cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
បរមរាជាទី២
សង្គ្រាមខ្មែរ-ឡាវ គ.សករាជ ១៥៧២
ក្នុងឆ្នាំ ១៥៧១ នៃគ.សករាជ នៅពេលដែលស្ដេចឡាវ ព្រះនាម ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ (Si Sethatiraj) នៃនគរឡានឆាង យល់ឃើញថា ស្ដេចនៃអាណាចក្រលង្វែក បានពង្រីកឥទ្ធិពលកងទ័ពយ៉ាងខ្លាំងក្នុងតំបន់ ដូចនេះដើម្បីទប់ទល់ឥទ្ធិពលកម្ពុជាក្នុងការពង្រីកវិសាលភាពទឹកដី ស្ដេចឡាវអង្គនេះបានមកបបួល ព្រះបរមរាជាទី២ ភ្នាល់ប្រជល់ដំរី ដាក់សួយសាអាករ ជាព្រះដង្វាយ និង ចុះសន្ធិសញ្ញា ដាក់នគរជាចំនុះផងដែរ ។ សំណើរសុំភ្នាល់ប្រជល់ដំរីរបស់ឡាវ ត្រូវបានយល់ព្រមដោយព្រះរាជាខ្មែរ ស្ដេចឡាវ បានចាត់បេសកជន និង មន្ត្រីក្រុមការ ជាង១ពាន់នាក់ នាំយកដំរីឡានឆាង ដែលមានកម្ពស់ ៨ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៤ម៉ែត្រ (4m) មកប្រកួតនិងដំរីខ្មែរ ឈ្មោះ គជវេហារ មានកម្ពស់ ៧ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៣.៥ ម៉ែត្រ (3.5m) ការប្រជល់ដំរី បានរៀបចំឡើងនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន : កំពង់ធំ) ការប្រជល់ដំរីបានមកដល់ ដោយសារតែដំរីខ្មែរមានកម្ពស់ទាបជាង ទើបវាអាចមុជទៅក្រោមដំរីឡាវរួចយកភ្លុករបស់វាចាក់ផ្នែកខាងក្រោមរហូតដល់ដំរីឡាវចាញ់ ហើស្ដេចឡាវ ក៏យល់ព្រមថ្វាយសួសាអាករយ៉ាងច្រើនមកនគរខ្មែរ រហូតដល់ស្ដេចឡាវ មិនអាចទ្រាំនិងសេចក្ដីអាម៉ាសដែលចាញ់ការភ្នាល់ប្រជល់ដំរីនិង នគរខ្មែរ ទ្រង់ក៏សម្រេចចិត្តលើកទ័ពឡាវមកវាយប្រហារកម្ពុជាតែម្ដង ។ គ.សករាជ ១៥៧២ ស្ដេចឡាវ ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ បានលើកទ័ពឡាវ ចំនួន ១៥០,០០០ (១៥មុឺននាក់) ចូលមកឈ្លានពានកម្ពុជា កងទី១ មានចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ជាកងទ័ពជើងគោក អមទៅដោយដំរីសឹក ៥០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ១២០០នាក់ រីឯកងទី២ មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ជាកងទ័ពជើងទឹកធ្វើដំណើរចុះមកតាម ដង ទន្លេមេគង្គ ។ ដោយមើលឃើញថា ស្ដេចឡាវបញ្ជូនទ័ពធំមកវាយលុកកម្ពុជា ព្រះបរមរាជាទី២ បានចាត់ឱ្យមេទ័ពឧទ័យធិរាជ ដឹកនាំទ័ព ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកឡាវ ។ កងទ័ពជើងទឹកឡាវ ចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) បានមកដល់ ស្រុកសម្បូរ ខេត្តក្រចេះ ក៏ទទួលច្បាំងនិងកងទ័ពជើងទឹកខ្មែរ ចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) រីឯកងទ័ពខ្មែរចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ផ្សេងទៀត បូករួមទាំង ដំរីសឹក ៣០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ៨០០នាក់ ត្រៀមការពារបន្ទាយនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន: កំពង់ធំ) ។ កងទ័ពឡាវ ១សែននាក់បានវាយចូលបន្ទាយខ្មែរ កងទ័ពទាំងពីរបានប្រើកាំភ្លើងធំបាញ់ប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក កងទ័ពស្លាប់អស់ជាច្រើន ស្ដេចឡាវ បានបញ្ជារឱ្យប្រើរថចម្បាំង និង កងដំរីវាយសម្រុកទ័ពខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ ទ័ពខ្មែរទប់ទល់មិនបានក៏បែកទ័ពរត់ចោលបន្ទាយ ទៅជួបនិងទ័ពហ្លួងរបស់ ព្រះបរមរាជា បានលើកទ័ពជំនួយពីលង្វែក ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) បន្ថែមទៀត និង បានបញ្ជារឱ្យកងឆ្លបដុតភ្លើងបង្កើតផ្សែង ពាសពេញព្រៃដើម្បីបង្អាក់កងទ័ពឡាវ ហើយទ្រង់ឱ្យរាយទ័ពនៅតាមព្រៃ ដើម្បីព័ទ្ធកងទ័ពឡាវ នៅវេលាយប់នេះ ។ វេលាព្រឹកចូលមកដល់ កងទ័ពខ្មែរ ដឹកនាំដោយ ពញ្ញាធម្មាតេជោ លើកទៅវាយទ័ពឡាវផ្នែកខាងក្រោយ សម្លេងសន្ធឹកស្គរឃ្មោះនៃកងទ័ពខ្មែរ បានបើកការវាយលុកកងទ័ពឡាវ គ្រប់ច្រកល្ហក ស្ដេចឡាវពេលដែលដឹងថាកងទ័ពខ្មែរឡោមព័ទ្ធកងទ័ពខ្លួន ក៏ប្រកាសឱ្យដកថយនិងវាយសម្រុកចេញពីការឡោមព័ទ្ធ កងទ័ពខ្មែរក៏ទទួលបានជ័យជំនះ និង ចាប់បានឈ្លើយសឹកកងទ័ពឡាវ ប្រមាណជា ១០,០០០ (១មុឺននាក់) ចំណែកឯស្ដេចឡាវបានដកទ័ពត្រឡប់ទៅវិញ ក៏ត្រូវបានទ័ពខ្មែរដេញតាម រំកិលព្រំដែនយកបានស្រុកមួយចំនួន នៃភាគជើងផងដែរ ដូចជា៖ ស្រុកអាចម៍ក្រពើ (Attapeu) ចម្ប៉ាសាក់ (Champasak) និង ប៉ាក់សេ (Pakxe) ចំណែកឯតំបន់ដែលកងទ័ពឡាវរត់ឆ្លងកាត់ពីតំបន់អូរអាឡៃ នៃ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ហើយតំបន់នោះត្រូវបានហៅថា ឡាវបាក់ទ័ព មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។
សង្គ្រាមខ្មែរ-ភូមា គ.សករាជ ១៥៧៤
Khmer-Burmese War 1574 AD
នៅពេលដែល ព្រះបរមរាជា ជ្រាបដំណឹងថា នាពេលនេះ ប្រទេសសៀម ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយពួកភូមា ដែលមានស្ដេចព្រះនាម "បាយិនណោង" (Bayinnaung) នៃអាណាចក្រតងអ៊ូ (Kh-Pronoun:Tong U) (Tungoo) ដែលបានលេបយករដ្ឋចំនួន៤ ដូចជា៖ ហង្សាវឌី (Hansavadi), អាវ៉ារ (Avar), សុខោទ័យ (Sukhothai) និង ស្រីអាយុធ្យា (Si Ayutthaya) និង បានចេញទ័ពធំទៅលេបយកអាណាចក្រ ឡានឆាង (Lan Xang) នគរឡាវ ផងដែរ ទើបក្នុងឆ្នាំ ១៥៧៤ នៃគ.សករាជ ព្រះបរមរាជា បានប្រមូលទ័ពលង្វែកចំនួន ១៣០,០០០ (១៣មុឺននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកប៉េហ្គូ (Pegu) របស់ភូមា ដើម្បីដណ្ដើមទឹកដីភាគខាងលិចត្រឡប់មកវិញ ។ កងទ័ពលង្វែកបានប្រមូលផ្ដុំគ្នា នៅចន្ទបុរី (Kh-Pronoun: Chan Borei) (Chanthaburi) ព្រះបរមរាជា បានបែងចែកកងទ័ព ជា៥កងពល កងពលទី១ ជាទ័ពជើងទឹក ដឹកនាំដោយ ចៅពញ្ញាចិន មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) លើកទៅវាយយកស្រុក ធនបុរី (Kh-Pronoun: Thun Burei) (Thon Buri) ចំណែកឯ ៤កងពលទៀត ទៅប្រមូលផ្ដុំនៅ ស្រុកព្រះប្រដែង ឬ សមុទ្របាកាន (Samut Prakan) ដើម្បីត្រៀមវាយចូលរាជធានី ស្រីអាយុធ្យា ម្ដងទៀត ។ ដំណឹងនៃការប្រមូលផ្ដុំកងទ័ពលង្វែក ជាង១សែននាក់ ដើម្បីវាយចូលរាជធានីស្រីអាយុធ្យា បានដឹងដល់អ្នកដឹកនាំក្រុងអាយុធ្យា នាម នរេសូរ (Kh-Pronoun: Nore Sur) (Thai-Pronoun: Naresuan) បានប្រកាសបិទព្រំដែន ហើយបានចាត់បេសកជន ថ្វាយសារលិខិតទៅ ព្រះរាជាខ្មែរ ដើម្បីចរចារ សុំបញ្ចប់ចម្បាំង នៅក្នុងសារលិខិតនោះបានសរសេរថា ថ្នាក់ដឹកនាំអាយុធ្យា ព្រមថ្វាយសួយសាអាកររាល់ឆ្នាំ និង ព្រមកំណត់បែងចែកព្រំដែន ពីចន្ទបុរី បច្ចឹមបុរី នគររាជសីម៉ា គោកខ័ណ្ឌ ប្រគល់ឱ្យទៅកម្ពុជា រហូតទល់និងព្រំប្រទល់នគរឡានឆាង ដូចនេះ ព្រះបរមរាជា ក៏យល់ព្រមតាមសំណើរនេះ ហើយដកទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកវិញ ។ ​​
ការសោយទីវង្គត់ស្ដេចសឹកចម្បាំងទី២ នៃអាណាចក្រលង្វែក
Death of the Second Warrior King of Longvek Kingdom
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
ភូមី វង្សវិចិត្រ
លោក ភូមី វង្សវិចិត្រ (Lao: ພູມີ ວົງວິຈິດ)  លោកបានកើតនៅថ្ងៃទី ៦ មេសា ឆ្នាំ១៩០៩ ដល់ ៧ មករា ឆ្នាំ១៩៩៤ គឺជាឥស្សរជនឈានមុខគេនៃ ប៉ៈថេតឡាវ និងជារដ្ឋបុរសចំណាស់នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ គាត់បានកើតនៅខេត្ត(ខ្វែង) ខ្វែងជើងខ្វែង គាត់ជាកូនមន្ត្រីរាជការ ទទួលបានការអប់រំនៅ រដ្ឋធានីវៀងចន្ទន៍ ហើយគាត់បាន បម្រើការងារសុីវិលនៅសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង ។
​ក្រុង​បាវិត
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់បាវិត មាន ភូមិគឺ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តស្វាយរៀង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រុងខ្មែរ
សង្កាត់បាទី(ស្រុកចន្រ្ទា)
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់បាទី មាន ភូមិគឺ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តស្វាយរៀង បាទី ចន្រ្ទា
លីយូបូទីន
លីយូបូទីន ( Люботи́н ) ទីក្រុង នៅប្រទេសអ៊ុយក្រែន ។ មានទីតាំងនៅភាគ តំបន់ខាគីវ ។ យោង​តាម​ទិន្នន័យ​ចុង​ក្រោយ​បំផុត​ប្រជាជន​សរុប​គឺ ៥២៤០០ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២២) ។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅអ៊ុយក្រែន
ឃុំទួលគគីរ
(Tuol Kokir) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៤ភូមិ÷
អទិត្យាទរកិតិគុណ
ព្រះចៅវរវង្សធើព្រះអង្គចៅអទិត្យាទរកិតិគុណ ឬ អទិត្យាទរកិតិគុណ ( อทิตยาทรกิติคุณ ;  ;  ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៥ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៨៤) ដែល​គេ​ស្គាល់​ជាទូទៅ​ថា ព្រះនាងទីដ ( ติ๊ด   ;  ) ជា​បុត្រី​ទី​ពីរ​របស់ ​ព្រះនាងចុឡាភរណ៍ និងវិរ​យ៉ត​ទិស្យាសារិន។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្ក
