cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សារពាង្គកាយ
ទីតាំងរបស់ root
ការស្រាវជ្រាវដែលត្រូវបានចេញផ្សាយនៅឆ្នាំ 2016 ដោយ លោកវីលៀមអេហ្វម៉ាទីន ដោយវិភាគហ្សែន 6.1 លានប្រូតេអ៊ីនពីហ្សែន prokaryotic sequences នៃដើមរុក្ខជាតិជាច្រើនបានរកឃើញចង្កោមប្រូតេអ៊ីន 355 ក្នុងចំនោមចង្កោមប្រូតេអ៊ីនចំនួន 286.514 ដែលប្រហែលជា LUCA ។ លទ្ធផលនេះ "បង្ហាញ Lucas ដែលជា anaerobic, CO 2 -fixing, ក្រុមហ៊ុន H 2 -dependent ជាមួយនឹងការ ផ្លូវឈើ Ljungdahl (ការកាត់បន្ថយ Acetyl-coenzyme មួយ ផ្លូវ) លេខ 2 -fixing និងការ thermophilic ។  ជីវរសាយនវិទ្យារបស់ LUCA មានពេញទៅដោយចង្កោម FeS និងយន្តការប្រតិកម្មរ៉ាឌីកាល់។  សហសេវិករបស់វាបានបង្ហាញពីការពឹងផ្អែកលើ លោហៈធាតុអវិជ្ជមាន flavin , S-adenosyl methionine , coenzyme A , ferredoxin , molybdopterin , corrins និង selenium ។  ហ្សែនរបស់ខ្លួនដែលបានទាមទារលេខកូដ nucleoside កែប្រែនិង S-adenosylmethionine ពឹងផ្អែកលើ Methyl "។  លទ្ធផលនេះបានបង្ហាញអំពី methanogenic clostria ជាមួយ clade basal ក្នុងពូជ 355 បានពិនិត្យនិងផ្ដល់យោបល់ថា Lucas ដែលមានមនុស្សរស់នៅជាមួយ anaerobic រន្ធខ្យល់ hydrothermal ការកំណត់នៅក្នុងបរិស្ថានសកម្ម geochemically សម្បូរក្រុមហ៊ុន H 2, CO 2 និងជាតិដែក។  ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយការកំណត់អត្តសញ្ញាណហ្សែនទាំងនេះដែលមានវត្តមាននៅក្នុង LUCA ត្រូវបានគេរិះគន់ដោយបង្ហាញថាប្រូតេអ៊ីនជាច្រើនដែលត្រូវបានគេសន្មតថាមាននៅក្នុង LUCA តំណាងឱ្យការផ្លាស់ប្តូរហ្សែនផ្ដាច់ព្រ័ត្ររវាង archaea និងបាក់តេរី។
បន្តពូជ
នៅក្នុង prokaryotes ការផ្លាស់ប្តូរដោយបាក់តេរីធម្មជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្ទេរ DNA ពីបាក់តេរីមួយទៅបាក់តេរីមួយទៀតនិងបញ្ចូល DNA របស់អ្នកបរិច្ចាគទៅក្នុងក្រូម៉ូសូមរបស់អ្នកទទួលតាមរយៈ recombination ។ ការផ្លាស់ប្តូរដោយបាក់តេរីធម្មជាតិត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាដំណើរការផ្លូវភេទដំបូងបង្អស់និងកើតមានឡើងទាំងនៅក្នុងបាក់តេរីនិងបុរាណប៉ុន្តែវាត្រូវបានគេសិក្សាភាគច្រើនលើបាក់តេរី។  ការផ្លាស់ប្តូរគឺច្បាស់ណាស់ថាជាការសម្របសម្រួលដោយបាក់តេរីហើយមិនមែនជាការកើតឡើងដោយចៃដន្យនោះទេព្រោះវាអាស្រ័យលើផលិតផលហ្សែនជាច្រើនដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមកដើម្បីចូលទៅក្នុងរដ្ឋមួយដែល មានសមត្ថភាពធម្មជាតិ ដើម្បីអនុវត្តដំណើរការស្មុគស្មាញនេះ។  ការផ្លាស់ប្តូរគឺជារបៀបទូទៅមួយនៃការផ្ទេរ DNA ក្នុងចំណោម prokaryotes ។
ការផ្លាស់ប្តូរហ្សែនផ្ដេក
ពូជពង្សនៃភាវៈរស់មានជាប្រពៃណីត្រូវបានស្ថាបនាឡើងវិញពីសរីរវិទ្យាប៉ុន្តែត្រូវបានបំពេញបន្ថែមកាន់តែខ្លាំងឡើងជាមួយ phylogenetics  - ការជួសជុល phylogenies ដោយការប្រៀបធៀបនៃហ្សែន (DNA) លំដាប់។ "ប្រៀបធៀបលំដាប់ផ្ដល់យោបល់ថ្មី ផ្ទេរផ្ដេក នៃហ្សែនជាច្រើននៅក្នុងចំណោមចម្រុះ ប្រភេទសត្វដែល រួមទាំងការឆ្លងកាត់ព្រំដែនរបស់ សាខាពន្ធុ 'ដែន' ។ ដូច្នេះការកំណត់ប្រព័ន្ឋជីវប្រវត្ដិនៃប្រភេទសត្វមិនអាចត្រូវបានសម្រេចដោយការកំណត់ដើមឈើវិវត្តសម្រាប់ហ្សែនតែមួយនោះទេ។" ជីវវិទូលោក Peter Gogarten បានលើកឡើងថា "ការប្រៀបធៀបដើមនៃមែកធាងមួយមិនសមស្របនឹងទិន្នន័យពីការស្រាវជ្រាវហ្សែនថ្មីនោះទេ" ដូច្នេះជីវវិទូគួរតែប្រើពាក្យប្រៀបធៀបនៃរូបភាពទាំងនេះដើម្បីពិពណ៌នាអំពីប្រវត្តិខុសគ្នារវាងហ្សែននីមួយៗនិងការប្រើពាក្យប្រៀបធៀប សុទ្ធដើម្បីមើលឃើញពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏សម្បូរបែបនិងឥទ្ធិពលនៃ HGT ក្នុងចំណោមមីក្រុប។ "
អនាគតនៃជីវិត (ភ្នាក់ងារចម្លងនិងសរីរាង្គសំយោគ)
ជីវបច្ចេកវិទ្យាបច្ចុប្បន្នកំពុងប្រឈមនឹងគំនិតប្រពៃណីរបស់សត្វនិងប្រភេទ។ ការក្លូន គឺជាដំណើរការនៃការបង្កើតសារពាង្គកាយពហុកោសិកាថ្មីដែលដូចគ្នាទៅនឹងហ្សែនមួយទៀតដែលមានសក្តានុពលនៃការបង្កើតប្រភេទសារពាង្គកាយថ្មីទាំងអស់។  ការក្លូនគឺជាប្រធានបទនៃ ការជជែកវែកញែកសីលធម៌ច្រើន ។
នៅឆ្នាំ 2008 វិទ្យាស្ថាន J. Craig Venter បាន ប្រមូលផ្តុំ ហ្សែនបាក់តេរី សំយោគ ពន្ធុ Mycoplasma ដោយប្រើការធ្វើសមាសធាតុផ្សំលើ 25 បំណែក DNA នៅជាន់តែមួយ។ ការប្រើប្រាស់ផ្សំឡើងវិញនៃផ្សិតធ្វើឱ្យការប្រមូលផ្តុំម៉ូលេគុលឌីអិនអេមានទំហំធំពីបំណែកសរីរាង្គនិងធម្មជាតិ។  ក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតដូចជា ហ្សែនសំយោគ ត្រូវបានបង្កើតឡើងរួចហើយដើម្បីទាញយកគុណប្រយោជន៍នៃការប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជកម្មជាច្រើននៃហ្សែនដែលបានរចនាឡើងដោយផ្ទាល់។
សេចក្តីយោង
·        Pongsak Luadee, វេជ្ជបណ្ឌិត, "នាយកនៃជីវវិទ្យា", ស្លាយ PowerPoint ។
·        ហើយនេះរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ Urey គទាំងអស់ហារ៉ូលអិលនេះ 's បាន, ពិសោធន៍, រោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ / ពិសោធន៍ Urey នេះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ភូមិជ្រេស(ឃុំព្រៃឈរ)
ភូមិនេះមាន ប្រាសាទគុកយាយហម ស្ថិតនៅ
ប្រព័ន្ធគណនូបករណ៍ (អង្ស័យកម្ម)
ហ៊ុត ផាន់ណ [[[[ដំនើរការស្វយប្រ័វត្ត]]]]
ឃុំច្រេស(ស្រុកមេសាង)
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារច្រេស =
=រមណីដ្ឋាន=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
ប្រាសាទគុកព្រីងជ្រុំ
=ប្លង់= Kouk Pring Chroum Temple []
រដូវសែសិបថ្ងៃ
រូបភាពតូច|អភិបូជា សម្រាប់បុណ្យរោយផេះ រដូវសែសិបថ្ងៃ ឬ រដូវអប់រំពិសេស (ឡាតាំង: Quadragesima, មានន័យថា "សែសិប") គឺជាពិធីបុណ្យគ្រិស្តសាសនាសំខាន់។ រដូវអប់រំពិសេសចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃ បុណ្យរោយផេះ  ។ វាបញ្ចប់ប្រមាណជា ៤០ ថ្ងៃ (៦ សប្តាហ៍) ក្រោយមកនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍បរិសុទ្ធនៅពេលដែលគ្រីស្ទបរិស័ទប្រារព្ធពិធីអាហារល្ងាចចុងក្រោយរបស់ព្រះយេស៊ូវជាមួយពួកសិស្សរបស់ព្រះអង្គនៅថ្ងៃប្រហស្បតិ្តពិសិដ្ឋមុនពេលថ្ងៃអាទិត្រស់ឡើងវិញយ។ គោលបំណងនៃ រដូវអប់រំពិសេសគឺដើម្បីរៀបចំអ្នកជឿសម្រាប់បុណ្យនៃការរស់ឡើងវិញតាមរយៈការអធិស្ឋាននិងប្រែចិត្តពីអំពើបាប។
ហេវជ្រៈ
200x250px|thumb|[[ទេវរូបហវជ្រ្ជា-ជាយានាងរៃរ័តតះមយា សិល្បៈទីបេ. ]]
ហេវជ្រៈ (Hevajra，喜金剛 ) ជាទេវតានៃនិកាយវជរយាន.
