cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
រាជវង្សឈីង
ហង់តេអង្គចុងក្រោយ-អវសាននៃរាជវង្សឈិង
ព្រះនាងស៊ូស៊ីថៃហៅ មានរាជឱង្ការតែងតាំងបុត្ររបស់ចៃហ្វឺនាមអាស៊ិនចៀឡ ភូអ៊ី ឬពូយីដែលមានព្រះជន្មត្រឹមតែ ៣ វស្សាឡើងគ្រងរាជ្យ មានឈ្មោះរជ្ជកាលថាស្វៀនថុង​ តែដោយសារព្រះអង្គជាហង់តេអង្គចុងក្រោយនៃរាជវង្សរបស់ចិន ដូច្នេះទើបគេតែងតែហៅថាងហង់តេអង្គចុងក្រោយ ឬចក្រព័ត្ដិអង្គចុងក្រោយ ក្នុងខណៈនោះដែរព្រះនាងស៊ូស៊ីថៃហៅក៏សុគត់ដែរក្នុងវេលាមិនបានប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយចេញរាជបញ្ជាតែងតាំងភូអ៊ី។
ក្នុងកំឡុងពេលដែលភូអ៊ីបានគ្រងរាជ្យមិនបានដល់ ៣ ឆ្នាំ ក្រោយយុទ្ធនាការទួលផ្កាលឿង ក្រុមមេដឹកនាំសហព័ន្ធថុងម៉ឺនបានសម្រេចចិត្ដប្ដូរមជ្ឈមណ្ឌលប្រតិបត្ដិការរបស់ខ្លួនទៅឯតំបន់ទំនាបទន្លេយ៉ង់សេ។ ថ្ងៃទី ១០ ខែតុលា កើតមានស្ថានការណ៍ប្រែប្រួលនៅអ៊ូឆាំង ធ្វើឲ្យកងទ័ពបដិវត្ដន៍ទីនោះចាំបាច់ត្រូវងើបក្រោកឡើងបង្កចលាចលមុនកាលកំណត់ វាយដណ្ដើមយកក្រុងអ៊ូឆាំង។ ក្រោយមកនៅថ្ងៃបន្ទាប់ក្រុមបដិវត្ដន៍នៅហាន់យ៉ាង និងហាន់ខូវដែលបានទទួលដំណឹងក៏ងើបបះបោរឡើងវាយយកក្រុងទាំងពីរ​ រហូតធ្វើឲ្យក្រុមបដិវត្ដន៍អាចគ្រប់គ្រងទីក្រុងទាំងបីនៅអ៊ូហាន់បានទាំងអស់។
ពេលដល់ខែមករា ឆ្នាំ គ.ស ១៩១២ សមាគមថុងម៉ឺងបានប្រជុំប្រឹក្សាគ្នានៅណានគិង និងចាត់តាំងរដ្ឋាភិបាលបណ្ដោះអាសន្នឡើង ហើយដាក់ឈ្មោះប្រទេសជាសាធារណរដ្ឋចិន។ ក្រោយមកក្នុងខែបន្ទាប់ក៏បានបង្ខំឲ្យហង់តេនៃរាជវង្សឈិងចុះចេញពីតំណែង ចាត់ទុកជាការបើកសករាជថ្មីនៃផែនដីចិន និងចាត់ទុកជាទីបញ្ជប់នៃរាជវង្សឈិងដែលមានអាយុជាង ២០០ ឆ្នាំ និងជាការបិទឆាករបបគ្រប់គ្រងបែបរាជានិយមជាង ២​ ០០០ ឆ្នាំរបស់ចិន។
ចំណែកភូអ៊ី ឬពូយី ក្រោយពេលដាក់រាជ្យសម្បត្ដិហើយ ក្នុងឆ្នាំ គ.ស ១៩១៧ ត្រូវបានចាងស្វិនដែលជាអ្នកជម្រុញបដិវត្ដន៍និងការស្ដាររាជវង្សឈិងជាថ្មី លើកតំកើងឲ្យត្រឡប់មកធ្វើហង់តេសារជាថ្មី។ តែហេតុការនេះត្រូវទទួលការជំទាស់ពីគ្រប់ភាគី។ ក្នុងស្ថានការណ៍ដ៏តានតឹងនេះ ក្នុងរយៈពេល ១២ ថ្ងៃក្រោយមកទៀត ធ្វើឲ្យចាងស្វិនប្រកាសចុះចាញ់ និងចាំបាច់ត្រូវទម្លាប់ភូអ៊ីចេញពីរាជបល្ល័ង្កម្ដងទៀត។
លុះមកដល់ឆ្នាំ គ.ស ១៩២៤ កងទ័ពរបស់ហ្វឺងអ៊ីសៀងបានឡោមព័ទ្ធរាជវង្សហាមឃាត់ ព្រមទាំងបំបែរកាណុងកំាភ្លើងធំតម្រង់មករាជវាំង ហើយបង្ខំឲ្យភូអ៊ីចុះហត្ថលេខាបញ្ឈប់ការទាមទារឡើងធ្វើជាហង់តេ និងកំណត់ពេលឲ្យចេញពីរាជវាំងក្នុងរយៈពេល ២ ថ្ងៃ។ ក្រោយមកភូអ៊ីបានពឹងសម្ព័ន្ធភាពដែលមានជាមួយជនជាតិជប៉ុន ជួយបន្លំខ្លួនធ្វើជាអ្នកជំនួញ ហើយគេចខ្លួនទៅនៅឯចាងយួនជាមួយជិងយួន។
ឆ្នាំ គ.ស ១៩៣១ ក្រោយពេលដែលជប៉ុនបានវាយយកតំបន់ភាគខាងកើតឆៀងខាងជើងរបស់ចិន បានបង្កើតជាប្រទេសម៉ាន់ជូកួឡើង។ ក្រោយពីនោះមកបានលួចនាំខ្លួនភូអ៊ីទៅម៉ានជូ ដោយភូអ៊ីព្រមសហការ និងទទួលការតែងតាំងឲ្យធ្វើជាហង់តេជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ គ.ស ១៩៣៤។
រហូតដល់ពេលកងទ័ពជប៉ុនចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ប្រទេសត្រូវដួលរលំទៅ ហើយក្នុងឆ្នាំ គ.ស ១៩៤៥ ក្នុងពេលដែលទាហានជប៉ុននាំខ្លួនភូអ៊ីមកព្រលានយន្ដហោះសឺនយ៉ាងដើម្បីធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅជប៉ុន ក៏ត្រូវទាហានរុស្សីចាប់ខ្លួន តែបានទទួលការមើលថែពីពួករុស្សីយ៉ាងល្អ រហូតដល់ព្រះអង្គធ្លាប់សរសេរលិខិតសំដែងសញ្ចេតនាចង់រស់នៅរុស្សីអស់មួយជីវិតជាច្រើនដង។
ឆ្នាំ គ.ស ១៩៥០ ភូអ៊ីនិងអ្នកទោសក្នុងសង្គ្រាមម៉ាន់ជូកួត្រូវបញ្ជូនខ្លួនត្រឡប់មកឲ្យរដ្ឋាភិបាលចិន និងត្រូវដាក់ឃុំឃាំងរួមគ្នាជាមួយអ្នកទោសផ្សេង ៗ​ ទៀតក្នុងមន្ទីរ​ឃុំឃាំងនៅហាប៊ិន ប្រើជីវិតជាអ្នកទោសអត្ដលេខ ៩៨១ អស់រយៈពេល ១០ ឆ្នាំ រហូតបានទទួលការលើកលែងទោសនៅថ្ងៃទី ៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ គ.ស ១៩៥៩ ក្លាយជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមប្រជាជនធម្មតារបស់ចិន ហើយស្លាប់បាត់បង់ជីវិតនៅប៉េកាំងក្នុងឆ្នាំ គ.ស ១៩៦៧ ក្នុងអាយុ ៦១ ឆ្នាំ ទើបចាត់ទុកជាការបញ្ចប់នៃហង់តេចុងក្រោយនៃផែនដីចិន។
ប្រាសាទបន្ទាយទ័ព
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទបន្ទាយទ័ពមានទីតាំងចម្ងាយប្រវែង ៧.៧គីឡូម៉ែត្រនៅទិសខាងត្បូងឈៀងខាងកើតពីប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១២។ ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងប្រាសាទព្រះប៉ាលីឡៃ។
ឯកសារយោង
បន្ទាយទ័ព
ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣
ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ (ឆ្នាំ១២៩៥-ឆ្នាំ១៣០៧នៃគ.ស)
ព្រះអង្គបានសោយរាជ្យសម្បត្តិបន្តពីព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨។ ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ ឬព្រះបាទស្រីន្ទ្រវរ្ម័នជារាជសុណិសាររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ព្រះអង្គគ្រងរាជមិនបាយូរទេ បានដាក់រាជ្យទៅតាំងសមាធិក្នុងព្រៃ។ ព្រះអង្គបានសាងព្រះវិហារ និងសិលាចារឹកជាភាសាបាលី ។ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ មានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា កម្រតេងអញស្រីស្រីន្ទ្រវរ្ម័នទេវៈ ។
ចៅហោក្លង
ចៅហោក្លង ( CHAO HO KLONGเจ้าหอกลอง ) គឺជាទេវតារក្សា ស្គរភេរី នៅសាសនាខ្មោចនិងសាសនាស្រុក.
រឿងមហាចោរនៅទល់ដែនវគ្គទី១៣៖វាយផ្តាច់ព្រ័ត្រ
អ្នកញញឹមជានិច្ច។ ខាងសត្រូវនៅសល់គ្នាប្រមាញសាមសិបនាក់ទេ។ មានន្ទនិយាយទៅកាន់និលពេជ្រថា : និលពេជ្ររងបណ្តើរ ឆ្លើយបណ្តើរ : ក្នុងពេលនោះមហាកាលស្រែកឡើងថា : មានន្ទក្រឡេកកន្ទុយភ្នែកទៅក្រោយខ្នង ឃើញទាហានម្នាក់កាន់កាំបិតស្ទុះស្លុងមក។ អ្នកគេចភ្លែត ទាហាននោះជ្រុលទៅចំដាវនិលពេជ្រ ។ ឆ្លៀតឱកាសនោះ មានន្ទវាត់ដាវម៉ាំងទៅត្រូវដៃស្តាំនិលពេជ្រ ដែលដូរផ្កាប់មុខឈាមហូរស្រស្រាក់។ នាយកោបបន្លឺឡើងថា : និលពេជ្រស្ទុះឡើងយ៉ាងប្រញាប់កាត់ដាវមានន្ទ ដែលកាប់បន្ថែមផ្តាច់ព្រ័ត្រ។ តែសំណាងល្អនិលពេជ្រក្រោកឈរវិញបាន សូរដាវក៏លាន់ឮប៉ែសៗដដែល ។ មានន្ទសើចនិយាយថា : នាយកោបស្រែកថា : សូរសង្រ្គាមក៏ឮងឹងឡើងដូចមុនដំបូង ។ និលពេជ្រមានចិត្តភ័យបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ។ ខាងមានន្ទនៅសល់ប្រាំនាក់។ ខាងខ្លូននៅដប់ប្រាំនាក់គត់ ។ ឥឡូវកោបកំហែងវាយផ្តាច់ព្រ័ត្រទៀត។ និលពេជ្របញ្ជាឡើងថា : មានន្ទបន្លឺថែមឡើងថា : រួចគឺសូរមាត់មហាកាល មាត់អគ្គីដែលឆ្លើយតែមួយពាក្យ "វាយផ្តាច់ព្រ័ត្រៗ" ។ ខាងនិលពេជ្រ របេះដល់ប្រាំនាក់ទៀតជាបន្ទាប់នោះ ។ ណាឈាមហូរនៅដៃស្តាំយ៉ាងខ្លាំង និលពេជ្រមើលឃើញ សេចក្តីស្លាប់នៅខាងមុខជាប្រាកដ ។ មានន្ទនិយាយថា : ពេជ្រទន់ដៃអស់ទៅហើយ ។ អ្នកដួលរមៀលខ្ពោកនៅដីក្រោមចុងដាវមានន្ទ ដែលខ្លាំងដូចភ្នំ។ ស្រាប់តែជើងសេះលាន់ឮគគឹកមក ។ ពេជ្រប្រឹងកាត់នឹងដាវមានន្ទជាចុងក្រោយបង្អស់ ។ ទ័ពសេះស្រែកហ៊ោទ្រហឹងអឺងកង ។ មានន្ទក្រឡេកឃើញ ស្រែកថា : មានន្ទស្ទុះទៅជិតមហាកាល បញ្ជាក់ថា : មហាកាលបញ្ជាក់ថា : ទ័ពសេះក៏ចុះពីលើអជានេយ្យយ៉ាងរួសរាន់រត់សម្រុកមកទៀត ។ គ្នាមកថ្មីមានចំនួនប្រមាណសាមសិបនាក់ ។ ខាងមានន្ទនៅសល់តែបួននាក់គត់ ដូចមានឈ្មោះមកស្រាប់ ។ ទាំងបួននាក់រាថយ ដំកង់ជារង្វង់មូលទល់ខ្នងគ្នា ។ ការប្រកាប់ប្រចាក់ក៏មានសន្ទុះខ្លាំងឡើងជាថ្មីដដែល ។ ខាងលើព្រះអាទិត្យរះកាន់តែខ្ពស់ណាស់ទៅហើយ ។ ពន្លឺជះកំដៅមកពាសពេញលើពសុធា ។ ជនទាំងបួននាក់ហូរញើសអស់កម្លាំងក្រៃពេក ។ មានន្ទនៅតែសើចនិយាយទៅកាន់មេទ័ពថ្មីខាងខ្មាំងថា : ពោធីខាំធ្មេញពេបមាត់ ! មហាកាលនិយាយថា : ពោធីសើច : មហាកាលស្រែក : មានន្ទភ័យក្តុកៗ សួរថា : បន្តិចទៀត កោបលាន់មាត់ថា : មានន្ទសួរទៀត : ពោធីសើចក្អាកក្អាយ មហាកាលសួរ : ខាងសត្រូវស្រែកជយោទ្រហឹងអឺងកង ។ មានន្ទចុកចាប់យ៉ាងខ្លាំង ។ អ្នកនិយាយថា : សូរដាវលាន់ឮចែសៗជានិច្ច ។ សូរនេះកាន់តែថយទៅៗបន្តិចម្តងៗ លាន់ឮខ្លាំងវិញ បន្តិចទាបចុះវិញ ។  មានន្ទ មហាកាល នាយកោប អគ្គីនៅតែតយុទ្ធជានិច្ច ។  គួរឲ្យអាសូរណាស់ ខ្លួនជនទាំងបួននាក់ហូរឈាមរហាមជំនួសញើសដែលហូរពីមុនមក។
ដាវខ្លាំងឃើញច្រុះបែកមួយជាពីរព្រឹលភ្នែកអស់ ។ ជនទាំងបួនដួលដូចដំរីត្រូវគ្រាប់។ ជនទាំងបួនគ្រវាសដាវជាចុងបង្ហើយ ។ ជនទាំងបួនប្រឹងឈរតែពុំរួច។ ជនទាំងបួនជ្រោមលើក្បាលអង្គង់ទល់ខ្នងគ្នា ។  ជនទាំងបួនដួលគរលើគ្នាម្តងម្នាក់ៗ ជាទីអវសាន ។
