cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងចិន
ការផ្ទុះឡើងនៃសង្គ្រាម
នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៧ គួមីនតាងបានទទួលនូវសញ្ញានៃជ័យជម្នះមួយបន្ទាប់ពីចូលកាន់កាប់រដ្ឋធានីរបស់ចិនកុម្មុយនិស្តនាពេលនោះគឺទីក្រុងយាអាន។ ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាន ពួកកុម្មុយនិស្តក៏វាយដណ្តើមយកមកវិញ, នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៧ កងទ័ពកុម្មុយនិស្តបានឆ្លងទន្លេលឿង ឆ្ពោះទៅកាន់តំបន់ភ្នំដាប៊ីរួចបានស្តារការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេឡើងវិញនៅតំបន់វាលទំនាបកណ្តាល។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះដែរ កម្លាំងកុម្មុយនិស្តបានចាប់ផ្តើមវាយលុកតំបន់ឥសាន្ត តំបន់ភាគខាងជើង និងខាងលិចនៃប្រទេសចិន។
នៅចុងឆ្នាំ១៩៤៨ កងទ័ពកុម្មុយនិស្តបានចូលកាន់កាប់ទីក្រុងភាគខាងជើងបានមួយចំនួនមានដូចជាទីក្រុងសិនយ៉ាងនិងទីក្រុងឆាងឈុន ហើយនៅទីបំផុតភាគឥសាន្តនៃប្រទេសចិនក៏ធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកកុម្មុយនិស្តក្រោមយុទ្ធនាការលាវសិន។ កងទ័ពទីមួយថ្មីដែលត្រូវគេចាត់ទុកថាជាកម្លាំងទ័ពដ៏ល្អបំផុតរបស់គួមីនតាងត្រូវបង្ខំចិត្តសុំចុះចាញ់បន្ទាប់ពីកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តបានធ្វើការឡោមព័ទ្ធពួកគេនៅទីក្រុងឆាងឈុនអស់រយៈពេល ៦ ខែដែលជាលទ្ធផលវាបានបណ្តាលឱ្យជនស៊ីវិលប្រមាណ ១៥០,០០០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិតដោយសារភាពអត់ឃ្លាន។
ការចាប់បានអង្គភាពទ័ពគួមីនតាងដ៏ធំនៅឆាងឈុនមិនត្រឹមតែផ្តល់ឱ្យបក្សកុម្មុយនិស្តចិននូវកម្លាំងបន្ថែមប៉ុណ្ណោះទេប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់ឱ្យនូវគ្រឿងសព្វាវុធទំនើបៗបន្ថែម កាំភ្លើងធន់ធ្ងន់ និងព្រមទាំងរថក្រោះមួយចំនួនទៀតផង។ ត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤៨ កងទ័ពកុម្មុយនិស្តបានចូលកាន់កាប់ទីក្រុងលូយ៉ាងបានយ៉ាងជោគជ័យខណៈពេលកាត់ផ្តាច់កងទ័ពគួមីនតាងចេញពីទីក្រុងស៊ីអាន។ នៅយុទ្ធនាការប្រយុទ្ធជាបន្តបន្ទាប់ កងទ័ពកុម្មុយនិស្តបានចូលត្រួតត្រាលើទីក្រុងជីណានរួចខេត្តសានទុងនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៨។ យុទ្ធនាការហួយហៃដែលដំណើរការពីចុងឆ្នាំ១៩៤៨ រហូតដល់ដើមឆ្នាំ១៩៤៩ បានអនុញ្ញាតឱ្យបក្សកុម្មុយនិស្តចូលត្រួតត្រាភាគកណ្តាលនៃប៉ែកខាងលិចនៃប្រទេសចិន។ លទ្ធផលនៃការប្រយុទ្ធគ្នាខាងលើនេះគឺជាចំណុចមួយដែលកំណត់ពីលទ្ធផលយោធានៃសង្គ្រាមស៊ីវិល។
ពួកកុម្មុយនិស្តបានបើកយុទ្ធនាការភីងជីនដោយមានទិសដៅចង់គ្រប់គ្រងចិនភាគខាងជើង។ យុទ្ធនាការនេះមានរយៈពេល ៦៤ ថ្ងៃដោយបានចាប់ដំណើរការឡើងនៅថ្ងៃទី២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៨ ហើយបញ្ចប់ទៅវិញនៅថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤៩ ដោយទទួលបានលទ្ធផលជោគជ័យ។ ទទួលបានផលជោគជ័យពិតមែនប៉ុន្តែភាគីកុម្មុយនិស្តបានទទួលរងការបាត់បង់ជាច្រើនគួរសមទាំងចំនួនកម្លាំងទ័ពនិងគ្រឿងសព្វាវុធ។ ជាពិសេសគឺខណៈពេលកំពុងចូលកាន់កាប់ទីក្រុងចាងជាំងខូ ធៀនជិន និងកំពង់ផែរបស់វា។ ពួកកុម្មុយនិស្តបានដកទ័ពចំនួន ៨៩០,០០០ នាក់ពីទិសឥសាន្តរួចបញ្ជូនទ័ពទាំងនោះឱ្យចុះមកប្រយុទ្ធជាមួយទ័ពគួមីនតាងប្រមាណ ៦០០,០០០ នាក់។ ខាងកុម្មុយនិស្តបានបាត់បង់ចំនួនទ័ពប្រមាណ ៤០,០០០ នាក់ខណៈពេលធ្វើការវាយលុកលើទីក្រុងចាងជាំងខូហើយនៅទីបំផុតក៏វាយដណ្តើមបាន រួចហើយពួកគេបានបន្តបេសកកម្មឆ្ពោះទៅមុខទៀតដើម្បីដណ្តើមទីក្រុងសំខាន់ៗបន្ថែម។ ជាលទ្ធផល ភាគីកុម្មុយនិស្តបានចាប់ខ្លួនទ័ពគួមីនតាងបានចំនួន ៥២០,០០០ នាក់ហើយទឹកដីចិនភាគខាងជើងក៏ធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេ។
នៅក្នុងយុទ្ធនាការលាវសិន ហួយហៃ និងភីនជីន បក្សកុម្មុយនិស្តចិនបានកម្ចាត់កងពលទៀងទាត់របស់គួមីនតាងបានចំនួន ១១៤ និងកងពលមិនទៀងទាត់ចំនួន ២៩ និងរួមទាំងទ័ពជើងចាស់គួមីនតាងប្រមាណ ១.៥៤ លាននាក់ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យកម្លាំងទ័ពជាតិនិយមចិនចុះខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង។ មេដឹកនាំសូវៀតគឺលោកស្តាលីនបានចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងផែនការនៃការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះរវាងគួមីនតាងនិងបក្សកុម្មុយនិស្តនៅក្រោយសង្គ្រាមចិនហើយគាត់ក៏បានបញ្ចុះបញ្ចូលលោកម៉ៅសេទុងថាហាមបញ្ជាឱ្យទ័ពរបស់ខ្លួនឆ្លងទន្លេយ៉ាងសេរួចបន្តវាយប្រហារលើកម្លាំងគួមីនតាងនៅភាគខាងត្បូងទន្លេទៀតអី។ លោកម៉ៅសេទុងបានបដិសេដនឹងសំណើរបស់ស្តាលីនហើយនៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា លោកក៏បានបញ្ជាឱ្យទ័ពរបស់លោកឆ្លងទន្លេនោះបន្តបេសកកម្មវាយប្រហារលើទ័ពគួមីនតាង។ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា កម្លាំងកុម្មុយនិស្តក៏វាយដណ្តើមបានរដ្ឋធានីគួមីនតាងគឺណានជិង។ រដ្ឋាភិបាលគួមីនតាងបានរត់ដកថយទៅទីក្រុងក្វាងចូវរហូតដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលារួចបកមកទីក្រុងឆុងឈីងរហូតដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា បន្ទាប់មកគឺទីក្រុងឆិងឌូ ហើយទីបំផុតក៏រត់ទៅកោះតៃវ៉ាន់នៅថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៤៩ កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិនបានបើកការដើរតាមស្វែងរកប្រមាញ់កងទ័ពគួមីនតាងដែលនៅសេសសល់នាភាគខាងត្បូងប្រទេសចិនលើកលែងតែតំបន់ទីបេ។ លើសពីនេះទៅទៀត មានការបះបោរមួយបានផ្ទុះឡើងដែលផ្តើមដោយសាធារណរដ្ឋតួកគីស្ថានបូព៌ាទីពីរដែលទទួលការគាំទ្រពីសូវៀតប្រឆាំងនឹងការត្រួតត្រារបស់គួមីនតាងពីឆ្នាំ១៩៤៤ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៩ និងបូករួមទាំងជម្លោះទឹកដីរវាងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតម៉ុងកូលនិងសាធារណរដ្ឋចិន។
ការថយចុះនៃភ្លើងសង្គ្រាម
នៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៩ លោកម៉ៅសេទុងបានប្រកាសបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនឡើងដោយមានរដ្ឋធានីនៅទីក្រុងប៉េកាំង។ លោកចាង កាយចៀកជាមួយនឹងកងទ័ពគួមីនតាងចំនួន ២ លាននាក់បូករួមទាំងអ្នកគាំទ្រមួយចំនួនទៀតបាននាំគ្នាដកថយរត់ទៅកោះតៃវ៉ាន់នៅអំឡុងខែធ្នូបន្ទាប់ពីកងទ័ពកុម្មុយនិស្តបានវាយលុកចូលខេត្តស៊ីឈួន។ បន្ទាប់ពីពួកកុម្មុយនិស្តបានចូលកាន់កាប់ទីក្រុងឆិងឌូនៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៩ ចលនាតស៊ូរបស់គួមីនតាងភាគច្រើននៅទិសខាងត្បូងប្រទេសចិនក៏រលាយសាបសូន្យដោយបន្សល់ទុកតែចលនាតស៊ូតូចៗ។
ការប៉ុនប៉ងចូលកាន់កាប់កោះគីនមិនដោយចិនកុម្មុយនិស្តត្រូវទទួលបរាជ័យនៅក្នុងសមរភូមិហ្គូនីងហូហើយឱកាសរបស់ ស.ប.ច ក្នុងការចូលត្រួតត្រាកោះតៃវ៉ាន់ក៏ត្រូវរលាយ។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៩ លោកចាងកាយចៀកបានប្រកាសជ្រើសតាំងទីក្រុងតៃប៉ិជារដ្ឋធានីបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋចិននិងបន្តធ្វើការអះអាងថារដ្ឋាភិបាលរបស់លោកគឺជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់តែមួយគត់របស់ប្រទេសចិនទាំងមូល។
នៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៥០ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនបានចេញប្រតិបត្តិការវាយយកកោះមួយចំនួនដែលមានទីតាំងនៅជិតចិនដីគោក។ កោះហៃណានត្រូវបាន ស.ប.ច កាន់កាប់នាអំឡុងខែមេសា ឆ្នាំ១៩៥០, បន្ទាប់មកគឺទីប្រជុំកោះវ៉ានសាន (ឧសភា–សីហា ១៩៥០) ហើយនិងកោះចូសាន (ឧសភា ១៩៥០)។
លទ្ធផល និងព្រឹត្តិការណ៍ក្រោយសង្គ្រាម
កងកម្លាំងយោធាកុម្មុយនិស្តប្រមាណ ១.៣ លាននាក់បានទទួលរងផលប៉ះពាល់នៅក្នុងសង្គ្រាមវគ្គចុងក្រោយនេះ (១៩៤៥–១៩៤៩)៖ ក្នុងនោះមាន ២៦០,០០០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត ១៩០,០០០ នាក់បានបាត់ខ្លួន និង ៨៥០,០០០ នាក់បានទទួលរងរបួស។ ស.ប.ច បានធ្វើការកត់សម្គាល់ថាកងទ័ពជាតិនិយមដែលទទួលផលប៉ះពាល់ពីសង្គ្រាមនេះមានប្រមាណ ៥,៤៥២,៧០០ នាក់ (កម្លាំងទៀងទាត់) និង ២,២៥៨,៨០០ (កម្លាំងមិនទៀងទាត់)។
អ្នកសង្កេតការណ៍ភាគច្រើនបានគិតថាមិនយូរប៉ុន្មានទេរដ្ឋាភិបាលរបស់ចៀកនៅកោះតៃវ៉ាន់នឹងត្រូវរងការឈ្លានពានពីសំណាក់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនរបស់ចិនដីគោកជាមិនខាន ម៉្យាងវិញទៀតសហរដ្ឋអាមេរិកកាលនុះកំពុងតែមានភាពស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការចេញមុខគាំទ្រតៃវ៉ាន់ម្តងទៀត។ នៅថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៥០ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកហារី ទ្រូម៉ាន់បានប្រកាសថាអាមេរិកនឹងមិនលូកដៃចូលក្នុងជម្លោះនៅច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ឡើយហើយប្រជាជាតិរបស់លោកនឹងមិនចូលធ្វើអន្តរាគមន៍ឡើយប្រសិនបើកោះតៃវ៉ាន់ទទួលរងនូវការវាយលុកឈ្លានពានពី ស.ប.ច។ ស្ថានភាពដែលបានចែងនៅខាងលើក៏បានផ្លាស់ប្តូរភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការផ្ទុះឡើងនៃសង្គ្រាមកូរ៉េនៅអំឡុងខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥០។ ប្រការនេះបានបណ្តាលឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរបរិយាកាសនយោបាយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកហើយលោកប្រធានាធិបតីទ្រូម៉ាន់ក៏សម្រេចចិត្តបញ្ជូនកងនាវាសហរដ្ឋអាមេរិកទី៧ ទៅច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ដែលជាផ្នែកនៃគោលនយោបាយថ្មីរបស់អាមេរិកពោលគឺប្រឆាំងទប់ទល់នឹងការរីករាលដាលនៃលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត។
នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩ សាធារណរដ្ឋចិនបានប្រកាស"បិទ"កំពង់ផែទាំងអស់នៅចិនដីគោកហើយនឹងស្ទាក់ចាប់នាវាបរទេសណាដែលបើកឆ្លងកាត់ដែនទឹកជុំវិញកោះរបស់ខ្លួន។ ការបិទនេះគឺចាប់ចេញពីចំណុចខាងជើងនៃមាត់ទន្លេមីនក្នុងខេត្តហ្វូជៀនរហូតដល់មាត់ទន្លេឡីវក្នុងខេត្តឡីវនីង។ ដោយសារតែបណ្តាញផ្លូវដែកនៅចិនដីគោកមានការខ្វះខាតការអភិវឌ្ឍន៍ច្រើនដូច្នេះពាណិជ្ជកម្មភាគខាងជើង–ត្បូងគឺត្រូវពឹងផ្អែកទៅលើផ្លូវទឹកទាំងស្រុង។ សកម្មភាពកងទ័ពជើងទឹករបស់សាធារណរដ្ឋចិនបានបង្កឱ្យមានភាពលំបាកយ៉ាងខ្លាំងដល់អ្នកនេសាទដែលមកពីចិនដីគោកនិងផ្តល់គុណវិបត្តិដល់វិស័យនេសាទរបស់ចិនដីគោកជារួម។
បន្ទាប់ពីបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងលើចិនដីគោក ក្រុមទ័ពគួមីនតាងប្រមាណ ៣,០០០ នាក់បាននាំគ្នារត់ទៅជ្រកកោននៅឯប្រទេសភូមា ហើយពួកគេបានធ្វើសង្គ្រាមទ័ពព្រៃអុកលុកតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ សកម្មភាពវាយលុកខាងលើនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាកុបកម្មមូស្លីមគួមីនតាង (១៩៥០–១៩៥៨) និងយុទ្ធនាការនៅព្រំដែនចិន–ភូមា។ មេដឹកនាំរបស់ពួកគេគឺលោកឧត្តមសេនីយ៍លី មីដែលបានស៊ីប្រាក់ខែពីរដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋចិននិងទទួលងារ (មានតែឈ្មោះ) ជាអភិបាលខេត្តយូណាន។ ដំបូង សហរដ្ឋអាមេរិកបានគាំទ្រក្រុមទ័ពគួមីនតាងនោះហើយបានផ្តល់ជំនួយយោធាតាមរយៈទីភ្ញាក់ងារស៊ើបការកណ្តាល។ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលភូមាបានធ្វើការអំពាវនាវពីរឿងនេះដល់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ១៩៥៣ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏ចាប់ផ្តើមដាក់សម្ពាធឱ្យសាធារណរដ្ឋចិនប្រកាសដកទ័ពរបស់ខ្លួនទាំងប៉ុន្មានចេញពីភូមា។ នៅត្រឹមចុងឆ្នាំ១៩៥៤ កងទ័ពគួមីនតាងជិត ៦,០០០ នាក់ត្រូវបានដកចេញពីប្រទេសភូមាហើយលោកឧត្តមសេនីយ៍លីមីក៏បានប្រកាសថាកងទ័ពលោកត្រូវបានរំសាយចោល។ ទោះជាយ៉ាងណា កងទ័ពគួមីនតាងរាប់ពាន់នាក់នូវតែបន្តឈរជើងនៅក្បែរៗព្រំដែននោះជាសម្ងាត់ដោយមានសាធារណរដ្ឋចិនជាអ្នកផ្តល់គ្រឿងផ្គត់ផ្គង់និងកម្លាំងបន្ថែម។
សាធារណរដ្ឋចិនបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅអង្គការសហប្រជាជាតិអំពីបទរំលោភលើសន្ធិសញ្ញាមិត្តភាពនិងសម្ព័ន្ធភាពចិន–សូវៀតពីសំណាក់សហភាពសូវៀតក្នុងគោលបំណងគាំទ្របក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ មហាសន្និបាត អ.ស.ប លេខ ៥០៥ ត្រូវបានអនុម័តឡើងនៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៥២ ដោយថ្កោលទោសសហភាពសូវៀត។
កោះនៅក្នុងខេត្តហ្វូជៀនគឺជាចំណុចដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់សាធារណរដ្ឋចិនក្នុងការធ្វើយុទ្ធនាការឈ្លានពានចិនដីគោកនាពេលអនាគត។ នៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៤ ជម្លោះច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់លើកទី១ បានផ្ទុះឡើងបន្ទាប់ពី ក.រ.ប បានបើកការបាញ់ប្រហារលើកោះគីនមិននិងថែមទាំងគំរាមយកកោះដាឆេនទៀតផង។ នៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៥ ក.រ.ប បានវាយដណ្តើមយកកោះយីជាំងសានបានដោយជោគជ័យចំណែកឯយោធភូមិសាធារណរដ្ឋចិនចំនួន ៧២០ នាក់ដែលឈរជើងការពារកោះនោះត្រូវបានទទួលរងរបួសខ្លះៗនិងខ្លះទៀតត្រូវក្ស័យជីវិតតែម្តង។ នៅថ្ងៃទី២៤ នៃខែដដែរ សភាសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការអនុម័តលើសេចក្តីសម្រេចហ្វរម៉ូសាដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រធានាធិបតីអាមេរិកមានសិទ្ធិចូលការពារកោះទាំងឡាយណាដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់សាធារណរដ្ឋចិន។ វិបត្តិច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់លើកទី១ ត្រូវបានបញ្ចប់នៅអំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៥ នៅពេលដែល ក.រ.ប បានឈប់ធ្វើសកម្មភាពបាញ់ប្រហារនិងទម្លាក់គ្រាប់បែកមកលើកោះរបស់សាធារណរដ្ឋចិន។ វិបត្តិត្រូវបានគេបញ្ចប់ជាផ្លូវនៅក្នុងសន្និសីទបាន់ដុង។
ជម្លោះច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់លើកទី២ បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៥៨ បន្ទាប់ពីមានការផ្ទុះជម្លោះរវាងកងទ័ពជើងទឹកនិងជើងអាកាសរបស់ ស.ប.ច និងសាធារណរដ្ឋចិនដែលជាហេតុនាំឱ្យកើតមានការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅលើកោះគីនមិន (ដោយ ស.ប.ច) និងនៅកោះស៊ាមិន (ដោយសាធារណរដ្ឋចិន) ហើយជម្លោះមួយនេះបានបញ្ចប់ទៅវិញនៅអំឡុងខែវិច្ឆិកានៃឆ្នាំដដែរ។
ជម្លោះច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់លើកទី៣ ដែលបានកើតឡើងនៅរវាងឆ្នាំ១៩៩៥–៥៦ បានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងភាគីទាំងពីរមានសភាពតានតឹងបន្តិច។ ជម្លោះនេះបានកើតឡើងបន្ទាប់ពី ស.ប.ច បានអនុវត្តការធ្វើតេស្តសាកល្បងកម្លាំងមីស៊ីលរបស់គេនៅទីតាំងដែលមានចម្ងាយមិនឆ្ងាយពីកោះតៃវ៉ាន់ប៉ុន្មានទេ។ មានពាក្យចចាមអារ៉ាមមួយចំនួនបាននិយាយថា ការអនុវត្តធ្វើតេស្តមីស៊ីលរបស់ប៉េកាំងគឺជាការគំរាមកំហែងទៅដល់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់នាឆ្នាំ១៩៩៦។
ការថយចុះនៃជម្លោះនយោបាយ
នៅថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧១ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានចាប់ទទួលស្គាល់ ស.ប.ច និងទាត់សាធារណរដ្ឋចិនចេញចោលពីសមាជិកភាពអង្គការសហប្រជាជាតិ។ មុនត្រូវបណ្តេញចេញ សាធារណរដ្ឋចិនគឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ និងថែមទាំងជាសមាជិកមួយក្នុងចំណោមសមាជិកអចិន្រ្តៃយ៍ទាំង ៥ នៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខផងដែរ។ ដោយឃើញបែបនេះ ប្រទេសផ្សេងៗក៏ចាប់ផ្តើមធ្វើតម្រាប់តាម អ.ស.ប ដោយទទួលស្គាល់ ស.ប.ច ជំនួសឱ្យសាធារណរដ្ឋចិនវិញ។
នៅឆ្នាំ១៩៨៤ ប្រទេសទាំងពីរបានចាប់ផ្តើមបន្ថយអរិភាពដាក់គ្នាតាមរយៈការធ្វើទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយគ្នា ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ការចេញចូលធ្វើវិនិយោគគ្នាទៅវិញទៅមក។ ស្ថានភាពនៃសង្គ្រាមត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការដោយសាធារណរដ្ឋចិននៅឆ្នាំ១៩៩១។ ទោះជាអរិភាពត្រូវបានបញ្ចប់ក្តី ប៉ុន្តែភាគីទាំងសងខាងគឺមិនបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងឬសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពណាមួយដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមជាផ្លូវការឡើយ។
ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតីថ្មីគឺលោកលី តេងហួយ បទប្បញ្ញត្តិបណ្តោះអាសន្នប្រឆាំងនឹងការបះបោរកុម្មុយនិស្តដែលជាផ្នែកនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់សាធារណរដ្ឋចិនត្រូវបានលុបចោលនៅអំឡុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩១ ចំណែកឯឱកាសរបស់បក្សគួមីនតាងក្នុងការវាយដណ្តើមចិនដីគោកក៏ត្រូវបានបាត់ទៅតាមដែរ។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បដិវត្តន៍នៅចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យចន្លោះសង្គ្រាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះឆ្លងសមុទ្រ
គែសង់
គែសង់  គឺជាទីក្រុងពិសេសមួយនៅភាគខាងត្បូងនៃ ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង (អតីតខេត្តហាងហែខាងជើង ) និងជារាជធានីនៃប្រទេសកូរ៉េ ក្នុងកំឡុងនគរតែបង់ និងរាជវង្សហ្គោរីយូ៉ជាបន្តបន្ទាប់។ ទីក្រុង​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ជិត​តំបន់​ឧស្សាហកម្មគែសង់ ជិតព្រំដែនជាមួយ ​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ហើយ​មាន​សំណល់វិមានម៉ាន់វុ៉លដែ ។ ត្រូវបានគេហៅថាសង់ដូ ខណៈដែលវាជារាជធានីបុរាណនៃហ្គោរីយ៉ូ ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដែលផលិតយិនស៊ិនកូរ៉េ។ ឥឡូវនេះគែសង់ មានមុខងារជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មធុនស្រាលរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង។
ក្នុងអំឡុងពេលនៃការកាន់កាប់របស់ជប៉ុន ពីឆ្នាំ១៩១០ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៥ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ដោយការបញ្ចេញសំឡេងរបស់ជប៉ុននៃឈ្មោះរបស់វា "កៃជូ" ។ ចន្លោះឆ្នាំ១៩៤៥ និង ១៩៥០ គែសង់ គឺជាផ្នែកមួយនៃកូរ៉េខាងត្បូង និងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន។ កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់កូរ៉េ ឆ្នាំ១៩៥៣ បានចាកចេញពីទីក្រុងនេះនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់កូរ៉េខាងជើង។ ដោយសារតែទីក្រុងនៅជិតព្រំដែនជាមួយកូរ៉េខាងត្បូង គែសង់ បានរៀបចំការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ចឆ្លងព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរក៏ដូចជាតំបន់ឧស្សាហកម្មគែសង់ ដែលដំណើរការរួមគ្នា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
វត្តទួលសាលា
វត្តទួលសាលា ស្ថិតនៅភូមិដើមត្រាំង​ ឃុំអន្លង់រមៀត ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង​ ខេត្តកណ្តាល។
រមណីយដ្ឋានបក្សីមេគង្គ
