cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
បុរីកីឡា
ខែនបាននិយាយ កាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី ៥ ការប្រកួតចុងក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋនិងមានមានការមានកូនចំនួនដូចខាងក្រោមដែលមានការចូលរួមក្នុងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតចុងក្រោយបំផុតដែលបានចូលមកក្នុងក្នុងចិត្តប្រកួតប្រជែងក្នុងប្រទេសដែលមានក្នុងការប្រកួតលើកដំបូងក្នុងក្នុងចិត្តការការពារ​និងការនិយាយបានឲ្យមានមនុស្សច្រើនដែលមានចំនួនតិច.កនិងលោកបានបន្ថែមនូវកិច្ចការបរទេសចិនលោកបានបន្ថែមនូវកិច្ចការបរទេសចិនលោកបានបន្ថែមនូវកិច្ចការបរទេសចិនលោកបានបន្ថែមណូវការប្រកួតចុងក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋបានឲ្យមានមនុស្សចំនួនបាននិយាយនិយាយលេងបានឲ្យបាននូវកិច្ចបាននិយាយ,លោកសមស្របមួយបានឲ្យបាននូវកំណើនការរួមចំណែកយ៉ាងច្រើនក្នុងចំណោមមនុស្សនិងសត្វចិញ្ចឹមនិងមានមនុស្សរងនូវការខូចខាតយានយន្តនិងមានមនុស្សរងនូវការខូចខាតយានយន្តនិងមានមនុស្សរងនូវការខូចខាតយានយន្តនិងមានមនុស្សរងនូវការខូចខាតយានយន្តនិងមានមនុស្សរងនូវការខូចខាតយានយន្តនិងមានមនុស្សរងនូវការខូចខាតយានយន្តនិងមានមនុស្សរងនូវការខូចខាតដោយសារការវាយប្រហារដោយសារការយានយន្តនាងបាននិយាយកាលកីឡាករកុលាបប៉ៃលិនបាននិយាយនិយាយលេងនិស្សិតដែលកំពុងមានវត្តមាននៅក្នុងការវាយប្រហារដោយសាររថយន្តដឹកកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរសម្លៀកបានបន្ថែមល្បឿនបើកបុករនាំងការពារសន្តិសុខសង្គមស៊ីវិលដែលមានមានការមានគ្រួសារមានតម្របានបន្ថែមល្បឿនលឿនដូចខាងក្រោមការបោះឆ្នោតដែលនឹងប្រព្រឹត្តខុសប្លែកនិងនិយាយនិយាយលេងនិស្សិតនិស្ស័យបាននិយាយកាលកីឡាករកុលាបប៉ៃលិនបាននិយាយ
ចៅអ
ចៅអ (စောအော, ; ១២៨៣–១៣២៣) ជាព្រះមហាក្សត្រទីបីនៃហង្សាវត្តីបាគូចាប់ពីឆ្នាំ១៣១១ ដល់ ១៣២៣។ ចៅអបានសោយរាជ្យពីព្រះបិតុច្ឆារបស់ទ្រង់ ឃុនល ដែលត្រូវបានធ្វើគត់ដោយព្រះបិតារបស់ទ្រង់ មិនពល នៅឆ្នាំ១៣១១។ នៅពេលនោះ ចៅអបានឡើងសោយរាជ្យបល្លង្កនៅថ្ងៃ ១០ មេសា ១៣១១ (ថ្ងៃសៅរ៍ ៦ រោចខែតាហ្គូ មី.ស. ៦៧៣) នគររបស់ទ្រង់ជាសាមន្តរាជ្យមានតែនាមរបស់សុខោទ័យ។ ព្រះអង្គថែមទាំងបានរៀបអភិសេកនឹងបុត្រីមួយអង្គរបស់ក្សត្រសុខោទ័យទៀតផង។ តែខណៈនោះ អំណាចសុខោទ័យបានធ្លាក់ចុះ ព្រះចៅអបានដណ្ដើមបានការកាន់កាប់ឆ្នេរតនាវស្រីពីព្រះចៅចក្រពត្តិមានតែនាមនៅសុខោទ័យមកវិញ។
រជ្ជកាលរបស់ទ្រង់មានសន្តិភាព និងភាពរុងរឿងយ៉ាងខ្លាំង ហើយព្រំសីមាខាងជើងរបស់ព្រះនគរមានភាពស្ងប់សុខ។ (មិនដូចភូមាក្រោម [ដូចខ្មែរថា ខ្មែរក្រោម ខ្មែរលើ] ស្ថិតនៅក្រោមព្រះនគរឯកភាពតែមួយនោះទេ ភូមាលើនៅតែគ្មានឯកភាព ហើយនៅតែបន្តការបែកបាក់គ្នាចំណោមពួកនគរតូចៗដដែល។ គ្មាននគរភូមាលើមួយណាអាចមានលទ្ធភាពបង្កសង្គ្រាមជាមួយនគរភាគខាងត្បូងដែលបានឯកភាពរួចហើយនោះទេ។) យ៉ាងណាមិញ ព្រះបំណងចង់បានឯករាជ្យពីសុខោទ័យដែលនឹងបង្កឱ្យមានកើតសង្គ្រាមនៅពេលអនាគតរវាងនគរទាំងពីរ។
ចៅអបានសោយទិវង្គតនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៣២៣ និងត្រូវបានស្នងរាជ្យដោយព្រះភាតារបស់ទ្រង់ ព្រះចៅជេន។
ព្រះរាជសាវតារ
ដូចទៅនឹងក្សត្រអង្គមុនដែរ ចៅអក៏មានឈាមជ័រឝាន និងមនដូចគ្នាដែរ។ (ទ្រង់យ៉ាងហោចណាស់ក៏ជាអ្នកកាត់ឝានដូចព្រះមាតាទ្រង់ នីអ៊ូយ៉ាញ ព្រះភគិនីនៃព្រះបាទហ្វារ្យូក៏មានឈាមជ័រឝានពាក់កណ្ដាលផងដែរ។ ភាគនៃព្រះនាមរបស់ទ្រង់ ចៅ ជាព្រះយសរបស់ឝាន សៅ។)
ទ្រង់មានព្រះរាជបុត្រមួយអង្គ ចៅឯ (ក្សត្រអនាគត) និង បុត្រីមួយអង្គជាមួយព្រះនាងសុខោទ័យ។
មង្គលសត្ថាជ័យ
ព្រះមង្គលសត្ថាជ័យ ព្រះថេរជាចៅអធិការវត្តនៅឯខែត្រអមរគីរិន្ទបូរ ក្នុងពេលព្រះបាទចន្ទរាជាគង់នៅត្រើយខាងលិចសម័យអាណាចក្របន្ទាយមានជ័យ។
ថ្វាយទូក-ងដល់ព្រះបាទចន្ទរាជា
ក្រោយពីឈ្នះសង្គ្រាមនៅក្រុងបន្ទាយមានជ័យហើយ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ស្ដេចលើកកងទ័ពចេញពីខែត្រខ្លុងលើកសំដៅទៅខែត្រអម្រិន្ទបូរ (ឬ អមរគិរិន្ទបូរ) ទៀត។
កាលនោះ អស់រាស្ត្រប្រជាក្នុងខែត្រអម្រិន្ទបូរពុំព្រមកំណែនចៅហ្វាយស្រុកចាស់នាំគ្នារៀបគ្រឿងដង្វាយនាំទៅថ្វាយ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា។ ចៅហ្វាយស្រុកចាស់ ឃើញរាស្ត្រតំអឹងរឹងនឹងអំណាចខ្លួន ពុំព្រមស្ដាប់ខ្លួនហើយទៅក្រាបទូលស្ដេចដូច្នោះក៏ភ័យរត់ដោះខ្លួនទៅខែត្ររលាប្អៀរ។
សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះអង្គឱ្យជួសជុលបន្ទាយពីបុរាណ រួចហើយទ្រង់ប្រថាប់ទ័ពនៅទីនោះចំនួន ៣ ថ្ងៃ។ ក្រោយពីនោះមក ព្រះអង្គឡើងគង់ព្រះទីនាំងអស្សតរព្រមដោយនូវសេនាទាហានយាងទៅដល់ទីដីមួយអន្លើជាឯត្បូងចុងខែត្រអម្រិន្ទបូរ។
កាលស្ដេចយាងដល់ទីនោះ ទ្រង់ទតឃើញស្ថានដីមួយអន្លើដែលមានទីរាបទាបស្មើមានជ័យភូមិល្អ ហើយទ្រង់ឱ្យលើកបោះបង់ចោលបន្ទាយចាស់ផ្លាស់ទៅតាំងបន្ទាយថ្មីនៅដីដែលមានជ័យភូមិវិញព្រោះនៅទីនោះជាទីឧត្តមធំទូលាយមាំមួន។ លុះទ្រង់ធ្វើបន្ទាយនោះហើយ ព្រះអង្គលើកយោធាទៅប្រថាប់ក្នុងបន្ទាយថ្មីនោះ។ ហេតុនេះបានជាមានពាក្យអ្នកស្រុកហៅបន្ទាយដែលបោះបង់នោះថា "បន្ទាយចាស់" រៀងមក។
សូមថ្វាយព្រះពរ ទូក-ងនេះ ឈ្មោះ "សារាយអណ្ដែត" កាលចុងផែនដីនៃព្រះបាទឝ្រីឝៅគន្ធបទបរមបពិត្រ ជាសម្ដេចព្រះរៀមនៃទ្រង់ដែលកើតចលាចល ព្រោះស្ដេចកនសព្វថ្ងៃនេះអាចក្ដី បានលាក់ទុកឈើដែលធ្វើជាទូកពុំទាន់ហើយនោះ ទុកចោលនៅវាលមួយ ឆ្ងាយពីព្រៃចំងាយ ៦ សិន ប្លាយ។ ដល់ខែប្រាំងរាំងរឹះ ត្រូវថ្ងៃក្ដៅ មានហ្វូងដំរីព្រៃ ទៅបោចសារាយ ត្រឹបបឿនយកទៅគ្របលើឈើដែលធ្វើទូកនេះមិនឱ្យត្រូវថ្ងៃ ក្រែងប្រេះឆា។ លុះស្រុកសាន្តត្រាណបន្តិចទៅ អាចក្ដីក៏នាំសិស្សានុសិស្ស ទៅកាប់ចាំងឈើនោះ ធ្វើជាទូក-ង។ លុះយកទូកនេះមក អុំទៅ អាចក្ដី ក៏ឃើញថា ទូកនេះលឿនជាងទូកទាំងពួង។ ហេតុនេះហើយបានជាអាចក្ដីឱ្យឈ្មោះទូកនេះថា "សារាយអណ្ដែត" មួយទៀតកាលពីខែវស្សាអាចក្ដីជិះទូកនេះទៅបិណ្ឌបាតឯស្រុកមហានគរអាចក្ដី ត្រឡប់វិលមកវិញទាន់ពេលឆាន់ ហើយចង្ហាន់ក៏នៅហុយៗ។ ហេតុនេះហើយ បានជាមានពាក្យហៅថា "ទូកចង្ហាន់ហុយ"។ អាចក្ដីយល់ថា ទូក-ងនេះលឿនលើសចំឡែកនឹងទូកទាំងពួង ជារបស់អស្ចារ្យក្នុងព្រះនគរបានជាអាចក្ដីនាំមកថ្វាយព្រះមហាបពិត្រ។
សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់មានព្រះអំណរណាស់ ទ្រង់ថ្វាយអភិវន្ទនកម្មហើយត្រាស់ថា "ព្រះជីតុន ឱ្យទូកនេះមកញោមៗមានអំណរណាស់ តែសព្វថ្ងៃនេះញោមនៅទ័លពេក។ បើទៅថ្ងៃមុខ ញោមបានព្រះនគរមកកាលណាញោមនឹងតបស្នងព្រះគុណឱ្យគាប់ព្រះទ័យពុំខានឡើយ"។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកថេរវាទនៃអាណាចក្របន្ទាយមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ថេរៈនៃអាណាចក្របន្ទាយមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមង្គលសត្ថានៃអាណាចក្របន្ទាយមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅអធិការនៃអាណាចក្របន្ទាយមានជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅអធិការនៃខែត្រអមរគីរិន្ទបូរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកអមរគីរិន្ទបូរ
បឋមសិក្សា ហ៊ុន សែន សិត្បូ
=ប្រវត្តិសាលា= សាលា បឋមសិក្សា ហ៊ុន សែន សិត្បូ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩
=ទីតាំង និងអគារ= មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិសិត្បូ ឃុំសិត្បូ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល =នាយក និងលោកគ្រូ-អ្នកគ្រូ=
១គ
=កីឡា=
កីឡាចំរុះ
បាល់ទាត់ បាល់ទះ បាល់បោះ សកម្មភាពសាលាផ្សេង
សកម្មភាព និងពេលវេលា
បុណ្យសាលា លោកធ្វេីការនៅឃុំបញ្ចូលទិន្នន័យផង បុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរ បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ
នាងពេញ
នាងពេញ (ស្លាប់ គ.ស ១៥៤៩) គឺជាបាវបំរើអ្នកម្នាងខៀវ ដែលម្នាងត្រូវជាមហេសីព្រះបាទចន្ទរាជាកាលសង្គ្រាមនៅក្រុងបន្ទាយមានជ័យនាងបានត្រឡប់មកសំលាប់ខ្លួនតាមអ្នកម្នាងខៀវ ក្នុងស្ថានការណ៍ដែលសួគ៌ាលោកពេជ្រទៅកេណ្ឌទ័ពបិសាចមកសង្គ្រោះព្រះមហាក្សត្រត្រើយខាងលិច។
សំលាប់ខ្លួនទៅតាមម្ចាស់
ខណៈនោះ ពញាពេជ្រ កាលឲ្យពលជីករណ្ដៅជំរៅ ៨ ហត្ថ ៤ ជ្រុងហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំលាសម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជាទៅកេណ្ឌបិសាចឲ្យជួយធ្វើសង្គ្រាម។ មុននឹងទៅកេណ្ឌបិសាចនោះពញាពេជ្របានផ្ដាំនឹងពញាចន្ទជាសំឡាញ់ដែលជាជំទប់មេស្មឹងភ្នំក្រវាញថា "ឲ្យសំឡាញ់ឯង នៅជាមេស្មឹងជំនួសអញ ដើម្បីនិយាយតពីព្រះមហាក្សត្រមកអញ កុំបីឲ្យព្រះអង្គនិយាយផ្ទាល់នឹងអញឡើយមួយទៀត បើដល់ថ្ងៃស្អែកពេញបូណ៌មីខែពិសាខ វេលាយប់ បើឯងឮសូរសន្ធឹកខ្ទរខ្ទារមេឃក្នុងដីហើយ ឲ្យឯងក្រាបបង្គំទូលព្រះបរមបពិត្រ សូមឲ្យទ័ពទៅចោមបន្ទាយសត្រូវជាប្រញាប់ចុះ"។
