cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សៀង វ៉ាន់ធី
ជីវិតសិល្បៈ​ និង​ ស្នាដៃ
អ្នក​ស្រី​បាន​ចូល​ប្រឡូក​វិស័យតាម​រយៈ​ការ​ប្រឡង​ចម្រៀង​សម័យ​នៅ​ទ.វទី​៦០ដែល​កាល​នោះ​អ្នក​ស្រី​បានលើក​យក​នូវ​បទខ្យល់​កំពូល​ភ្នំ​​​ របស់​អ្នក​ស្រីកែវ ​មន្ថា​​ មក​ប្រកួត​ហើយ​ទទួលបាន​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ១​​ ​ក្រោយមក​អ្នក​ស្រី​ក៏បាន​ចូល​សិក្សា​នៅ​សាលា​ភូមិន្ទ​វិចិត្រ​សិល្បៈ​រហូត​បញ្ចប់ការ​សិក្សា​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៨​។ បន្ទាប់​មក​អ្នកស្រី​បានចូល​ច្រៀង​ជាមួយបងស្រីបង្កើត​គឺ​អ្នក​ម្នាង​​សៀង​ ឌី​ នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ត​ន្រ្តី SKD នៅ​ប្ញស្សីកែវ​ ។​ លុះមក​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧២​ អ្នកស្រី​បាន​ចាក​ចេញ​ពី​ក្រុម​តន្រ្តី​ SKD មក​ចូល​ក្រុម​តន្រ្តី​កង​ពលតូច​ថ្មើរ​ជើង​លេខ​១៣​។​ អ្នកស្រី​ជា​តារា​ចម្រៀង​ស៊ិច​ស៊ី​និង​មាន​មន្តស្នេហ៍​ធ្វើឱ្យប្រុសៗជាច្រើន​​ឈ្លក់​វង្វេងនឹងរូប​សម្រស់​អ្នក​ស្រី​។​​​​ក្រោយ​ឆ្នាំ​១៩៧៩​ អ្ន​កស្រី​សៀង ​វ៉ាន់ធី​ ​បាន​វិល​ត្រឡប់​ចូល​មក​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​វិញ​ហើយ​បន្ត​អាជីព​ជា​តារា​ចម្រៀង។​ បន្ទាប់​ពី​ស្វាមី​អ្នក​ស្រី​គឺលោក​អ៊ុក​ ស៊ី​ណារ៉េត​ បាន​ស្លាប់​បាត់​បង់​ជីវិត​មក​ អ្នក​ស្រី​បាន​បញ្ចប់​អាជីព​ជាតារា​ចម្រៀង​ហើយ​ងាក​មក​រក​របរកាត់​ដេរ​និង​បន្ត​បំរើ​ការងារ​ជាមន្រ្តីរាជការ​​នៅ​អគ្គ​នាយក​ដ្ឋាន​វិទ្យុជាតិដើម្បី​ចិញ្ចឹម​កូនប្រុស​ស្រី​​ទាំង​បី​រហូត​ទាល់តែមាន​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ។​ បទ​ចម្រៀ​ង​ល្បី​ៗ​របស់​អ្នក​ស្រី​ដែល​ទទួល​ការគាំទ្រ​មានជាអាទិ៍​ដូ​ចជា៖
ខេត្តលង់ហោរ
លង់​ហោរ (​ឡាតាំង​: Longhor, ​យួន:​ Vĩnh Long) ជា​ខេត្ត​មួយ នៅ​ដែនដី ​។ មជ្ឈមណ្ឌល ទីប្រជុំជន​គឺ ទី​រួម​ខេត្ត​លង់​ហោរ​មាន​ប្រជាជន​ទាំងអស់ ១ ០៣២ ៤០០ នាក់ និង​ផ្ទៃ​សរុប​ ១ ៤៧៥ គីឡូ​ម៉​ត្រ​ក្រឡា និង នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ​១៩៦០​ យួន​ចែកចេញជា​ខេត្តវិញ​ឡុង​, សា​ដែក​, និង ត្រា​វិញ​។​ thumb|right|500px|ទិដ្ឋភាពខេត្តលង់ហោរ។បន្ត
​ភូមិសាស្ត្រ​
​ផ្ទៃដី​៖
​ខេត្ត​លង់​ហោរ​មាន​ផ្ទៃដី​សរុប ១ ៤៧៥ គីឡូ ម៉ែត្រក្រឡា ក្នុងនោះ​ផ្ទៃដី​សម្រាប់​៖
ប្រជាជន​
​ប្រជាជន​ទូទាំង​ខេត្ត​សរុប ១.០២៣.៤០០ នាក់ ក្នុងនោះ​ស្រី​មាន ៤៩៦.៦០០ នាក់ ប្រុស​មាន ២២៦.៨០០ នាក់ ។​
រដ្ឋបាល​ភូមិសាស្ត្រ​
​ខេត្ត​មាន​ទីរួមស្រុក ឃុំ​/​ខណ្ឌ ទាំងអស់​ចំ នួន ១០៧ ក្នុងនោះ​ទីរួមស្រុក​/​ខណ្ឌ មាន​ចំនួន ១៣  ឃុំ​មាន​ចំនួន ៩៤ និង ភូមិ និង​តំបន់ មាន​ចំនួន ១០៨។
​
វត្ត​
​សូមបញ្ជាក់ថា ពាក្យ​នៅក្នុង​វង់ក្រចក (….) គឺ ឈ្មោះ​វត្ត​ដែល​គេ​និយម​ហៅ ចំណែក​ក្រៅ​វង់ក្រចក​គឺ​នាម ប​ញ្ញ​តិ​របស់​វត្ត ។​
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រុងនៃកម្ពុជាក្រោម =មើលផងដែរ=
អត្តសញ្ញាណជាតិនៃកម្ពុជា
អត្តសញ្ញាណជាតិនៃកម្ពុជា រាប់បញ្ចូលនូវ the ancient monument of អង្គរវត្ត, ទង់ជាតិ ភ្លេងជាតិ និង the national emblem and royal arms. ក្នុងឆ្នាំ២០០៥ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា designated seven flora and fauna as national symbols in an effort to promote nationalism and protection and conservation of these plants and animals.
អង្គរវត្ត
អង្គរវត្ត is a temple complex at Angkor, កម្ពុជា, built for the king Suryavarman II in the early 12th century as his state temple and capital city. It appears in the national flag of កម្ពុជា and as is often used as a symbol in print, signs, and media.
ភ្លេងជាតិ
"នគររាជ" ( Royal Kingdom) is the ភ្លេងជាតិ of the Kingdom of កម្ពុជា. It was based on a កម្ពុជាn folk tune and written by Chuon Nath, the anthem was originally adopted in 1941 and reconfirmed in 1947, around the time of independence from France. In 1970, the monarchy was abolished, thereby replacing the anthem as well. After the communist victory in 1975, former royalist symbols, including "Nokor Reach", were reinstated for a short while. The Khmer Rouge then replaced it with Dap Prampi Mesa Chokchey ("Glorious Seventeenth of April"). After the royalist party FUNCINPEC defeated the former communists (កម្ពុជាn People's Party) in the 1993 elections, the royalist anthem was restored.