រឿងស្តេចពាលីសម្លាប់យក្សក្របីទុភី
នៅក្នុងវគ្គមួយនៃរឿងរាមកេរ្តិ៍ត្រង់វគ្គ ការប្រយុទ្ធរវាងស្តេចពាលីនឹងក្របីទុភីត្រូវបានអធិប្បាយថា ថ្ងៃមួយទុភីដែលជាស្តេចក្របីមានកម្លាំងដល់មហិមាស្ទើតែគ្មានគូប្រៀប ទុភីបានដើរបបួលគេឯង ដែលគិតថាអ្នកទាំងនោះឡើងថាខ្លាំងជាងគេគេឱ្យមកប្រយុទ្ធជាមួយខ្លួន។ ពុំមាននរណាហ៊ានប្រកួតជាមួួយទុភីឡើយ កៅពីពាលីដែលត្រូវបានព្រះឥន្ទ្រប្រទានអាវក្រោះការពារមួយដែលអាចស្រូបកម្លាំងពីគូរសត្រូវត្រូវឱ្យខ្សោយជាងបាន។ ឈុតឆាកប្រយុទ្ធដ៏សាហាវរវាងស្តេចក្របីទុភីជាមួយពាលីបានធ្វើឱ្យកក្រើកពេញព្រៃនៃទីកន្លែងរបស់ពាលីរស់នៅ។ ក្របីទុភីរត់តម្រង់មករកស្វាពាលីដោយប្រើកម្លាំងនៅចុងក្រចកជើងវីវ័ធធាក់ពាលីជល់ដល់ស្នែងដ៏វែងមុតស្រួចរបស់ខ្លួនធ្វើឱ្យពាលីមានរបួសជាទម្ងន់ ប៉ុន្តែពាលីក៏បានតបស្នងយ៉ាងចាស់ដៃផងដែរ ដោយចាប់ផ្តួលទុភីលើកជើងឡើងលើចាប់បោកផ្ទប់នឹងដី ហើយវាយបំបាក់ស្នែងក្របីចេញឈាមហូរបាញ់ខ្ទាតប្រឡាក់ពេញព្រៃ។ ដោយដឹងថាខ្លួនមិនអាចវាយយកជ័យជម្នះលើពាលីបាន ព្រោះតែកម្លាំងចេះតែចុះខ្សោយទៅៗទុភីបានសម្រេចចិត្តដកថយរត់គេចពីពាលីចូលទៅក្នុងភ្នំមួយ ប៉ុន្តែពាលីនៅតែដេញតាមដល់មាត់រូងភ្នំនោះ ហើយបានផ្តាំឱ្យសុគ្រិពដែលជាប្អូនប្រញាប់យកផ្ទាំងថ្មបិទរូងភ្នំជាបន្ទាន់ ប្រសិនបើអស់រយៈពេញមួយឆ្នាំហើយនៅតែមិនឃើញខ្លួនចេញមកទេនោះ។ នៅក្នុងរូងភ្នំនោះ ពាលីបានរកទុភីដែលពួនសំងំជ្រក ស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែងហើយមានប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយពាលីអស់រយៈពេលពេញមួយឆ្នាំ ប៉ុន្តែទីបំផុតទុភីត្រូវពាលីវាយរហូតដល់ក្ស័យជីវិតទៅ។
ភាពចលាចលកាហ្សាក់ស្ថានឆ្នាំ២០២២
ភាពចលាចលកាហ្សាក់ស្ថានឆ្នាំ២០២២ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ខែមករានៃការបង្ហូរឈាម ( Қанды қаңтар    ; Кровавый январь )  ឬ សោកនាដកម្មខែមករា ( Қаңтар трагедиясы  ),  គឺជាការតវ៉ាទ្រង់ទ្រាយធំដែលបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន នៅថ្ងៃទី២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ បន្ទាប់ពីការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃតម្លៃឧស្ម័នរាវបន្ទាប់ពីការលើកតម្លៃមួកដែលបង្ខំដោយរដ្ឋាភិបាលនៅថ្ងៃទី១ ខែមករា។ ការតវ៉ាបានចាប់ផ្តើមដោយសន្តិវិធីនៅក្នុងទីក្រុងផលិតប្រេងហ្សាណាអូហ្សេន ហើយបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សទៅកាន់ទីក្រុងផ្សេងទៀតក្នុងប្រទេស ជាពិសេសទីក្រុងដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសអាល់ម៉ាទី ដែលឃើញបាតុកម្មរបស់ខ្លួនប្រែទៅជាកុបកម្មដ៏ហឹង្សា ដែលបង្កឡើងដោយការមិនពេញចិត្តចំពោះរដ្ឋាភិបាល និង ភាពក្រីក្ររីករាលដាល ។ យោងតាមមន្ត្រីកាហ្សាក់ស្ថានបានឱ្យដឹងថា ក្នុងអំឡុងភាពចលាចលដ៏ហិង្សា និងការបង្ក្រាបរយៈពេលមួយសប្តាហ៍ មនុស្សចំនួន២២៧នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ និងជាង៩៩០០នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។
ការមិនសប្បាយចិត្តកាន់តែខ្លាំងឡើងជាមួយរដ្ឋាភិបាល និងអតីតប្រធានាធិបតីន័រស៊ុលតង់ ណាហ្សាបាយអេវ ដែលនៅតែជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខកាហ្សាក់ស្ថាន បានជះឥទ្ធិពលលើបាតុកម្មធំជាងមុន។ ដោយសារមិនមានក្រុមប្រឆាំងដ៏ពេញនិយមប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលកាហ្សាក់ស្ថាន ភាពចលាចលហាក់ដូចជាត្រូវបានប្រមូលផ្តុំដោយផ្ទាល់ដោយប្រជាពលរដ្ឋ។ ជាការឆ្លើយតប ប្រធានកាស៊ីម យ៉ូម៉ារតូកាយអេវ បានប្រកាសភាពអាសន្ន នៅក្នុង តំបន់ម៉ង់ហ្គីស្តូ និង អាល់ម៉ាទី ចាប់ពីថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២។ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីម៉ាមិន បានលាលែងពីតំណែងនៅថ្ងៃដដែល ហើយណាហ្សាបាយអេវ ខ្លួនឯងក៏ត្រូវបានដកចេញពីតំណែងជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខផងដែរ។ ភាពអាសន្នត្រូវបានពង្រីកក្នុងរយៈពេលខ្លីដល់ប្រទេសទាំងមូល។ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងសំណើរបស់តូកាយអេវ អង្គការសន្ធិសញ្ញាសន្តិសុខសមូហភាព (CSTO) ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តយោធារបស់ រុស្ស៊ី អាមេនី បេឡារុស្ស កៀហ្ស៊ីស៊ី ស្ថាន តាជីគីស្ថាន និងកាហ្សាក់ស្ថាន បានយល់ព្រមដាក់ពង្រាយកងទ័ពនៅកាហ្សាក់ស្ថាន។ គោលបំណងត្រូវបានប្រកាសថាជាការរក្សាសន្តិភាព ខណៈដែលអ្នកអត្ថាធិប្បាយមួយចំនួនបានពណ៌នាថាវាជួយរដ្ឋាភិបាលកាហ្សាក់ស្ថានក្នុងការលុបបំបាត់ភាពចលាចលនេះ។  ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន បានពណ៌នាការអន្តរាគមន៍នេះថា ជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នា ដើម្បីការពារសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងតំបន់ ពីអ្វីដែលលោកបានពណ៌នាថាជា បដិវត្តន៍ពណ៌ ដែលបង្កឡើងដោយការជ្រៀតជ្រែកពីបរទេសក្នុងកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់សម្ព័ន្ធមិត្ត។ កងទ័ពអង្គការសន្ធិសញ្ញាសន្តិសុខសមូហភាព ត្រូវបានដាក់ពង្រាយដំបូងទៅកាន់អគាររដ្ឋាភិបាលក្នុងរដ្ឋធានីអាស់តាណា ហើយបន្ទាប់មកបានការពារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗនៅអាល់ម៉ាទី។
ក្នុង​នាម​ជា​សម្បទាន លោកតូកាយអេវ បាន​ប្រកាស​ថា​តម្លៃ​សាំង​រថយន្ត​ដែល​មាន​តម្លៃ ៥០ តោន ​ក្នុង​មួយ​លីត្រ​នឹង​ត្រូវ​បាន​ស្ដារ​ឡើង​វិញ​ក្នុង​រយៈពេល ៦ ខែ។  នៅថ្ងៃទី៧ ខែមករា លោកបាននិយាយនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថាបទបញ្ជារដ្ឋធម្មនុញ្ញ "ត្រូវបានស្តារឡើងវិញយ៉ាងទូលំទូលាយនៅគ្រប់តំបន់ទាំងអស់នៃប្រទេស" ។   លោកក៏បានប្រកាសថា លោកបានបញ្ជាកងទ័ពឱ្យប្រើកម្លាំងដ៍សាហាវប្រឆាំងនឹងក្រុមបាតុករ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យមានការណែនាំ "បាញ់សម្លាប់" ដោយមិនមានការព្រមាន ដោយហៅក្រុមបាតុករថា "ចោរ និងភេរវករ" ហើយនិយាយថា ការប្រើប្រាស់កម្លាំងនឹងបន្ត "បំផ្លាញការតវ៉ា"។ រូបភាពតូច|បាតុករ​នៅ​កណ្តាល​ក្រុងអាក់តូបេ ថ្ងៃ​ទី​៤ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០២២។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១០ មករា រដ្ឋាភិបាល​បាន​ប្រកាស​ជា​ថ្ងៃ​កាន់​ទុក្ខ​ចំពោះ​អ្នក​ដែល​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​ពេល​មាន​ភាព​ចលាចល។ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមករា លោកតូកាយអេវ បាននិយាយថា សណ្តាប់ធ្នាប់ត្រូវបានស្ដារឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាននៅក្នុងអ្វីដែលគាត់បានពិពណ៌នាថាជាការប៉ុនប៉ង ធ្វើរដ្ឋប្រហារ ។ លោកក៏បានប្រកាសថាកងទ័ពអង្គការសន្ធិសញ្ញាសន្តិសុខសមូហភាព នឹងចាប់ផ្តើមដកខ្លួនចេញពីប្រទេសនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ហើយពួកគេត្រូវបានដកចេញទាំងស្រុងត្រឹមថ្ងៃទី២០ ខែមករា។ នៅក្នុងសុន្ទរកថាថ្ងៃទី១១ ខែមករាទៅកាន់សភា លោកតូកាយអេវ បានសន្យាថានឹងធ្វើកំណែទម្រង់ និងទទួលស្គាល់ការមិនសប្បាយចិត្តជាសាធារណៈចំពោះវិសមភាពប្រាក់ចំណូល ហើយបានរិះគន់ណាហ្សាបាយអេវ និងសហការីរបស់គាត់អំពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ។ នៅថ្ងៃដដែល ជើងហោះហើរអន្តរជាតិត្រូវបានបន្តទៅ និងមកពីរដ្ឋធានីអាស់តាណា របស់ប្រទេស។ គាត់ក៏បានតែងតាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីនៅថ្ងៃនោះ អេលីហាន ស្មៃយឡូវ,  ហើយក្រោយមកបានបណ្តេញរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ មូរ៉ាត បេកតាណូវ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមករា។ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា លោកតូកាអេវ បានថ្លែងសុន្ទរកថារដ្ឋក្នុងសម័យប្រជុំរួមគ្នានៃសភាដែលក្នុងនោះលោកបានគូសបញ្ជាក់អំពីកម្មវិធីកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយ។
ភូមិអន្លង់រាជ្យ
ភូមិ អន្លង់រាជ្យ ជាភូមិមួយស្ថិតនៅក្នុង ឃុំកំពង់ត្របែក ស្រុកកំពង់ត្របែក ខេត្តព្រៃវែង ដែលស្ថិតនៅតាមដង ស្ទឹងកំពង់ត្របែក ខាងជើងជាប់និង ផ្លូវជាតិលេខ១ ខាងលិចជាប់ជាមួយ ភូមិទួលរកា ខាងត្បូងជាប់ជាមួយភូមិបឹងខ្យង។
នាងន័យរ័ត្នម្យា
នាងន័យរ័ត្នម្យា (Nairatmya，喜金剛 ) ជាទេពធីតានៃនិកាយវជរយាន.ទេពធីតាជាយាហវជ្រ្ជា.
ឃុំជីផុច
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
ឃុំសង្កែមួយ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ក្រាំង
ក្រាំងជាពាក្យបុរាណ ដែលមានន័យថាទួល ដែលមាននៅលើទីទួល។ ភូមិណា ដែលមានពាក្យក្រាំងច្រើនតែមានទីតាំងនៅលើទួលកណ្តាលវាលដូចជា ក្រាំងម្កាក់ ក្រាំងពង្រ ក្រាំងធ្នង់ ក្រាំស្លា ក្រាំងចេក ក្រាំងល្វាជាដើម ។
កែវ មាស
កែវមាស (  កើតនៅឆ្នាំ 1926–1976) គឺជាអ្នកនយោបាយកុម្មុយនិស្ត កម្ពុជា ។លោក កែវ មាស ពេលនោះលោកជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ នៅមហាវិទ្យាល័យគរុកោសល្យរាជធានីភ្នំពេញ ត្រូវបានជ្រើសរើសឲ្យចូល បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន ដោយលោក សឺន ស៊ីចាន់ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។ នៅឆ្នាំ 1950 គាត់បានក្លាយជាឥស្សរជនឈានមុខគេនៅក្នុង រណសិរ្ស រួមរួមឥស្សរៈ ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ គាត់គឺជាឥស្សរជនឈានមុខគេនៅក្នុងអង្គភាព ទីក្រុងភ្នំពេញ នៃ ICP ។
លោក កែវ មាស បានចូលរួមក្នុងការរៀបចំអង្គភាពបក្សទីក្រុងឡើងវិញ បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានបំបែកដោយការចាប់ខ្លួននៅខែកក្កដា ឆ្នាំ 1952។ នៅ​ខែ​ធ្នូ​ឆ្នាំ​ដដែល​នោះ លោក​បាន​ធ្វើ​ជា​តំណាង UIF នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​សន្តិភាព​ប្រជាជន​ក្នុង ​ទីក្រុង​វីយែន ។
នៅពេលដែលផ្នែកកម្ពុជានៃ ICP ត្រូវបានបំប្លែងទៅជា គណបក្សបដិវត្តន៍ខ្មែរ នៅឆ្នាំ 1954 កែវ មាសបានក្លាយជាមេដឹកនាំនៃអង្គភាពភ្នំពេញនៃគណបក្សថ្មី។ បន្ទាប់ពីការបញ្ចប់អរិភាពក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ កែវ មាស គឺជាតំណាងមួយរូបនៃ UIF នៅខាង វៀតមិញ នៃគណៈកម្មការចម្រុះសម្រាប់ការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ។
ដោយសារ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ជា​គណបក្ស​នៅ​ក្រោម​ដី លោក កែវ មាស លោក ណុន សួន និង ​លោក ប៉ែន យុទ្ធ ត្រូវ​បាន​ចាត់​ឲ្យ​បង្កើត​គណបក្ស​នៅ​ខាង​មុខ​ស្រប​ច្បាប់។ នៅចុងឆ្នាំ 1954 ពួកគេបានព្យាយាមចុះឈ្មោះ 'គណបក្សតស៊ូខ្មែរ' ប៉ុន្តែការចុះឈ្មោះរបស់ពួកគេត្រូវបានបដិសេធ។ នៅដើមឆ្នាំ 1955 ពួកគេអាចចុះបញ្ជីខ្លួនឯងជា ('ក្រុមប្រជាជន') ។
នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៥៦ កែវ មាស រួមជាមួយ នុន សួន និង ណុប បូផាន់ បានចាប់ផ្តើម ក្រុមប្រជាជន ជាកាសែតប្រចាំសប្តាហ៍ឡើងវិញ។
នៅពេលដែល គណបក្ស ប្រជាជនកម្ពុជា ឆ្លងកាត់វិបត្តិមួយរយៈនោះ លោក ទូ សាមុត បានបង្កើតការដឹកនាំគណបក្ស ដែលមានសមាជិក ៤រូប ឡើងវិញ (ដាក់ស្លាកថា គណៈកម្មាធិការក្រុង)។ គេជឿថា កែវ មាស គឺជាផ្នែកមួយនៃគណៈកម្មាធិការនេះ ទោះបីជាមានរបាយការណ៍ថា សាឡុត ស (ប៉ុល ពត) នឹងក្លាយជាសមាជិកទីបួននៃគណៈកម្មាធិការជំនួសក៏ដោយ។
នៅ​ពេល​បោះ ​ឆ្នោត​សភា​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៥៨ សម្ដេច​ក្រឡាហោម ហ៊ាន​តែ​ដាក់​បេក្ខជន​៥​រូប​ប៉ុណ្ណោះ។ កែវ មាស ឈរ​នៅ​មណ្ឌល​ភ្នំពេញ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារបរិយាកាសនយោបាយដ៏អាក្រក់នោះ កែវ មាស គឺជា បេក្ខភាព តំណាងរាស្រ្តតែមួយគត់ដែលអាចដំណើរការការងារឃោសនាបោះឆ្នោតបានទាំងអស់។ លទ្ធផល​ផ្លូវ​ការ​បាន​ឲ្យ​កែវ​មាស​៣៩៦​សំឡេង។ ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ភ្លាម កែវ មាស បាន​ចុះ​ទៅ​ក្រោម​ដី ហើយ​ចាក​ចេញ​ពី​ទីក្រុង។ លេខា​គណ​បក្ស​រាជធានី​ភ្នំពេញ ត្រូវ​បាន​ផ្ទេរ​ទៅ​ឲ្យ សាឡុត ស។
នៅ​ឆ្នាំ 1960 នៅ​ពេល​ដែល​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​បាន​ធ្វើ​សមាជ​លើក​ទី​ពីរ​របស់​ខ្លួន កែវ មាស ត្រូវ​បាន​បញ្ចូល​ក្នុង ​គណៈកម្មាធិការ​មជ្ឈិម​បក្ស ។ ក្នុង​សមាជ​ដដែល​នេះ​គេ​ប្តូរ​ឈ្មោះ​គណបក្ស​ទៅ​ជា​"គណបក្ស​កម្មករ​កម្ពុជា"។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ក្នុង​សមាជ​បក្ស​ឆ្នាំ ១៩៦៣ កែវ មាស ត្រូវ​បាន​គេ​ដក​ចេញ​ពី​គណៈកម្មាធិការ​កណ្តាល។
កែវ មាស បានធ្វើដំណើរទៅ ហាណូយ នៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃឆ្នាំ 1968 ដើម្បីស្វែងរកការគាំទ្រពីមេដឹកនាំកុម្មុយនិស្តដែលកំពុងនិរទេសខ្លួនសម្រាប់ការតស៊ូបន្តរបស់បក្សនៅកម្ពុជា។ គាត់បានជួបជាមួយមេដឹកនាំជើងចាស់ សឺង ង៉ុកមិញ និងជាមួយមន្ត្រីវៀតណាម ប៉ុន្តែមិនអាចបង្វែរពួកគេទៅគាំទ្រការបះបោរប្រដាប់អាវុធប្រឆាំងនឹងរបប សីហនុ ដែលយួនចាត់ទុកថាជាអំពើអាក្រក់តិចជាងនោះទេ។ គេជឿផងដែរថា កែវ មាស បានអមដំណើរ ប៉ុល ពត ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់គាត់ទៅកាន់ទីក្រុងហាណូយ និង ទីក្រុងប៉េកាំង ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩។ កែវ មាស គង់នៅហាណូយនៅពេល ប៉ុល ពត ត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ហើយកែវមាសជាអ្នករៀបចំដំណើរ ប៉ុល ពត ត្រឡប់មកវិញ។ កែវ មាស ស្នាក់នៅទីក្រុងហាណូយមួយរយៈ។
កែវ មាស បាន​ក្លាយ​ជា​ឯកអគ្គរាជទូត​នៃ ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ការ​រួបរួម​ជាតិ​កម្ពុជា ​ប្រចាំ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន ។ នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧២ គាត់បានបាត់បង់តំណែងនេះ ហើយបានផ្លាស់ទៅទីក្រុងហាណូយ។ នៅទីក្រុងហាណូយ គាត់ធ្វើការក្រោមការដឹកនាំរបស់ អៀង ធីរិទ្ធ ។
កែវ មាស បាន​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ​នៅ​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៧៥ ដើម្បី​ចាប់​ផ្តើម​ធ្វើ​ការ​នៅ​ការិយាល័យ​កណ្តាល​បក្ស។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ឃុំ​ខ្លួន​ក្នុង​ផ្ទះ ដោយ​សង្ស័យ​ថា​ជា​អ្នក​គាំទ្រ​វៀតណាម។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២០ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៧៥ គាត់​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន ហើយ​ត្រូវ​បាន​នាំ​ទៅ ​មន្ទីរ ស-២១ ។ ទោះ​ស្ថិត​ក្រោម​សម្ពាធ​យ៉ាង​ខ្លាំង លោក​បាន​បន្ត​តវ៉ា​ចំពោះ​ភាព​គ្មាន​កំហុស​របស់​លោក។ ជាងមួយខែក្រោយមក គាត់ត្រូវបានគេសម្លាប់។
ខ្នារ
ខ្នារជាពាក្យបុរាណ ដែលមានន័យថា ទីដីជាទួលខ្ពស់ ព័ន្ធជុំវិញដោយត្រពាំង ឬស្រះគឺជាស្រះ ដែលកើតឯងដោយឥតអ្នកណាជីក ជួនកាលគេហៅជាភូមិ ឬក៏វត្តលើទីទួលដូចជា ត្រពាំងខ្នារ វត្តខ្នារ ប្រាសាទខ្នារ ភូមិខ្នារជាដើម ។
គោក
គោកគឺជាទួលកណ្តាលវាល ឬកណ្តាលវាលស្រែ ដែលមិនលិចទឹក។ សព្វថ្ងៃគេធ្វើជាភូមិលំនៅក៏មានដោយច្រើនមានដូចជា ទួលគោក(ភ្នំពេញ) គោកមន(ឧត្តរមានជ័យ) គោកបន្ទាយ(កំពង់ឆ្នាំង) គោកព្នៅ(សៀមរាប) គោករមៀត(បាត់ដំបង) គោកព្រិច(តាកែវ) ។
តាំង
តាំងជាទីទួលក្នុងព្រៃ។ លុះចំណេរកាលតមក គេកាប់ឆ្ការព្រៃគាស់រានធ្វើជាភូមិលំនៅ ឬគេកសាងវត្តអារាមលើទួលនោះមានដូចជា តាំងក្រសាំង តាំងគោក ។
ឃុំព្រះពន្លា(ស្រុកសិរីសោភ័ណ)
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកសិរីសោភ័ណ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ នេះមាន ៧ភូមិ ។
គណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ
គណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ (អង់គ្លេស៖ Beehive Social Democratic Party ហៅកាត់ថា BSDP) គឺជាគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ដោយអ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុសំបុកឃ្មុំ លោក ម៉ម សូណង់ដូ។ គណបក្ស​នេះ​បាន​ជាប់​លេខ​ទី​៧​ក្នុង​ចំណោម​គណបក្ស​នយោបាយ​ចំនួន​២០ក្នុង​ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨។
គោលនយោបាយ
គោលការណ៍​សំខាន់​ដើម្បី​ផ្ដល់​ជីវភាព និង​ភាព​ថ្លៃថ្នូរ ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​ឃុំ-សង្កាត់​ដូច​ខាង​ក្រោម៖
១. បោស​សំអាត អំពើពុករលួយ គ្រឿងញៀន ល្បែង​ស៊ីសង និង​បម្រើ​សេវា​សាធារណៈ ដោយ​គោរព​តាម​ច្បាប់​កំណត់។
២. ប្រជាពលរដ្ឋ​ត្រូវ​មាន​បាយ​ទទួលទាន មាន​ពេទ្យ​ព្យាបាល មាន​ការ​សិក្សា​ប្រកប​ដោយ​គុណភាព និង​ក្រម​សីលធម៌។
៣. ការពារ​ដីធ្លី លំនៅឋាន និង​ទប់ស្កាត់​បទល្មើស​នេសាទ​ខុសច្បាប់។
៤. ជួសជុល និង​កសាង​បន្ថែម​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជា៖ លូ​បង្ហូរ​ទឹក ផ្លូវ​លំ ស្ពាន ទំនប់​ទឹក ប្រឡាយ​ទឹក និង​អណ្ដូង​ទឹក។
៥. បង្កើត​ក្លឹប​កីឡា​សម្រាប់​យុវជន បង្កើត​ការងារ និង​តំបន់​ទេសចរណ៍។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
ឃុំសង្កែពីរ
ព្រំប្រទល់នៃ
គណបក្សខ្មែរតែមួយ
= ដោយយល់ឃើញថា ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រជាជាតិខ្មែរ បានឆ្លងកាត់នូវបទពិសោធន៍មហាសោកនាដកម្ម ការវិនាសអន្តរាយ អំពើរំលោភសិទិ្ធមនុស្ស ក្នុងការដឹកនាំប្រទេសបែបកុម្មុយនីស្ត និងបែបផ្តាច់ការពីអតីតកាល។ មេរៀនប្រវតិ្តសាស្រ្តខ្មែរពីអតីតកាលជាបទពិសោធន៍ សម្រាប់នៅថ្ងៃនេះ ថ្ងៃស្អែក និងទៅ   ថ្ងៃអនាគត ដើម្បីធ្វើជាត្រីវិស័យដល់អ្នកនយោបាយខ្មែរបន្តវេន ត្រូវចេះគិតទទួលខុសត្រូវ ចេះពិចារណាឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មុខនឹងធ្វើការសម្រេចកិច្ចការធំៗសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រជាជាតិខ្មែរ។ = ដើម្បីឲ្យប្រទេសកម្ពុជាមានស្ថេរភាពនយោបាយរឹងមាំជានិច្ច ត្រូវបង្កើតប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យសេរីគំរូថ្មីមួយ ដោយមានការបង្កើតច្បាប់កំណត់តំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តី មានត្រឹមពីរអាណតិ្ត ស្មើដប់ឆ្នាំ និងប្រធានគណបក្សនយោបាយប្តូរវេន មានត្រឹមពីរអាណតិ្ត ស្មើដប់ឆ្នាំដូចគ្នា។ ការដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជាតាមប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យសេរី ដែលមានអំណាចពិតនៅក្នុងដៃប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ទើបសេដ្ឋកិច្ចជាតិមានការរីកចម្រើនជឿនលឿន ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមានជីវភាពធូរធា សុខដុមរមនា ឆ្ពោះទៅរកកោះសន្តិភាពពិតបា្រកដ ដើម្បីបង្កើតភាតរភាពរវាងខ្មែរ និងខ្មែរ ជាអមត។
ស្ថិតនៅក្នុងបរិបទនេះ យើងខ្ញុំជាអតីត សមាជិក សមាជិកា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងជាអ្នកប្រកាន់យកលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមផ្សេងទៀត បានរួមគំនិតគ្នាយកជាតិជាធំ និងបានសម្រេចចិត្តបង្កើតគណបក្សនយោបាយដែលមានឈ្មោះថា «គណបក្សខ្មែរតែមួយ» ដើម្បីធ្វើជាគំរូទុកឲ្យអ្នកនយោបាយខ្មែរបន្តវេនជំនាន់ក្រោយៗ។
ឃុំនារាយណ៍
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឈូក ខេត្តកំពត មាន  ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំម្លូព្រៃមួយ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
រឿងព្រះក្រិស្ណៈសម្លាប់យក្យកិស៊ិ
នៅក្នុងវគ្គមួយនៃរឿងមហាភារតយុទ្ធបានដំណាលរឿងព្រះក្រិស្ណៈសម្លាប់យក្យឈ្មោះកិស៊ិដែលប្រែកាយជាសត្វសេះធំកំណាចមួយក្បាល។ សាច់រឿងបានដំណាលថា ស្តេចកំណាចកាំស្សៈដែលត្រូវជាឪពុកមាររបស់កុមារក្រិស្ណៈបានព្យាយាមឱ្យសេនារបស់ខ្លួនតាមសម្លាប់ក្រិស្ណៈជាច្រើនលើកច្រើនគ្រា ដើម្បីកុំឱ្យព្រះក្រិស្ណៈមកដណ្តើមអំណាចពីខ្លួននៅថ្ងៃណាមួយ ប៉ុន្តែមិនអាចសម្រេចបំណងម្តងណាឡើយ។ ជាថ្មីម្តងទៀតយក្សកាំស្សៈបានបញ្ជាឱ្យយក្សម្នាក់ទៀតឈ្មោះកិស៊ិមកសម្លាប់ព្រះក្រិស្ណៈ យក្សនោះបានប្រែកាយជាសេះមួយដល់ធំ ដោយកន្ទុយបានបក់បោយទៅលើមេឃ បង្កើតឱ្យមានពពកវិលកួចចូលគ្នាគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលទម្ងន់នៃក្រចកជើងសេះ បានធ្វើឱ្យដីខូងយ៉ាងជ្រៅ រីឯសម្រែករបស់សេះប្រៀបបីដូចជាសម្រែករោទ៍របស់សត្វសិង្ហ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកស្រុកភូមិទាំងឡាយមានសភាពភ័យខ្លាចបំផុត។ ដើម្បីការពារអ្នកស្រុកភូមិរបស់ខ្លួន កុមារក្រិស្ណៈបានលេចចេញមកឈរចំពីមុខសេះកំណាចនោះ។ គ្រាន់តែបានឃើញព្រះក្រិស្ណៈនោះភ្លាម សេះកិស៊ិបានបង្កើនសម្រែករបស់ខ្លួនយ៉ាងទ្រហឹងអឺងកង ព្រមទាំងលើកខ្លួន និងជើងឡើងចុះៗ ហើយក៏រត់តម្រង់ទៅរកក្រិស្ណៈដូចព្យុះកំបុតត្បូង ក្រិស្ណៈគេចផុតពីការផាយផាត់របស់ជើងសេះ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះក្រិស្ណៈបានប្រើជើងរបស់ខ្ឡួនទាត់ចំខ្លួនសេះ ហើយចាប់កន្ទុយគ្រវែងគ្រវាត់ឱ្យទៅឆ្ងាយ សេះនោះបានធ្លាក់លើដីហើយសន្លប់មួយសន្ទុះ លុះដឹងខ្លួនឡើងវិញ សេះកិស៊ិមានកំហឹងខ្លាំងឡើងៗមកលើក្រិស្ណៈហើយក៏បោលសំដៅមករកក្រិស្ណៈម្តងទៀត។ ដោយឃើញសេះកំពុងបើកចំហមាត់ ក្រិស្ណៈបានប្រើកណ្តាប់ដៃវាយរុកចូលក្នុងមាត់ចាក់ទម្លាយដល់កំពងក ធ្វើឱ្យសេះស្ទះខ្យល់ដង្ហើមបែកញើសជោគខ្លួនរាគអាចម៍រាគនោម ភ្នែកវិលប៉ោងហើម រួចក៏ទន់ជើងដួលខ្ពោកទៅលើដីដាច់ខ្យល់ស្លាប់បាត់ទៅ ។
ភារតៈនាដយ័ម
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| ភារតៈនាតះយ័ម ( ល្ខោនហ៊ីឥណ្ឌា ). ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| ភារតៈនាតះយ័ម ( ល្ខោនហ៊ីឥណ្ឌា ).