ឯអ្នកម្នាងខៀវ កាលឮថា "ពញាពេជ្រសំលាប់ខ្លួនទៅកេណ្ឌទ័ពបិសាចហើយក៏មានចិត្តឈឺឆ្អាលជួយផែនដីដែរ។ កាលឃើញពញាពេជ្រចូលក្នុងរោងរាជវ័តិ តាំងពិធីបួងសួងទេវតាដូច្នោះ អ្នកម្នាងក៏ថ្វាយបង្គំលា សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ចូលទៅក្នុងទីព្រះរាជពិធីដែរ។ លុះបួងសួងទេវតាស្រេចហើយ អ្នកម្នាងខៀវ និងពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ ក៏លោតទាំងពីរនាក់ទៅក្នុងរណ្ដៅ។ ព្រះបរមបពិត្រ និង បណ្ដាជាខ្ញុំ ក្រុមរាជការជួយឃាត់ផង ក៏ពុំស្ដាប់។ ក្នុងគ្រានោះ កូនពញាពេជ្រ ៤ នាក់ដែលព្រះបរមបពិត្រស្ដេចបានតាំងជាមន្ត្រីទាំង៤នាក់ រួចហើយនោះគឺ៖
១. ឈ្មោះកែវ ទ្រង់បានតាំងជា "ចៅពញាវង្សាអគ្គរាជ"
២. ឈ្មោះកែ ទ្រង់បានតាំងជា "ចៅពញាបរទេសរាជ"
៣. ឈ្មោះទេព ទ្រង់បានតាំងជា "ចៅពញាវិបុលរាជ"
៤. ឈ្មោះសុខ ទ្រង់បានតាំងជា"ពញារាជតេជៈ"។
កូនទាំង ៤ នាក់នោះកាលឃើញបិតា លោតសំឡាប់ខ្លួនទៅកេណ្ឌបិសាចដូច្នោះ ក៏និយាយគិតគ្នាថា: "បិតាយើងទៅតែម្នាក់ឯង គ្មានគេទៅជួយបំរើជួយគិតកេណ្ឌបិសាចផងសោះ បើយ៉ាងនេះក្រែងឪពុកយើងធ្វើការនេះពុំទាន់ការ ដូច្នេះត្រូវយើងកេណ្ឌទ័ពខ្មោចជាមួយនឹងគាត់"។ ថាតែប៉ុណ្ណោះ កូនទាំង៤នាក់នោះក៏ស្ទុះលោតទៅតាមបិតាទាំងអស់គ្នា។ តែខណៈនោះ ខ្ញុំរាជការចាប់មិនឲ្យលោតតាមដើម្បីឃាត់ឲ្យនៅធ្វើរាជការបានពីនាក់មកវិញ គឺចៅពញាវិបុលរាជ ទេព១ ចៅពញារាជតេជៈសុខ ១។ ឯចៅពញាវង្សាអគ្គរាជកែវ និងចៅពញាបរទេសរាជកែ (ឬអង់) ជាកូនទី១ ទី២ នោះ ខ្ញុំរាជការចាប់ឃាត់ពុំទាន់ ក៏លោតចុះទៅក្នុងរណ្ដៅស្លាប់ជាមួយបិតាទៅ។ អ្នកម្នាងខៀវក៏លោតសំលាប់ខ្លួនទៅក្នុងរណ្ដៅ រួមជា ៤ នាក់។ (ខ្មោចទាំង ៤ នាក់នោះបានកើតឡើងជាដំបូកឃ្លាំងពេជ្រ ដល់សព្វថ្ងៃនេះ)។
លុះដល់ ព្រះចន្ទចរត្រង់ ក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែពិសាខ នោះក៏ស្រាប់តែឮសូរសន្ធឹកខ្ទរខ្ទារមហិមានៅលើមេឃ និង នៅក្នុងដី នាំឲ្យភិតភ័យតក្កមាក្រៃលែង ហាក់បីដូចជាកក្រើកក្រឡាមហាប្រថពី។ ខណៈនោះពញាចន្ទ មេស្មឹង យកសេចក្ដីក្រាបបង្គំទូល សម្ដេចៅពញាចន្ទរាជា តាមបណ្ដាំចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រដែលបានផ្ដាំនោះ។ សម្ដេចចៅពញា ចន្ទរាជា ក៏លើកទ័ពចេញទៅចោមបន្ទាយសត្រូវ។ ឯកងទ័ពសត្រូវបានឮសូរសន្ធឹកខ្ទរខ្ទារលើកមកក្នុងដីលើមេឃសន្ធឹកដូចជារន្ទះ ដូច្នោះក៏ភិតភ័យញ័រជើងញ័រដៃរន្ធត់តក់ស្លុតរត់ចោលបន្ទាយចោលសស្ត្រាវុធរត់គេចដោះខ្លួនឲ្យរួចជីវិត តែសព្វខ្លួន។ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះអង្គលើកពលយោធាចូលក្នុងបន្ទាយអាសត្រូវហើយទ្រង់ចាត់កងទ័ពឲ្យដេញតាមទ័ពអាសត្រូវទៅ។ ព្រះអង្គបានគ្រឿងសស្ត្រាវុធ ស្បៀងអាហារសេះ ដំរី ជាច្រើនដែលនៅក្នុងបន្ទាយនោះទាំងប៉ុន្មាន។
ថ្ងៃក្រោយមកនាងពេញជាបាវអ្នកម្នាងខៀវបានដឹងថា "ចៅហ្វាយរបស់ខ្លួនស្លាប់ទៅហើយ ហើយទៅកើតជាបិសាច រក្សាស្រុកដូច្នោះ" នាងអធិដ្ឋានថា : "ខ្ញុំសូមឲ្យបានទៅជួបនឹងចៅហ្វាយខ្ញុំហើយឲ្យបានជាផ្នូកផ្នូលព្រះនគរ" លុះបួងសួងស្រេចហើយ នាងពេញក៏លោតទឹកស្ទឹងពោធិ៍សាត់ជិតផ្សារក្រោមនេះ ហើយស្លាប់ទៅកើត ជាបិសាច ថិតនៅក្នងទីដែលមានដំបូកទាំង ៣។
ប្រផ្នូល
កន្លែងឧកញ៉ាសួគ៌ាលោកមឿង (ពេជ្រ) បាន​សំលាប់​ខ្លួន ថ្ងៃ​ក្រោយ​មកដុះ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ដំបូក​ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ហៅ​ថាដំបូក​តា​ឃ្លាំង​មឿង។ ជា​រៀង​រហូត​មក គេ​តែង​កត់​សំគាល់​យល់​ជា​ប្រផ្នូល​ថា បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ខ្ពស់​ល្អ ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​សប្បាយ​ចិត្ត ។ បើ​ដំបូក​នោះ​រេច​រឹល ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​មាន​ទុក្ខ​ព្រួយ​ដោយ​ការងារ​នគរ​ដើរ​មិន​ល្អ ឬ​ដោយ​សារ​មាន​កើត​ជំងឺ​ពេញ​ស្រុក បើ​ដំបូក​នោះ​ប្រេះ​បែក​ក្រហែង ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​ត្រូវ​អស់​បុណ្យ ឬ​ត្រូវ​ស្លាប់។ នៅ​ខាង​លិច​នោះ ដែល​ជា​កន្លែង​កូន​តាមឿង​ស្លាប់ ក៏​មាន​ដុះ​ដំបូក​ដែរ ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថាដំបូក​ក្រវាញ។ បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ល្អ ក្រវាញ​នឹង​បាន​ផល​ល្អ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ បើ​ដំបូក​នោះ​រេចរឹល ក្រវាញ​មិន​បាន​ល្អ​ទេ។ បើ​សិន​ជា​មាន​សត្វ​ទៅ​ធ្វើ​ឲ្យ​ដំបូក​នោះ​ធ្លុះ​ធ្លាយ​នឹង​មាន​ជន​បរទេស​មកលួច​ដើម​ក្រវាញ​ជា​មិន​ខាន។
កន្លែង​អ្នក​ម្នាងខៀវបាន​ធ្វើ​អត្តឃាត​ក៏​ដុះ​ទៅ​ជាដំបូក ដែល​គេ​ហៅថា ដំបូក​កន្ទោង​ខៀវ។ ដំបូក​នោះ​តែង​តែ​ផ្ដល់​ប្រផ្នូល​ថា បើ​ដំបូក​នោះ​ដុះ​ឡើង​ល្អ ព្រះ​មហាក្សត្រ​នឹង​បាន​សុខ​សប្បាយ​រីក​រាយ។ តែ​បើ​ដំបូក​នោះ​ត្រូវ​រេច​រឹល ព្រះមហាក្សត្រ​នឹង​ត្រូវ​អស់​ព្រះជន្ម។ ឯ​កន្លែង​ដែល​នាង​ពេញបាន​សំលាប់​ខ្លួន​ក្នុង​ស្ទឹង​ពោធិ៍សាត់ ក៏​មាន​ដុះ​ជា​ដី​កោះ​នៅ​កណ្ដាល​ស្ទឹង​ទល់​មុខ​ផ្សារ។ កោះ​នោះ​ហៅ​ថា​ កោះ​ដូន​ពេញ។ ចំពោះ​ប្រផ្នូល​វិញ គេ​តែង​និយាយ​តគ្នា​មក​ថា បើ​ច្រាំង​កោះ​ដូន​ពេញ​ដុះ​ខ្ពស់​ល្អ ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​បាន​ឡើង​បុណ្យ​ស័ក្តិ​ សុខសប្បាយ។ បើ​សិន​ច្រាំង​នោះ​ត្រូវ​រេច​រឹល ចៅ​ហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​មាន​ទុក្ខព្រួយ។ បើ​ច្រាំង​បាក់ ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​នឹង​ត្រូវ​អស់​បុណ្យ។
រហូតមក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ប្រជាពល​រដ្ឋ​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ តែង​តែ​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​គុណ​បុណ្យ​បារមី​លោកតា​ឃ្លាំង​មឿង​ជា​និច្ច។ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ គេ​តែង​តែ​ធ្វើ​បុណ្យ​ឡើង​អ្នក​តាថ្វាយ​ជូន​អ្នកតា​ឃ្លាំង​មឿង។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ បើ​មាន​ការ​អ្វី អ្នក​ស្រុក​នៅ​ពោធិ៍សាត់​តែង​តែ​ធ្វើ​ពិធី​បន់​ស្រន់​ដល់​អ្នក​តា​ឃ្លាំង​មឿង។ បើ​គេ​បាន​សំរេចគោល​បំណង​ហើយ គេ​ពុំ​ដែល​ភ្លេច​ទៅ​ធ្វើ​បុណ្យ​លា​បំណន់​ឡើយ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទាសីនៃអាណាចក្រមានជ័យ
ចៃចុងរ័ក្សសោម
ចៈម៉ឺនចៃចុងរ័ក្សសោម (រជ្ជកាលព្រះស្ដេចកន) លោកជាមន្ត្រីបំរើខាងព្រះស្រីជេដ្ឋា។ លោក និងឱកម៉ឺនសូរិន្ទកែវជាក្លើនឹងគ្នា ដែលបានប្រឡូកក្នុងកលយុទ្ធព្រះស្ដេចកនដើម្បីផ្ដួលរំលំព្រះឝ្រីឝៅគន្ធបទ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៈម៉ឺននៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៃចុងរ័ក្សនៃស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ
ឥណ្ឌីខាងលិច
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ចាប់តាំពីសតវត្សរ៍ទី១៧រហូតដល់សតវត្សរ៍ទី១៩ អាណានិគមអឺុរ៉ុបបានគ្រប់គ្រងឥណ្ឌីខាងលិចរហូតមករួមមានបារាំង (French West Indies), ចក្រភពអង់គ្លេស(British West Indies),ដាណឺម៉ាក(Danish West Indies), ហូឡង់ (Netherlands Antilles) (Dutch West Indies), ហើយនិងអេស្ប៉ាញ (Spanish West Indies)។
ក្នុងឆ្នាំ១៩១៦ដាណឺម៉ាក បានលក់Danish WestIndies ក្នុងមួយតំបន់តំលៃ25លានដុល្លាគិតជាមាស ទៅឲ្យអាមេរិក។សហរដ្ឋអាមេរិក បាននៅតំបន់ដែលខ្លួនទិញបានថា United States Virgin Islands។
ក្នុងកំលុងឆ្នាំ១៩៥៨ដល់១៩៦២ចក្រភពអង់គ្លេសបានសើរើតំបន់គ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនឡើងវិញ(លើកលែងBritish Virgin Islandsហើយ the Bahamas)ដោយដាក់បញ្ចូលក្នុងសហព័ន្ធWest Indies Federation។ពួកគេសង្ឃឹមថាសហព័ន្ធនេះនឹងរួបរួមគ្នាទៅជាប្រទេសឯករាជ្យមួយ។តែផ្ទុយទៅវិញហសព័ន្ធមិនបានប្រើអំណាចរបស់ខ្លួនឲ្យបានពេញលេញនោះទេព្រមទាំងបញ្ហាអសន្តិសុខ ចោរព្រៃ និងខ្វះប្រជាប្រិយខាងគាំទ្រ បានធ្វើឲ្យសហព័ន្ធនេះរលំរលាយទៅវិញនៅឆ្នាំ១៩៦៣ ដោយមាន៩ខេត្តបានក្លាយទៅជាប្រទេសមានស្ដេចសោយរាជ្យ ហើយបួនខេត្តទៀតស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់British Overseas Territories.