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| [[ទង់ជាតិកម្ពុជា|ទង់ជាតិព្រះមហាក្សត្រ]] ក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្ក គឺជាក្រុមប្រឹក្សាដែលមានសមាជិកប្រាំបួននៃ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការជ្រើសរើស ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅថ្ងៃទី 24 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 1993 ។ ក្រុមប្រឹក្សាជ្រើសរើសព្រះមហាក្សត្រអស់មួយជីវិតពីក្នុងចំណោមកូនចៅប្រុសៗរបស់ ព្រះបាទអង្គឌួង ដែលមានព្រះជន្មយ៉ាងតិច៣០ឆ្នាំ មកពីព្រះរាជវង្សទាំងពីរនៃប្រទេសកម្ពុជា ( រាជវង្សនរោត្តម និង រាជវង្សស៊ីសុវត្ថិ )។ សមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ទាំង​ប្រាំបួន​រូប​រួម​មាន នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ប្រធាន​រដ្ឋសភា ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា អនុប្រធាន​ទី​១ និង​ទី​២ នៃ​រដ្ឋសភា អនុប្រធាន​ទី​១ និង​ទី​២ ព្រឹទ្ធសភា និង​ប្រធាន​ពីរ​រូប តាម​បញ្ជា​របស់ ​មហានិកាយ និង ធម្មយុត្តិកនិកាយ ( ទេព វង្ស និង បួរគ្រី ) ។  ក្រុមប្រឹក្សានេះមានសកម្មភាពតែនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1993 នៅពេលដែលវាបានដាក់ ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ ឡើងសោយរាជ្យឡើងវិញ  និងខែតុលា 2004 នៅពេលដែលក្រុមប្រឹក្សានេះបានដាក់ឈ្មោះកូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ នរោត្តមសីហមុនី ជាស្តេចថ្មី។  ការបោះឆ្នោត​ធ្វើឡើង​តាមរយៈ​សន្លឹកឆ្នោត​សម្ងាត់​របស់​សមាជិក​ទាំង​ប្រាំបួន។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នយោបាយកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
ឃុំប៉ាក់ខ្លង
(Pak Khlang) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៧ភូមិ÷
Boundary East	ឃុំទទៃលើ ឃុំឫស្សីជ្រុំ ស្រុកថ្មបាំង West	ប្រទេសថៃឡង់ដ៏ South	ឃុំទួលគគីរ ឃុំពាមក្រសោប ស្រុកមណ្ឌលសីមា និងក្រុមខេមរភូមិន្ទ North	ខេត្តពោធិសាត់
ពេជ្រ សោភា
ពេជ្រ សោភា (អង់គ្លេស: Pich Sophea) (កើតនៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៨៣) នាងគឺជាតារាចម្រៀងកម្ពុជាមួយរូប ដែលទទួលបាននូវការចាប់អារម្មណ៍ពីទស្សនិជន ជាមួយនិងការបង្ហាញខ្លួនរបស់នាងក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ជាមួយនិង អាល់ប៊ុម (Album) បទចម្រៀងជាលើកដំបូងក្នុងបទ (Better Day) ជាមួយនិងតារាចម្រៀងរ៉េប (Raper) "ឌីជេ-ស្ដី" (DJ-Sdey) ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស (Rasmey Hang Meas Production) បទចម្រៀងមួយនេះ ធ្វើឱ្យនាងទទួលបានការទទួលស្គាល់ពីទស្សនិជន និង ទទួលបានប្រជាប្រិយភាពជាបន្តបន្ទាប់ អ្នកនាងក៏ ជាតារាភាពយន្ត ជាអគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកយីហោល្បី ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាចៅក្រម និងជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការ សវនាកម្មដែលជាអ្នកវាយតម្លៃ សម្រាប់ភាពពិតនៃសម្លេងដែលបង្ហាញក្នុងវគ្គ Blind audition ក្នុងកម្មវិធី The Voice Cambodia ផងដែរ ។
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early Life
ពេជ្រ សោភា កើតនៅថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨៣ នៅសង្កាត់​បឹងសាឡាង ខណ្ឌ​ទួលគោក រាជធានី​ភ្នំពេញ ។ មានឪពុកឈ្មោះ ពេជ្រ សាវ៉ាន និង ម្ដាយឈ្មោះ សួ សុភាព និងមានបងប្អូនចំនួន ៤នាក់ ឪពុកម្ដាយ របស់នាងមានមុខរបរជាអ្នកលក់ដូរ ដូចនេះក្នុងវ័យកុមារភាព "សោភា" ត្រូវជួយលក់ដូរឪពុកម្ដាយផង ដើម្បីទទួលបានថវិកាគាំទ្រក្នុងការសិក្សា ដោយជីវភាពខ្វះខាត "សោភា" ត្រូវទៅច្រៀងឱ្យភោជនីដ្ឋានមួយកន្លែងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ រហូតដល់នាងសម្រេចបញ្ចប់ការសិក្សាត្រឹម កម្រិតវប្បធម៌ ទុទិយភូមិ (ថ្នាក់ទី១២) ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៣ នាងបានប្ដូរទៅច្រៀង ឱ្យមជ្ឈមណ្ឌលកំសាន្តមួយ មានឈ្មោះថា "មជ្ឈមណ្ឌលកំសាន្តស្ពាក" នាងច្រៀងបានតែប្រហែលមួយឆ្នាំ នាងក៏ត្រូវបានទាក់ទងទៅច្រៀងឱ្យផលិតកម្មយក្សមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលគេស្គាល់ថា "ផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស" (Hang Meas Production) ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៤ ដែលចេញក្នុង អាលប៊ុម (Album) ទី១ របស់នាងមានចំណងជើងថា (Better Day) ដែលជាបទល្បីទី១ របស់នាងក្នុងការបោះជំហ៊ានទៅក្នុងពិភពសិល្បៈ ។
អជីបតន្ត្រី
Music career
ភាពពេញនិយម (២០០៥-២០១០)
Popularity (2005-2010) ក្នុងអំឡុឆ្នាំ ២០០៥ ដល់ឆ្នាំ ២០១០ ប្រជាប្រិយភាពរបស់កញ្ញា ពេជ្រ សាភា បានកើនឡើងជាលំដាប់និងពេញនិយមចាក់ស្ដាប់ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យរូបនាងបានជាប់ឈ្មោះជាកំពូលតារាចម្រៀង ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ។ បទល្បីៗជាច្រើនរបស់ សោភា ដែលចេញអំឡុងឆ្នាំ ២០០៥ អាល់ប៊ុម U Better Not Come Home, Dream about you, បានក្លាយជា Hits Album ប្រចាំឆ្នាំ ក្លាយជាកំពូលបទចម្រៀងដែលចាក់ស្ដាប់ច្រើនបំផុតក្នុងស្ថានីយ៍វិទ្យុ នៅកម្ពុជា ដែលជាបទចម្រៀងដែលទទួលបានភាពពេញនិយមនិងការគាំទ្រជាច្រើនលើសលប់ក្នុងពេលនោះ ដែលបទ (U Better Not Come Home) បានជាប់ក្នុង Top1 Music Radio FM.97 (2005) by Apsara Radio FM 97 ទន្ទឹមនិងភាពល្បីល្បាញនេះនាងត្រូវបាន អ្នកគាំទ្រអញ្ជើញនាងឱ្យទៅសម្ដែងការច្រៀងនា ប្រទេសអូស្ត្រាលី ផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៦ ដល់ ឆ្នាំ ២០០៨ សោភា បានចេញនូវបទចម្រៀងជាបន្តបន្ទាប់ និងបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងការប្រគំុតន្ត្រីដ៏ធំ ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជាផងដែរនោះគឺ concert Best of The Best 2006-2007-2008 ការប្រគំុតន្រ្តីដ៏ធំនេះមានអ្នកចូលរួមទស្សនារាប់មុឺននាក់ ដែលស្ថិតក្នុងបរិវេណ ស្តាតអូឡាំពិច ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៩ សោភា ត្រូវបានអ្នកគាំទ្ររបស់នាងអញ្ជើញ ឱ្យទៅសម្ដែងការច្រៀងនា ប្រទេសបារាំង ហើយនាងទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំង លើសពីការរំពឹងទុក រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០១០ សោភា ត្រូវបាន ទូរទស្សន៍ប៉ុស្ថិ៍លេខ៥ (Cambodia TV5) អញ្ជើញឱ្យទៅសម្តែងការច្រៀងនៅក្នុងកម្មវិធីប្រគំុតន្ត្រីតំណាំងឱ្យអាស៊ានទាំង១០ ផងដែរ (Asean Top10 Music) ។
តន្ត្រីទេសចរណ៍ (២០១១-២០១៣)
Pich Sophea Music Tour (2011-2013)
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១១-១០១៣ កញ្ញា ពេជ្រសាភា ត្រូវបានអ្នកគាំទ្ររបស់នាងអញ្ជើញឱ្យទៅសម្ដែងច្រៀង តន្ត្រីទេសចរណ៍នាប្រទេស អាមេរិក រយៈពេល ២ខែ តាមរយៈ សមាគមន៍សិល្បៈកម្ពុជានៅទីនោះ ដែលធ្វើឱ្យនាងទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងច្រើន ពីបណ្តាលជនជាតិខ្មែរដែលរស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១២ កញ្ញាពេជ្រ សាភា បានចូលរួមក្នុងការធ្វើបទបង្ហាញលើកទឹកចិត្តអំពីការអប់រំក្នុងកម្មវិធី Sols 24/7 GDI Cambodia Free Education For All របស់អង្គការមួយដើម្បីគាំទ្រដល់វិស័យអប់រំ និង ការសិក្សានៅកម្ពុជា ដែលបង្ហាញជាទង្វើសប្បុរសធម៌មួយសម្រាប់សង្គមជាតិផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៣ សោភា ត្រូវបានអញ្ញើញឱ្យសម្ដែងច្រៀង តន្ត្រីទេសចរណ៍នាប្រទេស អាមេរិក ជាលើកទី២ នាទីក្រុងស្តុកតុន (Stockton) ក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វរញ៉ា (California) ដែលនេះជាភាពជោគជ័យរបស់នាងក្នុងការសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ បង្កើនប្រជាប្រិយភាព ពីពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិកាំង ដែលស្រលាញ់ចូលចិត្តនិងគាំទ្រដល់រូបនាង ក៏ដូចជាបានជួយលើកដម្កើងដល់សិល្បៈករកម្ពុជាផងដែរ ។
គ្រូបង្វឹកសម្លេង (២០១៤-២០១៦)
The Voice Coach (2014-2016)
សោភា ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាគ្រូបង្វឹកនៃចៅក្រម និងជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការ សវនាកម្មដែលជាអ្នកវាយតម្លៃ សម្រាប់ភាពពិតនៃសម្លេងដែលបង្ហាញក្នុងវគ្គ Blind audition ក្នុងកម្មវិធី The Voice Cambodia របស់ទូរទស្សន៍ហង្សមាស (Hang Meas-HDTV) រដូវកាលទី១ និង រដូវកាលទី២ តាំងពីការចាប់ផ្ដើមរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ 2014 ដែលកូនក្រុមទី១ របស់នាងគឺលោក សយ រតនៈ បានជាប់ក្នុងវគ្គជុំចុងក្រោយ The Final (RunnerUp) Episode 16 នៃសប្ដាហ៍ទី៦ និង រដូវកាលទី២ ក្នុងឆ្នាំ 2016 ដែលកូនក្រុមទី២ គឺកញ្ញា (សាន ស្រីឡៃ/មរណៈភាព) បានជាប់ក្នុងវគ្គជុំចុងក្រោយ The Final (RunnerUp) Episode 16 នៃសប្ដាហ៍ទី៦ ។ ក្រោយបញ្ចប់កម្មវិធី The Voice Cambodia សោភា បានចាកចេញពីកម្ពុជាទៅកាន់ ប្រទេសបារាំង ផងដែរ ដើម្បីទៅពិនិត្យសុខភាពនៅទីនោះ ។
