cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អាឡាន ធួរីង
អាឡាន ម៉ាសុីសុន ធូរីង កើតនៅថ្ងៃទី 23 មិថុនា 1912 – 7 មិថុនា 1954) គឺជាគណិតវិទូអង់គ្លេស អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ អ្នកតក្កវិជ្ជា អ្នកវិភាគគ្រីប ទស្សនវិទូ និងទ្រឹស្តីជីវវិទូ។  លោក មាន​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ទ្រឹស្ដី​វិទ្យាសាស្ត្រ​កុំព្យូទ័រ ដោយ​ផ្តល់​ជា​ផ្លូវ​ការ​នៃ​គោល​គំនិត​នៃ​ក្បួន​ដោះស្រាយ និង​ការ​គណនា​ជាមួយ​នឹង​ម៉ាស៊ីន Turing ដែល​អាច​ចាត់​ទុក​ជា​គំរូ​នៃ​កុំព្យូទ័រ​ដែល​មាន​គោលបំណង​ទូទៅ។  លោកត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបិតានៃវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រទ្រឹស្តី និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កើតនៅឆ្នាំ 1912 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បានស្លាប់នៅឆ្នាំ 1954​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទូអង់គ្លេស
ទេពនិករការពារទិសទាំង៨
ទេពនិករការពារទិសទាំង៨
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|ប្រវត្តិទេពនិករការពារទិសទាំង៨.
ដូហ្វ កាមេរ៉ុន
ដូហ្វ អូលីវីយ៉ា កាមេរ៉ុន (Dove Olivia Cameron, កើត ថ្ងៃទី ១៥ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៩៦ ) គឺជាតារាសម្តែង និងតារាចម្រៀងជនជាតិអាមេរិក ដែលបានដើរតួពីរជាតួអង្គឯកក្នុងរឿងកំប្លែងរបស់ប៉ុស្តិ៍ Disney Channel Liv and Maddie ដែលនាងបានឈ្នះពានរង្វាន់ Daytime Emmy សម្រាប់ការសម្តែងឆ្នើមក្នុងកម្មវិធីកុមារ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ហ្វ៊ុមិអុ គីស៊ីដា
ហ៊្វុមិអុ គីសុីដា (岸田文雄, គីសុីដា ហ្វ៊ុមិអុ កើតថ្ងៃទី ២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៥៧) គឺជាអ្នកនយោបាយជប៉ុន ហើយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន និងជាប្រធានគណបក្ស គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី (LDP) តាំងពីឆ្នាំ២០២១។ លោកជាសមាជិកនៃសភាតំណាងពីមុនមក លោកធ្លាប់បម្រើការ ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសពីឆ្នាំ ២០១២ ដល់ឆ្នាំ ២០១៧ និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិស្តីទីក្នុងឆ្នាំ ២០១៧។ ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ឆ្នាំ ២០២០ លោកក៏បានធ្វើជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាស្រាវជ្រាវគោលនយោបាយ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី(LDP) ផងដែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ស្គរដៃ
ស្គរដៃ ឬស្គរអារក្ស ជាឧបករណ៍ស្ថិតក្នុងវង់ភ្លេងគ្រឿងទះ សម្រាប់ប្រគំនៅក្នុងវង់ភ្លេងអារក្ស វង់ភ្លេងការ វង់ភ្លេងរាំវង់ និងរបាំប្រជាប្រិយផ្សេងៗ ។ ពីមុនឧបករណ៍នេះធ្វើពីដី តែសព្វថ្ងៃធ្វើពីឈើ។ ក្បាលវាមានរាងមូលដូចជាផ្លែល្ពៅ ខ្លួនវាមូលដូចជាត្រឡាច និងកន្ទុយមានរាងដូចជាក្អមទឹក។ នៅផ្នែកក្បាលមានពាសស្បែកពស់ថ្លាន់ ស្បែកត្រកួត ឬស្បែកទន្សាយដែលជាស្បេកដែលមានសំនៀងល្អ។
ភូមិរកា
សំដៅដល់÷
នវទុរគា
​​ នវទុរគា  (Navadurgaनवदुर्गाநவ துர்கைகள்) គឺឈ្មោះ​អវតារព្រះម៉ែទុរគ្គា
មើលផងដែរ
=មើលផងដែរ=
អាណាចក្រកំពង់សៀម
អាណាចក្រកំពង់សៀម រឺ អាណាចក្រខាងជើង (គ.ស ១៤៧៥-១៤៨៥) គឺជានគរខ្មែរដែលស្ថិតនៅត្រើយខាងលិចទន្លេធំ ដែលកើតឡើងក្រោយពីមានវិបត្តិរាជវង្សកាលណោះនគរខ្មែរបានបែកខ្ញែកជាបី គឺ អាណាចក្រខាងជើងរបស់ព្រះបាទស្រីរាជា អាណាចក្រត្រើយខាងកើតរបស់ព្រះបាទស្រីសុរិយោទ័យទី២ និង អាណាចក្រខាងត្បូងរបស់ព្រះស្រីធម្មរាជាទី១។ រាជធានីនៃអាណាចក្រនេះស្ថិតនៅខែត្រកំពង់សៀម។ ក្រោយពីទទួលព័ត៌មាននេះ ព្រះបាទស្រីរាជាក៏បានចាត់តាំងកងទ័ពឲ្យថែរក្សាទឹកដីខាងលិចសំរាប់ទប់ទល់នឹងកងទ័ពសៀម ហើយព្រះអង្គក៏លើករេហ៍ពលមកធ្វើសង្គ្រាមជាមួយស្រីសុរិយោទ័យវិញ តាមផែនការចំបាំងស្នើឡើង ដោយពញាធម្មរាជា។ មកដល់ខែត្រអម្រគិរិន្ទបូរ ព្រះអង្គទ្រង់បានបញ្ជូនកងទ័ពឆ្លងទន្លេទៅត្រើយខាងជើង ហើយក៏បានបើកការវាយបណ្ដេញទ័ពបះបោរ ឲ្យបាក់រត់ចេញពីអាណាខែត្រខាងជើង ថយមកនៅត្រើយខាងកើតទន្លេធំ (មេគង្គ) វិញ។ បន្ទាប់មកព្រះអង្គបានសង់បន្ទាយបោះទ័ពគង់នៅក្នុងខែត្រកំពង់សៀម ត្រៀមធ្វើសឹកសង្គ្រាមបន្តទៀត។
រដ្ឋបាល
អាណាចក្រនេះមានវិសាលភាពចាប់ពី បណ្តាខែត្រចំណុះព្រះបាទស្រីសុរិយោទ័យទី២ ឋិតក្នុងផែនដីឧត្តរទិសមាន៖
រៀងទៅទល់នឹងដែនសៀម។ ដែលស្ថិតនៅត្រើយខាងលិចទន្លេធំ។ បន្ទាប់ពីបានដួលរលំក្រោយពេលសៀមបានចាប់ខ្លួនព្រះអង្គបញ្ជូនទៅសៀមមក នគរនេះបានបង្រួបប្រួមទៅអាណាចក្រខ្មែរកម្ពុជាធិបតីវិញ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាណាចក្រសម័យចតុមុខ
វត្ត ស្វេដាហ្គុន
វត្ត ស្វេដាហ្គុន គឺជា វត្តពុទ្ធសាសនា ដ៏ពិសិដ្ឋបំផុតក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ព្រោះវាត្រូវបានគេជឿថាមានផ្ទុកសារីរិកធាតុរបស់ ព្រះពុទ្ធ បួនអង្គកាលពីមុននៃ kalpa បច្ចុប្បន្ន។ ព្រះសារីរិកធាតុទាំងនោះរួមមាន កឋិនទាន កង្កែប ទឹក កណ្ឌគហបតី អាវផាយ កឋិន និងសក់ប្រាំបី ពីក្បាល គោតម ។
សាងសង់នៅលើដី 51 m ភ្នំ Sinuttara ខ្ពស់ 112 ម (៣៦៧ ft) វត្ត ខ្ពស់ 170 ម (៥៦០ ft) ពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ និងគ្របដណ្តប់ លើមេឃ Yangon ។ បទប្បញ្ញត្តិកំណត់តំបន់របស់ទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន ដែលកំណត់កម្ពស់អតិបរមានៃអគារដល់ 127 m ពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ (75% នៃកម្ពស់កម្រិតទឹកសមុទ្ររបស់វត្ត) ធានាបាននូវភាពលេចធ្លោរបស់ Shwedagon នៅក្នុងផ្ទៃមេឃរបស់ទីក្រុង។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ឃុំម្រោម
(Mroum Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអង្គរជ័យ ខេត្តកំពត  មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
សង្កាត់ចំរើនផល
($ Sangkeat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងពោធិ៍សាត់ ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន  ០៨ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ភូមិសន្លុង
សំដៅដល់÷ សន្លុង
សង្កាត់ចំរើនផល
វត្ត
=ផ្សារ= ទួលគ្រួស
=រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម
គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម (commercial policy, ឬ trade policy) គឺជាសំនុំនៃ a set of rules and regulations that are intended to change international trade flows, particularly to restrict imports. Every nation has some form of ‘‘‘trade policy’’’ in place, with public officials formulating the policy which they think would be most appropriate for their country. Their aim is to boost the nation’s international trade. The purpose of trade policy is to help a nation's international trade run more smoothly, by setting clear standards and goals which can be understood by potential trading partners. In many regions, groups of nations work together to create mutually beneficial trade policies.
ព្រះកាលទេព
រូបភាពតូច| [[ទេវរូបព្រះកាលា សិល្បៈឥណ្ឌូនេស៊ី.]]
ព្រះកាល  ឬ ព្រះមហាកាលា ឬ ព្រះកាលជ័យស្រី  ( ​ Mahakala, พระกาล, พระกาฬชัยศรีமகாகாலன் ) គឺ ទេវតានៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ  និកាយត័នត្រៈនិង ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយវជរយាន។. ព្រះអង្គ គឺ ទេវតាទេពភេទបុរសរក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក.៕  ជាភាសាសំស្រ្កឹត ដែលមានន័យថាពេលវេលា។.
រូបភាពតូច| [[ទេវរូបព្រះកាលរាជវង្សឈីង.]]
