​ដើម ។ 	ឈ្មួញ​នឹង​អ្នក​គ្រួ​ទាំង​ឡាយ​នោះ មាន​មានៈ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​នូវ​ជាតិ​និង​​គោត្រ​នៃ​ខ្លួន ៗ ដូច​គ្នា ។
មានៈ​អាស្រ័យ​នូវ​ជាតិ​ទើប​កើត​មាន​ឡើង ឈ្មោះ​ថា ជាតិមទោ ស្រវឹង​ព្រោះ​ជាតិ ។ មានៈ​អាស្រ័យ​នូវ​គោត្រ​ទើប​កើត​មាន​ឡើង ឈ្មោះ​ថា គោត្តមទោ ស្រវឹង​ព្រោះ​គោត្រ ​ពោល​គឺ​ការ​អួតអាង​ថា​ ត្រកូល​ ឬ វណ្ណៈ​របស់​ខ្លួន​ប្រសើរ​ជាង​ត្រកូល ឬ វណ្ណៈ​របស់​ជន​ដទៃ ។
សេចក្ដី​ស្រវឹង​ក្នុង​ភាព​គ្មាន​រោគ​នោះ គឺ​កើត​មានៈ​ប្រកាន់​ខ្លួន​ថា អហំ អរោគោ អាត្មា​នេះ​ជា​អ្នក​ឥត​រោគ គណ្ឌុប្បាទមត្តំបិ សូម្បី​មាត្រា​ថា​ព្យាធិ គឺ​បូស​កើត​ឡើង​ដល់​អាត្មា​ក៏​គ្មាន ជន​ទាំង​ឡាយ​ដទៃ​ក្រៅ​អាត្មា សុទ្ធ​តែ​ជា​អ្នក​មាន​រោគ​ច្រើន ។
សេចក្ដី​ស្រវឹង​ក្នុង​វ័យ​នោះ គឺ​មាន​មានៈ​ថា អាត្មា​នៅ​ក្មេង ជន​ឯ​ទៀត​ច្រើន​តែ​ជា​អ្នក​ចាស់​ជរា ឯ​អាត្មា​អញ​សូម្បី​ចាស់​ជរា​ក៏​មែន​ហើយ​ប៉ុន្តែ​សក់​នៅ​ខ្មៅ​មិន​ទាន់​ស្កូវ​មួយ​សរសៃ​ទេ ធ្មេញ​មិន​ទាន់​បាក់​មួយ សាច់​នឹង​ស្បែក​មិន​ទាន់​ស្វិត​ជ្រួញ​ជ្រីវ ភ្នែក​មិន​ទាន់​ងងឹត ត្រចៀក​មិន​ទាន់​ថ្លង់​ជា​ដើម ។
ការ​ស្រវឹង​ថា​ខ្លួន​គ្មាន​រោគ នឹង​ស្រវឹង​ក្នុង​វ័យ ទាំង​ពីរ​ប្រការ​នេះ​កើត​មាន​ឡើង ព្រោះ​តែ​បុគ្គល​មិន​បាន​ពិចារណា​ឲ្យ​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​បញ្ញា​របស់​ខ្លួន ។ អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​គប្បី​ចូល​ចិត្ត​ថា​ធម្មតា​មនុស្ស​ឬ​សត្វ​មិន​ដែល​គ្មាន​រោគ​ទេ សុទ្ធ​តែ​មាន​រោគ​នៅ​ប្រចាំ​ខ្លួន​គ្រប់​គ្នា​ជា​និច្ច ប្លែក​គ្នា​តែ​អ្នក​ខ្លះ​មាន​រោគ​តិច អ្នក​ខ្លះ​មាន​រោគ​ច្រើន​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​រោគ​នោះ​ខុស​គ្នា​ទៀត មិន​សូវ​ដូច​គ្នា​ទេ ។ ប៉ុន្តែ​មាន​រោគ​ម្យ៉ាង​ដូច​គ្នា គ្រប់​រូប​មនុស្ស​សត្វ គឺ​រោគ​ស្រេក​ទឹក​នឹង​រោគ​ឃ្លាន​បាយ ដែល​ជា​រោគ​ធំ​បំផុត​ប្រចាំ​ជីវិត ព្រោះ​ថា​មនុស្ស​គ្រប់​រូប​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ខំ​ថែ​រក្សា មើល​រោគ​ស្រេក​នឹង​រោគ​ឃ្លាន​នេះ​ជា​និច្ច សូម្បី​បាន​ផឹក​ទឹក​នឹង​បរិភោគ​បាយ​មួយ​ពេល​ឆ្អែត​ហើយ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​សះ​ជា​រោគ​នេះ ព្រោះ​ថា​កន្លង​ពេល​ពី​នោះ​បន្តិច​ទៅ ក៏​កើត​រោគ​ស្រេក​ឃ្លាន​ទៀត រាល់​ថ្ងៃ​ខែ​រហូត​ទៅ​ដល់​ស្លាប់ ។
បុគ្គល​អ្នក​ស្រវឹង​ក្នុង​វ័យ​នោះ សូម្បី​ដឹង​ថា​ខ្លួន​មាន​សក់​ស្កូវ ធ្មេញ​បាក់ ភ្នែក​ងងឹត សាច់​ស្បែក​ជ្រួញ​ជ្រីញ​ហើយ ក៏​នៅ​តែ​គិត​ថា​ខ្លួន​នៅ​ក្មេង មិន​យល់​ព្រម​ថា​ខ្លួន​ចាស់​ជរា​ទេ បើ​គេ​ហៅ​តា​យាយ​ក៏​អាក់​អន់​ចិត្ត​បើ​គេ​ហៅ​ប្អូន​ឬ​បង​ក៏​សប្បាយ​រីក​រាយ​ចិត្ត ដូច្នេះ​ចាត់​ថា​អ្នក​ស្រវឹង​ក្នុង​វ័យ។
ឧប្បន្នោ មានោ មានៈ​ប្រកាន់​ខ្លួន​កើត​ឡើង​ដោយ​អំណាច​នៃ​ចិត្ត​គិត​ថា អហំ ចីរំ ជីរំ ជិវាមិ អញ​មាន​ជីវិត​រស់​នៅ​ឥឡូវ​នេះ ហើយ​នឹង​មាន​ជីវិត​រស់​នៅ​ត​ទៅ​មុខ​ទៀត​បាន​យូរ​ក្ដី អញ​តែង​បាន​សុខ ឥត​ទុក្ខ​ព្រួយ អញ​មាន​ជីវិត​ដ៏​មាំ​មួន​ថិតថេរ អ្នក​ឯ​ទៀត​មាន​ជីវិត​មិន​មាំ​មួន​ទេ មាន​ជីវិត​មិន​បាន​សុខ​ដូច​អញ​ឡើយ មានៈយ៉ាង​នេះ​ឈ្មោះ​ថា ស្រវឹង​ក្នុង​ជីវិត ។
