cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ពិធីបុណ្យអុំទូក
ពិធីអកអំបុក
អ្នក​ដាល់អំបុក​ គ្រប់​ក្រុម​បាន​បុក​និង​ឆ្កៀស​យ៉ាង​ញាប់ដៃ ដើម្បី​លៃ​យ៉ាងណា​ឲ្យ​អំបុក​របស់ខ្លួន​មានគុណ​ភាពល្អ។ នៅពេលនេះ ទស្សនិកជន​រាប់ពាន់នាក់​មកឈរ​ចោមរោម​មើល​ទស្សនីយភាព​នេះ​យ៉ាង​សប្បាយ​ព្រឺព្រួច ដោយ​ឃើញ​ត្បាល់​អំបែង ចង្ក្រាន​តម្រៀប​គ្នា​យ៉ាង​ត្រង់ ដោយ​ឃើញ​ចង្កៀងគោម ឬ​ចង្កៀងម៉ាំងសុង​ជះ​ពន្លឺ​ព្រោងព្រាត ដើម្បី​បំភ្លឺ​អ្នក​ដល់​អំបុក និង​ទស្សនិកជន។ គេ​រំភើប​រីករាយ​ដោយ​ឃើញ​ចលនា​ស្ត្រី​អ្នក​ដល់​អំបុក មាន​រូបរាង​ស្អាតបាត ប្រដាប់​ដោយ​សម្លៀកបំពាក់​សម្រាប់​ថ្ងៃបុណ្យ​ធ្វើ​កាយវិការ​លើក​អង្រែ​បុក​អំបុក​យ៉ាង​ទន់ភ្លន់។ មិនយូរប៉ុន្មាន ស្នូរ​គង​ទី៣បានធ្វើ​ឡើង (មូង) ជា​សញ្ញា​ប្រាប់​ឲ្យ​អ្នក​ដាល់អំបុក​កាយ​អំបុក​ដាក់​កញ្ជើ។ រួច​សំឡេង​គង ក៏បាន​បន្លឺ​ជាស​ញ្ញា​ប្រាប់​ឲ្យ​អ្នក​ដាល់អំបុក​កាយ​អំបុក​ដាក់​កញ្ជើ។ រួច​សំឡេង​គង ក៏បាន​បន្លឺ​ជាស​ញ្ញា​ឲ្យ​ចាក់​ស្រូវ​ទៅក្នុង​អំបែង ដើម្បី​លីង​ជា​បន្តទៀត។ សកម្មភាព​នេះ ប្រព្រឹត្តឡើង​ក្នុង​ចលនាដដែលៗទាល់តែ​អស់​ស្រូវ​មួយ​តៅ ទើប​បញ្ជាការ​ដាល់អំបុក​ជា​សមូហភាព​នេះ។ គេ​អាច​ប៉ាន់ស្មាន​បាន​ថា តាំងពី​ពេល​ចាប់ផ្ដើម​រហូតដល់​ពេល​បញ្ចប់​នៃ​ពិធី​ដាល់អំបុក អាចមាន​ថេរៈវេលា​ពី៤ ទៅ ៥ ម៉ោង។ អ្នកផង​ធ្លាប់​បានដឹងហើយថា ពិធី​អកអំបុក​ត្រូវ​ប្រព្រឹត្តធ្វើ​នៅពេលព្រះ​ខែរៈត្រ​ង់ ឬ ពេលដែល​ព្រះ​ចន្ទ​គោចរ​មក​ចំ​ពីលើ​ក្បាល។ ដូច្នេះ នៅពេល​ដាល់អំបុក​បាន​ចប់​ហើយ គេ​ចាត់ចែង​អុំ​អំបុក​ជាបន្ទាន់ ដោយ​គេ​បាន​ត្រៀម​ចង្អេរ៣ឬ៤ ក្នុងមួយក្រុមៗ សម្រាប់​អុំ​អំបុក​ឲ្យ​បាន​ឆាប់​ទាន់ពេលវេលា​ដែល​លោក​អាចារ្យ​បានគ្រោង​ទុក​ក្នុង​កម្មវិធី។ លោក​អាចារ្យ បាន​ប្រកូក​ប្រកាស​ឲ្យប្រុសៗ កម្លោះៗចូលមក​អកអំបុក​នៅ​តាម​តុ តាម​ក្រុម​ដែល​បាន​តម្រៀ​ម​គ្នា​ហូរហែ​ជា​ជួរ បំភ្លឺ​ដោយ​ចង្កៀងគោម គួរ​ឲ្យ​សប្បាយរីករាយ។ ស្រី​ម្នាក់​ចាប់​សក់​បុរស​ភ្ងើយ ហើយ​បង្គាប់​ឲ្យ​ប្រុស​នោះ​ហាមាត់​ឲ្យ​ធំ។ ស្រី​ម្នាក់ទៀត​ក្ដាប់​អំបុក ហើយ​បង្ហូរ​អំបុក ទៅក្នុង​មាត់​ប្រុស​នោះ។  គេ​បង្អក​ដូច្នេះ ម្ដង​ហើយ​ម្ដងទៀត ដោយ​សួរថា "ពេញ​ឬ​នៅ? “ អ្នក​ត្រូវគេ​បង្អក មិនទាន់​ឆ្លើយ​ស្រួលបួល​ផង ក៏​ត្រូវគេ​បង្អក​បន្ថែមទៀត ទាល់តែ​ឆ្លើយ​ចេញមក​ទាំង​ឡុលៗ មិន​ច្បាស់​ថា ពេញ​ហើយ។ បន្ទាប់ពី​បង្អក​អំបុក​ហើយ គេ​បង្អក​ចេញ​ទៀត ដោយ​ចាប់​ញាត់​ឲ្យ​តែ​ខាង​ឈ្នះ​ដៃ។ ប្រុស​អ្នក​អកអំបុក មើល​ពី​ខាងក្រៅ ហាក់ដូច​បានទទួល​នូវ​ទា​រុក​ណ​កម្ម​មួយ ព្រោះ​ត្រូវគេ​បង្អក​អំបុក​ពេញមាត់​ហើយ ត្រូវគេ​ញាត់​ចេក​ទាំងមូល​ថែមទៀត ធ្វើ​ឲ្យ​មាត់​គេ​ពេញ​ហួស​ពី​ចេញ គឺ​ដល់​ថ្នាក់ «ហៀរ»។ និយាយ​ក៏​មិន​រួច ទំពារ​ក៏​មិនកើត​យ៉ាង​នេះហើយ​នៅ​ត្រូវគេ​គក់​ខ្នង​ឮសូ «ឌិប» ដោយ​សួរថា «ពេញ​ឬ​នៅ?» ។ លុះ​ឆ្លើយ​ដោយ​មិន​ច្បាស់​ថា «ពេញ​ហើយ» ស្រីៗ ក៏​សួរ​ទៀតថា ឆ្នាំក្រោយ​ភ្លៀង​ល្អ ឬទេ ? ឬ​សួរ​សង្ខេប​ខ្លី​ថា "ភ្លៀង​ឬ​មិន​ភ្លៀង" អក​ឆ្លើយ​មិន​ច្បាស់«ឡុល»ថា «ភ្លៀង!» ។ ក្រុម​ណា​ក៏​អក​តាម​របៀបនេះ គឺស្រីៗបង្អក​អំបុកប្រុសៗ ។ ព្រមជាមួយ​ចលនា​អកអំបុក​ជា​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ ដូច​មហា​អំបុក​ដែរ​នេះ គេ​ឃើញ​សកម្មភាព​មួយ គឺ, កសិករ​ខ្មែរ​នៅ​ស្រុកស្រែ បាន​ឱកាស​ជួបគ្នា ក​ម្លោះ​ជួប​ក្រមុំ។ គេ​បាន​សម្ដែង​ការស្និទ្ធស្នាល​ជាមួយគ្នា តាម​ការអនុគ្រោះ​របស់​ប្រពៃណី នៅក្រោម​ក្រសែភ្នែកចាស់ៗ ជា​ឱ​ពុក​ម្ដាយ​របស់​ក​ម្លោះ និង​ក្រមុំ។ អត្ថន័យ​ម្យ៉ាងទៀត គឺ​ក្នុង​ពិធី​មហា​អំបុក អកអំបុក​នេះ ទាំងអស់គ្នា​បានបង្ហាញ​អំពី​សាមគ្គីភាព​ជិតស្និទ្ធ​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​បញ្ជា​ការ​ម្នាក់ គឺ​ចាស់​ស្រុក។ អ្នកអនុវត្ត​គោរព​បទបញ្ជា​របស់​មេ​កោយ​យ៉ាង​សស្រាក់សស្រាំ ធ្វើ​ឲ្យ​ពិធី​នេះ​ទទួលបាន​ជោគជ័យ។ ពេល​អកអំបុក​ទៀតសោត គេ​ឃើញ​អំបុកពេញៗកញ្ជើ ចេក​គ្រប់មុខ​រៀបចំ​ពោរ​ពាស​លើ​តុ។ គេ​ឃើញ​ម្យ៉ាងទៀត នៅពេល​បង្អក និង​ពេល​អកអំបុក​នឹង​ចេក​កំពប់ ធ្លាក់​រពោង​របា​យមក​លើដី ជាការ​បកស្រាយ​នូវ​ភាពសម្បូរ​ហូរហៀរ​រប​ស់​ស្រុកទេស​ពី​បុរាណ។
ពិធីសំពះព្រះខែ
Offering to the Moon
The Jataka, Vol. III,. by H.T. Francis and R.A. Neil, (1897), Khmer According to the Buddhist scriptures Version Sovannsam Jataka Pali 1938 The Legend of The Moon Rabbit Sasa-Bondit.
តាមគម្ពីរ ពុទ្ធសាសនា សុវណ្ណសាមជាតក (ភាសាបាលី) ក្នុងកាល​កន្លងទៅហើយ ព្រះបាទព្រហ្មទត្តសោយ​រាជ្យក្នុង​ក្រុង​ពារាណសី​ មានតំណាលនិទានថា កាល​នោះ​ព្រះសម្ពុទ្ធបរមគ្រូ ទ្រង់សោយព្រះជាតិជាសត្វ​ទន្សាយ នៅអាស្រ័យ​ក្នុងដងព្រៃមួយ ក្នុងព្រៃនោះមាន ស្វា១ ចចក១ ភេ១ ជា​សំឡាញ់​​នឹង​គ្នា ​បាននៅរួមជាមួយនឹងទន្សាយ សុទ្ធតែជាបណ្ឌិត​សត្វ គឺសត្វ​ដែលមានចំណេះដឹង ​តែងនាំគ្នាស្វែងរកអាហារតាមគោចរស្ថានរៀងៗខ្លួន ដល់ពេល​ល្ងាច​ទើប​មកជួបជុំគ្នា ។ ចំណែកសៈសៈបណ្ឌិតគឺ (ទន្សាយ) តែងពន្យល់​ធម៌ដល់​សត្វទាំង​បីថា៖ អ្នករាល់គ្នាត្រូវធ្វើទាន រក្សាសីល ធ្វើឧបោសថកម្មកុំបីខាន ។ ​* នែ ! សំឡាញ់ស្អែកនេះជាថ្ងៃឧបោសថ អ្នក​ទាំង​អស់គ្នា​ត្រូវរក្សា​ឧបោសថ​ហើយឱ្យ​ទាន​ផង ​ព្រោះ​ការ​រក្សា​​សីល​​ហើយ​​ឱ្យទាន ​​តែង​បាន​​ផល​ច្រើន ទៅអនាគតជាតិ ។ សត្វ​ទាំងបីនោះ​ព្រម​ទទួល​ធ្វើតាម និង បានត្រាច់ចរណ៍ រកអាហារទៅតាមសណ្ឋានរៀងៗខ្លួន (សត្វភេ រកបាន​ត្រីថ្ពិនងាប់ស្រាប់ ​៧ក្បាល) (សត្វចចក រកបានសាច់ ​ទន្សងទើបតែស្លាប់មួយក្បាល) (សត្វស្វា រកបានផ្លែស្វាយមួយផ្លែ) ចំណេកឯ សៈសៈបណ្ឌិត (ទន្សាយ រកមិនអាហារសោះ) វេលានោះដែរ សក្កៈទេវរាជ នៃឋានទេវតា ឬ ព្រះឥន្ទ្រ (Indra) បានក្រឡាខ្លួនជាពួក សមណៈព្រាហ្មណ៍ នៃសាសនាហិណ្ឌូ ហៅថា ឥន្ទ្រព្រាហ្មណ៍ ចុះមកសាកល្បង ការបំពេញបរមីសីលនៃសត្វទាំងបួន ដោយល្បងជាការសុំអហារ នៃទាន​ ភេ ចចក ស្វា បានឲ្យអាហាររបស់ខ្លួន រៀងៗខ្លួន ប៉ុន្តែ សៈសៈបណ្ឌិត (ទន្សាយ) គឺមិនមានអាហារជាប់ខ្លួននោះទេ ឥន្ទ្រព្រាហ្មណ៍ បានសុំអាហារ សៈសៈបណ្ឌិត (ទន្សាយ) ជាច្រើនលើក ហើយពោលថា ៖ ម្នាទន្សាយ អង្គអត្មា មិនធ្វើ​បាណាតិបាតា នោះទេ​ "បាណាតិបាតា ប្រែថា ការមិនសម្លាប់សត្វ ឬ ប្រមាថជីវិតអ្នកដទៃ" ទន្សាយ តបថា ចូរម្នាលព្រាហ្មណ៍ទៅរក​អុសបង្កាត់​ភ្លើង​ហើយមក​ប្រាប់​ដល់ខ្ញុំចុះ ខ្ញុំនិង​លោត​​ ទម្លាក់​ខ្លួនត្រង់កណ្តាល​រ​ងើកភ្លើងនោះ ​បើសាច់ខ្ញុំ​ឆ្អិនល្មម​ហើយ​ សូម​ម្នាលព្រាហ្មណ៍ពិសាហើយធ្វើសមណៈធម៌ចុះ ។ វេលានោះឥន្ទ​ព្រាហ្មណ៍បានបង្កាត់ភ្លើង ​ឆេះសន្ធោរ​សន្ធៅ​ ហើយមកប្រាប់ដល់​ទន្សាយបណ្ឌិត ទន្សាយបណ្ឌិត ក៏លោតទៅជិត​គំនរភ្លើង​នោះហើយពោលថា៖ ទានរមែងដោយសចៈ បើទានដែលករុណាឲ្យនោះមិនបរិសុទ្ធ ការបំពេញបរមីក៏គ្មានន័យនោះដែរ ​ពោលចប់ សៈសៈបណ្ឌិត (ទន្សាយ) ក៏​​រលាស់​ខ្លួនបីដងហើយ ក៏លោតទៅក្នុងគំនរភ្លើង​ដោយ​ចិត្ត​រីករាយ​​និងជ្រះថ្លា ប៉ុន្តែគំនរភ្លើងនោះមិនកក្ដៅឆេះរោមបណ្ឌិត ទន្សាយឡើយ ក្រោយមកឥន្ទ្រព្រាហ្មណ៍ បានក្រឡាខ្លួនជា ព្រះឥន្ទ្រវិញ ហើយពោលថា ទានដែលជ្រះថ្លាគឺជាគុណដ៏ប្រពៃ ព្រះឥន្ទ្រ ក៏ហោះពរនាំយក ម្នាលទន្សាយបណ្ឌិត ទៅមណ្ឌល ព្រះច័ន្ទ រួចអធិដ្ឋានសូមឲ្យរូបទន្សាយមានដិតជាប់នៅក្នុងដួងព្រះច័ន្ទ ការធ្វើទានបរិសុទ្ធដែលជាគុណតម្លៃរបស់អ្នក​ចូរតាំង​រូបអ្នក នៅអស់​មួយ​​កប្ប កុំឱ្យ​រលុបបាត់នៅក្នុងដែនភទ្ទកប្បនេះឡើយ ដូចនេះហើយយើងតែងសង្កេតឃើញរូបទន្សាយមានដក់ជាប់ក្នុងព្រះច័ន្ទ ។​ ឯសត្វទាំង ៤ ក៏នាំគ្នារក្សាសុចរិតធម៌ ដរាបដល់អស់អាយុ បានទៅកើតក្នុង​ទេវលោក​ទាំងអស់គ្នា ជាតកនេះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់ថា ៖ ចាប់ពីពេលនោះមក ព្រេងនិទានដ៏មានអត្ថន័យនេះ បានដក់ជាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត ខ្មែរពុទ្ធសាសនិក មកដល់បច្ចុប្បន្ន ហើយបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនិងជំនឿ សែនព្រេន សំពះព្រះខែ សូមពរពីពួកទេវតា ទាំង ៨ទិស ដើម្បីថែរក្សាសេចក្ដីសុខចម្រើនដល់ពលរដ្ឋជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។
នារីរាំនៅលើក្បាលទូក
Women dancing on a racing boat