បទចម្រៀង ពេញនិយម (២០១៥-២០១៦)
Pich Sophea Pop Music (2015-2016)
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៥-២០១៦ សោភា បានចេញបទចម្រៀងពេញនិយមជាច្រើន ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា (Pop Music) បានចាប់ដៃគូជាមួយតារាចម្រៀងរ៉េប G-Devith ដែលលោកគឺជា អ្នកកាត់តតន្ត្រីមុិច (Sound Mixed Editing) ផងដែរ អ្នកទាំងពីរបានទម្លាក់បទចម្រៀង អាល់ប៊ុម កាហ្វេ 1500 គឺជាបទ Original Song ដែលល្បីពេញនិយមក្នុងអំឡុងពេលនោះ ដែលស្រូបទាញបានអ្នកគាំទ្រយ៉ាងច្រើនលើសលុបពីសំណាក់យុវវ័យ បទ កាហ្វេ 1500 នេះដែរត្រូវបានសោភា យកទៅប្រកួតក្នុងកម្មវិធីតន្ត្រី MAMF Migrant's Arirang Multicultural Festival 2015 នាប្រទេស កូរ៉េខាងត្បូង ហើយបទមួយនេះផងដែរ បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣ តំណាងឱអ្នកវប្បធម៌សិល្បៈចម្រៀងមកពីប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ។
ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ សោភា និង ដេវីត បានចេញនូវអាល់ប៊ុនរួមគ្នាមួយក្នុងអំឡុង ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺបទ «រាំញីកែងជើង» ដែលជា Hits Album ផ្ទុះល្បីទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលត្រូវបានពេញនិយមចាក់ស្ដាប់ច្រើនបំផុតទាំងក្នុងបណ្ដាញសង្គមផ្សព្វផ្សាយ (Social Media) ទាំងសង្គមខាងក្រៅ (External society) ផងដែរ ហើយត្រូវបាន សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា គឺលោក ហ៊ុនសែន ប្រកាសជាបទចម្រៀងពេញនិយមប្រចាំឆ្នាំ (Music of the years) និងបានផ្ដល់ប្រាក់រង្វាន់លើកទឹកចិត្តដល់តារាចម្រៀងទាំងពីររូបនេះ នូវទឹកប្រាក់ចំនួន ១៦២ លានរៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា ៤ម៉ឺនដុល្លារ អាមេរិកផងដែរ ។
អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី
Brand Ambassador ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៦ ក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ចល័ត អុបប៉ូ/Oppo ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ គ័ងទុង (Guangdong) ប្រទេសចិន បានជ្រើសរើសយក តារាចម្រៀង ពេជ្រ សាភា ដោយប្រកាសតែងតាំងផ្លូវការណ៍ ជាតំណាង អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី (Brand Ambassador) នៃក្រុមហ៊ុនស្មាតហ្វូន (Oppo Cambodia) ​។ លោក​ សឿ​ រិ​ទ្ធី​យ៉ា​ ដែល​ជា​ប្រធាន​ទីផ្សារ​របស់​ក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ​ដៃ​ OPPO​ Cambodia បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ​ដៃ​ OPPO​ មាន​វត្តមាន​ជាង 2​ឆ្នាំ​ហើយ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ហើយ​ថ្ងៃនេះ​ ក្រុមហ៊ុន​ បាន​ជ្រើស​យក​កំពូល​តារាចម្រៀង​ ពេជ្រ​ សោភា​ ឱ្យធ្វើ​ជា​តំណាង​ផលិតផល​របស់​ខ្លួន​ ពីព្រោះ​លោក​ចាត់​ទុក​ថា​ ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ផលិតផល​តរបស់​តារា ​ដែល​កំពុង​តែ​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ គឺ​និងបង្កើន ឱ្យមានកំណើននៃការ​គាំទ្រ​ច្រើន​ទៅលើ Oppo Cambodia ផងដែរ ។
នរោត្តម រតនាទេវី
នរោត្តម រតនាទេវី (ប្រសូត ១៨ មិថុនា ១៩៧៤) គឺជា ព្រះនាង និងជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ ។ ព្រះ​នាង​ជា​បុត្រី​តែ​មួយ​គត់​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម រណឫទ្ធិ និង​ព្រះអង្គម្ចាស់ ​នរោត្តម ម៉ាណារី ។ លោកស្រី​ជា​សមាជិក ​គណបក្ស​ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ហើយ​បាន ​ជាប់ ​ឆ្នោត​ជា​តំណាង ​ខេត្ត​ក្រចេះ ​ក្នុង ​រដ្ឋសភា​កម្ពុជា ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៣។ នាង​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ថ្ងៃ​ខួប​កំណើត​របស់​សម្តេច​ព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម មុនីនាថ ។
ពេជ្រ សោភា
បទ​ចម្រៀង​ល្បី (២០១៧-២០១៩)
Hits Songs (2017-2019) ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧-២០១៨ ទោះជាមិនមានវត្តមានដៃគូចម្រៀងជាមួយលោក ជី-ដេវីត/G-Devith ក៏ប្រជាប្រិយភាព សោភា នៅតែមានការគាំទ្រដល់រូបនាង ហើយនាងបានចេញបទចម្រៀងល្បីៗជាបន្តបន្ទាប់ ដែលទទួលបានអ្នកទស្សនា ច្រើនជាង ២០លានដង នៅលើបណ្ដាញសង្គមយូធូប (Over 20 millions views on Youtube) ក្នុងនោះមានបទ៖ What's Your Names, ហុយហុយ, កង្កែបពាក់មួក, ដែលមានអ្នកចូលមើលច្រើនជាង ២០លានដង នៅលើបណ្ដាញសង្គម យូធូប/YouTube ដែលធ្វើឱ្យបទចម្រៀងរបស់នាង ល្បីពេញនិយម នាពេលនោះ ។
ឃុំពាមក្រសោប
(Peam Krasaob) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ២ភូមិ÷
នរោត្តម រតនាទេវី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
ពេជ្រ សោភា
កាត់ឡុកតន្ត្រី
Discography
ដូច្នេះ
Also
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ ( ភូមា : နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ) គឺជាជាក់ស្តែងនៃប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ពីឆ្នាំ២០២១ដោយរដ្ឋប្រហារមីយ៉ាន់ម៉ា ។ លោក មីន អ៊ុងឡាំង​ គឺជា​អ្នក​កាន់​ការិយាល័យ​បច្ចុប្បន្ន ហើយ​ក៏​ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ​នៃនៃរដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់ដែល​ទើបតែ​បង្កើត​ថ្មីនេះ ​ផង​ដែរ។
ផ្ទៃម្លោះ
នៅថ្ងៃទី ១ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០២១ ពួកយោធានៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាបានចាប់ផ្តើមធ្វើ ការរដ្ឋប្រហារនៅលើ អ្នកបានជ្រើសតាំងតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សមាជិករបស់ មីយ៉ាន់ម៉ា របស់គណបក្សកាន់អំណាចដែលជាសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ។  មេដឹកនាំនៃរដ្ឋប្រហារគឺលោក មីន អ៊ុងឡាំង​បានក្លាយជាមេដឹកនាំនៃរដ្ឋបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារ។  មួយថ្ងៃបន្ទាប់ក្រោយពីរដ្ឋប្រហារ លោក មីន អ៊ុងឡាំង​ បានបង្កើតការដឹកនាំរបស់គាត់ជាផ្លូវការដោយបង្កើតក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ ដែលគាត់បានកាន់តំណែងជាប្រធាន។
អំណាច
នៅពេលដែរលោកមីន អ៊ុងឡាំង​បានកាន់តំណែងជា អគ្គមេបញ្ជាការ នៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមីយ៉ាន់ម៉ា ក្នុងពេលដំណាលគ្នានោះ គាត់មានសិទ្ធិប្រើប្រាស់អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ អំណាចតុលាការ និងនីតិប្រតិបត្តិ។ ប្រធានការិយាល័យរបស់គាត់អនុវត្តអំណាចនីតិបញ្ញត្តិរបស់គាត់។
គុណធម៌
ដែលមានធម៌ គឺសភាវល្អរីកចម្រើន ឡើងហើយ ។ ដែលចម្រើនធ្វេឡើង ក្នុងសេចក្តីល្អ ឫសភាវល្អប្រសើហើយ ។ ក្នុងបរិបទនៃការប្រើពាក្យគុណធម៌ ចំពោះសង្គមទូទៅ គេសំដៅដល់ លោកអ្នកដែលរក្សានូវ សច្ចធម៌ និងការដឹងគុណ (កត្តញ្ញូ សច្ចៈ ខន្តី) ។ ដោយឡែក ចំពោះ ផ្លូវធម៌ ពាក្យគុណធម៌ គេសំដៅដល់ លោកអ្នកដែលបានសម្រេចនូវ ឈានទីមួយ ដល់ឈានទី៨ គឺគុណធម៌ក្នុងលោកិយៈ ចំណែកអ្នកសម្រេចបាននូវ សោតាផល សកទា អនាគារ និងអរហត្ត គឺជាលោកកុត្តរធម៌ ។
ប្រវត្តិនៃគណិតវិទ្យា
ប្រវត្តិនៃគណិតវិទ្យាមានភាពទូលំទូលាយណាស់ ហើយលាតសន្ធឹងជាច្រើនសហសវត្សរ៍ និងទីកន្លែងជាច្រើនជុំវិញពិភពលោក។ រហូតមកដល់សតវត្សរ៍ទី ១៧ ការបង្កើតចំណេះដឹងគណិតវិទ្យា ធ្វើឡើងមានភាពដាច់ ឯកោពីគ្នា ក្នុងតំបន់ផ្សេងៗក្នុងពិភពលោក។ តាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ មក និងជាពិសេសនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ដោយសារតែមានការរីកសាយនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវគណិតវិទ្យា និងសកលភាវូបនីយកម្ម បានធ្វើឱ្យភាពឯកោនៃការស្រាវជ្រាវគណិតវិទ្យាមានការប្រែប្រួល។
បុរេប្រវត្តិ
ឆ្អឹងអុីសាងកូ ដែលមានអាយុកាលជាង ២០ ០០០ ឆ្នាំត្រូវបានគេចាត់ទុកថាគឺជាការចេះដឹងអំពីចំនួនបឋមនិងប្រមាណវិធីគុណដំបូងបំផុត ប៉ុន្តែការបកស្រាយនេះនៅតែជាកម្មវត្ថុនៃការជជែកដេញដោល។ នៅឆ្នាំ ២ ៦០០ មុនគ.ស. ស្ថាបត្យកម្មនៃពួកអេហ្ស៊ីបបង្ហាញថាពួកគេមានចំណេះដឹងយ៉ាងជ្រៅជ្រះខាងធរណីមាត្រ។
