cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ឧបាលិបញ្ចកៈ
[២៨៧] ព្រះឧបាលិ ក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គប៉ុន្មាន មិនត្រូវបញ្ឈប់នូវឱវាទ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ មិនត្រូវបញ្ឈប់នូវឱវាទ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយទេ។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនមានសេចក្តីខ្មាស១ ជាមនុស្សល្ងង់១ មិនមែនជាបកតត្ត១ ជាអ្នកនិយាយប៉ង ញុំាងភិក្ខុដទៃឲ្យឃ្លាតចាក (សាសនា)១ មិនប្រាថ្នានឹងចេញចាកអាបត្តិ១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង មិនត្រូវបញ្ឈប់នូវឱវាទ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយទេ។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត ក៏មិនត្រូវបញ្ឈប់នូវឱវាទ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយដែរ។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមានកាយសមាចារមិនបរិសុទ្ធ១ មានវចីសមាចារមិនបរិសុទ្ធ១ មានអាជីវៈមិនបរិសុទ្ធ១ ជាមនុស្សល្ងង់ មិនឈ្លាសវៃ១ កាលបើគេសាកសួរ ក៏មិនអាចនឹងឲ្យគេសាកសួរ១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង មិនត្រូវបញ្ឈប់នូវឱវាទ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយទេ។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត ក៏មិនត្រូវបញ្ឈប់នូវឱវាទ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយដែរ។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុប្រកបដោយអនាចារ ខាងផ្លូវកាយ១ ប្រកបដោយអនាចារ ខាងផ្លូវវាចា១ ប្រកបដោយអនាចារ ទាំងផ្លូវកាយ ទាំងផ្លូវវាចា១ ជេរគំរាមពួកភិក្ខុនី១ នៅច្រឡូកច្រឡំនឹងពួកភិក្ខុនី ដោយសេចក្តីច្រឡូកច្រឡំមិនសមគួរ១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង មិនត្រូវបញ្ឈប់នូវឱវាទ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយទេ។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត ក៏មិនត្រូវបញ្ឈប់នូវឱវាទ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយដែរ។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនមានសេចក្តីខ្មាស១ ជាមនុស្សល្ងង់១ មិនមែនជាបកតត្ត១ ជាអ្នកធ្វើនូវការបង្កហេតុ ធ្វើនូវជម្លោះ១ ជាអ្នកមិនធ្វើនូវសិក្ខាឲ្យបរិបូណ៌១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង មិនត្រូវបញ្ឈប់នូវឱវាទ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយទេ។
[២៨៨] ព្រះឧបាលិ ក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គប៉ុន្មាន ដែលមិនត្រូវឲ្យពួកភិក្ខុនីកាន់យកឱវាទ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ ដែលមិនត្រូវឲ្យពួកភិក្ខុនីកាន់យកឱវាទ។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុប្រកបដោយអនាចារ ខាងផ្លូវកាយ១ ប្រកបដោយអនាចារ ខាងផ្លូវវាចា១ ប្រកបដោយអនាចារ ទាំងផ្លូវកាយ ទាំងផ្លូវវាចា១ ជាអ្នកជេរគំរាមពួកភិក្ខុនី១ ជាអ្នកនៅច្រឡូកច្រឡំនឹងពួកភិក្ខុនី ដោយសេចក្តីច្រឡូកច្រឡំមិនសមគួរ១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង មិនត្រូវឲ្យពួកភិក្ខុនីកាន់យកឱវាទ។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត ក៏មិនត្រូវឲ្យពួកភិក្ខុនីកាន់យកឱវាទដែរ។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនមានសេចក្តីខ្មាស១ ជាមនុស្សពាល១ មិនមែនជាបកតត្ត១ ជាអ្នកដំណើរ១ ជាអ្នកមានជម្ងឺ១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង មិនត្រូវឲ្យពួកភិក្ខុនីកាន់យកឱវាទ។
[២៨៩] ព្រះឧបាលិ ក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ភិក្ខុមិនត្រូវសាកច្ឆាជាមួយនឹងភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គប៉ុន្មាន។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុមិនត្រូវសាកច្ឆាជាមួយនឹងភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនប្រកបដោយសីលក្ខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ មិនប្រកបដោយសមាធិក្ខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ មិនប្រកបដោយបញ្ញាខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ មិនប្រកបដោយវិមុត្តិក្ខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ មិនប្រកបដោយវិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុមិនត្រូវសាកច្ឆាជាមួយនឹងភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុត្រូវសាកច្ឆាជាមួយនឹងភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុប្រកបដោយសីលក្ខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ប្រកបដោយសមាធិក្ខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ប្រកបដោយបញ្ញាខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ប្រកបដោយវិមុត្តិក្ខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ប្រកបដោយវិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុត្រូវសាកច្ឆាជាមួយនឹងភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុមិនត្រូវសាកច្ឆាជាមួយនឹងភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនទាន់ដល់នូវអត្ថប្បដិសម្ភិទា (ការបែកធ្លាយក្នុងអដ្ឋកថា)១ មិនទាន់ដល់នូវធម្មប្បដិសម្ភិទា (ការបែកធ្លាយក្នុងបាលី)១ មិនទាន់ដល់នូវនិរុត្តិប្បដិសម្ភិទា (ការបែកធ្លាយក្នុងភាសា ឬដីកា)១ មិនទាន់ដល់នូវបដិភាណប្បដិសម្ភិទា (ការបែកធ្លាយដោយសេចក្តីឈ្លាសវៃ)១ មិនពិចារណានូវចិត្ត ដែលរួចហើយ ចាកកិលេសយ៉ាងណា១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុមិនត្រូវសាកច្ឆាជាមួយនឹងភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុត្រូវសាកច្ឆាជាមួយនឹងភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុដល់នូវអត្ថប្បដិសម្ភិទា១ ដល់នូវធម្មប្បដិសម្ភិទា១ ដល់នូវនិរុត្តិប្បដិសម្ភិទា១ ដល់នូវបដិភាណប្បដិសម្ភិទា១ ពិចារណានូវចិត្ត ដែលរួចហើយ ចាកកិលេសយ៉ាងណា១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុត្រូវសាកច្ឆាជាមួយនឹងភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង។
ឧទ្ទាន គឺបញ្ជីរឿងនៃភិក្ខុនីឱវាទវគ្គនោះ ដូច្នេះ
[២៩០] និយាយអំពីរឿង ដែលភិក្ខុនីសង្ឃត្រូវធ្វើកម្ម១ អំពីកម្មពីរយ៉ាង ដែលភិក្ខុនីសង្ឃត្រូវធ្វើដល់ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត១ អំពីកម្ម៣យ៉ាង ដែលសង្ឃត្រូវធ្វើដល់ពួកភិក្ខុនី១ អំពីភិក្ខុមិនត្រូវបញ្ឈប់ឱវាទ មាន២ទុកៈ១ អំពីភិក្ខុមិនត្រូវឲ្យកាន់យកឱមាន មាន២ទុកៈ ដែលព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ហើយ១ អំពីទុកៈ២ ក្នុងការនិយាយធម៌១។
[២៩២] ព្រះឧបាលិក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គប៉ុន្មាន ទើបដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុពាលពិត។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ ទើបដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុពាលមែន។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនចេះសុត្តៈ១ មិនចេះសុត្តានុលោមៈ១ មិនចេះវិន័យ១ មិនចេះវិនយានុលោម១ ជាអ្នកមិនឈ្លាសក្នុងហេតុដែលគួរ និងហេតុមិនគួរ១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ទើបដល់នូវការរាប់ថា ជាភិក្ខុពាលពិត។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ ទើបដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុបណ្ឌិតពិត។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុចេះសុត្តៈ១ ចេះសុត្តានុលោមៈ១ ចេះវិន័យ១ ចេះវិនយានុលោម១ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងហេតុដែលគួរ និងហេតុមិនគួរ១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ទើបដល់នូវការរាប់ថា ជាភិក្ខុបណ្ឌិតពិត។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត ក៏ដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុពាលដែរ។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនចេះធម៌១ មិនចេះធម្មានុលោមៈ១ មិនចេះវិន័យ១ មិនចេះវិនយានុលោម១ ជាអ្នកមិនឈ្លាសក្នុងពាក្យខាងដើម និងពាក្យខាងចុង១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ទើបដល់នូវការរាប់ថា ជាភិក្ខុពាលពិត។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ ទើបដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុបណ្ឌិតពិត។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុចេះធម៌១ ចេះធម្មានុលោមៈ១ ចេះវិន័យ១ ចេះវិនយានុលោម១ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងពាក្យខាងដើម និងពាក្យខាងចុង១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ទើបដល់នូវការរាប់ថា