ភីដជីន
Pidgin គឺ​ជា​កម្មវិធី​ជជែក​កម្សាន្ដ​នៅ​លើ​ប្រព័ន្ធ​អ៊ីនធើនិត។ កម្មវិធី​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​ដោយ​ឥត​គិត​ថ្លៃ ហើយ​នេះ​ក៏​ជា​កម្មវិធីកូដ​បើក​ចំហ ដែល​យើង​អាច​យក​ទៅ​កែ​ច្នៃ​បាន​តាម​ចិត្ត និង​ស្រប​ច្បាប់។ Pidgin ស្គាល់​លក្ខណៈ​ពិសេស​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា៖
ប្រព័ន្ធ​ដំណើរ​ការ
Pidgin អាច​ដំណើរ​ការ​លើ​ប្រព័ន្ធ​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា៖
បណ្ដាញ​អាច​ប្រើ​បាន
Pidgin អាច​ប្រើ​នូវ​បណ្ដាញ​មួយ​ចំនួន​ធំ​ដូច​ជា៖
ប្រវត្តិ​សង្ខេប
កម្មវិធីនេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៩ ដោយ​លោក ម៉ាក ស្ពេនស័រ(Mark Spence)។ កាល​ពី​ដើម​ឡើយ​មាន​ឈ្មោះ​ថា GAIM (GTK+ កម្មវិធី​ផ្ញើ​សារ​រហ័ស AOL)។
ការ​ប្ដូរ​ឈ្មោះ
ដោយ​មាន​សម្ពាធ​ខ្លាំង​ពេក ពី​ការ​ឆ្លើយ​តប​របស់ AOL, កម្មវិធី​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា​អក្សរ​តូច​វិញ​គឺ gaim។ ដោយ​សារ​តែ​ប្រជាប្រិយ​ភាព​របស់ AOL បាន​កើន​ឡើង ពេល​នោះ AOL បាន​ប្ដូរ​និមិត្តសញ្ញា​ទៅ​ជា "AIM" វិញ ដើម្បី​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ជាមួយ​អ្នក​បង្កើត GAIM ដែល​ជា​អ្នក​សន្សំ​រឿង​សម្ងាត់​ធំ​មួយ។ នៅ ថ្ងៃ​ទី៦ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០០៧ ក្រុម​អភិវឌ្ឍ​គម្រោង បាន​ប្រកាស​នូវ​លទ្ធផល​នៃការ​ផ្សះផ្សា​ AOL របស់​ពួក​គេ ដែល​បាន​ប្ដូរឈ្មោះ​ពី Gaim ទៅ​ជា Pidgin ហើយ libgaim ក្លាយ​ទៅ​ជា libpurple និង gaim-text ទៅ​ជា finch ។ ឈ្មោះ Pidgin ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​រើស​ដោយ​យោង​ទៅ​នឹង លក្ខខណ្ឌ "pidgin" ដែល​សហគមន៍​ពិពណ៌នា​រវាង​មនុស្ស​ដែល​ពួក​គេ​ពុំ​បាន​ចែក​រំលែក ភាសា​ឲ្យ​ប្រើ​ជា​សាធារណៈ។ ឈ្មោះ "purple" គឺ​សំដៅ​ទៅ​នឹង "prpl" ដែល​ជាឈ្មោះ libgaim នៅ​ផ្នែក​ខាង​ក្នុង​សម្រាប់​កម្មវិធី​ពិធីការ​បន្ថែម IM។
ភាសា​ដែល​ទទួល​ស្គាល់
Pidgin បាន​ទទួល​ស្គាល់​ភាសា​បាន​មួយ​ចំនួន​ធំ​ដូច​ជា៖
តំណ​បន្ថែម​ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បច្ចេក​ព័ត៌មាន​វិទ្យា
ការដួលរលំនៃរាជធានីភ្នំពេញ
សម្តេច ស៊ីរិក​ ម៉ាតាក់ (កុម្ភៈ ២២ ១៩១៤ — មេសា ២១ ១៩៧៥) កើតនៅ ភ្នំពេញ, ប្រទេសកម្ពុជា,ហើយគឺជា សម្តេច នៃរាជវង្សានុវង្សប្រទេសកម្ពុជា។
ការដួលរលំនៃរាជធានីភ្នំពេញ
ខែ​ មេសា ១២ ១៩៧៥ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិចមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាគឺលោក ចន ហ្កាន់ដឺឌីន បានស្នើសិទ្ធិច្រកអាស្រ័យជាផ្លូវការណ៍នៃនយោបាយសាធារណរដ្ឋខ្មែរ នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិច ប៉ុន្តែ សម្តេច ស៊ីរិក ម៉ាតាក់ ទ្បុង បូរិត លុន ណុន (បងប្អូនប្រុសរបស់ លុន ណុល ) សម៉ាជិកទាំងអស់របស់លុន ណុល មិនព្រមចុះឳនភាព។ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលគិតថា នៅក្នុងសេចក្តីអះអាងរបស់ពួកគេយ៉ាងមុនមាំពួកគេថាខ្នែរក្រហមនិងមិនប្រតិបត្តិការណ៍មុននោះទេ។ សម្តេច ស៊ីរិក ម៉ាតាក់ និង លុន ណុន ទ្បុង បូរិត ហើយនិងមន្ត្រីសាធារណរដ្ឋផ្សេងៗទៀតដែលឈ្មោះរបស់ពួកគេមិនបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅលើបញ្ជីស្លាប់ ជ្រើសរើសនៅពេលក្រោយ។ នៅពេលដែលឯអគ្គរាជទូតរបស់រដ្ឋអាមេរិចបានស្នើផ្តល់សិទ្ធិជ្រកអាស្រ័យរួចមក សម្តេច នាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ីរិក ម៉ាតាក់ បានសរសេរលិខិតឆ្លើយតបមួយនិ យាយទៅកាន់ឯអគ្គរាជទូតថា”ខ្ញុំមិនបានចាកចេញដោយមុខមាត់កំសាកបែបនេះទេ”។ ខ្ញុំមិនដែលជឿជាក់ថាមួយរំពេចសោះដែលអ្នកបោះបង់ចោលប្រជាជន ដែលធ្លាប់មានសេរីភាពឲ្យរងទុក្ខវេទនានោះទេ។ ខ្ញុំបានប្រព្រឹត្តិនូវកំហុសទាំងនេះដោយជឿទុកចិត្តលើលោកដែលជាជនជាតិអាមេរិច ដូច្នេះ សមេ្តច ស៊ីរិក ម៉ាតាក់ បានស្នាក់នៅរាជធានីភ្នំពេញ ហើយរយៈពេលមួយខែក្រោយមកត្រូវបានស្លាប់ដោយសារខ្មែរក្រហមជាមួយប្រជាជនជាត ២ លាននាក់តូ្រវបានស្លាប់ផងដែរ។ សម្តេច ស៊ីរិក ម៉ាតាក់ និងរដ្ឋមន្ត្រីរបស់គាត់ត្រូវបានគ្របគ្រងដោយរបបកុមុយនីសនៅថ្ងៃទី ២១ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។
ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ
ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ Nihilism
ព្រះពុទ្ធមិនព្រមទទួល ទស្សនៈហួសហេតុ២យ៉ាង គឺឧច្ឆេទទិដ្ឋិ១ និងសស្សតទិដ្ឋិ១។ ដើម្បីបាននូវសមាទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិដ៏ត្រឹមត្រូវ គេត្រូវយល់ច្បាស់ពីទិដ្ឋិហួសហេតុ ទាំង២យ៉ាងនេះ ។ ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ គឺទស្សនៈហួសហេតុ ដែលអ្នកនិយមទិដ្ឋិនេះ ប្រកាសថា មនុស្សស្លាប់ទៅសូន្យមិនកើតទៀត ។ ទស្សនៈនេះជារបស់ រូបធាតុ-ទស្សនវិទ្យា Materialistic philosophy ដែលមិនយល់ព្រមទៅលើ ការចេះដឹងនៃហេតុបច្ច័យនៃចិត្ត ។ ទស្សនវិទ្យាផ្នែករូបនិយម Materialism យល់ដឹងតែ១ផ្នែកប៉ុណ្ណោះ (រូបធាតុ) ។​ ឧច្ឆេទទិដ្ឋិនិយមមិនចាប់អារម្មណ៍ ពីផ្នែកមួយទៀតនៃជីវិត ដែលទាក់ទងទៅនឹង ហេតុ បច្ច័យនៃចិត្តទេ ។ បើនរណាមួយប្រកាសថា ជីវិតដែលរលត់ទៅ មិនត្រឡប់កើតវិញទេ គឺជាការប្រកែកមិនទទួលស្គាល់ថា មានការបន្តនៃមនោសង្ខារ Mental conditions ។ ដើម្បីយល់ដឹងអំពីជីវិត គេត្រូវសិក្សាទាំងផ្នែករូបធាតុ និងចិត្តផង ទាំង២ផ្នែក ។ កាលណាយើងយល់ដឹងទាំងចិត្តសង្ខារ និងរូបសង្ខារផង យើងមិនអាចនិយាយថា គ្មានការកើតក្រោយការស្លាប់នោះឡើយ ។ ទស្សនៈរបស់អ្នកនិយមឧច្ឆេទទិដ្ឋិ ចំពោះជីវិត ចាត់ទុកថាជាទស្សនៈខុស ព្រោះទស្សនៈនេះ គ្មានមូលដ្ឋានពេញលេញ ក្នុងការយល់ដឹង លើសេចក្តីពិត ។ ព្រោះហេតុនេះហើយ ដែលព្រះពុទ្ធមិនទទួលយល់ព្រម ទិដ្ឋិនេះ ។
សស្សតទិដ្ឋិ Eternalism
សស្សតទិដ្ឋិ ទស្សនៈហួសហេតុទី២ ជាទ្រឹស្តី ឬជំនឿដែលទាក់ទងទៅនឹង ជីវិតអចិន្រៃយ៍ ឬរបស់អចិន្រៃយ៍ ។ មុនពុទ្ធកាល គេបង្រៀនថា មានអង្គភាពអចិន្រៃយ៍ ដែលតាំងនៅរហូត ហើយមនុស្សអាច មានជីវិតអចិន្រៃយ៍ ដោយការរក្សាទុកនូវព្រលឹងអចិន្រៃយ៍ របស់គេ ដើម្បីឲ្យបានចូលជាចំណែកនៃ រូបកំពូលអាទិទេព ។ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ជំនឿនេះហៅថាសស្សតទិដ្ឋិ ដែលស្ថិតស្ថេរដល់សព្វថ្ងៃនេះ ព្រោះតែតណ្ហាដើម្បីភពអចិន្រ្តៃយ៍ ។ ហេតុអ្វីបានជាព្រះពុទ្ធ មិនទទួលសស្សតទិដ្ឋិនេះ? ព្រោះថាកាលណាយើងយល់ អំពីអ្វីៗក្នុងលោកនេះ ទៅតាមសភាពពិតរបស់វា យើងមិនអាចរកឃើញ​ អ្វីណាមួយ ដែលស្ថិតស្ថេររហូត ជាអចិន្រ្តៃយ៍នោះឡើយ ។ វាតែងតែប្រែប្រួល ហើយបន្តការផ្លាស់ប្តូរជានិច្ច តាមការប្រែប្រួលនៃបច្ច័យ ដែលវាអាស្រ័យលើ ។ កាលណាយើងធ្វើការវិភាគនៃអ្វីៗ យើងមិនឃើញ មានអង្គភាពអចិន្រ្តៃយ៍ ដែលតាំងនៅរហូតទេ ។ ព្រោះហេតុនេះឯង ទើបថាសស្សតទិដ្ឋិ ជាទិដ្ឋិមិនត្រឹមត្រូវ ។
ផ្លូវកណ្តាល
ការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ អំពីកម្ម ជាការគ្រប់គ្រាន់ហើយ ចំពោះការបញ្ជាក់ថា ព្រះអង្គមិនបង្រៀន អំពីទ្រឹស្តីស្លាប់ទៅសូន្យទេ ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាទទួលព្រមថា ជីវិតមិនរលត់សូន្យបន្ទាប់ពីស្លាប់ មិនមែនក្នុងន័យថា ជាព្រលឹងអចិន្រ្តៃយ៍ទេ ប៉ុន្តែក្នុងន័យនៃការបន្តភពថ្មី ។ ព្រះពុទ្ធមិនព្រមចូលរួម ក្នុងការប៉ាន់ស្មាន អំពីសកលលោកទេ ។ ព្រះអង្គប្រកាសយ៉ាងច្បាស់ថា បញ្ហាដែលប្រឈមមុខនឹង មនុស្សជាតិ មិនមែននៅក្នុងអតីតកាល ឬអនាគតកាល របស់ព្រះអង្គទេ ប៉ុន្តែនៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ភ្លាមៗនេះឯង ។ ចំណេះចេះដឹងនៃសស្សតទិដ្ឋិនិយម និងឧច្ឆេទទិដ្ឋិនិយម គ្មានផ្លូវនឹងជួយមនុស្ស ឲ្យបំបែក សំយោជនៈកិលេស ដែលចងព្រះអង្គទៅនឹងភព ហើយដែលជាប្រភព នៃទោមនស្សទាំងអស់របស់ព្រះអង្គ ដែលកើតមកការខ្វះលទ្ធភាព នឹងបំពេញតណ្ហាគ្រប់យ៉ាង របស់ព្រះអង្គ ។ មុននឹងបុគ្គលណាម្នាក់ ដើរលើផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វាន បុគ្គលនោះគប្បីមានសមាទិដ្ឋិជាមុនសិន គឺនៅពេលដែលគេដឹង អ្វីដែលគេស្វែងរក ពេលនោះគេនឹងអាចសម្រេចវាបាន ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