នារីរាំនៅលើក្បាលទូក ដែលមានក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ ១៩២៨ ផែនដី ព្រះស្រីជេដ្ឋា​ ឬ ហ្លួងព្រះស្ដេចកន គ.សរាជ ១៥១៦ ព្រះស្ដេចកនតាំងពិធីប្រណាំងទូក មាននារីរាំក្បាលទូកបង្អួតកងទ័ពជើងទឹក ទៅកាន់ ព្រះចន្ទរាជា នារាជធានី​ទួលបាសាន ខេត្តកំពង់ចាម​ ។ នារីរាំនៅលើក្បាលទូក មានវត្តមានមកជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ត្រូវបានពលរដ្ឋគ្រប់រូបជឿថា តំណាងឲ្យដួងវិញាណនៃអ្នកថែរក្សាទូក ឬហៅថា ជំនាងទូក ដែលអាចជាវិញាណ ស្ត្រី ឬ បុរស ដែលមកថែរក្សាទូក តាមការអុចធូបសែនព្រេនអញ្ជើញហៅ មុនពេលក្រុមកីឡាករ យកទូកប្រណាំងរបស់ពួកគេមកប្រណាំងជាផ្លូវការណ៍ ក្នុងព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក ទំនៀមយកស្ត្រីមករាំនៅលើក្បាលទូកនេះ បានបន្តក្នុងផ្នត់គំនិតពលរដ្ឋខ្មែរមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ សិល្បៈនៃការាំនៅលើក្បាលទូក ក៏មានវត្តមាន បុរសផងដែរ ដែលតំណាងឲ្យអ្នកដឹកនាំទូក ដែលមានជាសម្រែកបញ្ជាក់ប្រាប់ ឲ្យក្រុមរបស់ខ្លួន ប្រតិបត្តិការណ៍ព្រមគ្នាៗ ដោយស្វាហាប់ និង ស្រុះគ្នាដើម្បីឈានទៅដល់ទីគោលដៅរបស់ពួកគេ។ ទូកប្រណាំងទាំងអស់តែងតែមាននៅរូបគំនូរ ភ្នែកទូក ដែលធ្វើឲ្យទូកហាក់ដូច ជាមានជីវិត តំណាងឲ្យ សត្វនាគ ផុសអណ្ដែតនៅលើផ្ទៃទឹកដូច្នោះដែរ។
ប្រវត្តិបុណ្យអុំទូក
Bon Om Touk History
បុណ្យអុំទូក ត្រូវបានគេតំណាលថា ជាពិធីបុណ្យរំលឹកដល់ការដឹងគុណ ចំពោះកងទ័ពជើងទឹករបស់កម្ពុជា ដែលបានពលីជីវិតបូជាចំពោះទឹកដីក្នុងចម្បាំងខ្មែរ-ចាម នាស.វទី​១២ ក្នុងរាជ ព្រះបាទ ​ជ័យវរ្ម័នទី៧ ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១១៧៧ ដល់ឆ្នាំ ១១៨១ នៃគ.សករាជ ។ រីរៈភាពនៃកងទ័ពជើងទឹករបស់កម្ពុជានេះហើយ ដែលត្រូវបានគេជឿថា ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានប្រារព្ធពិធី ប្រណាំងទូកនេះឡើង ដែលមានកងទ័ពទូកជាច្រើនក្រាសក្រែល ចូលរួម នេះបើយោងតាមចម្លាក់នា ប្រាសាទបាយ័ន និង ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ ដែលពណនាអំពី​ព្រឹត្តិការណ៍​នៃចម្បាំងនេះ ។​ ពិធីប្រណាំងទូក នេះទៀតសោតមានកត់ត្រាក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ ១៩២៨ ផែនដីព្រះស្រីជេដ្ឋា និង ផែនដីព្រះចន្ទរាជា នាស.វទី១៦ (16th century) ចេញផ្សាយដោយ​ព្រះរាជបណ្ណាល័យជាតិ​កម្ពុជា ដោយអំណះអំណាងខាងលើនេះ ទើបមាននូវកិច្ចពិធីប្រណាំងទូកនេះឡើង ក្នុងខែកក្ដិក មានរយៈពេល ៣ ថ្ងៃ ដែលបានចាត់ចូលក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូកនេះឯង ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រជាជនខ្មែរ មកពីបណ្ដាលខេត្តក្រុងនានា បាននាំទូកមកសំចត តាមដងទន្លេនាម្ដុំមុខព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បីត្រៀម​ខ្លួនចូលរួមប្រកួតប្រណាំង ដើម្បីប្រជែងយកជ័យលាភី ពីកម្មវិធីប្រកួតដ៏អស្ចារ្យនេះ ទូកដែលពលរដ្ឋយកមកប្រណាំងនេះ វាមិនត្រឹមតែជាការបង្ហាញផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ប្រពៃណី និង ជំនឿនោះទេ ទៀតសោត វាបានបង្ហាញជាប្រភេទកីឡាប្រណាំងទូក ទៅកាន់សកលលោកផងដែរ ។​
បុណ្យអុំទូក ក្នុងកំណត់ត្រាបារាំង
Bon Om Touk in French record
ពិធីបុណ្យអុំទូករបស់កម្ពុជាត្រូវបាន Record ជាលើកដំបូងក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្ដម ពីសំណាក់ក្រុមវិទូបារាំង ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣ នេះបើយោងតាមឯកសាររបស់បារាំង (Magasin Pittoresque 1873) នៅដើមឆ្នាំ ១៨៨៧ រូបភាពនៃទូកប្រណាំងរបស់កម្ពុជាបានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយរបស់បារាំងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងទស្សនាវដ្តី "Le Magasin Pittoresque" ហើយនៅឆ្នាំ ១៨៩០ ទស្សនាវដ្តីរដ្ឋាភិបាលបារាំង "Les Colonies Francaises" បានពណ៌នាក្នុងទំព័រជាច្រើនអំពីអត្ថន័យនៃពិធីបុណ្យអុំទូក ទស្សនាវដ្ដី​នោះ​បាន​សរសេរ​ថា​៖ "ការ​ប្រារព្ធ​ពិធី​នេះ ដែល​ពិត​ជា​ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បាតុភូត​ក្នុង​ស្រុក​ដែល​ប្រហែល​ជា​កើត​ឡើង​នៅ​កន្លែង​ណា​ផ្សេង​ទៀត​" ។
បុណ្យអុំទូក នៃកំណត់ត្រាកម្ពុជា
Bon Om Touk of Cambodia Record
យោងតាមឯកសារ កំណត់ត្រា "​ល្បែងប្រណាំងទូក" របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ លេខ១៩.០០៤ និពន្ធដោយលោក "ថាច់ប៉េន" ហៅប៉ាង ជាអាចារ្យនៅពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យរង ខេត្តឃ្លាំង កម្ពុជា​ក្រោម មានចែងថា ៖ សម័យលង្វែក (ព.សករាជ ២០៧២ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥២៨) ព្រះបាទ អង្គចន្ទ ទី១ នៃអាណាចក្រលង្វែក ទ្រង់តាំងពញ្ញាតាត ងារជាស្និទ្ធភូបាល ជាស្ដេចត្រាញ់នៅកម្ពុជាក្រោម មានឋានៈជាចៅហ្វាយ ខេត្តបាសាក់ នាស្រុកបាសាក់ ​ឲ្យត្រៀមទ័ពខ្មែរជើងទឹកដើម្បីច្បាំងជាមួយ និង ទ័ពយួនជើងទឹក ដែលបានចូលមកលុកលុយ ខេត្តព្រះត្រពាំង (បច្ចុប្បន្នវៀតណាមហៅ ត្រាវិញ) ដឹកនាំដោយ ស្ដេចត្រាញ់យួននាម ម៉ាក ដាងដុង (Mạc Đăng Dung of Đại Việt) នៃអាណាចក្រដាយវៀត ។
របៀបបង្ហាត់ច្បាំង "តាមទំនៀមស្តេចក្រាញ់កម្ពុជាក្រោម" ស្រេចលើមន្រ្តី ៤ទិស "ចតុស្តម្ភ" ដែលនៅក្នុងឱវាទស្និទ្ធិភូបាលស្តេចត្រាញ់គ្រប់ជំពូក ដែលបញ្ញតិច្បាប់សម្រាប់ស្រុក ។ល។ កំណត់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកត្តិក រដូវអកអំបុកនោះ មន្ត្រីទាំង ៤ទិស ត្រូវកេណ្ឌទាហានទាំងជើងទឹក ជើងគោក "សមយុទ្ធ" ១ថ្ងៃ ១យប់ រាល់ឆ្នាំ ។ ចំណែកទាហានជើងទឹកឲ្យទៅប្រឡងឫទ្ធី ឯទន្លេពាមកន្ថោក្នុងខេត្តឃ្លាំង ត្បិតទីនោះជាទីប្រជុំទឹក គ្រប់ខេត្តទៅមកបានស្រួល ។ តាមសៀវភៅ និងឯកសារ ជាប្រភពទាំងពីរខាងលើនេះ អាចសន្និដ្ឋានបានថា ប្រទេសកម្ពុជាសម័យបុរាណ ជាប្រទេសមានកងទ័ពជើងទឹកយ៉ាងខ្លាំងពូកែ និងមានពិធីហ្វឹកហ្វឺន ពីធីសមយុទ្ធកងទ័ពនេះ ជាប្រពៃណីជាប់រៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយអាចសន្និដ្ឋានថា ប្រទេសកម្ពុជាធ្វើពិធីនេះរៀងរហូតមក គឺជាប់តំណមកពីសមយុទ្ធក្នុងសម័យបុរាណនេះឯង ។​
ពិធីកាត់ព្រ័ត្យ បិទបញ្ចប់ពិធីបុណ្យអុំទូក
Bon Om Touk Closing Ceremony
ពិធីកាត់ព្រ័ត្យ ប្រារព្ធឡើងនាថ្ងៃចុងក្រោយ នៃពិធីបុណ្យអុំទូក ជាពេលដែលទូកប្រណាំងទាំងអស់បានស្វែងរកឃើញម្ចាស់ជ័យលាភីលេខ ១ ដែលត្រូវបានអង្គព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា ប្រសិទ្ធី​នាមថាជា "ស្ដេចទូក" ។ មុននិងធ្វើពិធីកាត់ព្រ័ត្យ គេត្រូវធ្វើពីធីអញ្ជើញព្រះខ័នជ័យជាមុនសិន ដោយ ព្រះព្រហ្មជ័យ ជាឆ្មាំយាម ព្រះខ័ន​ជ័យ ត្រូវយកព្រះខ័នជ័យ មកវេទិកាដំណាក់ផែ ព្រះខ័ន​ជ័យ អាចយាងចេញពីព្រះបរមរាជវាំង បានតែម្ដងគត់ ក្នុងការចូលរួមពិធីបុណ្យអុំទូក នៃកិច្ចពិធីកាត់ព្រ័ត្យ ។ ព្រះព្រហ្ម​រាជ និងប្រកាសថា សូមអញ្ជើញ "កាំបិតព្រះស្ដេច" រួចយកទៅថ្វាយជាដាវអជ្ញាសឹក ទៅអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីលើកជាកិច្ចកាត់ជ័យព្រ័ត្យ ក្នុងព្រះនិមិត្តសញ្ញានេះត្រូវបានហៅថា "ព្រះខ័ន​ជ័យ​ស្រុក របស់ព្រះរាជា នៃព្រះនគរ (The Victorous Sword of The Vassal King of Preah Nokor) ព្រះព្រហ្ម​រាជ និងប្រកាសដល់បារមីទេវតា និង ពួកនាគទាំងឡាយ នៃព្រះនគរ (ទូកប្រណាំងទាំងអស់ ដែលតំណាងជាសត្វនាគ) ចូលអុំកាត់ព្រ័ត្យ បិទ​បញ្ចប់ពិធីបុណអុំទូក ម្ចាស់ជ័យលាភីលេខ ១ ដែលជាស្ដេចទូក ដែលអុំនៅខាងមុខគេ ដំរៀបជាក្បួនកងទ័ពជើងទឹក ត្រូវពាំនាំយកព្រះខ័នរាជជាតំណាងយកទៅកាត់ទីជ័យព្រ័ត្យ ដើម្បីបិទបញ្ចប់ពិធីបុណ្យអុំទូក ។​
ចំណារពន្យល់
ពិធីលយកន្ទោង ដែលបងប្អូនខ្មែរមួយចំនួនយល់ច្រឡំទៅ និងចម្លាក់លិបនាប្រាសាទបាយ័ន ដែលបង្ហាញជាតឹកតាងនៃការលយប្រទីបនាសម័យអង្គរ គឺមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ ប្រាសាទបាយ័ន សាងសង់ឧទ្ទិសឱ្យពុទ្ធសាសនា មហាយាន មិនមែនឧទ្ទិសឱ្យខាងសាសនាហិណ្ឌូឡើយ តើគេអាចទាញសេចក្ដីនោះ ថាជាពិធីនៃសាសនាហិណ្ឌូបានដោយរបៀបណា ជាពិសេសថាបន់ស្រន់ថ្វាយ ទេវៈស្រី ព្រះម៉ែគង្គា ខាងហិណ្ឌូសាសនាទៅទៀត តើសំអាងលើអ្វី ? តើប្រវត្តិវិទូរអន្តរជាតិណាខ្លះទទួលស្គាល់ថា ចម្លាក់លិបនាប្រាសាទបាយ័នមួយផ្ទាំងនេះជាពិធីលយកន្ទោង ?