ជាភិក្ខុបណ្ឌិតពិត។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត ដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុពាលពិត។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនដឹងវត្ថុ១ មិនដឹងនិទាន១មិនដឹងបញ្ញត្តិ១ មិនដឹងបទបាលីក្រោយមុន១ មិនដឹងគន្លងពាក្យដែលជាប់តគ្នា១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ដល់នូវការរាប់ថា ជាភិក្ខុពាលពិត។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ ទើបដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុបណ្ឌិតពិត។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុដឹងវត្ថុ១ ដឹងនិទាន១ ដឹងបញ្ញត្តិ១ ដឹងបទបាលីក្រោយមុន១ ដឹងគន្លងពាក្យដែលជាប់តគ្នា១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ទើបដល់នូវការរាប់ថា ជាបណ្ឌិតពិតមែន។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត ក៏ដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុពាលដែរ។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនដឹងអាបត្តិ១ មិនដឹងសមុដ្ឋាននៃអាបត្តិ១ មិនដឹងប្រយោគនៃអាបត្តិ១ មិនដឹងសេចក្តីរម្ងាប់នៃអាបត្តិ១ ជាអ្នកមិនឈ្លាសក្នុងការវិនិច្ឆ័យអាបត្តិ១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ដល់នូវការរាប់ថា ជាភិក្ខុពាលពិត។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ ទើបដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុបណ្ឌិតពិត។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុដឹងអាបត្តិ១ ដឹងសមុដ្ឋាននៃអាបត្តិ១ ដឹងប្រយោគនៃអាបត្តិ១ ដឹងសេចក្តីរម្ងាប់នៃអាបត្តិ១ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងការវិនិច្ឆ័យអាបត្តិ១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ទើបដល់នូវការរាប់ថា ជាភិក្ខុបណ្ឌិតពិត។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត ក៏ដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុពាលដែរ។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុមិនដឹងអធិករណ៍១ មិនដឹងសមុដ្ឋាននៃអធិករណ៍១ មិនដឹងប្រយោគនៃអធិករណ៍១ មិនដឹងសេចក្តីរម្ងាប់នៃអធិករណ៍១ ជាអ្នកមិនឈ្លាសក្នុងការវិនិច្ឆ័យអធិករណ៍១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ដល់នូវការរាប់ថា ជាភិក្ខុពាលពិត។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥ ទើបដល់នូវការរាប់ថាជាភិក្ខុបណ្ឌិតពិត។ អង្គ៥ គឺអ្វីខ្លះ។ គឺភិក្ខុដឹងអធិករណ៍១ ដឹងសមុដ្ឋាននៃអធិករណ៍១ ដឹងប្រយោគនៃអធិករណ៍១ ដឹងសេចក្តីរម្ងាប់នៃអធិករណ៍១ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងការវិនិច្ឆ័យនៃអធិករណ៍១។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង ទើបដល់នូវការរាប់ថា ជាភិក្ខុបណ្ឌិតពិតមែន។
ចប់ ឧព្វាហិកាវគ្គ ទី៩។
ឧទ្ទាន គឺបញ្ជីរឿងនៃ ឧព្វាហិកាវគ្គ នោះដូច្នេះ
[២៩៣] និយាយអំពីភិក្ខុមិនឈ្លាសក្នុងអដ្ឋកថា១ ភិក្ខុជាអ្នកក្រោធ១ ភិក្ខុតែងកក្រើករំពើក១ ភិក្ខុជាអ្នកបំភាន់គេ១ ភិក្ខុលុះឆន្ទាគតិ១ ភិក្ខុមិនឈ្លាស១ សុត្តៈ១ ធម្មៈ១ វត្ថុ១ អាបត្តិ១ អធិករណ៍១ ធម៌ទាំងអស់មានពីរៗ ដែលព្រះអង្គសំដែងហើយ អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងថា ជាធម៌ខ្មៅ និងស គឺមានអាក្រក់ មានល្អ។
[២៩៥] ព្រះឧបាលិក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សង្ឃបែកគ្នាដោយអាការប៉ុន្មាន។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ សង្ឃបែកគ្នាដោយអាការ៥។ អាការ៥ តើដូចម្តេច។ គឺដោយកម្ម (មានអបលោកនកម្មជាដើម)១ ដោយឧទ្ទេស (មាននិទានុទ្ទេសជាដើម)១ ដោយសំដែងភេទករវត្ថុ១៨យ៉ាង១ ដោយអនុស្សាវនៈ គឺសូត្របញ្ជាក់អំពីសេចក្តីស្មោះត្រង់របស់ខ្លួន [អដ្ឋកថាថា ភិក្ខុអ្នកបំបែកសង្ឃសូត្របញ្ជាក់ដោយពាក្យដូច្នេះជាដើមថា លោកទាំងឡាយ ចូរដឹងចុះ ខ្ញុំនេះជាអ្នកចេញចាកត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់មកបួស ហើយជាពហុស្សូតផង សូមលោកគ្រប់រូប ទុកចិត្តចុះថា ខ្ញុំមិនមែននាំឲ្យលោកគ្រប់រូបកាន់ខុសធម៌វិន័យទេ មួយទៀត ខ្ញុំមិនមែនសំគាល់អវីចិនរកថា ត្រជាក់ដូចជាផ្កាឧប្បលខៀវទេ ខ្ញុំមិនមែនជាមិនខ្លាចអបាយនោះទេ។ បើតាមដីកាថា សូត្របញ្ជាក់ពាក្យខ្លួន ដល់ភិក្ខុដែលខ្លួនគួរបំបែក។]១ ដោយប្រគល់ស្លាក [អដ្ឋថា ថា លុះសូត្របញ្ជាក់យ៉ាងនេះហើយ ក៏ញុំាងចិត្តភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ឲ្យជឿស៊ប់ មិនឲ្យងាកបែត្រឡប់វិញ បានហើយក៏ប្រគល់ស្លាកឲ្យទៅថា លោកទាំងឡាយ ចូរយកស្លាកនេះទៅចុះ ឯអាការទាំង៥នេះ ត្រង់អាការទី១ ទី២ ជាសំខាន់ក្នុងការបំបែកសង្ឃនេះ ចំណែកឯអាការទី៣ ទី៤ ទី៥ គ្រាន់តែជាបុព្វភាគទេ។]១។ ម្នាលឧបាលិ សង្ឃបែកគ្នាដោយអាការ៥យ៉ាងនេះឯង។
[២៩៦] ព្រះឧបាលិក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះអង្គត្រាស់ថា ការប្រេះឆានៃសង្ឃ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ការប្រេះឆានៃសង្ឃ តែមិនទាន់បែកធ្លាយនៃសង្ឃ តើដូចម្តេច ម្យ៉ាងទៀត ការប្រេះឆានៃសង្ឃផង ការបែកធ្លាយនៃសង្ឃផងដូចម្តេច។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ តថាគត បានបញ្ញត្តអាគន្តុកវត្តនេះ ដល់ពួកភិក្ខុជាអាគន្តុកៈ ម្នាលឧបាលិ កាលបើសិក្ខាបទដែលតថាគតបានបញ្ញត្ត ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ពួកភិក្ខុជាអាគន្តុកៈ មិនបានប្រព្រឹត្តក្នុងអាគន្តុកវត្ត ម្នាលឧបាលិ យ៉ាងនេះហើយ ហៅថា ការប្រេះឆានៃសង្ឃ តែមិនទាន់ហៅថា បែកធ្លាយនៃសង្ឃទេ។ ម្នាលឧបាលិ តថាគត បានបញ្ញត្តអាវាសិកវត្តនេះ ដល់អាវាសិកភិក្ខុ ម្នាលឧបាលិ កាលបើសិក្ខាបទដែលតថាគតបានបញ្ញត្ត ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះ ពួកអាវាសិកភិក្ខុ មិនប្រព្រឹត្តក្នុងអាវាសិកវត្តទេ ម្នាលឧបាលិ យ៉ាងនេះហើយ ហៅថា ការប្រេះឆានៃសង្ឃ តែមិនទាន់ហៅថា បែកធ្លាយនៃសង្ឃ។ ម្នាលឧបាលិ តថាគត បានបញ្ញត្តភត្តគ្គវត្តនេះ ក្នុងរោងភត្ត ដល់ពួកភិក្ខុ តាមលំដាប់ចាស់ខ្ចី តាមលំដាប់រាត្រី ឬលំដាប់នៃថេរៈ តាមកិច្ចដ៏សមគួរ តាមអាសនៈខ្ពស់ តាមទឹកថ្មោង តាមចង្ហាន់ថ្មោង ម្នាលឧបាលិ កាលបើសិក្ខាបទដែលតថាគតបានបញ្ញត្ត ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ពួកភិក្ខុថ្មី ហាមឃាត់អាសនៈ ដល់ពួកភិក្ខុជាថេរៈ ក្នុងរោងភត្ត ម្នាលឧបាលិ យ៉ាងនេះហើយ ឈ្មោះថា ការប្រេះឆានៃសង្ឃ តែមិនទាន់ហៅថា បែកធ្លាយនៃសង្ឃទេ។ ម្នាលឧបាលិ តថាគត បានបញ្ញត្តសេនាសនវត្តនេះ ក្នុសេនាសនៈ ដល់ភិក្ខុតាមលំដាប់ចាស់ខ្ចី តាមលំដាប់រាត្រី តាមកិច្ចដ៏សមគួរ ម្នាលឧបាលិ កាលបើសិក្ខាបទដែលតថាគតបានបញ្ញត្ត ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ពួកភិក្ខុថ្មីក៏ហាមឃាត់សេនាសនៈ ដល់ពួកភិក្ខុជាថេរៈ ម្នាលឧបាលិ យ៉ាងនេះឈ្មោះថា ការប្រេះឆានៃសង្ឃ តែមិនទាន់ហៅថា បែកធ្លាយនៃសង្ឃទេ។ ម្នាលឧបាលិ តថាគត បានបញ្ញត្តឧបោសថជាមួយគ្នា បវារណាជាមួយគ្នា សង្ឃកម្មជាមួយគ្នា កម្មតូច កម្មធំជាមួយគ្នានេះ ខាងក្នុងសីមា ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយហើយ ម្នាលឧបាលិ កាលបើសិក្ខាបទដែលតថាគតបានបញ្ញត្ត ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏ធ្វើសេចក្តីកំណត់ផ្សេងគ្នា ចងគ្នាជាពួក ធ្វើឧបោសថផ្សេងគ្នា ធ្វើបវារណាផ្សេងគ្នា ធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងគ្នា ធ្វើកម្មតូច កម្មធំផ្សេងគ្នា ខាងក្នុងសីមានោះ ម្នាលឧបាលិ យ៉ាងនេះហើយឈ្មោះថា ការប្រេះឆានៃសង្ឃផង ឈ្មោះថា ការបែកធ្លាយនៃសង្ឃផង។
ចប់ អធិករណវូបសមវគ្គ ជាគំរប់១០។
ឧទ្ទាន គឺបញ្ជីរឿងនៃអធិករណវូបសមវគ្គនោះដូច្នេះ
[២៩៧] និយាយអំពីអាបត្តិ១ អធិករណ៍១ ការលំអៀងដោយស្រឡាញ់១ ភិក្ខុចេះដឹងតិច១ វត្ថុ១ ភិក្ខុមិនឈ្លាស១ មានចិត្តធ្ងន់ក្នុងបុគ្គល១ ធ្ងន់ក្នុងអាមិសៈ១ សង្ឃបែកគ្នា១ ការប្រេះឆានៃសង្ឃ១ ការបែកធ្លាយនៃសង្ឃ១។
ចប់ សង្ឃភេទវគ្គ ជាគំរប់១១។
[២៩៩] និយាយអំពីបិទបាំងទិដ្ឋិ ហើយធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងគ្នា១ សំដែងបាតិមោក្ខ១ សំដែងភេទករវត្ថុ១៨យ៉ាង១ សូត្របញ្ជាក់អំពីសេចក្តីស្មោះត្រង់របស់ខ្លួន១ ប្រគល់ស្លាក១ អាការទាំង៥នេះ អាស្រ័យនូវទិដ្ឋិ។ សេចក្តីពេញចិត្ត១ សេចក្តីគាប់ចិត្ត១ សញ្ញា១ ធម៌ទាំង៣យ៉ាងនោះ មានន័យ៥ប្រការដូចគ្នាដែរ។
ភ្នំថ្ងោក
ឬ ភ្នំអ្នកតាទូលឈា្នងយួនហៅថា នួយ-បា-ដូយ (Nui Ba Doi) មាន កំពស់ ២០០ ម៉ែត្រ និង ទទឹងមាន ប្រវែង ១៥០ម៉ែត្រ។ ខាងត្បូងនៃជើងភ្នំមានវត្តកាំ្រងចាយត្រូវបានសាងសង់នៅឆាំ្ន ១៨៩៩ និងមានវត្ត សា្វយ តាសំនៅពីខាងលិចនៃវត្តកាំ្រងចាយប្រមាណ ជា ២ គីឡូម៉ែត្រ ដែល​បានសាងសង់នៅឆាំ្ន ១៦០០ ។ វត្តតែងតែប្រារព្ធពិធីប្រណាំងគោជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ កែ្បជើងភ្នំចំហៀងខាងត្បូងមានដងអូរមួយឈោ្មះថា អូរបនា្ទយដែក។ ភ្នំត្រពាំងក្រឡាញ់មានកំពស់ ៧០ ម៉ែត្រ ខាងជើងមានភូមិមួយឈោ្មះថា ភូមិព្រៃត្រមួង ។
ឧបាលិបញ្ចកៈ
ចប់ ទុតិយសង្ឃភេទវគ្គ ជាគំរប់១២។
