cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
គហេ
សម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈ
ព្រះបាទបក្សីចាំក្រុង​ ​ព្រោះតែ​ពាក្យសំដីចំអន់​លេងសើច​ ​ដោយ​ស្មានថា​ពាក្យ​សំដីទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ​គ្មាន​ន័យ​គ្មាន​ផល​រមាស់​ ​ត្រូវ​គ្រប់កំលាំង​បារមី​ ​និង​វត្ថុ​ស័ក្ដិ​សិទ្ធិ​យាងចុះ​មក​ព្រមាន​ប្រដែប្រដៅ​ឲ្យ​គោរព​ធ្វើ​តាម​ ពាក្យពេចន៍​ដែល​ពោល​និយាយ​ចេញ​មក។​ ​ពីព្រោះ​ពាក្យ​សម្ដី​របស់​ស្ដេច​ ​ឬ​អ្នកដឹកនាំ​នគរ​ ​ដែល​ហា​ខ្ជាក់​ចេញ​មក​ជា​ពាក្យ​សច្ចៈ។​ ​បក្សីចាំក្រុង​ខំប្រឹង​រៀបចំ​ធ្វើ​ពិធី​ឧបកិច្ច​ ​បន្លែបន្លំ​បោក​បញ្ឆោត​ទេវតា​ដែរ​ ​តែ​បារមី​ទាំងអស់​នៅ​តែ​មិន​ព្រម​ទទួល​ និង​សុខចិត្ដ។​ ​ទេវតា​ ​និង​វត្ថុ​សក្ដិ​សិទ្ធិនៅ​តែ​ទាមទារ​ឲ្យ​គោរព​ធ្វើ​តាម​ពាក្យ​សច្ចៈ​ ​បើ​ពុំ​ដូច្នោះ​ទេ​ ​នឹង​មក​ផ្ដាច់​យកអាយុ​ជីវិត​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ​ហើយ​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​នគរ​ស្រុក​ទេស​ទាំងមូល​ ​ជួប​ប្រទះ​តែ​ទុក្ខ​ភ័យ​វេទនា​ ​វិនាស​អន្ដរាយ​ហិនហោច​ ​ព្រាត់ប្រាស​គ្នា​ជា​មិន​ខាន។​ ​បើ​គោរព​តាម​ពាក្យ​សច្ចៈ​ ​ដើម្បី​ប្រទេស​ជាតិ​ ​បក្សីចាំក្រុង​ ​ត្រូវ​ដាច់​ចិត្ដ​លះបង់​ ​ប្រហារជីវិត​លោកតា​គហេ​អ្នក​មានគុណ​ដ៏​ធំ​ ​និង​ដ៏​ធ្ងន់​របស់​ព្រះ​អង្គ។​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅហ្វាទឡ្ហៈខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ឃុំពាមរ​ក៏
=រដ្ឋបាល= មាន ១៨ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ក្រុងនគរបឋម
ខេត្តនគរបឋម ជាខេត្តខ្មែរនៅភាគនារតីនៃអាណាចក្រអង្គរ ដែលឯកសារថៃបានកាឡៃប្រវត្តិសាស្ត្រថា ជាខេត្តដែលស្ថិតនៅសម័យ Dvaravati ដែលជនជាតិសៀមចាត់ទុកថាកកើតតាំងពីសតវត្សទី៦ ដល់ ១១។
តើសៀមដំបូងកកើតនៅសតវស្សណា? ឆ្នាំណា?
ភូមិព្រែកឈូក(ឃុំកំពង់ប៉េង)
ភូមិព្រែកឈូក ជាភូមិកំណើតរបស់ព្រះតេជគុណ ថាច់ ភោគ ជាអតីតនាយករងនៃគណៈពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ត្រូវយួនចាប់ដាក់គុក ពីរលើក ធ្វើទារុណកម្ម រហូតដល់សុគតនៅក្នុងគុកខេត្តលង់ហោរ នៅឆ្នាំ ១៩៨៧។
RHM Album (CD Vol.19)
RHM Album (CD Vol.19) គឺជា Collection Album របស់តារាចម្រៀងរស្មីហង្សមាស ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស CD Vol.19 ឆ្នាំ 1996 ។
ត្រាំ
ត្រាំមានន័យថារយៈផ្លូវល្មមឱ្យសត្វពាហនៈត្រាំទឹក ផឹកទឹកបានគឺដំណាក់ពីមួយទៅមួយ ដែលមានចម្ងាយផ្លូវដល់មកត្រង់នោះត្រូវតែដាក់រទេះ បញ្ឍប់ដំរី បង្កង់សម្រាកសិន ដើម្បីកុំឱ្យហួសកម្លាំងសត្វពាហនៈ។ ឈ្មោះភូមិ ដែលមានពាក្យត្រាំមានដូចជា ត្រាំកក់ ត្រាំខ្នារ ត្រាំសសរជាដើម ។
ព្នៀត
ព្នៀតជាពាក្យបុរាណ ដែលមានន័យថាទីទួលរាប ឬជាដីដែលជាទីទួលរាបនៅជាប់ពីមុខបឹងរាក់ប៉ាច់ហាចទៅ ឬនៅជាប់ពីមុខបឹងស្រែនៅមានព្រៃរបោះ។ ជួនកាលជាភូមិលំនៅ ឬជាវត្តអារាមជាដើម ។
រលាំង
រលាំងបានដល់ទួល ឬប៉ែកដីខ្ពស់ជិតរំលិច គេកជាភូមិ ឬលើវត្តលើទួលដូចជា រលាំងគ្រឿល រលាំងចេក រលាំងឈូក អមលាំង (អមរលាំង) រលាំងអន្លុង។ ភូមិ ដែលមានពាក្យរលាំងច្រើនមាននៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ ។
ឃុំបន្លិចប្រាសាទ
=រដ្ឋបាល= មាន ១៨ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំព្រៃឃ្មុំ
( Prey Khmum Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត មាន  ០៤ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
Valve Corporation
Valve ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ដោយអតីតបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុន Microsoft លោក Gabe Newell និង Mike Harrington ។ ផលិតផលដំបូងរបស់ពួកគេដែលជាអ្នកបាញ់កុំព្យូទ័រពាក់កណ្ដាលជីវិតត្រូវបានចេញលក់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ ដើម្បីទទួលបានភាពល្បីល្បាញនិងទទួលបានភាពជោគជ័យផ្នែកពាណិជ្ជកម្មបន្ទាប់ពីនោះលោក Harrington បានចាកចេញពីក្រុមហ៊ុន។ នៅឆ្នាំ ២០០៣ Valve បានបើកដំណើរការ Steam ដែលមានចំនួនប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃការលក់ហ្គេមកុំព្យូទ័រឌីជីថលនៅឆ្នាំ ២០១១។ នៅឆ្នាំ ២០១២ ក្រុមហ៊ុនបានជួលមនុស្សប្រហែល ២៥០ នាក់ហើយត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាមានតម្លៃជាង ៣ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកដែលធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុននេះទទួលបានប្រាក់ចំណេញច្រើនបំផុតក្នុងមួយនិយោជិកនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ វ៉ាល់បានចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍផ្នែករឹងដូចជាម៉ាស៊ីនចំហាយដែលជាម៉ាកកុំព្យូទ័រកំព្យូទ័រក៏ដូចជាស៊ីណូអេសវីវីសនិងសន្ទស្សន៍វ៉ាល់សន្ទស្សន៍។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកផលិតហ្គេមវីដេអូ
រង្វង់ញាតិ
រង្វង់ញាតិ រង្វង់ញាតិ សំដៅដល់ការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិឬសិទ្ធិកាន់កាប់អចលនទ្រព្យ៖
- រវាងឪពុក -​ ម្តាយបង្កើតនិងកូនបង្កើត
- រវាងប្តីនិងប្រពន្ធ
- រវាងយាយ - តាបង្កើតនិងចៅបង្កើត
- រវាងបងប្អូនបង្កើតនិងបងប្អូនបង្កើត
- រវាងយាយ - តានិងចៅប្រសារ។
រាជវង្សលៀវ
រាជវង្សលៀវ (ឆ្នាំគ.ស ៩១៦-១១២៥)
រាជវង្សលៀវ ស្ថាបនឡើងដោយជនជាតិឈីតាន់ មានដើមកំណើតនៅម្ដុំទំនាបទន្លេលៀវក្នុងខេត្ដលៀវនិងនិងម៉ុងកូលខាងក្នុង។ ក្រោយមកចម្រើនរុងរឿងឡើងរហូតអាចគ្រប់គ្រងដែនដីភូមិភាគខាងជើងរបស់ចិនអស់រយៈពេលជាងពីរសតវត្ស ដោយចាប់កំណើតឡើងក្នុងកំឡុងពេលជាមួយគ្នានឹងសម័យប្រាំរាជវង្ស និងដួលរលំទៅវិញតំណាលគ្នានឹងរាជវង្សសុងខាងជើង។
ថ្វីបើក្នុងកំឡុងពេលខាងលើ រាជវង្សលៀវបានបើកសមរភូមិប្រយុទ្ធជាមួយជនជាតិហានក្នុងដែនដីភាគកណ្ដាលអស់រយៈពលយ៉ាងយូរ តែក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ ការគ្រប់គ្រង សង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ច សុទ្ធតែបានទទួលឥទ្ធិពលពីជនជាតិហានយ៉ាងស៊ីជម្រៅ។
ការបង្កើតប្រទេស
ឆ្នាំគ.ស ៩២៦ យេលីអាប៉ៅជីស្លាប់ ដើមឡើយប៉ៅជីតែងតាំងយេលីធូអ៊ី បុត្រាច្បងជារជ្ជទាយាទ តែហងហៅស៊ូលី និងមន្ដ្រីរាជសំណាក់ផ្ដល់ការគាំទ្រចំពោះយេលីតឺកួង បុត្រាបន្ទាប់ដែលមានសមត្ថភាពផ្នែកយោធាឡើងគ្រងរាជ្យបល្ល័ង្កជំនួស បង្ខំឲ្យយេលីធូអ៊ីភាសព្រះកាយទៅនៅរាជសំណាក់ហូវថាង។
យេលីតឺកួង (ឆ្នាំគ.ស ៩២៦-៩៤៧)​ បន្ដទស្សនៈនយោបាយរបស់បិតា ដោយប្រើមូលដ្ឋានគ្រប់គ្រងតាម “ប្រពៃណីតំបន់និយម” ដោយចាត់បែបចែកមន្ដ្រីរាជសំណាក់ចេញជាភាគីជើងនិងភាគីត្បូង។ ភាគីជើងមន្ដ្រីរាជការឈីតាន់គ្រប់គ្រងមើលថែជនជាតិឈីតាន់និងជនជាតិចិញ្ចឹមបសុសត្វផ្សេងៗ ដោយប្រើរបៀបគ្រប់គ្រងរបស់ជនជាតិដើម។ ចំណែកភាគីត្បូងមានទាំងមន្ដ្រីរាជការជនជាតិហាននិងជនជាតិឈីតាន់គ្រប់គ្រងមើលថែជនជាតិហាននិងប៉ហៃ ដោយភាគច្រើនធ្វើកសិកម្មនៅភាគខាងត្បូងនិងភាគខាងកើតនៃនគរ ដោយប្រើរបៀបគ្រប់គ្រងតាមបែបរាជវង្សថាង។
មិនយូរប៉ុន្មាន យេលីតឺកួងក៏បានឱកាលពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនចូលភូមិភាគកណ្ដាល។ ឆ្នាំគ.ស ៩៣៦ ឈីតាន់បោះដៃចូលជួយស៊ឺជិងថាងផ្ដួលរំលំរាជវង្សហូវថាង (មួយក្នុងចំណោមប្រាំរាជវង្ស) ស្ថាបនានគរហូវជិនដោយបានទទួលដែនដីតំបន់ហឺប៉ិយនិងសានស៊ី ១៦ ស្រុក (បច្ចុប្បន្នមានដូចជា ប៉េកាំងនិងតាថុង) រួមទាំងបណ្ដាការប្រចាំឆ្នាំជាការតមស្នង។ តែពេលស៊ឺជិងថាងស្លាប់ អ្នកបន្ដរាជបល្ល័ង្ករបស់ស៊ឺជិងថាងចង់បានឯករាជ្យ កងទ័ពឈីតាន់ក៏វាយចូលរាជធានីខៃហ្វឺង ផ្ដួលរំលំរាជវង្សហូវជិនបានសម្រេច តែដោយសារកងទ័ពឈីតាន់មិនបានរៀបចំកងស្បៀងជួយពីក្រោយ ទើបទាហានចាំបាច់ចេញប្លន់ដណ្ដើមស្បៀងពីប្រជាជនតាមផ្លូវដែលធ្វើដំណើរ ជាហេតុធ្វើឲ្យប្រជាជនងើបបះបោរប្រឆាំងយ៉ាងចាស់ដៃវិញ កងទ័ពឈីតាន់បានត្រឹមដកថយត្រឡប់ទៅភូមិភាគខាងជើងវិញ។
ចរន្ដដណ្ដើមអំណាចនយោបាយ
ឆ្នាំគ.ស ៩៤៧ ក្នុងពេលដងទ័ពត្រឡប់ទៅភូមិភាគខាងជើងវិញ យេលីតឺកួងស្លាប់យ៉ាងទាន់ហន់នៅហឺប៉ិយ ខណៈដែលកងទ័ពពុំអាចខ្វះមេដឹកនាំបាន ដូច្នេះទើបបណ្ដាមេទ័ពលើកយេលីរួន បុត្រារបស់យេលីធូអ៊ីរជ្ជទាយាទអង្គមុន ដែលរួមចម្បាំងក្នុងជួរកងទ័ពជាមួយគ្នាឡើងជាមេទ័ព ទ្រង់ព្រះនាមថា លៀវស៊ឺចុង (ឆ្នាំគ.ស ៩៤៧-៩៥១)
