cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
លីលាវតី ភាគ​ទី​ ២
ជួបប្រទះបិសាច
"លោកសិងលក់ស្រួលទេមួយយប់នេះ?" អ្នកព្រតជរាសួរ ខ្ញុំព្រះករុណាឆ្លើយថាសិងលក់ស្រួលធម្មតា លោកសម្លឹងមើលខ្ញុំព្រះករុណាដោយវិមតិសង្ស័យមួយ​សន្ទុះ​ហើយនិយាយថា "ខ្ញុំកូរណាភ្លេចប្រាប់លោកថា ខ្ទមនោះជាលំនៅរបស់សន្យាសីវាសេដ្ឋៈដែលទើប​នឹង​ទទួល​​អនិច្ចធម្មទៅកាលពីឆ្នាំទៅមិញនេះឯង តាមធម្មតា គ្មានអ្នកណាអាចនៅក្នុងខ្ទមនេះបានទេ ព្រោះត្រូវបិសាចលងបន្លាចដោយប្រការផ្សេង ៗ លោកអាចនៅបានរហូតមួយយប់ ចាត់ទុកថាពូកែ​ណាស់ " ខ្ញុំព្រះករុណាមិនបានតំណាលរឿងដែលកើតឡើងដល់សន្យាសីយមទគ្នីស្តាប់ទេ គ្រាន់តែសុំលាតាម​សណ្តាប់ យមទគ្នីបាននិយាយមុនពេលខ្ញុំព្រះករុណាចាកចេញទៅថា
"កាលពីយប់មិញនេះ ខ្ញុំកូរណា​បានគិតត្រិះរិះលទ្ធិរបស់លោកម្នាក់ឯងហើយយង់យល់ជ្រួតជ្រាបនឹងមូលភាពអនុសាសនីរបស់​ព្រះសមណគោត្តមដោយច្រើន ប្រសិនបើខ្ញុំកូរណានៅក្មេងវ័យមិនចាស់ជរា ទាំងមិនជាប្រមុខរបស់​សន្យាសីទាំងឡាយដូចឥឡូវនេះទេ ខ្ញុំកូរណាអាចនឹងទៅផ្ញើកាយថ្វាយខ្លួនជាសាវ័ករបស់ព្រះមហា​សមណៈ​ព្រះអង្គនោះមិនខាន ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ អ្វីៗជ្រុលពេលទៅហើយ សូមឲ្យលោកធ្វើដំណើរទៅប្រកប​ដោយសុវត្ថិភាពចុះ ខ្ញុំកូរណាសូមរស់នៅតាមផ្លូវរបស់ខ្លួនលុះត្រាតែផុតរលត់ដង្ហើមតរៀងទៅ" ។
ពិធីសតី
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ! អស់រយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃហើយតាំងពីខ្ញុំព្រះករុណាបានចាកចេញពី​វេឡុវនារាមមក មិនទាន់បានបញ្ជូនដំណើរដំណឹងដល់ទេវមិត្តឧបាសកជ្រាបនៅឡើយទេ ត្បិតខ្ញុំព្រះករុណា នៅមិនទាន់មានលំនៅស្ថិតស្ថេរនៅឡើយម្យ៉ាង ម្យ៉ាងទៀត ខ្ញុំព្រះករុណាមិនទាន់ចង់នៅជាលំនៅស្ថិតស្ថេរទេ ចង់នឹងត្រាច់ចរទៅមួយរយៈសិន កាលបើជួបបដិរូបដ្ឋានសមគួរហើយ សឹមតាំងទីសម្នាក់ជាក់លាក់ ហើយនឹងបញ្ជូនមនុស្សទៅជម្រាបប្រាប់ទេវមិត្តឧបាសកឲ្យបានដឹងតាមពាក្យសន្យា ។ នាថ្ងៃមួយ ខ្ញុំព្រះករុណាបានធ្វើដំណើរដើរមកដល់ភូមិមួយឈ្មោះថា បិណ្ឌុលគ្រាម ជាភូមិនខ្នាតធំ មាន​ប្រជាជន​រស់នៅកុះករ ស្ថិតនៅទិសខាងលិចនៃក្រុងរាជគ្រឹះប្រហែល ១ យោជន៍ អ្នកស្រុកក្នុងភូមិនេះ មិន​ស្គាល់ព្រះពុទ្ធសាសនាទេ ប៉ុន្តែគោរពបូជាព្រះឥន្ទជាសរណៈទីពឹង នៅទិសខាងកើតនៃភូមិ មានទេវាល័យ​មួយ​សាងឧទិសព្រះឥន្ទ ហើយម្តុំជុំវិញទេវាល័យនោះ ជាព្រៃរលួស កំពុងចេញផ្កាសំពោងព្រោងព្រាតពេញ​ដើម ខ្ញុំព្រះករុណាពិចារណាឃើញថាជាទីមនោរម្យសមគួរដល់ការបំពេញសមណធម៌ នៅមិនជិតមិនឆ្ងាយពី​ភូមិដែលជាទីគោចរ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបកួចកាន់យកដើមរលួសធំក្បែរៗនឹងទេវាល័យនោះជាទីសម្នាក់ រាល់​ព្រឹក​ល្ងាចតែងមានអ្នកស្រុកនាំយកគ្រឿងសក្ការៈផ្សេងៗមកបូជាព្រះអភិទេពក្នុងទេវាល័យជាហ្វូងជាហ្វាយ មានព្រាហ្មណ៍វ័យចាស់ខ្លះដែលចាប់អារម្មណ៍ក្នុងផ្លូវធម៌មកសន្ទនាជាមួយនឹងខ្ញុំព្រះករុណាម្តងម្កាល ខ្ញុំព្រះករុណាបានណែនាំប្រៀនប្រដៅគាត់ឲ្យកើតសម្មាទិដ្ឋិ គំហើញឃើញត្រឹមត្រូវតាមគន្លងធម៌ ដឹកនាំពាំ​យួរឲ្យកើតឧយ្យាមភាពក្នងទានសីលនិងភាវនារហូតដល់មានអ្នកជ្រះថ្លាចូលដល់ព្រះរតនត្រ័យជាសរណៈ ទីពឹងជាច្រើននាក់ ។ នៅពេលយប់ កាលបើអ្នកស្រុកបូជាព្រះអភិទេពក្នុងទេវាល័យត្រឡប់ទៅគេហដ្ឋានវិញអស់ហើយ ប​រិវេណ​ទេវាល័យក៏ស្រឡះគ្មានមនុស្សមនា តាំងនៅក្នុងសភាពស្ងប់ស្ងាត់ ក្នុងពេលវេលាបែបនោះ ខ្ញុំព្រះករុណា​ច្រើន​តែ​ឆ្លៀតឱកាសទៅដើរកំសាន្តលើទំនួលថ្មជុំវិញទេវាល័យ ជួនកាលក៏ចូលទៅក្នុងទេវាល័យ ទស្សនា​ទេវរូបនិងផ្កាឈើដែលមនុស្សយកមកបូជា ថ្កល់នៅរប៉ាត់រប៉ាយលើទែនបូជាខាងមុខទេវរូប ទេវរូបឆ្លាក់​ដោយ​សិលាខ្មៅ តាំងនៅលើជើងទម្រខ្ពស់កណ្តាលបន្ទប់ ខាងមុខទេវរូបមានប្រទីបប្រេងទ្រោលបំភ្លឺ​ទាំង​ថ្ងៃទាំងយប់ ២​ គ្រឿង រាល់ៗថ្ងៃតែងមានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ដែលមានមុខងារថែមប្រេងយកប្រេងមកដាក់​បញ្ចូលក្នុងភាជនៈប្រទីបជាប្រចាំ ។
នៅយប់ថ្ងៃមួយ ខណៈដែលអ្នកស្រុកវិលត្រឡប់ទៅគេហដ្ឋានវិញអស់ហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាបានចេញពីទី​សម្នាក់ទៅដើរលំហែកាយត្រង់បរិវេណទេវាល័័យតាមទម្លាប់ កាលបើដើរក្រឡឹងឆ្វាត់ឆ្វែលនៅជុំវិញស្កប់ស្កល់​ដល់ចិត្តហើយ ក៏ចូលទៅដើរក្នុងទេវាល័យជុំវិញទេវរូបរបស់ឥន្ទទេព គ្រាន់តែដើរមកដល់ខាងក្រោយទេវរូប​ភ្លាម ខ្ញុំព្រះករុណាក៏សង្កេតឃើញមនុស្សម្នាក់កំពុងដើរឡើងកាំជណ្តើរមកយ៉ាងរហើតរហាំង ដើម្បីមិនឲ្យ​គេ​ឃើញថាខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងតែស្ថិតនៅបរិវេណនោះ ទើបអែបទៅពួននៅខាងក្រោយទេវរូប ហើយចាំមើល​ថា​តើអ្វីនឹងកើតឡើងដោយអាស្រ័យប្រឡោះទទេនៅចន្លោះដងដៃនិងដងខ្លួនទេវរូបដែលដេរដាសទៅដោយផ្កា ឈើដែលមនុស្សមនានាំយកមកតម្កល់បូជា ប៉ុន្តែមានប្រឡោះតូចៗល្មមនឹងសម្លឹងមើលទៅខាងមុខទេវរូប​បានយ៉ាងច្បាស់ កាលបើបុគ្គលនោះចូលមកឈរនៅខាងមុខទេវរូបហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ប្រទះឃើញថា​ជាស្ត្រីភេទ មានអាយុប្រហែល ១៨ ឆ្នាំយ៉ាងច្រើន នាងឈប់ឈរនៅខាងមុខទេវរូបដោះស្បៃបិទមុខចេញ យកផ្កាឈើទៅថ្កល់លើទែនបូជា ភ្នែកសម្លឹងមើលព្រះភក្ត្ររបស់ទេវរូបដោយឥតពព្រិច ខ្ញុំព្រះករុណាសង្កេតឃើញ​ថាទឹកមុខរបស់នាងមានសញ្ញាបង្កប់នៃសំណោកសោកសង្រេងទំតោង នាងលើកដៃទាំងពីរឡើងស្រាក់គ្នា​ក្រោមចង្កា សម្លឹងមើលទេវរូបហើយក៏ជ្រប់មុខចុះនឹងបាតដៃ យំខ្សឹកខ្សួលហឹះៗមួយស្របក់ធំ ហើយទើបងើប​មុខ​ឡើង សម្លឹងមើលទេវរូបម្តងទៀត ខ្ញុំព្រះករុណាសង្កេតឃើញទឹកភ្នែកនាងហូររហេញជាទជោកផែន​ថ្ពាល់ នាងមុខជាមានទុក្ខសន្ធំទំអួលណែនក្នុងទ្រូងជាមិនខាន ខ្ញុំព្រះករុណាចាំសង្កេតមើលស្ថានការណ៍តទៅ ពេញដោយចិត្តដែលធ្ងន់កណ្តក់ដោយសេចក្តីអាណិតអាសូរ បើគេចវេះចេញ បណ្តោយឲ្យនាងបូជាម្នាក់ឯងក៏គ្មានផ្លូវទៅបាន ព្រោះបន្ទប់របស់ទេវរូបនោះមានទ្វារចេញ តែម្ខាង បើដើរចេញទៅតាមទ្វារនោះ ស្រីក្រមុំនោះប្រាកដជាឃើញ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបសម្រេចចិត្តនៅ​ខាងក្រោយទេវរូបនោះតទៅ លុះយំយែកទាល់តែស្ងួតទឹកភ្នែកហើយ ស្រីក្រមុំនោះក៏និយាយឡើងដោយសម្លេងញ័រចំប្រប់ថា
"បពិត្រឥន្ទទេពជាម្ចាស់ជីវិត ! សូមមេត្តាអាណិតនាងខ្ញុំផង នាងខ្ញុំកំពុងតែរងទុក្ខអង្គុកអង្គុល  សូមជួយ​សង្រ្គោះនាងខ្ញុំផង ឥន្ទទេពជាម្ចាស់ ! "​ ពោលហើយនាងក៏ផ្ងប់មុខលើបាតដៃ យំអណ្តឺតអណ្តក់តទៅ​សឹង​តែ​ផុតដង្ហើម បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! នៅពេលនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏នឹកឃើញគំនិតចម្លែកមួយ វាជាគំនិតចម្លែក​ចំណង់បើ​ខ្ញុំព្រះករុណាក៏មិនចង់យកមកប្រើដែរ ពោលគឺ ខ្ញុំព្រះករុណាគិតថា ខ្ញុំព្រះករុណាខ្លួនឯងធ្វើជា​ទេវរូបនិយាយឆ្លើយឆ្លងជាមួយនឹងស្រីក្រមុំនោះដើម្បីសង្គ្រោះនាង ដើម្បីប្រឡោមលួងលោមនាងឲ្យ​រសាយចាកទុក្ខ វាជាគំនិតដែលកើតឡើងដោយអំណាចនៃការុញ្ញចិត្តអាណិតអាសូរសត្វដែលកំពុងតែរង​ទុក្ខវេទនាជាជាងនឹងបញ្ឆបញ្ឆោតគេ បើនិយាយតាមសភាពពិត ទេវរូបនោះគ្រាន់តែជាវត្ថុធាតុដែល​ឥត​វិញ្ញាណប៉ុណ្ណោះ មិនអាចជួយសង្គ្រោះអ្នកណាបានទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះករុណាអាចជួយបាន យ៉ាងហោចណាស់ ក៏ជួយផ្តល់ពាក្យណែនាំដែលមានប្រយោជន៍ដែរ ប៉ុន្តែដោយសារតែប្រជាជនជ្រះថ្លាក្នុងទេវរូបសិលាដែលឥតវិញ្ញាណនោះ បើខ្ញុំព្រះករុណាអែបធ្វើទេវរូបនោះហើយអាចជួយសង្គ្រោះមនុស្សបាន ប្រហែលជាមិន​បំបាក់មុខព្រះអាទិទេពអង្គណាទេ កាលបើគិតគន់មើលល្អិតល្អន់ហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបនិយាយដោយ​សម្លេង​រាបទាបថា "ធីតាអើយ ! កុំសោកសង្រេងឡើយ ព្រះបិតានឹងជួយឯង"
ពាក្យសម្តីរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើឲ្យស្រីក្រមុំនោះភ័យតក់ប្រមា នាងងើយមុខឡើងសម្លឹងមើលទេវរូបដោយភ្នែក​បើកគ្រលួង ហាមាត់ចង្គ្រង់ សម្តែងអាការតក់ស្លុតយ៉ាងពេញរបុង នាងងាកមុខទៅសម្លឹងមើលខាងនេះម្តង​ខាងនោះម្តង ដោយកិរិយាស្លុតស្លន់រហន់ចិត្ត
"ធីតាអើយ ! កុំភិតភ័យឡើយ នាងកំពុងតែនៅក្នុងទីនិរន្តរាយហើយ" ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយសម្រួលចិត្តនាង ស្រីក្រមុំលើកដៃឡើងសំពះទេវរូបដោយអាការញ័រទទ្រាក់ទទ្រើក ទឹកមុខរបស់នាងខណៈនេះសម្តែងអាការ​ភ័យរអឹករអាំរកកល់នឹងយំឬសើច នាងមុខជាភ័យអរញាប់ញ័រពន់ប្រមាណដែលព្រះឥន្ទទេពអាចនិយាយ​ជា​មួយនឹងនាងបានហាក់នឹងថាមនុស្សដែលនាងមិនធ្លាប់ជួបប្រទះឡើយក្នុងជីវិត
"ิចូរប្រាប់ព្រះបិតាមកមើល កូនស្រី ! ថាតើកូនមានទុក្ខអ្វីនៅក្នុងចិត្ត?" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរ
"ទុក្ខរបស់នាងខ្ញុំធំធេងណាស់ ពោលគឺ កាលពីមួយឆ្នាំកន្លងមកនេះ នាងខ្ញុំត្រូវបានឪពុកម្តាយបង្ខំឲ្យរៀបការ​ជាមួយ​នឹង​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់ម្នាក់អាយុ ៦០ ឆ្នាំដែលមានឋានៈស្តុកស្តម្ភ ប៉ុន្តែថារូបរាងមុខមាត់គួរឲ្យខ្ពើមរអើម​ណាស់សម្រាប់នាងខ្ញុំ ប៉ុន្តែដើម្បីជាការ​តប​ស្នងសងគុណឪពុកម្តាយ នាងខ្ញុំទើបសុខចិត្តរៀបការជាមួយនឹងព្រាហ្មណ៍ចាស់នោះ យើងរួមរស់​នៅ​ជាមួយគ្នាជាសុខដុមរមនាអស់រយៈពេល ១ ឆ្នាំ លុះកាលពីម្សិលមិញនេះ ស្វាមីរបស់នាងខ្ញុំក៏ទទួល​អនិច្ចធម្មទៅដោយរោគគាំងបេះដូង..." នាងនិយាយបានប៉ុនណេះក៏ផ្ងប់មុខចុះនឹងបាតដៃ យំអណ្តឺត​អណ្តក់ទៀត ។ បពិត្រលោកក៏មានអាយុ ! កាលបើស្តាប់រឿងរ៉ាវរបស់ស្រីក្រមុំនោះបានប៉ុនណេះ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ល្មម​ទស្សន័ទាយបានថា នាងកំពុងតែរងទុក្ខធ្ងន់ព្រោះស្រណោះអាល័យស្នេហាដែលមកកាត់​ផ្តាច់ទៅយ៉ាង​ទាន់ហន់ដោយគ្មានថ្ងៃណានឹងវិលវិញ ដើម្បីលួងលោមនាងឲ្យរសាយសំណោកសោកសង្រេង ខ្ញុំព្រះករុណា​ទើបនិយាយឡើងដោយសម្លេងរាបទាបថា "កូនស្រីអើយ ! កុំសោកសង្រេងចំបែងចិត្តឡើយ ការកើត និង ការស្លាប់គឺជារឿងធម្មតា ព្រមទទួលយកគោលធម្មតាចុះ កូននឹងស្បើយចិត្ត ប៉ុ​ន្តែកូនមិន​ព្រមទទទួលយកគោលធម្មតា កូនត្រូវការឲ្យអ្វីៗប្រព្រឹត្តទៅតាមគោលបំណងរបស់កូន ប៉ុន្តែគោលធម្មតា​នោះវាប្រព្រឹត្តទៅតាមផ្លូវរបស់វា កូនទើបខកបំណងកើតទុក្ខព្រួយចិត្ត" ស្រីក្រមុំនោះងើយមុខឡើងសម្លឹងមើលទេវរូបយ៉ាងច្រឡោ ហើយនិយាយឡើងថា
"បពិត្រព្រះបិតា ! នាងខ្ញុំមិនសោកសង្រេងចំបែងចិត្តព្រោះមរណកម្មរបស់ស្វាមីទេ"
"បើអញ្ចឹង នាងព្រួយចិត្តរឿងអ្វីឬ?" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរដោយចម្លែកចិត្តបន្តិចនិងនឹកគួរឲ្យផ្ទុះសំណើចដែល​ច្រឡំ​ទេសនាណែនាំយ៉ាងវែងអន្លាយ ។
"ចុះព្រះបិតាមិនជ្រាបទេឬថាភូមិរបស់យើងជាភូមិចាស់បុរាណ អ្នកស្រុកមានទម្លាប់ដក់ជាប់ក្នុង​ប្រពៃណី​បុរាណ មិនព្រមផ្លាស់ប្តូរអ្វីងាយៗទេ អ្វីណានីមួយដែលបុព្វបុរសធ្លាប់គោរពបដិបត្តិមក ត្រូវតែបដិបត្តិតទៅ ដោយឥតពិនិត្យពិចារណាឡើយ"
"ចុះគំនិតចាស់គំរិលរបស់អ្នកស្រុកហ្នឹង វាពាក់ព័ន្ធអ្វីនឹងទុក្ខសោករបស់នាងទៅ?" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរ
"ទាក់ទិនដោយផ្ទាល់តែម្តង ទេពបិតា ! នៅក្នុងភូមិរបស់យើងមានប្រពៃណីម្យ៉ាង ឈ្មោះថា សតី ពោលគឺ កាលបើស្វាមីរបស់ស្ត្រីណាស្លាប់បាត់បង់ជីវិតទៅ ស្ត្រីនោះក៏តោងតែដុតខ្លួនឲ្យស្លាប់ទៅតាមស្វាមីដែរ ដើម្បី សម្តែងស្នេហាស្មោះស្ម័គ្រភក្តីចំពោះស្វាមី ស្រី្តណាអាចដុតសម្លាប់ខ្លួនឯងតាមស្វាមីបាន ស្ត្រីនោះនឹងទទួល​បានពាក្យកោតសរសើរយ៉ាងខ្លាំងពីអ្នកភូមិ មិនត្រឹមតែស្ត្រីនោះប៉ុណ្ណោះទេដែលបានទទួលកំណោតកោត​សរសើរសូម្បីតែឪពុកម្តាយរបស់ស្ត្រីនោះក៏បានទទួលការគោរពរាប់អានយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ទៀតផង បើស្ត្រី​ណា​មិន​ដុតខ្លួនសម្លាប់តាមស្វាមីទេ ស្ត្រីនោះនឹងបានទទួលតំណិះតិះដៀលនិងពាក្យមើលងាយមើលថោក​យ៉ាង​ខ្លាំងពីអ្នកភូមិ"
"ពិតមែនហើយ, ទេពបិតា !  នាងខ្ញុំមិនទាន់ចង់ស្លាប់ទេ នាងខ្ញុំទើបតែកើតមកឃើញលោកនេះត្រឹមតែអាយុ ១៨ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ នាងខ្ញុំចង់នៅរស់មើលពិភពលោកនេះតទៅយូរអង្វែងទៀត នាងខ្ញុំភ័យតក់ស្លុតចំពោះការ​ស្លាប់​ក្នុងភ្នក់​ភ្លើងដ៏សែនកំណាចនោះណាស់ នាងខ្ញុំយល់ឃើញថា វាមិនយុត្តិធម៌ឡើយដែលឲ្យនាងខ្ញុំនៅ​វ័យក្មេងទៅស្លាប់តាមមនុស្សចាស់អាយុដល់ទៅ ៦០-៧០ ឆ្នាំ នាងខ្ញុំមិនព្រម... មិនព្រមជាដាច់ខាត" ស្រីក្រមុំ​នោះពោល ២ ប្រយោគចុងក្រោយដោយសម្លេងដាច់ណាត់ ។
"មិនអញ្ចឹងទេ ទេពបិតា ! ឪពុកម្តាយនិងជ័រជាតិញាតិសន្តានទទូចទទរអង្វរនាងខ្ញុំឲ្យសម្រេចចិត្តស្លាប់ទៅ​តាមស្វាមីដើម្បីជាថ្នូរនឹងពាក្យសរសើរសម្ងើចរបស់អ្នកភូមិ កាលបើនាងខ្ញុំសម្តែងចេតនាមិនចង់ស្លាប់ ពួកគេក៏​អន្ទោកអន្ទោលឲ្យនាងខ្ញុំស្លាប់ដោយវិធីលួងលោមខ្លះ ជំលាបសំឡុតខ្លះ វីអៃភីសំខាន់បំផុត គឺ ឪពុកម្តាយ​របស់​នាងខ្ញុំហ្នឹងឯង ពួកគាត់ប្រាប់ថាបើនាងខ្ញុំស្លាប់ទៅតាមស្វាមី វិញ្ញាណរបស់នាងខ្ញុំនឹងក្លាយជា​ទេពធីតា ប្រជាជននឹងគោរពបូជា គ្រួសារឪពុកម្តាយនឹងបានមុខបានមាត់ ពួកគាត់អង្វរឲ្យនាងខ្ញុំយោគ​យល់​ដល់ពួកគាត់ជាលើកចុងក្រោយផង ដើម្បីជាការតបស្នងសងគុណមាតាបិតា នេះឯងជាមូលហេតុនៃ ទុក្ខសន្ធំរបស់នាងខ្ញុំ បពិត្រទេពបិតា ! សូមជួយប្រោសសត្វអ្នកកំពុងរងទុក្ខទោម្នេញផងចុះ" បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! កាលបើបានស្តាប់រឿងរ៉ាវរបស់ស្រីក្រមុំនោះហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាស្ទើរតែមិន​ជឿថាជាការពិត ខ្ញុំព្រះករុណាមិនធ្លាប់បានគិតនឹកនាថាប្រពៃណីដ៏ព្រៃផ្សៃយង់ឃ្នងបែបនេះនៅ​មានក្នុង​ដែនដីមគធរដ្ឋដ៏រុងរឿងនេះទេ ប៉ុន្តែប្រពៃណីនេះនៅតែមាន ខ្ញុំព្រះករុណាកើតប្រណិធានឡើងក្នុង​ចិត្ត​យ៉ាងដាច់ខាតថានឹងព្យាយាមលុបបំបាត់ប្រពៃណីព្រៃផ្សៃនេះឲ្យអស់ពីភូមិបិណ្ឌុលគ្រាមឲ្យបានដោយ​វិធី​ណាមួយ ទោះបីបើវិធីនោះត្រូវខ្ចីដៃទេវរូបដែលឥតវិញ្ញាណក៏ដោយ ខ្ញុំព្រះករុណាប្រាប់ស្រីក្រមុំនោះថា
"កូនស្រីអើយ ! កុំព្រួយបារម្ភឡើយ ព្រះបិតានឹងជួយកូន ព្រះបិតាយល់ឃើញថាបញ្ហាចាក់ស្មុគទាំងអស់​នេះបណ្តាលមកពីឪពុកម្តាយរបស់កូនហ្នឹងឯង បើអាចបង្វែរចិត្តរបស់លោកទាំងពីរនោះបាន អ្វីៗនឹង​ចុះ​របៀបរៀបរយគ្មានបញ្ហាទេ ប៉ុន្តែព្រះបិតាគ្រាន់តែជាទេវរូបដែលមិនអាចធ្វើអ្វីបានយ៉ាងថ្នាត់ដៃថ្នាត់ជើង ព្រះបិតាសូមប្រាប់រឿងមួយ ខណៈនេះមានព្រះភិក្ខុក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ១ អង្គនិមន្តមកស្នាក់អាស្រ័យ​ក្រោម​ដើមរលួស​ក្បែរៗទេវាល័យនេះឯង លោកជាអ្នកមានគុណធម៌ខ្ពស់ គួរគោរពបូជានិងជឿស្តាប់ ចាប់ពីពេលនេះជាដើមទៅ ព្រះបិតានឹងប្រគេនអំណាចដល់ព្រះភិក្ខុអង្គនោះ ហើយព្រះបិតានឹងមិន​និយាយ​ជាមួយនឹងអ្នកណាទៀតទេរួមទាំងកូនផង ព្រឹកស្អែកនេះ សូមឲ្យកូននាំឪពុកម្តាយរបស់កូនមក​ជួបនឹងភិក្ខុរូបនោះចុះ ថ្មើរណេះយប់ជ្រៅហើយ សូមកូនវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញចុះ"
គង្គាសយម្ពរ
លុះដល់ព្រឹកស្អែកឡើង ស្រីក្រមុំនោះក៏នាំឪពុកម្តាយមកជួយខ្ញុំព្រះករុណាតានពាក្យសន្យា កាលបើអ្នកទាំង ៣ អង្គុយចុះលើកដៃសំពះហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏និយាយឡើងមុនថា
"ញោម គឺ ឪពុកម្តាយរបស់ស្រីក្រមុំរងគ្រោះនោះមែនទេ? "
"មែន តេជគុណ ! "ប្រុសជាប្តីឆ្លើយតប សម្តែងកិរិយាអាការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង "តេជគុណដឹងបានយ៉ាងណា​ថាពួកយើងជាឪពុកម្តាយរបស់ស្រីក្រមុំនេះ?"
"កាលពីអធ្រាតយប់មិញ ព្រះឥន្ទទេពប្រចាំទេវាល័យបានមកជួបអាត្មា លោករៀបរាប់ឲ្យស្តាប់ថាមាន​ស្រីក្រមុំ​ម្នាក់ចូលទៅរកលោកដល់ទេវាល័យប្រាប់ថាកំពុងត្រូវឪពុកម្តាយបង្ខំឲ្យដុតខ្លួនឲ្យស្លាប់ទៅតាមស្វាមី ហើយសុំឲ្យលោកជួយ លោកមិនចូលចិត្តប្រពៃណីឃោរឃៅនេះទេ លោកចង់ឲ្យលះលើកចោល ហើយ​លោក​មើលឃើញថាអាត្មាល្មមនឹងជួយណែនាំប្រដែប្រដៅញោមទាំងពីរបាន ទើបប្រគល់អំណាចឲ្យអាត្មាធ្វើ​ការ​ជំនួស ចំណែកឯលោកវិញក៏វិលត្រឡប់ទៅសោយទិព្វសុខក្នុងសគ្គាល័យ នឹងមិនវិលត្រឡប់មកកាន់​មនុស្សលោកនេះវិញទេ ព្រោះមនុស្សបង្កបញ្ហាវឹកវរដល់លោកមិនចេះចប់ អាត្មាទើបទទួលពាក្យសម្តីរបស់​លោក"
ព្រាហ្មណ៍ជាស្វាមីសម្លឹងមើលមុខភរិយាដោយអាការមិងមាំងមួយស្របក់ហើយក៏បែរមុខមកខាងខ្ញុំព្រះករុ​ណានិយាយឡើងដោយអាការរសាប់រសល់ថា
"បពិត្រលោកសមណៈ ! ប្រពៃណីសតីនេះចាត់ជាប្រពៃណីស័ក្តិសិទ្ធិដែលពួកយើងនាំគ្នាគោរពបដិបត្តិ​តៗ​គ្នាមកតាំងពីបុព្វកាល យើងមិនអាចលះលើកចោលបានទេ ព្រោះបើលះលើកចោលក៏ស្មើនឹងបំផ្លាញ​ប្រពៃណី ជាការរមិលគុណចំពោះបុព្វបុរស" ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! នៅពេលបានស្តាប់សម្តីរបស់ព្រាហ្មណ៍ជាបិតាហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏យល់ដឹង​បានភ្លាមថា ក្នុងការបដិបត្តិតាមប្រពៃណីនោះ គេគ្មានហេតុផលអ្វីសោះ គ្រាន់តែជឿកាន់តៗគ្នាមកដូច​យ៉ាង​មនុស្សភ្នែកខ្វាក់ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបចាប់ផ្តើមណែនាំគាត់ក្នុងផ្លូវនៃហេតុផលដូចតទៅ
"ម្នាលឧបាសក ! បើការលះលើកចោលប្រពៃណីខ្លះជាការរមិលគុណបុព្វបុរស មនុស្សទាំងអស់ក្នុង​ជម្ពូទ្វីបនេះសុទ្ធសឹងតែជាមនុស្សរមិលគុណ ព្រោះមានប្រពៃណីនិងការបដិបត្តិជាច្រើនអនេកដែល​បុព្វបុរស​របស់​យើងធ្លាប់បដិបត្តិមក ប៉ុន្តែនៅពេលនេះមនុស្សបានលះលែងរវែងបង់អស់ហើយ ឧទាហរណ៍ដូចជា កាលពីប្រមាណ ៥០ ឆ្នាំមុននេះ នគរផ្សេង ៗដែលតាំងនៅលើច្រាំងស្ទឹងគង្គា ក្នុងរដូវ​ដែលទឹកឡើងហៀរពេញច្រាំង នឹងមានប្រារព្ធពិធីគង្គាសយម្ពររាល់ៗឆ្នាំ ពោលគឺ ក្នុងតិថី ១៥ កើតខែ​ភទ្របទ គេនឹងជ្រើសរើសយកស្រីក្រមុំព្រហ្មចារីម្នាក់ដែលជាទីប្រាថ្នារបស់ព្រះមេគង្គា​មកសម្អិតសម្អាង​យ៉ាង​ស្អាតស្អាន បញ្ជិះលើសាលៀងសែងហែពេញទាំងព្រះនគរ ហើយក៏យកទៅបោះចូលក្នុង​ក្រសែ​ទឹក​ដែល​កំពុងហូរខ្មួលខ្មាញ់នៃស្ទឹងគង្គាឲ្យលង់ទឹកស្លាប់នៅចំពោះមុខមនុស្សមនារាប់ម៉ីនសែននាក់​ដែល​ឈរ​សង្កេតមើលនៅលើមាត់ច្រាំង ជឿថា ស្រីក្រមុំនោះនឹងទៅប្រណិប័តន៍បម្រើព្រះមេគង្គា កាលបើព្រះមេ​គង្គា​ពេញចិត្តពេញថ្លើមហើយ ក៏មិនធ្វើឲ្យកើតឧទកភ័យ(ទឹកជំនន់) មិនធ្វើឲ្យអ្នកដទៃលង់ទឹកស្លាប់ ស្រីក្រមុំដែលត្រូវបោះចូលទៅក្នុងទឹកឲ្យស្លាប់នោះ តែងទទួលបានការលើកតម្កើងគោរពរាប់អាន​ពីអ្នក​ស្រុក​ថាជាវីរស្ត្រី ជាអ្នកពលីជីវិតដើម្បីប្រយោជន៍រួម ប៉ុន្តែបើទុកជាទទួលបានកិត្តិយសខ្ពស់ធំធេងប៉ុនណា​ក៏ដោយ ក៏មិនឃើញថាមានស្រីក្រមុំណាសុខចិត្តពលីជីវិតដើម្បីជាតង្វាយដល់ព្រះមេគង្គាណាស់ គ្រាន់តែ​ដល់ខែភទ្របទម្តងៗ ស្រីក្រមុំព្រហ្មចារីទូទាំងនគរនាំគ្នាភ័យតក់ស្លុត ដេកបិទភ្នែកមិនជិត អ្នកខ្លះដល់ថា្នក់ ភៀសខ្លួនទៅនៅតំបន់ផ្សេងបណ្តោះអាសន្ន អ្នកខ្លះក៏សុខចិត្តរៀបការជាមួយនឹងអ្នកណាម្នាក់មុន​នឹងដល់​ថ្ងៃ​គង្គាសយម្ពរ ពិធីកម្មនោះបានបង្កបញ្ហាក្តៅក្រហាយដល់មនុស្សជាច្រើន ប៉ុន្តែឥឡូវនេះពិធីនោះបាន​លុបបំបាត់ចោលទៅហើយ មិនបដិបត្តិទៀតទេ មនុស្សជាច្រើនជួសនឹងព្រួយចិត្ត កាលបើលះបង់​ប្រពៃណីដែលបុព្វបុរសរបស់ខ្លួនធ្លាប់បដិបត្តិមកអស់រាប់ពាន់ឆ្នាំ ត្រឡប់ជាត្រេកអរសាទរទៅទៀតដែល​អាចលះបង់បាន ហើយគ្មានអ្នកណាយល់ថាជាការរមិលគុណចំពោះបុព្វបុរសអ្វីទេ" ។
" ម្នាលឧបាសក ! ក្រៅពីពិធីគង្គាសយម្ពរនេះ នៅមានពិធីដទៃជាច្រើនទៀតដែលបុព្វបុរសរបស់យើងបាន​បដិបត្តិមក ប៉ុន្តែយើងបានលើកលះចោលអស់ហើយ ព្រោះហេតុនោះ បើញោមអាចលះបង់ពិធីសតីនេះ​ចោល​បាន គង់នឹងមិនមែនជាការរមិលគុណនោះទេ "
ព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រិតប្រៀងចំពោះប្រពៃណីបុរាណអង្គុយឱនមុខគិតមួយសន្ទុះហើយនិយាយឡើងដោយសម្លេង អែះមែះថា "បពិត្រលោកសមណៈ ! ខ្ញុំកណាល្មមនឹងយល់ស្របនឹងលោកបានថាបើលះបង់ប្រពៃណីនេះ​ចោលទៅ គង់នឹងមិនរមិលគុណចំពោះបុព្វបុរសទេ ប៉ុន្តែលោកប្រហែលជាមិនយល់ទេថាប្រពៃណីនេះជា​បុញ្ញពិធី​ខ្ពង់ខ្ពស់សម្រាប់ស្ត្រីភេទ ជាការលះបង់យ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់​ កាលបើស្លាប់ទៅនឹងបានទៅកើតក្នុងឋាន​សួគ៌​ភ្លាម"
"ម្នាលឧបាសក ! ញោមនៅមិនទាន់យល់អត្ថន័យនៃពាក្យថា បុណ្យ នេះ ទេ អាត្មានឹងអធិប្យាយឲ្យញោម​ស្តាប់ ពាក្យថា បុណ្យ ជាឈ្មោះនៃសេចក្តីសុខ សេចក្តីត្រជាក់ត្រជុំ កើតកាលវាលគុម្ពមានម្សៀតប្រយោជន៍ អ្វីណាក៏ដោយឲ្យតែញោមគិតហើយ និយាយហើយ ធ្វើហើយពាំនាំមកនូវសេចក្តីសុខស្ងប់ចិត្តចំពោះញោម និង អ្នកដទៃ មានប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនញោមនិងអ្នកដទៃ អ្វីណានីមួយនោះហៅថា បុណ្យ ប៉ុន្តែអ្វីក៏ដោយឲ្យ​តែញោមគិត និយាយ ធ្វើទៅ នាំមកនូវទុក្ខក្តៅក្រហាយដល់ខ្លួននិងអ្នកដទៃ មិនកើតប្រយោជន៍ដល់អ្នកណា អ្វីណា នីមួយ​​នោះចាត់ជា បាប អាត្មាពិចារណាឃើញថាប្រពៃណីដុតខ្លួនសម្លាប់តាមប្តីនេះមិនកើតប្រយោជន៍​ដល់អ្នកណាទេ មានតែបង្កទុក្ខក្តៅក្រហាយដល់អ្នកស្លាប់ បង្កសេចក្តីស្លុតរន្ធត់ចិត្តដល់សាច់ញាតិបងប្អូន អ្នកស្លាប់គ្នាក៏ស្លាប់ទៅទាំងមិនពេញចិត្ត ស្លាប់ដោយសេចក្តីទុក្ខ កាលបើអ្នកស្លាប់នោះមានចិត្តសៅហ្មង​មុនស្លាប់បែបនេះ លុះស្លាប់ទៅហើយតើគេអាចនឹងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌សោយទិព្វសុខបានទេ? ព្រោះហេតុនោះ ពិធីសតីនេះជួសនឹងបានបុណ្យត្រឡប់ជាបានបាបយ៉ាងពិតប្រាកដ"
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! អ្នកទាំង ៣ អង្គុយស្តឹកនៅស្ងៀមអស់ពេលជាយូរ ខ្ញុំព្រះករុណាជឿថា ចិត្តរបស់​គេចាប់ផ្តើមចូលកាន់គន្លងនៃហេតុផលហើយ ទីបំផុត នាងព្រាហ្មណីជាម្តាយបាននិយាយឡើងថា
"ម្នាលឧបាសិកា ! តាមធម្មតា មនុស្សយើងនោះតែងមានប្រក្រតីរិះគន់តិះដៀលអ្នកដទៃ យើងធ្វើក៏ត្រូវគេ រិះគន់ យើងមិនធ្វើក៏ត្រូវគេរិះគន់ ក្នុងការធ្វើអំពើណានីមួយនោះ យើងមិនត្រូវប្រកាន់យកខ្យល់មាត់​របស់អ្នកដទៃជាប្រមាណទេ បើយើងពិចារណាមើលយ៉ាងល្អិតល្អន់ហើយឃើញថា អំពើដែលយើង​ធ្វើ​នោះល្អ ជាកុសលជាប្រយោជន៍ជាសេចក្តីសុខទាំងដល់ខ្លួនឯងនិងអ្នកដទៃ បណ្ឌិតលើកសរសើរ យើងគួរ​ធ្វើ​អំពើនោះភ្លាម ទោះបីជាបានទទួលពា្យរិះគន់តិះដៀល ផ្តន្ទាទោស បន្ទុះបង្អាប់ ប្រមាថកាតទាន ជំនេរ​ជេរស្តីដោយផរុសវាចាក៏ដោយ ចូរកុំប្រកាន់យកជាប្រមាណឡើយ ព្រោះការដែលគេរិះគន់ ថ្កោលទោស ប្រមាថកាតទាន ជេរស្តីនោះ គេរិះគន់ព្រោះសេចក្តីភាន់ច្រឡំ ព្រោះរម្ងង់ ព្រោះចំហោត ចាំបាច់ឬដែល​យើង​ត្រូវយកមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មនុស្សវង្វេងមកជាអ្នកដឹកនាំជីវិតយើង ជាអ្នកបញ្ជាការឲ្យយើងធ្វើអំពើនេះ​អំពើនោះ ផ្ទុយទៅវិញ អំពើណាក៏ដោយឲ្យតែជាអកុសល ឬ បាប បណ្ឌិតរិះគន់ថ្កោលទោស បើធ្វើទៅ​នឹងនាំទុក្ខក្តៅក្រហាយ និងហាយនភាពដល់ខ្លួននិងអ្នកដទៃ អំពើនោះចូរកុំធ្វើឡើយ ទោះបីបើអ្នក​ដទៃ​ញុះញង់ ចាក់ចុចអុជអាល អន្ទោកអន្ទោលយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រោះគេញុះញង់អុជអាលដោយរម្ងង់ ដោយកម្លៅ ដោយរំយល់ខុស កាលបើយើងដឹងជាក់ដល់ចិត្តថា គេកំពុងតែវង្វេងផ្លូវដើរលើផ្លូវខុស មិនសមបីបើយើងដើរតាមគេឡើយ យើងគួរតែដើរតាមផ្លូវត្រូវមិនល្អជាងឬ? "
បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! កាលបើខ្ញុំព្រះករុណានិយាយចប់ ពីរនាក់ប្តីប្រពន្ធក៏កើតបញ្ញាយល់ដឹងផ្លូវខុស ផ្លូវត្រូវយ៉ាងជាក់ច្បាស់ក្នុងចិត្ត ទើបឱនក្រាបបង្គំទៀបបាទមូលរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ហើយព្រាហ្មណ៍ជា​ស្វាមីបានស្រដីឡើងថា
"ខ្ញុំកណាយល់ស្របនឹងព្រះតេជគុណគ្រប់យ៉ាង ពាក្យណែនាំប្រដែប្រដៅរបស់ព្រះតេជគុណស្តាប់​ទៅគួរ​ឲ្យចាប់ចិត្តដិត​អារម្មណ៍ណាស់ មានហេតុផលត្រឹមត្រូវតាមស្ថានភាពពិត ព្រោះតែបានស្តាប់ពាក្យទូន្មាន​របស់ព្រះតេជគុណ ខ្ញុំកណាទើបកើតពន្លឺ គឺ បញ្ញាឡើងក្នុងចិត្ត ស្គាល់ផ្លូវត្រូវ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងមិនបង្ខំ​កូន​ស្រីរបស់ខ្ញុំកណាឲ្យធ្វើពិធីសតីដ៏ឃោរឃៅនេះទេ"
"គំហើញរបស់ញោមល្អប្រពៃហើយ ឧបាសក ! អាត្មាសូមអនុមោទនា សូមឲ្យញោមប្រកាន់ខ្ជាប់គោល​ហេតុផល គោលត្រឹមត្រូវក្នុងការដឹកនាំខ្សែជីវិតតរៀងទៅ " ។
និមិត្តចម្លែក
មួយស្របក់ធំកន្លងទៅ លីលាវតីក៏នាំខ្ញុំព្រះករុណាមកដល់នគរមួយដែលខ្ញុំព្រះករុណាមិនដែលឃើញមកពី​មុនប៉ុន្តែជានគរដែលរុងរឿងណាស់ ស្ថិតនៅលើច្រាំងស្ទឹងល្វឹងល្វើយ តាមមាត់ស្ទឹងដេរដាសរៀង​រាយ​ដោយ​ចេតីយ៍ ស្ថូប ទេវាល័យ និងប្រាសាទរបស់គ្រហបតី សេដ្ឋី ចាប់ពីលើច្រាំងទៅរហូតដល់មាត់ទឹកខាងក្រោម គេធ្វើជណ្តើរថ្មគន្លិកគន្លាក់គគ្លាក់គគ្លើនចុះទៅល្អល្អះ​កន្លង តាមកាំជណ្តើរមានតាបសឥសី យោគី សន្យាសី និង អ្នកបួសក្នុងលទ្ធិផ្សេង ៗ កំពុងអង្គុយ​សូធ្យមន្តភាវនា ក្នុងទឹកក្បែរមាត់ស្ទឹងមានមនុស្សគ្រប់ភេទគ្រប់វ័យ កំពុង​ងូតទឹក ស្នានកាយរដេររដាសពាសពេញ លីលាវតីនាំខ្ញុំព្រះករុណាដើរទៅតាមផ្លូវថ្នល់ដ៏ល្អស្អាត ទាំងសង​ខាង​ផ្លូវ​ស្អេកស្កះទៅដោយអាគារផ្ទះល្វែង ហាងលក់ទំនិញ កម្មន្តសាល ទេវស្ថាន លាយឆ្លុះឆ្លាស់ដោយសួន​ផ្កាដោយអន្លើៗ លីលាវតីនាំខ្ញុំព្រះករុណាដើរមកដល់កំពែងខ្ពស់មួយដែលមានទ្វារធំនៅចំកណ្តាល មានប្រុស ម្នាក់ឈរចាំយាមនៅទ្វារនោះ គ្រាន់តែឃើញលីលាវតីដើរមក ប្រុសម្នាក់នោះក៏បើកទ្វារចំហ ប៉ុន្តែគ្រាន់​តែខ្ញុំ​ព្រះករុណាប្រុងនឹងដើរចូលទៅតាមទ្វារដែរ ឆ្មាំទ្វារក៏ចេញមកឈរពាំងភ្លាម មិនព្រមឲ្យខ្ញុំព្រះករុណា​ដើរឆ្លង​ចូលទៅបានទេ បើទុកជាខ្ញុំព្រះករុណាទទូចអង្វរសុំអនុញ្ញាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ឆ្មាំទ្វារមិនព្រមបើកផ្លូវឲ្យដែរ ឥឡូវនេះលីលាវតីបានដើរតាមថ្នល់តូចៗតម្រង់ទៅកាន់ប្រាសាទខ្នងធំតាំងនៅច្រងោខាងក្នុងកំពែងនោះ មុន​នឹង​ចូលប្រាសាទ នាងបែរខ្នងមកញញឹមដាក់ខ្ញុំព្រះករុណាមួយក្រឡេកភ្នែកហើយក៏ដើរចូលទៅតាមទ្វារបាត់​ទៅ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! គ្រាន់តែលីលាវតីលឹបបាត់ទៅក្នុងទ្វារប៉ុណ្ណោះ រូបភាពផ្សេង ៗ ដូចជា ប្រាសាទ កំពែង ទ្វារ ឆ្មាំទ្វារ និងនគរទាំងអស់នោះក៏បាត់ស្រមោលទៅដែរ ឥឡូវនេះ សតិរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាបានវិល ​ត្រឡប់មកចតចំនឹងខ្យល់ដកដង្ហើមចេញចូលម្តងទៀត គ្មាននិមិត្តណាៗនៅសល់ទៀតទេ ខ្ញុំព្រះករុណា​នឹក​សោកស្តាយពន់ពេក ដែលរូបភាពលីលាវតីរលុបបាត់ទៅយ៉ាងអាថ៌កំបាំងទាន់ហន់បែបនោះ ខ្ញុំព្រះករុណា​ព្យាយាមភ្នកនឹកឲ្យកើតនិមិត្តរបស់លីលាវតីទៀត ប៉ុន្តែមិនមានផលណាៗកើតឡើងទេ កាលបើធ្វើឲ្យនិមិត្ត​កើតឡើងមិនបាន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ព្យាយាមវិលត្រឡប់មកកាន់ខ្យល់ដកដង្ហើមវិញ ខំធ្វើចិត្តឲ្យស្ងប់ឡើង ប៉ុន្តែ​ក៏នៅតែមិនសម្រេចទៀត ព្រោះខណៈនោះ ធម្មារម្មណ៍ទាក់ទិននឹងនិមិត្តរបស់លីលាវតីបាន​បាញ់​ផុស​ផ្ទុះឡើងមកបំផ្លាញសមាធិចោលទាំងអស់ នៅទីបំផុត ខ្ញុំព្រះករុណាក៏សម្រេចចិត្តចេញពីសមាធិ ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! បើទុកជាចេញពីសមាធិហើយក៏ដោយ និមិត្តដែលឃើញក្នុងសមាធិទាក់​ទិននឹង​លីលាវតី នៅដក់ជាប់ក្នុងចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត អាចមើលឃើញរូបភាពរបស់ នគរ ថ្នល់ កំពង់ទឹក អាគារផ្ទះល្វែង និងទម្រង់មុខរបស់លីលាវតីបានយ៉ាងច្បាស់ក្រឡាញ រៀងលំដាប់ហេតុ ការណ៍​បានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ វាជានិមិត្តដែលឆ្លែកចម្លែកជាងរាល់ដងកន្លងមក កាលពីមុន និមិត្តរបស់​លីលាវតីដែលឆ្លុះបញ្ចាំងក្នុងដួងចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាជាលីលាវតីនៃក្រុងសាវត្ថី ប្រាកដឲ្យឃើញជា​រូប​កុមារីខ្លះ ស្រីក្រមុំពេញរូបពេញរាងខ្លះ ភិក្ខុណីខ្លះ ប្រាកដឲ្យឃើញចំពោះតែទម្រង់មុខខ្លះ ពាក់​កណ្តាល​ខ្លួន​ខ្លះ ពេញដងខ្លួនខ្លះ យំទទូចអង្វរមួយស្របក់ហើយក៏បាត់ទៅ គ្មានហេតុការណ៍ ទីកន្លែងអ្វីប្រកបទេ ប៉ុន្តែ​និមិត្តលើកនេះជាលីលាវតីម្នាក់ទៀត មានហេតុការណ៍ ទីកន្លែងប្រកបយ៉ាងច្បាស់ទែង ហាក់នឹងថាជារឿង​ពិតច្រើនជាងសេចក្តីស្រមើស្រមៃ តើនិមិត្តនោះមានន័យយ៉ាងណាអេះ អាចទៅរួចទេថា រូបភាពនិមិត្តនោះ ជាពន្លឺឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យឃើញការពិត ដែលមាននៅក្នុងលោកនេះ ឆ្លងចូលមកប្រាកដឲ្យឃើញក្នុង​ដួងចិត្ត​របស់​ខ្ញុំព្រះករុណា ដែលល្អិតល្អន់ធួនល្មមនឹងទទួលរូបភាពនោះបានក្នុងខណៈចូលសមាធិ បើជារឿងពិត ដូច្នោះសម្តែងថានគរបែបនោះមានពិតមែន ប្រាសាទបែបនោះមានពិតមែន ទាំងលីលាវតីក៏បានកើត ជាស្​រីក្រមុំបែបនោះមែន ព្រោះតាំងតែពីនាងផុតរលត់ទៅរហូតមកដល់ពេលនេះអស់រយៈពេលជាង ១០ ឆ្នាំហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាគិតជញ្ជឹងបញ្ហាទាំងអស់នេះយ៉ាងធ្ងនកណ្តក់សឹងតែរហូតរាត្រីកាល ។
ការដែលត្រូវបណ្តេញចេញពីវណ្ណៈ
បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! លោកមុខជាធ្លាប់កើតលំនឹកគិតដូចយ៉ាងខ្ញុំព្រះករុណាមិនខាន គឺថា កាលបើ​យើង​តាំងចិត្តថានឹងធ្វើការងារអ្វីមួយដោយវីរិយភាព ប៉ុន្តែការងារនោះគ្មានលទ្ធផលជឿនលឿនណាៗទាំងអស់ គ្រាន់តែធ្វើទៅបានបន្តិច ក៏កើតឧបសគ្គរាំងស្ទាក់ជារឿយ ៗ លោកច្បាស់ជាញូញញាញរអាញរអាអស់​កម្លាំងចិត្ត ខ្ញុំព្រះករុណាឱហាតបំពេញព្យាយាមផ្លូវចិត្តនៅឯភូមិបិណ្ឌុលគ្រាមតមកមួយសប្តាហ៍ទៀតដោយ ឧយ្យាមភាពយ៉ាងពេញទំហឹង ប៉ុន្តែមិនអាចនាំចិត្តចូលដល់សមាធិថ្នាក់ខ្ពស់បានទេ គ្រាន់តែចិត្តនឹងធឹងជា​អប្បនាសមាធិ និមិត្តចាស់ក៏កើតឡើងមករាំងស្ទាក់ជារឿយ ៗ និមិត្តទាក់ទងនឹងលីលាវតីក៏កើតឡើងម្តង​ម្កាល ហើយកើតឡើងស្រដៀងនឹងថ្ងៃដំបូងដូចដែលខ្ញុំព្រះករុណាបានតំណាលប្រាប់ឲ្យស្តាប់នោះបេះបិទ ចាប់​ផ្តើម​តាំងពីលីលាវតីបង្ហាញខ្លួនឲ្យឃើញរហូតដល់ចូលបាត់ទៅក្នុងប្រាសាទនោះ បន្ទាប់ពីនោះ ចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះ​ករុណាក៏ជាប់គាំងត្រឹមនោះឯង នៅទីបំផុត ខ្ញុំព្រះករុណាទើបគិតថា ឧបនិស្ស័យបារមីរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា​ប្រហែលជាអប់រំបន្ទំមកបានប៉ុណ្ណេះឯង  វិបាកកម្មចាស់មានកម្លាំងរាំងស្ទាក់ខ្លាំងក្លា បើទុកជាព្យាយាមត​ទៅ​ទៀតក៏អសារឥតការដែរ ហេតុនោះខ្ញុំព្រះករុណាទើបសម្រេចចិត្តដឹកនាំជីវិតដូចដើម គឺ តម្កល់មាំក្នុង​សីលាចារវត្ត ហើយបង្ហាត់បង្រៀនប្រជាជនឲ្យកើតសម្មាទិដ្ឋិនិងសម្មាបដិបត្តិតទៅ ។ នៅទីបំផុត ខ្ញុំព្រះករុណាក៏លាអ្នកភូមិបិណ្ឌុគ្រាមដើម្បីចេញដំណើរដើរផ្លូវតទៅ ​ អ្នកស្រុកជាឧបាសក​ឧបាសិកាមានសទ្ធាជ្រះថ្លាខ្ជាប់ខ្ជួនក្នុងព្រះរតនត្រ័យនឹកស្តាយអាល័យខ្ញុំព្រះករុណាពន់ពេក ទទូច​អង្វរឲ្យ​ខ្ញុំព្រះ​ករុណាគង់នៅប្រោសណែនាំពួកគេតទៅទៀត ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះករុណាមិនអាចទទួលពាក្យអារាធនា​នោះ​បានទេ ព្រោះជីវិតរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា គឺ ការធ្វើដំណើរដើរផ្លូវទៅជារឿយ ៗលុះត្រាតែដល់វារៈចុង​ក្រោយ​នៃជីវិត ។ ខ្ញុំព្រះករុណាបានមកបោះទីតាំងសម្នាក់នៅភូមិមួយទៀត ឆ្ងាយពីភូមិបិណ្ឌុគ្រាមទៅទិសបច្ចិមប្រមាណ​កន្លះយោជន៍ ខ្ញុំព្រះករុណាបានចូលទៅអាស្រ័យនៅក្នុងប៉ាឆាដែលស្ថិតនៅទិសឧត្តរនៃភូមិ ពេលព្រឹកក៏​ចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិ កាលបើបានអាហារល្មមញ៉ាំងជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានហើយក៏វិលត្រឡប់ចេញ​មកឆាន់ ប៉ាឆាដែលខ្ញុំព្រះករុណាគង់នៅនោះច្រូងច្រាងទៅដោយដើមពពេលមានស្លឹកក្រាស់ទ្រុបទ្រុល ម្លប់ត្រជាក់ត្រឈឹងត្រឈៃគួរជាទីមនោរម្យ ប៉ុន្តែជាទីគួរឲ្យខ្លាចញញើតសម្រាប់ប្រជាជនទូទៅ ប្រសិនបើ​គ្មានកិច្ចការចាំបាច់ទេ ច្បាស់ជាគ្មានអ្នកណាដើរឆ្លងកាត់ផ្លូវនោះជាដាច់ខាត ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណា​ដែល​លែងស្តាយស្រណោះក្នុងជីវិតហើយ ឥតខ្លាចញញើតទាល់តែសោះ កម្លាចខ្លាចរអាទាំងឡាយកើត មកពីសេចក្តីស្រឡាញ់និងសេចក្តីប្រកួចប្រកាន់ ហើយកំពូលនៃសេចក្តីស្រឡាញ់និង​សេចក្តីប្រកួច​ប្រកាន់​របស់មនុស្ស គឺ ជីវិតខ្លួនឯង កាលបើលះលែងរវែងបង់ចំពោះសេចក្តីស្រឡាញ់និងកំណួចកំណាន់​ក្នុង​ជីវិតបានហើយ កម្លាចខ្លាចរអាទាំងអម្បាលម៉ានក៏មិនមាន ។ នៅថ្ងៃទី ២ បន្ទាប់ពីថ្ងៃដែលខ្ញុំព្រះករុណាចូលទៅនៅក្នុងព្រៃពពេលនោះក៏មានយុវជន​អ្នកភូមិម្នាក់ចូល​មក​រកខ្ញុំព្រះករុណាដោយទឹកមុខស្រពាប់ស្រពោន សម្តែងថាកំពុងរងទុក្ខចំបែងចិត្ត ជីវិតរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ជាជីវិតចម្លែកប្លែកខុសគេ អ្នកដែលមកជួបខ្ញុំព្រះករុណារាល់គ្នាច្រើនតែស្ពាយយកមកនូវទុក្ខមកឲ្យ​ខ្ញុំព្រះករុណាជួយដោះស្រាយកម្ចាត់កម្ចាយឲ្យទាំងអស់ កាលបើគេមានសេចក្តីសុខស្រណុកស្រណាន មើលទៅដូចជាគ្មានអ្នកណានឹកនាដល់ខ្ញុំព្រះករុណាទេ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែត្រូវសមុទ្រនៃមហន្តទុក្ខគ្របសង្កត់​ដួងចិត្តក៏រត់ស្រមករកខ្ញុំព្រះករុណាភ្លាម ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះករុណាក៏ត្រេកអរនិងពេញចិត្តក្នុងការ​ជួយរំដោះទុក្ខ​ឲ្យដល់គ្រប់គ្នា ថ្វីបើខ្ញុំព្រះករុណាខ្លួនឯងនៅមិនទាន់រំដោះទុក្ខរបស់ខ្លួនឯងបាននៅឡើយ ។
អ្នកដែលកើតពីព្រះឱស្ឋព្រហ្ម
ព្រាហ្មណ៍កម្លោះអង្គុយធ្មឹងជាឧបាយគិតជញ្ជឹងមួយស្របក់ហើយនិយាយឡើងថា
"សមណៈនេះពេញជាប៉ិនគិតរុករុលរាយមាយមែន ខ្ញុំកណាមិនដឹងថាការពិតនោះយ៉ាងណាទេព្រោះគម្ពីរមិន​បានចារសេចក្តីលម្អិតទុក ប៉ុន្តែបើនិយាយទៅតាមហេតុផល តាមហេតុការណ៍ដែលកើតឡើង ប្រហែលជាដូច យ៉ាងលោកម្ចាស់និយាយចឹងមែន"
"បើអញ្ចឹង ញោមក៏ទទួលស្គាល់ហើយថា​ មនុស្សទាំង ៤ វណ្ណៈមានកំណើតស្មើគ្នា គ្មានអ្នកណាខ្ពស់ជាងអ្នក​ណាទេ"ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយដេញជើងយ៉ាងបានចង្វាក់ "ប៉ុន្តែព្រាហ្មណ៍ក៏នៅតែជាវណ្ណៈខ្ពស់ជាងវណ្ណៈដទៃហ្នឹងឯង ព្រោះព្រាហ្មណ៍បានទទួលកិត្តិយសឲ្យចេញពីព្រះ​ឱស្ឋ ដែលចាត់ទុកថាជាអវយវៈសំខាន់ជាងអវយវៈដទៃ" "ញោមដឹងបានយ៉ាងណាថា មាត់សំខាន់ជាងអវយវៈដទៃ ព្រះគម្ពីរបានចារទុកដូច្នោះឬ?"
"ខ្ញុំកណានិយាយដោយសុភនិច្ឆ័យ ព្រោះយើងបរិភោគអាហារដោយមាត់ ​បើយើងមិនបរិភោគអាហារទេ ជីវិត​មិនអាចរស់នៅបានទេ លើសពីនោះទៀត យើងប្រើមាត់និយាយប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា"
"អាត្មាយល់ស្របនឹងញោមថាយើងបរិភោគអាហារនិងនិយាយដោយប្រើមាត់ ប៉ុន្តែបើអាត្មាកាត់ដៃញោមចេញ កាត់ជើងញោមចេញ បារពោះញោមចេញ តើញោមនឹងបរិភោគអាហារបានទៀតទេ? តើញោមនឹងមាន​ជីវិត​រស់នៅបានទៀតទេ?"
ព្រាហ្មណ៍អេះអុញទញ់តាន់ជាខ្លាំងដែលត្រូវខ្ញុំព្រះករុណាឈ្លេចសួរដេញដោលសឹងតែទាល់ច្រក គេឈ្ងោក​មុខចុះសម្លឹងមើលផែនដី យកដៃត្រដុសគ្នាមួយស្របក់ហើយក៏ឆ្លើយតបដោយសម្លេងតយង៉យថា
"នៅមិនបានទេ លោកសមណៈ ! "
"កាលបើមាត់នៅតែឯងមិនបានត្រូវអាស្រ័យអវយវៈដទៃបែបនេះ ក៏សម្តែងឲ្យឃើញថា អវយវៈគ្រប់វោការ​ត្រូវ​អាស្រ័យគ្នានិងគ្នាគ្មានអវយវៈណាសំខាន់ជាងអវយវៈណាទេ មានឋានៈស្មើគ្នាទាំងអស់ អវយវៈ​នីមួយ​ៗ​ធ្វើមុខងាររបស់ខ្លួន ដើម្បីឲ្យជីវិតរាងកាយទាំងមូលស្ថិតនៅបាន កាលបើដូច្នេះ សម្តីដែលញោម​ពោលថា​មាត់សំខាន់ជាងអវយវៈដទៃនោះទើបជាការពោលឃ្វាងឃ្លៀងចាកការពិត និងការប្រកាន់ថាព្រាហ្មណ៍កើត​មកពីព្រះឱស្ឋរបស់ព្រះព្រហ្មហើយជាវណ្ណៈខ្ពស់ជាងវណ្ណៈដទៃនោះចាត់ជាការប្រកាន់ខុស ឬក៏ញោមមាន​ទស្សនៈយ៉ាងណាទៀត?" ប្រាកដឃើញថា បាលកៈអង្គុយឈ្ងោកមុខស្ងៀមឈឹងត្បិតទញ់ទាល់ចំពោះហេតុផលរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា កាលបើគេអង្គុយនៅស្ងៀមមិនឆ្លើយឆ្លងដូច្នោះ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏និយាយតទៅទៀតថា
"ម្នាលឧបាសក ! ទាក់ទងនឹងរឿងរ៉ាវដែលយើងបានសន្ទនាគ្នាមកនោះ ញោមមុខជាបានឃើញហើយថា មនុស្សទាំង ៤ វណ្ណៈមានឋានៈស្មើគ្នាដោយកំណើត ព្រោះកើតក្នុងកម្រិតស្មើគ្នា ចេញមកពីព្រះព្រហ្មអង្គ តែមួយ ហើយចេញពីអវយវៈផ្សេងៗដែលមានសេចក្តីសំខាន់ស្របាក់ស្របាលគ្នា សូម្បីក្នុងខណៈដែលនៅ​ ក្នុងខ្លួនរបស់ព្រះព្រហ្ម ក៏នៅក្នុងទីតែមួយ ការដែលមនុស្សទាំង ៤ វណ្ណៈរួមរស់ រួមសម្ភោគក្នុងកន្លែងតែមួយ បាន ក៏សម្តែងឲ្យឃើញថាមនុស្សទាំង ៤ ពួកនោះមានឋានៈស្មើគ្នាក្នុងក្រសែចក្ខុរបស់ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់ បើមានឋានៈផ្សេងៗគ្នា ព្រះអង្គមុខជាមិនអនុញ្ញាតឲ្យនៅរួមគ្នាក្នុងទីតែមួយនោះទេ ការដែលមនុស្សវណ្ណៈ ព្រាហ្មណ៍ប្រកាន់ថាខ្លួនខ្ពស់ជាងវណ្ណៈដទៃចាត់ជាការប្រកាន់ដោយទិដ្ឋិមានះ ប្រកាន់ដោយមោហៈ ប្រកាន់ខុសពីគោលបំណងដើមរបស់ព្រះព្រហ្ម ការដែលវណ្ណៈព្រាហ្មណ៍ចេញមកកាន់ពិភពផែនដីតាមព្រះ​ឱស្ឋរបស់ព្រះព្រហ្ម មិនមានហេតុផលគ្រប់គ្រាន់ល្មមប្រកាន់បានថាខ្ពស់ជាងវណ្ណៈដទៃទេ ប្រៀបដូចជា​មនុស្សមួយចំនួនមានសមដ្ឋាន ឬ សហវាសក្នុងបន្ទប់មួយ តមក ម្ចាស់ផ្ទះបានបើកទ្វារបន្ទប់ទាំង ៤ ខាង​ព្រមគ្នា ដើម្បីឲ្យមនុស្សនៅខាងក្នុងចេញមក អ្នកខ្លះចេញតាមទ្វារមុខ ព្រោះខណៈដែលទ្វារបើកនោះ ខ្លួននៅក្បែរទ្វារមុខ អ្នកខ្លះចេញតាមទ្វារខាងទាំង ២ ព្រោះខ្លួននៅក្បែរទ្វារខាង អ្នកខ្លះចេញតាមទ្វារក្រោយ កាលបើចេញអស់ហើយ ពួកដែលចេញតាមទ្វារមុខក៏ប្រកាសថា ពួកខ្លួនប្រសើរជាងពួកដទៃ ព្រោះហេតុ​ផល​ម្យ៉ាង គឺ ខ្លួនបានចេញតាមទ្វារមុខ  យ៉ាងនេះមិនយុត្តិធម៌ទេ" ។
"ម្នាលឧបាសក ! អាត្មានៅមានចំណុចខ្លះដែលចង់សួរញោមតទៅទៀតថា បើឧបមាថា មនុស្សវណ្ណៈផ្សេង ដូចជា ព្រៃងារ ឬ អ្នកងារកើតទំហុញទម្រាន់ឡើងក្នុងវណ្ណៈរបស់ខ្លួន ហើយកើតសេចក្តីជ្រះថ្លាឡើងក្នុងវណ្ណៈ ព្រាហ្មណ៍ ចង់ធ្វើជាព្រាហ្មណ៍នឹងគេដែរ ទើបសុំចូលជាសមាជិកព្រាហ្មណ៍ជាមួយនឹងញោម យ៉ាងនេះ តើញោម​ឬមនុស្សក្នុងវណ្ណៈព្រាហ្មណ៍ដទៃទៀតយល់ព្រមទេ?"
"មិនព្រមទេ លោកម្ចាស់ ! បើយល់ព្រមបាន ឥឡូវនេះមនុស្សវណ្ណៈផ្សេងមុខជាគ្មានក្នុងជម្ពូទ្វីបទេ មានតែវណ្ណៈ​ព្រាហ្មណ៍មួយប៉ុណ្ណោះ ព្រោះម្នាក់ៗសុទ្ធតែចង់ក្លាយជាវណ្ណៈព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់"
"បើអញ្ចឹង មានន័យថា ការធ្វើជាមនុស្សក្នុងវណ្ណៈណាមួយនោះមិនមែនធ្វើដោយការសុំចូលជាសមាជិកទាំង​មិន​មែនដោយពិធីកម្មនោះទេ អាត្មាចង់ដឹងថាតើមានវិធីណាទៀតទេដែលអាចធ្វើមនុស្សវណ្ណៈអ្នកងារឲ្យក្លាយជា​មនុស្ស​វណ្ណៈព្រហ្មណ៍បាន"
"គ្មានវិធីណាទេ លោកម្ចាស់ ! ខ្ញុំកណាឃើញតែវិធីមួយប៉ុណ្ណោះ គឺ ស្លាប់ហើយទៅកើតថ្មីក្នុងវណ្ណៈព្រាហ្មណ៍​ប៉ុណ្ណោះ "និយាយហើយបាលកៈក៏ផ្ទុះសំណើចយ៉ាងពេញចិត្ត ។ "ការដែលធ្វើជាព្រាហ្មណ៍នេះត្រូវតែបានមកអំពីកំណើត ត្រូវបានមកដោយតំណសាលោហិត អ្នកណាកើតក្នុង​វណ្ណៈណា តោងតែជាវណ្ណៈនោះ មិនអាចកែប្រែបានទេ​​ មែនទេ?"
"មែន លោកម្ចាស់ ! ភាវៈជាព្រាហ្មណ៍នេះជាភាវៈដែលស័ក្តិសិទ្ធិកើតមានឡើងតាំងពីលើកដំបូងដែល​បុព្វបុរសរបស់យើងចេញមកពីព្រះឱស្ឋរបស់ព្រះព្រហ្មម្លេះ តាំងពីពេលនោះរៀងដរាបមក អ្នកណាក៏ដោយ ឲ្យតែកើតក្នុងវណ្ណៈព្រាហ្មណ៍តោងតែជាព្រាហ្មណ៍រហូតទៅ"
"ម្នាលឧបាសក ! បើអាត្មានិយាយថា ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់មានបំណងចង់ឲ្យវណ្ណៈព្រាហ្មណ៍​ ក្លាយជាព្រាហ្មណ៍ រហូតទៅ តើត្រឹមត្រូវទេ?"
"ត្រឹមត្រូវណាស់ លោកម្ចាស់ ! ព្រះអង្គមានព្រះបំណងចង់ឲ្យព្រាហ្មណ៍ជាប្រតិភូរបស់ព្រះអង្គ ជាអ្នកបំពេញ​បេសកកម្ម​របស់ព្រះអង្គក្នុងមនុស្សលោក"
"កាលបើភាវៈជាព្រហ្មណ៍ជាភាវៈស័ក្តិសិទ្ធិតពូជពង្សវង្សសន្តានមកពីព្រះព្រហ្មទាំងជាបំណងរបស់ព្រះអង្គ ដែលចង់ឲ្យព្រាហ្មណ៍ក្លាយជាព្រាហ្មណ៍រហូតទៅបែបនេះ ក៏គ្មានអ្វីណានីមួយឬបុគ្គលណាម្នាក់ក្នុងលោក មកបង្វិលបង្វែរញោមឲ្យក្លាយជាមនុស្សវណ្ណៈផ្សេងបានទេ សូម្បីតែព្រាហ្មណ៍ជាប្រមុខក្នុងភូមិរបស់ញោមក៏ មិនអាចធ្វើឲ្យញោមបាត់បង់ភាវៈជាព្រាហ្មណ៍បានដែរ បើបុគ្គលណារឹងទទឹងធ្វើឲ្យញោមមិនមែន​ជា​ព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលនោះឈ្មោះថា កំពុងបំពារបំពានព្រះបំណងរបស់ព្រះព្រហ្មជាម្ចាស់ហើយ"
បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! លុះបាលកៈបានស្តាប់ហេតុផលរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាដល់ត្រង់នេះ គេក៏សម្តែង​កិរិយា​អាការរំភើបរីករាយចិត្តមកយ៉ាងច្បាស់ គេញញឹមញញែមដោយលំនឹកសង្ឃឹម ហើយនិយាយថា
"ពិតប្រាកដមែនដូចយ៉ាងលោកម្ចាស់ថាអញ្ចឹង ពិតប្រាកដណាស់ ខ្ញុំកណាភ្លេចចំណុចនេះឲ្យឈឹង" ប៉ុន្តែក៏ស្រាប់តែទឹកមុខរបស់គេស្រពោនទៅវិញព្រមទាំងនិយាយថា "ចុះបើខ្ញុំកណាបានប្រព្រឹត្តកន្លងទំនៀមទម្លាប់ព្រាហ្មណ៍ ដូចជា ទៅរួមបរិភោគអាហារ​ជាមួយនឹងចណ្ឌាល​វិញ, លោកម្ចាស់ ! "
"ញោមក៏ព្រមទទួលហើយថាភាវៈជាព្រាហ្មណ៍ជាភាវៈស័ក្តិសិទ្ធិបានមកពីព្រះព្រហ្មដោយផ្ទាល់ គ្មានអ្វីណា​នីមួយនឹងមកកែប្រែបានទេ ប្រៀបដូចជាមាសសុទ្ធទោះបីធ្លាក់ទៅក្នុងភក់ជ្រាំ ក៏នៅតែជាមាសសុទ្ធហ្នឹងឯង មិនអាចក្លាយទៅជាដែកជាស្ពាន់បានទេ គ្រាន់តែមាសនោះអាប់ប៉ត្រាប់ខ្លះ ប៉ុន្តែកាលបើដុសខាត់បន្តិចទៅ ក៏ចាំងពន្លឺភ្លឺផ្លេកបានដដែល ញោមក៏ដូចគ្នា កាលបើទៅរួមបរិភោគជាមួយនឹងចណ្ឌាល ភាវៈជាព្រាហ្មណ៍​របស់ញោមអាចសៅហ្មងទៅខ្លះ ប៉ុន្តែកាលបើធ្វើពិធីលាងជម្រះហើយ ញោមក៏ក្លាយជាព្រាហ្មណ៍​ស្អាត​បរិសុទ្ធវិញបាន"
ទេវកិច្ច
"បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ច​ម្រើន ! "ព្រាហ្មណ៍កម្លោះបាលកៈនិយាយឡើងដោយសម្លេងច្បាស់ស្រឡះឡើង "ហេតុផលរបស់លោកម្ចាស់ស្រួចស្រាល់ណាស់ បើព្រាហ្មណ៍រាល់គ្នាគិតឃើញដូចយ៉ាងលោកម្ចាស់ យល់​ឃើញ​ដូចយ៉ាងលោកម្ចាស់ រឿងស្មុគស្មាញទាំងអម្បាលម៉ានមុខជាមិនកើតឡើងទេ ទាំងការប្រកាន់រើសអើង​រវាងវណ្ណៈក៏គ្មានដែរ តើធ្វើយ៉ាងណាហ្ននឹងអាចត្រដោះសេចក្តីយល់ឃើញខុសដោយអំណាចនៃរម្ងឹតរម្ងង់របស់ ព្រាហ្មណ៍ទាំងនេះបាន ជាពិសេសក្នុងសំណុំក្តីរបស់ខ្ញុំកណា លោកម្ចាស់ក៏ដឹងហើយថាខ្ញុំកណាមាន​សេចក្តី​បរិសុទ្ធយ៉ាងពេញលេញ ប៉ុន្តែដោយហេតុតែត្រង់ពេក និងព្រោះកម្លៅរបស់ខ្លួនឯង ទើបត្រូវព្រាហ្មណ៍ជា​សម្លាញ់ទាំង ១០ នាក់មួលបង្កាច់ទម្លាក់កំហុស រហូតដល់ក្លាយទៅជាអ្នកខុស ធ្វើយ៉ាងណាហ្នខ្ញុំកណា​ទើប​អាចបញ្ជឿព្រាហ្មណ៍ចាស់ទុំទាំងឡាយក្នុងភូមិឲ្យជឿថាខ្ញុំកណាជាអ្នកបរិសុទ្ធ" បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! ខ្ញុំព្រះករុណាកើតមានគំនិតគិតឃើញព្រាង​ៗថានឹងជួយព្រាហ្មណ៍កម្លោះបាលកៈ​បាន​យ៉ាងដូចម្តេច ខ្ញុំព្រះករុណាបានប្រាប់នយោបាយដល់គេថា "ម្នាលឧបាសក ! អាត្មាល្មមនឹងណែនាំវិធីឲ្យបាន សូមឲ្យសាកល្បងវិធីបដិបត្តិយ៉ាងនេះមើល៍ នៅពេលរាត្រីស្ងប់​ស្ងាត់ កាលបើអ្នកភូមិលង់លក់ស្កប់ស្កល់អស់ហើយ សូមឲ្យញោមចូលទៅរកភរិយារបស់ញោម អង្វរសុំសមាន​ចិត្តអាណិតអាសូរ ស្បថស្បែនឹងភរិយាថាញោមជាមនុស្សបរិសុទ្ធពិតមែន ទទូចឲ្យនាងជាភរិយាទៅជួបនឹង​ព្រាហ្មណ៍ជាប្រមុខវណ្ណៈ ឲ្យនាងពន្យល់លោកប្រមុខឲ្យដឹងថាព្រាហ្មណ៍ទាំង ១០ នាក់នោះធ្វើអំពើគម្រក់មែន ចំណែកឯញោមជាមនុស្សបរិសុទ្ធ សូមឲ្យលោកប្រមុខសើរើរឿងនេះមកពិចារណាស៊ើបអង្កេតសាជាថ្មី ប្រាប់​ឲ្យភរិយាពន្យល់ដល់ប្រមុខព្រាហ្មណ៍ថា អ្នកទាំង ១០ នាក់នោះជាអ្នកខុសពិតមែន កាលបើពួកគេ​ជាអ្នក​ខុស ពួកគេក៏ជាឧត្បាតចង្រៃ ទោះអ្នកណាដឹងឬមិនដឹងក៏ដោយ កាលបើពួកគេនៅឡូកឡំនឹង​ព្រាហ្មណ៍​ដទៃក្នុងភូមិក៏ស្មើនឹងនាំយកឧត្បាតចង្រៃមកផ្សព្វផ្សាយដល់អ្នកភូមិ នៅទីបំផុត មនុស្សទាំងភូមិនឹង​មាន​មន្ទិលគ្រប់គ្នា ហេតុនោះ សូមឲ្យជំនុំជម្រះសាឡើងវិញមុននឹងជ្រុលពេល បើភរិយាញោមទៅពន្យល់លើកទី ១ មិនបានសម្រេចទេ សូមឲ្យទៅច្រើនៗដង ព្រោះបើប្រមុខព្រាហ្មណ៍បានឮជារឿយ ៗ ក៏នឹងផុសគំនិតគិត​ឃើញថា ប្រហែលជាការពិត ហើយក៏នឹងផ្តោតសេចក្តីរង្គៀសសង្ស័យទៅលើព្រាហ្មណ៍ទាំង ១០ នាក់នោះ កាលបើកើតសេចក្តីរង្គៀសសង្ស័យតោងទំចិត្តគំនិតប្រមុខព្រាហ្មណ៍ហើយ គាត់មុខជានឹងរិះរកវិធីពិសោធ ស៊ើបអង្កេតឲ្យទាល់តែបាន ព្រោះគ្មានអ្នកណាទ្រាំឲ្យសេចក្តីរង្គៀសសង្ស័យតោងទំចិត្តអស់ពេល​យូរអង្វែង​នោះទេ កាលបើព្រាហ្មណ៍ជាប្រមុខសម្រេចចិត្តនឹងស៊ើបអង្កេតរឿងនោះសាថ្មី ទាំងកោះហៅប្រជុំព្រាហ្មណ៍​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​​ក្នុងភូមិព្រមទាំងព្រាហ្មណ៍គូករណីហើយ សូមឲ្យបង្កើតគណៈកម្មការព្រាហ្មណ៍ស៊ើបអង្កេតមួយ សូមឲ្យគណៈកម្មការនោះ កោះហៅព្រាហ្មណ៍ទាំង ១០ នាក់ឲ្យចូលខ្លួនទៅបំភ្លឺឲ្យការជាការសម្ងាត់ម្តងម្នាក់ សូមឲ្យគណៈកម្មការឈ្លេចសួរឲ្យល្អិតថា ក្នុងថ្ងៃកើតហេតុនោះ ប្រសែ្តងទៅជួបឆ្នាំងនៅឯណា? ឆ្នាំងធំឬតូច​ខ្នាត​ណា? ធ្វើដោយអ្វី? ប្រស្តែងដណ្តាំទទួលទានដូចម្តេច? ឯណា? ជាដើម មុននឹងហៅទៅសួរចម្លើយ ត្រូវបង្ខាំងព្រាហ្មណ៍ទាំង ១០ នាក់ទុកសិន កុំឲ្យពួកគេមានឱកាសបានប្រឹក្សាណាត់គ្នាជាដាច់ខាត សូម្បីបើក្រោយពីសាកសួរព្រាហ្មណ៍ណាម្នាក់ហើយក៏ដោយ ក៏កុំបណ្តោយឲ្យគេទៅជួបនឹងមិត្តភក្តិដែល​មិនទាន់​សួរចម្លើយ ឲ្យឃាត់ទុកសិនត្រង់ទីណាមួយដាច់ដោយឡែក បើធ្វើបានដូច្នេះ ព្រាហ្មណ៍ទាំង ១០ នាក់នោះនឹងមិនអាចបំភ្លឺឲ្យការត្រូវគ្នាគ្រប់រឿងនោះបានទេ ព្រោះវាមិនមែនជារឿងពិត កាលបើគេបំភ្លឺឲ្យ​ការមិនត្រូវគ្នា គណៈកម្មការនឹងចាប់កំហុសបានដោយឯកឯង ថាពួកគេបានប្រឌិតរឿងឡើង​ដើម្បីមួល​បង្កាច់ទម្លាក់កំហុសដល់ញោម កាលបើគណៈកម្មការចាប់ចំណុចខុសបានហើយ ពួកគេនឹងក្លាយទៅ​ជា​ភាគីមានកំហុស ហើយនឹងត្រូវកាត់សេចក្តីឲ្យមានទោស ដោយការត្រូវបណ្តេញចេញពីវណ្ណៈ​ព្រាហ្មណ៍ដូច​យ៉ាងញោមឥឡូវនេះអញ្ចឹង សូមឲ្យញោមសាកល្បងធ្វើតាមនយោបាយនេះមើល៍" ។
និមិត្តអាក្រក់
បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! ក្រោយពីបានឈប់សម្រាកនៅក្នុងភូមិមាលវគ្រាមទាំងបានទេសនាប្រៀនប្រដៅពួក ព្រាហ្មណ៍ក្នុងភូមិនោះឲ្យបន្ទោបង់ទិដ្ឋិមានះក្នុងសិទ្ធិជាព្រាហ្មណ៍របស់ខ្លួនខ្លះហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចាកចេញធ្វើ ដំណើរដើរផ្លូវតទៅទៀត ប៉ុន្តែម្តងនោះដើរឆ្ពោះទៅទិសឧត្តរ ព្រោះខ្ញុំព្រះករុណាបានដើរទៅទិសបស្ចឹមបាន​ឆ្ងាយបង្គួរហើយ បើដើរទៅតាមផ្លូវនោះទៀត នឹងនាំឲ្យនៅឆ្ងាយដាច់ស្រយាលពីក្រុងរាជគ្រឹះពេក លោកដ៏មាន អាយុមុខជាមិនទាន់ភ្លេចទេថា ខ្ញុំព្រះករុណាបានផ្តល់ពាក្យសន្យាដល់ទេវមិត្តឧបាសកថា នឹងស្នាក់នៅត្រង់​បរិវេណជាយក្រុងរាជគ្រឹះ កាលបើរើសទីកន្លែងសមរម្យសម្រាប់តាំងទីស្នាក់អាស្រ័យបានហើយ ត្រូវជូនដំណឹង ដល់ទេវមិត្តឧបាសកជ្រាប សូម្បីមកដល់ពេលនេះ ខ្ញុំព្រះករុណានៅមិនទាន់រើសបានទីកន្លែងសមរម្យនៅ​ឡើយ ទើបតាំងចិត្តថានឹងធ្វើដំណើរទៅទិសឧត្តរ នៅពេលដើរទៅបានរយៈចម្ងាយឆ្ងាយបង្គួរហើយ ទើបចេរវិលទៅ​ទិសបូព៌ ធ្វើដូច្នេះក៏ដើម្បីឲ្យខ្លួនឯងវិលវង់នៅត្រង់ម្តុំក្បែរៗក្រុងរាជគ្រឹះហ្នឹងឯង ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ! យប់ថ្ងៃមួយ នៅខណៈដែលខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងសម្រាកក្នុងព្រៃក្បែរភូមិមួយ ហើយ​បាន​ចូលកាន់ទីធ្វើសមាធិរហូតដល់ចិត្តស្លុងចុះកាន់សេចក្តីស្ងប់ បានកើតនិមិត្តចម្លែកមួយឡើងក្នុងដួងចិត្ត ពោលគឺ ខ្ញុំព្រះករុណាបានមើលឃើញព្រះវេឡុវនារាមនិងក្រុងរាជគ្រឹះកំពុងត្រូវភ្លើងឆាបឆេះ អណ្តាតភ្លើងឆេះ សន្ធោសន្ធៅបាញ់ឆ្ពោះទៅលើផ្ទៃនភាកាសរហូតដល់ខ្ពស់ជាងភ្នំទាំង ៥ ដែលព័ន្ធព័ទ្ធក្រុងរាជគ្រឹះនោះទៅទៀត ខ្ញុំព្រះករុណាម្នីម្នាចេញពីសមាធិដោយចិត្តក្រវល់ក្រវាយ ក្រែងលោហេតុភេទអាក្រក់នឹងកើតឡើងដល់ព្រះ​វេឡុវនារាមនិងក្រុងរាជគ្រឹះមែន ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះករុណាព្យាយាមប្រលោមចិត្តខ្លួនឯងថា និមិត្តដែលប្រាកដឲ្យឃើញ ក្នុងសមាធិចិត្តនៅចំពោះមុខយើងនោះ គ្រាន់តែជារូបភាពបញ្ឆោតគ្មានជំនាក់អ្វីទេ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះវិបស្សនាចារ្យ​ទាំងឡាយមានព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ជាប្រធានទើបបង្រៀនឲ្យព្រងើយកន្តើយចំពោះ និមិត្តទាំងនោះ កុំយកចិត្តទុកដាក់ កុំឈ្លក់វង្វេងក្នុងនិមិត្តទាំងនោះ បើព្រះយោគាវចរណាឈ្លក់វង្វេងនឹង​និមិត្ត គ្មានថ្ងៃណានឹងទៅដល់គោលដៅ គឺ សេចក្តីបរិសុទ្ធរួចផុតនៃចិត្តបានទេ ប្រៀបដូចជាអ្នកដំណើរដើរ​កាត់ព្រៃឆ្ពោះទៅកាន់ភូមិរបស់ខ្លួន បើអាល័យតែឈ្លក់វង្វេងភ្លើតភ្លើននឹងបុប្ផាផ្កាឈើក្នុងព្រៃទេ មុខជាគ្មាន​ថ្ងៃ​ណា​នឹងទៅដល់ភូមិរបស់ខ្លួនបានទេ នៅពេលគិតឃើញបានដូច្នេះ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ធូរស្បើយចិត្តខ្លះ ថ្ងៃមួយ នាខណៈដែលខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងគង់សម្រាកក្រោមដើមស្តៅធំប្របផ្លូវដើរ បានមានប្រុសម្នាក់ដើរ​ឈាងចូលមកសម្រាកដែរ ហើយយើងក៏បានសន្ទនាប្រាស្រ័យគ្នាតាមទំនៀមនៃអ្នកដំណើរដែលមកជួបគ្នា គេជាយុវជនអាយុ ៣៥ ឆ្នាំ ឫកពាក្រមាចក្រមាល់មាំមួន ប៉ុន្តែទឹកមុខមានសញ្ញានៃសំណោកសោកសៅ ។
"ខ្ញុំកណា ឈ្មោះ ទេវបិយៈ មកពីកាលិង្គរដ្ឋភាគខាងត្បួងនៃជម្ពូទ្វីប" គេនិយាយណែនាំខ្លួនឯង គ្រាន់តែឮ​ពាក្យថា កាលិង្គរដ្ឋ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ដឹងបានភ្លាមថា គេធ្វើដំណើរដើរផ្លូវមកឆ្ងាយណាស់ កាលបើដឹងថាគេ​ធ្វើដំណើរដើរផ្លូវមកពីដែនឆ្ងាយ ចំណាប់អារម្មណ៍ចំពោះរូបគេក៏កើតឡើង ព្រោះសបញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា អ្នកដែលមានកិច្ចការសម្លាក់សំខាន់យ៉ាងក្រៃលែងប៉ុណ្ណោះទើបសុខចិត្តដើរចាកចោលជាតិភូមិរបស់ខ្លួនមក​ឆ្ងាយ​បែបនេះ
"ខ្ញុំកណាតាំងចិត្តថានឹងធ្វើដំណើរត្រឡប់ទោស្រុកកំណើតវិញ ព្រោះបានចាកចោលស្រុកកំណើត​មក​យូរ​រាប់ឆ្នាំហើយ នឹករលឹកដល់បុត្រភរិយាយ៉ាងខ្លាំង ថ្មើរណេះមិនដឹងថាពួកគេយ៉ាងម៉េចយ៉ាងម៉ាទៅហើយទេ ក្រុងរាជគ្រឹះជាកន្លែងចុងក្រោយដែលខ្ញុំកណាត្រូវធ្វើដំណើរទៅ រឿងរបស់ខ្ញុំកណាវែងឆ្ងាយណាស់ ប៉ុន្តែ​បើ​លោកម្ចាស់ចង់ស្តាប់ ខ្ញុំកណានឹងតំណាលឲ្យស្តាប់" ។
"តំណាលទៅចុះ ឧបាសក ! អាត្មាកំពុងតែទន្ទឹងរងចាំស្តាប់" ទេវបិយៈស្រិតទឹកពីបំពង់ឈើចេញមកពិសាហើយស្រឡាបមុខ ស្រឡាបសីសៈរួចក៏ចាប់ផ្តើមតំណាលរឿង​របស់ខ្លួន "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ! ខ្ញុំកណាព្រមទាំងកូន ២ នាក់ និង ភរិយាអាស្រ័យនៅក្នុងភូមិមួយ ឆ្ងាយ ពី​ទីក្រុងកាលិង្គប្រមាណជាកន្លះយោជន៍ គ្រួសាររបស់ខ្ញុំកណាក្រីក្រណាស់ ខ្ញុំកណាបានជួលស្រែរបស់ គ្រហបតីម្នាក់ធ្វើចិញ្ចឹមជីវិត ប៉ុន្តែក្នុងកំលុង ៣-៤ ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ទេព្តាមហាមេឃឥតមានការុញ្ញចិត្តអាណិត​អាសូរខ្ញុំព្រះករុណាឡើយ អាណាបរិវេណស្រុកភូមិរបស់យើងកើតគ្រោះរាំងស្ងួតហួតហែង មិនបានធ្វើស្រែ​ជាប់ៗគ្នាមកច្រើនឆ្នាំហើយ កាលបើដូច្នេះ គ្រោះទុរ្ភិក្សក៏កើតឡើង ប្រជាជនទទួលរងទុព្ភិក្ខភ័យអត់បាយ​ក្រហាយទឹក ត្រូវដើរស្វែងរកដំឡូងក្តួចមកបរិភោគជំនួសបាយ ត្រូវធ្វើការងារធ្ងន់រកលុយកាក់មកទិញបាយ​បរិភោគហើយបង់ថ្លៃជួលស្រែដល់ម្ចាស់ស្រែ"
"ស្អីគេ ឧបាសក ! បើទុកជាមិនបានធ្វើ ក៏ញោមត្រូវបង់ថ្លៃជួលស្រែដែរឬ?"
"ត្រូវតែបង់ លោកម្ចាស់ ! ព្រោះយើងជួលស្រែគេធ្វើរាល់ឆ្នាំ ពេលដើមឆ្នាំដំបូងៗ មានភ្លៀងធ្លាក់មកខ្លះ យើងធ្វើស្រែបានខ្លះ ក្រោយមកភ្លៀងក៏រាំងទៅ ទឹកដែលមាននៅខ្លះក៏រីងស្ងួតហួតហែង សន្ទូងដែលស្ទូងទៅក៏ ស្លោកស្លោមរញមងាប់អស់ ហេតុការណ៍ប្រព្រឹត្តទៅបែបនេះអស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំហើយ ម្ចាស់ស្រែគេចាត់ទុក​ថា យើងបានធ្វើស្រែរបស់គេហើយ គេត្រូវតែទារយកតម្លៃឈ្នួល បើទុកជាយើងទទូចអង្វរសុំសមានចិត្តអាណិត​អាសូរឲ្យបណ្តោះបណ្តៃយ៉ាងណា គេក៏មិនស្តាប់ដែរ"
"ឃើញថា ម្ចាស់ស្រែនេះពេញជាឃោរឃៅណាស់"
"ហ្នឹងនៅមិនទាន់ឃោរឃៅប៉ុន្មានទេ លោកសមណៈ ! ទោះបីបើយើងត្រូវបង់ថ្លៃជួលស្រែក៏ដោយ ក៏នៅ តែស្វះពន្លះរកមកបាន បើរកមកបង់មិនទាន់ សូមបណ្តោះពេល គេក៏យល់ព្រមបាន ប៉ុន្តែនៅមានពន្ធចំពោះ​មួយទៀតដែលឃោរឃៅជាងនោះឆ្ងាយណាស់ ដែលយើងត្រូវតែបង់រាល់ឆ្នាំដែរ"
"ពន្ធចំពោះស្អីគេទៅ?"ខ្ញុំព្រះករុណាសួរ
"ពន្ធចំពោះដែលយើងត្រូវបង់ឲ្យដល់មហាគុរុដែលជាមេលទ្ធិក្នុងសាសនារបស់យើង"
"នៅភាគខាងជើងនេះប្រហែលជាគ្មានមហាគុរុទេបានជាលោកម្ចាស់មិនដឹង ក្នុងដែនដីរបស់យើងឯណោះ មានមហាគុរុជាមហិស្សរជនគ្រប់គ្រងអាណាបរិវេណផ្សេង ៗ លោកជាអ្នកបួសស្ថិតនៅក្នុងនគររបស់លោក​ដែល​ហៅថា បុញ្ញស្ថាន លោកប្រថាប់គង់លើអាសនៈរូបសីហៈដែលហៅថា សិង្ហាសនៈ លោកជាបុគ្គល​ស័ក្តិ​សិទ្ធិ មានវាចាទិព្វ អាចធ្វើឲ្យអ្នកណារស់ឬស្លាប់ក៏បាន"
"តើស័ក្តិសិទ្ធិយ៉ាងម៉េចទៅ" ខ្ញុំព្រះករុណាសួរដោយចំណាប់អារម្មណ៍
"អ្នកផងទាំងពួងតែងជឿថា លោកជាអ្នកមានវាចាទិព្វ លោកអាចប្រទេចបណ្តាសាឲ្យអ្នកណាក្លាយ​ជាសត្វ​តិរច្ឆាន ឬ ក្លាយជាថ្មក៏បាន មានអ្នកខ្លះធ្វើឲ្យលោកទើសទាស់ចិត្ត ហើយត្រូវលោកដាក់បណ្តាសាឲ្យ​ស្លាប់​ក្នុងរយៈពេល ៣ ថ្ងៃ អ្នកខ្លះមិនដល់ថ្នាក់ឲ្យស្លាប់ទេ គ្រាន់តែធ្វើឲ្យពើបពះប្រទះវិបត្តិភ័យផ្សេង ៗ ដូចជា ភ្លើងឆេះផ្ទះ បសុសត្វស្លាប់ ទ្រព្យសម្បត្តិហិនហោចជាដើម ព្រោះហេតុនោះ មនុស្សមនាទើបកោតខ្លាច​ញញើតមហាគុរុណាស់ គ្មានអ្នកណាហ៊ានល្មើសពាក្យបញ្ជាឬធ្វើឲ្យលោកកើតអំណាក់អំណន់ស្រពន់​ចិត្ត​នោះទេ លោកទាមទារចង់បានអ្វីណានីមួយ ក៏តោងតែស្វះពន្លះរកមកជូនលោកឲ្យទាល់តែបាន ផ្ទុយទៅវិញ បើលោកប្រសាទប្រសិទ្ធពរឲ្យដល់អ្នកណាហើយ អ្នកនោះនឹងជួបតែសិរីសួស្តីជោគជ័យមង្គលក្នុងជីវិត បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ! សូម្បីតែរាងកាយរបស់មហាគុរុ និងអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលទាក់ទងនឹងរាងកាយ​របស់លោកក្តី ដែលចេញពីរាងកាយរបស់លោក្តី មនុស្សមនាចាត់ទុកថាជារបស់ស័ក្តិសិទ្ធិទាំងអស់ កាលពី ឆ្នាំទៅមិញនេះ ខ្ញុំកណាធ្លាប់បានទៅនមស្ការលោក ខ្ញុំកណាត្រូវថ្វាយបង្គំលោកដោយអដ្ឋង្គប្រតិស្ឋ គឺ ដេ​ក​ផ្កាប់មុខរាបនៅនឹងផ្ទៃដី ឲ្យអវយវៈទាំង ៨(ដៃ ២ ជើង ២ ចង្កា ច្រមុះ មាត់ ទ្រូង) ដល់ផ្ទៃដី រួចហើយក្រោក​ឡើង​អង្គុយ យកភាជនៈទឹកទៅលាងត្រង់ជើងរបស់លោក ហើយត្រងយកទឹកនោះមកប្រោះព្រំលើសីសៈ​របស់ខ្លួន ហើយទទួលទានទឹកដែលនៅសល់ បន្ទាប់ពីនោះ មនុស្សជឿថា ខ្លួននឹងរស់នៅយ៉ាងសុខដុមរមនា ជួបប្រទះតែសិរីសួស្តីជោគលាភ មានអ្នកខ្លះដល់ថ្នាក់ដណ្តើមគ្នាត្រងយកទឹកបស្សាវៈរបស់មហាគុរុទៅងូត​ពិសាទៀត សូម្បីតែសំណល់អាហារនិងទឹកលាងដៃរបស់លោកក៏មិនបោះបង់ចោលដែរ អ្នកសទ្ធាជ្រះថ្លានឹង​យក​​ទៅ​ពិសា ប្រោះព្រំសីសៈដោយសេចក្តីគោរពបូជា"
"កាលបើញោមបានពិសាទឹកលាងជើងរបស់មហាគុរុនិងបានទទួលពរជ័យពីលោកហើយ ហេតុអីក៏ញោម​នៅ​តែ​ទទួលរងទុក្ខទៀត? ម៉េចក៏ញោមមិនចម្រុងចម្រើនក្នុងជីវិត?"
"រឿងនោះវាមានហេតុ លោកម្ចាស់ ! ខ្ញុំកណានឹងតំណាលតទៅទៀត តាមធម្មតា យើងជាសាវ័ករបស់មហាគុរុ ត្រូវតែបង់ពន្ធដែលហៅថា ទក្ខិណា ឬ បាទកាកណិក ឲ្យដល់មហាគុរុរាល់ឆ្នាំ គ្រាន់តែដាច់ឆ្នាំ ក៏មានភ្នាក់ងារ​មកពីបុញ្ញស្ថានរបស់មហាគុរុ ចេញទៅទារពន្ធពីសាវ័កដល់ផ្ទះ បើសាវ័កណាមិនអាចបង់ពន្ធបានទេ ភ្នាក់ងារ​នោះ​នឹងពន្យារ​ពេលឲ្យមួយឆ្នាំទៀត ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំទី ២ ត្រូវតែបង់ពន្ធទ្វេភាគ បើគ្មានប្រាក់បង់ពន្ធនៅឆ្នាំទី ២ នេះ​ទេ ភ្នាក់ងារនឹងពន្យារពេលឲ្យទៅបង់ពន្ធនៅចុងឆ្នាំទី ៣​ ប៉ុន្តែត្រូវតែបង់ត្រីភាគ បើគ្រប់ ៣ ឆ្នាំហើយ មហាគុរុ នឹងចេញទៅទស្សនាប្រជាជនដោយក្បួនហែយ៉ាងឱឡារិក មហាគុរុនឹងប្រថាប់គង់នៅក្នុងកញ្ចោងដែល​ប្រតិស្ថាន​នៅលើខ្នងដំរីដែលតាក់តែងស្អិតស្អាងយ៉ាងវិចិត្រត្រកាល ខាងមុខនិងខាងក្រោយដំរីមានក្បួនសេះ កិត្តិយសបើកបរដោយអង្គរក្សដែលតែងខ្លួនយ៉ាងសំណំសំនួន សងខាងនៃដំរីជំនិះមានភ្នាក់ងារកាន់អាវុធមួយ​ចំនួន ដើរត្រសងក្បែរខាង បន្ទាប់ពីក្បួនសេះទៅខាងមុខទៀត ជាក្បួនតន្ត្រីករដែលដេញដំផ្លុំកូតចម្រៀងផ្សេង ៗ យ៉ាងអ៊ឹកធឹកគគ្រឹកគគ្រេង ខាងមុខតន្រ្តីករជាក្បួនអ្នកកាន់ទង់ចម្រុះពណ៌ ហើយក្បួនអ្នកកាន់ទង់ចម្រុះពណ៌​ទាំងនេះក៏ច្រៀងចម្រៀងសរសើរកិត្តិយសរបស់មហាគុរុជាបណ្តើរ ៗ ខាងមុខក្បួនអ្នកច្រៀងចម្រៀងមាន​ភ្នាក់ងារមួយចំនួនចាំដេញហ្វូងមនុស្សឲ្យបើកផ្លូវដល់ក្បួនហែ ហើយក្រើនព្រមានប្រាប់ឲ្យមនុស្សគ្រប់គ្នា​ធ្វើ​សេចក្តីគោរពចំពោះមហាគុរុ នៅសងខាងផ្លូវ ហ្វូងមនុស្សក៏អុជធូបទៀននិងយកផ្កាគ្រឿងក្រអូបមកតាំងបូជា ដល់មហាគុរុ អ្នកខ្លះមានសទ្ធាចាស់ក្លាយកក្រណាត់ថ្មីរបស់ខ្លួនមកក្រាលលើផ្ទៃផ្លូវសម្រាប់ឲ្យដំរីទ្រង់​គ្រឿង​របស់មហាគុរុជាន់ ហើយចាត់ទុកថាក្រណាត់នោះជារបស់ស័ក្តិសិទ្ធិ នឹងនាំមកនូវជោគលាភដល់ខ្លួន តាមផ្លូវដែលមហាគុរុឆ្លងកាត់ ប្រជាជនតែងធ្វើខ្លោងទ្វារមែកឈើឬស្លឹកឈើនិងតាក់តែងស្អិតស្អាង​យ៉ាង​ស្រស់​ស្អាត
"តាមដែលញោមរៀបរាប់ឲ្យស្តាប់មកនេះ អាត្មាល្មមនឹងគូរវាសរូបភាពមើលឃើញបានថាជាក្បួនធំសម្បើម​ណាស់ ប៉ុន្តែចង់សួរញោមថា មហាគុរុចេញទៅដោយក្បួនធំសម្បើមបែបនោះដើម្បីអ្វី?"
"បពិត្រលោកម្ចាស់ ! បើសម្លឹងមើលតាមមូលភាពទៅ មហាគុរុប្រហែលជាចេញទៅដើម្បីសួរសុខទុក្ខសាវ័ក ដើម្បីប្រសិទ្ធពរដល់ពួកគេ ដើម្បីសិរីសួស្តីដល់ពួកគេ ប៉ុន្តែតាមសភាពពិត មិនមែនដូច្នោះទេ ខ្ញុំកណា​យល់​ឃើញថា មហាគុរុចេញទៅដើម្បីទារពន្ធអាករហ្នឹងឯង កាលបើមហាគុរុឈប់នៅភូមិណាមួយ ពួកសាវ័ក​ជំនិតក៏ចេញល្បាតទារទក្ខិណាភ្លាម បើអ្នកណាមិនអាចបង់ពន្ធចំពោះបានគ្រប់ ៣ ឆ្នាំ នឹងត្រូវនាំខ្លួនទៅ​ជួប​មហាគុរុ ហើយមហាគុរុនឹងដាក់បណ្តាសាដល់សាវ័កអ្នករងគ្រោះទាំងនោះឲ្យជួបវិបត្តិភ័យផ្សេង ៗ "
"ម្នាលឧបាសក ! កាលបើសាវ័កអ្នករងគ្រោះទាំងនោះត្រូវបានដាក់បណ្តាសាហើយ តើអ្វីនឹងកើតឡើង? " ខ្ញុំព្រះករុណាសួរ
"បពិត្រលោកម្ចាស់ ! ខ្ញុំកណាក៏មិនដឹងថាអ្វីនឹងកើតឡើងដែរ ប៉ុន្តែម្នាក់ៗភិតភ័យញាប់ញ័រទទ្រាក់ទទ្រើក ហើយប្រញាប់រហើតរហាំងស្វែងរកវិធីដោះបណ្តាសាភ្លាម វិធីដោះបណ្តាសាតាមដែលបញ្ញត្តទុកដូច្នេះ អ្នកត្រូវបណ្តាសាតោងតែធ្វើដំណើរទៅប្រកបបុញ្ញពិធីតាមនគរស័ក្តិសិទ្ធិផ្សេង ៗ ដូចជា គង្គា យមុនា ស្រស្វតី សិន្ធុ គោធាវរីជាដើម ហើយត្រូវផឹកទឹកពីស្ទឹងទាំងនេះផង អ្នកត្រូវបណ្តាសាត្រូវទៅងូតនិងផឹកទឹក ស័ក្តិសិទ្ធិពីស្រះស័ក្តិសិទ្ធិផ្សេង ៗ ដូចជា សូរ្យបុឞ្ករណី(សូរ្យបោក្ខរណី) ចន្ទ្របុឞ្ករណី(ចន្ទបោក្ខរណី) ឥន្ទ្របុឞ្ករណី(ឥន្ទបោក្ខរណី) ជាដើម ម្យ៉ាងទៀត គេត្រូវទៅប្រកបបុញ្ញពិធីក្នុងព្រៃនិងលើសមុទ្រខ្សាច់​ស័ក្តិសិទ្ធិ ដូចជា ក្នុងមិឞអរណ្យ ពាទរីអរណ្យ ទណ្ឌកអរណ្យ គោជអរណ្យ ជាដើម ហើយត្រូវប្រតិស្ថាន​ដានជើងរបស់ខ្លួនទុកក្នុងព្រៃទាំងនោះ"
"បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ! សម្រាប់ខ្ញុំកណានោះក៏ដូចដែលបានរៀបរាប់ប្រគេនលោកម្ចាស់ស្តាប់ហើយ ព្រោះទុគ្គតភាពនិងភាពរាំងស្ងួននៃអាកាសធាតុ ខ្ញុំកណាទើបគ្មានទក្ខិណាទៅថ្វាយដល់មហាគុរុបាន អស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំជាប់គ្នា ក្នុងឆ្នាំទី ៣ មហាគុរុបានចេញសួរសុខទុក្ខសាវ័កនិងបានឈប់សម្រាកឈប់ក្នុង​ភូមិរបស់យើង ខ្ញុំកណាត្រូវភ្នាក់ងារនាំខ្លួនទៅជួបមហាគុរុ ហើយត្រូវមហាគុរុដាក់បណ្តាសា ដោយ​សេចក្តី​ភ័យខ្លាចចំពោះមរណភ័យ ខ្ញុំកណាទើបចេញដំណើរចាកចោលស្រុកកំណើតតាំងពីថ្ងៃនោះមក បោះបង់​បុត្រភរិយាចោល ដើរផ្លូវសាត់អណ្តែងសែតអញ្ជង់ទៅតាមនគរ ស្ទឹង ស្រះទឹក និងព្រៃស័ក្តិសិទ្ធិផ្សេង ៗ ដើម្បីប្រកបបុញ្ញពិធីដោះបណ្តាសា ខ្ញុំកណាបានធ្វើដំណើរមកស្ទើរគ្រប់កន្លែងហើយ នៅសល់តែមួយកន្លែង​ទៀត គឺ តបោទានទី នៃក្រុងរាជគ្រឹះប៉ុណ្ណោះ"
មហាគុរុដ៏មានឥទ្ធិពល
ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ! កាលបើបានស្តាប់រឿងរ៉ាវរបស់ទេវបិយៈចប់ហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាដល់ថ្នាក់នឹក​ដក​ដង្ហើមធំដោយសេចក្តីអាណិតអាសូរគេ នៅពេលជាមួយគ្នានោះ ក៏កើតលំនឹកនៃសម្អប់លើមហាគុរុដែល​ឃោរ​ឃៅនោះ ប៉ុន្តែកាលបើបានសតិសម្បជញ្ញៈត្រឡប់មកវិញ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ប្រញាប់រម្ងាប់លំនឹកនៃសម្អប់នោះ ហើយផ្សាយមេត្តាចិត្តដល់មហាគុរុវិញ ព្រោះសមណៈពិតក្នុងព្រះធម្មវិន័យរបស់ព្រះបរមសាស្តាត្រូវមិនប្រទូស្ត រ៉ាយបុគ្គលណាទាំងអស់សូម្បីដោយការគិត ខ្ញុំព្រះករុណានឹកអាណិតរម្ងង់ងប់ងល់របស់ទេវបិយៈជាអតិបរមា ប៉ុន្តែនឹកស្ងើចចំពោះវីរិយភាពរបស់គេក្នុងការដោះពាក្យបណ្តាសាទាសផ្តាសរបស់មហាគុរុ ។ ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយជំនឿងប់ងល់របស់គេខ្លះ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបចាប់ផ្តើមសួរគេថា "ម្នាលឧបាសក ! ញោមជឿមែនទែនឬថា មហាគុរុរបស់ញោមនោះជាបុគ្គលស័ក្តិសិទ្ធិ អាចបណ្តាលឲ្យ​អ្នកណា​ជាអ្វីក៏បាន?" "ជឿមែន លោកម្ចាស់ ! បើមិនជឿខ្ញុំកណាច្បាស់ជាមិនត្រាច់រង្គត់រត់ចច្រប់ពីស្រុកកំណើត រងទុក្ខលំបាក​បែប​នេះទេ" "អាត្មាសូមសួរញោមតទៅទៀតថា ការដែលមហាគុរុរបស់ញោមដាក់បណ្តាសាឲ្យមនុស្សទៅជាសត្វក៏បាន ទៅជាថ្មក៏បាននោះ តើញោមបានឃើញដោយផ្ទាល់ភ្នែករបស់ញោមឬគ្រាន់តែស្តាប់ឮគេនិយាយ?" "ខ្ញុំកណាមិនដែលឃើញខ្លួនឯងទេ លោកម្ចាស់ !​ បានឮតែគេនិយាយប្រាប់តៗគ្នាមក ប៉ុន្តែខ្ញុំកណាក៏ជឿថា​ជាការពិត បើមិនមែនជាការពិត តើគេបានអ្វីមកនិយាយ?" "ចឹងមែន ឧបាសក ! ពាក្យចចាមអារ៉ាមរបស់មនុស្សតែងមានដំណើរដើមទងពិតខ្លះ បើគ្មានទងគន្លងពិត គេក៏មិននិយាយចចាមអារ៉ាមដែរ ចុះញោមជឿពាក្យចចាមអារ៉ាមទាំងអស់ជាការពិតឬ? រឿងចចាមអារ៉ាម​ខ្លះអាចត្រូវគេឆ្នៃឡើងដើម្បីផលប្រយោជន៍ណាមួយ" "មិនមែនជាការពិតទាំងអស់ទេ លោកសមណៈ ! រឿងចចាមអារ៉ាមខ្លះ មិនមានដំណើរដើមទងពិតទេ ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះឆ្នៃរឿងឡើងហើយក៏ប្រាប់អ្នកដទៃទៅ អ្នកដទៃបានស្តាប់ឮយល់ថាជារឿងពិត ហើយក៏តំណាល​ប្រាប់តៗគ្នាទៅ" "កាលបើរឿងចចាមអារ៉ាមខ្លះមានទងគន្លងពិត រឿងខ្លះមិនមានទងគន្លងពិតបែបនេះ ញោមដឹងបានយ៉ាង​ណាថា រឿងណាមានដំណើរដើមទងពិតឬមិនមាន? តើញោមប្រើអ្វីជាគ្រឿងវិនិច្ឆ័យ?" ទេវបិយៈអង្គុយឈ្ងោកមុខគិតមួយស្របក់ហើយឆ្លើយថា "ប្រហែលជាគ្មានវិធីណាទេ លោកម្ចាស់ ! ខ្ញុំកណាពិចារណាមិនឃើញថាមានគោលអ្វីជាគ្រឿងអារកាត់​នោះទេ" "មានណៈ ឧបាសក ! គោលម្យ៉ាងក្នុងការពិចារណាវិនិច្ឆ័យរឿងណាមួយថាពិតឬមិនពិតនោះ គឺ អ្នកនិយាយ ហ្នឹងឯង បើអ្នកនិយាយជាបណ្ឌិត មានគុណធម៌ជាចាស់ព្រេងព្រឹទ្ធ យើងដឹងបានយ៉ាងពិតប្រាកដថា លោកមាននិស្ស័យនិយាយពិត រឿងដែលលោកនិយាយ យើងអាចជឿបានថាជារឿងពិត ប៉ុន្តែបើអ្នក​និយាយ​ជា​ជនពាល គ្មានគុណធម៌ មាននិស្ស័យចូលចិត្តនិយាយភូតភរ យើងក៏អាចសន្និដ្ឋានបានថា រឿង​ដែលគេនិយាយនោះមិនមែនជារឿងពិតទេ ម្យ៉ាងទៀត បើអ្នកនិយាយជាជនអព្យាក្រឹត គ្មា​នចំណែកបាន ចំណែកបង់នឹងរឿងនោះ មិនមែនជាបក្សពួកខាងណេះឬខាងណោះ យើងក៏អាចសន្និដ្ឋានបានថា រឿង​ដែល​គេនិយាយនោះជារឿងពិត អាត្មាចង់សួរញោមថា តើរឿងស័ក្តិសិទ្ធិវិសេសរបស់មហាគុរុនេះ អ្នកណាជាអ្នក​និយាយឲ្យញោមស្តាប់? បើមានមនុស្សនិយាយគ្នាច្រើន តើអ្នកណាជាអ្នកឧស្សាហ៍តំណាលឲ្យញោមស្តាប់​ជារឿយ ៗ