ប៉ារ៉ាបូល
និយមន័យ
ប៉ារ៉ាបូលគឺជាសំនុំចំនុច M(x,y)\! ក្នុងប្លង់ដែលនៅស្មើចំងាយពីចំនុចនឹងមួយ និង​ពីរបន្ទាត់នឹងមួយ។
ចំនុចកណ្តាលរវាងកំនុំ និងចំនុចប្រសព្វរវាងបន្ទាត់ប្រាប់ទិស និង អ័ក្សនៃប៉ារ៉ាបូល ហៅថាកំពូលរបស់ប៉ារ៉ាបូល។​ បន្ទាត់ដែលកាត់តាមកំណុំ និង កំពូលហៅថា អ័ក្ស​​នៃប៉ារ៉ាបូល ឬ អ័ក្សឆ្លុះនៃប៉ារ៉ាបូល។
តាមនិយមន័យប៉ារ៉ាបូល យើងអាចទាញទ្រឹស្តីបទសមីការស្តង់ដានៃប៉ារ៉ាបូលដែលមានបន្ទាត់ប្រាប់ទិសស្របនឹងអ័ក្ស (x'0x)\! ឬ អ័ក្ស (y'0y)\!​ ក្នុងតំរុយអរតូណរមេ។
ទ្រឹស្តីបទ
ប៉ារ៉ាបូលដែលមានកំពូល (h;k)\! និងមានបន្ទាត់ប្រាប់ទិស មានសមីការទំរង់ស្តង់ដា  ។ អ័ក្សឆ្លុះជាអ័ក្សឈរ។
ប៉ារ៉ាបូលដែលមានកំពូល (h;k)\! និងមានបន្ទាត់ប្រាប់ទិស មានសមីការទំរង់ស្តង់ដា ។ អ័ក្សឆ្លុះជាអ័ក្សដេក។
កំណុំស្ថិតនៅលើអ័ក្សឆ្លុះមានចំងាយ P ឯកតាពីកំពូល។ p ហៅថា ប៉ារ៉ាម៉ែត។
សម្រាយបញ្ជាក់
យើងស្រាយបញ្ជាក់តែករណីបន្ទាត់ប្រាប់ទិសស្របនឹងអ័ក្ស(x'0x)\! ហើយកំណុំស្ថិតនៅលើកំពូលមានន័យថា p>0\! ។
បើ​ (x;y)\! ជាចំនុចនៅលើប៉ារ៉ាបូល​ នោះ ចំនុច (x;y)\! ស្មើចំងាយពីកំនុំ (h;k+p)\! និង បន្ទាត់ប្រាប់ទិស y = k-p\,​ ។
តាមរូបមន្ត ចំងាយរវាងពីរចំនុច​ និង ចម្ងាយរវាងចំណុច និង បន្ទាត់។
គេបាន
។ ដូច្នេះ ។
ការរកទំរង់ស្តង់ដាសមីការប៉ារ៉ាបូល
ឧទាហរណ៍១ រកទំរង់ស្តង់ដាសមីការប៉ារ៉ាបូលដែលមានកំពូល (2;1) និង​ កំនុំ(2;4) ។
គេបានសមីការ ។ ដែល  ។
ឧទាហរណ៍២ រកទំរង់ស្តង់ដាសមីការប៉ារ៉ាបូលដែលមានកំពូល (-2;1) និង បន្ទាត់ប្រាប់ទិសx=1\, ។
ដែល
ដោយ នាំអោយ  ។ ជំនួស  និង p=-3\,
ក្នុងសមីការ (1) គេបាន ។
ដូចនេះ ទំរង់ស្តង់ដានៃសមីការប៉ារ៉ាបូលគឺ ។
ជាទូទៅ
ឧទាហរណ៍១ បំប្លែងសមីការទូទៅនៃប៉ារ៉ាបូល ជាទំរង់ស្តង់ដា។
គេមាន
។
ដូចនេះ ជាទំរង់ស្តង់ដានៃសមីការប៉ារ៉ាបូល ។
ឧទាហរណ៍២ បំប្លែងសមីការទូទៅនៃប៉ារ៉ាបូល ជាទំរង់ស្តង់ដា ។
ការរកកំនុំ និង កំពូលរបស់ប៉ារ៉ាបូល
ឧទាហរណ៍១ រកកំពូល និង កំនុំរបស់ប៉ារ៉ាបូល​ ។
គុណអង្គទាំងពីរនៃសមីការនឹង 2 គេបាន
។
ប្រៀបធៀបសមីការ និងសមីការ គេបាន ។ ដូចនេះ កំពូលរបស់ប៉ារ៉ាបូល ​ ។
ដោយ 4p = -2\, នាំអោយ ។
នាំអោយកំនុំរបស់ប៉ារ៉ាបូល ។
ឧទាហរណ៍២ រកកំពូល និង កំនុំរបស់ប៉ារ៉ាបូល​ ។
គេមាន
ប្រៀបធៀបសមីការ និងទំរង់ស្តង់ដាសមីការប៉ារ៉ាបូល  ។
គេបាន ។
ដូចនេះ កំពូលរបស់ប៉ារ៉ាបូល ។
ដោយ 4p = 2\, នាំអោយ ។​ ដូចនេះ កំនុំរបស់ប៉ារ៉ាបូល  ។
ស្រុកចិត្របុរី
ស្រុកចិត្របុរី គឺជាស្រុកមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តក្រចេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដែលព្រំប្រទល់ជាប់នឹងស្រុកឆ្លូង និង ស្នួល នៅខាងត្បូង ខាងលិចជាប់ស្រុកព្រែកប្រសព្វ នឹង ក្រុងក្រចេះ ខាងជើងជាប់នឹងស្រុកសំបូរ ខាងកើតជាប់នឹងខេត្តមណ្ឌលគីរី ។ រូបភាពតូច|ផែនទីស្រុកចិត្របុរី ខេត្តក្រចេះ ប្រទេសកម្ពុជា
រដ្ឋបាល
ស្រុកចិត្របុរីជាស្រុកមួយនៅក្នុងខេត្តក្រចេះ។ ស្រុកចិត្របុរី មាន ១០ឃុំ គឺ÷ =អប់រំ =
វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនកន្ទួត
=មណ្ឌលសាព= =សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
មាន​ទាំងអស់​10 ឃុំ​
ឥស្លាមសាសនា
=ផ្សារ= =រមណីយដ្ឋាន =
វ៉េសប៊ែង