ការ​ស្រវឹង​ក្នុង​បរិវារ​នោះ គឺ​ប្រកាន់​ថា​អាត្មា​អញ​នេះ​មាន​បរិវារ​ច្រើន​រាប់​រយ​ពាន់​នាក់ ឥត​អ្នក​ណា​មាន​បរិវារ​ច្រើន​ស្មើ​នឹង​អញ​ទេ លុះ​ស្រវឹង​យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏​តាំង​អហង្ការ​មមង្ការ គឺ​ប្រកាន់​ថា​មាន​តែ​អញ​ជា​អ្នក​ប្រសើរ​វិសេស​ជាង​គេ ចំណែក​អ្នក​ប្រាជ្ញ​វិញ បើ​ទុក​ជា​មាន​បរិវារ​ច្រើន​ដល់​ប៉ុន្មាន ក៏​លោក​មិន​ស្រវឹង​ដូច្នេះ​ដែរ ។ ការ​ស្រវឹង​ក្នុង​សម្បត្តិ​នោះ​គឺ​ស្រវឹង​ដោយ​អំណាច​នៃ​គំនិត​គិត​ឃើញ​ថា អាត្មា​អញ​មាន​គ្រឿង​ឧបភោគ​បរិភោគ​ជា​ច្រើន នឹង​មាន​កាមគុណ​ទាំង​ប្រាំ ជា​ទី​ប្រលោម​លួងលោម​ចិត្ត​ក៏​ច្រើន ស្រី​ស្រិង្គារ​នឹង​វត្ថុ​អ្វី ៗ ក៏​មាន​គ្រប់​មុខ​ឥត​ខ្វះ យល់​ឃើញ​ដូច្នេះ​ហើយ​មិន​បាន​ធ្វើ​ការ​កុសល​ណា​មួយ​ទេ បែរ​ជា​តាំង​ខ្លួន​ក្នុង​អហង្ការ​មមង្ការ​សំគាល់​ថា អាត្មា​អញ​ជា​អ្នក​មាន​សម្បត្តិ​ច្រើន​ជាង​គេ ឥត​អ្នក​ណា​មាន​ស្មើ​ទៅ​វិញ ។ ចំណែក​បណ្ឌិត​វិញ បើ​ទុក​ជា​មាន​សម្បត្តិ​ច្រើន​ដល់​ប៉ុន្មាន ក៏​លោក​មិន​ស្រវឹង​យ៉ាង​នេះ​ដែរ លោក​តែង​បែង​ចែក​ទ្រព្យ​របស់​ខ្លួន​ជា​បួន​ចំណែក គឺ​មួយ​ចំណែក​ទុក​ចំណាយ​ក្នុង​គ្រា​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​អាសន្ន​អន្តរាយ ២ ចំណែក​សម្រាប់​ប្រកប​កិច្ចការ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​មាន​ពាណិជ្ជកម្ម​ជា​ដើម នឹង​ចិញ្ចឹម​គ្រួសារ​ខ្លួន មួយ​ចំណែក​ទៀត​សម្រាប់​ធ្វើ​បុណ្យ បណ្ឌិត​លោក​បែង​ចែក​ទ្រព្យ​ជា​បួន​ចំណែក​យ៉ាង​នេះ ។
ការ​ស្រវឹង​ក្នុង​សរីរៈ​ពណ៌​សណ្ឋាន​នោះ គឺ​សំគាល់​ថា អភិរូបោ បាសាទិកោ អាត្មា​អញ​មាន​រូប​រាង​កាយ​ពណ៌​សម្បុរ​ទ្រង់​ទ្រាយ​ល្អ​ឆើត​ឆាយ​សមរម្យ​នាំ​ឲ្យ​អ្នក​ផង​មាន​ចិត្ត​ជ្រះ​ថ្លា​ស្រឡាញ់ អ្នក​ដទៃ​សូម្បី​មាន​រូប​រាង​ល្អ ក៏​មិន​ស្មើ​នឹង​អញ គ្មាន​គេ​សរសើរ​ដូច​អញ​ដែរ ។
ការ​ស្រវឹង​ក្នុង​ភាព​ជា​ពហុសូត្រ​នោះ គឺ​ស្រវឹង​ដោយ​គំនិត​គិត​ឃើញ​ថា អាត្មាអញ​ជា​អ្នក​រៀន​បាន​ច្រើន បាន​ស្ដាប់​ច្រើន គ្មាន​អ្នក​ណា​ចេះ​ដឹង​ស្មើ​នឹង​អញ​ទេ ។ ការ​ស្រវឹង​នេះ​មាន​ ២ ប្រការ គឺ​ស្រវឹង​ថា​ខ្លួន​ជា​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ច្រើន​ជាង​គេ និង ស្រវឹង​ថា​មិត្ត​សម្លាញ់ ឬ​បក្ស​ពួក​របស់​ខ្លួន​ជា​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ច្រើន​ជាង​គេ ។
ការ​ស្រវឹង​ក្នុង​បដិភាណ​នោះ គឺ​សំគាល់​ថា អាត្មាអញ​ជា​អ្នក​មាន​បញ្ញា​ឈ្លាសវៃ ប៉ិន​ប្រសប់​ក្នុង​ការបុច្ឆា​នឹង​វិសជ្ជនា​យ៉ាង​ស្ទាត់ គ្មាន​អ្នក​ណា​ឈ្លាស​វៃ​ប៉ិន​ប្រសប់​ចោទ​ឆ្លើយ​ស្មើ​នឹង​អញ​ទេ ។
ការ​ស្រវឹង​ក្នុង​សិល្បសាស្រ្ត​វិជ្ជាការ​នោះ គឺ​សំគាល់​ថា​អាត្មា​អញ​មាន​វិជ្ជាការ ប្រសើ​ជាង​អ្នក​ដទៃ គ្មាន​អ្នក​ណា​ស្មើ​នឹង​អញ​ឡើយ ។
មានៈ ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ដោយ​អំណាច​នៃ​សេចក្ដី​ស្រវឹង​នោះ បើ​ពោល​ដោយ​ប្រភេទ​មាន​ច្រើន​យ៉ាង​ណាស់ ។ ប៉ុន្តែ​​សូម​នាំ​មក​សំដែង​ក្នុង​ទី​នេះ​ដោយ​សង្ខេប​ប៉ុណ្ណេះ ។ អ្នក​មាន​បញ្ញា​គប្បី​ជ្រាប​ចុះ​ថា មានៈ​​គឺ​ការ​ប្រកាន់​ផ្សេង ៗ ដែល​នឹង​មាន​ទោស​ក្នុង​ជាតិ​នេះ​ឬ​ជាតិ​មុខ ។ តួ​យ៉ាង​ដូច​សុប្បពុទ្ធ​សាក្យរាជ ​ជា​ព្រះ​បរម​ញាតិ​របស់​​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​, ជា​បិតា​នៃ​ព្រះ​នាង​ពិម្ពា​ និង ​ព្រះ​ទេវទត្ត និង ជា​ព្រះ​បរម​ជេដ្ឋា​របស់​ព្រះ​នាង​សិរិមហា​មាយា ហើយ​ក៏​រាប់​ចូល​ក្នុង​វង្ស​នៃ​សាក្យរាជ ។ ​សុប្បពុទ្ធ​សាក្យរាជ​ប្រកប​ដោយ​ព្រះ​ទ័យ​រឹង​រូស​ មាន​មានៈ ទើប​បាន​ចង​អាឃាត​ព្យាបាទ​នឹង​ព្រះ​បរម​សាស្ដា​ដោយ​ហេតុ​ ២ ប្រការ គឺ​ការ​លះ​បង់​ព្រះ​នាង​ពិម្ពា​ទៅ​បព្វជ្ជា និង ​ការ​​តាំង​នៅ​ក្នុង​ទី​ជា​ពៀរ​នៃ​ព្រះ​ទេវទត្ត ។ ​ដោយ​សារ​តែ​គំនំ​​ចង​ពៀរ​ដូច្នេះ​ ទើបសុប្បពុទ្ធ​សាក្យរាជ​រាំង​ផ្លូវ​គោចរ​បិណ្ឌបាត​នៃ​​ព្រះ​បរម​ត្រៃ​លោក​នាថ ហើយ​សុប្បពុទ្ធ​សាក្យរាជ​​ក៏​​បាន​សោយ​ផល​នៃ​កម្ម​ជា​ទិដ្ឋធម្ម​វេទនីយ៍ គឺ​មហា​ប្រឹឋពី​ស្រូប​​ចុះ​ទៅ​កើត​ក្នុង​មហា​អវចី​នរក អាស្រ័យ​ហេតុ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​មានានុស័យ ។