ស៊ុយមែ និងបាប៊ីឡោន
ការបង្កើតប្រព័ន្ធសម្រាប់សរសេរដំបូងបំផុត ត្រូវបានគេគិតថាបានចាប់ផ្ដើមនៅស៊ុយមែ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅអាងនៃទន្លេទីគ (Tigre) និងអ៊ុយប្រាត (Euphrate) ក្នុងមេសូប៉ូតាមី។ ប្រព័ន្ធសរសេរនេះដែលស្គាល់ជាភាសាបារាំងថា cunéiforme ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីជួយសម្រួលសម្រាប់ការបង្កើតប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងពាណិជ្ជកម្ម។ ជាមួយគ្នានឹងការកកើតអក្សរនេះដែរ គណិតវិទ្យាសម្រាប់ប្រើប្រាស់ (សេដ្ឋកិច្ច, ការគណនាផ្សេងៗ) បានចាប់កំណើតឡើង។ ប្រព័ន្ធរបាប់ដំបូងបំផុតក៏បានកកើតឡើង គឺប្រព័ន្ធគោល ៦០ (sexagésimal)។ អស់រយៈពេលជិតពីរពាន់ឆ្នាំ គណិតវិទ្យាបានកកើត និងរីកចម្រើនឡើងនៅតំបន់ស៊ុយមែ អាកាដ និងបាប៊ីឡោន។ គេបានរកឃើញក្ដារបន្ទះដែលមានតារាងលេខ និងការណែនាំ មកពីសម័យកាលនេះ។ ហើយនៅនីពួរ (Nippur) (ចម្ងាយ ១០០ គ.ម ពី បាកដាដ) បន្ទះក្ដារសាលារៀន ដែលបន្សល់ទុកពីសម័យកាលប៉ាឡេអូ-បាប៊ីឡោន (époque paléo-Babylonienne) ត្រូវបានគេរកឃើញនៅសតវត្សរ៍ទី ១៩។ យើងដឹងថាពួកគេមិនត្រឹមតែអាចគណនាប្រមាណវិធីទាំងបួននោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេក៏ចេះធ្វើការគណនាដែលមានភាពលំបាកមួយចំនួនទៀតយ៉ាងច្បាស់លាស់ផងដែរ ដូចជាអាល់កូរីតសម្រាប់គណនាឫសការេ ឫសគូប និងការគណនាសមីការដឺក្រេទី២។ ដោយពួកគេគណនាផលចែកដោយគុណជាមួយនឹងលេខច្រាស តារាងបង្ហាញពីលេខច្រាសដើរតួយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការគណនារបស់ពួកគេ។ ពួកគេបានរកឃើញលេខច្រាសនៃលេខមានប្រាំមួយខ្ទង់ក្នុងប្រព័ន្ធគោលហុកសិប យ៉ាងច្បាស់លាស់។ គេក៏បានរកឃើញក្ដារបន្ទះផ្សេងៗទៀត ដែលបានសរសេរពីបញ្ជីនៃការេរបស់ចំនួនគត់រ៉ឺឡាទីប បញ្ជីនៃគូប បញ្ជីគូជ្រុងនៃត្រីកោណកែង ដែលគេស្គាល់ថាជាបញ្ជីគូជ្រុងពីតាគរ មានន័យថាពួកគេស្គាល់ពីលក្ខណៈនៃត្រីកោណកែងជាងមួយពាន់ឆ្នាំមុនពីតាគរឯណោះ។ ក្ដារមួយចំនួនទៀតដែលគេបានរកឃើញ រៀបរាប់អំពីអាល់កូរីតសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាគណិតវិទ្យាពិបាក។
ពួកគេអាចប្រើប្រាស់អាំងទែប៉ូឡាស្យុងលីនេអ៊ែរ ដើម្បីធ្វើការគណនាតម្លៃផ្សេងៗ ដែលគ្មានក្នុងតារាងរបស់ពួកគេ។ គណិតវិទ្យាក្នុងតំបន់នេះបានស្គាល់ភាពរីកចម្រើនបំផុតក្នុងរជ្ជកាលរបស់ហាមួរ៉ាប៊ី (សតវត្សរ៍ទី ១៨ មុនគ.ស)។ នៅជុំវិញ ១០០០ ឆ្នាំមុនគ.ស មានការអភិវឌ្ឍគណិតវិទ្យាទាក់ទងទៅនឹងតារាវិទ្យា។
ព័ជ្រកិតិយាភា
សម្តេចព្រះនាង ចៅហ្វាព័ជ្រកិតិយាភានរេន្ទិរាទេពយវតី ( พัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี  , RTGS ៖ Patchara Kitiyapha Narenthira Thepphayawadi ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ព្រះនាងប៉ា ឬ ប៉ាវត្តី ប្រសូតនៅថ្ងៃទី ៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៧៨) គឺជាអ្នកការទូតថៃ និងជាព្រះនាងនៃប្រទេសថៃដែលជាចៅទីមួយរបស់ ព្រះមហាក្សត្រភូមិពលអតុល្យតេជ និង ម្ចាស់ក្សត្រី សិរិកិតិ៍ នៃប្រទេសថៃនិងជាកូនតែមួយគត់ក្នុងចំណោមកូនទាំងប្រាំពីរ។ ព្រះមហាក្សត្រមហាវជិរាលង្ករណ៍ ប្រសូត​ជាមួយ​នឹង​មហេសី​ទីមួយ​របស់ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីសោមសវលី ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ខេត្តហ្វូអៀន
ខេត្តហ្វូអៀន គឺជាខេត្តមាត់សមុទ្រមួយនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម ។ វាជាខេត្តភាគខាងកើតបំផុតនៃដីគោករបស់ប្រទេសវៀតណាម។
ខេត្តហ្វូអៀន មានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តប៊ិញឌិញខាងជើង ខេត្តខាញ់ហ្វា(កៅធរៈ)ខាងត្បូង ខេត្តដាក់ឡាក់ភាគនិរតី និង ខេត្តចារ៉ាយភាគពាយ័ព្យ។ ខេត្តហ្វូអៀន មានច្រកពីរគឺឆ្លងកាត់គូម៉ុងនៅភាគខាងជើង និង ឆ្លងកាត់ការនៅភាគខាងត្បូង។
មហាឥណ្ឌូនេស៊ី
"អ៊ីនដូនីស៊ីយ៉ារ៉ាយ៉ា" (Indonesia Raya, "មហាឥណ្ឌូនេស៊ី") គឺជាភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ជាភ្លេងជាតិចាប់តាំងពីការប្រកាសឯករាជ្យរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីនៅថ្ងៃទី 17 ខែសីហាឆ្នាំ 1945 បទចម្រៀងនេះត្រូវបានណែនាំដោយអ្នកតែងនិពន្ធរបស់ខ្លួនគឺ វ៉ាហ្គេ រូដូហ្វ ស៊ូប៉្រាតម៉ាន នៅថ្ងៃទី 28 ខែតុលាឆ្នាំ 1928 ក្នុងអំឡុងពេលសមាជយុវជនឥណ្ឌូនេស៊ីលើកទីពីរនៅទីក្រុងបាតាវៀ បទចម្រៀងនេះបានកត់សម្គាល់ពីកំណើតនៃចលនាជាតិនិយមប្រជុំកោះទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីដែលគាំទ្រគំនិតនៃ "ឥណ្ឌូនេស៊ី" តែមួយជាអ្នកស្នងបន្តទៅជនជាតិហូឡង់ខាងកើត ជាជាងបំបែកទៅជាអាណានិគមជាច្រើន កាសែត​ដំបូង​គេ​ដែល​បោះផ្សាយ​ដោយ​ចំហ​នូវ​កំណត់​ចំណាំ​តន្ត្រី និង​ទំនុក​ច្រៀងរបស់ "អ៊ីនដូនីស៊ីយ៉ារ៉ាយ៉ា" ទង្វើ​ប្រឆាំង​នឹង​អាជ្ញាធរ​ហូឡង់គឺស៊ីនប៉ូប្រចាំសប្តាហ៍របស់ចិនឥណ្ឌូនេស៊ី
ឃុំព្រែកក្រឹស
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត  មាន  ភូមិ៖
1 	07061201 	ព្រែកក្រឹស 	Preaek Kroes 	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ​ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ 2 	07061202 	ព្រៃព្រូស 	Prey Pruos 	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ​ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ 3 	07061203 	លក្ខជា 	Leak Chea 	ប្រកាសលេខ លេខ៤៩៣ ​ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ 4 	07061204 	ដើមស្នាយ 	Daeum Snay 	ប្រកាសលេខ លេខ៤៤៣ ​ប្រ.ក 5 	07061205 	កោះតាកូវ 	Kaoh Ta Kov 	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ​ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ 6 	07061206 	ព្រះទ្រហ៊ឹង 	Preah Trohueng 	ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ​ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ 7 	07061207 	កោះត្នោត 	Kaoh Tnaot
Boundary East 	ប្រទេសវៀតណាម West 	ឃុំកន្ថោរខាងកើត ​ឃុំបឹងសាកាខាងជើង ឃុំបឹងសាលាខាងត្បូង​ ស្រុកកំពង់ត្រាច South 	ប្រទេសវៀតណាម North 	ឃុស្តេចចង់ខាងត្បូង ស្រុកបន្ទាយមាស
នេះជាឃុំមួយរបស់ស្រុកកំពង់ត្រាចដែលនៅផ្នែកខាងកើតនៃស្រុកកំពង់ត្រាចដែលជាប់ទៅនឹងប្រទេសវៀតណាមផ្ទាល់ ភូមិនេះមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះករ​ ហើយមានផ្សាមួយដែលមានឈ្មោះថាផ្សារតន់ហន់ ដែលផ្សារនេះជាផ្សាតូចទេមានមនុស្សមកផ្សារនេះច្រើនតែពេលព្រឹកតែប៉ន្នោះ។ ហើយឃុំមួយនេះដែរគឺតែងតែមានការវិវឌ្ឍទៅលើផ្នែក កសិកម្មការធ្វើស្រែចំការជាដើមហើយឃុំនេះមានសាលារៀនសម្រាប់អោយក្មេងចូលរៀននៅជិតផ្ទះគួសម់។មនុស្សដែលនៅឃុំនេះភាគច្រើនអ្នករស់នៅផ្សា ជាពិសេសអ្នកលក់ដូរគឺចេះភាសាវៀតណាមជាច្រើនគ្នារ។ហើយប្រជាជនផងដែរគឺពួកគាត់តែងតែប្រកបរបរចិញ្ជឹមជីវិតរបស់គាត់រៀងៗខ្លួនដូចជា ធ្វើដំណាំស្រូវចិញ្ញឹមសត្វ ដំណាំកសិផលផ្សេងៗ និងអ្នកខ្លះទៀតគាត់រស់នៅផ្សាគាត់ប្រកបរបធ្វើជំនួញ ដូចជាការលក់ដូរទំនេញផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។
ការអភិវឌ្ឍន៏
ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះឃុំព្រែកក្រឹសក្នុងស្រុកកំពង់ត្រាចវិញ បើនិយាយពីផ្លូវគឹមានភាពងាយស្រួលធ្វើដំណើរជាពិសេសនៅតាមភូមិ ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង អណ្ដូងលូ ​​ហើយបច្ចប្ប​ន្នផងដែរនៅក្នុងផ្សារតន់ហន់ដែលជាផ្សារមួយនៅក្នុងឃុំព្រែកក្រឹសផងដែរគឺត្រូវបានកសាងឡើងវិញយ៉ាងស្អាត។ ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខវិញគឹពុំមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ខ្លាំងនោះទ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជន​។
វិស័យអប់រំ
ចំពោះវិស័យអប់រំក្នុងឃុំនេះមានសាលាអនុវីទ្យាល័យចំនួនមួយ សាលាបឋមសិក្សាចំនួនប្រាំនិងសាលាមតេយ្យសិក្សាសហគមន៍ចំនួនមួយ។
វិស័យសុខាភិបាល
ចំពោះវិស័យសុខាភិបាល ក្នុងភូមិនេះឃើញមានការរីនចម្រើនដែរ ដែលគ្រូពេទ្យ មានចំណេះដឺងខ្ពស់ក្នុងការព្យាបាលជំងឺនិងចេះរាក់ទាក់ដល់ប្រជាជនក្នុងភូមិ នៅតំបន់នោះមានមន្ទីរពេទ្យឯកជននិងរដ្ឋ មួយដែលជួយសំរួលដល់ប្រជាជននៅពេលមានជំងឹឈឺថ្កាត់​ ហើយមានពេទ្យជំនាញដើម្បីពិនិត្យនិងពិគ្រោះជំងឺជាច្រើន​ និងមានភាពងាយស្រួលក្នុង សង្រ្គោះបន្ទាន់ ដូចជានៅពេលសំរាលបុត្រមានពេទ្យជំនាញសំរាប់ធ្វើការសំរាល និងមានបទពិសោធក្នុងការធ្វើការងារច្រើននឹងមិនរើសអើងអ្នកជំងឺ។
សេដ្ឋកិច្ច
