cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ខេត្តព្រះវិហារ
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ខេត្តព្រះវិហារ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រមលេខ១៩៤ ប រ នាថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៦៤ គឺក្រោយពេលព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឈ្នះក្តីលើប្រទេសថៃតាមសាលក្រមចុះថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ នៅតុលាការអន្តរជាតិនាទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់ ដោយបានដាក់ឈ្មោះថា «ខេត្តព្រះវិហារ» ។ បើយោងតាមឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តបានឱ្យដឹងថាខេត្តព្រះវិហារកាលនោះមានចំនួន៤ស្រុកដែលរួមមាន៖ស្រុករវៀង ស្រុកឆែប ស្រុកជាំក្សាន្ត ដែលកាត់ចេញពីខេត្តកំពង់ធំ និងស្រុកអង្គរធំដែលកាត់ចេញពីខេត្តសៀមរាបមាន ៣ឃុំគឺ៖ឃុំអន្លង់វែង ឃុំថ្កូវ និងឃុំកោះកែរ ។ខេត្តកំពង់ធំរួមមាន៖ស្រុកកំពង់ស្វាយដែលរួមមាន ឃុំស្តៅ ឃុំព្រំទេព ឃុំភ្នំត្បែង និងឃុំធ្មា កាត់ចេញពីស្រុកសណ្តាន់ខេត្តកំពង់ធំ នឹងកាត់ដីផ្នែកខ្លះនៃខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ខេត្តព្រះវិហារមានទីរួមខេត្តនៅកំពង់ប្រណាកដោយមានឈ្មោះថា«ភ្នំត្បែងមានជ័យ»។ ក្រុងត្បែងមានជ័យគឺជាទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តព្រះវិហារ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៩។ ស្រុកត្បែងមានជ័យត្រូវបានប្តូរទៅជាក្រុងព្រះវិហារវិញនៅថ្ងៃទី១៧ខែឧសភា ឆ្នាំ២០០៩ ហើយខេត្តនេះមានស្ទឹងមួយដែលហូរកាត់គឺស្ទឹងសែន ។
ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ
ខេត្តព្រះវិហារស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តទិសឧត្តរនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលមានចម្ងាយពីរាជធានីភ្នំពេញ ប្រមាណចំងាយ ២៩៤គីឡូម៉ែត្រ ជាខេត្តស្ថិតនៅតំបន់ខ្ពង់រាប តំបន់ព្រៃភ្នំ ភូមិសាស្ត្រដែលមានភាពទូលាយ សំបូរព្រៃឈើធំៗជាជំរកសត្វព្រៃគ្រប់ប្រភេទ រ៉ែ ធនធានធម្មជាតិ និងសំនង់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រាសាទបុរាណ។ ព្រំប្រទល់ខាងជើងទល់នឹងប្រទេសថៃ និងប្រទេសឡាវ ប៉ែកខាងត្បូងទល់នឹងខេត្តកំពង់ធំ ប៉ែកខាងលិចទល់នឹង ខេត្តសៀមរាប  និងឧត្តរមានជ័យ ប៉ែកខាងកើតទល់នឹង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ខេត្តព្រះវិហារមានផ្ទៃដីសរុប ១៣.៧៨៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ក្នុងនោះផ្ទៃដីបង្ករបង្កើនផលមានចំនួន ៣០.០០០ហិចតា និងមានចំនួន៨៥%ជាព្រៃឈើ។ ខេត្តចែកចេញជា ៧ស្រុកក្រុងរួមមាន ៤៧ឃុំដែលមានភូមិសរុប ២០៨ភូមិ និងសង្កាត់មាន២។ ប្រជាពលរដ្ឋនៅខេត្តព្រះវិហារភាគច្រើនជាជនជាតិខ្មែរនិងមានជនជាតិភាគតិច កួយ មានប្រមាណ២០% មានរបរធ្វើស្រែចម្ការ រកជ័រ រកវល្លិ៍ លក់ដូរ និងនេសាទត្រីបន្តិចបន្តួច។ ការងារធ្វើស្រែចំការពុំសូវទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ឡើយ ព្រោះដោយបងប្អូនធ្វើតាមរបៀបអភិរក្សនិយម គឺធ្វើស្រែប្រវាស់មេឃ។
គ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល
ខេត្តព្រះវិហារត្រូវចែកជា ៧ស្រុក និង ១ ក្រុង ក្នុងនោះមាន ៤៨ឃុំ និង ២ សង្កាត់។
កំណាត់រង្វង់
កំណាត់រង្វង់ (Circular segment) គឺជា​ផ្ទៃ​នៃ​​រង្វង់​​ដែល​កំនត់ដោយផ្ទៃ (ផ្នែកឬតំបន់) ដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយ​បន្ទាត់សេកង់​ឬ​​អង្កត់ធ្នូ និង ធ្នូនៃរង្វង់។
រូបមន្ត
thumb|300px|right| តាង \ R ជា​កាំ​នៃ​រង្វង់, c ជាប្រវែងអង្កត់ធ្នូ , h ជាកំពស់​នៃ​កំណាត់រង្វង់ , d ជាកំពស់ត្រីកោណ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​កាត់​ចេញ។ ក្រលាផ្ទៃ ​នៃ​កំណាត់រង្វង់​​ស្មើ​នឹង​ក្រលាផ្ទៃ​នៃ​​ចំរៀករង្វង់​ដក​​នឹង​​ក្រលាផ្ទៃត្រីកោណ។
ការទាញរករូបមន្ត
ក្រលាផ្ទៃ​នៃ​ចំរៀករង្វង់កំនត់ដោយ ។ ប្រសិន​បើ​យើង​ពុះមុំ \ \theta ជា​​ពីរ​​បំនែក​​ស្មើគ្នា យើង​​នឹង​ទទួល​​បាន​​បំនែក​​ដែល​​ជា​​ត្រីកោណ​​ចំនួន​​ពីរ​​ដែល​ត្រីកោណ​នីមួយៗមាន​ក្រលាផ្ទៃ   ហេតុ​នេះ​ក្រលាផ្ទៃត្រីកោណ​​ដើម​គឺ
តាមលក្ខណៈត្រីកោណមាត្រ
ហេតុនេះក្រលាផ្ទៃកំណាត់រង្វង់គឺ
ខេត្តព្រះវិហារ
ប្រាសាទព្រះខ័ន(កំពង់ស្វាយ)
ប្រាសាទព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ(អ្នកស្រុកហៅថា ប្រាសាទបាកាណ)ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតាសែង ឃុំរណសិរ្ស ស្រុកសង្គមថ្មី នៅជិតព្រំប្រទល់ខេត្តកំពង់ធំនិងសៀមរាប ស្ថិតនៅភាគនិរតីចំងាយចំនួន១០៥គម ពីទីរួមខេត្ត។ ប្រាសាទបាកានមានក្បូរក្បាច់រចនាប្រហាក់ប្រហែលនឹងប្រាសាទអង្គរវត្តដែរតែកសាងមុនពេលលើករាជធានីទៅអង្គរវត្ត។ ប្រាសាទបាកានមានឈ្មោះដើមហៅថាជ័យស្រីប្រាសាទនេះកសាងដោយព្រះបាទសុរ្យវរ្ម័នទី១ (គស១០០២) លើបូជនីយដ្ឋានចាស់របស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១និងមានបន្ថែមរចនាបថមុខ៤ខ្លះដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧មុនពេលឡើងគ្រងរាជនៅអង្គរ (គស១១៨១)ដែលព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទនេះដើម្បីតំកល់អដ្ឋិធាតុញាតិវង្សនិងព្រះបរមគ្រូរបស់ព្រះអង្គ។ ប្រាសាទព្រះខ័នកំពង់ស្វាយស្ថិតនៅលើទីតាំងយុទ្ធសាស្រ្តទ័ពដែលមានលក្ខណពិសេសដូចជាមានទឺកព័ន្ធជុំវិញនិងស្ថិតក្បែរប្រាសាទមានកន្លែងស្លដែកសម្រាប់ធ្វើជាអាវុធទៀតផង។ ប្រាសាទត្រូវបានកសាងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ដើម្បីបង្ហាញពីការឈ្នះចម្បាំងជាមួយប្រទេសចម្ប៉ាផងដែរ។
កំណាត់រង្វង់
ការទាញរករូបមន្ត
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:រង្វង់និងស៊្វែរ ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
ខេត្តព្រះវិហារ
ប្រាសាទកោះកែរ
តំបន់រមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកែរមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិស្រយ៉ង់ជើងឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ដែលស្ថិតនៅជិតព្រំប្រទល់ខេត្តសៀមរាប មានចម្ងាយ៧២គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ក្រុមប្រាសាទកោះកែរមានប្រាសាទព័ទ្ធជុំវិញចំនួន៣៨ប្រាសាទដែលមានចំងាយពីប្រាសាទមួយទៅប្រាសាទមួយពី២ទៅ៥គម។ ប្រាសាទកោះកែរត្រូវបានកសាងកសាងឡើងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ នៅក្នុងឆ្នាំ៩២១ដល់ ៩៤២ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅ៨០គីឡូម៉ែត្រនៃទិសឥសានអង្គរធំ។ ប្រាសាទនេះមានលក្ខណៈជាប្រាសាទភ្នំមាន៧ថ្នាក់កំពស់៣៥ម។ តំបន់រមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកែរ ដែលមានឈ្មោះដើមថាឆោគគីតាមរយៈសិលាចារឹកប្រាសាទដំរី។ រមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកែរមានប្រាសាទជាច្រើននៅក្នុងនោះមានដូចជា ប្រាសាទធំ ប្រាសាទចិន ប្រាសាទដំរី ប្រាសាទលិង្គ ប្រាសាទច្រាប ប្រាសាទក្រចាប់។ល។ តំបន់រមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកែរជារាជធានីរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីពីយសោធរេបុរៈរបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១។ ភាគច្រើនប្រាសាទនៅក្នុងតំបន់កោះកែរសាងសង់អំពីថ្មភក់។
ប្រាសាទក្រពុំឈូក
ប្រាសាទក្រពុំឈូកមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងរំដោះ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះមានចំងាយប្រហែល ៤៥គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទក្រពុំឈូកស្ថិតនៅក្នុងឃុំរំដោះ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ ចំងាយប្រមាណ៤៥គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងពីថ្មបាយក្រៀម និងថ្មភក់ ក្នុងសតវត្សទី១០ ដើម្បីឧទ្ទឹសថ្វាយដល់ព្រហ្មមញ្ញសាសនា។
ប្រាសាទភ្នំព្រះលាន
ប្រាសាទភ្នំព្រះលានមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិក្រាំងដូង ឃុំព្រះឃ្លាំង ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ។ប្រាសាទនេះមានចម្ងាយប្រហែល ២៥គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះស្ថិតលើកូនភ្នំមួយមានកម្ពស់ប្រហែល១៥០ម៉ែត្រនៅជិតផ្លូវជាតិលេខ៦២។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មសាសនា។
សេដ្ឋកិច្ច
សេដ្ឋកិច្ចខេត្តព្រះវិហារដោយប្រជាជនប្រកបមុខរបរធ្វើស្រែចម្ការ បរបាញ់សត្វ នេសាទ រកជ័រជាដើម។ ផ្សារ៖ កំពង់ប្រណាក់ គូលែន ភ្នំដែក រវៀង រ៉ាម្ម៉ស្រឯម ស្រយ៉ង់ ស្រឯម
ឃុំស្រង៉ែ(ស្រុកទ្រាំង)