ទាំងព្រះសង្ឃមួយចំនួន ទាំងក្រុមក្មេងវប្បធម៌មួយចំនួន ដែលមានការយល់ដឹងតិចតួច បានបង្កើតកិច្ចបង្ហោះគោម តាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួន ខុសកាល ខុសវេលា មិនយល់ដឹងអំពី ខ្យល់ជំនោរ ទិសដៅខ្យល់ស្ងួត គិតជា អុីដ្រូហ្សែន និង អុកស៊ីហ្សែន ដែលនាំឱ្យគោមដែលបង្ហោះអាចនិងធ្លាក់មកវិញ ជាមួយនិងចំហេះភ្លើងនាំឱ្យកើតមានហានិភ័យ បង្ករជាភ្លើងឆេះផ្ទះ និង ភ្លើងឆេះព្រៃ ដែលបុរាណាចរ្យ ហាមប្រាម មិនឱ្យមានការបង្ហោះគោមផ្ដេះផ្ដាស រាប់ចាប់ពីខែចេញវស្សា រហូតដល់ខែចេត្រ ចូលឆ្នាំ ។ កិច្ចបង្ហោះគោមបូជាពុទ្ធសាសនា អាចប្រារព្ធទៅបាននៅអំឡុងខែពិសាខ នៃខែទី៥ នៃកិច្ចពិធីបុណ្យវិសាខបូជាប៉ុនណោះ ។
យូរៗទៅ ទៅជាពួកក្មេងវប្បធម៌មួយចំនួន ទៅជាចេះពន្យល់ពាក្យខ្មែរដោយចិត្តឯង ទាញពាក្យ កន្ទោង និង ប្រទីប ដែលមានន័យខុសគ្នា មកច្របល់បញ្ចូលគ្នា ដើរពន្យល់វប្បធម៌ខ្មែរប៉ាតណាប៉ាតណីនៅលើបណ្ដាញសង្គម គ្មានការទទួលស្គាល់ដោយក្រុមសាស្ត្រាចារ្យខ្មែរ និង មិនមានសូម្បីតែការចេញផ្សាយ អំពីអត្ថន័យ ដូចគ្នា ដោយវិទ្យាស្ថានភាសាជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា ។
អ្វីដែលធ្វើឱ្យក្រុមបុរាណាចារ្យ ឈឺក្បាលនិងបងប្អូនខ្មែរមួយចំនួនដែលកាន់កន្ទោងយកមកបណ្ដែតច្របល់និងពិធីបុណ្យអុំទូក និង ចេញវស្សា ខុសរដ្ឋប្បវេណីនៃទំនៀមខ្មែរទាំងស្រុង ហើយពួកគាត់ផុសទាំងមិនដឹងខ្យល់លើបណ្ដាញសង្គមថា មកលយប្រទីប ។ នៅក្នុងកំណត់ត្រា នៃកិច្ចពិធីលយប្រទីប មានការពន្យល់នៅក្នុងព្រះរាជទ្វាទសមាស នៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ឆ្នាំ ១៩៦៦ ដែលមានភាពខុសគ្នាទាំងស្រុង ទៅនិងពិធីលយកន្ទោង ដោយបែបនេះហើយ សូមអំពាវនាវ បងប្អូនខ្មែរមួយចំនួនបញ្ឈប់ការលយកន្ទោង ក្នុងពិធីចេញព្រះវស្សា និង ពិធីបុណ្យអុំទូក ។
ប្រការ
ថ្មីៗនេះមានក្មេងវប្បធម៌មួយចំនួន បានបង្កើតទំព័រ Facebook ដាក់ឈ្មោះថា៖ (បុរាណាចារ្យ) និង (Asean Untold History) ហើយបានផុសអំពី លយកន្ទោង ច្របល់និង ពិធីលយប្រទីបថែមទៀតផង ដោយធ្វើការពន្យល់តាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួន និង មិនមានសូម្បីតែឯកសារយោង ឬ កំណត់ត្រាណាមួយ របស់អ្នកប្រវត្តិវិទូរកម្ពុជា យកមកគាំទ្រការលើកឡើងនោះទេ ។ ម្ចាស់ក្សត្រីកុសមៈ លោកខំប្រឹងចែកញែកវប្បធម៌កម្ពុជា ឱ្យដាច់ដោយឡែកពីប្រទេសថៃ ព្រោះមិនចង់ឱ្យវប្បធម៌កម្ពុជាមានវប្បធម៌ក្លូន ឬ វប្បធម៌ភ្លោះជាមួយថៃ ដើម្បីកុំជនបរទេសយល់ច្រឡំ ពីព្រោះប្រទេសសៀម គឺជាក្រុមចោរឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា និង បានប្លន់យកវប្បធម៌កម្ពុជា និងមិនឱ្យតម្លៃ "Credit" ទៅម្ចាស់ដើមនោះទេ ដូចនេះហើយលោកចង់ឱ្យបរទេសយល់ថា កម្ពុជា និង ថៃ ទោះមានវប្បធម៌ស្រដៀងគ្នាពិតមែន តែមានរចនាបទខុសគ្នា (Diffrent Style) នៅក្នុងកំណត់ត្រាលោក ចូវតាក្វាន់ (Zhou Daguan) លោកបានពណ៌នាថា កម្ពុជាមានគោម រាប់ពាន់ចងដង្ហែរតាមផ្លូវផងដែរ នោះបញ្ចាក់ថា គោមក្រដាស មានតាំងពីសម័យកាលអង្គរមកម៉្លេះ ផ្អែកលើការដោះដូរទំនិញជាមួយនគរចិនតាមរយៈឈ្មួញសំពៅ និង កំណត់ត្រាអំពីបណ្ណាល័យចំនួនពីរនៅប្រាសាទអង្គរវត្ត មានការតម្កល់ក្រាំងគម្ពីរជាសៀវភៅ ដែលមានចំនួនជាច្រើនរយក្បាលផងដែរ ហើយលោកចូវតាក្វាន់ មិនបានកត់ត្រាពីការលយកន្ទោងស្លឹកនោះទេ ។
បញ្ចាក់៖ ក្រោយពីមានក្មេងៗមួយចំនួន ចាប់ផ្ដើមយល់ច្រឡំពិធីលយក្រាថង របស់ថៃ ដែលកម្ចីពាក្យកម្ពុជា (កន្ទោង) ដែលធ្វើអំពីស្លឹករុក្ខជាតិ យកមកបណ្ដែតច្របល់និង ពិធីលយប្រទីបរបស់កម្ពុជា ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2018 ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានចាប់ផ្ដើមធ្វើការពិសោធន៍ ទៅលើកន្ទោងស្លឹក និង ប្រទីបដែលធ្វើពីបន្ទះឬស្សីទ្របាតសម្រាប់ការអុជទាន និង ក្រដាស ហើយវត្ថុទាំងពីរ បានយកទៅបណ្ដែតក្នុងអាងត្រីចំនួនពីរ ក្នុងបរិមាណនៃចំនួនច្រើន និង ទុកវារយៈពេល ១ថ្ងៃ ទៅ៣ថ្ងៃ ប៉ុនណោះ លទ្ធផលដែលយើងទទួលបាន អាងត្រីដែលមានកន្ទោងស្លឹកបានពុលស្លាប់ ចំណែកឯ អាងត្រីដែលមានប្រទីប ត្រីមិនបានពុលស្លាប់នោះទេ ក្នុងដំណាក់កាលពិសោធន៍នេះ យើងមិនទាន់ទុកវត្ថុទាំងពីរក្នុងរយៈពេលយូរអង្វែង រហូតដល់វត្ថុទាំងពីររលាយនោះទេ ពីព្រោះមានលទ្ធផលនៃការពិសោធន៍លើកទី១រួចទៅហើយ ។ ដូចនេះហើយ ទើបក្រុមប្រវត្តិវិទូរកម្ពុជា មិនមានការចងក្រងពីការលយកន្ទោងស្លឹកនោះទេ ផ្អែកលើការបំពុលបរិស្ថានទឹកនេះហើយ ទើបពិធីលយកន្ទោងនេះត្រូវបានបោះបង់ក្នុង ទ.វទី៦០ និងមានការហាមប្រាមពីលោក ត្រឹង ងា ផងដែរ ដែលធ្លាប់បានចុះផ្សាយក្នុងអត្ថបទរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ។
សេចក្ដីប្រតិកម្ម
បុណ្យអុំទូក ជាបុណ្យប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ដ៏ធំមួយដែលត្រូវបានផ្អាកជាច្រើនលើកច្រើនសារ រាប់ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១០ មកដល់ ឆ្នាំ ២០២២ នេះ ហើយពិធីនេះគឺបានអន់ថយជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ ។ នៅក្នុងរាជ ព្រះបាទ នរោត្ដមសីហនុ ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យអុំទូក នៅទស្សវតន៍ទី៦០ មានការបណ្ដែតប្រទីបចូលរួម ចំនួនជាង ៣០ ហើយប្រទីបទាំងអស់បានផ្លាសប្ដូររូបរាង្គ នៃការរចនា និង ផ្លាសប្ដូរភ្លើងពណ៌ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ គ្រាន់តែរក្សានៅនិមិត្តសញ្ញា (Logo) និងមាន អក្សរស្ថាប័នជាតិធំៗនៅខាងក្រោមផងដែរ យើងងាកទៅមើលការបណ្ដែតប្រទីប គិតចាប់ពីឆ្នាំ ២០១០ ចំនួនប្រទីបបានធ្លាក់ចុះជាខ្លាំង រហូតដល់ក្រោម ១៥ ប្រទីបទៀតផង មានពេលខ្លះរូបរាង្គប្រទីបទាំងអស់នោះមានរូបភាពដដែលៗតាមផ្នត់គំនិតដ៏ចាស់គំរិល របស់ក្រុមមន្ត្រីមួយចំនួននោះផងដែរ ការធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ នៅរដ្ឋប្បវេណីនៃកិច្ចទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ដែលចាត់ទុកការប្រណាំងទូក នៅមុខព្រះបរមរាជវាំង ជានិមិត្តសញ្ញា នៃការប្រារព្ធក្នុងការនឹករលឹក ដឹងគុណដល់កងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា ដែលបានពលីជីវិតដើម្បីទឹកដី ការពិតទៅកិច្ចពិធីដ៏ធំនេះគួរត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ និង ថែរក្សាឱ្យកើតមានជាប្រយោជន៍ដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររហូតតរៀងទៅ ។
រាល់ពេលមាន ពិធីបុណ្យអុំទូក ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមតំបន់ភូមដ្ឋានរបស់ពួកគេ បានចូលលុយគ្នា ធ្វើទូក គូរគំនូរពណ៌ទូក ដោយដាក់ឈ្មោះតំណាងឱ្យភូមិដ្ឋានរបស់ពួកគេ ឬ តំណាងវត្តអារាម ក្នុងតំបន់របស់ពួកគេ ជាការពិតណាស់ទោះជាគ្មានមន្ត្រីចាស់គំរិលទាំងនោះឧប្ថម្ភ ក៏ប្រជាពលរដ្ឋ អាចយកទូករបស់ពួកគេ មកប្រកួតបានផងដែរ ដោយសេចក្ដីស្រលាញ់ និង ទឹកចិត្តក្នុងការថែរក្សានូវវប្បធម៌ប្រពៃណី ដែលជាអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ ការដាក់ឈ្មោះទូកតាមតំបន់របស់ពួកគេ បានរួមចំណែកឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយល់ដឹងពីតំបន់ភូមិស្រុកនោះផងដែរ ដើម្បីឱ្យពួគេអាចប្រកួតប្រជែងយកកេរ្តិ៍ឈ្មោះសម្រាប់ភូមិស្រុករបស់ពួកគេ ហើយបានរួមចំណែកឱ្យពលរដ្ឋទទួលបាននូវចំណេះដឹងទូទៅ ក្នុងការស្គាល់ថាតើភូមិស្រុកនៅកម្ពុជាមានឈ្មោះអ្វីខ្លះ ? ការដាក់ឈ្មោះសម្គាល់នេះត្រូវបានសាបរលាប តាមរយៈមន្ត្រីអគតិមួយចំនួន យកទៅដាក់ឈ្មោះ ទៅតាមអំពើចិត្តនៃឈ្មោះរបស់ខ្លួន ឬ ទៅតាមគោលគំនិតនយោបាយរបស់ពួកគេ ដែលធ្វើឱ្យឈ្មោះទូកមួយចំនួនបាត់បង់តម្លៃ ជាមរតកវប្បធម៌ក្នុងការតំណាងឱ្យវប្បធម៌ជាតិនៃតំបន់របស់ខ្លួន ។
ការមិនប្រារព្ធពិធីបុណ្យអុំទូក បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋដែលចំណាយពេលវេលា និងលុយកាក់ សាងសង់ទូក រៀបចំទូក ត្រូវបានអាសាបង់ ដោយការបំបាក់ទឹកចិត្តពលរដ្ឋផងដែរ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ នៅតែមិនអាចទទួលយក ការលុបពិធីបុណ្យអុំទូក ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ នេះ ជាមួយនិងលេះដែលមិនសម ហេតុផលនេះទាល់តែសោះ យ៉ាងណាក៏សុំឱ្យមានការថែរក្សាទំនៀមបុណ្យអុំទូកនេះជាដរាបរៀងទៅ សូមអរគុណ ។
វិចារណកថា
បើសិនជាមិនមានពិធីបុណ្យអុំទូក តើពលរដ្ឋខ្មែរនិង ខាតអ្វីពិតប្រាកដ ?