​ភារតៈនាដយ័ម  ឬ ល្ខោនហ៊ីឥណ្ឌា (Bharatanatyamภารตนาฏยัม，भरतनाट्यम् ) គឺ​ គឺជារបាំក្បាច់បុរាណរបស់ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។. ដែលច្នៃចេញពី របាំក្បាច់ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។.បុរាណ ដែលជារបាំ ប្រចាំ ប្រទេសឥណ្ឌាដែលមានភាពល្បីល្បាញខាង ប្រណិតភាពនៃសំលៀកបំពាក់ នៃការតុបតែងកាយ បំពាក់គ្រឿង មាសប្រាក់ អមទៅដោយក្បាច់រាំ ដែលមានភាពទន់ភ្លន់ ស្រស់ស្អាតគួរជាទីគយគន់.
លោកបណ្ឌិត សាម អ៊ីន
១. កុមារភាព និងការរៀនសូត្រ [1972 – 1989]
លោកកើតនៅឆ្នាំ ១៩៧២ ឃុំរការ ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង ក្នុងគ្រួសារមួយដែល​ឪពុកមានឈាមជ័រមកពី​ត្រកូល​ជាអ្នក​ជំនួញ និងម្តាយមានឈាមជ័រមកពីត្រកូលជាកសិករ។ នាពេលនោះ សង្គ្រាមសុីវិល​បាន​ចាប់ផ្តើម​​ឆាបឆេះ​ក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា​។ លោកចាប់បាន​បទពិសោធន៍​ខ្លះៗ​នៃជីវិត​កុមារភាព​ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩) ដែលពេលនោះ​លោក​ត្រូវធ្វើការ​​ខ្លះៗក្នុងក្រុមកុមារ ដូចជាកើបលាមកគោ ក្របី សម្រាប់ធ្វើជី។ ក្រោយការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម គ្រួសារលោកបានមករស់នៅភ្នំពេញ។ លោកបានចូលសិក្សា​នៅ​សាលាសន្ធរម៉ុក (១៩៨០ ដល់ ១៩៨៦) និងក្រោយមកទៀត​រៀននៅសាលា​​បាក់ទូក (១៩៨៧ ដល់ ១៩៨៩) ​ដោយសារ​បានជាប់​ជា​សិស្សពូកែ​គណិតវិទ្យាប្រចាំរដ្ឋធានីភ្នំពេញ។
២. ការសិក្សានៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ [1990 – 2002]
ដោយសារតែបានជាប់ជាពិសេស​ពូកែទូទាំងប្រទេស​ផ្នែកគណិតវិទ្យា លោកបានជាប់​អាហា​រូបករណ៍ទៅរៀន​នៅប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ផ្នែករុក្ខកម្ម (វិទ្យាសាស្រ្តព្រៃឈើ) នៅឆ្នាំ ១៩៩០។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៧ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតនៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​បច្ចេកវិទ្យា​ដ្រេសដិន [University of Technology Dresden] លោកបានត្រលប់មកស្រុកខ្មែរ និងធ្វើការ​ជាមួយ​អង្គការអភិវឌ្ឍន៍​អាល្លឺម៉ង់ GTZ ចំនួន ១ ឆ្នាំកន្លះ ហើយក៏ត្រលប់ទៅបន្តការសិក្សាចប់​ថ្នាក់បណ្ឌិត​ផ្នែក​នយោបាយ​ព្រៃឈើនៅអាល្លឺម៉ង់វិញរហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២។ ការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិត និងបណ្ឌិត មានការ​គាំទ្រអាហារូបករណ៍ពីអង្គការរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់ (Deutscher Akademischer Austausch Dienst, DAAD)។
៤. ការចូលរួមការងារនយោបាយ [2014 – បច្ចុប្បន្ន]
នៅឆ្នាំ ២០១៣ លោកចាប់ផ្តើមមានចំណាប់អារម្មណ៍រឿងនយោបាយកាន់តែខ្លាំង ជាពិសេស ការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ ២០១៣ និងព្រឹត្តិការណ៍តវ៉ា និងទាមទារក្រោយការបោះឆ្នោត។ លោកបាន​ចូលរួមប្រជុំជាមួយអង្គការដែលធ្វើការលើរឿងបោះឆ្នោត និងឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស។ លោកចាប់ផ្តើម​មានទំនាក់ទំនងការងារខ្លះៗជាមួយ លោក យ៉េង វីរៈ ដែលកាលនោះគាត់ជានាយកអង្គការ​អប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ (CLEC) លោក គុល បញ្ញា នាយកអង្គការខុមហ្វែល។ល។ ក្រោយមកទៀត លោកក៏បានជួប និងចូលរួមខ្លះជាមួយក្រុម លោក យ៉ង សាំងកុមារ លោក កែម ឡី លោក ប៉ា ងួនទៀង ដែលក្រុមគាត់មានច្រក​ផ្តល់យោបល់ ផ្តល់គំនិតដល់ថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង។ ក្រុមនេះបាន​ផ្តល់គំនិតឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំ​គណបក្សសង្រ្គោះជាតិរៀបយុទ្ធសាស្រ្តដើម្បីការផ្លាស់ប្តូរ​ដោយសន្តិភាព ដោយប្រើសារ​នយោបាយវិជ្ជមាន កុំញុះញង់ កុំប្រមាថ កុំសងសឹក កុំគុំគួន និងស្នើសុំឲ្យគណបក្ស​ប្រឆាំងកែទម្រង់ផ្ទៃក្នុងផ្តល់គម្រូល្អជាគណបក្សដែលមានប្រជាធិបតេយ្យ​ផ្ទៃក្នុង។ ដោយមានការ​ខកចិត្តចំពោះការធ្វើមិនដឹងមិនឮរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងចំពោះ​គំនិតយោបល់ ក្រុមការងារយើងក៏ចាប់ផ្តើមមានគំនិតលោក្កើតជាបណ្តាញសង្គមដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ​អំពីគោលការណ៍​ប្រជាធិបតេយ្យដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងតស៊ូមតិឲ្យអ្នកនយោបាយកែទម្រង់​គណបក្ស​​ឲ្យមាន​​​លក្ខណៈ​ប្រជាធិបតេយ្យផ្ទៃក្នុង។ បណ្តាញសង្គម ខ្មែរដើម្បីខ្មែរ ក៏ចាប់កំណើតឡើងពីចុងឆ្នាំ ២០១៤ ដោយមានការចូលរួមដឹកនាំពីលោក បណ្ឌិត កែម ឡី បណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ លោក យ៉េង វីរៈ លោក ប៉ា ងួនទៀង លោក (សាម អុីន) និងបញ្ញវន្តមួយចំនួនទៀត។ យើងបានធ្វើការជួប​ប្រជុំជាមួយប្រជាពលរដ្ឋនៅភ្នំពេញ និងតាមបណ្តាខេត្តមួយចំនួន ជជែកពិភាក្សាអំពី​គោលការណ៍​​ប្រជាធិបតេយ្យ និងប្រជាធិបតេយ្យ​ផ្ទៃក្នុងបក្ស។ ដោយយល់ឃើញថា មិនអាចជំរុញឲ្យមានការកែទម្រង់ផ្ទៃក្នុងគណបក្សនយោបាយបាន តាមរយៈចលនាបណ្តាញសង្គម ខ្មែរដើម្បីខ្មែរ យើងក៏បានសម្រេចចិត្ត ដោយមានការយល់ព្រម​ពីអ្នកដឹកនាំមូលដ្ឋានមួយចំនួន លោក្កើតជាគណបក្សនយោបាយដែលផ្តល់គំរូឈានមុខ ប្រជាធិបតេយ្យផ្ទៃក្នុងបក្ស។ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន ក៏បានកើតជារូបរាងឡើង​ជាផ្លូវការ​នៅថ្ងៃទី ២ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៥។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៣ មក លោកចាប់ផ្តើមមានអារម្មណ៍ថាការងារជាមួយអង្គការមិនមែន​រដ្ឋាភិបាលអាចជួយមនុស្សបានមួយចំនួន តែមិនអាចលោកអោយមានការផ្លាស់ប្តូរជាដុំកំភួនសម្រាប់​ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងប្រទេសទេ។ ដោយចង់ឃើញប្រទេសកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យ​ជឿនលឿនដូចគេ មានអភិបាលកិច្ចល្អ និងប្រទេសជាតិមានភាពថ្លៃថ្នូរ លោកគិតថា មានតែចូលរួម ក្នុងវិស័យនយោបាយទេ ទើបអាចជួយលោក្កើតរឿងទាំងនេះបាន។ ដោយមានការចាប់អារម្មណ៍​រឿង​នយោបាយផង លោកក៏សម្រេចចិត្តឈប់បន្តបេសកកម្មជាមួយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ក្រោយចប់អណត្តិជានាយកប្រតិបត្តិរបស់ LWD នាចុងឆ្នាំ ២០១៤។​ លោកចាប់ផ្តើមចូលរួម​សកម្មជាមួយបណ្តាញសង្គម ខ្មែរដើម្បីខ្មែរ និងក្រោយមកជាប់ឆ្នោតជា អគ្គលេខាធិការ របស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន ចាប់តាំងពីថ្ងៃបង្កើតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។
សាលាបឋមសិក្សាស្វាយជ្រុំ
ការអប់រំនៅសាលាបឋមសិក្សាស្វាយជ្រុំក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១៧-២០១៨ មានការរីកចម្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ជាក់ស្តែងការធ្វើតេស្តដើមឆ្នាំលើមុខវិជ្ជាភាសាខ្មែរថ្នាក់ទី៣ទទួលបានលទ្ធផល៖
Andet Finance Plc
=ប្រវត្តិស្ថាប័ន= =ថ្នាក់ដឹកនាំ=
រចនាសម្ព័នដឹកនាំ
=បុគ្គលិក=
ខេត្តកំពង់ចាម
=សេវាកម្ម=
ប្រាក់កំចី
=អត្រាការប្រាក់= =អត្រាប្ដូរប្រាក់=
=ប្លង់ស្នាក់ការកណ្ដាល និងតាមខេត្ត= =ការងារ=
=មើលផងដែរ=
មុទ្រា
​មុទ្រា (Mudraมุทรา，मुद्रा (भाव भंगिमा) ) ពាក្យថា មុទ្រា ជាភាសាសំស្រ្កឹត គឺជាកាយវិការដៃនិមិត្តរូបដែលប្រើនៅក្នុងរូបសញ្ញាហិណ្ឌូ និង ព្រះពុទ្ធសាសនា សិល្បៈសម្តែងនិងការគោរពខាងវិញ្ញាណរួមទាំងយូហ្គាការរាំរឿងល្ខោននិងតង់តា។
រាជវង្សខាងជើងខាងត្បូង
ស្តាំ|រូបភាពតូច|ราชวงศ์เว่ยเหนือ (ฟ้า) และ ราชวงศ์หลิวซ่ง (เลือดหมู) ในปี ค.ศ. 440
រាជវង្សខាងជើងខាងត្បូង (ឆ្នាំគ.ស ៤២០-៥៨៩)
ថ្វីបើជាកំឡុងរយៈពេលខ្លី​ តែក៏ធ្វើឲ្យវប្បធម៌ហាននៅតែបន្ដនិងអភិវឌ្ឍន៍ជារហូតមក មិនទាន់ដល់កាលរលំរលាយដោយសារជនជាតិភាគតិច។ ដូច្នេះ ការគង់នៅរបស់រាជវង្សខាងត្បូង បើគិតក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិន កំឡុងពេលនេះជាកំឡុងពេលសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ដោយសារជាបេះដូងនៃការនៅគង់វង្សឬរលំរលាយនៃអរិយធម៌ចិនក្នុងដែនដីនេះ។