ព្រះបាទស្រីសុរិយោវង្សទី១
ព្រះបាទស្រីសុរិយោវង្សទី១(ឆ្នាំ១៣៥៧-ឆ្នាំ១៣៦៦នៃគ.ស)
ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទនិព្វានបទ។ព្រះអង្គបានរំដោះរាជធានីអង្គពីសៀម បានស្លាប់កំបង់ពិសី និងបានរំដោះខេត្តនៅភាគឦសាន និងបស្ចឹមពីពួកសៀមឈ្លានពាន ។
សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់
សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ (ភាសាអារ៉ាប់៖ الجامعة العربية (, ភាសាអង់គ្លេស៖ Arab League) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ (ភាសាអារ៉ាប់៖ جامعة الدول العربية) គឺជាអង្គការថ្នាក់តំបន់មួយនៅពិភពអារ៉ាប់ ដែលមានទីតាំងគ្របដណ្ដប់លើតំបន់អាហ្វ្រិកខាងជើង អាហ្រ្វិកខាងលិច អាហ្វ្រិកខាងកើត និងអាស៊ីខាងលិច។ សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីក្រុងគែរក្នុងថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ដោយមានសមាជិកដំបូងចំនួនប្រាំមួយដូចជា៖ ត្រង់ហ្សកដានី (ប្តូរឈ្មោះមកហ្សកដានីក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩) លីបង់ ស៊ីរី អ៊ីរ៉ាក់ អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងអេហ្ស៊ីប។ ប្រទេសយេម៉ែនបានចូលរួមជាសមាជិកបន្ទាប់បន្សំនៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៥។ បច្ចុប្បន្ន អង្គការនេះមានសមាជិកសរុបចំនួន ២២ ប្រទេសប៉ុន្តែរដ្ឋស៊ីរីត្រូវបានគេព្យួរពីសម្ព័ន្ធចាប់តាំងពីអំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១១ មកម្លេះ។
គោលដៅចម្បងរបស់អង្គការនេះគឺ "ពង្រឹងទំនាក់ទំនងរបស់រដ្ឋជាសមាជិកឱ្យកាន់តែមានភាពជិតស្និទ និងសម្របសម្រួលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងសមាជិកខ្លួនដើម្បីការពារឯករាជ្យភាព និងអធិបតេយ្យភាព ហើយគិតពិចារណាអំពីកិច្ចការទូទៅ និងផលប្រយោជន៍នៃប្រជាជាតិអារ៉ាប់"។ ប៉ុន្តែបើក្រឡេកមើលទៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវិញ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅក្នុងអង្គការមួយនេះគឺនូវមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។
តាមរយៈស្ថាប័ននានា ជាពិសេសគឺ អង្គការអប់រំ វប្បធម៌ និងវិទ្យាសាស្ត្រនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ (ALECSO) ហើយក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនៃក្រុមប្រឹក្សាឯកភាពសេដ្ឋកិច្ចអារ៉ាប់ (CAEU) សម្ព័ន្ធនេះជាទូទៅបានជួយសម្រួលកម្មវិធីនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ វិទ្យាសាស្ត្រ និងសង្គមដែលបានរចនាឡើងដើម្បីលើកកម្ពស់ផលប្រយោជន៍នៃពិភពអារ៉ាប់។ វាបានបម្រើជាវេទិកាសម្រាប់រដ្ឋសមាជិកក្នុងការជួយសម្រួលគោលនយោបាយ រៀបចំការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងគណៈកម្មាធិការទាក់ទងនឹងបញ្ហានៃក្តីកង្វល់រួម ដោះស្រាយជម្លោះអន្តររដ្ឋ និងកម្រិតជម្លោះដូចជាវិបត្តិលីបង់ឆ្នាំ១៩៥៨ ជាដើម។ សម្ព័ន្ធនេះក៏បានបម្រើជាវេទិកាសម្រាប់ការតាក់តែង និងការសន្និដ្ឋាននៃឯកសារសំខាន់ៗជាច្រើនដែលលើកកម្ពស់សមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។ ឧទាហរណ៍​៖ ធម្មនុញ្ញ​សកម្មភាព​សេដ្ឋកិច្ច​អារ៉ាប់រួម​ ដែលបាន​បង្ហាញ​ពី​គោលការណ៍​សម្រាប់​សកម្មភាព​សេដ្ឋកិច្ច​នៅក្នុង​តំបន់។
រដ្ឋសមាជិកនីមួយៗមានសម្លេងឆ្នោតចំនួនមួយរៀងៗខ្លួននៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ហើយវាជាកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋទាំងអស់ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសេចក្តីសម្រេចណាមួយ។ គោលដៅរបស់សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ គឺពង្រឹង និងសម្របសម្រួលកម្មវិធីនយោបាយ វប្បធម៌ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមរបស់សមាជិកខ្លួន និងជួយសម្រួលរាល់ជម្លោះទាំងឡាយនៅក្នុងចំណោម ឬរវាងសមាជិក ឬរវាងភាគីទីបី។ ជាងនេះទៀត ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពី កិច្ចសហប្រតិបត្តិការការពារជាតិរួម និងសេដ្ឋកិច្ច (JAF) នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៥០ បានធ្វើឱ្យប្រទេសហត្ថលេខីមានការប្តេជ្ញាសម្របសម្រួលវិធានការការពារយោធា។ នៅអំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ២០១៥ អគ្គលេខាធិការនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានប្រកាសបង្កើតកងកម្លាំងអារ៉ាប់រួមមួយក្នុងគោលបំណងទប់ទល់នឹងភាពជ្រុលនិយម និងការគំរាមកំហែងផ្សេងៗទៀតចំពោះរដ្ឋអារ៉ាប់។ ការ​សម្រេច​ចិត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើទៅរួច​ខណៈ​ពេល​ដែល​ប្រតិបត្តិការ​ព្យុះកំណាច​កំពុងដំណើរការយ៉ាងសកម្មនៅ​ក្នុងប្រទេសយេម៉ែន។ ការចូលរួមនៅក្នុងគម្រោងនេះគឺធ្វើដោយស្ម័គ្រចិត្ត ហើយកងទ័ពចូលអន្តរាគមន៍តាមតែសំណើរបស់រដ្ឋជាសមាជិកមួយប៉ុណ្ណោះ។ កំណើនឃ្លាំងអាវុធយោធានៅក្នុងរដ្ឋជាសមាជិកជាច្រើន និងនៅក្នុងជួរក្រុមបក្សពួកតូចៗមួយចំនួន ជម្លោះសង្គ្រាមស៊ីវិល ក៏ដូចជាចលនាភេរវកម្ម គឺជាកម្លាំងរុញច្រានឱ្យ JAF មានបដិសន្ធិឡើងដោយមានការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានពីបណ្តាប្រទេសអ្នកមាននៅតាមឈូងសមុទ្រ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
បន្ទាប់ពីបានអនុម័តកិច្ចព្រមព្រៀងអាឡិចសង់ឌ្រីនៅឆ្នាំ១៩៤៤ សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥។ វាមានគោលបំណងក្លាយជាអង្គការក្នុងតំបន់នៃរដ្ឋអារ៉ាប់ដោយផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ការដោះស្រាយជម្លោះផ្សេងៗ និងការសម្របសម្រួលគោលដៅនយោបាយ។ ក្រៅពីរដ្ឋសមាជិកដើមទាំងប្រាំបី ប្រទេសជាច្រើនទៀតក៏បានចូលរួមជាបន្តបន្ទាប់។ ប្រទេសសមាជិកនីមួយៗត្រូវបានផ្តល់សម្លេងឆ្នោតមួយនៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសម្ព័ន្ធ។ សកម្មភាពសំខាន់ដំបូងគឺ ការធ្វើអន្តរាគមន៍រួមគ្នាប្រឆាំងនឹងរដ្ឋដែលទើបបង្កើតថ្មីគឺអ៊ីស្រាអែលដោយរដ្ឋមួយនេះបានស្ថាបនាឡើងនៅលើទឹកដីរបស់ដូនតាអារ៉ាប់ មិនតែប៉ុណ្ណោះអ៊ីស្រាអែលថែមទាំងបានបណ្តេញប្រជាជនអារ៉ាប់ក្នុងស្រុកចេញផងដែរ។ ហ្សកដានីដែលជារដ្ឋសមាជិកមួយបានយល់ព្រមជាមួយអ៊ីស្រាអែលក្នុងការបំបែករដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនឯករាជ្យមួយដែលស្នើឡើងដោយមហាសន្និបាតរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណែកឯប្រទេសអេហ្ស៊ីបវិញបានចូលធ្វើអន្តរាគមន៍ជាចម្បងដើម្បីរារាំងទីក្រុងអាម៉ាន់ពីការសម្រេចគោលដៅរបស់គេ។ ពីរឆ្នាំក្រោយមក សន្ធិសញ្ញាយោធាការពាររួមក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ទីផ្សាររួមមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥។
ភូមិសាស្ត្រ
រដ្ឋជាសមាជិកសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ទាំងអស់បានគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីជាង ១៣,០០០,០០០ គម២ និងឆ្លងកាត់ទ្វីបចំនួនពីរគឺ៖ ទ្វីបអាហ្រ្វិក និងអាស៊ី។ តំបន់ផ្ទៃដីទាំងអស់នោះភាគច្រើនជាវាលខ្សាច់ស្ងួត ដូចវាលខ្សាច់សាហារ៉ាជាដើម។ តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី វាក៏មានតំបន់ដែលមានដីសម្បូរទៅដោយជីជាតិខ្ពស់ជាច្រើនដែរដូចជា ជ្រលងទន្លេនីល ជ្រលងភ្នំជូបបា និងសេបែលនៅក្នុងតំបន់ស្នែងអាហ្រ្វិក, ភ្នំអាត្លាសនៅតំបន់ម៉ាហ្គ្រីប និងតំបន់រាងអឌ្ឍចន្ទដ៏មានជីជាតិដែលលាតសន្ធឹងលើមេសូប៉ូតាមី និងឡេវ៉ាន។
សមាជិកភាព
ធម្មនុញ្ញសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ឬអាចហៅបានថា កតិកាសញ្ញានៃសម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ គឺជាសន្ធិសញ្ញាបង្កើតសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ឡើង។ បានអនុម័តនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ វាបានចែងថា "សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ត្រូវមានសមាសភាពនៃរដ្ឋអារ៉ាប់ឯករាជ្យដែលបានចុះហត្ថលេខាលើកតិកាសញ្ញានេះ"។
ដើមឡើយមានសមាជិកតែប្រាំមួយប៉ុណ្ណោះនៅឆ្នាំ១៩៤៥។ សព្វថ្ងៃនេះ សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់មានសមាជិករហូតដល់ទៅ ២២ ប្រទេសដោយក្នុងនោះរួមមានប្រទេសអាហ្វ្រិកធំៗចំនួនបី (ស៊ូដង់ អាល់ហ្សេរី និងលីប៊ី) និងប្រទេសធំជាងគេនៅអាស៊ីខាងលិច (អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត)។
សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់បានទទួលនូវកំណើនសមាជិកជាបន្តបន្ទាប់នៅអំឡុងពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទី២០។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ ប្រទេសសមាជិកចំនួន ២២ នោះមាន៖
និងរដ្ឋសង្កេតការណ៍ចំនួនប្រាំ (សម្គាល់៖ រដ្ឋសង្កេតការណ៍ខាងក្រោមត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងសម័យប្រជុំនានារបស់សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ប៉ុន្តែមិនមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតទេ)៖
ប្រទេសលីប៊ីត្រូវបានគេព្យួរសមាជិកភាពនៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១១ បន្ទាប់ពីមានផ្ទុះសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅក្នុងប្រទេស។ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិអន្តរកាលដែលជារដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នលីប៊ីដែលមានការទទួលស្គាល់មានកំណត់បានបញ្ជូនអ្នកតំណាងខ្លួនឱ្យទៅអង្គុយក្នុងកិច្ចប្រជុំសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់នៅថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា នៃឆ្នាំដដែរដើម្បីចូលរួមពិភាក្សាថាតើត្រូវទទួលស្គាល់ប្រទេសលីប៊ីជាសមាជិកនៃអង្គការនេះឬអត់។
សមាជិកភាពរបស់ស៊ីរីត្រូវបានគេព្យួរនៅថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១១។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៣ សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានផ្តល់អាសនៈតំណាងប្រទេសស៊ីរីឱ្យទៅសម្ព័ន្ធជាតិស៊ីរី។ កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤ អគ្គលេខាធិការលោកណាប៊ីល អាល់-អារ៉ាប៊ីបាននិយាយថា អាសនៈរបស់ស៊ីរីនឹងទុកឱ្យនៅទំនេររហូតដល់ក្រុមបក្សប្រឆាំងអាចបំពេញនិម្មិតកម្មនៃស្ថាប័នរបស់ខ្លួន។
អាណាចក្របាសាន្ត
អាណាចក្របាសាន្ត រឺ អាណាចក្រខាងកើត (គ.ស ១៤៧៥-១៤៨៥) រាជធានីតាំងនៅក្រុងបាសាន្ត (ស្រីសន្ធរទាំងមូល) គឺជានគរខ្មែរដែលស្ថិតនៅត្រើយខាងកើតទន្លេធំ ដែលកើតឡើងក្រោយពីមានវិបត្តិរាជវង្សកាលណោះនគរខ្មែរបានបែកខ្ញែកជាបី គឺ អាណាចក្រខាងជើងរបស់ព្រះបាទស្រីរាជា អាណាចក្រត្រើយខាងកើតរបស់ព្រះបាទស្រីសុរិយោទ័យទី២ និង អាណាចក្រចតុមុខរបស់ព្រះស្រីធម្មរាជាទី១។ ក្រោយពីព្រះបាទនរាយណ៍រាជាទី១ បានសោយទិវង្គតទៅព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គមិនបានសោយរាជ្យបន្តទេ ដូច្នេះពួកមន្ត្រីនិងញាតិវង្សបានលើកព្រះអនុជព្រះអង្គអោយឡើងសោយរាជ្យជំនួស គឺព្រះបាទស្រីរាជា បន្ទាប់ពីឡើងសោយរាជ្យរួចហើយព្រះអង្គបានធ្វើចំបាំងរំដោះទឹកដីនៅភាគខាងលិច អស់រយៈកាលជាច្រើនឆ្នាំ។