ឥណ្ឌីខាងលិច រឺ ឥណ្ឌាខាងលិច បានត្រូវគេយកទៅដាក់ឈ្មោះក្រុមហ៊ុនជាច្រើនក្នុងសតវត្សទី17 និង18 Dutch West India Company French West India Company ហើយនិង Swedish West India Company.
សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើឈ្មោះឥណ្ឌាខាងលិច ជាផ្លូវការនៅក្នងរដ្ឋបាលរបស់ខ្លួនសំរាប់សំគាល់ប្រជាជនក្នុងតំបន់ឥណ្ឌីខាងលិច
តំបន់
បច្ចុប្បន្នឥណ្ឌីខាងលិចរួមមាន:
ទន់
ទន់ ជាម្ដាយរបស់នាងទាវ ដែលត្រូវជាគូសង្សាររបស់ទុំ រឺ ម៉ឺនឯក នាងជាម្ដាយប្រកបដោយចិត្តលោភលន់ ដូច្នេះហើយនាងបានបង្កជាសោកនាដកម្មដ៏ធំមួយចំពោះកូនខ្លួន និងអ្នកស្រុកត្បូងឃ្មុំផង។ ក្នុងសាច់រឿងគេហៅថា យាយផាន់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តួអង្គរឿងទុំទាវ (សោម)ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តួអង្គរឿងទុំទាវ (ម៉ុក)ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តួអង្គរឿងទាវឯកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទុំទាវ
ម៉ឺនពេជ្រ
ម៉ឺនពេជ្រ គឺជាមន្ត្រីផ្លុំប៉ី នៃព្រះបាទបរមិន្ទរាជា ក្នុងសម័យលង្វែក ប្រវត្តិព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងជីវិតមានទាក់ទងនឹងក្លើរបស់លោកគឺម៉ឺនឯក ដែលមានឈ្មោះដើមថាទុំ។ លោកម៉ឺនជាគូស្នេហ៍នឹងនាងនោ អ្នកបំរើនាងទាវ។
វប្បធម៌ប្រជាប្រិយ
ក្នុងរឿងទុំទាវរបស់ព្រះភិក្ខុសោម បានចារចែងថា ម៉ឺនពេជ្រកាលពីមុនឡើយត្រូវជាមិត្តភិក្ខុសង្ឃនឹងទុំដែលជាម៉ឺនឯក បាននាំគ្នាដើរលក់តោកពីខែត្របាភ្នំ រហូតមកដល់ខែត្រត្បូងឃ្មុំ ក្រោយមកការបានលាចាកសិក្ខាបទមកជាគ្រហស្ថ ក្លាយជាអ្នកផ្លុំប៉ីដ៏ល្បីល្បាញនៅសម័យរជ្ជកាលស្ដេចរាមាជើងព្រៃទៅវិញ ហើយរូបលោកបានចាប់ចិត្តស្រលាញ់នាងនោដែលត្រូវជាភីលៀងនាងទាវ។
ពហុចក្រវាល
ពហុចក្រវាល (រឺ បរមត្ថចក្រវាល) គឺជាសំណុំសម្មតិកម្មនៃចក្រវាលអាចអនន្ត រឺ អន្ត (រួមមានចក្រវាលដែលយើងពាល់ត្រូវជាក់ស្ដែងនេះផង) ដែលរួមផ្សំនូវអ្វីដែលមាន: សារព័ននៃលំហ ពេលវេលា រូបធាតុ និង ថាមពល ដូចគ្នានឹង ច្បាប់ និង លំនឹងរូបវិទ្យាបានបកស្រាយអំពីអង្គផ្សំទាំងនឹង។ ចក្រវាលផ្សេងនៅខាងក្នុងពហុចក្រវាលក៏ត្រូវបានគេហៅថា ចក្រវាលស្របគ្នា រឺ ចក្រវាលឆ្លាស់គ្នា។
ការពន្យល់
រចនាសម្ពន្ធនៃពហុចក្រវាល គឺជាធម្មជាតិនៃចក្រវាលនីមួយៗដែលមាននៅក្នុងវា និងសភាវៈពាក់ព័ន្ធគ្នាក្នុងចំណោមចក្រវាលរួមផ្សំដោយឡែកៗ ផ្អែកលើសម្មតិកម្មពហុចក្រវាលជាក់លាក់ដែលបានយកមកពិចារណា។ ចក្រវាលជាច្រើនត្រូវបានគេឱ្យសម្មតិកម្មនៅខាងក្នុងលោកធាតុវិទ្យា រូបវិទ្យា តារាសាស្ត្រ សាសនា ទស្សនវិជ្ជា ចិត្តវិទ្យាបរិវត្តបុគ្គល និង រឿងប្រឌិត ជាពិសេសរឿងប្រឌិតវិទ្យាសាស្ត្រ និង រឿងស្រមើស្រមៃ។ ក្នុងបរិបទទាំងអស់នេះ ចក្រវាលស្របគ្នាក៏ត្រូវបានគហៅថា "ចក្រវាលឆ្លាស់គ្នា" "ចក្រវាលបមាណតា" "វិមាត្រអន្តវេធការ" "វិមាត្រស្របគ្នា" "ពិភពលោកស្របគ្នា" "តថភាពឆ្លាស់គ្នា" "របាកាលឆ្លាស់គ្នា" "របាបវិមាត្រ" ដែរ ក្នុងចំណោមឈ្មោះដទៃទៀតផ្សេង។ ទស្សនវិទូ និង ចិត្តវិទូជាតិអាមេរិក លោកវិល្លៀម-ចេមស៍បានប្រឌិតបច្ចេកសព្ទ ពហុចក្រវាល នេះឡើងនៅឆ្នាំ១៨៩៥ ប៉ុន្តែនៅក្នុងបរិបទមួយផ្សេងទៀតទៅវិញ។ សហគមន៍រូបវិទ្យាបន្តពិភាក្សតទល់គ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លានូវសម្មតិកម្មពហុចក្រវាល។ រូបវិទូលេចធ្លោមួយចំនួន មិនយល់ស្របថាតើពហុចក្រវាលអាចមានដែររឺទេ ហើយថាវាជាប្រធានបទធម្មានុរូបនៃការរិះរកខាងវិទ្យាសាស្ត្រថែមទៀតផង។ ការព្រួយបារម្ភធ្ងន់ធ្ងរត្រូវបានចោទអំពីការព្យាយាមដើម្បីឱ្យពហុចក្រវាលរួចឆ្ងាយចេញពីការផ្ទៀងផ្ទាត់ខាងពិសោធន៍អាចបន្ថយទំនុកចិត្តសាធារណជនខាងវិទ្យាសាស្ត្រ និង ការបំផ្លាញដល់ទីបំផុតនូវធម្មជាតិនៃរូបវិទ្យាមូលដ្ឋាន។ អ្នកខ្លះបានលើកឡើងការចោទពហុចក្រវាលជាទស្សនៈ ជាជាងវិទ្យាសាស្ត្រ ព្រោះតែវាខ្វះមិច្ឆានីយភាព ដែលវាជាលទ្ធភាពបដិសេធទ្រឹស្ដីមួយដោយមធ្យោបាយនៃការពិសោធខាងវិទ្យាសាស្ត្រនានាតែងតែជាផ្នែកនៃក្បួនវិទ្យាសាស្ត្រត្រូវបានគេទទួលស្គាល់។ លោកផូល-ស្តេនហាដថ៍បានលើកទឡ្ហីករណ៍យ៉ាងល្បីល្បាញមួយថាគ្មានការពិសោធណាអាចទាត់ចោលទ្រឹស្ដីបានឡើយ បើសិនជាទ្រឹស្ដីមួយនោះវាអាចផ្ដល់លទ្ធផលដែលអាចទៅរួចអស់ទាំងនោះបានមែន។ អ្នកគាំទ្រមួយក្នុងចំណោមសម្មតិកម្មពហុចក្រវាលរួមមាន ស្តេផ្វឹន-ហាឃីង ប្រាយអឹន-ហ្គ្រិន មែខ្ស-ថិហ្កម៉ាខ អាឡាន់-ហ្គុថ, អាន់ដ្រេ-លីនដេ មីឈិអុ-កាគឹ ដាវីដ-ឌូច លីអូណាដ-ស៊ុស្គីនដ៍, រាជកុមារបាថ្រិអ, អាឡិច្ស៊ែនដឺរ-វីឡឹនគីន ឡរ៉ា-មែរស៊ីនីហោតុន  ណេល-ដឺហ្ក្រេស្ស-ទីសុន និងសៀន-ខារ្រ៉ុល្ល។
ពួកអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលមិនមែនអ្នកគាំទ្រអំពីពហុចក្រវាលរួមមាន: ជ័យលាភីណូបែល ស្ទីវ៉ឹន-វ៉េនបឺហ្ក ជ័យលាភីណូបែល ដាវីដ-ហ្ក្រុស្ស ផូល-ស្តេនហាដថ៍ ណេល-ទូរ៉ូខ វីអាតឆេស្លាវ-មូខាណូវ ម៉ៃឃល-ថឺណឺរ រ៉ចឺរ-ផេនរ៉ូស ហ៊្សក-អេល្លីស, ចូ-ស៊ីល្ខ៍ អាដាម-ភ្វ្រែង្ខ៍  ម៉ាសេឡូ-ហ្ក្លេសឺរ ជិម-បាហ្កហ្កុត្ត និង ផូល-ដាវីស។
នៅឆ្នាំ២០០៧ ស្ទីវ៉ឹន-វ៉េនបឺហ្កបានលើកឡើងថាបើសិនជាពហុចក្រវាលមានពិតមែននោះ "ក្ដីសង្ឃឹមក្នុងការរិះរកខាងសនិទានចំពោះគុណតំលៃត្រឹមត្រូវនៃភារៈរបស់ខ្វាខ និងលំនឹងផ្សេងៗនៃគំរូបមាណីយ ដែលយើងអង្កេតក្នុងប៊ាំងដ៏ធំរបស់យើងត្រូវរលាយអស់មិនខាន ដោយសារគុណតំលៃអស់ទាំងនឹង នឹងនៅត្រឹមតែជាចៃដន្យនៃភាគពិសេសនៃចក្រវាលដែលយើងរស់នៅតែប៉ុណ្ណោះ។"
ចំណាត់ថ្នាក់
មែខ្ស-ថេហ្កម៉ាខ និងប្រាយអ៊ែន-ហ្គ្រិនបានប្រឌិតឡើងនូវគ្រោងចំណាត់ថ្នាក់ដែលចាត់ជាក្រុមពួកប្រភេទពហុចក្រវាលតាមទ្រឹស្ដីផ្សេងៗ រឺ ប្រភេទនានានៃចក្រវាលដែលអាចនឹងផ្សំប្រកបជាប្រជុំពហុចក្រវាលតាមទ្រឹស្ដី។
បួនជាន់របស់មែខ្ស-ថិហ្កម៉ាខ
លោកធាតុវិទូ លោកមែខ្ស-ថេហ្កម៉ាខបានផ្ដល់នូវវគ្គីករណសាស្ត្រមួយអំពីពួកចក្រវាលក្រៅពីចក្រវាលដែលយើងសង្កេតឃើញធ្លាប់ស្គាល់រួចមកហើយ។ ជាន់នានាអាស្រ័យទៅតាមចំណាត់ថ្នាក់របស់ថេហ្កម៉ាខត្រូវរៀបជាជាន់ៗបន្តគ្នាអាចយល់បានដោយគូរជារង្វង់ និង ពាសពីលើជាន់មុនៗគេ ហើយជាន់អស់ទាំងនោះត្រូវបានពណ៌នាដោយខ្លីៗខាងក្រោម។
ជាន់ទី១: ឯនាយដែនលោកធាតុរបស់យើង
ការព្យាករណ៍តាមពួកនៃរំប៉ោងកលិយុគគឺជាចក្រវាលព្រឹត្តាសទភាព ដែលជាសភាពអនន្ត ត្រូវតែមានមាឌហាប៊លជាច្រើនដែលដឹងលក្ខណៈដើមទាំងអស់។
ដោយហេតុនោះហើយ ចក្រវាលអនន្តមួយនឹងមានចំនួនមាឌហាប៊លអនន្តមួយដែរ ទាំងអស់នឹងមានច្បាប់រូបវិទ្យា និង លំនឹងរូបវិទ្យាដូចគ្នា។ In regard to configurations such as the distribution of matter, almost all will differ from our Hubble volume. However, because there are infinitely many, far beyond the cosmological horizon, there will eventually be Hubble volumes with similar, and even identical, configurations. Tegmark estimates that an identical volume to ours should be about 1010 115 meters away from us. Given infinite space, there would, in fact, be an infinite number of Hubble volumes identical to ours in the Universe. This follows directly from the cosmological principle, wherein it is assumed our Hubble volume is not special or unique.