កិច្ចពិធីទាក់ទងនិងគោម នៅកម្ពុជា
ចូលឆ្នាំខ្មែរ ។ English: Lantern hanging ceremony held in the festival Khmer New Year.(April)
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិធីបុណ្យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិធីបុណ្យខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិធីបុណ្យនៅស្រុកខ្មែរ
កាមេរ៉ា
កាមេរ៉ា ​គឺជាឧបករណ៏រឺគ្រឿងម៉ាស៊ីន ដែលគេយកមកដើម្បី​ ចលនារូបភាព កា​រអភិវឌ្ឍន៍ ដោយឧស្សាហកម្ម ទូរទស្សន៍ ប៉ុន្ដែវាមានអ្វីជាច្រើនទៀត សំរាប់ថតនៅក្នុងបន្ទុបស្ទីតឌីយូដើម្បីការអ្នកការសែត យកព័ត៌មាន ហើយមានអ្វីជាច្រើនទៀតដែល កាមេរ៉ាអាចធ្វើបាន។ គេអាចបញ្ចូរូបភាព រឺរូបថតទៅក្នុង ខ្សែភាពយន្ត រឺរូបភាពមានចលនាជាដើម កាមេរ៉ាលើកដំបូងដែលបានបង្តីតគឺឈ្មោះថា៖ កាមេរ៉ា ស ខ្មៅ ហើយវាបានត្រូវយកទៅថតអោយមានរូបភាពជាលើដំបូងផងដែរ។ នៅចុងស.វទី២១​​ កាមឺរ៉ា គឺជាកាមឺរ៉ាប្រើដោយដៃ​ ដែលផ្លាស់ជាសញ្ញាយ៉ាងត្រង់ទៅលើទិន្ធផល ម្ដងហើយ កាមឺរ៉ាមានលក្ខណៈតូច ស្ដើងជាង សុវត្ដិភាពនៃកាមឺរ៉ា ហើយប្រើប្រាស់ វ៉ែបខេម ឬក៏កាមឺរ៉ាទំនើប .​ មានការរួមបញ្ចូលគ្នា នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ឬក៏ការទំនាក់ទំនងគ្រឿងដែក ​​ ជាពិសេសទូរស័ព្វថ្វីបើកាមេរ៉ាមានងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់យ៉ាងណាក្តី ។ ប្រព័ន្ធដែលពិសេស ចូលចិត្ដ ងការប្រើទាំងនោះ ប្រើសំរាប់ការស្រាវជា្រវវិទ្យាសាស្រ្ដ ។ កាមេរ៉ា ជារឿយៗ​ ក្នុងការប្រគុំនៃ ការគ្មានការមើលឃើញ ការចេញនៃដែលមានការថតរូប សំរាប់ការឃើញជាប្រយោល ​​ ហើយមានការផ្ញើរ  ឬក៏ អិចសារេ សំរាប់​ វិទ្យាពេទ្យ ហើយមានការប្រើប្រាស់ កាមេរ៉ាវិទ្យា ។ អំពីកាមេរ៉ាគឺជាឈ្មោះរបស់កាមេរ៉ាដែលគេហៅវាជាពាក្យបារាំងដែលគេចាប់បានផ្តើមធ្វើវានៅក្នុងឆ្នាំ១៨៣៩ហើយវាជាដំណើរការឡើកដំបូងដែលត្រូវបាគេប្រកាសជាសាធារណះហើយចាប់បានត្រូវគេប្រើប្រាស់និងរីករាលដាលផងដែរ។​ ក្រោយមកទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៣៩ដដែលដោយសារតម្រូវការកាន់តែច្រើនផលិតផលតិចវាបានឲតំលៃឡើងខ្ពស់ជាមួយរូបរាងដ៏ស្រស់ស្អាតដងខ្លីងាយស្រួលប្រើប្រាស់និងមានអ្នកថតរូបជាច្រើនបានចាប់អារម្មណ៏លើដំណើរការរបស់វានិងត្រូវបានគេចាត់ទុកវាជារឿងរ៉ាវ។ រូបភាពតូច|ស្តាំ|កាមេរ៉ា Canon FT (1966) ជាមួយកែវយឹត 135mm 1: 3.5 ។ រូបភាពផ្សំនៃរូបថតចំនួនប្រាំបីដោយប្រើចំនុចផ្តុំ
ការពិណ៌នាមុខងារ
ការថតរូប គឺជាសិល្បះ នៃវិទ្យាសាស្រ្ត ក្នុងការវិកហាត់ នៅសមាត្តិភាពនៃការថតរូប អោយមានពន្លឺ និង ពណ៍ល្អធ្វើអោយរូបភាពមានភាពទាក់ទាញ។ ការប្រើពន្លឺ និងការប្រើប្រាស់់កាមេរ៉ាហើយប្លង់កាមេរ៉ា ដែលជំនួយអោយ ការថតរូប និង រូបថត មានលក្ខណ:ច្បាស់ស្អាត ជាកស្តែង ការប្រើនៅឡែន ទាញចំងាយ ធ្វើអោយយើង ចាប់បាននៅចំនុចដែលយើងចង់បាននិងមានពន្លឺច្បាស់ នៅពេលដែលមានកម្មរស្មីពន្លឺឆ្លងកាត់ទទឹង ប្លង់ដែលយើងថត យើងត្រូវដឹងអំពីពន្លីខាងក្រៅ របស់ម៉ាស៊ីនថត នៅពេលថតរូបជាធម្មតាការថត រូបទាមទានៅពន្លីដែលម៉ាស៊ីនថត មានភ្លើង គ្រប់គ្រាន់ គ្នុងការចំនាំងផ្លាតនៃពន្លឺនៅពេលថតរូប។ យើងត្រួវមើលភ្លឺដែលនៅជុំវិញ បរិវេននៃការថតរូប អោយបានត្រឹមត្រូវ មុននិងចាប់ផ្តើមយកដៃចុចម៉ាស៊ីនថតជាធម្មតា យើងត្រូវតែគិតអំពីពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលនៅជុំវិញទីនោះហើយនៅពេលយើងធ្វើការថតរូបពេលយប់គឺត្រូវការពន្លឺជាចំាបាច់ បើមិនមានពន្លឺគឺយើងមិនអាចថតរូបបានទេ។ ការថតរូប ដែលយើង មិនទេឃើញ នៅព្លឺគ្រុនគាន់ នៅពេលថតរូប។ មានអ្នកថតរូបជាច្រើន បានយកជំនាញនេះធ្វើអីជិពសំរាប់ជញ្ចឹមជីវិត រឺក៍ថត កំសាន្ត ស្រាវជ្រាវ និងសំរាប់ទុកជាឯកសារ ក៍មាន។ រូបភាពតូច|ស្តាំ|ដ្យាក្រាមនៃកាមេរ៉ាឆ្លុះល្មមតែមួយដែលមានស្លាកមូលដ្ឋានផ្អែកលើរូបថតកាមេរ៉ា Reflex .svg អ្នកនិពន្ធនៃរូបភាពដើមគឺហ្សង់ហ្វ្រង់ស័រវីត។
វីដេអូកាមេរ៉ា គឺជាកាមេរ៉ា​មួយប្រភេទសំរាប់ថត ខ្សែភាពយន្ត ធ្វើឯកសាររូបភាពប្រវត្តិ សំរាប់ការសំដែងក្នុងស្ថានីទូរទស្សន៍ ហើយនាពេលបច្ចុប្បន្ន វីដេអូ កាមេរ៉ាបាននិងកំពុងមាននិយមប្រសើរ។ វីដេអូ កាមេរ៉ាមុនដំបូងគេបង្អស់ត្រូវបានបង្តើតដោយលោក ចន លូចជី ប៊ៀដលោក​ នីផ គូវឌីស​ គឺជាអ្នកជំនាញខាងកាមេរ៉ាវីដេអូ និងបច្ចេកវិជ្ជារបស់វា ហើយកាមេរ៉ាវិដេអូ ត្រូវបានគេមុនគេនៅ ប៊ីប៊ីស៊ី ដើម្បីពិសោធន៍សាកមើលនៅឆ្នាំ១៩៣០។ គ្រប់អេឡិចត្រូនិចរបស់កាមេរ៉ាត្រូវបានឆ្លងកាត់ប្រពន្ធ័អគ្គីសនីទាំងអស់។ កាមេរ៉ាមួយធ្វើការជាមួយពន្លឺនៃវិសាលគមដែលអាចមើលឃើញឬជាមួយផ្នែកផ្សេងទៀតនៃអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។ រូបភាពតូច|ស្តាំ|ការដកស្រង់ SVG នៃរូបភាព: Pinhole-camera.png រូបភាពតូច|កំណែដែលប្រសើរឡើងដោយស្វ៊ីសហែលមេតហ្គឺសហេម (1913-1995) សម្តែង។ 1952 នៃការមើលរបស់នីហ្វពីពីបង្អួចនៅឡេក្លាស (មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ Harry Ransom មនុស្សនៅសាកលវិទ្យាល័យតិចសាសអូស្ទីន) ទិដ្ឋភាពពីបង្អួចនៅឡេក្លាសដែលជារូបថតអចិន្រ្តៃយ៍ជោគជ័យដែលបង្កើតឡើងដោយNicéphoreNiépceនៅឆ្នាំ 1826 ឬ 1827 នៅ Saint- Loup-de-Varennes (Saône-et-Loire, Bourgogne, ប្រទេសបារាំង) ។ បានចាប់យកនៅលើ bitumen ប្រេងព្យាបាល 20 X 25 សង់ទីម៉ែត្រ។ ដោយសារតែការប៉ះពាល់រយៈពេល 8 ម៉ោងអគារត្រូវបានបំភ្លឺដោយព្រះអាទិត្យពីខាងស្ដាំនិងឆ្វេង។ ជើងកាមេរ៉ា គឺជាស៊ុមជើងបីដែលចល័តបានប្រើជាវេទិកាសម្រាប់ការគាំទ្រដល់ ទម្ងន់ និងការរក្សាស្ថិរភាពនៃវត្ថុមួយចំនួនផ្សេងទៀត។ ជើងកាមេរ៉ាផ្ដល់នូវស្ថេរភាពប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងធ្លាក់ចុះនិងកងកម្លាំងផ្ដេកនិងអ័ក្សផ្ដេកអំពីចលនា។ ទីតាំងនៃជើងបីឆ្ងាយពីមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ឈរនេះអនុញ្ញាតឱ្យអានុភាពល្អប្រសើរជាងមុនសម្រាប់ជើងកាមេរ៉ាទប់ទល់នឹងការកងកម្លាំងនៅពេលក្រោយ។បស់កាមេរ៉ាសម្រាប់ដាក់អោយកាមេរ៉ាមានលំនឹងមិនរគើនៅពេលដែលយើងថត ហើយគេត្រូវការវានៅពេលដែលយើងថតវីដេអូ។ជើងកាមេរ៉ានេះត្រូវបានដាក់នៅក្នុងទីតាំងដែលជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានត្រូវការ។ អង្កេតនេះនឹងចុចចុះនៅលើវេទិកាជើងដើម្បីសុវត្ថិភាពការពារជើងនៅក្នុងដីឬដើម្បីបង្ខំជើងទៅទីតាំងទាបមួយនៅលើមិនស្មើគ្នាចិញ្ចើមផ្លូវសម្គាល់ ភក់ ។ ប្រវែងជើងត្រូវបានកែតម្រូវទៅយកក្បាលជើងកាមេរ៉ានេះទៅកម្ពស់ងាយស្រួលនិងធ្វើឱ្យវាមានកម្រិតប្រហែល។យន្តការល្បឿនអាចគ្រប់គ្រងរយៈពេលដែលពន្លឺអាចបញ្ចូលកាមេរ៉ាពេលដែលជើងកាមេរ៉ានេះត្រូវបានដាក់និងមានសុវត្ថិភាព, ឧបករណ៍នេះត្រូវបានដាក់នៅលើក្បាល។
កាមេរ៉ា obscura
ប្រវត្តសាស្ត្រនៅក្នុងទស្សវត្សន៏ឆ្នាំ១៩៨០ដល់ឆ្នាំ១៩៩០រហូតបន្តកើតដល់ឆ្នាំ២០១០។រូបភាពកាមេរ៉ាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើផ្ទៃប្រាក់ប៉ូលាមួយខ្ពស់បំផុតដែលជាទូទៅគឺស្ថិតនៅក្រោមលោហះដូចស្ពាន់ហើយគេត្រូវបានផលិតវានៅក្នុងសតវត្សទី១៩ផងដែរ។ ក៏អាចផលិតពីសន្លឹកប្រាក់សុទ្ធ។ម្យ៉ាងទៀតគេមានពីធីសាស្ត្រពីយ៉ាងក្នុងការប្រើប្រាស់ចានប្រាក់ទៅជាស្ពាន់។នៅសតវត្សទី១៩គេមានវីធីសាស្ត្រយកប្រាក់មកធ្វើការដុះខាន់ដដែលៗជាមួយនិងលាក់ឬកាម្ញីដោយប្រើដុំថ្ម។ដំបូងវាចាប់ផ្តើមរលួយបន្ទាប់មកវាឡើងពណ៏ក្រហមនិងមួយ។ដោយពន្លឺtនៃចានប្រាក់វាក៏បានប៉ះនិងឧស្មន័ដែលគេហៅថា។ដំបូងជាតិអ៊ីយ៉ូតត្រូវបានគេស្គាលថាជាជាតិគ្រីស្ទាល់អ៊ីយ៉ូតនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់​ ហើយបន្ទាប់មកវាបានប៉ះនិងផ្សែងដើម្បីពន្លឺប្រាក់ថ្នាំកូត។គេសង្កេតឃើញថាការប៉ះពាល់នៃក្លូរីនចំហាយក៏បានភាយឡើង។បន្ទាប់មកចាននោះត្រូវបានគេយកទៅអនុវត្តក្នុងការថតរូប។ នៅសតវត្សទី 11 អ្នករូបវិទ្យាអារ៉ាប់ Ibn al-Haytham (Alhazen) បានសរសេរអត្ថបទដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតអំពីកាមេរ៉ា obscura រួមទាំងការពិសោធន៍ជាមួយពន្លឺតាមរយៈរន្ធតូចមួយនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹតមួយ។ ការសរសេររបស់អ៊ីប៊ែលអាល់ហាថេមលើអុបទិចមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងនៅទ្វីបអឺរ៉ុបតាមរយៈការបកប្រែឡាតាំងដែលបំផុសគំនិតមនុស្សដូចជា Witelo, John Peckham, Roger Bacon, Leonardo Da Vinci, René Descartes និង Johannes Kepler ។ នៅសតវត្សទី 11 អ្នករូបវិទ្យាអារ៉ាប់ Ibn al-Haytham (Alhazen) បានសរសេរអត្ថបទដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតអំពីកាមេរ៉ា obscura រួមទាំងការពិសោធន៍ជាមួយពន្លឺតាមរយៈរន្ធតូចមួយនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹតមួយ។ ការសរសេររបស់អ៊ីប៊ែលអាល់ហាថេមលើអុបទិចមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងនៅទ្វីបអឺរ៉ុបតាមរយៈការបកប្រែឡាតាំងដែលបំផុសគំនិតមនុស្សដូចជា Witelo, John Peckham, Roger Bacon, Leonardo Da Vinci, René Descartes និង Johannes Kepler ។