ឧទ្ទាន គឺបញ្ជីរឿងនៃសង្ឃភេទវគ្គនោះដូច្នេះ
[៣០១] និយាយអំពីមិនបិទបាំងទិដ្ឋិ ហើយធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងគ្នា១ សំដែងបាតិមោក្ខ១ សំដែងភេទករវត្ថុ១៨យ៉ាង១ សូត្របញ្ជាក់អំពីសេចក្តីស្មោះត្រង់របស់ខ្លួន១ ប្រគល់ស្លាក១ អាការទាំង៥នេះ អាស្រ័យនូវទិដ្ឋិ។ សេចក្តីពេញចិត្ត១ សេចក្តីគាប់ចិត្ត១ សញ្ញា១ ធម៌ទាំង៣យ៉ាងនោះ មានន័យ៥ប្រការដូចគ្នាដែរ។ វិធី២០គត់ ក្នុងចំណែកខាងអាក្រក់ មានក្នុងខាងក្រោម (ខាងដើម) យ៉ាងណា អ្នកទាំងឡាយ ចូរដឹងនូវវិធី២០គត់ ក្នុងចំណែកខាងល្អ ក៏យ៉ាងនោះដែរ។
[៣០២] ព្រះឧបាលិក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន អាវាសិកភិក្ខុ គឺភិក្ខុដែលនៅក្នុងអាវាស ប្រកបដោយអង្គប៉ុន្មាន រមែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទំលាក់។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ អាវាសិកភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥ រមែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទំលាក់។ អង្គ៥ តើដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុលំអៀងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់១ លំអៀងព្រោះសេចក្តីស្អប់១ លំអៀងព្រោះសេចក្តីល្ងង់១ លំអៀងព្រោះសេចក្តីខ្លាច១ ប្រើប្រាស់នូវវត្ថុជារបស់សង្ឃ ដោយការប្រើប្រាស់ដូចជារបស់បុគ្គល១។ ម្នាលឧបាលិ អាវាសិកភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង រមែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទំលាក់។ ម្នាលឧបាលិ អាវាសិកភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥ រមែងទៅកើតក្នុងសួគ៌ ហាក់ដូចជាគេនាំយកទៅដំកល់ទុក។ អង្គ៥ តើដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុមិនលំអៀងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់១ មិនលំអៀងព្រោះសេចក្តីស្អប់១ មិនលំអៀងព្រោះសេចក្តីល្ងង់១ មិនលំអៀងព្រោះសេចក្តីខ្លាច១ មិនប្រើប្រាស់វត្ថុជារបស់សង្ឃ ដោយការប្រើប្រាស់ដូចជារបស់បុគ្គល១។ ម្នាលឧបាលិ អាវាសិកភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយអង្គ៥នេះឯង រមែងទៅកើតក្នុងសួគ៌ ហាក់ដូចជាគេនាំយកទៅដំកល់ទុក។
[៣០៣] ព្រះឧបាលិក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ការដោះស្រាយវិន័យ មិនប្រកបដោយធម៌ មានប៉ុន្មានយ៉ាង។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ ការដោះស្រាយវិន័យ មិនប្រកបដោយធម៌ មាន៥យ៉ាងនេះ។ ៥យ៉ាង តើដូចម្តេច។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បង្អោន [អដ្ឋកថា ថា កំណត់ សំដែង និយាយ] នូវសភាវៈមិនមែនធម៌ ថាជាធម៌១ បង្អោននូវធម៌ ថាមិនមែនជាធម៌១ បង្អោននូវសភាវៈមិនមែនវិន័យ ថាជាវិន័យ១ បង្អោននូវវិន័យ ថាមិនមែនជាវិន័យ១ បញ្ញត្តនូវសិក្ខាបទ ដែលតថាគតមិនបានបញ្ញត្ត ទាំងដកសិក្ខាបទ ដែលតថាគតបានបញ្ញត្តហើយ១។ ម្នាលឧបាលិ ការដោះស្រាយវិន័យ មិនប្រកបដោយធម៌ មាន៥យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលឧបាលិ ការដោះស្រាយវិន័យ ដែលប្រកបដោយធម៌ មាន៥យ៉ាងនេះ។ ៥យ៉ាង តើដូចម្តេច។ ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បង្អោននូវសភាវៈមិនមែនធម៌ ថាមិនមែនធម៌១ បង្អោននូវធម៌ ថាជាធម៌១ បង្អោននូវសភាវៈមិនមែនវិន័យ ថាមិនមែនវិន័យ១ បង្អោននូវវិន័យ ថាជាវិន័យ១ មិនបញ្ញត្តនូវសិក្ខាបទ ដែលតថាគតមិនបានបញ្ញត្ត ទាំងមិនដកសិក្ខាបទ ដែលតថាគតបានបញ្ញត្តហើយ១។ ម្នាលឧបាលិ ការដោះស្រាយវិន័យ ដែលប្រកបដោយធម៌ មាន៥យ៉ាងនេះឯង។
ចប់ អាវាសិកវគ្គ ជាគំរប់១៣។
ឧទ្ទាន គឺបញ្ជីរឿងនៃអាវាសិកវគ្គ នោះដូច្នេះ
[៣០៥] និយាយអំពីអាវាសិកភិក្ខុ១ ការដោះស្រាយវិន័យ១ ភិក្ខុជាភត្តុទ្ទេសក៍១ ភិក្ខុអ្នកក្រាលសេនាសនៈ១ ភិក្ខុអ្នករក្សាឃ្លាំង១ ភិក្ខុអ្នកទទួលចីវរ១ ភិក្ខុអ្នកចែកចីវរ១ ចែកបបរ១ ចែកផ្លែឈើ១ ចែកបង្អែម១ ភិក្ខុអ្នកលះបង់នូវវត្ថុបន្តិចបន្តួច១ ភិក្ខុអ្នកប្រគល់សាដក១ ភិក្ខុអ្នកប្រគល់បាត្រ១ ភិក្ខុអ្នកប្រើអារាមិកជន១ ភិក្ខុអ្នកប្រើសាមណេរ១។
[៣០៦] ព្រះឧបាលិក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន អានិសង្សក្នុងការក្រាលកឋិនមានប៉ុន្មាន។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ អានិសង្សក្នុងការក្រាលកឋិនមាន៥។ អានិសង្ស៥យ៉ាង តើដូចម្តេច។ គឺការត្រាច់ទៅដោយមិនបាច់លាភិក្ខុផងគ្នា [ចំពោះតែចារិត្តសិក្ខាបទប៉ុណ្ណោះ។]១ ការត្រាច់ទៅ ដោយមិនបាច់យកត្រៃចីវរឲ្យគ្រប់ទាំង៣ទៅក៏បាន១ ឆាន់គណភោជនបាន១ ប្រើប្រាស់អតិរេកចីវរបាន តាមសេចក្តីត្រូវការ១ ចីវរលាភ ដែលកើតឡើងក្នុងទីអាវាសនោះ នឹងបានដល់ភិក្ខុទាំងនោះ១។ ម្នាលឧបាលិ អានិសង្សក្នុងការក្រាលកឋិន មាន៥យ៉ាងនេះឯង។
[៣០៧] ព្រះឧបាលិក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ទោសរបស់ភិក្ខុអ្នកភ្លេចស្មារតី មិនដឹងខ្លួន ដេកលក់ មានប៉ុន្មាន។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ ទោសរបស់ភិក្ខុអ្នកភ្លេចស្មារតី មិនដឹងខ្លួន ដេកលក់នេះ មាន៥។ ទោស៥យ៉ាង ដូចម្តេច។ គឺដេកលក់ជាទុក្ខ១ ភ្ញាក់ឡើងក៏ជាទុក្ខ១ យល់សប្តិឃើញមិនល្អ១ ទេវតាមិនរក្សា១ អសុចិឃ្លាតចេញ១។ ម្នាលឧបាលិ ទោសរបស់ភិក្ខុអ្នកភ្លេចស្មារតី មិនដឹងខ្លួន ដេកលក់ មាន៥យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលឧបាលិ អានិសង្សរបស់ភិក្ខុអ្នកមានសតិតាំងខ្ជាប់ ដឹងខ្លួន ដេកលក់ មាន៥យ៉ាង។ អានិសង្ស៥យ៉ាង តើដូចម្តេច។ គឺដេកលក់ជាសុខ១ ភ្ញាក់ឡើងក៏ជាសុខ១ មិនយល់សប្តិឃើញអាក្រក់១ ទេវតារក្សា១ អសុចិមិនឃ្លាតចេញ១។ ម្នាលឧបាលិ អានិសង្សរបស់ភិក្ខុអ្នកមានសតិតាំងខ្ជាប់ ដឹងខ្លួន ដេកលក់ មាន៥យ៉ាងនេះឯង។
[៣០៨] ព្រះឧបាលិក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន បុគ្គលដែលភិក្ខុមិនគួរសំពះ មានប៉ុន្មានពួក។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ បុគ្គលដែលភិក្ខុមិនគួរសំពះ មាន៥ពួក។ បុគ្គល៥ពួក តើដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុកំពុងចូលទៅកាន់ចន្លោះផ្ទះ មិនគួរភិក្ខុសំពះ១ ដំពុងដើរតាមច្រកផ្លូវ មិនគួរសំពះ១ នៅក្នុងទីងងឹត មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុដែលកំពុងខ្វល់ខ្វាយដោយការងារ មិនបានអើពើនឹងការសំពះ មិនគួរសំពះ១ កំពុងដេកលក់ មិនគួរសំពះ១។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកនេះឯង ភិក្ខុមិនគួរសំពះទេ។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកដទៃទៀត ភិក្ខុមិនគួរសំពះ។ បុគ្គល៥ពួក តើដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុកំពុងឆាន់បបរ មិនគួរសំពះ១ នៅក្នុងរោងភត្ត មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុងាកទៅក្នុងទីម្ខាង គឺបុគ្គលមានពៀរនឹងគ្នា ជាវិសភាគបុគ្គល មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុបញ្ជូនចិត្តទៅកាន់អារម្មណ៍ដទៃ គឺកំពុងគិតហេតុដទៃ មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុអាក្រាត មិនគួរសំពះ១។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកនេះឯង មិនគួរសំពះឡើយ។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកដទៃទៀត មិនគួរសំពះ។ បុគ្គល៥ពួក តើដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុកំពុងឆាន់បង្អែម មិនគួរសំពះ១ កំពុងឆាន់ចំអាប មិនគួរសំពះ១ កំពុងបន្ទោបង់ឧច្ចារៈ មិនគួរសំពះ១ កំពុងបន្ទោបង់បស្សាវៈ មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុដែលសង្ឃលើកវត្ត មិនគួរសំពះ១។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកនេះឯង មិនគួរសំពះឡើយ។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកដទៃទៀត មិនគួរសំពះ។ បុគ្គល៥ពួក តើដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុដែលបានឧបសម្បទាក្រោយ ភិក្ខុដែលបានឧបសម្បទាមុន មិនគួរសំពះ១ អនុបសម្បន្ន ភិក្ខុមិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុមានសំវាសផ្សេងគ្នា ទោះបីចាស់ជាង តែជាអធម្មវាទី ភិក្ខុមិនគួរសំពះ១ មាតុគ្រាម ភិក្ខុមិនគួរសំពះ១ បណ្ឌកៈ ភិក្ខុមិនគួរសំពះ១។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកនេះឯង មិនគួរសំពះឡើយ។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកដទៃទៀត ក៏មិនគួរសំពះ។ បុគ្គល៥ពួក តើដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុដែលកំពុងនៅបរិវាស មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុដែលគួរនឹងទាញមកដាក់ក្នុងមូលាបត្តិ មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុគួរដល់មានត្ត មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្ត មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុគួរដល់អព្ភានកម្ម មិនគួរសំពះ១។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកនេះឯង មិនគួរសំពះឡើយ។
