cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ
ការ​សិក្សា
នៅ​ពេល​ដែល​អាយុ​មិន​ទាន់​បាន​មួយ​ឆ្នាំ​នៅ​ឡើយ ទារក អភិសិទ្ធិ ត្រូវ​បាន​ក្រុម​គ្រួសារ​យក​មក​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​វិញ ហើយ​កុមារ​អភិសិទ្ធិ​បាន​ចូល​រៀន​មត្តេយ្យ​សិក្សា​នៅ​សាលា​មត្តេយ្យ​យុគលធរ និង​បឋម​សិក្សា​នៅ​សាលា​រៀន​សាធិត​ចុឡាលុងករណ៍​មហាវិទ្យាល័យ រហូត​បញ្ចប់​ថ្នាក់​បឋម​សិក្សា រួច​ក៏​បាន​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​អង់គ្លេស​វិញ ដើម្បី​ចូល​រៀន​នៅ​ឯ​សាលា​ Scaitclife និង Eton College ដែល​ជា​សាលា​រៀន​ឯកជន ថ្នាក់​ត្រៀម​ឧត្ដម​សិក្សា​ដែល​ល្បី​ឈ្មោះ​នៅ​ទីក្រុង​ឡុង។ និង​បាន​ចូល​រៀន​មហាវិទ្យាល័យ ផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា, នយោបាយ និង​សេដ្ឋកិច្ច នៅ​ឯ​សាកល​វិទ្យាល័យ​អកហ្វរដ (Oxford)។
ក្រោយ​ពី​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ លោក អភិសិទ្ធិ បាន​ចូល​បម្រើ​រាជការ ដោយ​ធ្វើ​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​នៅ​ឯ​សាលា​រៀន​រ៉យ​ព្រះ​ចុលចមក្លៅ។
លោក អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ បាន​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ជា​មួយ ពិម្ពពេញ វេជ្ជាជីវៈ ដែល​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រចាំ​មុខ​វិជ្ជា​គណិត​វិទ្យា ដេប៉ាតឺម៉ង់​វិទ្យាសាស្ត្រ សាកលវិទ្យាល័យ​ចុឡាលុងករណ៍ មាន​បុត្រ​ធិតា​ចំនួន​២ គឺ កញ្ញា ប្រាង វេជ្ជាជីវៈ (ម៉ាក់ប្រាង) និង​កុមារា ប័ណ្ណសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ (បាន់)។
ប្រធាន​គណៈបក្ស
អភិសិទ្ធិ វេជាជីវៈ (កំពុង​រៀបចំ)
ព័ត៌មាន​ទាក់ទង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
តំបន់ទេសចរណ៍ឆ្នេរសមុទ្រ
សណ្ឋានដី
ឯកសារ:ផែនទីខេត្តកំពត.jpg
នៅតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រ សណ្ឋាដីមានលក្ខណះ ជាភ្នំខ្ពង់រាប វាលរាបនិងឆ្នេរសមុទ្រ ឈូងសមុទ្រ។ដីតំបន់នេះមានល្ខណះជាដីខ្សាច់ច្រើន។តំបន់នេះអាចប្រកបដំណាំដូងប្រេង កៅស៊ូ ដូង ម្រេច ធូរ៉េន។ល។ជាពិសេសតំបន់នេះសំបូរទៅដោយដើមកោងកាងជាច្រើនប្រភេទ។ក្រៅពីនេះគេសង្កេតឃើញមានកោះចំនួន៦៤ហើយក្នុងនោះចែក ចេញជា
ក្នុងបណ្តាលខេត្តទាំង០៤ គេសង្កេតឃើញមានឆ្នេរសមុទ្រសរុបប្រវែង៤៣៥គ.ម(ក្នុង១៩៩៧ ឯកសារដកស្រងពីអង្គការDANIDA)ដេលចែកចេញជា:
តំបន់រមណីដ្ឋាន
ខេត្តកំពតឯកសារ:kompot.jpg
មានរមណីដ្ឋានសំខាន់ៗ០៤កន្លែង ដែលមានលក្ខណះសម្បត្តិអំណោយផលល្អ ស្រួលក្នុងការរៀបចំកែលំអក្នុងការទាក់ទាញភ្ញៀវចូលមកទស្សនាសំរាកកំសាន្ត។ រមណិដ្ឋានទឹកឈូ: ជារមណីដ្ឋានធម្មជាតិ មានចំងាយ ៨ គ ម ខាងជើងទីរួមខេត្ត មានទីតាំងនៅភូមិ ស្នំប្រាំពីរ ឃុំម៉ាក់ប្រាង ស្រុកកំពត។ រមណិដ្ឋាននេះមាន ទឹកជ្រោះធ្លាក់តាំងពីភ្នំដំរី ភ្នំចាយហូខួបប្រាំវស្សាប្រកបដោយទឹកថ្លាឈ្វេងត្រេជាក់ស្រឹប ហូរកាត់លើផ្ទៃថ្មដាដ៏ធំៗផ្តល់ជាកន្លែងងូតទឹកកំសាន្តដ៏សែនមនោរម្យ។ ហើយនៅទីនេះដែរសំបូរទៅដោយផ្លែឈើ ជាច្រើនដូចជា:ធូរ៉េន មង្ឃុត សាវម៉ាវ ម៉ាក់ប្រាង ម្នាស់ក្រូចថ្លុង ទៀប ដូង ។ល។បណ្តាផ្លែឈើទាំងនេះហុចផលបណ្តាក់គ្នា ជាបន្តបន្ទាប់ ដោយឡែកផ្លែធូរ៉េនមានជាហូរហែររៀងរាល់ខែ។
រមណីដ្ឋានព្រែអំពិល: ជាឈ្មោះរមណីដ្ឋានមួយសម្រាប់បំរើអោយភ្ញៀវកំសាន្តនៅឆ្នេរសមុទ្រ មានចំងាយ១៨គ ម ប៉ែខាងលិចទីក្រុងកំពតតាមផ្លូវជាតិលេខ ៣ ដែលមាន ទីតាំងនៅភូមិកោះតូចស្រុក កំពត ។ព្រៃអំពិលមានឆ្នេរខ្សាច់សក្បុះរាប់ពាន់ម៉ែត្រ ប្រកបដោយដើមកោងកាងដុះប្របតាមឆ្នេរជាច្រើន និងមានដើមដូងរាប់រយដើមផ្តល់ ម្លប់សំរាប់ជាកន្លែងសមរាក់យ៉ាងត្រជាក់។ នៅទីនេះគេអាចទទួលទានអាហារ នៃ រសជាតិម្ហូបសមុទ្រស្រស់ៗ ដូចជា: ក្តាមមឹកបង្គារខ្យងត្រីសមុទ្រស្ទើរគ្រប់ប្រភេទ និងរសជាតិទឹកដូងយ៉ាងផ្អែមឆ្ងាញ់។
រមណីដ្ឋានបូកគោ រមណីដ្ឋាននេះមានចំងាយពីក្រុងកំពត ៤២ គ ម រហូតដល់កំពលភ្នំ។នៅលើកំពូលភ្នំដែលមានកំពស់១០៧៥ ម៉ែត្រ ធាតុអាកាសនៅទីនោះ មានភាពត្រជាក់បង្គួរ ហើយ រុក្ខជាតិទាំងឡាយមានភាពរីកស្រស់គ្រប់ពេលវេលាព្រមទាំងមានទេសភាពធម្មជាតិល្អៗ ដូចជាមានផ្ទាំងថ្មដាធំៗជាច្រើន ឥតគណនា នៅរាយប៉ាយក្រោមដើមរុក្ខជាតិខ្លះនៅកណ្តាលវាល ខ្លះទៀតមើលទៅមានរាងដូចជាសត្វផ្សេងៗ ។ កាលពីសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម គេបានកសាង សំណង់ សាធារណះជាច្រើនប្រែក្លាយជាបុរីមួយ។​ទន្ទឹមនេះដែលុមានកន្លែងងូតទឹកជ្រោះមួយនៅតំបន់ទឹកធ្លាក់ ៣ ថ្នាក់ ពពកវិល ដែលមានចំងាយ ៧គ មពីទីនេះ។ ពីកំបូលភ្នំបូកគោគេអាចមើលឃើញនូវទិដ្ឋភាពខ្លះ នៃក្រុងកំពត កែប ក្រុងព្រះសីហនុព្រមទាំងផ្ទៃសមុទ្រពណ៍ខៀវស្រង៉ាត់ធំល្ហល្ហេវជាប់ជើងមេឃ។
រមណីដ្ឋានភ្នំពង់ត្រាច ស្ថិតនៅតាមផ្លូវជាតិលេខ ១៦ ប៉ែតខាងកើតក្រុងកំពតចំងាយ៣៨គ មក្នុងឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច។តំបន់នេះ គឺ ជាភ្នំថ្ម ពុំសូវមានរុក្ខជាតិប៉ុន្មានទេ ជារមណីដ្ឋានរូងភ្នំប្រកបដោយល្អាងតូចធំជាច្រើនក្នុងចំណោមល្អាងទាំងនោះ ភាពច្រើនប្រជាជនរៀបចំសម្រាប់ធ្វើជាកន្លែងប្រារព្ធធ្វើពិធី បុណ្យទាន ឫជាកន្លែងសក្ការះគោរពបូជាវត្ថុផ្សេងៗតាមជំនឿនៃទំនៀមទំលាប់របស់ប្រជាជនទាំងខ្មែរ ចិន វៀតណាម។មានល្អាងមួយមានវិជ្ជមាត្រ ប្រមាណ ៣០ ម៉ែត្រ ហើយដីនៅទីនោះ មានពណ៍ ៧ផ្សេងៗគ្នា។ព្រមទាំងមានល្អាងតូចៗ ៣ ៤ ល្អាងខ្លះកាំជណ្តើរ ឡើងកំពស់ប្រមាណ ៤ម៉ែត្រ ព្រមទាំងមានថ្មរចនានៃធម្មជាតិ មើលទៅ រាងដូចជារូបសត្វឫវត្ថុ។ ចេញពីល្អាងនេះមានរូងមួយទៀតដែលអាចធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅល្អាងវាលស្រែ ១០០ និង ល្អាងថ្មដុះ។នៅតាមល្អាងទាំងនោះបានបន្សល់ទុកនូវ ស្នាមថ្នាំពណ៍ផ្សេងៗនៅឡើយកាលពីសម័យមុនទសវត្សទី ៧០ ។នៅភ្នំខាងមុខមានវត្ថរបស់ប្រជាជនចិន វៀតណាមហើយ នៅមុខផ្លូវចូលមាត់ រូងមាន វត្ថព្រះសង្ឃ ខ្មែរមួយដែរ។ ខេត្តកោះកុង រមណីដ្ឋានចាំយាម មានចំងាយ០៨ គ មពីទីរួមខេត្តកោះកុង ជាព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ ក្នុងស្រុកំណ្ឌលសីមា។តំបន់នេះជាប្រភេទរមណីដ្ឋានធម្មជាតិ និងកៃច្នៃ ដែលត្រូវបានកសាងឡើងដោយ លោកឧកញ្ញា លីយ៉ុងផាត់ នៅឆ្នាំ ១៩៩៧។
រមណីដ្ឋានកោះមូល (កោះកុងក្រៅ) កោះនេះមានបណ្តោយ២២គ មនិងទទឹង ៧ គ មកោះនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកោះកុង។កោះកុងក្រៅមានចំងាយ២៤ គ មពីទីរួមខេត្តកោះកុង តាមផ្លូវសមុទ្រ។នៅលើកោះមានកូនភ្នំជាច្រើនដែលពោលពេញទៅដោយទេសភាពធម្មជាតិ។បំបន់នេះមានទឹកធ្លាក់ជាង១០កន្លែង ដែលមានកំពស់ពី ៦ ទៅ ១៥ ម។ក្រៅពីទឹកធ្លាក់កោះមូល មានឆ្នេរខ្សាច ៦កន្លែងទៀត ដែលមានបណ្តោយពី៣០០០ម ទៅ ៥០០០មឆ្នេរទាំងនេះមានឈ្មោះថា ឆ្នេរដើមដូងទីំួយដល់ទីប្រាំមួយ ដែលមានឆ្នេរខ្សាច់សរក្បោះ និងទឹកថ្លា អាឆ្លុះដល់បាតស្សាច់បាន។នៅជំវិញកោះមូលនៃឆ្នេរទាំង៦ មានសត្វផ្សោតសមុទ្រជាច្រើនមកហែលប្រលែងលេង និងឆ្នេរខ្សាច់ ទាំងនោះ ហើយសត្វផ្សោតទាំងនេះមានពីប្រភេទ គឺពណ៌ និងពណ៌ខ្មៅ។
រមណីដ្ឋានឃុនឆាយឃុនផែន ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចំពីមុខខេត្តចំងាយ ១ គ ម ហើយតំបន់នេះដែរមានចេតីយ៏ស្ថិតនៅលើផ្ទាំងថ្មកណ្តាលទឹកសមុទ្រ។
រមណីដ្ឋានក្បាលឆាយ មានចំងាយ ២៥  គ មពីទីរួមខេត្ត ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកមណ្ឌលសីមា តាមផ្លូវដៃសមុទ្រ។ក្បាលឆាយ ជារមណីដ្ឋានធម្មជាតិ ដែលនៅតាម ផ្លូវជាជួរភ្នំខ្ពស់ៗ និងដើមឈើធំៗ មានប្រភេពទឹកពីស្ទឹងក្នុងខេត្តពោធ៌សាត់ ទឹកធ្លាក់មានកំពស់ ១០ ម៉ែត្រ និងមុខកាត់ ៨ ម៉ែត្រ នៅរដូវវស្សា និងរដូវប្រាំ ទឹកហូរជារបៀបទឹកឈូរ ដែលហូរចែកជាច្រើនផ្នែក។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់ទេសចរណ៍ឆ្នេរសមុទ្រ