រូបភាពតូច|រមណីយដ្ឋានបក្សីមេគង្គ រមណីយដ្ឋាន«បក្សីមេគង្គ» ស្ថិតនៅភូមិថ្មី សង្កាត់សាមគ្គី ក្រុងស្ទឹងត្រែង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ «បក្សីមេគង្គ» ជារមណីយដ្ឋានអេកូទេសចរណ៍មួយកន្លែង ដែលលាក់បាំងខ្លួនជាមួយធម្មជាតិក្បែរទីរួមខេត្តស្ទឹងត្រែង ប្របដងទន្លេមេគង្គ អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ ឥលូវពេលមានផ្លូវក្រាលក្រួសក្រហមចូលរមណីយដ្ឋាននេះ បានធ្វើឱ្យមានទេសចរកាន់តែច្រើន ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ លោក ថោង អូន និងភរិយា ដែលជាម្ចាស់រមណីយដ្ឋាន«បក្សីមេគង្គ» ជាប់ចិត្តនឹងសម្រស់នៃដងទន្លេមេគង្គ បានថ្លែងឱ្យដឹងកាលពីពេលថ្មីៗនេះថា មូលហេតុ ដែលលោកសម្រេចចិត្តចាប់ផ្តើមវិនិយោគទីរមណីយដ្ឋាននេះឡើង ដោយដាក់ឈ្មោះ«បក្សីមេគង្គ» ព្រោះលោកគិតថា ចង់ឱ្យឈ្មោះនេះមានភាពទាក់ទាញ ដែលសមស្របនឹងទីតាំងស្ថិតនៅខាងកើតក្រុងស្ទឹងត្រែង។ ជាមួយស្នាមញញឹមយ៉ាងស្រស់ស្អាត លោក ថោង អូន បានជំពាក់ចិត្តនឹងធម្មជាតិនៃខេត្តស្ទឹងត្រែងយ៉ាងងប់ងល់ ទើបលោកសម្រេចចិត្តវិនិយោគទឹកប្រាក់ចន្លោះពី៣០ ទៅ៤០ម៉ឺនដុល្លារ ដើម្បីបង្កើតរមណីយដ្ឋានបែបអេកូទេសចរណ៍នេះឡើង។ រមណីយដ្ឋាននេះ មានមុខម្ហូបដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់ ដូចជាមាន់ដុត ប្រហិតត្រី បាយក្ដាំងពិសេស ម្ជូរក្បាលត្រីសណ្ដាយស្រស់ៗ។ លើសពីនេះ គ្រឿង និងបន្លែបន្លុកទទួលទានសុទ្ធតែជារបស់ធម្មជាតិគ្មានជាតិគីមី ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគឡើយ ។
អង្គការ Room to Read
អង្គការ Room to Read គឺជាអង្គការមិនរកកម្រៃដែលមានបេសកកម្មលើកកម្ពស់អក្ខរកម្ម និងសមភាពយេនឌ័រក្នុងវិស័យអប់រំនៅតាមបណ្ដាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ។ អង្គការនេះមានទីស្នាក់ការនៅ  San Francisco, California ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយឈលើជំនឿមួយថា «ពិភពលោកអាចផ្លាស់ប្ដូរបាន ត្រូវចាប់ផ្ដើមជាមួយកុមារដែលទទួលបានការអប់រំ» (World Change Starts With Educated Children)។ អង្គការនេះផ្ដោតសំខាន់ក្នុងការធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តការជាមួយសហគមន៍មូលដ្ឋាន អង្គការដៃគូនានា និងរដ្ឋាភិបាល។ Room to Read ធ្វើការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីលើកស្ទួចជំនាញ-បំនិនអក្ខរកម្ម និងទម្លាប់នៃការអានក្នុងចំណោមកុមារ-សិស្សានុសិស្សកម្រិតបឋមសិក្សា និងគាំទ្រ-ជម្រុញដល់កុមារីសិក្សាបន្តឲ្យចប់ដល់មធ្យមសិក្សា ជាមួយនឹងបំនិនជីវិតគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីធានាជ័យជំនះ ទាំងក្នុងសាលា និងជិវិតនាពេលអនាគត។
អង្គការ Room to Read មានប្រតិបត្តការនៅក្នុងប្រទេសចំនួន១០ ក្នុងទ្វីបអាសុី និងអាហ្វ្រិក រួមមាន៖  South Africa, Zambia, Tanzania, ស្រីលង្កា, ឥណ្ឌា,Nនេប៉ាល់, បង់ក្លាដែស្ស, ឡាវ, កម្ពុជា និង វៀតណាម។
ឃុំសូភាស
ឃុំសូភាស ស្ថិតនៅ ស្រុកស្ទឹងត្រង់ ខេត្តកំពង់ចាម។
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ ហ៊ុនសែន សូភាស
=សាសនា =
វត្តសុភារង្សី ហៅវត្តសូភាស
=ផ្សារសូភាស ហៅផ្សារត្រី= =រមណីដ្ឋាន=
វត្តកែវឧត្តម
វត្តកែវឧត្តម ហៅវត្តស្វាយ ស្ថិតនៅភូមិស្វាយលិច ឃុំគោកត្រប់ ស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល ។ វត្តនេះជា វត្តគណធម្មយុត្តិកនិកាយ។
ពស់កេងកងភាគទី ២
ភាពយន្ត រឿងពស់កេងកង ភាគទី២ ( អង់គ្លេស៖ Puos Keng Kang Pheak Pii )ភាពយន្តនេះគឺផលិតនៅឆ្នាំ ១៩៧៣ គឺនៅសម័យ សាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលផលិតជាមួយ កម្ពុជា- ថៃ
ភាពអាស្រ័យឌីជីថល
រូបភាពតូច|286x288ភីកសែល|បញ្ហាទាំងនេះកំពុងត្រូវបានសិក្សាដោយអ្នកជំនាញ។
ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថលបានក្លាយទៅជាស្មុគស្មាញដោយសារតែ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថល, 'ឌីជីថលញៀនភាពចម្រុះ' (ជាភាសាអង់គ្លេស: digital addictions) ឬឌីជីថលពឹងផ្អែកលើ (ជាភាសាអង់គ្លេស: digital dependencies). ។ រចនាសម្ព័ន្ធទាំងនេះគឺជាបាតុភូតជីវសាស្រ្តនិងសង្គមវប្បធម៌ដែលមានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នានៅក្នុងសង្គមនិងវប្បធម៌ផ្សេងៗគ្នា។  ពួកគេត្រូវបានគេសិក្សានិងវិភាគអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។  "អ្នកចិត្តសាស្រ្តនិងសង្គមវិទូបានធ្វើការស្រាវជ្រាវនិងពិភាក្សាអំពីអេក្រង់និងផលប៉ះពាល់របស់វាក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ" ក៏ដូចជាអ្នក នរវិទ្យា មួយចំនួន  និងអ្នកជំនាញសុខភាព។  ការវាយតម្លៃមួយចំនួនបានពិនិត្យមើលភស្តុតាងនៃអត្ថប្រយោជន៍នៃការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថលដោយនិយាយថាភស្តុតាងបច្ចុប្បន្នបង្ហាញថា "ការប្រើបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតមធ្យមមិនមែនជាបញ្ហាដាច់ដោយឡែកហើយប្រហែលជា គឺជាគុណប្រយោជន៍»។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយការពិនិត្យឡើងវិញជាប្រព័ន្ធនៅក្នុងឆ្នាំ 2019 នៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេសទិនានុប្បវត្តិវេជ្ជសាស្រ្ត មិនបានរកឃើញភស្តុតាងនៃអត្ថប្រយោជន៍សុខភាពសុទ្ធបានបង្ហាញឱ្យឃើញវិទ្យាសាស្រ្ត។
តាមទស្សនវិជ្ជាវេជ្ជសាស្ដ្រក្នុងឆ្នាំ 2010 អ្នកនិពន្ធនិពន្ធបច្ចុប្បន្ននៃ JAMA Pediatrics បានចេញផ្សាយថា "ខណៈពេលដែលមិនមែន (នៅពេលនោះ) ... បានដាក់ជាផ្លូវការនៅក្នុងក្របខណ្ឌផ្លូវចិត្ត ( ជំងឺញៀន) អ៊ិនធឺណិត ) ... ការបង្កើនទាំងចរាចរនិងការយល់ដឹងពីសហគមន៍គឺជាបញ្ហាដែលមានភាពស្រដៀងគ្នាជាច្រើនចំពោះបញ្ហាដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ហើយវាអាចជា "ជំងឺនៃសតវត្សរ៍ទី 21" មួយ។ លោកបានថ្លែងថា: «យើងបានរៀបចំរវាងប្រភេទនៃការពិសោធន៍ធម្មជាតិត្រួតពិនិត្យលើជំនាន់ក្រោយនៃការគ្មានកូនមួយ "។
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមបានផ្លាស់ប្ដូរដោយចៃដន្យលើវិធីដែលកុមារគិតគូរធ្វើអន្តរកម្មនិងអភិវឌ្ឍ។ ក្នុងករណីមួយចំនួនក្នុងមធ្យោបាយវិជ្ជមានហើយជួនកាលក្នុងវិធីអវិជ្ជមាន។ ខណៈពេលដែលបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តបានកើតមានឡើងក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមិនច្បាស់អំពីទំនាក់ទំនងរវាងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមនិងលទ្ធផលសុខភាពផ្លូវចិត្ត។  ពួកគេហាក់បីដូចជាពឹងផ្អែកលើបុគ្គលនិងវេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមត្រូវបានគេប្រើ។
ប្រភពដើម
ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងការសិក្សាបច្ចុប្បន្ននៃផលវិបាកអវិជ្ជមាននៃការរំលោភបំពានបច្ចេកវិទ្យា "ការញៀនឌីជីថល" ឬ "ភាពអាស្រ័យឌីជីថល" ត្រូវបានគេប្រើជាឃ្លាទូលំទូលាយ។ ដើម្បីណែនាំពីនិន្នាការនៃការបង្ខិតបង្ខំរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា។
ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍គ្មានការដាក់កំហិតអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពខាងសុខភាពផ្លូវចិត្តនិងផ្លូវកាយនិងនាំឱ្យមានរោគសញ្ញាដូចជាការញៀនអាកប្បកិរិយាផ្សេងៗ។ គ្លីនិកជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោកឥឡូវនេះបានផ្តល់ការព្យាបាល សំរាប់ជំងឺញៀនអ៊ិនធឺណេត  ហើយការសិក្សាមួយចំនួនបានព្យាយាមបង្កើតទំនាក់ទំនងរវាងការប្រើប្រាស់អ៊ិនធឺណេតនិងលំនាំអាកប្បកិរិយា។
ក្នុងនាមជាការពិនិត្យឡើងវិញដ៏សំខាន់មួយដែលត្រូវបានបោះពុម្ភផ្សាយនៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិអន្តរជាតិនៃការញៀនសុខភាពផ្លូវចិត្តនៅឆ្នាំ 2018 ជាពិសេសចាត់ទុកពាក្យថា "ការញៀន" ដែលទាក់ទងទៅនឹងការរំលោភបំពានលើអ៊ីនធឺណិតសាកសួរភាពត្រឹមត្រូវរបស់ខ្លួនជា ច្របាច់អង្គភាពចក្ខុវិស័យដាច់ដោយឡែកឬថាតើវាជាការបង្ហាញពីជំងឺផ្លូវចិត្តផ្សេងទៀត។ ពួកគេបានស្នើថាដោយសារតែការខ្វះការទទួលស្គាល់និងការយល់ស្របលើគំនិតនេះការព្យាបាលនិងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យគឺមានការលំបាកខ្លាំងណាស់ដោយបញ្ចប់ "ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថ្មីបានទទួលរងនូវភាពភ័យខ្លាចខាងសីលធម៌បែបនេះហើយដូច្នេះ នេះបម្រើជាប្រពៃណីប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងទស្សនៈសង្គម។ "  ពួកគេជំទាស់ថាការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌អាច "អនុញ្ញាតឱ្យមានការយល់ដឹងដ៏សំខាន់ជាងមុនទៅក្នុងបរិវេណនៃអាកប្បកិរិយាដែលគួរឱ្យសង្ស័យដើម្បីគាំទ្រដល់ការព្យាបាលជាជាងគ្រាន់តែដកហូតការចូលប្រើពីអ៊ីនធឺណិតដើម្បីត្រី។ ដូចនោះ "។
ប្រើបច្ចេកវិទ្យាកុមារភាព
ធ្វេង|រូបភាពតូច| រូបភាពដែលបានផ្ទុកឡើងទៅអ៊ីនធឺណិតនៅឆ្នាំ 2018 ដែលមានចំណងជើងថា "ការញៀនទូរស័ព្ទដៃសម្រាប់ក្មេងប្រុស" ការពិនិត្យឡើងវិញបានចាត់ទុកថា "ការព្រួយបារម្ភជាបន្តបន្ទាប់អំពីហានិភ័យសុខភាពនិងការអភិវឌ្ឍ / អាកប្បកិរិយានៃការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយច្រើនហួសប្រមាណសម្រាប់ការយល់ដឹងភាសាអក្ខរកម្មនិងការអភិវឌ្ឍន៍អារម្មណ៍សង្គម" ។ និង) បានអនុវត្ត (ភស្តុតាងសម្រាប់) ការថែទាំព្យាបាល "។ ដោយសារតែមានបច្ចេកវិទ្យាជាច្រើនសម្រាប់កុមារនៅជុំវិញពិភពលោកបញ្ហាគឺមានពីរផ្លូវព្រោះការប្រើឧបករណ៍ឌីជីថលក៏អាចមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានផងដែរ។
១០១ ដាល់ម៉ាថាន
១០១ ដាល់ម៉ាថាន (One Hundred and One Dalmatians) គឺជាខ្សែភាពយន្តបែបកំប្លែងបែបផ្សងព្រេងបែបគំនូរជីវចលរបស់អាមេរិកឆ្នាំ ១៩៦១ ដែលផលិតដោយ Walt Disney Productions និងផ្អែកលើប្រលោមលោកឆ្នាំ ១៩៥៦ The Hundred and One Dalmatians ដោយ Dodie Smith ។ ខ្សែភាពយន្តគំនូរជីវចល Disney ទី 17 វាត្រូវបានដឹកនាំដោយ Clyde Geronimi, Hamilton Luske និង Wolfgang Reitherman ពីរឿងដែលសរសេរដោយ Bill Peet ហើយមានសំលេងរបស់ Rod Taylor, Cate Bauer, Betty Lou Gerson, Ben Wright, Lisa Davis និង ម៉ាថា វេនវឺត។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្សែភាពយន្ត ឌីសនីយ៍
ភាពអាស្រ័យឌីជីថល
ប្រើបច្ចេកវិទ្យាកុមារភាព
ទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកុមារតូច បណ្ឌិតសភាកុមារវិទ្យាអាមេរិក (AAP) បាន បង្កើតផែនការទំនាក់ទំនងគ្រួសារ។ គោលបំណងនៃគម្រោងបែបនេះនឹងជួយឪពុកម្តាយវាយតម្លៃនិងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកនិងកន្លែងអេឡិចត្រូនិករបស់គ្រួសារឱ្យកាន់តែមានសុវត្ថិភាព។  សមាគមន៍កុមារនៅកាណាដាបានចេញនូវការណែនាំស្រដៀងគ្នា។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយការពិនិត្យឡើងវិញជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធនៃការពិនិត្យឡើងវិញដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅឆ្នាំ 2019 បាននិយាយថាគោលការណ៍ណែនាំទាំងនេះនិងគោលការណ៍ណែនាំផ្សេងទៀតត្រូវបានរិះគន់ដោយសារតែខ្វះភស្តុតាង។  ពួកគេបានពិនិត្យឡើងវិញនូវការវាយតម្លៃមុនលើបញ្ហានេះដោយយល់ស្របថាភស្តុតាងជាទូទៅមានគុណភាពទាប។  ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយពួកគេបានអះអាងថាជាទូទៅមានភស្តុតាងបង្ហាញថាសុខភាពផ្លូវចិត្តខ្សោយរួមទាំងរោគសញ្ញាដូចជាបេះដូងចិត្តសប្បុរស, ការផ្ចង់អារម្មណ៍ខ្លាំង, បញ្ហាខ្លួនឯងនិងឥរិយាបថអាកប្បកិរិយានៅក្នុងខ្លួន។ កុមារភាពនិងយុវជន។  ពួកគេរកមិនឃើញភ័ស្តុតាងសម្រាប់ផលប្រយោជន៍សុខភាពវិជ្ជមានណាមួយនៃពេលវេលានៃការតាមដាននោះទេ។  ទាក់ទងនឹងគុណភាពនៃជីវិតពួកគេបានពិភាក្សាថា "suchert បានរាយការណ៍ថាមានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានរវាងពេលវេលាធម្មតានិងសុខភាពផ្លូវចិត្តទាបជាងឬគុណភាពនៃជីវិតដែលបានធ្វើនៅក្នុងថ្ងៃទី 11 / ការសិក្សាចំនួន 15 ។  Costigan បានរាយការណ៍ពីទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមានរវាងការយល់ដឹងនិងការយល់ដឹងអំពីសុខភាពនៅក្នុងការសិក្សា 4/4 ។
កិច្ចសហប្រតិបត្តិការពហុវិស័យ
ដោយសារតែការយល់ដឹងអំពីបញ្ហាទាំងនេះបានកើនឡើងច្រើនផ្នែកជាច្រើនបន្តកាត់បន្ថយកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកែលម្អការយល់ដឹងអំពីបញ្ហាសក្តានុពលនិងដំណោះស្រាយប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត។ គណៈកម្មាធិ Lancet ស្តីពីសុខភាពផ្លូវចិត្តពិភពលោកនិងនិរន្តភាពនៅក្នុងឆ្នាំ 2018 បានពិនិត្យមើលអត្ថប្រយោជន៍និងផលប៉ះពាល់នៃបច្ចេកវិទ្យាបានពិភាក្សាពីហានិភ័យនិងបញ្ហាប្រឈមខាងសីលធម៌សម្រាប់អ្នកដែលត្រូវបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ។ ការអ៊ិនគ្រីបនិងគ្មាន។ វាបានពិនិត្យមើលតួនាទីនៃបច្ចេកវិទ្យានៅក្នុងសុខភាពផ្លូវចិត្តដូចជាការអប់រំសាធារណៈការត្រួតពិនិត្យអ្នកជំងឺការព្យាបាលការបណ្តុះបណ្តាលការត្រួតពិនិត្យនិងការកែលំអប្រព័ន្ធ។  វាផ្តល់យោបល់លើហានិភ័យជាក់លាក់ដូចជាការគំរាមកំហែងតាមអ៊ីនធើណែតភាពឯកជននិងសន្តិសុខការបែងចែកច្បាប់ដែលមានសក្តានុពលនិងផលវិបាកដោយចៃដន្យនាពេលអនាគតនៃផ្នែកឌីជីថលបើកចំហ។ ទូលំទូលាយនៅក្នុងសុខភាពផ្លូវចិត្ត។  វាបាននិយាយថាការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថលក្នុងការថែទាំសុខភាពមិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងនៅក្នុងប្រទេសភាគច្រើនដោយនិយាយថា "គោលនយោបាយចាំបាច់ដើម្បីណែនាំការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាបច្ចេកវិជ្ជាដែលមានសុវត្ថិភាពនិងមានប្រសិទ្ធភាព។ ចំនួននៅក្នុងការថែទាំសុខភាព។
បច្ចេកទេស
ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាផ្សេងគ្នាបានធ្វើការផ្លាស់ប្តូរដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតលើស។ នៅខែធ្នូឆ្នាំ 2017 ហ្វេសប៊ុកបានទទួលស្គាល់ថាការប្រើប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណេតអកម្មអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពផ្លូវចិត្តទោះបីជាពួកគេនិយាយថាការចូលរួមយ៉ាងសកម្មអាចមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន។  នៅខែមករាឆ្នាំ 2018 វេទិកានេះបានធ្វើការផ្លាស់ប្តូរសំខាន់ៗដើម្បីបង្កើនការចូលរួមរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។
នៅឆ្នាំ 2018 Alphabet Inc បានចេញផ្សាយការធ្វើឱ្យទាន់សម័យសម្រាប់ស្មាតហ្វូន ដំណើរការដោយប្រព័ន្ធ Android រួមទាំងកម្មវិធីផ្ទាំងគ្រប់គ្រងដែលវាគិតថា "បើក (មនុស្សគ្រប់គ្នា) ដើម្បីកំណត់ពេលវេលាតាមរយៈកម្មវិធីកំណត់ម៉ោងរបស់វា។ ដាក់ពាក្យនិងផ្តល់ការដាស់តឿននៅពេលពួកគេប្រើវាយូរ។ " ក្រុមហ៊ុន Apple Inc បានទិញកម្មវិធីភាគីទីបីហើយក្រោយមកបានបញ្ចូលវាទៅក្នុង "ការបង្ហាញនៅលើអេក្រង់" ដោយលើកកម្ពស់វាជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃ iOS 12 ។  អ្នកសារព័ត៌មានបានចោទសួរមុខងារនិងការលើកទឹកចិត្តទាំងអន្តរាគមន៍ពីសាជីវកម្មទាំងនេះដល់អ្នកប្រើនិងឪពុកម្តាយ។
វិនិយោគិនសំខាន់ពីរនៅលើក្រុមហ៊ុន Apple Inc ក្នុងឆ្នាំ 2018 ជឿថាខ្លឹមសារនិងចំនួនពេលវេលាដែលចំណាយលើទូរស័ព្ទត្រូវការកែតម្រូវសម្រាប់មនុស្សវ័យក្មេងហើយពួកគេកំពុងបង្កើនការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់សុខភាពសាធារណៈនៅពេលមិនមានសកម្មភាព។ ។ ពួកគេបានចង្អុលបង្ហាញពីការសិក្សានេះពី ... ការកើនឡើងនៃភស្តុតាងរបស់អ្នកដទៃអំពីផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃអ្នកប្រើប្រាស់រួមទាំងការសិក្សាដែលបង្ហាញពីកង្វល់ពីគ្រូ។ ។  ក្រុមនេះចង់ឱ្យក្រុមហ៊ុន Apple ជួយស្វែងរកដំណោះស្រាយចំពោះសំណួរដូចជាការប្រើប្រាស់ដែលល្អបំផុតហើយតែងតែស្ថិតនៅជួរមុខនៃការឆ្លើយតបរបស់ឧស្សាហកម្មមុននិយ័តករឬអ្នកប្រើប្រាស់អាចបង្ខំពួកគេឱ្យធ្វើសកម្មភាព។  ពួកគេបានបោះពុម្ពផ្សាយលិខិតបើកចំហស្តីពីបញ្ហានេះ។  ក្រុមហ៊ុន Apple Inc. បានឆ្លើយតបថាពួកគេតែងតែមើលថែរក្សាកុមារហើយពួកគេខិតខំធ្វើការយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីបង្កើតផលិតផលដែលមានឥទ្ធិពលដែលបំផុសគំនិតនិងអប់រំកុមារនិងជួយឪពុកម្តាយការពារពួកគេនៅលើអ៊ីនធឺណិត។ "រៀបចំផែនការ" លក្ខណៈពិសេសថ្មីនិងការរីកចម្រើនសម្រាប់អនាគតដើម្បីបន្ថែមមុខងារនិងធ្វើឱ្យឧបករណ៍ទាំងនេះកាន់តែមានអនុភាព។  «ពួកគេបានអះអាងថា "Apple នឹងជាថ្មីម្តងទៀតដើរតួនាទីឈានមុខគេពេលនេះដោយបញ្ជាក់ពីឧទាហរណ៍នៃកាតព្វកិច្ចរបស់ក្រុមហ៊ុននេះជាបច្ចេកវិទ្យាម៉ាស៊ីនភ្ញៀវក្មេងបំផុតរបស់ពួកគេ" alt=|រូបភាពតូច| មនុស្សប្រើទូរស័ព្ទខណៈពេលកំពុងដើរ ការចាប់ផ្តើមបច្ចេកវិទ្យារបស់អាឡឺម៉ង់បានបង្កើតទូរស័ព្ទ Android ដែលត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេសនិងមានប្រសិទ្ធភាពនិងកាត់បន្ថយពេលវេលាអេក្រង់។ News Corp រាយការណ៍យុទ្ធសាស្រ្តជាច្រើនដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលាអេក្រង់។  Facebook និង Instagram បានប្រកាសអំពី "ឧបករណ៍ថ្មី" ដែលពួកគេគិតថាអាចគាំទ្រការពឹងផ្អែកលើផលិតផលរបស់ពួកគេ។
នរវិទ្យា
អ្នកវិទូបុរាណវិទ្យាបានរកឃើញ "តំបន់ព្រំដែនរវាងមនុស្សសាស្ត្រ, ឱសថនិងចិត្តសាស្រ្ត" អស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។ សាស្ត្រាចារ្យ Daniel Miller សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកនរវិទ្យានៅមហាវិទ្យាល័យទីក្រុងឡុងបានចាប់ផ្តើមការសិក្សាមួយដែលមានរយៈពេល 5 ឆ្នាំហៅថា ASSA, Anthropology on Smart Phones, Age and Mental Health ។ ។  វាមានមូលដ្ឋានលើផ្ទះជនជាតិដើមមកពី 15 ទីតាំងនៅប្រេស៊ីលឈីលីឧស្សាហកម្មនិងជនបទប្រទេសចិនអង់គ្លេសឥណ្ឌាអ៊ីតាលីទ្រីនីដាដនិងទួរគីជាអ្នកជំនាញខាង "ជនជាតិភាគតិចអាយុកាលដប់ប្រាំខែនៅទូទាំងពិភពលោក។ " លោកបានកត់សម្គាល់ថាឥទ្ធិពលនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមនេះគឺជាក់លាក់ណាស់ទៅកន្លែងនិងវប្បផ្ទាល់ខ្លួន។ គាត់បាននិយាយថា "អ្នក layman ម្នាក់អាចលុបបំបាត់ចោលរឿងទាំងនេះជាការសើច។  ប៉ុន្តែក្រុមនរវិទូបានយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះពួកគេដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលនៅក្នុងបរិបទសង្គមនិងវប្បធម៌ទូលំទូលាយ។ "សាកលវិទ្យាល័យមហាវិទ្យាល័យទីក្រុងឡុងដ៍ផ្តល់នូវវគ្គសិក្សា 5 សប្តាហ៍ឥតគិតថ្លៃទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះដែលមានចំណងជើងថា Anthropology of Social Media: ហេតុអ្វីបានជាយើងដាក់ប្រកាស ក៏ដូចជាផ្តល់សៀវភៅអេឡិចត្រូនិចផ្សេងទៀត។ ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ។  សាស្រ្តាចារ្យ Miller បានថ្លែងថា "ស្ទើរតែគ្រប់ពេលវេលាមនុស្សអាចរកឃើញអត្ថបទដែលប្រាប់យើងថាយើងបានបាត់បង់មនុស្សជាតិដោយសារការញៀនស្មាតហ្វូនឬថតរូបខ្លួនឯង" ។  "នរវិទ្យាឌីជីថលគឺជាវិស័យមួយដែលការអភិវឌ្ឍន៍ជាបន្តបន្ទាប់ត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតឱ្យមានអាគុយម៉ង់សីលធម៌និងសីលធម៌កាន់តែច្រើនជាជាងគ្រាន់តែធ្វើការសង្កេតនិងពន្យល់ពីផលវិបាកនៃការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា។ "
នរវិទ្យាឌីជីថលគឺជាវិស័យរីកចម្រើនដែលសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សនិងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល។ លោក Brian Solis អ្នកវិភាគផ្នែកឌីជីថលនិងជាអ្នកនិយាយសំខាន់ក្នុងវិស័យនេះបានប្រកាសនៅឆ្នាំ 2018 ថា "យើងបានក្លាយជាអ្នកញៀនឌីជីថល។ ដើម្បីគ្រប់គ្រងបច្ចេកវិទ្យារបស់យើង "។ ធ្វេង|រូបភាពតូច| បុរសម្នាក់អង្គុយតែម្នាក់ឯងជាមួយស្មាតហ្វូនរបស់គាត់នៅក្នុង Giardino ឌី Boboli, Florence, Tuscany សង្គមវិទ្យាឌីជីថលដែលត្រួតលើគ្នាជាមួយនឹងនរវិទ្យាឌីជីថលនិងភូមិសាស្ដ្រវប្បធម៌សិក្សាអំពីរបៀបដែលមនុស្សធ្វើការទំនាក់ទំនងនិងប្រើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថលតាមរបៀបនៃគុណភាព (ដូចជាការក្លែងបន្លំ) ។ ការផ្តល់ប្រឹក្សាដល់ក្រុមផ្តោតអារម្មណ៍និងការស្រាវជ្រាវខាង ethnographic "។ វាក៏ពិនិត្យលើបរិបទផ្សេងៗនៃការព្រួយបារម្ភយូរអង្វែងទាក់ទងនឹងការពឹងផ្អែករបស់យុវវ័យទៅលើបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះការចូលមើលរូបភាពអាសអាភាសតាមអ៊ីនធឺណិតការគំរាមកំហែងតាមអ៊ីនធើណែតឬការព្យាករណ៍។ ទាយការរួមភេទតាមអនឡាញ។ "  ការស្រាវជ្រាវសង្គមវិទ្យាទួរគីក្នុងឆ្នាំ 2012 បានកត់សម្គាល់ថា "ការបកស្រាយខុសគ្នាជាច្រើននៃសាសនាអនុញ្ញាតឱ្យមានការសង្កេតវប្បធម៌ជាក់លាក់លើការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតនិងទំនាក់ទំនងរបស់វាទៅនឹងកម្រិត។ កម្រិតខុសគ្នានៃជំនឿ។  ការរកឃើញនេះបង្ហាញថាកម្រិតនៃជំនឿមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងសំខាន់លើគំរូប្រើប្រាស់អ៊ិនធឺណិត។  "