១៤ ព្រះនាងខត្តិយាណី មានន្ទដឹងខ្លួនបើកភ្នែក ក្រោកអង្គុយឡើង ។ ក្នុងកេសាអ្នកហាក់ធីងធោងដូចមនុស្សពុលរលក។ បុរសប្រឹងសញ្ចប់សញ្ចឹង ដើម្បីប្រមូលវិញ្ញាណឲ្យរួមមកកាន់រូបកាយអ្នកវិញ ។ មុខរបួសពីម្សិលធ្វើឲ្យអ្នកចុកចាប់ណែនពេញសព្វសព៌ាង្គកាយស្ទើរលើកដៃជើងពុំរួច។ បុរសងាកឆ្វេង ងាកស្តាំ ស្រាប់តែបើកភ្នែកធំៗ ។ ជុំវិញខ្លួនអ្នក គឺជញ្ជាំងថ្ម តូចថប់ងងឹត ត្រជាក់។ ចិត្តមួយរត់ច្រាលឡើង ។ មើលគ្រែឃើញគ្រែនោះតូចក្រាលចំបើង គាត់ស្ទើរដេកពុំកើត មើលទៅចុងជើងឃើញមានទឹកមួយផើង ទើបអ្នកដឹងខ្លួនថា អ្នកនៅក្នុងគុកទេតើ ។ មុខរបួសដែលឈឺចាប់ទាំងប៉ុន្មានមក ក៏ហាក់នៅពុំទាន់ឈឺស្មើនឹងត្រូវជាប់ជុចដូច្នោះទេ ។
នាង តេង
នាង តឹងលិជីង (29 មករា 1953 - 8 ឧសភា 1995) ដែលជាតារាចម្រៀងតៃវ៉ាន់ល្បីល្បាញនៅតំបន់អាស៊ី នាងជាតារាអាស៊ីនិងជាព្រះមហាក្សត្រិយានីតន្ត្រីប៉ុបអាស៊ី។ នាងបានច្រៀងបទចម្រៀងរបស់ប្រទេសចិន បទចម្រៀងជប៉ុន បទចម្រៀងឥណ្ឌូនេស៊ី បទចម្រៀងចិនកាតាំង បទចម្រៀងតៃវ៉ាន់និងបទចម្រៀងជាភាសាអង់គ្លេស។ នាងបានកើតនៅថ្ងៃទី 29 មករាឆ្នាំ 1953 នៅកោះតៃវ៉ាន់។ ក្នុងឆ្នាំ 1967 នាងបានចេញអាល់ប៊ុមដំបូងរបស់នាងនៅតៃវ៉ាន់។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1970 នាងទទួលបានការពេញនិយមនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ក្នុងឆ្នាំ 1974 នាងបានចេញផ្សាយអាល់ប៊ុមជាភាសាជប៉ុនដំបូងរបស់នាងនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន។ បទចម្រៀងរបស់នាងមានការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ី ដូចជាតៃវ៉ាន់ ហុងកុង ចិន ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូងកូរ៉េខាងជើង ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី សិង្ហបុរី ថៃនិងបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀតមានអ្នកគាំទ្ររហូតដល់ជាង 1 ពាន់លាននាក់។ សូមជម្រាបថានៅថ្ងៃទី 8 ខែឧសភាឆ្នាំ 1995 នាងបានស្លាប់នៅឈៀងម៉ៃប្រទេសថៃនិងមូលហេតុនៃការស្លាប់នេះគឺជំងឺហឺត។ នៅលើឧសភា 28, ឆ្នាំ 1995 នេះរដ្ឋាភិបាលតៃវ៉ាន់បានប្រារព្ធធ្វើពិធីបុណ្យសពធំសម្រាប់នាងដើម្បីរំលឹកដល់តារាចម្រៀងធំបំផុតរបស់តៃវ៉ាន់។
ជម្ពូទ្វីប
ជម្ពូទ្វីប ជាទ្វីបដែលឋិតនៅខាងត្បូងនៃភ្នំសិនេរុ និងឧត្តរកុរុទ្វីប ឋិតនៅខាងជើងនៃភ្នំសិនេរុ។
ព្រះម៉ែទុយប៎នៀនៀ
200x250px|thumb|[[ទេវរូបព្រះម៉ែទុយប៎នៀនៀ(ព្រះ​ម៉ែ​គង្គាចិន). ]]
​​ ព្រះម៉ែទុយប៎នៀនៀ  ឬ ព្រះ​ម៉ែ​គង្គាចិន (Shuimu Niangniang水母娘娘) គឺ  ទេពធីតានៃ សាសនាអ្នកស្រុកចិន  - សាសនាតាវ - សាសនាខុងជឺ  ព្រះនាង គឺ ព្រះម៉ែទឹក.។ ៚
ភូមិតាអោង
ភូមិនេះខាងជើងជាប់នឹងភូមិ សំបួរ ខាងកើតជាប់ភូមិអន្សោង ចំណែកខាងត្បួងនិង​ខាង​ លិច ជាវោស្រែ ភូមិនេះមានប្រជាជនប្រមាណជា៤០០ គ្រួសារ​
ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤
ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ (ឆ្នាំ១៣០៧-ឆ្នាំ១៣២៧នៃគ.ស)
ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ មានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ស្រីន្ទ្រជ័យវរ្ម័ន ហើយព្រះអង្គបានសោយរាជ្យសម្បត្តីអស់រយៈពេល ២០ឆ្នាំ។ ព្រះអង្គបានសោយរាជ្យសម្បត្តិពីព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣។ ព្រះអង្គបានចាត់ចែងឱ្យគេតុបតែងប្រាសាទ ដែលបានកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ឧទ្ទិសចំពោះព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ ជ័យមន្តលាថិ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៣២០គណៈបេសកម្មទូតចិនមួយត្រូវបានបញ្ជូនមក ដើម្បីទិញដំរីផ្សាំងពីប្រទេសខ្មែរ ។
វិមានប្រធានាធិបតីឡាវ
វិមាន​ប្រធានាធិបតី ​គឺ​ជា​លំនៅឋាន​ផ្លូវការ​របស់ ​ប្រធានាធិបតី​ឡាវ ដែល​តាម​សន្និបាត​ក៏​កាន់​តំណែង ​ជា​អគ្គលេខាធិការ​បក្ស​បដិវត្តន៍​ឡាវ ​ដែរ។ វា​មាន​ទីតាំង​នៅ​មាត់ ​ទន្លេ​មេគង្គ ក្នុង​រដ្ឋធានី ​វៀងចន្ទន៍ ។
សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាចិនភាគខាងត្បូង
សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាចិនភាគខាងត្បូង(南方科技大学/Southern University of Science and Technology)ជាសាកលវិទ្យាល័យក្នុងទីក្រុងស៊ិនចិន.
កោះមីនដាណាវ
កោះមីនដាណាវ ( ជ្វា : مينداناو ) គឺជាកោះធំទីពីរនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន បន្ទាប់ពីកោះលូហ្ស៊ុននិងកោះដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី៧ នៅលើពិភពលោក។ ស្ថិតនៅតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រជុំកោះ កោះនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃក្រុមកោះដែលមានឈ្មោះដូចគ្នា ដែលរួមបញ្ចូលកោះដែលនៅជាប់គ្នាផងដែរ ជាពិសេសគឺប្រជុំកោះស៊ូលូ ។ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ២០២០ កោះមីនដាណាវមានប្រជាជនចំនួន ២៦ ២៥២ ៤៤២ នាក់ខណៈដែលក្រុមកោះទាំងមូលមានប្រជាជនប៉ាន់ស្មានចំនួន ២៧ ០២១ ០៣៦ យោងទៅតាមជំរឿនឆ្នាំ២០២១ ។
ព្រះបាទរាមាជើងព្រៃ
ព្រះបាទរាមាជើងព្រៃ (១៥៩៤-១៥៩៦)
ព្រះបាទរាមាជើងព្រៃត្រូវជាព្រះញាតិរបស់ព្រះបាទសត្ថាទី១នៅឆ្នាំ១៥៩៤នៃគ.ស ព្រះអង្គបានលើកទៅវាយសៀមនៅបន្ទាយឧដុង្គ។ សៀមចាញ់ក៏បានដកថយទៅស្រុកវិញ។ ព្រះអង្គបានសោយរាជ្យនៅស្រីសន្ធរ ។
តូប៉ូវិទ្យា
រូបភាពតូច|240x240ភីកសែល|Möbius strips,ដែលមានមុខខាង និង ជ្រុងតែមួយ គឺជាប្រភេទនៃវត្ថុ ដែលគេសិក្សា នៅក្នុងតូប៉ូវិទ្យា។ នៅក្នុង គណិតវិទ្យា, តូប៉ូវិទ្យា (​បើតាមភាសាក្រិច តូប៉ូ(τόπος) មានន័យថា កន្លែង និង ឡូជី​(λόγος) មានន័យថា សិក្សា) គឺទាក់ទង​ទៅនឹង លក្ខណៈនៃលំហដែលត្រូវបានរក្សា ក្នុងភាពជាប់នៃ​កំហូចទ្រង់ទ្រាយ (ឧទាហរណ៏ ទឹកដែលត្រូវបានផ្ទេរពីកែវមួយ​ទៅកែវមួយផ្សេងទៀត) ដូចជា ការលូតប្រវែង(ភាពយឺត) និង ការពត់ (កំណោង) តែមិនមានស្នាមរហែក ឬប្រេះស្រាំ ហើយភ្ជាប់​គ្នាដោយកាវវិញនោះទេ។ វាអាចត្រូវបានសិក្សាដោយ វិភាគទៅលើ បណ្តុំមួយ នៃសំនុំរងជាច្រើន ដែលគេហៅថា សំនុំបើក (ជាសំនុំដែលផ្ទៀងផ្ទាត់លក្ខណៈពិសេសមួយចំនួន ដូចជា ប្តូរសំនុំដែលណាមួយ(សំុនុំណាក៏បាន) ទៅជាអ្វីមួយដែលគេស្គាល់ថាជា លំហ តូប៉ូ ។ លក្ខណៈសំខាន់ៗរបស់តូប៉ូរួមមាន  ការភ្ជាប់ (ខុសពីភាពជាប់នៃអនុគមន៏ដែលអ្នកធ្លាប់រៀន) និង ការបង្រួម ។
ចច វ៉ឃ័រប៉ូស
ចច វ៉ឃ័រប៉ូស (born កក្កដា 6, 1946). 43th បញ្ចីរាយនាមប្រធានាធីបតីនៅសហរដ្ឋអាមេរិច (2001-2009). He was also the 46th Governor of Texas from 1995 to 2000.
References
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធីបតី
ព្រះបាទបរមរាជាទី៤
(ឆ្នាំ១៥៦៦-ឆ្នាំ១៥៧៦នៃគ.ស)
ក្រោយពីព្រះបាទចន្ទរាជាសោយទីវង្គតទៅ ព្រះមហាឧបរាជ ដែលជារាជបុត្របន្ទាប់ដែលមាននាមថា ព្រះបាទបរមរាជា ឡើងសោយរាជ្យស្នងព្រះរាជបិតាដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះសម្តេចព្រះបរមរាជាធិបរាជរាមាធិបតី។ ព្រះបាទបរមរាជាទី៤ មានបុត្រចំនួន ៤ព្រះអង្គដូចជា៖ ១. ព្រះបាទសត្ថាទី១ (ប្រសូតនៅឆ្នាំ១៥៣៩) ២. ព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ (ប្រសូតឆ្នាំ១៥៥៤ ជាបុត្រព្រះម្នាងកេសរមាលា) ៣. ព្រះបាទពញានូ (ប្រសូតឆ្នាំ១៥៥៨ ជាបុត្រព្រះម្នាងកេសរមាលា) ៤. ព្រះបាទចៅពញាអន (ប្រសូតឆ្នាំ១៥៦៣ ជាបុត្រព្រះម៉ែនាងវង) ព្រះបាទស្រីសុយោពណ៌បានយកបុត្រីព្រះបាទយសរាជា នាមជាតិក្សត្រីហើយមានបុត្រនាម ព្រះបាទជ័យចេស្តា។
ទំនាក់ទំនងជាមួយអឺរ៉ុប
តាមកំណត់ហេតុរបស់បព្វជិត បានឱ្យដឹងថាព្រះបាទបរមរាជាទិ៤ បានឈ្វេងយល់ថាសកម្មភាពខាងជំនាញនិងកើតមានឡើងបន្ទាប់ពីការមកដល់របស់ពួកបុព្វជិត ព្រះអង្គទ្រងក៏បានអំពាវនាវសូមឱ្យអង្គការកណ្តាលនៅម៉ាឡាកាបញ្ជូនឱ្យផ្សព្វផ្សាយសាសនាមកកាន់ប្រទេសព្រះអង្គ ដោយហេតុនេះគេឃើញមានបុព្វជិតពីអង្គដែលមកកាន់ប្រទេសខ្មែរគឺបុព្វជិតឈ្មោះ ឡូប៉ូកាដូសូ និងចៅ ម៉ាដេរ៉ា។ បុព្វជិតទាំងពីរអង្គបានមកដល់រាជធានីលង្វែកនៅមុនឆ្នាំ១៥៧៩ ។(សូមអសគុណ)
ភូមិចុងព្រែក
ភូមិចុងព្រែក ឃុំចន្ត្រី ស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង
ព្រះមហាជ័យព្រៃសភ
រូបភាពតូច| [[ទេវរូបព្រះមហាជ័យពៃរស្រព សិល្បៈសារមន្ទីរ​ជាតិ​ចៅសាមព្រះយា រតនកោសិន្ទ្រ៍ ខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា.]]
ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព (พระมหาไชไพรสภ) ​គឺ ទេពអ្នកតារក្សាស្រូវក្នុងនៅសាសនាខ្មោចនិងសាសនាស្រុក.៕  សាសនាបុរាណក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា(ខ្មែរ), ថៃ, ឡាវ, ភូមា (សព្វ​ថ្ងៃ​ហៅ​ថា មីយ៉ាន់ម៉ា)  ទេពជាយានៅព្រះអង្គ គឺព្រះមេស្រូវទេពភេទស្ត្រីរក្សាស្រូវក្នុងសាសនាខ្មោចនិងសាសនាស្រុក.៕ សាស្ត្រាវុធក្នុងដៃព្រះអង្គ គឺព្រះខ័ននិងស្រូវ.៕
ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី១
ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី១ (ឆ្នាំ១១០៧-ឆ្នាំ១១១៣នៃគ.ស)
ព្រះអង្គជាបងរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦។ រាជធានីមហីធរបុរៈ ព្រះអង្គបានសាងបង្ហើយប្រាសាទ និងជុសជុលប្រាសាទនានា។ តែត្រូវបានព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ជ្រែងរាជ្យហើយគ្រប់គ្រងនៅមហីធរបុរៈ។ រីឯក្រុងអង្គរគ្រប់គ្រងដោយស្តេចនឬបតីន្ទ្រវរ្ម័ន ត្រូវព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២លើកទ័ពមកដណ្តើមយករាជ្យសម្បត្តិ ហើយឡើងគ្រងរាជ្យនៅរាជធានីអង្គរចាប់ពីឆ្នាំ១១១៣មក ។ ព្រះបាទធរណីន្រ្ទវរ្ម័នទី១ មាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ធូលីព្រះបាទធូលីជើងព្រះកម្រតេងអញស្រីធរណីន្រ្ទវរ្ម័នទេវៈ និងមានបច្ឆាមរណនាមថា បរមនិស្កលបទ ។
សង្កាត់ព្រៃញី
($ Sangkeat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងពោធិ៍សាត់ ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន  ០៨ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់ព្រៃញី មាន ១០ភូមិ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
ព្រះម៉ែកូទិយារ៍
​​ ព្រះម៉ែកូទិយារ៍  (goddess Khodiyarखोडियार देवीகோடியார் மாதா) គឺ ទេពធីតានៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា  ព្រះនាង គឺ ទេពធីតារបស់សាសនាប្រជាប្រិយឥណ្ឌា នៅGujarat State - RajasthanState.។ ៚
ភូមិផ្លុកជ្រៅ
ឃុំខ្ចៅមាន៩ភូមិគឺ៖
៖ ខ្ចៅ១
៖ ខ្ចៅ២
៖ ខ្ចៅ៣
៖ ថ្លុកជ្រៅ
៖ស្វាយព័ន្ធ១
៖ ស្វាយព័ន្ធ២
៖ អូរពពេល
៖ វ៉ារិន្ទ១
៖ វ៉ារិន្ទ២
ភូមិត្រោក
សំដៅដល់÷
ភាសាឡាវ
ភាសាឡាវ ដែលជួនកាលគេហៅថា ភាសាលាវ (Lao, [láːw] 'ឡាវ' ឬ  ធំ, [pʰáːsǎːláːw] 'ភាសាឡាវ') គឺជាភាសាក្រា-ដៃរបស់ប្រជាជនឡាវ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឡាវ ដែល​វា​ជា​ភាសា​ផ្លូវការ​សម្រាប់​ប្រជាជន​ឡាវប្រមាណ ៧ លាន​នាក់ ក៏ដូចជា​នៅ​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ ដែល​វា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដោយ​មនុស្ស​ប្រមាណ ២៣ លាន​នាក់ ដែល​ជា​ធម្មតា​ហៅ​ថា អ៊ីសាន។ឡាវ​មាន​តួនាទី​ជា​ភាសា​បារាំង​ក្នុង​ចំណោម​ពលរដ្ឋ​ឡាវ ដែល​និយាយ​ប្រហែល ៩០ ភាសា​ផ្សេងទៀត ដែល​ភាគច្រើន​មិន​ទាក់ទង​នឹង​ឡាវ។
វា​ជា​ភាសា​សំនៀង​និង​ការ​វិភាគ ស្រដៀង​នឹង​ភាសាក្រា-ដៃផ្សេង​ទៀត ព្រម​ទាំង ​ភាសា​ចិន និង​ភាសា​វៀតណាម។និយាយភាសាលាវមានភាពវៃឆ្លាតទៅវិញទៅមកជាមួយភាសាថៃ និង អ៊ីសាន ដែលជាភាសាថៃភាគនិរតី ដល់កម្រិតដែលអ្នកនិយាយរបស់ពួកគេអាចប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការនិយាយភាសារៀងៗខ្លួន។និយាយលាវមានភាពវៃឆ្លាតទៅវិញទៅមកជាមួយភាសាថៃ និង អ៊ីសាន ដែលជាភាសាថៃភាគនិរតី ដល់កម្រិតដែលអ្នកនិយាយរបស់ពួកគេអាចប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការនិយាយភាសារៀងៗខ្លួន។ភាសាទាំងនេះត្រូវបានសរសេរដោយអក្សរខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែមានលក្ខណៈភាសាស្រដៀងគ្នា និងបង្កើតជាភាសាបន្តបន្ទាប់បន្សំយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ទោះបីជាមិនមានស្តង់ដារផ្លូវការក៏ដោយ គ្រាមភាសា វៀងច័ន្ទ បានក្លាយទៅជាភាសាស្ដង់ដារជាក់ស្តែងនៅក្នុង ប្រទេសឡាវ ហើយគ្រាមភាសា ខនកែន បានក្លាយជាភាសាស្តង់ដារជាក់ស្តែងនៅក្នុង អុីសាននៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទី 20 ។
=រេសា= ឯកសារយោង ==
វត្តស៊ីមឿង
ស្តាំ|360x360ភីកសែល វត្តស៊ីមឿង ឬ ស៊ីមឿង ( លាវ : ວັດສີເມືອງ) គឺជា វត្តអារាមបែបពុទ្ធសាសនា នៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ រដ្ឋធានីនៃ ប្រទេសឡាវ ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
មាន រឿងព្រេងមួយ ថាស្ត្រីមានផ្ទៃពោះនៅពេលសាងសង់ត្រូវបានថ្វាយជាយញ្ញបូជាដល់ព្រះ។
ការពិពណ៌នា
នៅខាងក្នុងប្រាសាទគឺមិនធម្មតាទេដែលបែងចែកជាពីរបន្ទប់។ បន្ទប់​ខាង​មុខ​មាន​ភាព​ស្ងប់ស្ងាត់ ដោយ​មាន​ព្រះសង្ឃ​នៅ​នឹង​ដៃ​ជា​ធម្មតា​ដើម្បី​ប្រគេន​ពរ។ បន្ទប់​ខាង​ក្រោយ​មាន​អាសនៈ​ធំ​មួយ មាន​រូប​បដិមា និង​រូប ​ព្រះពុទ្ធ ។
ក្សត្រីអង្គម៉ី
ក្សត្រីអង្គម៉ី (ឆ្នាំ១៨៣៤-ឆ្នាំ១៨៤០នៃគ.ស)
ក្សត្រីអង្គម៉ី គ្រងរាជ្យចាប់ពីឆ្នាំ(១៨៣៤-១៨៤០) ជាបុត្ររបស់ ព្រះចៅមិញម៉ាង ដែលជារាជបុត្រសោយរាជ្យស្នងព្រះចៅយ៉ាឡុងទ្រង់បានបញ្ចូនអុង ខាំម៉ាងឱ្យនាំគ្រឿងបណ្តាការឡើងមកជួយការបុណ្យបរមសព។ រាជទូតរូបនេះនៅមានបេសកកម្មម្យ៉ាងទៀតគឺការជ្រើសរើសក្សត្រឱ្យឡើងសោយរាជសម្បត្តិស្នងព្រះឧទ័យរាជាអង្គចន្ទ។ តាមពិតលោកបានទទួលបញ្ចារួចជាស្រេចពីព្រះចៅមិញ ម៉ាង ថាត្រូវជ្រើសរើសក្សត្រអង្គណាឱ្យឡើងកាន់អំណាចហើយ ដូចមានសេចក្តិបញ្ចាក់ពីរាជពង្សាវតាថា អុង ខាំម៉ាងបាននាំទាំងព្រះនាមមកថ្វាយរៀបអភិសេកអ្នកអង្គម៉ីជារាជបុត្រីបន្ទាប់ឱ្យគ្រប់គ្រងកម្ពុជាធិបតី។ ប៉ុន្តែដើម្បីជាការបិទបាំងកំឱ្យអ្នកផងស្គាល់ព្រះរាជបំណងព្រះចៅក្រុងយួន លោកធ្វើការប្រឹក្សាសួរយោបល់នៃមន្ត្រីខ្មែរ ដោយបានបញ្ចាក់ថា ត្រូវជៀសវាងកុំលើកក្សត្រទាំងឡាយដែលបានភៀសទៅខាងសៀមមានអង្គអឹម មហាឧបរាជ និង ព្រះបាទអង្គឌួងជាដើម និងត្រូវជៀសវាងកុំលើកក្សត្រីអង្គប៉ែន ព្រោះព្រះមាតាជាអ្នកសិ្នទ្ធស្នាលនិងសៀមទៀត។ ដោយហេតុនេះហើយក្សត្រីអង្គម៉ីជាបុត្រីបន្ទាប់នៃព្រះទ័យរាជាអង្គចន្ទ ត្រូវលើកឱ្យឡើងសោយរាជ្យ ក្នុងព្រះជន្ម ២០វស្សា នៅ កោះស្លាកែត ដោយមានព្រះនាមហៅតាមយួនថា ង៉ុក វឹង កុង ជួ ហើយមានព្រះឋានៈត្រឹមតែជា ក្វឹង ជួ គឺស្មើនិងចៅហ្វាយខេត្តម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯក្សត្រីអង្គពៅ ត្រូវលើកជាឧបយរាជិនី និងក្សត្រីអង្គស្នួនត្រូវលើកជាកែវហ៊្វា ។
សិលាចារឹកអ្នកតាដំបងដែក
សិលាចារឹកនេះនៅខេត្តតាកែវ ថ្លែងអំពីអគ្គមេសីព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន នាមព្រះនាងកុលប្រភាវតី ទ្រង់ប្រាថ្នាចេញចាកលោក ហើយបានកសាងទេវាល័យតំកល់ព្រះបដិមាព្រះវិស្ណុធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ ព្រមទាំងលំនៅសម្រាប់ព្រាហ្មណ៍ និងស្រះ។ ព្រះនាងកុលប្រភាវតីជារាជជននីរាជកុមារគុណវរ្ម័ន។ ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន ទ្រង់សោយទីវង្គតនៅឆ្នាំ៥១៤នៃគ.ស ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តតាកែវ
ព្រះម៉ែពះហុឆរា
​​ ព្រះម៉ែពះហុឆរា  (goddess Bahucharaबहुचर माता देवीபகுச்சரா மாதா) គឺ ទេពធីតានៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា  ព្រះនាង គឺ ទេពធីតារបស់សាសនាប្រជាប្រិយឥណ្ឌា នៅGujarat State - RajasthanState.។ ៚
កាព្រីយ៉ែល បូរិច
ស្តាំ|គ្មានស៊ុម|380x380ភីកសែល កាព្រីយ៉ែល បូរិច (Gabriel Boric) គឺជាអ្នកនយោបាយឆ្វេងនិយមឈីលី។ គាត់គឺជាប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោតរបស់ប្រទេសឈីលី ដែលជាបេក្ខជនលំដាប់ខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសរបស់គាត់ ដោយបានផ្តួលបេក្ខជនស្តាំនិយមលោក យ៉ូសែប អាន់តូនីអូ ខាស ។
គាត់គឺជាអ្នកដឹកនាំដ៏សំខាន់មួយរូប ក្នុងអំឡុងពេលនៃចលនានិស្សិតនៅក្នុងប្រទេសរបស់គាត់ក្នុងឆ្នាំ 2011 ហើយបានបម្រើការជាអនុប្រធាននៅក្នុងសាធារណរដ្ឋចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2014។ គាត់គឺជា ពនតា អាលអ៊ីណាស៊ូ ដើមដំបូង។
ចាប់ពីឆ្នាំ 2022 វានឹងក្លាយជាអ្នកគ្រប់គ្រងតូចបំផុតទីពីរនៅលើពិភពលោក។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីឈីលី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយឈីលី
ពាន​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព
រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព គឺជារង្វាន់ណូបែលមួយក្នុងចំណោមរង្វាន់ទាំងប្រាំដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយឆន្ទៈរបស់ឧស្សាហ៍កម្មស៊ុយអែត អ្នកបង្កើត និងគ្រឿងសព្វាវុធ (អាវុធ និងឧបករណ៍យោធា) ក្រុមហ៊ុនផលិត អាល់ហ្វ្រិដ ណូបែល រួមជាមួយនឹងរង្វាន់ផ្នែក គីមីវិទ្យា រូបវិទ្យា សរីរវិទ្យា ឬវេជ្ជសាស្ត្រ និង អក្សរសាស្ត្រ ។ ចាប់តាំងពីខែមីនា ឆ្នាំ១៩០១ វាត្រូវបានផ្តល់រង្វាន់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ (ដោយមានករណីលើកលែងមួយចំនួន) ដល់អ្នកដែលបាន "ធ្វើការងារច្រើនបំផុត ឬល្អបំផុតសម្រាប់ភាតរភាពរវាងប្រជាជាតិ សម្រាប់ការលុបបំបាត់ ឬកាត់បន្ថយការឈរជើង និងសម្រាប់ការកាន់ និងលើកកម្ពស់សន្តិភាព សន្និបាត "។ វចនានុក្រមអក់ហ្វដនៃប្រវត្តិសាស្រ្តសហសម័យ ពិពណ៌នាថាវាជា "រង្វាន់ដ៏មានកិត្យានុភាពបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក"។
អនុលោម​តាម​ឆន្ទៈ​របស់​លោកអាល់ហ្វ្រិដ ណូបែល អ្នក​ទទួល​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសរើស​ដោយគណៈកម្មាធិការ​ណូបែល​ន័រវេស ដែល​ជា​គណៈកម្មាធិការ​មាន​សមាជិក​ប្រាំ​នាក់​ដែល​បាន​តែងតាំង​ដោយសភា​ន័រវែស ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២០ រង្វាន់ត្រូវបានផ្តល់ជូននៅក្នុង អាទ្រីអូម នៃសាកលវិទ្យាល័យអូស្លូ ដែលជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានផ្តល់រង្វាន់ផងដែរ ១៩៤៧-១៩៨៩; រង្វាន់អាបែល ក៏ត្រូវបានផ្តល់ជូននៅក្នុងអគារផងដែរ។ រង្វាន់ត្រូវបានផ្តល់ជូនពីមុននៅ សាលាក្រុងអូស្លូ (១៩៩០-២០១៩) វិទ្យាស្ថានណូបែលន័រវេស (១៩០៥-១៩៤៦) និងសភា (១៩០១-១៩០៤)។ រូបភាពតូច ដោយ​សារ​លក្ខណៈ​នយោបាយ​របស់​វា រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព​មាន​សម្រាប់​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ភាគ​ច្រើន​ជាកម្មវត្ថុ​នៃ​ភាព​ចម្រូងចម្រាស​ជា​ច្រើន ​។ រង្វាន់ចុងក្រោយបំផុតសម្រាប់ឆ្នាំ២០២២ ត្រូវបានប្រគល់ជូនអ្នកតស៊ូមតិសិទ្ធិមនុស្ស អាឡេស បៀលីតស្គិ មកពីប្រទេសបេឡារុស អង្គការសិទ្ធិមនុស្សរុស្ស៊ីមេម័រៀល និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអ៊ុយក្រែនមជ្ឈមណ្ឌលសេរីភាពស៊ីវិល ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រង្វាន់ណូបែល
ដនចន្ទផាឡេស
ដនចន្ទផាឡេស គឺជាសណ្ឋាគារមួយនៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ប្រទេសឡាវ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2004។ ច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលក្រុងវៀងចន្ទន៍បានព្យាយាមធានាថាវិមាន ប៉ាទូសៀ កម្ពស់ប្រាំពីរជាន់នឹងនៅតែជាអគារខ្ពស់ជាងគេ ប៉ុន្តែអ្នកអភិវឌ្ឍន៍សណ្ឋាគារបានគេចវេសពីការរឹតបន្តឹងផ្លូវច្បាប់ដោយការសាងសង់សណ្ឋាគារនៅលើដីដុះនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ។ បន្ទប់នៃសណ្ឋាគារត្រូវបានពិពណ៌នាដោយ ពីមរតក ថាមាន "ពណ៌បិទជាមួយនឹងគ្រឿងសង្ហារឹមបែបប្រពៃណីរបស់ឡាវ" ។ ដោយសារតែវាមានកម្ពស់ 14 ជាន់ សណ្ឋាគារនេះគឺជាកន្លែងអាជីវកម្មដ៏សំខាន់មួយ និងបានរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយចំនួនដូចជា ប៊ីយ៉ា និងស្នូកឃឺក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ឆ្នាំ 2009 ។ ធ្វេង|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| មើល​នៅ​ទូទាំង​ទិន្នផល​ដែល​បាន​យក​មក​វិញ​
ព្រះទេវី
ព្រះទេវី ឬ ទេពធីតា ឬ ទេពនារី ឬ ទេវធីតា ឬ ទេវនារី (ພະເທວີ, ເທບທິດາ, ເທພະທິດາ , ພະແມ່ , Goddess , พระเทวี, เทพนารี , เทพธิดา ) គឺ ទេវតាទេពភេទស្ត្រីរក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក.៕
ព្រះឧទ័យរាជាអង្គចន្ទ
ព្រះបាទឧទ័យអង្គចន្ទ (១៨០៦-១៨៣៤)
នៅខែសីហា គ.ស ១៨០៦ ព្រះអង្គចន្ទដែលមានព្រះជន្មទើមតែបាន១៥វស្សាបានអភិសេកនៅក្រុងបឹងកក ដោយមានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្រថា ព្រះបាទសម្តេចព្រះឧទ័យរាជាធិរាជរាមាធិបតីព្រះស្រីសុរិយោពណ៌។ រួចហើយព្រះអង្គបានយាងត្រឡប់មកសោយរាជ្យនៅក្រុងឧដុង្គបីខែក្រោយមក ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន បានយកកូនស្រីឈ្មោះ ទេពមកថ្វាយជាអ្នកម្នាង។ បន្ទាប់មកព្រះបាទឧទ័យរាជាទ្រង់បាននាំគ្រឿងបណ្តាការទៅថ្វាយស្តេចសៀម សូមយាមក្សត្រាក្សត្រីយាងមកវិញ។ ស្តេចសៀមឱ្យតែព្រះបិតា និងរាជបុត្រី អង្គពៅត្រឡប់មកវិញ(១៨០៧)។ នៅគ.ស ១៨០៩អ្នកម្នាងទេពបានប្រសូតបុត្រីនាម អង្គប៉ែន។ នៅឆ្នាំដដែរ ព្រះចៅសៀមបានសោយទីវង្គត ហើយព្រះរាជបុត្រច្បងឡើងសោយរាជ្យស្នង។ ឯ ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន ក៏ទទួលមរណភាពដំណាល់គ្នានោះដែរ។ កូនលោកគឺ ឧញ៉ាវិបុលរាជបែន ត្រូបបានព្រះចៅសៀមតែងតាំងឱ្យកាន់តំណែងជំនួសឪពុកលោក ។
កោះលូហ្ស៊ុន
កោះលូហ្ស៊ុន គឺជាកោះធំជាងគេនិងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន ។ មានទីតាំងនៅភាគខាងជើងនៃប្រជុំកោះហ្វីលីពីន វាជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយរបស់ប្រទេស ដែលជាកន្លែងរបស់រដ្ឋធានី ម៉ានីល របស់ប្រទេសក៏ដូចជា ទីក្រុងកេហ្សុន ដែលជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតរបស់ប្រទេស។ ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជន៦៤ លាននាក់ គិតក្នុងឆ្នាំ២០២១  វាមាន ៥២.៥% នៃចំនួនប្រជាជនសរុបរបស់ប្រទេស និងជា កោះដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេលំដាប់ទី៤ នៅលើពិភពលោក។ វាជាកោះធំជាងគេទី១៥នៅលើពិភពលោកដោយខាងផ្ទៃដី ។
បឹង ណងហ្វា
បឹង ណងហ្វា ឬ បឹង ណងផាតម ('បឹងពណ៌ខៀវ') គឺជា បឹងភ្នំភ្លើង នៅលើភ្នំនៃ ស្រុក សានជ័យ ខេត្ត អាចម៍ក្រពើ ភាគអាគ្នេយ៍នៃ ប្រទេសឡាវ ក្នុង តំបន់អភិរក្សជីវចម្រុះជាតិ ដងអាំហាំ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល 12 គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែនវៀតណាម។ នៅកម្ពស់ 1154 ម៉ែត្រ ជម្រៅអតិបរមានៃបឹងត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាមាន 78 ម៉ែត្រ បើទោះបីជាអ្នកស្រុកបានអះអាងថាជម្រៅនេះមិនទាន់ដឹងនៅឡើយទេ ដោយបានព្យាយាមវាស់វែងជម្រៅដោយបង្គោលឬស្សីដោយឥតផ្លែផ្កា។
ព្រះបាទនារាយណ៍រាជាទី២អង្តតន់
ព្រះបាទនារាយណ៍រាជាទី២អង្តតន់ (១៧៥៨-១៧៧៥)
ក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនេះ ឥទ្ធិពលរបស់យួនមានសភាពខ្លាំងក្លាជាងឥទ្ធិពលរបស់សៀម ព្រោះថាព្រះឧទ័យរាជាអង្គតន់ កាលដែរបានកំចាត់គូរសត្រូវរបស់ព្រះអង្គអស់ហើយ ត្រូវបានស្តេចយួនទទួលស្គាល់ឱ្យឡើងគ្រងរាជ្យ នៅរាជធានី ឧដុង្គ និងបានលើកដីឱ្យយួនពីរខេត្តជាហេតុបណ្តាលឱ្យកម្ពុជាក្រោមទាំងមូលត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់រាជការយួន។ នៅគ.ស១៧១៦ ក្រោយពីបានប្រគល់កិច្ចការរដ្ឋឱ្យមន្ត្រីធំៗកាន់ហើយ ព្រះអង្គចេញសាងផ្នួសបានបីខែ លុះចាកសិក្ខាបទមកទ្រង់ត្រឡប់មកសោយរាជ្យវិញ ។ ព្រះឧបរាជឧទ័យរាជាបានឡើងសោយរាជ្យនៅ ឧដុង្គដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះបាទសម្តេចស្តេចព្រះរាជាឱង្ការព្រះនរាយណ៍រាជាធិរាជ រាមាធិបតី ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌។ លុះបានសោយរាជ្យនៅគ.ស១៧៥៨ ស្តេចអង្គនេះបានលើកឱ្យស្តេចយួននាម ថេ តុង នូវដីពីរខេត្តគឺ ខេត្តព្រះត្រពាំង និង ខេត្តឃ្លាំង ជាសគុណចំពោះជំនួយផ្សេងៗដែលយួនបានផ្តល់ឱ្យក្នុងជម្លោះរាជវង្សានុវង្សខ្មែរ។ ក្រោយពីបន្ទាយលង្វែកត្រូវបែកបាក់ដោយការវាយលុករបស់សៀម ទឹកដីខ្មែរមួយភាគធំនៅឯនាយភ្នំដងរែក ត្រូវបានបាត់បង់ជាស្ថាពរ ។
សត្តវស្សសូត្រ
[៥០០] ​ខ្ញុំ​បានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ ។ សម័យ​មួយ​ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់គង់នៅក្រោម​អជបាលនិគ្រោធ ទៀបឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងឧរុវេលាប្រទេស ។ សម័យ​នោះ​ឯង មារមានចិត្តបាប ជាប់តាម​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ អស់៧ឆ្នាំ រមិលមើល​ទោស តែ​មិន​បានឃើញទោសឡើយ ។
[៥០១] គ្រា​នោះ​ មារមានចិត្តបាប ចូល​ទៅ​រក​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ លុះចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ក៏​ពោល​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ដោយគាថា ដូច្នេះថា
ព្រះ​អង្គត្រូវ​សេចក្តី​សោកគ្របសង្កត់ ទើបសញ្ជប់សញ្ជឹងនៅក្នុងព្រៃឬ ​ព្រះ​អង្គ​ប្រាថ្នា​នូវ​ទ្រព្យបានឈ្នះ​ហើយ​ឬ ឬក៏​ព្រះ​អង្គធ្វើ​អំពើអាក្រក់ណា​មួយ​ ក្នុងស្រុកទេដឹង ព្រោះហេតុអ្វី ​ព្រះ​អង្គ​មិន​យកពួកជនធ្វើជាមិត្ត មិត្ត​របស់​ព្រះ​អង្គ រមែង​មិន​សម្រេច​ដោយ​ហេតុណា​មួយ​ឡើយ ។
[៥០២] ​ព្រះ​អង្គត្រាស់តបថា តថាគត ជីកឫសគល់​សេចក្តី​សោកទាំងអស់​ហើយ​ ​មិន​មានអំពើអាក្រក់ ​មិន​សោកសៅ សញ្ជប់សញ្ជឹងទេ ម្នាលមារ តថាគត ឈ្នះ​នូវ​តណ្ហា គឺ​សេចក្តី​លោភ ក្នុងភពទាំង​អស់​ហើយ​ ជាអ្នក​មិន​មានអាសវៈ តែងស្មឹងស្មាធិ៍ ។