ជាន់ទី២: ពួកចក្រវាលដែលមានលំនឹងរូបវិទ្យាផ្សេងគ្នា
In the chaotic inflation theory, a variant of the cosmic inflation theory, the multiverse as a whole is stretching and will continue doing so forever, but some regions of space stop stretching and form distinct bubbles, like gas pockets in a loaf of rising bread. Such bubbles are embryonic level I multiverses. Linde and Vanchurin calculated the number of these universes to be on the scale of 1010 10,000,000.
Different bubbles may experience different spontaneous symmetry breaking resulting in different properties such as different physical constants.
ជាន់ទី៣ : បំណកស្រាយពហុ-លោកនៃយន្តសាស្ត្របមាណតា
Hugh Everett's many-worlds interpretation (MWI) is one of several mainstream interpretations of quantum mechanics. In brief, one aspect of quantum mechanics is that certain observations cannot be predicted absolutely. Instead, there is a range of possible observations, each with a different probability. According to the MWI, each of these possible observations corresponds to a different universe. Suppose a six-sided is thrown and that the result of the throw corresponds to a quantum mechanics observable. All six possible ways the die can fall correspond to six different universes.
Tegmark argues that a level III multiverse does not contain more possibilities in the Hubble volume than a level I-II multiverse. In effect, all the different "worlds" created by "splits" in a level III multiverse with the same physical constants can be found in some Hubble volume in a level I multiverse. Tegmark writes that "The only difference between Level I and Level III is where your doppelgängers reside. In Level I they live elsewhere in good old three-dimensional space. In Level III they live on another quantum branch in infinite-dimensional Hilbert space." Similarly, all level II bubble universes with different physical constants can in effect be found as "worlds" created by "splits" at the moment of spontaneous symmetry breaking in a level III multiverse. According to Yasunori Nomura and Raphael Bousso and Leonard Susskind, this is because global spacetime appearing in the (eternally) inflating multiverse is a redundant concept. This implies that the multiverses of Level I, II, and III are, in fact, the same thing. This hypothesis is referred to as "Multiverse = Quantum Many Worlds".
Related to the many-worlds idea are Richard Feynman's multiple histories interpretation and H. Dieter Zeh's many-minds interpretation.
ជានទី៤: សរុបអវសាន
The ultimate ensemble or mathematical universe hypothesis is the hypothesis of Tegmark himself. This level considers equally real all universes that can be described by different mathematical structures. Tegmark writes that "abstract mathematics is so general that any Theory Of Everything (TOE) that is definable in purely formal terms (independent of vague human terminology) is also a mathematical structure. For instance, a TOE involving a set of different types of entities (denoted by words, say) and relations between them (denoted by additional words) is nothing but what mathematicians call a set-theoretical model, and one can generally find a formal system that it is a model of." He argues this "implies that any conceivable parallel universe theory can be described at Level IV" and "subsumes all other ensembles, therefore brings closure to the hierarchy of multiverses, and there cannot be say a Level V."
Jürgen Schmidhuber, however, says the "set of mathematical structures" is not even well-defined, and admits only universe representations describable by constructive mathematics, that is, computer programs. He explicitly includes universe representations describable by non-halting programs whose output bits converge after finite time, although the convergence time itself may not be predictable by a halting program, due to Kurt Gödel's limitations. He also explicitly discusses the more restricted ensemble of quickly computable universes.
Brian Greene's nine types
American theoretical physicist and string theorist Brian Greene discussed nine types of parallel universes:
ម៉ឺនជួន
ម៉ឺនជូ រឺ ជួន ជាកូនចៅពញាអរជូនជ័យ កាលក្នុងសម័យលង្វែក រជ្ជកាលព្រះបាទបរមិន្ទរាជា។ ម៉ឺនជួន នេះហើយបានរួមគំនិតគ្នានឹងនាងទន់ដើម្បីឱ្យបានការនឹងនាងទាវ ដែលតាមពិតទៅមានប្ដីរួចជាស្រេចទៅហើយគឺ ម៉ឺន​ឯកទុំ។ ចុងក្រោយត្រូវប្រហារជីវិតបង់ដោយព្រះបាទបរមិន្ទរាជា។ ក្នុងរឿងទាវឯក របស់លោកនូ-កន គាត់នេះឈ្មោះថា ម៉ឺនងួន ទៅវិញ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទរាមជើងព្រៃវិញ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ឺនសម័យលង្វែកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តួអង្គរឿងទុំទាវ (សោម)ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តួអង្គរឿងទុំទាវ (ម៉ុក)ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តួអង្គរឿងទាវឯកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទុំទាវ
ចៅល្គុនឥន្ទ
ចៅល្គុនឥន្ទ (စောလကွန်းအိန် [សឡឹហ្គុនអេន]) គឺជាព្រះអនុរាជនៃមុំហ៍ (មោត្តមៈ) ចាប់ពីឆ្នាំ១៥៤១ ដល់ ១៥៥០។ ព្រះអនុរាជជាតិមនអង្គនេះ ជាទីប្រឹក្សាយោធាកំពូលនៃព្រះបាទឌ្បិនឝ្វេធិ និង មេទ័ព ព្រះរៀមអង្គនៃរាជវង្សតោនងូ។ ពួកទ្រង់បានប្រកៀកស្មាគ្នាគ្រប់យុទ្ធនាការយោធាចាប់ពីឆ្នាំ១៥៤០ ដល់ ១៥៤៩។ ព្រះអង្គបានដឹកនាំយុទ្ធនាការឆ្នាំ១៥៤៧-១៥៤៨ ដែលដណ្ដើមបានរដ្ឋសីមា ថ្វាយ (តាវ៉យ) មកវិញក្នុងសង្គ្រាមតទល់នឹងសៀម (១៥៤៧-៤៩)។ ព្រះអង្គត្រូវបានទំលាក់ពីតំណែងដោយស្មេនធ៏ក្នុងពេលច្របូកច្របល់បន្ទាប់ពីការធ្វើគតព្រះបាទឌ្បិនឝ្វេធិក្នុងឆ្នាំ១៥៥០។
ពង្សាវតារ
ចៅល្គុនឥន្ទ ក្នុងខត្តិយវង្សហង្សាវត្តី ជាព្រះនត្តានៃព្រះបាទធម្មចេតិ (រ. ១៤៧១-១៤៩២) ហើយទ្រង់ក៏ជាព្រះភាគិនេយ្យ និងជាព្រះភាតាថ្លៃនៃព្រះមហាក្សត្រដ្កាយុពី ស្ដេចនៃហង្សាវត្តី (រ. ១៥២៦-១៥៣៩) ផងដែរ។ ព្រះមាតាទ្រង់គឺជាព្រះមាតុលានៃព្រះបាទដ្កាយុពី ហើយព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះភគិនីកនិដ្ឋានៃព្រះបាទដ្កាយុពី។ ព្រះអង្គជាអភិជនម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអភិជនហង្សាវត្តីដែលបានចូលបំរើការឱ្យព្រះចៅឌ្បិនឝ្វេធិ ក្រោយពីព្រះបាទដ្កាយុពីបានសោយទិវង្គតនៅក្រៅប្រទេស។
ព្រះអនុរាជ និង មេទ័ព
ក្នុងខែឧសភា ១៥៤១ ព្រះអង្គត្រូវបានតែងតាំងជាព្រះអនុរាជនៃអាណាខែត្រមុំហ៍ (ប្រហែល ជារដ្ឋមនសព្វថ្ងៃនេះ) ដោយព្រះបាទឌ្បិនឝ្វេធិ។In May 1541, he was appointed viceroy of the province of Martaban (approximately, present-day Mon State) by Tabinshwehti. ជាសាមន្តរាជមួយអង្គ ព្រះអង្គមិនត្រឹមតែជួយដោយកំលាំងមនុស្សដល់យុទ្ធនាការកងទ័ពមិនឈប់ឈររបស់ព្រះមហាក្សត្រធំរៀងរាល់ឆ្នាំរវាងឆ្នាំ១៥៤១ និង ១៥៤៩ ប៉ុន្តែព្រះអង្គថែមទាំងដឹកនាំកងទ័ពក្នុងយុទ្ធនាការអស់ទាំងនោះថែមទៀត។As a vassal ruler, he not only contributed manpower to the high king's nonstop military campaigns every year between 1541 and 1549 but also led armies in those campaigns. ព្រះអង្គគឺជាមេទ័ពមួយរូបក្នុងចំណោមមេទ័ពកំពូលទាំងបី (រួមនិង ព្រះរៀមអង្គ ស្មេនព្យូ) ក្នុងការលុកលុយរបស់តោនងូនៅភូមាលើក្នុងឆ្នាំ១៥៤៣-៤៤។He was one of the three top generals (along with Bayinnaung and Smim Payu) in Toungoo's invasion of Upper Burma in 1543–44. ក្នុងឆ្នាំ១៥៤៧In 1547–៤៨48, ព្រះអង្គបានដឹកនាំកងទ័ពតោនងូយ៉ាងជោគជ័យ (កងទ័ពជើងទឹក ៤០០០ នាក់ និងកងទ័ពជើងគោក ៨០០០ នាក់) និងអាចដណ្ដើមយកយ៉េ និង ថ្វាយពីកងទ័ពសៀមមកវិញ។ he successfully led Toungoo forces (4000 naval troops and 8000 land troops), and retook Ye and Tavoy (Dawei) from Siamese forces. ព្រះអង្គស្ថិតនៅក្រោមបញ្ជាការរបស់ព្រះរៀមអង្គក្នុងការលុកលុយសៀមឆ្នាំ១៥៤៨-៤៩។He was under the command of Bayinnaung in the 1548–49 invasion of Siam.