អ្នកសារព័ត៌មានបីនាក់របស់ក្រុម Guardian Media Group បានពិភាក្សាពីភាពចលាចលខាងសីលធម៌ក្នុងអំឡុងពេលនៃអេក្រង់ក្នុងឆ្នាំ 2018 ដោយវាអាចត្រូវបានកំណត់គុណលក្ខណៈផ្នែកមួយដើម្បីស្វែងរកក្បួនដោះស្រាយព្រោះ "Google នឹងមិនទៅ តម្រង់លទ្ធផលនៃការស្វែងរកតាមគុណភាពដែលវាតម្រង់បញ្ចូលការស្វែងរកតាមប្រជាប្រិយភាព "។ ពួកគេបាននិយាយថា "មានការស្រាវជ្រាវល្អតិចតួចណាស់នៅក្នុងតំបន់នេះ" ហើយថា "ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាគឺមានលក្ខណៈចម្រុះខ្លាំងណាស់ហើយខណៈដែលធ្វើពុតជាគំនិតតែមួយដែលអាចធ្វើទៅបានវាមិនអាចយល់អន្តរាគមន៍បានទេ។ ឬអន្តរាគមន៍មានន័យ "។
ចិត្តវិទ្យា
ការពិនិត្យឡើងវិញខាងចិត្តសាស្រ្តឆ្នាំ 2015 បានសន្និដ្ឋានថាមានទំនាក់ទំនងរវាងតម្រូវការនៃចិត្តសាស្ត្រនិងការញៀនប្រព័ន្ធសង្គម។ អ្នកប្រើគេហទំព័រសង្គមស្វែងរកមតិយោបល់ហើយពួកគេទទួលបានមតិយោបល់ពីមនុស្សរាប់រយនាក់។  វាអាចត្រូវបានអះអាងថាវេទិកាត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីធ្វើឱ្យអ្នកប្រើជាប់គាំង។  "
ទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្ដ្រការយល់ដឹងឆ្នាំ 2015 បានកត់សម្គាល់ថា "អ្នកឯកទេសប្រសាទសាស្ត្រកំពុងចាប់ផ្តើមទាញយកប្រយោជន៍ពីប្រជាប្រិយភាពនៃការប្រើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមដើម្បីទទួលបានការយល់ដឹងថ្មីៗអំពីដំណើរការនៃការយល់ដឹងសង្គម។ រដ្ឋសភា "។ ការពិនិត្យឡើងវិញ ខាងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទឆ្នាំ 2018 ដែលបានចេញផ្សាយនៅក្នុង ទស្សនាវដ្តី Nature បាននិយាយថានេះនិងភស្តុតាងផ្សេងទៀត "បង្ហាញពីអន្តរកម្មដ៏សំខាន់រវាងបទពិសោធន៍សង្គមពិតប្រាកដទាំងក្រៅអ៊ីនធឺណិតនិងអ៊ីនធឺណិត។ និងការអភិវឌ្ឍខួរក្បាល "។  វាចាត់ទុកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមថាល្អសម្រាប់យ៉ាងហោចណាស់មុខងារសំខាន់ពីរយ៉ាង: ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងសង្គមជាមួយអ្នកដទៃ (តម្រូវការជាកម្មសិទ្ធិ) និង (2) ការគ្រប់គ្រងត្រី ធ្វើឱ្យអ្នកដទៃមានចំណាប់អារម្មណ៍ (កសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ, គ្រប់គ្រងការចាប់អារម្មណ៍និងបង្ហាញខ្លួនឯងនៅលើអ៊ីនធឺណិត) ។  "វាអំពាវនាវឱ្យមានការស្រាវជ្រាវបន្ថែមពិចារណា" ឆ្នាំជំទង់ជាចំណុចបំបែកមួយនៅក្នុងរបៀបដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមអាចប៉ះពាល់ដល់គំនិតខ្លួនឯងនិងការរំពឹងទុករបស់ពួកគេអំពីខ្លួនពួកគេនិងអ្នកដទៃ»។ ។ " ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ប្រាសាទអូរផ្អុង
ប្រាសាទអូរផ្អុង ជាប្រាសាទមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទផ្សេងទៀតនៅលើភ្នំគូលែន ដូចជាប្រាសាទដំរីក្រាបរោងចិន អ្នកតា ខ្ទីងស្លាប់។ល។ ដែលបានសាងនៅក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២។ ប្រាសាទនៅទីនោះភាគច្រើនសាងអំពីឥដ្ឋ។ រូបភាពតូច
អូរផ្អុង
ឃុំដើមដូង
(Daeum Doung Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអង្គរជ័យ ខេត្តកំពត  មាន ០៤ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំបរខាំ
=រដ្ឋបាល= ឃុំបរខាំ មាន ៥ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំល្អក់
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអូរជុំ ខេត្តរតនគិរី មាន ៥ភូមិ÷
=អប់រំ=
បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា
ខាងក្រោមនេះ គឺជាបញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្ត្រទាំង១២៣រូប នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា ៖
ឃុំល្អក់
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ប្រាសាទស្លុតតី
ប្រាសាទស្លុតតី ប្រាសាទថ្នមប្ដី ស្ថិតនៅក្នុងឃុំដា ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ក្បែរជើងភ្នំទូកមាស ចម្ងាយប្រមាណ១គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូងភូមិជ្រលង និងមានចម្ងាយប្រហែល២០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមស្រុកកំពង់លែង។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទឥដ្ឋសម័យបុរេអង្គរ ដែលនៅសេសសល់តួប្រាសាទចំនួនពីរ ដែលទ្រុឌទ្រោមគួរសម។ យោងតាមវេបសាយរបស់ cisark បានរៀបរាប់ថា ទីតាំងនេះជាក្រុមប្រាសាទឥដ្ឋសង់ខ្វែងគ្នាដោយមានតួបីខាងមុខ នៅសល់តែពំនូកឥដ្ឋ និងប៉មពីរខាងលិច ឃើញនៅសល់រូបរាង។ប្រាសាទទាំងនេះរាងបួនជ្រុងស្មើរត់ជួរជើងត្បូង បែរមុខទៅកើត មានស៊ុមទ្វារថ្មភក់ និងមានទ្វារបញ្ឆោត ស្ថិតនៅតាមទិសសំខាន់ផ្សេងទៀត។ ចំណែកឯគ្រឿងដំបូលវិញមានរៀបជាបីថ្នាក់(?) មានថ្មបាយក្រៀមខ្លះនៅជិតប្រាសាទ។ តាមដែលខ្ញុំបានសួរអ្នកស្រុក ពួកគាត់នៅចាំថាការដែលហៅថាប្រាសាទថ្នមប្ដីយ៉ាងដូច្នោះ គឺមកពីកាលដើមមានរូបចម្លាក់ប្រពន្ធច្របាច់ជើងឲ្យប្ដី ដែលកំពុងដេក។ ក្រោយមកទើបខ្ញុំឃើញផ្ដែរនៅក្នុងសារមន្ទីរជាតិ ដែលយកមកពីប្រាសាទនេះទើបយល់សាច់រឿងថា ព្រះនារាយណ៍ផ្ទុំលើនាគអនន្ត ដែលខាងចុងជើងមាននាងលក្ស្មី និងប្រថិពី ភូមិទេវីចាំច្របាច់ជើង(ថ្នម)ព្រះអង្គ។នេះជាការដាក់ឈ្មោះរបស់អ្នកស្រុកយោងទៅតាមចម្លាក់ផ្ដែរប្រាសាទនេះ ។
ឯកសារយោង
ស្លុតតី
ឃុំអូរឫស្សី
($ Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
ប្រាសាទព្រះធាតុក្វាន់ពីរ
ព័ត៏មានទូទៅ
ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅក្នុងខេត្តក្រចេះ ដូចបង្ហាញនៅក្នុងផែនទី។ អាចជិះឡាន ឬម៉ូតូទៅតាមផ្លូវដីក្រហមចេញពីក្រុងក្រចេះ ប្រហែល៣០នាទី ហើយត្រូវដើរថ្មើជើងប្រហែលជាងកន្លះម៉ោងទៀត ដោយឆ្លងកាត់ដុប ព្រៃ និងអូរ ទើបដល់ប្រាសាទនេះ។ បើចង់ទៅមើលប្រាសាទនេះ គួររកអ្នកភូមិឲ្យនាំទៅ ជៀសវាងវង្វេងនាំឲ្យខាតពេលវាលា។ ប្រាសាទនេះមានភាពរិចរិលខ្លាំងដោយធម្មជាតិ និងបាក់បែកដោយសារមនុស្សបំផ្លាញ។ ទោះបីយ៉ាងនេះក្ដី ប្រាសាទនេះនៅសល់ក្បាច់ចម្លាក់ដ៏ល្អៗ ដែលត្រូវតែថែរក្សា បើមិនដូច្នោះទេនឹងកាន់តែបាត់បង់ ឬក៏រិចរឹលហើយ។ អ្នកភូមិប្រាប់ថា កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦ ចោរបានលួចយកសិលាចារឹកមួយផ្ទាំងនៅទីនោះ។ នេះជារឿងដែលគួរឲ្យសោកស្ដាយណាស់។ យោងតាមសិលាចារឹកដែលគេបានផ្ដិត និងបកប្រែហើយ ដែលមានលេខក្នុងបញ្ជី K. 121 (អាចមើលនៅក្នុងវែបសាយរបស់CISARK) បានសរសេរនៅក្នុងឆ្នាំ៧១៦ (គិតជាគ្រិស្តសករាជ) ។
ឯកសារយោង
ព្រះធាតុក្វាន់ពីរ
ប្រាសាទព្រះធាតុសម្ដី
រូបភាពតូច|ប្រាសាទព្រះធាតុសម្ដី ប្រាសាទព្រះធាតុសម្តី ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូងសាលាខេត្តត្បូងឃ្មុំ ភូមិនិគមលើ ឃុំស្រឡប់ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ។ ប្រាង្គប្រាសាទនេះ ត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញនៅថ្ងៃទី៧ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ២០១៨។ គម្រោងជួសជុលនេះអនុវត្តន៏ដោយនាយកដ្ឋានគាំពារ និងអភិរក្សសំណង់បុរាណ (ភាគខាងត្បូង) ដែលដឹកនាំគម្រោងដោយ លោក អ៊ុក សុខាអគ្គនាយករងនៃអគ្គនាយកដ្ឋានបេតិកភណ្ឌ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ។ ដោយសារប្រាសាទព្រះធាតុសម្តីនេះបានបាក់បែកនៅសល់តែជញ្ជាំងផ្នែកខាងលិចនិងទិសខាងត្បូងប៉ុនោះ ដែលជាហេតុធ្វេីឲ្យប្រាសាទនេះរងនូវហានិភ័យខ្ពស់បំផុត។ដូច្នេះហេីយបានក្រុមការងារអភិរក្សបានលេីកគម្រោងមកជួសជុលដោយចាប់ផ្តេីមពង្រឹងផ្នែកខាងក្រោមនូវចំណុចដែលបាក់បែក។ ចំពោះបរិវេណផ្នែកខាងក្នុងប្រាសាទដែលបានកប់ដីដោយសារដីចាក់បង្គរនិងបំណែកឥដ្ឋដែលបាក់សង្កត់ធ្វេីឲ្យបាត់បង់រូបរាងមេីលមិនយល់ ដូចនេះបានក្រុមបុរាណវិទ្យា បានចាប់ផ្តេីមធ្វេីកំណាយនិង បានរកឃេីញរចនាសម្ព័នគ្រិះប្រាសាទ ជញ្ជាំងប្រាសាទផ្នែកខាងជេីង និងកំរាលឥដ្ឋមួយចំនួន ។ ក្រុមការងារកំពុងបន្តធ្វេីកំណាយបន្តទៀតក្នុងគោលបំណងជួសជុលជញ្ជាំងប្រាសាទដែលរកឃេីញនិងជួសជុលកម្រាលឥដ្ឋដេីម្បីថែទាំរចនាសម្ព័នគ្រិះទាំងនេះនៅគង់វង់សម្រាប់ឲ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយបានស្គាល់ពីស្នាដៃបុព្វបុរសដែលបានខិតខំកសាងប្រាសាទអស់រយៈពេលជាងសតវត្សមកហេីយ ។
ឯកសារយោង
ព្រះធាតុសម្ដី
បាងកកណយ
បាងកកណយ ( บางกอกน้อย ,  ) គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោម 50 ស្រុក ( ខេត ) នៃ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។ ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) បាងផ្លាត, ព្រះនរគ (ឆ្លងកាត់ ទន្លេ ចៅព្រះយ៉ា ), បាងកកយ៉ៃ, ផាសិ ឆារោន, និង តាលីងចាន់ ។
រដ្ឋបាល
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ផែនទីស្រុក
គោលនយោបាយសាធារណៈ
គោលនយោបាយសាធារណៈ' ('Public policy) is the principled guide to action taken by the administrative អង្គនីតិប្រតិបិត្តនៃរដ្ឋ with regard to a class of issues in a manner consistent with law and institutional customs. In general, the foundation is the pertinent national and substantial constitutional law and implementing legislation such as the US Federal code. Further substrates include both judicial interpretations and regulations which are generally authorized by legislation.