រាជវង្សខាងជើង (គ.ស ៣៨៦-៥៨១)
ក្រោយពីការដួលរលំនៃរាជវង្សជិនខាងលិច​(២៦៥-៣១៦) ភាគខាងជើងរបស់ចិនត្រូវធ្លាក់នៅក្នុងសភាពជ្រួលច្របល់និងសង្គ្រាមជនជាតិភាគតិចនៃយុគ ១៦ នគរ។ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៣៨៦​ មេដឹកនំាកុលសម្ព័ន្ធថួប៉ាសៀនប៉ើយបានស្ថាបនានគរប៉ើយវុយ និងតាំងរាជធានីនៅក្រុងភិងឆឺង (បច្ចុប្បន្នគឺក្រុងតាថុងក្នុងខេត្ដសានស៊ី) ។ ក្រោយមកបន្ដបោសសម្អាតក្រុមអំណាចឯករាជ្យដែលនៅសេសសល់ បញ្ចប់ចលាចលដែលកើតពីសង្គ្រាមដណ្ដើមអំណាចដែលកើតឡើងនាភាគខាងជើងបានសម្រេចក្នុងឆ្នាំគ.ស ៤៣៩ ស្រុកទេសមានសន្ដិភាពនិងរីកចម្រើនបានមួយរយៈ។
រហូតមកដល់រជ្ជកាលស្ដេចសៀវវ៉ើនទី ឡើងគ្រងរាជ្យ (ឆ្នាំគ.ស ៤៧១-៤៩៩) បានធ្វើបដិវត្ដន៍ការគ្រប់គ្រង ដែលជម្រុញឲ្យកើតចរន្ដនៃការរលាយបញ្ចូលគ្នានៃវប្បធម៌ដ៏ធំមួយ ក្រោមគោលនយោបាយ “ហានរូបនីយកម្ម” មានជាអាទិ ការប្រើភាសាហានក្នុងរាជសំណាក់ ឲ្យជនជាតិសៀនប៉ើយងាកមកស្លៀកសម្លៀកបំពាក់របស់ជនជាតិហាន ឬប្ដូរត្រកូលតាមបែបហាន* ជាដើម ដើម្បីជម្រុញឲ្យមានកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការរវាងជនជាតិភាគតិចនិងជនជាតិហាន។ ក្រៅពីនេះ នៅមានវិធីចងសម្ព័ន្ធមេត្រីខ្សែលោហិតដោយការរៀបការរវាងជនជាតិហាននិងសៀនប៉ើយ ខណៈដែរផ្នែកនយោបាយក៏បន្ថែមបរិមាណជនជាតិហានដែលចូលមកបម្រើជាមន្ដ្រីការកាន់តែច្រើនឡើង រួមទាំងងាកមកប្រើប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងប្រទេសតាមរបៀបរបស់ជនជាតិហាន និងក្នុងឆ្នាំគ.ស ៤៩៣ សៀវវ៉ើនទីទ្រង់ប្ដូររាជជានីមកភូមិភាគកណ្ដាលក្រុង-លួយ៉ាង។ ការបដិវត្ដន៍បែបដកឬសនេះបានធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមរបស់ដែនដីភាគខាងជើងឈានទៅមុខយ៉ាងលឿន តែក្នុងពេលជាមួយគ្នាក៏បានបង្កការមិនពេញចិត្ដក្នុងក្រុមអភិជននិងអ្នកមានអំណាចយោធារបស់ជនជាតិភាគតិចដែរ។
* ដើមឡើយសែ (ត្រកូល) របស់ជនជាតិភាគតិចនាភាគខាងជើងមានចាប់ពី ២-៣ តួអក្សរ ពេលប្ដូរមកប្រើត្រកូលតាមបែបជនជាតិហាន នៅសល់តែមួយអក្សរ មានជាអាទិ ថួប៉ា ប្ដូរទៅជា ត្រកូលយួន ទូគូឬកុកកូវ ប្ដូរទៅជា ត្រកូលលិវ ពូលិវគូ ប្ដូរទៅជា ត្រកូលលូ ឈិវមូលិង ប្ដូរទៅជា ត្រកូលមូ ជាដើម។
ចប់រជ្ជកាលស្ដេចសៀវវ៉ើនទី នគរប៉ើយវុយចាប់ផ្ដើមឈានចូលក្នុងសម័យធ្លាក់ចុះអំណាច។ ក្សត្រដែលគ្រងរាជ្យបន្ដ មិនចាប់អារម្មណ៍ការបដិវត្ដន៍របបគ្រប់គ្រង តែបែរជាសើរើប្រព័ន្ធសិទ្ធិប្រយោជន៍របស់ជនជាតិសៀនប៉ើយ បង្កទំនាស់ក្នុងសង្គម។ ពេលដល់រជ្ជកាលស្ដេចសៀវមិងទី (ឆ្នាំគ.ស ៥២៣) កើតក្បត់ ៦ ស្រុកឡើង។ នគរប៉ើយវុយឈានចូលដំណាក់កាលចលាចល ដែលនាំមកនូវសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងនាពេលក្រោយមកទៀត។ ក្រុមអ្នកមានអំណាចផ្នែកយោធារកលេសលើកទ័ពវាយយករាជធានីរំលំរាជ្យបល្ល័ង្កនិងតែងតាំងហង់តេអាយ៉ងតាមចិត្ដខ្លួន។
ក្រោយមកមិនយូរប៉ុន្មាន ក្រោយពេលកៅហួនស្លាប់ បុត្រាឈ្មោះកៅយ៉ាង ទម្លាក់ហង់តេអាយ៉ង ស្ថាបនានគរប៉ើយឈី។ ចំណែកនគរវុយខាងលិចក៏មានស្ថានភាពដូចគ្នា អ៊ីវ៉ើនច្វៀ បុត្រារបស់អ៊ីវ៉ើនថៃ ស្ថាបនានគរប៉ើយចូវ។
នគរប៉ើយឈី (ឆ្នាំគ.ស ៥៥០-៥៧៧) ដែលមានដើមកំណើតមកពីនគរវុយខាងកើត ដើមឡើយនគរមានភាពរឹងមាំ តែដោយសារស្ដេចជំនាន់ក្រោយសុទ្ធតែកាចសាហាវ និងមិនចេះទុកចិត្ដគ្នា បង្កជាហេតុកាប់សម្លាប់ទាយាទត្រកូលយួន ដែលជាខ្សែស្រឡាយមកពីរាជវង្សប៉ើយវុយនិងបណ្ដាមន្ដ្រីជនជាតិហានអស់ជាច្រើន ធ្វើឲ្យរាជវង្សប៉ើយឈីបាត់បង់ធម៌ក្នុងខ្លួននិងបាត់បង់ការគាំទ្រពីជនជាតិសៀនប៉ើយរបស់ខ្លួននិងបណ្ដាមន្ដ្រីជនជាតិហាន ដែលជាហេតុនៃការដួលរលំក្នុងឆ្នាំគ.ស ៥៧៧ នគរប៉ើយឈីក៏ត្រូវនគរប៉ើយចូវផ្ដួលរំលំ។
នគរប៉ើយចូវ (ឆ្នាំគ.ស ៥៥៧-៥៨១) ដែលចាប់កំណើតឡើងក្នុងកំឡុងពេលជាមួយគ្នានឹងនគរប៉ើយឈី ដោយជំនួសនគរវុយខាងលិច ក្នុងដំណាក់កាលដំបូងមានកម្លាំងខ្សោយជាងនគរប៉ើយឈី តែដោយសារស្ដេចចូវអ៊ូទី (គ្រងរាជ្យឆ្នាំគ.ស ៥៦១-៥៧៩) ពូកែគ្រប់គ្រងនគរ ធ្វើឲ្យប៉ើយចូវកាន់តែរឹងមាំទ្វេឡើង ដោយក្នុងកំឡុងពេលខាងលើនេះ មានការកែសម្រួលប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងកម្លាំងយោធា ដោយប្រើយុទ្ធសាស្រ្តបញ្ចូលពលច្បាំងជាមួយកងកម្លាំងផលិត រហូតអាចផ្ដួលនគរឈី បង្រួបបង្រួមផែនដីភាគខាងជើងចូលគ្នាក្នុងឆ្នាំគ.ស ៥៧៧។
ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំគ.ស ៥៧៨ ចូវអ៊ូទីស្លាប់។ ចាប់ពីពេលនោះមក កម្លាំងទាហានរបស់ប៉ើយចូវចាប់ផ្ដើមរត់មកចូលក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់យ៉ាងចៀនដែលជាឪពុកក្មេកនិងញាតិវង្សដោយសន្សឹមៗ ។ លុះដល់ឆ្នាំគ.ស ៥៨១ យ៉ាងចៀនបង្ខំចូវជិងទីឲ្យដាក់រាជ្យ ស្ថាបនារាជវង្សស៊ុយ។ ក្រោយមកបានបរទ័ពចុះទៅភូមិភាគខាងត្បូង បញ្ចប់ស្ថានភាពការបែងចែកប្រទេសចិនជាខាងជើងខាងត្បូងបានសម្រេច។
រាជវង្សខាងត្បូង (ឆ្នាំគ.ស ៤២០-៥៨៩)
ឆ្នាំគ.ស ៤២០ រាជវង្សជិនខាងកើតដួលរលំ។ ភាគខាងត្បូងរបស់ចិនបានកើតឡើងជារាជវង្សគ្រប់គ្រងដែនដីភាគខាងត្បូងរបស់ចិនចំនួន ៤ រាជវង្សតាមលំដាប់ ដូចជា សុង ឈី លៀង និងឆឺន ដែលមានរយៈពេលនៃការគ្រប់គ្រងរយៈពេលខ្លី សរុប ៩៥ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ រាជវង្សខ្លះគ្រប់គ្រងបានខ្លីបំផុត មានពេលត្រឹម ២៣ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ចាត់ទុកជាកំឡុងពេលដែលចិនមានអត្រាការប្ដូរអំណាចគ្រប់គ្រងផែនដីញឹកញាប់បំផុត។
រាជវង្សសុង (ឆ្នាំគ.ស ៤២០-៤៧៩)
លិវអ៊ី អ្នកស្ថាបនារាជវង្សសុង ដែលបានអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនឯងបានរឹងមាំឡើងក្នុងកំឡុងចុងសម័យរាជវង្សជិនខាងកើត ដោយលិវអ៊ីបានទទួលជ័យជម្នះតាមរយៈការដណ្ដើមអំណាចនៃ ៤ ត្រកូលធំៗ នៃរាជវង្សជិនខាងកើត ដូច្នេះ ក្នុងឆ្នាំគ.ស ៤២០ លិវអ៊ីដកអំណាចស្ដេចរាជវង្សជិន ស្ថាបនាខ្លួនឯងឡើងជាស្ដេច ដោយប្រើឈ្មោះរាជវង្សសុង ដើម្បីញែកការហៅឈ្មោះចេញពីរាជវង្សសុងនាសម័យក្រោយ ដូច្នេះក្នុងយុគនេះ ប្រវត្ដិវិទូចិនហៅរាជវង្សនេះថា រាជវង្សលិវសុង។
ដោយសារលិវអ៊ីចាប់កំណើតក្នុងត្រកូលក្រខ្សត់ ថែមទាំងបានទទួលមេរៀនពីការដួលរលំរបស់រាជវង្សជិនខាងកើត ដែលមានមូលហេតុសំខាន់ពីការប្រយុទ្ធគ្នាឯងរបស់ក្រុមត្រកូលធំៗ គ្នាឯង ដូច្នេះ ក្រោយពីលិវអ៊ីឡើងគ្រងរាជបល្ល័ង ក៏ពុំបានផ្ដល់ភាពសំខាន់លើបណ្ដាត្រកូលធំៗ ឡើយ ដោយងាកមកជ្រើសរើសកម្លាំងមនុស្សពីក្រុមអ្នកស្រទាប់ក្រោម និងអំណាចផ្នែកយោធាក៏ប្រគល់ឲ្យបណ្ដាខ្សែញាតិវង្សនិងកូនក្មួយរបស់ខ្លួន ដើម្បីជៀសវាងការជាប់ពាក់ព័ន្ធការដណ្ដើមអំណាចពីក្រុមត្រកូលអ្នកធំ ដូចកំហុសរបស់រាជវង្សជិនខាងកើតទៀត តែដោយសារក្នុងបណ្ដាខ្សែញាតិវង្សក៏មានការដណ្ដើមអំណាចផ្ទៃក្នុងដែរ ចុងក្រោយម្នាក់ៗ បានងាកមកប្រហារគ្នាយ៉ាងឃោរឃៅ ដែលលិវអ៊ីខ្លួនឯងក៏ស្មានមិនដល់។
មុនឆ្នាំគ.ស ៤២២ លិវអ៊ីស្លាប់ សុងសៅទី និងសុងវ៉ើនទី ឡើងគ្រងរាជ្យតាមលំដាប់។ លិវអ៊ីឡុងឬសុងវ៉ើនទី គ្រងរាជ្យបល្ល័ង្កជាង ៣០ ឆ្នាំ ជាយុគដែលរាជវង្សសុងមានការចម្រើនរុងរឿងខ្ពស់បំផុតមួយរយៈពេល។ ក្នុងពេលនោះ វប្បធម៌និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសស្ថិតក្នុងដំណើរឈានឡើង។ ចន្លោះឆ្នាំគ.ស ៤៣០-៤៥១ រាជវង្សសុងនិងនគរប៉ើយវុយពីភាគខាងជើង កើតសង្គ្រាមជើងត្បូង។ ចុងក្រោយពុំមានអ្នកឈ្នះ ភាគីនីមួយៗ រងការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដូចគ្នា ជាហេតុធ្វើឲ្យរាជវង្សទាំងពីរចុះខ្សោយ ពុំមានកម្លាំងធ្វើសង្គ្រាមជាទ្រង់ទ្រាយធំទៀត ចាប់ពីពេលនោះមក ភាគីនីមួយៗ ក៏ឈរជើងរៀងៗ ខ្លួន។
ឆ្នាំគ.ស ៤៥៤ ពេលសុងវ៉ើនទីស្លាប់ សៀវអ៊ូទី-មិងទី ឡើងគ្រងរាជតាមលំដាប់។ ទាំងពីរអង្គត្រូវបានចាត់ទុកជាស្ដេចកាចសាហាវដែលមានឈ្មោះល្បីក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិន ហើយស្ដេចសោយរាជ្យក្រោយៗ មកសុទ្ធតែសាហាវ មិនទុក្ខចិត្ដគ្នា ធ្វើឲ្យកើតមានការកាប់សម្លាប់គ្នាក្នុងខ្សែញាតិវង្សយ៉ាងសាហាវ ទើបប្រទេសជាតិកើតចលាចល។ ក្នុងពេលនោះ មេទ័ពស្លាបស្ដាំ សៀវតៅឆឺង ប្រហារហ្វឺយទី លើករាជបល្ល័ង្កឲ្យស៊ុនទីដែលមានព្រះជន្មត្រឹម ១១ វស្សា ឆ្លៀតឱកាសចូលគ្រប់គ្រងអំណាច។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំគ.ស ៤៧៩ ផ្ដួលរំលំរាជវង្សសុង ស្ថាបនារាជវង្សឈី តម្លើងខ្លួនឯងជា ឈីកៅទី។