ក្នុងខែមករា/កុម្ភៈ ១៥៥០ (ខែតាបូដ្វេ មី.ស. ៩១១) ល្គុនឥន្ទបានទៅកាន់ដីសណ្ដឥរាវត្តីជាមួយព្រះមហាក្សត្រ និងព្រះរាជបរិពាររបស់ទ្រង់ក្នុងដំណើរទាក់ដំរីធំមួយដើម្បីស្វែងរក "ដំរីស" ដែលពិបាកទាក់មួយក្បាល។In January/February 1550 (Tabodwe 911 ME), Lagun Ein went to the Irrawaddy delta with the king and his crew on an extended elephant hunting trip in search of an elusive "white elephant". ទ្រង់ត្រូវបានសុំអោយយាងទៅជាមួយក្នុងរាជដំណើរដោយព្រះរៀមអង្គ ដែលបារម្ភចំពោះសុវត្ថិភាពរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។He was asked to go along on the trip by Bayinnaung, who was concerned about the safety of the king. ដូចព្រះរៀមអង្គបានសង្ស័យមែន ម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកមហាមាត្យស្និទនឹងព្រះរាជា ចៅហ្វាយស្រុកស៊ីត្តោនស្មេនចៅធុ មានផែនការណ៍ធ្វើគតព្រះមហាក្សត្រ។As Bayinnaung suspected, one of the king's closest advisers, the governor of Sittaung Smim Sawhtut, was planning to assassinate the king. វត្តមានរបស់ល្គុនឥន្ទបានបង្អាក់ដល់ផែនការណ៍របស់ចៅធុអស់រយៈពេល ពីរឃេរ ប៉ុន្តែចៅធុនៅទីបំផុតបានបញ្ចុះបញ្ចូលព្រះមហាក្សត្រឱ្យបញ្ជូនល្គុនឥន្ទត្រឡប់ទៅមុំហ៍វិញ។Lagun Ein's constant presence foiled Sawhtut's plans for over two months but Sawhtut finally convinced the king to send Lagun Ein back to Martaban. ល្គុនឥន្ទបានជំទាស់តែត្រូវគោរពតាមរាជបញ្ជា។Lagun Ein protested but had to obey the order. មិនយូរមិនឆាប់បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានយាងចេញទៅ ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានធ្វើគតដោយកូនចៅរបស់ចៅធុ។Soon after he left, the king was assassinated by Sawhtut's men.
ក្រោយពីការចូលទិវង្គតរបស់ឌ្បិនឝ្វេធិមក នគរ ដែលព្រះអង្គបានកសាងមកក្នុងរយៈកាល ១៥ ឆ្នាំមុននេះ បានបែកបាក់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។After Tabinshwehti's death, the kingdom he had built up in the last 15 years promptly fell apart. ជំនួសឱ្យការចុះចូលទៅនឹងអ្នកស្នងរាជ្យពីព្រះអង្គ ព្រះរៀមអង្គនោះ ចៅហ្វាយស្រុកធំៗនីមួយៗបានប្រកាសឥស្សរភាពរៀងៗខ្លួន។Instead of submitting to his chosen successor Bayinnaung, each major governor declared himself independent. ស្មេនធ៏ ដែលបានបង្កការបះបោរមួយក្នុងតំបន់ដីសណ្ដ តាំងពីដើមឆ្នាំ ១៥៥០ ហើយបានដណ្ដើមបានតំបន់មុំហ៍ទៀត។Smim Htaw, who had raised a rebellion in the delta since early 1550, took over the Martaban region. ទោះបីជាមិនច្បាស់លាស់ថាមានអ្វីកើតឡើងចំពោះល្គុនឥន្ទដែលពង្សាវតារមិនបានវែកញែកនៅព្រះនាមឬបស់ទ្រង់ម្ដងទៀតឡើយ ព្រះអង្គទំនងជាត្រូវធ្វើគតដោយពួកបរិវាររបស់ស្មេនធ៏ហើយមើលទៅ។Though it is unclear as to what happened to Lagun Ein—Chronicles do not mention his name again—he was probably killed by Smim Htaw's men.
បារាជិកកណ្ឌ​សិក្ខាបទ​ទី ៤
បារាជិកកណ្ឌេ ចតុត្ថសិក្ខាបទំ
[២២៨] តេន ខោ បន សមយេន ទិសាសុ វស្សំ វុត្ថា ភិក្ខូ កិសា ហោន្តិ លូខា ទុព្វណ្ណា ឧប្បណ្ឌុប្បណ្ឌុកជាតា ធមនិសន្ថតគត្តា។ វគ្គុមុទាតីរិយា បន ភិក្ខូ វណ្ណវន្តោ ហោន្តិ បីនិន្ទ្រិយា បសន្នមុខវណ្ណា វិប្បសន្នឆវិវណ្ណា។ អាចិណ្ណំ ខោ បនេតំ ពុទ្ធានំ ភគវន្តានំ អាគន្តុកេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធឹ បដិសម្មោទិតុំ។ អថខោ ភគវា វគ្គុមុទាតីរិយេ ភិក្ខូ ឯតទវោច កច្ចិ ភិក្ខវេ ខមនីយំ កច្ចិ យាបនីយំ កច្ចិ សមគ្គា សម្មោទមានា អវិវទមានា ផាសុកំ វស្សំ វសិត្ថ ន ច បិណ្ឌកេន កិលមិត្ថាតិ។ ខមនីយំ ភគវា យាបនីយំ ភគវា សមគ្គា ច មយំ ភន្តេ សម្មោទមានា អវិវទមានា ផាសុកំ វស្សំ វសិម្ហា ន ច បិណ្ឌកេន កិលមិម្ហាតិ។ ជានន្តាបិ តថាគតា បុច្ឆន្តិ ជានន្តាបិ ន បុច្ឆន្តិ កាលំ វិទិត្វា បុច្ឆន្តិ កាលំ វិទិត្វា ន បុច្ឆន្តិ អត្ថសញ្ហិតំ តថាគតា បុច្ឆន្តិ នោ អនត្ថសញ្ហិតំ អនត្ថសញ្ហិតេ សេតុឃាតោ តថាគតានំ។ ទ្វីហាការេហិ ពុទ្ធា ភគវន្តោ ភិក្ខូ បដិបុច្ឆន្តិ ធម្មំ វា ទេសេស្សាម សាវកានំ វា សិក្ខាបទំ បញ្ញាបេស្សាមាតិ។ អថខោ ភគវា វគ្គុមុទាតីរិយេ ភិក្ខូ ឯតទវោច យថា កថំ បន តុម្ហេ ភិក្ខវេ សមគ្គា សម្មោទមានា អវិវទមានា ផាសុកំ វស្សំ វសិត្ថ ន ច បិណ្ឌកេន កិលមិត្ថាតិ។ អថខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ កច្ចិ បន វោ ភិក្ខវេ ភូតន្តិ។ អភូតំ ភគវាតិ។
[២២៩] '''វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា អននុច្ឆវិកំ មោឃបុរិសា អននុលោមិកំ អប្បដិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ កថំ ហិ នាម តុម្ហេ មោឃបុរិសា ឧទរស្ស ការណា គិហីនំ អញ្ញមញ្ញស្ស ឧត្តរិមនុស្សធម្មស្ស វណ្ណំ ភាសិស្សថ វរំ តុម្ហេហិ មោឃបុរិសា តិណ្ហេន គោវិកន្តនេន [ឱ.ម. គោវិកត្តនេន។] កុច្ឆិបរិកន្តោ ន ត្វេវ ឧទរស្ស ការណា គិហីនំ អញ្ញមញ្ញស្ស ឧត្តរិមនុស្សធម្មស្ស វណ្ណោ ភាសិតោ តំ កិស្ស ហេតុ តតោនិទានំ ហិ មោឃបុរិសា មរណំ វា និគច្ឆេយ្យ មរណមត្តំ វា ទុក្ខំ ន ត្វេវ តប្បច្ចយា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតឹ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ ឥតោនិទានញ្ច ខោ មោឃបុរិសា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតឹ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ នេតំ មោឃបុរិសា អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ បសន្នានំ វា ភិយ្យោភាវាយ ។បេ។ វិគរហិត្វា ធម្មឹ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ។'''
[២២៩] ព្រះសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ដ៏មានជោគ ទ្រង់តិះដៀលថា នែ​មោឃបុរស​ទាំងឡាយ អំពើដែល​អ្នកទាំងអស់​គ្នាធើ្វនេះ មិន​សមគួរ មិនត្រូវ​ទំនង មិនត្រូវ​បែប មិនមែន​ជារបស់​សមណៈ មិនគប្បី មិនគួរ​ធ្វើសោះ នែ​មោឃបុរស​ទាំងឡាយ គួរបើ​ដែរ អ្នក​ឯងរាល់គ្នា​ហ៊ានពោល​អួតឧត្តរិមនុស្សធម្ម​ទៅវិញទៅ​មកចំពោះ​ពួកគ្រហស្ថ ព្រោះ​ហេតុតែ​ចង់ចំអែត​ផ្ទៃ នែ​មោឃបុរស​ទាំងឡាយ បើអ្នក​រាល់គ្នា​យកកាំបិត​យ៉ាងមុត ដែល​សំរាប់ពន្លះ​សាច់គោ មក​វះពោះ (របស់​ខ្លួន) វិញ​ប្រសើរ​ជាង ឯការពោល​អួតឧត្តរិ​មនុស្សធម្ម​របស់គ្នា​នឹងគ្នា​ចំពោះពួក​គ្រហស្ថ ព្រោះ​ហេតុតែ​ចង់​ចំអែតផ្ទៃ ដែល​អ្នកឯង​ទាំងអស់​គ្នាពោលរួច​ទៅហើយ (នោះ) ពុំប្រសើរ​សោះឡើយ ហេតុអ្វី​បានជា​តថាគត​ពោលយ៉ាង​នោះ ម្នាល​មោឃបុរស​ទាំងឡាយ ពីព្រោះ​បុគ្គលដែល​វះពោះខ្លួន​ឯងនោះ ជាហេតុ​បានតែត្រឹម​សេចក្តី​ស្លាប់ ឬលំបាក​ទៀបស្លាប់​ប៉ុណ្ណោះ កាល​បើរំលាង​ខន្ធតអំពី​មរណកាល​ទៅ ក៏មិន​ទៅកើត​ជាតិរច្ឆាន ប្រេត អសុរកាយ នរក ព្រោះហេតុ​ដែលវះពោះ​នោះឡើយ ម្នាល​មោឃបុរស​ទាំងឡាយ ឯចំណែក​ខាងភិក្ខុដែល​ពោលអួត​ឧត្តរិមនុស្សធម្ម ជាហេតុ ជាទី​តាំងនេះ កាលបើ​រំលាងខន្ធ​តអំពីមរណកាល​ទៅហើយ ទៀងតែ​ទៅកើត​ជាតិរច្ឆាន ប្រេត អសុរកាយ នរក មិនខាន​ឡើយ ម្នាល​មោឃបុរស​ទាំងឡាយ ការដែល​ពោលអួត​ឧត្តរិមនុស្ស​ធម្មនេះ នឹង​បាននាំមនុស្ស​ដែលមិនទាន់​ជ្រះថ្លា​ឲ្យជ្រះថ្លា ឬមនុស្ស​ដែលជ្រះថ្លា​ហើយ ឲ្យកាន់​តែជ្រះថ្លាឡើង​ក៏ទេ។បេ។ ព្រះសម្ពុទ្ធ​ជាម្ចាស់ ទ្រង់​តិះដៀលពួក​ភិក្ខុទាំងនោះ រួច​ទ្រង់ត្រាស់​ហៅភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​មកជួប​ជុំហើយ ទើបទ្រង់​សំដែង​ធម្មីកថា តទៅថា