ជាឃុំមួយ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ ។
ព្រំប្រទល់ឃុំ
មានព្រំប្រទល់ដូចខាងក្រោម ៖
បញ្ជីភូមិ
មាន១៥ភូមិ ៖
ប្រភព
__បង្ខំមាតិកា__
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកទ្រាំង ស្រង៉ែ ទ្រាំង
ខ្សែទឹកណរវេយ
thumb|right|500px|រាប់ពីក្រោមទៅ៖​[[ខ្សែទឹកអេក្វាទ័រខាងជើង​→​ខ្សែទឹកឈូងសមុទ្រម៉ិកសិក​→​ខ្សែទឹកអាត្លង់ទិកខាងជើង​→​ទៅខាងជើងជាខ្សែទឹកហ្គ្រីនលែនខាងកើត ទៅកើតជាខ្សែទឹកណរវេយ ទៅត្បូងជាខ្សែទឹកខាណារី]]
ខ្សែទឹកណរវេយ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖Norwegian Current) ជាខ្សែទឹកមហាសមុទ្រ ដែលហូរទៅឦសានតាមបណ្ដោយឆ្នេរអាត្លង់ទិក​របស់ប្រទេសណរវេយ នៅជំរៅពី៥០ទៅ១០០ម៉ែត្រ។ វាជាខ្សែទឹកបន្តរបស់ខ្សែទឹកអាត្លង់ទិកខាងជើង។ នៅខាងជើងប្រទេសណរវេយ ខ្សែទឹកនេះបែកចេញជា២គឺ មួយហូរតាមឆ្នេរខាតជើងតំបន់ស្កែនឌីណាវៀទៅសមុទ្របារិន និងមួយទៀតជាខ្សែទឹកស្ពីតស៊្បែរហ្គិនដែលហូរទៅកាន់កោះស្ពិតស៊្បែរហ្គិន។ វាមានកំដៅត្រជាក់និងកំរិតអំបិលតិចជាងខ្សែទឹកអាត្លង់ទិកខាងជើង ប៉ុន្តែក្ដៅនិងកំរិតអំបិលច្រើនជាងសមុទ្រអាកទិក។ សីតុណ្ហភាពក្នុងខ្សែទឹកណរវេយ​មានប្រហែល 2 - 5°C ខណៈសីតុណ្ហភាពមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកលើសពី 6°C។
វត្តសសរ១០០
វត្តសសរ១០០ ស្ថិតនៅស្រុកសំបូរ ចំងាយប្រហែល៣៦គ.ម​ខាងជើងទីរួមខេត្តក្រចេះ។ វត្តសរសរ១០០​ត្រូវបានសាងសង់ឡើង​នៅចំទីតាំង​របស់រាជវាំង​នគរសម្ភបុរៈ នៃអាណាចក្រចេនឡា។ នៅក្នុងវត្ដមានព្រះវិហារពុទ្ធសាសនា​ចំនួន៤​បែរមុខទៅរកទិសទាំង៤គឺ៖
ប្រវត្តិ
វត្តសរសេរ១០០ជាវត្តដ៏ចំនាស់នៅប្រទេសកម្ពុជា។ វត្តនេះត្រូវបាន​សាងសង់ឡើងនៅឆ្នាំ១៨៦០ ដោយមានបាតក្រោម៣០ម៉ែតគុណ៣០ម៉ែត។ វត្ដនេះត្រូវបានសាងសង់​នៅសម័យ​ព្រះបាទអង្គច័ន្ទរាជទី២ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់បរមី​វិហារសសរ១០០ ដើម្បីថែរក្សាព្រលឹងព្រះនាងវរកៈ បុត្រីព្រះអង្គ ដែលត្រូវក្រពើនេនធុនស៊ី។ ព្រះវិហារសសរ១០០​បែរមុខទៅទិសខាងជើង ខុសពីព្រះវិហារដទៃទៀត។ រយៈពេល១០០ឆ្នាំក្រោយមក ព្រះវិហារត្រូវបានបំផ្លាញដោយរន្ទះបាញ់ ដែលបានធ្វើអោយសសរ២២ដើមឆេះអស់ ហើយព្រះពុទ្ធបដិមា​ប្រលាក់​ដោយផ្សែងភ្លើង។ ដោយសារគ្រោះធម្មជាតិនេះ ប្រជាជននៅទីនោះ​បានស្ថាបនា​ព្រះវិហារនេះឡើងវិញ ប៉ុន្តែមានសសរតែ៧៨ដើមទេ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ១៩៧៨ ព្រះវិហារសសរ១០០ត្រូវបានរុះរើ​សាងសង់ឡើងវិញ ដោយមានបណ្ដោយ៣៥ម៉ែត ទទឹង១៨ម៉ែត កំពស់២៣ម៉ែត និងសសរ១១៦ដើម។ ព្រះវិហារថ្មី​ត្រូវបានស្ថាបនា​រួចរាល់និងបច្ចុះសីមានៅថ្ងៃទី១៤ មករា ១៩៩៨។
ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំព្រេច
ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​ព្រេច​ ស្ថិតនៅខេត្តមណ្ឌលគិរី និង ខេត្តក្រចេះ ត្រូវ​បាន​ បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ព្រះ​រាជ​ក្រឹត្យ​ចុះ​ថៃ្ង​ទី១​ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​១៩៩៣​ ត្រូវបាន កំ​ណត់​ទៅ​លើ​ផៃ្ទ​ដី​ដែល​មាន​ទំ​ហំ​ ២២២៥០០ហិចតា​។ ​ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​ព្រេច​ គឺ​ជា​តំ​បន់​សំ​បូរ​បែប​នៃ​ទី​ជំ​រក​ សត្វ​ព្រៃ​ដែល​លាត​សន្ទឹង​ពី​ព្រៃ​បៃ​តង​នៃ​តំ​បន់​ភ្នំ​ រហូត​ដល់​តំ​បន់​ព្រៃ​ល្បោះ​ និង​វាល​ស្មៅ​សើម​ ឫ(តំ​បន់​កោះ​ញែក​)។​ ភាព​សំ​បូរ​បែប​នៃ​ជំ​រក​សត្វ​ទាំង​នោះ​បាន​ទ្រ​ទ្រង់​ប្រ​ភេទ​សត្វ​សំ​ ខាន់ៗ​ ថ្នាក់​ពិ​ភព​លោក​ជា​ច្រើន​ដែល​ដំ​ណាង​នៃ​អេ​កូ​ឡូ​ស៊ី​ នៃ​ព្រៃ​ល្បោះ​និង​ព្រៃ​ស្រោង​។ ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​នេះ​ជា​តំ​បន់​ស្នូល​ធំ​ជាង​គេ​បំ​ផុត​នៃ​ពពួក​ដំ​រី​ អា​ស៊ី​នៅ​ ខ្ពង់​រាប​ខាង​កើត​នេះ ។យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ក៏​មាន​ដំ​រី​ចំនួន​ (៤២​ក្បាល​) រួម​ទាំង​ដំរី​កូន​ និង​ដំ​រី​ជំ​ទង់​ជា​ច្រើន​ក្បាល​ដែល​ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ ដោយ​ម៉ា​ស៊ីន​ថត​ស្វ័យ​ប្រ​វតិ្ត​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០២​។ ពពួក​តិ​ណា​សី​សត្វ​ ដូច​ជា​ទន្សោង​ ខ្ទីង បាន​រស់​នៅ​តំ​បន់​នេះ​ ហើយ​រមាំង​ដែល​ជា​ប្រ​ភេទ​សត្វ​ដែល​ទទួល​រង​ការ​ គំ​រាម​កំ​ហែង​ខ្លាំង​ក៏​មាន​វត្ត​មាន​នៅ​ទី​នោះ​ដែរ​ លើស​ពីនេះ​ពពួក​សត្វ​មំ​សា​សី​ ដូច​ជា​ ខ្លា​ធំ​ ខ្លារ​ខិន ​ខ្លា​ពពក​ ខ្លា​ភ្ញី​ថ្ម​កែវ​ ឆ្មា​ព្រៃ​ ឆែ​បា​ព្រៃ​ ក៏​មាន​វត្ត​មាន​យ៉ាង​ច្រើន​នៅ​តំ​បន់​ទន្លេ​ដែរ​។ ភាព​ផេ្សង​គ្នា​នៃ​ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​ព្រេច​ មាន​សា​រះ​សំ​ខាន់​ណាស់​ សំ​រា​ប់ពពួក​ពាន​រជាតិ​ ដូច​ជា​ ទោច​ថ្ពាល់​លឿង​ ស្វា​ក្រ​វាត់​ ស្វា​ព្រាម​ និង​ប្រ​ភេទ​បក្សី​ភ្នំ​ ដូច​ជា​ កេង​កង​ធំ​ ភូ​វាំង​ ទា​ព្រៃ​ស្លាបស​ ក្ងោក​។ល។​​ ក្រៅ​ពី​នេះ​ តំ​បន់​ដី​សើម​ក៏​ជា​តំ​បន់​ដែល​ជា ជម្រក​ដ៏​​សំ​ខាន់​របស់​ ពពួក​សត្វ​កៀ្រល​ ត្រ​យង​យក្ស​ ត្រ​ដក់​តូច​ និង​សត្វ​-​ក​ស​ផង​ដែរ​។
ពួក​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ​បាន​អះ​អាង​ថា​ បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ប្រ​ភេទ​សត្វ​សំ​ខាន់ៗ​ដែល​ធ្លាប់​រស់​​នៅ​ទីនេះ​មាន​វត្ត​ មាន​ និង​បង្ហាញ​រូប​ឡើង​វិញ បន្ទាប់​ពី​មាន​ស​កម្មភាព​ការ​ពារ​យ៉ាង​តឹង​តែង​ចាប់​តាំង​ពី​ ឆ្នាំ​២០០២​មក​។ កន្លង​មក​សកម្ម​ភាព​ខុស​ច្បាប់​ ដូច​ជា​ការ​នេ​សាទ​ខុស​ច្បាប់​ ដោយ​ប្រើ​គឿ្រង​ផ្ទុះ ​ដាក់​ថ្នាំ​បំ​ពុល​សត្វ​ ដាក់​អន្ទាក់​ បរ​បាញ់​សត្វ​ ក្នុង​សម័យ​ស្រុក​មាន​សង្គ្រាម​បាន​គំ​រាម​កំ​ហែង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​ជីវះ​ ចម្រុះ​ និង​ប៉ះ​ពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​ការ​រស់​នៅ​ របស់​បង​ប្អូន​ជន​ជាតិ​ តែ​ពេល​នេះ​អ្វីៗកាន់​តែ​ប្រ​សើរ​ឡើង​ជាង​មុន​ហើយ​។
មើលផងដែរ
ដែនជំរកសត្វព្រៃនៅកម្ពុជា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តមណ្ឌលគិរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រចេះ
ប្រាសាទភ្នំបាខែង
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទភ្នំបាខែងត្រូវបានកសាងនៅឆ្នាំ៩០៧នៃគ.ស ក្នុងរាជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១។ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅចំពីលើកំពូលភ្នំធម្មជាតិមួយ ដែលមានទីតាំងនៅចំកណ្តាលទីក្រុងយសោធរបុរៈ ឬអង្គរទី១ហើយស្ថិតនៅចន្លោះប្រាសាទអង្គរវត្ត និងក្រុងអង្គរធំ។ ចាប់ពីជើងភ្នំរហូតដល់កំពូលនៃប្រាសាទមានកម្ពស់ ៧៨ម៉ែត្រ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅចន្លោះភ្នំពីរទៀតដែរគឺ ភ្នំក្រោម និងភ្នំបូក ។ ប្រាសាទភ្នំបាខែងជាប្រាសាទមួយស្ថិតនៅលើភ្នំធម្មជាតិ ដែលគេចាត់ទុកជា ប្រាសាទភ្នំមានតួប៉មប្រាំខ្វែងគ្នា និងមានប្រាំថ្នាក់។ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅខាងឆ្វែងដៃផ្លូវពី ប្រាសាទអង្គរវត្តទៅ ប្រាសាទបាយ័ន ជាកន្លែងដែលអាចទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរបានយ៉ាងច្រើននៅពេលថ្ងៃលិច។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី៩ និងដើមសតវត្សរ៍ទី១០ នៅរាជព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ (៨៨៩-៩១០) ដែលគោរពព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ភ្នំបាខែងមានកំពស់ ៦៥ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទភ្នំបាខែងមានកំពូល ១០៩ និងមានកំពស់ ៤៥ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះតំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុ។ ប្រាសាទនេះមាន៧ជាន់ គឺជាន់ក្រោម ថ្នាក់ទាំងប្រាំ និងជាន់លើ ដែលតំណាងឱ្យឋានសួគ៌៧ជាន់របស់ ព្រះឥន្ទនៅក្នុងទេវកថារបស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ កនែ្លងដែលភ្ញៀវទេសចរបរទេស តែងតែមកពពាក់ពពូនគ្នា មុនពេលដែលពួកគេត្រូវបញ្ចប់ ដំណើរទេសចរណ៍នៅលើទឹកដី ខេត្តសៀមរាប មុនពេល ដែលរាត្រីកាលមកដល់នោះ គឺប្រាសាទភ្នំបាខែង ទីនោះគឺជាទីប្រជុំនូវភ្ញៀវទេសចរ រាប់រយនាក់ក្នុងមួយថៃ្ងៗ ដើម្បីមើលថៃ្ងលិច និងមើលទេសភាព នៅតំបន់អង្គរស្ទើរតែទាំងមូល ។
ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទ
ប្រាសាទនេះពិតជាមានលក្ខណៈពិសេសដោយសារតែប្រាង្គទាំង ១០៨មានលក្ខណៈតម្រៀបស្មើៗគ្នាគឺ ១២ ប្រាង្គធំកណ្តាលមួយនៅជាន់ខាងលើ។ សព្វនេះ ប្រាង្គមួយចំនួនធំត្រូវបានដួលរលំ។ ប្រាង្គទាំង១២ នៅតាមថ្នាក់និមួយៗគឺតំណាងឱ្យសត្វទាំង១២ នៃឆ្នាំ ហើយប្រាង្គទាំង ១០៨នោះ ប្រហែលជានិមិត្តសញ្ញានៃចន្លោះពេលតាមច័ន្ទគតិទាំង៤ ដែលមានរយះពេល ២៧ថ្ងៃ នៃចន្លោះពេលនិមួយៗ។ នៅតាមទិសនិមួយៗ យើងអាចមើលតែ ៣៣ប្រាង្គប៉ុណ្ណោះ នេះតំណាងឱ្យចំនួនទេវតាទាំង៣៣ ក្នុងព្រហ្មមញ្ញសាសនា។ ជណ្តើរឡើងប្រាសាទនេះមានលក្ខណៈចោទខ្លាំង។ នៅតាមជណ្តើរនៃថ្នាក់ទាំង៥ មានតោឈយាមផ្លូវ។ ប្រាសាទនេះមានកំពែងថ្មបាយក្រៀមព័ទ្ធជុំវិញ ដែលមានគោបុរៈ។ ក្រៅពីនេះមានកូនប្រាសាទនៅខាថជើងដែលមានតំកល់លឹង្គពីរ និងមានបណ្ណាល័យពីរ។ នៅលើភ្នំនេះមានព្រះបាទជាន់ទុកដែលស្ថតនៅចំកណ្តាល នៃផ្លូវចូលទៅកាន់ប្រាសាទ។ នៅប្រាង្គកណ្តាលដើមឡើយមានតំកល់លឹង្គព្រះឥសូរ។ ប្រាង្គនេះមានទ្វាចូលតាមទិសទាំងបួន។ ប្រាង្គទាំងបួននៅជាន់ខាងលើក៏មានតំកល់លឹង្គព្រះឥសូរផងដែរ តែមានទ្វាចូលតែពីរទិស។ ប្រាង្គកណ្តាលមានចំលាក់អប្សរា។ សិលាចារិកមាននៅផ្នែកខាថលិចនៃទ្វាខាងជើងនៃប្រាង្គកណ្តាល។ តាមសិលាចារិក ប្រាសាទភ្នំបាខែងគឺស្ថិតនៅចំកណ្តាលទីក្រុង យសោធបុរ។ នេះត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយការរកឃើញស្លាក់ស្នាមកំពែងចាស់របស់ទីក្រុង នៅចុងសតវត្សរ៍ទី៩។ ប្រាសាទនេះមានឈ្មោះដើមថា យសោធរគិរី ។ ក្រោយមកគេហៅថា ភ្នំកណ្តាល ។ ការហៅនេះប្រហែលជាគេគិតទៅលើការប្រៀបធៀបរវាងភ្នំបូក និងភ្នំក្រោម ហើយភ្នំនេះនៅកណ្តាលគេ។ បច្ចុប្បន្នគេហៅថាប្រាសាទភ្នំបាខែង។ យើងរកឃើញឈ្មោះនេះជាលើកដំបូងនៅក្នុងសិលាចារិករបស់ប្រាសាទនៅសតវត្សរ៍ទី១៦។
ខ្សែទឹកអាត្លង់ទិកខាងជើង
thumb|right|500px|រាប់ពីក្រោមទៅ៖​[[ខ្សែទឹកអេក្វាទ័រខាងជើង​→​ខ្សែទឹកឈូងសមុទ្រម៉ិកសិក​→​ខ្សែទឹកអាត្លង់ទិកខាងជើង​→​ទៅខាងជើងជាខ្សែទឹកហ្គ្រីនលែនខាងកើត ទៅកើតជាខ្សែទឹកណរវេយ ទៅត្បូងជាខ្សែទឹកខាណារី]] ខ្សែទឹកអាត្លង់ទិកខាងជើង (ជាភាសាអង់គ្លេស៖North Atlantic Current) ជាខ្សែទឹកមហាសមុទ្រម៉ិកសិក ក្ដៅនិងមានថាមពលខ្លាំង ដែលបន្តពីខ្សែទឹកឈូងសមុទ្រទៅទិសឦសាន។ នៅខាងលិចប្រទេសអៀរឡង់ វាបែកចេញជា២គឺ មួយជាខ្សែទឹកខាណារីដែលហូរទៅខាងត្បូង និងមួយទៀតហូរទៅខាងជើង តាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រនៃអឺរ៉ុបពាយ័ព្យ។ មែកធាងផ្សេងទៀតមានខ្សែទឹកអៀមីងហ្គើរនិងខ្សែទឹកណរវេយ។ ដោយសារតែខ្សែទឹកនេះដឹកនាំដោយចរន្តវិលវល់ទែរម៉ូហាលីន ( thermohaline circulation) គេអាចចាត់ទុកថាបាជាផ្នែកដឹកនាំដោយខ្យល់បក​របស់ខ្សែទឹកឈូងសមុទ្រម៉ិកសិក ដែលហូរទៅខាងកើតនិងខាងជើង ឆ្ងាយចេញពីឆ្នេរអាមេរិកខាងជើង កាត់តាមមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក​ ចូលទៅក្នុងមហាសមុទ្រអាកទិក។ គេសង្ស័យថាកំនើនកំដៅផែនដី​មានផលប៉ះពាល់ទៅលើខ្សែទឹកនេះ។
ប្រាសាទភ្នំបាខែង
ព្រះបាតជាន់ទុក
សូមបញ្ជាក់ថា រូបព្រះបាតជាន់ទុកត្រូវបានឆ្លាក់តម្កល់នៅទីកន្លែងសំខាន់ៗចំនួន៣កន្លែងគឺនៅលើភ្នំបាខែង លើភ្នំគូលែន និងនៅលើភ្នំសន្ទុក ដែលជានិមិត្តរូបនៃការប្រតិស្ថានព្រះពុទ្ធបាទជាន់ទុកនៅក្នុងស្ថានទាំងបីតួយ៉ាងដូចជា នៅលើភ្នំសន្ទុកតំណាងឱ្យព្រះពុទ្ធជាន់ទុកនៅស្ថានបាតាលលោកមួយ នៅលើភ្នំបាខែងតំណាងឱ្យព្រះពុទ្ធបាតជាន់ទុកនៅស្ថានមនុស្សលោកមួយ និងនៅលើភ្នំគូលែនតំណាងឱ្យព្រះពុទ្ធបាតជាន់ទុកនៅក្នុងស្ថានទេវលោកមួយ ។
ហោត្រៃ
មានតួប៉មធ្វើអំពីថ្មភក់ចំនួន២ ស្ថិតនៅខាងមុខបរិវេណខឿនប្រាសាទនៃទីធ្លានៃផហនែកខាងក្រោមទិសខាងកើត តួប៉មនេះត្រូវបានហៅថា ហោត្រ័យជាកន្លែងសម្រាប់ដាក់វត្ថុផ្សេងៗដូចជាគម្ពីរធម៌ និងក្បួនច្បាប់ផ្សេងៗ ។ ហោត្រៃនេះតំណាងឱ្យព្រះពន្លោងដែលជារាជបណ្ណាល័យ ហើយក៏ជាទីកន្លែងសក្ការៈបូជាចំពោះព្រះគណេសផងដែរ ព្រះអង្គមានចំនេះដឹងជ្រៅជ្រះបំផុត និងជាអាទិទេពគ្រប់គ្រងគម្ពីរវេទទៀតផង ។
សិលាចារឹក
ប្រាសាទភ្នំបាខែង ដែលមានឈ្មោះដើមតាមនាមសិវលិង្គ ដែលកម្កល់នៅលើកំពូលថា ស្រី យសោធរេស្វរៈ ជាភាសាបាលី ឬសំស្រ្តឹត ដែលមានន័យថា ម្ចាស់ប្រកបដោយមង្គល ភាពល្បីល្បាញនៃភាពស្រស់ផូរផង់គឺសំដៅលើព្រះសិវៈ។ បើតាមសិលាចារឹកស្តុកក់ធំលេខ K-២៣៥ ប្រាសាទនេះស្ថាបនាឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១(៨៨៩-៩១០) ថ្វាយទេពសិវៈ ។ តាមសិលាចារឹកស្តុកកក់ធំលិង្គដែលតម្កល់នៅប្រាង្គកណ្តាល ដោយព្រះរាជគ្រូនាម វាមសិវៈ មានឈ្មោះថា យសោធរេស្វរៈ គឺជាព្រះរាជានៃយសោធរៈ ដែលមានន័យថាការបង្ហាញនៃសិវៈ ជាម្ចាស់នៃព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១។ នៅជុំវិញលិង្គ គេត្រូវព្រះលានមួយហៅថា សិវៈក្សេត្រៈ ដែលត្រូវដាំដើមឈើធំៗជាកន្លែងដែលឥសីធ្វើសមាធិ។ ព្រះលានសិវៈក្សេត្រមានទំហំលាតសន្ធឹង ដល់ទៅ១ពាន់ហត្ថព័ន្ធជុំវិញលិង្គ។ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប ភ្នំបាខែង
ឃុំត្រឡាច
ព្រំប្រទល់ឃុំ
មានព្រំប្រទល់ដូចខាងក្រោម ៖
បញ្ជីភូមិ
មាន១០ភូមិ ៖
ប្រភព
__បង្ខំមាតិកា__
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកទ្រាំង ត្រឡាច
ឃុំត្រពាំងធំខាងត្បូង
មួយនៅក្នុងស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ មាន១៣ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកត្រាំកក់ ត្រពាំងធំខាងត្បូង
ធ្នូរង្វង់
thumb|280px| thumb|280px| ធ្នូ AB + ធ្នូ CD = ធ្នូ BC + ធ្នូ AD ក្នុងធរណីមាត្រ ធ្នូនៃរង្វង់គឺជាខ្សែកោងដែលភ្ជាប់ដោយពីរចំនុចផ្សេងគ្នា។ ក្នុងរូបខាងស្តាំ
ប្រវែងធ្នូរង្វង់ដែលមានកាំ \, r និង មុំផ្ចិត \theta \, (គិតជារ៉ាដ្យង់) កំនត់ដោយរូបមន្ត
ដែល
គេបាន
ដោយរក\, L ជាអនុគមន៍នៃ \, \theta គេបាន
នៅពេលដែលចំនុចចុងសងខាងនៃធ្នូជាចំនុចចុងសងខាងនៃអង្កត់ផ្ចិតរង្វង់ គេអាចហៅធ្នូថាជាកន្លះរង្វង់។
គេមានបួនចំនុចA B C និង D នៅលើរង្វង់តែមួយ។ ប្រសិនបើអង្កត់ធ្នូ [AC] និង [BD] កែងគ្នា នោះគេបានផលបូកររវាងង្វាស់ធ្នូដែលឈមគ្នាមានតំលៃស្មើគ្នា។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្សែកោង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រង្វង់និងស៊្វែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
ថ្នាក់ពាក្យ
នៅ​ក្នុង​ភាសា​ណា ក៏​តែង​តែ​មាន​ចែក​ថ្នាក់​នៃ​ពាក្យ​ទាំង​អស់។ ការ​ធ្វើ​បែប​នេះ​គឺ​ជា​ក្បួន​វេយ្យាករណ៍​មួយ ដែល​អាច​ឲ្យ​ជនជាតិ​នោះ ប្រើ​ប្រាស់​ភាសា​បាន​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ តាម​ក្បួន​ខ្នាត​ផង​ដែរ។ តួយ៉ាង​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​យើង​ក៏​មាន​ផង​ដែរ។ ថ្នាក់​ពាក្យ​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​យើង មាន​ចំនួន​៨ គឺ៖ (ការអះអាងបែបនេះមិនទាន់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៅឡើយទេដោយហេតុថាមិនមែនគ្រប់ពាក្យខ្មែរដែលមានសុទ្ធតែអាចចាត់ចូលទៅក្នុងថ្នាក់ពាក្យទាំង៨នេះទេ។ដូចនេះសូមអ្នកនិពន្ធពិនិត្យសារជាថ្មីម្ដ
អត្ថបទ​ទាក់​ទង[a
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វេយ្យាករណ៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ថ្នាក់​ពាក្យ​ខ្មែរ
ចលនាអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ
ចលនាអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ត្រូវបានបែងចែកជា៤ផ្នែកគឺ ចលនាអក្សរសិល្ប៍ប្រែប្រួលតាមឥទ្ធិពលសាសនា ៖
ពុទ្ធនិយម
ខ្លឹមសាររឿងបានបង្ហាញពីជាតិកំណើតព្រះពោធិសត្វ ការសរជាតិ ឬខ្លឹមសារមួយចំនួនបម្រើទ្រឹស្តី ឬពាក្យទូន្មានរបស់ព្រះពុទ្ធអង្គ។ ការដោះស្រាយទំនាស់គឺប្រើធម៌អហិង្សា ខន្តី ការមិនតបតដោយកម្រោល។ គេចែក​អក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយម ជាបីទៀត​គឺ​៖ ពុទ្ធនិយមសុទ្ធសាធ មាន​នៅក្នុង​រឿងទសជាតក ដូចជា​ សុវណ្ណសាមជាតក ព្រះវេស្សន្តរជាតក ជាដើម​ និង ពុទ្ធនិយមក្លាយ មាន​នៅក្នុង​រឿងបញ្ញាសជាតក ដូចជា រឿងសពសិទ្ធ រឿងក្រុងសុរាម្រិត និង "ពុទ្ធនិយមហួសហេតុ'' ជាដើម ​។
ព្រហ្មណ៍និយម
ខ្លឹមសាររឿងបានបង្ហាញពីការបង្ក្រាបនៃសភាវៈល្អ ទៅលើ សភាវៈអាក្រក់។ ការដោះស្រាយគឺដោយប្រើសង្គ្រាមវេទមន្ត មហិទ្ធិរិទ្ធសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាទំនាស់។ ឧទា. រឿងរាមកេរ្តិ៍ រឿងរាមាយណ:... ។
អក្សរសិល្ប៍ខេមរនិយម
រឿងនេះបានបង្ហាញពីបញ្ហានានាច្រើនករណី ដែលកើតមានឡើងនៅក្នុងសង្គមមនុស្ស ដូចជាបញ្ហាស្នេហា ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ជំនឿ សាសនា ជីវភាពរស់នៅក្នុងសង្គម។ វិធីដោះស្រាយក្នុងរឿងច្រើនប្រើសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួន។ ឧទា. រឿងកុលាបប៉ៃលិន រឿងផ្កាស្រពោន រឿងទុំទាវ... ។
អក្សរសិល្ប៍បរទេសនិយម
ខ្លឹមសារនៃរឿងបានបង្ហាញពីបញ្ហាទំនាក់ទំនង រឿងរ៉ាវផ្សេងៗនៅ ប្រទេសដទៃ ឬក៏ជារឿងដែលធ្វើការបកស្រាយ ប្រែមកពីភាសាគេ មកជាភាសាជាតិខ្មែរ នៅរក្សាខ្លឹមសារដដែល។ ការដោះស្រាយរឿងស្របតាមស្ថានភាពពិតៗនៅជាតិសាសន៍នោះ។ ឧទា. រឿងភ្នំក្រហម រឿងកិត្តិយសនិងស្នេហា...