តែក្នុងរាជសំណាក់លៀវ ស៊ូលីថៃហៅដែលគាំទ្រលីហ៊ូ ប្អូនប្រុសរបស់យេលីតឺកួងជាអ្នកបន្ដរាជបល្ល័ង្ក ពេលជ្រាបដំណឹងក៏បញ្ជូនលីហ៊ូនាំទ័ពមកដណ្ដើមអំណាចមកវិញ តែលីហ៊ូបរាជ័យ ទើបទាំងពីភាគីត្រូវងាកមកចរចាគ្នា។
ចុងក្រោយថ្វីបើទាំងពីរភាគីសម្រេចឲ្យទាយាទនៃទាំងពីរខ្សែស្រឡាយឆ្លាស់គ្នាឡើងធ្វើជាមេដឹកនាំ ដោយស៊ូលីថៃហៅព្រមទទួលឲ្យ “ក្មួយប្រុស” លៀវស៊ឺចុងគ្រងរាជ្យបន្ដ។ តែចរន្ដការដណ្ដើមអំណាចផ្ទៃក្នុងរាជសំណាក់លៀវនៅមិនទាន់រលត់អស់ទេ លៀវស៊ឺចុងប្រើច្បាប់ធ្ងន់ធ្ងរក្នុងការកម្ចាត់សត្រូវនយោបាយដោយដាច់ខាត ទាំងផ្ដល់ការជួយជ្រោមជ្រែងជនជាតិហានយ៉ាងច្រើន បង្កការមិនពេញចិត្ដចំពោះមន្ដ្រីជាន់ខ្ពស់របស់ជនជាតិខ្លួន ជាហេតុធ្វើឲ្យមានគំនិតចង់ផ្ដួលរំលំរាជបល្ល័ង្កជាច្រើនលើក តែចុងក្រោយត្រូវបង្ក្រាបរាបទាបអស់។
រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៩៥១ រាជវង្សហូវចូវឡើងជំនួសរាជវង្សហូវហាន លិវឆុងទាយាទរាជវង្សហូវហានបំបែកខ្លួនចេញស្ថាបនានគរប៉ើយហាន ក្រោយមកងាកមកស្វាមីភក្ដិចំពោះរាជវង្សលៀវ ដើម្បីសុំឲ្យនគរលៀវបញ្ជូនទ័ពមកជួយការពារ។ លៀវស៊ឺចុងគិតចង់ឆ្លៀតឱកាសនេះវាយចូលភូមិភាគកណ្ដាលម្ដងទៀត ទើបនាំកងទ័ពចុះមកភូមិភាគខាងត្បូង តែក្នុងពេលធ្វើដំណើរកើតហេតុក្បត់គ្នា។ លៀវស៊ឺចុងត្រូវលួចធ្វើឃាត។ ក្រោយពេលបង្ក្រាបក្រុមក្បត់បានហើយ មេទ័ពទាំងឡាយនាំគ្នាលើយេលីជិង បុត្ររបស់យេលីតឺកួងឡើងជា លៀវមូចុង ជាក្សត្រអង្គបន្ត។​
លៀវមូចុង (ឆ្នាំគ.ស ៩៥១-៩៦៩) ថ្វីបើឡើងគ្រងរាជ្យ តែផ្ទៃក្នុងនៅមានការដណ្ដើមអំណាចរវាងបងប្អូន កើតមានចលាចលនិងការបោសសម្អាតសត្រូវផ្នែកនយោបាយជាច្រើនលើក។ ការគ្រប់គ្រងផ្ទៃក្នុងបរាជ័យ ប្រទេសជាតិចុះទន់ខ្សោយ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា ភូមិភាគកណ្ដាលកើតការផ្លាស់ផែនដី រាជវង្សសុង ចូលមកជំនួសរាជវង្សហូវចូវ សុងថៃជូចៅខួងអ៊ិនឃើញឱកាសបង្រួបបង្រួមផែនដីភាគខាងត្បូងមុន លុះពេលក្រោយមកម្ដងទៀត ស្ថានការណ៍ភូមិភាគខាងជើងក៏ប្រែប្រួលអស់។
សន្ធិសញ្ញាសន្ដិភាព
ឆ្នាំគ.ស ៩៦៩ លៀវមូចុងត្រូវគេលបធ្វើឃាត។ យេលីសៀន បុត្រារបស់លៀវស៊ឺចុងមកពីខ្សែរជ្ជទាយាទអង្គច្បងឡើងគ្រងរាជ្យបល្ល័ង្ក ទ្រង់ព្រះនាមថា លៀវជិងចុង (ឆ្នាំគ.ស ៩៦៩-៩៨២)។ ចាប់ពីពេលនេះតទៅ រហូតដល់រជ្ជកាលស្ដេចលៀវសឺងចុង (ឆ្នាំគ.ស ៩៨៣-១០៣១) ពេលឆ្លងកាត់បដិវត្ដន៍ដ៏ធំមួយ ប្ដូរសង្គមឆ្ពោះទៅរកវប្បធម៌បែបហាន ក៏ចូលដល់យុគមាសនៃរាជវង្សលៀវ។
ពេញមួយរជ្ជកាលស្ដេចលៀវជិងចុងមានសុខភាពចុះខ្សោយ ទើបសៀវហងហៅចូលគ្រប់គ្រងរាជកិច្ចជំនួសទាំងអស់។ ឆ្នាំគ.ស ៩៧៩ សុងថៃចុងនៃរាជវង្សសុងបញ្ចូលប៉ើយហានចូលជាដែនដីរបស់ខ្លួនបានសម្រេច។ ក្រោយមកមិនយូរ លៀវជិងចុងសុគត់ បុត្រាវ័យ ១២ វស្សាយេលីឡុងស៊ី ឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដ ទ្រង់ព្រះនាមលៀវសឺងចុង។ ក្រោមការមើលថែរបស់សៀវថៃហៅ (ឆ្នាំគ.ស ៩៥៣-១០០៩) ក្នុងកំឡុងពេលនេះ រាជវង្សសុងនិងរាជវង្សលៀវវាយប្រយុទ្ធគ្នាជាច្រើនលើក តែមិនអាចយកឈ្នះគ្នាបាន។ សង្គ្រាមក្នុងកំឡុងពេលខាងលើ ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅតាមរយៈតំណាលវីរកម្មដ៏ល្បីល្បាញរបស់មេទ័ពត្រកូលយ៉ាង។
ឆ្នាំគ.ស ៩៩០ ដែនដីភាគខាងលិច (ខេត្ដសានស៊ីបច្ចុប្បន្ន) កើតអាណាចក្រថ្មីស្ថាបនាឡើងក្នុងនាម ស៊ីសៀ ដោយលីជីឆៀន (ឆ្នាំគ.ស ៩៦៣-១០០៤) ** ចងសម្ព័ន្ធជាមួយរាជវង្សលៀវ។ រាជវង្សសុងត្រូវប្រឈមនឹងការរុករានពីសត្រូវចំនួនពីរទិស។ លុះដល់ឆ្នាំគ.ស ១០០៤ ក្រោយពេលធ្វើសង្គ្រាមម្ដងហើយម្ដងទៀត រាជវង្សសុងខាងជើងនិងរាជវង្សលៀវក៏ធ្វើសន្ធិសញ្ញាសន្ដិភាពនៅឆានយួន (បច្ចុប្បន្នគឺក្រុងភូយ៉ាងខេត្ដហឺណាន) ដោយរាជវង្សសុងខាងជើងព្រមបញ្ជូនសួយសារអាករឲ្យរាជវង្សលៀវរៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីប្ដូរជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងមិនឲ្យរាជវង្សលៀវលើកកងទ័ពមកប្លន់រាស្ដ្រនៅតាមតំបន់ជាដែនភាគខាងជើងទៀត ខណៈដែលរាជវង្សសុងខាងជើងក៏ត្រូវព្រមលះបង់មហិច្ឆតាដណ្ដើមក្រុងប៉េកាំងនិងតាថុងដែលបាត់បង់រួចទៅហើយ។ សន្ធិសញ្ញាខាងលើនាំមកនូវសន្ដិភាពជូនដែនដីភាគខាងជើងរយៈពេលជាងមួយរយឆ្នាំ ជាកត្ដាជម្រុញឲ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច សង្គមនិងការលាយផ្សំរវាងវប្បធម៌ជនជាតិនិងដែនដីភូមិភាគកណ្ដាលនាពេលក្រោយមកទៀត។
ដំណើរឆ្ពោះទៅរកការរលំរលាយ
ឆ្នាំគ.ស ១០០៩ ក្រោយពេលសៀវថៃហៅទម្លាក់ដៃចោលភារកិច្ចទាំងអស់ ដោយប្រគល់អំណាចឲ្យទៅលៀវស៊ឺងចុង ក្រោយមកមិនយូរសុគត់ លៀវស៊ឺចុងគ្រប់គ្រងនគរលៀវបន្ដរហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ១០៣១ ក៏សុគត់ ជាសម័យកាលដែលរាជវង្សលៀវចម្រើនរុងរឿងដល់កម្រិតកំពូល សភាពសង្គមចម្រើនតាមតម្រុយអរិយធម៌របស់ជនជាតិហានយ៉ាងបរិបូរណ៍។ រជ្ជកាលស្ដេចលៀវស៊ិងចុង និងលៀវតៅចុង ក្នុងសម័យក្រោយមកកើតការដណ្ដើមអំណាចផ្ទៃក្នុងរាជសំណាក់លៀវជាបន្ដបន្ទាប់។
លុះដល់ឆ្នាំគ.ស ១០៧៥ ក្រោយការបង្កចលាចលរបស់យេលីអ៊ីស៊ិន ជាមួយចាងសៀវចៀ  រជ្ជទាយាទត្រូវបានប្រហារ កើតការបោសសម្អាតសត្រូវនយោបាយជាទ្រង់ទ្រាយធំ ប្រទេសជាតិស្ថិតក្នុងសភាពរង្គោះរង្គើយ៉ាងខ្លាំង ក្រុមជនជាតិភាគខាងជើងនាំគ្នាងើបបះបោរបង្កចលាចលជាបន្ដបន្ទាប់ ទ្រព្យសម្បត្ដិក្នុងព្រះរាជ្យឃ្លាំងនិងកម្លាំងទាហានត្រូវបាត់បង់ដោយសារការបង្ក្រាបចលនាក្បត់។
រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ១១០១ លៀវតៅចុងធ្លាក់ខ្លួនឈឺសុគត់ ធៀនចួទី ឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដ។ ខណៈនោះកងកម្លាំងរបស់ជនជាតិនីចឺន ដែលនៅតាមជាយដែននគរលៀវ ក្រោមការដឹកនាំរបស់វ៉ាន់យៀនអាគូតា មានកម្លាំងរឹងមាំឡើង បង្កចលាចលឡើងនៅដែនដីប៉ហៃភាគខាងកើតនៃនគរលៀវ។ ក្រោយពេលយកឈ្នះទ័ពលៀវដែលបញ្ជូនមកបង្ក្រាបបានហើយ អាគូតាក៏ស្ថាបនានគរជិនឬគិម ឡើងក្នុងឆ្នាំគ.ស ១១១៥។  ក្រោយមកវាយដណ្ដើមយកដែនដីនគរលៀវត្រើយខាងកើត និងក្រុងសំខាន់របស់នគរលៀវរហូតបានទាំងអស់ (រួមទាំងប៉េកាំងនិងតាថុង)។ ធៀនចួទីបានគេចខ្លួនទៅភាគខាងលិច តែចុងក្រោយត្រូវចាប់ខ្លួនបាន រាជ្យវង្សលៀវត្រូវរលំរលាយ។
* ឈ្មោះនគរនិងឈ្មោះរាជវង្សជាឈ្មោះតែមួយ តែមានការផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះជាច្រើនលើក ដូចជា ក្នុងឆ្នាំគ.ស ៩៣៨ ឈីតាន់ស្ថាបនាដែនដី ១៦ ស្រុកដែលបានទទួលដោយដាក់ឈ្មោះថា តាលៀវ ឆ្នាំគ.ស ៩៤៧ ផ្ដួលរំលំរាជវង្សហូវជិនស្ថាបនាតាលៀវឡើងនៅក្រុងខៃហ្វឺ ក្រោយមកឆ្នាំគ.ស ៩៨៣ ប្រើឈ្មោះឈីតាន់ ដល់ឆ្នាំគ.ស ១០៦៦ ត្រឡប់មកប្រើឈ្មោះនគរលៀវម្ដងទៀត។
** ជាជនជាតិតាំងសៀង លីជីឆៀន ជាឈ្មោះក្នុងភាសាហាន ប្រើត្រកូលតាមរាជវង្សនៅភូមិភាគកណ្ដាលដើម្បីសម្ដែងភក្ដីភាព ក្រោយមកប្ដូរមកជាត្រកូលចៅ តាមរាជវង្សសុង។
ខេត្តវាំងចាស់
ខេត្តវាំងចាស់ ជាខេត្តនៅ សម័យលង្វែក និងសម័យឧដុង្គ។ ដែលជាបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុង ភូមិវាំងចាស់ ឃុំវាំងចាស់ ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។
ស្ទីម (សេវាកម្ម)
Steam គឺជាសេវាកម្មចែកចាយឌីជីថលហ្គេមវីដេអូដោយ Valve វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាអតិថិជនសូហ្វវែរតែឯងនៅខែកញ្ញា ២០០៣ ដែលជាវិធីមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនវ៉ាស៊ីនតោនដើម្បីផ្តល់ជូននូវការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដោយស្វ័យប្រវត្តិសម្រាប់ហ្គេមរបស់ពួកគេហើយបានពង្រីកបន្ថែមនូវហ្គេមពីអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយភាគីទីបី។ ស្ទីមក៏បានពង្រីកខ្លួនទៅជាហាងអ៊ីនធឺណេតតាមអ៊ីនធឺរណែតនិងតាមហាងអ៊ីនធឺណេតចល័តផងដែរ។ ស្ទីមផ្តល់ជូនការគ្រប់គ្រងសិទ្ធិឌីជីថល (ឌី។ ឌី។ អេស) ការបង្ហោះម៉ាស៊ីនមេការផ្សាយវីដេអូនិងសេវាកម្មបណ្តាញសង្គម។ វាក៏ផ្តល់ឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់នូវការតំឡើងនិងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពនៃហ្គេមដោយស្វ័យប្រវត្តិនិងលក្ខណៈសហគមន៍ដូចជាបញ្ជីមិត្តភក្តិនិងក្រុមការផ្ទុកពពកនិងសំលេងនិងការជជែកនៅក្នុងហ្គេម។
សូហ្វវែរផ្តល់ជូននូវចំណុចប្រទាក់ការសរសេរកម្មវិធីដែលអាចប្រើបានដោយសេរី (ហៅកាត់ថាភីអេស) ដែលអ្នកអភិវឌ្ឍន៍អាចប្រើដើម្បីបញ្ចូលមុខងាររបស់ស្ទីមជាច្រើនទៅក្នុងផលិតផលរបស់ពួកគេរួមទាំងសមិទ្ធិផលក្នុងហ្គេមការបង្កើតមីក្រូវ៉េវនិងគាំទ្រមាតិកាដែលបង្កើតដោយអ្នកប្រើប្រាស់តាមរយៈសិក្ខាសាលាចំហាយ។ ទោះបីជាត្រូវបានបង្កើតដំបូងសម្រាប់ប្រើនៅលើប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការម៉ៃក្រូសូហ្វវីនដូកំណែសម្រាប់ម៉ាយអូអេសនិងលីនុចក្រោយមកត្រូវបានចេញផ្សាយ។ កម្មវិធីទូរស័ព្ទក៏ត្រូវបានចេញផ្សាយសម្រាប់ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ iOS, ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ Android និង Windows Phone ក្នុងឆ្នាំ 2010 ។ វេទិកានេះក៏ផ្តល់ជូននូវជម្រើសតូចៗនៃមាតិកាផ្សេងទៀតរួមមានផ្នែកទន់ការរចនាផ្នែករឹងបទភ្លេងហ្គេមសត្វនិងខ្សែភាពយន្ត។