ទឹកដី
បន្ទាប់មកក្រោយពីស្រីសុរិយោទ័យធំឡើងកាលណាក៏គិតចិញ្ចឹមដណ្ដើមរាជសម្បត្តិមកវិញព្រោះទ្រង់យល់ថារាជ្យសម្បត្តិគួរណាបានមកលើទ្រង់ ក្រោយមកទ្រង់ក៏បះបោរហើយសង្កត់ប្រជារាស្ត្រយកបានតាំងពី៖
រៀងទៅទល់នឹងនគរចាម្ប៉ា នោះបានទៅខាងព្រះអង្គទាំងអស់។ ក្រោយពីនោះមកនោះព្រះបាទស្រីធម្មរាជាទី១ ទ្រង់ក៏ឆ្លៀតឱកាសសោយរាជ្យនៅក្រុងចតុមុខធិបតីដែរ រឿងនេះមិនបានស្ងប់សុខវាធ្វើអោយនគរវឹកវរចលាចលអស់រាប់ទសវត្ស៍។ បន្ទាប់ពីបានដួលរលំនៅបន្ទាប់ពីសៀមបានចាប់ខ្លួនព្រះអង្គបញ្ជូនទៅសៀមមក នគរនេះបានបង្រួបប្រួមទៅអាណាចក្រខ្មែរកម្ពុជាធិបតីវិញ ដែលស្ថិតនៅក្រោមសម្ដេចព្រះស្រីធម្មរាជាទី១វិញតមក។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាណាចក្រសម័យចតុមុខ
សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់
នយោបាយ និងរដ្ឋបាល
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក អភិបាលកិច្ចនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ត្រូវផ្អែកលើសមភាពនៃស្ថាប័នជាតិកំពូល និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសជាសមាជិក។ ការរក្សានូវភាពជារដ្ឋរៀងខ្លួនៗគឺបានមកពីកម្លាំងនៃចំណង់ចំណូលចិត្តធម្មជាតិរបស់ឥស្សរជនដែលកំពុងកាន់អំណាចក្នុងរដ្ឋទាំងនោះដើម្បីរក្សាសិទ្ធិអំណាច និងឯករាជ្យភាពរបស់ពួកគេក្នុងការសម្រេចអ្វីមួយ។ ជាងនេះទៅទៀត ភាពភ័យខ្លាចរបស់អ្នកមានថាអ្នកក្រអាចនឹងចែករំលែកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេក្នុងនាមជាតិនិយមអារ៉ាប់ ជម្លោះរវាងមេដឹកនាំអារ៉ាប់ និងឥទ្ធិពលនៃមហាអំណាចខាងក្រៅដែលធ្វើសកម្មភាពប្រឆាំងនឹងការរួបរួមរបស់រដ្ឋអារ៉ាប់អាចត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាឧបសគ្គឆ្ពោះទៅរកសមាហរណកម្មកាន់តែស៊ីជម្រៅនៃសម្ព័ន្ធនេះ។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃទីក្រុងគែរក្នុងឆ្នាំ១៩៦៤ សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានផ្តួចផ្តើមបង្កើតអង្គការតំណាងឱ្យប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន។ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីនដំបូងបានកោះប្រជុំនៅឯទីក្រុងយេរូសាឡឹមខាងកើតនៅថ្ងៃទី២៩ ឧសភា ឆ្នាំ១៩៧៥។ អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន (PLO) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំនេះគឺនៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦៤។ ប៉ាឡេស្ទីនពេលនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាបណ្តោះអាសន្ននៅក្នុងសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ដែលមាន PLO ជាតំណាង។ សព្វថ្ងៃនេះ រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺជាសមាជិកពេញសិទ្ធិនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់។
នៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃទីក្រុងបៃរូតនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០២ សម្ព័ន្ធនេះបានអនុម័តនូវគោលគំនិតផ្តួចផ្តើមសន្តិភាពអារ៉ាប់ ដែលជាផែនការសន្តិភាពជំរុញដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតសម្រាប់ជម្លោះអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែល។ គោលគំនិតនេះអាចនឹងផ្តល់នូវភាពប្រក្រតីពេញលេញសម្រាប់ទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាជាតិអារ៉ាប់និងអ៊ីស្រាអែល ប្រសិនបើជោគជ័យ។ ជាថ្នូរនឹងគ្នាវិញ អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានគេតម្រូវឱ្យដកកងទ័ពរបស់ខ្លួនចេញពីទឹកដីដែលកំពុងកាន់កាប់ទាំងអស់ រួមទាំងតំបន់កំពូលហ្កូឡានផង ដើម្បីទទួលស្គាល់ឯករាជ្យភាពរបស់ប៉ាឡេស្ទីននៅតំបន់វ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយកាសា ដែលមានយេរូសាឡឹមខាងកើតជារដ្ឋធានី និងព្រមទាំងតម្រូវឱ្យអ៊ីស្រាអែលទទួលស្គាល់ "ដំណោះស្រាយយុត្តិធម៌" ថែមទៀតដើម្បីរកយុត្តិធម៌ឱ្យជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន។ គំនិតផ្តួចផ្តើមសន្តិភាពនេះត្រូវបានអនុម័តម្តងទៀតនៅឆ្នាំ២០០៧ នៅអំឡុងកិច្ចប្រជុំកំពូលក្នុងរាជធានីរីយ៉ាដ។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៧ សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានបំពេញបេសកកម្មមួយដោយបញ្ជូនរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសហ្ស៊កដានីនិងអេហ្ស៊ីបទៅអ៊ីស្រាអែលដើម្បីនិយាយលើកកម្ពស់អំពីគំនិតផ្តួចផ្តើមនោះ។ បន្ទាប់ពីប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡាបានបណ្តេញអ្នកការទូតអ៊ីស្រាអែលចេញចំពេលមានជម្លោះអ៊ីស្រាអែល-កាសាឆ្នាំ២០០៨-០៩ សមាជិកសភាប្រទេសគុយវ៉ែតម្នាក់ឈ្មោះ វ៉ាលេអ៊ីដ អាល់-តាបតាបាអ៊ីបានស្នើរឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ទៅទីក្រុងការ៉ាកាសនៃប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា។ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១០ អគ្គលេខាធិការសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់លោកអាមារ មហាមេដ មូសាបានទៅធ្វើដំណើរទស្សនានៅតំបន់កាសាដែលជាដំណើរទស្សនកិច្ចលើកដំបូងរបស់មន្ត្រីនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ចាប់តាំងពីការឡើងកាន់កាប់ប្រដាប់អាវុធដោយពួកហាម៉ានៅឆ្នាំ២០០៧ មក។
នៅឆ្នាំ២០១៥ សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានសម្តែងការគាំទ្រចំពោះអន្តរាគមន៍យោធាដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនៅប្រទេសយេម៉ែនដើម្បីប្រឆាំងនឹងក្រុមស៊ីយ៉ាហ៊ូទី និងកងកម្លាំងស្មោះស្ម័គ្រនឹងអតីតប្រធានាធិបតីលោកអាលី អាប់ឌុលឡា សាឡេដែលត្រូវបានទម្លាក់ពីអំណាចនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បះបោរឆ្នាំ២០១១។
នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៨ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការចូលលុកលុយដោយប្រទេសតួកគីនៅតំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសស៊ីរីក្នុងគោលបំណងបណ្តេញជនជាតិឃឺដស៊ីរីដែលគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិកចេញពីបរិពន្ធភូមិអាហ្វ្រីន សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានអនុម័តដំណោះស្រាយមួយដោយអំពាវនាវឱ្យកងកម្លាំងតួកគីដកខ្លួនចេញពីតំបន់អាហ្វ្រីនភ្លាមៗ។
នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩ សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានថ្កោលទោសផែនការរបស់អតីតប្រធានាធិបតីអ៊ីស្រាអែលលោកប៊ីនយ៉ាមីន នេតាន់យ៉ាហ៊ូក្នុងការកាត់បញ្ចូលទឹកដីកាន់កាប់នៅផ្នែកខាងកើតនៃតំបន់វ៉េសប៊ែងដែលគេស្គាល់ថាជ្រលងភ្នំហ្សកដានី។
សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានជួបប្រជុំគ្នានៅទីក្រុងគែរកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីសកម្មភាពវាយលុករបស់តួកគីចូលទៅក្នុងភាគឦសានប្រទេសស៊ីរី។ នៅអំឡុងពេលប្រជុំ រដ្ឋជាសមាជិកបានសម្រេចបោះឆ្នោតថ្កោលទោសសកម្មភាពរបស់តួកគីដោយសម្តៅលើវាថាជា "ការឈ្លានពាន" ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋអារ៉ាប់ហើយក៏បន្ថែមទៀតថាអង្គការអារ៉ាប់បានមើលឃើញថាវាជាការរំលោភបំពានលើច្បាប់អន្តរជាតិ។
នៅថ្ងៃទី៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានបដិសេធមិនថ្កោលទោសលើការសម្រេចចិត្តរបស់ អអរ ក្នុងការធ្វើនិយតកម្មនូវទំនាក់ទំនងជាមួយអ៊ីស្រាអែល។ លោកអាប់ឌុល ហ្កេតបាននិយាយថា "គោលដៅដែលប្រទេសអារ៉ាប់របស់យើងទាំងអស់ចង់បាន ដោយគ្មានអញ្ញត្រកម្ម គឺបញ្ឈប់ការត្រួតត្រា និងបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនឯករាជ្យមួយនៅលើព្រំប្រទល់ឆ្នាំ១៩៦៧ ដោយមានក្រុងយេរូសាឡឹមខាងកើតជារដ្ឋធានីរបស់វា"។
យោធា
ក្រុមប្រឹក្សាការពាររួមនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់គឺជាស្ថាប័នមួយដ៏សំខាន់ក្នុងចំណោមស្ថាប័នទាំងឡាយរបស់អង្គការសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោមលក្ខខណ្ឌនៃសន្ធិសញ្ញាការពាររួម និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ១៩៥០ ដើម្បីសម្របសម្រួលការការពាររួមនៃប្រទេសជាសមាជិកសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់។
ជាចម្បង សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់គឺជាអង្គការមួយដែលមិនមានកងកម្លាំងយោធាដូចអង្គការសហប្រជាជាតិដែរ ប៉ុន្តែនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃឆ្នាំ២០០៧ ថ្នាក់ដឹកនាំបានសម្រេចចិត្តធ្វើដំណើរការនូវគោលការណ៍ការពាររួមរបស់ពួកគេឡើងវិញ និងបង្កើតកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពដើម្បីដាក់បញ្ឈរជើងនៅតំបន់លីបង់ខាងត្បូង ដាហ្វួរ អ៊ីរ៉ាក់ និងកន្លែងជម្លោះប្រដាប់អាវុធផ្សេងៗក្នុងតំបន់។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលឆ្នាំ២០១៥ នាប្រទេសអេហ្ស៊ីប រដ្ឋជាសមាជិកបានយល់ព្រមជាគោលការណ៍ដើម្បីបង្កើតកងកម្លាំងយោធារួមគ្នា។
ធនធានសេដ្ឋកិច្ច
សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានរាប់បញ្ចូលដីមានជីជាតិដ៏ធំនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសស៊ូដង់ថាជាប្រភពសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ផងដែរ។ វាត្រូវបានគេសម្តៅលើថា "កន្ត្រកស្បៀងអាហារនៃពិភពអារ៉ាប់"។ ជាមួយនឹងអស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ដូចជា ឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសស៊ូដង់ខាងត្បូងជាដើម វាមិនបានផ្តល់ផលប៉ះពាល់អ្វីដល់ឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍របស់សម្ព័ន្ធនោះទេព្រោះថាឧស្សាហកម្មនេះបានកំពុងរីកចម្រើនលឿនបំផុតនៅក្នុងតំបន់ជាមួយអេហ្ស៊ីប អារ៉ាប់រួម លីបង់ ទុយនេស៊ី និង ហ្ស៊កដានី។
ដំណឹកជញ្ជូន