ប្រាសាទប្រែរូប
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទប្រែរូបមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ២៣០០ ម៉ែត្រ ពីផ្លូវខ្វែងវង់ធំនិងវង់តូចនៃ តំបន់អង្គរក្នុងខេត្តសៀមរាប ត្រង់ជ្រុងស្រះស្រង់នៃផ្លូវកែងកាច់ទៅទិស ខាងជើង និងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ៥០០ ម៉ែត្រ ពីខាងត្បូងតំបន់ទក្សិណនៃបារាយណ៍ ទិសបូព៌ា គឺត្រង់បង្គោលគីឡូម៉ែត្រលេខ១៦។ ប្រាសាទប្រែរូបត្រូវបានកសាងឡើង នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១០ ក្នុងគ.ស. ៩៦១ ដោយ ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ បច្ឆាមរណៈ ព្រះនាម "សិវលោក" ដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយចំពោះលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ប្រាសាទប្រែរូបត្រូវបានប្រារព្ធឧទ្ទិសឆ្លងសិវលិង្គសម្រាប់រាជ្យឈ្មោះ រាជេន្ទ្រវរ្ម័ន នៅឆ្នាំ៩៦១ នៃគ.ស ដោយព្រះបាទកម្រងតេងអញស្រីរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទេវ។ ប្រាសាទប្រែរូប ជាប្រាសាទភ្នំដែលត្រូវបានកសាងឡើងដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទប្រែរូបនេះ បានសាងឡើងក្រោយ ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត ក៏ប៉ុន្តែប្រាសាទនេះ មានសភាពដូចគ្នាបេះបិទ ជាមួយប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត ពោលគឺ ប្រាសាទដែលបានកសាងឡើង ជាប្រាសាទភ្នំព្រមទាំង មានថែវលេចលយចេញ តាំងពីពេលកសាងមកម្ល៉េះ ហើយមានរៀប ជាបន្ទប់វែងៗ សំយុងមកក្រោមទៀត។ តាមការបង្អាញពីមន្ដ្រីផ្នែកបុរាណវិទ្យា នៃក្រសួងវប្បធ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានឲ្យដឹងដែរថា តាមសិលាចារឹករបស់ ប្រាសាទប្រែរូបបានបញ្ជាក់នូវកាលវេលា នៃការកសាងយ៉ាងច្បាស់ ព្រមទាំងបានបញ្ជាក់អំពី ព្រះរាជវង្សនៃ ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ន័ន ដែលព្រះអង្គបានសាង លិង្គឈ្មោះ រាជេន្ទ្រភទ្រេស្វរៈ ដាក់នៅនឹងតួប្រាសាទកណ្តាល ហើយក៏មានបង្អាញដោយរូប សំណាកព្រះអង្គតម្កល់នៅ នឹងប្រាសាទតាមជ្រុងផងដែរ ដែលសុទ្ធសឹង ទាក់ទងទៅនឹង លទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ប្រាសាទប្រែរូបត្រូវបានកំណត់អត្ថន័យជាទូទៅថា ជាទីកន្លែងសម្រាប់បូជាព្រះសព ឬការប្រែរូបរាងកាយពីសាកសពទៅជាផេះផង់។ ការហៅឈ្មោះនេះដោយសារគេយល់ថា អាងមួយមានរាងទ្រវែងចតុកោណកែងសាងអំពីថ្មភក់ លម្អនៅចំពីមុខជណ្តើរឡើងទៅប្រាង្គខាងលើគឺជាក្តារមឈូសសម្រាប់ដាក់សាកសពព្រះរាជាហើយត្រូវបានបូជានៅទីនោះ។ នៅពេលបូជាព្រះសពឱ្យក្លាយជាផេះ និងកម្ទេចឆ្អឹងហើយ គេក៏អាចប្រមូលយកទៅលាងនៅឯតួប៉មចំហមួយដែលមានរាងដំបូលរាងជាសាជីសាងអំពីថ្មបាយក្រៀមមានសសរចំនួនបួនស្ថិតនៅទិសឦសាន។ នៅខាងក្នុងតួប៉មមានមានផ្ទាំងថ្មភក់មួយក្នុងទម្រង់ជាត្បាល់កិនរាងការ៉េ ដែលមានចង្ហូរទឹកចេញ។ ប៉ុន្តែការយល់ឃើញរបស់អ្នកស្រុកខាងលើមិនត្រឹមត្រូវទេ អាងដែរពួកអ្នកស្រុកថាជាក្តារមឈូសនោះគឺជាតម្រសម្រាប់ទ្ររូបសំណាក់គោននិ្ទដែលជាយានជំនិះរបស់ព្រះឥសូរ ព្រោះប្រាសាទនេះកសាងឡើង ដើម្បីឧន្ទិសថ្វាយដល់ព្រះឥសូរក្នុងសាសនាព្រហ្មញ្ញសាសនា រីឯទម្ររាងត្បាល់កិន តាមពិតជាទម្រយោនីរបស់ព្រះនាងឧមាសម្រាប់ទ្រសិវៈលិង្គរបស់ព្រះឥសូរ។
ឯកសារយោង
ប្រែរូប
ឃុំជាងទង
មួយនៅក្នុងស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ មាន១៦ភូមិ ។
សូកូឡា
ស៊ុកូឡា
ស៊ុកូឡា(Chocolate)មានដើមកំណើតនៅ ម៉ិចស៊ិកូ (Mexico) ជាមួយ និង​ឥណ្ឌាអាកទិច(Aztec Indians)​ ហើយបានមកដល់ ប្រទេសអេស្ប៉ាញ(Spain) តាមរយះអ្នករុករកតាម កប៉ាល់ ជនជាតិអេស្ប៉ាញ។គ្រីស្ដ ស្តុបកូឡុំ(Christopher Columbus) បានប្រទះនិង គ្រាប់កាកាវ ជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៥០២។ពួកអ៊ែកទិច(Aztec)បានប្រើគ្រាប់កាកាវដើម្បីបង្កើតរសជាតិល្វីង  ភេសជ្ជៈ ដែលមាន ពពុះ ត្រូវបាន គេហៅថា ខូកូលាស (tchocolast) ដែល ត្រូវបានគេផឹក នៅកំឡុងពេល ប្រារព្ធ ពិធី បុណ្យ សាសនា ។​​​​ជនជាតិអេស្ប៉ាញ ពេលនោះ ពុំទាន់ ពេញចិត្ត និង គ្រាប់កាកាវ នៅឡើយទេ ប៉ុន្ដែ ពួកគេ នៅតែ បន្ត ការនាំចូល កាកាវ ដដែល។ស្ដេច ឆាលែសទីមួយ(Charles I) បានទទួលទិញ នូវ ទំនិញតាមកប៉ាល់ នៅ ឆ្នាំ ១៥២៥។ អេស្ប៉ាញ បានបន្ដវេនផ្ដាច់មុខ ទៅលើជំនួញកាកាវ អស់រយះពេល ប្រហែល ១០០ ឆ្នាំមកហើយ។ទោះបីជាកាកាវបានមកដល់ ប្រទេសអ៊ីតាលី(Italy) នៅចុងសតវត្សទី១៦ ក៏ដោយក៏ វាបានត្រឹមតែជាអាជីកម្មនៅក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញតែប៉ុណ្ណោះ រហូតដល់ ឆ្នាំ ១៦១៥ នៅ ពេល ដែល ស្ដេចល្វីទី១៣(Louis XIII) បានរៀបការ ជាមួយនិង ព្រះនាងអានអហ្វអូស្រៀ(Anne of Austria) ដែល ជា បុត្រី របស់ស្ដេច ភីលីពទី៣(Philip III) នៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ។ស៊ុកូឡា ត្រូវបាន គេ យកទៅ ទទួល ភ្ញៀវក្នុង ពិធីមង្គលការ របស់ពួកទ្រង់ នៅ ទីក្រុងប៉ារីស(Paris) ហើយបន្ទាប់ពីនោះមក មិន យូរប៉ុន្មាន វាបានក្លាយជាភេសជ្ជៈដ៏ពេញនិយម សម្រាប់អភិជន ជនជាតិ បារាំង។នៅកំឡុង សតវត្ស ទី១៦ និង១៧ ស៊ុកូឡា បានក្លាយជា ភេសជ្ជៈ ដ៏ មាន ប្រជាប្រិយភាព បំផុត នៅក្នុង ប្រទេសអេស្ប៉ាញ។អាហារ ដ៏ មានប្រជាប្រិយ នៅពេលនោះ គឺ នំស្ពោតនិងខ្សោកដូចអេប៉ុង (Sponge Cake) នំម៉ាចស្ពេន (Marzipan) នំទួរុន(Turron)  ស្ករ ឬ នំរសជាតិ ផ្លែឈើ (ផ្លែឈើដែលមានពណ៍ថា្ល) ។រីឆាដ ហ្វដ(Richard Ford)​ នៅ ក្នុង សៀវភៅ ហ្គេតដឺរីង ហ្រ្វម ស្ប៉ាន (Gatherings From Spain) បាននិយាយថា សម្រាប់ ជនជាតិអេស្ប៉ាញ តែ គឺ សម្រាប់ ជនជាតិ អង់គ្លេស ហើយ កាហ្វេ សម្រាប់ ជនជាតិបារាំង (ហេតុការណ៍នេះត្រូវគេឃើញ ស្ទើរតែ​គ្រប់ ទី កន្លែង ហើយ វាតែងតែ ឥតខ្ចោះ) ។សព្វថ្ងៃនេះ ប្រទេស អេស្ប៉ាញ គឺជា អ្នកផលិត ស៊ុកូឡា ដ៏ចម្បង ដែលមាន រោងចក្រផលិត ស៊ុកូឡា​ធំៗ ចំនួន៥០ កន្លែង និង រោងចក្រតូចៗ ជាច្រើន កន្លែងទៀត រាប់មិនអស់។ ស៊ុកូឡា របស់ ប្រទេសអេស្ប៉ាញ គឺ នៅតែ មាន គុណភាពល្អ ឥតខ្ចោះ ដដែល។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ក៏ ការ ផលិត ស៊ុកូឡា នៅមិនទាន់មានទីផ្សារទូលំទូលាយ នៅឡើយទេ។
ប្រទេសប៊ែលស្ស៊ិច
ប្រទេសប៊ែលស្ស៊ិច (ភាសាអង់គ្លេស: Belgium) មានឈ្មោះផ្លូវការថា រាជាណាចក្រប៊ែលស្ស៊ិច ដែលមានផ្ទៃដី 30,528 km² និងប្រជាជន 11,007,020 នាក់ ក្នុងឆ្នាំ២០១១។ ប្រទេសនេះណមានរាជធានីឈ្មោះ ប្រ៊ូស្ស៊ែល។
ឃុំគុស
មួយនៅក្នុងស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ មាន៣០ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកត្រាំកក់ គុស
សុខ អាន
សម្តេចវិបុលបញ្ញា សុខ អាន (១៦ មេសា ១៩៥០ - ១៥ មីនា ២០១៧) ជាអតីត​ឧបនាយករដ្ឋមន្ដ្រី និងរដ្ឋមន្ដ្រីទទួលបន្ទុកទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ដ្រី នៃរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ លោកចាប់ផ្តើមក្លាយជាសមាជិករាជរដ្ឋាភិបាលចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៣ រហូតដល់ពេលមរណៈ និងជាអតីតសមាជិករដ្ឋសភាពនៃមណ្ឌលខេត្តតាកែវ។ បន្ថែមពីនេះ លោកក៏ជាអតីតជាសមាជិកគណៈកម្មធិការអចិន្រ្តៃយ៍នៃគណៈប្រជាជនកម្ពុជា។
កិត្ដិយស គ្រឿងឥស្សរិយយស
ឯកឧត្ដម សុខ អាន ទទួលគ្រឿងឥស្សរិយយស
ឯកសារ​យោង​
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ-សមាជិករដ្ឋសភាកម្ពុជា