វេទិកាចំហាយគឺជាវេទិកាចែកចាយឌីជីថលធំបំផុតសម្រាប់ហ្គេមកុំព្យូទ័រដែលកាន់កាប់ប្រហែល ៧៥% នៃទីផ្សាក្នុងឆ្នាំ ២០១៣។ នៅឆ្នាំ ២០១៧ អ្នកប្រើប្រាស់ទិញហ្គេមតាមរយៈ Steam មានចំនួនសរុបប្រមាណ ៤,៣ ពាន់លានដុល្លារដែលតំណាងឱ្យយ៉ាងហោចណាស់ ១៨% នៃការលក់ហ្គេមកុំព្យូទ័រទូទាំងពិភពលោក។ នៅឆ្នាំ ២០១៩ សេវាកម្មនេះមានជាង ៣៤.០០០ ហ្គេមដែលមានអ្នកប្រើប្រាស់សកម្មជាង ៩៥ លាននាក់ប្រចាំខែ។ ភាពជោគជ័យរបស់ឡចំហាយបាននាំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍនៃខ្សែអេកូស័រម៉ាស៊ីនចំហាយដែលរួមមានប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការចំហាយអេសអេសនិងឧបករណ៍បញ្ជាចំហាយ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្នែកទន់
ជើងកាមេរ៉ា
​​ជើងកាមេរ៉ា
ជើងកាមេរ៉ាគឺជាស៊ុមជើងបីដែលអាចចល័តបាន, ប្រើជាវេទិកាមួយសម្រាប់គាំទ្រដល់ទម្ងន់និងការរក្សាបាននូវស្ថេរភាពនៃវត្ថុមួយចំនួនផ្សេងទៀត។ ជើងកាមេរ៉ាផ្ដល់នូវស្ថេរភាពប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងធ្លាក់ចុះនិងកងកម្លាំងផ្ដេកនិងអ័ក្សផ្ដេកអំពីចលនា។ ទីតាំងនៃជើងបីឆ្ងាយពីមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ឈរនេះអនុញ្ញាតឱ្យអានុភាពល្អប្រសើរជាងមុនសម្រាប់ជើងកាមេរ៉ាទប់ទល់នឹងការកងកម្លាំងនៅពេលក្រោយ។ thumb | ding ពីចុង [[រាជវង្សសៀ]]
​​ការប្រើវប្បធម៍
ប្រទេសជាច្រើនរួមទាំងប្រជាជនសម័យបុរាណ ចិន និង ប្រទេសក្រិក, ប្រើជាគ្រឿងលំអជើងកាមេរ៉ា, ពានរង្វាន់, អាសនៈថ្វាយយញ្ញបូជានាវាចម្អិនអាហារឬខ្ទះនិងគ្រឿងស្មូនសេរ៉ាមិចតុបតែង។ គ្រឿងស្មូនជើងកាមេរ៉ាផ្នែកមួយនៃបង្គុំបុរាណវិទ្យានៅប្រទេសចិនចាប់តាំងពីវប្បយុគថ្មរំលីងដំបូងបំផុតនៃ Cishan និង Peiligang នៅថ្ងៃទី 7 និងសហវត្សទី 8 មុនគ.ស ជើងកាមេរ៉ាគ្រឿងបូជាបានរកឃើញក្នុងការប្រើប្រាស់នៅ បុរាណ ចិន ជាធម្មតាការដាក់បញ្ចូលក្នុងទង់ដែងប៉ុន្តែពេលខ្លះបានលេចមុខនៅក្នុងសំណុំបែបបទសេរ៉ាមិច ពួកគេជាញឹកញាប់ត្រូវបានសំដៅដល់ថាជា«  វិញ Ding "និងជាធម្មតាមានជើងបីប៉ុន្តែក្នុងការប្រើប្រាស់មួយចំនួនដែលមានជើងបួន។ ប្រទេសចិនបានប្រើជើងកាមេរ៉ាគ្រឿងបូជាជានិមិត្តរូបក្នុងសម័យទំនើបដូចជានៅក្នុងឆ្នាំ 2005 នៅពេលដែល "ជាតិយូនីធីជើងកាមេរ៉ា" ធ្វើពីសំរិទ្ធត្រូវបានបង្ហាញដោយរដ្ឋាភិបាលចិនកណ្តាលរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅភាគពាយព្យរបស់ប្រទេសចិន  តំបន់ស្វយ័តស៊ីជាំងអ៊ុយហ្គ័រ ដើម្បីសម្គាល់ ថ្ងៃខួបកំណើតទីហាសិបរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការលះបង់ការឯកភាពជានិមិត្តសញ្ញានាវាប្រពៃណីចិន នៅក្នុងប្រទេសក្រិកបុរាណ, ជើងកាមេរ៉ាត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ដើម្បីគាំទ្រដល់ lebes ឬខ្ទះពេលខ្លះសម្រាប់ចម្អិនអាហារនិងការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតដូចជា vases ការគាំទ្រ។
​​ប្រើប្រាស់
ជើងកាមេរ៉ាត្រូវបានប្រើសម្រាប់ទាំងចលនានិងនៅតែថតរូបដើម្បីទប់ស្កាត់ចលនាកាមេរ៉ានិងផ្តល់នូវស្ថេរភាព។ ពួកគេគឺជាការចាំបាច់ជាពិសេសនៅពេលមានល្បឿនយឺតប៉ះពាល់កំពុងត្រូវបានគេធ្វើឡើង, ឬនៅពេលដែលកែវយឹតត្រូវបានប្រើ, ដែលជាចលនាកាមេរ៉ាណាមួយខណៈពេលដែលល្បឿននេះគឺបើកចំហនឹងបង្កើតបានជារូបភាពព្រិល។ ក្នុងសរសៃដូចគ្នានេះដែរពួកគេកាត់បន្ថយការ អ្រងួនកាមេរ៉ា, ហើយដូច្នេះជាឧបករណ៍ក្នុងការសម្រេចបានជាអតិបរមា មុតស្រួច ។ ជើងកាមេរ៉ាគឺជាប្រយោជន៍ក្នុងការសម្រេចស៊ុមច្បាស់លាស់នៃរូបភាព, ឬនៅពេលដែលរូបភាពច្រើនជាងមួយត្រូវបានធ្វើឡើងនៃកន្លែងកើតហេតុដូចគ្នានេះ, ឧទាហរណ៍នៅពេលចែកការប៉ះពាល់ផងដែរ។ ការប្រើប្រាស់ជើងកាមេរ៉ាអាចអនុញ្ញាតឱ្យមានវិធីសាស្រ្តការគិតគូរបន្ថែមទៀតដើម្បីថតរូប។ ចំពោះហេតុផលនេះ, ជើងកាមេរ៉ានៃការតម្រៀបមួយចំនួនគឺជាញឹកញាប់ចាំបាច់សម្រាប់ថតរូបដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈ។ ទាក់ទងទៅនឹងខ្សែភាពយន្ត / វីដេអូ, ការប្រើប្រាស់ជើងកាមេរ៉ានេះផ្តល់នូវស្ថេរភាពនៅក្នុងការបាញ់មួយព្រមទាំងកម្ពស់ដែលអ្នកចង់បានជាក់លាក់។ ការប្រើប្រាស់ជើងកាមេរ៉ាក្នុងភាពយន្ត / វីដេអូមួយនេះគឺជាញឹកញាប់ជាជម្រើសប្រកបដោយការច្នៃប្រឌិតរបស់នាយក។
​​ស្ទង់
ជើងកាមេរ៉ាអង្កេតរបស់គឺជាឧបករណ៍ប្រើដើម្បីគាំទ្រដល់ការណាមួយនៃចំនួននៃឧបករណ៍ស្ទង់ដូចជា theodolite របស់ ស្ថានីយ៍សរុប របស់ កម្រិត មួយឬឆ្លងកាត់។
​​ប្រើប្រាស់
ជើងកាមេរ៉ានេះត្រូវបានដាក់នៅក្នុងទីតាំងដែលជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានត្រូវការ។ អង្កេតនេះនឹងចុចចុះនៅលើវេទិកាជើងដើម្បីសុវត្ថិភាពការពារជើងនៅក្នុងដីឬដើម្បីបង្ខំជើងទៅទីតាំងទាបមួយនៅលើមិនស្មើគ្នាចិញ្ចើមផ្លូវសម្គាល់ pock ។ ប្រវែងជើងត្រូវបានកែតម្រូវទៅយកក្បាលជើងកាមេរ៉ានេះទៅកម្ពស់ងាយស្រួលនិងធ្វើឱ្យវាមានកម្រិតប្រហែល។ ពេលដែលជើងកាមេរ៉ានេះត្រូវបានដាក់និងមានសុវត្ថិភាព, ឧបករណ៍នេះត្រូវបានដាក់នៅលើក្បាល។ នេះវីសម៉ោនត្រូវបានរុញឡើងនៅក្រោមឧបករណ៍នេះដើម្បីចូលរួមនៅមូលដ្ឋានរបស់និងឧបករណ៍តឹងនៅពេលដែលឧបករណ៍ screwed នេះគឺនៅក្នុងទីតាំងត្រឹមត្រូវ។ ផ្ទៃផ្ទះល្វែងក្បាលជើងកាមេរ៉ានេះត្រូវបានគេហៅថាចានជើងនិងត្រូវបានប្រើដើម្បីគាំទ្រដល់ការលៃតម្រូវនៃឧបករណ៍ជើងនេះ។ ដាក់ជើងកាមេរ៉ានិងឧបករណ៍បានយ៉ាងច្បាស់ណាស់ជាងមួយសញ្ញាបានបង្ហាញនៅលើដីឬគោលតម្រូវឱ្យមានការបច្ចេកទេសដែលមានហួសពីវិសាលភាពនៃអត្ថបទនេះ។
​​សំណង់
ជើងកាមេរ៉ាទំនើបជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់ពីអាលុយមីញ៉ូមទោះបីជាឈើនៅតែត្រូវបានប្រើសម្រាប់ជើង។ ជើងគឺអាលុយមីញ៉ូជាមួយនឹងចំណុចទាំងដែកថែបមានចុងឬដែកថែប។ វីសម៉ោនជាញឹកញាប់គឺលង្ហិនឬលង្ហិននិងប្លាស្ទិច។ នេះគឺប្រហោងវីសម៉ោនដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យបណ្ដាញទឹកអុបទិកដែលនឹងត្រូវបានគេមើលចំនួនតាមរយៈវីសនេះ។ កំពូលខ្សែស្រឡាយជាធម្មតាត្រូវបានជាមួយនឹង 5/8 "X 11 TPI ខ្សែស្រឡាយវីស។ វីសត្រូវបានប្រារព្ធឡើងដើម្បីម៉ោនរបស់ប្រធាន underside ដោយមួយជើងកាមេរ៉ាចលនដៃ។ នេះអនុញ្ញាតឱ្យផ្លាស់ប្តូរវីសទៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងរយៈពេលត្រូវការបើកក្បាលរបស់នេះ។ ជើងគឺមាន ភ្ជាប់ទៅនឹងក្បាលជាមួយវីលៃតម្រូវដែលជាធម្មតាត្រូវបានរក្សាទុកតឹងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យជើងដែលត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរជាមួយនឹងការបន្តិចនៃការតស៊ូមួយ។ ជើងគឺមានពីរផ្នែកមួយ, ជាមួយនឹងផ្នែកខាងក្រោមមានសមត្ថភាពក្នុងការកែវពង្រីកដើម្បីលៃតម្រូវប្រវែងនៃជើងឱ្យសមនឹងដី ។ អាលុយមីញ៉ូឬដែក ភ្លាត់រអិលរួម បានជាមួយវីសការរឹតបន្តឹងដែលមាននៅខាងក្រោមនៃជើងខាងលើនេះទៅកាន់ផ្នែកខាងក្រោមនៅក្នុងកន្លែងនិងជួសជុលប្រវែង។ ខ្សែស្មាត្រូវបាន affixed ជាញឹកញាប់ទៅជើងកាមេរ៉ានេះដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានភាពងាយស្រួលនៃការដឹក ឧបករណ៍នៅលើតំបន់ដែលត្រូវបានស្ទង់មតិ។
​​តារាវិទ្យា
នេះគឺតារាសាស្រ្តឈរជើងកាមេរ៉ាជើងជាបីរឹងមាំប្រើដើម្បីគាំទ្រដល់កែវយឺតឬកែវយឹត, ទោះបីជាពួកគេអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីគាំទ្រដល់ម៉ាស៊ីនថតដែលបានភ្ជាប់ឬឧបករណ៍ចំបង។ នេះជើងកាមេរ៉ាតារាសាស្រ្តជាធម្មតាត្រូវបានបំពាក់ជាមួយនឹង altazimuth ឬ អេក្វាទ័រម៉ោន ដើម្បីជួយក្នុងការតាមដានសាកសពសេឡេស្ទាល​ ចាងហ្វាងការផ្សាយ = សកលថ្ងៃនេះ | ចំណងជើង = កែវពង្រីកនិងជើងកាមេរ៉ា
ភាសាស៊ែប៊ី
ស៊ែប៊ី ( српски / srpski, pronounced [sr̩̂pskiː] ) គឺជាប្រភេទស្តង់ដារ នៃភាសាស៊ែបូ-ក្រូអាត ដែលប្រើជាចម្បងដោយជនជាតិស៊ែប៊ី ។    វាជាភាសាផ្លូវការ និងជាភាសាជាតិរបស់ស៊ែប៊ី ដែលជាភាសាផ្លូវការមួយក្នុងចំណោមភាសាផ្លូវការទាំងបីរបស់ បូស្នៀ និងហឺហ្សេហ្គោ វីណា និងជាសហមន្ត្រីនៅ ម៉ុងតេណេហ្គ្រោ និង កូសូវ៉ូ ។  វាជាភាសាជនជាតិភាគតិចដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅក្នុង ប្រទេសក្រូអាត ម៉ាសេដូនៀខាងជើង រូម៉ានី ហុងគ្រី ស្លូវ៉ាគី និង សាធារណរដ្ឋឆេក ។