[៥០៣] មារតបថា ជនទាំងឡាយណា តែង​ពោល​នូវ​របស់​ណាថា នេះ​របស់​អញ​ ដូច្នេះក្តី ​ពោល​ថា ​អញ​ ដូច្នេះក្តី បើ​ព្រះ​ហឫទ័យ​របស់​ព្រះ​អង្គ មាន​ក្នុង​របស់​នុ៎ះដែរ បពិត្រសមណៈ ​ព្រះ​អង្គ​មិន​រួចចាកវិស័យ​របស់​ខ្ញុំ​ឡើយ ។
[៥០៤] ​ព្រះ​អង្គត្រាស់ថា ពួកជន ​ពោល​ដៅយក​របស់​ណា ​របស់​នោះ​ ​មិន​មាន​ដល់តថាគតទេ ពួកជនណា​ពោល​ថា (​អញ​ដូច្នេះ) ពួកជន​នោះ​ ​មិន​ដូច​តថាគតទេ ម្នាលមារ អ្នកឯងចូរដឹងយ៉ាងនេះ​ចុះ​ អ្នកឯង ​មិន​ឃើញផ្លូវ​នៃ​តថាគតទេ ។
[៥០៥] មារទូលថា ប្រសិនបើ​ព្រះ​អង្គបាន​នូវ​ផ្លូវ ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បានត្រាស់ដឹង​ហើយ​ ជាផ្លូវដ៏ក្សេម ជាផ្លូវសម្រាប់​ទៅ​កាន់​ព្រះ​និព្វាន ​ឈ្មោះ​អមតៈ ចូរ​ព្រះ​អង្គ ចេញ​ទៅ​ ចូរ​ព្រះ​អង្គ​ទៅ​ចុះ​ ​ព្រះ​អង្គជាបុគ្គលម្នាក់ឯង ប្រៀនប្រដៅបុគ្គលដទៃ​ ដូចម្តេចកើត ។
[៥០៦] ​ព្រះ​អង្គត្រាស់ថា ពួកជនណា ប្រាថ្នា​ទៅ​កាន់ត្រើយ គឺ​ព្រះ​និព្វាន លះបង់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន ​ដែល​មិន​មែនជាឱកាសនៃមច្ចុ តថាគត កាលបើពួកជន​នោះ​ សួរ​ហើយ​ ​នឹង​ប្រាប់ថា ធម្មជាតណាជា​របស់​ពិត ធម្មជាត​នោះ​ ​មិន​មានឧបធិក្កិលេស​ឡើយ ។
[៥០៧] មារ​ពោល​តបថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ ស្រុក ឬនិគម មានស្រះបោក្ខរណីនៅជិត ក្នុងស្រះ​នោះ​ មានក្តាម១ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ សម័យ​នោះ​ឯង ពួកក្មេងប្រុស ឬក្មេងស្រី ច្រើននាក់ នាំគ្នាចេញ​ទៅ​អំពីស្រុក ឬនិគម​នោះ​ ចូលសំដៅ​ទៅ​រក​ស្រះបោក្ខរណី លុះចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ទើបស្រង់ក្តាម​នោះ​ អំពី​ទឹក មកដាក់លើគោក បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ ក្តាម​នោះ​ លា​នូវ​ជើងណាៗ ពួកក្មេង​ប្រុស ឬក្មេងស្រី ក៏យក​កំណាត់ឈើ ឬអំបែង មកកាច់បំបាក់ កម្ទេចចោល ​នូវ​ជើង​នោះ​ៗ​ទៅ​ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ លុះក្តាម​នោះ​ មានជើងទាំងអស់ ត្រូវគេ​កាច់​បំបាក់ កម្ទេចចោល យ៉ាងនេះ​ហើយ​ ក៏​មិន​គួរ​នឹង​ចុះ​កាន់ស្រះបោក្ខរណី​នោះ​ ឲ្យដូច​ជាក្នុងពេលមុនបានទៀតឡើយ មានឧបមាដូចម្តេចមិញ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ មានឧបមេយ្យដូចយ៉ាងអំពើណា​មួយ​ ​ដែល​ជាចម្រូងចម្រាស់ ជាទំនាស់ ញាប់ញ័រ អំពើទាំងអស់​នោះ​ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ បានកាច់បំបាក់ កម្ទេចចោល​ហើយ​ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ ​មិន​គួរ​នឹង​ចូល​ទៅ​រមិលមើល​ទោស ចំពោះ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគបានទៀតឡើយ ។
[៥០៨] គ្រា​នោះ​ឯង មារមានចិត្តបាប ក៏បាន​ពោល​គាថា ​ដែល​គួរ​នឿយ​ណាយ​នេះ ក្នុងសំណាក់នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគថា
ក្អែក ឃើញថ្ម​ដែល​មានសម្បុរដូចខ្លាញ់ខាប់ ហើរក្រឡឹងជុំវិញ ដោយគិត​ថា ​យើង​នឹង​បាន​នូវ​អាហារទន់ ក្នុងទីនុ៎ះ អាហារឆ្ងាញ់ ​នឹង​គប្បីមាន លុះ​ក្អែក​នោះ​ ​មិន​បាន​នូវ​អាហារឆ្ងាញ់ ក្នុងទី​នោះ​ហើយ​ ក៏ព្យាយាមហើរចេញ​ទៅ​ បពិត្រ​ព្រះ​គោតម ​យើង​ក៏នឿយណាយ ដូចជាក្អែក ​ដែល​ចួប​ប្រទះ​នឹង​ថ្ម ដូច្នោះ​ដែរ ។
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > សំយុត្តនិកាយ > មារសំយុត្ត
កថិន
កឋិនទាន គឺជាពិធីបុណ្យក្នុងសាសនាព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលមានចែងព្រះវិន័យ។ រយៈកាលនៃការធ្វើបុណ្យកឋិនទាន មានតែ ២៩ថ្ងៃ គត់គឺ ចាប់ពីថ្ងៃ ១រោចខែអស្សុជ ដល់ ថ្ងៃ ១៥កើតខែកត្តិក។ ការធ្វើបុណ្យកឋិនទាននេះ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការធ្វើទានដ៏ពិសេសមួយដែលមានការកំណត់ពេលវេលាដ៏ច្បាស់លាស់ពុំមែនចេះតែធ្វើនៅពេលណាក៏បានតាមចិត្តនោះឡើយ។ បើខុសពីសម័យកាលនេះ ទោះបីអ្នកមានសទ្ធាធ្វើបុណ្យមានលក្ខណៈសណ្ឋានដូចកឋិនក៏ដោយក៏មិនអាចហៅថាកឋិនបានឡើយ ព្រោះធ្វើខុសកាលទាន គឺមិនត្រូវតាមពុទ្ធានុញ្ញាឡើយ។
ពាក្យថា កឋិនសព្ទនេះបើតាមអត្ថកថាលោក សំដៅយកពុទ្ធដីកាដែលព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្តែងបញ្ញត្តិទុកមកថាការប្រជុំរួបរួមរូបធម៌ និងនាមធម៌ ហៅថា កឋិន ។ ពាក្យថាកឋិន មកអំពីកថធាតុដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអត្ថពីរយ៉ាងគឺ៖ ១. ការរស់បានដោយកម្រ សមដូចវិគ្គហថាកថតិ កិច្ឆេន ជីវតីតិ។ កថិនោ សភាវឯណារស់នៅបានដោយកម្រ សភាវនោះហៅថា កឋិនព្រោះលោកប្រៀបថា ដូចឈើស្នឹង ដែលបុគ្គលកាត់ចេញចាកដើម ហើយយកទៅបោះភ្ជាប់នឹងផែនដី រមែងដុះលូតលាស់ ឬរស់នៅបានដោយកម្រយ៉ាងណា! ឯកិច្ចដែលនឹងកើតឡើង ឬតាំងឡើងជាកឋិនពេញទីក៏បានដោយកម្រជាពន់ពេកណាស់ក៏យ៉ាងនោះដែរ។
២. ការពោលសរសើរ ព្រោះចីវរទានដែលយើងបានកសាងជាកឋិននេះជាទានវិសេសជាងទានដទៃៗដែល​ព្រះ​អរិយទាំងឡាយមានព្រះសម្ពុទ្ធជាប្រធាន តែងពោលសរសសើរថា ជាទានវិសេសអាចរួបរួមឬ​សង់ទុកនូវអានិសង្ស ៥យ៉ាងរបស់ភិក្ខុអ្នកក្រាលគ្រង មិនឲ្យទៅក្នុងទីដទៃបាន សមដូចវិគ្គហ ថាបញ្ច អានិសំសេ អញ្ញត្ថ គន្តុំ អទត្វ កថតិ សង្គណ្ហាតីតិ។ កថិនំ ធម្មជាតិឯណាក្រៀវទុក ឬសង់ទុកនូវអានិ​សង្សទាំង ៥មិនឲ្យទៅក្នុងទីដទៃបាន ធម្មជាតិនោះឈ្មោះថា កឋិន ។
នៅក្នុងវត្យបើការចាំវស្សាគ្មានភិក្ខុសោះក៏មិនអាចហែរកឋិនចូលដែរ ព្រោះសាមណេរគ្មានសិទ្ធិទទួលក្រាលគ្រងកឋិនទេ លុះត្រាតែយ៉ាងហោចបំផុតត្រូវមានភិក្ខុ ១អង្គដែរ ហើយដែលបាន ចាំវស្សាអស់៣ខែបានត្រឹមត្រូវ ទើបអាចហែរកឋិនចូលបាន។ បព្វជិតក៏ដោយ គ្រហស្ថក៏ដោយ គឺអាចធ្វើកឋិនបានដូចគ្នា។ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់អនុញ្ញាត ឲ្យភិក្ខុសង្ឃទទួលកឋិន ហើយធ្វើកឋិនត្ថារកិច្ច គឺការក្រាលគ្រងនិងអនុមោទនាកឋិននោះដើម្បីសម្រាលនូវទុក្ខលំបាកក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ច័យមួយចំនួនដូចជា ត្រៃចីវរ អាហារភោជន និងលាភសក្ការៈផ្សេងៗ ដែលកើតមានដល់សង្ឃប៉ុណ្ណោះ។ ហើយការសម្រាលទុក្ខនេះទៀតសោត ក៏បានតែត្រឹមរយៈកាល ៥ខែ និងបានចំពោះតែភិក្ខុដែលចូលបុរិមិកាវស្សា អស់ត្រៃមាសបានត្រឹមត្រួវមិនដាច់វស្សានោះឯង។
ម្យ៉ាងទៀត កឋិនទាន លោកសំដៅយកតែចីវរប្បច្ច័យ គឺអ្នកធ្វើកឋិនមានសំពត់ត្រឹមតែអាចធ្វើស្បង់មួយ ក៏អាចធ្វើកឋិនបានដែរ។ ព្រោះលោកទទួលក្រាលកឋិនក្នុងចំណោមត្រៃចីវរ (ស្បង់ ១ ចីពរ ១ សង្ឃាដី ១) គឺលោកក្រាលបានតែ ១មុខប៉ុណ្ណោះ បើក្រាលដល់ទៅពីរមុខមិនឡើងជាកឋិនឡើយ លោកហៅថាខូចកឋិន ឬកឋិនត្ថារវិបត្តិ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានសទ្ធា គេអាចនាំយកសម្ភារៈផ្សេងៗដូចជាចីវរ ១ត្រៃ ឬច្រើនត្រៃ បិណ្ឌបាតបច្ច័យ សេនាសនបច្ច័យនិងគិលានភេសជ្​ជបច្ច័យ ព្រមទាំងបច្ច័យសង្កត់ត្រៃសម្រាប់កសាងនិងអានិសង្សលាភផ្សេងៗ សម្រាប់ប្រគេនព្រះសង្ឃក៏ជាការទទួលបានកុសលបន្ថែមទៀតដែរ។
កឋិនទាន ជាចីវរទានដូចទានទាំងពួងដែរ តែមានឈ្មោះវិសេសតាមកាលបរិច្ឆេទ ដែលហៅថាកាលទាន ជាទានមានផលច្រើនជាងចីវរទានទាំងឡាយទាំងពួងព្រោះប្លែកពីទានឯទៀត។ ការប្លែករបសើកឋិនទានមានលក្ខណៈការ ៥ យ៉ាងគឺ៖
១- ប្លែកដោយកាលៈ គឺមានតែ ២៩ ថ្ងៃ ខែអស្សុជ មាន ១៤ថ្ងៃ (១រោច ដល់ ១៥រោច) ខែកត្តិក មាន ១៥ថ្ងៃ (១កើត ដល់ ១៥កើត)។ រយៈកាលនេះពាក្យសាមញ្ញហៅថា រដូវកឋិន ក្នុងរដូវនេះ ទាយកចង់ធ្វើថ្ងៃណាមួយក៏បាន ក្រៅពី ថ្ងៃទាំង ២៩ នេះពុំបាន ហើយវត្តមួយធ្វើបានតែម្តងក្នុងមួយរដួវកឋិន​ភិក្ខុទទួលកឋិនបានម្តង។
២- ប្លែកដោយវត្ថុៈ គឺសំពត់ដែលយកមកធ្វើកឋិននោះ បានតែស្បង់ ឬចីវរ ឬក៏សង្ឃាដី ដែលគេធ្វើត្រឹមត្រូវតាមពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ សំពត់ក្រៅពីនេះពុំបាន ភិក្ខុអ្នកទទួលក្រាលកឋិនក្នុងចំណោម ត្រៃចីវរ (ស្បង់ ១ ចីពរ ១ សង្ឃាដី ១) គឺលោកក្រាលបានតែ ១មុខប៉ុណ្ណោះ។
៣- ប្លែកដោយអំពើៈ គឺបុគ្គលអ្នកធ្វើគម្បីធ្វើឲ្យត្រូវរបៀបតាមវិន័យបញ្ញត្តិ ហើយសង្ឃក៏គប្បី ក្រាគ្រង និងអនុមោទនាឲ្យត្រឹមត្រូវតាមវិន័យបញ្ញត្តិដែរ ទើបកើតជាកឋិនពេញលក្ខណៈបាន។
៥- ប្លែកដោយអានិសង្សៈ គឺទាយកអ្នកធ្វើក៏បានអានិសង្ស ភិក្ខុសង្ឃអ្នកទទួលក្រាលគ្រង និងអនុមោទនាក៏បានអានិសង្ស។ ​
ឆ្នាំសាកល
មេីល ប្រតិទិនចន្ទគតិ។
លី គីមឡុង
ឯកសារយោង
https://khmernews.news/article/archives/128357
https://theplusnews.com/sport/27647
https://khmerpostasia.com/archives/57029
http://ppd-news.net/?p=94537
http://www.thrankpost.com/archives/14360
http://www.themorningasia.com/archives/15032
https://www.chess.com/member/lich
ប្រាសាទតាវាំង
តាវាំង
ប្រទូស្ត