Other scholars define it as a system of "courses of action, regulatory measures, laws, and funding priorities concerning a given topic promulgated by a governmental entity or its representatives." Public policy is commonly embodied "in constitutions, legislative acts, and judicial decisions."
នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក, this concept refers not only to the result of policies, but more broadly to the decision-making and analysis of governmental decisions. As an academic discipline, public policy is studied by professors and students at public policy schools of major universities throughout the country. The U.S. professional association of public policy practitioners, researchers, scholars, and students is the Association for Public Policy Analysis and Management.
ប្រាសាទចារ
រូបភាពតូច ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅភូមិចារ ប្រហែល៥គីឡូម៉ែត្រទិសពាយព្យនៃក្លោងទ្វារដីឆ្នាំងនៃរាជធានីអង្គរធំ។ តួប្រាសាទទាំងមូលដួលរលំដោយកត្តាធម្មជាតិ និងមនុស្ស។ សព្វថ្ងៃយើងឃើញមាននៅសល់តែស៊ុំទ្វារដែលមានសិលាចារឹកពីរផ្ទាំង។ សិលាចារឹកជាភាសាខ្មែរទាំងពីរផ្ទាំងនេះ គេចុះលេខ K-២៥៧។ តាមសិលាចារឹកនេះ មានចុះកាលបរិច្ឆេទឆ្នាំ៩០១ (គ.ស៩៧៩)ដែលសរសេរថាព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥បានបង្គាប់ដល់វ្រះគ្រូ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បីនាក់ទៀតមានឈ្មោះវិរិន្ទ្រវរ្ម័ន វិរិន្ទ្រធិបតិវរ្ម័ន និងមហិធរវរ្ម័ន ឲ្យមានសន្តានចិត្តផ្ដល់ដីដល់ព្រះអង្គម្ចាស់៤អង្គ ដើម្បីបង្កើតភូមិ និងដម្កល់រូបព្រះ។ លោក ហ្ស៊ស ដែស យល់ថាព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងបួនអង្គមានជាប់ខ្សែស្រឡាយទៅនឹងព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី១ ដែលគ្រោងរាជ្យនៅគ.ស១០០១ ដែលមាននិយាយនៅសិលាចារឹកប្រាសាទខ្នារលេខK-៣៥៦។
ចារ
ឃុំថ្មឥដ្ឋ(ស្រុកកំពង់ត្រឡាច)
($ Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
អប្សរាមហាអង្គរ
រឿងភាគ "អប្សរាមហាអង្គរ" ផលិតដោយ ទូរទស្សន៍ហង្សមាស
ឃុំលំជ័រ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំប៉ាតេ
=រដ្ឋបាល= ឃុំប៉ាតេ មាន ៤ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំឈូកស
($ Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
ប្រាសាទសុីខរភូមិ
រូបភាពតូច ប្រាសាទសុីខរភូមិមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសុីខរភូមិ ខេត្តសុរិន្ទ។ ប្រាសាទនេះមានតួប៉ម៥សាងនៅលើខឿនថ្មបាយក្រៀមតែមួយ។ បើពិនិត្យតាមចម្លាក់ និងស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទនេះអាចសាងនៅស.វទី១១ និង១២។ ផ្ដែរនៅតួប៉មកណ្ដាលបង្ហាញអំពីព្រះឥសូររាំ ជាទេពបង្កើត ថែរក្សា និងបំផ្លាញ។ ចម្លាក់តូចៗនៅពីក្រោមព្រះឥសូររាំ មានព្រះនារាយណ៍ ព្រះព្រហ្ម ព្រះគណេសជាដើម។ ផ្នែកខ្លះមានបន្ថែមឥដ្ឋ នៅពេលប្ដូរសាសនាពីព្រហ្មញ្ញសាសនា មកព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ អាចប្រហែលនៅស.វទី១៦។
ឯកសារយោង
សុីខរភូមិ
វ៉ែត
កោះវ៉ាយធ៍ (Isle of Wight) គឺជាកោះមួយដែលស្ថិតនៅជិតឆ្នេរខាងត្បូងនៃប្រទេសអង់គ្លេស។ វាមានចំងាយប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រ (២០ គីឡូម៉ែត្រ) ដោយទំហំ ២០ គីឡូម៉ែត្រ (១៣ ម៉ាយ) ។ មនុស្សប្រហែល ១២០.០០០ នាក់រស់នៅលើកោះនេះ។
ប្រភេទអតីតហេតុ
ហេតុដែលកន្លងទៅហើយ ,ហេតុពីមុន
ឃុំសេសាន
=រដ្ឋបាល= ឃុំសេសាន មាន ៣ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
២៥ កក្កដា
២៥ កក្កដា ជាថ្ងៃទី ២០៦ នៃឆ្នាំក្នុងប្រតិទិនគ្រីកូរី។ មាន ១៥៩ ថ្ងៃដែលនៅសល់រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃឆ្នាំនោះ (១៦០ ក្នុងឆ្នាំបង្គ្រប់)។
នៅ ស៊ុន
បណ្ឌិត នៅ ស៊ុន (០៣.០៧.១៩៥៤-១០.១០.២០១៧) កើតនៅ​ភូមិ​ត្រពាំងប្រី ឃុំចំបក់ ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ។ លោក​ជា​ភាសាវិទូខ្មែរទទួលការសិក្សានៅសហព័ន្ធរុស្ស៊ី។ ក្រៅពីការបង្រៀននិងដឹកនាំសារណានិងនិក្ខេបបទ លោកធ្លាប់ធ្វើការនៅក្រសួងអប់រំ យុវជន និង កីឡា និង នៅអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។ តាមព្រះរាជក្រឹត្យលេខ នស/រកត/០៣១៤/៣៩៨ ចុះថ្ងៃទី៣១ខែមីនាឆ្នាំ២០១៤ លោកជាអនុប្រធានប្រចាំការនៃក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ។ បន្ទាប់មក លោកជាប្រធានស្តីទីនៃក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ តាមលិខិតលេខ ៤៧៥/១៧ របសក ចុះថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧ របស់រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ហើយ បន្តិចក្រោយមក ឯកឧត្តមបណ្ឌិត នៅ ស៊ុន ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធាននៃក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ តាមព្រះរាជក្រឹត្យលេខ នស/រកត/០៨១៧/៦៤២ ចុះថ្ងៃទី២៨ខែសីហាឆ្នាំ២០១៧៕
ក្រឡាហោមគាំ
ឧកញ៉ាក្រឡាហោមគាំ រឺ កែវ (កាន់.១៥១៦-១៥២២) ជាមន្ត្រីចតុស្ដម្ភក្នុងរាជការព្រះបាទបរមខត្តិយាមហាចន្ទរាជា។ កាលដំបូងឡើយលោកជាព្រះភីលៀងតាមបំរើព្រះអង្គតាំងពីស្រុកខ្មែររហូតដល់ស្រុកសៀម រហូតចូលនិវត្តន៍មកក្នុងប្រទេសខ្មែរវិញ ពីដើមមានយសសក្ដិជា ហ្លួងវិជិត។
សមរភូមិកំពង់សៀម គ.ស. ១៥១៩
សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ជា​ម្ចាស់ផែនដី​ត្រើយ​ខាងកើត​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា​យក​បាន​ផែនដី​ខែត្រ​ខាងលិច​ទាំង​អស់ហើយ ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​ស្រាល​ ក៏​ស្លាប់​ក្នុង​សង្គ្រាម​អស់ ចៅពញា​វៀង ចៅពញាវាំង ក៏​មាន​រោគ​អនិច្ចកម្ម​ទៅ​ទាំងអស់​គ្នា​ទៀត ទ្រង់​ព្រះ​ពិរោធ​ណាស់ ទើប​ទ្រង់​រើស​ព្រះ​ញាតិ​ខាង​ព្រះ​អង្គ​មក​តែងតាំង​ថ្មី៖