ជើងកាមេរ៉ា
​​មន្ទីរពិសោធន៍
ជើងកាមេរ៉ាមន្ទីរពិសោធន៍គឺជាការចល័ត, ឧបករណ៍វេទិកាមួយជើងបីដែលជាធម្មតាត្រូវបានធ្វើឡើងដែលជាការដូចជាដែកទំងន់ស្រាល ដែកអ៊ីណុក និង អាលុយមីញ៉ូ ដូច្នេះវាអាចត្រូវបានផ្លាស់ទីងាយស្រួលនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ ការប្រើប្រាស់ចម្បងគឺដើម្បីគាំទ្រឬកាន់ដកនិងកែវពិសោធន៍ក្នុងអំឡុងពេលពិសោធន៍។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: សមាសភាគកាំភ្លើងដៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ឧបករណ៍ថតរូប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ឧបករណ៍
ភាសាស៊ែប៊ី
ភាសាស៊ែប៊ីជាភាសាស្តង់ដារអឺរ៉ុបតែមួយគត់ដែលអ្នកនិយាយមាន មុខងារ ពេញលេញ, ដោយប្រើទាំងអក្សរ ស៊ីរីលីក និង ឡាតាំង ។ អក្ខរក្រមស៊ីរីលីក របស់ស៊ែប៊ី ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨១៤ ដោយអ្នកភាសាស៊ែប៊ី លោក វ៉ុក ការ៉ាជីក ដែលបានបង្កើតវាដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ សូរសព្ទ ។ អក្ខរក្រមឡាតាំងប្រើសម្រាប់ស៊ែប៊ី ( latinica ) ត្រូវបានរចនាឡើងដោយអ្នកភាសាក្រូអាត លូដេវីតកាយ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៣០ ដោយផ្អែកលើប្រព័ន្ធឆេក ជាមួយនឹងទំនាក់ទំនង ក្រាហ្វិច-ទូរស័ព្ទ ពីមួយទៅមួយ រវាង អក្សរសាស្ត្រស៊ីរីលីក និង ឡាតាំំង ដែលបណ្តាលឱ្យមានប្រព័ន្ធស្របគ្នា។
ស៊ីនហ្សូ អាបេ
ស៊ីនហ្សូ អាបេ (安倍 晋三, Abe Shinzō; ២១ កញ្ញា ១៩៥៤–៨ កក្កដា ២០២២) គឺជាអ្នកនយោបាយជប៉ុនមួយរូបដែលធ្លាប់បានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន និងប្រធានគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីពីឆ្នាំ២០០៦ ដល់ឆ្នាំ២០០៧ ហើយម្តងទៀតពីឆ្នាំ២០១២ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២០។ លោក​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ដែល​កាន់កាប់​អំណាចបាន​យូរ​ជាងគេបំផុតនៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជប៉ុន។ លោកអាបេ​ក៏​ធ្លាប់​បម្រើការ​ជា​ប្រធាន​គណៈរដ្ឋមន្ត្រីពីឆ្នាំ២០០៥ ដល់ឆ្នាំ២០០៦ ក្រោមលោកជុនអ៊ិឈិរ៉ូ ខូអ៊ិហ្ស៊ឹមិផងដែរ ហើយជា​មេ​ដឹក​នាំបក្សប្រឆាំងមួយ​រយៈពេល​ខ្លី​នៅ​​អំឡុង​ឆ្នាំ២០១២។
លោក​អាបេបាន​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​សមាជិក​សភាតំណាងរាស្រ្ត​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​ 1993​ លោក​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​ប្រធាន​ខុទ្ទកាល័យ​ដោយលោកជុនអ៊ិឈិរ៉ូ ខូអ៊ិហ្ស៊ឹមិ​ នាយករដ្ឋមន្ត្រីក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2005 មុន​នឹង​ជំនួស​លោកជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី និងប្រធានគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2006 លោកត្រូវបានបញ្ជាក់ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីជាបន្តបន្ទាប់ដោយវគ្គពិសេសរបស់រដ្ឋសភា ក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីក្មេងជាងគេក្រោយសង្គ្រាមរបស់ជប៉ុន​ ហើយអ្នកដំបូងដែលបានកើតក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ លោកអាបេ​បាន​លាលែង​ពី​តំណែង​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រោយ​កាន់​តំណែង​បាន​មួយ​ឆ្នាំ ដោយសារតែផលវិបាកផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្តពីដំបៅ​រលាក​ពោះវៀន ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីគណបក្សរបស់លោកបានចាញ់ការបោះឆ្នោតសភានៅឆ្នាំនោះ លោកត្រូវបានជំនួសដោយយ៉ាស៊ុអុ ហ្វុគុដា ដែលបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេក្នុងចំណោមនាយករដ្ឋមន្ត្រីទាំង 5 ដែលម្នាក់ៗខកខានមិនបានកាន់តំណែងលើសពី 16 ខែ។
នៅថ្ងៃទី 8 ខែកក្កដា លោកអាបេស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងណារ៉ាភាគខាងត្បូង ដើម្បីប្រយុទ្ធដើម្បីផលប្រយោជន៍នៃការរត់ការសម្រាប់សភាជាន់ខ្ពស់របស់ប្រទេសជប៉ុន។លោកអាបេត្រូវបានគេធ្វើឃាតដោយកាំភ្លើងនៅថ្ងៃទី ៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២២ នៅពេលថ្លែងសុន្ទរកថាយុទ្ធនាការនៅទីក្រុងណារ៉ា
លោកកំពុងថ្លែងសុន្ទរកថានៅពេលដែលគាត់ត្រូវបានបាញ់ដោយអ្នកបាញ់ប្រហារ - អាយុ ៤១ ឆ្នាំដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាបុគ្គលពីមុនមកពីកងកម្លាំងស្វ័យការពារជប៉ុនដែលស្រដៀងនឹងកងទ័ពជើងទឹក។
យោងតាម ​​NHK និងរបាយការណ៍ព័ត៌មានផ្សេងទៀត ជនសង្ស័យបាននិយាយថា លោកមាន "ខកចិត្តនឹងលោកអាបេ" ប៉ុន្តែមិនមានអ្វីទាក់ទងនឹងអារម្មណ៍នយោបាយ
ឯកសារយោង
Shinzo Abe: The legacy of Japan's longest-serving PM​ BBC news. 8 July 2020
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន
RHM Album (CD Vol.20)
RHM Album (CD Vol.20) គឺជា Collection Album របស់តារាចម្រៀងរស្មីហង្សមាស ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស CD Vol.20 ឆ្នាំ 1996 ។
ឃុំព្រែកខ្សាយ ក
=រដ្ឋបាល= មាន ១៨ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៤៦
ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទូទៅ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១ ខែ​កញ្ញា ១៩៤៥ ។ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យបានទទួលអាសនៈចំនួន ៥០ ក្នុងចំណោមអាសនៈចំនួន ៦៧ ជាមួយនឹងចំនួនអ្នកទៅបោះឆ្នោតប៉ាន់ស្មានថាមានចំនួន ៦០% ។
ឃុំព្រៃថ្នង
( Prey Thnang Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត មាន  ០៥ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត
វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត (VB.NET) គឺជាភាសាកម្មវិធីគណនូបករណ៍តម្រង់វត្ថុ (object) ដែលបានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការវិវត្តនៃវីហ្សួលបេហ៊្សិកសម័យមុន (VB) ដែលធ្វើបូរណកម្មលើក្របខណ្ឌ.ណេត។ ម៉ៃក្រូសូផ្វថ្មីៗផ្ដល់នូវការរៀបរៀងថ្មីពីរសំខាន់ៗនៃ បអស (IDEs) ដើម្បីការអភិវឌ្ឍក្នុងវីហ្សួលបេហ៊្សិក: ម៉ៃក្រូសូផ្វវីហ្សួលបេហ៊្សិកស្ទីដយោ ២០១២ គឺជាគ្រឿងទន់ពាណិជ្ជកម្ម ហើយនិង វីហ្សួលបេហ៊្សិកអ៊ិខស្ប្រ៉ិសអ៊ិតឌីតហ្សឹន ២០១២ មិនបានគិតលុយឡើយ។ អង្គចងក្រងបញ្ជាជួរអក្សរ VBC.EXE ត្រូវបានតំឡើងជាផ្នែកនៃគ្រឿងឥតគិតថ្លៃ ក្របខណ្ឌ.ណេតអិសឌីខេ។ ម៉ូណូក៏បានបញ្ចូលអង្គចងក្រងវីប៊ី.ណេតបញ្ជាជួរអក្សរ (command-line) មួយដែរ។ កំណែថ្មីបំផុតគឺ VB ២០១២ ដែលត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃ ១៥ សីហា ២០១២។
កំណែ
មានកំណែនៃវីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត៦បានធ្វើបូរណកម្មដោយក្រុមវីហ្សួលបេហ៊្សិក។
វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត (២០០២) (VB ៧.០)
កំណែលើកទីមួយនៃ វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត រត់លើ ក្របខណ្ឌ​.ណេត១.០។ លក្ខណៈពិសេសសំខាន់បំផុតគឺជាក្រមគ្រប់គ្រង ខុសគ្នានឹងវីហ្សួលបេហ៊្សិក ៦.០ និងកាលពីមុន។
វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត ២០០៣ (VB ៧.១)
វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត ២០០៣ ត្រូវបានចេញផ្សាយជាមួយ កំណែ១.១ នៃក្របខណ្ឌ.ណេត។ លក្ខណៈពិសេសថ្មីៗរួមមានជំនួយដោយក្របខណ្ឌខំភែខ្ថ៍.ណេត និង ការតំឡើងថ្នាក់ VB កាន់តែល្អជាងមុន គឺ ជបឯង (វីហ្សាដ)។ ការរីកចម្រើនមួយចំនួនក៏ត្រូវបង្កើតឡើងផងដែរដើម្បីឱ្យមានការដំណើរការនិងភាពអាស្រ័យនឹង.ណេតអាយឌីអ៊ី (ជាពិសេស អង្គចងក្រងផ្ទៃក្នុង) និងពេលរត់។ ជាការបន្ថែម វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត ២០០៣ បានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់នូវ វីហ្សួលបេហ៊្សិកស្ទីដយោ.ណេតអាកាដឺមិកអ៊ីឌីតហ្សឹន (VS03AE)។ VS03AE ត្រូវបានបរិច្ចាគដោយពួកអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួន មកពីគ្រប់ប្រទេសដោយគ្មានការចំណាយប្រាក់កាស។
វីហ្សួលបេហ៊្សិក២០០៥ (VB ៨.០)
វីហ្សួលបេហ៊្សិក ២០០៥ គឺជាឈ្មោះ ដែលប្រើសំដៅទៅលើវីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត ដែលពេលនោះម៉ៃក្រូសូផ្វបានសម្រេចចិត្តដាក់.ណេត (.NET) ជាបំណែកនៃឈ្មោះ។
សម្រាប់ការចេញផ្សាយនេះ ម៉ៃក្រូសូផ្វបានបន្ថែមលក្ខណៈពិសេសជាច្រើន រួមមាន:
អនុគមន៍មួយចំនួនខាងលើ (ជាពិសេស "My") ទុកដើម្បីពង្រឹងការយកចិត្តទុកដាក់របស់វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេតតាមរយៈវេទិកាអភិវឌ្ឍន៍អនុវត្តកម្មរហ័ស និង កាន់តែធ្វើឱ្យវាខុសប្លែកគ្នាពី C#។
វីហ្សួលបេហ៊្សិក ២០០៥ បានបញ្ចូលនូវលក្ខណៈពិសេសមានបំណងបំពេញចន្លោះប្រហោងរវាងខ្លួនឯង និង បណ្ដាភាសា.ណេត ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំង ដទៃទៀត ការបន្ថែម:
វីហ្សួលបេហ៊្សិក ២០០៨ (VB ៩.០)
វីហ្សួលបេហ៊្សិក ៩.០ ត្រូវបានចេញផ្សាយរួមគ្នាជាមួយម៉ៃក្រូសូផ្វក្របខណ្ឌ.ណេត៣.៥នៅថ្ងៃ ១៩ វិច្ឆិកា ២០០៧។
ចំពោះការចេញផ្សាយនេះ ម៉ៃក្រូសូផ្វបានបន្ថែមលក្ខណៈពិសេសជាច្រើន រួមមាន:
វីហ្សួលបេហ៊្សិក ២០១០ (VB ១០.០)
នៅខែ មេសា ២០១០ ម៉ៃក្រូសូផ្វបានចេញផ្សាយ វីហ្សួលបេហ៊្សិក ២០១០។ ម៉ៃក្រូសូផ្វបានចេញគ្រោងការដើម្បីប្រើពេលរត់ភាសាថាមវន្ត (DLR) សម្រាប់ការចេញផ្សាយនេះ ផ្ទុយទៅវិញបានផ្លាស់ប្ដូរទៅជាយុទ្ធសាស្ត្រសហវិវត្តន៍រវាងវីហ្សួលបេហ៊្សិក និង ភាសាបងប្អូន C# បាននាំមកនូវយុគភាពភាសាទាំងពីរកាន់តែជិតស្និទជាមួយភាសាដទៃមួយទៀត។ សមត្ថភាពពីកំណើតរបស់វីហ្សួលបេហ៊្សិកគឺធ្វើអន្តរកម្មថាមវន្តជាមួយបណ្ដាវត្ថុ CLR និង COM ដែលបានជម្រុញឱ្យមានការធ្វើការជាមួយភាសាថាមវន្តមួយចំនួនដែលបានសាងលើ DLR ដូចជា IronPython និង IronRuby។ អង្គចងក្រងវីហ្សួលបេហ៊្សិកបានបង្កើនសមត្ថភាពធ្វើអនុមានតំណជួរបន្ទាត់ក្នុងសំណុំនៃបរិបទទូទៅ ក្នុងករណីជាច្រើនដែលដកចេញតម្រូវការ "_" តួអក្សរតំណជួរបន្ទាត់។ ក៏មាន ការជួយដល់ពួកអនុគមន៍ក្នុងជួរបានបំពេញបង្គ្រប់ជាមួយការជួយរបស់ពួក អនុក្នុងជួរក៏ដូចគ្នានឹង កំណែពហុជួរនៃពួកអនុ និង អនុគមន៍ឡាំប្ដាដែរ។
វីហ្សួលបេហ៊្សិក ២០១២ (VB ១១.០)
កំណែចុងក្រោយបង្អស់នៃវីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត ប្រើប្រាស់ក្របខណ្ឌ.ណេត៤.៥។ Async Feature (លក្ខណៈពិសេសអសមកា), Iterators (បុនប្បុនក្ការី), Call Hierarchy (ហៅឋានានុក្រម),  Caller Information (អង្គហៅព័ត៌មាន) និង Global Keyword (ពាក្យគន្លឹះសកល) ក្នុង បណ្ដាពំនោល Namespace (លំហឈ្មោះ) គឺជាលក្ខណៈពិសេសមួយចំនួនដែលបានបញ្ចូលក្នុងកំណែនៃ​ VB នេះ។
ទំនាក់ទំនងទៅនឹងបណ្ដាកំណែចាស់ៗជាងគេនៃវីហ្សួលបេហ៊្សិក (VB៦ និង ពីមុនៗ)
តើវីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេតគួរតែចាត់ទុកថាគ្រាន់តែជាកំណែមួយផ្សេងទៀតនៃវីហ្សួលបេហ៊្សិក រឺក៏ ភាសាមួយដាច់ដោយឡែកពីគ្នា វានៅតែជាប្រធានបទនៃកិច្ចពិភាក្សាតទល់គ្នាដដែល។ ក្រៅពីនេះ ប្រមាណវិធីខ្លះត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរ និង ប្រមាណវិធីទាំងនោះអាចបំលែងដោយស្វ័យប្រវត្តិ វាក្យសម្ព័ន្ធគោលនៃភាសាមិនឃើញមានការផ្លាស់ប្ដូរច្រើន ដែលញែកឱ្យដាច់ ភាពឆបគ្នាឡើយ។ មាន ការបន្ថែមថ្មីខ្លះដើម្បីគាំទ្រដល់លក្ខណៈពិសេសថ្មី ដូចជាការចាប់យកអញ្ញត្រកម្មតាមរចនាសម្ព័ន្ធ និង បណ្ដាកន្សោមមានបរិថបខ្លីៗ។ ក៏មាន ការផ្លាស់ប្ដូរប្រភេទទិន្នន័យសំខាន់ពីរបានកើតមានរួមនិងការផ្លាស់ប្ដូរទៅជា VB.NET ផងដែរ : បើប្រៀបធៀបទៅនឹងVB៦ ប្រភេទទិន្នន័យ  ត្រូវបានកើនឡើងទ្វេដងនូវល្វែងពី ១៦ ប៊ីត ទៅ ៣២ ប៊ីត និងប្រភេទទិន្នន័យ    ត្រូវបានកើនឡើងទ្វេដងនូវល្វែងពី ៣២ ប៊ីត ទៅ ៦៤ ប៊ីត។ នេះជាការពិតចំពោះគ្រប់កំណែទាំងអស់នៃ VB.NET។ ចំនួនគត់១៦-ប៊ីតនៅគ្រប់កំណែទាំងអស់នៃ VB.NET ឥឡូវត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា  ។ តាមរយៈភាពស្រដៀងគ្នា អ្នករៀបរៀងGUIរបស់Windows Formsក៏មានភាពស្រដៀងគ្នាមែនទែនខាងរចនាបថនិងអនុគមន៍ទៅនឹងអ្នករៀបរៀងទម្រង់បែបបទវីហ្សួលបេហ៊្សិក។
កំណែនេះ មួយចំនួនបានប្រើសម្រាប់វីហ្សួលបេហ៊្សិកថ្មី (៧,៧.១,៨,៩, ...) ដែលសបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់វាត្រូវបានបង្ហាញឱ្យឃើញតាមរយៈម៉ៃក្រូសូផ្វថា នៅតែជាផលិតផលចាំបាច់ដដែល ដូចគ្នាទៅនឹងវីហ្សួលបេហ៊្សិកចាស់ដែរ។​
អ្វីមួយចំនួនដែល បាន ផ្លាស់ប្ដូរជាក់លាក់គឺសញ្ញាន័យវិទ្យា— ដោយសារអ្វីៗក្នុងភាសាកម្មវិធីអាស្រ័យវត្ថុដែលរត់លើ វិស្វៈបច្ចយនិយម រាប់រំយោងមួយ វាបានពឹងផ្អែកលើ COM ទៅជា ភាសាតម្រង់វត្ថុពេញលេញនៅពីក្រោយដោយក្របខណ្ឌ.ណេត មានការប្រកបផ្សំចូលគ្នានៃពេលរត់ភាសាសាមញ្ញ (យន្តនិម្មិត្តប្រើប្រាស់ប្រជុំសំណល់តាមជនិតកម្ម និង វិស្វៈចំណងក្រងទាន់ពេល) និង បណ្ណាល័យថ្នាក់មួយធំជាងគេ។ ភាពទូលំទូលាយបានកើនឡើងមកទល់ពេលនេះក៏ជាបញ្ហាមួយដែលពួកអ្នកអភិវឌ្ឍ VB ត្រូវតែដោះស្រាយនៅពេលដែលវាកើតមានឡើងក្នុងភាសានេះ ទោះបីយ៉ាងណានេះជាអ្វីមួយដែលបានអាស្រ័យដោយលក្ខណៈពិសេស My ក្នុងវីហ្សួលស្ទីដយោ២០០៥។
ឧទាហរណ៍ប្រៀបធៀប
ឧទាហរណ៍សាមញ្ញជាបន្តបន្ទាប់ប្រៀបធៀបគ្នារវាង វាក្យសម្ព័ន្ធ VB និង VB.NET។ ឧទាហរណ៍នីមួយៗបង្កើតនូវប្រអប់សារ "Hello, World" មួយ ជាមួយនិងឆ្នុច OK ។
VB៦:
VB.NET (ថ្នាក់ MsgBox រឺ MessageBox អាចត្រូវបានគេប្រើ):
ឧទាហរណ៍បន្តបន្ទាប់បង្ហាញនូវភាពប្លែកគ្នារវាង VB៦ និង VB.NET។ ឧទាហរណ៍ទាំងពីរ ដើម្បីបិទបង្អួចសកម្ម។
VB.NET:
បុព្វបទ 'cmd' ត្រូវបានជំនួសដោយបុព្វបទ 'btn'  ដែលរួមបង្កើតជាអនុសញ្ញាថ្មីដែលបានចែងកាលពីមុន។
វីហ្សួលបេហ៊្សិក៦មិនបានផ្ដល់ទម្រង់កាត់ខ្លីៗនៃការីទូទៅឡើយ។ ចំណុចបន្តបន្ទាប់គឺដូចគ្នា:
ការរិះគន់
នៅពេលដាក់បញ្ចូលដំបូង ពួកអ្នកប្រើប្រាស់វីហ្សួលបេហ៊្សិកតាំងពីយូរមកហើយជាច្រើនបានត្អូញត្អែរអំពីវីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេតពីព្រោះតែកំណែដើមបានទម្លាក់ចោលនូវសំណង់ភាសាមួយចំនួនធំ និង លក្ខណៈពិសេសអន្តរៈផ្ទៃរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដែលធ្លាប់ជាភាគនៃVB៦ (លែងមានលក់ដោយម៉ៃក្រូសូផ្វទៀតហើយ) និងបានផ្លាស់ប្ដូរសញ្ញាន័យវិទ្យាដែលនៅសល់ ឧទាហរណ៍ដូចជា បរាមាត្ររបស់ VB.NET ត្រូវ (តាមកំណត់ដើម) បានបោះតាមតម្លៃ មិនមែនបោះតាមលំយោងទេ។ ពួកអ្នកបង្អាប់ហៅដោយចំអក VB.NET ថា Visual Fred រឺ DOTNOT។ ការត្អូញត្អែរធំមួយគឺថា  edit-and-continue  សមត្ថភាពដើម្បីកែឩកាដោយការកែប្រែក្រមប្រភពដើមក្នុងកម្មវិធីកំពុងតែរត់មួយនៅពេលវាបានផ្អាកនៅចំណុចញែក និង បន្តរត់ក្រម ត្រូវបានគេលុបបំបាត់ចោល: លក្ខណៈពិសេសនេះគឺជាជំនួយផលិតភាពសំខាន់មួយដែលទាក់ទាញពួកអ្នកអភិវឌ្ឍជាច្រើនទៅរក VB៦ វិញ។
ការផ្លាស់ប្ដូរជាច្រើនគឺចាំបាច់ពីព្រោះពួកគេត្រូវការឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញភាពខុសគ្នារវាង Windows Foundation Classes និង បណ្ដាថ្នាក់ដែលស្មើគ្នាក្នុងក្របខណ្ឌ.ណេត (ឧ. ចំពោះការគ្រប់គ្រងអន្តរៈផ្ទៃអ្នកប្រើប្រាស់): បន្ថែមនោះ លក្ខណៈពិសេសបានផ្លាស់ប្ដូរខ្លះ ដូចជាការកំណត់ព្រំដែនសង្កាត់អថេរនៅនឹងកន្លែងទៅនឹងប្លុកដែលអថេរទាំងនោះត្រូវបានគេប្រកាស និង ការបោះបរាមាត្រតាមរយៈតម្លៃ (ដែលជាមធ្យោបាយមួយចំនួនតែប៉ុណ្ណោះអនុញ្ញាតក្នុង Java) ធ្វើឱ្យក្រមមានកំហុសតិចជាងមុន។ កាត់បន្ថយការបង្កកំហុសក៏ដូចជាយុត្តិកម្មដោយការដកចេញនូវលក្ខណៈពិសេសៗដូចជា gosub/goto ដែលបានគណនាហើយ និង ការលុបបំបាត់ចោលចំនួនបន្ទាត់ (ទាំងនេះជាកេរដំណែលនៃមរតក FORTRAN របស់ភាសា BASIC។) ជាទូទៅ គំនិតនេះត្រូវបង្កើតឱ្យមានបណ្ណាល័យ.ណេត ផ្ទុយស្រឡះពីបណ្ណាល័យភាសាជាក់លាក់ ធ្វើដំណើរការច្រើនបំផុត ដូច្នេះហើយក្រមដែលសរសេរក្នុង VB.ណេត រឺ Cទ្រុងជ្រូកនឹងត្រូវចងក្រងជាក្រមអន្តរមធ្យមស្ទើរតែដូចគ្នាទាំងអស់។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ការផ្លាស់ប្ដូរសញ្ញាន័យវិទ្យាទាំងនេះភាគច្រើនមិនត្រឡប់ទៅជាមានភាពត្រូវគ្នាជាមួយក្រមដែលមានច្រើនស្រាប់ និង ក្រមដែលមានស្រាប់ត្រូវការសរសេរឡើងវិញ និង សាកល្បង ការខាតបង់សំខាន់មួយ ពេលតួនៃក្រម មានទំហំធំ។ តាមតែដែលអ្នកនិពន្ធ ជអ៊ែល-ស្ភលស្គី បានកត់សំគាល់ថា "វាគឺជាលើកដំបូងហើយដែលការតំឡើងថ្នាក់របស់ ម៉ៃក្រូសូផ្វមិនគិតគូរដល់ការងារដែលពួកអ្នកប្រើបានប្រើប្រាស់កំណែមុននៃផលិតផលមួយ។"
បអស វីហ្សួលស្ទីដយ៉ូ ពិតជាបានគាំទ្រកម្រិតនៃបំណកប្រែដោយស្វ័យប្រវត្តិទៅ VB.NET នៅពេលក្រម VB៦ ត្រូវបានបិទផ្អោបចូលទៅក្នុងវីហ្សួលស្ទីដយ៉ូ។ ផងដែរ អង្គចងក្រង VB.NET បានរាយការណ៍កំហុសជាច្រើន (រហូតដល់ចំណូលកំណត់ដោយអ្នកប្រើ - ឧ.ហ. កំហុស ១០០) ទាំងអស់ក្នុងពេលតែម្ដងជំនួសឱ្យម្ដងៗមួយៗ ជាមួយការកែកុនប្រភពកាត់បន្ថយបញ្ជីកំហុសនេះតាមរយៈដំណើរការការចងក្រងនៅផ្ទៃខាងក្នុង។ ទោះបីដូច្នេះ ការសម្របខ្លួនទៅនឹងVB.NET នៅតែពន្យារពេលរហូតដល់ឆ្នាំ២០០៥ នៅពេលដែលម៉ៃក្រូសូផ្វជាចុងក្រោយបានដាក់បញ្ចូល edit-and-continue វិញ: លក្ខណៈពិសេសនេះក៏ត្រូវបានបង្កើតឱ្យជាប្រយោជន៍ដល់ពួកអ្នកអភិវឌ្ឍស៊ីទ្រុងជ្រូកដែរ។
