cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សហភាពអឺរ៉ុប
សន្ធិសញ្ញា​អឺរ៉ុប​រួម
រហូតមកដល់​ត្រឹម​ទសវត្ស​ឆ្នាំ ១៩៨០ គឺ​៣០​ឆ្នាំ​ក្រោយពេល​វា​បាន​ចាប់ផ្ដើម​សហគមន៍អឺរ៉ុប នៅតែ​មិនទាន់​សម្រេច​បាន​នូវ​សេចក្ដីសង្ឃឹម​ដ៏​ក្លៀវក្លា​របស់​ខ្លួន ក្នុង​ការ​បង្រួបបង្រួម​អឺរ៉ុប​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​សហរដ្ឋអឺរ៉ុប​។ តាមពិត​ទៅ​ទោះបីជា​មាន​ការ​លុបបំបាត់​ចោល​នូវ​ពន្ធគយ​ខាងក្នុង ((internal tariffs) ក៏ដោយ​វា​មិន​ត្រឹមតែ​មិនបាន​ទទួល​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​បំបាត់​នូវ​រាល់​ការ​រឹត​បន្តឹង​ផ្នែក​ពាណិជ្ជកម្ម នៅ​ក្នុងរង្វង់​សហគមន៍អឺរ៉ុប​ទាំងមូល​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​  តែ​ថែមទាំង​មិនបាន​សម្រេច​ក្នុង​ការ​លុបបំបាត់​ព្រំដែន​ពន្ធគយ​ខាងក្នុង (internal customs frontiers) រដ្ឋ​នីមួយៗ​ផង​ដែរ​។ ការ​ចូល​ជា​សមាជិក​របស់​បណ្ដា​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍ​តិច​ក្នុង​តំបន់​មេឌីទែរ៉ាណេ ដូចជា​ប្រទេស ក្រិក​នា​ឆ្នាំ ១៩៨០ អេស្ប៉ាញ និង​ព័រទុយហ្គាល់​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៦ បាន​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​បញ្ហា​ថ្មីទៀត​។បញ្ហា​ទាំងអស់នោះ​ភាគច្រើន​ទាក់ទង​នឹង​កម្រិត​អភិវឌ្ឍ​ទាប​របស់​ប្រទេស​ទាំងនេះ​។ ពិសេស​ ការ​ដែល​ប្រទេស​ទាំងនេះ ពឹងផ្អែក​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម មានន័យថា​មូលនិធិ​មួយ​ផ្នែក​ធំ​សម្រាប់​គាំទ្រ​វិស័យ​កសិកម្ម​របស់​សហគមន៍​ត្រូវ​បង្វែរ​ទៅ​ជួយ​ដល់​សមាជិក​ថ្មី​។ វា​បណ្តាល​ឲ្យ​សមាជិក​ចាស់​មួយ​ចំនួន ពិសេស​ប្រទេស​អៀរឡង់​ភ័យខ្លាច​ថា​ចំណែក​នៃ​មូលនិធិ​របស់​ខ្លួន​នឹង​ត្រូវ​គេ​កាត់បន្ថយ​។
នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៥ ក្រុម​ប្រឹក្សា​អឺរ៉ុប ដែល​សមាសភាព​រួមមាន​មេដឹកនាំ​កវីបណ្ឌិត​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​បាន​សម្រេចចិត្ត​បោះជំហាន​ថ្មី​មួយទៀត​សម្រាប់​សមាហរណកម្ម​កាន់តែ​ប្រសើរ​ជាង​មុន​។ នៅ​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​ ១៩៨៦ ពួកគេ​បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ​សន្ធិសញ្ញា​អឺរ៉ុប​រួម​តែមួយ  (Single European Act-​SEA)  ដែល​ជា​កន្សោម​នៃ​វិសោធនកម្ម និង​សេចក្ដី​បំពេញ​បន្ថែម​លើ​សន្ធិសញ្ញា​សហគមន៍អឺរ៉ុប ដែល​មានស្រាប់​។ សន្ធិសញ្ញា SEA តម្រូវ​ឲ្យ​សហគមន៍អឺរ៉ុប​អនុវត្ត​នូវ​វិធានការណ៍​ជាង​៣០០​  ដើម្បី​លុបបំបាត់​រនាំង​រូបវន្ត, បច្ចេកទេស និង​សារពើពន្ធ​សម្រាប់​បង្កើត​ទីផ្សារ​រួម​មួយ ដែល​ក្នុង​នោះ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​រដ្ឋ​សមាជិក​អាច​នឹង​ធ្វើ​សមាហរណកម្ម​រួម​គ្នា​ទាំងស្រុង​។ លើស​ពី​នេះ​ទៅទៀត រដ្ឋ​សមាជិក​យល់ព្រម​នឹងគ្នា​ក្នុង​ការអនុវត្ត​គោលនយោបាយ និង​ស្តង់ដារ រួម​មួយ​លើ​បញ្ហា​ទាំងឡាយ​រាប់​ចាប់​ពី​វិស័យ​ពន្ធដារ និង​ការងារ​រហូតដល់​ផ្នែក​សុខភាព និង​បរិស្ថាន​។ រដ្ឋ​សមាជិក​នីមួយៗ​ក៏​ដោះស្រាយ​គោលនយោបាយ​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ជាមួយ​ប្រទេស​ជិតខាង​ខ្លួន​។ សន្ធិសញ្ញា SEA នេះ​ចាប់​មាន​សុពលភាព​ចាប់ពី​ខែ​តុលា ឆ្នាំ ១៩៧៨​ តទៅ​។
ការ​បង្កើត​សហភាពអឺរ៉ុប
ដើម្បី​ស្ដារ​ស្ថានភាព​នយោបាយ​ឲ្យ​បាន​ឆាប់​អាល្លឺម៉ង់​ខាងលិច និង​បារាំង​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​មាន​សន្និសីទ​អន្តរ​រដ្ឋាភិបាល (IGC) សម្រាប់​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​បង្រួបបង្រួម​អឺរ៉ុប​កាន់តែ​ជិត​នឹងគ្នា​។ សន្និសីទ​អន្តររដ្ឋាភិបាល (IGC) គឺជា​ជំនួប​រវាង​សមាជិក ដែល​ចាប់ផ្ដើម​មាន​ដំណើរការ​ជា​ផ្លូវការ​នូវ​ការផ្លាស់ប្ដូរ ឬ​ការ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​សន្ធិសញ្ញា​សហគមន៍អឺរ៉ុប សន្និសីទ​អន្តររដ្ឋាភិបាល​មួយទៀត​ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ឡើង​នៅ​ភ្លាមៗ​គឺ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៨៩ ដើម្បី​រៀបចំ​គម្រោង​ការ និង​រចនាសម្ព័ន្ធ​សម្រាប់​សហភាព​ហិរញ្ញវត្ថុ ដែល​ក្នុង​នោះ​សមាជិក​របស់​សហគមន៍​នឹង​ប្រើ​រូបិយវត្ថុ​រួម​តែមួយ​។នាយករដ្ឋមន្ត្រី​អង់គ្លេស​អ្នកស្រី​ម៉ាហ្គារ៉ែត​ថាចឆឺ (Margaret Thatcher) បាន​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​អំពាវនាវ​ទាំងឡាយ​ណា ដែល​ចង់​ឲ្យ​មាន​សមាហរណកម្ម​អឺរ៉ុប​រឹតតែ​ខ្លាំង​ថែមទៀត​។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩០ លោក ចនមេជ្ហ័រ (John Major) បាន​ក្លាយ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ជំនួស និង​បាន​អនុវត្ត​នូវ​គោលនយោបាយ​មួយ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​បើកទូលាយ​ជាង​។ សន្និសីទ​អន្តររដ្ឋាភិបាល បាន​ចាប់ផ្ដើម​បំពេញ​ការងារ​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​ចំនួន ដែល​នឹង​ក្លាយ​ជា សន្ធិសញ្ញា​ស្ដីពី​សហភាពអឺរ៉ុប (Treaty on European Union ) ។
សន្ធិសញ្ញា​ស្តីពី​សហភាពអឺរ៉ុប
សន្ធិសញ្ញា​ស្ដីពី​សហភាពអឺរ៉ុប (ដែល​ជា​ធម្មតា​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា​សន្ធិសញ្ញា​ក្រុង​ម៉ាសស្ត្រីក) បង្កើត​ចេញ​ជា​សហភាពអឺរ៉ុប (EU) ហើយ​មាន​គោលដៅ​ពង្រីក​សមាហរណកម្ម​នយោបាយ, សេដ្ឋកិច្ច និង​សង្គម​ក្នុងចំណោម​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​។ ក្រោយ​ការ​ចរចា​អស់​រយៈពេល​យ៉ាង​យូរ​សហភាពអឺរ៉ុប ត្រូវ​បាន​គេ​យល់ព្រម​បង្កើត​ឡើង ដោយ​ក្រុមប្រឹក្សា​អឺរ៉ុប​នៅ​ក្រុង​ម៉ាសស្ត្រីក​ក្នុង​ប្រទេស​ហុឡង់ដ៍​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៩១​។ អ្វី​ដែល​សំខាន់​បំផុត​នោះ​គឺថា​សន្ធិសញ្ញា​នេះ​អនុញ្ញាត​ឲ្យEU បង្កើត​សហភាព​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ (Economic and Monetary Union- EMU) ។ នៅ​ក្រោម​សហភាព EMU រដ្ឋ​សមាជិក​ទាំងអស់​នឹង​បង្រួបបង្រួម​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​គេ និង​ប្រើប្រាស់​រូបិយវត្ថុ​តែមួយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៩​។ សន្ធិសញ្ញា​ម៉ាសស្ត្រីក​ក៏បាន​កំណត់​លក្ខន្តិកៈ​តឹង​រឹង​ដែល​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​ទាំងអស់ ត្រូវតែ​បំពេញ​ឲ្យ​បាន​មុន​នឹង​អាច​ចូលរួម​ជាមួយ EMU ។ លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​សន្ធិសញ្ញា​នេះ​ក៏​បង្កើត​នូវ​រចនាសម្ព័ន្ធ​ថ្មី​សម្រាប់​ធ្វើ​ឲ្យ​គោលនយោបាយ​ការបរទេស និង​សន្តិសុខ​កាន់តែ​មាន​សមាហរណកម្ម​ខ្លាំង​ឡើង និង​សម្រាប់​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​សហប្រតិបត្តិការ​លើ​វិស័យ​តុលាការ និង​ប៉ូលិស​កាន់តែ​ល្អ​ថែមទៀត​។ រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​បាន​ផ្ទេរ​ដល់​ស្ថាប័ន​គ្រប់គ្រង​របស់ EU   នូវ​សិទ្ធិ​អំណាច​ច្រើនជាង​មុន​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​គោលនយោបាយ​លើ​វិស័យ​មួយ​ចំនួន​រួមមាន​វិស័យ​បរិស្ថាន អប់រំ សុខភាព និង​ការ​ការពារ​អ្នកទិញ​ទំនិញ(ពី​ឈ្មួញ)​។
សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងអាំស្ទ័រដាម