(សំ.),(បា.)(ប្រទូស) (ប្រទុឞ ឬ ប្រទុឞ្ត; បទុស ឬ បទុដ្ឋ) បៀតបៀន, រក​រឿង​រក​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​អាក្រក់, ឲ្យ​វិមាស ។ ប្រទូស្ត​ប្រឆាំង ឬ ប្រទូស្ត​ប្រទាំង រក​រឿង​រក​ហេតុ ឬ​បង្ក​បង្កើត​ជា​ហេតុ​អាក្រក់​ឲ្យ​ផ្ទុយ​គ្នា...។ប្រទូស្ត
ភ្នំដី
ការដ្ឋានយកថ្មសម័យបុរាណ ពិតណាស់ហើយបើគ្មានសម្ភារៈសំណង់នៅជិតក៏ដូនតាខ្មែរមិនបានសាងប្រាសាទដ៏ប្រណិតមួយបានដែរ។ ភ្នំដីនៃស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប ប្រទេសកម្ពុជា ជាភ្នំសំបូរទៅដោយសិលាបាយក្រៀមព័ណលឿងចាស់ប្រកបដោយគុណភាពដែលបុព្វបុរសខ្មែរបានកាត់យក និងបានដឹកជញ្ចូនមកសាងសង់ប្រាសាទបន្ទាយស្រីដ៏ល្អវិចិត្រចាំងចែង ។ ថ្មបាយក្រៀមគេច្រើវាដើម្បីស្ថាបនាជាគ្រឹះ និងជញ្ជាំងដ៏ច្រើនអនេកទាំងមុន នឹងក្រោយសម័យអង្គរ ដោយសារតែថ្មនេះរឹង វាមិនងាយពុកផុយ អាចស៑ាំនឹងអាកាសធាតុបាន វាមានប្រហោងច្រើនអាចស្រូបទឹកនិងកំដៅបានងាយ (វាប្រហែលជាមានរ៉ែដែកក្នុងនោះ២០ភាគរយផងដែរ) ។
ព្រះរាមរាជាអង្គនន់
ព្រះរាមរាជាអង្គនន់ (១៧៧៥-១៧៧៩)
ព្រះអង្គទ្រង់អភិសេកឡើងសោយរាជ្យនៅ ឧដុង្គមានជ័យ ដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះបាទសម្តេចស្តេចព្រះរាមរាជាធិរាជបរមបពិត្រ។ លុះឡើងគ្រងរាជ្យហើយដោយគិតរើសបំរះមិនព្រំចំណុះយួនតទៅទៀតនៅគ.ស ១៧៧៦ ព្រះរាមរាជាទ្រង់បញ្ជរឱ្យជាងសិតកាំភ្លើងធំបញ្ចរង្គ កិនរំសេវកាប់ឈើធ្វើបន្ទាយនៅក្រុងភ្នំពេញ និងនៅមុខកំពូល។
អ៊ុក ស្រីមុំ
ដៃគូ
កែ ឡេង
បារ៉ែន
ប្រទេសបារ៉ែន (ភាសាអារ៉ាប់៖‏البحرين) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការ ព្រះរាជាណាចក្របារ៉ែន (مملكة البحرين) គឺជាប្រទេសកោះតូចមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ វាមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៅលើឈូងសមុទ្រពែរ្ស និងមានប្រជុំកោះមួយដែលបង្កើតឡើងដោយកោះធម្មជាតិតូចៗចំនួន ៥០ និងកោះសិប្បនិមិត្តចំនួន ៣៣ បន្ថែមទៀត ដែលស្មើនឹង ៨៣ ភាគរយនៃផ្ទៃដីសរុបរបស់ប្រទេស។ បារ៉ែនស្ថិតនៅចន្លោះប្រទេសកាតា និងឆ្នេរសមុទ្រភាគឦសាននៃប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតដែលត្រូវបានភ្ជាប់ដោយផ្លូវហាលស្ដេចហ្វាដ។ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ២០២០ បានបង្ហាញថា ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសនេះមានចំនួន ១,៥០១,៦៣៥ នាក់ដែលក្នុងនោះមាន ៧១២,៣៦២ នាក់ជាជនជាតិបារ៉ែន។ បារ៉ែនមានផ្ទៃដីចំនួន ៧៦០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសតូចបំផុតទីបីនៅទ្វីបអាស៊ីដោយនៅពីក្រោយតែប្រទេសម៉ាល់ឌីវ និងសិង្ហបុរីប៉ុណ្ណោះ។ រាជធានី និងទីក្រុងធំបំផុតគឺ ម៉ាណាម៉ា។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកោះ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះរាជាណាចក្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការឈូងសមុទ្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជាធិបតេយ្យនៅអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី
ហង់ជួន​ ណារ៉ុន
Hangchuon Naron (Khmer: ហង់ជួន ណារ៉ុន, often written as Hang Chuon Naron; born 2 January 1962) is a Cambodian academic, economist, and politician who is the current Minister for Education, Youth and Sport, serving since 2013. A member of the Cambodian People's Party, he was Secretary of State of Economy and Finance from 2004 to 2013.
Since taking office, he has implemented major educational reforms in Cambodia, which include anti-cheating exams. In an online poll taken in March 2016, he was the most popular minister, with 72% viewing him favorably.
ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
ព្រះសហគមន៍កាតូលិកពេលខ្លះត្រូវបានគេហៅថាវិហាររ៉ូម៉ាំងកាតូលិកគឺជានិកាយគ្រឹស្តសាសនាដ៏ធំជាងគេដែលមានគ្រីស្តបរិស័ទប្រមាណ ១,៣ ពាន់លាននាក់ ដែលបានទទួលពិធីជ្រមុជទឹកនៅទូទាំងពិភពលោកគិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៧។ ក្នុងនាមជាស្ថាប័នអន្តរជាតិដែលមានអាយុកាលចំណាស់ជាងគេនិងធំជាងគេដែលកំពុងបន្តដំណើរការនៅលើពិភពលោក ព្រះសហគមន៍កាតូលិកបានដើរតួនាទីយ៉ាងលេចធ្លោក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនិងការអភិវឌ្ឍអរិយធម៌លោកខាងលិច។ ព្រះសហគមន៍នេះដឹកនាំដោយអភិបាលរបស់រ៉ូមដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសម្តេចប៉ាប។ រដ្ឋបាលកណ្តាលរបស់ព្រះសហគមន៍កាតូលិកគឺ សន្តអាសនៈ (Sancta Sede) នៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់ នៅ អឺរ៉ុប។ សម្តេចប៉ាបជាលោកអភិបាលភូមិភាគទីក្រុងរ៉ូម។
ជំនឿរបស់ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
ជំនឿរបស់គ្រីស្ទសាសនាកាតូលិកត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មហាសន្និបាតទីក្រុងនីស (ភាសាក្រិក: Σύμβολον τῆς Νικαίας ឬ, τῆς πίστεως, ភាសាឡាតាំង: Symbolum Nicaenum)។ ព្រះសហគមន៍កាតូលិកបង្រៀនថាជាព្រះសហគមន៍បរិសុទ្ធជាសកលនិងជាព្រះសហគមន៍សាវកដែលបានបង្កើតឡើងដោយព្រះយេស៊ូគ្រីស្ទនៅក្នុងមហាបេសកកម្មរបស់គាត់ថាប៊ីស្សពរបស់ព្រះសហគមន៍គឺជាអ្នកស្នងដំណែងរបស់សាវ័ករបស់ព្រះគ្រីស្ទហើយថាសម្តេចប៉ាបគឺ អ្នកស្នងរាជ្យបន្តទៅ សន្តសិលា (Petrus) ដែលព្រះយេស៊ូបានប្រគល់ឋានៈយ៉ាងខ្ពស់។ ព្រះសហគមន៍កាតូលិកអះអាងថាព្រះសហគមន៍បានអនុវត្តនូវជំនឿដើមរបស់គ្រីស្ទសាសនានិងរក្សាទុកនូវភាពជឿទុកចិត្តដែលត្រូវបានអនុម័តតាមប្រពៃណីដ៏ពិសិដ្ឋ។
សាក្រាម៉ង់ទាំងប្រាំពីររបស់ព្រះសហគមន៍កាតូលិកសំរាប់អរព្រះគុណគឺជាអង្គដ៏សំខាន់មួយដែលត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងយ៉ាងអធិកអធមនៅក្នុងអភិបូជា។ ព្រះសហគមន៍បង្រៀនថាតាមរយៈការបូជាដោយបូជាចារ្យនោះនំប៉័ងនិងស្រាដែលបានថ្វាយជាយញ្ញបូជាក្លាយជារូបកាយនិងឈាមរបស់ព្រះគ្រីស្ទ។ ម៉ារីដ៏បរិសុទ្ធត្រូវបានគេគោរពបូជានៅក្នុងព្រះសហគមន៍កាតូលិកក្នុងនាមជាមាតានៃព្រះនិងម្ចាស់ក្សត្រីនៃឋានសួគ៍ដែលត្រូវបានផ្តល់កិត្តិយសក្នុងភាពជាតំណាងអោយភាពស្អាតស្អំនិងការលះបង់។ ការបង្រៀនរបស់ព្រះសហគមន៍កាតូលិករួមមានសេចក្ដីមេត្តាករុណាដ៏ពិសិដ្ឋការរាប់ជាបរិសុទ្ធតាមរយៈជំនឿនិងការផ្សាយដំណឹងល្អក៏ដូចជាការបង្រៀនសង្គមកាតូលិកដែលសង្កត់ធ្ងន់លើការគាំទ្រដោយស្ម័គ្រចិត្តដល់អ្នកឈឺអ្នកក្រនិងអ្នកដែលរងទុក្ខតាមរយៈការងារដ៏ស្មោះត្រង់និងខាងវិញ្ញាណនៃសេចក្តីមេត្តា។ ព្រះសហគមន៍កាតូលិកជាអ្នកផ្តល់ការអប់រំនិងការថែរក្សាសុខភាពធំជាងគេបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក។
វត្តមានមរបស់ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា
បេសកកម្មជាគ្រិស្ដសាសនិកដំបូងដែលគេស្គាល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយលោក Gaspar da Cruz សមាជិកព័រទុយហ្កាល់នៃក្រុមបញ្ជាដូមីនិកក្នុងឆ្នាំ ១៥៥៥-១៥៥៦ ។ អភិបាលព្រះសហគមន៍កាតូលិកកម្ពុជាដំបូងបង្អស់គឺឯកឧត្ដមយ៉ូសែបឆ្មារសាឡាសដែលត្រូវបានតែងតាំងឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៧០ នៅវិហារភ្នំពេញ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយបូជាចារ្យខ្មែរទាំងអស់និងប្រជាជនកម្ពុជាកាតូលិកដ៏ស្មោះត្រង់ជាច្រើនរូបត្រូវបានសម្លាប់ដោយខ្មែរក្រហមរវាងឆ្នាំ១៩៧៥ដល់១៩៧៩។
ព្រះសហគមន៍កាតូលិកត្រូវបានរស់ឡើងវិញបន្ទាប់ពីបុណ្យអ៊ីស្ទើរនៅឆ្នាំ ១៩៩០ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកព្រះសហគមន៍កាតូលិកមានការរីកចម្រើនជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលជាប្រទេសដែលព្រះសហគមន៍កាតូលិកបានបង្កើតគំរោងជាច្រើនដើម្បីជួយដល់ជនក្រីក្រលើកស្ទួយការអប់រំនិងការផ្សាយដំណឹងល្អអំពីព្រះសហគមន៍កាតូលិក។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
វណ្ណដា
វណ្ណដា (អង់គ្លេស: Vannda) ឈ្មោះកំណើត ម៉ាន់ វណ្ណដា (កើតនៅ ថ្ងៃទី ២២​ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៩៧) លោកគឺជាតារាចម្រៀងមួយរូបដ៏មានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ដែលទទួលបាននូវការចាប់អារម្មណ៍ពីទស្សនិជន ជាមួយនិងការបង្ហាញខ្លួនរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ដែលគេស្គាល់លោកតាមរយៈការផ្ទុកឡើង នូវបទចម្រៀងរបស់លោកនៅលើបណ្ដាញសង្គម YouTube ជាមួយនិងបទចម្រៀងដែលទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍លើកដំបូង ដែលបទនេះមានចំណងជើងថា (គេជាអ្នកណា) ដែលបទចម្រៀងមួយនេះ ធ្វើឱ្យលោកទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់យុវវ័យអ្នកស្ដាប់ ហើយទទួលបានប្រជាប្រិយភាពជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ ។