កាមេរ៉ារូបថត
អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំពេលវេលានៃការថតរូបមានរយៈពេលយូរគ្រប់គ្រាន់ហើយដែលអ្នកថតរូបបានដកចេញនូវមុំកែងមុំកែងដោយរាប់ចំនួនវិនាទី (ឬនាទី) ដែលត្រូវបានប៉ាន់ស្មានដោយលក្ខខណ្ឌភ្លើងបំភ្លឺបន្ទាប់មកជំនួសគម្រប។ នៅពេលដែលមានសម្ភារៈថតរូបដែលងាយរងគ្រោះម៉ាស៊ីនថតបានចាប់ផ្តើមដាក់បញ្ចូលយន្តការល្បឿនដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការបង្ហាញឱ្យឃើញរយៈពេលខ្លីនិងត្រឹមត្រូវ។
ការប្រើខ្សែភាពយន្តថតរូបត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលោក George Eastman ដែលបានចាប់ផ្តើមផលិតខ្សែភាពយន្តក្រដាសនៅឆ្នាំ 1885 មុនពេលផ្លាស់ប្តូរទៅប្រើសារធាតុសែលុយឡូសនៅឆ្នាំ 1889 ។ កាមេរ៉ាដំបូងរបស់គាត់ដែលគាត់ហៅថា "Kodak" ត្រូវបានដាក់លក់ដំបូងនៅឆ្នាំ 1888 ។ កាមេរ៉ាប្រអប់ជាមួយនឹងកែវផ្តោតអារម្មណ៍និងល្បឿនល្បឿនតែមួយ, ដែលរួមជាមួយតម្លៃទាបរបស់ខ្លួនបានអំពាវនាវដល់អតិថិជនជាមធ្យម។ Kodak បានមកមុនពេលដែលមានខ្សែភាពយន្តគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការបង្ហាញ 100 និងត្រូវបានបញ្ជូនត្រឡប់ទៅរោងចក្រសម្រាប់ដំណើរការនិងការផ្ទុកឡើងវិញនៅពេលដែលរមៀលត្រូវបានបញ្ចប់។ នៅចុងសតវត្សទី 19 លោក Eastman បានពង្រីកក្រុមរបស់គាត់ទៅជាគំរូជាច្រើនរួមទាំងប្រអប់និងកាមេរ៉ាបត់។
ខ្សែភាពយន្តក៏បានធ្វើឱ្យចាប់យកចលនាដែលអាចចាប់បាន (ភាពយន្ត) បង្កើតឧស្សាហកម្មភាពយន្តនៅចុងសតវត្សទី 19 ។
ព័ត៌មានបន្ថែម: កញ្ចក់ត្រឡប់មកវិញភ្លាម
នៅក្នុងការថតរូបកាមេរ៉ាឆ្លុះបញ្ចាំងតែមួយគត់ (SLR) ត្រូវបានផ្តល់ជូននូវកញ្ចក់ដើម្បីប្តូរទិសពន្លឺពីកែវភ្នែករូបភាពទៅមើលឧបករណ៍មើលមុននឹងបញ្ចេញការបាញ់សម្រាប់ការតែងនិងការផ្តោតរូបភាព។ នៅពេលដែលការបញ្ចេញពន្លឺត្រូវបានបញ្ចេញកញ្ចក់ឆ្លុះឡើងនិងទៅឆ្ងាយអនុញ្ញាតឱ្យមានការប៉ះពាល់នៃឧបករណ៍ថតរូបនិងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីត្រឡប់មកវិញ។ មិនមានកាមេរ៉ា SLR មុនឆ្នាំ 1954 មានលក្ខណៈពិសេសនេះទោះបីជាកញ្ចក់កាមេរ៉ា SLR ដើមដំបូងមួយចំនួនត្រូវបានដំណើរការដោយកម្លាំងដែលបានបញ្ចេញនៅលើការបញ្ចេញពន្លឺនិងបានត្រឡប់នៅពេលដែលមានសម្ពាធម្រាមដៃត្រូវបានបញ្ចេញ។ Asahiflex II ដែលបានចេញផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុនជប៉ុន Asahi (Pentax) នៅឆ្នាំ 1954 គឺជាកាមេរ៉ាថតរូប SLR ដំបូងគេបង្អស់របស់ពិភពលោកជាមួយនឹងកញ្ចក់ត្រលប់មកភ្លាមៗ។
ការគ្រប់គ្រងកាមេរ៉ា
នៅក្នុងកាមេរ៉ាឯកទេសជាក់លាក់ណាមួយដំណើរការនៃការទទួលបានការប្រើប្រាស់អាចពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់ដោយដៃឬស្វ័យប្រវត្តិនៃការត្រួតពិនិត្យពីរបីដើម្បីធានាថារូបថតច្បាស់លាស់ច្បាស់ល្អនិងច្បាស់។ធាតុជាច្រើនទៀតនៃឧបករណ៍រូបភាពអាចមានប្រសិទ្ធិភាពច្បាស់លាស់ទៅលើគុណភាពនិងឥទ្ធិពលនៃសាភ័ណភ្ពនៃរូបថតដែលបានផ្តល់ឱ្យ។ ក្នុងចំណោមពួកគេមាន: -ប្រវែងបង្គោលនិងប្រភេទកញ្ចក់ (ធម្មតា, ការផ្តោតអារម្មណ៍វែង, មុំធំទូលាយ, telephoto, ម៉ាក្រូ, ភ្នែកឬពង្រីក) -តម្រងដែលដាក់រវាងប្រធានបទនិងសម្ភារៈថតចម្លងពន្លឺនៅខាងមុខឬខាងក្រោយកញ្ចក់ -ភាពប្រែប្រួលដែលមានស្រាប់របស់មជ្ឈដ្ឋានដើម្បីពន្លឺអាំងតង់ស៊ីតេនិងពណ៌ / រលកពន្លឺ។ -ធម្មជាតិនៃសម្ភារៈថតចម្លងពន្លឺឧទាហរណ៍ការដោះស្រាយរបស់វាដែលបានវាស់ជាភីកសែលឬគ្រាប់ធញ្ញជាតិ។
ការចាប់យករូបភាព
កាមេរ៉ាដែលចាប់យករូបភាពជាច្រើននៅក្នុងលំដាប់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកាមេរ៉ាខ្សែភាពយន្តឬជាកាមេរ៉ាកាមេរ៉ានៅអឺរ៉ុប។ អ្វីដែលបានរចនាឡើងសម្រាប់រូបភាពតែមួយគឺនៅតែជាកាមេរ៉ា។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយប្រភេទទាំងនេះជាន់គ្នាដោយសារតែកាមេរ៉ានៅតែត្រូវបានគេប្រើដើម្បីចាប់យករូបភាពដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងការងារពិសេសៗហើយកាមេរ៉ាទំនើបជាច្រើនអាចផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងរហ័សរវាងរបៀបថតរូបនិងចលនា។
អត្ថបទចំបង ៗ : មុំកែងកាមេរ៉ានិងការរចនាកែវថតរូប
កញ្ចក់របស់កាមេរ៉ាចាប់យកពន្លឺចេញពីប្រធានបទហើយយកវាទៅផ្តោតទៅលើឧបករណ៏។ ការរចនានិងការផលិតកញ្ចក់គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ចំពោះគុណភាពរូបថតដែលកំពុងថត។ បដិវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យានៅក្នុងការរចនាកាមេរ៉ានៅសតវត្សទី 19 បានធ្វើបដិវត្តការផលិតកញ្ចក់អុបទិកនិងការរចនាកញ្ចក់ជាមួយនឹងអត្ថប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យសម្រាប់ការផលិតកញ្ចក់ទំនើបនៅក្នុងឧបករណ៍វ៉ិចទ័រជាច្រើនពីការអានវ៉ែនតាទៅមីក្រូទស្សន៍។ អ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវរួមមានហ្សេសនិងលីតស៍។
កញ្ចក់កាមេរ៉ាត្រូវបានធ្វើនៅក្នុងជួរដ៏ធំទូលាយនៃប្រវែងប្រសព្វ។ ពួកវាមានចាប់ពីមុំធំទូលាយនិងខ្នាតស្តង់ដារមធ្យម។ កញ្ចក់នីមួយៗគឺសមបំផុតសម្រាប់ប្រភេទថតរូបជាក់លាក់។ មុំធំទូលាយបំផុតអាចត្រូវបានគេពេញចិត្តចំពោះស្ថាបត្យកម្មពីព្រោះវាមានសមត្ថភាពចាប់យកទិដ្ឋភាពធំទូលាយនៃអាគារមួយ។ កែវភ្នែកធម្មតាព្រោះជាញឹកញាប់វាមានជំរៅធំទូលាយត្រូវបានប្រើជាញឹកញាប់សម្រាប់ថតរូបតាមផ្លូវនិងឯកសារ។ កញ្ចក់ telephoto មានប្រយោជន៍សម្រាប់កីឡានិងសត្វព្រៃប៉ុន្តែវាងាយនឹងរំខានដល់កាមេរ៉ា។
ផ្តោត
រូបភាពតូច|ស្តាំ|Daisies ដោយសារតែលក្ខណៈសម្បត្តិអុបទិចនៃកែវថតរូបវត្ថុតែមួយគត់នៅក្នុងជួរចម្ងាយឆ្ងាយពីកាមេរ៉ានឹងត្រូវបានផលិតឡើងយ៉ាងច្បាស់។ ដំណើរការកែតម្រូវជួរនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាការផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍របស់កាមេរ៉ា។ មានវិធីជាច្រើននៃការផ្តោតកាមេរ៉ាត្រឹមត្រូវ។ កាមេរ៉ាដែលមានលក្ខណៈសាមញ្ញបំផុតបានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់និងប្រើជំរៅតូចនិងមុំកែងធំទូលាយដើម្បីធានាថាអ្វីគ្រប់យ៉ាងនៅក្នុងចម្ងាយឆ្ងាយពីកែវដែលមានទំហំប្រហែល 3 ម៉ែត្រ (10 ហ្វីត) ទៅអ័ក្សព័ទ្ធស្ថិតនៅក្នុងការផ្តោតអារម្មណ៍សមហេតុផល។ កាមេរ៉ាផ្តោតលើការជួសជុលជាទូទៅមានតំលៃថោកដូចជាកាមេរ៉ាតែមួយ។ កាមេរ៉ាក៏អាចមានជួរផ្តោតអារម្មណ៍ឬការផ្តោតលើទំហំដែលត្រូវបានបង្ហាញនៅលើកាមេរ៉ា។ អ្នកប្រើនឹងទស្សន៍ទាយឬគណនាចម្ងាយទៅប្រធានបទនេះហើយកែតម្រូវការផ្តោតអារម្មណ៍។ នៅលើកាមេរ៉ាខ្លះវាត្រូវបានចង្អុលបង្ហាញដោយនិមិត្តសញ្ញា (ក្បាលនិងស្មា, មនុស្សពីរនាក់កំពុងឈរតង់, ដើមឈើមួយ, ភ្នំ) ។
ម៉ាស៊ីនថត Rangefinder អនុញ្ញាតចម្ងាយពីវត្ថុដែលត្រូវបានវាស់ដោយប្រើឯកតា parallax គួបផ្សំនៅលើកាមេរ៉ាដែលអនុញ្ញាតឱ្យការផ្តោតអារម្មណ៍ត្រូវបានកំណត់ដោយភាពត្រឹមត្រូវ។ ម៉ាស៊ីនថតកាមេរ៉ាឆ្លុះបញ្ឈរមួយដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកថតរូបកំណត់ការផ្តោតអារម្មណ៍និងសមាសភាពភ្នែកដោយប្រើកញ្ចក់គោលដៅនិងកញ្ចក់ផ្លាស់ទីដើម្បីធ្វើរូបភាពរូបភាពលើកញ្ចក់ដីឬអេក្រង់ប្លាស្ទិចប្លាស្ទិចប្លាស្ទិក។ ម៉ាស៊ីនថតឆ្លុះឆ្លាស់ភ្លឹងប្រើកញ្ចក់គោលដៅនិងឯកតាថតកញ្ចក់ផ្តោត (ជាទូទៅដូចគ្នាទៅនឹងកែវភ្នែកគោលដៅ) នៅក្នុងរាងកាយស្រដៀងគ្នាសម្រាប់សមាសភាពនិងការផ្តោតអារម្មណ៍។ មើលកាមេរ៉ាប្រើអេក្រង់កញ្ចក់ដីដែលត្រូវបានដកចេញហើយជំនួសដោយបន្ទះថតរូបឬថតដែលអាចប្រើឡើងវិញបានដែលមានខ្សែក្រដាសសន្លឹកមុនពេលប៉ះពាល់។ កាមេរ៉ាទំនើបជាញឹកញាប់ផ្តល់ជូននូវប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីផ្តោតកាមេរ៉ាដោយស្វ័យប្រវត្តិតាមវិធីផ្សេងៗ។ កាមេរ៉ាពិសោធន៍ខ្លះឧទាហរណ៍អារេប្ល័របួន (PFCA) មិនត្រូវការការផ្តោតអារម្មណ៍ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេថតរូបទេ។ នៅក្នុងការថតរូបបែបឌីជីថលធម្មតាកញ្ចក់ឬកញ្ចក់បង្ហាញគ្រប់ពន្លឺដែលមានប្រភពចេញពីចំណុចតែមួយនៃវត្ថុដែលកំពុងផ្តោតអារម្មណ៍ទៅចំណុចតែមួយនៅយន្ដហោះចាប់សញ្ញា។ ភីកសែលនីមួយដូច្នេះពាក់ព័ន្ធនឹងបំណែកឯករាជ្យនៃព័ត៌មានអំពីកន្លែងឆ្ងាយ។ ផ្ទុយទៅវិញ PFCA មិនមានកែវឬកញ្ចក់នោះទេប៉ុន្តែភីកសែលនីមួយៗមានអេកូអេឡិចត្រូនិចដែលមានកំលាំងខុសៗគ្នាពីលើវាដែលអនុញ្ញាតឱ្យភីកសែលនីមួយៗមានទំនាក់ទំនងជាមួយពត៌មានឯករាជ្យ (ជាពិសេសសមាសភាគមួយនៃបំលែង Fourier 2D) ឈុតឆ្ងាយ។ រួមគ្នាពត៌មានកន្លែងកើតហេតុពេញលេញត្រូវបានចាប់យកហើយរូបភាពអាចត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញដោយការគណនា។