ក្រៅពីនេះខេត្តកោះកុងនៅមានកន្លែងកំសាន្តជាច្រើនទៀតដូចជា ក្រុងកែប រមណីដ្ឋានភ្នំសសៀ ភ្នំសសៀជារមណីដ្ឋានវប្បធម៌ និងធម្មជាតិរបស់ក្រុងកែប មានទីតាំងនៅប៉ែកអគ្នេយ៏ និងមានចំងាយពីទីរួមខេត្តកំពត ១៤ គ ម។ភ្នំនេះប្រជុំ ឡើង ដោយភ្នំតូចៗចំនួន បី មានទំហំផ្ទៃដីប្រមាណ១.៥ គ ម២ កំពស់ភ្នំប្រមាណ៤០ ម៉ែត្រមានល្អាងរូងភ្នំពីធម្មជាតិអាចអោយភ្ញៀវ ទេសចរចូលកំសាន្តសប្បាយបានដូចជារូងភ្នំដំរីស រូងភ្នំអាចម៌ប្រជៀវ ជាពិសេសនៅរូងភ្នំដំរី ស មានស្ថាបត្យកម្មដ៏កំពូល១ គឺវាលស្រែដី១០០ដែលបានលាក់បំពួនអាត្មាក្នុងរូងងងឹតនោះ។នៅលើកំពូលភ្នំសសៀមាន ចេតីយ៏មួយកសាងឡើងនៅឆ្នាំ១៩៦៤ ដោយព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី រស្មីសោភ័ណ ដែលលំអទៅដោយ ក្បូរក្បាច់រចនា និងពណ៌ដ៏ប្រណិត។ពីជើងភ្នំឡើងដល់កំពូលភ្នំមាន សំណងវត្តអារ៉ាមព្រះពុទ្ធសាសនា មានផ្លូវចុះឡើងខ្វែងខ្វាត់មានព្ងះសង្ឃគង់នៅ និងមានរូងតូចៗជាច្រើនទៀតនៅជើងភ្នំ សម្រាប់តាជី យាយជី មកសំណាក់ធម៌។
ភ្នំសសៀគឺជាភ្នំមានអាកាសធាតុមនោរម្យ ធម្មជាតិល្អស្រស់គ្រប់រដូវកាល។ពីលើកំពូលភ្នំយើងអាចមើលឃើញទេសភាពវាលស្រែ ព្រៃភ្នំ ភូមិដ្ឋានប្រជារាស្រ្ត កោះ លំហសមុទ្រធំល្វឹងល្វើយ និងជាកន្លែងសំរាប់គោរពបូជាតាមលំនាំព្រះពុទ្ធសាសនា និងជាទីបួងសួងដល់វត្ថុសក្តិសិទ្ធិដើម្បីសុំលាភសក្តារះផ្សេងៗទៀតផង។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកែប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់រមណីដ្ឋាន
ឃ្វីន (ក្រុមតន្ត្រី)
ក្រុមចម្រៀង គ្វីន(Queen) គឺជាក្រុមតន្ដ្រីរ៉កបុរស(rock) នៅទីក្រុងឡុងប្រទេសអង់គ្លេសក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៩៧១ ដោយភាពរឹងប៉ឹងនិង​ការ​ឆ្នៃ​
ប្រឌិត​​​ខ្ពស់នៃលោកហ្វ្រេតឌី មើស៊ូរី (Freddie Mercury)ជាអ្នកលេងព្យាណូ (piano) លោកប្រេន មេយ (Brian May)អ្នកលេងហ្គីតា (guitar)
លោកចន ដេខូន (John Deacon) អ្នកលេងហ្គីតាបាស (bass guitar) និង​លោក​រ៉យជើ ថាយឡូ (Roger Taylor) ជាអ្នកវាយស្គរ (drums)។
ភាពជឿនលឿននិងរីចម្រើនយ៉ាងរហ័សរបស់ក្រុមចម្រៀង គ្វីន(Queen)គឺដោយសារតែមានការរីចម្រើនផ្នែតតន្ដ្រីរ៉ក(rock)របស់ពួកគេ
បន្ទាប់មកក្រុមនេះបានមាន​ការរីកចម្រើនបន្តិចម្ដងៗ​រហូតក្លាយជា​ក្រុម​​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ។ បន្ទាប់មកវិទ្យុការងារមិត្តភាព (radio-friendly works) បានដាក់បញ្ចូល
ការឆ្នៃប្រឌិតថ្មីនិង ស្ទីល​ផ្លែកទៅក្នុងតន្ដ្រី​របស់​​ពួក​គេ។ មុនពេលចូលរួមក្រុម គ្វីន(Queen) លោកប្រេន មេយ (Brian May)​ និង រ៉យជើ ថាយឡូ (Roger Taylor)​
បាន​លេង​ក្រុមជាមួយគ្នាដែលមានឈ្មោះថាស្មាល (Smile)។ មានអ្នក​លេង​ហ្គីតា​បាសធីម ស្ថាហ្វ ហ្វេល (Tim Staffell)​និងលោក​
ហ្វ្រេតឌី មើស៊ូរី (Freddie Mercury)បានក្លាយជាអ្នកគាំទ្ររបស់ក្រុមស្មាល (Smile)ហើយបានជួយពួកគេ​មាន​ការ​បង្កើតថ្មី​យ៉ាង​
ល្អនឹងរបៀននៃការសន្សំសច្ចៃបន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់ ធីម ស្ថាហ្វ ហ្វេល (Tim Staffell)នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧០។ ហ្វ្រេតឌី មើស៊ូរី
(Freddie Mercury)បានចូលក្រុមក្នុងពេលយ៉ាងឆាប់ បន្ទាប់ពីនោះ គាត់បានផ្លាស់ប្ដូរក្រុមទៅជា គ្វីន(Queen) ហើយបានយល់ព្រមនូវ​
ការ​ឲ្យ លោកចន ដេខូន (John Deacon) ត្រូវបានជ្រើសរើសជាអ្នកចម្រៀងដំបូងជាក្នុង អត្ថបទចម្រៀង​អ៊ីផូនីមុស ឌីប៊ូត
(eponymous debut) របស់ពួកគេនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣។ គ្វីន(Queen)បានមានការសប្បាយរីករាយជាមួយជោកជ័យ​របស់ពួកគេ​នៅចក្រភព​
អង់គ្លេស​ជាមួយនឹងការសម្ដែងលើកដំបូងនិងការសម្ដែងនៅក្នុងអត្ថបទចម្រៀង គ្វីនពី (Queen II) ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤, តែវាគឺបានចេញផ្សាយ​
អត្ថបទចម្រៀងស៊ើត ហាត អាថាក់ (Sheer Heart Attack) ក្នុង ឆ្នាំ១៩៧៤ និងអត្ថបទចម្រៀងអឺក ណៃ អែត ឌឹក អូផេរ៉ា
(A Night at the Opera)ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ដែលធ្វើឲ្យក្រុមទទួលជោកជ័យជាអន្តរជាតិ។ បន្ទាប់មកភាពល្បីល្បាញរបស់ [[បូហេមែន
រ៉ាសូឌី]] (Bohemian Rhapsody) ដែលឈរចំណាត់ថ្នាក់អ្នកចម្រៀងលេខ១នៅចក្រភពអង់គ្លេសហើយវាបានជាប់កំណត់់​ត្រាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់​
លេខមួយនៅ៧០តំបន់ ហើយបានផ្ដល់ឲ្យក្រុមនូវតំណែងកំពូលតារាងទាំងដប់នៃយូអេស ប៊ីលបត ហត ១០០ (US Billboard Hot
100) អត្ថបទចម្រៀងរបស់ពួកគេ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៧ដែលមានឈ្មោះថាញូ អប ឌឹក វើល (News of the World) មានការជួយគាំទ្រគ្នា
ទៅវិញទៅមកជាមួយនឹងបទចម្រៀងរ៉ក(rock)ដែលល្បីល្បាញគឺវី វីល រ៉ក យូ(We Will Rock You)និង វីអា ឌឹកឆែម ពាន
(We Are the Champions) ក្នុងរយៈពេលក៏ខ្លី។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨០គ្វីន(Queen) គឺជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមចម្រៀងរ៉កស្តេដៀម
(rock stadium) ដ៏ល្បីនៅទូទាំងពិភពលោក​ហើយនឹងការសម្ដែងរបស់ពួកគេក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥លីវ អីដ(Live Aid) គឺចាត់ទុកជាផ្នែក​
សំខាន់​ក្នុងប្រវត្តិតន្ដ្រីរ៉ក(rock) ក្នុងឆ្នាំ១៩៩១។លោកហ្វ្រេតឌី មើស៊ូរី (Freddie Mercury)បានស្លាប់ដោយជំម្ងឺរលាកទងសួត
ព្រោះតែជម្ម្ងឺអេដស៍ ហើយ លោកចន ដេខូន (John Deacon)បានលាឈប់ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧។ តាំពីពេលមកលោកប្រេន មេយ
(Brian May) និងលោករ៉យជើ ថាយឡូ (Roger Taylor) បានសម្ដែងជាមួយគ្នាយូៗម្ដងដែលបានដាក់ឲ្យមានការសហការជាមួយ
ភូល រ៉យជើ (Paul Rodgers) ក្រោមឈ្មោះថា គ្វីន(Queen) + ភូល រ៉យជើ (Paul Rodgers)ហើយបាន បញ្ចប់នៅមិថុនា​ឆ្នាំ​២០០៩។
ហើយក្រុមទាំងមូលបានចេញផ្សាយទាំងអស់១៨ អត្ថបទចម្រៀងមួយគឺជាអត្ថបទចម្រៀ​ង​ម្នាក់ឯង ហើយដប់ទៀតឋជាឌីវីឌី DVDs​ហើយការកំណត់
ការលក់អត្ថបទចម្រៀងជាទូទៅរបស់ពួកគេគឺចាប់ពី​១៥០លាន​ទៅ៣០០លានអត្ថបទចម្រៀងធ្វើឲ្យពួកគេក្លាយតារាចម្រៀងដែលលក់អត្ថបទចម្រៀង​
ដាច់ជាងគេចំណាត់ថ្នាក់លេខ១លើពិភពលោក (best-selling music artists) ពួកគេទទួលបានពានរង្វាន់លែវធែម អាឈីវេមិន (Lifetime Achievement)
Award ពីឧស្សាហកម្មផលិតចម្រៀងប្រទេសអង់គ្លេស the British Phonographic Industry ក្នុងឆ្នាំ 1990ហើយបានឧទិសនាមចូល​ក្នុង​
សាលចម្រៀងរ៉កនិងរ៉ូលដ៏ល្បីល្បាញ (Rock and Roll Hall of Fame) ក្នុងឆ្នាំ២០០១។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្ត្រីអង់គ្លេស
១៤៤
១៤៤ ជាចំនួនគត់ ឬជាចំនួនគត់រឺឡាទីបនៅបន្ទាប់ពីលេខ១៤៣ និងពីក្រោយលេខ១៤៥។
ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់
The Ministry of Land Management, Urban Planning and Construction (MLMUPC) is a government ministry of Cambodia. The Ministry is responsible for governing land use, urban planning, construction projects, and for the resolution of land use conflicts. The current Minister of Land Management, Urban Planning and Construction is H.E. Im Chhun Lim Central offices of the ministry are located in Phnom Penh. In 2012, the ministry provided licenses to 1,694 construction projects, down 20 per cent from 2,125 projects in a year earlier, but at a higher value.