[២៣០] '''បញ្ចិមេ ភិក្ខវេ មហាចោរា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មឹ។ កតមេ បញ្ច។ ឥធ ភិក្ខវេ ឯកច្ចស្ស មហាចោរស្ស ឯវំ ហោតិ កុទាស្សុ នាមាហំ សតេន វា សហស្សេន វា បរិវុតោ គាមនិគមរាជធានីសុ អាហិណ្ឌិស្សាមិ ហនន្តោ ឃាតេន្តោ ឆិន្ទន្តោ ឆេទាបេន្តោ បចន្តោ បចាបេន្តោតិ។ សោ អបរេន សមយេន សតេន វា សហស្សេន វា បរិវុតោ គាមនិគមរាជធានីសុ អាហិណ្ឌតិ ហនន្តោ ឃាតេន្តោ ឆិន្ទន្តោ ឆេទាបេន្តោ បចន្តោ បចាបេន្តោ។ ឯវមេវ ខោ ភិក្ខវេ ឥធេកច្ចស្ស បាបភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ កុទាស្សុ នាមាហំ សតេន វា សហស្សេន វា បរិវុតោ គាមនិគមរាជធានីសុ ចារិកំ ចរិស្សាមិ សក្កតោ គរុកតោ មានិតោ បូជិតោ អបចិតោ គហដ្ឋានញ្ចេវ បព្វជិតានញ្ច លាភី ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានន្តិ។ សោ អបរេន សមយេន សតេន វា សហស្សេន វា បរិវុតោ គាមនិគមរាជធានីសុ ចារិកំ ចរតិ សក្កតោ គរុកតោ មានិតោ បូជិតោ អបចិតោ គហដ្ឋានញ្ចេវ បព្វជិតានញ្ច លាភី ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ។ អយំ ភិក្ខវេ បឋមោ មហាចោរោ សន្តោ សំវិជ្ជមានោ លោកស្មឹ។ បុន ចបរំ ភិក្ខវេ ឥធេកច្ចោ បាបភិក្ខុ តថាគតប្បវេទិតំ ធម្មវិនយំ បរិយាបុណិត្វា អត្តនោ ទហតិ[ឱ.ម. ហរតិ។]។ អយំ ភិក្ខវេ ទុតិយោ មហាចោរោ សន្តោ សំវិជ្ជមានោ លោកស្មឹ។ បុន ចបរំ ភិក្ខវេ ឥធេកច្ចោ បាបភិក្ខុ សុទ្ធំ ព្រហ្មចារឹ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តំ អមូលកេន អព្រហ្មចរិយេន អនុទ្ធំសេតិ។ អយំ ភិក្ខវេ តតិយោ មហាចោរោ សន្តោ សំវិជ្ជមានោ លោកស្មឹ។ បុន ចបរំ ភិក្ខវេ ឥធេកច្ចោ បាបភិក្ខុ យានិ តានិ សង្ឃស្ស គរុភណ្ឌានិ គរុបរិក្ខារានិ សេយ្យថីទំ អារាមោ អារាមវត្ថុ វិហារោ វិហារវត្ថុ មញ្ចោ បីឋំ ភិសី ពិម្ពោហនំ [ម. ភិសិ ពិព្វោហនំ។] លោហកុម្ភី លោហភាណកំ លោហវារកោ លោហកដាហំ វាសី ផរសុ កុឋារី[ម. វាសី បរសុ កុធាវី។] កុទ្ទាលោ និខាទនំ វល្លី វេឡុ មុញ្ជំ បព្វជំ តិណំ មត្តិកា ទារុភណ្ឌំ មត្តិកាភណ្ឌំ តេហិ គិហី សំគណ្ហាតិ ឧបលាបេតិ។ អយំ ភិក្ខវេ ចតុត្ថោ មហាចោរោ សន្តោ សំវិជ្ជមានោ លោកស្មឹ។ សទេវកេ ភិក្ខវេ លោកេ សមារកេ សព្រហ្មកេ សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ អយំ អគ្គោ មហាចោរោ យោ អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបតិ តំ កិស្ស ហេតុ ថេយ្យាយ វោ ភិក្ខវេ រដ្ឋបិណ្ឌោ ភុត្តោតិ។'''
និកច្ច កីតវស្សេវ    ភុត្តំ ថេយ្យេន តស្ស តំ។
កាសាវកណ្ឋា ពហវោ   បាបធម្មា អសញ្ញតា
សេយ្យោ អយោគុឡោ ភុត្តោ   តត្តោ អគ្គិសិខូបមោ
យញ្ចេ ភុញ្ជេយ្យ ទុស្សីលោ   រដ្ឋបិណ្ឌំ អសញ្ញតោតិ។
[២៣១] អថខោ ភគវា វគ្គុមុទាតីរិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ ទុប្បោសតាយ ។បេ។ ឯវញ្ច បន ភិក្ខវេ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ យោ បន ភិក្ខុ អនភិជានំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ អត្តូបនាយិកំ អលមរិយញ្ញាណទស្សនំ សមុទាចរេយ្យ ឥតិ ជានាមិ ឥតិ បស្សាមីតិ តតោ អបរេន សមយេន សមនុគ្គាហិយមានោ វា អសមនុគ្គាហិយមានោ វា អាបន្នោ វិសុទ្ធាបេក្ខោ[វិសុទ្ធាបេខោតិបិ បាឋោ។] ឯវំ វទេយ្យ អជានមេវំ អាវុសោ អវចំ ជានាមិ អបស្សំ បស្សាមិ តុច្ឆំ មុសា វិលបិន្តិ អយម្បិ បារាជិកោ ហោតិ អសំវាសោតិ។ ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ។
[២៣១] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់តិះដៀលពួក​ភិក្ខុដែលនៅទៀប​ឆ្នេរស្ទឹងវគ្គុមុទា​ដោយអនេក​បរិយាយ ហើយទ្រង់​សំដែងនូវទោស​នៃការដែល​គេពិបាក​ចិញ្ចឹម ពិបាក​ថែទាំ។បេ។ ទើបទ្រង់​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​គប្បីសំដែង​នូវសិក្ខាបទ​នេះយ៉ាងនេះ​ថា ភិក្ខុ​ណាមួយ​មិនដឹង​ចំពោះ ហើយពោល​អួតឧត្តរិ​មនុស្សធម្ម ជាធម៌​គួរឃើញដោយ​ញាណដ៏ប្រសើរ បង្អោន​មកដាក់ក្នុង​ខ្លួនថា ខ្ញុំដឹង​ដូច្នេះ ខ្ញុំឃើញ​ដូច្នេះ លុះដល់​សម័យដទៃ​ពីនោះមក ទោះមាន​គេសាកសួរ​ក្តី ឥតមាន​គេសាកសួរ​ក្តី ក៏ហៅថា ត្រូវ​អាបត្តិបារាជិក​ហើយ (ទោះបី) មាន​ប្រាថ្នា​ចង់ឲ្យ​បរិសុទ្ធ ហើយត្រឡប់​ជានិយាយ​កែសំនួនយ៉ាង​នេះវិញថា នែ​អាវុសោ ខ្ញុំមិនដឹង​យ៉ាងនេះទេ (ប៉ុន្តែ) ពោល​ថា ដឹង ខ្ញុំមិន​ឃើញយ៉ាង​នេះទេ (ប៉ុន្តែ) ពោលថា ឃើញ ខ្ញុំពោល​កុហកសោះ​ទេ ភិក្ខុនេះ​ឯងក៏នៅ​ជាត្រូវ​អាបត្តិបារាជិក រកសំវាសគ្មាន។ សិក្ខាបទ​នេះ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ​ទ្រង់បញ្ញត្ត​ដល់ពួកភិក្ខុ​រួចជាស្រេច​យ៉ាងនេះ។
[២៣២] '''តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ អទិដ្ឋេ ទិដ្ឋសញ្ញិនោ អប្បត្តេ បត្តសញ្ញិនោ អនធិគតេ អធិគតសញ្ញិនោ អសច្ឆិកតេ សច្ឆិកតសញ្ញិនោ អធិមានេន អញ្ញំ ព្យាករឹសុ។ តេសំ អបរេន សមយេន រាគាយបិ ចិត្តំ នមតិ ទោសាយបិ ចិត្តំ នមតិ មោហាយបិ ចិត្តំ នមតិ។ តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ មយញ្ចម្ហា អទិដ្ឋេ ទិដ្ឋសញ្ញិនោ អប្បត្តេ បត្តសញ្ញិនោ អនធិគតេ អធិគតសញ្ញិនោ អសច្ឆិកតេ សច្ឆិកតសញ្ញិនោ អធិមានេន អញ្ញំ ព្យាករិម្ហា កច្ចិ នុ ខោ មយំ បារាជិកំ អាបត្តឹ អាបន្នាតិ។ តេ[ឱ.ម. បោត្ថកេសុ អយំ បាឋោ ន ហោតិ។] អាយស្មតោ អានន្ទស្ស ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ ហោន្តិយេវានន្ទ [ម. យេ តេ អានន្ទ។] ភិក្ខូ អទិដ្ឋេ ទិដ្ឋសញ្ញិនោ អប្បត្តេ បត្តសញ្ញិនោ អនធិគតេ អធិគតសញ្ញិនោ អសច្ឆិកតេ សច្ឆិកតសញ្ញិនោ អធិមានេន អញ្ញំ ព្យាករោន្តិ តញ្ច ខោ ឯតំ អព្វោហារិកន្តិ។ អថខោ ភគវា ឯតស្មឹ និទានេ ឯតស្មឹ បករណេ ធម្មឹ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ ។បេ។ ឯវញ្ច បន ភិក្ខវេ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ យោ បន ភិក្ខុ អនភិជានំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ អត្តូបនាយិកំ អលមរិយញ្ញាណទស្សនំ សមុទាចរេយ្យ ឥតិ ជានាមិ ឥតិ បស្សាមីតិ តតោ អបរេន សមយេន សមនុគ្គាហិយមានោ វា អសមនុគ្គាហិយមានោ វា អាបន្នោ វិសុទ្ធាបេក្ខោ ឯវំ វទេយ្យ អជានមេវំ អាវុសោ អវចំ ជានាមិ អបស្សំ បស្សាមិ តុច្ឆំ មុសា វិលបិន្តិ អញ្ញត្រ អធិមានា អយម្បិ បារាជិកោ ហោតិ អសំវាសោតិ។'''
[២៣២] វេលានោះឯង មានភិក្ខុច្រើនរូបមានសេចក្តីសំគាល់​ថាឃើញ ក្នុងហេតុ​ដែលខ្លួន​មិនឃើញ សំគាល់ថា​ដល់ ក្នុងហេតុ​ដែលខ្លួនឥត​បានដល់ សំគាល់​ថាត្រាស់ដឹង ក្នុងហេតុ​ដែលខ្លួន​ឥតបាន​ត្រាស់ដឹង សំគាល់ថា​ធ្វើឲ្យច្បាស់​លាស់ ក្នុងហេតុ​ដែលខ្លួនឥត​បានធ្វើឲ្យ​ច្បាស់លាស់ ហើយ​បានពោល​អួតអរហត្តផល​ដោយសំគាល់ថា​ខ្លួនបាន​ត្រាស់ដឹង។ លុះដល់​សម័យដទៃ​មក ចិត្តរបស់​ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ឱន​ទៅរករាគៈ​ខ្លះ ចិត្តឱនទៅ​រកទោសៈខ្លះ ចិត្តឱនទៅ​រកមោហៈខ្លះ។ សេចក្តី​សង្ស័យក៏​កើតឡើង​ដល់ភិក្ខុ​ទាំងនោះថា សិក្ខាបទ​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ទ្រង់​បានបញ្ញត្ត​រួចជាស្រេច​ហើយ ម្តេចឡើយ​ក៏យើងមក​សំគាល់ថា​ឃើញក្នុងហេតុ​ដែលយើង​ឥតបាន​ឃើញ សំគាល់ថា​ដល់ក្នុងហេតុ​ដែលយើង​ឥតបានដល់ សំគាល់ថា​ត្រាស់ដឹង ក្នុងហេតុ​ដែលយើង​ឥតបាន​ត្រាស់ដឹង សំគាល់ថា​ធ្វើឲ្យច្បាស់​លាស់ ក្នុងហេតុ​ដែលយើង​ឥតបានធ្វើ​ឲ្យច្បាស់លាស់ ហើយ​បានពោល​អួតអរហត្តផល ដោយ​សំគាល់ថា​ខ្លួនយើងបាន​ត្រាស់ដឹង (ដូច្នេះ) យើងប្រហែល​ជាត្រូវអាបត្តិបារាជិក​ទេដឹង។ ភិក្ខុទាំង​នោះបានប្រាប់​សេចក្តីនេះ ដល់​ព្រះអានន្ទដ៏​មានអាយុ។ ព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុ ក៏ក្រាប​ទូលសេចក្តី​នុ៎ះចំពោះ​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ។ ព្រះសម្ពុទ្ធ​ជាម្ចាស់ទ្រង់​ត្រាស់ថា ម្នាល​អានន្ទ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ដែលមានសេចក្តី​សំគាល់ថា ឃើញក្នុង​ហេតុដែលខ្លួន​ឥតឃើញ សំគាល់ថា​បានដល់ក្នុង​ហេតុដែលខ្លួន​ឥតបានដល់ សំគាល់ថា​បានត្រាស់ដឹង ក្នុងហេតុ​ដែលខ្លួនឥត​បានត្រាស់ដឹង សំគាល់​ថាធ្វើឲ្យ​ច្បាស់លាស់ ក្នុងហេតុ​ដែលខ្លួន​ឥតបានធ្វើ​ឲ្យច្បាស់លាស់ ហើយ​ពោលអួត​អរហត្តផល ដោយ​សេចក្តី​សំគាល់ថា ខ្លួនបាន​ត្រាស់ដឹង ក៏អំពើ​ដែលពោល​អួតនេះជា​អព្វោហារិក (មិនហៅ​ថាជាអង្គ​នៃអាបត្តិ​ឡើយ)។ ព្រោះនិទាន​នេះ ព្រោះដំណើរ​នេះ ទើបព្រះដ៏​មានព្រះភាគ ទ្រង់​ត្រាស់ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​មក ហើយទ្រង់​សំដែងធម្មីកថា​ក្នុងគ្រា​នោះ។បេ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំង​ឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​គប្បីសំដែង​នូវសិក្ខាបទ​នេះយ៉ាងនេះ​ថា ភិក្ខុណា​មួយ មិនដឹង​ច្បាស់ ហើយពោល​អួតឧត្តរិ​មនុស្សធម្ម ជាធម៌​មានញាណ (សេចក្តីដឹង) និងទស្សនៈ (កិរិយាឃើញ) ដ៏ប្រសើរ អាចកំចាត់​នូវកិលេស គួរបង្អោន​មកដាក់ក្នុង​ខ្លួនដោយ​ពាក្យថា ខ្ញុំដឹង​ដូច្នេះ ខ្ញុំឃើញ​ដូច្នេះ លុះដល់​សម័យដទៃ​អំពីនោះមក ទោះមាន​គេសាកសួរ​ក្តី ឥតមាន​គេសាកសួរ​ក្តី ក៏ហៅថា ត្រូវ​អាបត្តិបារាជិក​ហើយ (ទោះបី) មានប្រាថ្នា​ចង់ឲ្យបរិសុទ្ធ ហើយ​ត្រឡប់ជានិយាយ​កែសំនួន​យ៉ាងនេះ​វិញថា នែ​អាវុសោ ខ្ញុំមិនដឹង​យ៉ាងនេះទេ (ប៉ុន្តែ) ពោល​ថាដឹង ខ្ញុំមិន​ឃើញយ៉ាង​នេះទេ (ប៉ុន្តែ) ពោល​ថាឃើញ ខ្ញុំពោល​កុហកសោះ​ទេ ភិក្ខុនេះ​ក្តី ក៏ត្រូវ​អាបត្តិបារាជិក រកសំវាសគ្មាន វៀរលែង​តែ សំគាល់ថា​ខ្លួនបាន​ត្រាស់ដឹង។