[៣០៩] ព្រះឧបាលិក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន បុគ្គលដែលគួរសំពះ មានប៉ុន្មានពួក។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលឧបាលិ បុគ្គលដែលគួរសំពះ មាន៥ពួក។ បុគ្គល៥ពួក តើដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុដែលបានឧបសម្បទាក្រោយ គួរសំពះ១ ភិក្ខុដែលមានសំវាសផ្សេងគ្នា ដែលចាស់ជាង ហើយជាធម្មវាទី គួរសំពះ១ ភិក្ខុជាអាចារ្យ គួរសំពះ១ ភិក្ខុជាឧបជ្ឈាយ៍ គួរសំពះ១ ព្រះតថាគត អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណៈ និងព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស ភិក្ខុគួរថ្វាយបង្គំ១។ ម្នាលឧបាលិ បុគ្គល៥ពួកនេះឯង ភិក្ខុគួរសំពះ។
ចប់ កឋិនត្ថារវគ្គ ជាគំរប់១៤។
ឧទ្ទាន គឺបញ្ជីរឿងនៃកឋិនត្ថារវគ្គនោះដូច្នេះ
[៣១១] និយាយអំពីអានិសង្សក្រាលកឋិន១ ទោសរបស់ភិក្ខុភ្លេចស្មារតីដេកលក់១ ភិក្ខុកំពុងចូលទៅក្នុងចន្លោះផ្ទះ មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុកំពុងឆាន់បបរ មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុកំពុងឆាន់បង្អែម និងចំអាប មិនគួរសំពះ១ ភិក្ខុបួសមុន មិនគួរសំពះភិក្ខុបួសក្រោយ១ ភិក្ខុកំពុងនៅបរិវាស មិនគួរសំពះ១ បុគ្គលដែលគួរសំពះ១ ភិក្ខុខ្ចីជាង គួរថ្វាយបង្គំបាទាភិក្ខុចាស់ជាង១។
ចប់ ឧបាលិបញ្ចកៈ តែប៉ុណ្ណេះ។
ឧទ្ទាន គឺបញ្ជីរឿងនៃវគ្គទាំងនោះ ដូច្នេះ
[៣១២] និយាយអំពីអនិស្សិតវគ្គ១ កម្មនប្បដិប្បស្សម្ភនវគ្គ១ វោហារវគ្គ១ ទិដ្ឋាវិកម្មវគ្គ១ ចោទនាកណ្ឌវគ្គ១ ធូតង្គវគ្គ១ មុសាវាទវគ្គ១ ភិក្ខុនោវាទវគ្គ១ ឧព្វាហិកាវគ្គ១ អធិករណវូបសមវគ្គ១ សង្ឃភេទវគ្គមានធម៌៥យ៉ាង១ ទុតិយសង្ឃភេទវគ្គ មានធម៌៥យ៉ាង ដូចមុន១ អាវាសិកវគ្គ១ កឋិនត្ថារវគ្គ១ រួមទាំងអស់ ត្រូវជា១៤វគ្គ ដែលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រកាសទុកមកហើយដោយល្អ។
ឆាវ ឆាវ
ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស Cao Cao (កើតនៅឆ្នាំ155 – 15 March 220)។ គាត់ជាអ្នកដឹក​នាំដ៏​ឆ្លាត​ជាង​គេម្នាក់ក្នុងលោក។​ បើ​ទោះ​ជា​​គាត់​​មិន​​អាច​​បង្រួប​​បង្រួម​នគរ​ទាំង​បី​បាន​ក៏​ពិត​មែន​ តែ​គាត់​នៅ​តែ​ឆ្លាត គឺ​ឆ្លាត​ត្រង់​ថា​គាត់​សាហាវ​ មាន​ល្បិច​កល​ ពិស​ពុល​ ពុត​ត្បុត​ យល់​កាលទេសៈ ​ថែម​ទាំង​ចេះ​ប្រើ​មនុស្ស​ឲ្យ​អស់​ពី​សម្ថភាព​ទៀត​ផង​។
ការសិក្សា
គាត់បានសិក្សាយ៉ាងជ្រៅជ្រះ នូវជំនាញ យុទ្ធគុន យុទ្ធសាស្រ្ត អក្សរសាស្រ្ត នយោបាយ ទស្សនៈវិទ្យា ។ល។
ទ្រឹស្តី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
ភូមិស្រូវក្រោម
ភូមិស្រូវក្រោម ភូមិស្រូវក្រោមនេះដែរ គឺមានប្រជាជនប្រហែល៣៥០០នាក់ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨នឹងក្នុងឆ្នាំ២០០៨ភូមិនេះមាន​ប្រជាជនចំនួន៣៨០០នាក់។នៅក្នុងស្រុកដងទង់​
មានប្រជាជនប្រមាណ៥៥.០០០នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨។ប្រជាជនរស់នៅក្នុងភូមិនេះភាកច្រើនប្រកបមុខរបរកសិករ នឹង
ប្រកបកសិកម្មផងដែរហើយនៅក្នុងភូមិស្រូវក្រោមនេះវិញពុំសូវមានប្រជាជនរៀនសូត្រច្រើននោះទេ ដោយសារតែមានរោងចក្រនៅក្បែរនោះ​ ហើយ​ ប្រជាជនមានភាពក្រីក្រចខ្វះខាត​ថវិការរៀនសូត្រ។​
ទើបដាច់ចិត្តបង្ខំចិត្តទៅធ្វើការនៅរោងចក្រ​ ទិឆ្ងាយពីភូមិស្រុក ជូនកាលថែមទាំង ឆ្លងដែនទៅប្រទេសក្រៅទៀតផង។ហើយ​និយាយខាងធ្ចើស្រែចម្ការវិញ ភូមិស្រូវក្រោម
បាគឺមានការពិបាកវេទនាបន្ទិចដោយសារតែកត្តាអាកាសធាតុមិនអំណោយផល ហើយបច្ចុប្បន្នមានភាពរាំងស្ងូត ហើយ មានជំនន់:នៅដើមឆ្នាំអត់មានទឹកភ្លៀងទេរាំង
រីឯនៅចុងឆ្នាំវិញមានទឹកជំនន់ពិបាកនិងប្រមូលផល។នៅពេលដែលមានភ្លៀងទឹកបានមកចាក់ក្នុងភូមិស្រូវក្រោមដោុយសារតែភូមិនេះមានលក្ខណះក្រោមគេ
សេដ្ជកិច្ចភូមិស្រូវក្រោម
ក្រៅពីដំណាំស្រូវ មានដាំដំណាំបន្តប់បន្សំជាច្រើនទៀតដូចជា​​​ ស្វាយ ទាប ឆៃថាវ ដំឡូង ត្រាវ ពោត​ ស្ពី​ ...ល។  ជាពិសេសគឺដំណាំស្រូវ
ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី (អគ្គមហេសី)
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រត្រូវការលុប
ភូមិស្រូវក្រោម
ដែលជាដំណាំសនាំមុខគេបង្អស់នៅតំបន់នោះ ចំនែកដំណាំស្រូវវាមានតម្លៃខ្ពស់សំល្មម ទាំងនៅទីផ្សារក្នុងស្រុក និងទីផ្សារអន្តរជាតិ​ បច្ចុប្បន្ននេះវាកំពុងមានគុណភាពខ្ពស់ខ្លាំងណាស់
ដែលបាននាំចេញទៅក្រៅប្រទេស ជាពិសេសនាំចេញទៅប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិចដែលជាកិត្យានុភាពកសិកម្ម របស់ប្រទេសកម្ពុជា។ ហើយនៅក្នុងភូមិគឺកំពុងតែសាងសង់ប្រឡាយទឹក និង​
ជីកអណ្ដូងជាច្រើន ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត​ សំរាប់ធ្វើស្រែប្រាំង ដើម្បីធ្វើអោយប្រជាជនទទួលបានទិន្នផល់ខ្ពស់ និងមានជីវភាពធូរធារ។ចំនែកឯអាជីវករលក់ដូរវិញ
ឃើញថាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារមានសំទុះយ៉ាងខ្លាំង​​ ព្រោះការប្រកបរបរនេះមានការរៀបចំសមល្មមងាយស្រួលរកស៊ីជាងរបរផ្សេងៗ​ និងមានអាជីវកម្មក្នុងផ្សារ[[ផ្សាដងទង់ចំនែកឯមន្រ្តីរាជការវិញ
រយះពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះមានសំទុះរីកចំរើនគួរអោយគាត់សំគាល់ ជាពិសេស គ្រូបង្រៀន ប៉ូលីស ទាហាន និង ធ្វើការនៅអង្គការផងដែរ  ព្រោះយុវជន យុវនារីបានរៀនច្រើន
ឃុំអាងទឹក
ស្ថិតនៅ ស្រុកស្វាយទង ខេត្តមាត់ជ្រូក មាន ភូមិ÷ =វត្ត=
ភូមិស្រូវក្រោម
និងមានចំនេះដឹងច្រើនផងដែរ។
==វិស័យអប់រំភូមិស្រូមក្រោម==
ចំពោះវិស័យអប់រំក្នុងភូមិដំណាក់កន្ទួតមានការរីនចម្រើនយ៉ាងរហ័សដោយសារក្នុងភូមិមានការសាកសង់សាលារៀន​ ជាច្រើនតាំងពីថ្នាក់មតេយ្យ រហូតដល់ ថ្នាក់វិទ្យាល័យ
និងមានលោកគ្រូអ្នកគ្រូ​ ចាំបង្ហាត់បង្រៀនដល់សិស្សានុសិស្សា ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ។​ ហើយដោយសារតែប្រជាជន មានចំណេះដឺង ពួកគេបានបញ្ទូនកូនៗរបស់ពួកគេ មកសាលារៀន​
ដើម្បីក្រេបជញ្ជក់ចំណេះវិជ្ចា​ អោយបានខ្ពង់ខ្ពស់ ដើម្បីយកចំណេះដឺងទាំងនេះយកទៅអភិវឌ្ឃន៍ ប្រទេេសជាតិ និង​ គ្រូសារ អោយការរីនចម្រើន។
បើនិយាយពីវិស័យអប់រំវិញមានការឈានទៅមុខដោយមាន សាលារៀនជាច្រើនសំរាប់អោយ​ កុមារា កុមារី យុវជន យុវនារី ទៅសិក្សាដើម្បីក្រេបជញ្ជក់យកចំណេះ និងក្លាយជាពលរដ្ឋល្អនៅក្នុងសង្គម
ហើយក្លាយជាសរសទ្រូងសំរាប់ប្រទេសជាតិផងដែរ ។
វិស័យសុខាភិបាលភូមិស្រូវក្រោម
ចំពេោះវិស័យសុខាភិបាល ក្នុងភូមិនេះឃើញមានការរីនចម្រើនដែរ ដែលគ្រូពេទ្យ មានចំណេះដឺងខ្ពស់ក្នុងការព្យាបាលជំអី និងចេះរាក់ទាក់ដល់ប្រជាជនក្នុងភូមិ
នៅតំបន់នោះមានមន្ទីរពេទ្យបង្អែក មួយដែលជួយសំរួលដល់ប្រជាជននៅពេលមានជំងឹឈឺថ្កាត់​ ហើយមានពេទ្យជំនាញដើម្បីពិនិត្យនិងពិគ្រោះជំងឺ​ និងមានភាពងាយស្រួលក្នុង សង្រ្គោះបន្ទាន់
ដូចជានៅពេលសំរាលបុត្រមានពេទ្យជំនាញសំរាប់ធ្វើការសំរាល និងមានបទពិសោធក្នុងការធ្វើការងារច្រើន។
ការអភិវឌ្ឍន៏ ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះភូមិស្រូវក្រោម​ វិញបើនិយាយពីផ្លូវមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង អណ្ដូងលូ​ ជាច្រើន​
មានប្រពន្ទ័ធារាសាស្រ្ត សំរាប់ផ្គត់ផ្គង់ ដល់ការធ្វើស្រែប្រាំង ចំការ និង ដំណាំផ្សេងៗជាច្រើនទៀត​នៅក្នុងភុូមិ ​​ ។ ជាពិសេសជាងនេះទៅទៀត នៅក្នុងតំបន់នោះនិង​
មានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នូវផ្លូវគមនាគមន៍សម្រាប់អោយប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរនិងប្រកបរបររកស៊ីផងដែរ។
សន្តិសុខភូមិស្រូវក្រោម
ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខក្នុងភូមិវិញ មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់​ គ្នានការជួរដូរក្រឿងញៀន គ្នានក្នេងទំនើង ដែលមិនធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ ​។
ប្រវត្តិភូមិស្រូវក្រោម
ហើយមានការសើចចំអក់ពីភូមិជិតខាង ហើយគេហៅភូមិនេះថា"ពួកអាក្រោមអត់មានអ្វីសុី សុីអាចអាញ់ទៅ" នេះដោយការប្រកាន់បក្សពួកភូមិនីមួយៗដោយសារតែមានការលិចលុងខ្លាំងពេក
មិនដូចពីមុនចង់ទៅផ្សារ ដើរទៅដងទង់ ឫ ទូកមាសដើរទៅរឺជិះរទេះគោ។​
ផ្សាដីហុយនេះមានភាពសប្បូរសប្បាយមានមនុស្សកុះករនេះដោយសារតែមានប្តីប្រពន្ធពីរនាក់មានជាងគេក្នុងភូមិពួកគាត់បានធ្វើឪ្យភូមិមានការរីកចម្រើន។​ពេលនោះប្រពន្ធ
បុរសនោះឈឺហើយឈប់លក់រួចលែងមានអ្នកដឹកនាំក្នុងភូមិហើយមានការរំសាយផ្សានោះលែងមានផ្សារដ៏ល្បីល្បាញមកដល់សព្វថ្ងែ។​
ភូមិប្រាសាទ
សំដៅទៅដល់៖
កម្ពុជាក្រោម៖
មហាគោបាលសូត្រ
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > មជ្ឈិមនិកាយ > មូលបណ្ណាសកៈ > មហាយមកវគ្គ
មហាគោបាលសូត្រ (Maha-Gopala Sutta, MN 33) (ទំព័រ​ទី ៤០-៥២)
មហាគោបាលសូត្រ ទី៣
[២៣] ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងទីនោះថា នែភិក្ខុទាំងឡាយ។ ឯភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលស្តាប់ព្រះពុទ្ធដីកា នៃព្រះមានព្រះភាគថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស។