ការ​ប្រតិកម្ម​មួយ​ចំនួន​តប​នឹង​ខ្លឹមសារ​ខ្លះ នៅ​ក្នុង​សន្ធិសញ្ញា​ម៉ាសស្ត្រីក ជាហេតុ​នាំឲ្យ​មាន​សន្និសីទ​អន្តររដ្ឋាភិបាល​មួយទៀត​ចូលរួម​ប្រជុំ​ដោយ​មេដឹកនាំ​សហភាពអឺរ៉ុប ដែល​ចាប់ផ្ដើម​នៅ​ខែ​មីនា ឆ្នាំ ១៩៩៦​។ ជា​លទ្ធផល​នៃ​សន្និសីទ​អន្តររដ្ឋាភិបាល​លើក​នេះ​គឺ​សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងអាំស្ទ័រដាម ដែល​ជា​សន្ធិសញ្ញា​កែលំអ​លើ​សន្ធិសញ្ញា​ម៉ាសស្ត្រីក និង​ឯកសារ​សម្រាប់​បង្កើត​សហភាពអឺរ៉ុប​ផ្សេងៗ​ទៀត​។ ការ​កែលំអ​នេះ​មាន​គោលបំណង​ធ្វើឲ្យ​សហភាពអឺរ៉ុប​កាន់តែ​ជាទី​ចាប់អារម្មណ៍ និង​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ផង​ទាំងពួង​។
សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងអាំស្ទ័រដាម អំពាវ​ដល់​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​ឲ្យ​ជួយ​សហការ​គ្នា​ក្នុង​ការ​បង្កើត​មុខរបរ​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​ពាសពេញ​អឺរ៉ុប, ជួយ​គ្នា​ការពារ​បរិស្ថាន, បង្កើន​សុខភាព​សាធារណៈ និង​ការពារ​សិទ្ធិ​អ្នកទិញ​ទំនិញ​។ លើស​ពី​នេះ​ទៀត​សន្ធិសញ្ញា​នេះ​បំបាត់ចោល​នូវ​រនាំង​សម្រាប់​ការ​ធ្វើដំណើរ និង​អន្តោប្រវេសន៍​ក្នុង​រង្វង់​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​សហភាពអឺរ៉ុប លើកលែងតែ​ចក្រភពអង់គ្លេស អៀរឡង់ និង​ដាណឺម៉ាក ដែល​សុទ្ធតែ​ជា​ប្រទេស​នៅ​រក្សា​ព្រំដែន​របស់​ផង​ខ្លួន​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់​។សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងអាំស្ទ័រដាម​នេះ​រួមបញ្ចូល​ទាំង​សក្ដានុពល​សម្រាប់​សហប្រតិបត្តិការ និង​សមាហរណកម្ម​ជាមួយ​នឹង​សហភាព​អឺរ៉ុប​ខាងលិច (Western European Union- WEU) ដែល​ជា​អង្គការ​នៃ​អំណាច​អឺរ៉ុប​ខាងលិច​ផ្ដោតអារម្មណ៍ទៅ​លើ​ការ​ការពារ​ជាតិ។ វា​ក៏​ទុក​ឱកាស​ឲ្យ​បណ្ដា​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​ខាងកើត​ដាក់ពាក្យ​ចូល​ជា​សមាជិក EU ផង​ដែរ​។ សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងអាំស្ទ័រដាម ត្រូវ​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ដោយ​សមាជិក EU ។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៩៧​។
ឯកសារ​មួយ​ដែល​ចេញ​ដោយ​គណៈកម្មការ​អឺរ៉ុប (ស្ថាប័ន​រដ្ឋបាល​កំពូល​របស់ EU) នៅ ឆ្នាំ ១៩៩៧ ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា "របៀបវរៈ ២០០០" បាន​គ្រោង​នូវ​យុទ្ធសាស្ត្រ​មួយ​សម្រាប់​ការពង្រីក​វិសាលភាព EU ដោយ​យោង​តាម​សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងអាំស្ទ័រដាម​។ឯកសារ​នោះ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​កំណែទម្រង់​ជា​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​នៅ​ក្នុងរង្វង់ EU មុន​ពេល មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពង្រីក​សមាជិកភាព​លើកក្រោយៗ​ទៀត​។ ក្នុង​នោះ​មាន​ដូចជា​វិធានការណ៍​បង្កើន​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ការប្រកួតប្រជែង និង​ការ​ប្រកបការងារ​។ ទន្ទឹម​នឹង​នោះ វា​មាន​រួមបញ្ចូល​ទាំង​កំណែទម្រង់​កសិកម្ម និង​រចនាសម្ព័ន្ធ និង​ផែនការមេ​សម្រាប់​ផ្នែក​ហិរញ្ញវត្ថុ​អឺរ៉ុប​ថ្មី​មួយ​។
សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងនីស
គម្រោង​ពង្រីក​សហភាពអឺរ៉ុប ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​យក​មក​ពិភាក្សា​ជាថ្មី​ម្ដង​ទៀត​នៅ​ឆ្នាំ ២០០០ នៅ​ក្នុង​សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងនីស​។ ដោយ​ត្រូវ​បាន​ចុះហត្ថលេខា​នៅ​ឆ្នាំ​២០០១ សន្ធិសញ្ញា​នេះ​បាន​គ្រោងទុក​ជាមុន​នូវ​កំណែទម្រង់​ជា​ដំណាក់ៗ​ដើម្បី​រៀបចំ​ឲ្យ EU ។ អាច​ពង្រីក​សមាជិកភាព​។ វា​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​កាត់បន្ថយ​ទំហំ​គណៈកម្មការ​អឺរ៉ុប, អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​កំណែទម្រង់​សិទ្ធី និង​ដំណើរការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​ក្រុមប្រឹក្សា EU និង​រៀបចំ​ឡើងវិញ​នូវ​អាសនៈ​របស់​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​នៅ​ក្នុង​សភា​អឺរ៉ុប​។
ខុស​ពី​សន្ធិសញ្ញា​អឺរ៉ុប​រួម (SEA) សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងអាំស្ទ័រដាម,​សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងនីស​មិន​មាន​គោលដៅ​ពង្រីក​អំណាច​របស់ EU ទេ​។ ផ្ទុយទៅវិញ ការ​បង្កើន​តួនាទី និង​អំណាច​របស់ EU ។ត្រូវ​បាន​ពិភាក្សា​នៅ​កន្លែង​ផ្សេង​ពោល​គឺ​នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ប្រកាស Laeken ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០១ និង​មហាសន្និបាត​ស្ដីពី​អនាគត​អឺរ៉ុប​នា​ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០០២​។ រហូតដល់​ចុង​ឆ្នាំ ២០០២ សមាជិក EU ទាំងអស់​អនុម័ត​លើ​សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងនីស​។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកបោះឆ្នោត​ជនជាតិ​អៀរឡង់​ហៀបនឹង​បង្ខំឲ្យ​មាន​ការចរចា​ឡើងវិញ​អំពី​សន្ធិសញ្ញា​នេះ បន្ទាប់ពី​ពួកគេ​បាន​បដិសេធ​មិន​ទទួលស្គាល់​វា នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ប្រជាមតិ​មួយ​នៅ​ឆ្នាំ ២០០១​។ ពួកគេ​ជាច្រើន​មានការ​ព្រួយបារម្ភ​ថា​ ការពង្រីក​សមាជិកភាព​សហភាពអឺរ៉ុប អាច​នឹង​កាត់បន្ថយ​ផល​ចំណេញ​ផ្នែក​ហិរញ្ញវត្ថុ​របស់​ប្រទេស​អៀរឡង់​ផ្ទាល់​។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ​ ប្រទេស​នេះ​បាន​អនុម័ត​សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងនីស​ប្រកបដោយ​សុវត្ថិភាព បន្ទាប់ពី​ធ្វើ​ប្រជាមតិ​ជា​លើក​ទីពីរ​នៅ​ឆ្នាំ​បន្ទាប់ ដែល​ជាហេតុ​ធ្វើឲ្យ EU ។ អាច​ពង្រីក​សមាជិកភាព​ដូច​ការ​គ្រោងទុក​។
សហភាព​រូបិយវត្ថុ
កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​របស់ EU ក្នុង​ការ​បង្កើត​រូបិយវត្ថុ​រួម​មួយ​ដូចដែល​បាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​សន្ធិសញ្ញា​ម៉ាសស្ត្រីក ពិតជា​មាន​ភាព​ចម្រូងចម្រាស​ខ្លាំង​តាំងពី​ដើម​ដំបូង​មក​ម្លេះ​។ ប្រទេស EU មួយ​ចំនួន​រួមមាន​ចក្រភពអង់គ្លេស ជាដើម​មាន​ការ​ព្រួយបារម្ភ​ថា​រូបិយវត្ថុ​អឺរ៉ុប​រួម​តែមួយ​អាច​នឹង​គំរាមកំហែង​ដល់​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ និង​អំណាច​របស់​រដ្ឋាភិបាល​របស់​គេ​។ ទោះបីជា​មាន​ការ​បារម្ភ​បែប​នេះ​ក៏ដោយ រដ្ឋ​ជា​សមាជិក EU មួយ​ចំនួន​ខិតខំ​ធ្វើ​យ៉ាងណា​ដើម្បី​បំពេញ​លក្ខខណ្ឌ​សេដ្ឋកិច្ច​ឲ្យខាងតែ​បាន ដើម្បី​ចូលរួម​ក្នុង​សហភាព​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ (EMU) និង ប្រើប្រាស់​រូបិយវត្ថុ​រួម​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ប្រាក់​អឺរ៉ូ (Euro) ។
កាក់ និង​ក្រដាសប្រាក់​អឺរ៉ូ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៩៩ សមាជិក​ចូលរួម​ក្នុង​សហភាពអឺរ៉ុប បាន​ចាប់ផ្ដើម​ប្រើប្រាស់​រូបិយវត្ថុ​រួម​មួយ​ អឺរ៉ូ​។ អឺរ៉ូ​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជាចម្បង​សម្រាប់​ការ​ទូទាត់​គណនី និង​ការផ្ទេរ​ប្រាក់​តាម​អេឡិចត្រូនិក រហូតដល់​ថ្ងៃ​ទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០២​។នៅ​ពេល​នោះ កាក់ និង​ក្រដាសប្រាក់​អឺរ៉ូ បាន​លេចចេញ​ជា​រូបរាង​ពិត និង​ត្រូវ​គេ​ដាក់ឲ្យ​ចរាចរ​នៅ​លើ​ទីផ្សារ និង​ជំនួស​ឲ្យ​រូបិយវត្ថុ​ជាតិ​របស់​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​ដែល​កំពុង​ចូលរួម​ក្នុង EU ។