ភូមិនេះប្រជាជនមានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជន ៨៥%ប្រកបរបរជាកសិករ ១០%ជាអាជីវករលក់ដូរ ៥%ជាមន្រី្ត​រាជការ ។ ការប្រកបរបរកសិករគឺដាំដុះទៅលើផ្ទៃដី៨០០ហិចតា ក្នុងឆ្នាំនេះប្រជាជនបានទទូល ទិន្នផលកើនជាងឆ្នាំកន្លែងទៅ៤០%។ ក្រៅពីដំណាំស្រូវ មានដាំដំណាំបន្តប់បន្សំជាច្រើនទៀតដូចជា​​​ ស្វាយ ទាប ឆៃថាវ ដំឡូង ត្រាវ ពោត​ ស្ពី​ ម្រេច ...ល។ ហើយនៅក្នុងឃុំនេះគឺកំពុងតែសាងសង់ប្រឡាយទឹក ក៏សាងផ្សា និង​ជីកអណ្ដូងជាច្រើន ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត​ សំរាប់ធ្វើ ស្រែប្រាំង ដើម្បីធ្វើអោយប្រជាជនទទួលបានទិន្នផល់ខ្ពស់ និងមានជីវភាពធូរធារ។ចំនែកឯអាជីវករលក់ដូរវិញ ឃើញថាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារមានសំទុះយ៉ាងខ្លាំង​​ ព្រោះការប្រកបរបរនេះមានការរៀបចំសមល្មមងាយស្រួលរកស៊ីជាងរបរផ្សេងៗ​ និងមានអាជីវកម្មក្នុងផ្សារតន់ហន់ចំនែកឯមន្រ្តីរាជការវិញ រយះពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះមានសំទុះរីកចំរើនគួរអោយគាត់សំគាល់ ជាពិសេស គ្រូបង្រៀន ប៉ូលីស ទាហាន និង ធ្វើការនៅអង្គការផងដែរ ព្រោះយុវជន យុវនារីបានរៀនច្រើន និងមានចំណេះដឹងច្រើនផងដែរ។
ព្រះពុទ្ធសាសនា មានវត្តអារាមចំនួនបីៈ
1/វត្តកោះអណ្តែតហៅវត្តខ្វែងទៀវ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិកោះត្នោត
2/វត្តអង្គពោធិ៍ព្រែកក្រឹស ស្ថិតនៅក្នុងភូមិព្រៃព្រូស
3/វត្តបារមីរស្មីអង្គជុំ(វត្តចាស់កសាងឡើងវិញ) ស្ថិតនៅក្នុងភូមិព្រែកក្រឹស
ពុទ្ធប្រវត្តិសង្ខេប
ព្រះសម្មាសម្ពុទ.ព្រះគោតម​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​គឺ​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ទី​៤​នៅ​ក្នុង​ភទ្ទកប្ប​នេះ។ បាន​ជា​កប្ប​នេះ​ឈ្មោះ​ភទ្ទកប្ប​ ព្រោះ​អត្ថ​ថា ជា​កប្ប​ដ៏​ចម្រើន ដែល​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​៥​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​ដឹង តួ​យ៉ាង​ដូច​ជា​កប្ប​យើង​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ មាន​ព្រះ​សព្វញ្ញូពុទ្ធ​៥​ព្រះ​អង្គ​គឺ ព្រះ​ពុទ្ធ​កកុសន្ធៈ ព្រះ​ពុទ្ធ​កោនាគមនៈ ព្រះ​ពុទ្ធ​កស្សបៈ ព្រះ​ពុទ្ធ​គោតម និង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដែល​នឹង​បាន​ត្រាស់​នា​អនាគត​កាល ព្រះ​នាម​ ព្រះ​អរិយមេតេ្តយ្យ។ រាជវង្ស កំណើត។
រដ្ឋបាល​ឃុំ
ក្នុងឃុំនេះមានភូមិចំនួនប្រាំពីរ: 1/ភូមិព្រៃព្រូស 2/ភូមិព្រែកក្រឹស 3/ភូមិលក្ខជា 4/ភូមិដើមស្នាយ 5/ភូមិកោះតាកូវ 6/ភូមិព្រះទ្រហឹង 7/ភូមិកោះត្នោត
ខេត្តបឹងកាល
ខេត្តបឹងកាល ឬ ខេត្តបឹងកាឡ (บึงกาฬ, អានថា: ប៊ឹងកាន) គឺជាជាខេត្តទី 76 របស់ប្រទេសថៃ ស្ថិតនៅភាគឦសាន បង្កើតឡើងដោយ ច្បាប់ព្រះរាជបញ្ញត្តិបង្កើតខេត្តបឹងកាល ព.ស. 2555 (គ.ស. 2011) នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ 23 ខែ​មីនា ឆ្នាំ​ 2011 ខេត្តដែលរួមមានស្រុក (អាំភើ) បែងចែកចេញពីខេត្តហ្នងគាយ ស្ថិតនៅភាគឦសានរបស់ប្រទេសថៃត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមស្រុកកណ្តាលរបស់ខ្លួនគឺ មឿងបឹងកាល
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ
ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ច្រើនតែជា ប្រទេសអតីតអាណានិគមដែលទទួលបានឯករាជ្យក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចនៅអន់ថយនៅឡើយមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ ប៉ុន្តែដោយសារការខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការកសាងសង្គមសេដ្ឋកិច្ចខ្លួន ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៏មួយចំនួនទៀត បានក្លាយទៅជាប្រទេសនាគឬកូននាគទៅហើយ ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រទេសមួយចំនួនទៀតកំពុងស្ថិតនៅក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រគំរាមកំហែងដោយការបរិភោគខ្វះខាត គ្រោះទុរ្ភិក្ស និង ជំងឺរាតត្បាតផ្សេងៗ ។
តួនាទីនៃការអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៏
ឥ
បន្ទាយព្រៃនគរ
បន្ទាយព្រៃនគរ គឺជាសំណង់ប្រាសាទបុរាណមួយដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃខេត្តកំពង់ចាម ប្រទេសកម្ពុជា ។
គេ​ស្គាល់​ក្នុង​ស្រុក​ថា​ជា​ប្រាសាទ "វត្ត​នគរ​ក្នុង​ឃុំ​កំពង់សៀម" ឬ "វត្ត​អង្គរ" មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល២គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ទីរួមខេត្ត​កំពង់ចាម ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងពីថ្មភក់និងថ្មបាយក្រៀម ហើយមានអាយុកាលតាំងពីឆ្នាំចុងក្រោយនៃរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។ វា​មាន​ប្រាង្គ​កណ្តាល​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​ជញ្ជាំង​ថ្មបាយក្រៀម​ចំនួន​បួន។ ប្រាង្គកណ្តាលនៃប្រាសាទវត្តនគរត្រូវបានតុបតែងដោយគំនូរលក្ខណៈនៃប្រាសាទបាយ័នជាមួយនឹងរូបព្រះពុទ្ធសាសនានៅលើជើងទម្រ។
រូបភាពតូច| ផ្នែកខាងក្នុងនៃវត្តនគរបាជ័យ
ការបាញ់ប្រហារនៅខេត្តហ្នងបួលំភូ ឆ្នាំ ២០២២
នៅថ្ងៃទី ៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ លោកបញ្ញា ខាំរ៉ាប (ប៉ាន់យ៉ា ខាំរ៉ាប) អាយុ៣៤​ ឆ្នាំ បានសម្លាប់៣៦ នាក់ និងរបួស​ ១០​ នាក់​ទៀត​ដោយ​ការ​បាញ់​ប្រហារ ចាក់​ និងបុក​រថយន្តនៅខេត្តហ្នងបួលំភូ ប្រទេសថៃ មុនពេលសម្លាប់ខ្លួន​ ការ​វាយ​ប្រហារ​នេះ​បាន​កើត​ឡើង​ជា​ចម្បង​នៅ​កន្លែង​បណ្តុះ​កូន​ក្មេងមាន​ទីតាំងនៅសង្កាត់ឧទ័យសួគ៌ ស្រុកណាក្លាង នេះ​ជា​ឃាតកម្ម​ដ៏​សាហាវ​បំផុត​ដោយ​ជនល្មើស​តែ​ម្នាក់​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ប្រទេស​ថៃ លើសចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយការបាញ់ប្រហារនៅខេត្តនគររាជសីមាក្នុងឆ្នាំ ២០២០
ការបាញ់ប្រហារ
នៅថ្ងៃទី ៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ នៅម៉ោងប្រហែល ១១២៤​ ICT (UTC+7) លោកបញ្ញា ខាំរ៉ាប អ្នកវាយប្រហារ បានបើករថយន្តភីកអាប់ពណ៌ស ចេញពីផ្ទះរបស់គាត់ គាត់បានមកដល់កន្លែងបណ្តុះកូននៅម៉ោង ១២:៥០ ដែលជាកន្លែងដែលការវាយប្រហារបានចាប់ផ្តើមភ្លាមៗបន្ទាប់ពីអាហារថ្ងៃត្រង់
ប្រដាប់ដោយកាំភ្លើងខ្លី 9mm កាំភ្លើងបាញ់ (Shotgun) និងកាំបិត លោកខាំរ៉ាប​បាន​បាញ់​សម្លាប់​ឪពុក​និង​កូន​នៅ​ខាង​ក្រៅ​អគារ​បណ្តុះ​កូន ​​ បន្ទាប់មកគាត់បានវាយប្រហារបុគ្គលិកបួនទៅប្រាំនាក់ដែល ៣ នាក់បានស្លាប់ ​ ក្នុង​នោះ​មាន​គ្រូ​ម្នាក់​ដែល​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ ​៨​ ខែ បុគ្គលិកជាច្រើននាក់បានរត់ចេញពីកន្លែងកើតហេតុ បន្ទាប់មកលោកខាំរ៉ាបបានចូលទៅក្នុងបន្ទប់មួយដែលក្មេងៗកំពុងដេកនិងបានវាយប្រហារពួកគេដោយកាំបិត​ សាក្សី​នៅ​ក្បែរ​នោះ​យល់​ច្រឡំ​ថា​ការ​បាញ់​កាំជ្រួច នៅ​ពេល​មាន​ការ​វាយ​ប្រហារ​នោះ មាន​កុមារ​ចំនួន ៣០ នាក់​នៅ​ក្នុង​មណ្ឌល​ថែទាំ សាកសពក្មេងប្រុស ១៩ នាក់និងក្មេងស្រី ៣ នាក់ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងថ្នាលបណ្តុះកូន​ ខណៈ​សាកសព​កុមារ និង​មនុស្ស​ពេញវ័យ​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​អគារ​រដ្ឋាភិបាល​ក្បែរ​នោះ
ក្រោយមក លោកខាំរ៉ាប​បាន​រត់​គេច​ខ្លួន​ពី​កន្លែង​កើត​ហេតុ​តាម​រថយន្ត​ភីកអាប់ ពេលឆ្លងកាត់ស្រុកហ្នងគុងស៊ី ជន​រង​គ្រោះ​បាន​បាញ់​សម្លាប់​មនុស្ស​ ៧ ​នាក់ ដោយប្រើឡានភីកអាប់ គាត់​ក៏​បាន​វាយ​អ្នក​ឈរ​មើល បណ្ដាល​ឲ្យ​របួស​ពីរ​នាក់ នៅភូមិថាឧទ័យហ្នឿ សង្កាត់ឧទ័យសួគ៌ គាត់​បាន​វាយ​អ្នក​ភូមិ​ម្នាក់​ស្លាប់ លោកខាំរ៉ាបបានមកដល់ផ្ទះរបស់គាត់ ដែលជាកន្លែងដែលគាត់បានប្រើសាំងដើម្បីដុតរថយន្តភីកអាប់
មាន​អ្នក​ស្លាប់​ចំនួន ១១ ​នាក់ មនុស្សពេញវ័យ ៩ នាក់ និងកុមារ ២ នាក់ ​បើ​តាម​ប៉ូលិស​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា នៅ​ខាង​ក្រៅ​ថ្នាល ខណៈ​ដែល​លោកខាំរ៉ាបបាន​បាញ់​ពី​រថយន្ត​របស់​គាត់ ​ ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ស្លាប់​ទាំង ១១​ នាក់​នោះ មាន​ប្រពន្ធ និង​កូនរបស់លោកខាំរ៉ាប ដែល​គាត់​បាន​បាញ់​ស្លាប់​មុន​នឹង​សម្លាប់​ខ្លួន មនុស្សពេញវ័យ៣នាក់បានស្លាប់នៅតាមផ្លូវទៅមន្ទីរពេទ្យ
សាកសព​ត្រូវ​បាន​សមត្ថកិច្ច​យក​ទៅ​រក្សា​ទុក​នៅ​ប៉ុស្តិ៍​នគរបាល កន្លែងដែលគេដាក់ក្នុងមឈូស ហើយបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យឧត្តរធានី អ្នក​របួស​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជូន​ទៅ​មន្ទីរពេទ្យណាក្លាង ចំណែក​មនុស្ស ៨ នាក់​ផ្សេង​ទៀត​បាន​ទទួល​ការ​វះកាត់​នៅ​មន្ទីរពេទ្យហ្នងបួលំភូ គ្រូពេទ្យ​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ​ហ្នងបួលំភូបាន​និយាយ​ថា​ត្រូវ​ការ​ឈាម​បន្ទាន់ និងមានការបរិច្ចាគឈាមត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទីនោះ ​ សមាជិកគ្រួសារខ្លះនៅកន្លែងបណ្តុះកូននៅពេលល្ងាច ហើយអ្នកប្រឹក្សាសុខភាពផ្លូវចិត្តបានលួងលោមពួកគេ