វ៉េសប៊ែង (الضفة الغربية; הגדה המערבית, West Bank) ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ដោយ​ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​ខ្លះ​ថាយូឌានិងសាម៉ារី (יהודה ושומרון), គឺជាទឹកដីក្នុងដីក្បែរឆ្នេរនៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេក្នុងព្រំដែននៃតំបន់ហ្គាហ្សាជាប់ព្រំប្រទល់នៃនគរ Hashemite និងសមុទ្រមរណៈនៅភាគខាងកើត និងភាគនិរតីនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។ ក្រោមការកាន់កាប់របស់យោធាអ៊ីស្រាអែលតាំងពីឆ្នាំ 1967 តំបន់របស់វាត្រូវបានបំបែកទៅជាកោះប៉ាឡេស្ទីនចំនួន 165 ដែលស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋបាលស៊ីវិលមួយផ្នែកដោយអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន និងការតាំងទីលំនៅរបស់អ៊ីស្រាអែលចំនួន 230 ដែលច្បាប់របស់អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបំពង់បង្ហូរ ព្រំដែនរបស់វ៉េសប៊ែងក៏រួមបញ្ចូលទឹកដីដែលរួមមានយេរូសាឡឹមខាងកើត
ស្រុកមិត្តភាព
ស្រុកមិត្តភាពគីជាខណ្ឌ័មួយនៅក្នុងចំណោមខណ្ឌ័ទាំងបី(ខណ្ឌមិត្តភាព ខណ្ឌព្រៃនប់​ ខណ្ឌស្ទឹងហាវ) ដែលស្តិតនៅក្នុងខេត្តព្រះសីហនុដែលពីភ្នំពេញមកកានតំបន់នេះមានចំងាយ២៣២គ.ម។ នៅក្នុងខណ្ឌ័នេះមាន០៥ឃុំ​​​ ១៩ភូមិ។ក្នុងតំបន់នេះមានធនាគារ អង្គការ មន្ទីពេទ្យ សាលារៀនជាច្រើនដូចជា សាលាបឋមសិស្សា នឹង​​​ អនុវិទ្យាល័យកម្មករ​ក្រុងព្រះសីហនុ ​សាលាឋបមសិស្សាជាស៊ីម សាលាបឋមសិក្សាផ្សារលើ​ អនុវិទ្យាល័យសម្តេចឪ វិទ្យាល័យក្រុងព្រះសីហនុ បឋមសិស្សាឡាយហ្វ សាលាហ៊ុនសែនមិត្តភាព​​ មត្តេយ្យេខេត្តព្រះសីហនុ សាលាឃ្លាំងលើ។ ហើយមានសាកលវិទ្យាល័យចំនួន០៤​ សាកលវិទ្យាល័យBBU​ សាកលវិទ្យាល័យUME​​ សាកលវិទ្យាល័យKUTM​ សាកលវិទ្យាល័យLife ចំនែកផ្សារនៅតំបន់នេះមាន០៤ ផ្សារលើ​ ផ្សារអូរមួយដែលមានប្រជាជនមួយចំនួនហៅថាផ្សារចិន ផ្សារពាណិជ្ជកម្ម នឹង​ផ្សារឃ្លាំងលើ) វត្តអារាមនៅក្នុងតំបន់មានវត្តចំនួនបីគឺ​ វត្តលើ វត្តក្រោម  វត្តអូរត្រេះ ។ នៅតំបន់នេះក៏មាន​កាស៊ីណូធំៗចំនួន០4ផងដែលគឺកាស៊ីណូកំពង់សោមសីធី កាស៊ីណូដាយមិនស៊ី កាស៊ីណូហូររីដេ និងកាសីណូអូរតែលសុខា​ ។ ហើយពាក់កណ្តាលនៃខណ្ឌ័នេះពន្ធ័ជុំវិញទៅដោយទឹកសមុទ្រនឹងកោះដែលបានធ្វើអោយតំបន់នេះជាតំបន់ផ្លូវទឹកសមុទ្រធំជាង គេកំពុងផែស្វយ័តជាកំពុងផែអន្តរជាតិនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែលមានទូក​ នឹង កាប៉ាល់តូចធំដឹក ទំនិញពីប្រទេសនានាចូលមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាតាមផ្លូវសមុទ្រនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃ។
តំបន់ទេសចរណ៍
ដោយសារតែខណ្ឌ័នេះជាប់សមុទ្រដែល ធ្វើអោយមាន​ឆ្នេរសមុទ្រដ៏ស្រស់ស្អាត់ ចំនួន០៤​​គឺ ឆ្នេរអូរឈើទាល ឆ្នេរ​ឯករាជ្យ(អូរតែល៧ជាន់)  ឆ្នេរសុខា នឹង​ ឆ្នេរអូរត្រេះ​​នឹងជាតំបន់ទេសចរណ៍ដែល សំបូរទៅដោយអាហារសមុទ្រស្រស់ៗ ដែលមានតំលៃសមរម ឆ្នេរខ្សាច់សរក្បុស ទឹកសមុទ្រមានពណ៏ខៀវស្រងាត់​ ខ្យល់អាកាសធម្មជាតិនិងបរិសុទ្ធ​​ ហើយប្រជាជននៅក្នុងតំបន់នេះមានទឹកមុខស្រស់ញញឹម  ហើយមានផ្ទះសំណាក់ និង​សណ្ឋាគារជាច្រើនដែលធ្វើអោយតំបន់នេះមានមនុស្សច្រើនកុះករជាពិសេសគឺនៅថ្ងែសៅរ៍ថ្ងែអាទិត្យនឹងថ្ងែបុណ្យទាន។ប្រជាជននៅក្នុងខណ្ទ័នេះ ភាគច្រើនជាអ្នកនេសាទតាមសមុទ្រ លក់ដូរផ្សេងៗ ហើយអ្នកដែលជាប់នៅតាមមាត់សមុទ្រ ឫ នៅតាមផ្លូវទៅសមុទ្របានបើកជា ផ្ទះសំណាក់ សណ្ឋាគារ និងភោជនីដ្ឋាន​ ឫ លក់តាមមាត់សមុទ្រ ។
អាកាសធាតុ
នៅតំបន់នេះរដូវប្រាំងពីខែមិនាដល់ខែឧសភា ហើយថ្ងែដែលក្តៅមានកំដៅ៣៥អង្សា ។រដូវភ្លៀងចាប់ពីខែមិថុនាដល់ខែតុលា នឹង រដូវរងាចាប់ពី ខែវិច្ចកាដល់ខែកុម្ភះ បើត្រជាក់ជាង គេវិញមានរហូតដល់២០អង្សា​។​ នៅឆ្នាំ២០០៩ខណ្ឌ័មិត្តភាពក្រុងព្រះសីហនុត្រូវបានប្តូរទៅជាក្រុងព្រះសីហនុ ខេត្តព្រះសីហនុ វិញ៕
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុងព្រះសីហនុ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ័ណ្ឌមិត្តភាព
អង្គារ
ថ្ងៃអង្គារ ជាថ្ងៃនៃ សប្តាហ៏ ចន្លោះថ្ងៃច័ន្ទ និងថ្ងៃពុធ។
មីក្រូសូប