សាវតាក្រសួង
ក្រោម​ការដឹកនាំ​ដ៏​ឈ្លាសវៃ​ប្រកបដោយ​គតិបណ្ឌិត​រប​ស់ស​ម្តេច​អគ្គមហាសេនាបតី​តេ​ជោ      ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ក្រសួង​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​នៅ​ចុងឆ្នាំ​១៩៩៨ តាម​ព្រះរាជក្រឹត្យ​លេខ​នស​/​រកត​/១១៩៨/៧២ ចុះ​ថ្ងៃទី​៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៩៨  ហើយ​នៅក្នុង​នីតិកាល​ទី​២​នៃ​រដ្ឋសភា ទើប​ច្បាប់​ស្តីពី​ការបង្កើត​ក្រសួង​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់ ត្រូវបាន​ចូល​ជា​ធរមាន តាម​ព្រះរាជក្រម​លេខ​នស​/​រកម​/០៦៩៩/០៩ ចុះ​ថ្ងៃទី​២៣  ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៩៩៩ ។ ក្រសួង​មាន​បេសកកម្ម​ដឹកនាំ និង​គ្រប់គ្រង​លើ​ការងារ​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម សំណង់ សុរិយោដី និង​ភូមិសាស្ត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ។ ក្នុង​សម័យមុនៗ វិស័យ​ការងារ​ទាំងអស់នេះ​ស្ថិតនៅក្រោម​ចំណុះ​ស្ថាប័ន​ច្រើន​ដោយឡែក​ពីគ្នា ។ ពី​សម័យ​សង្គមរាស្ត្រនិយម​រហូតមកដល់​មុន​ឆ្នាំ​១៩៧៥  វិស័យ​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់ ត្រូវបាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​នាយកដ្ឋាន​នគរូបនីយកម្ម​និង​លំនៅឋាន នៃ​ក្រសួង​សាធារណការ ហើយ​នៅតាម​ខេត្ត​-​ក្រុង កិច្ចការ​នេះ​ត្រូវបាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​មន្ទីរ​សាធារណការ​ខេត្ត​-​ក្រុង ។​
ក្រោយ​ថ្ងៃ​រំដោះ​៧ មករា ១៩៧៩ មន្ទីរ​រៀបចំ​ក្រុង ត្រូវបាន​បង្កើត​នៅ​ក្រុងភ្នំពេញ និង​ការិយាល័យ​សំណង់ ត្រូវបាន​បង្កើត​នៅតាម​បណ្តា​ខេត្ត ដោយនៅ​ខេត្ត​ខ្លះ​ត្រូវដាក់​ឲ្យ​ស្ថិតនៅក្រោម​មន្ទីរ​ផែនការ និង​នៅ​ខេត្ត​ខ្លះទៀត ការិយាល័យ​នេះ​ស្ថិតនៅក្រោម​មន្ទីរ​ឧស្សាហកម្ម ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ​សហគ្រាស​សំណង់​មួយ​ក៏​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង ស្ថិតនៅក្រោម​ក្រសួង​ឧស្សាហកម្ម ដើម្បី​សាងសង់​សំណង់​របស់​រដ្ឋ​នៅ​ទូទាំងប្រទេស លើកលែង​សំណង់​របស់​ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដែល​នាពេលនោះ​មាន​ក្រុមហ៊ុន​ស្ថាបនា​មួយ ។  ឆ្នាំ​១៩៨៦ ដោយ​វិស័យ​សំណង់​មានការ​រីកចម្រើន អគ្គនាយកដ្ឋាន​សំណង់ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ស្ថិតនៅ​ចំណុះ​ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​វិស័យ​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់ ។ ឆ្នាំ​១៩៩៣ រាជរដ្ឋាភិបាល​នីតិកាល​ទី​១​នៃ​រដ្ឋសភា អគ្គនាយកដ្ឋាន​នេះ ស្ថិតនៅក្រោម​ក្រសួង​សាធារណការ និង​ដឹកជញ្ជូន ។ លុះ​ឆ្នាំ​១៩៩៤ ក្រោយ​មានច្បាប់​ស្តីពី​ការរៀបចំ​ទឹកដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់ វិស័យ​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់ ត្រូវបាន​ដឹកនាំ​និង​គ្រប់គ្រង​ដោយ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ទឹកដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់ ដែលមាន​ទីស្នាក់ការ​នៅ​ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ។​
វិស័យ​សុរិយោដី​ត្រូវបាន​បង្កើត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩០៨ មាន​ឈ្មោះថា ក្រុមសុរិយោដី និង​ឋានលេខា ស្ថិតនៅក្រោម​ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៥ ត្រូវបាន​បង្កើត​នាយកដ្ឋាន​អភិរក្ស​ភូមិបាល ស្ថិតនៅក្រោម​ក្រសួង​ហិរញ្ញវត្ថុ ។ ឆ្នាំ​១៩៤៨-១៩៧៥ ក្រុមសុរិយោដី និង​ការិយាល័យ​ភូមិបាល ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ស្ថិតនៅក្រោម​ក្រសួងកសិកម្ម ។ ឆ្នាំ​១៩៨៩-១៩៩៤ វិស័យនេះ​ស្ថិតនៅក្រោម​ក្រសួងកសិកម្ម​រុក្ខាប្រមាញ់ និង​នេសាទ ជា​នាយកដ្ឋាន​សុរិយោដី ហើយ​ចាប់ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៥ ដល់​ដើមឆ្នាំ​១៩៩៩ ជា​នាយកដ្ឋាន​សុរិយោដី ចំណុះ​ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ។​
ចំណែកឯ​វិស័យ​ភូមិសាស្ត្រ​វិញ ពី​ឆ្នាំ​១៩៥៥  ស្ថិតនៅ​ចំណុះ​ក្រសួងការពារជាតិ មាន​ឈ្មោះថា ក្រុម​ភូមិសាស្ត្រ​កម្ពុជា បន្ទាប់មក​ដូរ​ឈ្មោះ​ជា​ក្រុម​ភូមិសាស្ត្រ​ខ្មែរ នៅក្រោម​របប លន់ នល់ និង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៨៥-១៩៩១ ជា​ការិយាល័យ​ព្រំដែន ចំណុះ​ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រី និង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩១ ដល់​ចុងឆ្នាំ ១៩៩៨ ជា​នាយកដ្ឋាន​ភូមិសាស្ត្រ ចំណុះ​ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ។​
ដោយ​មើលឃើញ​សារសំខាន់ និង​ចំណងទាក់ទង​នៃ​វិស័យ​ការងារ​ខាងលើ ដែល​ចល័ត​នៅក្រោម​ចំណុះ ស្ថាប័ន​ច្រើន​ដោយឡែកៗ​ពីគ្នា ទើប​រាជរដ្ឋាភិបាល​ក​ម្ពុ​ជា បានសម្រេច​បង្កើត​ក្រសួង​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់ នេះ​ឡើង ដើម្បី​ទទួលបន្ទុក​ប្រមូលផ្តុំ​ការងារ​ទាំងអស់​ខាងលើ​ឲ្យ​មាន​ស្ថេរភាព និង​ស្ថិតនៅក្រោម​ស្ថាប័ន​តែមួយ ។ នៅពេល​ចាប់ផ្តើម​ដំណើរការ​ក្រសួង​ដំបូង​ទីស្តីការក្រសួង​មាន​អគារ​ធ្វើការ​នៅលើ​ទីតាំង​ដី​៣​កន្លែង​ស្ថិតនៅ​ឆ្ងាយ​ពីគ្នា​ក្នុង​ខណ្ឌ​២​ផ្សេងគ្នា​រួមមាន​៖ នៅលើ​ទីតាំង​ដី​នៅទីនេះ​មាន​សំណង់​អគារ​លំនៅឋាន​០៣​អគារ និង​សាលប្រជុំ​តូច​មួយ​សម្រាប់​ការងារ​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់ នៅ​ទី​តាំងទី​២ មាន​អគារ​លំនៅឋាន​០២​អគារ សម្រាប់​ការងារ​សុរិយោដី និង​នៅ​ទីតាំង​ទី​៣ មាន​សំណង់​អគារ​លំនៅឋាន​០១​អគារ​សម្រាប់​ការងារ​ភូមិសាស្ត្រ ។ នៅ​ចុងឆ្នាំ​១៩៩៩ រាជ​រដ្ឋា ភិ​បាល​បានអនុញ្ញាត​ឲ្យ​សាងសង់​អគារ​ថ្មី​មួយ​ខ្នង​ទៀត​នៅលើ​ទីតាំង​នេះ ដើម្បី​ដោះស្រាយ​កន្លែងធ្វើការ​ជូន​មន្ត្រីរាជការ ដែលមាន​កំណើន​ជា​លំដាប់​ស្របតាម​សំណូមពរ​ការងារ​កើនឡើង ។​
ទាក់ទង​នឹង​គម្រោង​សាងសង់​អគារ​នេះ ការសិក្សា​គម្រោង​ប្លង់​ស្ថាបត្យកម្ម និង​គម្រោង​ប្លង់ គ្រឿង​ផ្គុំ​សំណង់​ត្រូវបាន​សិក្សា​ដោយ​ស្ថាបត្យករ និង​វិស្វករ​កូន​ខ្មែរ​ជា​មន្ត្រី​របស់​ក្រសួង​ទាំងស្រុង ។ ឯ​ដំណើរ​ការសាងសង់​ក៏​ស្ថិតក្រោម​ការត្រួតពិនិត្យ​យ៉ាង​ម៉ត់ចត់ ដោយ​អ្នកបច្ចេកទេស​ដែលជា​មន្ត្រី​របស់​ក្រសួង​ដែរ ។ ការរៀបចំ​លក្ខណៈ​ស្ថាបត្យកម្ម​ផ្នែក​ខាងក្រៅ​នៃ​អគារ បាន​បញ្ចូល​នូវ​សមាសភាព​ស្ថាបត្យកម្ម​ជាតិ​លំនាំ​រចនាបថ​ខ្មែរ​សម័យអង្គរ រួមជាមួយ​ស្ថាបត្យកម្ម​សម័យ​ទំនើប ។ គម្រោង​ប្លង់​ទាំង​២​ត្រូវបាន​រៀបចំឡើង​ដោយ​ទស្សនទាន នៃ​ប្រសិទ្ធភាព​ប្រើប្រាស់ និង​តាម​បទដ្ឋាន​បច្ចេកទេស​ដែល​ធានា​គុណភាព សុវត្ថិភាព​សំណង់ និង​សោភណភាព ។ ការរៀបចំ​របៀង​ខ្យល់​នៅ​ចន្លោះ​កណ្តាល​តាម​បណ្តោយ​ជួរ​បន្ទប់ធ្វើការ មាន​ភាព​អំណោយផល​ដ​ល់​ផាសុខភាព ។ ផ្ទៃក្រឡា​សំណង់​សរុប​មាន ១៥.៦៩៤ ម៉ែត្រការ៉េ កម្ពស់​សំណង់​មាន​៩​ជាន់ ស្មើនឹង ៣៦.៨៥ ម៉ែត្រ គិត​ត្រឹម​ស្លាប​ជញ្ជាំង​ជាន់​នីមួយៗ​មាន​កម្ពស់ ៣.៩០ ម៉ែត្រ លើកលែង​ជាន់​ផ្ទាល់​ដី​ដែលមាន​កម្ពស់ ៥.៦៥ ម៉ែត្រ ។ ជាន់​នីមួយៗ​នៃ​សំណង់​ត្រូវបាន​រៀបចំ​តាម​មុខងារ​ប្រើប្រាស់   ខុសៗ​គ្នា​ទៅតាម​ផែន​ការងារ​ជំនាញ ។​
១៤៩
១៤៩ ជាចំនួនគត់ ឬជាចំនួនគត់រឺឡាទីបនៅបន្ទាប់ពីលេខ១៤៨ និងពីក្រោយលេខ១៥០។
១៤០
១៤០ ជាចំនួនគត់ ឬជាចំនួនគត់រឺឡាទីបនៅបន្ទាប់ពីលេខ១៣៩ និងពីក្រោយលេខ១៤១។
១៣៩
១៣៩ ជាចំនួនគត់ ឬជាចំនួនគត់រឺឡាទីបនៅបន្ទាប់ពីលេខ១៣៨ និងពីក្រោយលេខ១៤០។
១៤៨
១៤៨ ជាចំនួនគត់ ឬជាចំនួនគត់រឺឡាទីបនៅបន្ទាប់ពីលេខ១៤៧ និងពីក្រោយលេខ១៤៩។
ស្រុកកោះសូទិន
(Kaoh Sotin District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពង់ចាម ដែលមានរដ្ឋបាល ៨ឃុំ និង ៨៥ភូមិ ÷
ស្រុកកោះសូទិនមានព្រុំប្រទល់ជាប់
ខាងជើង ៖ ក្រុងកំពង់ចាម និង ស្រុកកំពង់សៀម
ខាងត្បូង	៖ ស្រុកស៊ីធរលណ្ដាលខេត្តព្រៃវែង
ខាងលិច	៖ ស្រុកពាមជីកង និង ស្រីសន្ធរ
ខាងកើត	៖ ស្រុកអូរាំងឳ និង ត្បូងឃ្មុំ
=រដ្ឋបាល= ស្រុកកោះសូទិន រួមមាន ៨ ឃុំ ៖
=អប់រំ=
បឋមសិក្សា
=សាសនា=
វត្ត
=មណ្ឌលសុខភាព= =រមណីដ្ឋាន=
១៤២
១៤២ ជាចំនួនគត់ ឬជាចំនួនគត់រឺឡាទីបនៅបន្ទាប់ពីលេខ១៤១ និងពីក្រោយលេខ១៤៣។
១៤៣
១៤៣ ជាចំនួនគត់ ឬជាចំនួនគត់រឺឡាទីបនៅបន្ទាប់ពីលេខ១៤២ និងពីក្រោយលេខ១៤៤។
ស្រុកក្រូចឆ្មារ
​
=រដ្ឋបាល= ($ District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដែលមានរដ្ឋបាល ១២ឃុំ និង ភូមិ÷
=អប់រំ=
បឋមសិក្សា
•បឋមសិក្សាប៊ុនរ៉ានីអម្ពវ័នជំនីក
វិទ្យាល័យ
•វិទ្យាល័យ «ប៊ុនរ៉ានីហ៊ុនសែនអម្ពវ័នជំនីក»ស្ថិតនៅភូមិស្វាយដំណាក់ ឃុំជំនីក ស្រុកក្រូចឆ្មារ ខេត្ដត្បូងឃ្មុំ។