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early Life
វណ្ណដា កើតនៅ ថ្ងៃទី ២២​ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៩៧ លោកមានទីកន្លែងកំណេីតនៅទីរួម ខេត្តព្រះសីហនុ (បច្ចុប្បន្ន: ក្រុងព្រះសីហនុ) មិនមានកំណត់ត្រាពីក្រុមគ្រួសារលោកច្រើនឡើយ "រងចាំឯកសារយោងពីប្រភពផ្សេងៗទៀត ក្នុងការសរសេរបន្ថែម" ។ នៅក្នុងកំឡុងពេលសិក្សានៅវិទ្យាល័យ លោកបានចាប់ផ្តើមរៀនបង្កើតចង្វាក់ភ្លេង និងតែងនិពន្ធ ជាពិសេសនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ដោយសារតែទេពកោសល្យតាំងពីកំណើត បូករួមទាំងចំនូលចិត្ត កាលពីកុមារភាព ជាមួយនិងការចូលចិត្ត នូវបទចម្រៀងបែបរ៉េប នៃចង្វាក់ហ៊ីបហប លោកបានសម្រេចចិត្តមករស់នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៤ ដើម្បីដើរតាមក្តីស្រមៃរបស់លោក ដែលចង់ក្លាយខ្លួនជាតារាចម្រៀងអជីប នៅពេលមកដល់ភ្នំពេញមុនដំបូង វណ្ណដា បានស្នាក់នៅក្នុងវត្តហើយលោកគ្មានមធ្យោបាយធ្វើដំណើរផ្ទាល់ខ្លួននោះទេ ជាមួយនិងភាពអត់ធ្មត់ និងការតស៊ូ ដើម្បីសម្រេចនូវក្ដីសុបិនរបស់ខ្លួន លោកបានហាត់រៀនកាត់តសម្រួលតន្ត្រីភ្លេងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ជាមួយមិត្តភ័ក្តរបស់លោក រហូតដល់អាចចេញនូវបទចម្រៀងលើកដំបូងរបស់ខ្លួន ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ។ វណ្ណដា បានចាប់ផ្តើមការងារនៅក្នុងវិស័យសិល្បៈជាមួយនឹងបទចម្រៀងដំបូងរបស់លោក​ គឺបទ "គេជាអ្នកណា" ហើយទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងចំណោមស្រទាប់យុវវ័យនាពេលនោះផងដែរ ហើយជាពេលវេលាដែលលោកបានឈានជើងចូលក្នុងពិភពសិល្បៈចាប់ពីពេលនោះមករហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
បទចម្រៀងពេញនិយម ២០១៧ - ២០១៨
2017-2018 Popular songs
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៧-២០១៨ វណ្ណដា បានបញ្ចេញនូវបទចម្រៀងពេញនិយមជាបន្តបន្ទាប់ បទរបស់លោក មានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់យុវវ័យក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងនោះមានបទចម្រៀងដែលធ្វើឱ្យ លោក ចាប់ផ្ដើមមានគេចាប់អារម្មណ៍និងស្គាល់កាន់តែច្រើនឡើងៗនោះគឺបទ "ឈឺទេ" និងបទ "ចាប់ផ្ដើម និង បញ្ចប់" (Start And Stop) ដែលមានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ផងដែរ ក្នុងនោះគួរសង្កេតឃើញថា អត្ថន័យនៃចម្រៀងភាគច្រើនរបស់លោក ច្រៀងរៀបរាប់ទាក់ទងពីជីវិតស្នេហា និង ជីវិតពិតក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន ។
ចូលរួមជាមួយផលិតកម្មបារមី ២០១៩
2019 Joined Baramey Production
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៩ វណ្ណដា បានចូលរួមជាមួយផលិតកម្មបារមី (Baramey Production) ហើយត្រូវបានមហាជនពិសេសអ្នកនិយមចូលចិត្តវិស័យតន្ត្រីខ្មែរ គាំទ្រនិងទទួលស្គាល់ចំពោះទេពកោសល្យព្រមទាំងសមត្ថភាពរបស់លោក លោកជាសិល្បករវ័យក្មេងមួយរូបដែលអាចនាំយកវិស័យចម្រៀងខ្មែរទៅកាន់ពិភពលោក រហូតដល់មានការកោតសរសើរនិងឱ្យតម្លៃពីបណ្តាជនបរទេសអំពីសិល្បៈវប្បធម៌របស់កម្ពុជានាពេលកន្លងមក ។ ពេលនោះវិស័យតន្ត្រីនៅកម្ពុជាមិនសូវទូលំទូលាយទេ ពោលនៅមានការលួចចម្លងទាំងចង្វាក់ សាច់ភ្លេង និងការបកប្រែអត្ថបទដើមមកច្រៀងទាំងស្រុង ហើយវាក៏បានក្លាយទៅជាផ្នែកមួយដែលលោកគិតចង់ផ្លាស់ប្តូរវាចេញ ហើយទីបំផុត វណ្ណដា បានទទួលឱកាសធ្វើវាជាមួយផលិតកម្មបារមី និង បានកាន់កាប់ឧស្សាហកម្មតន្ត្រីកម្ពុជាយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយបានបង្កើនចំនួនអ្នកទស្សនានៅលើ YouTube របស់គាត់ដល់រាប់លាននាក់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ។
ប្រជាប្រិយភាពផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ២០២០
2020 Commercial Popularity
កាត់ឡុកតន្ត្រី
Discography
ឃើញដូចនេះ
See also
ប្រាសាទស្លាកែត
រូបភាពតូច|ប្រាសាទស្លាកែត ប្រាសាទស្លាកែតមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិប្រយុទ្ធសង្កាត់ទឹកវិល ក្រុងសៀមរាប ខេត្រសៀមរាប ។ ដោយសារយើងយកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សាវា ទើប្រាសាទស្លាកែតស្ថិតនៅក្នុងសភាពទ្រុឌទ្រោមយ៉ាងដូច្នេះ ។ នេះជាប្រាសាទដែលមានប្រាង្កបីសង់តំរៀបគ្នាអំពីឥដ្ឋជើងត្បូង បែរមុខទៅរកទិសខាងកើត(សល់គ្រឹះកំពស់១មឬ២ម) និងខាងមុខវាមានទាំងហោត្រៃយ៏ចំពីរទៀតបានសាងអំឥដ្ឋ ដែលសល់គ្រឹះជញ្ជាំងប្រហែលកំពស់គន្លះម៉ែត្រដែរ ។បញ្ជាក់ថាៈប្រាសាទនេះស្ថិតនៅលើទួលតូចចង្អៀតមួយដែលបានហ៑ំព័ទ្ថដោយគូរទឹក២ជាន់ហើយអមដោយទួលជាច្រើន តែសព្វថ្ងៃនេះស្ទើរតែបាត់ស្លាកស្នាមអស់ហើយ ។ បើតាមវត្ថុសេសសល់មានបល្ល័ង្គ បំណែកខ្លះនៃសរសរពេជ្រ វាបានស្ថាបនានៅចុងសតវត្សទី១០ នៃគ.ស ។
ឯកសារយោង
ស្លាកែត
បដាចារា
នាងបដាចារ​ ឬបដាចារថេរី ជាសាវ័កដ៏ឆ្នើម មួយ រូបនៅ​សម័យ​ពុទ្ធកាល ដែល​នាង​មានជំនាញខាងទ្រទ្រង់ព្រះវិន័យ ។  អក្សរសីល្ប៍ខ្មែរ​​បែបពុទ្ធនិយម គឺ​ជា​រឿង​មួយ​ដែល​មាន​​ប្រជាប្រិយភាព​ និង មានផលិតកម្មជាច្រើន កំពុងថតរឿងនេះជា​ភាពយន្ត និង​​ចម្រៀង​ខារាអូខេ  ។
ប្រវត្តិរូប
នាងបដាចារ ដែលពីកុមារីឈ្មោះថាសេដ្ឋីធីតា បានកើតក្នុងត្រកូលសេដ្ឋី មួយ (ចូឡសេដ្ឋី) ស្ថិតនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី មានទ្រព្យសម្បត្តិ ៤០ កោដិ ​ ។ សេដ្ឋីនោះមានកូន  ២ នាក់ ប្រុសម្នាក់ (បង) នាងជាកូនទី  ២  (កូនពៅ) ហើយក៏ជាកូនជាទីស្រលាញ់បំផុតរបស់មាតា និងបិតាផងដែរ ។
ប្រវត្តិនៃការសិក្សា
កុមារីដ៏ស្រស់ប្រិមប្រិយនៅពេលដែលមានអាយុល្មមចូលរៀនហើយមាតា បិតាក៏បានបញ្ជូនឲ្យទៅសិក្សារៀនសូត្រនៅឯសាលាជាមួយនឹងកូនៗរបស់សេដ្ឋីដទៃទៀត ។ សេដ្ឋីធីតាគឺជាក្មេងឆ្លាតបំផុតក្នុងការសិក្សា និងជាក្មេងរួសរាយរាក់ទាក់ជាមួយនឹងភក្តិ លោកគ្រូ អ្នកគ្រូដោយមិនរើសអើង និងប្រកាន់ឫកពារអ្វីឡើយ ។ នាងត្រូវបានការលើកសរសើរជារឿយៗ​ពីលោកគ្រូ អ្នកគ្រូថាជាក្មេងជាឆ្លាត ពូកែ និងរួសរាយជាងគេ ជាពិសេសការមិនរើសអើង និងមិនចេះប្រកាន់ឫកពារឬក្រអើតក្រទមឡើយ ។ ម្យ៉ាងទៀត នាងត្រូវបានទទួលការស្រលាញ់រាប់អានពីលោកគ្រូ អ្នកគ្រូ និងមិត្តភក្តិ សូម្បីតែអ្នកបម្រើ ។
ប្រវត្តិស្នេហា និងគ្រួសារ
បដាចារធីតា ឬសេដ្ឋីធីតា នៅពេលដែលមានវ័យវឌ្ឍនាការធំធាត់ឡើង នៅអាយុ ១៦ ឆ្នាំ ក្រោយពីរៀនចប់ទៅមាតាបិតាក៏បញ្ឈប់ឲ្យទៅរៀន ។ សេដ្ឋីធីតាពេលនាងពេញវ័យហើយ នាងមានរូបឆោមលោមព័ណ៍ស្រស់ស្អាតណាស់ ស្អាតជាងគេលើសក្មេងស្រីទាំងឡាយ ។ មានថ្ងៃមួយមាតាបិតាបានសង្កេតឃើញកូនតែងតែចេញទៅគយគន់ផ្កាក្នុងសួន និងបេះផ្កាមកថើបជារឿយៗ ទើបរៀបចំចាត់ចែងឲ្យអ្នកថែសួនកម្លោះមុខស្រស់ រាងសង្ហា និងជាអ្នកឧស្សាហ៍ម្នាក់ ឲ្យមករៀបចំសួនផ្កា និងថែរក្សាសួនផ្កានោះជាប្រចាំនៅក្បែរប្រាសាទទាំង ៧ ជាន់របស់នាងធីតាក្រមុំ ដើម្បីកុំឲ្យកូនក្រមុំរូបស្រស់សោភារបស់ខ្លួនពិបាកទៅគយគន់សួននៅឆ្ងាយ ។
មិនយូរប៉ុន្មាន ដោយភ្លើងក្រមុំព្រហ្មចារី នាងបានឃើញបុរសអ្នកបម្រើ (អ្នកថែសួន) ខិតខំប្រឹងប្រែង ឧស្សាហ៍ព្យាមយាមក្នុងងារថែសួន ព្រមទាំងមានរាងសង្ហាផងទើបបណ្តាលឲ្យនាងមានចិត្តប្រតិព័ទ្ធសេ្នហាជាមួយនឹងមាណពកំលោះអ្នកថែសួននោះ រហូតបានដេករួមរស់ជាមួយគ្នា (លួចលាក់) បំពានច្បាប់ទម្លាប់ និងប្រពៃណី ។ ប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក ស្រាប់តែមានបុត្ររបស់សេដ្ឋីមកពីត្រកូលផ្សេងមកចូលស្តីដណ្តឹងនាង ហើយមាតា បិតារបស់ក៏បានលើកនាងឲ្យទៅបុត្រសេដ្ឋីនោះ ។ ប៉ុន្តែ នាងមិនសុខចិត្តរៀបការជាមួយនឹងបុរសផ្សេងឡើយ ទើបបានបបួលមាណពរត់ចេញពីផ្ទះទៅរស់នៅឲ្យឆ្ងាយផុតពីអាពាហ៍ពិពាហ៍បង្ខិតបង្ខំមួយនេះ ។ ពួកនាងបានទៅរស់នៅក្នុងភូមិមួយដាច់ស្រយាល ដែលពុំមានអ្នកណាស្គាល់នាង និងមាណពឡើយ ។
មួយឆ្នាំក្រោយមក នាងក៏មានគភ៌ ហើយស្រាប់តែនាងមានអារម្មណ៍នឹកឪពុក ម្តាយ ណាមួយព្រួយបារម្ភនៅពេលសម្រាលកូនក្រែងគ្មានអ្នកជួយមើលថែ និងយកចិត្តដូចឪពុកម្តាយ ទើបទទូចសុំប្តីទៅលេងឪពុកម្តាយ តែត្រូវបានប្តីប្រកែក ។ លុះដល់គភ៌ចាស់ហើយ​នាងកាន់នឹកដល់ឪពុកម្តាយខ្លាំងឡើងៗ ទើបលួចដោយមិនប្រាប់ប្តីឲ្យដឹងឡើយ ព្រោះខ្លាចក្រែងប្តីមិនឲ្យទៅ ។ ប៉ុន្តែ ជាចៃដន្យមានអ្នកភូមិម្នាក់ដឹង ទើបមកប្រាប់ប្តីនាងឲ្យដឹង ។ មាណពបានរត់ទៅតាមរកហើយបបួលយកមកវិញ​ដោយប្រាប់នាងថាចាំថ្ងៃក្រោយចាំទៅលេងពួកគាត់ ។