ក្នុងវិស័យដំណឹកជញ្ជូន សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ត្រូវបានបែងចែកទៅជាប្រាំតំបន់មាន៖ ឧបទ្វីបអារ៉ាប់និងតំបន់ដើមបូព៌ាដែលត្រូវបានតភ្ជាប់ទាំងស្រុងដោយផ្លូវអាកាស ផ្លូវសមុទ្រ ផ្លូវថ្នល់ និងផ្លូវដែក។ តំបន់ផ្នែកមួយទៀតគឺជ្រលងទន្លេនីលដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសអេហ្ស៊ីប និងស៊ូដង់។ រដ្ឋសមាជិកទាំងពីរនេះបានចាប់ផ្តើមកែលម្អប្រព័ន្ធនាវាចរណ៍នៅទន្លេនីលដើម្បីធ្វើឱ្យមានភាពងាយស្រួល ហើយក៏ដូចជាជំរុញការជួញដូរទំនិញនិងផលិតផលផ្សេងៗផងដែរ។ ប្រព័ន្ធផ្លូវដែកថ្មីត្រូវបានគេកំណត់ភ្ជាប់ទីក្រុងអាប៊ូស៊ីមបែលនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីបជាមួយទីក្រុងវ៉ាឌីហាល់ហ្វានៃភាគខាងជើងនៃប្រទេសស៊ូដង់ ហើយបន្តទៅកាន់រដ្ឋធានីខាទូម និងកំពង់ផែស៊ូដង់។ តំបន់ផ្នែកទីបីគឺ តំបន់ម៉ាហ្គ្រីបដែលជាទីកន្លែងមានផ្លូវដែកប្រវែង ៣,០០០ គីឡូម៉ែត្ររត់ពីទីក្រុងភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសម៉ារ៉ុកទៅកាន់ទីក្រុងទ្រីប៉ូលីនៅភាគខាងលិចប្រទេសលីប៊ី។ តំបន់ផ្នែកទីបួនគឺ តំបន់ស្នែងអាហ្វ្រិក ដែលរដ្ឋជាសមាជិករួមមាន ប្រទេសជីប៊ូទី និងសូម៉ាលី។ រដ្ឋសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ទាំងពីរនេះត្រូវបានបំបែកដោយចម្ងាយតែដប់ម៉ាយពីឧបទ្វីបអារ៉ាប់តាមបាបអែលម៉ង់ដិប។ តំបន់ផ្នែកចុងក្រោយគឺ ប្រទេសកោះកូម័រ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅលើផ្ទៃសមុទ្រពីភាគខាងកើតនៃតំបន់អាហ្រ្វិកបូព៌ា ហើយវាមិនមានព្រំប្រទល់ដីគោកជាប់ជាមួយរដ្ឋអារ៉ាប់ផ្សេងទៀតនោះទេ។ ទោះយ៉ាងណាក្តី កូម័រនៅតែបន្តធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយសមាជិកសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ដទៃទៀតទៅតាមមធ្យោបាយផ្សេងៗដែលខ្លួនមាន។
អក្ខរកម្ម
ទិន្នន័យអក្ខរកម្មដែលបានបង្ហាញខាងក្រោមគឺផ្អែកទៅលើទិន្នន័យដែលបានរាយការណ៍ដោយប្រទេសជាសមាជិកនីមួយៗ និងមិនមែនដោយអង្គការណានោះទេ។ ខ្លះបានប្រើទិន្នន័យទទួលបានពីការអប់រំជាប្រូកស៊ី ប៉ុន្តែវិធានការនៃការចូលរៀន ឬការបញ្ចប់ថ្នាក់អាចមានលក្ខណៈខុសគ្នា។ ដោយសារនិយមន័យ និងវិធីសាស្រ្តប្រមូលទិន្នន័យមានភាពខុសប្លែកគ្នានៅស្ទើរគ្រប់ប្រទេស ដូច្នេះសូមមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការដក់ស្រង់ព័ត៌មានអក្ខរកម្មខាងក្រោមយកទៅប្រើប្រាស់បន្ត។ កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ របាយការណ៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សឆ្នាំ២០១០។ គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថាតំបន់ជុំវិញឈូងសមុទ្រពែក្សមានការរីកចម្រើនខ្លាំងព្រោះដោយសារជំនួញរ៉ែប្រេងកាតដែលជាហេតុនាំឱ្យមានសាលារៀន និងសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើនលេចចេញឡើង។
ប្រជាសាស្ត្រ
សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់គឺជាសមាគមមួយដែលរដ្ឋសមាជិកទាំង ២២ ប្រទេសមានលក្ខណៈវប្បធម៌ និងជាតិសាសន៍តែមួយ ហើយប្រជាជនភាគច្រើននៃសម្ព័ន្ធនេះត្រូវបានសម្គាល់ថាជាជនជាតិអារ៉ាប់ (ផ្អែកលើមូលដ្ឋានវប្បធម៌ជាតិសាសន៍)។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ ប្រជាជនប្រហែល ៣៥៩ លាននាក់បានរស់នៅក្នុងរដ្ឋនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់។ ចំនួនប្រជាជនរបស់វាបានកើនឡើងលឿនជាងនៅក្នុងតំបន់ផ្សេងៗជុំវិញសកលលោកទៅទៀត ឯប្រទេស​សមាជិក​ដែលមាន​ចំនួនប្រជាជន​ច្រើន​ជាង​គេ​បំផុតគឺ​ ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប​ ដែល​មាន​ប្រជាជន​ប្រហែល ១០០ លាន​នាក់។ ប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនតិចបំផុតគឺ ប្រទេសកូម័រ ជាមួយនឹងប្រជាជនជាង ០.៦ លាននាក់។
សាសនា
ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតាមបណ្តាប្រទេសជាសមាជិកសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ភាគច្រើនប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសាសនាឥស្លាម រីឯសាសនាគ្រិស្តវិញជាសាសនាធំបំផុតទីពីរ។ គ្រិស្តសាសនិក​យ៉ាងតិច ១៥​ លាន​នាក់បានរស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប អ៊ីរ៉ាក់ ហ្សកដានី លីបង់ ប៉ាឡេស្ទីន ស៊ូដង់ និង​ស៊ីរី។ តួលេខបង្ហាញពីជនជាតិអារ៉ាប់ដែលមិនកាន់សាសនាជាទូទៅមិនមានទេ ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវដោយវេទិកាភ្ជូ (Pew) បានបង្ហាញថាប្រហែល ១% នៃប្រជាជនរស់នៅក្នុងតំបន់ MENA គឺ"មិនពាក់ព័ន្ធសាសនា"។
ភាសា
ភាសាផ្លូវការរបស់សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់គឺភាសាអារ៉ាប់ដោយផ្អែកលើភាសាអារ៉ាប់បុរាណ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋជាសមាជិកសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់មួយចំនួនមានសហភាសា ឬភាសាជាតិផ្សេងទៀតដូចជា៖ ភាសាសូម៉ាលី អាហ្វា កូម័រ បារាំង អង់គ្លេស ប៊ែប៊ែរ និងភាសាឃឺដជាដើម។ នៅក្នុងប្រទេសសមាជិកជាច្រើនក៏មានមនុស្សនិយមនិយាយគ្រាមភាសាអារ៉ាប់ខ្លះដែលមិនមានកូដភាសាច្បាស់លាស់ផងដែរ។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការអន្តរជាតិនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការអន្តរជាតិនៅទ្វីបអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការអន្តរជាតិនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលបង្កើតឡើងដោយសន្ធិសញ្ញា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥
ព្រះបាទស្រីរាជា
ព្រះបាទស្រីរាជា (ឆ្នាំ១៤៦៩-ឆ្នាំ១៤៨៥នៃគ.ស)
ព្រះបាទស្រីរាជាជាព្រះរាជបុត្រទី២ របស់ព្រះបាទពញាយ៉ាត ដោយសារព្រះបាទស្រីសុរិយោទ័យ ដែលជាបុត្ររបស់ព្រះនរាយណ៍រាជានៅមានព្រះជន្មវ័យក្មេងពេក ទើបព្រះវង្សាបុវង្ស និនាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រី បានសូមយាងព្រះបាទស្រីរាជា ដែលជាព្រះអនុជព្រះបាទនរាយណ៍ឡើងសោយរាជ្យបន្ត ដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះរាជឱង្ការព្រះស្រីរាមាធិបតីធម្មិកវរត្តោមបរមមហាចក្រពត្រាធិរាជ ព្រះបរមនាថមហាបពិត្រ។ នៅឆ្នាំ១៤៧១ ព្រះបាទស្រីរាជាបានសាងចេតីយនៅជើងភ្នំដូនពេញត្រង់ទិសឦសាន ដើម្បីធ្វើបុត្របញ្ចុំបរមអដ្ឋិធាតុព្រះបាទនរាយណ៍រាជា។ ចេតីយនេះស្ថិតនៅរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ហើយមានអក្សរចារឹក តាមការបង្គប់ព្រះរាជបញ្ជារបស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិតម្កល់នៅទីនោះតាំងពីឆ្នាំ១៩១៧ រៀងមក។ ព្រះបាទស្រីរាជាមានព្រះរាជបុត្រមួយអង្គព្រះនាម ចៅពញាអុង ជាមួយអ្នកម្នាងកេស ។ ព្រះបាទស្រីរាជា ជាព្រះមហាក្សត្រដែលមានស្មារតីជាតិខ្ពង់ខ្ពស់ណាស់ ដោយព្រះអង្គចិញ្ចឹមចិត្ត ដើម្បីស្ថាបនាប្រទេសជាតិឱ្យថ្កុំថ្កើនឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែបំណងដ៏ឧត្តងឧត្តមរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានវិនាសសាបសូន្យទៅវិញ ដោយមានវិបត្តិរាជវង្សានុវង្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដូចជា ព្រះបាទស្រីសុរិយោទ័យបានដកព្រះកាយចេញពិរាជធានីចតុមុខ ទៅបង្កររាជអំណាចនៅស្រីសន្ធរទៅវិញ ចំណែកព្រះបាទធម្មរាជាល្មោភអំណាចបានទៅពឹងពាក់សៀមឱ្យមកជួយដណ្តើមរាជ្យ ។
ខារ៉ាបាវ
ពួកគេត្រូវបានគេស្គាល់ថាផ្លុងផ្លាយជីវីត (เพื่อชีวิต) ឬ 'ចម្រៀងសម្រាប់ជីវិត' ។ ប្រភេទនេះបានលេចធ្លោតាមរយៈបទចម្រៀងតវ៉ានៃភាពចលាចលនយោបាយនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៧០ នៅប្រទេសថៃជាពិសេសពីក្រុមតន្រ្តីខារ៉ាវ៉ាន់។ ខារ៉ាបាវបានលាយបញ្ចូលគ្នានូវស្ទីលប្រជាប្រិយ / សំឡេងនៃ 'peua chiwit' ជាមួយនឹងទម្រង់ផ្សេងទៀតនៃតន្ត្រីថៃរ៉ុកនិងតន្ត្រីប្រទេសនិងប្រភេទពិភពលោកជាច្រើនដូចជាឡាតាំងនិងហ្គេហ្គោល។ យីហោដូចជា“ អ្នករ៉ុកជនជាតិភាគតិច” និង“ ស្តេចនៃ ៣ ហិក” ឬ“ ថ្មរមៀលរបស់អាស៊ី” ។ MTV អាស៊ីបានហៅពួកគេថា“ អតីតយុទ្ធជន” ។
បទចម្រៀងរបស់ខារ៉ាបាវជារឿយៗទាក់ទងនឹងបញ្ហានយោបាយនិងសង្គមទាមទារយុត្តិធម៌សង្គមនិងយកបុព្វហេតុរបស់ប្រជាជនថៃធម្មតាប៉ុន្តែពួកគេក៏បានបង្កើតបទចម្រៀងស្នេហានិងបទចម្រៀងជាច្រើនផងដែរ។ ការច្រៀងទស្សនវិជ្ជានាំសារទៅមនុស្សគ្រប់ទីកន្លែង។ អ្នកនិពន្ធចម្រៀង / អ្នកនិពន្ធបទចំរៀង យឺនយ៉ង អូផាគុល (ឯត - ยืนยง โอภากุล/แอ๊ด) ត្រូវបានគេចូលចិត្តនិងមានភាពល្បីល្បាញផងដែរដោយសារអណ្តាតមុតស្រួចនិងការរិះគន់បើកចំហរបស់អ្នកនយោបាយពុករលួយជំនួញធំ ៗ និងការបំផ្លាញបរិស្ថាន។ យ៉ាងហោចណាស់បទចម្រៀងមួយឬពីរនៅលើអាល់ប៊ុមភាគច្រើនរហូតដល់ពាក់កណ្តាលទសវត្សឆ្នាំ ៩០ ត្រូវបានហាមឃាត់ដោយរដ្ឋាភិបាលហើយការផ្សព្វផ្សាយរបស់ក្រុមនេះកម្រនឹងលេចចេញតាមវិទ្យុនិងទូរទស្សន៍របស់រដ្ឋាភិបាលណាស់។ ទោះបីជាបែបនេះក្តីខារ៉ាបគឺជាក្រុមតន្រ្តីរ៉ុកដែលមានប្រជាប្រិយបំផុតរបស់ថៃគ្រប់ពេល។ ខារ៉ាបាវបានឈានដល់ឋានៈជាយូរមកហើយហើយឥឡូវនេះគឺជាក្រុមតន្រ្តីរឿងព្រេងនិទានដែលទទួលបានជោគជ័យបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ពួកគេត្រូវបានគេប្រៀបធៀបទៅនឹងក្រុមតន្រ្តីរ៉ុកយូ
ទិព្វសូដាច័ន្ទ (ភាពយន្ត)
ខ្សែភាពយន្ត រឿងទិព្វសូដាចន្ទ័ ជាខ្សែភាពយន្តខ្មែរដ៏ល្បីល្បាញមួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាសម័យទសវត្សឆ្នាំ៦០ ខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានផលិតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៦៨ ដោយក្រុមហ៊ុន វណ្ណចន្ទភាពយន្ត ខ្សែភាពយន្តនេះមានរយៈពេលត្រឹមតែ ១០៤ នាទីតែប៉ុណ្ណោះ រឿង ទិព្វសូដាច័ន្ទ ត្រូវបានផលិតដោយផលិតករលោក វណ្ណ ចន្ទ និងនាយកគ្រប់គ្រងលោក ឡាយហួន ហេង លោកទាំងពីរនាក់បានទទួលមរណភាពទៅហើយ។
សាច់រឿង
រឿង​ទិព្វ​សូដា​ច័ន្ទជា​ប្រភេទ​រឿង​មន្ដ​អាគមគា​ថា​ ដោយ​សារ​សាច់​រឿង​មាន​តួ​សម្ដែង​ទេវតា ​និង​មាន​វេទ​មន្ដ​។ ដំណើរ​ផ្ដើម​ដោយ​ទេវតា​មួយ​អង្គ​ដែល​សម្ដែង​ដោយ​តារា​ឯក​ស្រី​ វិជ្ជរា ដានី ដែល​បាន​រត់​គេច​ខ្លួន​ពី​ឋាន​សួគ៌​មក​ជួប​មាណព​កំសត់​ម្នាក់​ឈ្មោះ​វាសនា​ ដែល​សម្ដែង​ដោយ​តារា​ឯក​ប្រុស​ លោក​គង់ សំអឿន។ វាសនា​គឺជា​អ្នក​បម្រើ​មហា​សេដ្ឋី​ម្នាក់​ពី​ព្រោះ​លោក​ជំពាក់​ប្រាក់​ សេដ្ឋី​នោះ​ច្រើន​ណាស់​។ វាសនា​ស្លៀក​សម្លៀក​បំពាក់​រខេក​រខាក​ ធ្វើ​ការ​យ៉ាង​លំបាក​ដើម្បី​កាត់​បំណុល​ខ្លួន​។
នៅ​លើ​ឋាន​សួគ៌​ ទេវតា​ត្រូវ​ហាម​មិន​ឲ្យ​រៀប​អភិសេក​ជា​មួយ​បុរស​ឋាន​កណ្ដាល​ទេ​ ប៉ុន្ដែ​ ទិព្វ​សូដា​ច័ន្ទ បាន​ប្រឆាំង​នឹង​ច្បាប់​ឋាន​សួគ៌ ដូច្នេះ​ព្រះ​បិតា​របស់​ទ្រង់​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ​ពី​ឋាន​សួគ៌​ឲ្យ​មក​រស់​នៅ​ ជា​​ស្រ្តី​សាមញ្ញ​វិញ​ និង​បញ្ជា​ឲ្យ​ទ្រង់​រៀប​អភិសេក​ជា​មួយ​មាណព​​វាសនា​នេះ​តែ​ម្ដង។ ពួក​គេ​ខិត​ខំ​តស៊ូ​ក្នុង​ជីវ​ភាព​វេទនា​យ៉ាង​ត្រដាប​ត្រដួស​ណាស់​ខណៈ​ ដែល​លោក​មហា​សេដ្ឋី​តែង​តែ​ជ្រៀត​ជ្រែក​ជីវិត​ពួក​គេ​តាំង​ពី​ដើម​ដល់​ចប់។
ភាព​យន្ដ​ប្រលោម​លោក ឬ​ក៏​កំណាព្យ​ខ្មែរ​ខ្លះ​ទៀត​ នៅ​សម័យ​នោះ​ បាន​សម្ដែង​ជា​ឋានៈ​ផ្សេង​គ្នា​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​បែប​ នេះ​។
ក្រុម​ផលិតករ​ ឬ​អ្នក​និពន្ធ​ជា​ទូទៅ​បាន​ឲ្យ​តួ​សម្ដែង​ប្រុស​ជា​មនុស្ស​ក្រី​ក្រ ​ដើម្បី​មើល​ទៅ​គួរ​ឲ្យ​អាណិត​អាសូរ​ ប៉ុន្ដែ​ពួក​គេ​មាន​សេចក្ដី​ក្លា​ហាន​មោះមុ​តស៊ូ​ដើម្បី​ស្រ្តី​ដែល​ខ្លួន​ ស្រឡាញ់​។ តួ​ឯក​ស្រី​ភាគ​ច្រើន​ ជា​ឧទាហរណ៍​ ទិព្វ​សូដា​ច័ន្ទ ជា​ធម្មតា​ជា​មនុស្ស​មាន​ឋានៈ​ខ្ពស់​ ប៉ុន្ដែ​នាង​អាច​បន្ទាប​ខ្លួន​ទទួល​យក​មាណព​កំសត់​វាសនា​ជាគូ ដោយ​សារ​នាង​ស្រឡាញ់​ចរិយាធម៌​ ភាព​ស្មោះ​ត្រង់​ និង​ការ​តស៊ូ​របស់​គាត់​។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
អាណាចក្រចតុមុខ
អាណាចក្រចតុមុខ រឺ អាណាចក្រខាងត្បូង (១៤៧៥-១៤៧៦) lvr មានរាជធានីនៅក្រុងចតុមុខclay