រាជវង្សឈី (ឆ្នាំគ.ស ៤៧៩-៥០២)
រាជវង្សលៀង (ឆ្នាំគ.ស ៥០២-៥៥៧)
សៀវអៀន ស្ថាបនារាជវង្សលៀង ក្នុងឆ្នាំគ.ស ៥០២ តែងតាំងខ្លួនឡើងជាលៀងអ៊ីទី គ្រងរាជ្យបន្ដមកទៀតបាន ៤៨ ឆ្នាំ។ ទ្រង់គោរពព្រះពុទ្ធសាសនានិងមានជីវិតពោរពេញដោយសមត្ថភាព។ ផ្នែកសិល្បៈវប្បធម៌មានការបោះជំហានឡើងមួយកម្រិត តែផ្នែកយោធាបែរជាទន់ខ្សោយ ពេលដល់ចុងរជ្ជកាលរបបការគ្រប់គ្រងដួលរលំ មន្ដ្រីឡើងកាន់អំណាចវិញ។
រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៥៤៨ មេទ័ពឈ្មោះហូវជិងនៃនគរវុយខាងកើតភាសខ្លួននយោបាយចូលមកពឹងបារមីរាជវង្សលៀង តែក្រោមសំណើរផ្លាស់ប្ដូរធ្វើឲ្យវង្វេងនឹងសេចក្ដីប្រាថ្នា។ រាជសំណាក់លៀងចង់ឃាត់ខ្លួនហូវជិងដើម្បីបញ្ជូនត្រឡប់ទៅនគរវុយខាងកើត ជម្រុញឲ្យហូវជិងងើបឡើងបង្កើតចលនាក្បត់ ដោយរួមដៃជាមួយបុត្រាស្ដេចអ៊ីទីឈ្មោះ សៀវចឺងតឺ ចាំធ្វើរនុកក្នុង រហូតអាចវាយចូលរាជធានីចៀនខាំង ឡោមព័ទ្ធរាជធានីបាន។ ចុងក្រោយលៀងអ៊ូទីត្រូវជាប់ក្នុងក្រុងរហូតអត់បាយស្លាប់ក្នុងក្រុង។ ក្រោយមកហូវជិងកម្ចាត់សៀវចឺងតឺ តែងតាំងហង់តេអាយ៉ងឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដ។ ហូវជិងលើកទ័ពចេញប្លន់នគរជិតខាង។
រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៥៥១ សៀវអ៊ី បុត្រាអង្គទីមួយរបស់អ៊ីទី បញ្ជូនវ៉ាំងសឺននិងឆឺនប៉ាសៀន បរទ័ពចូលប្រយុទ្ធតទល់នឹងហូវជិងរហូតបានឈ្នះ។ ក្នុងពេលគេចខ្លួនហូវជិងត្រូវគេលួចធ្វើឃាត។ សៀវអ៊ីឡើងគ្រងរាជ្យបល្ល័ង្កបន្ដ (ឆ្នាំគ.ស ៥៥២-៥៥៤) តែដោយសារផ្ទៃក្នុងរាជសំណាក់កើតជម្លោះនយោបាយ ជាហេតុធ្វើឲ្យកើតចលាចល។ នគរវុយខាងលិចឆ្លៀងឱកាសនេះវាយយកក្រុងចៀងលិងប្រហារសៀអ៊ី តែងតាំងស្ដេចអាយ៉ងរបស់ខ្លួនឡើង ទើបឆឺនប៉ាសៀននៅក្រុងចៀងខាំងប្រហារវ៉ាំងសឺង។ ក្រោយមកតាំងខ្លួនជាធំ ស្ថាបនារាជវង្សឆឺន រាជវង្សលៀងចូលដល់កាលអវសាន។
រាជវង្សឆឺន (ឆ្នាំគ.ស ៥៥៧-៥៨៩)
ឆឺនប៉ាសៀន តាំងខ្លួនជាហង់តេទ្រង់ព្រះនាមថាឆឺនអ៊ីទី។ ក្នុងកំឡុងពេលខាងលើ ផែនដីភាគខាងត្បូងរបស់ចិនដែលត្រូវធ្លាក់ក្នុងចលាចលអស់រយៈពេលយ៉ាងយូរ សភាពសេដ្ឋកិច្ចចុះខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង គ្រឹះសេដ្ឋកិច្ចដែលអន់ខ្សោយ រមែងពុំអាចនៅបានយូរអង្វែងប៉ុន្មាន។ រជ្ជកាលបន្ទាប់នៅវិលវល់នឹងការកម្ចាត់អំណាចគូប្រជែង ថែមទាំងមានការទប់ទល់ពីកម្លាំងមកពីភាគខាងជើង។ ថ្វីបើបានពង្រឹកមូលដ្ឋានការគ្រប់គ្រងប្រទេសបានមួយកម្រិត តែចុងក្រោយដោយសារកម្លាំងទ័ពទន់ខ្សោយ ដូច្នេះអាណាខេត្ដក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្សគ្របដណ្ដប់ត្រឹមតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃទន្លេឆាងចៀងឬយ៉ង់សេតែប៉ុណ្ណោះ។
ពេលដល់ឆ្នាំគ.ស ៥៨៣ ឆឺនស្វៀនទីស្លាប់ បុត្រាឆឺនស៊ូប៉ៅ ឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដ។ ពេលនោះ ភូមិភាគខាងជើងរបស់ចិនមានរាជវង្សស៊ុយ ដែលចេញមកបង្រួបបង្រួមផែនដីភាគខាងជើងរបស់ចិនទាំងអស់។ ក្រោយមកនៅសល់តែគោលដៅការរួបរួមផែនដីភាគខាងត្បូងដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាតិទាំងមូល។ ឆ្នាំគ.ស ៥៨៩ ស៊ុយវ៉ើនទី យ៉ាងចៀន បោសសម្អាតរាជវង្សឆឺនដែលនៅសេសសល់ បញ្ចប់ការបាក់បែកនៃផែនដីដែលស៊ីអស់រយៈពេលជាង ៣០០ ឆ្នាំ។
ចំណុចខុសគ្នាដែលសំខាន់រវាងរាជវង្សដែលគ្រប់គ្រងដែនដីភាគខាងជើងរបស់ចិនក្នុងសម័យនោះគឺ ក្រុមអ្នកគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្សខាងជើងសុទ្ធតែមកពីក្រុមជនជាតិភាគតិច ពុំមែនជាជនជាតិហាន ខណៈដែលរាជវង្សភាគខាងត្បូងបន្ដអំណាចគ្រប់គ្រងពីរាជវង្សជិនខាងកើត កើតពីការស្ថាបនារាជវង្សរបស់ជនជាតិហានបន្ដបន្ទាប់គ្នា។ ថ្វីបើជាពេលវេលាខ្លីៗ តែបានធ្វើឲ្យវប្បធម៌ហាននៅគង់វង្ស បានបន្ដនិងអភិវឌ្ឍន៍បន្ដមកទៀត មិនដល់ថ្នាក់រលំរលាយដោយសារជនជាតិភាគតិចឡើយ។ ដូច្នេះ ការនៅសេសសល់របស់រាជវង្សភាគខាងត្បូង ដោយន័យក្នុងប្រវត្ដិសាស្រ្តរបស់ចិនចាត់ទុកជារឿងសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ដោយសារតែវាជាបេះដូងនៃការនៅសេសសល់ឬរលំរលាយនៃអរិយធម៌ចិនក្នុងដែនដីនេះ។
ក្នុងកំឡុងយុគសម័យរាជវង្សជើងត្បូង ដោយសារមេដឹកនាំងាកមកគោរពនិងឧបត្ថម្ភផ្សព្វផ្សាយពុទ្ធសាសនា ធ្វើឲ្យមានការកសាងវត្ដអារាមនិងល្អាងភ្នំចារឹកព្រះធម៌និងព្រះពុទ្ធបដិមាជាច្រើនកើតឡើង ដែលមានកេរឈ្មោះគេស្គាល់គ្រប់គ្នា ដូចជា ល្អាងភ្នំម៉កៅឃូ​ នៅតុនហួង តំបន់ស្វ័យតអ៊ុយកួស៊ិនកៀង ល្អាងភ្នំយុនកាំង នៅតាធុងខេត្ដសានស៊ី ល្អាងភ្នំលុងម៉ឺន នៅលួយ៉ាង ដែលបានចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោក។ ក្រៅពីនេះ ផ្នែកអក្សរសិល្ប៍ក៏មានការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដែរ ស្នាដៃដែលនៅមានសេសសល់រហូតដល់បច្ចុប្បន្នក៏មានច្រើនដែរ។
ចាប់តាំងពីរាជវង្សជិនខាងកើតដួលរលំមក រាជវង្សជើងត្បូងបានក្លាយជាកំឡុងពេលដែលមានការបែងចែកការគ្រប់គ្រងនៅចិន។ ថ្វីបើថាការរីកចម្រើនផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចមានការនៅនឹងមួយកន្លែង តែដោយសារការភាសខ្លួនចូលមកតាំងទីលំនៅនៅភូមិភាគកណ្ដាលរបស់ក្រុមជនជាតិខាងក្រៅ បានកើតចលនាការលាយផ្សំជនជាតិក្នុងក្រុមទំនាបទន្លេហួងហូឬទន្លេលឿងយ៉ាងធំមួយ និងដោយសារមូលហេតុនិងបច្ច័យនេះហើយ បានធ្វើឲ្យក្រុមមេដឹកនាំជនជាតិភាគខាងជើងត្រូវបានរលាយចូលក្នុងវប្បធម៌ជនជាតិហាន និងដោយសារប្រយោជន៍នេះហើយ ដែលបង្កើតមូលដ្ឋានឯកភាពនៃជនជាតិចិនក្នុងពេលក្រោយមកទៀត។ ដូច្នេះ អាចនិយាយបានថា ការបាក់បែកនៃរាជវង្សជើងត្បូង ក្លាយជាគុណប្រយោជន៍នៃការមានឯកភាពរបស់ជនជាតិចិននិងវប្បធម៌ចិនក្នុងពេលក្រោយមកទៀត។ស្តាំ|រូបភាពតូច|ราชวงศ์เหนือ-ใต้ในช่วงปี ค.ศ. 560
បាតុកម្មនៅស្រីលង្កាឆ្នាំ២០២២
ការតវ៉ារបស់ស្រីលង្កាឆ្នាំ២០២២ ( අරගලය  បកប្រែ: ' តស៊ូ ' ) ជា​ការ​តវ៉ា​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​ជា​បន្តបន្ទាប់​ដែល​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ក្នុង​ខែ​មីនា ឆ្នាំ២០២២ ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ស្រីលង្កា ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចស្រីលង្កាមិនត្រឹមត្រូវ ដែលនាំឱ្យមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចជាបន្តបន្ទាប់ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអតិផរណាធ្ងន់ធ្ងរ ការដាច់ចរន្តអគ្គិសនីប្រចាំថ្ងៃ និងកង្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈ ឧស្ម័នក្នុងស្រុក និងទំនិញសំខាន់ៗផ្សេងទៀត។ ការ​ទាមទារ​ចម្បង​របស់​ក្រុម​បាតុករ​គឺ​ការ​លាលែង​ពី​តំណែង​របស់ហ្គោតាបាយ៉ា រ៉ាចាប៉ាកសា និង​មន្ត្រី​សំខាន់ៗ​មក​ពី ​គ្រួសាររ៉ាចាប៉ាកសា ។  ទោះ​បី​ជា​មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​មួយ​ចំនួន​ក៏​ដោយ ក៏​ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​ភាគ​ច្រើន​បាន​ចាត់​ទុក​ខ្លួន​ឯង​ថា​ជាអ្នកនយោបាយ ដោយ​មាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​សម្ដែង​ការ​មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ក្នុង​សភា។ ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​បាន​ស្រែក​ពាក្យ​ស្លោក​ដូច​ជា "ទៅទៅផ្ទះហ្គោតា" និង "ទៅ​ផ្ទះរ៉ាចាប៉ាកសា"។ ការតវ៉ាភាគច្រើនត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយសាធារណជនទូទៅ  ដោយមានយុវជនដើរតួយ៉ាងសំខាន់ដោយធ្វើបាតុកម្មនៅហ្គាលមុខបៃតង ។