លក្ខខណ្ឌ​ទាំងនោះ​តឹងតែង​ខ្លាំង​ណាស់៖ (១) អត្រា​អតិផរណា​ប្រាក់​របស់​ប្រទេស​មួយ​មិន​អាច​លើស​ពី ១,៥%​  ខ្ពស់​ជាង​អត្រា​ជាមធ្យម​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បី ដែល​មាន​អតិផរណា​ខ្ពស់​បំផុត​។ (២) ឱនភាព​ថវិកា​របស់​ប្រទេស​មួយ​មិន​អាច​មាន​ទំហំ​លើស​ពី ៣% នៃ​ផលិតផល​ក្នុងស្រុក​សរុប (GDP) ទេ ហើយ​ប្រាក់បំណុល​ជាតិ​ក៏​មិន​អាច​លើស​ពី ៦០% នៃ​ផលិតផល​ក្នុងស្រុក​សរុប (GDP) ដែរ​។ (៣) អត្រា​ការប្រាក់​ក្នុងរយៈពេល​យូរ​របស់​ប្រទេស​មួយ​មិន​អាច​លើស​ពី ២% ខ្ពស់​ជាង​អត្រា​ការប្រាក់​ជាមធ្យម​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ចំនួន​បី ដែល​មាន​អត្រា​ការប្រាក់​ទាបបំផុត​។ (៤) ប្រទេស​មួយ​មិន​អាច​បញ្ចុះតម្លៃ​រូបិយវត្ថុ​របស់​ខ្លួន​ប្រឆាំង​ទល់នឹង​រូបិយវត្ថុ​របស់​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​ផ្សេងទៀត យ៉ាងហោចណាស់​មាន​រយៈកាល​ពីរ​ឆ្នាំ​មុន​សហភាព​ហិរញ្ញវត្ថុ​។
រដ្ឋ​ដែល​ចូលរួម​ក្នុង​សហភាព​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ (EMU) ក៏​បាន​ព្រមព្រៀង​លើ​កតិកាសញ្ញា​ស្ថិរភាព និង​កំណើន (Stability and Growth Pact) ដែល​ជា​កិច្ចព្រមព្រៀង​កំណត់​កញ្ចប់​ថវិកា​ដើម្បី​គាំទ្រ​ប្រាក់អឺរ៉ូ ក្រោយ​ការ​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើប្រាស់​កាលពី​ឆ្នាំ ១៩៩៩​។ កតិកាសញ្ញា​នេះ​តម្រូវឲ្យ​ប្រទេស​ទាំងអស់​ត្រូវ​ទប់​កុំឲ្យ​ឱនភាព​ថវិកា​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​របស់​ពួកគេ​ធ្លាក់​ហួសពី ៣% នៃ​ទិន្នផល​ក្នុងស្រុក​សរុប បើមិនដូច្នោះទេ គេ​នឹង​ត្រូវ​ទទួល​ពិន័យ​។ ក្នុង​ករណី​នេះ​វា​បង្គាប់​ឲ្យ​ប្រទេស​ទាំងអស់​ចាត់វិធានការ​ដើម្បី​លុបបំបាត់​ឱនភាព​ថវិកា​របស់​ពួកគេ​ជាមួយគ្នា​។
ចក្រភពអង់គ្លេស ស៊ុយអ៊ែត និងដាណឺម៉ាក មាន​លទ្ធភាព​បំពេញ​តាម​លក្ខខ័ណ្ឌ​របស់ EU ប៉ុន្តែ ពួកគេ​សម្រេចចិត្ត​មិនព្រម​ចូលរួម (ប្រើប្រាស់​អឺរ៉ូ)​។ ប្រទេស​ក្រិក​សង្ឃឹម​ថា​នឹង​អាច​ចូលរួម​ក្នុង​វគ្គទីមួយ​នឹងគេ​ដែរ ប៉ុន្តែ​មិន​អាច​បំពេញ​លក្ខខណ្ឌ EU បាន​។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១ ខែ មករា ឆ្នាំ​ ១៩៩៩ ប្រទេស​ចំនួន ១១ ដែល​ចូលរួម​ក្នុង​តំបន់ ដែលគេ​ហៅ​ថា​តំបន់​អឺរ៉ូ​បាន​ចាប់ផ្តើម​ប្រើប្រាស់​ប្រាក់អឺរ៉ូ​សម្រាប់​ការ​ទូទាត់​គណនី និង​ការផ្ទេរ​ប្រាក់​តាម​ប្រព័ន្ធ​អេឡិចត្រូនិក​ដំណាល​ពេល​ដែល​រូបិយវត្ថុ​របស់​ប្រទេស​គេ​ផ្ទាល់​ត្រូវ​បាន​រក្សាទុក​ឲ្យ​ដដែល សម្រាប់​ការ​ទូទាត់​ផ្សេងទៀត​។ ប្រទេស​ក្រិក បាន​ប្រើប្រាស់​ប្រាក់អឺរ៉ូ​នៅ​ខែ មករា ឆ្នាំ ២០០១ ដែល​ក្លាយ​ជា​សមាជិក​ទី​១២ ក្នុង​តំបន់អឺរ៉ូ​។ នៅ​ឆ្នាំ ២០០២​ ធនាគារ EBC បាន​ចាប់ផ្ដើម​ផលិត​កាក់ និង​បោះពុម្ព​ក្រដាស​ប្រាក់អឺរ៉ូ ហើយ​រូបិយវត្ថុ​នៃ​ប្រទេស​សមាជិក​តំបន់អឺរ៉ូ​ទាំងអស់​លែង​ជា​រូបិយវត្ថុ​ស្របច្បាប់​ទៀត​ឡើយ​។
ក្រោយ​មាន​បញ្ហា​បែប​នេះ​ប្រាក់អឺរ៉ូ បាន​ក្លាយ​ជា​រូបិយប័ណ្ណ​មួយ​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​អន្តរជាតិ​មួយ។ ឥឡូវនេះ​គេ​ក្រឡេក​ទៅ​ចាប់អារម្មណ៍​ក្នុង​ការ​ពង្រឹង​គោលនយោបាយ​រូបិយវត្ថុ​រួម ក្រោម​ការ​បង្ហាញ​ផ្លូវ​យ៉ាង​ជាប់លាប់​ពី​ធនាគារ​កណ្តាលអឺរ៉ុប​។​ យ៉ាងណាមិញ​កំណើន​យឺត និង​ភាព​គ្មាន​ការងារ​កាន់តែ​កើនឡើង​ពាសពេញ​តំបន់​អឺរ៉ូ​ក្រោយ​ឆ្នាំ ២០០០ បាន​បណ្ដាលឲ្យ​មាន​ឱនភាព​ថវិកា​កាន់តែ​ខ្លាំង ហើយ​គណៈកម្មការ​អឺរ៉ុប​ភ្លាម​នោះ​បាន​ព្រមាន​អៀរឡង់ និង​អាល្លឺម៉ង់​ឲ្យ​កាត់បន្ថយ​ចំណាយ​ថវិកា​របស់​ពួកគេ ដើម្បី​ឲ្យ​ស្របតាម​ដែនកំណត់​របស់​កតិកាសញ្ញា​ស្ថិរភាព និង​កំណើន (SGP) ។ នៅ​ឆ្នាំ ២០០២ ក្នុងរង្វង់​សហភាពអឺរ៉ុប​មាន​ការ​ព្រួយបារម្ភ​ខ្លាំង​ចំពោះ​ប្រសិទ្ធភាព​របស់ (SGP) ។ មាន​ប្រទេស​កាន់តែ​ច្រើន​ជិត​ធ្លាក់ ឬ​ធ្លាក់​ក្នុង​ឱនភាព​ថវិកា​។នៅ​ខណៈ​ពេល​នោះ​ដែរ​គេ​ឃើញ​មាន​កិច្ចប្រឹងប្រែង​ក្នុង​ការ​ពង្រឹង GSP ពិសេស​ផ្នែក​ឱនភាព​ថវិកា​ស្រប​ពេល​ដែល​គេ​ត្រូវ​ដាស់តឿន​រដ្ឋាភិបាល​ជាតិ​នីមួយៗ​កុំឲ្យ​ចំណាយ​ថវិកា​ហួសហេតុ​ពេក ដើម្បី​ជា​ ប្រយោជន៍​សម្រាប់​បង្កើន​កិច្ចការ​សង្គម និង​ស្ដារ​សេដ្ឋកិច្ច​។
ការកើនឡើង​នូវ​តម្លាភាព
ការ​បង្កើត​សហភាព​សេដ្ឋកិច្ច និង​រូបិយវត្ថុ (EMU) បាន​ជួយ​ជំរុញ​ឲ្យ​ល្បឿន​សមាហរណកម្ម និង​សហប្រតិបត្តិការ​ក្នុងចំណោម​សមាជិក EU កាន់តែ​លឿន​ឡើង​រក​ស្មាន​មិនដល់​។ ផលវិបាក​មួយ​គឺ​ពលរដ្ឋ​អឺរ៉ុប និង​រដ្ឋាភិបាល​សមាជិក EU មួយ​ចំនួន​មាន​ការ​បារម្ភ​ថា​ស្ថាប័ន​ធំៗ​របស់ EU មិន​មាន​លក្ខណៈ​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​គ្មាន​តម្លាភាព​គ្រប់គ្រាន់​ទេ​។ ក្នុង​នោះ​ពួកគេ​សង្កត់​ធ្ងន់​លើ​គណៈកម្មការ​អឺរ៉ុប​។ ស្រប​ពេល​ដែល​អំណាច​របស់ EU កើនឡើង ការ​បារម្ភ​ក៏​កើនឡើង​ដែរ​ថា​គណៈកម្មការ​នេះ​គ្រប់គ្រង​តឹង​ពេក ដោយ​មិន​មាន​ការពិចារណា​គិតគូរ​ឲ្យបាន​វែងឆ្ងាយ​ឡើយ​។ខណៈ​ពេល​នោះ​ដែរ ក៏​មាន​ការ​បារម្ភ​ផង​ដែរ​ថា​ស្ថាប័ន​មួយ ដែល​ជ្រើសតាំង​ឡើង​ដោយ​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ពោល​គឺ​សភា​អឺរ៉ុប​មាន​អំណាច​តិចតួច​ណាស់​។ លោក ហ្សាក់ សង់តេ (Jacques Santer) បាន​ក្លាយជា​ប្រធាន​គណៈកម្មការ​អឺរ៉ុប​ ដែល​ជា​ស្ថាប័ន​ប្រតិបត្តិ​របស់​សហភាពអឺរ៉ុប​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៥​។ គាត់​បម្រើ​ការងារ​រហូតដល់​ឆ្នាំ ១៩៩៩ ជា​ពេល​ដែល​គាត់​លាលែង​ចេញ​ពី​តំណែង ដើម្បី​ប្រឆាំង​ទល់នឹង​របាយការណ៍​របស់​សភា​អឺរ៉ុប ដែល​ចោទ​សមាជិក​នៃ​គណៈកម្មការ​ខ្លះ​ថា​បាន​ប្រព្រឹត្ត​អំពើពុករលួយ និង​ធ្វេសប្រហែស​ចំពោះ​ការងារ ។
បញ្ហា​នេះ​បាន​បន្ត​រហូតដល់​ឆ្នាំ ១៩៩៩ នៅ​ពេល​ដែល​មាន​របាយការណ៍​មួយ​រៀបចំឡើង​ដោយ​សវនករ (អ្នកត្រួតពិនិត្យ​ដំណើរការ​អ្វីមួយ) ឯករាជ្យ​តាម​ការ​ស្នើសុំ​របស់​សភា​អឺរ៉ុប​។ លទ្ធផល​នៃ​របាយការណ៍​បាន​ចង្អុលបង្ហាញ​ពី​ភស្តុតាង​ជាច្រើន​អំពី​ការដឹកនាំ​មិនល្អ​របស់​ផ្នែក​ខ្លះ​ នៃ​គណៈកម្មការ​អឺរ៉ុប ក្នុង​នោះ​មាន​បេសកជន​ខ្លះ​ត្រូវ​គេ​ចោទ​ថា​មាន​អំពើពុករលួយ​ជ្រើសរើស​បុគ្គលិក​មិន​ត្រឹមត្រូវ​ដោយ​រើស​យក​តែ​បក្សពួក​របស់​ខ្លួន និង​ធ្វេសប្រហែស​ចំពោះ​កម្មវិធី​របស់​ខ្លួន​។ ក្រោយ​ការ​បញ្ចេញ​របាយការណ៍​នេះ​ គណៈកម្មការ​អឺរ៉ុប​ទាំងមូល​ត្រូវ​លាលែង​ចេញពី​តំណែង ជា​អំពើ​មួយ​ដែល​មិនធ្លាប់​មាន​ពីមុន​មក​។ ជាទូទៅ អ្នកជំនាញការ​ចាត់ទុក​របាយការណ៍​នោះ​រួម​ទាំង​លទ្ធផល​នៃ​ការលាលែង​តំណែង​ខាងលើ​គឺជា​ជំហាន​មួយ​ដ៏​សំខាន់​របស់​សភា​អឺរ៉ុប​ក្នុង​ការ​បង្កើន​តម្លាភាព​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៃ​ស្ថាប័ន​គ្រប់គ្រង EU ។
សសរស្តម្ភ
សមាជិក​សហភាពអឺរ៉ុប​ធ្វើ​សហប្រតិបត្តិការ​ជាមួយ​គ្នា​ក្នុង​ស្ថាប័ន​សំខាន់​ចំនួន​បី ដែល​ជារឿយ គេ​ហៅថា​សសរស្ដម្ភ (pillars) ។ នៅ​ចំកណ្ដាល​នៃ​ប្រព័ន្ធ​នេះ​គឺ​សសរស្ដម្ភ​សហគមន៍អឺរ៉ុប (EC) ដែល​មាន​តួនាទី​បែប supranational រួម​ជាមួយ​នឹង​ស្ថាប័ន​គ្រប់គ្រង​របស់​វា​។ សសរស្ដម្ភ​សហគមន៍អឺរ៉ុប អម​ដោយ​សសរស្ដម្ភ​ពីរ​ទៀត ដែល​ធ្វើការ​សហប្រតិបត្តិការ​បែប​អន្តររដ្ឋាភិបាល៖ គោលនយោបាយ​ការបរទេស និង​សន្តិសុខ​រួម (Common Foreign and Security Policy- CFSP ) និង​គេហកិច្ច និង​កិច្ចការ​យុត្តិធម៌ (Justice and Home Affairs- JHA) ។ សសរស្ដម្ភ​ទាំងពីរ​ជា​លទ្ធផល​កើត​ពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុងម៉ាសស្ត្រីក​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​ក្នុង​តំបន់​ឲ្យ​កាន់តែ​ស្អិតល្មួត​។ យ៉ាងណាមិញ ដោយសារ​តែ​សមាជិក​ទាំងនោះ​គ្មាន​ឆន្ទៈ បោះបង់​សិទ្ធិ​អំណាច​ទៅ​ឲ្យ​ស្ថាប័ន​បែប supranational ថ្មី ការសម្រេចចិត្ត​លើ​គោលនយោបាយ​របស់​សសរស្ដម្ភ​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើឡើង​ដោយ​ការ​សហការ​សំងាត់​រវាង​សមាជិក​ទាំងឡាយ ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​គោលនយោបាយ​ទាំងនោះ​មិន​អាច​ពង្រឹង​បាន​ទេ។ ភាគច្រើន​ស្ថាប័ន​គ្រប់គ្រង​នៃ​សសរស្ដម្ភ​សហគមន៍អឺរ៉ុប  មាន​លទ្ធផល​តិចតួច​លើ​សសរស្ដម្ភ​ពីរ​ទៀត ឬក៏​គ្មានសោះ​តែម្ដង​។ -នៅមានត