វាកាន់តែធម្មតាដើម្បីពន្លាបណ្ដាភាសាដែលតម្រង់ទៅភាសាអន្តរមធ្យមសាមញ្ញ (ភ.អ.ស.) រួមមានVB.NET ប្រៀបធៀបនឹងភាសាដែលចងក្រងដោយក្រមយន្ត។ ប្រដាប់ប្រដាដូចជា .NET Reflector អាចផ្ដល់ឱ្យនូវការប្រហាក់ប្រហែលជិតស្និទទៅនឹងក្រមដើមដោយសារតែចំនួនដ៏ច្រើននៃបច្ឆិមទិន្នន័យដែលផ្ដល់ក្នុងភ.ស.ស.។  នេះក៏ពិតដែរចំពោះកំណែដើមនៃវីហ្សួលបេហ៊្សិក (ពីមុនមកដល់ VB៥) ដែលមិនអាចចងក្រងទៅជាក្រមដើមឡើយ។
បណ្ដាកម្មវិធីវីហ្សួលបេហ៊្សិក៦.០ ដែលភាគច្រើនជាវិធាននព្វន្តក្នុងធម្មជាតិអាចត្រូវបានផ្លាស់ទីដោយលំបាកបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែប្រភេទខ្លះនៃក្រមអាចមានបញ្ហាខ្លះ តាមឈ្មោះ :
ភាពដោយឡែកគ្នានៃវាក្យសម្ព័ន្ធដទៃៗដែលទាក់ទងនឹងការផ្លាស់ប្ដូរបានធ្វើឡើងដើម្បីនាំយក VB.NET ចូលជាបក្សសម្ព័ន្ធជាមួយភាសា.ណេតដទៃទៀត ដូចជារនៀបចាប់ពីសូន្យ (រនៀប.ណេតទាំងអស់មានសន្ទស្សន៍ ០ ដល់ n-1 រីឯរនៀប VB កាលពីដើមអាចចាប់ពីសូន្យ រឺ ចាប់ពីមួយ (សន្ទស្សន៍ 1 ដល់ n ) និងអញ្ញត្រកម្មរចនាសម្ព័ន្ធដែលចាប់យក (VB កាលពីដើមបានប្រើយន្តការ ON ERROR ជាគុណលក្ខណៈ) ដូច្នេះការផ្លាស់ប្ដូរពិបាក រឺ មិនមានលទ្ធភាពដើម្បីបំលែងដោយស្វ័យប្រវត្តិ ហើយអង្គបំលែងជាធម្មតាដោតទង់ក្នុងបរិវេណដែលមានបញ្ហាចំពោះការបំលែងជាហត្ថកម្ម។
ជាការបន្ថែម បណ្ណាល័យពេលរត់ដែលតម្រូវសម្រាប់កម្មវិធី VB៦ ត្រូវបានផ្ដល់ជាមួយWindows 98 SE និង លើនោះ ខណៈនោះដែរកម្មវិធី VB.NET តម្រូវឱ្យមានការតម្លើង .NET Framework ធំជាងមុនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគ្នា។ ក្របខណ្ឌត្រូវបានបញ្ចូលជាមួយ Windows 7, Windows Vista, Windows XP Media Center Edition, Windows XP Tablet PC Edition, Windows Server 2008 និង Windows Server 2003។ ចំពោះប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការដែលស៊ីគ្នាផ្សេងទៀតដូចជា Windows 2000 រឺ Windows XP (Home or Professional Editions) .NET Framework ត្រូវបានដំឡើងដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។
ការឆ្លើយតបរបស់ម៉ៃក្រូសូផ្វទៅនឹងការមិនពេញចិត្តរបស់អ្នកអភិវឌ្ឍដោយផ្ដោតជុំវិញទៅលើការធ្វើឱ្យវាកាន់តែងាយស្រួលដើម្បីរំកិលខ្លួនទៅការអភិវឌ្ឍថ្មី និង ប្ដូរមូលក្រមដែលមានស្រាប់ ពី VB៦ ទៅ VB.NET។ ជំនូនមួយនៅឆ្នាំ ២០០៥គឺ ស្ថានីយសំណាញ់ រត់VB ផ្ដល់នូវសំណាកក្រមនិងអត្ថបទនានាចំពោះ:
ប៊ុលហ្ការី
ប្រទេសប៊ុលហ្ការី (ភាសាប៊ុលហ្ការី៖ България) ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋប៊ុលហ្ការី គឺជាប្រទេសមួយស្ថិយនៅអឺរ៉ុបប៉ែកអាគ្នេយ៍។ ប្រទេសនេះមាន​ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ​នៅ​ជាយ​ខាងកើតនៃតំបន់បាល់កង់ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសរូម៉ានីនៅភាគខាងជើង ប្រទេសស៊ែប៊ីនិងម៉ាសេដ្វានខាងជើងនៅភាគខាងលិច ប្រទេសក្រិកនិងតួកគីនៅភាគខាងត្បូង និងសមុទ្រខ្មៅនៅភាគខាងកើត។ ប្រទេសប៊ុលហ្ការីគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១១០,៩៩៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ​ និងជាប្រទេសធំជាងគេទី ១៦ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប។ ទីក្រុងសូហ្វីយ៉ាគឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេស ខណៈដែលទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតមានដូចជា៖ ផ្លូហ្វឌីហ្វ វ៉ារ៍ណា និងបួរហ្កាសជាដើម។ល។
សង្គមមនុស្សមួយដែលបានផុសឡើងនៅលើទឹកដីប៊ុលហ្ការីដំបូងគឺ វប្បធម៌ការ៉ាណូវ៉ូនាសម័យយុគថ្មរំលីង ដែលមានអាយុកាល ៦,៥០០ ឆ្នាំមុនគ.ស. មកម៉្លេះ។ នៅរវាងសតវត្សទី ៦ ដល់ទី ៣ មុនគ្រឹស្តសករាជ តំបន់ទឹកដីប៊ុលហ្ការីបានក្លាយជាសមរភូមិសង្គ្រាមរបស់ពួកត្រាស៍ ពែរ្ស សេលត៍ និងម៉ាសេដ្វានជាដើម ហើយទីបំផុត តំបន់មួយនេះក៏ទទួលបាននូវស្ថេរភាពក្រោមចក្រភពរ៉ូមនៅក្នុងឆ្នាំ ៤៥ នៃគ.ស.។ បន្ទាប់ពីរដ្ឋរ៉ូម៉ាំងត្រូវបែកបាក់ ការកាប់សម្លាប់បង្ហូរឈាមនៅក្នុងតំបន់ក៏បានរុលឡើងសារជាថ្មី។ នៅក្នុងសតវត្សទី ៦ ទឹកដីប៊ុលហ្ការីបច្ចុប្បន្ននេះក៏ត្រូវបានជនជាតិស្លាវបុរាណចូលមកតាំងទីលំនៅ។ កុលសម្ព័ន្ធប៊ុលហ្ការដែលស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំដោយអាស្ប៉ារុគ បានធ្វើការវាយប្រហារចេញពីទឹកដីមហាប៊ុលហ្ការីបុរាណចូលទៅក្នុងតំបន់បាល់កង់នៅចុងសតវត្សទី៧។ ក្រោយទទួលជ័យជម្នះ ពួកគេក៏បានបង្កើតចក្រភពប៊ុលហ្ការីឡើង ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ ចក្រភពថ្មីនេះថែមទាំងត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយចក្រភពរ៉ូមខាងកើតផងដែរនៅក្នុងឆ្នាំ ៦៨១ នៃគ.ស.។ ចក្រភពប៊ុលហ្ការីបានកាន់កាប់តំបន់បាល់កង់មួយភាគធំ ហើយបានជះឥទ្ធិពលជាច្រើនដល់វប្បធម៌ស្លាវដូចជា ការបង្កើតអក្សរគីរីឡុសជាដើម។ ចក្រភពប៊ុលហ្ការីទីមួយបានបន្តរីកចម្រើនរហូតដល់ដើមសតវត្សទី ១១ នៅពេលដែលព្រះចៅអធិរាជបាស៊ីលទី២ នៃចក្រភពប៊ីហ្សង់តាំង បានវាយចូលកាន់កាប់ និងរំលាយចោល។ ការបះបោរដោយជនជាតិប៊ុលហ្ការីក្នុងឆ្នាំ ១១៨៥ បានប្រព្រឹត្តិទៅដោយរលូន ហើយចក្រភពប៊ុលហ្ការីទីពីរក៏បាននិម្មិតឡើងហើយបានឈានដល់ចំណុចកំពូលនៅក្រោមរជ្ជកាលព្រះបាទអ៊ីវ៉ាន អាស៊ែនទី២ (១២១៨–១២៤១)។ បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមរ៉ាំរ៉ៃ និងជម្លោះសក្តិភូមិជាច្រើនមក ចក្រភពប៊ុលហ្ការីក៏បានបែកបាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៩៦ ហើយបានធ្លាក់នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកអូតូម៉ង់អស់ជិតប្រាំសតវត្ស។
សង្គ្រាមរុស្ស៊ី–តួកគីឆ្នាំ១៨៧៧–៧៨ បានផ្តល់កំណើតឱ្យរដ្ឋប៊ុលហ្ការីទីបី។ ជនជាតិប៊ុលហ្ការីជាច្រើននាក់ត្រូវជាប់ក្រៅព្រំដែននៃប្រទេសថ្មី ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យកើតមានចលនាបំបែករដ្ឋនៅក្នុងប្រទេសជិតខាងរបស់ប៊ុលហ្ការី ហើយវាបានបន្តវិវត្តទៅជាជម្លោះជាមួយបណ្តារដ្ឋក្នុងតំបន់ និងការសម្រេចចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយអាល្លឺម៉ង់នៅក្នុងសង្គ្រាមលោកទាំងពីរ។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៦ ប៊ុលហ្ការីបានធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រារបស់ប្លុកខាងកើតដែលដឹកនាំដោយសហភាពសូវៀត ហើយមិនយូរប៉ុន្មានក៏បានក្លាយជារដ្ឋសង្គមនិយម។ បក្សកុម្មុយនីស្តកាន់អំណាចបានលះបង់ចោលនូវអំណាចផ្តាច់ការរបស់ខ្លួនបន្ទាប់ពីផ្ទុះបដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៩៨៩ ហើយបានរៀបចំការបោះឆ្នោតសេរីពហុបក្សដើម្បីកំណត់អនាគតប្រជាជាតិខ្លួន។ បន្ទាប់មក ប្រទេសប៊ុលហ្ការីក៏បានផ្លាស់ប្តូរទៅជារដ្ឋប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី។ ចាប់តាំងពីការអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រជាធិបតេយ្យនៅឆ្នាំ ១៩៩១ ប៊ុលហ្ការីគឺជាសាធារណរដ្ឋនិយមសភាដែលមានខេត្តចំនួន ២៨ ជាមួយនឹងមជ្ឈការនយោបាយ រដ្ឋបាល និងសេដ្ឋកិច្ចកម្រិតខ្ពស់។
វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត
ការអភិវឌ្ឍឆ្លង-វេទិកា និង ប្រភព-បើក
ការបង្កើតនូវប្រដាប់ប្រដាប្រភព-បើកចំហសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ​របស់ VB.NET គឺវាយឺតយ៉ាវ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងC# ទោះបីយ៉ាងណាវេទិកាអភិវឌ្ឍន៍ម៉ូណូ ផ្ដល់នូវបូរណកម្មនៃបណ្ណាល័យជាក់លាក់របស់ VB.NET និង អង្គចងក្រងដែលត្រូវគ្នានឹង VB.NET ៨.០ ដែលបានសរសេរក្នុងVB.NET ដូចគ្នានឹងបណ្ណាល័យក្របខណ្ឌមាត្រដ្ឋានដូចជា បណ្ណាល័យ GUI របស់វីនដូផ្វម។
ឝាបដិវ៉ិលឡុប និង ម៉ូណូដិវ៉ិលឡុប គឺជា IDEឆ្លាស់គ្នារបស់ប្រភពបើកចំហ។
ប៊ុលហ្ការី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៊ុលហ្ការី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្តាប្រទេសបាល់កង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបខាងកើត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការណាតូ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃកិច្ចផ្តួចផ្តើមសមុទ្របី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពសម្រាប់មេឌីទែរ៉ាណេ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបអាគ្នេយ៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទ្វីបអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត
ឧទាហរណ៍
ចំណុចបន្តបន្ទាប់គឺជាកម្មវិធី VB.NET ដ៏សាមញ្ញ កំណែនៃឧទាហរណ៍ Hello world ពីមុន ដែលបង្កើតជាអនុវត្តកម្មលើកញ្ចក់:
ប្រសិទ្ធិភាពគឺដើម្បីសរសេរអត្ថក្សរ Hello, world! ដាក់ក្នុងបន្ទាត់បញ្ជា។ បន្ទាត់នីមួយៗប្រើជាប្រយោជន៍សំខាន់ ដូចតទៅ :
វាគឺជាការអនុវត្តសាមញ្ញសម្រាប់មត្តៈ និង សំណុំសារក្រម ដែលនៅខាងក្នុងវា ត្រូវមានឈ្មោះដដែល យ៉ាងណាមិញ វាមិនតម្រូវឱ្យមានឡើយ ដូចគ្នានេះដែរ សំណុំសារក្រមតែមួយប្រហែលជាអាចមាននិយមន័យមត្តៈ និង/រឺ ថ្នាក់ ច្រើនជាងមួយ។
នេះគឺជាចំណុចច្រកចូលដែលកម្មវិធីចាប់ផ្ដើមពហិសចតេកម្ម។ Sub គឺជាអក្សរកាត់នៃ "subroutine។"(ឧបបថ)
បន្ទាត់នេះដំណើរកិច្ចការជាក់ស្ដែងនៃការសរសេរឧទយពុន្ទ។ Console គឺជាវត្ថុប្រព័ន្ធ ដែលតំណាងឱ្យអន្តរមុខបញ្ជាជួរអក្សរ និង ផ្ដល់ច្រកចូលនៃកម្មវិធីទៅកាន់ស្រោតាបទដ្ឋានរបស់ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ។ កម្មវិធីនេះហៅប្រមាណវិធីរបស់ Console ថា WriteLine ដែលធ្វើឱ្យមានខ្សែអក្សរបានបោះឆ្លងវាបង្ហាញលើកញ្ចក់។ ប្រមាណវិធីសាមញ្ញផ្សេងទៀតគឺការប្រើប្រាស់ MsgBox ("ប្រអប់សារ")។
បំណែកក្រមនេះគឺជាដំណោះស្រាយនៃត្រីកោណរបស់ផ្លូអ៊ីដ:
កៅធរៈ
រាជធានីកៅធរៈ (Kauthara) ជារាជធនីនៃប្រទេស។ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានយួនបំបែកឬឲទៅជា ខេត្តខាញ់ហាវ Khanh Hoa និង ខេត្តភូយ៉េន Phu Yen។
ដែលមានរាជធានី៣ទៀតគឺ÷
=មើលផងដែរ=
ក្លឹបបាល់ទាត់ឥន្ទ្រីខ្មៅសិត្បូ
ក្លឹបបាល់ទាត់ឥន្ទ្រីខ្មៅសិត្បូ អាយុក្រោម១៦ឆ្នាំ
=ក្រុមហ៊ុនឧបត្ថម្ភក្លឹប=
ម្ចាស់សហការឧបត្ថម្ភក្លឹប
=កីឡាដ្ឋាន=
បាល់ទាត់
=គ្រូបង្វឹក និងជំនួយការគ្រូបង្វឹក=
គ្រូបង្វឹកតាមផ្នែក
=ទំរង់លេង=
Formatoin Player
=កីឡាករ=
កីឡាករជំរេីសមកចូលវឹកហាត់ត្រៀមប្រកួត
! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |អ្នកចាំទី
! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left"|ខ្សែការពារ
! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែបម្រើ
! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែប្រយុទ្ធ
កីឡាករ
=កីឡាករដោះដូរ=
ប្រវត្តិកីឡាករផ្លាស់ចូល
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្លឹបបាល់ទាត់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បាល់ទាត់
ស្រុកព្រះបាទជាន់ទុក(ខេត្តទឹកខ្មៅ)
ស្រុកព្រះបាទជាន់ទុក មាន ភូមិ÷
ហ្វេងសៃ​
200x250px|thumb|ហុងស៊ុយ​ ឬ ហុងស៊ុយ (ភូមិសាស្ត្រចិន)..
ហុងស៊ុយ​ ឬ ហុងស៊ុយ (Feng shuiศาสตร์ฮวงจุ้ย，風水) គឺ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាភូមិសាស្ត្រចិន គឺជាទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់ចិនបុរាណដែលអះអាងថាប្រើកម្លាំងថាមពលដើម្បីសុខដុមរមនាបុគ្គលជាមួយបរិស្ថានជុំវិញរបស់ពួកគេ។
200x250px|thumb|ហុងស៊ុយ​ ឬ ហុងស៊ុយ (ភូមិសាស្ត្រចិន).
ស្ពានកំពង់ធំ
thumb|ស្ពានកំពង់ធំ ស្ពានកំពង់ធំ ឬស្ពានស្ទឹងសែនត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងទសត្សឆ្នាំ១៩២០ គឺនៅក្នុងសម័យអានិគមន៍និយមបារាំង ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់កំពង់ធំ ក្រុងស្ទឹងសែន ។
ថ្មគ្រែ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
្្្ងង
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ចាន់ ស៊ី
ឯកសារ​យោង​
ចាន់ ស៊ី ជា​ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ដ្រី​(​នាយករដ្ឋមន្ដ្រី​) នៃ​របប​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា​បាន​ប្រមាណ​៣​ឆ្នាំ​៖
ការស្លាប់​របស់លោក ចាន់ ស៊ី ត្រូវបាន​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​របស់​វៀតណាម​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃទី​៣១​ធ្នូ បើទោះជា​គេ​ដឹងថា​ការស្លាប់​នេះ​បាន​កើតឡើង​ច្រើន​ថ្ងៃ​មកហើយ​ក៏ដោយ​។ ចាន់ ស៊ី ជា​មិត្តភក្ដិ​របស់ ប៉ែន សុវណ្ណ ដែលជា​អ្នក​ស្រឡាញ់​វៀតណាម​ហើយ​វៀតណាម​ទុកចិត្ត​បំផុត​នៅមុន​ឆ្នាំ​១៩៨១ ។ ការស្លាប់​របស់ ចាន់ ស៊ី នៅតែ​ជា​អាថ៌កំបាំង​នៅឡើយ បើទោះជា​គេ​ប្រកាសថា​ដោយសារ​ជម្ងឺ​បេះដូង​ក៏ដោយ​។​ ភរិយា​៖ ផាម ធី​អៀន​(​កូនកាត់​ឡាវ​) ប្រសូត​ឆ្នាំ​១៩៣៦​។ លោកស្រី ផាម ធី​អៀន នៅ​ឆ្នាំ​២០១៤ អាយុ​៧៨​ឆ្នាំ រស់នៅ​ជាមួយ​កូនស្រី​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​។​
ចាន់​ស៊ី​និង​ផាម ធី​អៀន មានកូន​៥​នាក់​
-​    ​ចាន់ អាន​ហ្សី​ណា​(​ស្រី​) បានធ្វើ​អត្តឃាត​ដោយ​ចាក់​សាំង​ដុត​ខ្លួនឯង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៩ បន្ទាប់ពី​មានទំនាស់​ក្នុង​គ្រួសារ​
-​    ​ចាន់ សូ​នី (​ប្រុស​) រស់នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ (​ឆ្នាំ​២០១៤)
-​    ​ចាន់ សុភាព​(​ស្រី​) រស់នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​(​ឆ្នាំ​២០១៤)
-​    ​ចាន់ សូ​វៀត​(​ប្រុស​) រស់នៅ​អាមេរិក​(​ឆ្នាំ​២០១៤)
ចាន់ ស៊ី​ចូលចិត្ត​ហូប​ម្ហូប​ខ្មែរ ពិសេស​ទឹកគ្រឿង សម្លម្ជូរគ្រឿង​និង​សម្លកកូរ​។ សម្រាប់​កីឡា កាល​នៅ​ក្មេង លោក​ចូលចិត្ត​លេង​បាល់ទាត់ តែ​ពេល​វ័យ​ចំណាស់ លោក​ចូលចិត្ត​ដើរ​។​
កិច្ចការ​នយោបាយ​និង​ប្រទេសជាតិ
ចាន់ ស៊ី ជា​អ្នកនយោបាយ និង​ជា​កូនកាត់​ខ្មែរ​-​ចិន​។ ដូច ប៉ែន សុវណ្ណ ដែរ ចាន់ ស៊ី បាន​ស្នាក់​និង​រៀនសូត្រ​នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម​ជា​យូរ​ឆ្នាំ ហើយ​ជា​ស្ថាបនិក​នៃ​រណសិរ្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​កម្ពុជា​ដែល​បាន​ផ្ដួលរំលំ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​ខ្មែរក្រហម ប៉ុលពត នួន ជា អៀង សារី និង​ខៀវ សំផន នា​ថ្ងៃ​៧​មករា ១៩៧៩​។
លោក​ជាម​នុស្ស​ស្លូតបូត ហើយ​មិនសូវ​និយាយ​ច្រើន​ឡើយ តែដោយសារ​ជាម​នុស្ស​ដែល​ស្និទ្ធ​និង​វៀតណាម ហើយ​មាន​ប្រពន្ធ​ខ្មែរ​កាត់​ឡាវ​និង​វៀតណាម រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ហាណូយ​ក៏បាន​តែងតាំង​លោក​ឲ្យ​ធ្វើជា​ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ដ្រី​(​នាយករដ្ឋមន្ដ្រី​)​។​
ដើម​ទសវត្សរ៍ ១៩៥០៖ ក្រោយពេល​បាន​ចូលរួម​ជាមួយ​កងទ័ព​វៀត​មិញ​មក ចាន់​ស៊ី ក៏​ក្លាយជា​ឥស្សរជន​យោធា​ជាន់ខ្ពស់​។​
១៩៥៤៖ នៅពេល​ប្រទេស​ទទួលបាន​ឯករាជ្យ​ពី​បារាំង ចាន់ ស៊ី បាន​ចាក​ចេញទៅ​ទីក្រុង​ហាណូយ ប្រទេស​វៀតណាម ។​
១៩៦០៖ ចាន់ ស៊ី ក្លាយជា​សមាជិក​បក្ស​កុម្មុយនីស្ដ​កម្ពុជា​
១៩៧០៖ បន្ទាប់ពី​សម្ដេច នរោត្តម សីហនុ ត្រូវបាន លន់ នល់ ទម្លាក់​ចេញពី​ព្រះប្រមុខរដ្ឋ​នា​ថ្ងៃទី​១៨ មីនា ១៩៧០ ចាន់ ស៊ី​បាន​ត្រឡប់មក​ប្រទេស​វិញ ហើយ​ចូលរួម​ជាមួយ​ខ្មែរក្រហម ប៉ុលពត និង ខៀវ សំផន​។​
១៩៧៣៖ ចាន់ ស៊ី ត្រូវបាន​ឃុំខ្លួន ដោយសារ​លោក​ប្រឆាំងនឹង ប៉ុល ពត តែ​ក្រោយមក​បាន​ដោះលែង ហើយ​បានគេច​ខ្លួន​ទៅ​វៀតណាម​ជាថ្មី​។​
១៩៧៨៖ ចាន់ ស៊ី បាន​លេចមុខ​ជាមួយនិង​កម្លាំង “​រណសិរ្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​កម្ពុជា​”​ដែល​ក្រោយមក​បាន​ដូរ​ទៅជា “​រណសិរ្ស​សាមគ្គី​សង្គ្រោះ​ជាតិ​កម្ពុជា​”​នោះ បានទទួល​ការឧបត្ថម្ភ​និង​គាំទ្រ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​។​
៨ មករា ១៩៧៩៖ មួយថ្ងៃ​បន្ទាប់ពី​ប្រទេស​ត្រូវបាន​រំដោះ​ចេញពី​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ហើយ​បង្កើត​របប​ថ្មី​ឈ្មោះ “​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា​” ដែលជា​របប​កុម្មុយនីស្ដ​ក្រោម​កាត​ត្រួតត្រា​របស់​វៀតណាម ចាន់ ស៊ី ត្រូវបានតែងតាំង​ជា​ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​នយោបាយ​របស់​ក្រសួងការពារជាតិ​។
១៩៨០៖ ចាន់ ស៊ី ត្រូវបាន​បញ្ជូន​ឲ្យ​ទៅ​រៀន​ផ្នែក​យោធា​នៅ​សហភាពសូវៀត (​រុស្ស៊ី​) បី​បួន​ខែ ហើយ​នៅពេល​ត្រឡប់មក​ប្រទេស​វិញ ជា​បន្តបន្ទាប់ លោក​ត្រូវបានតែងតាំង​ជា​អនុរដ្ឋមន្ដ្រី​(​រដ្ឋលេខាធិការ​) ក្រសួងការពារជាតិ ជា​អនុប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ដ្រី​(​ឧបនាយករដ្ឋមន្ដ្រី​) និង​ជា​សមាជិក​ការិយាល័យ​នយោបាយ​របស់​បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​កម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន​ជា​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​)​។ លោក​ក៏​ជា​តំណាងរាស្ដ្រ​ប្រចាំខេត្ត​ដែរ​។​