មីក្រូសូប (Microsoft; Nasdaq "MSFT")​ បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ ​១៩៧៥​ គឺ​ជា​ក្រុមហ៊ុន​នាំ​មុខ​គេ​នៅ​លើ​ពិភព​លោក​ផ្នែក​ Sofwareសម្រាប់ កុំព្យូទ័រ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ និង​កុំព្យូទ័រ​អាជីវកម្ម។ ក្រុមហ៊ុន​ផ្ដល់​ជូន​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​នូវ​សេវាកម្ម​ និង​ផលិតផល​ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​ជួយ​ដល់​មនុស្ស​ទូទៅ​តាម​រយៈ​ Sofware បាន​គ្រប់​ពេល​ គ្រប់​ទីកន្លែង​ តាម​ក្ដី​ប្រាថ្នា។ frameless|right|400px|thumb|កំពុងកែប្រែ​ Microsoft ​ គឺ​ជា​ពាណិជ្ជ​សញ្ញា​ដែល​មាន​ចុះ​បញ្ជី​រួច​ហើយ​របស់​សាជីវកម្ម​ Microsoft​ នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​ និង/​ឬ​នៅ​ប្រទេស​ផ្សេង​ៗ​ទៀត។ ផលិតផល​និង​ឈ្មោះ​ក្រុមហ៊ុន​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​​មាន​បញ្ជាក់​នៅ​ខាង​លើ​អាច​ជា​ពាណិជ្ជ​សញ្ញា​ដែល​មាន​ម្ចាស់​សិទ្ធិ​ស្រប​ច្បាប់៕
៥
៥ ជា​ចំនួន គត់ បន្ទាប់​ពី​លេខ ៤ ។
ភទ្ទាកាបិលានី
ព្រះ​នាង​ភទ្ទាកាបិលានីថេរី ជា​ភិក្ខុនី​កំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​នី​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​ខាង​រលឹក​ជាតិ​​​ដឹង​កម្ម​របស់​សត្វទាំងឡាយ។
បច្ចុប្បន្នជាតិ
នាង​ភទ្ទាកាបិលានី ជា​ស្រី្ត​ស្អាត​ដាច់​គេ​ ក្នុងសាគលនគរ រក​ស្រី​ណា​ប្រៀប​នឹង​នាង​មិន​បាន​ឡើយ។ នាង​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​នៅ​ក្នុង​ខ្លួន គឺ​ពេល​នាង​អង្គុយ​ក្នុង​បន្ទប់​ដែល​ទូលាយ ១២ហត្ថ ក្នុង​យប់​ងងឹត​ឈឹង មិន​បាច់​ដុត​ប្រទីប​ទេ ពន្លឺ​ដែល​ចេញ​អំ​ពី​កាយ​របស់​នាង​ធ្វើអោយ​ភ្លឺ​ទូទៅ​ពេញ​បន្ទប់។ នាង​ភទ្ទាកាបិលានី​ជា​ធីតា​របស់​ព្រាហ្មណ៍ កោសិយ្យគោត្រ ដែល​ជា​ត្រកូល​ព្រាហ្មណ៍​មាន​ឋានៈ​ល្អ​មួយ​ក្នុង​នគរ​នេះ។
អាពាហ៍​ពិពាហ៍
នាង​បាន​រៀប​មង្គលការ​ជា​មួយ​បិប្ផលិមាណព ជា​កូន​របស់​កបិលព្រាហ្មណ៍ និង​សុមនទេវីព្រាហ្មណី។ ក្រោយ​រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ អ្នក​ទាំង​ពីរ​មិន​បាន​រួម​រស់​ជាមួយ​គ្នា​ជា​ប្តី​ប្រពន្ធ​ឡើយ គឺ​គ្រាន់​តែ​ក្នុង​នាម​ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​មាន​ចិត្ត​នឿយ​ណាយ​ចំពោះ​កាម​អារម្មណ៍នេះ។ សូម្បី​តែ​ការ​ប៉ះ​កាយ ឬ​គ្រាន់​តែ​ញញឹម​ដោយ​រាគៈ ក៏​គ្មាន​ក្នុង​ចិត្ត​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ឡើយ។
ចេញបួស
ក្រោយពេល​មាតា​បិតា​ទាំង​សង​ខាង​​អស់​អាយុ ពួក​គេ​ទាំង​ពី​របាន​ពិចារណា​ឃើញ​​ក្នុង​ភព​បី​នេះ ប្រាកដ​ដូច​ជា​ខ្ទម​ត្រូវ​ភ្លើង​ឆាប​ឆេះ ហើយ​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​ដោះ​ខ្ញុំ​បម្រើ​ទាំង​ឡាយ​អោយ​ទៅ​ជា​អ្នក​ជា​ទាំង​អស់ អ្នក​ទាំង​ពីរ​ក៏​ចុះ​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​មាន​ភេទ​ជា​បព្វជិត​ធើ្វ​ដំណើរ​តទៅ។ ដោយ​ការពារ​ការ​យល់​ខុស និង​ពាក្យ​តិះដៀល​និន្ទា​របស់​អ្នក​ដទៃ (ព្រោះ​បើ​អ្នក​ណា​និន្ទា​បព្វជិត ដោយ​ពាក្យ​មិន​ពិត អ្នក​នោះ​នឹង​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​អបាយភូមិ) ពួក​គេ​ទាំង​ពីរ​ក៏​ដើរ​បែក​គ្នា​ទៅ​តាម​ទិស​រៀង​ខ្លួន។ ព្រះ​នាង​បាន​ជ្រើស​រើស​ផ្លូវ​ខាង​ឆ្វេង​សំរាប់​ដើរ។ នាង​បាន​បួស​ក្នុង​សម្នាក់អ្នកបួស​ក្រៅ​ពុទ្ធសាសនា។ ព្រោះ​ក្នុង​ពេល​នោះ​ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​នៅ​មិន​ទាន់​ស្ថាបនា​ភិក្ខុនី​សង្ឃ​នៅ​ឡើង។ រហូត​ដល់​ពេល​ដែល​ព្រះ​នាង​បជាបតិគោតមី សុំ​ព្រះ​អង្គ​បួស​ជា​ភិក្ខុនី ព្រះ​នាង​ភទ្ទាកាបិលានី​ ក៏​ចូល​បួស​ក្នុង​សម្នាក់ព្រះភិក្ខុនីនោះ។ ក្រោយ​មក​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​នាង​ក៏​បាន​សម្រេច​ជា​ព្រះ​អរហន្តីមួយ​អង្គ មាន​ជំនាញ​ផ្នែក​ខាង​​រលឹក​ជាតិខ្លួន​ឯង​ និង​អ្នក​ដទៃ។
ចន្លោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ពីរ​ព្រះអង្គ