ចំណែកថ្នាក់នៃភាវៈរស់
ចំណែកថ្នាក់នៃភាវៈរស់ ចំណែកថ្នាក់នៃភាវៈរស់ គឺជាការបែងចែកប្រភេទវត្ថុ ឬភាវៈរស់ទៅតាមលក្ខណៈដូចគ្នា។
ប្រវត្តិនៃចំណែកថ្នាក់របស់ភាវៈរស់
អ្នកដែលបង្កើតប្រព័ន្ធចំណែកថ្នាក់មុនដំបូងគេ គឺ លោកអារីស្តូត ជនជាតិក្រិច ជាទស្សនៈវិទូ។ ២០០០ឆ្នាំមុន ទស្សនៈវិទូម្នាក់បានបង្កើតប្រព័ន្ធមួយនៃការធ្វើចំណែកថ្នាក់ភាវៈរស់ ដោយបានហៅឈ្មោះភាវៈរស់ថា វត្តិករសាស្ត្រ (taxonomy) ។ អារីស្តូត បានបង្កើតប្រព័ន្ធ វត្តិករសាស្ត្រ ហើយបែងចែកភាវៈរស់ជា២រជ្ជៈ គឺ រជ្ជៈសត្វ និង រជ្ជៈរុក្ខជាតិ។ ចំណែកថ្នាក់បានពឹងផ្អែកទៅលើទីកន្លែងរស់នៅ និងទម្រង់របស់វា។ រជ្ជៈគឺជាក្រុមធំជាងគេបង្អស់នៃ តាក់សូណូមី។
ការហៅឈ្មោះភាវៈរស់តាមវិទ្យាសាស្ត្រ
ការូលុសលីណេ គ្រូពេទ្យជនជាតិស៊ុយអែត ជាជីវវិទូ បានប្រព័ន្ធចំណែកថ្នាក់មួយរបស់ភាវៈរស់ ដោយផ្អែកលើភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នានៃទម្រង់សាព៌ាង្គកាយ ទំហំ រូបរាង ពណ៌សម្បុរ និងរបៀបចាប់អាហារ។ ប្រព័ន្ធចំណែកថ្នាក់របស់លោក លីណេ ហៅឈ្មោះភាវៈរស់ទាំងអស់ដោយពាក្យពីរម៉ាត់ថាជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ ឬឈ្មោះឡាតាំងរបស់ភាវៈរស់។
ចំណែកថ្នាក់ទំនើប
ប្រព័ន្ធចំណែកថ្នាក់ទំនើបខុសពីប្រព័ន្ធចំណែកថ្នាក់អារីស្តូត និង លីណេ ដោយសារប្រព័ន្ធចំណែកថ្នាក់ទំនើប សិក្សាតាមតារាងប្រវត្តិ និងការវិវត្តរបស់ភាវៈរស់។ រជ្ជៈទាំងប្រាំមាន រជ្ជៈសត្វ រជ្ជៈផ្សិត រជ្ជៈរុក្ខជាតិ រជ្ជៈប្រូទីស និង រជ្ជៈម៉ូណេរ៉ា។ ប្រព័ន្ធចំណែកថ្នាក់នៃរជ្ជៈទាំងប្រាំ ផ្អែកទៅលើ ណ្វៃយ៉ូ កោសិកា អាហារ និង បំលាស់ទី។ ការហៅឈ្មោះដោយពាក្យពីរម៉ាត់ចំពោះអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ គឺមិនធ្វើឲ្យភ័ន្តច្រឡំទេ ព្រោះភាវៈរស់ពីរមិនមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រដូចគ្នាឡើយ។ រជ្ជៈនីមួយៗត្រូវបែងចែកជា សាខា → ថ្នាក់ → លំដាប់ → អំបូរ → ពួក → ប្រភេទ ៕ {| class="wikitable" ! ! ម៉ូណេរ៉ា(វេត្រាណូ) ! ប្រូទីស ! ផ្សិត ! រុក្ខជាតិ ! សត្វ ពីកោសិកា មួយឬច្រើន មួយឬ ច្រើន មួយឬ ច្រើន ដោយខ្លួនឯង ហើយខ្លះស្រូបយក អាហារពីសព៌ាង្គកាយដទៃ ដោយខ្លួនឯង ហើយខ្លះស្រូបយក អាហារពីសព៌ាង្គកាយដទៃ ពីសាព៌ាង្គកាយដទៃ (សាកសពឬ សាព៌ាង្គរស់) ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជីវវិទ្យា
ភូមិសាស្ត្រ
តាមវិគីភីឌាបារាំង ភូមិវិទ្យាគឺ​ជាការសិក្សាអំពីភូមិសាស្ត្រលើផែនដី ជាពិសេសសិក្សាអំពីផ្ទៃនៃផែនដី ។ តាមជនជាតិក្រិក នេះគឺជាការពណ៌នាមួយយ៉ាងត្រឹមត្រូវបំផុតអំពីផែនដី ។ វាជាវិទ្យា សាស្ត្រមួយដែល​ឆ្លើយតបនឹងរបកគំហើញថ្មី និងសំដៅកំណត់នយោបាយទន្ទ្រានកាន់កាប់ទឹកដីដែលមានប្រយោជន៍។ ស្ត្រាបុង (Strabon) ភូមិវិទូជនជាតិក្រិក អំឡុង​ឆ្នាំ ៥៧ ម.គ.ស.បាននិយាយថា​ ភូមិវិទ្យាជាគោលដ្ឋានសំរាប់បង្ហាត់បង្រៀន អ្នកដែលចង់មានសិទ្ធិសំរេច។
បួនទំលាប់ជាប្រវត្តិសាស្រ្តក្នុងការស្រាវជ្រាវភូមិវិទ្យាគឺ ការវិភាគលំហនៃបាតុភូតធម្មជាតិនិងមនុស្សជាតិ (ភូមិវិទ្យាប្រៀបដូចនឹងការសិក្សានៃរបាយ), បណ្តាការសិក្សាបរិវេណ(បណ្តា​​ទីកន្លែង និងបណ្តាតំបន់), សិក្សាទំនាក់ទំនងធរណី-មនុស្ស, និងស្រាវជ្រាវក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រផែនដី។ ​ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ភូមិវិទ្យាទំនើបជាវិធានប្រមូលផ្តុំគ្រប់វិទ្យាសាស្ត្រក្នុងគោលដៅស្វែងយល់ពិភពលោក និងរាល់ស្មុគ្រស្មាញធម្មជាតិមនុស្សជាតិរបស់ពិភពលោកដោយហេតុថាជាស្ពានរវាងវិទ្យាសាស្ត្រមនុស្ស និងវិទ្យាសាស្ត្ររូបនិយម, ភូមិវិទ្យាត្រូវបានចែកចេញជាបីមែកធាងចំបង គឺ
អាចនិយាយថាភូមិវិទ្យាជា"មាតានៃគ្រប់វិទ្យាសាស្ត្រ" និងជា "ជនសំយោគចំណេះដឹង"
ប្រ៊ូស្សែល
ប៊្រូស្ស៊ែល (Eng: Brussel) ជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសប៊ែលស្ស៊ិច និងសហពន្ធអឺរ៉ុប។
ភូមិសាស្ត្រ
បណ្តាភូមិវិទូនៃសម័យទំនើបតែងតែចោទសំណួរចំបងៗ ចំនួន 4 កាលបើគេទាំងអស់គ្នានិយាយដល់ផែនដី ៖ បណ្តាធនធានធម្មជាតិ
ប្រ៊ូស្សែល
នៅឆ្នាំ ២០០៧, មានប្រជាជនប្រមាណ ១៤៥,បានរស់នៅទីនោះ។ ប៉ុន្តែ ដំបន់ជំវិញនោះ មាន ១,០៣១,២១៥ នាក់ដែលរស់នៅទីនោះ ដែលធ្វើអោយវាធ្វើអោយ វាក្លាយជាទីក្រុងដ៏ធំបំផុតនៅ ប៊ែលស្ស៊ិច។
ភូមិសាស្ត្រ
ជាការពិតណាស់ ការវិភាគភូមិវិទ្យាគ្រប់ជ្រុងជ្រោយមួយទាមទារអោយមានសំណួរហូរហៀរបន្ថែមទៀត ដូចជា ( ហេតុអ្វី(why)? - កម្មវត្ថុទាំងឡាយនៃបណ្តាបុគ្គល/បណ្តាសង្គម; យ៉ាងមេច(how)? - បណ្តាទំនាក់ទំនងនៃអំណាចក្នុងលំហ; ទៅដល់ណា?(until where) - បណ្តាកំរិតព្រំដែន, បណ្តាភាពរអាក់រអួល, បណ្តាកំរិតកំណត់... )
ប្រ៊ូស្សែល
ប្រជាជនដែលរស់នៅ ប្រ៊ូស្សែល ភាគច្រើន និយាយភាសាបារាំង និង ភាសាអាល្លឺម៉ង់ ប៉ុន្តែក៏មានមនុស្សជាច្រើន ក៏និយាយភាសាដទៃទៀតដែរ ព្រោះស្នាក់ការសហព័ន្ធអឺរ៉ុប ស្ថិតនៅទីនោះ។
ភូមិសាស្ត្រ
ប្រវត្តិនៃពាក្យភូមិវិទ្យា
ភូមិវិទ្យាដែលពាក្យអង់គ្លេសប្រែថាGeography។ Geography (ដែលគួបផ្សំដោយបណ្តាពាក្យក្រិក Geo (γη) ឬ Gaea​ (γαια) មានន័យថា "ផែនដី"; និងពាក្យ​graphein​(γραφειν) មានន័យថា "បរិយាយ" ឬ "សរសេរ" ឬ "គូរផែនទី") ជាការសិក្សាអំពីផែនដីនិងកត្តាពិសេសរបស់វា ព្រមទាំងសិក្សាអំពីរបាយនៃជីវិតនៅលើផែនដី។បើបកប្រែតាមន័យត្រង់, ភូមិវិទ្យាមានន័យថា "អធិប្បាយផែនដី"។ អ្នកដែលប្រើពាក្យភូមិសាស្ត្រ (geography) មុនគេបង្អស់ គឺលោក Eratosthenes (២៧៥- ១៩៥​ ម.គ.ស.) នៅប្រទេសក្រិក។
Eratosthenes(២៧៥- ១៩៥ ម.គ.ស.) គឺជាមនុស្សដំបូងដែលប្រើភូមិសាស្រ្តនៅប្រទេសក្រិក។គេឲ្យឈោ្មះ<<យាឡា>> (γαια)។ ប្រជាជនក្រិកគឺជាមនុស្សដំបូងដែលធើ្វផែនទី។ ប៉ុនែ្តមនុស្សទាំងអស់បានគឹតថាផែនដីគឺជារាបសើ្ម។ប្រហែលប្រជាជនក្រិកបានដិងមុនគេ។មាន មនុស្សខ្លះនៅប្រទេសនោះដែលបានដឹង។
ចំណែករបស់សិក្សានេះ
thumb|185px|right|លោក Alexander Von Humbolt, អ្នកត្រួសត្រាយភូមិវិទ្យាម្នាក់ដំបូងគេ មានពីរចំណែក:
ឃុំជ័យជោគ
មួយនៅក្នុងស្រុកបូរីជលសារ ខេត្តតាកែវ មាន៧ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបូរីជលសារ ជ័យជោគ
ភូមិសាស្ត្រ
ភូមិសាស្ត្ររបស់ផែនដី
ផែនដីមាន:
ភូមិសាស្រ្តរបស់ផែនដីមានដែរ
ភូមិសាស្រ្តរបស់ប្រជាជន
ប្រជាជននៅដីមួយ។
បណ្តាទី្វបលើផែនដី
នៅផែនដីមាន៧ទ្វីប។៥មានមនុស្សរស់នៅ និង ២មិនមានមនុស្សរស់នៅ។
ភូមិវិទ្យារូបនិយម
ភូមិវិទ្យារូបនិយម សិក្សាអំពីវិទ្យាសាស្ត្រផែនដី។ វាមានគោលដៅស្វែងយល់លក្ខណះរូបធាតុនៃផែនដី ព្រមទាំងស្រទាប់ស្វែរលីតូ, ស្រទាប់ស្វែរអ៊ីដ្រូ, ស្រទាប់ស្វែរខ្យល់អាកាស, ស្រទាប់ស្វែរប៉េដូ និងស្រទាប់ស្វែរប៊ីយូ។ ភូមិវិទ្យារូបនិយមត្រូវបានចែកចេញជាច្រើនផ្នែកធំទូលាយ ដូចជា៖ thumb|400px|ផែនទីរូបធាតុនៃពិភពលោក
ភូមិវិទ្យាមនុស្ស
ភូមិវិទ្យាមនុស្សសំដៅបណ្តាទិដ្ឋភាព មនុស្ស, នយោបាយ, វប្បធម៌, សង្គម, និង សេដ្ឋកិច្ច ។ ខណះពេលដែលបញ្ហាចំបងនៃភូមិវិទ្យាមនុស្សមិនមែនជាទេសភាពរូបនិយមនៃផែនដី (មើលភូមិវិទ្យារូបនិយម),​ វាជាការពិបាកនឹងអាចប្រព្រឹត្តទៅបានដើម្បីពិភាក្សាភូមិវិទ្យាមនុស្សដោយមិនយោងទៅលើស្ថានភាពរូបនិយមដែលពោរពេញដោយបណ្តាសកម្មភាពមនុស្ស ហើយដែលភូមិវិទ្យាបរិថានកំពុងលេចធ្លោដែលជាទំនាក់ទំនងជាមួយភូមិវិទ្យាមនុស្ស និងភូមិវិទ្យារូបនិយម។ ភូមិវិទ្យាមនុស្ស ត្រូវបានចែកជាច្រើនផ្នែកធំទូលាយ, ដូចជា ៖ 400px|thumb|ដង់ស៊ីតេប្រជាជនតាមតំបន់នៃពិភពលោក, [[2006]] .