អនាគត​នៃ​សហភាពអឺរ៉ុប
ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ ១៩៥១ EU បាន​ធ្វើដំណើរ​លើ​វិថី​មួយ​ឆ្ងាយ​គួរសម​ហើយ​។ សមាជិក​របស់​វា​បាន​កើនឡើង​ជាលំដាប់ វា​បាន​បញ្ចូល​អឺរ៉ុប​ផ្នែក​ខាងលិច និង​ថ្លឹងថ្លែង​បញ្ចូល​អឺរ៉ុប​ខាងកើត​ជាច្រើន​ផង​ដែរ​។ វា​បាន​អភិវឌ្ឍ​កន្សោម​ច្បាប់​រួម គោលនយោបាយ​រួម និង​អនុវត្ត​រួម និង​មាន​ការ​សហប្រតិបត្តិការ​យ៉ាង​ស្អិតល្មួត​ក្នុងចំណោម​សមាជិក​។ ដោយ​ឡែក​ដំណើរ​វិវឌ្ឍន៍​របស់​វា​ហាក់​មិន​រលូន​សោះ ដោយ​ជួនកាល​មាន​ចលនា​ខ្លះ​រុញច្រាន​គ្នា​ចេញ​វិញ​។ ក្រោយ​សកម្មភាព​ថ្លៃថ្លា​នៅ​ទសវត្ស​ឆ្នាំ ១៩៦០​ ។ EU ហាក់​គាំង​ដំណើរ ប៉ុន្តែ​រហូតដល់​ពាក់កណ្ដាល​ទសវត្ស ឆ្នាំ ១៩៨០​ ទើប EU ចាប់​មាន​ដំណើរ​សមាហរណកម្ម​យ៉ាង​ខ្លាំង​ជាថ្មី​ម្ដងទៀត​។ នៅ​ទសវត្ស​ឆ្នាំ ១៩៩០ ការ​ព្រួយបារម្ភ​លើ​បរិយាកាស​សេដ្ឋកិច្ច និង​រូបភាព​នៃ​ការ​លែងទុកចិត្ត​លើ EU បាន​បណ្ដាលឲ្យ​មាន​ភាព​យឺតយ៉ាវ​ក្នុង​ការ​បោះជំហាន​ទៅមុខ​បន្ត​។ ទាំង​សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងអាំស្ទ័រដាម និង​សន្ធិសញ្ញា​ក្រុងនីស សុទ្ធតែ​សង្កត់ធ្ងន់​លើ​ការ​បង្រួបបង្រួម​ជាជាង​សង្កត់ធ្ងន់​លើ​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ក្ដៅៗ​។
ដំណើរការ​រីកចម្រើន​ទៅមុខ​ខុសប្រក្រតី​បែប​នេះ មួយ​ចំណែក​គឺ​អាស្រ័យ​លើ​ជម្លោះ​ពីរ​ដែល​មិន​អាច​ដោះស្រាយ​នៅ​ក្នុង​រង្វង់ EU ។ ជម្លោះ​ទី​មួយ​គឺ​ថា​ត្រូវ​ផ្ដល់​អាទិភាព​ក្នុង​ការ​ពង្រឹង (deepening) និង ឬ​ពង្រីក (widening) ពោល​គឺ​គេ​ជជែក​គ្នា​ថា​តើ​ត្រូវ​ផ្ដោត​លើ​ការពង្រីង​សមាហរណកម្ម​ក្នុងចំណោម​សមាជិក ដែល​មានស្រាប់​ឲ្យ​កាន់តែ​ខ្លាំង​ឬក៏​ត្រូវ​ពង្រីក​សមាជិកភាព​ថ្មី​បន្ថែម ដើម្បី​ទាំងអស់​គ្នា​អាច​ទទួល​បាន​ប្រភេទ​អឺរ៉ុប​ពួកគេ​ចង់បាន​។ ជម្លោះ​ទីពីរ គឺជា​ជម្លោះ​រវាង​គំនិត​បែប supranationalism និង​គំនិត​បែប inter-governmentalism  ។ ទោះបីជា​គេ​ទទួល​គំនិត​បែប supranationalism យ៉ាង​ទូលំទូលាយ រដ្ឋាភិបាល​ជាតិ​ទាំងឡាយ​ហាក់​មាន​ការ​ស្ទាក់ស្ទើរ​ក្នុង​ការ​ផ្ដល់​អំណាច​គ្រប់គ្រង​លើ​គោលនយោបាយ​ទាំងអស់​ដល់​ស្ថាប័ន EU ។ ការអភិវឌ្ឍ​នូវ​សសរស្ដម្ភ​ទាំង​បី​ដាច់​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា​របស់ EU ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​តថភាព​នេះ៖ រដ្ឋជា​សមាជិក​ទាំងឡាយ​ខកខាន​មិនបាន​ផ្ដល់​ការគ្រប់គ្រង​ថ្នាក់​ជាតិ​ដល់​ស្ថាប័ន​បែប supranationalism  លើ​បញ្ហា​នយោបាយ​ក្ដៅៗ​ដូចជា​គោលនយោបាយ​ការបរទេស និង​កិច្ចការ​យុត្តិធម៌​។
ឧបសគ្គ​ភ្លាមៗ​មួយ​ក្នុងចំណោម​ឧបសគ្គ​ជាច្រើន​ដែល EU ប្រឈមមុខ​គឺ​ធានា​ឲ្យ​បាន​នូវ​ជោគជ័យ​ក្នុង​គោលដៅ​យូរអង្វែង​របស់​ប្រាក់អឺរ៉ូ ដែល​ជា​ជោគជ័យ​មួយ អាស្រ័យ​ថាតើ​ស្ថាប័ន​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​ទីផ្សារ​ពិភពលោក​អាច​ទទួលស្គាល់​វា​បាន​ក្នុង​កម្រិត​ណា​។ ការពង្រីក​សមាជិកភាព EU ដោយ​បញ្ចូល​អឺរ៉ុប​ខាងកើត​គួរតែ​អាច​បង្កើន​វិសាលភាព​សេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈ​ការពង្រីក​ទីផ្សារ​រួម និង​ការ​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច និង​ពាណិជ្ជកម្ម។ EU សង្ឃឹម​ថា​ការពង្រីក​សមាជិកភាព​នឹង​ជួយ​ពង្រឹង​ជំហរ​របស់ EU រួម​សំឡេង​តែមួយ​ក្នុង​កិច្ចការ​ពិភពលោក និង​ចូល​រួមចំណែក​ការពារ​សន្តិសុខ និង​ស្ថិរភាព​នៅ​ទូទាំង​ទ្វីប​អឺរ៉ុប​។
យ៉ាងណាមិញ គេ​សង្កេតឃើញ​ថា EU និង​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​ជួប​ការលំបាក​ក្នុង​ការពង្រីង​ការ​បង្រួបបង្រួម​លើ​អនាគត​នៃ​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​រចនាសម្ព័ន្ធ EU ក្រោយពេល​ពង្រីក​សមាជិកភាព​។ យោង​តាម​លក្ខខណ្ឌ​បច្ចុប្បន្ន កញ្ចប់​ថវិកា​ដែល​ត្រូវ​ចែកចាយ​ក្នុង​គោលនយោបាយ​កសិកម្ម​រួម (CAP) ដើម្បី​គាំទ្រ​ដល់​វិស័យ​កសិកម្ម និង​ដែល​ជា​ចំនួន​ដ៏​ធំ​បំផុត​នៃ​ខ្ទង់​ចំណាយ​របស់ EU     នឹង​ត្រូវ​ធ្លាក់​លើ​រដ្ឋ​សមាជិក​ថ្មី​។ ប្រការ​នេះ​ជា​ការ​រំលឹក និង​ព្រមាន​ដល់​រដ្ឋ​សមាជិក​ចាស់​ក្រីក្រ ដែល​ធ្លាប់​ទទួល​មូលនិធិ​ទាំងនេះ​ក្នុងពេលដែល​រដ្ឋ​សមាជិក​មាន​កំពុង​ស្ទាក់ស្ទើរ​ក្នុង​ការ​ផ្ដល់​មូលនិធិ​បន្ថែម​ទៀត​ដល់ CAP ។ -នៅមានត
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
សហភាពអឺរ៉ុប បកប្រែ​ដោយៈ ថា លាងអាង (THA LEANG ANG)  ដេប៉ាតឺម៉ង់ ប្រវត្តិវិទ្យា  សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភំពេញ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការអន្តរជាតិ
ផ្នែកពិត
ទាក់ទងទៅចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់\bar{z}\, ផ្នែកពិតនៃz\, ស្មើនឹង។
ចំពោះចំនួនកុំផ្លិចក្នុងទំរង់ប៉ូលែរ កូអរដោនេក្នុងតំរុយដេកាតគឺ  ឬស្មើនឹង ។ វាផ្ទៀតផ្ទាត់នឹងរូបមន្តអឺលែរដែល  ។ ដូច្នេះផ្នែកពិតនៃ   គឺ។
ការរកផ្នែកពិតនៃអនុគមន៍ខួបដែនអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចគឺជាការងាយដោយសំដែងវាជាផ្នែកពិតនៃអនុគមន៍កុំផ្លិច។
ដូចគ្នាដែរ នៅក្នុងត្រីកោណមាត្រ គេអាចសំដែងស៊ីនុសូអ៊ីដជាអនុគមន៍ផ្នែកពិតនៃទំរង់កុំផ្លិច។ ឧទាហរណ៍៖
លក្ខណៈ
ដែល Re តំណាងអោយផ្នែកពិត (Real Part) និង Im តំណាងអោយផ្នែកនិម្មិត (Imaginary Part)
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចំនួនកុំផ្លិច
Komplexe Zahl Complex number
ភាសាចិន
thumb|upright=1.25|right|ភាសារបស់ក្រុមគ្រួសារប្រទេសទីបេ right|thumb|upright=1.25|ការផ្លាស់ប្ដូរនៃការនិយាយនៃភាសាចិន នៅភាគខាងកើត[[ប្រទេសចិន និង តៃវ៉ាន់]] right|thumb|អារម្ភកថាអំពីកំនាព្យ
ភាសាចិន គឺជាភាសា មួយដែលប្រើដោយ ជនជាតិចិន នៅក្នុងប្រទេសចិន និង កន្លែងផ្សេងៗទៀត ។ វាគឺជាទំរង់ នៃភាសាដើមមួយ ដែលត្រូវបានគេ ហៅថា ភាសាដើម របស់ ស៊ីណូទីបេតាន។ ជនជាតិ ចិន   ផ្ដោត សំខាន់ ទៅ លើការសសេរ និង ការនិយាយ ។  វាមានភាព ពិសេសម៉្យាង ត្រង់ថា ទោះបីជា ពួកគេ មានភាសា នៃការនិយាយខុសគ្នា​ ខាងសំលេងក៏ដោយ ប៉ុន្ដែការ សសេររបស់ពួកគេ មាន   លក្ខណះ ដូចគ្នា ។ ដូច្នេះ​​​​​ វាមាន ភាពងាយស្រួល ក្នុងការ  ទំនាក់ទំនងគ្នា តាមរយះការសសេរ ដូចគ្នាបែបនេះ ។ ប្រជាជនចិនភាគ ច្រើនយល់ឃើញថា ទោះជា ពួកគេមានការ និយាយខុសគ្នា ចំពោះប្រើ សំលេងយ៉ាងណាក៏ ដោយ ប៉ុន្ដែ នេះជា ភាសាចិន ដូចគ្នាមានន័យថា ជាភាសាតែមួយ ។  ពួកគេហៅ ភាសាដែល ខុសគ្នានោះថា  ហ្វាងយ៉ាន  ដើម្បីសំគាល់ថា ជាភាសាដែលមកពី តំបន់មួយ ផ្សេងទៀត ។ ហ្វាង មានន័យថា ផ្នែក មួយនៃប្រទេស និង យ៉ាន មាន ន័យថា ការនិយាយ  ដូច្នេះ ពាក្យហ្វាងយ៉ាន មានន័យថា ភាសាតាមតំបន់ ឬ ភាសាតាមប្រទេស ។
ប្រជាជនចិន មានភាសាមួយ ជាភាសាផ្លូវ ការសំរាប់ ប្រជាជន ចិនទាំងអស់ ដែលសិក្សានៅក្នុងសាលា នៃប្រទេសចិន និង តៃវ៉ាន់ ហើយវា ក៏ជាភាសាផ្លូវការតែមួយគត់ ដែលពួកគេបាន ដាក់បញ្ចូលទៅ ក្នុងកម្មវិធី សិក្សាទៅដល់ ប្រទេសផ្សេងទៀត ។  ជាភាសាអង់គ្លេស គេហៅថា ម៉ានដារីន (Mandarin)  ប៉ុន្ដែក្នុង ប្រទេសចិនគេ ហៅថា ភូតុងហ៊ួ ឬ ជាភាសា ដែលមនុស្ស ភាគច្រើន និយាយ  ។ចំពោះ ប្រទេសតៃវ៉ាន់ គេហៅថា គួយ៊ួ ឬ ជាភាសារបស់ ប្រទេសទាំងមូល ។  ពួកគេត្រូវតែ មាន ភាសាផ្លូវការតែមួយ ព្រោះពួកគេរស់នៅ ក្នុងប្រទេស ជាមួយគ្នា ប្រសិនបើ ប្រើភាសា ផ្សេងគ្នា ពួកគេមិន អាចយល់ គ្នាទៅវិញទៅមក នោះឡើយ ។ ភាសាចិន ដូចជាដើមឈើដ៏ធំមួយ   វាបានចាប់ផ្ដើម រីកលូតលាស់ រាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ  និង បានបែកមែកសាខាជាច្រើន  ។  មនុស្ស មួយចំនួន និយាយថា នោះជាមែកធាង នៃភាសា ហើយ មែកធាងនៃភាសាគឺជាមនុស្សនេះ ឯង ។  ដូច្នេះ អ្នកអាចនិយាយថា មាន៦ ទៅ ៧ សាខាសំខាន់ ៗ ។