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= •ផ្សារសាមគ្គីព្រែកតាកុច
=រមណីដ្ឋាន=
អ៊ីសាក់ ញូតុន
អ៊ីសាក់ ញូតុន ឬ អាយស្សាក់ ញូតុន (Isaac Newton)(គិតតាមប្រតិទិនជូល្យុស៖ ២៥ ធ្នូ ១៦៤២ – ២០ មិនា ១៧២៧) (គិតតាមប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរាន៖ ៤ មករា ១៩៦៣ – ៣១ មិនា ១៧២៧) គឺជារូបវិទូ គណិតវិទូ តារាវិទូ ទស្សនវិទូធម្មជាតិ អាល់គីមីវិទូ សញ្ញាតិអង់គ្លេស។ គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា«អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដ៏អស្ខារ្យនិងមានឥទ្ធិពលបំផុត ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក»។ សៀវភៅរបស់គាត់ដែលមានចំណងជើងថា Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (គោលការណ៍គណិតវិទ្យាស្ដីអំពីទស្សនវិជ្ជាធម្មជាតិ) ដែលបោះពុម្ភផ្សាយនៅឆ្នាំ១៦៨៧ បានក្លាយជាគោលគ្រឺះរបស់មេកានិចក្លាស់សិច។ ក្នុងសៀវភៅនេះ ញូតុនបានបកស្រាយអំពី កំលាំងទំនាញសាកល និង ច្បាប់ចលនាទាំង៣ ដែលច្បាប់ទាំងអស់នេះគ្រោបដណ្ដប់លើទស្សនវិស័យបែបវិទ្យាសាស្ត្រដែលយើងមើលលើសាកលរូបវិទ្យា នារយៈពេល៣សតវត្សរ៍។ ញូតុនបានបង្ហាញថារាល់ចលនារបស់អង្គធាតុទាំងអស់​នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាអង្គធាតុអណ្ដែតក្នុងលំហអវកាសទាំងអស់ ត្រូវគ្រប់គ្រងដោយចង្កោមច្បាប់ធម្មជាតិដូចគ្នា ដោយបានស្រាយបញ្ជាក់ថាច្បាប់ចលនាភពរបស់កេព្លែត្រូវគ្នានឹងច្បា់ទំនាញសាកលរបស់គាត់។ ជាលទ្ធផល គេបានស្រាយចំងល់អំពីទ្រឹស្ដីអេល្យូសង់ទ្រិច (ទ្រឹស្ដីដែលចែងថាផែនដីនិងភពដទៃទៀតវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ) អោយបានជំរុញចូលទៅក្នុងសម័យកាលនៃការបដិវត្ដន៍វិទ្យាសាស្ត។
សៀវភៅ Principia នេះត្រូវបានគេអោយតំលៃជាទូទៅថាជាសៀវភៅវិទ្យាសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយដែលមិនធ្លាប់មាននរណាសរសេរពីមុនមក ដោយសារតែវាបរិយាយ​យ៉ាងជោគជ័យនូវច្បាប់រូបវិទ្យាបានច្បាស់លាស់ ប្រកបដោយបែបផែនត្រឹមត្រូវ ដែលបានក្លាយជាស្តង់ដារសំរាប់ឯកសារវិទ្យាសាស្ត្រនានារហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។ ញូតុនជាអ្នកធ្វើតេលេទស្សន៍ចំនាំងផ្លាតបានជោគជ័យដំបូងគេ និងបានចងក្រងទ្រឹស្ដីអំពីពណ៌ពន្លឺ នៅពេលដែលគាត់សង្កេតឃើញព្រីសបំបែកពន្លឺពណ៌សជាពណ៌ជាច្រើន ក្នុងទំរង់ជាស៊្បិចមើលឃើញ។ ញូតុនក៏បានសរសេររូបមន្តស្ដីពីអង្គធាតុចុះត្រជាក់(ក្នុងទែរម៉ូឌីណាមិច) និងសិក្សាអំពីល្បឿនសំលេងផងដែរ។ ក្នុងគណិតវិទ្យា ញូតុនរួមស្នាដៃជាមួយ ឡៃបនីហ ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍គណិតវិទ្យាវិភាគផ្នែកឌីផេរ៉ង់ស្យែលនិងអាំងតេក្រាល។ គាត់ក៏បានស្រាយបញ្ជាក់ទ្រឹស្ដីទ្វេធាទូទៅ បង្កើតវិធីញូតុនក្នុងការគណនាឫសអនុគមន៍ និងចូលរួមចំនែកស្រាវជ្រាវពីស៊េរីស្វ័យគុណ។
កម្មវិធីទូរទស្សន៍
កម្មវិធីទូរទស្សន៍ គឺជាផ្នែកមួយនៃ ការគ្រងទុកសំរាប់ការផ្សាយក្នុង ទូរទស្សន៍.វាមើលទៅដូចជា កាផលិត ឬក៏ជាផ្នែកមួយនៃបរិមណ្ឌល ប្រភពដែលមានតៗគ្នា. កម្មវិធីមួយដែលមានការបន្តជានិច្ចគេហៅថា ឧបកថា. កម្មវិធីទូរទស្សន៍ដែលត្រូវបានគ្រោងទុក ប្រកបទៅដែលមានចំនួនកំណត់ នៃឧបកថាគឺជាធម្មតាត្រូវបានហៅថា រឿងខ្លី ឬក៏ រឿងមានតៗគ្នា. រឿងដែលមិនមាន ការសំរេចលទ្ធផលជាមុន ត្រូវបានរៀបរាប់ទាក់ទងទៅនឹង ពេលវាលាឬក៏ រយៈពេល, មួយឆ្នាំម្តង ឬក៏ពីរឆ្នាំម្តងក្នុងការបញ្ខប់. នៅពេលដែលការកំនត់រយៈពេលមិនបានច្បាស់លាស់, ប្រតិបត្តកានៃការទោរទន់ទៅរក រយៈពេលកាន់យូជាងប្រទេសដ៏ទៃទៀត ។
អតថបទ រឺ (Script ,Scenario, Screenplay) លត្បៀបបីដូចជាដផនទី សំរាប់លធវើដំល ើរ ឬ បលង់សាង សង់ ( Blueprint) ការសរលសរអតថបទ គឺជាសាច់លរឿងសំខាន់ មិនតិចជាង ឬ មិនលត្កាមការង្ហរលផេងៗ មុននឹងសរលសរ ឬ ដតងត្តូវពិភ្លកាត្សាវត្ជាវ រកឯកសារដដលពាក់ព័ននលផេងៗ លដើមផីលរៀបចំនិពនវលចញជា សាច់លរឿងលអាយសមរមយ លៅតាមសាច់លរឿងលនុះ ទាំងលភទ វ័យ សាទនភ្លពទំរង់ននកមាវិធីត្តូវលអមានអតថន័យ ខ្លឹមសារដដលលពារលពញលៅលោយអតថបទ ត្តូវកំ ត់នូវលសចកថីលំអិត លអាយបានត្តឹមត្តូវចាស់ោស់ ទាំង លកោ ៈទាំងរូបភ្លព និង សលមលងសភ្លពបរិោកាសកបុងឆ្លកកាយវិការ អារមា ៍របស់តួសំដដង លដើមផី បង្ហាញលអាយត្កុមការង្ហរយល់ដូចគ្នបល ើយយកលៅអនុវតថន៍បានោ៉ាងលអត្បលសើរ។
២៤២
២៤២ ជាចំនួនគត់ ឬជាចំនួនគត់រឺឡាទីបនៅបន្ទាប់ពីលេខ២៤១ និងពីក្រោយលេខ២៤៣។
ធម៌សូត្រថ្វាយបង្គំព្រះ
ធម៌សូត្រថ្វាយបង្គំព្រះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ថ្វាយគ្រឿងសក្ការៈរតនត្រ័យ
ថ្វាយគ្រឿងសក្ការៈព្រះត្រ័យរ័ត្ន
ឥមេហិ ទីបធូបា ទិសក្ការេហិ ពុទ្ធំ ធម្មំ សង្ឃំ អភិបូជយាមិ មាតាបិតាទីនំ គុណវន្តានញ្ច មយ្ហញ្ច ទីឃរតំ អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ
ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ
ខ្ញុំព្រះករុណា សូមបូជាចំពោះ នូវព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃជាម្ចាស់ ដោយគ្រឿងសក្ការៈទាំងឡាយ មានទៀននិងធូបជាដើមនេះ ដើម្បីសេចក្តីចម្រើនដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់អ្នកដ៏មានគុណទាំងឡាយ មានមាតាបិតាជាដើមផង ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាផង អស់កាលជាអង្វែងទៅហោង ។
(គិហិបតិបត្តិពិសេស)
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធម៌វន្ទនា
ប៉ាណរវដ្ឋ កិតតិករចម្រើន
ប៉ាណរវដ្ឋ (ឈ្មោះ​ដើម: អភិជេស្ឋ) កិតតិករចម្រើន មាន​ឈ្មោះ​ក្រៅ​ថា  ប៊ីក សមាជិក​វង់​តន្ត្រី ឌីធូប៊ី (០២ ធ្នូ គ.ស. ១៩៨២- ០៩ ធ្នូ គ.ស. ២០០៧) មាន​រហស្សនាម​ពីទស្សនិកជន​ថា ឈិនចាំង ព្រោះ​មាន​ចិញ្ចើម​ក្រាស់​ដូច​តួ​ការទូនឈិនចាំង
ប្រវត្តិ
មាន​ឈ្មោះ​ដើម​ជា អភិជេស្ឋ តែ​​ក្រោយ​កើត​ឧបទ្ទវហេតុ រថយន្ត​ដែល​ខ្លួន​ឯង​​បើក​បាន​ក្រឡាប់​ធ្លាក់​ចូល​លូ​ទឹក​ស្អុយ​តាមផ្លូវ​ស្រីនគរិន្ទ្រ ខេត្តសមុទ្រ​ប្រការ នា​យប់​ថ្ងៃ​ទី២២ កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៣ រហូត​បណ្ដាល​ឲ្យ​ខួរ​ក្បាល​មិន​ដំណើរ​ការ និង​ត្រូវ​ដេក​ដោយ​មិន​ដឹង​ខ្លួន។ ក្រុម​គ្រូ​ពេទ្យ​បាន​ព្យាយាម​ជួយ​ជីវិត​ជា​ច្រើន​គ្រា តែ​អាការ​ក៏​មិន​បាន​ប្រសើរ​ឡើង ទើប​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ជា ប៉ាណរវដ្ឋ ដែល​ជា​ឈ្មោះ​ព្រះ​រាជ​ទាន​ពីសម្ដេច​ព្រះញាណសំវរ សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ មាន​អត្ថន័យ​ថា "អ្នក​មាន​ជីវិត​តាម​ការស្នើ​សុំ" និង​ត្រូវ​ដេក​ព្យាបាល​ខ្លួន​យូរ​រហូត​ដល់​ទៅ​៤​ឆ្នាំ។ នៅ​ទី​បំផុត នា​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៧ វេលា​ម៉ោង 09.00 នាទី ប៉ាណរវដ្ឋ​ក៏​បាត់​បង់​ជីវិត នៅមន្ទីរ​ពេទ្យ​សិរិរាជ ក្នុង​អាយុ​២៥​ឆ្នាំ និង​មួយ​សប្ដាហ៍។
ការ​ជួប​ឧបទ្ទវហេតុ​របស់​ប៊ីក
ម៉ោង​ 01.00 នាទី នា​យប់​ថ្ងៃ​ទី​​ ២២ កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៣ ប៊ីក​បាន​បើក​រថយន្តបេអឹមដាប់ប៊លយូ របស់​ខ្លួន​ដឹក​មិត្រ​ភ័ក្តិ​ម្នាក់​ទៀត បាន​ជួប​ឧបទ្ទវហេតុ​ក្រឡាប់​រថយន្ត ធ្លាក់​ចូល​លូ​ទឹក​ស្អុយ​ម្ដុំផ្លូវ​ស្រីនគរិន្ទ្រ ខេត្ត​សមុទ្រ​ប្រការ តម្រួត​នៅ​ស្ថានីយ៍​ទី​ប្រជុំជន សមុទ្រ​ប្រការ ក៏​បាន​នាំ​គេ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ចូល​មន្ទីរ​ពេទ្យ។
អាការ​របស់​ប៊ីក​មុន​ដំបូង​នៅ​ធម្មតា នៅ​ដឹង​ខ្លួន តែ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ក៏​ត្រូវ​ដេក​ដោយ​មិន​ដឹង​សតិ ព្រោះ​ខួរ​ក្បាល​ត្រូវ​ជាប់​មេរោគ​ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ទឹក​ស្អុយ។ អ្នក​ដែល​ស្រឡាញ់​ចម្រៀង​របស់​ប៊ីក​ពេល​បាន​ដឹង​ដំណឹង​នេះ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជា​យុវជន​ស្រីៗ បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​មើល​ និង​យំ យ៉ាង​ច្រើន​កុះករ ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការ​រំជើប​រំជួល​ជា​ខ្លាំង​នា​ពេល​នោះ។ ក្រុម​គ្រូ​ពេទ្យ​បាន​ព្យាយាម​ជួយ​ជីវិត​ប៊ីក​ដោយ​ការ​ផ្ដល់​ថ្នាំ និង​ធ្វើ​ការ​វះកាត់​ជា​ច្រើន​លើក តែ​បាន​ត្រឹម​តែ​ជួយ​​ឲ្យ​ប៊ីក​រួច​ជីវិត​តែ​ប៉ុណ្ណោះ តែ​ខួរ​ក្បាល​របស់​គេ មិន​អាច​ទទួល​ដឹងឮ​អ្វី​ទាំង​អស់ រហូត​ដល់​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ពិត​ ពី អភិជេស្ឋ ជា ប៉ាណរវដ្ឋ  ដែល​ជា​ឈ្មោះ​ព្រះ​រាជ​ទាន​ពីសម្ដេច​ព្រះញាណសំវរ សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​រាជ ជា​ការ​កែ​ប្រែ​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​តាម​ជំនឿ និង​មាន​អត្ថន័យ​ថា " អ្នក​មាន​ជីវិត​តាម​ការ​ស្នើ​សុំ " និង​បាន​ផ្លាស់​ប្ដូរ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ដើម្បី​រក្សា​ជា​ច្រើន​កន្លែង។