ចៅពញាមន្ដ្រី​ភក្ដី និង​ក្រមការ​ទាំងអស់ ឮ​ព្រះ​បន្ទូល​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្ដាប្រោស​លើកទោស​ដូច្នោះ​ក៏​ត្រេកអរ​ណាស់។ លុះ​ព្រឹក​ឡើង​ ព្រះ​បរមបពិត្រ​ទ្រង់​ចាត់​កលឧបាយ​ប្រាប់​នាយ​ទ័ព នាយកង​ឲ្យ​ដឹង​ឲ្យ​ធ្វើ​តាម​គ្រប់ៗ​គ្នា ហើយ​ទ្រង់​ចាត់​ឲ្យ​បំរើសេះ​ចេញ​ទៅ​ជា​ពីរ​ផ្លូវទៅ​ប្រាប់​សម្ដេច​យោធា​នរិន្ទ​មួយ​ផ្លូវ ទៅ​ប្រាប់​ឧកញ៉ា​យមរាជ​មួយ​ផ្លូវឲ្យ​លើកទ័ព​វាយ​ប្រសព្វ​ចូល​មក។ ឯ​ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ ឧកញ៉ា​រាជតេជៈឃុំ​រេហ៍ពល​របស់​ខ្លួន​ហើយ​ក៏​លើក​ទៅ​ចោម​បន្ទាយ​កំពង់សៀម​តាម​ត្រាស់​បង្គាប់។ ខណៈនោះ ចៅពញា​លំពាំង​យោធាធិបតី មេទ័ព​សម្ដេច​ស្រីជេដ្ឋា​ឃើញ​ហើយ ក៏​លើកទ័ព​ចេញ​មក​ច្បាំង​គ្នា​យូរ​បន្ដិច​មក ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ ​ឧកញ៉ា​តេជៈ ក៏​ក្លែង​ធ្វើ​ជា​ចាញ់ ហើយ​លើក​កងទ័ព​រត់ទៅ​ដល់​ភូមិ​សៀមបោយ ឧកញ៉ា​ចក្រី ឧកញ៉ា​នរិន្ទ​នាយក​ដែល​បង្កប់ទ័ព​នៅ​ទីនោះ​ឃើញ​ទ័ព​សត្រូវ​មក​ដល់​ហើយ ក៏​ដេញ​កងទ័ព​របស់​ខ្លួន​ស្ទាក់​ព័ទ្ធ​ពីឆ្វេង​ពីស្ដាំ។ ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ ​ឧកញ៉ា​រាជតេជៈ ក៏​ដេញ​ពល​ទ័ព​ឲ្យ​រា​-មកត​វិញ។ ទ័ព​សត្រូវ​ទាំង​ពីរ​កង​ដែល​ដេញ​ទៅ​នោះ​ក៏​ត្រឡប់​ជា​នៅ​កណ្ដាល​កងទ័ព​ហ្លួង​ខាងលិច។ លុះ​ឃើញ​ថា ទ័ព​នេះ​ច្រើន​លើស​កំលាំង​តស៊ូ​ពុំ​បាន មេទ័ព​សត្រូវ​នោះ​ក៏​នាំ​កងទ័ព​របស់​ខ្លួន​វាយ​បំបែក​ការ​ឡោម​ព័ទ្ធ ហើយ​ចេញ​មក​ដល់​ព្រៃ​មួយអន្លើ​សិន ផ្នែក​ខាងកើត​ភូមិ​សៀមបោយ​ប្រមាណ​ ៣៥ ​សិន។ ខណៈនោះ​ព្រះ​បរមបពិត្រ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បរ​ព្រះ​ទីនាំង​ពិជ័យ​គជេន្ទ្រ​នាំ​យោធា​ចេញពី​ព្រៃ​ស្ទាក់​ទ័ព​ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​យោធាធិបតី​ជាប់។ មេទ័ព​សត្រូវ​ក៏​ទទួល​ច្បាំង​គ្នា​ជា​មាំមួន​ដោយ​អាវុធ​វែង​ខ្លី។ ឯ​អស់​ពល​ខាង​ទ័ព​ចៅពញា​លំពាំង និង​យោធាធិបតី​កាល​ឃើញ​សម្ដេច​ព្រះ​ចន្ទរាជា​គង់​លើ​ដំរី​ស​សុទ្ធ​ហើយ​នោះ​ ក៏​ចេះ​តែ​នឹក​ថាព្រះ​បរមបពិត្រ​អង្គ​នេះ​ហើយ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា​អ្នកមាន​បុណ្យ​មាន​តេជៈ។ មិនយូរ​ប៉ុន្មាន​ពួក​ពល​ទាំងនោះ ​ក៏​បោះចោល​គ្រឿងសាស្ដ្រាវុធ​ពី​ដៃ ហើយ​រត់​ចូល​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​សុំ​ព្រះ​រាជទាន​ឲ្យ​អភ័យទោស។ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ទ្រង់​លើកទោស​ឲ្យ​ទាំងអស់ ឯ​ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​យោធាធិបតី ទ័លគំនិត​នឹង​ច្បាំង​តទៅ​ទៀត​ពុំ​កើត​ក៏​គេច​ចូល​ព្រៃ​អារ​ក​ខ្លួនឯង​ស្លាប់ ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ទៅ។ ព្រះ​បរមបពិត្រ​ខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា​ទ្រង់​យល់​បាត់​មេទ័ព​ខាង​សត្រូវ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ហើយ​ឲ្យ​សេនា​ទាហាន​ដេញ​តាម​រក​សព្វ​ព្រៃ។ លុះ​ឃើញ​ថា​ស្លាប់​ហើយ​សេនា​ទាហាន​ក៏​កាត់​ក្បាល​យក​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​ទូល​ព្រះបរម​បពិត្រ។ គ្រានោះ​ទ្រង់​ត្រាស់​ឲ្យ​ដោត​ក្បាល​មេទ័ព​សត្រូវ​ទាំង​ពីរ​ទុកជា​បំរាម។ ឯ​សម្ដេចចៅពញា​យោធា​នរិន្ទ​១ ឧកញ៉ា​យមរាជ​១ ជា​មេទ័ព​ដែល​ចេញ​ទៅ​ទាំង​ពីរ​ផ្លូវ​លុះ​ដឹង​សេចក្ដី​ដោយ​ព្រះរាជ​បំរើ​ជិះសេះ​ទៅ​ប្រាប់​ហើយ ក៏​លើក​កងទ័ព​ស្រូត​ទៅ​ដល់​ទីណាត់ ហើយ​ចោម​បន្ទាយ​កំពង់សៀម។ ខណៈនោះ​ចៅពញា​មហា​សេនា​មេទ័ព​ខាង​ស្ដេច​ត្រើយ​ខាងកើត​ដែល​នៅ​រក្សា​បន្ទាយ​នោះ លុះ​ឃើញ​ហើយ​ក៏​ដេញ​រេហ៍ពល​ឲ្យ​ឡើង​រក្សា​នាទី​បន្ទាយ តែ​ដោយ​ពល​ខ្លួន​តិច​ពេក​យល់​ថានឹង​ស៊ូ​ពុំ​បាន​ក៏​នាំ​ពួក​ពល​ចេញពី​បន្ទាយ​ទៅ​ចុះទូក តែ​ចុះ​ជា​បន្ទាន់​ពេក​ទូក​ភ្លូក​លិច​អស់​ជា​ច្រើន​ទៅ ពល​រេហ៍​ធ្លាក់​ស្លាប់​ក៏​ច្រើន រួម​ទាំង​ចៅពញា​មហា​សេនា​ផង។
ឯព្រះ​បរមបពិត្រ ព្រះ​អង្គ​ធ្វើសង្គ្រាម​មាន​ជ័យ​ហើយ ព្រះ​អង្គ​ត្រឡប់​មក​បន្ទាយ​កំពង់សៀម​វិញ។ សម្ដេច​ចៅពញា​យោធា​នរិន្ទ និង​ឧកញ៉ា​យមរាជ​ឃើញ​ស្ដេច​ព្រះរាជ​ដំណើរ​មក​ដល់ ក៏​ចេញ​មក​ទទួល​ស្ដេច​ចូល​ទៅ​ប្រថាប់​ក្នុង​បន្ទាយ។ នៅ​ទីនោះ​ ព្រះ​បរមបពិត្រ​ស្ដេច​ត្រាស់​បញ្ចុះបញ្ចូល​សេនា​ទាហាន រេហ៍ពល​ដែល​មេទ័ព​ព្រះ​អង្គ​ទាំង​ពីរ​ចាប់​បាន​មក​ថ្វាយ​នោះ​ជា​សេចក្ដី​ស្រុះស្រួល ហើយ​កងទ័ព​ទាំងនេះ​ក៏​ទទួល​ខ្លបខ្លាច​អំណាច​ព្រះ​បារមី​ថ្វាយខ្លួន​ជា​ខ្ញុំ​រាជការ​ទាំងអស់​គ្នា។ ព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា ព្រះចៅ​ក្រុង​ស្រឡប់​ពិជ័យ​ព្រៃនគរ​បាន​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា បែក​បន្ទាយ​កំពង់សៀម​ដូច្នោះ​ហើយ ទ្រង់​ត្រាស់​ឲ្យ​បំរើ​ទៅ​ប្រាប់​ចៅពញា​ស្រាល ចៅពញា​វិបុលរាជ​ឲ្យ​លើក​កងទ័ព​ជើងទឹក​មក​ជួយ​ទ័ព​ជើងគោក​ទៀត។ គ្រានោះ​ចៅពញា​ស្រាល និង​ចៅពញា​វិបុលរាជជា​សេនាបតី​សំរាប់​ឯក​ភូ​សម្រេច​រាជការ​ខាងជើង​ទឹកបាន​ដឹង​ហើយ ក៏​លើកទ័ព​ទៅ​ដល់រួច​ក៏​ដេញ​កងទ័ព​ជើងទឹក​ឲ្យ​ឡើង​ចោម​បន្ទាយ​ខែត្រ​កំពង់សៀម។ ខណៈនោះ ​កងទ័ព​ហ្លួង​គ្រប់​កង​ដេញ​ពួក​ពល​ឲ្យ​ចេញ​ច្បាំង​បាញ់​គ្នា​ដោយ​កាំភ្លើង​តូច​ធំ​សូរ​សន្ធឹក​កក្រើករំពើក​ទាំង​ប្រឹថពី។ ឯ​ឧកញ៉ា​ក្រឡាហោម ឧកញ៉ា​វិបុលរាជ​សេនាបតី សម្រេច​រាជការ​ហ្លួង​ត្រើយ​ខាងលិច​ដែល​បោះទីតាំង​នៅ​រកាកោង​នោះ ចែវ​ទូក​ទៅ​ដល់​ភូមិ​អង្គរបាន ស្រាប់តែ​ឮ​សូរ​កាំភ្លើង​ធំ​តូច​ជា​ខ្លាំង​ណាស់ ក៏​ស្រូត​ទៅ​ដល់​កំពង់ចាម។ លុះ​ឃើញ​ទូក​ចំបាំងខាង​ហ្លួង​ត្រើយ​ខាងកើត ហើយ​ដែល​ទូក​នីមួយៗ​មាន​តែ​ពល ​៥​ ឬ​ ៦ ​នាក់​នៅ​រក្សា។ ក្នុង​ ១៥០ ​ទូក​នោះ​មាន​រេហ៍ពល​តែ ​១៥០០​ នាក់ក៏​ឲ្យ​សេនា​ទាហាន​ចោម​បាញ់​ចាក់​កាប់​សត្រូវ​ទាំងនោះ​ឥត​សំចៃ​ឡើយ ហើយ​កងទ័ព​ទាំងនោះ​បែកបាក់​ទៅអស់។ មេទ័ព​ខាង​ព្រះ​បរមបពិត្រ​ចាប់​យក​ទូក​ចំបាំងង​ទាំងអស់​មក​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ថ្វាយ​យក​ថ្វីដៃ។ ខណៈនោះ រេហ៍ពល​ដែល​រត់​បែក​ពី​ទូក​ចំបាំង​នោះ ខ្លះ​ក៏​បែកផ្លូវ​ទៅ​ទីទៃៗ កងទ័ព​ខាង​សម្ដេចចៅពញា​យោធា​នរិន្ទ និង​កងទ័ព​ឧកញ៉ា​យមរាជចាប់​បាន​សត្រូវ​ចំនួន ​៨០០​ នាក់ ហើយ​ក៏​នាំ​មក​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ដែរ។ កងទ័ព​ដែល​ចាំ​ទូក​សត្រូវ​នោះ​ខ្លះ​ក៏​រត់​ទៅ​ពឹង​ចៅពញា​ស្រាល និង​ចៅពញា​វិបុលរាជរាយការណ៍​តាម​ដំណើរ។ ចៅពញា​ទាំង​ពីរ​ជា​មេទ័ព​ស្ដេច​ត្រើយ​ខាងកើត​ឮ​ហើយ​ក៏​ស្លុតចិត្ដ អស់​គំនិត​ភិតភ័យ​បណ្ដាល​ឲ្យ​ដឹង​ដល់​នាយកង​នាយ​ទ័ព​គ្រប់​កង។ នាយ​ទាំងនោះ​ក៏​អស់​ទឹកចិត្ដ​នឹង​ចូល​ច្បាំង​ទៀត ហើយ​ក៏​តាំង​បែក​ទ័ព​រត់​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​ទៅ ខ្លះ​ក៏​លោតទឹក​ស្លាប់។
ឯកងទ័ព ​សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា​ជា​អម្ចាស់​ផែនដី​ត្រើយ​ខាងលិច​ចេញពី​បន្ទាយ​មក​ចាប់​បាន​ខ្លួន​សត្រូវ​ប្រមាណ ​៥០០ ​នាក់។ លុះ​ជួបជុំ​នាយកង​ទ័ពជើងទឹក ជើង​គោក​គ្រប់​គ្នា ព្រមទាំង​ឈ្លើយ និង​ស្បៀង​អាហារ សាស្ត្រាវុធ និង​ទូក​ចំបាំង​ ១៥០ ​នោះហើយ​ក៏​នាំ​គ្នា​ទៅ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ថ្វាយ​ព្រះ​បរមបពិត្រ​ជា​អម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង។ ព្រះ​បរមខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា ទ្រង់​ជ្រាប​គ្រប់​ប្រការ ទ្រង់​ព្រះ​អំណរ​ណាស់បាន​ប្រោស​ព្រះ​រាជទាន​រង្វាន់​ដល់​សេនា​ទាហាន​តាម​សមគួរ។ សម្ដេច​ព្រះបាទ​ស្រីជេដ្ឋា​អម្ចាស់​ផែនដី​ទិស​ខាងកើត​កាល​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា ចៅពញា​ស្រាល ចៅពញា​លំពាំង ជា​ក្មួយ​បរាជ័យ​រហូត​ដល់​ស្លាប់ ខូច​ទាំង​ទូកចំបាំង​​ដូច្នោះ​ហើយ​ទ្រង់​ព្រះ​ពិរោធ​ណាស់ ទ្រង់​រើស​យក​កូន​សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​ពីរ​នាក់​មក​គឺ​ឈ្មោះ​ពេជ​១ តាំង​ជា​ចៅពញា​ស្រាល (ទី​ក្រឡាហោម) ឈ្មោះ​ក្រេះ​១ តាំង​ជា​ចៅពញា​លំពាំង (ទី​ចក្រី) និង​ចៅពញា​វៀង ទី​យមរាជ (កុយ) រួម​ជា ​៣ នាយ​ឲ្យ​លើកទ័ព​ទៅ​ច្បាំង​នឹង​កងទ័ព​សម្ដេចចៅពញា​យោធា​នរិន្ទ ឧកញ៉ា​យមរាជជា​ទ័ព​អម្ចាស់​ត្រើយ​ខាងលិច។ សម្ដេច​ព្រះ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ទ្រង់​ផ្ដាំ​ថា បើ​សម្ដេចចៅ​ពញា និង ឧកញ៉ា​យមរាជ​បែក​ទៅ​ហើយឲ្យ​ឃុំ​ពល ​២០០០០ ​នាក់ទៅ​ចោម​បន្ទាយ​ខែត្រ​កំពង់សៀម​ទៀត។ មេកង​ធំ​ទាំង ​៣ ​នាក់​ទទួល​ព្រះរាជ​តំរាស់​ហើយ​ក៏​ថ្វាយបង្គំ​លា​លើកទ័ព​ឆ្លង​ទៅ​ចោម​បន្ទាយ​រាយ​ទ័ព​ច្បាំង នឹង​កងទ័ព​សម្ដេចចៅពញា​យោធា​នរិន្ទ ឧកញ៉ា​យមរាជ តាម​ត្រាស់​បង្គាប់។ ទ័ព​ទាំង​សងខាង​ច្បាំង​គ្នា​ជា​ច្រើន​ដង ច្រើន​គ្រាម្ដង​ចាញ់​ម្ដង​ឈ្នះ ពុំ​បាន​សំរេច​ជ័យ​ជំនះ​ទៅ​ខាង​ណាៗ​ឡើយ។