បុគ្គល​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ទិដ្ឋានុស័យ វិចិកិច្ឆានុស័យ ភវរាគានុស័យ និង​អវិជ្ជានុស័យ ក៏​ជា​ហេតុ​នឹង​ឲ្យ​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​វិនាស​ក្នុង​ជាតិ​នេះ​ និង ​ជាតិ​មុខ​ដូច​គ្នា ។ ហេតុ​នោះ បាន​ជា​​ព្រះ​បរម​សាស្ដា​ទ្រង់​ត្រាស់​ទេសនា អនុស័យ​ ៧ ប្រការ​បញ្ចូល​ក្នុង​យមកបរកណ៍​ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ ។
សិន្ធពអមរិន្ទ
ព្រះបាទសិន្ធពអមរិន្ទ រឺ ព្រហ្មកិល រឺ ពញាក្រែក (សំស្ក្រឹត:សៃន្ធវអមរេន្ទ្រ) (គ.ស ៩៩៧?-១០២៨) រជ្ជកាល (គ.ស ១០០៨-១០២៨) ព្រះបាទ​ចក្រព័ត្រមាន​ព្រះរាជបុត្រ​ពីរ​ព្រះ​អង្គ។​ ​បុត្រ​ច្បង​ព្រះ​នាម​បទុមកុមារ​ ​ប្រសូត​នៅ​ឆ្នាំឆ្លូវ។​ ​ព្រះរាជបុត្រ​បន្ទាប់​ព្រះ​នាម​សិរីកុមារ​ ​ប្រសូត​នៅ​ឆ្នាំរកា​ ​ច.ស​ ៣៥៩។ ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ អ្នកម្នាងកែវ ​មហេសី​មួយទៀត​របស់​ព្រះ​ចក្រព័ត្រ​ក៏​មានគភ៌​ដែរ​ ​គឺ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស​ ១៥៤៤ ត្រូវជា​គ.ស ​១០០០។ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​វិញ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​អភិសេក​នៅ​ថ្ងៃ​ ១ ​កើត​ ​ខែ​មិគសិរ​ ឆ្នាំវក​ ​ព.ស​ ១៥៥២ ត្រូវ​ជា​ ម.ស​ ៩៣០​ ​ច.ស ៣៧០​ ​និង​ត្រូវជា ​គ.ស​ ១០០៨។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ បរម​ព្រហ្មកិល អង្គម្ចាស់អនុរាជ។ ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​ឬ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ជា​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៨​ ​ដែល​បាន​សោយរាជសម្បត្ដិ​បន្ទាប់​ពី​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ ​ឬ​ព្រះបាទ​គោត្ដម​ ​អមរ​ទេវរាជ​ ​កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​១២​វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​គង់នៅ​ព្រះ​បរមរាជវាំង​មហានគរ។​
ព្រះនាម
បើតាមវចនានុក្រមជួនណាត សិន្ធព​អមរិន្ទ សិន-ធប់-អៈ មៈរិន បា. ( ន. ) (សិន្ធវ “សេះ​សិន្ធព” + អមរ “ទេវតា” + ឥន្ទ “ជា​ធំ; ព្រះ​ឥន្ទ”) ព្រះ​នាម​ក្សត្រិយ៍​អង្គ​មួយ ជាតិ​រាស្រ្ត​សុទ្ធ​បាន​សោយ​រាជ្យ​ក្នុង​កម្ពុជ​រដ្ឋ ពី​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ៧ ឆ្នាំ ក្នុង​ខាង​ចុង​សតវត្ស៍រ​ទី ១២ នៃ​ពុទ្ធ​សករាជ (ព.ស ១១៨១; ឆ្នាំ​រកា​ នព្វស័ក គ.ស ៦៣៧) : ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ​ហៅ ព្រះ​បាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​បរម​ព្រហ្មកិល (ពញាក្រែក) ជា​ក្សត្រិយ៍​មាន​បុណ្យ​អស្ចារ្យ​មួយ​អង្គ​ក្នុង​ពួក​ក្សត្រិយ៍​ខ្មែរ។
ពញាក្រែក [ពញា-ក្រែក ] (ន.) ឈ្មោះ​មនុស្ស​ម្នាក់​ជាតិ​ជា​ខ្មែរ​សុទ្ធ ជា​បុរស​មាន​បុណ្យ​អស្ចារ្យ បាន​សោយ​រាជ្យ​ជា​ក្សត្រិយ៍​ក្នុង​កម្ពុជ​រដ្ឋ (មើល​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ)។ មូលហេតុដែលហៅស្ដេចអង្គនេះថា ពញាក្រែក ព្រោះនៅពេលដែលសេនារបស់ព្រះបាទដំបងគ្រញូងបានឃើញអាណិតពេលដែលទ្រង់ឆេះក្នុងភ្នក់ភ្លើង ហើយក៏ចាប់ទាញបោះចូលក្នុងគុម្ពដើមក្រែកទើបរួចជីវិត។ ក្រោយមកក៏មានព្រះសង្ឃនិមន្តកាត់ឃើញសង្វេគពេកទើបព្រះអង្គយកទៅចិញ្ចឹមហើយដាក់ឈ្មោះអោយថា ពញាក្រែក។
អតីតជាតិ