[២៤] ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ដូច្នេះថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គង្វាលគោ ប្រកបដោយអង្គទាំងឡាយ១១ មិនគួរដើម្បីរក្សា នូវហ្វូងគោ មិនគួរដើម្បីញុំាងហ្វូងគោ ឲ្យចំរើនឡើងបានឡើយ អង្គ១១ តើដូចម្តេចខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គង្វាលគោ ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនស្គាល់រូប (របស់គោ)១ មិនឈ្លាសក្នុងលក្ខណៈ គឺភិនភាគស្លាកស្នាម១ មិនឆ្កឹះពងរុយត្រង់ដំបៅគោ១ មិនបិទដំបៅ១ មិនបំពក់ភ្នក់១ មិនស្គាល់កំពង់ទឹក១ មិនដឹងថាគោបានផឹកទឹកហើយ ឬនៅឡើយ១ មិនស្គាល់ផ្លូវ១ មិនឈ្លាសក្នុងកន្លែងឃ្វាលគោ១ រូតទឹកដោះមិនឲ្យនៅសល់១ គោឧសភទាំងឡាយណា ជាបិតា (បា) របស់គោ ជាបរិនាយក (មេហ្វូង) របស់គោ មិនបូជានូវគោឧសភទាំងនោះ ដោយគ្រឿងបូជាដ៏ក្រៃលែង​១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គង្វាលគោប្រកបព្រម ដោយអង្គទាំង១១នេះឯង មិនគួរដើម្បីរក្សានូវហ្វូងគោ មិនគួរដើម្បីញុំាងហ្វូងគោ ឲ្យចំរើនបានឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបព្រម ដោយអង្គទាំងឡាយ១១ ក៏មិនគួរដើម្បីដល់នូវសេចក្តីចំរើន លូតលាស់ ពេញទូលាយ ក្នុងធម៌វិន័យនេះ ក៏ដូច្នោះដែរ អង្គទាំង១១ តើដូចម្តេចខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនស្គាល់រូប១ មិនឈ្លាសក្នុងលក្ខណៈ១ មិនឆ្កឹះពងរុយ១ មិនបិទដំបៅ១ មិនបំពក់ភ្នក់១ មិនស្គាល់កំពង់ទឹក១ មិនដឹងថា ខ្លួនបានផឹកទឹកហើយ ឬនៅឡើយ១ មិនស្គាល់ផ្លូវ១ មិនឈ្លាសក្នុងកន្លែងគោចរ១ រូតយកទេយ្យវត្ថុ មិនឲ្យនៅសល់១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយណា ជាថេរៈ ជាអ្នកដឹងនូវរាត្រី ជាអ្នកបួសយូរអង្វែង ជាបិតារបស់សង្ឃ ជាសង្ឃបរិនាយក មិនបានបូជានូវភិក្ខុជាថេរៈទាំងនោះ ដោយការបូជាដ៏ក្រៃលែង១។
[២៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គង្វាលគោ ប្រកបព្រមដោយអង្គទាំង១១ ទើបគួរដើម្បីរក្សា នូវហ្វូងគោ គួរដើម្បីញុំាងហ្វូងគោ ឲ្យចំរើនបាន អង្គទាំង១១ តើដូចម្តេចខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គង្វាលគោ ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកស្គាល់នូវរូបគោ១ ឈ្លាសក្នុងលក្ខណៈ១ ឆ្កឹះនូវពងរុយ១ បិទដំបៅ១ បំពក់ភ្នក់១ ស្គាល់កំពង់ទឹក១ ដឹងថាគោបានផឹកទឹកហើយ ឬនៅឡើយ១ ស្គាល់ផ្លូវ១ ឈ្លាសក្នុងកន្លែងឃ្វាលគោ១ រូតទឹកដោះឲ្យនៅសល់១ គោឧសភទាំងឡាយណា ជាបិតារបស់គោ ជាបរិនាយក របស់គោ រមែងបូជាគោឧសភទាំងនោះ ដោយគ្រឿងបូជាដ៏ក្រៃលែង១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គង្វាលគោប្រកបដោយអង្គទាំង១១នេះ ទើបគួរដើម្បីរក្សានូវហ្វូងគោ គួរដើម្បីញុំាងហ្វូងគោឲ្យចំរើនបាន (យ៉ាងណាមិញ) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបព្រម ដោយអង្គទាំង១១ ទើបគួរដល់នូវសេចក្តីចំរើន លូតលាស់ ពេញទូលាយ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ យ៉ាងដូច្នោះដែរ អង្គទាំង១១ តើដូចម្តេច ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកស្គាល់រូប១ ឈ្លាសក្នុងលក្ខណៈ១ ឆ្កឹះនូវពងរុយ១ បិទនូវដំបៅ១ បំពក់ភ្នក់១ ស្គាល់កំពង់ទឹក១ ដឹងថា ខ្លួនបានផឹកទឹកហើយ ឬនៅឡើយ១ ស្គាល់ផ្លូវ១ ឈ្លាសក្នុងកន្លែងគោចរ១ រូតយកទេយ្យវត្ថុ ឲ្យនៅសល់១ បូជាពួកភិក្ខុដែលជាថេរៈ ដឹងនូវរាត្រី បួសយូរ ជាបិតារបស់សង្ឃ ជាសង្ឃបរិនាយក ដោយការបូជា ដ៏ក្រៃលែង១។
ចប់ មហាគោបាលសូត្រ ទី៣។
ឃុំខ្ទរ
ស្ថិតនៅ ស្រុកស្វាយទង ខេត្តមាត់ជ្រូក មាន ភូមិ÷
ឃុំស្វាយទង(ស្រុកស្វាយទង)
ស្ថិតនៅ ស្រុកស្វាយទង ខេត្តមាត់ជ្រូក មាន ភូមិ÷
ទិវាទឹកអន្តរជាតិ
រូបភាពតូច|ស្តាំ|រូបឡូហ្គូនៃទិវាទឹកអន្តរជាតិ ឆ្នាំ២០១៣
ទិវាទឹកអន្តរជាតិ ត្រូវបានប្រារព្វឡើងជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី២២ មិនា ១៩៩៣ ពេលដែល United Nations General Assembly បានប្រកាសថា ២២ មិនា ជាទិវាពិភពលោកសម្រាប់ទឹក។
ថ្ងៃនេះត្រូវបានដាក់ស្នើជាផ្លូវការនៅ Agenda 21 នៃ United Nations Conference on Environment and Development (UNCED) ឆ្នាំ១៩៩២ នៅទីក្រុង Rio de Janeiro, ប្រទេសប្រេស៊ីល។ ការប្រារព្វទិវានេះបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៩៣ ហើយបន្តទទួលបានប្រជាប្រិយភាពរហូតមក ដោយបានលើកទឹកចិត្តដល់សាធារណជន ព្យាយាមមិនប្រើប្រាស់ទឹកចេញពីក្បាលម៉ាស៊ីនពេញមួយថ្ងៃ ដើម្បីបង្ហាញពីការគ្រាំទ្រពីសំណាក់សាធារណជនដល់ស្មារតីនៃទិវាទឹកអន្តរជាតិនេះ។
មូលនិធិថែទាំភ្នែក
មូលនិធិថែទាំសុខភាពភ្នែក (ECF) គឺជាអង្គការសប្បុរសធម៌អន្តរជាតិដែលសកម្មនៅក្នុង បណ្តាប្រទេសជាង 20 នៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី និងទ្វីបអាហ្វ្រិក ។
ECF ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅពេលដែលអង្គការថែទាំភ្នែកពិភពលោក និងក្រុមគ្រូពេទ្យភ្នែក មេគង្គ បានរួមបញ្ចូលគ្នាក្នុងឆ្នាំ 2008 ។ អង្គការទាំងពីរបានចែករំលែកគោលបំណងដូចគ្នា និងធ្វើការរួមគ្នា ហើយបច្ចុប្បន្ននេះជាមូលនិធិមួយដែលមានប្រសិទ្ធពល និងប្រសិទ្ធភាព ជាងមុន។
អង្គការថែទាំភ្នែកពិភពលោក (1984) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកឯកទេសខាងជំងឺភ្នែក ជនជាតិហូឡង់ ដែលត្រូវបានរំជើបរំជួលដោយសារស្ថានភាពនៃចំនួនមនុស្សពិការភ្នែក ដែលអាចព្យាបាលបាន ឬអាចត្រូវបានការពារ។ គ្រូពេទ្យភ្នែកមេគង្គ (ឆ្នាំ 1993) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកជីវវិទូជនជាតិហូឡង់ម្នាក់ បន្ទាប់ពីគាត់បានស្នាក់នៅប្រទេសថៃ ដើម្បីធ្វើការស្រាវជ្រាវបញ្ហាភ្នែក។
External links
Category:Health in Africa
Category:Health charities
Category:International charities
Category:Organizations established in 1984
Category:Humanitarian aid organizations
ឃុំមៀន
សំដៅទៅដល់÷
បឋមសិក្សាកោះប្រាក់ក្រោម
=ប្រវត្តិសាលា= សាលាបឋមសិក្សាកោះប្រាក់ក្រោម បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ =ទីតាំង និងអគារ= ទីតាំង មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិកោះចាស់ ឃុំភូមិធំ ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្ដាល។ អគារ មាន២ខ្នង ១០បន្ទប់
=នាយក និងលោកគ្រូ-អ្នកគ្រូ=
គ្រូទទួលមរណភាព
=សិស្សពូកែ និងសិស្ស=
ថ្នាក់ទី១ ង
=កីឡា= =សកម្មភាពសាលាផ្សេង=
បុណ្យសាលា
លោកធ្វេីការនៅឃុំបញ្ចូលទិន្នន័យផង
ស្រុកជុមពលបុរី
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ជុមពលបុរី ( ชุมพลบุรี ,  ជាស្រុកមួយ(អាំភើ) នៅភាគពាយ័ព្យនៃខេត្តសុរិន្ទ ខាងភាគឦសានប្រទេសថៃ ។
លីវ ប៉ី
លីវ-ប៉ី 刘备(កើតនៅឆ្នាំ១៦១ – ១០ មិថុនា ឆ្នាំ២២៣)។ គាត់ជាស្តេចចិត្តធម៌ម្នាក់ ដែលរាស្រ្តគ្រប់គ្នា គោរពស្រលាញ់ និង គាំទ្រ ជាពិសេសនោះ គាត់មានអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនស្ម័គ្រចិត្តបម្រើការពារគាត់។ គាត់គឺជាត្រកូលក្សត្រមួយអង្គដែរ។
ការសិក្សា
គាត់បានសិក្សាយ៉ាងជ្រៅជ្រះ នូវជំនាញ យុទ្ធគុន យុទ្ធសាស្រ្ត អក្សរសាស្រ្ត នយោបាយ ទស្សនៈវិទ្យា ។ល។
ទ្រឹស្តី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
រាជេន្ទ្រវម៌្មទី១
វ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១ (គ.ស ?-៧៧០) រជ្ជកាល (គ.ស ៧៥០-៧៧០) ។ ព្រះបុឝ្ករាក្ឝត្រូវជា ព្រះ​បិតា​របស់​វ្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្មទី១ ដែល​ជា «ឃ្លាំង​នៃ​កុសល​ទាំងឡាយ» និង​ដែល​បាន​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​អង្គ​នៅ​គ្រង​រាជបល្ល័ង្ក​ឝម្ភុបុរ។ វ្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្មទី១នេះប្រៀប​បាន​ទៅ​នឹង «ពន្លឺ​ត្រចះ​នៃ​ព្រះ​ចន្ទ​ថ្លាយង់»។ ទ្រង់​បាន​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​ជាមួយ​ព្រះ​នាង ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១ ជា​ព្រះ​រជ្ជទាយាទ​របស់​ព្រះអធិរាជា​នៃ​វយធបុរៈ ដែល​ប្រសូត​បាន​ព្រះ​រាជឱរស​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ថា មហីបតិវម៌្ម មាន​ន័យ​ថា ទ្រង់​ជា «យុទ្ធ​ជន​ឈាន​មុខ​គេ​នៅ​ក្នុង​រាល់​ការ​ប្រយុទ្ធ»។ ព្រះមហីបតិវម៌្ម ទ្រង់​បាន​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​ជាមួយ​ព្រះ​នាងរាជេន្ទ្រទេវី និង​ត្រូវជា​ព្រះ​បិតា​ព្រះ​នាង​ឥន្ទ្រទេវី ដែល​ជា​ព្រះ​មាតា​របស់​វ្រះបាទ​យឝោវម៌្មទី១។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទឹកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃឝម្ភុបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝម្ភុបុរ
ប្រាសាទខ្នារ
លក្ខណៈទូទៅ