៥ ធ្នូ ១៩៨១៖ បន្ទាប់ពី​នាយករដ្ឋមន្ដ្រី ប៉ែន​សុវណ្ណ​ត្រូវបាន​ចាប់ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃទី ២ ធ្នូ និង​បញ្ជូនទៅ​វៀតណាម​នៅ​ថ្ងៃទី ៤​ធ្នូ ចាន់ ស៊ី ត្រូវបានតែងតាំង​ជំនួស​នៅ​ថ្ងៃទី​៥​ធ្នូ​។ ស្ថិតនៅក្នុង​មុខតំណែង​កំពូល​នេះ ចាន់ ស៊ី ត្រូវបាន​គេ​មើលឃើញថា ជា​អ្នក​គោរព​គោលនយោបាយ​របស់​វៀត​ណា​មយ៉ាង​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ហើយ​លោក​ក៏បាន​ទៅ​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​ប៊ុលហ្គារី អាល្លឺម៉ង់​ខាងកើត និង​សហភាពសូវៀត ដែល​សុទ្ធតែជា​ប្រទេស​កុម្មុយនីស្ដ​និង​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​វៀត​ណា​ម​។
ខែ ធ្នូ ១៩៨៤៖ ក្នុង​វ័យ ៥២​ឆ្នាំ ចាន់ ស៊ី បាន​ស្លាប់​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ​មួយ​ក្នុង​ទីក្រុង​មូ​ស្គូ ប្រទេស​រុស្ស៊ី ។ ការស្លាប់​របស់លោក​នៅ​តែ​ជា​អាថ៌កំបាំង​នៅឡើយ ហើយ​ទីភ្នាក់ងារ​របស់​វៀតណាម​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​ថ្ងែ​ទី ៣១ ធ្នូ ១៩៨៤ ថា ចាន់ ស៊ី បាន​ស្លាប់​ដោយ​ជម្ងឺ​បេះដូង​។ ឆ្លៀត​ឳ​កាស​ចំណេញ​ផ្នែក​នយោបាយ​ដើម្បី​វាយបំបាក់​រដ្ឋាភិបាល​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា  និង​រដ្ឋាភិបាល​កុម្មុយនីស្ដ​ក្រុង​ហាណូយ ក្រុម​ចលនា​ប្រឆាំង​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ
នៅក្នុង​បទ​អត្ថាធិប្បាយ​ប្រវត្តិសាស្ដ្រ​របស់លោក​ពី​ប្រទេស​បារាំង ក្នុង​វិទ្យុ RFI ដែល​បាន​ផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី​១៥ កក្កដា ឆ្នាំ​២០១១ លោក វ៉ាន់ឌី កា​អុន បាន​រៀបរាប់ថា រដ្ឋាភិបាល​របស់​ចាន់ ស៊ី នាពេលនោះ​ពិតជា​បាន​ប្រឈមមុខ​នឹង​បញ្ហា​ដ៍​ចម្រូងចម្រាស់​ដោយ​លោក​បាន​បញ្ជាក់ថា បញ្ហា​ដែល​សំខាន់​ជាងគេ​គឺ​លោក​ទប់​ទល់នឹង​ចលនា​ផ្ទៃក្នុង​ប្រឆាំងនឹង​វត្តមាន​របស់​កងទ័ព​វៀតណាម​នៅ​កម្ពុជា​ផង និង​ការទប់ស្កាត់​ការ​វាយបក​ពី​ពួក ប៉ុល ពត និង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ផង ដែល​ក្នុងនោះ​ក៏មាន​សម្ដេច នរោត្តម សីហនុ ដែរ​។
ការដោះស្រាយ​របស់​រដ្ឋា​ភិ​បាល ចាន់ ស៊ី មាន​លក្ខណៈ​ស្មុគស្មាញ​បំផុត ព្រោះថា អ្នក​ស្មោះត្រង់​នឹង ប៉ែន សុវណ្ណ ដែល​ប្រឆាំងនឹង​វៀតណាម​នៅតែមាន បើទោះបីជា ប៉ែន សុវណ្ណ​ត្រូវ​ចាប់ខ្លួន នា​ថ្ងៃទី​២ ធ្នូ ១៩៨១​ក៏ដោយ​។ នៅក្នុង​គ្រប់​វគ្គ​សិក្សា​នយោបាយ​សាស្ដ្រាចារ្យ​វៀតណាម​តែងតែ​ថ្កោលទោស​ដោយ​ប្រយោល​ដល់​អ្វីដែល​គេ​ហៅថា រដ្ឋអំណាច​មុខ​ពីរ​។ គឺ​នៅក្នុង​បរិបទ​នេះហើយ​ដែល​លោក ចាន់ ស៊ី គ្រប់គ្រង​ប្រទេស លោក ចាន់ ស៊ី ក៏​មិន​ខុសពី​លោក​ប៉ែន សុវណ្ណ និង​អ្នក​ដែល​ស្មោះត្រង់​នឹង​លោក ប៉ែន សុវណ្ណ​ដូចជា​លោក រស់ សម័យ ជា​សុទ្ធ​ជាដើម​ដែល​ត្រូវបាន​ដកហូត​មុខតំណែង​ជា​បន្តបន្ទាប់​។
បញ្ហា​ចម្បង​មួយទៀត​ដែល​កើតមាន​នៅក្នុង​សម័យរ​ដ្ឋា​ភិ​បាល​លោក ចាន់ ស៊ី នា​ឆ្នាំ​១៩៨៣ វៀតណាម​បង្ខំ​ឲ្យ​កសាង​កំពែង “​ក​៥” ដើម្បី​ទប់ទល់​នឹង​ចលនា​តស៊ូ​ខ្មែរ​ពិសេស​កម្លាំង​របស់​ខ្មែរក្រហម​ប៉ុលពត​ដែល​ប្រឆាំងនឹង​ការឈ្លានពាន​និង​កាន់កាប់​ទឹកដី​កម្ពុជា​របស់​កងទ័ព​វៀតណាម​។ កំផែង​”​ក​៥” នេះ​គឺមាន​ការបញ្ជូន​ប្រជាជន​ទៅ​កាប់​ព្រៃឈើ និង​សាងសង់​ផ្លូវ​ជា​យុទ្ធសាស្ដ្រ ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ពួក​ខ្មែរក្រហម និង​កម្លាំង​តស៊ូ​ឯទៀតៗ​លាក់ខ្លួន​បាន​។
“​ក​៥”​គឺជា​ផែនការ​ការពារជាតិរ​បស់​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា​សម្រាប់រ​យៈ​ពេល ៥​ឆ្នាំ (១៩៨០-៨៤ និង ១៩៨៥-៨៩) ហើយ​ផែនការ​នេះ​បាន​ផ្ដោតលើ​ការកាប់​ព្រៃ​នៅតាម​តំបន់​មួយចំនួន​ទាំង​នៅតាម​តំបន់​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​ថៃ និង​នៅក្នុង​ប្រទេស ក្នុង​គោលបំណង​បំផ្លាញ​ជម្រក​លាក់ខ្លួន និង​របៀប​ជ្រៀតចូល​ក្នុងប្រទេស​របស់​ពួក​ខ្មែរក្រហម និង​ពួក​ចលនា​តស៊ូ​ដទៃៗ​ទៀត​នៃ​រដ្ឋាភិបាលជម្រុះ​ត្រីភាគី​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​សម្ដេច នរោត្តម សីហនុ ប្រឆាំងនឹង​របប​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា​។
ពួក​ចលនា​តស៊ូ​ប្រឆាំងនឹង​រដ្ឋាភិបាល​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា និង​វៀតណាម​បាន​ចោទប្រកាន់ថា ការបង្កើត​យុទ្ធនាការ​”​ក​៥” នេះ​ជា​យុទ្ធនា​ការដែល​នាំ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​រាប់ពាន់នាក់​បាន​ស្លាប់​។ ទាក់ទិន​នឹង​យុទ្ធនាការ​” ក​៥” នេះ ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បាន​ឆ្លើយតប​ថា គឺជា​ការ​ទប់ទល់​ជាមួយ​ពួក​ចលនា​តស៊ូ ពិសេស​ទប់ស្កាត់​មិន​ឲ្យ​របប​ខ្មែរក្រហម​ប្រល័យពូជសាសន៍​វិលត្រឡប់​មកវិញ ដោយ​លោក​បាន​បញ្ជាក់ថា បើ​កុំ​តែមាន​ពួក​ខ្មែរក្រហម និង​ក្រុម​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដែល​បាន​យក​ព្រៃ​ធ្វើជា​ជម្រក ហើយ​ចេះតែ​លួច​វាយប្រហារ​មកលើ​តំបន់​កាន់កាប់​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា​នោះ នោះ​ក៏​មិនមាន​ផែនការ​”​ក​៥” នេះដែរ​។
នៅក្នុង​ការអនុវត្ត​ផែនការ​”​ក​៥” នេះ ខ្ញុំ អ្នក​ចងក្រង​សៀវភៅ និង​មិត្ត​រួម​សាលា​ភ្នំ​ដូនពេញ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៦ (​បច្ចុប្បន្ន វិទ្យាល័យ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ​) ក៏បាន​ចូលរួម​កាប់​ឆ្ការព្រៃ​នៅ​តំបន់​មុខកំពូល​ក្នុង​ខេត្តកណ្ដាល​ដែរ ព្រោះ​នៅ​តំបន់​នោះ ពួក​ខ្មែរក្រហម​ក៏បាន​លាក់ខ្លួន ហើយ​បាន​លួច​វាយឆ្មក់​ចូលមក​ដុតបំផ្លាញ​ផ្ទះសម្បែង​របស់​ប្រជាជន​នៅ​ជុំវិញ​តំបន់​នោះ និង​បាញ់​គ្រាប់​ចូលមកក្នុង​តំបន់​ជាយក្រុង​ភ្នំពេញ​ទៀតផង ។ មុន​ចូល​កាប់​ព្រៃ​នោះ គឺមាន​ក្រុម​ដោះមីន​បាន​ត្រួតពិនិត្យ​រួចហើយ ដើម្បី​ជា​សុវត្ថិភាព​សម្រាប់​យើង​ដែលជា​អ្នក​កាប់​ព្រៃ​៕ ដកស្រង់​ពី (​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ខ្មែរ​ទាំង ៣៩ ) ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
បរមសោករាជ
​
ព្រះបាទ​បរមសោករាជ (គ.ស ១៣៨៣-១៤១៦) រជ្ជកាល (គ.ស ១៤១២-១៤១៦)​ ​ដែល​ត្រូវជា​ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះបាទ​ធម្មាសោករាជ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​៣១​ ​បាន​ទទួល​ព្រះ​រាជាភិសេក​យ៉ាង​មហោឡារិក​ ​នៅ​ថ្ងៃ ​៥​កើត ខែកត្ដិក​ ​ឆ្នាំម្សាញ់​ ​ព.ស​ ១៩៥៧, ម.ស ​១៣៣៥, ច.ស​ ១៤១៣។ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បាន​ព្រះ​ជន្ម​ ២៩ ​វស្សា។ ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​៣៣។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម​ជា​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ​បរមសោករាជ​ ​មហារាជាធិរាជ។​ ឆ្នាំវក​ ​ព.ស​ ១៩៦០, ម.ស ​១៣៣៨, ច.ស​ ៧៧៨, គ.ស​ ​១៤១៦ (កាលបរិច្ឆេទ​នេះ​ ​មិន​ដូច​គ្នា​ទាំងអស់​ទេ​ ​បើ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​ពង្សាវតារ​ឯទៀត)។ កាលនោះ​ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម ​៣២ ​វស្សា​ ​ហើយ​សោយរាជ្យ​ទើបតែ​បាន​ ៤ ​ឆ្នាំ​ ​ស្ដេច​សៀម​ដែល​សោយរាជ្យ​នៅ​ក្រុង​ស្រីអយុធ្យា​ ​បាន​លើកទ័ព​យ៉ាង​ធំ​ច្រើន​គគ្រឹកគគ្រេង​អស្ចារ្យ​ ​ចូល​មក​វាយប្រហារ​ឈ្លានពាន​យក​ទឹកដី​ខ្មែរ​ម្ដងទៀត។​ ទ្រង់ប្រហែលសុគតនៅ គ.ស ១៤១៦។
ព្រឹត្តិការណ៍ឈ្លានពានរបស់សៀម
ស្ដេច​សៀម​អង្គ​នេះ​ដែល​ជាប់​ជា​កូនចៅ​របស់​ព្រះ​រាមេសូរ​ ​មានឈ្មោះ​ថា​ ​ចៅសោមពញា។​ ​ឯ​គោរម​នាម​ព្រះមហាក្សត្រ​វិញ​គឺ​ ​ព្រះ​បរមរាជា​ (បើ​តាម​អ្នក​ប្រវត្ដិវិទូ​ឯកទេស​ខ្លះ​ ​គេ​បាន​ប៉ាន់​ស្មានថា​ ​ស្ដេច​សៀម​អង្គ​នេះ​ ​ជា​ព្រះ​បរមរាជា​ទី​២​ ​ដែល​សោយរាជ​សម្បត្តិ​នៅ​ប្រទេស​សៀម​ពី​គ.ស ​១៤០៤​ ​ដល់​ ១៤៤៨ តែ​ចំណោទ​ស្ថិត​នៅ​ត្រង់​កាលបរិច្ឆេទ​ ​ថ្ងៃខែ​ឆ្នាំ​ដែល​មិន​ស្របគ្នា)។ គ្រានោះ​កងទ័ព​សៀម​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​ចៅសោមពញា​ ​ឬ​ព្រះ​បរមរាជា​ទី​២​ ​មាន​ចំនួន​ដល់​ទៅ ​១០ ​ម៉ឺន​នាក់ ចែក​ចេញ​ជា​៤​កងពល​ធំៗ។​ព្រះ​អង្គ​បាន​ចាត់​កូនប្រុស​ព្រះ​អង្គ​ ​ឈ្មោះ​ឥន្ទរាជា​ ​ជា​មេទ័ព​ស្រួច ។​