បញ្ជីសំរាំងបណ្តាឈ្មោះភូមិវិទូដែលគួរកត់សំគាល់
thumb|right|300px| ភូមិវិទូ ដោយ [[Johannes Vermeer]]
ឯកសារបង្អែក
wikipedia អង់គ្លេស
អត្ថបទដែលទាក់ទង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិវិទ្យា
ប្រាសាទកោះកេរ
១. ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
ប្រាសាទកោះកេរស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្រយ៉ង់ខាងជើង ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទកោះកេរមានចម្ងាយប្រមាណ ១២០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តសៀមរាប និងមានចម្ងាយប្រមាណ ៦០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ។ ចំណែកឯចម្ងាយពីរាជធានីភ្នំពេញមានចម្ងាយ ៤៦០គីឡូម៉ែត្រ។ គេអាចធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រាសាទកោះកេរតាមរយៈមធ្យោបាយដូចខាងក្រោម៖
សព្វថៃ្ងនេះ យ៉ាងហោចណាស់ក្នុងមួយថៃ្ង មានភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស ពី២០ ទៅ៤០នាក់ ដែលបានទៅទស្សនាតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្តកោះកេរ្តិ៍ នៅឃុំស្រយង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ បន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធបានវិនិយោគទុនធ្វើផ្លូវល្អស្អាតរួចមក។ កំណើនភ្ញៀវទេសចរណ៍ ទៅកាន់តំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ខាងលើនេះ មិនបាននិយាយពីភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុកផងទេ។ លោកខេង សុមេធ នាយកក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធ ដែលទទួលសិទ្ធិពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ ខេត្តព្រះវិហារ នោះបាននិយាយថា ផ្លូវប្រវែង ១០៥គីឡូម៉ែត្រចេញពីរង្វង់មូល ភ្នំគូលែនទៅដល់ ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ គឺបានធ្វើរួចរាល់ហើយ។ តាមរយៈផ្លូវដ៏ស្អាតនោះ ធ្វើឲ្យចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស និងភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក មានការកើនឡើងជាលំដាប់ លោកបាននិយាយថា ទោះបីជាផ្លូវនោះល្អហើយក្តី ក៏ក្រុមហ៊ុននៅតែកែសម្រួលជារៀងរាល់ថៃ្ង ដើម្បីឲ្យបានកាន់តែប្រសើរឡើងសម្រាប់ការធ្វើដំណើររបស់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ បានប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ក៏ដូចជាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់មានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយផងដែរ។
ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍បានកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ ឧទ្ទិសថ្វាយព្រះឥសូរតាមបែបព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនេះពីដើមឈ្មោះឆកគគីរ ឬផៃ្ទដីគោកគគីរ សព្វថៃ្ងហៅថា អតីតរាជធានីកោះកេរ្ត៍ មានទំហំផៃ្ទដី១៦X១៦គីឡូម៉ែត្រ រួមមាន៩៨ប្រាសាទ។ ប្រាសាទនេះមាន៧ជាន់ មានកំពស់ ៣៥ម៉ែត្រ ដែលកសាងឡើងតាំងពីសម័យបុរាណ ទុកសំរាប់ជាការគោរពបូជាតាមលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។
កំនាព្យខ្មែរ
អ្នកល្ងង់ធំបានតែក្នុងផ្ទះខ្លួន អ្នកមានមាំមួនក្នុងភូមិអាត្មា គេបូជាស្ដេចតែក្នុងរដ្ឋា អ្នកមានវិជ្ជានោះទើបសព្វកាល
ប្រវត្តិកំនាព្យខ្មែរ
អត្ថបទពេញលេញនៅ ប្រវត្តិកំនាព្យខ្មែរ
ទំនាក់​ទំនង​រវាង​កំណាព្យ និង​ទម្រង់​សិល្បៈ​ដទៃ​ទៀត
បើ​យើង​សង្កេត​មើល​ស្នាដៃ​ផ្នែក​អក្សរសាស្ត្រ ដែល​បុព្វបុរស​ដូនតា​យើង​បាន​បន្សល់​ទុក​ដល់​យើង​សព្វថ្ងៃ​នេះ យើង​នឹង​ឃើញ​​ភ្លាម​ថា​ភាគ​ច្រើន​សុទ្ធ​តែ​ជា​កំណាព្យ​កាព្យ​ឃ្លោង ដូចជា​រឿងរាម​កេរ្តិ៍ រឿងទុំទាវ រឿងទិព្វសង្វារ រឿងកាកី ច្បាប់ប្រុស ច្បាប់ស្រី ច្បាប់កេរ្តិ៍កាល ច្បាប់ក្រម ល្បើកជុច​និងត្រី (។ល។​និង។ល។) នេះ​ជា​សក្ខីភាព​បញ្ជាក់​អំពី​វិធី​សាស្ត្រ​អប់រំ​បែប​បុរាណ​របស់​ដូនតា​យើង ដែល​យក​រូបភាព​កំណាព្យ “ពិរោះ​ត្រចៀក” ជា​មធ្យោបាយ ដើម្បី​ងាយ​ស្រួល​បញ្ចូល​ខ្លឹមសារ​នៃ​ការ​អប់រំ​ទូន្មាន​ទាំងឡាយ ដែល​លោក​ចង់​បាន ឲ្យ​ទៅ​ដក់​ជាប់​ចាំ​ជាប់​ក្នុង​សតិ​អារម្មណ៍​របស់​កុលបុត្រ​កុលធីតា​របស់​ ខ្លួន។
នៅ​ក្នុងសង្គម​កម្ពុជា​យើង កំណាព្យ​មាន​ឥទ្ធិពល​ធំ​ណាស់។ ក្រៅ​ពី​ការ​រស់នៅ​និង​បំពេញ​តួនាទី​ដោយ​ឯកឯង​(ស្មូត្រ ឬ​សូត្រ​កំណាព្យ) កំណាព្យ​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល និង​មាន​ទំនាក់​ទំនង​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ​បំផុត​ជាមួយ​នឹង​ទម្រង់​សិល្បៈ​ដទៃ​ ទៀត​របស់​ខ្មែរ​យើង ដូចជា៖ ភ្លេង​អារក្ស ភ្លេង​ប្រពៃណី​”ភ្លេងការ” របាំ​ប្រពៃណី របាំ​បុរាណ ល្ខោន​ស្រមោល​(ស្បែកធំ-ស្បែកតូច) ល្ខោនខោល​(ល្ខោន​ពាក់​មុខ) យីកេ​ អាប៉េ ល្ខោន​មហោរី ល្ខោន​បាសាក់ អាយ៉ៃ ​ចាប៉ី(។ល។​និង​។ល។)។ ទម្រង់​សិល្បៈ​ទាំងអស់​នេះត្រូវ​ការ​កំណាព្យ​ជា​ចាំបាច់ សម្រាប់​ជួយ​កម្រិត​ទម្រង់ជួយ​លើក​សម្ផស្សនិង​សោភ័ណ​របស់​ខ្លួន។
ចំពោះ អ្នក​សិក្សា​ទម្រង់​សិល្បៈ​ខ្មែរ​វិញ កំណាព្យ​ក៏​ជា​កត្តា​មួយ​សំខាន់​ក្នុង​កត្តា​ច្រើន​ទៀត ដែល​ជួយ​បញ្ជាក់​អំពី​ចំណាស់ និង​ទម្រង់​សិល្បៈ​នីមួយៗ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ទម្រង់​សិល្បៈ​ដទៃ​ទៀត​ក៏​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​ធំ​ធេង​ដែរ សម្រាប់​បញ្ជាក់​អំពី​ចំណាស់​នៃ​កំណាព្យ​នីមួយៗ​របស់​យើង។ ដូច្នេះ​បើ​ចង់​សិក្សា​កំណាព្យ​ខ្មែរ គួរ​សិក្សា​ពី​ទម្រង់​សិល្បៈ​ខ្មែរ​ដទៃទៀត​ផង ហើយ​បើ​ចង់​សិក្សា​ពី​ទម្រង់​សិល្បៈ​ដទៃ​ទៀត ក៏​មិន​អាច​បោះបង់​ចោល​កំណាព្យ​បាន​ដែរ។
សិល្បៈតែងកំនាព្យខ្មែរ
អត្ថបទពេញលេញនៅ សិល្បៈតែងកំនាព្យខ្មែរ
ឃុំដូងខ្ពស់
មួយនៅក្នុងស្រុកបូរីជលសារ ខេត្តតាកែវ មាន១២ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបូរីជលសារ ដូងខ្ពស់
ឃុំកំពង់ក្រសាំង
មួយនៅក្នុងស្រុកបូរីជលសារ ខេត្តតាកែវ មាន៥ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបូរីជលសារ កំពង់ក្រសាំង
កង់(wheel)
ប្រវត្តិនៃកង់
ធាតុពិតនៃកង់ គឺកើតមាននៅពាក់កណ្ដាលសហ្សវត្សទី៤ មុនគ្រិស្ដសករាជ វាកើតនៅជិតសម័យ មេសូប៉ូតាម៉ង (Mesopotamia) នៅភាគខាង ជើងនៃ ខាអ៊ូខាស៊ូ(Caucasus) វប្បធម៌ ម៉ាកុប (Maykop) និង អ៊ីរ៉ុបកណ្ដាល ដូចនេះសំនួរ ស្ដីពីវប្បធម៌នៃការបង្កើតកង់ មិនបានបន្សល់ទុក ទេ ហើយវានៅតែបន្តការស្រាវជ្រាវនិងពីភាក្សាគ្នា។ កង់ឈើចាស់ជាងគេនៅលើពិភពលោកមានការចាប់កំណើតតាំពី 5,250 ± 100 មុនពេល បច្ចុប្បន្នគឺបានរកឃើញដោយបុរាណវិទ្យាស្លូវ៉ាគី នៅក្នុងឆ្នាំ២០០២ក្នុងឧកាសដ៏ល្អមូយនៃយាន្ដជំនិះកង់ ដោយប្រើកង់៤និងភ្លៅរទះ២និង ដាក់ពី លើ​ដោ​យ​ភោជន៍ ប្រូណូស៊ីស។ យាន្ដជំនិះកង់បានបង្ហាញជាផ្លូវការដំបូងពីដំបន់របស់វាគឺ មេសូប៉ូតាម៉ង(Mesopotamia) ខាអ៊ូខាស៊ូ(Caucasus) បាល់កាន(Balkans) នៅ​អ៊ីរ៉ុប​កណ្ដាល ទូទាំងអ៊ីរ៉ុបនិងអាស៊ី និងមកដល់ អ៊ីនឌូ វ៉ាលី (Indus Valley) នៅសហស្សវត្សទី៣នៃគ្រីស្ដសករាជ រហូតដល់សហស្សវត្សទី២​មុនគ្រិស្ដ​សករាជ ការនិយាយពីកង់នៃយន្ដចម្បាំងបានបង្ហាញនៅឯកន្លែកតម្លើងមួយ នឹងមកដល់ប្រទេស២ព្រមគ្នាគឺចិននិង ស្គេនឌីណាវី (Scandinavia) ១២០០ឆ្នាំមុនគ្រិស្ដសករាជ។ នៅប្រទេសចិន កងគឺបានប្រើជាមួយរទះចម្បាំងតាំងពីឆ្នាំ ១២០០ មុនគ្រិស្ដសករាជរហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។ ទោះបីជា បាបីរី ធ្លាក់ចុះយ៉ាងនេះ​ក្ដី​ក៏នៅតែមានការប្រកែបគ្នាពីយាន្ដជំនិះកង់នៅប្រមាណ២០០០ឆ្នាំមុនគ្រិស្ដសករាជ ទោះបីជា​ពួក​គេមិន​អភិវឌ្ឍ​កង់ឲ្យបានល្អក៏ដោយ ក៏ អូលមេច (olmec) និងអរិយធម៌ពួកបច្ចិមប្រទេសផ្សេងៗទៀតនៅតែកំពុកអភិវឌ្ឍវា។ ដូចជាការធ្វើកង់ពីថ្ម ដែលមានការសត្ថាបនាដូចជា​របស់ក្មេងលេង​ចាប់​តាំង​ពីឆ្នាំ១៥០០មុនគ្រិស្ដសករាជ។ វាគឺជាគំនិតដូចដែលនៅខាងដើមនៃឧបសគ្គរារាំងដ៏ធំនៃការអភិវឌ្ឍកង់នៅភាគខាងខាងលិចនៃអេក្វាទ័រដោយមិនមានជំនួយពីសត្វមកផ្សាំងជាមួយដែលជាកម្លាំងដ៏​សំខាន់​សម្រាប់អូសទាញកង់រទះទំនាក់ទំនងដ៏ជិតស្និទ្ធនៃបសុសត្វធំៗ ដូចជាគោក្របីនៅទ្វិបអាមេរិកបច្ចុប្បន្ន ដែលនៅប្រទេស​កូលំ​បី(​Columbia) សព្វថ្ងៃ។ គោព្រៃនៅអាមេរិកខាងជើង គឺពិបាកក្នុងការយកមកផ្សាំងនឹមនឹងវាមិនដែលនឹមនឹងរទះតាំងពីដើមកំណើតរបស់វា។ មានពពួកសេះបីបួនប្រភេទដែលមាននៅរហូតដល់ប្រហែល១២,០០០ឆ្នាំកន្លងមកហើយកន្លងមកហើយ តែទីបំផុតវាត្រូវបានផុតពូជ មានតែសត្វ​ធំៗ​មួយ​ប្រភេទ​ដែលបានផ្សាំនឹមនៅភាគខាងជើងអេក្វាទ័រគឺ ឡាម៉ា (llama) ជាសត្វម្យ៉ាងដូចអូដ្ឋតែអត់មានបូក ដែលមិនបានបង្ហាញខ្លួន​ទៅ​ឆ្ងាយ​ពី អាន់ដែស (Andes) នៅពេលដែលលោក កូលំបូស (Columbus)។ សាសនា នូប៊ី (Nubians) បានមកបន្ទាប់ពី​៤០០ឆ្នាំមុនគ្រិស្ដ​បាន​ប្រើ​កង់​សម្រាប់រវៃធ្វើចានឆ្នាំងពីដីឥដ្ធ នឹងរហាត់ទឹក វាជាគំនិតមួយដែលសាសនា នូប៊ី (Nubians) ប្រហែលជាបានបររទះដោយគោឈ្មោល គេក៏អាចប្រើសេះសម្រាប់បររួមជាមួយរទះចម្បាំង វាមានសារៈសំខាន់ណាស់នៅប្រទេសអេស៊ីប។ ការអភិវឌ្ឍនៃកង់ធ្លាក់ថយចុះ ល្បឿននៃការរីក​ចម្រើ​ន​នៅ​សម័យថ្ម​ដុះនឹងអាចជួបប្រទះបច្ចេកទេសទំនើបទើបក្រោកឈរយ៉ាងរហ័សនៅយុគសំរិទ្ធ។