កុសល ​បុណ្យ​បារមី​របស់​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​រៀបចំ​ដោយ​ព្រះ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​នព្វរតន៍​ ​បាន​មក​ពី​ការ​កសាង​ក្នុង​អតីតជាតិ។​ ​កាលនោះ​ ​ជា​យូរអង្វែង​មក​ហើយ​ ​ក្រោយ​ដែល​បាន​យាង​មក​ប្រោសសត្វ​នៅ​កោះ​គោកធ្លក​ ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ព្រះ​បរមគ្រូ​ ​បាន​ត្រាច់រង្គត់​និមន្ដ​ទៅ​ជួប​ស្មូម​យាចក​ម្នាក់​មាន​រូបរាង​អាក្រក់​ ​មាន​ដំបៅ​រឡេះរលួយ​ពាសពេញ​ខ្លួនប្រាណ​ដៃជើង។​ ​ស្មូម​នោះ​កាលបើ​បានឃើញ​បាន​ជួប​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​ហើយ​ ​ក៏​កើត​មានចិត្ដ​ជ្រះថ្លា​ ​យក​បាយ​ដែល​ទើបនឹង​សុំទាន​គេ​បាន​ ​ទៅ​ប្រគេន​ដាក់​ថ្វាយ​ជា​ចង្ហាន់។​ ​នៅ​ពេល​លូកដៃ​ដាក់​បាយ​ស្រាប់តែ​ម្រាម​មួយ​ដែល​មាន​ដំបៅ​រឡេះរលួយ​ខ្លាំង​ ជាងគេ​ ​របេះ​ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បាត្រ។​
រីឯ ​ព្រះពុទ្ធ​វិញ​ ​នៅ​ពេល​ព្រះ​អង្គ​យក​ចង្ហាន់​មក​សោយ​ ​កាលបើ​ព្រះ​អង្គ​ទត​ឃើញ​ម្រាមដៃ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​មាន​ព្រះពុទ្ធ​ដិកា​ទាយ​ទុក​ថា​ ​«តទៅ​អនាគត​ ​កាលណា​ចែក​ស្ថាន​ទៅ​ ​ហើយ​បាន​ចាប់កំណើត​នៅ​ជាតិ​ក្រោយ​ ​ស្មូម​នេះ​នឹង​មាន​រូប​កាយ​ខ្វិន​ពិកា​ ​តែ​ត្រូវ​បាន​សោយរាជ្យ​នៅ​នគរ​ឥន្ទបត្ដិ​ ​ដែល​ជា​នគរ​ខ្មែរ។​
រាជសាវតារ
កាលនោះ ​ព្រះ​បទុមកុមារ​ ​បុត្រ​ច្បង​ព្រះបាទចក្រព័ត្រ​ ​ដែល​ទើបតែ​បាន​អាយុ​​ ១៣​ វស្សា​ភ័យភិត​ឥត​ឧបមា ហើយ​បាន​គេច​លួច​រត់​ផុត​ពី​កណ្ដាប់ដៃ​ពួក​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទៅ​សាង​ផ្នួស​ជា​សង្ឃ​ក្នុង​ព្រៃ​ភ្នំ​ក្រម​ថ្ម ​ចាប់តាំងពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក។ ​គេ​បានដឹង​ថា​ព្រះ​អង្គ​មិន​ដែល​ទាក់ទង​ ​ឬ​និមន្ដ​ចេញចូល​ស្រុកភូមិ​អ្នកស្រុក​ឡើយ។​ ​គេ​បានដឹង​ទៀត​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​រៀន​ចេះ​ចង​ចាំ​គ្រប់​សិល្ប៍សាស្ដ្រ​ ​វេទមន្ដ​វិជ្ជាការ​ខ្លាំងពូកែ​អស្ចារ្យ ។​
ចំណែក ​ព្រះរាជបុត្រ​ទី​២​ ​ព្រះ​សិរិកុមារ​ ​ដែល​ទើបតែ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​ ៥​ វស្សា​ ​ជាមួយនិង ​មេដោះ​ខំ​រត់​ពួន​គេច​វាស​វាង​យករួចខ្លួន​ដែរ​ ​តែ​រត់​មិន​ផុត​ ​ត្រូវ​ក្រុម​សេនា​ដំបងគ្រញូង​ចាប់​បាន។ ​ព្រះ​សិរីកុមារ​ត្រូវ​ពល​សេនា​ទាំងនោះ​ចាប់​ក្រវាត់​បោះ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ ភ្នក់ភ្លើង​ដុត​សម្លាប់។​ ​នាកាល​នោះ​ពេល​ល្ងាច​ព្រលប់​យប់​បន្តិច​ទៅ​ហើយ​ ​ហេតុតែ​សំណាង​បុណ្យ​បារមី​មក​ជួយ​ទាន់​ ​ស្រាប់តែ​ពល​ទាហាន​មួយ​ក្រុម​មក​ដល់​ ​មើលឃើញ​ប្រទះ​នឹង​ភ្នែក​ ​ក៏​កើត​មានចិត្ដ​សង្វេគ​អាណិតអាសូរ​ ​នាំ​គ្នា​លួច​ទាញ​អូស​ព្រះ​សិរីកុមារ​ចេញពី​ភ្លើង​យក​មក​លាក់​ទុក​ក្នុង​ គុម្ពោត​ព្រៃ​ ​ហើយ​ក៏​នាំ​គ្នា​រត់​បាត់ទៅ។​ ​ព្រះ​អង្គ​មិន​សុគត​ទេ​ ​គ្រាន់តែ​ត្រូវ​ភ្លើង​ឆាបឆេះ​ ​រលេះរលួយ​ ​មាន​ដំបៅ​ស្លាកស្នាម​ពាសពេញ​រាង​កាយ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។​
បន្ទាប់ ​មក​ចៃដន្យ​អ្វី​ ​មាន​ព្រះសង្ឃ​មួយ​ក្រុម​និមន្ដ​កាត់​មក​តាម​នោះ​ទៀត​ ​បាន​យល់​បានឃើញ​ព្រះ​សិរីកុមារ​ក្នុង​សភាព​ដ៏​សែន​ខ្លោចផ្សារ​ដូច្នេះ​ ​ព្រះសង្ឃ​ក៏​កើត​មានចិត្ដ​មេត្ដាករុណា​ ​រើស​យក​ទៅ​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ថែរក្សា។​ ​អស់​កាល​យូរ​បន្ដិច​មក​ ​ដំបៅ​រាជកុមារ​ក៏​បានជា​សះស្បើយ។​ ​តែ ដៃជើង​របស់​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​ឡើង​ក្រញីង​ក្រញង់​ ​រួញ​ជាប់​គ្នា​រក​ងើប​ដើរ​មិនកើត​ ​ដើម្បី​នឹង​ធ្វើ​ចលនា​ទៅ​មុខ​ទៅ​ក្រោយ​ ​ទៅ​ឆ្វេង​ទៅ​ស្ដាំ​ ​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​តែ​ខំប្រឹង​រំកិល​ដោយ​គូទ​ ​ហេតុ​នោះ​ហើយ​បានជា​អ្នកផង​ទាំងពួង​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ថា​ ​ព្រហ្មកិល​ ​អ្នកខ្លះ​ទៀត​និយម​ហៅ​ថា​ ​ពញាក្រែក ដោយសារគេរកឃើញទ្រង់នៅគុម្ពក្រែក។​