រដ្ឋាភិបាល​បាន​ប្រតិកម្ម​នឹង​ការ​តវ៉ា​ដោយ​ប្រើ​វិធី​ផ្តាច់ការ​ដូចជា​ការ​ប្រកាស​ដាក់រដ្ឋក្នុងភាពអាសន្ន អនុញ្ញាត​ឱ្យ​យោធា​ចាប់​ខ្លួន​ជន​ស៊ីវិល ការ​ដាក់ ​បម្រាម​គោចរ និង ​ការ​រឹតត្បិត​ការ​ចូល​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​សង្គម ។ រដ្ឋាភិបាល​បាន​បំពាន​ច្បាប់ និង ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ស្រីលង្កា ដោយ​ប៉ុនប៉ង​បង្ក្រាប​ការ​តវ៉ា។  ជន​ភៀសខ្លួន​ស្រីលង្កា ​ក៏​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​គាប​សង្កត់ ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជា​មូលដ្ឋាន​ក្នុង​ប្រទេស ។  នៅក្នុងខែមេសា ការហាមប្រាមរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមត្រូវបានគេដឹងថាបានបដិសេធ។ ហាស្តាក្ស ដូចជា #ទៅផ្ទះវិញទៅហ្គោតា (GoHomeGota) និង #ចេញទៅហ្គោតាចេញទៅ (GoGotaGo) បានចាប់ផ្តើមពេញនិយមនៅលើថ្វីតធឺរអន្តរជាតិ។ ការហាមប្រាមរបស់រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានដកចេញនៅពេលក្រោយនៅថ្ងៃនោះ។ គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សនៃប្រទេសស្រីលង្កាបានថ្កោលទោសវិធានការនេះ ហើយបានកោះហៅមន្ត្រីទទួលខុសត្រូវចំពោះការរារាំង និងការរំលោភបំពានលើបាតុករ។
នៅថ្ងៃទី៣ ខែមេសា សមាជិកទាំង ២៦ នាក់នៃ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីទីពីរ ហ្គោតាប៉ាយ៉ា រ៉ាចាប៉ាកសា បានលាលែងពីតំណែង លើកលែងតែនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាហ៊ិនដា រ៉ាចាប៉ាកសា ។ ក្រុមអ្នករិះគន់បាននិយាយថា ការលាលែងពីតំណែងនេះមិនត្រឹមត្រូវទេ ដោយសារពួកគេមិនបានអនុវត្តតាមពិធីសាររដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយរដ្ឋមន្ត្រីមួយចំនួនដែល "លាលែង" ត្រូវបានបញ្ចូលឡើងវិញនៅក្នុងក្រសួងផ្សេងៗគ្នានៅថ្ងៃបន្ទាប់។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលលោកចញស្តូនហ្វ្រឺណាដដូដ  បានទទូចថាប្រធានាធិបតីហ្គោតាប៉ាយ៉ា រ៉ាចាប៉ាកសា  នឹងមិនលាលែងពីតំណែងក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការតវ៉ាបាននាំឱ្យមានការដកតំណែងមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រី រួមទាំងសមាជិកនៃគ្រួសាររ៉ាចាប៉ាកសា និងសហការីជិតស្និទ្ធរបស់ពួកគេ និងការតែងតាំងមន្ត្រីដែលមានសមត្ថភាព និងអតីតយុទ្ធជន និងការបង្កើតក្រុមប្រឹក្សាស្តីពីការចូលរួមពហុភាគី និងនិរន្តរភាពបំណុល។ រូបភាពតូច|ការតវ៉ាប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលនៅប្រទេសស្រីលង្កានៅថ្ងៃទី 13 ខែមេសាឆ្នាំ 2022 នៅមុខលេខាធិការដ្ឋានប្រធានាធិបតី។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ ក្រុមអ្នកតវ៉ាបានកាន់កាប់វិមានប្រធានាធិបតី ក្នុង ទីក្រុងកូឡុំបូ ដែលបណ្តាលឱ្យលោករ៉ាចាប៉ាកសា ភៀសខ្លួន ហើយនាយករដ្ឋមន្ត្រី រ៉ានីល វិក្រេម៉េស៊ីងហេ បានប្រកាសពីឆន្ទៈផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ក្នុងការលាលែងពីតំណែង។ ប្រហែលមួយសប្តាហ៍ក្រោយមក នៅថ្ងៃទី 20 ខែកក្កដា សភា បានជ្រើសរើសលោកវិក្រេម៉េស៊ីងហេជាប្រធានាធិបតី ។ ត្រឹមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ការតវ៉ាបានស្ងប់ស្ងាត់យ៉ាងទូលំទូលាយ ដោយសារតែស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចមានភាពប្រសើរឡើង។ ខណៈពេលដែលការតវ៉ាភាគច្រើនត្រូវបានបញ្ចប់ វាត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ថាវានឹងចំណាយពេលរហូតដល់ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីទទួលបានការស្តារសេដ្ឋកិច្ចពេញលេញ។
ឃុំស្វាយជ្រុំ(ស្រុកមេសាង)
1/ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត ឃុំស្វាយជ្រុំ​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ភាគ​ខាង​កេីត​ទីរួមខេត្ត​ព្រៃ​វែង​ និង​ភាគខាង​ជេីង​ទីរួម​ស្រុកមេសាង​​ មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល​១៥kmពីទីរួមស្រុកមេសាង​។​ ប្រហែល​45kmពីទីរួមខេត្តព្រៃវែង។ ប្រហែល​១២៥គីឡូម៉ែតពី​រាជធានី​ភ្នំពេញធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ១​ប្រហែល៨៥គីឡូម៉ែត ដល់ផ្លូវបំបែកផ្សារក​អណ្ដេីក បត់ឆ្វេងប្រហែល២៥គីឡូម៉ែត មកដល់កែងបែកជាបួនផ្សារ​ពោធិ៍កន្លែង​បត់​ស្ដាំ​ប្រហែល​៤គីឡូម៉ែត​ ដល់សាលា​បឋមសិក្សា​ពោធិ៍រោងបត់ឆ្វេងប្រហែល១០គីឡូម៉ែត្រ​ដល់សាលា​ឃុំស្វាយ​ជ្រុំ​​ ​ជាមួយ​ប៉ុស្តិ៍នគរបាលរដ្ឋបាល​ស្វាយជ្រុំ​។ ~ខាងជេីងទល់នឹងឃុំពានរោងស្រុកស្វាយអន្ទរ។ ~ខាងខាងលិចទល់នឹងឃុំព្រៃឃ្នេសស្រុកមេសាង​និងឃុំពានរោងស្រុកស្វាយអន្ទរ។ ~ខាងកេីតទល់នឹងឃុំព្រៃទទឹងនិងឃុំ​ច្រេស​ស្រុកមេសាង​​។ ~ខាងត្បូង​ទល់នឹង​ឃុំ​ជីផុច​ស្រុកមេសាង​។
2/ផ្ទៃដី​សរុប​: ឃុំស្វាយជ្រុំ​មាន​ផ្ទៃ​ដី​សរុប​ចំនួន​41,54km2=​ 4,154ហិចតា​ មាន​ផ្ទៃ​ដី​ស្រែ​35,59km2= 3,559ហិចតា​ មាន​ផ្ទៃ​ដី​លំនៅដ្ឋាន​ 3,06km2 មាន​ផ្ទៃ​ដី​ព្រែក​ 2,75km2
3/ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​:
4/ប្រព័ន្ធ​ធារាសាស្ត្រ​​:
5/ចំនួនប្រជាជន: ចំនួន​ប្រជាជនសរុបចំនួន3,729គ្រួសារ ឬ ចំនួនប្រជាជនសរុប​17,854នាក់​ ប្រុស​8663នាក់ អាយុ​18ឆ្នាំ​ឡេីង​11,374នាក់​ ប្រុស​5435នាក់។ (យោងតាមឯកសាររបស់រដ្ឋបាលឃុំនិងប៉ុស្តិ៍នគរបាល​ ឆ្នាំ​២០២២)
6/វិស័យ​សុខាភិបាល​:
(Svay Chrum) 7/ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេសាង ខេត្តព្រៃវែង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ១៨ភូមិ÷
=អប់រំ= បឋមសិក្សាមាន​៧=១:សាលាបឋមសិក្សា​ព្រៃចំការ​ ២:សាលា​បឋមសិក្សា​សាវាំង​ ៣:សាលា​បឋមសិក្សា​ចន្ទ្រា​៤:សាលា​បឋមសិក្សា​ចុង​ទួល​ ៥:សាលា​បឋមសិក្សា​ស្វាយជ្រុំ​៦:សាលា​បឋមសិក្សា​ស្វាយ​ទង​ ៧:សាលា​បឋមសិក្សា​ភ្នៀត​ ==អនុវិទ្យាល័យមាន​១គឺសាលា​អនុវិទ្យាល័យ​ភ្នៀត​។
=សាសនា= ==ព្រះពុទ្ធសាសនាមាន៧វត្ត=១:​វត្ត​ព្រៃចំការ​ស្ថិត​នៅ​ភូមិ​ព្រៃ​ចំការ​ ២:វត្ត​ចន្ទ្រា​រស្មី​សាមគ្គី​ស្ថិត​នៅ​ភូមិ​ទ្រា​ ៣:វត្ត​ភ្នៀត​​ស្ថិត​នៅ​ភូមិ​ភ្នៀត​ ៤:វត្ត​ស្វាយជ្រុំ​ស្ថិតនៅ​ភូមិ​ស្វាយឧត្តម​ ៥:វត្ត​រតនៈ​រង្សី​បុរាណ​ស្វាយជ្រុំ​(ហៅវត្តចាស់)ស្ថិតនៅ​ភូមិ​ស្វាយ​ជ្រុំ​ ៦:ស្វាយ​ទងស្ថិតនៅ​ភូមិ​អង្គាសដី​ ៧:វត្ត​សាវាំងស្ថិតនៅភូមិសាវាំង​។ =សាសនា​គ្រិស្ត​=មាន​វិហារ​ចំនួន​១កន្លែង​ ស្ថិត​នៅ​ភូមិ​ភ្នៀត​ឃុំស្វាយជ្រុំ​
=ផ្សារ=គ្មាន​
=រមណីដ្ឋាន=គ្មាន​
ឃុំម្លូព្រៃពីរ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ មាន ភូមិ÷
ឃុំស្វាយជ្រុំ(ស្រុកមេសាង)
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង ស្វាយជ្រុំ(ស្រុកមេសាង)
ឃុំម្លូព្រៃពីរ
ព្រំប្រទល់នៃ
បុណ្យថ្វាយព្រះឱរសយេស៊ូ នៅក្នុងព្រះវិហារ
បុណ្យថ្វាយព្រះឱរសយេស៊ូ នៅក្នុងព្រះវិហារ គឺជាវគ្គដំបូងនៃជីវិតរបស់ ព្រះយេស៊ូវ ដោយពិពណ៌នាអំពីការបង្ហាញរបស់ទ្រង់នៅ ព្រះវិហារបរិសុទ្ធក្នុងក្រុងយេរូសាឡិម ។ ពិធីបុណ្យនេះត្រូវបានប្រារព្ធដោយគ្រិស្តសាសនាCandlemas ។ វាត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុង ជំពូកទី ២ នៃ ដំណឹងល្អតាមលោកលូកា នៅក្នុង ព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។
ព្រះគម្ពីរ
រូបភាពតូច|left| បុណ្យថ្វាយព្រះឱរសយេស៊ូ នៅក្នុងព្រះវិហារ រូបតំណាង គ្រិស្តអូស្សូដក់របស់រុស្ស៊ី សតវត្សទី ១៥ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​ត្រូវ​បាន​ពិពណ៌នា​នៅ​ក្នុង ​ដំណឹងល្អ​របស់​លូកា ។ យោងតាមដំណឹងល្អ នាងម៉ារៀ និង លោកយ៉ូសែប បានយកព្រះ ទារកយេស៊ូ ទៅ ព្រះវិហារបរិសុទ្ធ ក្នុង ក្រុងយេរូសាឡិម សែសិបថ្ងៃ បន្ទាប់ពីព្រះ​យេស៊ូ​ប្រសូតដើម្បីបំពេញ ពិធីបរិសុទ្ធ ដើម្បី ប្រោសលោះកូនប្រុសច្បង ដោយគោរពតាម លេវីវិន័យ  ។​ ក្នុងការស្តាប់បង្គាប់នៅសម្ព័ន្ធមេត្រីចាស់ ព្រះយេស៊ូជាអម្ចាស់ បុត្រច្បង ត្រូវថ្វាយនៅព្រះវិហារ ដោយ ព្រះមាងម៉ារីនិងសន្តៈយ៉ូសែប។ នេះគឺជាការប្រារព្ធបុណ្យព្រះយេស៊ូសំដែងព្រះអង្គ គឺ ព្រះយេស៊ូកុមារ ត្រូវបង្ហាញ លក្ខណៈជាព្រះសង្គ្រោះ តាមរយៈទំនុកតម្កើងរបស់លោកតាស៊ីម៉ូន និងសក្ខីភាពរបស់ព្យាការិណីហាណ្ណា។
ពេល​នាំ​ព្រះ​យេស៊ូ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ព្រះ​វិហារ ពួក​គេ​បាន​ជួប​នឹង ​ស៊ីម្មាន ។ បន្ទាប់​មក លោកស៊ីម្មាន​បាន​បន្លឺ​ការ​អធិស្ឋាន​ដែល​នឹង​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់ជាភាសាឡាតាំង​ថា​ Nunc Dimittis ដែល​បាន​ព្យាករណ៍​អំពី​ការ ​ប្រោសលោះ ​នៃ​ពិភពលោក​ដោយ​ព្រះយេស៊ូវ ៖ «បពិត្រ​ព្រះ​ដ៏​ជា​ចៅហ្វាយ!