ភាពខុសប្លែក គ្នានៃភាសានីមួយៗ មានការកាត់ផ្ដាច់ ចេញពីគ្នាដាច់ស្រឡះទៅនឹងផ្នែកផ្សេង នៃភាសាអង់គ្លេស ដូចជាការនិយាយ របស់អង់គ្លេស, សហរដ្ឋអាមេរិច , អូស្រ្ដាលី , ឥណ្ឌា និង ផ្សេងៗ ទៀត ។  ក្រុមនៃ ភាសាចិនដែលបាន ប្រើក្នុងភាសានិយាយ មានដូចជា ម៉ានដារីន  ភាសានិយាយ នៅក្នុងតំបន់ ភូមិភាគកណ្ដាល នៃ សាងហាយ , កាតូនីស ជាភាសា នៅក្នុងខេត្ដក្វាងទុង , ភាសា និយាយភាគ ច្រើននៅក្នុង ខេត្ដខ្យួយ៉ាន ( ប៉ុន្ដែក៏មាន អ្នកនិយាយ ច្រើនដែរ នៅក្នុងតៃវ៉ាន់ ) , ភាសានិយាយភាគច្រើន នៅក្នុង ខេត្ដហ៊ួនាន  ជាភាសា ពីបុរាណ ជាភាសារបស់ ក្រុមជនភៀសខ្លួន  និង មិនសូវមានភាព ជិតស្និទ្ធប៉ុន្មានទេ ទៅនឹងតំបន់មួយចំនួននៅក្នុងតំបន់ប៉ែកអាគ្នេយ៏ នៃប្រទេសចិន ( វាត្រូវបានគេហៅថា ហ៉ាកា ឬ ភាសាទីពីរ នៃការនិយាយ ) ហើយនិងភាសាដែលស្ថិននៅក្នុងតំបន់ ភូមិភាគកណ្ដាលនៃ ខេត្ដចាងហ្ស៊ី ។   វាជាភាសារបស់ ពួករ៉ូម៉ាំង  ជាភាសាមកពី តំបន់នៃទីក្រុងរ៉ូម  និង មានមូលដ្ឋាននៅ ឡាទីន   , ភាសាចិនមួយចំនួន មានប្រភពមិនច្បាស់លាស់ ។
ប្រជាជនចិន គឺ បានប្រើឈ្មោះជាជនជាតិហ៊ាន នៅក្នុង ប្រទេសចិន ហើយ ក្រុមមួយផ្សេងទៀត ដែលចូលមក រស់នៅក្នុងប្រទេសចិន បានចាត់ទុក ខ្លួនរបស់គេ ជាជនជាតិចិន​។  ប្រជាជនចិន តែងតែ សសេរ  ជាភាសាចិន  ពួកគេមាន  និមិត្ដសញ្ញាមួយ ដែលគេ ហៅថាតួអក្សរ ។  ហើយពួកគេក៏បង្ហាញ ពីលក្ខណះនៃ  ការបញ្ចេញសំលេង ផងដែរ ។ ប៉ុន្ដែគ្រាន់តែជា សាហ្វីយ័រ  ដែលមាន សំលេង ខុសឆ្ងាយពី ភាសា អង់គ្លេស ( អ៊ិចសាយវីយ័រ) , ភាសាបារាំង( ហ្សាវីអាយេ ) , និង ភាសាអេស្បាញ ( ហាហ បេអឺ)  , ជូនកាល  អក្សរដូចគ្នា ប៉ុន្ដែ មានលក្ខណះខុសគ្នា ស្រឡះ នៅក្នុងការបញ្ចេញ សំលេង ក្នុងចំណោមភាសាចិន ទាំងអស់  ។  ​ភាសាចិន យ៉ាងហោចណាស់ ក៏មានអាយុ ចាប់ពី​៣៥០០ ឆ្នាំ ដែរ ។ វាមិនមានភាពងឺងឆ្ងល់ទេ ដែលថា មនុស្សនៅក្នុងកន្លែងផ្សេងពីគ្នា និយាយខុសគ្នា , គ្រាន់តែមួយ ឬ ពី ឬ បី អាចអានខុសគ្នា នៅក្នុងភាសាខុសគ្នាតែប៉ុណ្ណោះ ។
ប្រជាជនចិនត្រូវការ ការសសេរទុកនូវ ចំពោះការបញ្ចេញសំលេង នៅក្នុងវចនានុក្រម។ ប្រជាជនចិនមិនមានអក្សរក្រមទេ,  ដូច្នេះរបៀបនៃការ កត់ត្រាសំលេងគឺជាបញ្ហាក៏ធំសំរាប់ការចាប់ផ្ដើម ។ សព្វថ្ងៃនេះ ភាសាម៉ានដារីន ប្រើ ហ៊ានយ៉ូ ពីនយីន ដើម្បីជំនួសអោយសំលេងនៅក្នុង​ អក្សរឡាតាំង ។ ​​​
ភាពខុសគ្នា ឬ គ្រាមភាសាចិន
left|upright=2|thumb|មែកធាងនៃភាសាសំខាន់ៗរបស់ចិន
នេះជាក្រុមភាសាទាំងប្រាំពីដែលសំខាន់ៗ​ របស់ចិន ឬ គ្រាមភាសា ដែលមានតាមប្រភេទដូចខាងក្រោមៈ
អក្សរបុរាណ និង ភាពងាយស្រួលនៃអក្សរ
ដើម្បីធ្វើអោយភាសាចិនមានភាពងាយស្រួលក្នុង​ ការសិក្សា, ការសសេរ , និង ការអាន នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៦ រដ្ឋាភិបាល នៃសាធារណៈរដ្ឋចិន បានធ្វើការកែប្រែអក្សររបស់ខ្លួន ។ ហើយនៅប្រទេសចិន និង ​ប្រទេស​សាំងហ្គរពួ មានប្រជាជនប្រើអក្សរទាំងនេះ ។ ​នៅ ហុងកុង និង តៃវ៉ាន់ និង កន្លែងផ្សេងទៀត ដែលនិយាយភាសាចិន​ , ពួកគេនៅតែប្រើភាគច្រើនជាអក្សរចិនបុរាណដដែល ។ ភាសាកូរ៉េ ក៏ប្រើអក្សរចិនផងដែរ ដើម្បីជំនួសពាក្យអោយមានភាពពិតប្រាកដ ហើយ ​ភាសាជប៉ុន ប្រើច្រើនជាង ។ អក្សរទាំងនោះត្រូវបានគេស្គាល់ថា ហានជា ចំពោះប្រជាជនកូរ៉េ និង កានជី ចំពោះប្រជាជនជប៉ុន ។​​​
ប្រជាជនម្នាក់ដែលមានចំនេះដឹងខ្ពង់ខ្ពស់ សព្វថ្ងៃស្គាល់ ៦០០០ ទៅ ៧០០០ អក្សរ ។ អក្សរចិនប្រមាណ ៣០០០ អក្សរ ត្រូវបានគេអាននៅលើទំព័រកាសែត ។  ទោះជាយ៉ាងណា ,​ ប្រជាជន ដែលបានសិក្សាត្រឹមតែ​៤០០ អក្សរ ដែលប្រើក្នុងការអានកាសែត  ប៉ុន្ដែពួកគេត្រូវធ្វើការស្មានពាក្យទាំងអស់នោះ ។​
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាចិន
ភូមិ ត្រពាំងក្ដុល
គឺជាភូមិមួយនៅក្នុងឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច​ ស្រុក​បន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ហើយស្ថិតក្បែជើងភ្នំមរោម ដែលមានផ្ទៃដីប្រមាណ ៩០០ម៉ែតការេ ហើយប្រជាជននៅទីនោះជាអ្នកធ្វើចំការ ច្រើនជាងអ្នកធ្វើស្រែ ព្រោះថាដីនៅជើងភ្នំមរោម គឺជាដិដែលមានជីជាតិយ៉ាងល្អដល់ដំណាំដូចជា៖ ឪឡឹក ត្រសក់ ល្ពៅ ស្ពៃមើម ដំឡូងមី ដំឡូងជ្វា សណ្ដែកគួ សណ្ដែកខៀវ ពោត -ល- ។
ភូមិសំរោងក្រាម
ភូមិសំរោងក្រាម​​​ គីជាភូមិដែលស្តិតនៅឃុំសំរោងក្រាមស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត​ ហើយសព្វ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបន្ទាយមាស
កំណាព្យខ្មែរ
<h2 style="margin:.5em; margin-top:.1em; border-bottom:0; font-weight:bold;">កំណាព្យខ្មែរ (បទ ពាក្យ៧)
កំណាព្យខ្មែរ (បទ ពាក្យ៧)' (១) សិល្បៈខ្មែរមានច្រើនអនេក           ទំរង់ប្លែកៗល្អអស្ចារ្យ
ពេលនេះសូមតែងជាអក្ខរា                     កំណាព្យថ្លៃថ្លាស្នាដៃខ្មែរ។
ប៉ុន្តែកវីខ្មែរពូកែ                                    គួរយើងខំថែស្គាល់អោយច្បាស់។
(៣) កំណាព្យជាកាព្យតែងអោយជួន       អាចមានពាក្យផ្ទួននៅក្នុងល្បះ
(៤) ចង់តែងកំណាព្យអោយបានល្អ       ព្យាយាមបន្តប្រឹងកុំខាន
សិក្សាមេកាព្យខំសូត្រអាន                           ស្វះស្វែងតាមដានសិល្ប៍វិធី។
(៥) កុំចេះតែតែងខុសក្បួនច្បាប់           វោហាសាសព្ទគ្មានដៅទី
ចំនាប់ចុងជួនតួនាទី                                    រិះគិតសំភីទំនុកបទ។
(៦) តាមការស្រាវជ្រាវពីឯកសារ           ដែលបានរក្សាមកប្រាកដ
(៧) ក្រុមគណកម្មាការអប់រំ           បានប្រមូលផ្ដុំខំបញ្ជ្រៀត
មេបទទាំងឡាយជូនដល់ញាតិ           សិស្សនិស្សិតឈ្លាតសូត្រកំសាន្ត។
(៨) កាព្យគិតិមានប្រាំពីរឃ្លា           រួមផ្សំចូលគ្នាតាមលំអាន
មួយឃ្លាបួនព្យាង្គយ៉ាងចំនាណ           ចាប់ឲ្យជួនបានចេញមួយល្បះ។
(៩) ព្រហ្មគីតពំនោលឃ្លោងឃ្លា           ភុជុង្គលីលាខុសស្រលះ
ចំនួនព្យាង្គក្នុងឃ្លានៃល្បះ           បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ភាពខុសគ្នា។
(១០) បទពាក្យបីដល់ពាក្យដប់មួយ       កវីបោះពួយធ្វើការងារ
ជ្រើសព្យាង្គតិចច្រើននៅក្នុងឃ្លា           និពន្ធតែងជាស្នាដៃថ្មី។
(១១) ប្រឹងគិតយូរក្លាយជាទំលាប់       ក្បួនច្បាប់មិនងាប់ច្នៃបទថ្មី
បទទ្វេមាត្រាខិតខំលកលៃ                    ស្វាសស្វែងក្រឡៃយកពាក្យជួន។
(១២) ផ្អែកលើបទចាស់ខំរិះគិត           បញ្ចេញគំនិតចាប់ចុងចួន
ជ្រើសយកបទមេល្អហើយសមសួន           បញ្ចេញសំនួនអត្ថរសប្លែក។
(១៣) អត្ថបទកំណាព្យច្រើនប្រភេទ       បើយើងសង្កេតចេះបែងចែក
កំណាព្យបានចូលរួមគ្រប់ផ្នែក           ចំរៀងចង្វាក់រណ្តំចិត្ត។
និពន្ធដោយៈ រដ្ឋា ចាន់ថន ៨ សីហា ២០០៩ មេកាព្យកំណាព្យខ្មែរ ១ បទមេបួន                                               ២ បទបថ្យាវត្ត
៣ បទកាកគិតិ                                           ៤ បទព្រហ្មគីតិ
៥ បទពំនោល                                            ៦ បទបន្ទោលកាក
៧ បទភុជង្គលីលា                                    ៨ បទពាក្យ៦
៩ បទពាក្យ៧                                            ១០ បទពាក្យ៨
១១ បទពាក្យ៩                                         ១២ បទពាក្យ១០
១៣ បទពាក្យ១១                                     ១៤ បទកខ
១៥ បទនមោ                                             ១៦ បទអក្សរលូន
១៧ អក្សរសង្វាស                                    ១៨ បទកង្កែបលោតកណ្តាលស្រះ
១៩ បទកង្កែបលោតលើគោក             ២០ បទកង្កែបលោតស្លាក់ពេជ្រ
២១ បទកង្កែបលោតផ្ទាត់ខ្ចៅ               ២២ បទនាគបរិព័ទ្ធ
២៥ បទគោព័ទ្ធស្នឹង                                 ២៦ បទសិង្ហតោលេងកន្ទុយ
២៧ បទរមាំងដើរព្រៃ                              ២៨ បទផ្កាឈូករីក