[២៣៣] យោ បនាតិ យោ យាទិសោ ។បេ។ ភិក្ខូតិ ។បេ។ អយំ ឥមស្មឹ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ។ អនភិជានន្តិ អសន្តំ អភូតំ អសំវិជ្ជមានំ អជានន្តោ អបស្សន្តោ អត្តនិ កុសលំ ធម្មំ អត្ថិ មេ កុសលា[តីសុបិ បោត្ថកេសុ កុសលោ ធម្មោតិ ឯកវចននិទ្ទេសោ កតោ] ធម្មាតិ។ ឧត្តរិមនុស្សធម្មោ នាម ឈានំ វិមោក្ខំ សមាធិ សមាបត្តិ ញាណទស្សនំ មគ្គភាវនា ផលសច្ឆិកិរិយា កិលេសប្បហានំ វិនីវរណតា ចិត្តស្ស សុញ្ញាគារេ អភិរតិ។ អត្តូបនាយិកន្តិ តេ វា កុសលេ ធម្មេ អត្តនិ ឧបនេតិ អត្តានំ វា តេសុ កុសលេសុ ធម្មេសុ ឧបនេតិ។ ញាណន្តិ តិស្សោ វិជ្ជា។ ទស្សនន្តិ យំ ញាណំ តំ ទស្សនំ យំ ទស្សនំ តំ ញាណំ។ សមុទាចរេយ្យាតិ អារោចេយ្យ ឥត្ថិយា វា បុរិសស្ស វា គហដ្ឋស្ស វា បព្វជិតស្ស វា។ ឥតិ ជានាមិ ឥតិ បស្សាមីតិ ជានាមហំ ឯតេ ធម្មេ បស្សាមហំ ឯតេ ធម្មេ អត្ថិ ច មេ ឯតេ ធម្មា អហញ្ច ឯតេសុ ធម្មេសុ សន្ទិស្សាមីតិ។
[២៣៣] ត្រង់ពាក្យថា ណាមួយ សេចក្តីថា ណាក៏ដោយ។បេ។ ត្រង់ពាក្យ​ថា ភិក្ខុ។បេ។ ភិក្ខុដែល​បានឧបសម្បទា​ដោយ​ញត្តិចតុត្ថកម្មវាចា​នេះ សំដៅឲ្យ​ឈ្មោះថា ភិក្ខុ ក្នុង​អត្ថនេះ។ ត្រង់​ពាក្យថា មិនដឹង​ច្បាស់ សេចក្តីថា មិនដឹង​មិនឃើញ​នូវកុសលធម៌​ដែលមិន​មាន មិនពិត មិន​ប្រាកដ​ក្នុងខ្លួន (ហើយ​ចូលចិត្ត​ថា) កុសលធម៌​ទាំងឡាយ​របស់អញ​មាន។ ឈាន (គុណជាត​សំរាប់ដុត​បង់នូវ​កិលេស)១ វិមោក្ខ (គុណធម៌​ដែលផុត​ស្រឡះចាក​រាគៈជាដើម)១ សមាធិ (សភាព​ដែលដំកល់​ចិត្តស្មើមាំ​ល្អក្នុង​អារម្មណ៍)១ សមាបត្តិ (គុណជាតិ​ដែលដល់​ព្រម)១ ញាណទស្សនៈ (កិរិយា​ឃើញដោយ​បញ្ញា)១ មគ្គភាវនា (កិរិយា​ចំរើននូវ​មគ្គ)១ ផលសច្ឆិកិរិយា (ដំណើរ​ធ្វើឲ្យច្បាស់​លាស់នូវ​ផល)១ កិលេសប្បហាន (កិរិយា​លះបង់​កិលេស)១ វិនីវរណតា ចិត្តស្ស ចិត្តមាន​នីវរណធម៌​ប្រាសហើយ១ សុញ្ញាគារេ អភិរតិ សេចក្តី​ត្រេកអរ​ក្នុងផ្ទះដ៏​ស្ងាត់១ (ធម៌ទាំង​១០នេះ) ហៅថា ឧត្តរិមនុស្សធម្ម។ ត្រង់ពាក្យថា បង្អោន​មកដាក់ក្នុង​ខ្លួន សេចក្តីថា បង្អោន​កងកុសលធម៌​ទាំងនោះមក​ដាក់ក្នុងចិត្ត ឬបង្អោន​ចិត្តទៅក្នុង​កងកុសលធម៌​ទាំងនោះ។ ត្រង់ពាក្យថា ញាណ បានដល់​វិជ្ជា គឺសេចក្តី​ដឹងវិសេស​៣យ៉ាង។ ត្រង់ពាក្យ​ថា ទស្សនៈ សេចក្តីថា ធម្មជាត​ណា ហៅថា ញាណ ធម្មជាត​នោះហៅថា ទស្សនៈ ធម្មជាត​ណាហៅថា ទស្សនៈ ធម្មជាត​នោះហៅថា ញាណ។ ត្រង់ពាក្យថា ពោលអួត សេចក្តីថា ប្រាប់ដល់​ស្រីក្តី ប្រុសក្តី គ្រហស្ថក្តី បព្វជិតក្តី។ ត្រង់ពាក្យ​ថា ខ្ញុំដឹងដូច្នេះ ខ្ញុំឃើញ​ដូច្នេះ សេចក្តីថា ខ្ញុំដឹង​ធម៌នេះ ខ្ញុំឃើញ​ធម៌នេះ ម្យ៉ាង​ទៀត ធម៌នេះ​ជារបស់​ខ្ញុំ ៗក៏យល់​ជាក់ច្បាស់​ក្នុងធម៌នេះ​ហើយ។
[២៣៤] '''តតោ អបរេន សមយេនាតិ យស្មឹ ខណេ សមុទាចិណ្ណំ ហោតិ តំ ខណំ តំ លយំ តំ មុហុត្តំ វីតិវត្តេ។ សមនុគ្គាហិយមានោតិ យំ វត្ថុ បដិញ្ញាតំ ហោតិ តស្មឹ វត្ថុស្មឹ សមនុគ្គាហិយមានោ កឹ តេ អធិគតំ កិន្តិ តេ អធិគតំ កទា តេ អធិគតំ កត្ថ តេ អធិគតំ កតមេ តេ កិលេសា បហីនា កតមេសំ ត្វំ ធម្មានំ លាភីតិ។ អសមនុគ្គាហិយមានោតិ ន កេនចិ វុច្ចមានោ។ អាបន្នោតិ បាបិច្ឆោ ឥច្ឆាបកតោ អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបិត្វា បារាជិកំ អាបត្តឹ អាបន្នោ ហោតិ។ វិសុទ្ធាបេក្ខោតិ គិហី វា ហោតុកាមោ ឧបាសកោ វា ហោតុកាមោ អារាមិកោ វា ហោតុកាមោ សាមណេរោ វា ហោតុកាមោ។ អជានមេវំ អាវុសោ អវចំ ជានាមិ អបស្សំ បស្សាមីតិ នាហំ ឯតេ ធម្មេ ជានាមិ នាហំ ឯតេ ធម្មេ បស្សាមិ នត្ថិ ច មេ ឯតេ ធម្មា ន ចាហំ ឯតេសុ ធម្មេសុ សន្ទិស្សាមីតិ។ តុច្ឆំ មុសា វិលបិន្តិ តុច្ឆកំ មយា ភណិតំ មុសា មយា ភណិតំ អភូតំ មយា ភណិតំ អសន្តំ មយា ភណិតំ[ឥទំ បាឋត្តយំ ឱ.ម. បោត្ថកេសុ ន បញ្ញាយតិ។] អជានន្តេន មយា ភណិតំ។ អញ្ញត្រ អធិមានាតិ ឋបេត្វា អធិមានំ។'''
[២៣៤] ត្រង់ពាក្យថា លុះដល់សម័យ​ដទៃពីនោះមក សេចក្តីថា កិរិយា​ពោលអួត​ក្នុងខណៈ​ណា លុះដល់​សម័យដែល​កន្លងនូវខណៈ នូវ​ស្របក់ នូវពេល​មួយរំពេច​នោះមក។ ត្រង់ពាក្យ​ថា ទោះមាន​គេសាកសួរ​ក្តី សេចក្តីថា វត្ថុណា​ដែលខ្លួនបាន​ប្តេជ្ញាហើយ ក៏មាន​អ្នកឯទៀត​គេសាក​សួរចំពោះ​វត្ថុនោះថា ធម៌​អ្វីខ្លះដែលលោក​បានត្រាស់​ដឹង ព្រោះហេតុ​ដូចម្តេច បានជា​លោកបាន​ត្រាស់ដឹង លោកបាន​ត្រាស់ដឹង​ពីអង្កាល់ លោកបាន​ត្រាស់ដឹង​ក្នុងទីណា កិលេស​ណាខ្លះដែល​លោកបាន​លះរួចហើយ លោកបាន​ធម៌ដូច​ម្តេចខ្លះ។ ត្រង់​ពាក្យថា ទោះឥត​មានគេ​សាកសួរ​ក្តី សេចក្តី​ថា ឥតមាន​អ្នកណា​មួយសួរ​ដណ្តឹង​ឡើយ។ ត្រង់ពាក្យ​ថា ក៏ហៅថា ត្រូវ​អាបត្តិបារាជិក​ហើយ សេចក្តីថា (ភិក្ខុ) មាន​សេចក្តីប្រាថ្នា​អាក្រក់ គឺសេចក្តី​ប្រាថ្នា​គ្របសង្កត់ ហើយ​ពោលអួត​ឧត្តរិមនុស្សធម៌​ដែលមិន​ពិត មិនប្រាកដ ក៏ហៅថា ត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក​ហើយ។ ត្រង់ពាក្យ​ថា មាន​ប្រាថ្នាចង់​ឲ្យបរិសុទ្ធ សេចក្តី​ថា (ភិក្ខុនោះ) ទោះមាន​ប្រាថ្នាចង់​ទៅជាគ្រហស្ថ​ក្តី ចង់ទៅ​ជាឧបាសក​ក្តី ចង់ទៅ​ជាញោមវត្ត​ក្តី ចង់ទៅ​ជាសាមណេរ​ក្តី។ ត្រង់​ពាក្យថា ម្នាល​អាវុសោ ខ្ញុំមិនដឹង​យ៉ាងនេះ ហើយពោល​ថាដឹង ខ្ញុំមិន​បានឃើញ​យ៉ាងនេះ ហើយពោល​ថាបានឃើញ សេចក្តី​ថា ខ្ញុំមិន​បានដឹង​ធម៌នេះ​ទេ ខ្ញុំមិន​បានឃើញ​ធម៌នេះទេ ធម៌នេះ ខ្ញុំគ្មាន​ទេ ខ្ញុំនឹងបាន​ឃើញច្បាស់​ក្នុងធម៌​នេះក៏ទេ។ ត្រង់​ពាក្យថា ខ្ញុំពោល​កុហកសោះ​ទេ សេចក្តីថា ខ្ញុំពោល​សោះទទេ ខ្ញុំពោល​កុហកទេ ខ្ញុំពោល​មិនពិត​ទេ ខ្ញុំពោល​មិនប្រាកដ​ទេ ខ្ញុំបាន​ជាជ្រុលពោល មកពី​ហេតុមិន​ដឹងសោះ​ទេ។ ត្រង់​ពាក្យថា វៀរលែង​តែសំគាល់​ថាខ្លួនបាន​ត្រាស់ដឹង សេចក្តីថា លើក​លែងតែ​ខ្លួនបាន​ត្រាស់ដឹង​មែន។
[២៣៥] អយម្បីតិ បុរិមេ ឧបាទាយ វុច្ចតិ។ បារាជិកោ ហោតីតិ សេយ្យថាបិ នាម តាលោ មត្ថកច្ឆិន្នោ អភព្វោ បុន វិរុឡ្ហិយា ឯវមេវ ភិក្ខុ បាបិច្ឆោ ឥច្ឆាបកតោ អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបិត្វា អស្សមណោ ហោតិ អសក្យបុត្តិយោ តេន វុច្ចតិ បារាជិកោ ហោតីតិ។ អសំវាសោតិ សំវាសោ នាម ឯកកម្មំ ឯកុទ្ទេសោ សមសិក្ខតា ឯសោ សំវាសោ នាម។ សោ តេន សទ្ធឹ នត្ថិ តេន វុច្ចតិ អសំវាសោតិ។
[២៣៥] ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុនេះក្តី ពោលប្រៀបធៀបនឹងភិក្ខុដែលមានក្នុង​សិក្ខាបទមុន។ ត្រង់ពាក្យថា បារាជិក សេចក្តីថា ធម្មតា​ដើមត្នោត តែមាន​កកំបុតហើយ មិនអាច​នឹងដុះឡើង​ទៀតបាន មាន​ឧបមាដូច​ម្តេចមិញ ភិក្ខុ​ដែលមាន​ប្រាថ្នា​អាក្រក់ គឺសេចក្តី​ប្រាថ្នាគ្រប​សង្កត់ ហើយ​ពោលអួត​ឧត្តរិមនុស្សធម្ម ដែល​មិនមាន មិនកើត​ក្នុងខ្លួន មិនមែន​ជាសមណៈ មិនមែន​ជាសក្យបុត្រ ក៏មាន​ឧបមេយ្យ​ដូច្នោះឯង ព្រោះហេតុ​នោះ ទើប​តថាគត​ពោលថា ត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក។ ត្រង់ពាក្យ​ថា រកសំវាសគ្មាន ដែល​ហៅថា សំវាស​នោះ គឺសង្ឃកម្ម​ជាមួយគ្នា បាតិមោក្ខុទ្ទេស​ជាមួយគ្នា សេចក្តី​សិក្សាស្មើគ្នា នេះ​ហៅថា សំវាស។ ភិក្ខុនោះ​គ្មានសំវាស​ដូច្នេះទេ ព្រោះ​ហេតុនោះ បានជា​តថាគត​ពោលថា រកសំវាសគ្មាន។