លុះដល់​ខែ​ជេស្ឋជិត​ដល់​ពេល​ឲ្យ​រាស្ដ្រ​ធ្វើស្រែ សម្ដេច​ស្រីជេដ្ឋា​ ស្ដេច​ពិជ័យ​នគរ ​ទ្រង់​ឲ្យ​បន្ថយ​មេទ័ព​ទាំង​ ៣ ​នោះ​ចូល​ទៅសំរាក​ខ្លួន​វិញ ទើប​ទ្រង់​ព្រះ​តំរិះ​ថា តាំងពី​ធ្វើសង្គ្រាម​នឹង​ពញា​ចន្ទ​រាជាមក​នេះ ការ​ខូចខាត​ទ្រព្យសម្បត្ដិ និង​ស្បៀង​អាហារ អាណា​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ក៏​អស់​ជា​ច្រើន ដូច្នោះ​គួរតែ​យើង​បែក​ចែក​ផែនដី យក​សេចក្ដីសុខ​វិញ​ជា​ការ​ល្អ​ជាង ទើបបញ្ជូនទូតដើម្បីសុំផ្អាកសង្គ្រាម។
សមរភូមិលង្វែក គ.ស. ១៥២៣
លុះ​កងទ័ព​ឧកញ៉ាយមរាជ ឧកញ៉ា​សួគ៌ាលោក​ដេញ​ទៅ​ដល់​ឃើញ​ទ័ព​សត្រូវ​កំពុង​ហែល ក៏​ស្រែក​ហៅ​កងទ័ព​ជើងទឹក​ឲ្យ​តាម​ចាប់។ សូរសព្ទ​ដែល​បង្កូក​ហៅ​ទ័ពជើងទឹក​តែ​មួយ​ម៉ាត់​ម្នាក់​ក៏​លាន់​ដូច​គេ​ស្រែកហ៊ោ (ព្រោះហេតុនេះ​ហើយ​បានជា​កោះ​តូច​នោះ ប្រែ​ឈ្មោះ​ថា កោះ​ហ៊ោ រៀង​មក)។ ឯ​ម៉ឺន​ពិភក្ដី​លិខិត ម៉ឺន​ជំនិត​សទ្រង់ ​ម៉ឺន​បំរុងអក្ខរា​ទាំង ​៣ ​នាយ​ជា​អាល័ក្ស ជា​មន្ត្រី​ព្រះស្ដេច​កន​ជាប់​បាវ​ប្រាំមួយ​ប្រាំពីរ​នាក់ស្ពាយ​ត្រា​ជា​សំរាប់​រាជ្យ​របស់​សម្ដេច​កន​នោះរត់​បែក​ទៅ​ដល់​ចុង​ភូមិ​កំពង់ម្ដា ខែត្រ​រលាប្អៀរ ក៏​ចាប់​យក​កូន​ទូក​អ្នកស្រុក​នោះ​ចុះ​ចែវ​តាម​ស្ដេច​កន​ទៅ។ ខណៈ​នោះ​មាន​ខ្យល់ព្យុះ​រលក​បោកបក់​ខ្លាំងទូក​លិចលង់​ទាំង​ត្រា​សំរាប់​រាជ្យ​នោះ​បាត់​នៅ​ក្នុង​ព្រះធរណី​បាតទន្លេ​ នៅ​ទីនោះ​ក៏​ស្រុត​ទៅ​ជ្រៅ​ពន់ប្រមាណ។ នាយ​អាល័ក្ស​ទាំង ​៣ ​យក​ផ្ដៅ​ពីរ​បន្ទះ​មក​ត​តែ​មួយសំយុង​ទៅ​ត្រង់​កន្លែង​ដែល​លិច​ត្រា​នោះ​ក៏​ពុំ​ដល់នឹង​រក​មនុស្ស​ឲ្យ​មុជ​ទៅ​តាមមនុស្ស​ផង​ឃើញ​ជ្រៅ​ណាស់​ពុំ​ហ៊ាន​មុជ​តាម។ នាយ​ទាំង ​៣​ នាក់​ខ្លាច​ខុស​នឹង​ព្រះស្ដេច​កន​ក៏​នាំ​គ្នា​មុជទឹក​ទៅ​តាម​ត្រា​នោះលុះដល់​ស្លាប់​ទាំង ​៣ ​នាក់ “ព្រោះហេតុនោះ​បានជា​ទីនោះ​ហៅ​អន្លង់​ត្រារាជ្យយារៗ​មក​ហៅ​តំបន់​អន្លង់រាជ្យ ទ្រង់​ស្រូត​ព្រះ​ទីនាំង​ចក្រពត្ដិ​សារាយអណ្ដែត​ជ្រួស​តាម​ទៅ​ដល់​កៀន​តាធឹង។ ឯ​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ទត​ពីលើ​ខ្នង​សេះ​ព្រះ​ទីនាំង​ទៅ​ឃើញ ក៏​បរសេះ​ព្រះ​ទីនាំង​នោះ​នាំ​ទាហាន​រួមចិត្ដ​មក​ដល់​ចុង​ភូមិ​កំពង់ចាម ក៏​បរសេះ​ព្រះ​ទីនាំង​នោះ​ហែល​ឆ្លង​ទឹក​តំរង់​ទៅ​តំបន់​ដូនម៉ៅ​ត្រើយ​ខាងកើត ព្រមទាំង​ទាហាន​រួមចិត្ដ ​២០ ​នាក់ក៏​ហែល​តោង​សេះ​នោះ​ទៅ​ដល់​ច្រាំង​ទន្លេ​ម្ខាង សេះ​នោះ​ក្លាយជា​នាគ​មុជទឹក​បាត់​ទៅ។
សមរភូមិស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ គ.ស. ១៥២៤
សម្ដេចព្រះ​បរមបពិត្រ​ខត្តិយា​ចន្ទរាជា ជា​អម្ចាស់​ជីវិតលើត្បូង ព្រះ​អង្គ​លើក​ពិជ័យសង្គ្រាម​មក​ដល់​ស្រុក​ឧដុង្គ​ហើយ ស្ដេច​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​ចេតិយ ព្រះ​បដិមា ហើយ​ស្ដេច​ត្រឡប់​មក​គង់​ព្រះ​ពន្លា​វិញ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​ចាត់​កងទ័ព​ជា​ច្រើនកង៖ ទាំង ​៤​ កងឃុំ​ពល ​៥០០០០ ​នាក់​លើក​ជា​ទ័ពជើងគោក​ទៅ​ ខែត្រ​កំពង់សៀមឆ្លង​ទៅ​មាត់​ឃ្មុង និង​ភ្នំ​ពានជាំងស្ទាក់ផ្លូវ​កុំឲ្យ​សម្ដេចចៅពញា​កំហែងជា​ឪពុកក្មេក​ ព្រះស្ដេច​កនលើក​ទៅ​ជួយ​ព្រះស្ដេច​កន​បាន។ ទើប​ព្រះ​អង្គ​ចាត់​ទ័ព​មួយ​ផ្លូវ​ទៀត៖ ឧកញ៉ា​មហាមន្ដ្រី ឃុំ​ពល ​៥០០០​ នាក់ជា​ទ័ព​បង្កប់ ហើយ​ទ្រង់​ត្រាស់​ផ្ដាំ​ឲ្យ​ធ្វើ​តាម​គ្រប់​ប្រការ។ ព.ស ​២០៦៨, គ.ស​ ១៥២៤, ម.ស​ ១៤៤៦, ច.ស ​៨៨៦ ឆ្នាំវក ​ឆស័ក សម្ដេចព្រះ​បរមខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា លុះ​ទ្រង់​ចាត់​ទ័ព​ស្រេច​ហើយ ស្ដេច​ចូល​ស្រង់​ទ្រង់គ្រឿង​រង្គ​សង្គ្រាម​យុទ្ធ​បរិសុទ្ធ​នូវ​គ្រឿង​កកុធភ័ណ្ឌ ព្រះ​ហោរា​ថ្វាយ​ពិជ័យ​ឫក្ស​ព្រះរាជ​គ្រូ​បុរោហិត ថ្វាយ​ទឹក​ស័ង្ខ ទឹក​កុណ្ឌី ទឹក​ក្លស់ ផ្លុំ​ត្រៃ​ស័ង្ខ ក្រុម​សុរិយា​តូរ្យតន្ដ្រី វាយគង ទូងស្គរ ខ្ទ័រ​ខ្ទារ ទាំង​ក្រឡា​ប្រឹថពី ស្ដេច​គង់​ព្រះ​រាជយានព្រម​ដោយនូវ​ស្វេតច្ឆត្រ​ស​ ៩ ​ជាន់ និង​ចាមរបៃមន់ សែនត្វាន់ ទង់ ឆត្រ​លឿង ខៀវ សព្រាតឆ្លុះ​ស​សែង ព្រះ​សុរិយា​ស្ដេច​យាង​គង់​ព្រះ​ទីនាំង​ចក្រពត្ដិ​សារាយអណ្ដែត។ ឯ​អស់​មន្ដ្រី​សេនារេហ៍ពល​សឹង​ជិះទូក​ហ៊ោ​ទូក-​ង មួង យោង​ពីមុខនៅ​ពីក្រោយតាម​អណ្ដាប់​អណ្ដោយលើក​ចេញ​ទៅ​ប្រថាប់​ទ័ព​នៅ​ព្រះ​ប្រសប់ឈប់​ចាំ​ស្ដាប់​សូរសព្ទ​គ្រប់​កង​ដែល​លើក​ទៅ។ ផ្លូវ​ខាង​ណា​ទន់​នឹង​បាន​ទៅ​ជួយ​ខាង​នោះ។
សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​ដែល​ នាំ​ព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ព្រះស្ដេច​កន​រត់​ទៅ​នោះ​លុះរត់ទៅ​ដល់​បន្ទាយ​ហើយ ក៏​រួបរួម​នឹង​សម្ដេចចៅពញា​ហែង ចៅពញា​ចក្រី និង​ចៅពញា​ស្នង​ធ្នឹម​ព្រះ​នគរជាលន់នឹង​ចៅពញា​វាំង ចៅពញា​ស្រាល ចៅពញា​លំពាំងតាំង​ឲ្យ​ត្រួតត្រា​រក្សា​ពុំ​ហ៊ាន​ធ្វេសប្រហែស​ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ។ មេទ័ព​ទាំង​បី​កង​ខាង​ព្រះ​បរមខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា លុះ​លើក​ទៅ​ដល់​បង្គាប់​ពល​ឲ្យ​ឡើង​ក្បាល​បន្ទាយ​ខាង​សត្រូវអត់​មាន​បង្អែបង្អង់​ឡើយ។ ពួក​ពល​ខ្មាំង​ក៏​ពួយ​នឹង​លំពែង បាញ់​នឹង​កាំភ្លើង ប្រមៀល​ដុំ​ថ្មទំលាក់​មក​ត្រូវ​អស់​រេហ៍ពល​មេទ័ព​ខាងលិចបណ្ដាល​ឲ្យ​ស្លុត​ស្លាប់​អស់​ជា​ច្រើន។ មេទ័ព​ខាងលិច​យល់​ថា ទ្រាំ​ពុំ​បាន​ហើយ​ក៏​វាយ​ស្គរ​បរពល​ថយ​មក​វិញ មេទ័ព​ខាងលិច​ព្យាយាម​បរពល​ឲ្យ​ចូល​ចោម​បន្ទាយ​ព្រះស្ដេច​កន​ឥត​មាន​ឈប់​ឈរ តែ​ឡើង​បន្ទាយ​នោះ​ពុំ​បានត្បិត​បន្ទាយ​នោះ​ធំ​ហើយ​ខ្ពស់​ណាស់។
សង្គ្រាមការពារព្រះនគរ
"សាស្ត្រាវត្តកំពង់ត្រឡាចក្រោម ដែលយើងបានចំលងតាំងពីដើមរហូតមកដល់ត្រឹមនេះបាត់អស់មួយកណ្ឌគឺកណ្ឌទី១៧ កណ្ឌដែលសំដែងអំពីសង្គ្រាមរវាងព្រះបរមខត្តិយា មហាចន្ទរាជ នឹងព្រះចៅចក្រពត្តិ (ស្ដេចសៀម) និងដែលសំដែងអំពីសង្គ្រាមរវាងសម្ដេចព្រះបរមខត្តិយា មហាចន្ទរាជានិងចៅពញាអុង ដែលជាព្រះរាជបុត្រធម៌ស្ដេចសៀមទៀត។ ឯព្រះរាជពង្សាវតាររបស់ព្រះរាជបណ្ណាល័យមាននិយាយត្រង់នេះដែរ តែខ្លីណាស់ គឺគ្រាន់តែនិយាយថា ស្ដេចស្រុកសៀមឱ្យរាជសារមកសុំដំរី ទ្រង់ពុំព្រមថ្វាយ។ ស្ដេចសៀមខ្ញាល់ណាស់ លើកកងទ័ពមកច្រើន។ សម្ដេចព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់លើកសេនាទាហានទៅទទួលច្បាំងនៅមហានគរវត្ត។ ទ័ពសៀមបរាជ័យ រត់ខ្ចាត់ខ្ចាយអស់។ ទ័ពខ្មែរដេញតាមទាល់តែផុតដែនហើយ ទ្រង់លើកទ័ពត្រឡប់មកបន្ទាយមានជ័យវិញ។