ប្រាសាទខ្នារស្ថិតនៅចម្ងាយ ៣គីឡូម៉ែត្រទិសអាគ្នេយ៍ពីភូមិកោះកេរ មានចម្ងាយ ១គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងរហាល និងមានចម្ងាយ ១០០ម៉ែត្រទិសនរតីពីត្រពាំងអង្គខ្នារ ។ ប្រាសាទខ្នារមានលក្ខណៈពិសេសមួយជាសំណង់សាសនា ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរហាល ហើយស្ថិតនៅតាមបណ្តោយអ័ក្សនៃរហាលតាមទិសខាងជើងទៅត្បូងដែលមានចម្ងាយ ៥៥០ម៉ែត្រខាងត្បូងរហាល ។ បញ្ជាក់ថាជាសំណង់ឈើប្រើសម្រាប់រោងជាងពេលសាងប្រាសាទកោះកេរ ក៏ប៉ុន្តែការសិក្សាថ្មីៗនេះ បង្ហាញថាបំណែកថ្មកក់រាយប៉ាយត្រូវបាន គេវិភាគថាជាសំណង់ទម្រតម្កល់ប្រហែល ៣ម៉ែត្រជារាងការ៉េប្រវែង ៦ម៉ែត្រតាមជ្រុងនីមួយៗទ្រសិវៈលិង្គដ៏ធំមួយ ។ ផ្នែកខាងក្រៅនៃទម្រធ្វើអំពីថ្មភក់ រីឯផ្នែកខាងក្នុងធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម ។ ទម្រយោនីប្រាសាទនេះមានលក្ខណៈពិសេសមួយធំ បានទំហំ ២ម៉ែត្រគុណ ១ម៉ែត្រ ពីបាតទម្រដល់ចុងទម្រសិវៈលិង្គមានកម្ពស់ ៧ម៉ែត្រ សិល្បៈករចុះទម្លាយជញ្ជាំងប្រាសាទ ដើម្បីបង្ហូរទឹកហូរឆ្លាក់នៅទិសខាងជើងជាទិសតំណាងឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិ។ លើសពីនេះទៀត ប្រាសាទខ្នារជាកន្លែង ដែលមានចម្លាក់ក្រឡោតទាប រូបទេពជាច្រើនលើផ្ទាំងថ្មធម្មជាតិនៅទីនោះមានស្រាប់។ ដើម្បីបន្សុតទឹកភ្លៀងចម្លាក់នេះ អាចប្រើប្រាស់មុខងារដូចស្ទឹងលិង្គពាន់នៅភ្នំគូលែននាដើមសតវត្សទី៩ និងក្បាលស្ពាននាសតវត្សទី១១ ។
ឯកសារយោង
ខ្នារ
ខេត្តឡាយចឺវ
ខេត្តឡាយចឺវ គឺជាខេត្តមួយនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសវៀតណាម ។ ខេត្តឡាយចឺវ ជា​តំបន់​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​តំបន់​ដែល​មាន​ប្រជាជន​តិច​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម ហើយ​វា​មាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​នឹង​ប្រទេស​ចិន។ វាធ្លាប់ជាសហព័ន្ឋតៃ ពាក់កណ្តាលឯករាជ្យដែលគេស្គាល់ថាជាស៊ីបសុងចូវតៃ ប៉ុន្តែត្រូវបានបារាំងស្រូបចូលទៅក្នុងឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៨០ ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសវៀតណាមបន្ទាប់ពីឯករាជ្យរបស់វៀតណាមនៅឆ្នាំ១៩៥៤។ វាបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ស្វយ័តភាគពាយ័ព្យនៃ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាមពីឆ្នាំ១៩៥៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ នៅពេលដែលខេត្តឡាយចឺវ ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ខេត្តឌៀនបៀន ត្រូវបានឆ្លាក់ចេញពីឡាយចឺវ ក្នុងឆ្នាំ២០០៤។ ខេត្តនេះមានផ្ទៃដី ៩០៦៨.៧៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយគិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩  វាមានប្រជាជនចំនួន ៤៦០ ១៩៦ នាក់។
RONJA
RONJA គឺ​ជា​ប្រព័ន្ធ​គមនាគមន៍​ទស្សន​សម្ពន្ធ​ឥតខ្សែ​។ ប្រភ​ពនៅ​សាធារណរដ្ឋ​ឆែក​ បង្កើត​ដោយ​ Karel Kulhavý នៃ Twibright Labs និង​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​២០០១ ។ វា​បញ្ជូន​ទិន្នន័យ​ដោយ​យ៉ាង​​ឥតខ្សែ​ដោយជ្វាលា​។ Ronja អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដើម្បី​បង្កើត​ តំណ​ភ្ជាប់​អ៊ីសឺរណិត​ភាព​ទ្វេគុណ​ 10Mbps. គេ​បាន​ប៉ាន់ប្រមាណ​ថា​ ១០០០ដល់​២០០០ តំណ​ភ្ជាប់​ៗ​ត្រូវ​បាន​សង់​នៅ​ទាំង​ភព​ផែន ​។
ការប្រើ​ប្រាស់​ក្នុង​ការ​អប់រំ
គំនូរ​នេះ​ចំហ​ប្រភព​ជា​មួយ​ ការណែនាំ​ផលិត​​ពេញលេញ​ម្តង​មួយ​ជំហាន​ បាន​គឺមូលដ្ឋាន​នៃនិក្ខេបបទ​បណ្ឌិត​ (PhD) ១ និក្ខេបបទ​បរិញ្ញាបត្រ​ (MSc) និងបាសឺល័រ (Bc) ១០ ប្រឡង​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​វិទ្យាល័យ​ ៣ និង​សកម្មភាព​វិជ្ជាជីវះ​វិទ្យាល័យ​ ១។ ទៀត​ និក្ខេបបទ​បណ្ឌិត​ (PhD) និក្ខេបបទបរិញ្ញាបត្រ​ (MSc) និងបាសឺល័រ (Bc) ១៦ និងផែន​ការ​ឆមាស​សាកល​វិទ្យាល័យ​ ១ ដកស្រង់​ Ronja
ការផលិត
សេចក្ដី​ណែនាំសម្រាប់​ការ​កសាងគឺបាន​សរសេរ​ឱ្យអ្នក​សាង​សង់គ្មាន​បទ​ពិសោធន៍។ ​ការដំឡើង ១៥៤ នៅ​ទាំង​ភព​ផែន​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូល​ទៅ​ក្នុងវិចិត្រសាល​ជា​មួយ​ ជា​មួយ​ទិន្នន័យបច្ចេកទេស​និងរូបភាព​២។
ភូមិសម៉
ស្ថិតនៅ ឃុំខ្វាវ ស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ។
ភូមិនេះកាលពីអតីកាលជាភូមិកំណើតរបស់លោកតាព្រឹទ្ធាចារ្យវោហោ ប្រាជ្ញ ឈួន។ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានបែងចែកជា២ភូមិគឺ ភូមិសម៉លើ និង ភូមិសម៉ក្រោម ដែល ភូមិសម៉ក្រោម បច្ចុប្បន្នជាភូមិកំណើតរបស់លោកតា ប្រាជ្ញ ឈួន។
សម៉
វ៉ាទីកង់
បុរីវ៉ាទីកង់ ឬ រដ្ធធានីវ៉ាទីកង់(Vatican City) គឺជារដ្ធធានីដីគោក ដែលជាដែនដីដែលមាន របងបរិពន្ធភូមិ(ដីដែលមានដីឯទៀតពទ្ធ័ជុំវិញ)ក្នុងទីក្រុងរ៉ូម។ វាជាទីក្រុងដែលមានផ្ទៃដី ប្រហែលជា ៤៤ ហិចតា(១១០ អេឃឺ:រង្វាស់ដីអង់គ្លេសដែលមាន៤ ក្នុងមួយហិចតា)ហើយមានចំនួនប្រជាជនត្រឹមតែជាង ៨០០។ដោយសារហេតុនេះ ដែលធ្វើអោយ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ជាសមាគមអន្ដរជាតិតូចជាងគេបំផុតនៅក្នុងពិភពលោកដែលបានទទួលស្គាល់ជារដ្ធឯករាជ្យដោយសារ លក្ខខណ្ឌ័តំបន់និងចំនួនប្រជាជន។
ឯករាជ្យរបស់បុរីវ៉ាទីកង់
វ៉ាទីកង់បានបង្កើតជារដ្ធឯករាជ្យឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៩ ដោយយោងទៅតាមសន្ធឹកសញ្ញា ឡេតឺរ៉ង់(Lateran Treaty)ដែលបានចុះហត្ថលេខាដោយ លេខាធិកា ការឌីណ័ល(សមណសក្ដិក្នុងគ្រឹស្ដសាសនា)នៃរដ្ធ លោក ភៀត្រូ ហ្គាសផារី(Pietro Gasparri) ក្នុងនាមនៃ សម្ដេចប៉ាប ភីស ទី១១(Pope Puis XI) ហើយដោយ នាយករដ្ធមន្រ្តី និងប្រមុខរដ្ធាភិបាល លោក ប៊ឺនីតូ មូសូលីនី(Benito Musolini)   ព្រមទាំង សម្ដេច វិចទ័រ អេម៉ាណូអែលទី៣(Victor Emmanuel III) នៃប្រទេសអ៊ីតាលី។រដ្ធធានីវ៉ាទីកង់ មានភាពខុសប្លែកពី ទីក្រុង ហូលី ស៊ី (Holy See)ដែល មានភាពជាម្ចាស់ការមុន ភាពជាសាសនាគ្រឹស្ដហើយនិងមានការិយាល័យសង្ឍរាជ(សម្រាប់សាសនាគ្រឹស្ដសាសនា) ប្រមាណជា ១.២ កោដ ជាឡាទីន(Latin)ហើយនិងអ្នកកាន់លទ្ធិ អេសស្ទើនកាតូលិក នៅជុំវិញផែនដី។
ប្រភពច្បាប់នៅវ៉ាទីកង់
វ៉ាទីកង់ គឺជាសហធម្មិក ឬ បព្វជ្ជា នៃរដ្ធរាជាធិបតេយ្យ ច្បាប់នេះចេញដោយ សង្ឃរាជនៃទីក្រុងរ៉ូម គឺសម្ដេចប៉ាប(Pope)។នៅទីនោះអ្នកដែលមានតួនាទីខ្ពស់ជាងគេ គឺ ភាគច្រើនជាអ្នកបួសគ្រឹស្ដសាសនាកាតូលិក នៃអ្នកបួសដេលមានប្រភពជាតិសាសន៍ផ្សេងគ្នា។វាគឺជាដែនដីដែលស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ ហូលីស៊ី(Holy See)ហើយជាតំបន់និវេសដ្ធាន(ដំណាក់ ឬ លំនៅ)របស់សម្ដេចប៉ាប ចង់បានន័យថាជាវិមាន របស់សាវកររបស់ព្រះគ្រឹស្ដ អាស្រ័យ។សម្ដេចប៉ាប ជាទូទៅមានទីលំនៅនៅតំបន់នេះ ដែលនៅឆ្នាំ ១៩២៩ បានក្លាយជាទីក្រុងវ៉ាទីកង់តាំងពីផ្ដាច់ខ្លួនពី អេវីងន(Avignon) នៅឆ្នាំ ១៣៧៧ ប៉ុន្តែ  ជួនកាលពួគគេក៏មានទីអាស្រ័យនៅ វាំង ឃ្យៀរីណល(Quirinal  Palace)នៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូម និង កន្លែងដទៃទៀតផងដែរ។កាលពីមុន ពួកគេមានលំនៅ នៅវិមានឡេតឺរ៉ង់(Lateran  Palace)នៅលើភ្នំខៀរឡែន(Cealian Hill)នៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូមដែលនៅឆ្ងាយពី ទីក្រុងវ៉ាទីកង់។រាជាធិរាជខន់ស្ដែនត៉ាន(Emperor Constantine)បានប្រគល់ទីក្រុងនេះអោយទៅ សម្ដេចប៉ាបមីលធៀដិស(Pope Miltiades)នៅឆ្នាំ ១៣៣។ហត្ថលេខានៃការព្រមព្រៀងនោះ ត្រូវបានបង្កើតជារដ្ធថ្មីឡើងដែលក្រោយមកសំណង់អគារបានសាសង់ឡើង នៅទីនោះជាបន្ដបន្ទាប់ហើយបន្ទាប់ពីការកកើតមក វាត្រូវបានចុះអោយមានរដ្ធនេះឡើងដោយសារ កតិសញ្ញាឡេតឺរ៉ង់ ដែលបានបើកមុខមាត់ទីក្រុងនេះអោយគេបានស្គាល់វា។
លក្ខណះទីតាំងភូមិសាស្រ្ដ
លក្ខណៈទីតាំងភូមិសាស្រ្ត អាកាសធាតុនៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់មានលក្ខណះដូចគ្នាទៅនិងទីក្រុងរ៉ូមដែរ។សីតុណ្ហភាព ទីនោះជាសីតុណ្ហភាពបែប អាកាសធាតុមេឌីទែរ៉ានេ(Mediterranean Climate)ដែលជាអាកាសធាតុមិនក្ដៅពេកហើយក៏មិនត្រជាក់ពេកដែរហើយ នៅរដូវអាកាសធាតុត្រជាក់សើម ចាប់ពី ខែកញ្ញា ដល់ ពាក់កណ្ដាលខែ ឧសភា ចំណែកឯរដូវក្ដៅ ហើយស្ងួតបានចាប់ផ្ដើម ពី ខែឧសភាដល់ខែ សីហា។វាមានលក្ខណះភូមិសាស្រ្ដតាមតំបន់មួយចំនួន គឺនៅទីនោះមានទឹកសន្សើមនិងអព្ទ័ធ្លាក់ច្រើន ដោយសារតែ មាឌ(ទំហំ)ដ៏ធំខុសពីធម្មតារបស់ អេសធី ភីតឺ បេស៊ីលីខា (St Peter's Basilica)មានល្បើក(កំពស់ទឹក) ប្រភពទឹកផុស និង ទំហំដ៏ធំនៃការក្រាលផ្លូវកែង។
ទីក្រុងវ៉ាទីកង់មកពីពាក្យថា រដ្ធតូចបំផុត ដោយវាមានចំនុចចាប់ផ្ដើមពីផ្ទៃដីនៅរង្វង់ ៤៤ ហិចតា (១១០ អេឃឺ)។នៅខែកក្ដដា ២០០៧ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ត្រូវបានសំរេចអោយក្លាយជារដ្ធអព្យាក្រិតដែលមានប្រើប្រាស់ធ្យូងថ្មជាលើកដំបូង។ពួកគេមានគំរោងសំរេចការព្រមព្រៀងនេះដោយ ការទូទាត់ការកើនឡើងនៃ កាបូនឌីអុកស៊ីត (Carbon dioxide) ជាមួយនិងការបង្កើត នូវតំបន់ព្រៃរក្សាអាកាសធាតុ វ៉ាទីកង់(Vatican climate forest) នៅប្រទេសហុងគ្រី(Hungary)។