រហូត​ដល់​ម៉ោង 09.00 នាទី នា​ថ្ងៃ​ទី ០៩ ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៧ ប៊ីក​ក៏​បាន​បាត់​បង់​ជីវិត នា​ទី​បំផុត នៅមន្ទីរ​ពេទ្យ​សិរិរាជ ដោយ​អាការ​មេរោគ​ជាប់​សួត។
ព័ត៌មាន​ទាក់ទង
អំពី:អ្នក​ចម្រៀង​ថៃ អំពី:បុគ្គល​ពី​មហាវិទ្យាល័យ​ក្រុង​ទេព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសថៃ
តំបន់ជឺប៊ឹ
តំបន់ឈឺប៊ឹគឺជា ឈ្មោះតំបន់មួយនៃប្រទេសជប៉ុន។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសជប៉ុន
កោះឃ្យូស្ស៊ូ
តំបន់ឃ្យឺស្យ៊ឺគឺជា ឈ្មោះតំបន់មួយនៃប្រទេសជប៉ុន។
Wide Area Network
Wide Area Network (WAN)ជាបណ្ដាញអ៊ីនធឺណេតដែលមានលក្ខណៈធំទូលាយ ដែលតភ្ជាប់កុំព្យូទ័រជាច្រើន តាមរយះឧបករណ៏នៃបណ្ដាញអ៊ីនធឺណេតផ្សេងៗដូចជា រ៉ាវទ័រ ហាប់ និង​ រីភីតទ័រ ។ right|thumb|250px|Wide Area Network
សាកលវិទ្យាល័យគ្រប់គ្រង និងសេដ្ឋកិច្ច
បេសកម្ម
សាកលវិទ្យាល័យគ្រប់គ្រង និងសេដ្ឋកិច្ច ប្តេជ្ញានឹងអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សឱ្យមានជំនាញ វិជ្ជាជីវៈនិង ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ច្បាស់លាស់ប្រកបដោយគុណភាព នឹងមានសមត្ថភាព គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីចូលរួមលើក កំពស់សេដ្ឋកិច្ចរស់នៅ និងកិត្យានុភាពប្រទេសជាតិ តាមរយៈការអប់រំ និង កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើឆាកជាតិ-អន្តរជាតិផ្អែកលើគោលការណ៍សន្តិភាព អភិបាលកិច្ចល្អនិងអហឹង្សា ធម៌ជាមូលដ្ឋាន ។​គ្រប់គ្រង​បាន​។
គុណតម្លៃ
គុណភាព ក្លាហាន មោះមុត ក្រមសីលធម៌ និង មនសិការជាតិ
ពាក្យស្លោក
ប្តេជ្ញាផ្តល់នូវភាពជោគជ័យដល់និស្សិត ប្រកបដោយមនសិការជាតិ
គេហទំព័រ
គេហទំព័រផ្លូវការ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង
ស្រុកមេមត់
(Memot District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដែលមានរដ្ឋបាល ១៤ឃុំ និង ១៨០ភូមិ÷
=អប់រំ=
បឋមសិក្សាប៊ុនរ៉ានីហ៊ុនសែនមេមត់
=មណ្ឌលសុភាព= =មន្ត្រី=
មន្ត្រីប៉ុស្ដិ៍
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= ផ្សារផ្លាកសំរោង
=តំបន់ទេសចរណ៍=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកនៃកម្ពុជា
ភាសាជប៉ុន
ភាសាជប៉ុន (日本語 / にほんご, ) គឺជាភាសាមួយដែល មានមនុស្សប្រហែល ១៣០ លាននាក់ប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសជប៉ុន។ ភាសាជប៉ុន ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដោយ ការរួមផ្សំ អក្សរបីប្រភេទផ្សេងៗគ្នា គឺ អក្សរចិន (ហៅថា កាន់ជិ; 漢字) និងពីរប្រភេទទៀតកើតឡើងដោយការ កែសំរួលពីអក្សរចិនគឺ ហ៊ីរ៉ាហ្កាណា និង កាតាកាណា ។
មានអ្នកប្រើប្រាស់ប្រមាណ ១៣០ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ក្រៅពីប្រទេសជប៉ុន រដ្ឋអាំងហ្គួរ ប្រទេសប៉ាឡូ បានកំណត់ភាសាជប៉ុនជាភាសាផ្លូវការមួយ ភាសាជប៉ុនក៏ត្រូវបានគេប្រើក្នុងចំណោមប្រជាជនជប៉ុនដែលបានផ្លាស់ទៅរស់នៅក្រៅប្រទេស អ្នកស្រាវជ្រាវជនជាតិជប៉ុន និងអ្នកពាណិជ្ជករ
ពាក្យភាសាជប៉ុនត្រូវបានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីភាសាបរទេស ជាពិសេសភាសាចិន ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយពាក្យក្នុងប្រទេសជប៉ុនជាង ១៥០០ ឆ្នាំមុន ហើយចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ តទៅ ភាសាបរទេសជាច្រើនត្រូវបានខ្ចីពីភាសាមិនមែនចិន ជាពិសេសភាសាឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុប ឧទាហរណ៍ពាក្យដែលមកពីភាសាហូឡង់ ビール (bier មានន័យថា ស្រាបៀរ) និង コーヒー (koffie មានន័យថា កាហ្វេ)
ម៉ូរ៉ាក់ (Mora)
ភាសាជប៉ុនជាភាសាពេញនិយមដើម្បីតំណាងឱ្យភាសាដែលមាន ម៉ូរ៉ាក់ ព្យាង្គដែលមានសម្លេងវែងឬសម្លេង /ɴ/ បានរាប់ជា ២ សំលេង ជាធម្មតាម៉ូរ៉ាក់នឹងបញ្ចេញសម្លេងដូចគ្នា ដូចជាគឺពាក្យថា ヨーロッパ」 (/joRɾoQpa/ យ៉ូរ៉ុបប៉ា ប្រែថា អឺរ៉ុប) សរុបមាន ៥ ម៉ូរ៉ាក់
រចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគមូលដ្ឋាន
លំដាប់ពាក្យនៅក្នុងប្រយោគជប៉ុនគឺ ប្រធានសស័ព្ទ កម្មស័ព្ទ និង កិរិយាស័ព្ទ ដោយប្រធានសស័ព្ទ កម្មស័ព្ទ និងផ្នែកផ្សេងទៀត នៅក្នុងប្រយោគវានឹងមាន "ពាក្យជំនួយ" ត្រូវបានដាក់ដើម្បីចង្អុលបង្ហាញមុខងារនៃពាក្យមុន។
រចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគមូលដ្ឋានក្នុងភាសាជប៉ុនរួមបញ្ចូលជាមួយប្រធានបទនិងការពន្យល់ ឧទាហរណ៍គឺ Kochira wa Tanaka-san desu, កូឈីរ៉ាក់វ៉ាក់ ថាណាកាសាំងដេស្ស៊ឹ (こちらは田中さんです) kochira, កូឈីរ៉ះ ប្រែថា "នេះ" ជាប្រធានបទនៃការកាត់ទោសព្រោះមាន wa, វ៉ាក់ ដោយផ្ទាល់ ផ្នែកពាក្យថា Tanaka-san desu, ថាណាកាសាំងដេស្ស៊ឹ ជាផ្នែកពន្យល់នៃប្រយោគ desu, ដេស្ស៊ឹ ជាកិរិយាស័ព្ទនៃប្រយោគបានប្រែថា "ជា" ប្រយោគនេះប្រែថាជា "សម្រាប់មនុស្សនេះ គាត់​គឺបងថាណាកា" ភាសាជប៉ុនបានស្រដៀងគ្នាភាសាអាស៊ីជាច្រើនភាសា នោះជាធម្មតាចង្អុលបង្ហាញប្រធានបទនៃការកាត់ទោសញែកចេញពីប្រធានសស័ព្ទ នោះគឺក្បាល់ប្រធានបទនៃការកាត់ទោសវាមិនចាំបាច់ទេប្រធានស័ព្ទរបស់ប្រយោគ ឧទាហរណ៍ Zō wa hana-ga nagai desu ហ្សូវ៉ាក់ហាណាហ្គាក់នាហ្គាអ៊ិដេស្ស៊ឹ　(象は鼻が長いです) អាចត្រូវបានបកប្រែជា "សម្រាប់ដំរី ច្រមុះរបស់ពួកគេវែង" ប្រធានបទនៃការកាត់ទោសគឺ zō ហ្សូ (ដំរី) ក្នុងខណៈពេលប្រធានបទនៃការកាត់ទោសគឺ hana ហាណា (ច្រមុះ)
ទោះបីជាភាសាជប៉ុនមានពាក្យ​មួយ​ចំនួនអាចត្រូវបានពាក្យសព្វនាម ប៉ុន្តែប្រជាជនជប៉ុនមិនបានប្រើពាក្យសព្វនាមញឹកញាប់ដូចក្រុមភាសាឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុប ម្យ៉ាង​វិញទៀត ជនជាតិជប៉ុននឹងប្រើកិរិយាស័ព្ទពិសេសឬកិរិយាស័ព្ទជួយចង្អុលបង្ហាញទិសដៅរបស់សកម្មភាព ដូចជា "ក្រោម" ចង្អុលបង្ហាញថាសកម្មភាពនេះពីខាងក្រៅនោះគឺមានប្រយោជន៍ដល់ក្រុម និងប្រើពាក្យថា "លើ" ចង្អុលបង្ហាញថាសកម្មភាពពីនៅខាងក្នុងក្រុមបានជាប្រយោជន៍ក្នុងមួយក្រៅក្រុម ឧទាហរណ៍គឺ 教えてもらった (oshiete moratta, អុស្ស៊ិអិតិម៉ូរ៉ាតតាក់) បកប្រែថា "[គាត់/ពួកគេ]បានពន្យល់[ខ្ញុំ/ពួកយើង]" ខណៈពេលពាក្យថា 教えてあげた (oshiete ageta, អុស្ស៊ិអិតិអាហ្គិតា) បកប្រែថា "[ខ្ញុំ/ពួកយើង]បានពន្យល់[គាត់/ពួកគេ]" ការប្រើកិរិយាស័ព្ទជួយក្នុងរូបរាងនេះធ្វើឱ្យដឹងអ្នកប្រតិបត្តិនិងជនល្មើសបានដួចការប្រើសព្វនាមស័ព្ទនិងធ្នាក់ក្នុងភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប
សព្វនាមភាសាជប៉ុនមានទៅដូចជាមួយនាមសព្វ គឺ យើង​អាចប្រើពាក្យគុណនាមមកពង្រីកសព្វនាម ដែលខុសគ្នាពីសព្វនាមក្នុងភាសាឥណ្ឌូ - អឺរ៉ុបបានមិនអាចធ្វើវាបានដូចជា
ប្រយោគខាងលើមិនត្រឹមត្រូវតាមវេយ្យាករណ៍ភាសាអង់គ្លេសទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានគេចាត់ទុកថាត្រឹមត្រូវតាមវេយ្យាករណ៍ភាសាជប៉ុន
មូលហេតុពាក្យសព្វនាមភាសាជប៉ុនស្រដៀងជាមួយនាមស័ព្វ មួយផ្នែកដោយសារតែសព្វនាមពាក្យ​មួយ​ចំនួនមានមានប្រភពដើមមកពីនាមស័ព្វដូចជា kimi បានប្រែថា "បង/អ្នក" ដើមឡើយប្រែថា "ចៅហ្វាយ" និងពាក្យ boku បានប្រែថា "ខ្ញុំ" ដើមឡើយប្រែថា "អ្នកបំរើ" ដូច្នេះ ភាសាវិទូមួយចំនួនមិនបានរៀបចំសព្វនាមស័ព្វភាសាជប៉ុនគឺជាសព្វនាមស័ព្ទបានពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែគឺជានាមស័ព្ទបានប្រើយោង ជនជាតិជប៉ុនបានប្រើហៅខ្លួនឯងក្នុងករណីបានត្រូវនិយាយថា តើអ្នកណាកំពុងធ្វើអ្វីសម្រាប់តែអ្នកណា?
ពាក្យសព្វនាមបានប្រើហៅខ្លួនឯងអាស្រ័យ​លើភេទអ្នកនិយាយនិងស្ថានភាពនៅពេលនោះ ក្នុងស្ថានភាពផ្លូវការ ស្ត្រីនិងបុរសអាច​ប្រើ watashi ឬ watakushi ត្រូវបានប្រើ ផ្នែកនៅក្នុងស្ថានភាពបានជាមិត្ត បុរសតែងតែហៅខ្លួនឯងថា ore ពាក្យសព្វនាមបានប្រើហៅអ្នកស្តាប់នោះអាស្រ័យលើស្ថានភាពសង្គមនិងភាពស៊ាំរវាងអ្នកនិយាយនឹងអ្នកស្ដាប់ ពាក្យខ្លះអាចគួរសមក្នុងស្ថានភាពមួយ ប៉ុន្តែប្រហែលជាមិនគួរសមក្នុងស្ថានភាពផ្សេងទៀត
ជនជាតិជប៉ុនហៅមនុស្សតាមទីតាំងកាតព្វកិច្ចជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់សព្វនាម ឧទាហរណ៍ សិស្សហៅគ្រូថា sensei (先生, អ្នកគ្រូ) មិនមែន anata ចាត់ទុកថាមិនសមរម្យព្រោះពាក្យថា anata ត្រូវបានប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើមនុស្សដែលស្ថានភាពស្មើឬទាបប៉ុណ្ណោះ។
ជនបរទេសបាននិយាយភាសាជប៉ុនជារឿយៗចាប់ផ្តើមប្រយោគដោយពាក្យថា watashi-wa ទោះបីជាប្រយោគនេះគឺត្រឹមត្រូវតាមវេយ្យករណ៍ ប៉ុន្តែស្តាប់ទៅដូចជាចម្លែកណាស់សម្រាប់ជនជាតិជប៉ុន ប្រៀបធៀបដូចគ្នានឹងការប្រើប្រាស់ពាក្យនាមស័ព្ទដដែលៗ ក្នុងភាសាខ្មែរ ដូចជា "ខេមរះកំពុងមក សូមធ្វើបាយឆាសម្រាប់ខេមរះដោយសារតែខេមរះចូលចិត្តបាយ​ឆា ខ្ញុំសង្ឃឹមថាខេមរះចូលចិត្តសំលៀកបំពាក់ដែលខ្ញុំកំពុងពាក់..."