៣១ បទឆ័ត្របីជាន់                                  ៣២ បទរលកយោលយាវ
៣៣ បទរលកខ្ទប់ច្រាំង                          ៣៤ បទសហរា
៣៧ បទសត្វកាងស្លាប                          ៣៨ បទថយក្រោយចូលព្រែក
៣៩ បទរមាំងបើកបាស                        ៤០ បទទន្សាយទីសទាស
៤១ បទមាន់ទឹកបណ្ដើរកូន                  ៤២ បទសារវិទាញរថ
៤៣ បទអើយរ៉ា                                        ៤៤ បទសុក្រទិនវិសាល
៤៥ បទសោរទិនវិសាល                        ៤៦ បទត្រឡាច
៤៧ បទយត្តិភ័ង្គ                                       ៤៨ បទជាប់ទង
៤៩ បទសបាត់សបឹង                             ៥០ បទត្រីពិធព័ន្ធ
៥១ បទសឡាបលូន                               ៥២ បទវង្សវិចិត្រ
៥៣ បទព្រះច័ន្ទបាំងឆ័ត្រ រៀបរៀងដោយៈ ៨ សីហា ២០២០
Sok Sreymom
ជីវប្រវត្តិសង្ខេប
អ្នកស្រី​សុខ ស្រីមុំ​​ ជា​អតីត​តារា​ភាព​យន្ត​ដ៏​មាន​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​បោះ​សម្លេ​ង​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា កាល​ពី​ចុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៨០​​និង​​ទសវត្សរ៍​ទី​៩០​​ដែល​មាន​ទេព​កោសល្យ​សម្ដែង​យ៉ាង​សក្តិសម​ឥត​ខ្ចោះក្នុងឈុតក្រមិចក្រមើម​ រឡិករឡក់​​ ក្និកក្នក់​ គួរ​ឱ្យ​ស្ញើច​សរសើរ​។ ​អ្នកស្រី​កើត​នៅឆ្នាំ១៩៧៣ ​នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ ឪពុក​ឈ្មោះ​គ្រួច​នារី​​ ជា​អតីត​អ្នក​ប្រដាល់​សេរី​ដ៏​ល្បី​ឈ្មោះ​កាលពីសម័យ​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ​ ​(ស្លាប់​ក្នុង​ជំនាន់​ប៉ុល ពត​)​​ ម្តាយ​ឈ្មោះ​សុខ​ យ៉ាន​ ជា​មេ​ផ្ទះ។ អ្នកស្រី ជាកូនទី៤ ក្នុងចំណោមបងប្អូន៦នាក់។ ​មុន​ពេល​ចាប់​អាជីព​ជាតារា​សម្ដែង​ភាព​យន្ត​ អ្នកស្រី​សុខ ស្រីមុំ​ ឈ្មោះ​ហៅ​ក្រៅ​ ក្លឹង្គ​ ​មានអតីតភាព​ជាអ្នកលក់​បារី​នៅ​ត្រង់​ម្ដុំ​អតីត​រោង​កុន​ឋាន​សួគ៌ ​(ផ្លូវ​កម្ពុជា​ក្រោម​)​ ជិត​សាលា​បាក់ទូក​។​ អ្នក​ស្រី​បាន​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​ជាលើក​ដំបូង​ជាមួយលោក​ ខៃ ចាន់តារា​​ ហៅ​ អ៊ួក​ នៅឆ្នាំ​១៩៩៣។​​​​ ប៉ុន្ដែ​ពួក​គេ​ទាំងពីរ​ក៏​បាន​លែង​លះ​គ្នា​ក្រោយពី​បាន​ទៅ​រស់នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ដោយ​បន្សល់ទុក​កូនប្រុស​ម្នាក់​អាយុ​១៨ឆ្នាំ ​​​​(គិតមកដល់​ឆ្នាំ​២០១១នេះ)។​ នៅ​ឆ្នាំ​២០០០​ អ្នកស្រី​បាន​ជួប​ជា​មួយ​ស្វាមី​ក្រោយ​ដែល​ជាជនបរទេស​មាន​អាជីព​ជា​ផលិតករ​ភាព​យន្ដ​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​។​​ សព្វថ្ងៃនេះអ្នកស្រីសុខ ស្រមុំ កំពុងរស់នៅ​រដ្ឋកាលីហ្វញ៉ា​ សហរដ្ឋអាមេរិក​។​​ ​អតីតតារាភាពយន្តរូបនេះ​មាន​អាយុ​៣៨​​ឆ្នាំហើយ​(គិតមកទល់ឆ្នាំ២០១១នេះ​) ។​
ជីវិតសិល្បៈ​ និង​ ស្នាដៃ
អ្នក​ស្រី​បាន​ចូល​ប្រឡូក​សិល្បៈ​ភាព​យន្ត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៩​ រួម​ជំនាន់​ស្របាល​គ្នា​ជាមួយនឹង​អ្នកស្រីអម្ពរ​ទេវី​​​,​អ្នកស្រីចាន់​ តារាទី​​​,អ្នកស្រីអ៊ុំ​ សុវណ្ណនី​,អ្នកស្រីចាន់ សេរីរ័ត្ន​​ ,អ្នកស្រីឯក​ អមរា​​ ជាដើម​។​ ស្នាដៃ​ដំបូង​ដែល​អ្នកស្រី​ចាប់​ផ្ដើម​ល្បី​ឈ្មោះ​ក្នុង​ពិភព​សិល្បៈ​ធ្វើឱ្យ​ទស្សនិក​ជន​ស្គាល់​ច្បាស់​គឺ​រឿង​កាត់​បេះ​ដូង​ដើម្បី​បង​​ រួម​សម្ដែង​ជាមួយ​តួឯក​ប្រុស​គឺ​លោក​សម​ តារា។​​​ អ្នកស្រី​ធ្លាប់​រួមុំសម្ដែង​ភាព​យន្ត​ជាមួយ​តួប្រុស​ជាច្រើន​នៅ​ជំនាន់​នោះ​ដូចជា​លោក​ទេព​ រិន្ទ​ដារ៉ូ​,លោក​សម​ តារា​​,​លោក​ខៃ​ ប្រសិទ្ធ​,​លោក​ពេជ្រ​ ភិរុណ​,លោក​យស​ បូ​វណ្ណៈ​​,​លោក​សុវណ្ណ​ មុនី​​​ ជាដើម​។ ​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​ដែល​អ្នកស្រី​បាន​ចូល​រួម​សម្ដែង​មានដូចជា​៖
ជីវិតថ្មី​លើ​ដី​អាមេរិក​
អ្នក​ស្រី​សុខ​ ស្រីមុំ​ បាន​ចាក​ចេញ​ពី​មាតុភូមិ​ទៅ​រស់​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅ​ខែកញ្ញា​ ឆ្នាំ១៩៩៤ រួមដំណើរ​ជាមួយលោក​យស​ បូ​វណ្ណៈ​​ និង​សិល្បករ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​។​ នៅ​ទី​នោះ​ ដំបូង​អ្នកស្រីចេញ​ច្រៀង​ ក្រោយ​មក​ទើប​មាន​គេ​ទាក់ទង​ឱ្យ​សម្ដែងជា​ចំរៀង​កាយ​វិការ​​។​ ក្រៅពី​នេះ​ អ្នកស្រី​ត្រូវ​ប្រកប​មុខរបរ​ផ្សេងទៀត​បន្ថែម​លើ​អាជីព​សិល្បៈ​ដើម្បី​រក​ប្រាក់​ចំណូល​ផ្គត់​ផ្គង់​ជីវភាព​។​​ កាលពី​ឆ្នាំ​២០០៧កន្លងទៅ​ថ្មីៗ​នេះ​ ក្រោយពី​បាន​ឃ្លាតពី​មាតុភូមិ​អស់រយៈពេល​ជាង​១០​ឆ្នាំ​ អ្នក​ស្រី​ក៏​បាន​ត្រលប់​មកលេង​ស្រុក​ខ្មែរជាលើក​ដំបូង​ជាមួយ​ស្វាមី​ក្រោយ​ជិតមួយខែ​ ហើយបាន​​ចេញ​មុខ​ជាសាធារណៈ​ក្នុង​ការ​ប្រគំ​តន្រ្តី​តាមស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍​មួយចំនួន។​ ទោះបីជា​ស្ថិតក្នុង​វ័យ​ជាង​៣០​​ទៅ​ហើយ​ក្ដី​ ក៏​អ្នកស្រី​សុខ ស្រី​មុំ នៅតែរក្សា​សម្រស់​បានស្រស់​ផូរផង់​ក្មេងជាង​វ័យ​ធ្វើឱ្យ​ទស្សនិកជន​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន​ស្ញើចសរសើរ​មិនដាច់​ពី​មាត់​៕​
ការលួចចម្លង
ការលួចចម្លង គឺជាការយកនូវគំនិតរបស់អ្នកដ៏ទៃមកប្រើប្រាស់ដែលជាពាក្យប្រយោគនៃគំនិតឬមតិរបស់បុគ្គលណាម្នាក់មកប្រើប្រាស់ធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនឬជាការធ្វើមុខជំនួញជាដើម ។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះក៏មានការពិភាគសារគ្នាជាក្រុមដើម្បីផ្តល់ជាគំនិតក្នុងការធ្វើប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយគ្រប់ពាក្យសម្តីទាំងអស់ដែលបានលួចចម្លងរបស់គេមកនោះគឺគ្រាន់តែទុកធ្វើជាការអនុវត្តន៍តែប៉ុណ្ណោះក្នុងការបំពេញនូវអត្តបទរបស់ខ្លួនដូចជាមានមនុស្សមួយចំនួនតូចដែលបានលួចចម្លងពីអ្នកដទៃតាមរយះអត្តបទខ្លីៗឬលយចចម្លងពីសៀវភៅជាដើម។ហើយការលួចចម្លងអត្តបទពីអ្នកដទៃនេះវាក៏មានព្រំដែនដែរដូចជាតាមរយះការផ្សព្វផ្សាយគឺទៅតាមស្ថានភាពរបស់វាដែរដូចជាការផ្សាយតាមរយះហើយការលួចថតចម្លងនេះយើងក៏មានសិទ្ធិក្នុងការយកបានដែរដូចជាតាមតយះការផ្សាយនូវអ្វីៗនៅលលការកញ្ចាក់ទូរទស្សន៍​ វិទ្យុ​ឬតាមប្រព័ន្ធផ្សាព្វផ្សាយផ្សេងៗជាដើម។ពាក្យថាការលួចថតចម្លងជារឿយៗមកពីពាក្យថាការយកនូវគំនិតរបស់នអ្នកដទៃមកធ្វើជាគំនិតរបស់ខ្លួន។ គោលបំណងនៃការបង្កើតទីផ្សារសេរីក្នុងការលួចថតចម្លងឬជាការផ្សាព្វផ្សាយនូវប្រភេទអត្តបទសំរាប់បុគ្គលដែលចូលចិត្តអាន អ្នកស្តាប់ឬអ្នកដែលធ្វើការ សម្ភាសន៍ជាដើម។ឧទាហរណ៍ថាក្នុងការបង្កើតឬទិញនូវផលិតកម្មអ្វីមួយដែលប្រឆាំងទៅនិងទស្សនអ្នកដទៃ។ ការលួចថតចម្លង​ដែលគេហៅថាការលួចចម្លងសំរាប់ប្រើប្រាស់សំរាប់ជួយក្នុងការបង្កើត
Copywriters (as writers of copy are called) are used to help create direct mail pieces, taglines, jingle lyrics, web page content (although if the purpose is not ultimately promotional, its author might prefer to be called a content writer), online ads, e-mail and other Internet content, television or radio commercial scripts, press releases, white papers, catalogs, billboards, brochures, postcards, sales letters, and other marketing communications media. It can also appear in social media content including blog posts, tweets, and social-networking site posts. Content writing on websites may include among its objectives the achievement of higher rankings in search engines. Known as "organic" search engine optimization (SEO), this practice involves the strategic placement and repetition of keywords and keyword phrases on web pages, writing in a manner that human readers would consider normal.