ឈ្មោះ វ៉ាទីកង់ បានសរសេរមុនថ្ងៃខែ គ្រឹស្ដសាសនា ហើយមកពី ឡាទីន មូនស៍ វ៉ាទីខានឺស(Mons Vaticanus: Vatican hill) មានន័យថា ភ្នំវ៉ាទីកង់។ ដែនដី នៃទីក្រុងវ៉ាទីកង់ គឺជាផ្នែកមួយនៃ មូនស៍ វ៉ាទីខានឺស ហើយវាក៏នៅជិតគ្នានិងអតីតទីវាល(វាលស្រែ)វ៉ាទីកង់ដែរ។វាគឺស្ថិតនៅក្នុងដែនដីនេះ ដែល អេសធី ភីតឺ បេស៊ីលីខា,វិមានសាវកររបស់ព្រះគ្រឹស្ដ(អេប៉ូស្តូលីក ផាលេស :Apostolic palace) ហើយសាមន្ទីរ ក៏ត្រូវបានកសាងឡើង ស្របតាមភាពប្លែកពីអគារផ្សេងទៀត។តំបន់នេះត្រូវបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃ រ្យូនី(Rione)របស់ទីក្រុងរ៉ូម នៃ បឺហ្គូ(Borgo) រហូតដល់ ឆ្នាំ ១៩២៩។ក្រោយមកវាក៏បានផ្ដាច់ខ្លួនចេញពីទីក្រុងនៅលើមាត់ច្រាំងខាងលិចនៃទន្លេទីបេ(Tiber) តំបន់នេះបានក្លាយជាតំបន់ដែលអំនោយផល(ថ្មផុសពីដី)ដែលត្រូវបានការពារ ដោយការសហការគ្នាសាងសងកំពែង ក្រោមការដឹកនាំដ៏ល្អពី សម្ដេចប៉ាប លីអូទី៤(Pope Leo IV)(៨៤៧ដល់ ៥៥)ហើយក្រោយមកត្រូវបានពង្រីកបន្ថែមជានូវកំពែងការពារដ៏រឹងមាំរហូតមកដល់ពេលថ្មីៗនេះ ដែលសាងសង់ក្រោមការដឹកនាំរបស់ សម្ដេចប៉ាប ប៉ូលទី៣(Pope Paul III )(១៥៣៤ ដល់ ៤៩)សម្ដេចប៉ាប ពៀសទី៤(Pope Pius IV)(១៥៥៩ ដល់ ៦៥) និង សម្ដេចប៉ាប អ៊ុយប៉ែន(Urban VIII)(១៦២៣ ដល់ ៤៤) ។នៅពេលដែលមានកតិសញ្ញា ឡេតឺរ៉ង់ នៃឆ្នាំ ១៩២៩ ដែលបានផ្ដល់អោយនូវរូបរាងដល់ទីក្រុងវ៉ាទីកង់បាននិងចាប់ផ្ដើមរៀបចំវាឡើង ព្រំដែននៃដែនដីដែលបានស្នើរសុំ គឺបានមានឥទ្ធិពល ដោយចំនួនដ៏ច្រើននៃចំនួនផ្ទៃដីទាំងអស់នៃទីក្រុងនេះនៅឆ្វែលគ្នាជារង្វង់នេះ។តំបន់ខ្លះនៃព្រំដែនគ្មានកំពែងទេ ប៉ុន្ដែអគារដែលបានផ្ដល់អោយនោះជាចំណែកនៃខ្សែព្រំដែនដែលពិតប្រាកដណាស់ ហើយចំពោះផ្នែកបំណែកតូចនៃព្រំដែន មានកំពែងដ៏ទំនើបមួយត្រូវបានសាងសង់ឡើង។ដែនដីដែលរួមបញ្ចូលទាំង វិសាលដ្ធាន អេសធី ភីតឺ ជាសំគាល់ពី ព្រំដែននៃប្រទេសអ៊ីតាលី ត្រឹមតែ ជាខ្សែបន្ទាត់ពណ៍ស តាមបណ្ដោយ វិសាលដ្ធាន
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ដេចប៉ាប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
ភូមិសម៉ក្រោម
ស្ថិតនៅ ឃុំខ្វាវ ស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ។ ពីអតីតកាលជា ភូមិសម៉។
សម៉ក្រោម
ឃុំត្នោតជុំ
សំដោទៅដល់
=មើលផងដែរ=
ភូមិសម៉លើ
ស្ថិតនៅ ឃុំខ្វាវ ស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ។ ពីអតីតកាលជា ភូមិសម៉។
សម៉លើ
ភាសាក្រិច
ក្រិក ( Ελληνικά, ; Ancient Greek) គឺជាសាខាឯករាជ្យនៃគ្រួសារភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប ដែលមានដើមកំណើតនៅប្រទេសក្រិច ស៊ីប អ៊ីតាលី (នៅ កាឡាប្រៀ និង សាឡេនតូ ) ភាគខាងត្បូង អាល់បានី និងតំបន់ផ្សេងទៀតនៃ បាល់កង់ ឆ្នេរសមុទ្រខ្មៅ អាស៊ីមីន័រ និង មេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត ។ វាមានឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រវែងបំផុត នៃភាសាឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុប ដែលមានរយៈពេលយ៉ាងតិច ៣៤០០ ឆ្នាំនៃកំណត់ត្រាសរសេរ។ ប្រព័ន្ធ​សរសេរ​របស់​វា​គឺ​ជា​អក្ខរក្រម​ក្រិក ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​អស់​រយៈ​ពេល​ប្រហែល ២៨០០ ឆ្នាំ​មក​ហើយ។  ពីមុន ភាសាក្រិចត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងប្រព័ន្ធសរសេរដូចជា លីនអៀរបេ និង ព្យាង្គក្រមស៊ីប ។ អក្ខរក្រម​បាន​កើត​ចេញ​ពី ​អក្សរភូនីស្យាន ហើយ​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ ​អក្សរឡាតាំង ស៊ីរីលីក អាមេនី កូបទិក ហ្គោធិក និង​ប្រព័ន្ធ​សរសេរ​ជា​ច្រើន​ទៀត។
ភាសាក្រិចគឺជាកន្លែងដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃពិភពលោកខាងលិច។ ចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងវីរភាពនៃ ហូម័រ អក្សរសិល្ប៍ក្រិកបុរាណ រួមបញ្ចូលការងារជាច្រើនដែលមានសារៈសំខាន់យូរអង្វែងនៅក្នុង កាណុនអឺរ៉ុប ។ ភាសាក្រិចក៏ជាភាសាដែលអត្ថបទជាមូលដ្ឋានជាច្រើននៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ និងទស្សនវិជ្ជាត្រូវបានផ្សំឡើងពីដំបូង។ គម្ពីរសញ្ញាថ្មី នៃ គម្ពីរគ្រិស្តសាសនា ក៏ត្រូវបានសរសេរដើមដំបូងជាភាសាក្រិចផងដែរ។ រួមជាមួយនឹងអត្ថបទ និងប្រពៃណីរបស់ ឡាតាំង នៃ ពិភពរ៉ូម៉ាំង អត្ថបទក្រិក និងសង្គមក្រិកនៃវត្ថុបុរាណគឺជាវត្ថុនៃការសិក្សាអំពីវិន័យនៃបុរាណ ។
ក្នុងកំឡុងសម័យបុរាណ ភាសាក្រិចគឺនៅឆ្ងាយបំផុត លីងហ្កោ ហ្វ្រន់កា ដែលនិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងពិភពលោកមេឌីទែរ៉ាណេ។ នៅទីបំផុតវាបានក្លាយជាភាសាផ្លូវការនៃ ចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន ហើយបានអភិវឌ្ឍទៅជា ភាសាក្រិចមជ្ឈិមសម័យ ។ នៅក្នុង ទម្រង់ទំនើប របស់វា ភាសាក្រិចគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់ក្រិក និងស៊ីប និងជាភាសាផ្លូវការមួយក្នុងចំណោម ភាសាផ្លូវការទាំង២៤ របស់សហភាពអឺរ៉ុប ។ វាត្រូវបាននិយាយយ៉ាងហោចណាស់ 13.5 មនុស្សរាប់លាននាក់សព្វថ្ងៃនេះនៅក្នុងប្រទេសក្រិក ស៊ីប អ៊ីតាលី អាល់បានី ទួរគី និងប្រទេសជាច្រើនទៀតនៃ ជនភៀសខ្លួនក្រិក ។
ឫស ក្រិចត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ហើយបន្តត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការបង្កើតពាក្យថ្មីជាភាសាផ្សេង។ ភាសាក្រិច និងឡាតាំង គឺជាប្រភពលេចធ្លោនៃ វាក្យសព្ទវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិ ។ រូបភាពតូច| ការបង្ហាញតាមឧត្ដមគតិរបស់អ្នកនិពន្ធ [[ហូម័រ]]
នែល អាំស្ត្រង
រូបភាពតូច|រូបភាពរបស់អវកាសយានិក នែល អាំស្ត្រង មេបញ្ជាការនៃបេសកកម្មអាប៉ូឡូទី១១ ក្នុងឯកសណ្ឋានអវកាសរបស់លោក ជាមួយនឹងមួកសុវត្ថិភាពរបស់លោកនៅលើតុនៅពីមុខលោក នៅពីក្រោយលោកគឺជារូបភាពដ៏ធំនៃផ្ទៃព្រះច័ន្ទ។ នែល អល់ដិនអាំស្ត្រង (ថ្ងៃទី៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៣០ - ថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១២) គឺជាអវកាសយានិក និងវិស្វករអាកាសចរណ៍ ជនជាតិអាមេរិក ដែលបានក្លាយជាមនុស្សដំបូងគេដែលបានដើរលើឋានព្រះច័ន្ទ ក្នុងឆ្នាំំំ១៩៦៩ ។ លោកក៏ជាអាកាសយានិកកងទ័ពជើងទឹក អ្នកបើកយន្តហោះសាកល្បង និងជាសាស្រ្តាចារ្យសាកលវិទ្យាល័យផងដែរ។
ភូមិព្រះធាតុ(ឃុំអាងទឹក)
ជាភូមិ​ដែល​គេ​បាញ់​ អាចារ្យ​ស្វា ​ពួន​នៅ​លើ​ធ្នឹម​ព្រះ​វិហារ​ទម្លាក់​​ស្លាប់​នៅ​លើ​ដី។ =វត្ត=
វត្តព្រះធាតុ(ឃុំអាងទឹក)
​វត្ត​នេះ​ហើយ​ដែល​គេ​បាញ់​ អាចារ្យ​ស្វា ​ពួន​នៅ​លើ​ធ្នឹម​ព្រះ​វិហារ​ទម្លាក់​​ស្លាប់​នៅ​លើ​ដី។
លុចសំបួ
អាគតដ្ឋាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពញារដ្ឋលុចសំបួ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអង្គការណាតូ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ានេ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋនៃសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងលិច
សិខរេស្វរៈ
សិខរេស្វរៈជាពាក្យបាលី ឬសំស្រ្តឹតមកពីពាក្យ សិខ(កំពូល)+ ឥស្វរៈ(ព្រះសិវ)មានន័យថាម្ចាស់នៃភ្នំកៃលាស សព្វថ្ងៃគឺជាប្រាសាទព្រះវិហារ។
ហេមគិរី
ហេមគិរីមកពីពាក្យបាលី ឬសំស្រ្តឹតមកពីពាក្យហេម(មាស)+គិរី(ភ្នំ)មានន័យថាភ្នំមាសបានចាប់ផ្តើមកសាងក្នុងរាជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥(៩៦៨-១០០១)នៃគ.សក្នុងសិលាចារឹកK-៥៣៤(I) ឆ្នាំ៨៩៣នៃគ.ស និងបញ្ចប់ក្នុងរាជកាល ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១(១០០២-១០៥០)នៃគ.ស សិលាចារឹក K-២៧៥ ដែលសព្វថ្ងៃគឺប្រាសាទតាកែវ។
ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ
thumb|ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ មានប្រាសាទមួយដែលសល់ដានដល់សព្វថ្ងៃ នោះគឺប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ ស្ថិតក្នុងភូមិរោងដំរី ឃុំជើងភ្នំស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង។ ប្រាសាទនេះ ត្រូវបានបំផ្លាញស្ទើរទាំងស្រុងក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហម ហើយនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៩០ រូបចម្លាក់ទាំង៣ ត្រូវជនខិលខូចលួចកាត់ព្រះកេសយកទៅបាត់ទៀត។ លោក អ៊ុយ រ៉ាស៊ឺង ប្រធានការិយាល័យវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈស្រុកបាភ្នំ បានអះអាងថា ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទនេះ អាចកសាងឡើងក្នុងចន្លោះពីសតវត្សទី១ ដល់ចុងសតវត្សទី៦ នៃគ្រិស្តសករាជ ឬអាចរាប់បានថាក្នុងសម័យនគរភ្នំ។ ប៉ុន្តែបើតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថា ប្រាសាទនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើង នាសម័យអង្គរដើម្បី ឧទ្ទិសចំពោះលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ចំណែកឯសៀវភៅ ប្រវត្តិស្រុកបាភ្នំ ដែលស្រាវជ្រាវដោយលោក ឡុង គារ ក៏បានបង្ហាញដែរថា ថ្មសង់ប្រាសាទវិហារច័ន្ទ មានលក្ខណៈដូចគ្នានឹងថ្មសង់ប្រាសាទអង្គរវត្ត។ ចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ តួប្រាសាទត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញស្ទើរទាំងស្រុង ឯថ្ម និងចម្លាក់ផ្សេងៗ ត្រូវបានលួចយកទៅបាត់អស់ ដោយបន្សល់ទុកត្រឹមខឿន ស៊ុំទ្វារចូល និងរូបចម្លាក់ធំ៣។ បើតាមលោក លោក អ៊ុយ រ៉ាស៊ឺង បានឲ្យដឹងថា ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ៩០ រូបចម្លាក់ទាំង៣ ត្រូវបានជនខិលខូចលួចកាត់ព្រះកេសយកទៅបាត់ទៀត ប៉ុន្តែគណៈកម្មការ បានរៀបចំព្រះកេសថ្មីជំនួសវិញ។ ប្រធានការិយាល័យវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈស្រុកបាភ្នំ បានលើកឡើង បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទដ៏ចំណាស់មួយនេះ កំពុងដាក់ក្រោមការការពារយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់បំផុត និងមានឆ្មាំចាំសម្អាតជាប្រចាំ។ ចំណែកក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក៏បានចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទជាសម្បត្តិវប្បធម៌ជាតិ ព្រមទាំងផ្សព្វផ្សាយឲ្យជួយការពារផងដែ រ។