ឧទាហរណ៍ប្រយោគ
មានអត្ថន័យថា "ប្រធានបទធ្វើសកម្មភាពជាមួយកម្មផល" ឧទាហរណ៍ នៅរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគនេះ អាចមើលឃើញថាប្រើពាក្យជួយ を នៅចុងបញ្ចប់នៃពាក្យដែលដើរតួជាវត្ថុនៃការកាត់ទោស
វាក្យសព្ទ
កិរិយាស័ព្ទអតីតកាលនិងបដិសេធ
ภาษาญี่ปุ่นមានបន្សំកិរិយាស័ព្ទ ជាទាន់ពេលវេលា(Tense)ដូចគ្នានឹងភាសាអង់គ្លេស លើសពីនេះទៀតនៅក្នុងប្រយោគអវិជ្ជមានមានកិរិយាស័ព្ទរួមបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបង្ហាញថា "ទេ" ដូច​គ្នា គោលការណ៍នៃការរួមបញ្ចូលគ្នាមានដូចខាងក្រោម វាក្យសព្ទ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាជប៉ុន
ជីវវិទ្យា
<div class="thumb tright" style="background-color: #f9f9f9; border:purple 1px solid #CCCCCC; margin:0.5em;"> ជីវវិទ្យាទាក់ទងជាមួយការសិក្សាពីសារពាង្គកាយមានជីវិត (ទ្រនិចនាឡិកាពីលើខាងឆ្វេង) ឯ. ពោះវៀនធំ, បណ្ណង្គជាតិដើមឈើ, ចិង្ការា, កញ្ចុកបត្តសត្វហ៊្គោលីអាថ
ជីវវិទ្យា ជាមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិមួយដែលសិក្សាអំពីជីវិត ។ វាជាមុខវិជ្ជាដ៏ធំមួយដែលរួមបញ្ចូលនូវមុខវិជ្ជារងជាច្រើន។ មានគោលការណ៍ចំនួនប្រាំដែលគេសន្មត់ថាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃជីវវិទ្យា៖
មុខវិជ្ជារង​ទាំងឡាយត្រូវបានបែងចែកផ្អែកទៅលើប្រភេទជីវិត ប្រភេទសារពាង្គកាយ និងវិធីសាស្ត្រសិក្សា៖ គីមីជីវៈ សិក្សាពីធាតុបង្កគីមីនៃជីវិត ជីវៈម៉ូលេគុល សិក្សាពីទំនាក់ទំនងស៊ាំញាំក្នុងចំណោមម៉ូលេគុលដែលទ្រទ្រង់ជីវិត កោសិកាវិទ្យា សិក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃជីវិត ឬពីកោសិកា សរីរវិទ្យាសិក្សាពីមុខងាររូបនិងគីមីនៃជាលិកា សរីរាង្គ និង ប្រព័ន្ធសរីរាង្គ អេកូឡូស៊ីសិក្សាពីអន្តរកម្មរបស់សារពាង្គកាយក្នុងបរិស្ថានដែលវារស់នៅ និងជីវវិវត្តន៍សិក្សាពីដំណើរការដែលធ្វើឲ្យមាននានាភាពនៃជីវិត។
ប្រវត្តិ
thumb|ដើមឈើនៃជីវិតរបស់ [[អឺនស្ត ហ៊ែខខេល (១៨៧៩)]] ពាក្យ ជីវវិទ្យា (biology) គឺត្រូវបានក្លាយពីពាក្យក្រិកβίος, bios, "ជីវិត" និង ផ្នត់ចុង -λογία, -logia, "សិក្សាអំពី" ។ ខ្មែរប្រែចេញពីពាក្យនេះ គឺមកពីពាក្យបាលីសំស្ក្រឹត ជីវ (រស់នៅ, ជីវិត) + វិទ្យា (ចំណេះ,សិក្សា) > ជីវវិទ្យា ដែលមានន័យថាចំណេះអំពីជីវិត ឬ ការសិក្សាពីជីវិត ។ វាលេចឡើងក្នុងភាសាអាល្លឺម៉ង (ជា biologie) ជាពេលដំណាលគ្នានៅឆ្នាំ១៧៩១ ហើយប្រហែលជាការផ្គុំពាក្យថ្មីនេះមកពីពាក្យដែលចាស់ជាងនេះគឺ amphibiology (ខ្មែរគឺ ថលជលជីវវិទ្យា) (មានន័យថាការសិក្សាអំពី amphibians (ពួកថលជលិកសត្វ) ដោយរំលុប amphi- (ទាំងសងខាង ឬ ទាំងពីរ ឬ ពីរ) នៅខាងដើម ។ ថ្វីបើជីវវិទ្យាក្នុងទម្រង់ទំនើបរបស់ខ្លួនគឺជាការអភិវឌ្ឍថ្មីៗប្រែប្រួល ក៏វិទ្យាសាស្ត្រមួយចំនួនទាក់ទងនឹងវា និង រួមបញ្ចូលក្នុងមុខវិជ្ជានេះវាធ្លាប់បានសិក្សាតាំងពីសម័យបុរាណរួចមកហើយ ។ ធម្មជាតិទស្សនវិជ្ជា គឺត្រូវបានសិក្សានៅពេលដើមដំបូងដូចគ្នានៅក្នុងអរិយធម៌ចំណាស់ៗ មេសូប៉ូតាមី អេហ៊្សីប ឧបទ្វីបឥណ្ឌា និង ចិន ។ ក៏ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក៏ដោយ ដើមកំណើតនៃជីវវិទ្យាទំនើប និង ការមកដល់របស់វាចំពោះការសិក្សាអំពីធម្មជាតិ គឺជាញឹកញយបំផុតត្រូវបានតាមដានត្រលប់ទៅក្រោយទៅកាន់ ក្រិកចំណាស់ វិញ ។ ខណៈនោះ ការសិក្សាជាផ្លូវការនៃវិជ្ជាពេទ្យដែលចុះកាលបរិច្ឆេទត្រឡប់ទៅ អ៊ីប៉ូក្រាតទីស (Hippocrates) (រ.៤៦០ម.គ.-រ.៣៧០ម.គ.) គឺអារីស្តូត (៣៨៤ម.គ.-៣២២ម.គ.) ដែលជាអ្នកបានរួមចំណែកយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់បំផុតចំពោះការអភិវឌ្ឍនៃជីវវិទ្យា ។ សំខាន់ជាពិសេសគឺប្រវត្តិសត្វរបស់លោក និង ស្នាដៃដទៃទៀត ដែលជាកន្លែងដែលលោកបានបង្ហាញភាពល្អៀងនៃធម្មជាតិ និង ក្រោយមកទៀតស្នាដៃពិសោធបន្ថែមមួយចំនួន ដែលផ្ដោតលើសហេតុកម្មជីវសាស្ត្រ និង នានាភាពនៃជីវិត ។ អ្នកស្នងអារីស្តូត(Aristotle) នៅឯសាមាគមបញ្ញវន្ត គឺលោកធីអឺហ្វ្រែសថឹស (Theophrastus) បានសរសេរបន្តបន្ទាប់នូវសៀវភៅជាច្រើនអំពីរុក្ខសាស្ត្រ ដែលបន្សល់ទុកជាការរួមចំណែកដ៏សំខាន់បំផុត នៃអតីតកាលដ៏យូរលង់ចំពោះវិទ្យាសាស្ត្ររុក្ខជាតិជាច្រើន ទោះបីជាពេលនោះនៅក្នុងមជ្ឈិមសម័យក៏ដោយ ។
ពួកអ្នកប្រាជ្ញនៃពិភពឥស្លាមមជ្ឈិមសម័យ ដែលជាអ្នកបានសរសេរអំពីជីវវិទ្យារួមមាន អាល់-ចាហ៊ីស (al-Jahiz) (៧៨១-៨៦៩), អាល់-ឌីណាវ៉ារិ (Al-Dinawari) (៨២៨-៨៩៦) ជាអ្នកបានសរសេរអំពីរុក្ខសាស្ត្រ និង រ៉ាហ៊្សិស (Rhazes) (៨៦៥-៩២៥) ជាអ្នកបានសរសេរអំពីកាយវិភាគសាស្ត្រ និង សរីរវិទ្យា ។ វេជ្ជសាស្ត្រត្រូវបានសិក្សាយ៉ាងល្អពិសេស ដោយពួកអ្នកប្រាជ្ញឥស្លាមធ្វើការតាមបែបប្រពៃណីទស្សនវិទូក្រិក ដែលកាលណោះប្រវត្តិធម្មជាតិបានទាញយកយ៉ាងច្រើនតាមគំនិតរបស់អារីស្តូត ជាពិសេសក្នុងការលើកកំពស់នូវឋានុក្រមនៃជីវិតនឹងនរ ។
ជីវវិទ្យាបានចាប់ផ្ដើមអភិវឌ្ឍយ៉ាងលឿន និង លូតលាស់ ជាមួយការបន្សើរគួរឲ្យរំភើបនៃអតិសុខុមទស្សន៍របស់លោក អ័នតូនី វ៉ាន់ ឡេអឹនហ៊ុក (Antony van Leeuwenhoek) ។ ក្រោយមកទៀតវាបានធ្វើឲ្យពួកអ្នកប្រាជ្ញរកឃើញសុក្កាណូ (spermatozoa), វេត្រាណូ (bacteria), ជីរកបាណី (infusoria) ហើយ និង ភាពចម្លែក និង នានាភាពនៃជីវិតអតិសុខុមទស្សន៍ពិតៗ ។ ការស្រាវជ្រាវដោយលោក យ៉ាន ស្វាំម័រដាម (Jan Swammerdam) បានដឹកនាំទៅដល់ចំណាប់អារម្មណ៍ថ្មីនៅក្នុងបាណកវិទ្យា និង បានសាងនូវបច្ចេកទេសគ្រឹះនៃការវះកាត់ពិនិត្យ និង បណ្ដាក់ព៌ណ (staining) តាមរយៈអតិសុខុមទស្សន៍ ។
ការវិវត្តខាងអតិសុខុមទស្សន៍វិជ្ជា ក៏មានឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រៅលើគំនិតជីវសាស្ត្រខ្លួនឯងផងដែរ ។ នៅដើមសតវត្សទី ១៩ ជីវវិទូមួយចំនួនបានចង្អុលបង្ហាញភាពសំខាន់កណ្ដាលនៃកោសិកា ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៣៨ និង ១៨៣៩ ស្លាយដិន (Schleiden) និង ស្វ័ន (Schwann) បានចាប់ផ្ដើមលើកឡើងនូវគំនិតយោបល់ជាច្រើនដែលថា (១) អង្គគ្រឹះនៃសារពាង្គកាយគឺកោសិកា និង (២) ថាកោសិកានីមួយៗមានគ្រប់លក្ខណៈទាំងអស់នៃជីវិត ទោះបីជាពួកគេប្រឆាំងនឹងគំនិតថា (៣) គ្រប់កោសិកាទាំងអស់មកពីចំណែកនៃកោសិកាដទៃៗក៏ដោយ ។ ដោយសារស្នាដៃរបស់លោក រ៉ូបឺត រីមែខ (Robert Remak) និង លោក រ៉ាដ់ដផ្វ វ៉ឺឆូវ (Rudolf Virchow) នៅទសវត្សឆ្នាំ ១៨៦០ ជីវវិទូភាគច្រើនបានទទួលយកគោលការណ៍ទាំង ៣ នូវអ្វីដែលគេស្គាល់ថាជាទ្រឹស្ដីកោសិកា ។
ខណៈពេលនោះ វត្តិករសាស្ត្រ និង ការចែកចំណាត់ថ្នាក់បានក្លាយជាការផ្ដោតយកចិត្តទុកដាក់មួយ ក្នុងការសិក្សាប្រវត្តិធម្មជាតិ ។ លោក ខាល វ៉័ន លីនណេ ឬការ៉ូលុស លីនណេអុស (Carolus Linnaeus) ជាឈ្មោះដែលពិភពលោកស្គាល់គាត់តាមឈ្មោះជាភាសាឡាតាំងបានបោះពុម្ពផ្សាយវត្តិករសាស្ត្រគ្រឹះសម្រាប់ពិភពធម្មជាតិនៅឆ្នាំ ១៧៣៥ (វិបរណាមដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់តាំងពីពេលនោះមក) និង នៅទស្សវត្សឆ្នាំ ១៧៥០បានបញ្ចូល ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ សម្រាប់ប្រភេទរបស់លោកទាំងអស់ ។ ហ្សក-ល្វី ឡឺខ្លឹក, កុង ដឺ ប៊ូហ្វុង(Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon) បានចាត់ទុកថាប្រភេទមួយចំនួនជាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុមសប្បនិមិត្ត និង ភាវៈរស់មួយចំនួនជាគូរងឥទ្ធិពលគ្នាទៅវិញទៅមកដោយផ្ដល់លទ្ធភាពនៃដើមកំណើតទូទៅ ។ ទោះបីជាលោកបានប្រឆាំងចំពោះការវិវត្តក៏ដោយ ក៏លោក ប៊ូហ្វុង  គឺជាតួអង្គគន្លឹះក្នុងប្រវត្តិនៃគំនិតវិវត្ត ស្នាដៃរបស់លោកបានជះឥទ្ធិពលលើទ្រឹស្ដីវិវត្តទាំងរបស់លោកឡាម៉ាក (Lamarck) និង លោកដាវីន (Darwin) ផងដែរ ។