អធិប្បាយ​និយាយ​ពី​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ ​ក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៧​វិញ​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ្យ​បាន​ ៧ ឆ្នាំ​ ​៧​ ខែ​ហើយ។ ថ្ងៃមួយ ព្រះ​អង្គ​កោះហៅ​ព្រះរាជ​ហោរា​មក​ទស្សន៍​ទាយ​មើល​ជតារាសី​របស់​ព្រះ​អង្គ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ចង់​ដឹង​ ​តើ​មាន​អ្នក​មានបុណ្យ​ណាមួយ​អាច​មក​ដណ្ដើម​រាជ្យ​ពី​ព្រះ​អង្គ​ឬទេ? ហោរា​វាយ​លេខ​អត្ដ​គន់គូរ​បូក​សង​ចែក​ចុះឡើង​ ​មើលទៅ​ឃើញ​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​ដំបងគ្រញូង​ ​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​តែ​ ៧ ​ឆ្នាំ​ ​៧​ ខែ និង ​៧​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ​ដូច្នេះ​នៅ​៧​ថ្ងៃ​ទៀត​ព្រះអង្គ​នឹង​ត្រូវ​អស់បុណ្យ។ ពេល​នោះ​ ​អ្នកមាន​បុណ្យ​នឹង​ចេញ​មក​ដណ្ដើម​យក​រាជសម្បត្ដិ​ជា​មិន​ខាន។​
ឮ ​សូរ​ហោរា​ទស្សន៍​ទាយ​ដូច្នេះ​ ​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​នឹកគិត​ថា​ ​បើ​អ្នកមាន​បុណ្យ​នោះ​ចេញ​មក​មែន​ ​យើង​នឹង​យក​ដំបងគ្រញូង​យើង​គប់​វាយ​ឲ្យ​ខ្ទេច​ហ្មត់​តែ​ម្ដង។​ ​បើ​យើង​វាយ​កម្ទេច​យកជ័យ​ជំនះ​មិន​បាន​ទេ​ ​នោះ​យើង​នឹង​សុំ​ចុះចាញ់​ ហើយ​យើង​នឹង​លើក​រាជបល្ល័ង្ក​ថ្វាយ​ភ្លាម​ ​ដើម្បី​ជៀសវាង​កុំឲ្យ​កើត​មាន​សង្គ្រាម​ ​កាប់​ចាក់​បង្ហូរឈាម​គ្នា​ ​ដូច្នេះ​ប្រទេស​ខ្មែរ​ក៏​មិន​រង​ទុក្ខទោស​វេទនា​ព្រាត់ប្រាស​ ​មានកម្ម​ពៀរ​វេរារ​ដោយសារ​រូបយើង​ដែរ​ ​ឯ​រូបយើង​សោត​ក៏​គ្មាន​ជាប់ជំពាក់​កម្ម​ពៀរ​វេរារ​នឹង​បណ្ដាជន​ខ្មែរ​ ​ហើយ​យើង​ក៏​គ្មាន​អ្នក​ណា​ដាក់​កំហុស​ផ្ដន្ទាទោស​ ​ជេរប្រទេច​ផ្ដាសា​តកូន​តចៅ​រៀង​រហូត​ទៅ​ដែរ។​
ដំណឹង ​ទស្សន៍​ទាយ​បាន​លេចឮ​ជ្រួតជ្រាប​ទៅ​ដល់​ប្រជានុរាស្ដ្រ​គ្រប់​ទិស​ទី។ ​ថ្ងៃ​ទី​៧​មក​ដល់​កាលណា​ ​មនុស្ស​ម្នា​អ្នកស្រុក​អ្នក​ភូមិ​ពី​គ្រប់​តំបន់​ជិត​ឆ្ងាយ​ ​នាំ​គ្នា​មក​មហានគរ​ ​ជួបជុំ​កុះករ​ ​កកកុញ​ទ្រហឹងអឺងកង​ ​រង់ចាំ​មើល​អ្នក​មានបុណ្យ។​ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ចង់ទៅ​ទីក្រុង​ដែរ​ ​ហើយ​ក៏​សុំ​សេចក្ដី​អនុញ្ញាត​ពី​ព្រះសង្ឃ​ ​ដើម្បី​ទៅ​រង់ចាំ​មើល​អ្នក​មានបុណ្យ​នឹង​គេ​ដែរ។​ ​កាលនោះ​ ​ព្រហ្មកិល​អាយុ​បាន ​១៧​ ​ឆ្នាំ​ (នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ត​កោកកាក) នាយ​ខំប្រឹង​រំកិល​ចែវ​គាស់​លើ​ដី​អូស​គូទ​ ​ធ្វើ​ដំណើរ​យ៉ាង​សែន​ត្រដាបត្រដួស​តាម​ផ្លូវ​ឆ្ពោះទៅ​មហានគរ។​ ​ព្រហ្មកិល​មាន​ជំនឿ​ ​និង​សង្ឃឹមថា​ ​បើ​មាន​អ្នកមាន​បុណ្យ​ចេញ​មក​មែន​អ្នក​ដែល​មានជំងឺរោគាព្យាធិ​ ​មនុស្ស​ខ្វាក់​ ​មនុស្ស​ខ្វិន​មុខជា​ជា​សះស្បើយ​ ​មើលឃើញ​ ​ដើរ​រួច​ដូច​ដើម​ជា​មិន​ខាន។​
ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​បាន​រំកិល​គូទ​ទៅ​ដល់​ខាងជើង​មហានគរ​ ​ហើយ​ក៏​ឈប់​សម្រាក​ក្រោម​ដើម​ពោធិធំ​មួយ​ក្បែរ​មាត់​ស្រះ​ជិត​នោះ​ ​រង់ចាំ​ទទួល​អ្នក​មានបុណ្យ​ ​ក្នុង​គ្រានោះ​ ​ស្រាប់តែ​មាន​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់​ម្នាក់​ ​ស្ពាយ​បង្វិច​មួយ​ធំ​ ​មាន​កញ្ចប់​បាយ​សំណុំ​ ​និង​បំពង់​ទឹក​ផង​ ​ដឹកសេះ​ដើរ​តម្រង់​ទៅ​រក​ព្រហ្មកិល​ ​តា​ព្រាហ្មណ៍​ក៏​សុំ​ផ្ញើ​សេះ​ ​និង​ឥវ៉ាន់​ផ្សេងៗ​ ​ជាមួយ​ព្រហ្មកិល​ពីព្រោះ​គាត់​ត្រូវ​ទៅ​មើល​អ្នក​មានបុណ្យ​ ​គាត់​និយាយ​ថា​ ​«ព្រហ្មកិល​ដែល​ដើរ​មិន​រួច​ ​បើ​ទៅ​មើល​អ្នក​មានបុណ្យ​ក៏​មើល​មិនឃើញ​ដែរ​ ​ហើយ​អាច​មាន​គ្រោះថ្នាក់​ត្រូវ​គេ​ដើរ​ជាន់​ស្លាប់​ទៀត» គាត់​សន្យា​ថា​ ​«បើ​ឃ្លានបាយ​ ឬ​ស្រេកទឹក​ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​អាច​យក​បាយ​សំណុំ​ ​និង​ទឹក​បំពង់​របស់​គាត់​ស្រស់ស្រូប​ចម្អែត​កាយ​បាន» ។