[២៣៦] ឧត្តរិមនុស្សធម្មោ នាម ឈានំ វិមោក្ខំ សមាធិ សមាបត្តិ ញាណទស្សនំ មគ្គភាវនា ផលសច្ឆិកិរិយា កិលេសប្បហានំ វិនីវរណតា ចិត្តស្ស សុញ្ញាគារេ អភិរតិ។ ឈានន្តិ បឋមំ ឈានំ ទុតិយំ ឈានំ តតិយំ ឈានំ ចតុត្ថំ ឈានំ។ វិមោក្ខោតិ សុញ្ញតោ វិមោក្ខោ អនិមិត្តោ វិមោក្ខោ អប្បណិហិតោ វិមោក្ខោ។ សមាធីតិ សុញ្ញតោ សមាធិ អនិមិត្តោ សមាធិ អប្បណិហិតោ សមាធិ។ សមាបត្តីតិ សុញ្ញតា សមាបត្តិ អនិមិត្តា សមាបត្តិ អប្បណិហិតា សមាបត្តិ។ ញាណន្តិ តិស្សោ វិជ្ជា។ មគ្គភាវនាតិ ចត្តារោ សតិប្បដ្ឋានា ចត្តារោ សម្មប្បធានា ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា បញ្ចិន្ទ្រិយានិ បញ្ច ពលានិ សត្ត ពោជ្ឈង្គា អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ។ ផលសច្ឆិកិរិយាតិ សោតាបត្តិផលស្ស សច្ឆិកិរិយា សកទាគាមិផលស្ស សច្ឆិកិរិយា អនាគាមិផលស្ស សច្ឆិកិរិយា អរហត្តផលស្ស សច្ឆិកិរិយា។ កិលេសប្បហានន្តិ រាគស្ស បហានំ ទោសស្ស បហានំ មោហស្ស បហានំ។ វិនីវរណតា ចិត្តស្សាតិ រាគា ចិត្តំ វិនីវរណតា ទោសា ចិត្តំ វិនីវរណតា មោហា ចិត្តំ វិនីវរណតា។ សុញ្ញាគារេ អភិរតីតិ បឋមេន ឈានេន សុញ្ញាគារេ អភិរតិ ទុតិយេន ឈានេន សុញ្ញាគារេ អភិរតិ តតិយេន ឈានេន សុញ្ញាគារេ អភិរតិ ចតុត្ថេន ឈានេន សុញ្ញាគារេ អភិរតិ។
[២៣៧] តីហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជិន្តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ។ ចតូហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជិន្តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ វិនិធាយ ទិដ្ឋឹ។ បញ្ចហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជិន្តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ វិនិធាយ ទិដ្ឋឹ វិនិធាយ ខន្តឹ។ ឆហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជិន្តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ វិនិធាយ ទិដ្ឋឹ វិនិធាយ ខន្តឹ វិនិធាយ រុចឹ។ សត្តហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជិន្តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ វិនិធាយ ទិដ្ឋឹ វិនិធាយ ខន្តឹ វិនិធាយ រុចឹ វិនិធាយ ភាវំ។
[២៣៧] ភិក្ខុនិយាយកុហកដោយដឹងខ្លួនថា អាត្មាបានចូល​បឋមជ្ឈានហើយ ដោយអាការ​៣យ៉ាងគឺ មុននឹងនិយាយ ដឹងខ្លួនថា អញនឹង​និយាយកុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹងខ្លួនថា អញកំពុង​និយាយកុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួនថា អញនិយាយ​កុហករួច​ហើយ១ ត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក។ ភិក្ខុ​និយាយកុហក​ដោយដឹងខ្លួន​ថា អាត្មាបាន​ចូលបឋមជ្ឈានហើយ ដោយ​អាការ៤យ៉ាង​គឺ មុននឹង​និយាយ ដឹងខ្លួនថា អញនិយាយ​កុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹងខ្លួន​ថា អញកំពុង​និយាយ​កុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួន​ថា អញនិយាយ​កុហករួច​ហើយ១ បិទបាំង​សេចក្តី​ឃើញ១ ត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក។ ភិក្ខុ​និយាយ​កុហក​ដោយដឹង​ខ្លួនថា អាត្មាបាន​ចូល​បឋមជ្ឈាន​ហើយ ដោយ​អាការ៥យ៉ាង​គឺ មុននឹង​និយាយ ដឹងខ្លួនថា អញ​នឹងនិយាយ​កុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹង​ខ្លួនថា អញ​កំពុងនិយាយ​កុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួន​ថា អញនិយាយ​កុហករួច​ហើយ១ បិទបាំង​សេចក្តី​ឃើញ១ បិទបាំង​សេចក្តី​គាប់ចិត្ត១ ត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក។ ភិក្ខុ​និយាយ​កុហក​ដោយដឹង​ខ្លួនថា អាត្មា​បានចូល​បឋមជ្ឈាន​ហើយ ដោយ​អាការ៦​យ៉ាងគឺ មុននឹង​និយាយ ដឹងខ្លួនថា អញនឹង​និយាយកុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹងខ្លួន​ថា អញកំពុង​និយាយ​កុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួន​ថា អញនិយាយ​កុហករួចហើយ១ បិទបាំង​សេចក្តីឃើញ១ បិទបាំង​សេចក្តី​គាប់ចិត្ត១ បិទបាំង​សេចក្តី​ពេញចិត្ត១ ត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក។ ភិក្ខុនិយាយ​កុហកដោយ​ដឹងខ្លួនថា អាត្មា​បានចូល​បឋមជ្ឈាន​ហើយ ដោយអាការ​៧យ៉ាងគឺ មុន​នឹងនិយាយ ដឹងខ្លួនថា អញ​នឹងនិយាយ​កុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹង​ខ្លួនថា អញ​កំពុងនិយាយ​កុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួន​ថា អញនិយាយ​កុហករួចហើយ១ បិទបាំង​សេចក្តី​ឃើញ១ បិទបាំង​សេចក្តី​គាប់ចិត្ត១ បិទបាំង​សេចក្តី​ពេញចិត្ត១ បិទបាំង​សេចក្តី​ពិតត្រង់១ ត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក។
[២៣៨] តីហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមីតិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ។ ចតូហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមីតិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ វិនិធាយ ទិដ្ឋឹ។ បញ្ចហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមីតិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ វិនិធាយ ទិដ្ឋឹ វិនិធាយ ខន្តឹ។ ឆហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមីតិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ វិនិធាយ ទិដ្ឋឹ វិនិធាយ ខន្តឹ វិនិធាយ រុចឹ។ សត្តហាការេហិ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមីតិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស បុព្វេ វស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្សន្តិ ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមីតិ ភណិតស្ស ហោតិ មុសា មយា ភណិតន្តិ វិនិធាយ ទិដ្ឋឹ វិនិធាយ ខន្តឹ វិនិធាយ រុចឹ វិនិធាយ ភាវំ។
[២៣៨] ភិក្ខុនិយាយកុហកដោយដឹងខ្លួនថា អាត្មា​កំពុងចូល​បឋមជ្ឈាន ដោយ​អាការ៣យ៉ាងគឺ មុន​នឹងនិយាយ ដឹងខ្លួន​ថា អញ​នឹងនិយាយ​កុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹងខ្លួនថា អញ​កំពុងនិយាយ​កុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួន​ថា អញនិយាយ​កុហករួច​ហើយ១ ត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក។ ភិក្ខុ​និយាយកុហក​ដោយដឹង​ខ្លួនថា អាត្មា​កំពុងចូល​បឋមជ្ឈាន ដោយ​អាការ៤យ៉ាង​គឺ មុននឹង​និយាយ ដឹងខ្លួន​ថា អញនឹង​និយាយ​កុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹងខ្លួនថា អញ​កំពុងនិយាយ​កុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួនថា អញ​និយាយកុហក​រួចហើយ១ បិទបាំង​សេចក្តី​ឃើញ១ ត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក។ ភិក្ខុ​និយាយកុហក​ដោយដឹង​ខ្លួនថា អាត្មាកំពុង​ចូលបឋមជ្ឈាន ដោយអាការ​៥យ៉ាងគឺ មុននឹង​និយាយ ដឹងខ្លួនថា អញនឹង​និយាយកុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹងខ្លួន​ថា អញ​កំពុងនិយាយ​កុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួន​ថា អញនិយាយ​កុហករួច​ហើយ១ បិទបាំង​សេចក្តី​ឃើញ១ បិទបាំង​សេចក្តី​គាប់ចិត្ត១ ត្រូវ​អាបត្តិបារាជិក។ ភិក្ខុនិយាយ​កុហកដោយ​ដឹងខ្លួនថា អាត្មាកំពុង​ចូលបឋមជ្ឈាន ដោយ​អាការ៦យ៉ាង​គឺ មុននឹង​និយាយ ដឹងខ្លួនថា អញនឹង​និយាយកុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹងខ្លួន​ថា អញកំពុង​និយាយកុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួនថា អញនិយាយ​កុហករួចហើយ១ បិទបាំង​សេចក្តីឃើញ១ បិទបាំង​សេចក្តី​គាប់ចិត្ត១ បិទបាំង​សេចក្តី​ពេញចិត្ត១ ត្រូវ​អាបត្តិបារាជិក។ ភិក្ខុនិយាយ​កុហកដោយ​ដឹងខ្លួនថា អាត្មាកំពុង​ចូលបឋមជ្ឈាន ដោយអាការ៧​យ៉ាងគឺ មុននឹង​និយាយ ដឹងខ្លួនថា អញនឹង​និយាយកុហក១ កំពុង​និយាយ ដឹងខ្លួន​ថា អញកំពុង​និយាយ​កុហក១ និយាយ​រួចហើយ ដឹងខ្លួន​ថា អញនិយាយ​កុហករួចហើយ១ បិទបាំង​សេចក្តី​ឃើញ១ បិទបាំង​សេចក្តី​គាប់ចិត្ត១ បិទបាំង​សេចក្តី​ពេញចិត្ត១ បិទបាំង​សេចក្តី​ពិតត្រង់១ ត្រូវ​អាបត្តិបារាជិក។