ខេត្តសឹនឡា
ខេត្តសឹនឡា (គឺជាខេត្តមួយនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសវៀតណាម ។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់ ប្រទេសឡាវនៅភាគខាងត្បូង។ ខេត្តនេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១៤ ១២៣.៤៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយគិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩ វាមានប្រជាជនចំនួន ១ ២៤៨ ៤១៥ នាក់។ ចំនួនប្រជាជនរួមមានក្រុមជនជាតិភាគតិចតៃខ្មៅនិងស។
ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ
ព្រះវិហារច័ន្ទ
ខេត្តសឹនឡា
ទំនប់សឹនឡា ដែលជាស្ថានីយ៍វារីអគ្គិសនីធំជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ មានទីតាំងនៅខេត្តនេះ។
សិទ្ធេស្វរៈ
សិទ្ធេស្វរៈមកពីពាក្យបាលី ឬសំស្រ្តឹតមកពីការផ្សំរវាងពាក្យ សិទ្ធ(សេចក្តីសម្រេច សេចក្តីសុខ សេចក្តីស័ក្តិសិទ្ធ)+ឥស្វរៈ(ព្រះសិវ)មានន័យថា ទេពប្រកបដោយសេចក្តីសម្រេចគឺជាឈ្មោះព្រះសិវស្ថាបនាសតវត្សទី៧ ក្នុងរាជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ (៦៥៧-៦៨១)នៃគ.ស សិលាចារឹក K-៧១០ សព្វថ្ងៃ ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ។
ស៊ឺ ម៉ាអ៉ី
ស៊ឺ-ម៉ាអ៊ី (កើតនៅឆ្នាំ១៧៩ – ០៧ កញ្ញា ឆ្នាំ២៥១)។ លោកជាអ្នកដឹក​នាំដ៏​ឆ្លាត​ជាង​គេម្នាក់ក្នុងលោក និង ជាអ្នកខ្លាំងលាក់មុខម្នាក់ ដែលកម្ររកបាន។ លោកមានចិត្តអំណត់អត់ធ្មត់ខ្លាំងណាស់ គាត់តស៊ូរហូតបានសម្រេច ដោយអាចដណ្តើម​រាជពីត្រកូលឆាវបាន។
គ្រួសារ
សមាជិកគ្រួសាររបស់លោកសុទ្ធតែជាអ្នកប្រាជ្ញ ដែលល្បីរន្ទឺពេញនគរ នរណាៗក៏តែងតែហៅគ្រួសារនេះថា គ្រួសារស៊ឺម៉ាដែរ។
សង្រ្គាមនគរបី
លោកពុំសូវចេញមុខក្នុងសង្រ្គាមនេះច្រើនទេ ប៉ុន្តែលោកជាអ្នកបង្រួបបង្រួមនគរទាំងបីនេះនៅទីបញ្ចប់។ លោកតែងតែនៅពីក្រោយនៃសង្រ្គាម​នេះ ប៉ុន្តែមិនមែនមកពីគាត់មិនចង់នោះទេ នោះក៏ព្រោះតែគាត់គ្មានឱកាស ពោលគឺគ្មានការផ្តល់ឱកាស ពីសំណាក់ ត្រកូលឆាវ។
ទ្រឹស្តី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក មនុស្សដែលឆ្លាត មិនដែលប្រាប់គេថាខ្លួនជាមនុស្សឆ្លាតនោះទេ
ខ្ញុំដកដាវតែមួយលើកទេ តែខ្ញុំសំលៀងដាវជាងដប់ឆ្នាំ
បរមេស្វរៈ
បរមេស្វរៈជាភាសាបាលី ឬសំស្រ្តឹតដែលមានការផ្សំរវាងពាក្យ បរម(ឧត្តុង្គឧត្តម ឬប្រសើរ) + ឥស្វរៈមានន័យថា ព្រះសិវៈដល់ប្រសើរជាឈ្មោះព្រះសិវៈនិងជាមរណនាមរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២(៨០២-៨៥០)នៃគ.សបានស្ថាបនាឡើងនៅឆ្នាំ៨៧៩នៃគ.ស សិលាចារឹក K-៧១៣ ក្នុងរាជកាលព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ សព្វថ្ងៃហៅថា ប្រាសាទព្រះគោ។
សង្កាត់ចោមចៅ
សង្កាត់ចោមចៅជាសង្កាត់មួយក្នុងចំនោមសង្កាត់ទាំង១0នៃខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ ។ សង្កាត់នេះ លាតសន្ធឹងពីច្រមុះជ្រូកស្ទឹងមាជ័យតាមបណ្ដោយផ្លូវវេងស្រេងរហូតទៅដល់រង្វង់មូលចោមចៅដែលជាទីប្រជុំជននៃសង្កាត់ ហើយបន្តលាតសន្ធឹងលើកំណាត់ផ្លូវជាតិលេខ៣ ទៅទិសខាងត្បូង និងលេខ៤ ទៅទិសខាងលិច។ ផ្ទៃដីសរុបរបស់សង្កាត់នេះគឺ ២២៧២,៧២ហិកតា មានប្រជាជនសរុបចំនួន ១០៥.៩៨០នាក់ ស្រីចំនួន ៦៥.២២១នាក់ (ឆ្នាំ២០១៥ ដោយក្រុមការងារផាសុកភាព) នៅក្នុងនោះប្រជាជនចំនួន ៥៧%ជាកម្មកររោងចក្រ ៦%ជាមន្រ្តីរាជការ ៣៥%ជាអ្នកប្រកបរបរលក់ដូរ និង២%ជាអ្នកប្រកបរបរបង្កបង្កើនផល និងចិញ្ចឹមសត្វជាលក្ខណៈគ្រួសារ ។ សង្កាត់នេះ ចែកចេញជា២៧ភូមិ (ភូមិចំនួន០៦ ទៀតមិនទាន់បានចូលជាផ្លូវការ គឺជាភូមិរបស់ប្រជាជនដែឡបញញជូនដោយសាលារាជធានីភ្នំពេញ) ។ ភូមិទាំង ២៧នោះមានឈ្មោះៈ (១)ភូមិព្រៃកំបុត (២)ភូមិព្រៃស្ពឺ (៣)ភូមិព្រៃល្ង (៤)ភូមិដំណាក់ត្រយឹង (៥)ភូមិថ្នល់បំបែក (៦)ភូមិព្រៃជីសាក់ (៧)ភូមិព្រៃទា (៨)ភូមិព្រៃព្រីងត្បូង (៩)ភូមិព្រៃព្រីងកើត (១០)ភូមិក្រាំងដូនទៃ (១១)ភូមិកប់គង (១២)ភូមិស្រៃជំរៅ (១៣)ភូមិព្រៃសណ្ដែក (១៤)ភូមិព្រៃល្វា (១៥)ភូមិត្រពាំងរំចេក (១៦)ភូមិទួលពង្រ (១៧)ភូមិត្រពាំងថ្លឹង (១៨)ភូមិចោមចៅ (១៩)ភូមិថ្មគោល (២០)ភូមិជ្រៃកោង (២១)ភូមិគោកចំបក់ (២២)ភូមិអង្គ (២៣)ភូមិអូដឹម (២៤)ភូមិព្រៃស្វាយ (២៥)ភូមិអង្គកែវ (២៦)ភូមិជម្ពូវ័ន្ត និង (២៧)ភូមិត្រពាំងពោធិ ។ ដោយ លោកបណ្ឌិត គាង សេង អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន គាង សេង ស៊ីមន អ៊ីនធើណេសិនណល។ ១៥ កក្កដា​២០១៥
អាចារ្យ​ស្វា
ជាអ្នកបម្រើរបស់នាម៉ឺនម្នាក់ (ឧកញ៉ាវិជ្ជោសុខ) នៅរាជធានីឧដុង្គ។ ពេលបារាំងមកតាំងអាណាព្យាបាលលើប្រទេសខ្មែរនៅគ.ស ១៨៦៤ លោកអាចារ្យ ស្វា បានភៀសទៅកទ័ពវាយយកបានខេត្តទ្រាំង (កំពត - តាកែវ) ហើយលើកឆ្ពោះមកក្រុងភ្នំពេញទៀត។ ក្រោយមកកងទ័ពព្រះបាទនរោត្តម ដោយមានជំនួយពីកងទ័ពបារាំង បានធ្វើប្រតិបត្តិការសឹកដេញតាមចាប់លោកបាននៅថ្ងៃទី ១៩ សីហា ១៨៦៦។ លោកត្រូវបារាំងនិរទេសយកទៅដាក់នៅកោះត្រឡាច រួចបញ្ជូនទៅកោះរេអុយនីញុង(Réunion) ហើយទីបំផុតបញ្ជូនទៅកោះអង់ទី (Antilles)។
ហ្គោជុងនៃកូរ៉េ
ហ្គោជុង (  ៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៨៥២ - ២១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩១៩) គឺជាព្រះមហាក្សត្រនៃកូរ៉េ ពីឆ្នាំ ១៨៦៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩០៧ ។ ព្រះអង្គបានសោយរាជ្យជា ស្តេចចុងក្រោយនៃរាជវង្សចូសុន ពីឆ្នាំ ១៨៦៤ ដល់ឆ្នាំ ១៨៩៧ និងជាអធិរាជទីមួយនៃប្រទេសកូរ៉េចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៩៧ រហូតដល់ការដាក់រាជ្យដោយបង្ខំនៅឆ្នាំ ១៩០៧ ។ ទ្រង់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា អធិរាជ ក្វាងមូ
ជីវិតដំបូង
ហ្គោជុងកើតនៅ ចុងសុនបាង ខេត្តហាន់សុង ។ ទ្រង់​ជា​ឱរសរបស់យី ហាអ៊ឹង ។
រជ្ជកាលដើម
ស្តេចហ្គោជុងបានឡើងគ្រងរាជ្យបល្ល័ង្ករាជវង្សចូសន់ នៅដើមឆ្នាំ ១៨៦៤​ នៅពេលដែលទ្រង់មានព្រះជន្ម ១២ ឆ្នាំ ក្នុងនាមជាអនីតិជនព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ ហ៊ឹងសុនដែវ៉ុនគុន (ឬឈ្មោះទូទៅជាងនេះ ដែវ៉ុនគុន) បានគ្រប់គ្រងជាអ្នករាជានុសិទ្ធិសម្រាប់គាត់រហូតដល់ស្តេចហ្គោជុងឈានដល់វ័យពេញវ័យ នៅពេលដែលស្តេចហ្គោជុងបានក្លាយជាមនុស្សពេញវ័យ ទ្រង់មាន​ទំនាស់​ជាមួយ​ព្រះបិតា​តាំងពី​គាត់​ចង់​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស
នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៦០ ហ៊ឹងសុនដែវ៉ុនគុនគឺ​ជា​អ្នក​គាំទ្រ​សំខាន់​នៃ​ភាព​ឯកោនិងទទួលខុសត្រូវចំពោះការបៀតបៀនអ្នកកាន់សាសនាកាតូលិកជនជាតិដើម និងបរទេស​គោលនយោបាយដែលដឹកនាំដោយផ្ទាល់ទៅកាន់បេសកកម្មរបស់បារាំង និងសហរដ្ឋអាមេរិកទៅកាន់ប្រទេសកូរ៉េ នៅឆ្នាំ ១៨៦៦ និងឆ្នាំ ១៨៧១​ រៀងៗខ្លួន ដើមឆ្នាំនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ដែវ៉ុនគុនក៏បានឃើញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នាដើម្បីស្ដារឡើងវិញនូវវិមានគ្យុងបុកដែលទ្រុឌទ្រោមយ៉ាងខ្លាំង អាសនៈនៃអំណាចរាជវង្ស ក្នុងរជ្ជកាលសម័យរបស់ដែវ៉ុនគុន នយោបាយបក្សពួកចូសន់ សូវ៉ុន (សាលាឯកជនដែលជារឿយៗកើនឡើងទ្វេដងជាចំណុចកណ្តាលនៃអំណាចបក្សពួក) និងអំណាចដែលកាន់ដោយត្រកូលគិមនៃអាន់ដុងជាពិសេសត្រូវបានរុះរើ
ក្នុងឆ្នាំ១៨៧៣ ស្តេចហ្គោជុងបាន​ប្រកាស​ពី​ការ​សន្មត់​របស់​ទ្រង់​ក្នុង​ការ​គ្រប់​គ្រង​រាជ​ផ្ទាល់ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៧៤ ជាមួយនឹងការចូលនិវត្តន៍របស់ហ៊ឹងសុនដែវ៉ុនគុន​ ព្រះមហេសីរបស់ហ្គោចុង មហាក្សត្រីមីន (ក្រោយមរណភាពគេ​ស្គាល់​ថា​ជា អធិរាជិនីម្យុងសុង) ទទួលបានការគ្រប់គ្រងពេញលេញលើតុលាការ បំពេញមុខតំណែងតុលាការជាន់ខ្ពស់ជាមួយរាជវង្សគ្រួសាររបស់នាង នេះបានធ្វើឱ្យស្តេចហ៊ឹងសុនដែវ៉ុនគុនខឹងសម្បា ដែលត្រូវបាននិរទេសចេញពីតុលាការ សាច់ញាតិខ្លះរបស់ហ៊ឹងសុនដែវ៉ុនគុននិងសមាជិករបស់បក្សពួកខាងត្បូងគ្រោងធ្វើរដ្ឋប្រហារ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ឃុំអូរធំ
ស្ថិតនៅ ស្រុកស្វាយទង ខេត្តមាត់ជ្រូក មាន ភូមិ÷