កាមេរ៉ាខ្លះមានការផ្តោតអារម្មណ៍ក្រោយពេលប្រកាស។ ការផ្តោតអារម្មណ៍នៃការបង្ហោះមានន័យថាថតរូបមុនហើយបន្ទាប់មកផ្តោតទៅលើកុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួន។ កាមេរ៉ាប្រើកញ្ចក់តូចៗជាច្រើននៅលើឧបករណ៏ដើម្បីចាប់យកពន្លឺពីគ្រប់ជ្រុងកាមេរ៉ានៃកន្លែងកើតហេតុហើយត្រូវបានគេហៅថាបច្ចេកវិជ្ជា plenoptics ។ ការរចនាកាមេរ៉ាដែលមានរាងចតុកោណកែងបច្ចុប្បន្នមានកញ្ចក់ចំនួន 40,000 ធ្វើការជាមួយគ្នាដើម្បីចាប់យករូបភាពដ៏ល្អបំផុត។
ទ្រង់ទ្រាយ
ជួរដ៏ធំទូលាយនៃទ្រង់ទ្រាយខ្សែភាពយន្តនិងបន្ទះត្រូវបានប្រើដោយកាមេរ៉ា។ នៅក្នុងទំហំចានប្រវត្តិសាស្រ្តដើមជាញឹកញាប់ត្រូវបានជាក់លាក់សម្រាប់ការធ្វើនិងម៉ូដែលនៃម៉ាស៊ីនថតទោះបីជាមានយ៉ាងឆាប់រហ័សបានបង្កើតស្តង់ដាមួយចំនួនសម្រាប់ម៉ាស៊ីនថតដែលមានប្រជាប្រិយភាពបន្ថែមទៀត។ សេចក្តីផ្តើមនៃខ្សែភាពយន្តវិលបានបើកដំណើរការដំណើរការស្តង់ដារបន្ថែមទៀតដូច្នេះនៅត្រឹមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 មានតែខ្សែភាពយន្តវិលស្តង់ដារមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលកំពុងប្រើ។ ទាំងនេះរួមមានខ្សែភាពយន្តចំនួន 120 ដែលផ្តល់នូវវីតាមីន 8, 12 ឬ 16, ខ្សែភាពយន្ត 220 ផ្តល់នូវការបង្ហាញ 16 ឬ 24, ខ្សែភាពយន្ត 127 ផ្តល់នូវការបង្ហាញ 8 ឬ 12 (ជាពិសេសនៅក្នុងម៉ាស៊ីនថត Brownie) និងខ្សែភាពយន្ត 135 (35 មម) ផ្តល់នូវការបង្ហាញ 12, 20 ឬ 36 - ឬឡើង ទៅ 72 ការបង្ហាញនៅក្នុងទ្រង់ទ្រាយពាក់កណ្តាលស៊ុមឬនៅក្នុងកាសែតធំសម្រាប់ជួរ Leica កាមេរ៉ា។
សម្រាប់កាមេរ៉ាស៊ីអ៊ីនខ្សែភាពយន្តមានទទឹង 35 មមនិងរន្ធដោយរន្ធដោតត្រូវបានបង្កើតឡើងជាទ្រង់ទ្រាយស្តង់ដារនៅឆ្នាំ 1890 ។ វាត្រូវបានប្រើសម្រាប់ស្ទើរតែគ្រប់ផលិតកម្មខ្សែភាពយន្តដែលមានចលនាដែលមានមូលដ្ឋានលើខ្សែភាពយន្ត។ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ស្ម័គ្រចិត្តទ្រង់ទ្រាយតូចជាងមុនហើយដូច្នេះតិចជាងច្រើនត្រូវបានគេណែនាំ។ ខ្សែភាពយន្តទំហំ 17,5 មិល្លីម៉ែត្រដែលបង្កើតឡើងដោយបែងចែកខ្សែភាពយន្ត 35 មីល្លីម៉ែត្រគឺជាខ្សែភាពយន្តស្ម័គ្រចិត្តដំបូងប៉ុន្តែខ្សែភាពយន្ត 9,5 មមត្រូវបានដាក់បង្ហាញនៅទ្វីបអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំ 1922 និងខ្សែភាពយន្ដ 16 មមដែលបានណែនាំនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ 1923 បានក្លាយទៅជាស្តង់ដារសម្រាប់ខ្សែភាពយន្តផ្ទះនៅក្នុង អឌ្ឍគោលរបស់ពួកគេ។ នៅឆ្នាំ 1932 ទ្រង់ទ្រាយ 8 ម។ មដែលកាន់តែសន្សំសំចៃត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយបង្កើនទ្វេដងនូវចំនួននៃការធ្លាយចូលក្នុងខ្សែភាពយន្ដ 16 ម។ មបន្ទាប់មកបំបែកវាជាធម្មតាបន្ទាប់ពីការប៉ះនិងដំណើរការ។ ទ្រង់ទ្រាយ Super 8 ដែលមានទទឹង 8 មមប៉ុន្តែមានរន្ធតូចៗដើម្បីបង្កើតបន្ទប់សម្រាប់ស៊ុមភាពយន្ដធំជាងមុនត្រូវបានណែនាំនៅឆ្នាំ 1965 ។
គ្រឿងកាមេរ៉ា
រូបភាពតូច|ស្តាំ|ទិដ្ឋភាពខាងមុខនិងខាងក្រោយនៃកាមេរ៉ាឌីជីថល A500 របស់ Canon Powershot A95 គ្រឿងបន្លាស់សម្រាប់កាមេរ៉ាគឺសម្រាប់ការថែទាំការការពារផលប៉ះពាល់ពិសេសនិងមុខងារ។ -ក្រណាត់មុំកែង: ត្រូវបានប្រើនៅចុងបញ្ចប់នៃកញ្ចក់ដើម្បីរារាំងព្រះអាទិត្យឬប្រភពពន្លឺផ្សេងទៀតដើម្បីទប់ស្កាត់ការញ័រនិងពន្លឺភ្លើង (សូមមើលផងដែរប្រអប់ម៉ាស) ។ -គម្របមុំម៉ាស: គ្របនិងការពារកញ្ចក់អំឡុងពេលផ្ទុក។ -អាដាប់ធ័រឡេនៈអនុញ្ញាតឱ្យប្រើកែវឡេនក្រៅពីកាមេរ៉ាដែលត្រូវបានរចនាឡើង។ -តម្រងថតរូប: អនុញ្ញាតឱ្យមានពណ៌សិប្បនិម្មិតឬផ្លាស់ប្តូរដង់ស៊ីតេពន្លឺ។ -បំពង់ពង្រីកឡេនអនុញ្ញាតឱ្យផ្តោតអារម្មណ៍យ៉ាងជិតស្និទ្ធក្នុងការថតរូបម៉ាក្រូ។ -ឧបករណ៍បំភ្លឺ: រួមបញ្ចូលទាំងពន្លឺផ្សព្វផ្សាយ, ម៉ោននិងឈរ, ឆ្លុះបញ្ចាំង, ប្រអប់ទន់, កេះនិងខ្សែ។ -ការថែទាំនិងការការពារ: រួមបញ្ចូលទាំងករណីកាមេរ៉ានិងគម្រប, ឧបករណ៍ថែទាំនិងការពារអេក្រង់។ -ម៉ាស៊ីនថតទ្រង់ទ្រាយធំប្រើឧបករណ៍ពិសេសដែលមានកែវភ្នែកធំ, អ្នកស្វែងរកទិដ្ឋភាព, អ្នកស្វែងរកមុំ, ការផ្តោតលើរថភ្លើង / ឡាន។ ថ្មហើយជួនកាលបញ្ចូលថ្ម។
ប្រវត្តិសាស្រ្តរចនាកាមេរ៉ា
កាមេរ៉ាដំបូងបំផុតដែលផលិតបានក្នុងចំនួនច្រើនគួរសមប្រើចានកែវដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកាមេរ៉ា។ ពន្លឺបានបញ្ចូលកែវថតដែលបានដាក់នៅលើក្តារកែវដែលត្រូវបានបំបែកចេញពីចានដោយកណ្តឹងពង្រីក។ មានកាមេរ៉ាប្រអប់សាមញ្ញសម្រាប់ចានកែវប៉ុន្តែថែមទាំងកាមេរ៉ាថតឆ្លុះកែវតែមួយជាមួយកែវផ្លាស់ប្តូរនិងសូម្បីតែសម្រាប់ការថតរូបពណ៌ (Autochrome Lumière) ។ ភាគច្រើននៃកាមេរ៉ាទាំងនេះមានការត្រួតពិនិត្យដើម្បីបង្កើនឬបន្ថយកញ្ចក់និងដើម្បីរុញវាទៅមុខឬថយក្រោយដើម្បីគ្រប់គ្រងទស្សនៈ។
ការផ្ដោតលើម៉ាស៊ីនថតចានទាំងនេះគឺដោយការប្រើអេក្រង់កញ្ចក់ដីនៅចំណុចផ្តោតអារម្មណ៍។ ដោយសារតែការរចនាកែវថតរូបបានត្រឹមតែកែវថតតូចៗរូបភាពនៅលើកញ្ចក់ផ្ទៃដីខ្សោយហើយអ្នកថតរូបភាគច្រើនមានក្រណាត់ងងឹតដើម្បីគ្របក្បាលរបស់ពួកគេដើម្បីឱ្យការផ្តោតអារម្មណ៍និងសមាសភាពត្រូវបានអនុវត្តកាន់តែងាយស្រួល។ នៅពេលដែលការផ្តោតអារម្មណ៍និងសមាសធាតុត្រូវបានគេពេញចិត្តអេក្រង់កញ្ចក់ដីត្រូវបានយកចេញហើយចានដាស់អារម្មណ៍មួយដែលដាក់នៅក្នុងកន្លែងរបស់វាការពារដោយស្លាយខ្មៅងងឹត។ ដើម្បីធ្វើឱ្យការប៉ះពាល់នោះស្លាយខ្មៅងងឹតត្រូវបានរអិលដោយប្រុងប្រយ័ត្នហើយល្បឿនបានបិទនិងបិទហើយស្លាយខ្មៅងងឹតជំនួស។
បន្ទះកាមេរ៉ា
កាមេរ៉ាដំបូងបំផុតដែលផលិតបានក្នុងចំនួនច្រើនគួរសមប្រើចានកែវដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកាមេរ៉ា។ ពន្លឺបានបញ្ចូលកែវថតដែលបានដាក់នៅលើក្តារកែវដែលត្រូវបានបំបែកចេញពីចានដោយកណ្តឹងពង្រីក។ មានកាមេរ៉ាប្រអប់សាមញ្ញសម្រាប់ចានកែវប៉ុន្តែថែមទាំងកាមេរ៉ាថតឆ្លុះកែវតែមួយជាមួយកែវផ្លាស់ប្តូរនិងសូម្បីតែសម្រាប់ការថតរូបពណ៌ (Autochrome Lumière) ។ ភាគច្រើននៃកាមេរ៉ាទាំងនេះមានការត្រួតពិនិត្យដើម្បីបង្កើនឬបន្ថយកញ្ចក់និងដើម្បីរុញវាទៅមុខឬថយក្រោយដើម្បីគ្រប់គ្រងទស្សនៈ។
ការផ្ដោតលើម៉ាស៊ីនថតចានទាំងនេះគឺដោយការប្រើអេក្រង់កញ្ចក់ដីនៅចំណុចផ្តោតអារម្មណ៍។ ដោយសារតែការរចនាកែវថតរូបបានត្រឹមតែកែវថតតូចៗរូបភាពនៅលើកញ្ចក់ផ្ទៃដីខ្សោយហើយអ្នកថតរូបភាគច្រើនមានក្រណាត់ងងឹតដើម្បីគ្របក្បាលរបស់ពួកគេដើម្បីឱ្យការផ្តោតអារម្មណ៍និងសមាសភាពត្រូវបានអនុវត្តកាន់តែងាយស្រួល។ នៅពេលដែលការផ្តោតអារម្មណ៍និងសមាសធាតុត្រូវបានគេពេញចិត្តអេក្រង់កញ្ចក់ដីត្រូវបានយកចេញហើយចានដាស់អារម្មណ៍មួយដែលដាក់នៅក្នុងកន្លែងរបស់វាការពារដោយស្លាយខ្មៅងងឹត។ ដើម្បីធ្វើឱ្យការប៉ះពាល់នោះស្លាយខ្មៅងងឹតត្រូវបានរអិលដោយប្រុងប្រយ័ត្នហើយល្បឿនបានបិទនិងបិទហើយស្លាយខ្មៅងងឹតជំនួស។
បន្ទះកញ្ចក់ក្រោយមកត្រូវបានជំនួសដោយខ្សែភាពយន្តសន្លឹកនៅក្នុងស្លាយងងឹតមួយសម្រាប់ខ្សែភាពយន្តសន្លឹក។ ខ្សែដៃអាដាប់ធ័រត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យខ្សែភាពយន្តសន្លឹកត្រូវបានប្រើនៅក្នុងអ្នកកាន់ចាន។ បន្ថែមពីលើកញ្ចក់ដីកញ្ចក់អុបទិកធម្មតាត្រូវបានបំពាក់ជាញឹកញាប់។ ម៉ាស៊ីនថតដែលថតរូបតែមួយនៅលើសន្លឹកសន្លឹកនិងមានមុខងារស្រដៀងនឹងកាមេរ៉ាត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការងារដែលមានគុណភាពរូបភាពខ្ពស់។ យូរណាស់នៅក្នុងសតវត្សទី 20 សូមមើលកាមេរ៉ាទំហំធំខាងក្រោម។
បន្ទះកញ្ចក់ក្រោយមកត្រូវបានជំនួសដោយខ្សែភាពយន្តសន្លឹកនៅក្នុងស្លាយងងឹតមួយសម្រាប់ខ្សែភាពយន្តសន្លឹក។ ខ្សែដៃអាដាប់ធ័រត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យខ្សែភាពយន្តសន្លឹកត្រូវបានប្រើនៅក្នុងអ្នកកាន់ចាន។ បន្ថែមពីលើកញ្ចក់ដីកញ្ចក់អុបទិកធម្មតាត្រូវបានបំពាក់ជាញឹកញាប់។ ម៉ាស៊ីនថតដែលថតរូបតែមួយនៅលើសន្លឹកសន្លឹកនិងមានមុខងារស្រដៀងនឹងកាមេរ៉ាត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការងារដែលមានគុណភាពរូបភាពខ្ពស់។ យូរណាស់នៅក្នុងសតវត្សទី 20 សូមមើលកាមេរ៉ាទំហំធំខាងក្រោម។ រូបភាពតូច|នីកុន D810
ម៉ាស៊ីនថតបត់
ការណែនាំនៃខ្សែភាពយន្តបានអនុញ្ញាតឱ្យការរចនាម៉ូដដែលមានស្រាប់សម្រាប់ម៉ាស៊ីនថតចានត្រូវបានធ្វើឱ្យតូចជាងមុននិងសម្រាប់បន្ទះគោលដែលត្រូវបានហ៊ីងដូច្នេះវាអាចត្រូវបានបត់បញ្ចូលគ្នាបង្ហាប់កណ្តឹង។ រចនាទាំងនេះត្រូវបានគេបង្រួមយ៉ាងខ្លាំងនិងម៉ូដែលតូចត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថាម៉ាស៊ីនថតហោប៉ៅអាវយឺត។ ម៉ាស៊ីនថត rollfilm ត្រូវបានដាក់មុនដោយម៉ាស៊ីនថតចានបត់ដែលមានទំហំតូចជាងម៉ូដែលផ្សេងៗទៀត។
កាមេរ៉ាប្រអប់
កាមេរ៉ាប្រអប់ត្រូវបានណែនាំជាកាមេរ៉ាកម្រិតថវិកានិងមានតិចតួចបើមានការត្រួតពិនិត្យណាមួយ។ ប្រអប់ដើមប្រោននីមានកញ្ចក់មើលរូបភាពតូចមួយដែលបានតំឡើងនៅផ្នែកខាងលើកាមេរ៉ាហើយមិនមានជំរៅរឺការផ្តោតអារម្មណ៍និងគ្រាន់តែមានភាពងាយស្រួល។ ម៉ូដែលក្រោយៗដូចជា Brownie 127 មានអំពូលអុបទិកមើលដោយផ្ទាល់ធំជាងមុនរួមជាមួយផ្លូវខ្សែកោងមួយដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃកង្វះខាតនៅក្នុងកែវ។