ផ្នែកនិម្មិត
right|thumb|ធរណីមាត្រនៃ z និងកុំផ្លិចឆ្លាស់របស់វា \bar{z}ក្នុង[[ប្លង់កុំផ្លិច។ ផ្នែកពិតនៃចំនួនកុំផ្លិច z = x+iy គឺ y។]] នៅក្នុងគណិតវិទ្យា ផ្នែកនិម្មិតនៃចំនួនកុំផ្លិច (Imaginary part of complex number) z គឺធាតុទី២នៃគូរលំដាប់នៃចំនួនពិតតំណាងឲ្យz។ មានន័យថាប្រសិនបើ ឬ z = x+iy \, នោះគេបានផ្នែកនិម្មិតនៃ z\, គឺ y\,។ វាត្រូវបានគេតាងដោយ Im (z) ឬ \Im{z}, ដែល \Im ជាអក្សរ I  ធំ ។
ជាអនុគមន៍នៃកុំផ្លិចឆ្លាស់ \bar{z} ផ្នែកនិម្មិត z \, ស្មើនឹង ។
ចំពោះចំនួនកុំផ្លិចក្នុងតម្រុយប៉ូលែរ កូអរដោនេក្នុងតំរុយដេកាតគឺ  ឬស្មើនឹង ។ វាផ្ទៀតផ្ទាត់នឹងរូបមន្តអឺលែរដែល  ។ ដូច្នេះផ្នែកនិម្មិតនៃ   គឺ។
ក្នុងទម្រង់ត្រីកោណមាត្រ នោះគេបានផ្នែកនិម្មិតនៃ z\, គឺ
លក្ខណៈ
ដែល Re តំណាងឲ្យផ្នែកពិត (Real Part) និង Im តំណាងអោយផ្នែកនិម្មិត (Imaginary Part)
ចំណងស្នេហ៍អមតៈ
{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;" <h2 style="margin:.5em; margin-top:.1em; border-bottom:0; font-weight:bold;">ចំណងស្នេហ៍អមតៈ (បទសិង្ហតោលេងកន្ទុយ មេពាក្យ៩) ចំណងស្នេហ៍អមតៈ (បទសិង្ហតោលេងកន្ទុយ មេពាក្យ៩) (១) រសៀលគងភ្នំប្រុសប្រិមប្រិយប្រុងប្រាណ
ជួបកល្យាណប៉ងនែបនិត្យនឹងនឹមនួន
ឆក់អង្រួនចិត្តបងបាក់បែកបីបួន
ស្នេហ៍មាសស្ងួនស្ទើរភ្លុងភ្លឹកភ្លាំងភ្លេចភ្លាម។
(២) ជាយូរខែរៀមស្នើស្នេហ៍ស្នងស្និទ្ធស្នាល
ចិត្តជ្រួលច្រាលគួចទន្ទឹងទៅទាក់ទាម
ទោះស្រក់ឈាមស៊ូគ្រាំគ្រាគ្រាកគ្រប់គ្រង។
(៣) ថែម្ចាស់ចិត្តមិនថ្លោះថ្លាថ្លុកថ្លើមថ្លៃ
ភ្ជាប់និស្ស័យជាគូរគាប់គង់គត់គង
ចំនងស្នេហ៍ថ្នមបមបីបាច់បានបង
(៤) លឺចំលើយថាស្រស់ស្រីស្រុះស្រួលស្រាយ
ពេញចិត្តកាយស្មោះត្រានត្រើយត្រូវត្រងត្រាប់
ចូលដណ្ដឹងមេចែចូវចេះចែងចាប់
ក្រិត្យក្រមច្បាប់មិនលបលួចលោមលើសលស់។
(៥) ផ្លូវជីវិតគ្រប់រឿងរ៉ាវរៀមរ៉ាប់រង
មិនអោយឆ្គងប្រែឈ្លបឈ្លមឈ្លក់ឈ្លេចឈ្លោះ
ចិត្តតែមួយជួយយោងយិតយោនយកយស
(៦) ទៅថ្ងៃមុខមានកូនកើតកាន់កិច្ចការ
ជួយខេមរារីកសុះសាយសព្វសែនសម
ជាសសររឹងស្ដែងស្ដារស្ដេចស្ដុកស្ដម្ភ
បងនិងមុំសើចស្ញប់ស្ញែងស្ញើបស្ញិញស្ញាញ។ ''និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង ''១២ តុលា ២០១០
ស៊ូ យ៉ាទី
ស៊ូ យ៉ាទី (Sou Yaty, កើត ១៧ ធ្នូ ១៩៩១),គឺជាកីឡាកររបស់កម្ពុជាដែលបច្ចុប្បន្នលេងឱ្យភ្នំពេញក្រោននិងក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា។ របស់កម្ពុជា
ឆាកអន្តរជាតិ
គាត់បានធ្វើការបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងជាន់ខ្ពស់របស់លោកនៅក្នុងប្រកួតមិត្តភាពលើប្រទេសហ្វីលីពីននៅថ្ងៃទី 5 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 2012 ក្នុងការប្រកួតបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផលស្មើជាមួយនឹងពិន្ទុបានរាប់ទេនោះ។
ប្រមា
ភិនភាគ
ប្រមា (វិទ្យាសាស្ត្រ៖ Hystrix brachyura, អង់គ្លេស៖East Asian Porcupine) គឺ​ជា​សត្វ​កកេរ​ធំ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​សត្វ​កកេរ​ដទៃ​ទៀត ដែល​មាន​ជើង​មុខ​ក្រោយ​ខ្លីៗ និង​ម្រាម​ជើង​ធំ​ខ្លី។ ដង​ខ្លួន​ខ្លី ត្រចៀក​តូច កន្ទុយ​ធំ​ខ្លី។ ជា​ទូទៅ វា​មាន​ពណ៌​ខ្មៅ មាន​ដង​ខ្លួន​និង​កន្ទុយ​គ្រប​ដណ្ដប់​ដោយ​កាំ​រឹង​វែងៗ​រាង​ដូច​បន្លា។
ប្រមា​មាន​ដង​ខ្លួន​ចាប់​ពី​ក្បាល​ដល់​ពាក់​កណ្ដាល​នៃ​ដង​ខ្លួន ដែល​គ្រប​ដណ្ដប់​ដោយ​កាំ​ខ្លីៗ ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ដូច​រោម និង​ផ្នែក​នៅ​សល់​គ្រប់​ដណ្ដប់​ដោយ​កាំ​វែងៗ។ កាំ​ប្រមា​ភាគ​ច្រើន​មាន​ពណ៌​ខ្មៅ​នៅ​ផ្នែក​កណ្ដាល ដោយ​ឡែក​ខាង​ចុង និង​គល់​នៃ​កាំ​វិញ​មាន​ពណ៌​ស។
កាំ​កន្ទុយ​ប្រមា​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ម្យ៉ាង ខាង​ក្នុង​កាំ​មាន​ប្រហោង​អាច​បន្លឺ​សំឡេង​បាន​នៅ​ពេល​វា​អង្រួន។ ពេល​មាន​ការ​គំរាម​កំហែង វា​បំបាស់​កាំ​របស់​វា​ឡើង​លើ​ដើម្បី​ការ​ពារ​ខ្លួន​របស់​វា​ចៀស​ផុត​ពី​ការ​យា​យី​ពី​សត្រូវ។ ប្រមា​មាន​ទំហំ​ដង​ខ្លួន​ធំ​ជាង​​ប្រមោញ តែ​មាន​កន្ទុយ​ខ្លី​ជាង និង​ពុំ​មាន​កញ្ចុំ​នៅ​ចុង​កន្ទុយ​ដូច​ប្រមោញ​ទេ។
ជីវសាស្ត្រ
ប្រមា​រស់​នៅ​ក្នុង​រូង​ដី​នៃ​ព្រៃ​គ្រប់​ប្រភេទ និង​ក្បែរ​តំបន់​កសិកម្ម។ វា​ជា​ប្រភេទ​សត្វ ដែល​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​ស៊ី​ផ្លែ​ឈើ​ជ្រុះ​ពី​ដើម ឫស​ឈើ មើម​រុក្ខជាតិ និង​រុក្ខជាតិ​ផ្សេងៗ។ ជា​ទូទៅ វា​ជា​ប្រភេទ​សត្វ​ដែល​ចេញ​រក​ស៊ី​នៅ​ពេល​យប់ និង​សម្ងំ​នៅ​ក្នុង​រូង​នៅ​ពេល​ថ្ងៃ។
រប៉ាយ​រស់នៅ
នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រមា​គឺ​ជា​ប្រភេទ​សត្វ​ដែល​មាន​ជា​មធ្យម​ស្ទើរ​គ្រប់​ទី​កន្លែង។ វា​មាន​រស់​នៅ​គ្រប់​ប្រភេទ​ព្រៃ​នៃ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ កោះស៊ូម៉ាត្រា និង​កោះប័រណេអូ។ ប្រភេទ​នេះ​ទទួល​រង​នូវ​ការ​បរបាញ់​ដើម្បី​យក​សាច់​បរិភោគ។ កាំ និង ក្រពះ​ជា​តម្រូវ​ការ​ផ្នែក​អាជីវកម្ម​ធ្វើ​ជា​ឱសថ។
ស្ថានភាព​អភិរក្ស
ប្រហែល​ជា​មក​ពី​ប្រមា​មាន​កាំ​សម្រាប់​ការ​ពារ​ខ្លួន​ពី​សត្រូវ និង​សំបូរ​ចំណី​ស៊ី​ហើយ​មើល​ទៅ ទើប​វា​មាន​ដង់ស៊ីតេ​រស់​នៅ​ច្រើន​បង្គួរ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​ប្រភេទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ក្នុង​បញ្ជី​សៀវភៅ​ក្រហម​នៃ​អង្គការ IUCN ថា​ជា​ប្រភេទ​ងាយ​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់ (VU) នៅ​លើ​ពិភព​លោក ដោយ​សារ​សត្វ​ឆ្កែ ឬ​ការ​បរបាញ់​ដើម្បី​យក​ក្រពះ និង​កាំ​របស់​វា​សម្រាប់​ធ្វើ​អាជីវកម្ម។
ភ្នំសុមេរុ
ភ្នំសុមេរុ ឬ ភ្នំសិនេរុ ឬប្រជានជនខ្មែរច្រើនហៅថា ភ្នំព្រះសុមេរុ៍។ តាមគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនា ភ្នំសុមេរុនេះ គឺជាឈ្មោះភ្នំមួយធំ និងខ្ពស់ជាងគេក្នុងចន្លោះមហាទ្វីបទាំង៤ គឺ បុព្វវិទេហទ្វីប អបរគោយានទ្វីប ជម្ពូទ្វីប និងឧត្តរកុរុទ្វីប។ ភ្នំនេះគឺជាទីតាំងនៃចាតុម្មហារាជិកាទេវតា និងតាវត្តឹសទេវតា។
សណ្ឋាន
តាមគម្ពីរព្រះអភិធម្មត្ថសង្គហៈប្រែជាភាសាខ្មែរ ភ្នំសុមេរុនេះ មានកំពស់៨៤.០០០យោជន៍។ ចំណែកក្នុងឯកសារបរទេស ភ្នំនេះមានកំពស់ត្រឹមតែ៨០.០០០យោជន៍ប៉ុណ្ណោះ។ តាមឯកសារព្រះត្រៃបិដកខ្មែរ ១យោជន៍ ស្មើនឹង១៦គីឡូម៉ែត្រ។ ឯកសារខ្លះថា ២៤.០០០ហ្វីត(feet) ខ្លះថា ៤,៥មាល(miles) ខ្លះទៀតថា ពី៧ ទៅ៩មាល។ បាតភ្នំសិនេរុនេះ ក៏មានជំរៅទៅក្រោម៨៤.០០០យោជន៍ដែរ ធៀបនឹងកំពស់ទឹកនៃស្រទាប់ផែនដី។
ភ្នំនេះមានសណ្ឋានដូចជានាឡិកាខ្សាច់ គឺមានកំពូល និងបាតជារាង៤ជ្រុង មានទំហំ៨៤.០០០យោជន៍ ស្តួចនៅត្រង់កណ្តាល (ជារាងត្រីកោណ)។
ទីតាំង
ភ្នំសុមេរុ ឬហៅថា ភ្នំព្រះសុមេរ៍ុ (អានថា ភ្នំព្រះសុម៉ែ) ព័ទ្ធជុំវិញទៅដោយមហាសមុទ្រ និងភ្នំ៧ជួរ។ ភ្នំទាំង៧ជួរនោះគឺ ភ្នំយុគន្ធរ ភ្នំឥសិន្ធរ ភ្នំករវិក ភ្នំសុទស្សនៈ ភ្នំនេមិន្ធរ ភ្នំវិនតកៈ និងភ្នំអស្សកណ្ណៈ។ មហាសមុទ្រដែលនៅ​ចន្លោះភ្នំទាំង​៧នោះ ហៅថា មហាសមុទ្រសីតន្តរ។ មហាសមុទ្រនេះ ជាមហាសមុទ្រដែលមានទឹកថ្លា ល្អិតក្រៃលែង គ្មានសរសៃ មានទំហំ និងជម្រៅខាងក្នុងធំ និងជ្រៅ ខាងក្រៅតូច និងរាក់តាមលំដាប់គ្នា។ ខាងក្រោមផុតពីជួរភ្នំ៧នោះ ក៏ជាមហាសមុទ្រ មានកោះធំ តាំងនៅជុំវិញភ្នំសិនេរុទាំង៤ទិស ហៅថា មហាទ្វីបទាំង៤ ដែលបុព្វវិទេហទ្វីប ឋិតនៅទិសខាងកើតនៃភ្នំសិនេរុ អបរគោយានទ្វីប ឋិតនៅខាងលិចនៃភ្នំសិនេរុ ជម្ពូទ្វីប ឋិតនៅខាងត្បូងនៃភ្នំសិនេរុ និងឧត្តរកុរុទ្វីប ឋិតនៅខាងជើងនៃភ្នំសិនេរុ។
តារាង
ខាងក្រោមនេះ ជាតារាងទំហំ និងជំរៅនៃមហាសមុទ្រ និងជួរភ្នំទាំង៧ ដែលព័ទ្ធជុំវិញភ្នំសុមេរុ យោងតាមឯកសារបរទេស។
ទេវភូមិឈ្មោះតាវត្តឹង្ស តាំងនៅលើកំពូលភ្នំសិនេរុ ដែលមានកំពស់​៨៤.០០០យោជន៍ ដែលជាទីតាំងខ្ពស់បំផុតជាប់ជាមួយនឹងផែនដី។ លំដាប់ពីតាវត្តឹង្សចុះក្រោម កំពស់៤០.០០០យោជន៍ សណ្ឋានរបស់ភ្នំនេះមានរាងចោទស្តួចចូល ដល់ទំហំ២០.០០០យោជន៍ គឺនៅរយៈកំពស់៤០.០០០យោជន៍ ខាងលើផ្ទៃសមុទ្រ ភ្នំសិនេរុនេះ មានទំហំត្រឹមតែ២០.០០០យោជន៍ប៉ុណ្ណោះ ដែលហៅថា ចង្កេះភ្នំ។ ចាប់ពីរយៈកំពស់នេះ ភ្នំសិនេរុ ក៏ចាប់មានទំហំធំឡើងវិញចុះទៅខាងក្រោម។ នៅទីតាំងនេះ មានទេវភូមិឈ្មោះចាតុម្មហារាជិកា ដែលមានមហារាជទាំង៤គ្រប់គ្រងតាមទិសទាំង៤ គឺទិសខាងកើត ខាងលិច ខាងត្បូង និងខាងជើង។
នៅបាតភ្នំសុមេរុ ជាទីតាំងនៃពួកអសុរ ដែលដើមឡើយ ពួកនេះក៏ជាទេវតាដែរ តែដល់ច្បាំងចាញ់សង្គ្រាមជាមួយពួកទេវតាជាន់តាវត្តឹង្ស ពួកទេវតាជាន់តាវត្តឹង្សក៏ទម្លាក់ពួកអសុរចុះមកក្រោមនៅបាតភ្នំនេះឯង។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
តម្លៃដាច់ខាត
នៅក្នុងគណិតវិទ្យា តម្លៃដាច់ខាតជាទំហំនៃរង្វាស់រង្វាល់ដែលមានតម្លៃរាប់ចាប់ពីសូន្យ(០)ឡើងទៅ។
បើនិយាយអំពីចំនួនពិតវិញ តម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនពិតជាតម្លៃលេខនៃចំនួនក្រៅពីចំនួនអវិជ្ជមាន។ ឧទាហរណ៍ៈ តម្លៃដាច់ខាតនៃ៥ និងតម្លៃដាច់ខាតនៃ -៥គឺ ៥។ គេសន្មតតម្លៃដាច់ខាតនៃ a ដោយ |a| ។
រូបតូច|360px|ក្រាបតំណាងអនុគមន៍តម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនពិត
លក្ខណៈនៃតម្លៃដាច់ខាត
ឧទាហរណ៍៖
អនុគមន៍តម្លៃដាច់ខាត ជាអនុគមន៍ជាប់និងមានដេរីវេចំពោះគ្រប់តំលៃ x\ne 0 \, ។
តម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនកុំផ្លិច
នៅក្នុងចំនួនកុំផ្លិច តម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនកុំផ្លិច ត្រូវបានគេហៅថាម៉ូឌុលនៃចំនួនកុំផ្លិច។ ដោយសារចំនួនកុំផ្លិចជាចំនួនមិនមានលំដាប់ លក្ខណៈមួយចំនួនខាងលើ​មិនអាចប្រើប្រាស់​ជាទូទៅ​បានទេនៅក្នុងចំនួនកុំផ្លិច។