នៅ​ចន្លោះ​កាល​របស់​ព្រះ​កោនាគមន​សម្ពុទ្ធ​ និង​ព្រះ​កស្សប​សម្ពុទ្ធ ជាតិ​មួយ នាង​ភទ្ទាកាបិលានី បាន​កើត​ជា​ភរិយារបស់​សុមិត្ត​កុដុម្ពីក៍(អតីត​ជាតិ​របស់​ព្រះ​កស្សបៈ)។ ថ្ងៃ​មួយ​នាង​កំពុង​ឈ្លោះ​ជា​មួយ​ប្អូន​ថ្លៃ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ ខណៈ​នោះ​មាន​ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​មួយ​អង្គ​មក​បិណ្ឌបាត​ ប្អូន​ស្រី​របស់​សុមិត្ត​ក៏​ប្រញាប់​ចាត់​ចែង​អាហារ​មក​ដាក់​បាត្រ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ ហើយ​តាំង​សេច​ក្តី​ប្រាថ្នា​ថា សូម​អោយ​ខ្ញុំ​ឆ្ងាយ​ចាក​មនុស្ស​ពាល​ដូច្នេះ​ទាំង​រយ​យោជន៍ ភរិយា​សុមិត្ត​ឈរ​នៅ​បរិវេណ​ផ្ទះ​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន លុះឮ​ពាក្យ​ប្អូន​ថ្លៃ​ដូច្នោះ ក៏​ក្រោធ​ឡើង​ភ្លាម រហូត​មិន​អាច​ហាម​ឃាត់​បាន នាង​គិត​បែប​ជា​មនុស្ស​ពាល​ថា កុំ​អោយ​លោក​បាន​ឆាន់​អាហារ​ដែល​ស្រី​នេះ​ប្រគេន​ឡើយ នាង​ដើរ​សំដៅចូល​ទៅ​ដណ្តើម​បាត្រ​ពី​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធមក ហើយ​ចាក់​បាយ​ចោល​អស់ យក​ភក់​ដាក់​ក្នុង​បាត្រ​រហូត​ពេញ​ជំនួស​បាយ ឯ​ប្អូន​ស្រី​កុដុម្ពីក៍​ឃើញ​ដូច្នោះទើប​ស្រែក​ឡើង​ថា "មេ​មនុស្ស​ពាល នាង​ជេរ​ថា​យើង​ល្អ​ជាង នាង​ចាក់​បាយ​អំ​ពី​បាត្រ​របស់​លោក​អ្នក​បំពេញ​បារមី​មក​យូរ​រាប់​​២​អសង្ខេយ្យ ហើយ​ដាក់​ភក់​ប្រគេន​មិន​សម​គួរ​ឡើយ នាង​ជា​មនុស្ស​បាប​ធ្ងន់​ណាស់។ ភរិយា​កុដុម្ពីក៍ ស្តាប់​ពាក្យ​ប្អូន​ថ្លៃ​ស្រែក​ដូច្នេះ ក៍​ដឹង​ខ្លួន​ទាន់ថា បាន​ធ្វើ​កំហុស​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធ្ងរ ទើប​រត់​ចុះ​តាម​ព្រះ​បច្ចេក​ពុទ្ធ​ទៅ សូម​យក​បាត្រ​មក​ចាក់​ភក់​ចោល លាង​អោយ​ស្អាត ដុសខាត់​ដោយ​គ្រឿង​ក្រអូប ដាក់​អាហារ​ដែល​មាន​រសឆ្ងាញ់​៤​ប្រការចូល​ទៅ និង​ដាក់​បាយ​លាយ​ទឹក​ដោះ​ថ្លា ដែល​មាន​ពណ៌​ដូច​ជា​ពណ៌​ត្របក​ផ្កា​ឈូក​ខាង​លើ ហើយ​នាំ​ទៅ​ប្រគេន​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ និង​តាំង​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ថា "ផ្កា​ដែល​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ប្រគេន​មាន​ពណ៌​ស្អាត​យ៉ាង​ណា សូម​អោយ​រាង​កាយ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​មាន​ពណ៌​ស្អាត​យ៉ាង​នោះ" ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ធ្វើ​ការ​អនុមោទនាហើយ ហោះ​ត្រឡប់​ទៅ​កាន់​ទី​នៅ​របស់​លោក។ លុះ​នាង​ជា​ភរិយា​អស់​អាយុ ក៏​ទៅ​កើត​ក្នុង​ទេវលោក។
ពុទ្ធ​កាល​ព្រះ​កស្សបសម្ពុទ្ធ
លុះ​ច្យុត​ចាក​ទេវលោក នាង​ក៏​បាន​កើតជា​ធីតា​របស់​សេដ្ឋី។ លុះ​ចម្រើន​វ័យ​ហើយ ក៏​បាន​ជា​ស្វាមី​ភរិយា​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​មហាកស្សបៈ​ទៀត។ តែ​មុន​នឹង​បាន​ជា​ស្វាមី​ភរិយា មាន​រឿង​ដែល​នាំ​អោយ​ដាច់​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​ដល់​៧​ដង។ កាល​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​មក​កាន់​ត្រកូល សុំ​នាំ​នាង​ទៅ​កាន់​ត្រកូល​ខាង​ស្វាមី ពេល​នាង​ឈាន​ជើង​ចូល​ក្នុង​ទ្វារ​ផ្ទះ​ខាង​ស្វាមី រាង​កាយ​របស់​នាង​គ្រប់​ចំណែក​មាន​ក្លិន​ស្អុយ​ភាយ​ឡើង​ដូច​ជា​បង្គន់ ដែល​គេ​បើត​មាត់​រណ្តៅ​ទុក​ចោល សេដ្ឋី​បុត្រ​ធុំ​ក្លិន​ស្អុយ​ទ្រាំ​មិន​បាន ទើប​សួរ​ថា នេះ​ជា​ក្លិន​អ្វី មក​ពីណា លុះ​ជ្រាប​ថា ជា​ក្លិន​ដែល​កើត​ពី​សេដ្ឋី​ធីតា គេ​ក៏​បញ្ជូន​នាង​ត្រឡប់​ទៅ​ខាង​មាតា​បិតា​វិញ ក្រោយ​មក​សេដ្ឋីបុត្រ​រឭក​នាង​ ក៏​អោយ​គេ​នាំ​មក​ម្តង​ទៀត តែ​ហេតុការដូច​ពេល​មុន​អស់​ចំនួន​៧​លើក។ នេះ​គឺ​ព្រោះ​អំណាច​បាបកម្ម​​ដែល​នាង​ខឹង​ក្រោធ​នឹង​ប្អូន​ថ្លៃ ហើយ​យក​ភក់​ដាក់​បាត្រ​ព្រះ​បច្ចេកពុទ្ធ​ក្នុង​ជាតិ​មុន។