ជនរងគ្រោះ
មនុស្សសរុបចំនួន ៣៦ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ រួមទាំងកុមារយ៉ាងតិច ២៤ នាក់ ជន​រង​គ្រោះ​មាន​អាយុ​ចន្លោះ​ពី​ ៣ ​ឆ្នាំ ​ទៅ ​៦៩ ​ឆ្នាំ របួស ១០ នាក់ទៀត សេចក្តីរាយការណ៍​បឋម​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា មនុស្ស​ ១៥​ នាក់​បាន​រង​របួស ប៉ុន្តែពួកគេប្រាំនាក់បានស្លាប់ជាបន្តបន្ទាប់ អ្នករបួស៧នាក់ កំពុងសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ អង្គភាព​ស៊ើបអង្កេត​របស់​ប៉ូលិស​ខេត្ត​បាន​អត្ថាធិប្បាយ​ថា អ្នក​ស្លាប់​ភាគច្រើន​គឺ​មក​ពី​លទ្ធផល​រួម​គ្នា​នៃ​ការ​បាញ់​កាំភ្លើង និង​របួស​ដោយ​កាំបិត
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការសម្លាប់រង្គាល
ប្រទេសអភិវឌ្ឍ
ប្រទេសអភិវឌ្ឍ គឺជាក្រុមប្រទេសដែលមានខឿនសេដ្ឋកិច្ច លូតលាស់ខ្លាំង។ ប្រទេសទាំងនេះ ខ្លះមានជាយូរយារមកហើយ ខ្លះទៀតក៏ទើបតែមានថ្មីៗ (ប្រទេសនាគឬកូននាគ) ។ គេសង្កេតឃើញថា ប្រជាជននៃប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តែងតែរស់នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌល្អប្រសើរ ជាសង្គមទំនើប ប្រកបដោយសុខភាពមាំមួន ការអប់រំល្អ ការគោរពច្បាប់ត្រឹមត្រូវ ។
ឃុំកណ្តៀង
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកណ្ដៀង ខេត្តពោធិ៍សាត់ មាន ភូមិ ។ ÷
ព្រំប្រទល់នៃ =រដ្ឋបាល= ឃុំកណ្ដៀង មាន ភូមិ
=អប់រំ=
វត្ត
=មើលផងដែរ=
សង្កាត់បឹងទំពុនទី២
សង្កាត់បឹងទំពុនទី២ (អក្សរឡាតាំង: Boeng Tompun Ti Pir រឺ Sangkat Boeng Tompun Ti Pir) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ខណ្ឌមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ មានភូមិចំណុះ ១១ ភូមិ។
និរុត្តិសាស្ត្រ
យកតាមឈ្មោះ សង្កាត់បឹងទំពុន ចាស់ បូកជាមួយ ទី២ ទៅជា បឹងទំពុនទី២។
ប្រវត្តិ
មុនពេលកាត់បំបែកចេញជាពីរសង្កាត់នៅក្នុងខណ្ឌមានជ័យ សង្កាត់បឹងទំពុនទី២ ជាដែនដីដែលស្ថិតក្នុងរដ្ឋបាលនៃសង្កាត់បឹងទំពុន។
បំណែងចែករដ្ឋបាល
អនុក្រឹត្យ លេខ ១៤៦ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ ត្រូវបានបំបែកពី សង្កាត់បឹងទំពុន ចាស់ ទៅជាពីរសង្កាត់គឺ បឹងទំពុនទី១ បឹងទំពុនទី២ ហើយសង្កាត់បឹងទំពុនទី២ ភូមិទាំងអស់ ១១ ភូមិ។ ភូមិក្រមគឺ ១២០៦០៧
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្កាត់នៃខណ្ឌមានជ័យ បឹងទំពុនទី២
អឝ្វត្ថាមន
តួអង្គនៃវីរកថាឥណ្ឌា មហាភារត អឝ្វត្ថាមា (សំស្ក្រឹត: अश्वत्थामा, Aśvatthāmā) រឺ អឝ្វត្ថាមន ភាសាខ្មែរទំនើប អស្វត្ថាមន (សំស្ក្រឹត: अश्वत्थामन्, Aśvatthāman) ទ្រៅណី គឺជាបុត្រានៃគុរុទ្រោណ។ ទ្រោណ បានធ្វើតបកម្មយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដើម្បីសូមអោយព្រះឝិវប្រទាននូវបុត្រម្នាក់ដែលមានសេចក្ដីអង់អាចក្លាហានដូចព្រះសិវ។ អឝ្វត្ថាមាគឺជាអវតារមួយក្នុងចំណោមរុទ្រដប់មួយអង្គ និងលោកជាចិរញ្ជីវីមួយអង្គក្នុងចំណោមសប្តចិរញ្ជីវី (ជីវិតអមតៈ)។ អឝ្វត្ថាមា រួមជាមួយមាតុលាក្ឫប/ក្រឹប ត្រូវបានគេគិតថាជាអ្នកនៅរស់រានតែពីរនាក់ពីការច្បាំងប្រយុទ្ធគ្នានៅក្នុងសង្គ្រាម កុរុក្ឝេត្រយុទ្ធ។ អឝ្វត្ថាមាកើតមកមានត្បូងលើថ្ងាសដែលផ្ដល់អោយលោកមានអំណាចលើសត្វលោកទាំងឡាយដែលមានឋានៈតូចទាបជាងមនុស្ស។ ត្បូងនេះត្រូវបានគេគិតថាបានការពារលោកពីការយាយីពី ពួកខ្មោច ព្រាយ បិសាច យក្ស សត្វល្អិត ពស់ និង សត្វមានពិស ។ល។ ទ្រោណាចារ្យស្រលាញ់លោកពេញខ្លាំងក្នុងហឫទ័យ។ ពាក្យចចាមអារ៉ាមពីមរណភាពរបស់លោកក្នុងកុរុក្ឝេត្រយុទ្ធបានបណ្ដាលអោយដល់នូវមរណភាពនៃទ្រោណក្នុងតេជះដៃនៃព្រះអង្គធ្ឫឞ្ថទ្យុម្ន។ លោកត្រូវជាចៅប្រុសនៃឫសី ភរទ្វជ។ អឝ្វត្ថាមាគឺជាមហារថិប្រកបដោយឥទ្ធិឫទ្ធិ ដែលប្រយុទ្ធឱ្យខាងកៅវ៌ តទល់នឹងពួកបាណ្ឌវៈ។
និរុត្តិសាស្ត្រ
តាមរយៈ មហាភារត, អឝ្វត្ថាមន មានន័យថា សំរែកសេះ រឺ យំដូចសេះ។ នាមត្រូវបានដាក់នៅពេល លោកប្រសូតមកយំដូចសេះ/អឝ្វ
សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ទ្រោណចំពោះអឝ្វត្ថាមា
អឝ្វត្ថាមាគឺជាបុត្រានៃទ្រោណាចារ្យ និង ក្រឹបី (ក្ឫបី) ដែលជាភគិនីនៃក្រឹបាចារ្យ (ភគិនី = បងប្អូនស្រី)។ ទ្រោណស្រលាញ់បុត្រារបស់លោកជាពន់ប្រមាណ។ ទ្រោណាចារ្យពិតជាកំសត់ទុរគតណាស់។ គ្រាមួយ នៅពេលអឝ្វត្ថាមានៅវ័យកុមារ គេចង់ផឹកទឹកដោះគោដែរ ពេលដែលឃើញមិត្តសហាយរបស់ខ្លួនបានផឹក។ ដោយគ្មានមេគោទាល់តែសោះ អឝ្វត្ថាមាបានលាបបបូរមាត់ ឱ្យប្រឡាក់ជាមួយម្សៅស្រូវសាលីលាយទឹក ធ្វើឱ្យដូចថាគេបានផឹកទឹកដោះគោ។ រូបភាពនេះបានធ្វើឱ្យទ្រោណាចារ្យខ្លោចផ្សាដួងហឫទ័យជាខ្លាំង។ ភ្លាមនោះ លោកនៅចងចាំសំលាញ់ពីកុមារភាពរបស់លោកគឺទ្រុបទ ដែលកាលពីពេញរូបពេញរាងជាយុវវ័យឈាមរាវ បានសន្យានឹងចែកទ្រោណពាក់កណ្ដាលនូវអ្វីៗដែលទ្រង់មាន។ ទ្រោណាចារ្យបាននិមន្តទៅកាន់ព្រះរាជវាំងនៃព្រះទ្រុបទដើម្បីសុំមេគោមួយក្បាល។ ព្រះបាទទ្រុបទបានប្រមាថទ្រោណាចារ្យ ដោយទ្រង់ត្រាស់ថាមិត្តភាពមានលុះណាតែមានឋានៈស្មើគ្នា។ ទ្រង់បានត្រាស់ប្រាប់អោយទ្រោណ ទូលសុំឱ្យដូចព្រាហ្មណ៍សុំទាន ប៉ុន្តែមិនមែនឋានៈជាមិត្ត ហើយព្រះអង្គទ្រង់នឹងធ្វើព្រះរាជកិច្ច ប្រទានឱ្យនូវអ្វីដែលលោកទូលសុំ។ ដោយក្ដីមិនសុខពេញចិត្ត ទ្រោណាចារ្យបានត្រឡប់មកវិញដោយដៃទទេ និង ត្រូវរងនូវការប្រមាថ។
បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ ដោយយល់ឃើញនូវស្ថានភាពរបស់ទ្រោណាចារ្យ ក្ឫបាចារ្យ ដែលកំពុងតែបង្រៀនពួកព្រះអង្គម្ចាស់នៃដែនកុរុ បាននិមន្តទ្រោណឱ្យទៅហស្ដិនបុរ។ នៅទីនោះ លោកបានយកចិត្តទុកដាក់លើសហសាវ័ករបស់លោក ភិឝ្ម។ ដូច្នេះ ទ្រោណាចារ្យបានក្លាយជាគុរុនៃពួកបាណ្ឌវផង និង ពួកកៅវ៌ផង នៅឯហស្តិនបុរ។ អឝ្វត្ថាមាក៏បានរៀនវិជ្ជាយុទ្ធសិល្ប៍រួមគ្នាជាមួយពួកព្រះអង្គម្ចាស់អស់ទាំងនោះផងដែរ។
គីង្គក់
ឈ្មោះ​សត្វ​ពួក ១ រាង​អើត​មុខ​ស្បែក​គគ្រាត សន្ដាន​នឹង​កង្កែប​ តែ​នៅ​លើ​គោក ជាពួកសត្វ Bufonidae ស្បែកស្ងួតគគ្រិច ដំធំៗ ជើងខ្លី។
ដីសណ្តមេគង្គ
ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ( Đồng bằng Sông Cửu Long   ' ដីសណ្ដទន្លេនាគប្រាំបួន ' ឬសាមញ្ញថា Đồng Bằng Sông Mê Kông ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាភូមិភាគខាងលិច ( Miền Tây  ) ឬភូមិភាគនិរតី ( Tây Nam Bộ  ) គឺជាតំបន់នៅភាគនិរតីនៃប្រទេសវៀតណាម ដែលទន្លេមេគង្គ ចូលទៅជិតនិងហូរចូលទៅក្នុងសមុទ្រ តាមរយៈបណ្តាញបែងចែក ។ តំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គគ្របដណ្តប់មួយភាគធំនៃភាគនិរតីនៃប្រទេសវៀតណាម ដែលមានជាង ៤០ ៥០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (១៥,៦០០ម៉ាយញ៍) ។ ទំហំនៃតំបន់គ្របដណ្តប់ដោយទឹកអាស្រ័យលើរដូវ។ ភូមិសាស្ត្រឆ្នេរសមុទ្រសើមធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រភពកសិកម្មនិងវារីវប្បកម្មដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេស។
អឝ្វត្ថាមន
អវតារនៃព្រះឝិវ
អឝ្វត្ថាមា បុត្រាប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពនៃទ្រោណ ដោយសារតែគេដឹងថាលោកជាអវតារបែងភាគនៃព្រះរុទ្រ តែធាតុពិតលោកកើតមកជាអវតារបែងភាគនៃទេពដល់ទៅបួនអង្គគឺ ព្រះយម រុទ្រ កាម និង ក្រោធ ផងដែរ។ កាលពីមិនទាន់កើតមានឡើងនូវមហាភារតយុទ្ធ ភិឝ្ម ខ្លួនឯងបានប្រកាសថា ពិតជាមិនអាចទៅរួចទេចំពោះជនណាដែលហ៊ានផ្ដាច់ជីវិត រឺ ផ្ចាញ់ អឝ្វត្ថាមាក្នុងសង្គ្រាមព្រោះគេជាអវតារបែងភាគនៃព្រះឝិវ។ ភិឝ្ម បានពោលថា នៅពេលដែលអឝ្វត្ថាមាប្រែមកជាខឹងក្រោធ អញ្ជឹងមិនងាយប្រយុទ្ធនឹងគេបានទេ កាលណាគេប្រែក្លាយមកជាព្រះសិវៈទីពីរ។ គ្មានអ្នកណាម្នាក់អាចទ្រាំទ្រនឹងកំហឹង និងទោសៈរបស់គេបានឡើយ។
គីង្គក់
ខ្លាចាញ់ប្រាជ្ញាគីង្គក់និងអណ្ដើក