ចំពោះចំនួនកុំផ្លិច ដែល x និង y ជាចំនួនពិត នោះគេបានតម្លៃដាច់ខាត ឬម៉ូឌុលនៃចំនួនកុំផ្លិច z តាងដោយ | z | ស្មើនឹង
ប្រសិនបើ និង  ជាកុំផ្លិចឆ្លាស់នៃ z \, នោះគេបាន
និង
ដួងកែវវប្បធម៌
{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;" <h2 style="margin:.5em; margin-top:.1em; border-bottom:0; font-weight:bold;">ដួងកែវវប្បធម៌ (បទ ពាក្យ៨) ដួងកែវវប្បធម៌ (បទ ពាក្យ៨) (១) នាដើមសម័យ មហានគរ សិល្បៈងើបឈរ បានចេញសម្ដែង
បង្អួតសម្ផស្ស ស្មារតីចាំងចែង ហោះគួចដូចផ្សែង ខ្ពស់ផុតអាកាស។
(២) មានតែកុលបុត្រ ធីតាមូលធន ទើបមានភព្វបុណ្យ បានស្ទាបបានប៉ះ
មកដល់ឥឡូវ បែរប្រែក្រឡាស់ អ្នកថែទាំច្បាស់ ជាជនក្រខ្សត់។
(៣) ពាក្យពេជន៍ជាច្រើន បានថ្លែងវាចា រៀនគ្មានបានការ ប្រឹងនាំតែហត់
របាំតន្រ្ដី អាយ៉ៃ ល្ខោនបទ រៀនចប់ប្រាកដ គ្មានប្រយោជន៍អ្វី។
(៤) បុរាណលោកថា រៀនអោយប្រសប់ ទោះគេចេះដប់ ក៏មិនព្រួយភ័យ
សម្ដែងក្នុងស្រុក ក្រៅស្រុកយកជ័យ រួចហើយលកលៃ ផ្ទេរចំណេះដឹង។
(រក្សាបានទាំងវប្បធម៌ មានទាំងទ្រព្យធន) ''និពន្ធដោយ សុខគឹមហេង ''០១​ វិច្ឆិការ ២០១០
ដាំទឹក៣ យកទឹក១
{| cellspacing="0" cellpadding="0" width=100% style="border:2px solid #00FF00; padding:0px;" <h2 style="margin:.5em; margin-top:.1em; border-bottom:0; font-weight:bold;">ដាំទឹក៣ យកទឹក១ (បទ ព្រហ្មគតិ) ដាំទឹក៣ យកទឹក១ (បទ ព្រហ្មគតិ) (១) ធ្វើម្តេចរៀនពូកែ       ធ្លាប់លឺដែរគេប្រាប់ថា
បើចង់រៀនចេះណា       យកឯកសារដាក់ដាំទឹក។
(២) ស្ងោរឆ្អិនបានបីដង   រួចក៏ត្រងយកមកផឹក
បីទឹកយកមួយទឹក       ថ្ងៃយប់ព្រឹកផឹកអោយទៀង។
(៣) បើគ្មានប្រសិទ្ធភាព   ថ្នាំមិនជ្រាបដល់សារពាង្គ
ប្តូរក្បួនល្អចៀសជាង       បើមិនរាងហោចឯកសារ។
ហេតុម្តេចគេអស្ចារ្យ       អនិច្ចាខ្ញុំសែនល្ងង់។
កុំដេកតែក្នុងមុង       សំងំគង់លែងរៀនសូត្រ។
(៦) ល្ងង់ណាស់ត្រូវខំប្រឹង   កុំរំពឹងថ្ងៃឡើងកូដ
អ្នកល្ងង់មិនរហូត       ខំរៀនសូត្រស្អែកភ្លឺស្វាង។
(៧) ប្រឹងស្តាប់គ្រូពន្យល់   បើមានឆ្ងល់សួរគ្រប់យ៉ាង
កុំគិតស្តាប់តែម្ខាង       កត់ត្រាតាងខ្លាចមានភ្លេច។
(៨) មិត្តភ័ក្តិទាំងប្រុសស្រី   ប្រឹងឃ្មាតខ្មីសួរជជីក
សហការជានិច្ច       ត្បិតគ្នាតិចគំនិតច្រើន។
(៩) កុំផ្អែកគ្រូទាំងស្រុង   ត្រូវបំរុងចំនេះកើន
(១០) កូនសិស្សដែលពូកែ   រាល់ថ្ងៃខែព្យាយាមគិត
មិនចាំចំលងមិត្ត       ក្លែងប្រឌិតការងារគេ។
(១១) ខុសត្រូវធ្វើខ្លួនឯង   មិនចំបែងបោកសំនេរ
ជូនគ្រូខ្លួនទទេ       អាចបោកគេគង់ថ្ងៃបែក។
(១២) ការងារគ្រូដាក់អោយ   កុំបណ្ដោយទុកថ្ងៃស្អែក
ធ្វើភ្លាមក្រែងយំយែក       ហូរទឹកភ្នែកធ្វើមិនទាន់។
(១៣) ការងារមានរាល់ថ្ងៃ   មិនលកលៃពេលបន្ទាន់
ប្រៀបដូចភ្នំឡើងជាន់   ខំបែបន់ជួយមិនបាន។
ពិបាកថយស្រាក់ស្រាន   ក្បួនចំនានគួរចាំទុក។
(១៥) រំលឹកជាញយៗ       អាចបន្ថយក្តីបន្ទុក
ដល់ពេលប្រលងបុក       ចិត្តសែនសុខត្រៀមជានិច្ច។
(១៦) ត្រូវដាក់គោលបំណង   ថាខ្លួនប៉ងចង់ដូចម្ដេច
ប៉ងរយៈពេលតិច       បានសំរេចសប្បាយក្រៃ។
(១៧) បន្តបំនងវែង       ប្រឹងសំដែងប៉ងអោយឆ្ងាយ
បីឆ្នាំទៅមុខក្លាយ       ត្រៀមធ្វើអ្វីបានជោគជ័យ។
អ្នកឆ្លាតក្លាយជាក្ស័យ   ព្រោះសម័យកាលផ្លាស់ប្ដូរ។
(១៩) ទឹកបីយកទឹកមួយ   ឬប្រឹងជួយខ្លួនកុំថ្ងូរ
ជ្រើសយកមួយណាល្អ   លើជំហររបស់អ្នក។
(២០) ក្បួនច្បាប់ប្រាប់អស់ហើយ   កុំកន្តើយជាប់អន្ទាក់
ល្បែងស្រីស្រាជាធ្នាក់   សប្បាយជាក់មិនយូរឡើយ។
''និពន្ធដោយៈ   សុខគឹមហេង ''១០ សីហា ២០០៩
ឡាទិច
ឡាទិច អាចសំដៅទៅលើ:
ភាសាកម្មវិធី
រូបភាពតូច|ស្តាំ|342px|ឧទាហរណ៍នៃ[[ក្រមដើមបានសរសេរក្នុងភាសាកម្មវិធីជ្វា ដែលនឹងចារឹកសារថា "Hello World!" (សួស្ដី ពិភពលោក!) ទៅកាន់ឆ្នេញបមាណីយនៅពេលវាត្រូវបានបកស្រាយ និងដើរដោយយន្តសិប្បនិម្មិត្តជ្វា។]]
ភាសាកម្មវិធីមួយគឺជាភាសាសាងឡើងមួយបែបដែលរចនាឡើងដើម្បីធ្វើទំនាក់ទំនងលំណែនាំមួយចំនួនទៅកាន់គ្រឿងយន្ត ជាពិសេសគណនូបករណ៍។ ភាសាកម្មវិធីត្រូវបានគេប្រើដើម្បីបង្កើតកម្មវិធីគ្រប់គ្រងទង្វើនៃយន្តមួយគ្រឿង រឺក៏ដើម្បីកំណត់បញ្ជាក់នព្វន្តវិធាននានា។
ភាសាកម្មវិធីដំបូងឡើយបានកើតមានឡើងមុនការបង្កើតគណនូបករណ៍តួលេខទៅទៀត ហើយត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់ដៅនូវទង្វើរបស់គ្រឿងយន្តដូចជាកីតំបាញយន្ត និង ព្យែណូលេងឯង។ ភាសាកម្មវិធីផ្សេងៗរាប់ពាន់ភាសាត្រូវបានគេបង្កើតឡើង ភាគច្រើននៅក្នុងវិស័យគណនូបករណ៍ និងនៅតែមានការបង្កើតឡើងជាច្រើនភាសារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ភាសាកម្មវិធីភាគច្រើនតំរូវឱ្យមានគណនាកម្មកំណត់ក្នុងទំរង់បញ្ជា (ឧ. ដំណើរនៃប្រតិបត្តិកម្មជាច្រើនស្ដែងឡើង) គ្រាដែលភាសាដទៃទៀតប្រើទំរង់ផ្សេងៗនៃយថាប្រភេទកម្មរបស់កម្មវិធីដូចជា ទំរង់ប្រកាស (ឧ. លទ្ធផលដែលចង់បានត្រូវបានកំណត់ជាក់លាក់ មិនមែនឱ្យវាសំរេចត្រូវធ្វើយ៉ាងណានោះទេ)។
ការពិពណ៌នាអំពីភាសាកម្មវិធីមួយជាធម្មតាត្រូវបានគេបំបែកទៅជាសមាសភាគពីរយ៉ាងតាមរយៈវាក្យសម្ព័ន្ធ (ទំរង់) និង សញ្ញាន័យវិទ្យា (អត្ថន័យ)។ ភាសាខ្លះត្រូវបានកំណត់ដោយឯកសារយថាប្រភេទកម្ម (ជាឧទាហរណ៍ ភាសាកម្មវិធី C ត្រូវបានគេកំណត់ដោយបមាណីយអ.ប.អ.) ខណៈដែលបណ្ដាភាសាដទៃទៀត (ដូចជា Perl) មានបូរណកម្មលប់ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាលំយោង។
និយមន័យ
ភាសាកម្មវិធីមួយជាខ្នត់មួយសំរាប់សរសេរកម្មវិធីនានា ដែលគឺជាបណ្ដាយថាប្រភេទកម្មនៃគណនាកម្ម រឺ នព្វន្តវិធានមួយ។ ភាគខ្លះ តែមិនទាំងអស់ ពួកអ្នកប្រឌិតសង្កត់ធ្ងន់លើបច្ចេកសព្ទ "ភាសាកម្មវិធី" ចំពោះតែភាសាទាំងឡាយណានោះ ដែលអាចកំណត់បញ្ជាក់នព្វន្តវិធានទាំងឡាយដែលអាចមាន ទាំងឡាយ។ វិសេសគុណរាល់ដងចាត់ទុកថាមានសារៈសំខាន់រាល់អ្វីៗផ្សំឡើងទៅជាភាសាកម្មវិធីមួយរួមមាន:
Markup languages like XML, HTML or troff, which define structured data, are not usually considered programming languages. Programming languages may, however, share the syntax with markup languages if a computational semantics is defined. XSLT, for example, is a Turing complete XML dialect. Moreover, LaTeX, which is mostly used for structuring documents, also contains a Turing complete subset.
The term computer language is sometimes used interchangeably with programming language. However, the usage of both terms varies among authors, including the exact scope of each. One usage describes programming languages as a subset of computer languages. In this vein, languages used in computing that have a different goal than expressing computer programs are generically designated computer languages. For instance, markup languages are sometimes referred to as computer languages to emphasize that they are not meant to be used for programming.
Another usage regards programming languages as theoretical constructs for programming abstract machines, and computer languages as the subset thereof that runs on physical computers, which have finite hardware resources. John C. Reynolds emphasizes that formal specification languages are just as much programming languages as are the languages intended for execution. He also argues that textual and even graphical input formats that affect the behavior of a computer are programming languages, despite the fact they are commonly not Turing-complete, and remarks that ignorance of programming language concepts is the reason for many flaws in input formats.
Early developments
The first programming languages designed to communicate instructions to a computer were written in the 1950s. An early high-level programming language to be designed for a computer was Plankalkül, developed for the German Z3 by Konrad Zuse between 1943 and 1945. However, it was not implemented until 1998 and 2000.
រូបភាពតូច|300px|The [[Manchester Mark 1 ran programs written in Autocode from 1952.]] At the University of Manchester, Alick Glennie developed Autocode in the early 1950s. A programming language, it used a compiler to automatically convert the language into machine code. The first code and compiler was developed in 1952 for the Mark 1 computer at the University of Manchester and is considered to be the first compiled high-level programming language.
The second autocode was developed for the Mark 1 by R. A. Brooker in 1954 and was called the "Mark 1 Autocode". Brooker also developed an autocode for the Ferranti Mercury in the 1950s in conjunction with the University of Manchester. The version for the EDSAC 2 was devised by D. F. Hartley of University of Cambridge Mathematical Laboratory in 1961. Known as EDSAC 2 Autocode, it was a straight development from Mercury Autocode adapted for local circumstances, and was noted for its object code optimisation and source-language diagnostics which were advanced for the time. A contemporary but separate thread of development, Atlas Autocode was developed for the University of Manchester Atlas 1 machine.