(ភ្នំពេញ) បន្ទាប់ពីនៅខាងលិចព្រះបាទស្រីរាជា អាណាចក្រខាងជើង ព្រះបាទស្រីសុរិយោទ័យទី២ត្រើយខាងកើតទន្លេធំ អាណាចក្រខាងកើតមានរាជធានីនៅក្រុងបាសាន្ត និង អាណាចក្រខាងត្បូងមាន រាជធានីក្រុងចតុមុខ។ ដោយឆ្លៀតឱកាសបានក្នុងពេលនោះព្រះបាទស្រីធម្មរាជាទី១ ទ្រង់បានឡើងសោយរាជ្យនៅក្រុងចតុមុខធិបតី ហើយក៏បានចាត់បេសកទូតទៅពឹងស្ដេចសៀមចក្រពត្រាធិរាជមកជួយផ្សះផ្សារចំបាំងរវាងខ្មែ នឹងខ្មែរ រួចហើយក៏រៀបឧបាយសំងាត់ជាមួយសៀមដើម្បីកំចាត់ព្រះញាតិវង្សទាំងពីរព្រះអង្គ មួយអង្គជាព្រះរៀម និង មួយអង្គទៀតជាព្រះភិគនេយ្យោ។
ទឹកដី
បរិវេណនៃទឹកដីនៃអាណាចក្រខាងត្បូងមានវិសាលភាពលើបណ្តាខែត្រត្រើយខាងលិចដែលមិននៅក្រោមចំណុះព្រះជេដ្ឋាទាំងអស់ ថែមទាំងខែត្រតាំងពី៖ រៀងទៅទល់នឹងសមុទ្រ។ បន្ទាប់ពីកំចាត់សត្រូវហើយបញ្ចប់សង្គ្រាមរវាងខ្មែរស្ដេចអង្គនេះក៏បានបង្រួបបង្រួមនគរឡើងវិញក៏ប៉ុន្តែទឹកដីខ្មែរមួយភាគធំនៅភាគខាងលិចបានបាត់បង់ទៅអោយសៀមជាថ្នូរនឹងអន្តរាគមន៍របស់សៀមចំពោះវិបត្តិរាជវង្សខ្មែរ។ បញ្ជាក់ខែត្រអស់ទាំងនោះត្រូវបានរំដោះដោយព្រះបាទស្រីរាជា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាណាចក្រសម័យចតុមុខ
ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C.
ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ឬ ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង (អង់គ្លេស: Preah Khan Reach Svay Rieng Football Club) ហៅកាត់ថា (PKRFC) គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ក្រុងស្វាយរៀង, ខេត្តស្វាយរៀង ប្រទេសកម្ពុជា ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុង ខេមបូឌានព្រីមៀរលីគ (Cambodian Premier League) ដែលជាក្របខ័ណ្ឌលីគកំពូល នៃបាល់ទាត់កម្ពុជា ។ (PKR-SR) ដែលមានរហ័ស្សនាមថា "អ្នកចម្បាំង ដាវរាជ" (Royal Sword Warrior) ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងលើកដំបូងជាក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា F.C. ក្នុងឆ្នាំ 1997 ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ក្រុង ភ្នំពេញ និង បានប្ដូរឈ្មោះ ជាក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ (Preah Khan Reach F.C.) ក្នុងឆ្នាំ 2007, និងបានប្ដូរឈ្មោះចុងក្រោយជាក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង (Preah Khan Reach Svay Rieng F.C.) ក្នុងឆ្នាំ 2013 ហើយបានផ្លាសប្ដូរមូលដ្ឋានចុងក្រោយរបស់ខ្លួនទៅទឹកដីនៃ ក្រុងស្វាយរៀង, ខេត្តស្វាយរៀង មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ប្រវត្តិក្លឹប
Club History
ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1997 ដោយឯកឧត្ដម សៅ សុខា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ក្រុងភ្នំពេញ ដោយចាប់ផ្តើមពីឈ្មោះអតីតថា នគរបាលយោធា F.C. គ្រប់គ្រងដោយ អគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ ។ អំឡុង​ពេល​នៃ​ការ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ខ្លួន នគរបាលយោធា F.C. បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ផ្សេងៗ​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​សហព័ន្ធ​កីឡា​បាល់ទាត់​កម្ពុជា និង ក្រសួង​អប់រំ យុវជន និង​កីឡា ហៅកាត់ថា (MoEYS) វាជាពេលដែល ក្លឹបទាំងមូលបានចូលរួមលើកស្ទួយដល់វិស័យកីឡានៅកម្ពុជាផងដែរ ដែលគិតចាប់ពីការបង្កើតដំបូងដល់ឆ្នាំ 2007 ។ នៅអំឡុងឆ្នាំ 2007 បន្ទាប់ពីការធ្វើសមាជរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ហៅកាត់ថា (FFC) លោក លី គឹមឈុន ត្រូវបានតែងតាំង ជាប្រធានក្លឹប និងបានប្ដូរឈ្មោះ ក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា ជាក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ F.C. ផ្លូវការណ៍ក្នុងពេលនោះ តាមរយៈការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ប្រធានថ្មី ក៏ដូចជាការប្ដូរឈ្មោះថ្មីផងដែរនោះ ព្រះខ័នរាជ F.C. ហៅកាត់ថា (PKRFC) ត្រូវបានសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជាទទួលស្គាល់ក្នុងអំឡុងពេលនោះ និងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមក្នុងការប្រកួតប្រជែងពានផ្សេងៗផងដែរ ។
ការឈ្នះ ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន លើកដំបូង (2011-2012)
The First Hun Sen Cup (2011-2012)
ព្រះខ័នរាជ F.C. បានឈ្នះ ពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (HSC) ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្រុមរបស់ខ្លួន ក្នុងឆ្នាំ 2011 ដោយផ្ដួលក្រុមបាល់ទាត់ បៀលប្រាយ យូណាយធីត (Build Bright United F.C.) ក្នុងវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រ និងទទួលបានប្រាក់រង្វាន់ ៨០ លានរៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា ($19,925 ដុល្លារអាមេរិក) ។ ទន្ទឹមនិងភាគជោគជ័យនេះ (PKRFC) បានបន្តឈ្នះ ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន (Hun Sen Cup) ហៅកាត់ថា (HSC) ជាលើលទី 2 ក្នុងឆ្នាំ 2012 និង ត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្នុងកម្រិតពានអន្តរជាតិ Asean Cup ផងដែរ ។
ការផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះថ្មី (2013-2014)
New name change (2013-2014)
ការចាប់ផ្ដើមរដូវកាលថ្មី និង ការផ្លាសសមាសភាព ប្រធានក្លឹបថ្មី ដោយលោក ឌីវិទ្យា បានប្ដូរឈ្មោះ ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ F.C. ទៅជា ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ក្នុងអំ៉ឡុងឆ្នាំ 2013 ជាមួយ និង ការរៀបចំយុត្តិសាស្ត្រថ្មីរបស់ក្លឹប បាននាំមកនូវជ័យជំនះដ៏លំបាករបស់ពួកគេនោះ គឺការឈ្នះពាន លីគជើងឯកកម្ពុជា Metfone Cambodian League ហៅកាត់ថា (MCL) ដែលបានយកឈ្នះទៅលើក្រុម បឹងកេតអង្គរ F.C. ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រដោយលទ្ធផល ១-០ ក្នុង​ការ​ប្រកួត​នៅ​ពហុ​កីឡដ្ឋាន​ជាតិ​អូឡាំពិក ។ លើសពីការឈ្នះពានរង្វាន់លីគ (MCL) ក្លឹបក៏បានឈ្នះពានរង្វាន់បុគ្គលសំខាន់ៗផងដែរ ដូចជា៖ លោក សំ វ៉ាន់ដេត ទទួលបានតំណែងជាគ្រូបង្វឹកល្អបំផុតប្រចាំរដូវកាល, រីឯកីឡាករ ឃួន ឡាបូរ៉ាវី ទទួលបានរង្វាន់ ពានស្បែកជើងមាស យ៉ាង​ល្អឥតខ្ចោះ​ សម្រាប់​ក្រុម ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ជ័យ​ជម្នះ​ក្នុង​លីគ​ក៏​បាន​មក​ជាមួយ ​នឹង​ប្រាក់​រង្វាន់​​ចំនួន ៥៨ លាន​រៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា ($14370 ដុល្លារអាមេរិក) ផងដែរ ។ នៅអំឡុងចុងឆ្នាំ 2014 ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង បានធ្វើការ Upgrade តម្លើងថ្មី នូវកីឡាដ្ឋានរបស់ខ្លួនដែលអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន 2500 នាក់ កីឡាដ្ឋានថ្មីដែលមានឈ្មោះថា "Svay Rieng Stadium" ភាពលេចធ្លោនេះបានធ្វើឱ្យក្លឹបវិវត្តន៍ខ្លួនទៅជា ក្លឹបលីគអជីបស្តង់ដារមួយរបស់កម្ពុជា​ ដែល​មាន​លទ្ធភាព​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​ការ​ប្រកួត​លក្ខណៈ​ក្នុង​ដី​ និង​ក្រៅ​ដី (Home/Away) ផងដែរ ។
ព្រះបាទនរាយណ៍រាជា
ព្រះបាទនរាយណ៍រាជា (ឆ្នាំ១៤៦៣-ឆ្នាំ១៤៦៩នៃគ.ស)
នៅឆ្នាំ១៤៦៣ ព្រះបាទពញាយ៉ាត ទ្រង់បានបង្វែរព្រះរាជសម្បត្តិទៅឱ្យព្រះរាជបុត្រច្បងគឺ ព្រះបាទនរាយណ៍រាជា ដែលមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះបាទសម្តេចព្រះរាជឱង្ការព្រះនរាយណ៍រាជារាមាធិបតី ព្រះស្រីសុយោពណ៌ធម្មាកមហារាជាធិរាជ បរមបពិត្របណ្ឌិតជាឥសូរ គង់នៅរាជវាំងចតុមុខរៀងមក។ នៅឆ្នាំ១៤៦៦ ព្រះរាជបិតារបស់ព្រះអង្គបានសោយទីវង្គតដោយជរារោគក្នុងព្រះជន្ម ៧០ព្រះវស្សា។ នៅឆ្នាំ១៤៦៧ ព្រះបាទនរាយណ៍រាជាបានកសាងចេតីយនៅលើភ្នំដូនពេញ ដើម្បីធ្វើបុណ្យបញ្ជុះបរមអដ្ឋធាតុព្រះរាជបិតា។ សព្វថ្ងៃមានអក្សរចារឹកលើថ្មតាមព្រះរាជបញ្ជាព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិតម្កល់នៅទីនោះតាំងពីឆ្នាំ១៩១៧រៀងមក ។ នៅឆ្នាំ១៤៦៩ ព្រះបាទនរាយណ៍រាជា ទ្រង់បានប្រឈួនហើយក៏សោយទីវង្គតទៅ ព្រះអង្គមានបុត្រមួយអង្គព្រះនាមថា ព្រះបាទស្រីសុរិយោទ័យ ។
ប្លុក(វែបសាយ៍)
ប្លុក(វែបសាយ៍)
righ|thumb|162 pixels|រូបភាពឡូហ្កូនៃប្លុក ប្លុក(ភាសាអង់គ្លេសសរសេរថាBlogដែលដំបូងឡើយមកពីអក្សរកាត់ថាវែបឡក Weblog)គឺជាគេហទំព័រមួយដែលកំពុងពេញនិយមនៅក្នុងពិភពលោកដែលគេហៅថាជាប្រភេទ​ បណ្តាញផ្សព្វផ្សាយពត៍មានផេ្សងៗដែលកើតមានឡើងនៅលើពិភពលោកយើងនេះ។មិនត្រឹមតែបរទេសប៉ុណ្ណោះទេដែលប្រើបា្រស់វា នៅប្រទេសកម្ពុជាក៏មានអ្នកប្រើប្រាស់ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ផងដែរ ដែលភាគច្រើននៃអ្នកប្រើប្រាស់ជាសិស្សនិស្សិត ជាបណ្តាក្រុម​ហ៊ុនធំៗមួយចំនួនដើម្បីធ្វើការផ្សព្វផ្សាយនូវមុខជំនួញរបស់ពួកគេ។
ប្រវត្តិនៃប្លុក
លោក ចន​ បេហ្គ័រ​ (John Barger)គឺជាមនុស្សតំបូងដែលបាន​ដាក់ឈ្មោះអោយប្លុក ហើយតំបូងឡើយប្លុកគឺជាកំណត់ហេតុសំរាប់សរសេរអំពីពត៍មានផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្សនីមួយៗប៉ុណ្ណោះ តែដោយមានការវិវឌ្ឍន៍បន្តិចម្ដងៗទើបធ្វើអោយប្លុកក្លាយជាវែបសាយ៍(Website)ដ៏ល្បីល្បាញនៅលើសកលលោក។ លោក ចាស្ទីន ហល៏ (Justin Hall)ជាមនុស្សម្នាក់ដែលបានបង្កើតប្លុកតំបូងគេបង្អស់នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤​ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ២០០៣ មានមនុស្សជាច្រើនបាននាំគ្នាបង្កើតប្លុកដើម្បីធ្វើជាវែបសាយ៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ តាមស្ថិតិបានអោយដឹងថាមានប្លុកចំនួន១៥៦លាននៅក្នុងពិភពលោក ហើយវាបង្កើតឡើងដើម្បីបនែ្ថមកម្មវិធីផ្សេងៗលើប្រពន្ធ័អ៊ីនធឺណិត(Internet) ហើយនរណាក៍អាចបង្កើតប្លុកបានដែរ ព្រោះថាវាជាសេវាកម្មមួយដែលប្រើប្រាស់ដោយឥតគិតថ្លៃ(Free service)។​ អ្វីដែលសំខាន់នៅក្នុងប្លកគឹមិនមែនជាការរចនាម៉ូត ឬ​ រូបភាពអ្វីឡើយតែវាជាបញ្ជីពត៍មានដែលយើងបានសរសេរវានៅលើវែបសាយ៍(Website)។
ចំណងជើងនៃប្លុក(Title)
ចំណងជើងនៃប្លុក(Title)អាចមានភាពផ្សេងគ្នាពី យូ អ័រ អិល ប៉ុន្តែវាក៏មានគោលគំនិតដូច យូ អ័រ អិល (URL)ដែរ ពីព្រោះថានៅពេលដែលយើងចង់ស្វែងរកនូវប្លុកណាមួយ យើងអាចសរសេរជាចំណងជើងក៏បានឬក៏សរសេរជាយូ អ័រ អិលក៏បានដែរតាមរយៈមាស៊ីនស្វែងរក(Google Search)វានិងបង្ហាញនូវប្លុកណាមួយដែលយើងចង់រកដូចគ្នា។ ឧទាហរណ៏ដូចជា៖ ផ្លែឈើនៅខេត្តកំពត (ជាចំណងជើង)និង kompotfruit.blogspot.com (ជា យូ អ័រ អិល)ហើយអ្នកដែលចង់ស្វែងរកនោះនិងបានដឹងអំពីពត៍មាននៃផ្លែឈើនៅខេត្តកំពតដូចគ្នា។
ការពណ៍នារបស់មេតា(Meta Description)
ការពណ៍នារបស់មេតាគឺជាអ្វីដែលយើងបានសរសេរនៅលើប្លុក ហើយយើងអាចអានវាបានតាមរយៈម៉ាស៊ីនស្វែងរក(Google​ Search)ជាដើម ហើយជាធម្មតាវាមានលក្ខណៈ សរសេរបានយ៉ាងក្បោះក្បាយទៅតាមភាសានីមួយៗនិងមានអត្ថន័យច្បាស់លាស់ថាតើចង់និយាយពីអ្វី?