គំនិតវិវត្តដ៏ខ្លាំងក្លាបានកកើតជាមួយស្នាដៃជាច្រើនរបស់លោក ហ្សង់-បាប់ទីស្តិ ឡាម៉ាក (Jean-Baptiste Lamarck) ។ យ៉ាងណាមិញ ធម្មជាតិវិទូជនជាតិអង់គ្លេសគឺលោក ឆាលស៍ ដាវីន (Charles Darwin) ដោយផ្សំវិធីជីវភូមិសាស្ត្ររបស់លោកហាំបល់ (Humboldt) ភូគព្ភវិទ្យាឯកសណ្ឋាននិយមរបស់លោកឡាយអឹល (Lyell) សំណេររបស់លោកថូមឹស ម៉័លថឹស (Thomas Malthus) ស្ដីពីកំណើនប្រជាជន និង ជំនាញការខាងរូបសព្ទផ្ទាល់របស់លោក ដែលបានបង្កើតទ្រឹស្ដីវិវត្តដ៏ជោគជ័យមួយទៀតផ្អែកទៅលើជម្រើសធម្មជាតិ ការពិចារណា និង ភស្តុតាងស្រដៀងគ្នាបាននាំឲ្យលោកវ៉័លលឹស (Wallace) ឈានទៅដល់ការសន្និដ្ឋានជាច្រើនដូចគ្នាដោយឯករាជ្យ ។
មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃជីវវិទ្យាទំនើប
ភាគច្រើននៃជីវវិទ្យាទំនើបត្រូវបានចូលរួមផ្សំក្នុងគោលការណ៍រួមប្រាំយ៉ាង៖ ទ្រឹស្ដីកោសិកា វិវត្តន៍ ពន្ធុវិទ្យា លំនឹងសទិសភាព និង ថាមពល ។
ទ្រឹស្ដីកោសិកា
thumb|left|កោសិកាក្នុងវប្បកម្ម [[បណ្ដាក់ពណ៌ (ជីវវិទ្យា)|ដាក់ពណ៌ឲ្យ ជាតិស្នែង (ក្រហម) និង ជ.ស.ដ. (បៃតង)]] ទ្រឹស្ដីបទកោសិកា ថ្លែងថាកោសិកា គឺជាអង្គមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃជីវិត ហើយថាគ្រប់អ្វីៗទាំងអស់ដែលមានជីវិតគឺត្រូវផ្សំគ្នាពីកោសិកាមួយ ឬ ច្រើនកោសិកា ឬ ផលលាក់កំបាំងនៃកោសិកាទាំងនោះ (ឧ. ពួកសំបក) ។ កោសិកាទាំងអស់កើនឡើងពីកោសិកាដ៏ទៃៗទៀតតាមរយៈចំណែកកោសិកា ។ នៅក្នុងសារពាង្គកាយពហុកោសិកា គ្រប់កោសិកាក្នុងខ្លួនរបស់សារពាង្គកាយនោះមានកំណើតបំផុតមកពីកោសិកាតែមួយនៅក្នុងស៊ុតដែលអំណោយផល ។ កោសិកាក៏ត្រូវបានចាត់ទុកផងដែរ ជាអង្គសំខាន់ក្នុងដំណើរការខាងរោគសាស្ត្រ ។ ដោយបន្ថែម បាតុភូតនៃលំហូរថាមពលកើតឡើងក្នុងកោសិកាជាច្រើន ក្នុងដំណាក់កាលដែលគឺជាផ្នែកមួយនៃមុខងារដែលគេស្គាល់ថាជាការរំលាយអាហារ ។ ជាចុងក្រោយ កោសិកាទាំងអស់មានពត៌មានតំណពូជ (ជ.ស.ដ.) ដែលត្រូវបានផ្ទេរពីកោសិកាទៅកោសិកាកំឡុងពេលចំណែកកោសិកា ។
វិវត្តន៍
thumb|right|300px|[[ជម្រើសធម្មជាតិនៃប្រជាជនដោយការដាក់ពណ៌ខ្មៅ ។ ]] គំនិតដែលកំពុងតែរៀបចំជាស្នូលក្នុងជីវវិទ្យា គឺថាជីវិតផ្លាស់ប្ដូរ និង អភិវឌ្ឍតាមរយៈការវិវត្ត ហើយថាទម្រង់ជីវិតទាំងអស់ត្រូវបានដឹងថាមានដើមកំណើតទូទៅសាមញ្ញ ។ ដោយបានបញ្ចូលក្នុងសទ្ទានុក្រមវិទ្យាសាស្ត្រដោយ ហ្សង់-បាប់ទីសតឺ ដឺ ឡាម៉ាក (Jean-Baptiste de Lamarck) នៅឆ្នាំ១៨០៩ ហើយវិវត្តន៍ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ ឆាលឡិស ដាវីន (Charles Darwin) ហាបសិបឆ្នាំក្រោយមកទៀតក្លាយជាទ្រឹស្ដីស្ថិតស្ថេរមួយ នៅពេលដែលលោកបានធ្វើឲ្យច្បាស់ឡើងនូវកម្លាំងដែលកំពុងដំណើរការរបស់វា: ជម្រើសធម្មជាតិ ។ (អាល់ផ្វ្រេដ រូសសេល វលឡេនស៍ (Alfred Russel Wallace) ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់តាមរបកគំហើញរួមគ្នា នៃគំនិតនេះពេលនោះលោកបានជួយស្រាវជ្រាវ និង ពិសោធន៍ជាមួយគំនិតនៃវិវត្តន៍ ។) វិវត្តន៍ឥឡូវត្រូវបានប្រើដើម្បីពន្យល់ការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំនៃជីវិត ដែលបានរកឃើញលើផែនដី ។
លោកដាវីនបានចេញទ្រឹស្ដីថាប្រភេទ និង ការបង្កាត់បានរីកចម្រើនតាមរយៈដំណើរការនៃជម្រើសធម្មជាតិ និង ជម្រើសសប្បនិមិត្ត ឬ ការបង្កាត់ជ្រើសរើស ។ សំណាត់ពន្ធុ ត្រូវបានក្រសោបជាយន្តការនៃការអភិវឌ្ឍន៍វិវត្តក្នុងសំយោគទំនើបនៃទ្រឹស្ដីបទនេះ ។
ប្រវត្តិការវិវត្តនៃប្រភេទ ដែលក្នុងនោះពិពណ៌នាលក្ខណៈនៃប្រភេទផ្សេងៗ មកពីក្នុងនោះវាបានជាប់ពូជរួមគ្នាជាមួយទំនាក់ទំនង ពង្សាវលីទៅគ្រប់ប្រភេទផ្សេងៗដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសាខាពន្ធុ របស់វា ។ មធ្យោបាយផ្សេងៗដ៏ទូលំទូលាយជាច្រើន សម្រាប់ជីវវិទ្យាបង្កើតពត៌មានអំពីសាខាពន្ធុ ។ ទាំងនេះរួមមានការប្រៀបធៀបនៃលទ្ធផលជ.ស.ដ.ដែលបានប្រព្រឹត្តិជាមួយអណូជីវវិទ្យា ឬ បណ្ដុំពន្ធុវិទ្យា និង ការប្រៀបធៀបនៃបាសាណីភូត ឬ កំណត់ត្រាផ្សេងនៃភាវៈរស់ចំណាស់ៗក្នុងបាសាណីភូតវិទ្យា ។ ពួកអ្នកជីវវិទូរៀបចំ និង វិភាគទំនាក់ទំនងវិវត្ត តាមរយៈក្បួនវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ រួមមានសាខាពន្ធុវិទ្យា លក្ខណវិទ្យា និង មែកវិទ្យា ។ (ចំពោះការសង្ខេបនៃព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗក្នុងវិវត្តន៍ នៃជីវិតតាមដែលបានយល់ដឹងថ្មីៗដោយពួកអ្នកជីវវិទូ សូមមើល កាលប្បវត្តិវិវត្ត ។)
ទ្រឹស្ដីបទវិវត្តសន្មតថាគ្រប់សារពាង្គកាយទាំងអស់នៅលើផែនដី ទាំងមានជីវិត និង ផុតពូជ បានជាប់ខ្សែពីបុព្វបុរសទូទៅសាមញ្ញមួយ ឬ អាងពន្ធុនៃបុព្វបុរស ។ បុព្វបុរសនៃគ្រប់សារពាង្គកាយជាទូទៅ នៃចក្រវាឡចុងក្រោយនេះត្រូវបានគេជឿថាបានលេចរូបរាងឡើងប្រហែល៣.៥ដប់កោដិ (ទ្វេរលាន)ឆ្នាំកន្លងទៅហើយ ។ ពួកអ្នកជីវវិទូជាទូទៅចាត់ទុកចក្រវាឡភាព និង សព្វដ្ឋភាពនៃក្រមពន្ធុជាភស្តុតាង ដែលអនុគ្រោះដល់ទ្រឹស្ដីនៃខ្សែស្រឡាយទូទៅក្នុងចក្រវាឡគ្រប់វេត្រាណូ បោរាណាណូ និង ពួកសុធញ្ញទាំងអស់ (សូមមើល: ដើមកំណើតនៃជីវិត) ។
ពន្ធុវិទ្យា
ពន្ធុគឺជាអង្គសំខាន់ៗនៃទាយាទភាពក្នុងគ្រប់សារពាង្គកាយទាំងអស់ ។ ពន្ធុមួយគឺជាអង្គមួយនៃតំណពូជ ហើយស៊ីគ្នាទៅនឹងតំបន់មួយនៃជ.ស.ដ. (ADN) ដែលជះឥទ្ធិពលទម្រង់ ឬក៏ មុខងារនៃសរីរាង្គមួយនៅក្នុងរបៀបជាក់លាក់ជាច្រើន ។ គ្រប់សារពាង្គកាយទាំងអស់ ចាប់ពីវេត្រាណូរហូតដល់ពួកសត្វ ចែករំលែកនូវយន្តម័យ(ឬយន្តការ)គ្រឹះដែលចម្លង និង បកប្រែជ.ស.ដ. (ADN) ទៅជា ពួកមូលជាតិ (ប្រូតេអ៊ីន) ។ កោសិកាជាច្រើន កត់ក្រមពន្ធុជ.ស.ដ. (ADN) ទៅជាកំណែជ.ស.ស. (ARN) មួយ នៃពន្ធុ និង អង្គស្ករនយស្តិ (រីបូសូម) មួយក្រោយមកបកប្រែ ជ.ស.ស. (ARN) ទៅជាមូលជាតិ (ប្រូតេអ៊ីន) មួយ បន្តដោយពួកជំនូរអាមីន (អាស៊ីតអាមីណូ)។ ក្រមបំណកប្រែ ពីក្រមាណូ ជ.ស.ស.(ARN)ទៅជាជំនូរអាមីន (អាស៊ីតអាមីន) គឺដូចគ្នាចំពោះសារពាង្គកាយភាគច្រើន ប៉ុន្តែផ្សេងគ្នាតិចតួចចំពោះភាគខ្លះ ។ ជាឧទាហរណ៍ លទ្ធផលនៃជ.ស.ដ.(ADN)ដែលសរសេរក្រមសម្រាប់ទីបជាតិ (អាំងសូលីន) ក្នុងមនុស្សជាច្រើនក៏សរសេរក្រមសម្រាប់ទីបធាតុ នៅពេលបានបញ្ចូលទៅក្នុងសារពាង្គកាយផ្សេងៗ ដូចជារុក្ខជាតិជាច្រើន ។
ជ.ស.ដ.(ADN) កើតឡើងជាធម្មតាជាពួកវណ្ណាង្គ (ក្រូម៉ូសូម)ជាខ្សែបន្ទាត់នៅក្នុងសុធញ្ញ (អឺការីយ៉ូត) និង វណ្ណាង្គជារង្វង់មូលក្នុងពួកបុរេធញ្ញ (ប្រូការីយ៉ូត) ។ វណ្ណាង្គមួយគឺជារចនាសម្ព័ន្ធមួយដែលប្រកបដោយជ.ស.ដ. (ADN) និង ពួកហ៊ីស្តូន (histone) ។ ការកំណត់នៃពួកវណ្ណាង្គក្នុងកោសិកាមួយ និង ពត៌មានតំណពូជដទៃផ្សេងទៀតបានរកឃើញនៅក្នុង សូត្រគុលិកា (mitochondria) ខ្មហរិត (chloroplasts) ឬទីតាំងផ្សេងៗទៀតដែលគេស្គាល់ជាសំនុំថាបណ្ដុំពន្ធុរបស់វា ។ នៅក្នុងពួកសុធញ្ញ ជ.ស.ដ. (ADN)នៃបណ្ដុំពន្ធុត្រូវតាំងនៅក្នុងស្នូលកោសិកា រួមគ្នាជាមួយនឹងចំនួនជាច្រើនតូចៗក្នុង ពួកសូត្រគុលិកា (មីតូកុងទ្រី) និង ពួកខ្មហរិត (ក្លរ៉ូប្លាស) ។ នៅក្នុងពួកបុរេធញ្ញ ជ.ស.ដ. (ADN) ត្រូវបានចាប់យកក្នុងអង្គដែលមានរាងទៀងទាត់មួយនៅក្នុងកោសិកាបោ (ស៊ីតូប្លាស) ហៅថាស្នូលដូច (នុយក្លេអ៊ីត) ។ ពត៌មានពន្ធុក្នុងបណ្ដុំពន្ធុត្រូវចាប់បាននៅខាងក្នុងពួកពន្ធុ និង បង្គុំពេញលេញនៃពត៌មាននេះក្នុងសារពាង្គកាយមួយត្រូវបានគេហៅថាគំរូពន្ធុ (សែនណូទីប) ។
លំនឹងសទិសភាព
right|thumb|250pc| [[អធោវរក លាក់កំបាំងនូវ វ.ន.រ. ដែលដឹកនាំក្រពេញសេម្ហៈទៅលាក់វ.ន.ស.ជ. ។ ជាលំដាប់ វ.ន.ស.ជ. ដឹកនាំ ក្រសោមជិតវក្កំទៅលាក់ ស្តេរ៉ូលដូចស្រោបស្ករមធុរ ដូចជា តចមជ្ជៈ ។ ស.ស.ស. ក្រោយមកបានកាត់ បន្ថយអត្រានៃកំបាំងដោយ អធោវរក និង ក្រពេញសេម្ហៈ ភ្លាមនោះចំនួនសមល្មមនៃស.ស.ស. ត្រូវបានពន្លែង ។ ]] លំនឹងសទិសភាព គឺជាសមត្ថភាពនៃប្រព័ន្ធចំហមួយដើម្បីបន្ទៀងទាត់បរិស្ថានខាង ក្នុងរបស់ខ្លួនដើម្បីថែរក្សាលក្ខ័ណ្ឌនឹងនរដោយមធ្យោបាយខ្លះនៃការសម្របសម្រួលពហុថាមវន្តសមតាគ្រប់គ្រងដោយយន្តកម្មទៀងទាត់មួយចំនួនដែលប្រទាក់ទងគ្នា ។ គ្រប់ភាវៈរស់មានជីវិតទាំងអស់ មិនថាតែ ឯកកោសិកា ឬ ពហុកោសិកា បង្ហាញឲ្យឃើញនូវលំនឹងសទិសភាព ។