វិគីភីឌា
វិគីភីឌា (ឡាតាំង៖ Wikipedia, / ˌwɪkɪˈpiːdiə / (អំពីសម្លេងនេះ) វិគី - អាយ - ភី - ឌី - ee ឬ / អាវី - / / (អំពីសំឡេងនេះ) វិក - អ៊ី -) គឺជាសព្វវចនាធិប្បាយតាមអ៊ិនធរណេតដែលមានពហុភាសាបើកចំហរដែលបានបង្កើតនិងថែរក្សា ហ៊ុនបូណា រដ្ឋមន្ត្រីទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ទទួលបន្ទុកថ្វាយ ព្រះរាជកិច្ច ព្រះមហាក្សត្រ ខ្មែរ កម្ពុជា ២៨ក្រសួងស្ថាប័ន ។
វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ
វិគីភីឌាភាសាខ្មែរជាទីប្រជុំចំណេះគ្រប់ប្រភេទដែល​មនុស្សគ្រប់ជាតិសាសន៍ បាននិងកំពុងបរិច្ចាគ ចំណេះដឹងផងខ្លួន ដើម្បីមនុស្សជាតិទូទៅជាពិសេស សំរាប់កូនខ្មែរ​ទាំងអស់គ្នា។ វិគីភីឌា​បានចាប់ផ្ពើមនៅថ្ងៃទី១៥ខែមករា ឆ្នាំ២០០១។ វិគីភីឌាភាសាខ្មែរបានចាប់ផេី្ដម​នៅឆ្នាំ២០០៥។
លោកជីមបូ វ៉ែល នឹងឡារី សាងហ្គឺបង្កើតវាសំរាប់ចំណែកបង្គ្រប់វសករណ៏សរសេរ Nupedia។ឥឡួវនេះវាជារបស់មូលស្ថាបនាវិគិមេឌា។
វិគីគឺជាវិបសាយ​មួយដែលអនុញ្ញាតអោយអ្នកទស្សនាចូលទៅកែប្រែអត្តបទរបស់ពួកគេនៅក្នុង​កុំព្យូទរ័របស់គេផ្ទាល់។ អ្នកទស្សនាក៏អាចបង្កើតនូវអត្តបទថ្មីៗ នឹងកែប្រែរៀបចំ​នូវអត្តបទដែលមានរួចមកហើយបានដែរ។ រឿងដែលងាយស្រួលម៉្យាងទៀតគឺថាកម្មវិធីវិគី​អនុញ្ញាតអោយកែប្រែអត្តបទនឹងអាចតែ hyperlinks.ហើយអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗទៀតរបស់វិគីគឺអនុញ្ញាតអោយបន្ថែម រឺក៏ផ្លាស់ប្តូររូបភាព តារាង និងសមាសភាពអន្តរកម្មពិតប្រាកដដូចជាហ្គេមជាដើម។
វិគីបានផ្តល់អោយអ្នកប្រើប្រាស់នូវភាពងាយស្រួលជាច្រើន។ ពេលខ្លះអ្នកប្រើប្រាស់​អាចមានការងាយស្រួលក្នុងការមើល​ទំព័រវិបសាយដួចដែលអ្នកប្រើប្រាស់ជាប្រចាំមើលដែរ មុននឹងក្រោយពេលការផ្លាស់ប្តូរដែលពួកគេបានបង្កើត។ វាមិនចាំបាច់ត្រូវការចេះប្រើប្រាស់ HTML(hypertext markup language) រឺក៏សាកល្បងប្រើប្រាស់នៅក្នុងកូដ HTMLនោះទេ។ ឧទាហរណ៍​ដ៏សំខាន់ដែលគួរតែដឹងនៃវិបសាយវីគីនោះគឺថាវិគីភីឌា​គឺជាការសហការគ្នាដើម្បីសាងសង់​វចនានុក្រមមួយតាមប្រពន្ធ័អ៊ិនធឺណេត។
1,000,000 ធិន
Français • الجزيرة العربية لتسلق التلفزيون • Deutsch • English • Películas españolas • Polski • Italiano • مصرى • Minangkabau • Nederlands • ガンからジョー • नेपाल भाषा • Norsk (bokmål) • Português • Русский • Sinugboanong Binisaya • Svenska • Ślůnski • український літак • Việt / 越南語 • Winaray • 中国人在洗漱池
100,000+ articles
Slovenčina • Afrikaans • Shqip • Armãneashce • Azərbaycanca / Азәрбајҹан / آذربایجان دیلی • বাংলা • Български • Bân-lâm-gú / Hō-ló-oē / 闽南语 • Беларуская (Акадэмічная) • Bosanski / босански • Català • Нохчийн • Cymraeg • Česky • Dansk • Magyarország • Eesti • Ἑλληνική ἀρχαία • Ελληνικά • Euskara • خاورمیانه • Filipino • Frysk • Galego • Հայերեն • देवनागरी और हाउस • Hrvatski • Indonesia • ישראל לשקופית הכסא • Кыргызча / qırğızça / اوزبیکچه • Latina • Latviešu valoda • Lietuvių • Lumbaart • Македонски • Les Malagasy • മലായ് മരം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു • Melayu / بهاس ملايو • Norsk (nynorsk) • Nnapulitano • Occitan • Oʻzbekcha / Ўзбекча / اوزبیکچه • Plattdüütsch • тауық / Qazaqşa / قازاقشا • Română • Sardu • Simple English • Slovenščina • Asturianu • Српски / Srpski • Srpskohrvatski / Српскохрватски • Suomi • Tagalog Binisaya / ᜊᜌ᜔ᜊᜌᜒᜈ᜔ • தமிழ் • Татарча / Tatarça • точики точики точики / تاجیکی / Tojikī • تۆرکجه • Türkçe • اردو • Vèneto • Volapük • ภาษาไทย • 粵語 / 粤语 • isiZulu • Zazaki • ဗမာလူမျိုး • 한국 호텔 • ტეხასის თამაშში ლოსიონის ბურგერი • Esperanto
10,000+ articles
Brezhoneg • Acèh / بهسا اچيه • Аҧсуа • アイヌ・イタㇰ • Alemannisch • ኛርማአ • Aragonés • արեւմտահայերէն • Ayiti Ayiti Ayiti • Bali / ᬩᬲᬩᬮᬶ • Banyumasan • Башҡортса • Беларуская (Тарашкевіца) • भोजपुरी • Bikol Central • Boarisch • Буряад • Чӑвашла • Chavacano de Zamboanga • ᏣᎳᎩ • ϯⲙⲉⲧⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ • Corsu • Diné Bizaad • Emigliàn–Rumagnòl • Эрзянь • Fiji Hindi / फ़िजी बात • Førohowoyskt • Gaeilggggggggggggggggge • Gàidhlig • 贛語 • گیلکی • ગુજરાતી • Hausa / هَوُسَا • Hak-kâ-fa / 客家話 • ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ • Hmoob • नेपाली • Hornjoserbsce • Hulontalo • Ido • Ilokano • ইমার ঠার/বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী • Дореволюцiонный • Interlingua • Иронау • Íslenska • Jawa / ꦧꦱꦗꦮ • Kapampangan • Kaszëbsczi • Kurdî / كوردی • • کوردیی ناوەندی Мары • Kotava • Коми • Lëtzebuergesch • Limburgs • Lígu • Lingála • لۊری شومالی • Malti • Māori • मैथिली • 古文 / 文言文 • मराठी • / Mäzeruni مازِرونی • მარგალური • Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ / 閩東語 • Монгол • Молдовеняскэ • Nāhuatlahtōlli • Nedersaksisch • Nordfriisk • Марий • ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ • অসমীযা় • ਛੱਤੀਸਗੜ (ਗੁਰਮੁਖੀ) • پښتو • Piemontèis • Qırımtatarca • Ripoarisch • Runa Simi • Советский Союз • Sámegiella • ChiShona • संस्कृतम् • Саха Тыла • شاہ مکھی پنجابی (شاہ مکھی) • Scots • Sesotho sa Leboa • Сибирской говор • Sicilianu • سنڌي / सिनधि • Soomaaliga • Melayu sareng Buku / ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ • Kiswahili • ၵႂၢမ်းတႆးယႂ် • Tarandíne • བོད་ཡིག • న్యూఢిల్లీ • Türkmençe / түркмен / تۆرکمنچه‎ • ᨅᨔ ᨕᨙᨁᨗ / Basa Ugi • Vepsän •  Võro • Walon • West-Vlams • 吳語 • ייִדיש • Yorùbá • Žemaitėška • ಕನ್ನಡ • ភាសាខ្មែរ • සිංහල
10+ articles
Агъул • Atnakenaege' • Apsáalooke aliláau • Alemán Coloniero • arbërisht • Afar • ژند • 𑀪𑀭𑀫𑀇 • बघेली • ཤར་པའི་སྐད་ཡིག • Brõ • Barí ara • Miraya Bikol • ᑕᗸᒡ • 𐊢𐊠𐊯𐊦𐊠𐊪 • Cavineña • Chikashshanompa' • Choctaw • Dhøg Cøllø • Dinjii Zhu’ Ginjik • Doogh Qinag • Drèents • Ebon • Fakaʻuvea • Gaoidhealg • Gonja • Gayogo̱hó:nǫ' • Grönnegs • Hinónoʼeitíít • Hoocąk • Hiri Motu • Iu Mienh • Ịzọn • ヤンバルクトゥーバ/山原言葉 • Julakan • Kanuri • нымылан • Kupangaxwicham • Kymraec • Kʷínaył • Kuanyama • कुमाऊँनी • latviešu literārā valoda • ᤕᤠᤰᤌᤢᤱ ᤐᤠᤴ • Luduuli • Lusoga •Lumasaba •ミャークフツ/宮古口 • Mahsen en Pohnpei • Maziɣ • Melayu Tengah • 	Meshkwahkihaki • Mooré • Muskogee • ရခိုင်ဘာသာ • ကချင်ဘာသာ • Oshiwambo • Otsiherero • Onʌyotaʔa:ka • Onǫda’gegá’ • 𐒋𐒘𐒈𐒑𐒛𐒒𐒕𐒀 •	Qatzijob'al • Rutooro •Runyoro • Sosoni' da̲i̲gwape • Slavomolisano • Sháshíshálh • Talossan • Tuḍḍungiyya • Tłı̨chǫ Yatıì • Ukomno'm • Unangam Tunuu • Vananga rapa nui • парья • ヤイマムニ/八重山物言 • うちなーぐち/沖縄口 • tlhIngan Hol /   • tokipona • Yumplatok • 𑨢𑨆𑨏𑨳𑨋𑨆𑨬𑨳
1+ articles
Wôbanakiôdwawôgan • खान्देशी • Baoulé • 𐿤𐿣𐿢𐿡𐿠 • Hasí:nay • Isoko • Jarawa • ལ་དྭགས་སྐད་
0+ articles
𐾴𐾳𐾲𐾱𐾰
និវេទន៏
វិគីភីឌាទាំងអស់មាន៕
វិគីភីឌាអាឡឺម៉ង់មាន DVD-ROM ដែរ ។ នៅវិគីភីឌាអង់គ្លេសគេចង់ធ្វើនៅ DVD នឹងក្រដាសដែរ ។ វិគីភីឌាភាសាខ្មែរគឺជាវិគីភីឌាមួយដែលមានអត្ថបទតិច។
ឈ្មោះ
ប្រូ ធូ
ភាសាខ្មែរ​
ពាក្យវិគីភីឌាគឺជាពីរពាក្យ
ដូច្នេះវិគី(លឿនៗ) និង ភីឌា(ការអប់រំ)គឺជាការអប់រំដែលលឿន ។
មើលផងដែរ.វីដេអូរ.ខ្មែរ
Definition of Wiki
ឯកសារ​យោង​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ
ឃុំគោកពោធិ៍
មួយនៅក្នុងស្រុកបូរីជលសារ ខេត្តតាកែវ មាន៨ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបូរីជលសារ គោកពោធិ៍
ខណ្ឌព្រែកព្នៅ
ខណ្ឌព្រែកព្នៅ បានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃ ២៥ ធ្នូ ២០១៣ យោតាមអនុក្រឹត្យ របស់រាជរដ្ឋាភិបាល លេខ៥៧៩ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៣។ ខណ្ឌនេះបំបែកចេញពី ខណ្ឌសែនសុខ និងខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ ទីតាំងសាលាខណ្ឌ គឺនៅក្នុងសង្កាត់គោករការ។