ឃ្សឹម
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣
{| style="clear:both; background:none; color:black;"
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣ មាន​ព្រះនាម​ប្រសូតជា អែនជេលឡូ ហ្គីសេមផូ រ៉ូលខាលី គឺ​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ ព្រះសហគមន៍កាតូលិក និង គ្រប់​គ្រង​​ច្បាប់​វិន័យ​នៅ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៥៨ រហូត​​ដល់​​ពេល​​ដែល​​គាត់ចូលទីវង្គត​​នៅ​​ក្នុង​​ឆ្នាំ ​​១៩៦៣។ គាត់​​ជាសម្ដេចប៉ាបថ្មី​​ជាង​​គេ​​ដែល​​ជ្រើស​​​​ពីសន្តយូហាន​​ទៅ​ជា​​ សម្ដេចប៉ាប។ រ៉ូលខាលី កើត​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី ២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៨១ ហើយ​ចូលទីវង្គត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦៣ គាត់​ជា​កូន​ទី​៣ ក្នុង​​ចំណោម​​កូន​​ទាំង​​១៣ក្នុង​ត្រកូល​របស់​គាត់។​ ​​រ៉ូលខាលី​បាន​​​កើត​​ក្នុង​​ប្រទេស​ អ៊ីតាលី​​ក្នុង​​ភូមិ​​មួយ​​ដែល​ប្រជា​ជន​ភាគ​ច្រើន​ប្រក​ប​របរ​ជា​អ្នក​ចែក​ចាយ​​​កសិ​ផល​​​។ គាត់​​បាន​​​ទទួល​​ការ​​អនុញ្ញាត​​ជា​​បុព្វ​ជិត​​ក្នុង​ឆ្នាំ​​១៩០៤ និង បាន​​កាត់​​បន្ថយ​​តំណែង​​ផ្សេងៗ​​របស់ សម្ដេចប៉ាប ​ដែលមានក្នុង​​កាតូ​លិច​​ក្នុង​​ប្រទេស​​មួយ​​ចំនួនដួចជា បារាំង(១៩៤៤)។ សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២ បាន​តែងតាំង រ៉ូលខាលី ឲ្យមាន​​សមណសក្ដិ​ក្នុង​គ្រិស្ដសាសនា ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨។ សម្ដេចប៉ាប យូហានបាន​ជាប់​​នូវ​​ការ​​ជ្រើស​រើស​​ក្នុង​​ថ្ងៃ​ទី ២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៨ នៅអាយុ​៧៧ឆ្នាំ។ គាត់មាន​ការផ្ញាក់ផ្អើពេល​ដែល​ប្រជាជន​ទាំង​​ឡាយ​​​​មាន​ជំនឿជឿ​ជាក់​លើគាត់ ហើយ​​បានឲ្យគាត់ក្លាយជាអ្នកថែរក្សា សម្ដេចប៉ាប ដែល​តាម​ប្រវត្តិសាស្ដ្រ​គេ​ហៅ​ថាជា​ក្រុម​ព្រឹក្សាវ៉ាទីកាល់ទី២ ក្នុងឆ្នាំ​១៩៦២-១៩៦៥ ត្រូវ​នឹង​បួន​ឆ្នាំ​កន្លះ​បន្ទាប់​ពីការ​ជាប់​ការ​ជ្រើស​រើស​របស់​គាត់ និង​២​ខែ​បន្ទប់​ពីការ​ធ្វើ​រួច​រាល់​នូវការ​ផ្ញើ​សំបុត្រ​របស់​គាត់​ទៅ វិហា​គ្រិស្ដ ទាំង​ឡាយ។
ជីវិតនៃការបូសយ៉ាងឆាប់
អែនជេលឡូ ហ្គីសេមផូ រ៉ូលខាលី បាន​ប្រសូតនៅ សូតតូ អីល ម៉ូនតេ ដែល​ជា​ភូមិ​ក្នុង​ប្រទេស​តូច​មួយ​នៅ ប៊ើហ្កាម៉ូ ភូមិ​នៃ​សាសនា​ឡាបា​ឌី​ ប្រទេស​អ៊ីតាលី។ គាត់​ជា​កូ​ន​ទី​មួយ​របស់ ជីអូវ៉ានី បាទីស្តា រ៉ូលខាលី​ រវាយ​ឆ្នាំ(១៨៥៤-១៩៣៥) ជាមួយ​ប្រពន្ធ​របស់​គាត់ មារីអាណា ហ្គូលីយា ម៉ាស៊ូឡា ​រវាង​ឆ្នាំ​ (១៨៥៤-១៩៣៩) និង ជា​កូន​ទី​៣​ក្នុង​ចំណោម​កូន​ទាំង​១៣​ក្នុង​ត្រកូលរបស់គាត់​រួម​មាន​ អែនជែឡូ ហ្គូសេប៉េ អាល់ហ្វ្រេដូ (១៨៨៩–១៩៧២) ម៉ារៀកាទ័ររីណា (១៨៧៧–១៨៨៣)​ តេរ៉េសា(១៨៧៩–១៩៥៤) អាន់ស៊ីឡា(១៨៨០–១៩៥៣) ដូមីនីកូ គូសេប៉េ(២២ កុម្ភៈ ១៨៨៨–១៤ មិនា ១៨៨៨) ហ្វ្រេនសេសកូ ហ្សាវើរីអូ(១៨៨៣–1976) ម៉ារៀ អេលីសា(១៨៨៤–១៩៥៥) អូសសូនតា កាស៊ីដា(១៨៨៦–??) ជីអូវ៉ានី ហ្វ្រេសស្កូ(១៨៩១–១៩៥៦) អ៊ើនរីកា(១៨៩៣–១៩១៨) ហ្គូសេប៉េ លុជី(១៨៩៤–??) និង លូជី (១៨៩៦–១៨៩៨)។ គ្រួសារ​របស់​គាត់​ធ្វើ​ការ​ជា​អ្នក​ចែក​ចាយ​កសិ​ផល ដូចជា​មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​នៅ​ សូតតូ អីល ម៉ូនតេ​ភាព​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្ម​មួយ​ដែល​ខុស​ប្លែក​គឺ​បុព្វធីការី អ៊ីជេនិអូ ប៉ាសេលី សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២ ជា​អ្នក​ដែល​មក​ពី​គ្រួសារ​អារីស្តូក្រាធីក បុរាណ​ដែល​ជាគ្រួសារធ្លាបធ្វើជា ​សម្ដេចប៉ាប។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ គាត់​នៅ​តែ​ជា​កូន​ចៅ​នៃ​គ្រួសារ​អភិជន​អ៊ីតាលី ដែល​មក​ពី​ជនដែល​មាន​ឋានៈ​តូច​ទាប​និង​អ្នក​ក្រ។ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩០៤ រ៉ូខាលីបាន​​ក្លាយ​ជា​បណ្ឌិត​យ៉ាង​ពេញ​លេញ​ក្នុង​ទេវា​វិទ្យា និង បាន​បួស​ជា​បុព្វជិត​ក្នុង ​ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅសាន់តាម៉ារៀ ​ម៉ុនតេ សាន់តូ ក្នុងទីក្រុងរ៉ូមប្រទេសអ៊ីតាលី។
បុព្វជិត និង សង្ឃរាជ
ក្នុងឆ្នាំ​១៩០៥ ជីអាកូម៉ូ រ៉ាឌីនី តេដេសឆី ដែលជាសម្ដេចប៉ាប​ថ្មី​នៅ ប៊ីហ្កាម៉ូ ដែលបានតែងតាំង រ៉ូលខាលី ឲ្យ​ទៅ​ជា​លេខា​ធី​ការ​របស់​គាត់។ រ៉ូខា​លី បាន​ធ្វើ​ការ​​ឲ្យ រ៉ាឌីនី តេដេស្កី រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ដែល ​សម្ដេចប៉ាបរូបនោះចូលទីវង្គត​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩១៤។ ក្នុង​កំឡុង​ពេល​របប​ជា​ប៉ាប​របស់ រ៉ូលខាលី គាត់បាន​ទេសនា​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ស្រុក ស៊ើមីណារី​​ក្នុងទីក្រុង​ប៊ីហ្កាម៉ូ។
ក្នុង​កំឡុង​ពេល​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទីមួយ​ រ៉ូខាលី បាន​ជាប់​កំណែន​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ទាហាន​នៃរាជាណាចក្រអ៊ីតាលី ដែលគាត់​មាន​ដំណែង​ជា​ពលបាល​ត្រី ​បម្រើ​ការ​ក្នុងផ្នែក​ជា​ពេទ្យ​ ជា​អ្នក​សែង​ស្នែង​ជញ្ជូន​អ្នក​របួស​ បន្ទាប់មកក៏បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​បួស​ក្នុង​សាសនា​គ្រិស្ដ​។ បន្ទាប់​​ពី​​បាន​​ចេញ​ពី​ការ​ធ្វើជា​ទាហ៊ាន​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩១៩ គាត់​មាន​កេរ្ដិ៍​ឈ្មោះ​ខាង​ សិក្ខា​សាលា​ស្ដីពី​ការ​គ្រប់​គ្រង​ខាង​ផ្លូវ​ចិត្ត។
ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩២១ សម្ដេចប៉ាប ប៊េណេឌីក ទី១៥ បាន​តែង​តាំង​គាត់​ទៅ​ជា​ប្រធានសង្គម​សម្រាប​ជំនឿ​លទ្ធិ​សាសនា។ ក្នុងឆ្នាំ១៩១៥ សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១១ បាន​តែង​តាំង​គាត់​ជា​សាវក​​របស់​ ​ព្រះយេស៊ូគ្រិស្ដ នៅប៊ុលការីឆ្នាំ (១៩២៥–១៩៣៥) ហើយ​បាន​ឲ្យ​នាម​គាត់​ជា​អ្នក​ប្រសិទ្ធនំប៉័ង​និង​ស្រា​ដូច​ជា ​សម្ដេចប៉ាប​មាន​យសខ្ពស់​នៅ អារ៉េអូប៉ូលីស ប្រទេស​ក្រិច។ គាត់​បាន​ជ្រើស​រើស​អ្នក​​អេរ៉ែករបស់គាត់ ម៉ូតតូ ដែល​មក​ពី​អ្នក​ដែល​គាត់ធ្លាប់​ណែនាំ​បង្ហាញ​ផ្លូវ។
អ្នកការទូតក្នុងកាតូលិច
ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៥ គាត់​បាន​ទទួល​សិទ្ធ​សញ្ញាជាសាវក ​ព្រះយេស៊ូ ប្រចាំ​ប្រទេស​ទួកគឺនិងក្រិច។ រ៉ូខាលី​បាន​ប្រើ​ការិយាល័យ​​ដើម្បី​ជួយ​ជនជាតិ​ស្វីស​ដោយ​លួចលាក់​ក្នុង​ការ​ជួយ​ជនភាស​ខ្លួន​រាប់​ពាន់​នាក់​នៅ​អ៊ីរ៉ុប ថ្នាក់​ដឹង​នាំ​មួយ​ចំនួន​គិត​ថា​គាត់​ជា​មនុស្ស​ដ៏​ត្រឹម​ត្រូវ​ម្នាក់​។ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៤ ក្នុង​កំឡុង​ពេល​សង្គ្រាម​លោក​លោក​ទី​២​ សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២ បាន​ឲ្យ​នាម​គាត់​ជា​រាជ​ទូត​នៃ​សាវក​របស់ ព្រះ​យេស៊ូ ​ទៅ​ប្រទេស​បារាំង។ ក្នុង​រឿង​នេះ​គាត់​បាន​សុំចូល​និវត្ត​ជា សម្ដេចប៉ាប​ដែល​​ជា​​អ្នក​​ធ្វើ​​ការសហការ​​ជា​​​មួយ​​អ្នក​​មាន​​អំនាច​​កាន់​​កាប់​​នៅ​​អាឡឺម៉ង់​​។
ការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​ជាបូជាចារ្យ