ពញាក្រែក ​ពោល​តប​ទៅ​វិញ​ថា​ ​«ខ្លួន​ខ្វិនខ្វង់​ផង​ ​ធ្វើ​ដូច​ម្ដេច​នឹង​អាច​មើល​សេះ​កើត​ ​សេះ​នោះ​វា​អាច​នឹង​រត់​បាត់»។ តែ​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់​មាន​ប្រសាសន៍​ឆ្លើយ​ថា​ ​«មិន​អី​ទេ​! គាត់​ទៅ​តែ​មួយ​ភ្លែត​ទេ​! គាត់​នឹង​វិល​មក​វិញ​ឥឡូវ​ហើយ​!»។ និយាយ​ចប់​កាលណា​ ​លោកតា​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់​នោះ​ក៏​យក​បង្ហៀរ​សេះ​ទៅ​ដាក់​លើ​ដៃ​ ព្រហ្មកិល។​ ​ឯ​បង្វេច​ធំ​គាត់​យក​ទៅ​ដាក់​ជិត​ព្រហ្មកិល។​ ​បន្ទាប់​មក​តា​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់​ក៏​ដើរ​ចេញ​បាត់​ទៅ។ ​ពង្សាវតារ​ផ្សេងៗ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​តា​ព្រាហ្មណ៍​នេះ​ ​គ្មាន​នរណា​ក្រៅ​អំពី​ព្រះ​ឥន្ទ្រាធិរាជ​ឡើយ​ ​ពីព្រោះ​ព្រះឥន្ទ្រ​ក្ដៅ​ក្រហល់ក្រហាយ​អន្ទះអន្ទែង​ ​គង់​លើ​បល្ល័ង្ក​មិន​សុខ​មិន​សាប់​ ​ទ្រាំ​មិន​បាន​ ​ក៏​រៀបចំ​គ្រប់គ្រឿង​អលង្ការ​សម្រាប់​ព្រះមហាក្សត្រ​ដាក់​ចង​ក្នុង​មួយ​ បង្វេច​ ​ព្រមទាំង​មាន​បាយ​សំណុំ​ ​និង​ទឹក​បំពង់​ផង​ ​ជិះសេះ​ចុះ​មក​ជួប​នឹង​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ថ្ងៃ​នោះ​ ​គឺ​ថ្ងៃ ​ព្រហស្បតិ៍​ ​៥​កើត ឆ្នាំម្សាញ់​ ​ម.ស ​៥៦៧ ជា​ថ្ងៃ​ដល់​កាលកំណត់​ដែល​អ្នក​មានបុណ្យ​ ​ត្រូវ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​តាម​ទំនាយ។​
ក្រោយ ​ដែល​ព្រាហ្មណ៍​ចេញ​ផុត​ទៅ​ ​ស្រាប់តែ​សេះ​នោះ​ងើបឈរ​ទាញ​កន្ត្រាក់ដៃ​ពញាក្រែក​ឲ្យ​ត្រង់​ដូច​ ធម្មតា។​ ឃើញ​ដូច្នេះ​ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ក៏​លើកយក​បង្ហៀរ​សេះ​ទៅ​ដាក់​លើកដៃ​ម្ខាង​ទៀត​ ​សេះ​ទាញ​កន្ត្រាក់​ដូច​មុន​ ​ហើយ​ដៃ​នោះ​ក៏​ឡើង​ត្រង់​ភ្លឹង​កម្រើក​បានជា​ធម្មតា​ដែរ។​ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​សប្បាយចិត្ដ​ត្រេកអរ​ឥតឧបមា​ ​ខំ​ចាប់​យក​បង្ហៀរ​សេះ​មក​ដាក់​លើ​ជើង​ទាំង​ពីរ​ឲ្យ​សេះ​ទាញ​កន្ត្រាក់​ថែមទៀត។​ ​ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​មែន​ ​ជើង​ទាំង​គូ​ក៏​ត្រង់​ ​មាន​សភាព​ល្អ​ប្រក្រតី។​ ​ឥឡូវ​ ​ព្រហ្មកិល​មាន​អវយវៈ​ដូច​មនុស្ស​ធម្មតា​ ​អាច​ប្រើ​ការ​បាន​ដូច​គេឯង។​ ​ពេល​នោះ​ព្រហ្មកិល​ក៏​ចាប់ផ្ដើម​ស្រេកឃ្លាន​ ​នឹកឃើញ​ទៅ​ដល់​ពាក្យ​បណ្ដាំ​តា​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់​ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ក៏​លូកដៃ​ចាប់​យក​ទឹក​បំពង់​មក​ផឹក​ ​លុបលាង​រាង​កាយ​ ​និង​មុខមាត់។​ ​ភ្លាម​នោះ​ស្រាប់តែ​ស្លាកស្នាម​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​មាន​លើ​ខ្លួន​ក៏​ រលុបរលាយ​បាត់​អស់យ៉ាង​អស្ចារ្យ​ ​រូបរាង​មុខមាត់​ព្រហ្មកិល​ក៏​ក្លាយទៅជា​ល្អ​ស្រស់​ប្រិមប្រិយ​លើស​អស់​ មនុស្ស​ធម្មតា​ ​ដែល​គេ​ពុំ​អាច​សំគាល់ ​ឬ​ចំណាំ​បាន​ឡើយ។​ ​បន្ទាប់​មក​ ​ពញាក្រែក​ក៏​លា​កញ្ចប់​បាយ​បើក​យក​មក​បរិភោគ។​ ​រំពេច​នោះ​ដែរ​ កម្លាំង​ក៏​កើន​ក៏ ​ចម្រើន​ក្នុង​ខ្លួន​ខ្លាំងក្លា​មហិមា។​ ​ជួប​ប្រទះ​ឃើញ​ភាព​អច្ឆរិយៈ​កើត​ឡើងជា​បន្ដបន្ទាប់​គ្នា​ដូច្នេះ​ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ក៏​ឆ្ងល់​ពិចារណា​ ​ហើយ​បើក​លា​បង្វេច​តា​ចាស់​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ទៀត​ ​ស្រាប់តែ​ឃើញ​មានសុទ្ធតែ​សម្លៀកបំពាក់​ ​និង​គ្រឿង​អលង្ការ​ល្អល្អះ​រក​អ្វី​មក​ប្រៀបផ្ទឹម​ពុំ​បាន។​ ​ពញាក្រែក​ក៏​យក​សម្លៀក​បំពាក់​ ​និង​គ្រឿងអលង្ការ​ទាំងនោះ​មក​ពាក់​សាកល្បង​ល​មើល​ ​ហើយ​ឃើញ​ថា​សក្ដិ​សម​ត្រូវ​នឹង​ខ្លួន​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ។​ ​គឺ​នៅ​ក្នុង​ឱកាស​នេះ​ហើយ​ដែល​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​យល់​ដឹង​ ​និង​មាន​ជំនឿ​ថា​ខ្លួន​ពិតជា​អ្នកមាន​បុណ្យ។​ ​បន្ទាប់​មក​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ឡើង​ជិះសេះ​ ​សេះ​នោះ​ក៏​ហោះ​ឡើង​វឹងស្លេវ​ទៅ​ ​ពី​ទិស​ខាងជើង​ឆៀង​ខាងកើត​ ​សំដៅ​ទៅ​បរមរាជវាំង​ឯ​មហានគរ។​
កាលបើ ​ឃើញ​អ្នកមាន​បុណ្យ​ ​ជិះសេះ​ហោះ​មក​ដល់​ដូចដែល​ហោរា​បាន​ទស្សន៍​ទាយ​ ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​នាំ​គ្នា​មក​ចាំ​មើល​កក​កុំ​ក្នុង​មហានគរ​ ​ស្រែក​ហ៊ោកញ្ជ្រៀវ​ទ្រហឹង​អឺងកង​ពពាក់ពពូន​តាម​មើល​ព្រឹត្ដិការណ៍។​ ​ចំណែក​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ ​ដែល​រង់ចាំ​អ្នកមាន​បុណ្យ​ជា​យូរយា​ណាស់​មក​ហើយ​ ​កាលបើ​បានឃើញ​ជាក់​នឹង​ភ្នែក​ ​កើត​មាន​ក្ដី​មួហ្មង​ក្ដៅក្រហាយ​ខឹងសម្បា​រជា​ខ្លាំង​ ​ចាប់​ទាញ​យក​ដំបងគ្រញូង​ ​មក​គប់​ចោល​តម្រង់​ទៅ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ដើម្បី​ប្រហារជីវិត​ឲ្យ​ក្សិណក្ស័យ​តែ​ម្ដង។​ ​ប៉ុន្ដែ​ ​ដំបង​របស់​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​បែរជា​អស់​ឫទ្ធិ​ ​មិន​បាន​ប៉ះចំ​អ្នក​មានបុណ្យ​ទេ​ ​ហើយ​ក៏​ធ្លាក់​បាត់​ទៅ។​ ​កន្លែង​ដែល​ដំបង​ធ្លាក់​ ​ក៏​ក្លាយទៅជា​អូរ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ជាប់​មក​ថា​ ​អូរ​ដំបង​ ​ហើយ​តំបន់​នោះ​សោត​ក៏​មានឈ្មោះ​ថា​ ​បាត់ដំបង​ដែរ។​
ឃើញ ​ហេតុភេទ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ដូច្នោះ ប្រជានុរាស្ត្រ​ខ្មែរ​គ្រប់​ទិសទី ព្រមទាំង​ពលសេនា​មុខ​មន្ត្រី​ក៏​នាំ​គ្នា​ក្រាប​ថ្វាយបង្គំ​សំពះ​ទទួល​ ព្រហ្មកិល។ ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​វិញ ដែល​យល់​ដឹង​ថា ខ្លួន​អស់​មាន​បុណ្យបារមី អស់​មាន​សមត្ថភាព ក៏​សុខចិត្ត​ដាក់​ខ្លួន ក្រាបថ្វាយ​បង្គំ​ពញាក្រែក ឬ​ព្រហ្មកិល សុំ​ចំណុះ​ចុះចាញ់ ហើយ​លើក​រាជសម្បត្តិ​ប្រគល់​ថ្វាយ ក្នុង​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ទៅ​ហោង។
រីឯ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​វិញ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​អភិសេក​នៅ​ថ្ងៃ ​១​កើត​ ​ខែ​មិគសិរ​ ឆ្នាំវក​ ​ព.ស​ ១៥៥២ ត្រូវ​ជា​ម.ស ​៩៣០​ ​ច.ល ​៣៧០​ ​និង​ត្រូវជា​គ.ស​ ១០០៨។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម​ ព្រះបាទ​សម្ដេច​សន្ធព​អម្រែក​ ​ព្រះ​បរម​ព្រហ្មកិល​អង្គម្ចាស់ ​(នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ម្ចាស់​នព្វរតន៍។​ ​តែ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​កោកកាក​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ព្រះ​អង្គ​មានបរម​នាម ​ព្រះបាទ​សន្ធព​អម្រិន្ទ។​ ​ចំពោះ​ពង្សាវតារ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ ​ដូច​ជា​ពង្សាវតារ​របស់​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ឬ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​ព្រះ​អង្គ​ឈ្មោះ​ថា​ ​ព្រះបាទ​សន្ធព​អនុរាជ)។ ព្រះបាទ​សន្ធព​អនុរាជ​ ​ឬ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ជា​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៨​ ​ដែល​បាន​សោយរាជសម្បត្ដិ​បន្ទាប់​ពី​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង​ ​ឬ​ព្រះបាទ​គោត្ដម​ ​អមរ​ទេវរាជ​ ​កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​១២​វស្សា ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​គង់នៅ​ព្រះ​បរមរាជវាំង​មហានគរ។​