ភ្លេចខ្លួនៗ ២ ឆ្នាំក៏កន្លងផុតទៅ នាងក៏មានគភ៌ជាលើកទី ២  ហើយក៏ទទូចសុំប្តីទៅលេងឪពុកម្តាយម្តងទៀត ដោយការសន្យាពីមុនមកផងទើបមាណពជាប្តីមិនហ៊ានប្រកែកក៏សម្រេចចិត្តជូនប្រពន្ធទៅ ដោយគិតថាទោះស្លាប់ឬរស់ក៏ដោយ ។ កំពុងតែធ្វើដំណើរទៅតាមផ្លូវ យប់ងងិតព្រាងៗ (ព្រលប់) ស្រាប់តែមានភ្លៀង ផ្គរខ្យល់រន្ទះបានបង្អុរឡើយ ហើយជាចៃដន្យនាងក៏ឈឺពោះសម្រាលកូននៅទីនោះ ។ ប្តីនាងបានចេញទៅរកកាច់មែកឈឺ និងអុសយកមកទ្រាប់ និងទុកដុតសម្រាប់ឆ្អើរប្រពន្ធក្រោយពីសម្រាលហើយ តែជាអកុសលមនុស្ស សត្វតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមកម្ម មាណពនោះក៏ត្រូវពស់ខាំស្លាប់កណ្តាលព្រៃក្បែរដំបូកទៅ ។ មិនឃើញប្តីត្រឡប់មកវិញកូនក៏សម្រាលមក នាងចាំបាត់ៗ តាំងពីព្រលប់ ពាក់កណ្តាលអាធ្រាត​ រហូតដល់ភ្លឺនៅតែមិនឃើញប្តីមក ទើបពរកូន និងដឹកដៃកូនបងទៅដើររកប្តី ស្រាប់តែទៅប្រទះឃើញប្តីដេកដួលស្លាប់នៅក្បែរដំបូក ។ នាង និងកូនស្រែកទ្រហោយំ សោកស្តាយ អាឡោះអាល័យរកអ្វីមកប្រៀបពុំបាន ។ ទុកដាក់សពប្តីរួច នាងសម្រេចថាទៅតែបីនាក់ម៉ែកូនក៏បាន ។ ទៅដល់ស្ទឹងមួយ ស្រាប់តែមានទឹកពេញប្រៀបព្រោះភ្លៀងពីយប់ ។ ដោយឆ្លងទៅទាំង ៣ នាក់មិនកើត ទើបនាង​យកកូនតូចទៅទុកនៅច្រាំងត្រើយម្ខាងមុន ត្រឡប់មកវិញដល់ពាក់កណ្តាលស្ទឹងស្រាប់តែមានសត្វខ្លែងធំមួយហើរមកឆាបយក​ទារកនោះទៅ ។ នាងស្រែកបក់ដៃឲ្យខ្លែងទម្លាក់កូនតូចរបស់ខ្លួន លុះកូនច្បងឃើញដូចនោះ ស្មានតែម្តាយបក់ដៃហៅ កូន​​ប្រុស​ច្បង​នោះ​​ក៏ដើរចុះទៅក្នុងទឹក ហើយទឹកក៏​បានកួចយកកុមារតូចបាត់ទៅ  ។
ប្រវត្តិនៃការសាងផ្នួស
ក្រោយពីឆ្កួតវង្វេង នាងចេះតែដើរគ្រប់ទីកន្លែង ស្រែកឡូឡាមិនឈប់ ។ មានថ្ងៃមួយ នាងដើរៗទៅដល់វត្តជេតពន ចំពេលដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធកំពុងសម្តែងព្រះធម៌ប្រោសបរិស័ទ ។ ព្រះអង្គក៏ត្រាស់ហៅនាងឲ្យចូលទៅអង្គុយស្តាប់ធម៌នឹងគេ ហើយបរិស័ទក៏ផ្លាស់សម្លៀកបំពាក់ឲ្យនាងដើម្បីឲ្យនាងបានអង្គុយស្តាប់ធម៌ស្រួល ។ គ្រានោះព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា ៖ " យោ ច វស្សសតំ ជីវេ ឣបស្សំ ឧទយព្វយំ ឯកាហំ ជីវិតំ សេយ្យោ បស្សតោ ឧទយព្វយំ ។ " ប្រែថា "បុគ្គលណា មិនឃើញនូវការកើតឡើង និងការវិនាសទៅ ទោះបីរស់នៅបាន ១០០ ឆ្នាំ​ក៏ដោយ ការរស់នៅ សូម្បីតែមួយថ្ងៃ របស់លោកឣ្នកដែលឃើញ​នូវការកើតឡើង និងការវិនាសទៅប្រសើរជាងការរស់នៅ ១០០ ឆ្នាំ​របស់បុគ្គលនោះទៅទៀត ។" លុះនាងស្តាប់ធម៌ចប់ក៏បានសម្រេចសោតាបត្តិផល រួចនាងក៏ជ្រះថ្លាបានសូមបួសក្នុងសំណាក់ព្រះនាងបជាបតិគោតមី ។ ដោយការខិតខំប្រឹងប្រែងបតិបត្តិព្រះធម៌ មិនយូរប៉ុន្មាននាងក៏បានសម្រេចអរហត្តផល ។
ការងារផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនា
–   បានចូលរួមដោះស្រាយសំនួរផ្សេងៗដែលភិក្ខុ និងភក្ខុនីទាំងឡាយឆ្ងល់ទាក់ទងនឹងវិន័យ ។
–   ចូលរួមរម្ងាប់អធិករណ៍ ឬដោះស្រាយវិវាទផ្សេងៗ
–   ចូលរួមធ្វើសង្ឃកម្មនានា
–   ចុះជួយអប់រំ និងបង្រៀនពុទ្ធវិន័យដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយ
–   បានជួយអនុគ្រោះស្ត្រី ៣០ នាក់ឲ្យបានបួសជាភិក្ខុនី
–   បានជួយនាងចន្ទាដែលគ្មានញាតិសន្តាន ព្រោះញាតិរបស់នាងបានកើតអហិវាតករោគ (រោគកើតពីខ្យល់មានពិសដូចពិសពស់ ឬហៅថារោគដំនួចពិស) ហើយនាងបានកាន់អំបែងដើរសុំទានគេអស់រយៈពេល ៧ ឆ្នាំ ឲ្យបួសជាភិក្ខុនីរហូតបានសម្រេចអរហត្តផល ។
– បានប្រោសដល់ស្ត្រីទាំង ៥០០ នាក់ដែលសុទ្ធតែមានកូនស្លាប់ទាំងអស់ឲ្យបានជាអរហន្តី
– បានចូលរួមផ្សព្វផ្សាយពង្រឹង និងពង្រីកគុណតម្លៃវិស័យសាសនាឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព
– បានបន្សល់នូវគម្រូវិរភាពដ៏ឈ្លាសវៃ និងស្នាដែដ៏ល្អៗក្នុងព្រះវិន័យ ក៏ដូចជាក្នុងព្រះសាសនា រហូតបានចងក្រងទុកក្នុងគម្ពីរដិកាជាច្រើនមកដល់បច្ចុប្បន្ន ។
បរិនិព្វាន
ព្រះនាងបដាចារថេរី ក្រោយពីបំពេញភារកិច្ចក្នុងវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនាអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកព្រះនាងក៏នឿយណាយ និងអស់កម្លាំងកាយពលទ្រុឌទ្រោមគ្រាំគ្រាហើយផងដែរ ។ ជីវិតសត្វលោកកើតមកមិនទៀងតែងល្អៀងឃ្លាតទៅជាធម្មតា វាជាច្បាប់ធម្មជាតិ, សត្វលោកតែងរស់នៅក្រោមអំណាចនៃមច្ចុរាជមិនអាចហាមឃាត់បាន ​មិនយូរប៉ុន្មានបដាចារថេរីអរហន្តីក៏ចូលកាន់និព្វានទៅតាមទំនៀមនៃច្បាប់ធម្មជាតិទៅ ។ (មិនបានបញ្ជាក់ថាបរិនិព្វាននៅទីណា ពេលណានោះទេ)
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ជីវិតរបស់នាងបដាចារថេរីពិតជាស្មុគស្មាញ និងក្រៀមក្រំពិបាកនឹងទ្រាំបាន ឬទទួលយក ។ បញ្ហាខាង​ផ្លូវ​ចិត្ត​របស់​នាង​បដាចារ មាន​ព្រះពុទ្ធ​​ជា​អ្នក​ជួយ​បំភ្លឺ​ផ្លូវ ផ្ដល់​ការ​ណែនាំ​ឲ្យ​នាង​​មាន​សេចក្ដី​សង្ឃឹម ​និង​បន្ត​រស់​នៅ​​ក្នុង​​ជីវភាពយ៉ាង​សាមញ្ញ ​ជា​សាវក​​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ពុទ្ធសាសនិកជន ។ នៅ​ក្នុង​​សង្គមឥណ្ឌា ទោះ​ជា​អក្សរសិល្ប៍​បែប​ព្រាហ្មនិយម​ក្ដី បែប​ពុទ្ធ​និយម​ក្ដី យើង​កម្រ​ឃើញ​រដ្ឋាភិបាល (ស្ដេច ឬ​អ្នក​គ្រប់គ្រង​និគមណាមួយ) គិតគូរ​​ជួយ​ប្រជារាស្ត្រ​តាម​រយៈ​​ការ​បង្កើត​គម្រោង​ ឬ​កម្មវិធី​ផ្សេងៗ​ដើម្បី​ឱ្យ​ប្រជារាស្ត្រ​មាន​ការងារ​ធ្វើ ឬ​បង្កើត​របប​សន្តិសុខ​សង្គម​សម្រាប់​ជួយ​កុមារ​តូចៗ សិស្សានុសិស្ស ស្ត្រី​មេម៉ាយ ជន​ពិការ ជន​អានាថា ឬ​មនុស្ស​ចាស់​ជរា​ ។ យើង​សង្កេត​ឃើញ​មាន​តែ​ការ​ធ្វើ​ទាន​ម្ដង​ម្កាល​ហើយ​ក៏​ចប់ ពោល​គឺ​មិន​​មាន​ដំណោះស្រាយ​​ដែល​មាន​និរន្តរភាព​ទេ​​ ។ សព្វថ្ងៃ មាន​មនុស្ស​ប្រុស​ស្រី​ច្រើន​នាក់​នៅ​លើ​ពិភព​លោក​កំពុង​ជួប​ប្រទះ​ការ​លំបាក​ខាង​ផ្លូវ​កាយ ដូច​ជា​កង្វះ​ខាត​ទី​ជម្រក សម្លៀក​បំពាក់ ចំណី​អាហារ​សម្រាប់​ទ្រទ្រង់​ជីវិត​​ខ្លួន​ឯង​ផង​និង​ក្រុម​គ្រួសារ​ផង ។ មនុស្ស​ខ្លះ​ទៀត​ទោះបី​មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​គ្រប់គ្រាន់​ឬ​ច្រើន​លើសលប់​ក៏​ដោយ ក៏​ពួក​គេ​នៅ​មានបញ្ហា​ខាង​ផ្លូវ​ចិត្ត​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ពួក​គេ​មិន​អាច​រស់​នៅ​ដោយ​រីករាយ​ឡើយ ។ បញ្ហា​ជីវភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​មនុស្ស​ គឺ​ជា​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​បុគ្គល​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ផង និង​ជា​ភារកិច្ច​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ផង​ ដើម្បី​ផ្ដល់​ឱកាស​ធ្វើការងារ​ដល់​ពួក​គេ​ដើម្បី​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​អាច​ធ្វើការងារ​បាន និង​ផ្ដល់​ជំនួយ​​ឧបត្ថម្ភ​ជា​ប្រាក់កាស សម្លៀក​បំពាក់ ទី​ជម្រក ឬ​អាហារូបត្ថម្ភ​ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​មិន​អាច​ធ្វើការងារ​បាន ។ រដ្ឋាភិបាល​ ជា​ពិសេស​ ក្រសួង​សង្គមកិច្ច ត្រូវ​មាន​ថវិកា​គ្រប់គ្រាន់​សម្រាប់​ជួយ​ជន​​ទាំងឡាយ​ដែល​កំពុង​ជួប​ការ​លំបាក និង​បណ្ដុះបណ្ដាល​វិជ្ជាជីវៈ​ដល់​ពួក​គេ​ដើម្បី​ឱ្យ​ពួក​គេ​អាច​ធ្វើការ​ ឬ​រក​ស៊ី​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​បាន ។ ចំពោះ​មនុស្ស​មាន​​ពិការភាព​ ឬ​បញ្ហា​ផ្លូវ​ចិត្ត រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​មាន​មន្ទីរពេទ្យ ឬ​មណ្ឌល​សម្រាប់​ផ្ដល់​សេវា​ពិគ្រោះ​យោបល់ និង​ជួយ​ព្យាបាល​ពួក​គេ​ឱ្យ​អាច​ស្ដារ​លទ្ធភាព​ពលកម្ម​ និង​អាច​ចូលរួម​ក្នុង​សកម្មភាព​សង្គម​តាម​លទ្ធភាព​របស់​ពួក​គេ ។ វត្ត​អារាម និង​ភិក្ខុសង្ឃ​គួរ​ចូលរួម​យ៉ាង​សកម្ម​នៅ​ក្នុង​ការ​ជួយ​សង្គម​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​នេះ​ផង​ដែរ ។ ចំណែក​សាលា​រៀន និង​គ្រូបង្រៀនវិញ​ក៏​ត្រូវ​មាន​ចំណែក​យ៉ាង​សំខាន់​ផង​ដែរ​នៅ​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ធនធាន​មនុស្ស សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ និង​សន្តិភាព​សង្គម​ ។
អនុសាសន៍
ដូច្នេះ ជីវិតរបស់បុគ្គល​ម្នាក់ៗ ក៏ត្រូវតែចេះកែប្រែផងដែរ ដោយអាចកែប្រែបានតាមរយៈការអប់រំពីមជ្ឈដ្ឋានផ្សេងៗ រួមមានការសេពគប់ និងការសិក្សារៀនសូត្រពីសាលារៀនជាដើម ។ មិនត្រូវបណ្តោយជីវិតឲ្យស្ថិតនៅក្នុងភាពល្ងិតល្ងង់ ឬបណ្តោយឲ្យទុក្ខគ្របសង្កត់ឡើយ និងមិនត្រូវណ្តោយឲ្យលោភៈ ទោសៈ មោហៈ និងលោកធម៌អូសទាញចិត្ត​នោះ​ទេ ។ ពេលមានទុក្ខ ត្រូវចេះរកវិធីដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ឬដោយប្រាជ្ញា ។ ប្រសិនបើ​បុគ្គល​ម្នាក់​​កើតមកភ្លឺ គាត់​មិន​ត្រូវ​​ស្លាប់​​ទៅវិញងងិត​ទេ ប្រសិន​បើបុគ្គល​ម្នាក់​កើតមកងងិត គាត់​​មិនត្រូវ​ស្លាប់​ទៅវិញងងិតដដែលទេ ពោល​គឺ​គាត់​​ត្រូវទៅវិញភ្លឺ ហើយប្រសិន​បើ​កើត​​មកភ្លឺ គាត់​ក៏​​ត្រូវស្លាប់​ទៅវិញក៏ភ្លឺដែរ ទើបជីវិតនេះមានតម្លៃ និងប្រសើរឡើង ។
ឯកសារយោង
1.   គម្ពីរធម្មបទភាគ៤