កាមេរ៉ា Rangefinder
រូបភាពតូច|ស្តាំ|អាយ្យាធ័របូកបូក 4: 3 ក្នុងនាមជាកាមេរ៉ាកញ្ចក់កាមេរ៉ាបច្ចេកវិទ្យាបានរីកចម្រើននិងកញ្ចក់អុបទិកធំទូលាយបានក្លាយជារឿងធម្មតាជាច្រើន, កាមេរ៉ាជួរត្រូវបានណែនាំដើម្បីធ្វើឱ្យការផ្តោតអារម្មណ៍កាន់តែច្បាស់លាស់។ ឧបករណ៍កំណត់ជួរដើមដំបូងមានបង្អួច viewfinder ពីរដាច់ដោយឡែកដែលមួយត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងយន្តការផ្តោតហើយផ្លាស់ទីទៅស្តាំឬទៅឆ្វេងនៅពេលដែលរង្វង់ផ្តោតត្រូវបានប្រែ។ រូបភាពពីរផ្សេងគ្នាត្រូវបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅលើអេក្រង់កញ្ចក់ក្រោមដី។ នៅពេលដែលបន្ទាត់បញ្ឈរក្នុងវត្ថុកំពុងត្រូវបានថតរូបបានជួបប្រទះច្បាស់លាស់នៅក្នុងរូបភាពដែលបញ្ចូលគ្នាវត្ថុគឺស្ថិតនៅក្នុងការផ្តោតអារម្មណ៍។ ការមើលទិដ្ឋភាពសមាសភាពធម្មតាក៏ត្រូវបានផ្តល់ផងដែរ។ ក្រោយមក viewfinder និង rangefinder ត្រូវបានបញ្ចូលគ្នា។ កាមេរ៉ាជួរធំជាច្រើនមានកញ្ចក់ផ្លាស់ប្តូរគ្នាកែវថតនីមួយៗដែលតម្រូវឱ្យមានជួររបស់វាផ្ទាល់ - និងតំណភ្ជាប់ viewfinder ។
ការឆ្លុះបញ្ចាំងម្តង
នៅក្នុងកាមេរ៉ាថតរូបលែ្វលតែមួយអ្នកថតរូបមើលឃើញទស្សនីយភាពតាមរយៈកញ្ចក់កាមេរ៉ា។ វាជៀសវាងបញ្ហានៃ parallax ដែលកើតឡើងនៅពេលដែលកញ្ចក់មើលឬកែវមើលត្រូវបានបំបែកពីកែវថត។ ម៉ាស៊ីនថតហ្វ្រេមលែនស៍ត្រូវបានផលិតឡើងក្នុងទ្រង់ទ្រាយជាច្រើនរួមទាំងខ្សែភាពយន្ត 5x7 និង 4x5 ខ្សែភាពយន្ត 220/120 ដែលថតរូប 8,10, 12 ឬ 16 នៅលើរ៉ុក 120 និងចំនួនពីរដងនៃខ្សែភាពយន្ត 220 ។ ទាំងនេះត្រូវគ្នាទៅនឹង 6x9, 6x7, 6x6 និង 6x4.5 រៀងគ្នា (គ្រប់វិមាត្រជាស។ ម។ ) ។ ក្រុមហ៊ុនផលិតកាមេរ៉ាដែលមានទំហំធំនិងមានទំហំកាមេរ៉ា SLR រួមមាន Bronica, Graflex, Hasselblad, Mamiya និង Pentax ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយទំហំកាមេរ៉ា SLR សាមញ្ញបំផុតគឺ 35 មីលីម៉ែត្រនិងការផ្លាស់ប្តូរទៅកាមេរ៉ាឌីជីថល SLR ដោយប្រើរូបរាងស្ទើរតែដូចគ្នានិងជួនកាលប្រើប្រព័ន្ធកែវដូចគ្នា។
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីរដង
កាមេរ៉ាថតឆ្លុះឆ្លាស់ភ្លឹតត្រូវបានប្រើកញ្ចក់ស្រដៀងគ្នាជិតគ្នាដែលមួយដើម្បីបង្កើតរូបភាពនិងមួយជា viewfinder មួយ។ កញ្ចក់ត្រូវបានគេរៀបចំជាមួយកែវភ្នែកមើលភ្លាមៗនៅពីលើកែវថត។ កែវភ្នែកមើលគម្រោងរូបភាពមួយលើអេក្រង់មើលដែលអាចមើលឃើញពីខាងលើ។ ក្រុមហ៊ុនផលិតមួយចំនួនដូចជា Mamiya ក៏បានផ្តល់ក្បាលឆ្លាស់ដើម្បីភ្ជាប់ទៅនឹងអេក្រង់មើលដើម្បីឱ្យម៉ាស៊ីនថតអាចមើលឃើញនៅពេលប្រើ។ អត្ថប្រយោជន៍នៃ TLR គឺថាវាអាចផ្តោតបានយ៉ាងងាយស្រួលដោយប្រើអេក្រង់មើលហើយថាស្ថិតនៅក្រោមកាលៈទេសៈច្រើនបំផុតទិដ្ឋភាពដែលមើលឃើញនៅក្នុងអេក្រង់មើលគឺដូចគ្នាទៅនឹងអ្វីដែលថតនៅលើខ្សែភាពយន្ត។ ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយក៏កំហុសឆ្គង parallax ត្រូវបានគេជួបប្រទះហើយកាមេរ៉ាខ្លះក៏រួមបញ្ចូលផងដែរនូវសូចនាករដើម្បីបង្ហាញថាតើផ្នែកណាមួយនៃសមាសភាពនឹងត្រូវបានដកចេញ។
TLR មួយចំនួនមានកញ្ចក់ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរបានប៉ុន្តែនៅពេលដែលវាត្រូវបានកែវឡេនពួកគេមានទម្ងន់ធ្ងន់និងមិនផ្តល់នូវប្រវែងរង្វាស់ដែល SLR អាចទ្រទ្រង់បាន។ TLRs ភាគច្រើនប្រើខ្សែភាពយន្ត 120 ឬ 220 ។ មួយចំនួនបានប្រើខ្សែភាពយន្តដែលមានទំហំតូចជាង 127 ។
ម៉ាស៊ីនថតទ្រង់ទ្រាយធំ
កាមេរ៉ាទ្រង់ទ្រាយធំថតខ្សែភាពយន្តគឺជាអ្នកស្នងបន្តផ្ទាល់នៃកាមេរ៉ាថតដើមនិងនៅតែប្រើសម្រាប់ការថតរូបដែលមានគុណភាពខ្ពស់និងសម្រាប់រូបថតបច្ចេកទេសស្ថាបត្យកម្មនិងឧស្សាហកម្ម។ វាមានប្រភេទសាមញ្ញបីគឺកាមេរ៉ាមើលជាមួយប្រភេទ monorail និងកាមេរ៉ាម៉ាស៊ីនថតនិងកាមេរ៉ាចុច។ ពួកវាមានបំពង់ដែលអាចពង្រីកបានជាមួយនឹងកែវនិងថតរូបដែលដាក់នៅលើចានកញ្ចក់នៅខាងមុខ។ ត្រឡប់មកវិញយក rollfilm និងក្រោយមកឌីជីថលអាចរកបាននៅក្នុងការបន្ថែមទៅស្ដាំងងឹតស្ដង់ដារត្រឡប់មកវិញ។ កាមេរ៉ាទាំងនេះមានចលនាយ៉ាងទូលំទូលាយដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងជិតស្និទ្ធនៃការផ្តោតអារម្មណ៍និងទស្សនវិស័យ។ សមាសភាពនិងការផ្តោតអារម្មណ៍ត្រូវបានធ្វើនៅលើកាមេរ៉ាមើលដោយមើលអេក្រង់កញ្ចក់ដីមួយដែលត្រូវបានជំនួសដោយខ្សែភាពយន្តដើម្បីធ្វើឱ្យប៉ះពាល់; ពួកវាសមរម្យសម្រាប់មុខវិជ្ជាឋិតិវន្តតែប៉ុណ្ណោះហើយយឺតយ៉ាវក្នុងការប្រើប្រាស់។
ម៉ាស៊ីនថតទ្រង់ទ្រាយមធ្យម
ម៉ាស៊ីនថតមានទំហំមធ្យមមានទំហំភាពយន្តរវាងម៉ាស៊ីនថតទ្រង់ទ្រាយធំនិងម៉ាស៊ីនថតទំហំ 35 មីល្លីម៉ែត្រ។ ជាទូទៅប្រព័ន្ធទាំងនេះប្រើ rollfilm 120 ឬ 220 ។ ទំហំរូបភាពទូទៅបំផុតគឺ 6 × 4,5 សង់ទីម៉ែត្រ 6 × 6 សង់ទីម៉ែត្រនិង 6 × 7 សង់ទីម៉ែត្រ។ ចាស់ជាង 6 × 9 សង់ទីម៉ែត្រត្រូវបានគេប្រើកម្រ។ ការរចនានៃកាមេរ៉ាប្រភេទនេះបង្ហាញពីការប្រែប្រួលធំជាងបងប្អូនប្រុសធំ ៗ របស់ពួកគេចាប់ពីប្រព័ន្ធ monorail តាមរយៈម៉ូដែល Hasselblad បុរាណជាមួយនឹងខ្នងដាច់ពីគ្នាទៅនឹងកាមេរ៉ាដែលមានទំហំតូចជាង។ មានម៉ាស៊ីនថតស្ម័គ្រចិត្តសូម្បីតែនៅក្នុងទ្រង់ទ្រាយនេះ។
ម៉ាស៊ីនថតភាពយន្ត
កាមេរ៉ាកាមេរ៉ាឬកាមេរ៉ាខ្សែភាពយន្តមួយថតរូបលំដាប់យ៉ាងឆាប់រហ័សនៃរូបថតនៅលើឧបករណ៏រូបភាពឬច្រូតនៃខ្សែភាពយន្ត។ ផ្ទុយទៅនឹងកាមេរ៉ាថតរូបដែលចាប់យករូបថតតែមួយនៅពេលតែមួយកាមេរ៉ាកាមេរ៉ាថតរូបភាពស៊េរីមួយដែលហៅថា "ស៊ុម" តាមរយៈការប្រើយន្តការមិនដំណើរការ។
ស៊ុមក្រោយៗត្រូវបានចាក់ត្រឡប់មកវិញនៅក្នុងកញ្ចក់បញ្ចាំងនៅល្បឿនជាក់លាក់មួយដែលគេហៅថា "អត្រាស៊ុម" (ចំនួនស៊ុមក្នុងមួយវិនាទី) ។ ខណៈពេលកំពុងមើលភ្នែករបស់មនុស្សនិងខួរក្បាលបញ្ចូលរូបភាពដាច់ដោយឡែកដើម្បីបង្កើតការបំភាន់នៃចលនា។ ម៉ាស៊ីនកាមេរ៉ាដំបូងគេត្រូវបានផលិតនៅជុំវិញឆ្នាំ 1888 ហើយនៅឆ្នាំ 1890 ប្រភេទជាច្រើនត្រូវបានផលិត។ ទំហំខ្សែភាពយន្តស្តង់ដារសម្រាប់កាមេរ៉ាត្រូវបានបង្កើតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សដូចជាខ្សែភាពយន្ដ 35 មីល្លីម៉ែត្រហើយវានៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់រហូតដល់ការផ្លាស់ប្តូរទៅជាឌីជីថលឌីជីថល។ ទំរង់ស្តង់ដាដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈផ្សេងទៀតរួមមានខ្សែភាពយន្តទំហំ 70 មីលីម៉ែត្រនិងខ្សែ 16 មីល្លីម៉េលខណៈដែលអ្នកផលិតភាពយន្តស្ម័គ្រចិត្តប្រើខ្សែភាពយន្ត 9,5 មម 8 មមឬស្តង់ដា 8 និង Super 8 មុនពេលផ្លាស់ប្តូរទៅជាទ្រង់ទ្រាយឌីជីថល។
ទំហំនិងភាពស្មុគស្មាញនៃកាមេរ៉ារបស់កាមេរ៉ាប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងអាស្រ័យលើការប្រើប្រាស់ដែលត្រូវការសម្រាប់កាមេរ៉ា។ ឧបករណ៍វិជ្ជាជីវៈមួយចំនួនមានទំហំធំនិងធ្ងន់ពេកដែលត្រូវបានធ្វើដោយដៃខណៈដែលកាមេរ៉ាស្ម័គ្រចិត្តមួយចំនួនត្រូវបានរចនាឡើងឱ្យតូចនិងពន្លឺសម្រាប់ប្រតិបត្តិការតែមួយ។
កាមេរ៉ា
ម៉ាស៊ីនថតវីដេអូគឺជាឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចដែលរួមបញ្ចូលកាមេរ៉ាវីដេអូនិងថតវីដេអូ។ បើទោះបីជាសម្ភារៈទីផ្សារអាចប្រើពាក្យ "ម៉ាស៊ីនថតវីដេអូ" ក៏ដោយក៏ឈ្មោះនៅលើកញ្ចប់និងសៀវភៅដៃជាញឹកញាប់គឺ "ម៉ាស៊ីនថតវីដេអូ" ។ ឧបករណ៍ភាគច្រើនដែលមានសមត្ថភាពថតវីដេអូគឺជាទូរស័ព្ទកាមេរ៉ានិងកាមេរ៉ាឌីជីថលដែលបានបម្រុងទុកជាចម្បងសម្រាប់រូបភាពនៅសល់។ ពាក្យ "camcorder" ត្រូវបានប្រើដើម្បីពិពណ៌នាឧបករណ៍ចល័តដោយខ្លួនឯងដែលមានការថតវីដេអូនិងថតមុខងារសំខាន់របស់វា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា
បទុមសុរិយវង្ស
ព្រះបាទបទុមសុរិយវង្ស (សំស្ក្រឹត: បទ្មសូយ៌្យវំឝ) (គ.ស. ៦០៦-៧២៩) រជ្ជកាល (គ.ស. ៦២១-៧២៩) កាលនោះ ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស​ទើបតែ​បាន​ព្រះ​ជន្ម ​១៦​ វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​ឡើង​គ្រប់គ្រង​រាជសម្បត្ដិ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​បិតា នៅ​ថ្ងៃ​ ១០​កើត​ ​ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំម្សាញ់​ ​ព.ស​ ១១៦៥ ត្រូវជា​គ.ស ​៦២១ ក្រោយ​ដែល​មាន​ពិធី​អភិសេក​យ៉ាង​អធិកអធម។​ ​ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១១។​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ឫទ្ធានុភាព​ ​តេជៈ​បារមី​ ​កម្លាំងកំហែង​ខ្លាំងពូកែ​អស្ចារ្យ។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​នេត្រ​ទិព្វ​ទៀត​ផង។​ ​គឺ​អាច​មើលឃើញ​ដឹង​ឮ​យល់​ ​អស់​គ្រប់​កិច្ចការ​ ​គ្រប់​ព្រឹត្ដិការណ៍​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយ​គ្រប់​ទិស​ទី​ ​ក្នុង​នគរ​ ​ក៏​ដូច​ជា​ក្រៅ​នគរ។​ ព្រះ​អង្គ​សោយរាជសម្បត្ដិ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ ​១០៩ ​ឆ្នាំ។ ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស​បាន​ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំម្សាញ់ ​ព.ស​ ១២៧៣ ត្រូវជា​គ.ស ​៧២៩ ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ១២៤ ​វស្សា។ បើតាមលោកកេង-វ៉ាន់សាក់ធ្វើបទសម្ភាសន៍នៅក្នុងវិទ្យុអាស៊ីសេរី លោកថាព្រះបទុមសុរិយវង្សនេះត្រូវនឹងព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ រឺ ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៨ (បើរាប់ទាំងព្រះបាទជ័យវម៌្មទី១ស្ទួនមក) ហើយពញារោងនោះត្រូវនឹង ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ ដែលជាបរមនាមរបស់ពញារោង ហើយឈ្មោះដើមជាសៀមថា ពុកឃុនបាងខ្លោងផ្វា ដែលមានន័យថា លោកឪបាខ្លោងមេឃ។