អ្នកការ​ទូត រ៉ូខាលីបាន​ធ្វើការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ក្នុង​កំឡុង​ពេលគាត់ជា ​បូជាចារ្យ​ដើម្បី​ជួយ​ជន​ភាគ​ខ្លួន ជា​ពិសេស​ប្រជាជន​ទ្វីស​មក​ពី ណាហ្សីស។ ក្នុង​ចំណោម​ការ​ខំ​​ប្រឹង​​ប្រែង​ទាំង​នោះ​រួម​មាន៖ •	ជន​ភាស​ខ្លួន​ជន​ជាតិ​ទ្វីស ដែល​ជាអ្នក​មក​ដល់​នៅ​អ៊ីស្តានប៊ូលនិង​កំពុង​បន្ត​ជួយ​ទៅ​ប៉ាលេស្ទីន​។​ •	ក្មេង​ៗ​ស្លូវ៉ាគី ដោយមានការ​ថែរ​រក្សា​ឲ្យ​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ក្នុង​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​របស់​គាត់​។ •	ជន​ភាស​ខ្លួន​ទ្វីស ក្រោមព្រះនាមរបស់​គាត់​ត្រូវគេ​បាន​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​បញ្ជី​​រ៉ាប៊ីម៉ាខូសនៅអ៊ីស្តាប៊ូល។ •	ជនជាតិ​ទ្វីស​បាន​កាន់​កាប់​ជំរុំ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​នៅ​ឯជេសេនណូវ៉ាកជិតស្តារ៉ា ហ្គ្រាឌិស្កា​មាន​ការ​ដោះ​លែង​ឲ្យ​រួច​ខ្លួន​ក្រោម​ការ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​របស់​គាត់​។ •	ជនជាតិ​នៃ​ប្រទេស​ប៊ូលការរីបាន​ចាកចេញ​ពី​ប៊ូលការរីជា​លិទ្ធិផល​នៃ​ការ​សំណូមពរ​របស់​គាត់​ទៅ​ស្ដេច​ប៊ូរ៉ុសនៃ​ប្រទេស​ប៊ុលការរី។ •	ជនជាតិរ៉ូម៉ានៀមក​ពី​ត្រេនស្នីសត្រៀបាន​ចាក​ចេញ​ពី​រ៉ូម៉ានៀក្រោម​ការ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​របស់​គាត់​។ •	ជនជាតិ​អ៊ីតាលីបាន​ជួយ​ដោយ​ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ក្រោម​កា​រ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​របស់​គាត់។ •	គ្រិស្ថាន​គាំពារកុមារ​កំព្រា​នៅ​ត្រេនស្នីសត្រៀឲ្យឡើងទៅ​លើក​ប៉ាល់​ជន​ភាស​ខ្លួន​ចេញពីខុនស្តានតាទៅអ៊ីស្តាប៊ុលនិង​បន្ទាប់​ពិការ​មក​ដល់​នៅ​ផ្លេសស្ទីងក្រោម​ការ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​របស់​គាត់​។ •	ជនជាតិ​ជីហ្វ​បាន​កាន់កាប់​នៅ​ជំរុំ​ប្រមូល​ផ្ដុំស៊ើរីដដែល​ជា​អ្នក​បាន​ធ្វើការពលីកម្មចាប់​ពី​ការ​និរទេស​ពី​ជំរុំ​ស្លាប់​របស់​អាឡឺម៉ង់​ក្រោមការ​ធ្វើអន្តរាគមន៍​របស់​គាត់​។ •	ជនជាតិ​ហុងគ្រីជា​អ្នក​ជួយ​ពួក​គេ​ទាំង​ការ​ធ្វើ​បរវត្តន៍​សាសនារបស់​ពួក​គេ​ទៅ​ជា ​គ្រិស្ដសាសនា សូម្បី​តែ​ពិធី​លាង​បាប សំបុត្រ​បរិសុទ្ធដែល​ផ្ញើ​ដោយ រ៉ូខាលី ទៅ​សាវក​ព្រះយេស៊ូ​នៅប្រទេស​ហុងគ្រីនៅ​មុនស៊ីងណូ អាជេឡូ រ៉ូតា
ក្នុងឆ្នាំ​១៩៦៥​អ្នកយក​ពាក្យ​របស់​សម្ដេច​ប៉ាប យូហាន​បាន​និយាយ​ថា៖
ថ្ងៃនេះ​យើង​មាន​ការ​ផ្ញាក់​រលឹកអំពី​រឿង​កាល​ពី​ច្រើន​សតវត្សរ៍​មក​ហើយ ដោយ​សារ​មាន​របស់អាក្រក់​មក​រុំបិត​បាំង​ភ្នែក​របស់​ពួក​យើង​ ដូចនេះ​ពួក​យើង​មិន​អាច​មើល​ឃើញ​អ្វី​ៗបាន​ឆ្ងាយនឹង​មើល​ពី​សម្រស់​នៃ​ប្រជាជន​ជាទីសំណប​ចិត្ត​ដែល​គ្មានសំណាងនិង​រាសី​នៅ​លើ​ផ្ទៃមុខ​របស់​ពួកគេ​ដែល​ជា​បង​ប្អូន​ផ្ទាល់​របស់​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​។
សមណសក្ដិក្នុងគ្រិស្ដសាសនា
ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៥៣ គាត់ត្រូវបានគេ​តែងតាំង​ជា​ព្រឹទ្ធចារ្យ​នៅ​ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ហើយបានធ្វើឲ្យមា​នការ​លេចចេញឡើង​នូវឋានៈ​នៃ​បុព្វជិ​ត​​ក្នុង​ គ្រិស្ដសាសនា​នៅសាន់តា ព្រីស ដោយ សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ធ្វើ​ការ​សរសើ​គាត់។
ការជ្រើសរើសសម្ដេចប៉ាប
ដោយសារការទទួល​មរណភាពរបស់ សម្ដេចប៉ាបភីអូសទី ១២​ ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨។ រ៉ូលខាលីបាន​ជាប់​ក្នុង​ការ​ជ្រើស​រើស​ជា សម្ដេចប៉ាបគាត់​មាការភ្ញាក់ផ្អើយ៉ាងខ្លាំង​ហើយ​គាត់​​បាន​មក​ដល់​នៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់វិញ​ជាមួយ​សំបុត្រ​រថភ្លើង​ត្រលប់​មក​វិញរបស់គាត់នៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់។ ព្រោះនៅពេលនោះមនុស្ស​ជា​ច្រើន​បាន​ចាត់​ទុក ជីអូវ៉ានី បាតធីសតា ម៉ូនធីនី ជា​បេក្ខជន​ម្នាក់​ដែល​ឈរ​ឈ្មោះ​ជា​ប្រធាន​អ្នក​បួស​ក្នុង​សាសនា​នៃ​ទីក្រុង​ មីលែន ព្រោះ​គាត់​ជា​​ប្រធាន​​អ្នក​បួស​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​​ប្រធាន​អ្នកបួសបុរាណ​ជា​ច្រើន​មាន​ភាព​លេច​ធ្លោ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីតាលី​ តែគាត់​មិន​ទាន​មាន​សមណសក្ដិ​ក្នុង​សាសនានៅឡើយទេ ទោះ​បី​ជា​មានវត្ត​មាន​របស់​គាត់​ក្នុងសន្និបាត​រើស សម្ដេចប៉ាបនៅឆ្នាំ​១៩៥៨​ ​ក៏មិន​អាច​ឲ្យ​គាត់​ជាប់​​ក្នុង​​ការ​ជ្រើសរើស​ ព្រោះដោយសារតែច្បាប់​ខានូន និង​អ្នក​សាសនា​កាតូលិច​ដែល​មាន​ឋានៈ​ស្មើ​នឹង​សមណសក្ដិ​ក្នុង​សាសនា​គ្រិស្ដ​តែងតែ​ជ្រើស​យក​សម្ដេច​ប៉ាប​ពី​ក្នុង​ចំណោម​ក្រុម​របស់​ពួក​គេ។​
បន្ទាប់​ពី​ជាប់ជា សម្ដេចប៉ាបភីអូស ទី១២ក្នុងគ្រិស្ដសាសនា លោក​បានជ្រើស​បុរស​ម្នាក់ ទុក​គ្រាន់​ប​ម្រុង​ប៉ុណ្ណោះ​ព្រោះ​គេ​មិន​ដឹង​ថា​អាយុ​របស់​គាត់​នៅ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណានោះ​ទេ​ និង​ដើម្បី​ឲ្យ​​បុរស​នោះ​​ជំនួស​នៅ​រយៈពេល​ខ្លី​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ខ្វះ​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ជា ​សម្ដេចប៉ាបមុននឹងរើស សម្ដេចប៉ាបថ្មី។ ក្នុង​សភា​នៃ​សាសនា​ក្នុង​របប​ សម្ដេចប៉ាប យូហាន ​ទី២៣ ដំបូង ម៉ូនធីនី មាន​​សមណសក្ដិ​ជា​យូហាន​ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់​ក្នុងការជ្រើសរើសក្នុង​ឆ្នាំ​១​៩៦៣បានក្លាយជាសម្ដេចប៉ាប​ ហើយ​ត្រូវ​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា ប៉ូលទី៦។ រ៉ូខាលី បានជ្រើ​រើស​ពាក្យ​យូហាន​ជា​ឈ្មោះ​រាជ្ជកាល​របស់​គាត់។ វាជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង​រវាង​៥០០​ឆ្នាំ​ដែល​ឈ្មោះ​នេះ​បាន​ជ្រើសរើស សម្ដេចប៉ាប​​កាល​ពីមុន​បាន​គេច​វេស​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ឈ្មោះ​របស់​វា​នេះ​តាំង​ពី​ពេល​ដែល​រើស​ សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣ ក្នុង​កំឡុង​ពេល​មាន​ការ​បែង​ចែក​អំណាច​ភាគ​ខាង​លិច។​
ក្នុង​ការ​ជ្រើស​រើស​ឈ្មោះ​របស់​គាត់​នេះ​ សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣ បាន​និយាយ​ថា៖
ស្រីជេដ្ឋា
ស្រីជេដ្ឋា ឬ ស្ដេចកន (អង់គ្លេស: Srei Chedtha or Sdach Korn) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៥២៥) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៥១២-១៥២៥) ព្រះអង្គជាព្រះជេដ្ឋា (បងថ្លៃ) របស់ ស្រីសុគន្ធបទ ទ្រង់ឡើងសោយរាជសម្បត្តិ ដោយការធ្វើរដ្ឋប្រហារ ហើយគ្រងរាជ ក្នុងឆ្នាំវក ចត្វាស័ក ព.សករាជ ២០៥៦ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥១២ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៣៥ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះស្រីជេដ្ឋាធិរាជ រាមាធិបតី" និង បានផ្លាសរាជធានីមកចន្លោះដូនតី ស្រុកត្បូងឃ្មុំ (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តត្បូងឃ្មុំ) ក្នុងឆ្នាំ ១៥១៦ នៃគ.សករាជ ដែលមានរាជធានីឈ្មោះថា "ស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ" ។
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣
ការជ្រើសរើសសម្ដេចប៉ាប