ឥឡូវ​នេះ ព្រះអង្គ​បាន​សំរេច​តាម
ព្រះបន្ទូល​សន្យា​ហើយ។
ជា​អ្នក​បំរើ​របស់​ព្រះអង្គ
លា​ចាក​លោក​នេះ​ទៅ ដោយ​សុខសាន្ត​ផង​ចុះ
ដ្បិត​ភ្នែក​ទូលបង្គំ​បាន​ឃើញ​ការ​សង្គ្រោះ
ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​ប្រទាន​មក​អោយ
ប្រជាជាតិ​ទាំង​អស់
គឺ​ជា​ពន្លឺ​ដែល​នាំ​អោយ​មនុស្ស
គ្រប់​ជាតិ​សាសន៍​ស្គាល់​ព្រះអង្គ
ជា​ប្រជារាស្ត្រ​ព្រះអង្គ»។»។. ។
ពិធីបុណ្យ
ការថ្វាយព្រះឱរសនេះ គឺជាការសរុបបុណ្យកំណើតព្រះយេស៊ូ ជាមួយនឹងព្រះនាងម៉ារី និងសន្តៈយ៉ូសែបដែលថ្វាយព្រះឱរស ព្រមទាំងទំនាយរបស់លោកតាស៊ីម៉ូន។
ព្រះគ្រីស្តជាពន្លឺបំភ្លឺពិភពលោក ដូច្នេះ បានជាមានប្រារព្ធពិធីដោយធ្វើក្បួន ដង្ហែទៀន។ នៅសម័យកណ្តាល ថ្ងៃនេះគឺ “បុណ្យជំរះរបស់ព្រះនាងម៉ារី” ឬ “ខែនៃទៀន” ដ៏មានសារៈ សំខាន់ណាស់។
លូកា​បាន​និយាយ​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា លោកយ៉ូសែប និង​ព្រះនាងម៉ារី យក​ជម្រើស​ដែល​បាន​ផ្តល់​សម្រាប់​មនុស្ស​ក្រីក្រ បង្ហាញ​ថា ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​គួរ​តែ​កើត​ឡើង​សែសិប​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​កើត​សម្រាប់​កូន​ប្រុស ដូច្នេះ​បទ​បង្ហាញ​ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ឡើង​សែសិប​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​បុណ្យ​ណូអែល ដូច្នេះ ពិធីបុណ្យនេះត្រូវបានប្រារព្ធជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី ២ ខែកុម្ភៈសែសិបថ្ងៃបន្ទាប់ពីបុណ្យណូអែលនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែធ្នូ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា
លី ខឹឈាន
លោក លី ខឹឈាន ( ចិន ៖李克强; ភីងអ៊ីញ : Lǐ Kèqiáng) លោកបានកើតថ្ងៃទី 1 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1955 គឺជាអ្នកនយោបាយចិន។ លោកបានក្លាយជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃ ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតចិន នៅថ្ងៃទី 15 ខែមីនាឆ្នាំ 2013 ។
ប៉ាច ឈឺ​ន
លោក ប៉ាច ឈឺន ជាពាណិជ្ជករ និងជាបញ្ញវន្តមួយរូប ដែលមានគំនិតស្នេហាជាតិខ្ពស់ និងបានចូលរួមចំណែក សំខាន់ក្នុងចលនាប្រឆាំងពួកអាណានិគម។ លោក ប៉ាច ឈឺន កើតនៅឆ្នាំ១៨៩៦ ភរិយារបស់លោកឈ្មោះ ឌុក អ៊ុក ជាបងស្រីបង្កើតរបស់លោកសាស្រ្តចារ្យ ឌុក រ៉ាស៊ី។
លោកមានកូនប្រុសម្នាក់ឈ្មោះ ឈឺន ម៉ុងដេត ជានិស្សិតបានមកធ្វើការសិក្សានៅប្រទេសបារាំង។ នៅពេល ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំព.ស ២៥០០ ពាក់កណ្តាលសាសនាព្រះពុទ្ធ នៅទីក្រុងប៉ារីសនៅថ្ងៃទី២០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៥៧ គេបានឃើញរូបលោក ឈឺន ម៉ុងដេត លេងភ្លេងកូតវិយូឡុងជូនទស្សនិកជន។ នៅរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ លោក ឈឺន ម៉ុងដេត បានចូលបម្រើជាតិជាយោធា និងបានទទួលមរណភាពដោយសារមានរបួសនៅថ្ងៃទី២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧០ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។
នៅក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី១ (១៩១៤-១៩១៨) ក្នុងរាជ្យហ្លួងព្រះស៊ីសុវត្ថិ មានយុវជនស្ម័គ្រចិត្តខ្មែរ មួយក្រុម ដូចជា សុវត្ថិ ឡេង លោក ប៉ាច ឈឺន លោក ម៉ែន… បានមកចូលជួរធ្វើទាហានក្នុងទ័ពបារាំង។ លោក ប៉ាច ឈឺន បានធ្វើជាអ្នកបញ្ជូនសារ។ នៅពេលត្រលប់មកវិញ គាត់បានធ្វើការនៅក្នុងយាន ដ្ឋានមួយនៅ ទី ក្រុងភ្នំពេញ ដែលមានឈ្មោះថា “Ctiroen et Peugeot” ។
បន្ទាប់មក នៅឆ្នាំ១៩៣៦ គាត់ជាមួយលោក សឺង ង៉ុក ថាញ់ និង ស៊ឹម វ៉ារ បានបង្កើតជាកាសែត ជាតិនិយម ខ្មែរដំបូងបង្អស់ ដែលផ្សាយ​ជាភាសាខ្មែរ។ កាសែតរបស់គាត់ ដែលមាននាមថា “នគរវត្ត” បានជួយដាស់ តឿនឲ្យខ្មែរចេះរកស៊ី ចេះខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រ និងមានឧត្តមគតិស្នេហាជាតិ។ ប៉ុន្តែដោយមានការយល់ ឃើញថាកាសែតរបស់លោកមានចំនុចខ្លះចុះផ្សាយទៅបានប៉ះពាល់ដល់បារាំងនោះ ទើបពួក អាណានិគម បារាំងបានធ្វើការគៀបសង្កត់ ដោយមិនឲ្យមានការចុះផ្សាយចំនុចណា ដែលគេយល់ថាមិនល្អ។ នៅក្នុង ឆ្នាំ១៩៣៩ លោក ប៉ាច ​ឈឺន រួមទាំងលោក សឺង ង៉ុក ថាញ់ និងបក្សពូកដទៃទៀត បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ ទីវត្តនានាដើម្បីជំរាបប្រជាជន អំពីការភ្ញាក់រំលឹករបស់បញ្ញវន្តខ្មែរ​ និងទិតៀនឲ្យមានការ ប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះ ការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង។
លោកត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីបទចោទប្រកាន់ថាបានដឹកនាំ ព្រះសង្ឃធ្វើបាតុកម្មដោះលែងអាចារ្យហែម ចៀវ នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤២។ ដោយសារតូនាទីរបស់លោកក្នុងបាតុកម្ម កាសែត “នគរវត្ត” ត្រូវបានបិទទ្វារ ហើយគាត់ត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់គុកធំ នៅព្រៃនគរ បន្ទាប់មក ត្រូវបានគេកាត់ទោសប្រហារជីវិត ប៉ុន្តែបានត្រូវ សម្រាលទោសត្រឹមជាប់គុកអស់មួយជីវិតនៅកោះត្រឡាច (សព្វថ្ងៃកោះនេះត្រូវបាន ប្រទេសវៀតណាម ប្តូរទៅជាកោះ កូងដាវ )។ លោកត្រូវបានដោះលែងវិញ នៅពេលដែលពួកជប៉ុន ធ្វើពលប្រហារពួកបារាំង បានសម្រេចនៅឆ្នាំ១៩៤៥ និងត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្រ្តីសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងខែ កក្កដា ប៉ុន្តែបានតែក្នុងរយៈ ពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ ព្រោះបារាំង និង ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តបានវាយឈ្នះលើពួកជប៉ុន ហើយបាន គ្រប់គ្រងលើប្រទេស កម្ពុជាវិញ។
នៅឆ្នាំ១៩៤៦ លោកបានត្រូវចាប់ខ្លួនម្តូងទៀត (ឬក៏ចុះចូល) ហើយបានត្រូវគេនិរទេសទៅកាន់ប្រទេសបារាំង។ នៅពេលដែលលោកត្រូវបានគេដោះលែងវិញនោះ លោកបានត្រលប់មកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាវិញ ហើយទទួល ការតែងតាំងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួង ពត៌មាន នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥១។ លោកជាជនជាតិខ្មែរដំបូង បំផុតដែល មានសមត្ថភាពធ្វើជានាយក នៃបណ្ណាល័យជាតិ និងបណ្ណសារដ្ឋានជាតិ។ លោក ប៉ាច ឈឺន បានទទួល មរណភាពនៅឆ្នាំ១៩៧១ ដោយបានបន្សល់ទុកនូវប្រវត្តិរូបដ៏សំខាន់បំផុត ក្នុងចំណោមវរជន នយោបាយ ខ្មែរដទៃទៀត៕
លី ចាងស៊ូ
លោក លី ចានស៊ូ ( ចិន :栗战书; ភីញអ៊ីញ : Lì Zhànshū ) លោកបានកើតថ្ងៃទី 30 ខែសីហា ឆ្នាំ 1950 គឺជាអ្នកនយោបាយចិន ហើយបច្ចុប្បន្ន ជាប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសភាប្រជាជនជាតិដែលជា វាគ្មិនចិន ។ គាត់គឺជា សមាជិកលេខ 3 នៃ គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ការិយាល័យនយោបាយនៃបក្សកុម្មុយនិស្ត ចិន ដែលជាស្ថាប័នធ្វើការសម្រេចចិត្តកំពូលរបស់ប្រទេសចិន។
ឃុំត្រពាំងស្រែ
1. ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត(  បញ្ចូលដោយ ជា ណាន )
ឃុំត្រពាំងស្រែស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងនៃទីរួមស្រុកមេសាង
មានព្រំប្រទល់:ខាងត្បូងជាប់ឃុំអង្គរសនិងស្រុកកំពង់ត្របែក; ខាងលិចជាប់ស្រុកបាភ្នំ; ខាងជើងជាប់ឃុំជីផុច; និងខាងកើតជាប់ឃុំព្រៃរំដេង។
មានរដ្ឋបាលចំណុះ ១២ភូមិ÷
=អប់រំ= កម្រងសាលារៀនបឋម៖កម្រងត្រពាំងស្រែ ប្រធានកម្រងលោកភាន ផល មានបឋមសិក្សា៩សាលា៖ ១ បឋមសិក្សាត្រគៀត(នាយកលោកភាន ផល) ២ បឋមសិក្សាស្រម៉រ(នាយកលោកយ៉ន យាន) ៣ បឋមសិក្សាប្រហ៊ូត(លោកចុន សាវី) ៤ បឋមសិក្សាត្រពាំងស្រែ(លោកវ៉ា សុវណ្ណារិទ្ធ) ៥ បឋមសិក្សាអំពៅស្អាត(លោកញឹម ម៉ុល) ៦ បឋមសិក្សាអង្គរឃ្លោកចាស់(លោកវង្សាវ៉ន) ៧ បឋមសិក្សាអង្គរឃ្លោកថ្មី(លោកកង ខី) ៨ បឋមសិក្សាត្រពាំងជ្រែ(លោកស្រីភឿនសាបាន ៩ បឋមសិក្សាចេកធ្លក(លោកសូយ ទូច) ៚អនុវិទ្យាល័យមាន១សាលា៖គឺ
=សាសនា=
ព្រះពុទ្ធសាសនា
ផ្សារនៅឃុំត្រពាំងស្រែ ពុំទាន់បានបង្កើតនៅឡើយទេ​ ប៉ុន្តែការលក់ដូរមានបង្កើតតូបនៅគ្រប់ភូមិ ។
ឃុំកំពង់ស្រឡៅមួយ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំតេជោអភិវឌ្ឍន៍
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឈូក ខេត្តកំពត មាន  ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំអង្គរអង្គ
ព្រំប្រទល់នៃ =ឯកសារយោង=
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=