ដើម្បីថែរក្សាថាមវន្តសមតា និង បន្តមុខងារខ្លះឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព ប្រព័ន្ធមួយត្រូវតែលុប និង ឆ្លើយតបទៅនឹងវិបរិតជាច្រើន ។ បន្ទាប់ពីការរកឃើញនៃវិបរិតមួយ ប្រព័ន្ធជីវវិទ្យាមួយឆ្លើយតបជាធម្មតាតាមរយៈតំនបអវិជ្ជមាន ។ នេះមានន័យថាលក្ខ័ណ្ឌដែលកំពុងតែបំនឹងតាមរយៈការកាត់បន្ថយ ឬ ការបង្កើននូវសកម្មភាពនៃសរីរាង្គឬប្រព័ន្ធមួយ ។ ឧទាហរណ៍មួយគឺជាការលែងនៃ មធុរធាតុ (glucagon)នៅពេលដែលកម្រិតស្ករមួយចំនួនទាបពេក ។
ថាមពល
thumb|240px|left|ទិដ្ឋភាពជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃ [[ជីវថាមពលវិទ្យា|ថាមពល និង ជីវិតមនុស្ស ។]] ការរស់រាននៃភាវៈរស់មួយពឹងផ្អែកលើចំណូលបន្តនៃថាមពល ។ ប្រតិកម្មរសាយនៈ (គីមី)ដែលទទួលខុសត្រូវលើរចនាសម្ព័ន្ធ និង មុខងាររបស់វាត្រូវបានប្រគុំដើម្បីទាញយក ថាមពល ពីសារធាតុមួយចំនួនដែលដើរតួជាអាហាររបស់វា និង ប្រែរូបដើម្បីទៅជួយបង្កើតកោសិកាថ្មីៗ និង ទ្រទ្រង់កោសិកាទាំងនោះ ។ នៅក្នងដំណើរការនេះ ពួកអណូនៃក្រុមសារធាតុរសាយនៈ (គីមី) ដែលបង្កបង្កើតអាហារដើរតួពីរយ៉ាង ទីមួយ អាហារទាំងនោះប្រកបដោយថាមពល ដែលអាចត្រូវប្រែខ្លួនសម្រាប់ប្រតិកម្មរសាយនៈជាច្រើន ទីពីរ អាហារទាំងនោះចម្រើននូវរចនាសម្ព័ន្ធអណូថ្មីៗ ដែលបានបង្កើតឡើងនូវពួកជីវាណូ ។
សារពាង្គកាយជាច្រើនដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការបញ្ចូលនៃថាមពលទៅក្នុងនិវេសនប្រព័ន្ធមួយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាពួកអ្នកផលិត ឬ ពួកស្វ័យជីព ។ ស្ទើរតែទាំងអស់នៃសារពាង្គកាយទាំងនេះទាញថាមពលពីព្រះអាទិត្យតាំងពីដើមរៀងមក ។ ពួករុក្ខជាតិ និង ពួករស្មីជីពដ៏ទៃទៀតប្រើថាមពលពន្លឺថ្ងៃឆ្លងកាត់ដំណើរការមួយ ដែលគេស្គាល់ថារស្មីសំយោគដើម្បីប្រែវត្ថុធាតុកម្រទៅជាពួកអណូសរីរាង្គ ដូចជា ជ.ត.រ. (ATP) ដែលចំណងរបស់សារធាតុនោះអាចត្រូវបែកខ្ញែកដើម្បីពន្លែងថាមពល ។ និវេសនប្រព័ន្ធ (បរិស្ថានប្រព័ន្ធ) ភាគតិចមួយ យ៉ាងណាក៏ដោយ ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើថាមពលដែលបានទាញយកដោយពួក រសាយនជីពមកពីមេតាន ស្ពាន់ធ័រផ្គុំ ឬក៏ពួកប្រភពថាមពលគ្មានពន្លឺ ។
ភាគខ្លះនៃថាមពលដែលចាប់បានត្រូវបានប្រើដើម្បីផលិតជីវៈដុលដើម្បីទ្រទ្រង់ជីវិត និង ផ្ដល់ថាមពលដើម្បីការលូតលាស់ និង ការអភិវឌ្ឍ ។ ភាគច្រើននៃថាមពលទាំងអស់នេះត្រូវបានបាត់បង់តាមកំដៅ និង អណូកាកសំណល់ជាច្រើន ។ ដំណើរការដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ការផ្ទេរថាមពលបានជាប់គាំង នៅក្នុងសារធាតុរសាយនៈជាច្រើនទៅជាថាមពលមានប្រយោជន៍ ដើម្បីទ្រទ្រង់ជីវិតគឺការរំលាយអាហារ និង ដំណកដង្ហើមកោសិកា ។
រចនាសម្ព័ន្ធ
thumb|300px|គំនូរបំព្រួញនៃ[[កោសិកាសត្វគំរូដែលបរិយាយសរីរាណូ និង រចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ ។]]
អណូជីវវិទ្យា គឺជាការសិក្សាអំពីជីវវិទ្យានៅកម្រិតអណូ ។ មុខវិជ្ជានេះស៊ីគ្នាជាមួយនឹងវិស័យផ្សេងៗនៃជីវវិទ្យា ជាពិសេសជាមួយពន្ធុវិទ្យា និង ជីវរសាយនវិទ្យា ។ អណូជីវវិទ្យាផ្ដោតជាពិសេសខ្លួនឯងជាមួយការយល់ដឹងនូវអន្តរកម្មរវាងប្រព័ន្ធផ្សេងៗនៃកោសិកាមួយ រួមមានភាពប្រទាក់ទងនៃជ.ស.ដ. (ADN) ជ.ស.ស. (ARN) និង សំយោគមូលជាតិ (ប្រូតេអ៊ីន) និង ការរៀនរបៀបដែលអន្តរកម្មទាំងនេះត្រូវបានបន្ទៀងទាត់ ។
កោសិកាជីវវិទ្យា សិក្សាគុណភាពខាងសរីរសាស្ត្រ និង រចនាសម្ព័ន្ធនៃពួកកោសិកា រួមមានការប្រព្រឹត្ត អន្តរកម្ម និង បរិស្ថាន របស់ពួកវា ។ នេះគឺត្រូវប្រព្រឹត្តទៅទាំងពីរ កម្រិតអណូ និង អតិសុខុមទស្សន៍ សម្រាប់សារពាង្គកាយកោសិកាតែមួយដូចជាវេត្រាណូ ដូចគ្នាដែរ ពួកកោសិកាពិសេសនៅក្នុងសារពាង្គកាយពហុកោសិកាដូចជាពួកមនុស្ស ។ ការយល់ដឹងរចនាសម្ព័ន្ធ និង មុខងារនៃពួកកោសិកាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះចំពោះវិទ្យាសាស្ត្រជីវវិទ្យាទាំងអស់ ។ ភាពស្រដៀងគ្នា និង ផ្សេងគ្នារវាងគំរូកោសិកាមួយចំនួនគឺជាប់ទាក់ទងពិសេសទៅនឹងជីវវិទ្យាអណូ ។
កាយវិភាគសាស្ត្រ ពិចារណានូវទម្រង់ជាច្រើននៃរចនាសម្ព័ន្ធតាមអតិសុខុមទស្សន៍ដូចជា សរីរាង្គច្រើន និង ប្រព័ន្ធសរីរាង្គមួយចំនួន ។
ពន្ធុវិទ្យា គឺជាវិទ្យាសាស្ត្រនៃពន្ធុច្រើន តំណពូជ និង បម្រែបម្រួលនៃក្រុមសារពាង្គកាយ ។ ពួកពន្ធុសរសេរក្រមពត៌មានចាំបាច់ដើម្បីការសំយោគពួកមូលជាតិ (ប្រូតេអ៊ីន) ដែលក្នុងពេលនោះដើរតួនាទីដ៏ធំក្នុងការបញ្ចេញឥទ្ធិពលលើ (ទោះបីជា នៅក្នុងឧទាហរណ៍ជាច្រើនក៏ដោយ ក៏មិនមែនជាការប៉ាន់ប្រមាណទាំងស្រុងនោះទេ) គំរូទិដ្ឋភាពចុងក្រោយនៃសារពាង្គកាយ ។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវទំនើប ពន្ធុវិទ្យាផ្ដល់ជាឧបករណ៍សំខាន់ នៅក្នុងការអង្កតនៃមុខងារនៃពន្ធុជាពិសេស ឬក៏ការវិភាគនៃអន្តរកម្មពន្ធុខ្លះដែរ ។ នៅខាងក្នុងសារពាង្គកាយជាច្រើន ពត៌មានពន្ធុត្រូវបានដឹកនាំទៅក្នុងពួកវណ្ណាង្គ (ក្រូម៉ូសូម) ដែលវាត្រូវបានតំណាងក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធរសាយនៈនៃពួកអណូជ.ស.ដ. (ADN) ផ្សេងៗ ។
អភិវឌ្ឍនជីវវិទ្យា សិក្សាដំណើរការក្នុងសារពាង្គកាយជាច្រើនដែលធំធាត់ និង រីកចម្រើន ។ ការបង្កកំណើតនៅក្នុងភ្រូណាវិទ្យា អភិវឌ្ឍនជីវវិទ្យាទំនើបសិក្សាការគ្រប់គ្រងពន្ធុនៃការលូតលាស់កោសិកា បន្សេងកម្ម និង កំណរូបរាង (morphogenesis) ដែលគឺជាដំណើរការដែលផ្ដល់នូវកំណើនឆ្ពោះទៅមុខពួកជាលិកា ពួកសរីរៈ និង កាយវិភាគសាស្ត្រ ។ សារពាង្គកាយគំរូជាច្រើនផ្ដល់ដល់អភិវឌ្ឍនជីវវិទ្យារួមមានដង្កូវមូល ឃែនណហ៊ែបឌីទីស អេឡេហ្កង់ស៍ (Caenorhabditis elegans) រុយផ្លែឈើដ្រូសូភីលឡា មេឡាណូហ្កាស្តឺរ (Drosophila melanogaster) ត្រីឆ្នូត ដានីអូ រ៉ឺរ្យ៉ូ (Danio rerio) កណ្ដុរ មុស មុសស្គូលុស (Mus musculus) និង តិណជាតិ អារ៉ាប់ប៊ីដូផស៊ីស ថាលីអាណា (Arabidopsis thaliana) ។ (សារពាង្គកាយគំរូមួយគឺជាប្រភេទមួយដែលត្រូវបានសិក្សាយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ដើម្បីឲ្យយល់ បាតុភូតជីវវិទ្យាប្លែកៗ ជាមួយនឹងការរំពឹងថារបកគំហើញជាច្រើនបានបង្កើតក្នុងសារពាង្គកាយនោះ ដែលផ្ដល់ការយល់ច្បាស់លាស់ទៅក្នុងទង្វើមួយចំនួននៃសារពាង្គកាយដ៏ទៃៗទៀត ។)
សរីរវិទ្យា
សរីរវិទ្យាសិក្សាសម្រាប់ឧទាហរណ៍យ៉ាងម៉េច ដែលប្រព័ន្ធប្រសាទ ស៊ាំ អន្តោមញ្ច័ន ដកដង្ហើម របត់ឈាម ដើរតួ និង ធ្វើអន្តរកម្ម ។ ការសិក្សានៃប្រព័ន្ធទាំងនេះបានចែករំលែក ជាមួយក្បួនតម្រាខ្លះដែលបានតម្រង់ទិសដៅខាងវេជ្ជសាស្ត្រ ដូចជា ប្រសាទវិទ្យា និង ស៊ាំវិទ្យា ។
វិវត្តន
ការស្រាវជ្រាវខាងវិវត្តន៍ត្រូវបានផ្ដោតជាមួយដើមកំណើត និង ខ្សែស្រឡាយនៃប្រភេទ ដូចគ្នាដែរនឹងបំលាស់ប្ដូរពួកវាលើពេលវេលា និង រួមបញ្ចូលពួកអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ មកពីអន្តេវាសិកជាច្រើនដែលតម្រង់ទិសដោយវត្តិករសាស្ត្រ ។ ជាឧទាហរណ៍ វាជាទូទៅពាក់ព័ន្ធនឹងពួកអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលជាអ្នកមានការហ្វឹកហាត់ពិសេសខាងសារពាង្គកាយប្លែកៗដូចជា ថនិកវិទ្យា បក្សីវិទ្យា រុក្ខសាស្ត្រ ឬ ឧរង្គវិទ្យា ក៏ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់សារពាង្គកាយទាំងនោះជាប្រព័ន្ធដើម្បីឆ្លើយតបសំនួរ ជាទូទៅអំពីវិវត្តន៍ ។
ជីវវិទ្យាវិវត្តន៍គឺជាផ្នែកៗពឹងផ្អែកលើបាសាណីភូតវិទ្យា ដែលក្នុងនោះប្រើប្រាស់កំណត់ត្រាបាសាណីភូត ដើម្បីឆ្លើយសំនួរជាច្រើនអំពីគំរូ និង សង្វាក់នៃវិវត្តន៍ និង ក៏ជាផ្នែកៗលើការអភិវឌ្ឍនៅ ក្នុងវិស័យមួយចំនួនដូចជាពន្ធុវិទ្យាប្រជាជន និង ទ្រឹស្ដីវិវត្តន៍ ។ នៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៨០ អភិវឌ្ឍនជីវវិទ្យា បានបញ្ចូលឡើងវិញជីវវិទ្យាវិវត្តន៍បន្ទាប់ ពីការដកចេញពីដំបូងរបស់ខ្លួនពីសំយោគទំនើបតាមរយៈការសិក្សានៃវិវត្តនាភិវឌ្ឍនជីវវិទ្យា ។ វិស័យដែលទាក់ទងជារឿយៗបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកនៃវិវត្តនជីវវិទ្យា គឺ សាខាពន្ធុវិទ្យា ប្រព័ន្ធវិទ្យា និង វត្តិករសាស្ត្រ ។