មាន​សត្វ​ខ្លា​មួយ​ ដើរ​ស្វែង​រក​ស៊ី​តាម​ទម្លាប់​វា​ លុះ​ដើរ​ទៅ​ប្រទះ​នឹង​សត្វ​គីង្គក់​មួយ​កំពុង​លោត​ផ្លោតៗ​ ក៏​ស្រែក​សួរ​ទៅ​ថា << យើ ! បង​ម៉ាំងកាយេ ( ខ្លះ​ហៅ​ថា​មាំងកាជា ) ឯង​ដើរ​រក​ស៊ី​អ្វី​ហ្នឹង ? >> ។ គីង្គក់​តប​ថា << ចុះ​បង​ខ្លា​ឯង​ដើរ​មក​រក​អ្វី​ដែរ ? >> ។ ខ្លា​ថា << យើង​ដើរ​រក​ស៊ី >> ។ គីង្គក់​​តប​ថា​យើង​ក៏​ដើរ​រក​ស៊ី​ ដូច​បង​ឯង​ដែរ >> ។ ខ្លា​ថា << ចុះ​ដើរ​រក​ស៊ី​អ្វី​នឹង​បាន​ បើ​បង​ឯង​ លោត​ម្ដង​បាន​មួយ​សុញ​ដូច្នេះ​ តើ​ចាប់​សត្វ​អ្វី​នឹង​បាន?>>។ គីង្គក់​ក៏​អួត​អា​ត្មា​ ប្រាថ្នា​ខ្លា​កោត​ខ្លាច​ថា << យើ ! ថ្វី​បើ​ឃើញ​យើង​លោត​តិចៗ​ដូច្នេះ​ បើ​ចង់​លោត​យ៉ាង​ណា​ក៏​បាន​ ចង់​ចាប់​សត្វ​តូច​ក្ដី​ ធំ​ប៉ុន្មាន​ក្ដី​ ក៏​បាន​ទាំងអស់​ មិន​ចាញ់​បង​ឯង​ទេ >> ។ ខ្លា​ថា << បើ​បង​ឯង​ ពូកែ​ដូច​សំដី​ថា​នេះ​ យើង​លោត​ប្រឡង​គ្នា​ ពិ​ត្រើយ​ព្រែក​ម្ខាង​ទៅ​ត្រើយ​ម្ខាង​មើល, បើ​បង​ឯង​លោត​ឆ្លង​ដល់​ យើង​ជឿ​ថា​ពូកែ​មែន ។ គីង្គក់​ជា​សត្វ​មាន​ប្រាជ្ញា​ គិត​ឃើញ​ថា << សត្ខ​ខ្លា​នេះ​ តែ​កាលណា​វា​រៀប​នឹង​លោត​រមែង​ចោល​កន្ទុយ​ទៅ​ខាង​ក្រោយ, បើ​ដូច្នេះ​អញ​ចាំ​ខាំ​កន្ទុយ​វា​ កាល​មុន​វា​នឹង​លោត​ទៅ​នោះ >> ទើប​គីង្គក់​តប​ទៅ​ថា << ខ្លាច​អ្វី​បង​ខ្លា​ឯង ! បើ​ចង់​លោត​ ពី​ត្រឹម​ណា​ទៅ​ត្រឹម​ណា​ ក៏​បាន​ដែរ​ ហើយ​យើង​ហ៊ាន​ឲ្យ​បង​ឯង​ទៅ​ឈរ​ពី​មុខ​យើង​ទៀត​ផង, តែ​កាលណា​យើង​ស្រែក​ថា​ ហ៍ ! ត្រូវ​បង​ឯង​លោត​ទៅ​ចុះ >> ។ ខ្លា​ជា​សត្វ​ឆោត​ មិន​អាច​គិត​ដឹង​គំនិត​គីង្គក់​ វា​នឹង​ខាំ​កន្ទុយ​ខ្លួន​នោះ​សោះ, ឯ​ខ្លួន​ទៀត​ក៏​មិន​បាន​គិត​ឃើញ​ពី​របៀប​ខ្លួន​ ដែល​រៀប​នឹង​លោត​ទៅ​នោះ​ ធ្វើ​កិរិយា​យ៉ាង​ណាៗ​ដែរ​ ក៏​ព្រម​សន្យា​ទៅ​ឈរ​នៅ​ពី​មុខ​គីង្គក់ ។ ឯ​គីង្គក់​កាល​ខ្លា​មក​ឈរ​ពី​មុខ​ ឃើញ​ពេល​ល្អ​ហើយ​ ក៏​ប្រាប់​ថា << បង​ឯង​ប្រុង​ស្ដាប់ >> ។ រី​ឯ​ខ្លា​រវល់​តែ​ប្រុង​ត្រចៀក​ស្ដាប់​ ចោល​ឯ​កន្ទុយ​នោះ​​ទៅ​ត្រង់​ពី​មុខ​គីង្គក់ៗ​ ស្រែក​ថាហ៍ ! ហើយ​ខាំ​កន្ទុយ​ជាប់ ។ ខ្លា​លោត​ផ្លោត​ទៅ​ភ្លាម​ដល់​ត្រើយ​ម្ខាង​មួយ​រំពេច។អំណាច​កន្ទុយ​ខ្លា​វាត់ ​ទៅ​មុខ​នោះ​ ដោយ​ទាំង​គីង្គក់​ទៅ​ផង​ ដូច​ជា​ដុំ​ដី​ដែល​គេ​ចោល​នឹង​ឈើ​ដង្ហក់​ ធ្លាក់​ហួស​ទៅ​មុខ​ខ្លា​ស្ទើរ​តែ​នឹង​ស្លាប់ ។ ខ្លា​ក៏​មិន​អាច​ដឹង​បាន​ ប្រែ​ប្រាណ​ទៅ​ខាង​ក្រោយ​វិញ​ ស្រែក​ហៅ​ថា << បង​ម៉ាំង​កាយេ​អើយ ! មក >> ។ គីង្គក់​ឆ្លើយ << គូក ! នៅ​ឯ​នេះ​ហើយ >> ។ ខ្លា​ឮ​គីង្គក់​ឆ្លើយ​ពី​មុខ​ដូច្នោះ​ក៏​ថា << បង​ម៉ាំង​កាយេ ! ពូកែ​មែន​ហើយ​ ប៉ុន្តែ​ខាង​ការ​ចាប់​សត្វ​នោះ​ យើង​មិន​ទាន់​ឃើញ​រឹទ្ធិ​បង​ឯង​នៅ​ឡើយ, បើ​ដូច្នេះ​ យើង​នឹង​ចាប់​សត្វ​ល្បង​គ្នា​ទៀត >> ។ គីង្គក់​ព្រម​ក៏​តប​វិញ​ថា​ បង​ទៅ​ចាប់​សត្វ​ចុះ​ បាន​សត្វ​ប៉ុន្មានៗ​ មក​ជួប​គ្នា​នៅ​កន្លែង​នេះ​ យើង​នឹង​រើ​សាច់​នោះ​ល្បង​គ្នា​មើល​ តើ​អ្នក​ណា​ច្រើន​ជាង ? >> ។ ខ្លា​ព្រម​ក៏​ចេញ​ទៅ​រក​ចាប់​សត្វ​ផ្សេងៗ​ បាន​ច្រើន ។ ឯ​គីង្គក់​ ក្រោយ​ខ្លា​ចេញ​ទៅ​នោះ​ ខំ​សង្វាត​លោត​ទៅ​ មិន​ដឹង​នឹង​ទៅ​ចាប់​សត្វ​ណា​បាន​ទេ​ ព្រោះ​ធ្លាប់​តែ​ចាប់​ជន្លេន​នឹង​ស្រមោច​សង្អារ, លោត​បន្តិច​ទៅ​ឃើញ​មាន​ធ្យូង​មួយ​ដុំ​ ប៉ុន​គ្រាប់​សណ្ដែក​ ក៏​លេប​ធ្យូង​នោះ​ចូល​ទៅ, លោត​បន្តិច​ទៅ​ទៀត​ឃើញ​ឆ្អឹង​ត្រី​ស្លាត​មួយ​តូច​នៅ​កណ្ដាល​ផ្លូវ​ លេប​ថែម​ទៅ​ទៀត​ លោត​បន្តិច​ទៅ​ទៀត​ ឃើញ​គ្រាប់​អង្រ្កេម​អង្ក្រម​មួយ​ ក៏​លេប​ទៅ​ទៀត, បាន​ជា​៣​មុខ​ល្មម​តែ​ពេញ​នោះ​ រួច​ក៏​ត្រឡប់​វិល​មក​ចាំ​ខ្លា​ខាង​ទី​ដដែល​វិញ ។
ដីសណ្តមេគង្គ
ដីសណ្តត្រូវបានកាន់កាប់នៅដើមសតវត្សទី៤ មុនគ.ស។ ជាជាក់ស្តែងនៃការតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិខ្មែរ វៀតណាម ចិន និង បារាំង ក្នុងតំបន់ដីសណ្តនិងផ្លូវទឹកមានឈ្មោះជាច្រើន រួមទាំងពាក្យខ្មែរ ថាបាសាក់ ដើម្បីសំដៅលើអាងខាងក្រោមនិងទីកន្លែងទន្លេធំជាងគេដែលហូរកាត់វា។ បន្ទាប់ពីសន្និសិទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤ វៀតណាមត្រូវបានបំបែកជាពីរ ដោយវៀតណាមខាងត្បូងទទួលមរតកពាក់កណ្តាលភាគខាងត្បូងនៃវៀតណាមក្លាយជារដ្ឋវៀតណាម ហើយទីបំផុតសាធារណរដ្ឋវៀតណាម ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាវៀតណាមខាងត្បូងដោយមានរដ្ឋគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ខ្លួន (សូមមើល ប្រភេទ៖ ខេត្តវៀតណាមខាងត្បូង)។ ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៥ ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គបានឈប់ក្លាយជាផ្នែកមួយនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម ដែលបានទទួលជោគជ័យដោយប្រជាជាតិវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន។ សព្វថ្ងៃនេះ តំបន់នេះមានខេត្តចំនួន ១២៖ ខេត្តកំពង់គោ, ខេត្តផ្សារដែក, ខេត្តមេ-ស, ខេត្តមាត់ជ្រូក, ខេត្តកំពង់ឫស្សី, ខេត្តលង់ហោរ, ខេត្តព្រះត្រពាំង, ខេត្តផ្សំអំបើស, ខេត្តក្រមួនស, ខេត្តឃ្លាំង, ខេត្តពលលាវ និង ខេត្តទឹកខ្មៅ រួមជាមួយនឹងថ្នាក់ខេត្ត-ក្រុង ព្រែកឫស្សី ។
គីង្គក់
ខ្លាចាញ់ប្រាជ្ញាគីង្គក់និងអណ្ដើក
ឯ​ខ្លា​ កាល​បើ​ស្វែង​រក​សត្វ​បាន​សព្វ​គ្រប់​ហើយ​ ក៏​ត្រឡប់​មក​ឯ​កន្លែង​ដើម​តាម​សន្យា, លុះ​មក​ដល់​ ឃើញ​គីង្គក់​អង្គុយ​ចាំ​ ច្រប៉ុក​ប៉ុក​ក៏​សួរ​ថា << យើ ! បង​មាំងកាយេ​មក​ដល់​ហើយ​ហះ " គីង្គក់​តប​ថា << យើង​មក​ចាំ​ឯង​យូរ​ណាស់​ហើយ, មើល៍ ! បង​ខ្លា​ឯង​បាន​ប៉ុន្មាន​មុខ ? បង​ឯង​រើ​ចេញ​មក​មើល ! យើង​នឹង​កត់​ត្រា " ។ ខ្លា​រើស​សាច់​នានា​ជា​ច្រើន​មុខ​ ប្រាប់​គីង្គក់, រើស​ចេញ​អស់​ទើប​ប្រាប់​ថា << អស់​តែ​ប៉ុណ្ណេះ​ហើយ >> ។ គីង្គក់​រើ​ចំណែក​របស់​ខ្លួន​វិញ​ឲ្យ​ខ្លា​មើល​ម្ដង ។ ទី​១ រើ​បញ្ចេញ​ធ្យូង​មក​មុន ។ ខ្លា​សួរ​ថា << សត្វ​អី​បង ! >> ។ គីង្គក់​ថា : ហ្នឹង​គេហៅ​ថា​ គាស​រម៉ុយ " ខ្លា​ស្ដាប់​មិន​បាន​អង្វរ​ថា​ កុំ​និយាយ​បាលី​បាគូ​បង ! សូម​ប្រាប់​ជា​សម្រាយ​មក​ចុះ ។ គីង្គក់​ប្រាប់​ថា << នេះ​កុយ​រមាស >> ។ ខ្លា​ក៏​កោត​ថា << យើ ! ខាំ​ដល់​ទៅ​រមាស​ផង >> ។ ទី​២​ រើ​ឆ្អឹង​ត្រី​ស្លាត​ចេញ​មក​ទៀត ។ ខ្លា​សួរ​ថា << សត្វ​អី​សស្គុះ​ដូច្នេះ​បង ? គីង្គក់​ប្រាប់​ថា << ផ្ល​ដំរី​ស៊ុក >> ។ ខ្លា​ថា << អាណិត​ទៅ​ កុំ​និយាយ​បាលី​បាគូ​អ្វី >> ។ គីង្គក់​ថា << ហ្នឹង​គេ​ហៅ​ភ្លុក​ដំរី​ស >> ។ ខ្លា​រឹត​តែ​កោត​ថា << អៃ​យ៉ា ! លេង​ដល់​ភ្លុក​ដំរី​ស​ទៀត​ផង, ចុះ​អស់​ប៉ុណ្ណឹង​ហើយ​ឬ​នៅ​ទៀត​បង ? >> ។ គីង្គក់​ថា << យើ ! អស់​ប៉ុណ្ណឹង​អ្នក​ម៉ែ ! នៅ​ច្រើន​មុខ​ណាស់​ បង​ឯង​ចាំ​តែ​រាប់​ចុះ >> ។ ទី​៣​ រើ​ទម្លាក់​គ្រាប់​អង្រ្កេម​អង្រ្កម​ចេញ​មក ។ ខ្លា​សួរ​ថា << សត្វ​អ្វី​ក្រហម​ផង​ ខ្មៅ​ផង​ដូច្នេះ ? ។ គីង្គក់​តប​ថា << ផ្នា​អា​ឃ្លែក >> ។ ខ្លា​ថា << សុំ​និយាយ​ជា​សម្រាយ​ទៅ​វិញ​មើល ! >> គីង្គក់​តប​ថា << ហ្នឹង​ហើយ​ គេ​ហៅ​ថា << ភ្នែក​អា​ខ្លា​ឯង >> ។ ខ្លា​ឮ​ថា​ ភ្នែក​របស់​ខ្លួន​ ក៏​ស្ទុះ​រត់​ភ្លាម​ មិន​ហ៊ាន​នៅ ។ គីង្គក់​ស្រែក​ថា << ឈប់​សិន​ ឯង​ទៅ​ណា​ ចាំ​អញ​យក​ភ្នែក​ឯង​ស៊ី​សិន >> ។ ខ្លា​រឹត​ភ័យ​ខ្លាំង​ឡើង​ទៀត​ ចេះ​តែ​រត់​ទៅ។គីង្គក់​ខំ​ដេញ​តាម​ពី​ក្រោយ, លុះ​ឆ្ងាយ​បន្តិច​ទៅ​ស្រាប់​តែ​ប្រទះ​នឹង​អណ្ដើកៗ​សួរ​ថា << បង​មាំង​កាយេ​រត់​ទៅ​ណា ? >> គីង្គក់​ថា << បង​ជា​បុរិល ! ខ្ញុំ​ដេញ​តាម​ខ្លា​វា​រត់​ទៅ​មិញៗ​បង​ប្រទះ​ដែរ​ឬ ? ។ អណ្ដើក​ថា << ឃើញ​វា​រត់​ទៅ​ហើយ​ បើ​ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​ជួយ​តាម >> ។ គីង្គក់​និង​អណ្ដើក​ក៏​នាំ​គ្នា​តាម, ដើរ​បន្តិច​ទៅ​ ឃើញ​ខ្លា​សម្ងំ​ពួន​លើ​គុម្ព​ឫស្សី ។
ដីសណ្តមេគង្គ
ដីសណ្ត​ទន្លេ​មេគង្គ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ជា «​កំណប់​ជីវសាស្ត្រ​»។ ប្រភេទសត្វជាង ១០០០ ប្រភេទត្រូវបានកត់ត្រានៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៩៧ និង២០០៧ ហើយប្រភេទសត្វថ្មីនៃរុក្ខជាតិ ត្រី ជីងចក់ និងថនិកសត្វត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងតំបន់ដែលមិនទាន់បានរុករកពីមុន រួមទាំងសត្វកណ្ដុរឡាវដែលគិតថាផុតពូជ។ ភូមិសាស្ត្រ​ឆ្នេរ​ទាប​នៃ​តំបន់​ធ្វើ​ឱ្យ​វា ​ងាយ​រង​គ្រោះ​ដោយ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ ​ដែល​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ការ​កើនឡើង ​កម្ពស់​ទឹកសមុទ្រ ​រួម​ជាមួយ​នឹង​បញ្ហា​ពាក់ព័ន្ធ​ដូច​ជា ​ការ​ហូរ​ច្រោះ​ឆ្នេរ និង​ការ​ជ្រៀត​ចូល​ទឹកប្រៃ ​។
អឝ្វត្ថាមន
អវតារនៃព្រះឝិវ
ព្រះក្ឫឞ្ណ (ក្រឹឞ្ណ) និងឥសីវ្យាស ក៏ដឹងអំពីរឿងនេះដែរ ហើយពួកទ្រង់បានប្រឹក្សាដល់អជ៌ុនឱ្យសុំពរពីព្រះសិវៈដើម្បីផ្ចាញ់កងទ័ពកៅវ៌ក្នុងសង្គ្រាម ផ្ទុយទៅវិញវានឹងមិនអាចបង្ក្រាបកងទ័ពកៅវ៌ណាដែលមាន អឝ្វត្ថាមាចូលរួមឡើយ ដែលគេ ជាអវតារនៃព្រះសិវៈ។ កាលណោះ អជ៌ុនកំពុងធ្វើតបៈ ព្រះឥន្ទ្រក៏បានទៅជួបអជ៌ុនក្នុងពេលកំពុងប្រព្រឹត្តិព្រហ្មចរិយធម៌ ហើយក៏បានត្រាស់សួរថាតើអ្នកធ្វើតបៈដើម្បីអ្វី។  អជ៌ុនបានទូលប្រាប់ព្រះអង្គថា ទ្រង់ចង់បង្ក្រាបពួកកៅវ៌អោយដល់នូវបរាជ័យ។ ព្រះឥន្ទ្របានត្រាស់ប្រាប់ទៅអជ៌ុនថា ព្រះអង្គមិនអាចជួយទ្រង់ដើម្បីសម្រេចជោគជ័យលើពួកកៅវ៌បានឡើយ ពីព្រោះអឝ្វត្ថាមា ជាអវតារបែងភាគនៃព្រះឝិវៈ។ ព្រះឥន្ទ្របានត្រាស់ប្រាប់ឱ្យអជ៌ុនទៅសុំព្រះឝិវតាមរយៈការធ្វើតបៈដែលព្រះអង្គអាចសម្រេចបំណងរបស់ទ្រង់បាន។ ព្រះឝិវៈបានប្រទានពរជ័យទៅឱ្យអជ៌ុន តែទ្រង់បានត្រាស់រំលឹកថា ពុំមានជនណាអាចប្រហារជន្មាអឝ្វត្ថាមា រឺក៏យកឈ្នះគេនៅពេលដែលគេកំពុងតែមានសេចក្ដីខឹងក្រោធនោះឡើយ។ ក្រោយមក ហេតុការណ៍នៃមរណភាពក្លែងក្លាយរបស់អឝ្វត្ថាមាបានបណ្ដាលឱ្យមានការអស់ជន្មាយុនៃបិតារបស់លោក គឺគុរុទ្រោណ។ មរណភាពនៃទ្រោណដ៏សោកសៅបានធ្វើឱ្យអឝ្វត្ថាមាមានសេចក្ដីខឹងក្រោធយ៉ាងខ្លាំង ហើយព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះហើយ ដែលបានបណ្ដាលអោយមានសេចក្ដីវិនាសអន្តរធានដល់ពួកត្រកូលបាណ្ឌវទាំងស្រុងក្នុងតេជះដៃនៃអឝ្វត្ថាមាតែម្នាក់គត់។
ដីសណ្តមេគង្គ
សម័យនគរភ្នំនិងចេនឡា
ធ្វេង|រូបភាពតូច|187x187ភីកសែល| រូបសំណាករបស់[[ហិណ្ឌូ|សាសនាព្រាហ្មណ៍ ព្រះវិស្ណុ ត្រូវបានរកឃើញនៅស្ថានីយ អូរកែវ (សតវត្សទី ៦-៧ នៃគ.ស)]] ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គទំនងជារស់នៅតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិមកម្ល៉េះ។ អរិយធម៌របស់នរគភ្នំនិងចេនឡា បានរក្សាវត្តមាននៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ។ របកគំហើញបុរាណវត្ថុនៅអូរកែវ និងតំបន់អាណាចក្រភ្នំផ្សេងទៀតបង្ហាញថា តំបន់នេះគឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃអរិយធម៌នគរភ្នំ ដែលមានភាពអ៊ូអរជាមួយនឹងកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្ម និងព្រែកជីកនៅដើមសតវត្សរ៍ទី ១ នៃគ.ស ហើយការតាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងតំបន់ប្រហែលជាបានត្រលប់មកវិញរហូតដល់ សតវត្សទី៤មុនគ.ស។ ខណៈពេលដែលមិនមានការយល់ស្របច្បាស់លាស់លើការតុបតែងមុខជនជាតិភាគតិចនៃអ្នករស់នៅក្នុងតំបន់ក្នុងអំឡុងសម័យនគរភ្នំ អ្នកបុរាណវត្ថុវិទូបានណែនាំថា ពួកគេប្រហែលជាមានទំនាក់ទំនងជាមួយ ជនជាតិអូស្ត្រូអាស៊ីក។ សិលាចារឹកខ្មែរលេចឡើងក្នុងសម័យចេនឡា ។
គីង្គក់
ខ្លាចាញ់ប្រាជ្ញាគីង្គក់និងអណ្ដើក
អណ្ដើក​ឃើញ​ស្រែក​ប្រាប់​ទៅ​គីង្គក់​ថា << វា​នៅៗ​នេះ​ទេ >> ។ គីង្គក់​ថា << បង​ឯង​ចាំ​នៅ​ត្រង់​ទីនេះ​ចុះ​ ខ្ញុំ​នឹង​ឡើង​ទៅ​ចាប់​វា >> ។ គីង្គក់​ខំ​ឡើង​តាម​វល្ល៍​ និង​មែក​ឈើ​ទៅ​បាន​ពាក់​កណ្ដាល​គុម្ព​ឫស្សី​ ស្រាប់​តែ​របូត​ដៃ​ធ្លាក់​មក​ដី​ឮ​សូរ​ប្រោក ។ អណ្ដើក​ថា << អើ​បង ? >> ។ គីង្គក់​ថា << ខ្ញុំ​ចុះ​មក​បោច​វល្លិ៍​យក​ទៅ​ចង​វា​តែ​ម្ដង >> ។ ខ្លា​ឮ​ដូច្នោះ​ស្ទុះ​លោត​ចុះ​ រត់​ទៅ​ទៀត​ ទៅ​ឃើញ​ដើម​ឈើ​មួយ​ដើម​ធំ​ ក៏​ត្រេកអរ​ខំ​ឡើង​ទៅ​នៅ​សម្ងំ​ មិន​ឲ្យ​សត្វ​ទាំង​ពីរ​ដឹង ។ ឯ​គីង្គក់​ និង​អណ្ដើក​ខំ​តាម​ដាន​ទៅ​ បាត់​ដាន​ត្រង់​ដើម​ឈើ​នោះ​ មើល​លើ​ ឃើញ​ឯ​ខ្លា​ពួន​ក្រាប​នៅ​លើ​មែក​ឈើ​គ្រមាមៗ​​ទើប​ស្រែក​ប្រាប់​គ្នា​ថា << កន​យើង ! វា​នៅៗ​នេះ​ទេ >> ។ គីង្គក់​ប្រាប់​ថា << បង​ជាបុរិល​ឯង​ ចាំ​នៅ​គល់​នេះ​ចុះ​ ខ្ញុំ​នឹង​ឡើង​ទៅ​ចាប់​វា​ឯ​លើ >> ។ គីង្គក់​ខំ​ប្រវេ​ប្រវា​ឡើង​ទៅ​ជិត​ប្រគាប​មែក​ឈើ​ ស្រាប់​តែ​សម្បក​ឈើ​របេះ​ធ្លាក់​ចុះ​មក​ ដោយ​ទាំង​ខ្លួន​វា​មក​ដល់​ដី ។ អណ្ដើក​ឃើញ​សួរ​ថា << ម្ដេច​ដូច្នេះ ? >> ។ គីង្គក់​ថា << យើង​គិត​រលំ​ឈើ​នេះ​វិញ​ ឲ្យ​ដួល​មក​នឹង​ចាប់ >> ។ អណ្ដើក​បោល​ទង្គិច​គល់​ឈើ​នោះ​ឮ​សូរ​ប៉ូកៗ​ រួច​គីង្គក់​ធ្វើ​បញ្ចេញ​សម្លេង​ឮ​តែ​ក្រតៗ​ ហើយ​ស្រែក​បន្ទរ​ទៀត​ថា << ហ៍ ! រលំ​ឈើ​ហើយ >> ។ ខ្លា​ឮ​ថា​វារលំ​ ទទួល​ក្រឡេក​មើល​ទៅ​លើ​​ ឃើញ​ពពក​រសាត់​លឿន​ស្លៅ​ស្មាន​ថា​រលំ​មែន​ ក៏​ស្ទុះ​រត់​ចុះ​ទៅ​ទៀត ។ សត្វ​ទាំង​ពីរ​ចេះ​តែ​ដេញ​តាម​ទៅ ។
ដីសណ្តមេគង្គ
សម័យនគរភ្នំនិងចេនឡា
អង្គរបុរី គឺជាទីតាំងមួយនៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ ដែលមានអាយុកាលចន្លោះពី ៤០០ មុនគ.ស.-៥០០ គ.ស.។ ទីតាំងនេះមានបណ្តាញពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍និងជាមួយប្រទេសឥណ្ឌា ហើយត្រូវបានគេជឿថាអាចជារាជធានីបុរាណនៃអរិយធម៌នៃនរគភ្នំ។
អឝ្វត្ថាមន
តួនាទីក្នុងកុរុក្ឝេត្រយុទ្ធ
តាំងពីហស្តិនបុរ គ្រប់គ្រងដោយព្រះបាទធ្ឫតរាឝ្ត្ររៀងមក ទ្រង់បានប្រទានឱ្យទ្រោណាចារ្យ នូវឯកសិទ្ធិក្នុងការបង្រៀនព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងឡាយនៃដែនកុរុ ទាំងទ្រោណាចារ្យ និង អឝ្វត្ថាមា លោកទាំងពីរបានបង្អោនភក្ដីភាពទៅនឹងហស្តិនបុរ ហើយប្រយុទ្ធឱ្យខាងពួកកៅវ៌ក្នុងកុរុក្ឝេត្រយុទ្ធ។ មុនពេលមរណៈនៃទ្រោណាចារ្យ អឝ្វត្ថាមាបានទៅជួបបិតារបស់ខ្លួនសុំពរជ័យពីលោក សូមឱ្យឈ្នះសង្គ្រាមឱ្យខាងពួកកៅវ៌ ក៏ប៉ុន្តែទ្រោណាចារ្យបានបដិសេធ។ លោកបានទូន្មានឱ្យអឝ្វត្ថាមាថាដើម្បីឈ្នះសង្គ្រាមត្រូវប្រើកំលាំងខ្លួនឯង ហើយក៏មិនមែនឈ្នះដោយសារតែការឱ្យពរពីលោកឡើយ។ សិស្សសាវ័កជាទីស្រលាញ់របស់ទ្រោណាចារ្យដំបូងគេ ហើយក៏ជាព្រះអង្គម្ចាស់ត្រកូលបាណ្ឌវផងនោះ គឺអជ៌ុនបានសុំពរដូចគ្នានេះដែរ ហើយគុរុទ្រោណក៏បានឱ្យពរទៅកាន់ព្រះអង្គម្ចាស់អជ៌ុននោះ ដោយមិនបានបដិសេធអ្វីទាល់តែសោះ។
គីង្គក់
ខ្លាចាញ់ប្រាជ្ញាគីង្គក់និងអណ្ដើក
ឯ​ខ្លា​រត់​កាន់​តែ​ឆ្ងាយ​ បាន​ប្រទះ​នឹង​តា​ចាស់​ម្នាក់​ ធ្វើ​ជាង​ដែក​ខ្លា​ចូល​ទៅ​សំពះ​តា​ចាស់​នោះ​ថា << សូម​ឲ្យ​ជួយ​យក​អាយុ​ខ្ញុំ​ផង​ ត្បិត​គីង្គក់​និង​អណ្ដើក​វា​ដេញ​ចាប់​ខ្ញុំ​នឹង​ប្រហារ​ជីវិត >> ។ តា​ចាស់​តប​ទៅ​នឹង​ខ្លា​ថា << នៅ​ចុះ​ សឹម​អញ​ជួយ​ឯង​ឲ្យ​រួច​ពី​ស្លាប់​ កុំ​ឲ្យ​អា​គីង្គក់​អណ្ដើក​ធ្វើ​អ្វី​បាន >> ។ យូរ​បន្តិច​ឃើញ​អណ្ដើក​ទៅ​ដល់​មុន ។ ខ្លា​ប្រាប់​តា​ចាស់​ថា << អុញ​ហ្ន​ មក​ទៀត​ហើយ​តា " ។ តា​ចាស់​ថា << មិន​អី​ទេ​ បើ​ខ្លាច​ណាស់​ត្រូវ​ខំ​សប់​ខ្លាំងៗ​ទៅ " ។ ខ្លា​រឹត​តែ​សប់​ខ្លាំង​ឡើងៗ ។ តា​ចាស់​ចាប់​អណ្ដើក​នោះ​បាន​ យក​ទ្រាប់​គូថ​អង្គុយ​ ហើយ​ថា << ជា​ហើយ​ចាំ​តែ​ធ្វើ​ដែក​រួច​សឹម​ស្ងោរ >> ។ បន្តិច​ឃើញ​គីង្គក់​ទៅ​ដល់​ទៀត​ខ្លា​ថា << អា​ហ្នឹង​ហើយ​ វា​ប្រាថ្នា​តែ​ភ្នែក​ខ្ញុំ​ទេ >> ។ តា​ចាស់​ប្រាប់​ថា << បើ​ឯង​ខ្លាច​ណាស់​ត្រូវ​យក​ខ្សែ​ចង​ស្នប់​ផ្ទាប់​នឹង​ចង្កេះ​ទៅ ។ ខ្លា​ធ្វើ​តាម ។ ឯ​តា​ចាស់​នោះ​គាត់​ស្លៀក​ខោ​ជើង​ធំៗ​ពេក​ អង្គុយ​លើ​អណ្ដើក​កំពុង​តែ​ពើត​រូស​កោស​កាំបិត​ ភ្លេច​គិត​ឯ​ប្រដាប់​របស់​ខ្លួន​ខាង​ក្រោម​ ធ្លាក់​ស្តោក​នៅ​កណ្ដាល​វាល ។ គីង្គក់​ក្រឡេក​ឃើញ​ប្រាប់​ទៅ​អណ្ដើក​ថា << បង​ជាបុរិល​ឯង​ មើល​ខាង​ក្រោម ។ អណ្ដើក​ក្រឡេក​ទៅ​ ឃើញ​ប្រដាប់​តា​ចាស់​នោះ​ទាំងអស់​ ក៏​មាន​ចិត្ត​អរ​ព្រួច​ ហើយ​អើត​ក្បាល​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ជើង​ខោ​ខាំ​គ្រិប​ដោយ​ចង្កូម​ ដាច់​ត្រឹម​គល់​ទៅ​ទាំងអស់ ។ តា​ចាស់​ដួល​បះ​ជើង​ច្រោង ។ គីង្គក់​ស្រែក​ថា << ទៅ ! កន​យើង​ដួល​មួយ​ហើយ >> ។ ខ្លា​ឃើញ​តា​ចាស់​ដួល​ ក៏​ស្ទុះ​រត់​ទៅ​ ដោយ​ទាំង​ស្នប់​នោះ​ទៅ​ផង ។ គីង្គក់​ដេញ​តាម​ទៅ​ដល់​ជិត​មាត់​ស្ទឹង​មួយ​ មាន​ទឹក​ជ្រៅ​ គីង្គក់​ស្រែក​ឲ្យ​អណ្ដើក​ថា << បង​ប្រយ័ត្ន ! ខំ​ស្ទាក់​កុំ​ឲ្យ​វា​លោត​ទឹក​ ក្រែង​បាត់​ដាន >> ។ ខ្លា​ឮ​ក៏​លោត​ទៅ​ក្នុង​ទឹកៗ​ ចូល​ក្នុង​ស្នប់, ទឹក​ហូរ​ខ្លាំង​ ក៏​នាំ​ខ្លា​លិច​ស្លាប់​ទៅ ។
អឝ្វត្ថាមន
តួនាទីក្នុងកុរុក្ឝេត្រយុទ្ធ
ថ្វីបើមានមិត្តភាពជាមួយពួកបាណ្ឌវយ៉ាងណាក្ដី ក៏អឝ្វត្ថាមនមានភាពស្និទស្នាលជាមួយទុយ៌ោធនជាខ្លាំង។ លោកត្រូវបានទាក់ទាញដោយសារតែសារជាតិសហធម៌និយមរបស់ទុយ៌ោធន និងដោយសារតែក្ដីសប្បុរសនៃទុយ៌ោធនដែលបានប្រទានឱ្យលោក។ លើសពីនេះទៅទៀត តាមតែ ទុយ៌ោធនយល់ថាពួកបាណ្ឌវនោះជាពួកបានដណ្ដើមសិទ្ធិសោយរាជ្យពីកំណើតរបស់ទ្រង់ ហើយអឝ្វត្ថាមាក៏មានអារម្មណ៍ថាត្រកូលបាណ្ឌវមួយអង្គគឺអជ៌ុននោះ ក៏កំពុងតែដណ្ដើមតំណែងរបស់ខ្លួនក្នុងចិត្តរបស់គុរុទ្រោណនោះដូចគ្នាផងដែរ។
ដីសណ្តមេគង្គ
សម័យកម្ពុជា
១៧១០ ផែនទីដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ   គ.សឆ្នាំ ១៨២៥ ផែនទីដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ
រួមគ្នាជាមួយភាគអាគ្នេយ៍(វៀតណាម) តំបន់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកម្ពុជាក្រោម ដល់អាណាចក្រខ្មែរដែលទំនងជារក្សាការតាំងទីលំនៅនៅទីនោះជាច្រើនសតវត្សមុនការងើបឡើងនៅសតវត្សទី១១ និង១២ ។ អាណាចក្រចម្ប៉ា ទោះបីភាគច្រើនមានមូលដ្ឋាននៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រនៃវៀតណាមកណ្តាលសម័យទំនើបក៏ដោយ ត្រូវបានគេដឹងថាបានពង្រីកទៅភាគខាងលិចចូលទៅក្នុងដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ដោយដណ្តើមបានការគ្រប់គ្រងព្រៃនគរ (មុនគេនៃ ទីក្រុងព្រៃនរគសម័យទំនើប) នៅចុងសតវត្សទី១៣ អ្នកនិពន្ធ បានផ្តល់យោបល់ថាវត្តមានជនជាតិចាមពិតជាមាននៅក្នុងតំបន់នេះមុនការកាន់កាប់របស់ខ្មែរ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី នេះមិនគិតពីកម្ពុជាក្រោម(រួមទាំងព្រៃនគរ) តាំងពីសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬយ៉ាងហោចណាស់ ហ្វូណន និងការពិតដែលថានៅចន្លោះសតវត្សទី១០-១២  មានការប៉ះទង្គិចគ្នាជាច្រើនរវាង អាណាចក្រខ្មែរ និង ចម្ប៉ា (ភាគច្រើនផ្អែកលើវៀតណាមកណ្តាលសម័យទំនើប)។