ខ្ញុំ​ជ្រើស​រើស​ពាក្យ​ថា​យូហាន .... ជា​ឈ្មោះ​មួយ​ដែល​ល្អ​សម្រាប់​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​ព្រោះ​វា​ជា​ឈ្មោះ​ឪពុក​របស់​យើង។ ហើយ​វា​ជា​សំណប​ចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ព្រោះ​វា​ជា​ឈ្មោះ​នៃ​ភាព​សុភាព​ទន់​ភ្លន​នៃ​អ្នក​ចំនុះ​នៃ​ព្រះវិហា​រ​ដែល​ជា​កន្លែង​មួយ​ដែរ​ខ្ញុំ​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​សាសនា និង​ឈ្មោះ​វិហារ​ដែល​មាន​ចំនួន​តិចតួច​ នៃ​វិសាល​ភាព​ព្រះវិហារ​ដែល​បាប​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​ទូទៅ​ទៅ​កាន់​ពិភព​លោក​ រួម​បញ្ចូល​អាគារ​សារធារណៈ​ផ្ទាល់​របស់​ពួក​យើង​នៅ​លើ​ផ្លូវ​ យូហាន​ ឡាធើរេន។ យូហាន២២រូប​នៃ​ក្បួន​ដែល​មិន​ចាច​លុប​ចោល​បាន​ ត្រូវ​បាន​ក្លាយ​ជា​សម្ដេច​ប៉ាប​និង​ភាគ​ច្រើន​នៃ​អ្នក​​ទាំង​នេះ​បាន​ទម្លាក់​សមណសក្ដិ​ជា សម្ដេចប៉ាប។ ពួកយើង​មិន​ចង់​ឲ្យ​មាន​ភាព​ទន់​ខ្សោយ​នៃ​ឈ្មោះ​របស់​ពួក​យើង ​ក្រោយ​ភាព​ល្អ​ប្រសើ​ថ្លៃ​ថ្លា និង ជោក​ជ័យ​នៃសម្ដេច​ប៉ាប ​រ៉ូមុំានោះ​ទេ។ ក្រោយ​ការ​ជ្រើសឈ្មោះ​នេះ​ដែរ​ក៏​មាន​ការ​យល់​ច្រលំ​គឺ​ទោះ​ជា​គាត់​បាន​ដឹង​ថា​​ យូហាន​ ទី២៣ ឬ យូហាន ទី២៤ ក៏ដោយ ចម្លើយ​ដែ​ឆ្លើយ​តប​នៃ​រឿង​នេះ​ យូហាន​បាន​ថ្លែង​ការណ៍​ប្រកាស ដែល​គាត់​គឺជា​ យូហាន ទី២៣។ មុន​ពេល​រឿង​នេះមាន​ សម្ដេចប៉ាប ជា​ច្រើន​បាន​ហៅ​ យូហាន គឺជា យូហានទី ២២ (១៣១៦-១៣៣៤) និង យោហានទី ២៣ (១២៧៦-១២៧៧)។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណាក៏​ដោយ​ក៏​គ្មាន​ យូហានទី ២០ ការ​យល់​ច្រលំ​តាម​គ្នា​បណ្ដាល​មក​ពី​កា​​រ​យល់​ខុស​នៃ​ប្រវត្តិ​យុគ​កណ្ដាល លីប៉ើ ផូធីហ្វីខាលីស ដែល​យោង​ទៅ​តាម​យូហាន​ដទៃ​ទៀត​ដែល​ជា​យូហាន​នៅ​ចន្លោះ​ យូហាន​ទី១៤ និង យូហានទី១៥
ស្រីជេដ្ឋា
ចម្បាំងដណ្ដើមរាជ
Royal Conquest
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣
ការ​ទស្សនា​ជុំវិញ​ក្រុង​រ៉ូម
នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៨ គាត់​បាន​ក្លាយ​ជា​ សម្ដេចប៉ាបទីមួយ​​តាំង​​ពី​ឆ្នាំ ១៨៧០ ដែល​បាន​​ចុះ​ទៅ​ទី​ជនបទនៅកសិដ្ឋានមួយ​របស់​គាត់​ ឌីអូសេស នៅទីក្រុង រ៉ូម ពេល​គាត់​បាន​ឃើញ​ក្មេងៗ​មាន​ក្លិន​មិន​ល្អ ​រូបរាង​អាក្រក់ ​ជាមួយ​នឹង​រោគ​ខួរឆ្អឹង​ខ្នង នៅ​មន្ទីពេទ្យ ប៉ាមប៉ីណូ ហ្គូស៊ូ និង​នៅ​ពេល​គាត់​ទៅ​ទស្សនា​នៅ​មន្ទីពេទ្យ សាន់តូ ស្ពីរីតូ។ នៅ​ថ្ងៃ​នោះ​ផង​ដែរ​ គាត់​បាន​ទៅ​មើល​នៅ​ពន្ធនាគារ រីជីណា ខូលី របស់​ទីក្រុងរ៉ូមទៀត ដែល​ជា​កន្លែង​មួយ​ដែរ​គាត់​បាន​ប្រាប់​អ្នក​ដែល​នៅ​ទីនោះថា ”អ្នក​មិន​អាច​មក​រក​ខ្ញុំ​បាន​ទេ ដូច​ច្នេះ​ខ្ញុំ​នឹង​ទៅ​រក​អ្នក​” ក្នុង​សកម្មភាព​នេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ចំណាប់​អាម្មរណ៍​ខ្លាំង ហើយ​គាត់​បាន​សរសេរ​ក្នុង​កំណត់​ត្រា​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​គាត់​​ភាព​រំភើប ​និង​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់​ផ្អើ​មួយ​បាន​កើត​ឡើង​ក្នុង​ទីក្រុង​រ៉ូម ប្រទេស​អ៊ីតាលី និង​ជាអន្តរ​ជាតិ ខ្ញុំគឺភ្ជាប់​អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នាគ្រប់​ទី​កន្លែង អជ្ញាធរ អ្នកថតរូប អ្នកទោស មេព្រៃ អ្នកយាម.....
ស្រីជេដ្ឋា
ចម្បាំងដណ្ដើមរាជ
គ.សករាជ ១៥១២ ស្ដេចកន បានលើកទ័ពចំនួន ៨០,០០០ (៨មុឺននាក់) វាយចូលរាជធានីទួលបាសាន ស្រុកស្រីសន្ធរ (បច្ចុប្បន្ន: កំពង់ចាម) ពញ្ញាកៅ ដែលជាមេទ័ពធំ បានលើកទ័ពវាយចូលរាជធានីចំនួន ៥ច្រកទ្វារ ដែលមានកងទ័ព ស្រីសុគន្ធបទ ចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ចាំការពាររាជធានី ដោយសារតែកំពែងក្រុង មានកំពស់ទាប ទើបធ្វើឱ្យកងទ័ព ស្ដេចកន ងាយស្រួលក្នុងការវាយបំបែករាធានីទួលបាសាន ត្រឹមរយៈពេលខ្លី តែ១០ ថ្ងៃប៉ុនណោះ ស្រីសុគន្ធបទ បានរត់ភៀសខ្លួន ទៅតាំងបន្ទាយនៅ ស្រុកស្ទឹងសែន (បច្ចុប្បន្ន: កំពង់ធំ) និង យកគ្រឿងសោយរាជទាំង៥ ទៅជាមួយផងដែរ ហើយបានឈរជើងនៅទីនោះអស់រយៈពេល ២ឆ្នាំ ទើបត្រូវបាន ស្ដេចកន លើកទ័ព ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) វាយចូល បន្ទាយស្ទឹងសែន ពីយប់អាធ្រាត ហើយធ្វើឃាតបាន នៅឆ្នាំ ១៥១៤ នៃគ.សករាជ ដោយស្ដេចកន មិនអាចរកឃើញនូវគ្រឿងសម្រាប់រាជទាំង៥ ទើបមិនអាចឡើងសោយរាជជាផ្លូវការណ៍ក្នុងពេលនោះ ដោយពន្យាពេល ២ឆ្នាំ ដើម្បីរងចាំនៅគ្រឿងសោយរាជទាំង៥ ថ្មៃធ្វើរួច ទើបអាចឡើងសោយរាជជាផ្លូវការណ៍បាន ក្នុងឆ្នាំ ១៥១៦ នៃគ.សករាជ ដោយមានព្រះនាម ក្នុងរាជថា "ព្រះស្រីជេដ្ឋាធិរាជ រាមាធិបតី" ហើយស្ដេចកន សោយរាជបានតែ ៣ខែ ប៉ុនណោះត្រូវ ចន្ទរាជា លើកទ័ពចំនួន ចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) វាយឡោមព័ទ្ធ បណ្ដេញ ចេញពីរាជធានីទួលបាសាន ទៅតាំងបន្ទាយនៅ ចន្លោះដូតី នា ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ក្នុងអំឡុងពេលនោះផងដែរ ។
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣
ការ​ទស្សនា​ជុំវិញ​ក្រុង​រ៉ូម
ក្នុង​​កំឡុង​ពេល​ដំណើ​ទស្សនា​នេះ យូហាន ទី២៣ បាន​ងាក​ទៅ​រក​ភាព​ជា​ សម្ដេចប៉ាប ធម្មតា​វិញ​នៃ​ភាព​ជា​ផ្លូវ​ការ​ដោយ​សំអាង​លើ​ខ្លួន​គាត់​ផ្ទាល់​។ ដូចជា​ពេល​ដែល​គាត់​ទៅ​ទស្សនា​នៅ​សាលា​អប់រំ​អ្នកទោស​សម្រាប់​​យុវវ័យ ដែល​ប្រព្រឹត្តបទ​ល្មើសនៅ​ទីក្រុងរ៉ូម ហើយ​បាន​ប្រាប់​ពួក​គេ​ថា​​ “នៅ​ពេល​ខ្លះ​ខ្ញុំ​ចង់​មក​ទីនេះ​”។ រឿង​នេះ​វា​បាន​កត់​សម្គាល់​ដោយ​ពត៌មាន​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ជា​សេចក្ដីរាយការណ៍ ​”គាត់​បាន​និយាយ​ទៅ​កាន់​យុវជន​ទាំង​នោះ​តាម​ភាសា​របស់​​ពួក​គេ​”។
ស្រីជេដ្ឋា
ការដុតបំផ្លាញរាជវាំងទួលបាសាន
Burning of Tuol Basan Royal Palace
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣
ការ​ទស្សនា​ជុំវិញ​ក្រុង​រ៉ូម
{| class="infobox" style="width:20em;" !style="background: #F4AF09;" colspan="3"|ប្លេស យូហាន ទី២៣ !style="background: #F4AF09;" colspan="3"|ព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួន​ពី​ រ៉ូលខាលី !style="background: #F4AF09;" colspan="3"|រូបសញ្ញាជាប៉ាបរបស់សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣ !style="background: #F4AF09;" colspan="3"|អែនជេលឡូ ហ្គីសេមផូ រ៉ូលខាលី នៅប៉ូតូ វីរ៉ូ
ស្រីជេដ្ឋា
ការដុតបំផ្លាញរាជវាំងទួលបាសាន
ក្រោយពេល ស្រីជេដ្ឋា ត្រូវបាន ចន្ទរាជា លើកទ័ព វាយបណ្ដេញចេញពី រាជធានី ទួលបាសាន ស្រីជេដ្ឋា និងកងទ័ពបានភៀសខ្លួនទៅភាគខាងកើត ទៅបោះបន្ទាយថ្មីមួយត្រង់ ចន្លោះដូនតី នា ស្រុកត្បូងឃ្មុំ និងបានបង្កើតរាជធានីថ្មី ឈ្មោះថា "ស្រឡប់ដូនតី ពិជ័យព្រៃនគរ" បន្ទាយថ្មីព្រះស្ដេចកន មានកំពែងព័ទ្ធជុំវិញ រាងបួនជ្រុង មានដាំដើមឬស្សីកំរាស ២សិន ដោយស្មើនិង ៨០ ម៉ែត្រ (80m) និងមានកម្ពស់ ១៥ហត្ថ ដោយស្មើនិង កម្ពស់ ៧.៥ ម៉ែត្រ (7.5m) និងមានប្រវែងសរុប ២.៥ គ.ម (2.5km) ដែលជាបន្ទាយការពារដ៏រឹងមាំមួយ មិនងាយនិងវាយចូលបំបែកបាន ។ មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី ព្រះស្ដេចកន វាយបកត្រឡប់ទៅកាន់ ព្រះចន្ទរាជា និងបានដុតបំផ្លាញរាជធានីទួលបាសាន និង ព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងឆ្នាំ ១៥១៧ នៃគ​.សករាជ ហើយព្រះចន្ទរាជា និងកងទ័ពបានដកត្រឡប់ទៅបន្ទាយមុឺនជ័យ ស្រុកបាកាន (បច្ចុប្បន្ន: ពោធិសាត់) វិញ ក្នុងឆ្នាំ​ដដែលស្ដេចទាំងពីរបានបើកកិច្ចចរចាររកសន្តិភាពមិនធ្វើសង្គ្រាមនិងគ្នា ដើម្បីទុកពេលប្រមូលស្បៀង និងបង្កើនកងទ័ពឡើងវិញ ដែលផ្អាកការធ្វើសង្គ្រាមនិងគ្នា រយៈពេល ៣ឆ្នាំ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៥២០ នៃគ.សករាជ ទើបទ័ព ព្រះស្ដេចកន បើកការវាយប្រហារជាមុនទៅលើ ព្រះចន្ទរាជា ត្រង់ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ។​