ឯកសារយោង
ព្រែកព្នៅ
ឃុំលំពង់
ឃុំលំពង់ជាឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ មាន១២ភូមិ ។
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបាទី លំពង់
ហ្សក វ៉ាស៊ិនតោន
លោក ហ្សក វ៉ាស៊ិនតោន កើតនៅ វ៉ែសម័រលែន នៃរដ្ឋវីជីណៀ នៅឆ្នាំ១៧៣២ និងមរណភាពនៅ ម័ន វ៉ឺនុន ក្នុង ១៧៩៩។ គាត់ជាអ្នកនយោបាយសញ្ជាតិអាមេរិក។ គាត់ជាអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភម្នាក់ ដែលបានក្លាយទៅជាតំណាងរាស្ត្រនៃរដ្ឋវីជីនៀ នៅសមាជនៃទីក្រុងភីឡាដែលភា នៅឆ្នាំ១៧៧៤ និង ១៧៧៥។ គាត់តែងមានជំហរទាមទារឯករាជ្យពីចក្រភពអង់គ្លេស។ កំណត់សម្គាល់៖ ដើម្បីរំលឹកពីគុណបំណាច់ចំពោះជាតិអាមេរិច គេបានយករូបរបស់គាត់មកដាក់នៅលើក្រដាសប្រាក់សន្លឹក មួយដុល្លារ របស់អាមេរិច។ លើសពីនេះទៅទៀត គេយកឈ្មោះគាត់មកដាក់ឈ្មោះ រដ្ឋធានីសហព័ន្ធអាមេរិច ថែមទៀតផង។ (ដកស្រង់ និងកែសម្រួលពីកម្រងព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រសកលលោក ដោយសាស្ត្រាចារ្យ អ៊ុន យ៉េត ឆ្នាំ ២០០៥)
តំបន់អាកាសធាតុ
នៅលើផ្ទៃផែនដី មានអាកាសធាតុខុសៗគ្នាតាមតំបន់ ដោយសារការចាំងប៉ះនៃកាំរស្មីព្រះអាទិត្យមកលើផ្ទៃដីមិនដូចគ្នា។ តំបន់អាកាសធាតុធំៗមានបី គឺ អាកាសធាតុតំបន់ប៉ូល អាកាសធាតុតំបន់ត្រូពិច និង តំបន់ត្រជាក់បង្គួរ។
ទ្វិបអង់តាកទិចថា ទ្វិបពណ៍ស នឹងទ្វិបសន្តិភាព
អាកាសធាតុតំបន់ប៉ូល ស្ថិតនៅអឌ្ឍគោលទាំងពីរនៃផែនដី។ អាកាសធាតុតំបន់ប៉ូលមានលក្ខណៈដូចជា៖ អាកាសធាតុតំបន់ប៉ូលមានតែនៅតំបន់ប៉ូលខាងជើង និងតំបន់ប៉ូលខាងត្បូងតែប៉ុណ្ណោះ។
អាកាសធាតុតំបន់ត្រូពិច
អាកាសធាតុតំបន់ត្រូពិចលាតសន្ធឹងពីអេក្វាទ័រ ដល់រយៈទទឹងទី៣០ខាងជើង និងខាងត្បូង។ អាកាសធាតុតំបន់ត្រូពិចមានលក្ខណៈដូចតទៅ៖
តំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ
តំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរលាតសន្ធឹងពីរយៈទទឹងទី៣០ ដល់៦០ នៃអឌ្ឍគោលខាងជើង និងខាងត្បូង។ អាកាសធាតុតំបន់ត្រជាក់បង្គួរមានលក្ខណៈដូចតទៅ៖
មុំប្រ៊ូការ
ស្តាំ|thumb|300px| តាង \ \Omega ជាចំនុចប្រ៊ូការទី១នៃត្រីកោណ ABC ដែលមុំ ស្មើនឹង \ \omega និង \ \Omega' ជាចំនុចប្រ៊ូការទី២ ដែលមុំ  ស្មើនឹង \ \omega' ។ នោះមុំ ហើយមុំនេះហៅថាមុំប្រ៊ូការ (Brocard Angle) ។
ដែល \ S ជាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណ ABC ។ A; B; C ជាមុំ និង a; b; c ជារង្វាស់ជ្រុងរៀងគ្នានៃត្រីកោណ ABC ។
សិល្បៈតែងកំនាព្យខ្មែរ
ដើម្បីតែងកំនាព្យ គេត្រូវស្គាល់សញ្ញាណមួយចំនួន អំពីវាសិន។
សូរស័ព្ទ ឬសូរសៀង ឬសំនៀង
ឬ​អាច​ឆ្លង​គ្នា​បែប​នេះ​ក៏​បាន គឺ​ឃោសនៈ​ស្រៈ “ ា “ ចួន​នឹង​អឃោសៈ​ស្រៈ “ ៀ “ ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ឃ្លាន - ចៀន, នាង​ - សៀង, វាត - បៀត។
អាច​នៅ​មាន​ក្រៅ​ពី​នេះ​ខ្លះ​ទៀត ប៉ុន្តែ​ជា​សំខាន់​ចំណាំ​តែ​សូរ​សំឡេង​ដូច​គ្នា។
រង្វាស់ពាក្យ ឬមាត្រាពាក្យ
រង្វាស់​ពាក្យ ឬ​មាត្រា​ពាក្យ គឺ​ចំនួន​ព្យាង្គ​ជា​កំណត់​ក្នុង​ឃ្លា​នីមួយៗ និង​ចំនួន​ឃ្លា​ជា​កំណត់​ក្នុង​ល្បះ​នីមួយៗ។ គឺ​អាស្រ័យ​ចំណាប់​ចួន​ខុស​គ្នា… កំណត់​ព្យាង្គ និង​ឃ្លា ក្នុង​ល្បះ​ខុសៗ​គ្នា​នេះ​ហើយ ដែល​នាំ​ឲ្យ​រូបភាព “ទម្រង់” កំណាព្យ​ទាំង​ឡាយ​ខុស​គ្នា និង​មាន​ឈ្មោះ​ក៏​ប្លែកៗ​គ្នា​ដែរ។
ឧទាហរណ៍ ៖ បទ​ពាក្យ៤ មួយ​ល្បះ​មាន​៤​ឃ្លា ក្នុង​មួយ​ឃ្លា​មាន​៤​ព្យាង្គ។ បទ​កាកគតិ មួយ​ល្បះ​មាន​៧​ឃ្លា ក្នុង​មួយ​ឃ្លា​មាន​៤​ព្យាង្គ​ស្មើ​គ្នា។
ចង្វាក់
ពាក្យចង្វាក់​នៅ​ក្នុង​កំណាព្យ​គឺ សំគាល់​ការ​លើក ឬ​ដាក់​សំឡេង​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ខុសៗ​គ្នា ទៅ​តាម​បទ​កំណាព្យ​នីមួយៗ។ វា​ជា​ជំនួយ​ជួយ​សម្រួល​ដល់​ការ​និពន្ធ ការ​ពោល ឬ​ការ​សូត្រ​កំណាព្យ និង​ជួយ​ជម្រុញ​ឲ្យ​កំណាព្យ​មាន​លក្ខណៈ​ពិរោះ​រណ្តំ​ជា​តន្ត្រី។
ឧទាហរណ៍ ៖ បទពាក្យ៧ ត្រូវ​សង្កត់​សំឡេង​លើ​ព្យាង្គ ២ និង ៤ – ស្តាយសាច់ ស្រអែម កែមសំដី…។ បទពាក្យ៨ ត្រូវ​សង្កត់​សំឡេង​លើ​ព្យាង្គ ៣ និង ៥ – អនិច្ចា តោថ្ម លោកកសាង….។
សង្កេត
១. បទពាក្យ ៦ ពាក្យ៧ ពាក្យ៨ ពាក្យ៩ ពាក្យ១០ និងពាក្យ១១ ជា​ឈ្មោះ​កំ​ណាព្យ ដែល​ចាស់​បុរាណ​យើង​បាន​និយម​ប្រើ ប៉ុន្តែ​តាម​ការ​ពិត “ពាក្យ” នេះ​មិន​មែន​សំគាល់​ចំនួន​ពាក្យ​នៅ​ក្នុង​ឃ្លា​ទេ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​គឺ​សំគាល់​ចំនួន​ព្យាង្គ​នៅ​ក្នុង​ឃ្លា​នីមួយៗ ពោល​គឺៈ បទពាក្យ៦ មាន៦ព្យាង្គ​ក្នុងមួយឃ្លា, បទពាក្យ៧ មាន៧ព្យាង្គ​ក្នុងមួយឃ្លា, បទពាក្យ៨ មាន៨ព្យាង្គ​ក្នុងមួយឃ្លា, បទពាក្យ៩ មាន៩ព្យាង្គ​ក្នុងមួយឃ្លា, បទពាក្យ១០ មាន១០ព្យាង្គ​ក្នុងមួយឃ្លា និងបទពាក្យ១១ មាន១១ព្យាង្គ​ក្នុងមួយឃ្លា។
២. តាម​ធម្មតា បើ​គេ​និពន្ធ​អត្ថបទ​កំណាព្យ​មួយ​ដែល​មាន​ច្រើន​ល្បះ គេ​ត្រូវ​រក្សា​ចំណាប់ចួន តាម​ពី​ល្បះ​ទី​១ រហូត​ដល់​ល្បះ​បញ្ចប់… មិន​ត្រូវ​ឲ្យ​ភ្លាត់ ឬ​ក៏​ដាច់​ចួន​នៅ​ដំណាក់​ណា​មួយ​ឡើយ។
៣. ក្រោយ​ពី​ការ​សិក្សា​របៀប​សូត្រ​ កំណាព្យ​ខ្មែរ យើង​អាច​សង្កេត​ឃើញ​ថាៈ បទ​កំណាព្យ​នីមួយៗ​មិន​មែន​សម្រាប់​បម្រើ​តែ​មនោសញ្ចេតនា​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​បទ​ទាំង​នោះ អាច​បម្រើ​បាន​ស្ទើរ​តែ​គ្រប់​មនោសញ្ចេតនា​របស់​មនុស្ស ដូច​ជា​រំភើប សប្បាយ កំសត់ ពិពណ៌នា និរាស​ព្រាត់ប្រាស កំហឹង ទូន្មាន​ប្រៀន​ប្រដៅ សង្វេគ អវិជ្ជា ។ល។ និង ។ល។ ជាក់ស្តែង​គ្រាន់​តែ​បទ​កាកគតិ​មួយ យើង​អាច​សូត្រ​បាន​ច្រើន​បែប​គឺ ៖ សូត្រ ​បែប​កូន​ក្មេង, សូត្រ​បែប​ចាស់, សូត្រ​បែប​ក្អែក​លោត, សូត្រ​បែប​​ក្អែក​បូល, សូត្រ​​បែប​ពិពណ៌នា, សូត្រ​​បែប​​ទំនួញ, សូត្រ​​បែប​​ពិលាប, សូត្រ​​បែប​​កាក​កាត់​ត្រើយ​, សូត្រ​បែប​ត្រៃ​លក្ខណ៌​ជាដើម, ដែល​អាស្រ័យ​ដោយ​ខ្លឹមសារ និង​មនោសញ្ចេតនា​នៃ​អត្ថបទ​នោះ​កំណត់។
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែប
រូបភាពតូច|សាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូកែប
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែប គឺជាសាលាអង្គការមួយដែលជាមូលនិធិ ដុនបូស្កូ ដែលជួយយុវជនក្រីក្រក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងលើកស្ទួយប្រទេសអោយមានការងារសម្រាប់យុវជន។ សាលាបានចូលមកប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ១៩៩១ ដែលដំបូងមាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ ។ បន្ទាប់មកក៏មានការបែកសាលាជាច្រើនក្នុងប្រទេស រហូតដល់មកបើកសាខាថ្មីនៅខេត្តកែប ព្រោះថាជាតម្រូវការរបស់យុវជនច្រើន និងភាពជំនាញគុណភាពរបស់សាលា ។
ការអប់រំ
សាលាបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការអនុវត្ត ក្រមសីលធម៌ ជំនាញ និងការវឹកហាត់របស់សិស្សនិសិត្ស  ។ វិនយ័​ ជាកត្តាដែលជំរុញអោយសាលារបស់ដុនបូស្កូ មានកិត្តិយស ក្នុងការអប់រំ និងទទួលស្គាល់ដោយក្រសូង អប់រំ  ។ អនាមយ័ គិតពីគុណសម្បត្តិនៃបរិស្ថាននៅក្នុងបរិវានសាលា  និងធម្មជាតិស្រស់បំព្រង ។
សាខាសាលាដុនបូស្កូនៅកែប
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែប​ បានចាប់ផ្តើមកសាងឡើង នាដើមឆ្នាំ​​២០០៥ មកម្ល៉េះ។ រហូតមកដល់ ដើមឆ្នាំ២០១១នេះ ទើបបានបើកឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ   ។ ដែលសាលានេះបានបែកសាខាពីសាលាដុនបូស្កូ ខេត្តព្រះសីហនុ ដោយមានចំនួនសិស្សចេះតែកើនឡើងពីរមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ។ កាលពីដំបូងសាលាមានតែបើកផ្នែក ទំនាក់ទំនងសង្គម ឆ្នាំទី១មានសិស្សចំនួន២០នាក់ ស្រី៦នាក់ និងឆ្នាំទី២មានសិស្ស ១៩នាក់ ស្រី៤​នាក់ ដែលមានសរុបទាំងអស់ចំនួន ៣៩នាក់។ បច្ចុប្បន្នសាលាមានអគារាច្រើនខ្នងដូចជា ផ្ទះលោកឪពុករ៉ួ ផ្ទះសាឡេស៊ាន្ត អគាហាត្រាន អគាសម្រាប់សិស្សអគ្គីសនី និង អគាអង្គបុរី។ សព្វថ្ងៃនេះសាលាមានបើកនូវកន្លែង បោកគក់សំលៀក បំពាក់ ថតរូប ហាងកាហ្វេអ៊ីនធើណេតភូមិថ្មី កន្លែងលក់នំនិងភេសជ្ជៈព្រៃធំ មានបង្រៀនកុំព្យូទ័រនិង ភាសាអង្គគ្លេស នៅក្នុងសាលាផ្ទាល់។
មុខជំនាញ
ដែលមានទីតាំងនៅភូមិថ្មី សង្កាត់ព្រៃធំ ក្រុងកែប ខេត្តកែប ទល់មុននឹងសាលាមន្ទីអប់រំយុវជនកីឡារខេត្តកែប ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការអប់រំ
ខេត្តបាត់ដំបង
រូបភាពតូច|ប្រាសាទភ្នំបាណន់ ជិតក្រុងបាត់ដំបង។ ខេត្តបាត់ដំបង គឺជាខេត្តមួយនៅភាគពាយ័ព្យនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ខេត្តបាត់ដំបង មានទីប្រជុំជនធំនៅក្រុងបាត់ដំបង។ ខេត្តបាត់ដំបងមានព្រំប្រទល់ ខាងជើងជាប់ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខាងកើតជាប់ខេត្តសៀមរាបនិងបឹងទន្លេសាប ខាងត្បូងជាប់ខេត្តពោធិ៍សាត់ ខាងលិចជាប់ខេត្តប៉ៃលិននិងខេត្តច័ន្ទបុរី(ប្រទេសថៃ)។