យូរ ​ខែ​ឆ្នាំ​កន្លង​មក​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​សេះ​របស់​ព្រះ​សិន្ធព​អមរិន្ទ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ដែល​តា​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់​ ​បាន​យក​ប្រគល់​ឲ្យ​ ​បាន​អស់​ជីវិត​ក្លាយទៅជា​ថ្ម​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំមមែ​ ​បញ្ច​ក្សត្រ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ប្រែ​ក្លាយទៅជា​ផ្លែ​ឈើ​បី​ ​ផ្ដុំ​ផ្គុំ​ជាប់​គ្នា។​ ចំណែកឯ​ព្រះខ័នរាជ​និង​រំពាត់​ក៏​ត្រលប់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ស្រោម​ ​ធ្វើ​អំពី​សំពត់​ហូល​វិញ​ដែរ។​ ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​បាតុភូត​ខុស​ប្លែក​អំពី​ធម្មតា​នេះ​ ​ព្រះ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​យល់​ច្បាស់​ណាស់​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​ដល់​ថ្ងៃ​អវសាន​អស់បុណ្យ​ហើយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​រឹង​រឹត​តែ​ភ័យ​ព្រួយបារម្ភ​ ​រន្ធត់​តក់ស្លុត​ខ្លាំង​ឡើង​ ​រហូត​ដល់​ធ្លាក់ខ្លួន​មាន​ជំងឺ​ឈឺ​រ៉ាំរ៉ៃ​មើល​មិនជា។​
ព្រះបាទ ​សិន្ធព​អម្រិន្ទ​ ​ឬ​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៨​ ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ក្នុង​ឆ្នាំមមែ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៣១ ​វស្សា​ ​ក្រោយ​ដែល​បាន​សោយរាជសម្បត្ដិ​ ​អស់​ចំនួន​២០​ឆ្នាំ (ព្រះ​ជន្ម​របស់​ព្រះបាទ​សន្ធព​អនុរាជ​ ​ឬ​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​ ​ត្រូវ​បាន​ពង្សាវតារ​ផ្សេងៗ​កត់ត្រា​ខុស​គ្នា​ទាំងអស់) នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​របស់​សម្ដេច​វាំង​ជួន។​ ​ព្រះ​អង្គ​មិន​បាន​ទុក​នូវ​ស្នាដៃ​ ​ឬ​កេរ្ដិ៍​ដំណែល​អ្វី​ដែល​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​បាន​ឡើយ។​ ​ពង្សាវតា​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ព្រះ​អង្គ​មានគំនិត​​ចង់​ផ្លាស់​ប្ដូរ​សករាជ​ថ្មី​ ​តែ​គម្រោង​នេះ​មិន​ត្រូវ​បាន​យក​មក​អនុវត្ដ​ទេ។​
ក្នុងរាជសម្បត្តិ
ថ្ងៃមួយ ​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​ពញាក្រែក​ (ត្រង់កន្លែងនេះមានន័យថាទ្រង់មិនមែនជាក្សត្រទេ ទ្រង់គឺជារាស្ត្រសាមញ្ញ) កើត​មានជំងឺ​ឈឺក្បាល​យ៉ាង​ខ្លាំង​រក​ទ្រាំ​មិន​បាន​ ​ដែល​ជា​ហេតុ​បណ្ដាល​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​កោះហៅ​ហោរា​ ​មក​ទស្សន៍​ទាយ​រក​ហេតុផល​ពិតប្រាកដ។​ ​ហោរា​នោះ​បាន​គន់គូរ​មើល​តាម​ជើង​លេខ​ ​ថ្ងៃខែ​ឆ្នាំ​ និង​តាម​ទំនាយ​នគរ​ទៅ​ ​ស្រាប់តែ​ឃើញ​ថា​អ្នកមាន​បុណ្យ​ដែល​មានត្រកូល​ជា​ក្សត្រ​បាន​មក​ចាប់ជាតិ​ ​ទ្រង់​គភ៌​ហើយ។​ អ្នកមាន​បុណ្យ​នេះ​ ​ដែល​មាន​ឈាមជ័រ​ ​ចុះ​មក​អំពី​ព្រះបាទ​ទេវង្សអស្ចារ្យ (នេះ​ជា​សេចក្ដី​កំណត់​ក្នុង​ពង្សាវតារ​ព្រះអង្គម្ចាស់​នព្វរតន៍)​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​៦​ ​និង​ត្រូវ​មក​សោយរាជសម្បត្តិនៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា។