cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
Influencia colonial
A partir de la Conquista de México, se añadieron a la cocina mexicana nuevos ingredientes como los distintos tipos de carnes de los animales provenientes de Europa. Fue precisamente por esa fusión por lo que la gastronomía mexicana es considerada hoy en día una de las más ricas a nivel mundial, extendiéndose su influencia a muchas partes del mundo, pues conquistadores, colonizadores y visitantes llevaron a su vez a Europa ingredientes mexicanos que hoy matizan la gastronomía de otros lugares. Sobran ejemplos, pero hay que mencionar sobre todo el chile americano que luego de un largo rodeo se convirtió en paprika, y el jitomate, ingrediente básico de la comida mexicana. manzana de oro o manzana del amor.
ជ័យវីរៈវរ្ម័ន
សង្គ្រាមដណ្ដើមរាជ្យ
War for the throne
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
Influencia colonial
Así como México aportó nuevos ingredientes al «mapamundi gastronómico», el resto del mundo también participó el intercambio de ingredientes. Sin embargo, en las regiones centro y sur del país, se ha conservado la gastronomía casi de forma original, al mantenerse la alimentación en un 80 por ciento vegetariano, lo que no sucede en los estados del norte de México, consumidores por excelencia de carne.
De los productos importados sobresale tal vez la contribución del cerdo a la gastronomía mexicana: todas las partes del animal son utilizables. La manteca de cerdo, por ejemplo, fue durante mucho tiempo en muchas regiones de México (y lo sigue siendo en algunas) la grasa preferida para cocinar las comidas. La carne del porcino se consume hoy en México bajo innumerables formas, y destacan entre ellas la carne por antonomasia, las carnitas. La piel del mismo animal se convierte en chicharrón, y sus vísceras se pueden preparar de diversas formas. Ni sus pezuñas ni su cerebro tienen desperdicio, las primeras se convierten en «manitas» y se consumen a la vinagreta, y el segundo sirve de relleno para unas crujientes quesadillas de sesos, fritas en la manteca del propio puerco, desde luego.
ជ័យវីរៈវរ្ម័ន
សង្គ្រាមដណ្ដើមរាជ្យ
យោងតាមកំណត់ត្រាសិលាចរឹក នៅទួលប្រាសាទ ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ ព្រះបាទ​ជ័យវីរៈវរ្ម័ន បានឡើងគ្រងរាជពីឆ្នាំ ១០០២ នៃគ.សករាជ ដល់ឆ្នាំ ១០០៦ នៃគ​.សករាជ ទើបកើតមានសង្គ្រាមដណ្ដើមរាជ្យមួយយ៉ាងធំ ពីព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័ន​ទី១ ដែលបានយកឈ្នះព្រអង្គនៅក្នុងសង្គ្រាមដណ្ដើមរាជ្យ យសោធរៈបុរៈ (អង់គ្លេស: Yashodharapura) ហើយព្រះបាទ ជ័យវីរៈវរ្ម័ន បានភៀសព្រះកាយ ទៅកាន់តំបន់លប់បុរី និងបានតាំងមូលដ្ឋានសឹកនៅទីនោះ ទោះជាយ៉ាងណាសង្គ្រាមរវាងស្ដេចទាំងពីរមិនបានបិទបញ្ចប់នោះទេ បានអូសបន្លាយរយៈពេល ៤ឆ្នាំ បន្ថែមទៀត រហូតដល់ឆ្នាំ ១០១០ នៃគ​.សករាជ ទើបព្រះបាទ ជ័យវីរៈវរ្ម័ន សោយទីវង្គត់ក្នុងសង្គ្រាមដណ្ដើមរាជបល័ង្កនេះ ។
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
Influencia colonial
Además del cerdo, la vaca y todos sus derivados, las ovejas y todos los animales que se incorporaron al repertorio gastronómico mexicano; con los españoles llegaron cereales —como el arroz y el trigo, que se sumaron en la dieta mexicana al maíz—, pomáceos, prunáceos, rosáceos y, desde luego, las especias, mítico motivo de los afanes de Cristóbal Colón. Ni qué decir de productos básicos como el pan, que en México se multiplicó en cientos de formas, algunas de las cuales son identificadas con sus localidades de origen (el pan grande de Acámbaro, el pan de yema de Oaxaca) y otros más con las fechas en que son preparados (como la rosca de Reyes o el pan de muerto.
En general, la tortilla es preferida en miles de hogares en lugar del pan. La tortilla, una lámina redonda hecha a base de maíz, forma parte fundamental de la cocina mexicana y se podría decir que es la base de la alimentación mexicana. Con la tortilla de maíz, altamente recomendada por los especialistas en nutrición porque contribuye a mantener el equilibrio bacteriano intestinal, se pueden elaborar cientos de platillos debido a su flexibilidad, flexibilidad de la que carece el pan. Por mencionar unos cuantos ejemplos, es posible mencionar la tortilla cortada (especial para preparar chilaquiles), de la tortilla enrollada (para preparar flautas), de la tortilla doblada (para preparar los tacos, que se rellenan de una inmensa variedad de ingredientes y se denominan taquitos si se hacen con tortilla mediana o pequeña), la tortilla frita y endurecida (para preparar las tostadas) y muchas otras variaciones que una tortilla, por su estructura, puede tolerar sin llegar a romperse. Fiel a la tradición vegetariana, la tortilla se prepara con un maíz tratado de una forma especial tal que no se necesita añadir huevo en absoluto para obtener una masa que al mismo tiempo sea muy blanda pero consistente y que no se quiebre al momento de cocinarse. En muchos poblados el pan es considerado "artículo de lujo", pero la tortilla no falta en cada comida y por docenas; destacan en las festividades incluso las tortillas de colores, blanco, verde y rojo, que así dan realce a los motivos patrios.
ជ័យវីរៈវរ្ម័ន
ការបាត់​បង់រាជ្យបល្ល័ង
Loss of the throne
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
México independiente
A partir de la independencia de México, las gastronomías mexicanas fueron consolidando las características que hoy las identifican desde el siglo XIX, que han dejado su impronta en la cocina del mexicano actual. Por aquella misma época entraron al país trabajadores extranjeros que trajeron también sus propias costumbres alimenticias, que en México se reprodujeron por generaciones. Proliferaron los «cafés de chinos» en varias partes del país, especialmente en la capital y en aquellas regiones donde los orientales fueron llevados para trabajar en la construcción de ferrovías. De la cocina china, quizá el pan es el que dejó una huella mayor en la gastronomía mexicana, al grado de que persisten en muchos sitios del país los «panes chinos», una especie de mantecada con nueces y ralladura de naranja.
ជ័យវីរៈវរ្ម័ន
ការបាត់​បង់រាជ្យបល្ល័ង
ការតស៊ូរបស់ព្រះបាទ ជ័យវីរៈវរ្ម័ន ក្នុងសង្គ្រាម ៩ឆ្នាំ ដើម្បីការពារ​រាជបល្ល័ង របស់ព្រះអង្គ ជាមួយនិងការប្រជែងឥទ្ធិពលនយោបាយ នៃការលេចមុខ ជនខ្លាំងពូកែម្នាក់ទៀតដែលនិងធ្វើសង្គ្រាមដណ្ដើមរាជ្យពីព្រះអង្គនោះគឺព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័ន​ទី១ ដែលមានដើមកំណើតនៅ នគរស្រីធម្មរាជ នាឧបទ្វីប​ម៉ាឡេ (បច្ចុប្បន្នជាទឹកដី ប្រទេសថៃ) បានលើកទ័ពមកតាមតំបន់កូរ៉ាត់ (Korat) រហូតមកដល់ សុីសុផុន (អង់គ្លេស: Sisophon) (បច្ចុប្បន្នជា ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ​) ដែលទ័ពព្រះអង្គបានរុលចូលពីភាគខាងលិច ពីឆ្នាំ ១០០២ ដល់ឆ្នាំ ១០០៤ នៃគ.សករាជ ហើយបានបណ្ដេញ ព្រះបាទ ជ័យវីរៈវរ្ម័ន ចេញពី យសោធរៈបុរៈ ក្នុង​ឆ្នាំ ១០០៦ នៃគ​.សករាជ​ ហើយរាជ្យបល័្លងបានធ្លាក់ក្នុងដៃព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី១ ក្នុងពេលនោះ ។
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
México independiente
También durante el Porfiriato las clases altas mostraron su preferencia por las cocinas europeas. Ello trajo como consecuencia el relegamiento de la cocina mexicana más sofisticada a los ámbitos de la comida casera, pero no implicó el abandono total de costumbres antiquísimas como la ingesta de tortillas de maíz. Al concluir la Revolución mexicana, la gastronomía nacional fue ensalzada nuevamente como parte del programa nacionalista de los gobiernos emanados de esa guerra civil.
ជ័យវីរៈវរ្ម័ន
សេចក្ដីជំរាប
មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
México independiente
El tema de la gastronomía apareció recurrentemente en el cine de la Época de Oro (décadas de 1940 y 1950), y acompañó a otros estereotipos de lo mexicano. Años más tarde, en la década de 1980, en el campo de la literatura, el tema de la cocina popular del país fue retomado por escritores como Laura Esquivel, quien publicó la novela Como agua para chocolate. La novela, a su vez, sirvió de base para la película Como agua para chocolate (1992).
A partir de la última década del siglo XX se ha desarrollado un movimiento gastronómico conocido como «alta cocina mexicana». La nueva cocina mexicana —como también se le conoce— retoma una parte importante del repertorio de ingredientes de la cocina mexicana tradicional. Sin embargo, no se limita a la reproducción de recetas populares: toma de ellas lo necesario, con el propósito de reelaborarlo y dar nueva vitalidad creativa a la gastronomía del país, respondiendo a los nuevos gustos de los comensales en el contexto de la modernidad. Para principios del siglo XXI, en varias ciudades del país es posible encontrar restaurantes de las más diversas especialidades. Existen numerosos establecimientos de comida rápida, principalmente de origen estadounidense, que conviven con establecimientos que expenden las tradicionales «garnachas».
ជ័យវីរៈវរ្ម័ន
សេចក្ដីជំរាប
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
Diversidad
La diversidad es la característica esencial de la cocina mexicana. Casi cada estado mexicano posee sus propias recetas y tradiciones culinarias. Desde luego esta diversidad es más notoria si se contempla la riqueza gastronómica regionalmente y no por entidad federativa. Hay ciertas creaciones gastronómicas que surgieron localmente y que por su calidad y aceptación generalizada se han vuelto emblemáticas de la cocina mexicana en lo general. Éste es el caso de platillos como la cochinita pibil (yucateca), el mole oaxaqueño, el mole poblano, el pozole (identificado con Sinaloa, Jalisco y Guerrero), el cabrito (coahuilense y neoleonense), el pan de cazón campechano, el Churipu y las corundas purépechas (de Michoacán), el menudo de Sinaloa, Sonora y Chihuahua y otros muchos alimentos, en una larga lista de honor de la gastronomía mexicana. Aunque algunas sobresalen, en efecto, por su bien ganada fama y difusión, estas tradiciones gastronómicas regionales deben jerarquizarse sólo en función de gustos personales. En el conjunto inmenso de cocinas regionales bien diferenciadas, se caracterizan todas ellas por un componente indígena básico en sus ingredientes y en las formas de preparación de los alimentos y en este orden podría decirse que el común denominador de tales gastronomías es el uso del maíz y del chile y del frijol, acompañados por el siempre presente jitomate, en sus diversas formas y variedades.
ជ័យវីរៈវរ្ម័ន
សេចក្ដីជំរាប
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
Diversidad
En las últimas décadas ha florecido un movimiento que se ha dado en llamar nueva cocina mexicana, que retoma las recetas, técnicas e ingredientes nacionales y las combina con los propios de la alta cocina internacional
ជ័យវីរៈវរ្ម័ន
សេចក្ដីជំរាប
បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
Aspectos sociales y culturales
El acto de cocinar en México es considerado una de las actividades más importantes, cumple funciones sociales y rituales determinantes, tales como la instalación del altar de muertos o la fiesta de quince años en México. La profesionalización del trabajo culinario en México sigue siendo predominantemente femenino: es común ver al frente de las cocinas de restaurantes y fondas a mujeres que, al adquirir el grado de excelencia, son nombradas mayoras, denominación que en la época colonial se les daba a las jefas de las cocinas de las haciendas y que ahora sería equivalente al chef europeo.
ជ័យវីរៈវរ្ម័ន
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
អាហារនៅប្រទេសម៉ិចស៊ិក
Aspectos sociales y culturales
Es importante mencionar que la hora de la comida en México es sumamente valorada como aglutinante familiar, por lo que es común estar en alguna población mexicana (sobre todo las poblaciones pequeñas) y encontrarla absolutamente desierta de las dos a las cuatro de la tarde. De hecho, es común que las reuniones sociales giren alrededor de la comida y generalmente se les designa nombres en diminutivo: «el desayunito», «la comidita», «el cafecito» o «una cenita». La comida en México es el factor que une a la sociedad; a través de ella se entablan amistades, se conocen parejas, se cierran grandes negocios, se afianzan los lazos familiares o simplemente se disfruta de un buen momento.
Una de las características de la gastronomía mexicana es que no hacen distinción entre la llamada cocina cotidiana y la alta cocina. Así, aunque existen platillos típicamente festivos, como el mole o los tamales, éstos pueden consumirse cualquier día del año, lo mismo en una casa particular que en un restaurante lujoso o en una pequeña fonda sin un valor ritual especial. La gastronomía mexicana siempre ha sido calificada como una cocina de gran influencia barroca, resultado de un mestizaje culinario, y representa en mucho la visión que los mexicanos tienen del mundo. De esta forma, la zona norte del país, de clima más agreste y seco, ofrece una cocina más bien austera, de sabores sencillos; en cambio, en el sureste, donde la tierra es más generosa, se da una explosión de sabores con una cantidad hasta ahora desconocida de platillos y recetarios locales. En las zonas urbanas, debido a la integración de las mujeres a la fuerza laboral, así como a la influencia del estilo de vida occidental (principalmente de los Estados Unidos), se ha ido perdiendo la tradición de cocinar en casa. Sin embargo, se considera que las fondas (una versión mexicana de los bistró franceses, lugares donde comer fuera a medio día de forma económica) son un reservorio de las recetas tradicionales.
Ingredientes principales
Este es y seguirá siendo para el mexicano una de las delicias más cotidianas, pues es muy común ver muchos elemento de la gastronomía mexicana preparados o incluso decorados con este ingrediente, que por cierto los prehispánicos consideraban un manjar de los dioses les regalaban.
Así pues, los elementos primordiales de la comida mexicana son el maíz, gran variedad de picantes como el chile (o ají), las carnes rojas, los frijoles, el jitomate, la cebolla, la calabaza y en parte el uso de plantas como el nopal.
Bebidas
Las bebidas alcohólicas que acompañan a la gastronomía mexicana pueden beberse ahora en todo el mundo. Una excepción tal vez sea el pulque, cuyos expendios, las casi extintas «pulquerías», sólo pueden encontrarse en México. Sitios populares donde se rinde culto a Mayahuel (diosa de la bebida prehispánica del pulque) hoy en día son casi museos.
Las bebidas alcohólicas más conocidas fuera y dentro de México son: el mezcal (bebida fermentada del agave) cuyo aroma y sabor le hacen inconfundible, así como el tequila, licor nacional —aperitivo, en su origen— que se suele beber acompañado de sal y limón o junto con «sangrita» (bebida picante con jugo de naranja o de jitomate).
Son muy conocidas las cervezas de México, productos típicamente nacionales por su sabor suave y delicado, unas, y por su sabor fuerte, intenso, otras; se suelen tomar frías y, en muchas ocasiones, acompañadas de un limón que se coloca dentro de la boca de la botella; es costumbre popular creer que esto se hace para limpiarlas de posibles bacterias.
En México se producen vinos a partir de la uva principalmente en los estados de Baja California, Querétaro y Coahuila, donde se festeja la Fiesta de la Vendimia.
Costumbres de la gastronomía mexicana
Las costumbres gastronómicas en México están muy ligadas a la ocasión y al origen social de los comensales e incluso hasta las épocas del año. Pero se puede decir que hay tres instantes del día importantes desde el punto de vista de la relación social con la comida de los mexicanos:
Cada vez más esta división se ha ido perdiendo en ciertos sectores sociales, que sólo hacen tres comidas: desayuno, comida y cena, y optan así por una dieta más ligera, pero que no los exime de disfrutar de unas quesadillas, unos chilaquiles o unos huevos rancheros.
ឃុំដូនបា
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​គាស់ក្រឡ ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៨ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​គាស់ក្រឡ
បាល់ប៉ូឡូញ
រូបភាពតូច|ធ្វេង|Polandball Countryballs ដែលដើមឡើយ Polandball គឺជា meme អ៊ីនធឺណិតដែលបង្កើតដោយអ្នកប្រើប្រាស់ដែលមានដើមកំណើតនៅក្នុងវេទិកាដែលមើលឃើញ Krautchan.net នៅចុងឆ្នាំ 2009 ។ អនុស្សាវរីយ៍បែបនេះត្រូវបានបង្ហោះជាមួយនឹងចំនួនច្រើននៅលើគេហទំព័រកំប្លែងអនឡាញ។ ប្រទេសនីមួយៗក្នុងពិភពលោកត្រូវបានតំណាងដោយតួអក្សររាងជារង្វង់ដែលមានទង់ជាតិនៃប្រទេសនោះ ហើយតួអក្សរតែងតែប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងទម្រង់មិនស្តង់ដារនៃភាសាអង់គ្លេស។ តួអង្គទាំងនេះច្រើនតែនិយាយលេងអំពីទស្សនៈដ៏ពេញនិយមនៃប្រទេសមួយ ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងជម្លោះប្រវត្តិសាស្ត្រ។
មាតិក
មាតិកា
Countryballs ជា​រឿង​ដែល​ប្រទេស​នីមួយៗ​ត្រូវ​បាន​គូរ​ជា​តួ​រាង​រង្វង់។ រឿង​បាល់​ទាត់​ច្រើន​តែ​និយាយ​អំពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមិសាស្ត្រ ទំនាក់ទំនង​ការទូត ទំនៀមទម្លាប់ និង​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​វប្បធម៌​ដល់​សហគមន៍។ ប្រទេសដែលតែងតែនិយាយភាសាអង់គ្លេសមិនស្តង់ដារ ដោយមានភាសាកំណើត និងភាសាផ្លូវការបន្តិចបន្តួច លើកលែងតែបាល់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស អូស្ត្រាលីជាដើម ដោយប្រើភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការអាចប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសស្តង់ដារបាន។
ប៉ូឡូញ
ប៉ូឡូញ ប៉ូឡូញ តំណាងឱ្យប្រទេសនេះ នៅពេលនិយាយអំពី ប្រវត្តិ ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសផ្សេងទៀត ឬការចាប់អារម្មណ៍ដែលកំណត់និយមន័យផ្សេងទៀត ផ្តោតលើភាពវង្វេងស្មារតី ប៉ូឡូញ ជាតិនិយម និងកំហុស]។
រឿង​ខ្លះ​និយាយ​អំពី​រុស្ស៊ី​អាច​ឡើង​ទៅ​ក្នុង​លំហ ហើយ​ប៉ូឡូញ​មិន​បាន។ រឿងប៉ូឡូញដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយលើប្រធានបទចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងទ្រឹស្តីដែលថាផែនដីត្រូវបានវាយប្រហារដោយអាចម៍ផ្កាយយក្ស ប្រទេសដែលមានបច្ចេកវិទ្យាអវកាសបានចាកចេញពីផែនដីខណៈពេលដែលប៉ូឡូញនៅតែយំដោយសារតែបញ្ហាជាប់គាំងនៅលើផែនដីនិងបានបង្ហាញខ្លួនជាស៊ាំ និយាយ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ដែល​មិន​ស្តង់ដារ​គឺ "ប៉ូឡូញ​មិន​អាច​ចូល​ទៅ​ក្នុង​លំហ"។
ប្រទេសផ្សេងទៀត
ក្រៅពីប្រទេសប៉ូឡូញ Countryball ក៏សំដៅទៅលើប្រទេសផ្សេងទៀតដែរ ហើយតួអក្សរដែលតំណាងនៅតែត្រូវបានគេសំដៅថាជា Countryballs ឬ countryballs។ ជាធម្មតាតួអក្សរមានរាងដូចបាល់, លើក​លែង​តែ​ក្នុង​ករណី សិង្ហបុរី ដែល​ជា ត្រីកោណ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា Tringapore; នេប៉ាល់ (មានឈ្មោះថា 'Nepalrawr') ស្រដៀងនឹងទង់ជាតិរបស់ពួកគេ (ពីរជាន់គ្នា [ត្រីកោណ]) និងមានធ្មេញ; អាណាចក្រអាល្លឺម៉ង់ (1871-1918) ឬចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ទីពីរគឺជាចតុកោណកែងខ្ពស់ជាមួយនឹងភ្នែកតូចដែលមានឈ្មោះថា "Reichtangle"; អ៊ីស្រាអែល មានទម្រង់នៃ super cube ហៅថា 'Israelcube' (បានមកពីរូបវិទ្យារបស់សាសន៍យូដា); ហើយ កាហ្សាក់ស្ថាន មានឥដ្ឋមួយឈ្មោះថា Kazakhbrick "ជាក់ស្តែង" ដោយសារតែកាហ្សាក់ស្ថានចង់ចូលរួមក្នុងប្លុក BRICS។ លើសពីនេះ តួអង្គ អាមេរិក ពាក់វ៉ែនតា ហើយ ចក្រភពអង់គ្លេស ពាក់ដូចគ្នា monocular [[] ចិន តួអក្សរជាញឹកញាប់មាន ភ្នែកតូច វៀតណាម តួអក្សរជាញឹកញាប់ពាក់ មួករាងសាជី មួកកាំភ្លើងត្បាល់ និងកាំភ្លើង AK] -47 ប្រសិនបើអ្នកមានន័យថាទាហាន តួអក្សរនៃ រុស្ស៊ី នៅពេលដែល ឈរជាមួយតួអង្គនៃប្រទេសមួយផ្សេងទៀត ជាធម្មតាមានរូបរាងធំជាង (សំដៅលើតំបន់ធំបំផុតរបស់រុស្ស៊ីក្នុងពិភពលោក) ក្រុម ushanka និងមិនដែលមានដប vodka ឬនិយាយ វា ចរិតលក្ខណៈរបស់ ឥណ្ឌូណេស៊ី គឺដូចគ្នានឹងប៉ូឡូញបាល់ដែរ ដូច្នេះដើម្បីសម្គាល់វា តួអង្គនេះតែងតែពាក់មួកធម្មតានៃ ឥស្លាម,.... ឯកសារ៖ ផែនទីបង្ហាញភស្តុតាងនៃបាល់ល្អាង។ [[បាល់ Billiard ពីលេខ 1 ដល់ 8 តំណាងឱ្យជនជាតិទូទៅ ឬប្រជាជនដែលមិនមានទង់ជាតិផ្ទាល់ខ្លួន។ ឧទាហរណ៍ ពណ៌លឿង ១ ជាជនជាតិអាស៊ីបូព៌ា ស៊ីភីយ៉ា ៧ គឺ ជនជាតិអាមេរិកដើម និងខ្មៅ ៨ ជាជនជាតិអាហ្វ្រិក ឬពណ៌សម្បុរ។ ភពផែនដីគឺជាផ្លែឈើលេខ ៦ (បៃតង)។ small|[[Wikimedia Foundation រូបភាព និងផលិតផល Wikimedia គូរជា Polandball]]
ភាពសាមញ្ញ និងភាពកំប្លុកកំប្លែងរបស់ Countryball ធ្វើឱ្យវាងាយស្រួលក្នុងការតាមដានព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ។ Conclave of Cardinals 2013, ដែលជាកន្លែងដែល Jorge Mario Bergoglio បានក្លាយជា New Pope, វិបត្តិអ៊ុយក្រែន 2014 ឬ Krim crisis 2014 តូច|រូបភាពប៉ូឡូញបាល់ដែលគូរក្នុងវិគីភីឌារបស់នរណាម្នាក់។
តំណរខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីនធើណែត
ឃុំហប់
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​គាស់ក្រឡ ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៧ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​គាស់ក្រឡ
ទង់ជាតិ
ទង់ជាតិ គឺជាចំណែក​ ក្រណាត់ មួយ ដែលជាញឹកញាប់អណ្តែតនៅលើឈើវែង រឺ ដងក្តោង ជាទូទៅប្រើជា និមិត្តរូប​ សំរាប់អោយសញ្ញា រឺ អត្តសញ្ញាណកម្ម។ គេប្រើវាសំរាប់ជានិមិត្តរូបនៃប្រទេសមួយ​។
ពាក្យទង់ក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើការរចនាក្រាហ្វិកដែលប្រើដោយទង់ជាតិ ឬសម្រាប់ពណ៌នារបស់វានៅក្នុងឧបករណ៍ផ្ទុកផ្សេងទៀត។
ទង់ទីមួយត្រូវបានប្រើដើម្បីជួយដល់ការសម្របសម្រួលយោធាលើសមរភូមិហើយទង់ជាតិបានវិវត្តទៅជាឧបករណ៍ទូទៅសម្រាប់ការផ្តល់សញ្ញានិងអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណជាពិសេសនៅក្នុងបរិស្ថានដែលមានបញ្ហាប្រឈមខ្លាំង (ដូចជាបរិយាកាសសមុទ្រដែលត្រូវបានប្រើ)។ ទង់ជាតិគឺជានិមិត្តសញ្ញាស្នេហាជាតិដែលមានសក្តានុពលជាមួយនឹងការបកស្រាយដ៏ធំទូលាយដែលជារឿយៗរួមទាំងសមាគមយោធារឹងមាំដោយសារតែការប្រើប្រាស់យោធាដើមនិងការបន្តប្រើប្រាស់របស់ពួកគេ។ ទង់ជាតិក៏ត្រូវបានប្រើក្នុងការផ្ញើសារការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មឬសម្រាប់គោលបំណងតុបតែងផ្សេងទៀត។ ការសិក្សាទង់ជាតិត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានភាពវៃឆ្លាតពីឡាតាំងដែលមានអត្ថន័យថាទង់ជាតិឬបដា។
ឃុំគាស់ក្រឡ
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​គាស់ក្រឡ ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៩ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​គាស់ក្រឡ
ស្រុកជាំក្សាន្ត
(Choam Ksant District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានរដ្ឋបាល ៨ឃុំ និង ៤៩ភូមិ÷
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រះវិហារ ជាំក្សាន្ត
ឧទ្យានជាតិវីរៈជ័យ
ឧទ្យានជាតិវិរៈជ័យ​មាន​ទី​តាំងនៅភាគឦសានប្រទេសកម្ពុជាលាតសន្ធឹងគ្របដណ្តប់ខេត្តរតនគិរី និង ស្ទឹងត្រែង ។ ឧទ្យាន​នេះ​មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ជាប់​ប្រទេសលាវ និង វៀតណាម​ហើយ​មាន​ផ្ទៃ​ក្រឡា ៣.៣២៥ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា និង ស្ថិត​នៅ​ភាគ​និរតី​នៃ​ប្រជុំជួរ​ភ្នំអាណោម ដែល​ចេញ​ពី​ប្រទេសវៀតណាម និង ស្ថិត​នៅ​ជាយ​វាល ព្រៃ​ជម្រុះ​ស្លឹ​កឥណ្ឌូចិន កណ្តាល ។ ឧទ្យាន​ជាតិវិរៈ​ជ័យ ចាត់​ទុក​ជា​ដែន​ជម្រក​មួយ​សម្រាប់​ពពួក​ថនិក​សត្វ​ធំៗ​របស់​ប្រទេសកម្ពុជា មាន​ដូចជា​ខ្ទីង ទន្សោង ក្របីព្រៃ ដំរី ខ្លាដំបង ខ្លារខិន ជា​ដើម ។ លក្ខណៈ​ជីវសាស្ត្រ​ឧទ្យាន​ជាតិ​វីរៈជ័យ មាន​សារ​សំខាន់​ដល់​ការងារ អភិរក្ស​អន្តរជាតិ ។ ឧទ្យានជាតិនេះជាដែនជម្រកព្រៃឈើសើមរយៈកម្ពស់មធ្យមប្រមាណជាង ៧៥ ភាគរយ នៃផ្ទៃប្រទេស ។ ភាគ​ច្រើន​នៃ​តំបន់​ភូមិភាគ​ឦសាន​ប្រទេស​កម្ពុជា​គ្របដណ្តប់​ដោយ​ព្រៃ​ជម្រុះ​ស្លឹក និង ព្រៃ​ពាក់​កណ្តាល​ស្រោង ។ ព្រៃ​ឈើ​ឧទ្យាន​ជាតិវីរៈជ័យ ភាគ​ច្រើន​ជា​ប្រភេទ​ព្រៃ​ពាក់​កណ្តាល​ស្រោង និង ព្រៃ​ស្រោង​បៃតង​ជានិច្ច ។ ទិដ្ឋភាព​ចម្រុះ​របស់​ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ ក៏​បង្កប់​ផង​ដែរ​នូវ​តំបន់​ទំនាប​លិច​ទឹក វាល​ស្មៅ ព្រៃឫស្សី ព្រៃចម្រុះ ជ្រុះស្លឹក និង ព្រៃជ្រុះស្លឹកសុទ្ធ ។ ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ​អាចជា​ដែន​ជម្រក​ព្រៃ​ឈើ​នៅសល់​ចុង​ក្រោយ​គេ​បំផុត​ដែល មាន​រុក្ខជាតិ ប្រចាំ​តំបន់​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​ការពារ ។ មាន​ទន្លេធំៗ​ពីរ គឺ​ទន្លេសេសាន នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង និង ទន្លេសេកុង នៅ​ភាគ​ខាង​លិច ជាប់​នឹង​ឧទ្យានជាតិ ។ ទន្លេ​ធំៗ​ទាំងពីរ និង ស្ទឹង​ធំៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យានជាតិ គឺ​ជា​ប្រភព​អាង ទឹក ដ៏​សំខាន់​របស់​តំបន់​​នេះ ហើយ​វា​ក៏​បាន​ទ្រទ្រង់​ដល់​ធម្មជាតិ និង សត្វ​ទឹក​នានា​មួយ​ចំនួន​ធំ​ដែល​ខ្លះ​ជា​ប្រភេទ​ប្រចាំ​តំបន់។
ព្រះវិហារកាតូលិកប្រទេសបារាំង
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=180 style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;"
ផ្នែកជាច្រើននៅក្នុងពិភពលោកនិងជាពិសេសគឺនៅជនបទដែលមានប្រជាជនភាគច្រើនកាន់សាសនា គ្រិស្ទហើយជារៀងរាល់ ខែមេសានៅក្នុងព្រះវិហារការតូលិកនៃទីក្រុងប៉ារីសមានប្រារព្ឋពិធីមួយ គឺ ព្រះយេស៊ូប្រសូត្រ ដើម្បីអោយគ្រិស្ទបរិស័ទនិងប្រជាជនទាំងអស់យល់ដឹងអោយកាន់តែច្បាស់ អំពីព្រះយេស៊ូគ្រិស្ទ។
មានមួយចំនែកនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេសនិង​មួយចំនែកទៀតនៅទីក្រុងប៉ារីស ហើយមានព្រះវិហារកា តូលិកជាច្រើននៅទីនោះដែលជាកន្លែងស័ក្តិសិទ្ធ និងជាកន្លែងបូជាចារ្យធ្វើអភិបូជាសំរាប់ថ្វាយដង្វាយ ទៅជាព្រះជាម្ចាស់ ទីនោះផងដែរគឺជាកន្លែងតែងតាំងលោកបូជាចារ្យដើម្បីថ្វាយខ្លួនបំរើព្រះជាម្ចាស់ និងគឺជា ព្រះវិហារកាតូលិកមួយពេញច្បាប់នៅទីក្រុងប៉ារីសដែលប្រជាជនភាគច្រើនគោរពប្រតិបត្តិ តាមនិងដើរតាមព្រះយេស៊ូគ្រិស្ទ។
នៅក្រុងតំបន់ខ្លះដែលមានប្រជាជនមិនទាន់ជឿលើព្រះជាម្ចាស់ រឺក៏មិនទាន់មានជំនឿលើព្រះអង្គ មកចូលរួមធ្វើអភិបូជានៅកន្លែងធម្មតាសិន តែក្រោយមកប្រសិនបើមានជំនឿកាន់តែខ្លាំងហើយ និងមានការសិក្សារៀនសូត្រអំពី ព្រះគម្ពី អោយបានចប់សព្វគ្រប់ហើយបន្ទាប់មកទៀតលោក អភិបាលរឺក៏លោកបូជាចារ្យធ្វើពិធី ជ្រមុជទឹក អោយរួចហើយនោះយើងអាចចូលរួមទទួលព្រះ កាយព្រះយេស៊ូគ្រិស្ទបានហើយ និងអប់រំជំនឿដល់អ្នកដែលមិនទាន់ជឿអោយមកជឿលើព្រះអង្គវិញ។
នៅក្នុងទីក្រុងដ៏ទៃទៀតដែលគេហៅហៅឈ្មោះព្រះវិហារកាតូលិកដ៏មហាសាល ហើយព្រះវិហារកាតូលិក នៅទីក្រុងប៉ារីសដែលមានអ្នកដឹកនាំដោយលោកអភិបាលយ៉ាងពិតប្រាកដ និងទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះវិហារកាតូលិក​គឺជា កន្លែងស្ងប់ស្ងាត់សំរាប់ធ្វើអភិបូជា និងថ្វាយដង្វាយទៅព្រះជាម្ចាស់។
នៅក្នុងទីក្រុងតូចៗពុំសូវមានព្រះវិហារកាតូលិកប៉ុន្មានទេ ក៏ប៉ុន្តែនៅទីក្រុងធំៗវិញមានព្រះវិហារកាតូលិក ច្រើនជាងនៅទីក្រុងតូចៗ និងនៅតាមស្រុកនីមួយៗពុំមានពុដិមាករ​ រឺក៏រូបសំណាកព្រះយេស៊ូទេ។ ជាញឹកញាប់ព្រះវិហារកាតូលិកក្នុងទីក្រុងប៉ារីស ដែលមានពេលគ្រប់គ្រាន់សំរាប់ប្រជាពលរដ្ជមកចូល រួមធ្វើអភិបូជា ដែលមានឪពុកថ្វាយខ្លួននិងបូជាជីវិតដើម្បីបំរើព្រះជាម្ចាស់៕
ទិដ្ជភាពក្នុងព្រះវិហារ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការតូលិកសាសនិក
ឃុំព្រះផុស
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​គាស់ក្រឡ ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៩ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​គាស់ក្រឡ
ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម កម្ពុជាសុដាដួង ( អ្នក សុដាដួង )
ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម កម្ពុជាសុដាដួង ( អ្នក សុដាដួង ) (เจ้าจอมพระองค์เจ้ากำโพชราชสุดาดวง) គឺជា ព្រះរាជធីតានៃ ព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម ព្រហ្មបរិរក្ស បរមរាមាទេវតា ព្រះមហាក្សត្រព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, ព្រះនាង គឺជា អ្នកម្នាង នៃ ព្រះបាទសម្តេចមង្កុដព្រះមហាក្សត្រសៀម.
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
អប់សិន (ហិរញ្ញវត្ថុ)
នៅក្នុងហិរញ្ញវត្ថុ ​អប់សិន (option) គឺជាឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុមួយដែលបង្កើតកិច្ចសន្យារវាងភាគីពីរ ក្នុងការទិញ និងលក់ទ្រព្យសកម្មក្នុងតម្លៃកំណត់មួយ។ អ្នកទិញ អប់សិន ទទួលបានសិទ្ធិ ប៉ុន្តែមិនមែនកាតព្វកិច្ចទេ ក្នុងការចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការទ្រព្យសកម្ម ចំណែកអ្នកលក់មានកាតព្វកិច្ចបំពេញប្រតិបត្តិការ ប្រសិនបើអ្នកទិញស្នើសុំ។
ការប៉ាន់ស្មានតម្លៃនៃអប់សិន
ថ្លៃរបស់អប់សិនកើតចេញពីភាពខុសគ្នារវាងថ្លៃកំណត់និងថ្លៃទ្រព្យសកម្ម (ជាទូទៅ ប័ណ្ណភាគហ៊ុន សញ្ញាប័ណ្ណ រូបិយវត្ថុ ឬកិច្ចសន្យាអនាគតមួយ) បូកនឹងប្រាក់កម្រៃជើងសារដើម្បីរក្សាសុពលភាពរបស់អប់សិន។
អានិសង្សសីល
អានិសង្សសីលដទៃទៀត
អានិសង្សរបស់សីល៥ប្រការផ្សេងទៀតគឺៈ
កល្យាណកិត្តិស័ព្ទ
"កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់បុគ្គលមានសីល បរិបូណ៌ដោយសីល តែងផ្សាយទៅសព្វទិស" ។
ក្លៀវក្លាមិនអៀនអន់
"បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល ចូល​ទៅ​រក​បរិស័ទ​ណា ៗ ទោះ​បី​ជា​ខត្តិយបរិស័ទ​ក្តី ព្រាហ្មណ៍​បរិស័ទ​ក្តី គហបតី​បរិស័ទ​ក្តី សមណ​បរិស័ទ​ក្តី រមែង​ក្លៀវក្លា មិន​មាន​មុខ​ឱនចុះ"​ ។
សុគតិសួគ៌ទេវលោក
"...បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល លុះ​បែក​ធ្លាយ​រាង​កាយ បន្ទាប់​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់​ទៅ តែង​បាន​ទៅកើត​ក្នុង​សុគតិ​សួគ៌​ទេវលោក ..."
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិក្ខាបទ
ឃុំធិបតី
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​គាស់ក្រឡ ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន១១ភូមិ ។
រមណីយដ្ឋាន ខេត្តតាកែវ
រមណីយដ្ឋានភ្នំដា
រមណីយដ្ឋានភ្នំដា ជាប្រវត្តិសាស្រ្តមួយមានកំរិតចំណាស់ជាងគេក្នុងចំនោមរមណីយដ្ឋានទេសចរណ៏ ទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជាផែនទីចំណាស់ចំបងនៃនរគគោកធ្លកស្ថិតនៅ ឃុំគោកធ្លក ស្រុកអង្គរបូរី ខេត្តតាកែវមានចំងាយ ១០២គ.ម  ដោយប្រើរយៈពេល ៣ ម៉ោងពីរាជធានីភ្នំពេញដោយកាត់តាមស្រុកសំរោង  ស្រុកព្រៃកប្បាស និង ស្រុកអង្គរបូរី។ ប៉ុន្តែបើយើងធ្វើដំណើរពីទីរួមខេត្តមានចំងាយ ២៤ គ.ម ក្នុងរដូវវស្សាត្រូវធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹក ដោយជិះកាណូត ត្រូវប្រើរយៈពេល ២ ម៉ោង ។ ប្រាសាទភ្នំដា បានស្ថាបនានៅលើកូនភ្នំតូចមួយនៅសតវត្សទី ៦ ស្តេចស្ថាបនិកប្រហែលស្តេចចុងសម័យនរគភ្នំ ព្រះនាមរុទ្រ្ទវរ័ន្មតាមការបញ្ជាក់រសប់លោកតា  មីប្រីណូ ប្រវត្តិវិទូ បារាំង។ប្រាសាទភ្នំនេះ ធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម បុំមានកំផែងព័ន្ធជុំវិញទេ ហើយបែរមុខទៅទិសខាងជើង កំពូលប្រាសាទត្រូវបាក់បែកមួយផ្នែកធំ វ័ន្តដែលរចនាជារឿង កូនសមុទ្រទឹកដោះ ក៏បានបាក់បែកជាពីរផ្តែរមួយទៀតបង្ហាញពីព្រះវិស្នុ កំពង់ផ្ទុំនៅលើត្រឹម។នៅចង្កេះភ្នំមានរូប ​សិប្បនិមិត្តចំនួន ៥ ដែលបង្ហាញពីរចនាបទភ្នំដា ហើយរូងមួយក្នុងចំណោមរូងទាំងប្រាំ ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាឈាបនដ្ឋានក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥_១៩៧៩ ។នៅប៉ែកនិរតីនៃប្រសាទភ្នំដា ចំងាយប្រមាណ ៥០០ម មានប្រាសាទមួយទៀត ដែលស្ថាបនាអំពីថ្មភក់ពីរជាន់ បែមុខទៅទិសខាងជើងមានត្វាមួយ និងបង្អួច ៥ តាមរចនាបទបែបឥណ្ឌាមានឈ្មោះ អាស្រមមហាឥសី។ ក្នុងរយៈពេលកន្ងមកដោយសារតែមូលហេតុ សង្គៀមជាងពីរទសវត្ស ផ្លូវតភ្ជាប់តៅស្រុកអង្គរបូរី ត្រូវបានខូចខាត់ ស្ទើទាំងស្រុងបង្ករអោយលំបាក់យ៉ាងច្រើនក្នុងការ ធ្វើដំណើរទៅ កាន់រមណីយដ្ឋានភ្នំដាដោយតំបន់មានស្ថានភាពលិចទឹក ។ ប៉ុន្តែអាស្រ័យដោយមានគោលបំណងស្វែងយល់ ចង់ចេះ ចង់ដឹងអំពីសក្តានុពលភាពវប្បធម៌​នាសម័យកោះគោកធ្លកនោះ ភ្ញៀវទេសចរណ៏ប្រវត្តិសាស្រ្តជាតិ និងអន្តរជាតិបានពុះពារមិនខ្លាចនឿយហត់ចូលទៅទស្សនាយ៉ាងហូហែរដើម្បីធ្វើការស្រាវជ្រាវ អំពីស្នាដៃដែលជាកេរ៌ឈ្មោះដំនេលដ៏ល្បីល្បាញ នៃបុព្វបុរសខ្មែរយើងពីជំនាន់ដើម។ ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ អាជ្ញាធរខេត្តតាកែវ បានកសាងផ្លូវទឹកមួយឈ្មោះ ប្រលាយលេខ១៥ចេញពីទីរួមខេត្តតាលែវទៅកាន់ស្រុកអង្គរបូរី ធ្វើឲ្យមានលក្ខណៈស្រួលមួយកំរិត ។ ប៉ុន្តែកំណាត់ផ្លូវពីអង្គរបូរីទៅភ្នំដា នៅតែជួបការលមបាកដដែល ហើយនៅរដូវទឹកទឿងតំបន់នោះក្លាយជទៅជាតំបន់លិចទឹក លើកលែងតែភ្នំដា និងភ្នំអង្គរបូរី ។ ពេលដែលលំបាកធ្វើដំនើរទៅកាន់ភ្នំដាជាងគេ គឺនៅខែស្ទើរទឹកស្ទើរគោក។
ឃុំធិបតី
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​គាស់ក្រឡ
រមណីយដ្ឋាន ខេត្តតាកែវ
រមណីយដ្ឋានភ្នមបាយ៉ង
ភ្នំបាយ៉ងស្ថិតនៅក្នុងភូមិពោធិរោង ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង្ស មានចំងាយ ១២១ គ.ម ពីភ្នំពេញបើធ្វើដំណើរតាមរថយន្ត ប្រើរយៈពេល ៣ម៉ោង ១៥នាទី តាមផ្លូវជាតិលេខ២ កាត់តាមស្រុកបាទី ស្រុកសំរោង ស្រុកដូនកែវ និងស្រុកទ្រាំង ។
ប្រាសាទភ្នំដា
រឿងនិទាន
thumb|ប្រាសាទអាស្រមឥសី ប្រវត្តថាកាលពីព្រេងនាយទឹកដីគោតថធ្លកជាមហាសមុទ្រដ៏ធំធេងមួយ ដែលមិនមានមនុស្សណាម្នាករស់នៅឡើយកាលសម័យថ្ងៃមួយក៏មានស្ដេចមូយព្រះអង្គដែលរសាត់អណ្ដែតតាមកបាល់ក៏មកកល់និ ងកោះមួយដែលនាពេលបច្ចប្បន្នមានឈ្មោះថាភ្នំបុរីនេះឯង(កោះគោកធ្លក)នៅរាត្រីថ្ងៃមួយក៏មានប្តរធីតារបស់ស្ដេចនាគគឺនាងលីវយី ឬដែលហៅថានាងនាគក៏បាននាំបរិវាមកលើឆ្នេរសមុទ្រនៃកោះគោកធ្លកនេះតែម្ដងដែលនៅក្នុងពេលដែលបុត្រធីតារបស់ស្ដេចនាគគឺព្រះនាងលីវយីកំពុងតែមុជទឹកប្រលែងគ្នាលេងជាមួយនិងបរិវានោះក៏ព្រះថោងបានលបលួចមើលឃើញព្រះនាងរួចក៏ចាប់ចិត្តស្រាលាញ់នាងនាគនេះតែម្ដង។ ដោយសេក្ដីស្នេហារបស់នាងនាគនិងព្រះថោងដែលជាមនុស្សធម្មតាលុះឈានដល់ជីវិតអាពាហ៏ពិពាហ៏ក៏មានការត្ដៅក្រហាយដល់ពពួកទេវត្តានាស្ថានលើដែលព្រះអង្គខ្លាចនៅពេលដែលព្រះថោងនិងនាងនាគដែលរៀបការនិងគ្នាហើយនោះឈ្លោះប្រកែកគ្នានិងខ្លាចនាងនាគខាំសម្លាប់ព្រះថោងដែលជាមនុស្សធម្មតាព្រះឯឱ្យព្រះឥន្ទក៏ទ្រង់យាងចុះមកកោសធ្មេញនាងនាគដែលជាសត្វនាគកុំឲថ្ងៃក្រោយមានពិសអាចខាំសម្លាប់ព្រះដែលជាស្វាមីរបស់ព្រះនាង។ ហេតុដូនេះទើបមានពីធីធ្វើធ្មេញបំពេញលក្ខិណាដល់កូនប្រុសស្រីនៅពាលដែលមានពីថីមង្គលការកើតឡើងក៏ក្លាយជាប្រពៃណីទំនាមទំលាស់របស់ប្រជាជនខ្មែរនាពេលបច្ចប្បន្ននេះតែម្ដងទៅ។ ក្រោយមកនៅពេលដែលស្ដេចភុជង្គនាគដែលជាព្រះបីតារបស់ព្រះនាងលីវយីបានរៀបអាពាហ៏ពិពាហ៏ឱ្យកូនចប់រួចរាល់ហើយព្រះនាងលីវយីក៏នាមព្រះថោងដែលជាស្វាមីទៅលេងព្រះបរមរាជវាំងរបស់ខ្លួននៅពេលនោះដោយសារព្រះថោងជាមនុស្សលោកធម្មតាមិនអាចហែកទឹកបានក៏នាងនាគឱ្យព្រះថោងតោងស្បៃនាងដើម្បីមុជចុះទៅស្ថានរបស់ខ្លួនកុំឱ្យព្រះថោងមានផលលំបាកដែលនេះក៏ជាទំនាមទំលាប់របស់ខ្មែនៅពេលចុងក្រោយនៃអស់អោយក្លាយជាផ្ទៃដីក្នុងគោលបំណងក៏សាងប្រសាទជូនជាចំណងដៃអោយបុត្របុត្រីរបស់ខ្លួនដែលទើប និងរៀបការហើយព្រះព្រះថោជាមនុស្សលោកធម្មតាមិចអាចរស់នៅក្នុងសមុទ្របានដូចជានាងនាគនោះបានទេ។ ហើយដោយសារតែប្រវត្ដ៏ច្រើនរាប់មិនឈ្នះនេះរបស់ប្រាសាទភ្នំដានេះក៏បានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៏ជាច្រើនមកទស្សនានិងជាពិសេសនោះមានបណ្ដាអ្នកបុរាណវិទូជាច្រើនចូលមកទស្សនានិងស្រាវជ្រាវពីប្រវត្តិនោះតែម្តង។
សិលាចារឹក
សិលាចារឹកភ្នំដាលេខ K-៥៤៩ គ្មានចុះកាលបរិច្ឆេទ ក៏ប៉ុន្តែប្រហែលសតវត្សរ៍ទី៦ បានរៀបរាប់ពីព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ន និងមានឈ្មោះព្រះវិស្ណុមួយចំនួនដែលគេរកឃើញនៅក្នុងល្អាងជុំវិញភ្នំដា ។ សិលាចារឹកចាស់ជាងគេ សរសេរជាភាសាខ្មែរគឺ សិលាចារឹកអង្គរបូរីលេខK-៦០០ ដែលមានដាក់កាលបរិច្ឆេទឆ្នាំ៦១១នៃគ្រឹស្តសករាជ។ ក្រៅពីសិលាចារឹកនេះ សិលាចារឹកមួយចំនួននៅអង្គរបូរីដូចជា សិលាចារឹកវត្តថ្លែង(កូសាំងស៊ីន)លេខK-១។ សិលាចារឹកលេខវត្តពោធិវង្សលើ(កូសាំងស៊ីន)លេខK-១១។ សិលាចារឹកអង្គរបូរីលេខ K-២៥។ សិលាចារឹកព្រះវិហារធំ(ខេត្តកំពង់ចាម)លេខ K-៥២០។ សិលាចារឹកទួលវត្តគំនូរ(តាកែវ)លេខK-៥៥៧។ សិលាចារឹកទួលអង្គ(តាកែវ)លេខ K-៥៥៩ ដែលបានបាត់កាលបរិច្ឆេទមានអក្ខាវិរុទ្ធចាស់បុរាណជាងសិលាចារឹកលេខ K-៦០០ ទៅទៀត។ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តតាកែវ ភ្នំដា
កម្មបថ១០
កម្មបថ
ពាក្យថាកម្មបថ មានន័យថា គន្លង ឬ ផ្លូវ នៃអំពើ ។ គន្លងនៃអំពើដែលគេធ្វើ មាន២ចំណែកគឺ ចំណែកខាងអកុសល១ និងចំណែកខាងកុសល១ ។ កម្មបថមានគន្លង៣ គឺ
ផ្លូវកាយមាន៣ហៅថាកាយកម្ម៣, ផ្លូវវាចាមាន៤ហៅថាវចីកម្ម៤, និងផ្លូវចិត្តមាន៣ ហៅថាមនោកម្ម៣ រួមត្រូវជា១០ហៅថា កម្មបថ១០ ។ អ្នករក្សាសីលត្រូវតែយល់ដឹង
ហើយប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះកម្មបថ ព្រោះថាកាលបើដាច់កម្មបថត្រង់ប្រការណាមួយ សីលរបស់អ្នកនោះក៏នឹងត្រូវធ្លុះធ្លាយទៅដែរ ។ ក្នុងទីនេះ សូមលើកយកតែកុសលកម្មបថ មកបរិយាយ ឯការប្រព្រឹត្តផ្ទុយនឹងកុសលកម្មបថ គឺជា អកុសលកម្មបថហើយ ដែលត្រូវវៀរចាក ។
កម្មបថ ៤០
អង្គនៃកម្មបថនិមួយៗមាន ៤ យ៉ាង ដូច្នេះកម្មបថមានទាំងអស់ ៤០ (កម្មបថ ១០ គុណនឹង ៤ ត្រូវជា ៤០) ផ្នែកអកុសល ៤០ និង ផ្នែកកុសល ៤០ ទៀត រួមទាំងអស់ត្រូវជា ៨០ កម្មបថ ។ ៤ យ៉ាងគឹៈ
ឯកសារ​យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិក្ខាបទ
ស្រុកគូលែន
(Kuleaen District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានរដ្ឋបាល ៦ឃុំ និង ២៣ភូមិ÷
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រះវិហារ គូលែន
ប្រាសាទរបើកស្វាយ
របើកស្វាយ
ការសិក្សាអំពីសុភាវធម៌ខ្មែរ
កាលសម័យ មុនឆ្នាំ១៩៧៥ សុភាវធម៌ខ្មែរ ជាមុខវិជ្ជា ដ៏សំខាន់មួយ ដែលសាលាទូទៅ ក្នុងប្រទេស​ បង្រៀនសិស្ស ក្នុងក្របខណ្ឌ័ផ្លូវការ តាំងពីបថមសិក្សា រហូតដល់ ថ្នាក់បឋមភូមិដូចជា មុខវិជ្ជាដទៃៗ ជាច្រើនទៀត។ នៅសម័យសព្វថ្ងៃ ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ យើងពុំបានផ្តោត ទៅលើការសិក្សា មុខវិជ្ជាសុភាវធម៌ ខ្មែរ នៅក្នុងសាលា នោះតទៅទៀតឡើយ។ សុភាវធម៌ខ្មែរ ដែលនៅសេសសល់ សព្វថ្ងៃ ជាការបង្រៀនរបស់ ម្តាយឪពុក ចាស់ទុំ ឬព្រះសង្ឃ តាមវត្តអារាម តែប៉ុណ្ណោះ។ ជួនកាល បច្ឆាជន ជំនាន់ក្រោយខ្លះៗ បែរជានាំគ្នា គិតថា គេមានប្រាជ្ញា ជាងចាស់ជំនាន់មុន ដោយគ្រាន់តែបើក វចនានុក្រម អានអត្ថន័យ នៃពាក្យ សុភាវធម៌ នេះហើយ គេក៏អាចយល់ន័យ គ្រប់គ្រាន់ នឹងអនុវត្តន៍ ប្រព្រឹត្តខ្លួន នៅក្នុងសង្គមរស់នៅ បានយ៉ាងជោគជ័យ ក្នុងជីវិត ដោយមិនចាំបាច់រៀនសូត្រ ពីនរណាឡើយ។ នោះជាការភន្ត័ច្រឡំមួយ យ៉ាងធំ ព្រោះថា វចនានុក្រម ជាសៀវភៅ អក្ខរាវិរុទ្ធ មិនមែនសៀវភៅ កំណែអប់រំ មារយាទ និងការគិត របស់មនុស្សឡើយ។
អ្វីទៅដែលហៅថាសុភាវធម៌?
សុភាវធម៌=សុ (ល្អ ប្រពៃ ប្រសើរ) + ភាវ (ភាព) + ធម៌ (ឧិវាទ ក្រិត្យក្រម ពាក្យទូន្មានណែនាំ ច្បាប់ វិន័យ)
សុភាវធម៌ មានន័យថា ជាក្រិត្យក្រម ច្បាប់វិន័យអប់រំ ដើម្បីអោយមនុស្ស មានដំណើរក្នុងភាព ជាមនុស្សល្អប្រពៃ ប្រសើរ។
តើសុភាវធម៌ ដែលជាច្បាប់អប់រំមនុស្ស មានសាខាប្រការបែបណាខ្លះ ដើម្បីអប់រំមនុស្ស អោយក្លាយ ជាមនុស្សល្អ ក្នុងសង្គម?
សុភាវធម៌ ចែកចេញជាបីសាខា សំខាន់ជាងគេ គឺ សុជីវធម៌ សីលធម៌ និងគុណធម៌។
តើសាខាទាំងបីយ៉ាង ខុសគ្នាយ៉ាងណាខ្លះ ហើយប្រកបដោយសិល្ប៍វិធីអប់រំ បែបណាខ្លះ សម្រាប់ជួយតម្រង់មនុស្ស អោយក្លាយជាបុគ្គលប្រពៃ ក្នុងសង្គម?
សុជីវធម៌ = សុ (ល្អ ប្រពៃ ប្រសើរ) + ជីវ (ជីវិត) + ធម៌(ឧិវាទ ក្រិត្យក្រម ច្បាប់ វិន័យ ពាក្យទូន្មានណែនាំ)
សុជីវធម៌ សំដៅទៅលើច្បាប់អប់រំខ្លួន ដើម្បីរក្សាដំណើរជីវិត អោយប្រពៃសមសួន។ សុជីវធម៌ មានរួមបញ្ចូលនូវការអប់រំផ្សេងៗ ដូចជា ៖
1- ការប្រើពាក្យពេចន៍ និងការប្រព្រឹត្តកិរិយា អោយសមសួន តាមវ័យ តាមឋានៈ តាមទីកន្លែង ជាដើម។
2- ការរៀនទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខនាទីរបស់ខ្លួន ៖ ដូចជាមុខនាទី ជាឪពុកម្តាយ ត្រូវធ្វើដូចម្តេចខ្លះ? មុខនាទីជាកូន ជាសិស្ស ជាគ្រូ ជាមេកោយ ជាបុគ្គលិកការងារ ជាពលរដ្ឋរបស់ជាតិ។ល។ តើត្រូវធ្វើដូចម្តេចខ្លះ ដើម្បី រក្សា ដំណើរជីវិតរបស់ខ្លួន អោយសមសួនប្រពៃ សម្រាប់គ្រួសារ និងសង្គមជាតិ។
3- ការទទួលស្គាល់ដឹងថា ខ្លួនជាផ្នែកមួយនៃសង្គម មិនមែនរស់នៅតែម្នាក់ឯង ឡើយ ហេតុនេះ ត្រូវស្គាល់ច្បាប់ទម្លាប់ និងវិន័យ ជាច្រើនទៀត ដែលមានចែង សម្រាប់រក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ វិន័យ និងរបៀបរៀបរយ ក្នុងគ្រួសារ ឬក្នុងសង្គម។
តើសីលធម៌ជាអ្វី? មានអត្ថន័យប្រាកដ យ៉ាងដូចម្តេចដែរ?
កន្លងមក ខ្មែរយើងខ្លះ ចំណាំនាំគ្នាប្រើពាក្យនេះ តាមសម័យប៉ុលពត ដែលគេប្រើពាក្យនេះ សំដៅទៅលើ ចំណងរវាងបុរសនិងស្ត្រី។ តែពេលនេះ យើងសិក្សាអំពីអត្ថន័យពិតប្រាកដ របស់ពាក្យសីលធម៌។
សីលធម៌ = សីល (ដំណើរប្រព្រឹត្ត វៀរចាកអំពើបាប ឬអំពើអាក្រក់) + ធម៌ (ឧិវាទ ក្រិត្យក្រម ច្បាប់ វិន័យ ពាក្យទូន្មានណែនាំ)
សីលធម៌ សំដៅទៅលើ វិន័យក្រិត្យក្រម សំរាប់អប់រំខ្លួន អោយប្រព្រឹត្ត កាយ វាចា ចិត្ត វៀរចាកនូវអំពើបាប ឬអំពើអាក្រក់ តើសីលធម៌មានអ្វីខ្លះ?
នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ជនសាមញ្ញទូទៅ ហោចណាស់ ត្រូវរៀន កាន់ក្រិត្យ វិន័យអោយបានប្រាំសាខា ធំៗ គឺ ៖
1- មិនគិត មិនប្រព្រឹត្ត អំពើ ពាលា យាយី រំខាន ជីវិត ឬសេចក្តីសុខ របស់ខ្លួន ឬ របស់អ្នកដទៃ ដោយ កាយ វាចា ចិត្ត និងគំនិត។
2- មិនលួចកេងប្រវញ្ច័ លើអ្នកដទៃ ដើម្បីប្រយោជន៍ របស់ខ្លួន ដោយការប្រព្រឹត្ត ទាំង កាយ វាចា ចិត្ត និងគំនិត
3- មិនភូតភរ កុហកបោកប្រាស់ មិនពន្លូតឬបំផ្លើសការពិត អោយកើតមាន សៅហ្មង ឬអន្តរាយ។
4- មិនសេពគ្រឿងស្រវឹង ដែលធ្វើអោយបាត់សតិស្មារតី លែងស្គាល់ ខុសត្រូវ ល្អអាក្រក់ សុចរិត ទុច្ចរិត។
5- មិនប្រព្រឹត្តខុស នៅក្នុងវិន័យផ្លូវភេទ មិនក្បត់ភក្តីភាព ចំពោះស្វាមីភរិយា មិនបង្ក អនាធិបតេយ្យ ផ្លូវភេទ ដោយប្រការណាមួយឡើយ មិនថា យើង ជាមនុស្សប្រុស ឬជាមនុស្សស្រី នៅលីវ ឬមានគ្រួសារ ក៏ដោយក្តី។
6- ចេះរំលត់ លោភៈទោសៈមោហៈ របស់ខ្លួន មិនអោយបង្ក ភាពអន្តរាយអវិជ្ជមាន ដល់ខ្លួន ដល់អ្នកដទៃ ឬដល់សង្គម ជាដើម។
តើគុណធម៌ ជាអ្វី?
គុណធម៌ = គុណ(ដំណើរ ធ្វើអោយចម្រើនឡើង ដោយលក្ខណៈ ដែលអ្នកដទៃ គួរគោរព) +ធម៌ (ឧិវាទ ក្រិត្យក្រម ច្បាប់ វិន័យ ពាក្យទូន្មានណែនាំ)
គុណធម៌មានន័យថា ជាការប្រព្រឹត្ត អំពើល្អប្រសើរ ចំពោះអ្នកដទៃ ដែលជាអំពើ ដែលនាំមកនូវភាពចម្រុងចម្រើន កាន់តែច្រើន ដែលគេផងរាល់គ្នា គោរព កោតសរសើរ ហើយក៏មាន ទឹកចិត្ត កត្តញ្ញូ ចង់តបស្នង ធ្វើនូវអំពើល្អនោះ ត្រឡប់ទៅវិញ បន្ថែម បន្តទៀត ដោយទឹកចិត្ត ជ្រះថ្លា ពីក្នុងចិត្ត ក្នុងបេះដូងរបស់គេ។ គុណធម៌ គឺជាដំណើរប្រព្រឹត្ត អំពើល្អ របស់មនុស្ស ចំពោះពលរដ្ឋដទៃទៀត ក្នុងសង្គម ដូចជា សង្គមគ្រួសារ សង្គមការងារ សង្គមជាតិ ជាដើម។
តើដំណើរប្រព្រឹត្តអំពើគុណធម៌ មានអ្វីខ្លះទៅ ជាឧទាហរណ៍?
1- ការមានទឹកចិត្ត ជួយឈឺឆ្អាល សុខទុក្ខគ្នា ជួយហុចដៃ ហុចគំនិត យិតយោងគ្នា ពេលមានគ្រោះអាសន្ន ឬមាន ការខ្វះខាត ជាដើម។
3- ការនិយាយស្តីលើកកម្លាំងចិត្ត នៅពេលមនុស្សកំពុងបាក់ទឹកចិត្ត ឬប្រទះការលំបាកផ្លូវចិត្ត ដោយប្រការណាមួយ។
4- ការជួយដាស់តឿន បង្រៀន រំលឹក ណែនាំគ្នា អោយចេះគិតវិជ្ជមាន ប្រសើរ ហើយរីកចម្រើន។
5- ការដឹកដៃ ប្រាប់នូវប្រភពល្អៗ សម្រាប់ពលរដ្ឋ ក្នុងសង្គមគ្រួសារខ្លួន ឬសង្គមជាតិ អោយចេះជួយខ្លួនឯង អោយរៀនស្វែងរកផ្លូវប្រសើរ ក្នុងជីវិត សម្រាប់ដើរ អោយមានការសិក្សា ភ្លឺស្វាង អោយមានមុខរបរ ឬមុខជំនាញ សម្រាប់កាត់បន្ថយភាពខ្វះខាត ក្នុងគ្រួសារ។ល។
6- ការមានសេចក្តីសណ្តោសមេត្តា និងមានសប្បុរសធម៌ ដល់ពិការជន ទុរគតជន កុមារកំព្រា ជនដែលមានជំងឺសតិ ឬចាស់ជរា ឬមនុស្ស ដែលមិនអាច ជួយខ្លួនឯងបាន។
7- ការផ្តល់វិជ្ជា ការថែទាំអប់រំ ការរក្សាមនុស្ស អោយចាកផុត ពីការប្រព្រឹត្ត អំពើអាក្រក់ ជាដើម។
អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
ខែមករា២០១០
រាមកេរ្ដិ៍
ស៊ុម|ស្តាំ
លក្ខណៈរឿង និងការបរិច្ឆេទ
រឿងរាមកេរ្ដិ៍បែបខ្មែរនេះ មានច្រើនបែបយ៉ាងណាស់។ ប៉ុន្តែរឿងដែលបានកត់ត្រាជាលាយលក្ស៍អក្សរ ហើយដែលត្រឹមត្រូវជាងគេ គីរឿងដែលបោះពុម្ពផ្សាយចេញវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណិ្ឌត្យ នៃក្រសួងធម្មការ ដែលបានបោះពុម្ពលើកទី ១ ក្នុង ព.ស. ២៤៨០ គ.ស.១៩៣៧ រឿងនេះមាន ១៦ ខ្សែគីខ្សែ ១ ដល់១០ និង ខ្សែ ៧៥ ដល់៨០។ អត្តបទដើមនៃរឿងបោះពុម្ពផ្សាយអំពីវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យនេះគីជាច្បាប់របស់អ្នកអង្គមា្ជស់វ័ឌ្ឍឆាយាវង្ស និងជាច្បាប់របស់សាលាបារាំងនៅចុងបូព៌ាប្រទេស នាក្រុងហាណូយប្រទេសវៀតណាមខាងជេីង។ តាមការស្រាវជ្រាវ និងការអោយយោបល់របស់លោក ញ៉ុក ថែម សាស្រា្តចារ្យនៅមហាវិទ្យាល័យអក្សសាស្រ្ត និងមនុស្សសាស្រ្ដលោកថា ខ្សែ ១ ដល់ ១០ មានកាលបរិច្ចេទនៃការសរសេរ ប្រមាណជាក្នុងសតវត្សទី១៧ ទៅ ១៨ នៃ គ.ស គីពីរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី ៤ ដល់រាជព្រះបាទសម្ដេចព្រះអង្គអេង ។ហើយខ្សែ ៧៥ ដល់ ៨០ ប្រហែលជាតាត់តែងឡើងក្នុងគ្រឹស្តសតវត្សទី ១៨ ដល់ ១៩រជ្ជកាលព្រះបាទអង្គ អេង មកដល់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះអង្អឌួង
សង្កេតរឿង
ដូចយើងបានបញ្ចាក់បន្តិចហើយខាងដើមថា  ការបាត់បង់រឿងពីខ្សែ ១១ ទៅដល់ ៧៥ គី ៦៤ ខ្សែបែបនេះជាការធើ្វអោយយើងស្ដាយហើយមានសេចក្ដីសង្ស័យងៀីងឆ្ងល់បន្ទិចត្រង់ថា ចុងខ្សែ ១០ គីថាព្រះរាមធើ្វចម្បាំង សម្លាប់បានកូនក្រុងរាពណ៍ដល់ទៅ ១០ នាក់សល់នៅតែក្រុងរាពណ៍ម្នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលរត់ភៀសខ្លូនទៅកេណ្ឌទ៍ពនៅខាងចក្រវាឡឈ្មោះមូលផល័មដើម្បីមកតទាំងនិងព្រះរាម។
បញ្ចាក់រឿង
ជាមូយគ្នានិងរឿងរាមកេរ្ដិ៍ផ្សាយដោយវិជ្ចាឋានពុទ្ទសាសនបណិ្ឌត្យនេះសហជិវិន ឌឹមគាម នាយការិយាល័យបណ្ណាល័យនៃពុទ្ទសាសនបណ្ឌិត្យ បានប្រមូលយកមកពិនិត្យចុះផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជាសុរិយាឆ្នាំទី៣៦ គ.ស ១៩៦៤ ចាប់ពីលេខ ៣ ទំព័រ ៣០៧ តមក។ រឿងរាមកេរ្តិ៍នេះទំនងជាប្រែមកពីភាសាបរទេសគីព្រះគ្រូវិជ្ចាធរព្រះនាមនៅប្រែមកជាខេមរភាសាបែបពាក្យកម្រងកែវខ្លះពាក្យរាយខ្លះកាលថ្ថៃអាទិត្យ១០កើត ខែអស្សុជឆ្នាំកុរ បពា្ចស័កត្រូវនិងថ្ថៃទី២០ តុលា ១៩២៣ ដែលមានចំនូនទាំងអស់ ១០៧​ ខ្សែ ។ អត្ថបទមូយទៀត ជាកម្រងរឿងរៀបរៀងប្រៀបធៀបរាមាយណះ និងរាមកេរិ៍្តខ្មែរបស់សហជីវីន ឪម ណាគ្រី ផ្សាយចេញពី បណ្ណគារ អឹុង ហ៊ុន ក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ មាន ៣ ខ្សែដែលមានដំណើររឿងប្លែកគ្នាពីរឿងរាមករិ៍្តរបស់វិជ្ចាឋានពុទ្ទសាសនបណ្ឌិត្យដែរ ។
ភស្តុតាងរឿងរាមកេរ្តិ៍សម័យបុរាណ
ភស្តុតាងរឿងរាមកេរ្តិ៍សតវត្សរ៍ទី៦-១៤ ភស្តុតាងសម័យកណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៥-១៩ រឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ ដែលជាអត្តបទសរសេរនៅគង់វង្សគឺមានស្នាដែ(ច្បាប់)ផ្សេងៗ ដែលចារចម្លងតៗគ្នាលើសាស្រ្តស្លឹករឹត តាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៦ ឬទី១៧៖ ភស្តុតាងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរសម័យទំនើប សតវត្សរ៍ទី១៩ ដល់បច្ចុប្បន្នមានដូចជា រឿងរាមកេរ្តិ៍ បានជ្រួតជ្រាបក្នុងគំនិតប្រជាជនខ្មែរយ៉ាងខ្លាំង រហូតក្លាយជាទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី សិល្បះ និងអ្វីៗជាច្រើនទៀតនៅក្នុងសង្គមតាំងពីសម័យបុរាណ(សតវត្សរ៍ទី៦ ឬទី៧)តរៀងមករហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។
អុក
អុក ឬ ចត្រង្គ ជាល្បែងកម្សាន្តមួយប្រភេទ ដែលពេញនិយមនៅក្នុង​​ប្រទេស​កម្ពុជា​រហូតសព្វថ្ងៃ។ ល្បែងនេះកើតឡើងនៅសម័យអង្គរនាឆ្នាំ៨០០ នៃគ្រឹស្ត​សករាជ។
ប្រជាជនខ្មែរនិយមចូលចិត្តលេងអុកនេះណាស់ ព្រោះថាការលេងអុកនេះ គឺ​មិន​ខុស​ពី​យុទ្ធសាស្រ្តក្នុងការរៀបចំក្បួនទ័ពក្នុងការធ្វើសឹក​សង្រ្គាមនោះទេ។ ល្បែងអុក​​ អាច​​លេង​​ដោយមនុស្ស​២​នាក់ ឬ ដោយមនុស្ស២ក្រុមដែលធ្វើ​ឲ្យ​ការ​លេង​​​កាន់​តែជក់ចិត្ត។
ល្បែង ប្រភេទនេះ ជាល្បែងសម្រាប់កងទ័ពលេងឱ្យមានប្រាជ្ញាវាងវៃ ក្នុងការប្រើកលឧបាយក្នុងចម្បាំង ។
ល្បែងអុក
បានហៅយ៉ាងនេះ ព្រោះល្បែងនេះ មានគោលដៅសម្លាប់ខុន ។ តាមធម្មតា បើកូនចត្រង្គណាមួយ ដែលអ្នកលេងចាប់យកទៅទង្គិចខ្លាំង ដាក់ក្នុងក្រឡាដែលអាចស៊ីខុនបាន គេតែងតែបន្លឺពាក្យថា«អុក» ហេតុនេះល្បែងប្រភេទនេះទើបគេហៅថា«ល្បែងអុក»។
ល្បែងចត្រង្គ
ពាក្យនេះក្លាយមកពីពាក្យថា ចតុរង្គ គឺតំណាងឲ្យកងទ័ពទាំងបួនប្រភេទដែលប្រើប្រាស់ក្នុងចម្បាំងសម័យបុរាណគឺ កង​ទ័ព​ដំរី កង​ទ័ព​សេះ កង​ទ័ព​រថ ឬ​រទេះ និងកង​ទ័ព​ថ្មើរ​ជើង ។ ចំណែកនៅក្នុងល្បែងចត្រង្គមានទ័ពសេះ គោល ទូក និងត្រី។
កូនចត្រង្គ ឬ កូនអុក
ប្រដាប់ សម្រាប់លេងល្បែងនេះ គេហៅថាកូនចត្រង្គដោយធ្វើជាភ្លុក ។ កូនចត្រង្គនោះ មានកូនចំនួន ៣២ សម្រាប់លេងដើរលើក្តារបួនជ្រុង ដែលមាន ៦៤ (ក្តារអុក) ។ បណ្តាកូនទាំង៣២នោះ មានកូន ២ហៅ ថាខុន ទុកជាស្តេចសោយរាជ្យ មានកូន ២ ហៅថា នាងទុកជាអគ្គមហេសី មានកូន ៤ ហៅថាគោលឬម៉ិត ទុកជាសេនាបតី ឬ មេទ័ព មានកូន ៤ហៅថាសេះ មានកូន៤ ហៅថាទូក មានកូន ១៦ហៅថាត្រី កូនទាំងអស់នោះទុកជាសេនារេហ៍ពល។
កំណើតនៃកូនចត្រង្គ
កូន ចត្រង្គទាំង ៣២ នោះគេធ្វើជាភ្លុក ស្នែង ឬ ឈើផ្សេងៗ មានឈើនាងនួន និង ដើមដៃខ្លាជាដើម តាមដែលគេមានធនធាន និងមានពេលអាចធ្វើបាន ។ ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកលេងច្រឡំចូលគ្នា កូនចត្រង្គ ទាំង ៣២ នោះ គេធ្វើឱ្យមានពណ៌ ២ ពួក គេធ្វើឱ្យមានពណ៌ជា ២ពួក ក្នុងមួយពួកៗ មានកូនចំនួន ១៦ កូន គឺថាបើមួយពួកគេធ្វើដោយភ្លុក មួយពួកទៀតគេធ្វើដោយស្នែង បើមួយពួកគេធ្វើដោយឈើនាងនួន មួយពួកទៀតគេធ្វើដោយឈើក្រញូងជាដើម ។ ការធ្វើកូនចត្រង្គទាំងនោះ បើចង់ឱ្យបានល្អស្អាត ហើយមានរាងដូចៗគ្នា គេត្រូវធ្វើដោយគ្រឿងក្រឡឹង វៀរលែងតែសេះ ៤ ព្រោះសេះ គេក្រឡឹងពុំកើតទេគេត្រូវឆ្លាក់ដោយគ្រឿងចម្លាក់ ។ចំពោះអ្នកដែលគ្មានគ្រឿងក្រឡឹងវិញគេឆ្លាក់កូនទាំងអស់។
ការរៀបចំ
កូនអុកទាំងអស់មាន៖ ត្រី (៨), ទូក (២), សេះ (២), គោល (២), នាង(១) និង អង្គ​(១)
របៀបលេង
តែគួរយើង​កត់សម្គាល់ថា នាង គោល និង​ត្រីបក ក្នុង​អុក​ខ្មែរ និង​នាង​ គោល និង​ត្រីបក ក្នុ​ងអុក​អឺរ៉ុប​ ដើរ​ខុស​គ្នា​ គោល​ ក្នុ​ងអុក​ខ្មែរ​ និង គោល​ក្នុ​ងអុក​អឺរ៉ុប ស៊ី​ខុស​គ្នា​ទៀត
ឌួង ចក្រ
ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម ឌួងចក្រ គឺជាព្រះរាជបុត្រខ្មែរមួយអង្គ ដែលហ៊ានងើបតវ៉ា ប្រឆាំងនឹងពួកអាណានិគមនិយមបារាំង មុនដំបូងគេដល់ទីក្រុងបារីស ហើយក្រោយមកត្រូវពួកបារាំងចាប់ខ្លួន និង និរទេសទៅទ្វីបអាព្រិក។
អុក
របៀបលេង
នៅក្នុងការចាប់ផ្តើម ត្រី គឺមានចំនួនប្រាំបី ដែលស្ថិតនៅលើក្រឡាទីបី។ រីឯឈ្នាង ស្ថិតនៅខាងស្តាំស្តេច ដែលស្តេចស្ថិតនៅត្រង់ក្រឡាទី៤ បើរាប់ពីខាងស្តាំមក។ ចំណែកទូក ស្ថិតនៅខាងចុងគេបង្អស់ ពោលគឺក្រឡាទី៨ ហើយសេះវិញគឺស្ថិតគឺក្រឡាទី៧ បន្ទាប់ពីទូក គោគឺនៅក្រឡាទី៦។
ឌួង ចក្រ
ការអប់រំ
សម្តេចព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម ឌួងចក្រ ទ្រង់ត្រូវជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទនរោត្តម និង អ្នកម្នាងថាន់ ព្រះអង្គទ្រង់ប្រសូតនៅអតីតព្រះរាជវាំងឧត្តុង នាឆ្នាំ១៨៦១ ហើយទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្រាមួយអង្គដែលមាន ព្រះបញ្ញាវាងវៃ សិក្សាបានជ្រៅជ្រះ និងប្រកបដោយគុណធម៌យល់អស់កិច្ចការប្រទេសជាតិ។
អុក
ក្បួនរាប់
When neither side has any pawns, the game must be completed within a certain number of moves or it is declared a draw. When a piece is captured the count starts again from scratch only if it is the last piece of one side in the game.
ឌួង ចក្រ
ការចូលរួមនយោបាយ
ទ្រង់ជាអ្នកគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងដល់ចលនាប៉ះបោរបស់ទ្រង់សីុវត្ថា (ត្រូវជាព្រះបិតុលា/ឪពុកមា) ប្រឆាំងនឹងបារាំងនាឆ្នាំ១៨៨៥-១៨៨៦ ដែលក្រោយមកត្រូវបានបារាំងបង្រ្កាបបាន។ នាឆ្នាំ១៨៩០ ព្រះបាទនរោត្តមទ្រង់ព្រះប្រឈួន ហើយមានព្រះរាជបំណងដាក់រាជសម្បត្តិថ្វាយ ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម ឌួងចក្រ ក៏ប៉ុន្តែត្រូវបានបារាំងជំទាស់ដោយសារតែទ្រង់មាននិន្នាការប្រឆាំងបារាំង មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះពួកបារាំងដោយយកលេស ថាទ្រង់បានចូលរួមគាំទ្រចលនាប៉ះបោរប្រឆាំងបារាំងនាប៉ុន្មានឆ្នាំមុន បានចាប់ខ្លួនទ្រង់ដាក់គុកនៅឆ្នាំ១៨៩០ទៅ តែមួយឆ្នាំក្រោយមកព្រះអង្គទ្រង់រំដោះព្រះកាយបាន ហើយក៏ភាសព្រះកាយទៅជ្រកកោននៅប្រទេសសៀម។
អុក
ក្បួនរាប់
When the last piece (that is not the king) of the disadvantaged side is captured, the count may be started, or restarted from the aforementioned counting, by the weaker side, and the stronger side now has a maximum number of moves based on the pieces left:
ឌួង ចក្រ
ការនិរទេសនិងការស្លាប់នៅក្នុងពន្ធនាគារ
ដោយទ្រង់មិនស្ងប់ព្រះរាជហរទ័យ នឹងការជិះជាន់របស់បារាំង និង ទង្វើមើលងាយមើលថោកដល់ព្រះរាជវង្ស ពីសំណាក់ពួកបារាំង ជាពិសេសពីលោករ៉េស៊ីដង់សូពេរីយ៉េ Albert Louis Huyn de Vernéville ទ្រង់បានយាងដំណើរដល់ទីក្រុងបារីស នៅខែមិថុនាឆ្នាំ១៨៩៣ ដើម្បីតវ៉ាប្រឆាំងការដាក់សំពាធមកលើខ្សែព្រះរាជវង្ស និង ការប្រមូលពន្ធដារជិះជាន់រាស្រ្តខ្មែរដោយពួកបារាំង ព្រមទាំងសុំឲដាក់អគ្គទេសាភិបាលថ្មីជំនួសលោក Albert Louis ក៏ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញអាជ្ញាធរបារាំងមិនបានអើពើឡើយ ថែមទាំងបានចាប់ខ្លួនទ្រង់ម្តងទៀត ហើយនិរទេសព្រះអង្គទៅកាន់ប្រទេសអាល់ហ្ស៊េរី ដែលជាដែនដីអាណានិគមបារាំងមួយដែរនៅទ្វីបអាព្រិច ទ្រង់ត្រូវគេបង្ខាំងឲគង់នៅទីនោះ រហូតដល់ទ្រង់ចូលទីវង្គត នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមិនា ឆ្នាំ១៨៩៧ ដោយសារចាញ់អាកាសធាតុ នាព្រះជន្មាយុ៣៦ព្រះវស្សា នៅទីក្រុងដាចេលហ្វា ប្រទេសអាល់ហ្សេរី ។
រាជបច្ឆាញាតិ
ព្រះអង្គម្ចាស់ ឌួងចក្រ ទ្រង់មានអ្នកម្នាងបីអង្គ គឺ អ្នកម្នាងរំដេង (ដែលត្រូវជាកូន លោកកវី សន្ធរម៉ុក) អ្នកម្នាងអាន និង អ្នកម្នាងអុក ព្រមទាំងមានរាជបុត្រាពីរអង្គ និង រាជាបុត្រីពីរអង្គគឺ អ្នកអង្គម្ចាស់នរោត្តម ម័នធុនថាន័យ អ្នកអង្គម្ចាស់នរោត្តម រិទ្ធដ្ឋារង្សី អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រីនរោត្តមព្រះពាយផាត់ និង អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រីនរោត្តមវិល័យលក្ខ៍។ ទ្រង់មានព្រះរាជនត្តា (ចៅ) មួយអង្គ ដែលគង់នៅមានព្រះជនដល់សព្វថ្ងៃ គឺទ្រង់នរោត្តមបាល័យ (ប្រសូតឆ្នាំ១៩៣១) ដែលជាអតីតពីឡុតទ័ពអាកាសខ្មែរនាទសវត្សន៍ទី៧០។
អុក
ក្បួនរាប់
ខាងកូនដែលចាញ់គេ ត្រូវតែជាអ្នករាប់ ហើយរាប់តាមចំនួនដែលបានព័រនាខាងលើ។The weaker side pronounces aloud the counting of his fleeing moves, starting from the number of pieces left on the board, including both kings. The stronger side has to checkmate his opponent's king before the maximum number is pronounced, otherwise the game is drawn. During this process, the count may restart if the counting side would like to stop and start counting again.
ឌួង ចក្រ
រាជបច្ឆាញាតិ
លើសពីនេះទៅទៀត សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម មុនីនាថ សីហនុ ព្រះវររាជមាតាជាតិខ្មែរក្នុងសេរីភាពសេចក្តីថ្លៃថ្នូរនិងសុភមង្គល (សម្ដេចម៉ែ) កាលដើមកំណើត ឈ្មោះ ប៉ូល ម៉ូនិក អ៊ីហ្ស៊ី មានមាតាឈ្មោះលោកយាយ ប៉ុម ពាង និងមានជីដូនឈ្មោះលោកយាយ អ៊ុក រស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ លោកយាយ អ៊ុក បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះអង្គម្ចាស់ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្ដម ដួងចក្រ ។