សំគាល់៖
ព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងរាជ្យព្រះអង្គ
ចំណែកឯ​នាយ​រោង​ វិញ​ក៏​បាន​ពេញវ័យ​ដែរ​ ​ក្រោយ​ដែល​គង់​ស្រមូវ​បាន​ចូល​មរណៈកាល​ទៅ​ ​នាយ​រោង​បាន​ឡើង​ឋានៈ​ជំនួស​ឪពុក​ ​ជា​មេក្រុម​កង​កំណែន​ដឹក​ជញ្ជូន​ទឹក​ ​និង​ត្រី​កន្ធរ​ ​យក​មក​ថ្វាយ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ។​ ​ថ្ងៃមួយ ដល់​ពេលវេលា​ដែល​ត្រូវ​តែ​នាំ​ពល​កំណែន​ទៅ​ដងទឹក​យក​ទៅ​ថ្វាយ​ស្ដេច​ខ្មែរ​ ​នាយ​រោង​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​ក្រុម​កំណែន​ទាំងនោះ​ ​ត្បាញ​កញ្ជើ​ឲ្យ​ញឹក​ល្អិត​ជាទី​បំផុត​ ​ហើយ​ឲ្យ​នាំ​គ្នា​ដងទឹក​យក​ទៅ​ចាក់​ដាក់​ក្នុង​កញ្ជើ​ទាំងនោះ​ ​កញ្ជើ​នោះ​មានឈ្មោះ​ជាប់​មក​ថា​ ​ជាល​ភ្នែក​ក្រួច។​ ​បន្ទាប់​មក នាយ​រោង​និយាយ​បង្គាប់​ទៅ​កាន់​ជាល​ទាំងនោះ​ឲ្យធ្វើ​ដូច​ម្ដេច​កុំឲ្យ​ទឹក​ លេច​ចេញ​សោះ។​ ​ទិព្វ​ដូច​មាត់​មែន​ ​ទឹក​ឥត​មាន​ជ្រាប​លេច​បន្ដិច​ឡើយ។​ ​ទឹក​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ត្រូវ​បាន​នាយ​រោង​ដឹក​ជញ្ជូន​យក​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះ​ បទុមសុរិយវង្ស​នៅ​ឯ​ព្រះ​មហានគរ។​
ផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រ
right|thumb|200px|ផែនទីផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រ
បទុមសុរិយវង្ស
ព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងរាជ្យព្រះអង្គ
ចំណែក ​ព្រះបាទ​បទុមសុរិយវង្ស​ ​ដោយសារ​មាន​ព្រះ​នេត្រ​ទិព្វ​ ​ព្រះ​អង្គ​បានដឹង​បាន​យល់​នូវ​អស់​ព្រឹត្ដិការណ៍​ ​ព្រះ​អង្គ​បានដឹង​ថា​ ​អ្នកមាន​បុណ្យ​មាត់ទិព្វ​បាន​កើតឡើង​ហើយ​ ​ព្រះ​អង្គ​នឹកគិត​ឃើញ​ថា​ ​មិន​ងាយ​នឹង​ចាប់​ពញា​រោង​នេះ​ឡើយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​កោះ​ប្រជុំ​អស់​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​ ​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ដ៏​ធំ​នេះ។​ ​ព្រះ​អង្គ​យល់​ឃើញ​ថា​តទៅ​អនាគត​ ​ប្រទេស​សៀម​នឹង​មាន​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ ​ដែល​គេ​ពុំ​អាច​កម្ទេចបាន​ឡើយ។​ ​ដូច្នេះ​គេ​ត្រូវ​តែ​ចាត់​ទុក​ស្រុក​សៀម​ដោយ​ឡែក​ ​ដោយ​មិន​ចាំ​នាំ​សួយសារអាករ​មក​ថ្វាយ​ស្ដេច​ស្រុក​ខ្មែរ​ដូច​សព្វ​ដងនោះ​ ទៀត​ទេ។​
បើ​យោល​ទៅ​តាម​ឯកសារ​ខ្លះ​ទៀត​ ​បុព្វហេតុ​ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​ព្រះរាជា​ខឹង​ខ្ញាល់​ចេញ​បញ្ជា​ចាប់​ពញា​រោង​នោះ ​គឺ​មក​អំពី​នាយ​រោង​បាន​ប្រមាថ​មាក់ងាយ​ចេស្ដា​ព្រះ​អង្គ​ ​ដោយ​គ្មាន​ញញើតញញើម​ហ៊ាន​ចូល​មក​ឈរ​បង់​ជំទែង​កណ្ដាល​សាល​ជំនុំ​ ​ចំ​ពីមុខ​ព្រះ​ភ័ក្ត្រ​ព្រះ​អង្គ​ ​ពេល​ដែល​ចូល​មក​នាយ​រោង​បាន​បំបាំង​ខ្លួន​ ​មិន​ឲ្យ​នាម៉ឺន​មន្ត្រី​ពល​សេនា​ម្នាក់​មើលឃើញ​ឡើយ។​ ​មាន​តែ​ព្រះមហាក្សត្រ​ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស​មួយ​អង្គ​គត់​ ដែល​យាង​ចូល​មក​ដល់​ទើប​មើលឃើញ។ ​អាកប្បកិរិយា​ព្រហើន​ច្រលោង​ខាម​នេះ​ ហើយ​ ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​ខ្ញាល់​ ​ចេញ​បញ្ជា​រក​ចាប់​នាយ​រោង។​ ​ឃើញច្បាស់​ជាក់​នឹង​ភ្នែក​ ​ថា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​មាន​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​តេជៈ​បារមី​ ​មិន​អន់​ខ្សោយ​ដូចដែល​ខ្លួន​នឹក​ស្មាន​ ​ពញា​រោង​ក៏​រត់​ភៀសខ្លួន​បាត់​ស្រមោល​ទៅ។​ ​ឧកញ៉ា​មន្ដ្រី​ចៅពញា​តេជោដាំដី (តំដិន) ​ត្រូវ​នាំ​ពល​សេនា​ចំនួន ​៣០០ ​នាក់​ ​ជ្រែក​ដី​ទៅ​ចាប់​ពញា​រោង​នៅ​ឯ​ស្រុក​សុខោទ័យ។​ ​កងទ័ព​តេជោដាំដី​វិញ​ដេញ​តាម​ចាប់​ប្រកិត​ពីក្រោយ​ ​ពញា​រោងរ​ត់ទៅ​ដល់​ស្រុក​ពីជិត​ ​ហើយ​ឡើង​កាត់​សំដៅ​ទៅ​តំបន់​ស្រុក​សុខោទ័យ​ ​មក​ដល់ទី​នេះ​ ​ពញា​រោង​រត់​ចូល​ទៅ​ពួន​លាក់ខ្លួន​ក្នុង​វត្ដ​ពុទ្ធថៃ​ ​សុំ​លោក​ចៅអធិការ​សាង​ផ្នួស​បួស​ជា​សាមណេរ។​
ផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រ
ផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រ គឹជាផ្លូវ ដែល នៅក្រោមសមុទ្រ ពី ប្រទេសបារាំង ទៅ ប្រទេសអង់គ្លេស វាមាន ប្រវែង៥០គ.ម ប្រហែល៣១ម៉ាយ ដែលស្ថិតនៅ​ ក្បែររូបសត្វព្រាប នៅក្នុងរាជាណាចក្រអង់គ្លេស ផាស ដឺ កាលាស ក្បែរកាលាស ស្ថិតក្នុងភាគខាងជើង ប្រទេសបារាំងខាងក្រោយ ឈូងសមុទ្រ អង់គ្លេសនៅឯ រូបសត្វ ព្រាបដ៏តូចចង្អៀត។ នៅចំណុចដែល ទាបបំផុតគឺ មានប្រវែង ៧៥ម (២៤៦ ហ្វីត) ជ្រៅបំផុតមានប្រវែង ៣៨ គ.ម (២៣.៥ ម៉ាយ) វាជាផ្លូវរូងដីក្រោមសមុទ្រមួយភាគ ដែលចាស់ជាង គេនៅពិភពលោក ទោះជាយ៉ាងណាក៏ផ្លូវ រូងក្រោមសមុទ្រ សេខាន នៅប្រទេសជប៉ុន ក៏មានប្រវែង វែងដូចនៅប្រទេសបារាំងដែរ គឺមានប្រវែង ៥៣.៨៥ គ.ម (៣៣.៤៦)ហើយមានជំរៅជ្រៅបំផុតគឺ ២៤០ម(៧៩០ ហ្វីត) ក្រោមកំរិតទឹកសមុទ្រ។ វាជារូងដី សំរាប់រទេះភ្លើងដឹកអ្នកដំណើរ ជនជាតិអ៊ឺរ៉ុប ដែលមានល្បឿនលឿន រូងក្រោមដី នៅអ៊ីរ៉ុបជាច្រកចេញចូល សំរាប់យានដឹកជញ្ជូន ធំជាងគេនៅលើពិភពលោក ហើយគឺជាផ្លូវរថភ្លើង អន្តរជាតិមួយ ដែលតភ្ជាប់ជាមួយ LGV Nord ហើយវាផ្លូវដែកមួយខ្សែ មានល្បឿនជាងគេបង្អស់។ នៅឆ្នាំ១៩៩៦ សង្គមអាមេរិក នៃអ្នកវិភាគនៃរូបរាងរូង ក្រោមដី ថារូងក្រោមដីជាវត្ថុអាច្ឆរយ: ទីប្រាំពីរនៃសម័យទំនើប។
គំនិតសំរាប់​រូង ក្រោមដីដែលមាន លំនឹង​ បានលេចឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ក្នុងឆ្នាំ១៨០២ ប៉ុន្តែនយោបាយចក្រភពអង់គ្លេស និង ការគាបសង្កត់ពី ទៅលើការព្រមព្រៀងរបស់ សន្តិសុខជាតិ ដែលការប៉ុនប៉ងសាងសង់ផ្លូវក្រោមដីត្រូវបានរំសាយ។​ ទោះបីជាគំរោងបានសំរេចដោយ មិនបានព្រាងទុកមុន​ ដែលរៀបចំដោយផ្លូវក្រោមដី ប្រទេសអឺរ៉ុប បាន ចាបផ្តើមសាងសង់នៅ ឆ្នាំ១៩៨៨ហើយ បើកអោយប្រើប្រាស់នៅ ឆ្នាំ១៩៩៤។ គំរោងនឹងបានសំរេច ៨០% អាស្រ័យលើថវិកាដែលបានព្យាករទុកមុន។ តាំងតែពីសាងសង់ ផ្លូវក្រោមដី វាមានបញ្ហាជាច្រើនដែលបានជួបប្រទះ។ ភ្លើងបានបង្អាក់ប្រតិបត្តិការណ៍ នៃការសាងសង់ ផ្លូរូងក្រោមដីនេះ។ ជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ និង ការសុំសិទ្ធិជ្រក កោនមានការប៉ុនប៉ង ចូលទៅក្នុងចក្រភអង់គ្លេស តាមរូងក្រោមដី មូលហេតុមកពីការមិនយល់ព្រម នៃកាទូតអនិកជន និងតំណែង ជុំរំពួកជនភាសខ្លួន សេងហ្គាធី ដែលជា យថាហេតុបានបិទនៅឆ្នាំ២០០២។
បទុមសុរិយវង្ស
ព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងរាជ្យព្រះអង្គ
រសៀល​ ថ្ងៃមួយ នៅ​ពេល​ដែល​នេន​រោង​កំពុង​តែ​បោសសម្អាត​ទីធ្លា​មុខ​ព្រះ​វិហារ​ ​ស្រាប់តែ​ចៅពញា​តេជោដាំដីជ្រែក​ដី​លេច​ចេញ​មក​ពាក់កណ្ដាល​ខ្លួន​ចំ​ពីមុខ​ តែ​ម្ដង​ ​ដោយ​មិន​បានដឹង​ថា​នេន​នេះ​ជា​ពញា​រោង​ ​តេជោដាំដី​ក៏​ទូល​សុំ​សួរ​លោក​រក​ពញា​រោង។​ ​នេន​រោង​ស្គាល់​ច្បាស់​ថា​គេ​មក​រក​ចាប់ខ្លួន​ ​បាន​មានសង្ឃ​ដីកា​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​វិញ​ ​សូម​ឧបាសក​រង់ចាំ​នូវ​ទី​នេះ​សិន​ចុះ​ចាំ​អាត្មា​ទៅ​រក​ជូន​ ​ភ្លាម​នោះ​ដែរ​ ​រូបរាង​កាយ​តេជោដាំដី​ប្រែ​ទៅ​ជា​រឹង​បន្ដិចៗ​ម្ដង ​ហើយ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ថ្ម​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។​ ​មេទ័ព​ពល​សេនា​នៅ​សល់​ប៉ុន្មាន​ ​ដែល​ដើរ​តាម​ផ្លូវ​ជ្រែក​ដី​ដោយ​តេជោតំឌិន​បាន​នាំ​គ្នា​ដកថយ​ត្រលប់​ចូល​ នគរ​ទៅ​រាយការណ៍​ថ្វាយ​ព្រះរាជា​តាម​ហេតុការណ៍។​
ក្រោយ ​ដែល​ស្ដេច​សៀម​នៅ​សុខោទ័យ​ចូល​ទិវង្គត​ ​នេន​រោង​បាន​ចាក​សិក្ខាបទ​ ​ហើយ​បាន​ឡើង​គ្រប់គ្រង​ស្រុក​សៀម​ពី​ពេល​នោះ​មក។​ ​ពញា​រោង​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ថា​ ​ព្រះបាទ​ចន្ទ្រាធិបតី​ ​ស្ដេច​សៀម​ថ្មី​អង្គ​នេះ​ ​ដែល​គេ​និយម​ហៅ​តែ​ពញា​រោងៗ​ ​បាន​ប៉ុនប៉ង​ធ្វើ​គត់​ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ចំនួន​ពីរ​លើក​ទៀត។