ខណៈ​នោះ សេដ្ឋី​បុត្រក៏​អោយ​គេ​នាំ​នាង​មក​ម្តង​ទៀត។ លុះ​សេដ្ឋី​ធីតា​ចូល​មក​ដល់​គ្រឹះ​ស្ថាន​របស់​សេដ្ឋី​បុត្រ និម្មិត​ដែល​ជា​មង្គល​ក៏​កើត​ឡើង គឺ​គ្រប់​ផ្ទះ​មាន​ក្លិន​ក្រអូប​ផ្សាយ​ទៅ​ដោយ​ក្លិន​ចន្ទន៍ និង​ក្លិន​ផ្កាឈូក។ សេដ្ឋី​បុត្រ​ក៏​សួរ​ថា "​ម្នាល​នាង​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ គ្រា​ដំបូង​នាង​មក​ទីនេះ​ក្លិន​កាយ​នាង​ស្អុយ​ណាស់ តែ​លើក​នេះ​ហេតុអ្វី​កាយ​នាង​មាន​ក្លិន​​ក្រអូប​ឈ្ងុយ​ដូច​នេះ?" សេដ្ឋីធីតា​ក៏​ប្រាប់​នូវ​ការ​ធ្វើបុណ្យ​កសាង​ព្រះ​ចេតីយ៍ ហើយ​តាំង​ប្រាថ្នា​ទុក​ដូច្នេះ។ សេដ្ឋី​បុត្រ​កើត​ជ្រះ​ថ្លា និង​ជឿ​ថា ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ជា​បូជនីយដ្ឋាន​ដ៏​ប្រសើរ​ក្រៃ​លែង ទើប​លះ​បង់​វត្ថុ​មាន​តម្លៃ​បូជា​ព្រះ​ចេតីយ៍​នោះ ដូច​ជា​ហ៊ុម​ពទ្ធ​ព្រះ​ចេតីយ៍មាស ដោយ​សម្ពល់​កម្ពល និង​ប្រដាប់​ដោយ​ផ្កា​មាស ជា​ដើម។ អ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​រួម​គ្នា​រហូត​អស់​ជីវិត។
យោង
ព្រះត្រៃបិដក
សៀវភៅ ព្រះអសីតិមហាសាវ័ក
http://www.budsas.org/ebud/rdbud/rdbud-03.htm
ប្រវត្តិ ទិវា សិទ្ធិ នារី អន្តរជាតិ
ទិវា​នារី​អន្តរ​ជាតិ(៨​មិនា) គឺ​ជា​ទិវា​មួយ​ដែល​នារី​ជុំ​វិញ​ពិភពលោក​ប្រារព្ធ​ពិធី​ដើម្បី​រំលឹក​អប​អរសាទរ។​ ជា​ឱកាស​មួយត្រូវ​អបអរ​ដោយ​មាន​ពិធី​បុណ្យ​​​រំលឹក​ខួប​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ដោយ​នារី​ជុំ​វិញ​ពិភពលោក។ អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ ក៏​ប្រារព្ធ​ពិធី​អបអរ​សាទរ​ទិវា​នេះ និង​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​បាន​កំណត់​ទិវា​នេះ ថា​ជា​ថ្ងៃ​បុណ្យ​ជាតិ​របស់​ខ្លួន​ផង​ដែរ។  នៅ​ពេល​នារី​ក្នុង​ទ្វីប​ទាំង​អស់ ​ដែល​ជា​ញឹកញាប់​តែង​ត្រូវ​បែងចែក ដោយ​ព្រំដែន​ជាតិ និង​ដោយ​ជាតិ​ពន្ធ​ខុស​គ្នា ដោយ​ភាព​ខុស​គ្នា​ខាង​ភាសា វប្បធម៌ សេដ្ឋកិច្ច និង​នយោបាយ ​មក​ជួប​ជុំ​គ្នា​ដើម្បី​ធ្វើ​ពិធីបុណ្យ​រំលឹក​ខួប​ទិវា​របស់​ខ្លួន គេ​អាច​រំលឹក​ឡើង​វិញ​អំពី​ប្រពៃណី​ដែល​តំណាង​ឲ្យ​យ៉ាង​តិច​ប្រាំបួន​ទសវត្ស​នៃ​ការ​តស៊ូ​ដើម្បី សមភាព យុត្តិធម៌ សន្តិភាព និង អភិវឌ្ឍន៍។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី
'''
​វិទ្យុអាស៊ីសេរី​ គឺ​ជា​សាជីវកម្ម​ឯកជន​មិន​រក​ប្រាក់​កម្រៃ ដែល​ផ្សព្វផ្សាយ​ដំណឹង និង​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ផ្សាយ​ជា​លើក​ដំបូង​ជា​ភាសា​ចិនកុកងឺMandarinlanguage ព័ត៌មាន​ជា​ភាសា​ដើម​កំណើត​អាស៊ី៩​ភាសាដល់​អ្នកស្ដាប់​ដែល​មិន​មាន​លទ្ធភាព​ទទួល​បាន​ការផ្សាយ​ដំណឹង​ពេញលេញ​និង​ដោយ​ឥត​គិត​ថ្លៃ ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី​ត្រូវ​បាន​ឧបត្ថម្ភ​ដោយ​សមាជសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុង​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​។
តំណភ្ជាប់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយវិទ្យុអន្តរជាតិ
យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា
សម័យក្រោយអង្គរ ឬ សម័យកណ្តាល គ្របដណ្ដប់លើប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ​ពីសតវត្សទីដប់ប្រាំដល់សតវត្សទីដប់ប្រាំបួន ជាសម័យកាលដែលកម្ពុជាបន្តភាពរុងរឿងពីសម័យអង្គរ និង​ បានបង្កើតជំនួញសេដ្ឋកិច្ចផ្លូវទឹកយ៉ាងមមាញឹកជាមួយជនបរទេសនៅរាជធានីលង្វែកនៅសតវត្សទី១៦ និង ចាប់តាំងពីសតវត្សទី១៧មក ដែលកម្ពុជាពើបប្រទះនឹងការធ្លាក់ចុះនៃអំណាចប្រទេស និងការបាត់បង់ទឹកដី ដោយត្រូវប្រទេសជិតខាងឈ្លានពាននៅចុងសតវត្សទី១៨និងដើមសតវត្សទី១៩ រហូតដល់មានការជួយជ្រោមជ្រែងពីប្រទេសបារាំងដើម្បីធ្វើជាអាណាព្យាបាលនៅឆ្នាំ១៨៦៣ ។ កម្ពុជាមានភាពសុខសាន្តមួយរយៈ ក្នុងសម័យកាលរុងរឿងមួយក្នុង​កំឡុងសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ ដោយសារតែព្រះមហាក្សត្រនៃប្រទេសនេះ ដែលពួកព្រះអង្គបានកសាងរាជធានីរបស់ទ្រង់នៅតំបន់ភាគអាគ្នេយ៍នៃ​បឹងទន្លេសាបតាមដងទន្លេមេគង្គ ដែលបានលើកស្ទួយពាណិជ្ជកម្មជាមួយនឹងប៉ែកដទៃទៀតនៃអាស៊ី។ នេះគឺជាសម័យកាលមួយ ដែលនៅពេលនោះ ពួកអ្នកផ្សងព្រេង និងសាសនទូតអេស្ប៉ាញ និងព័រទុយហ្គាល់បានមកទស្សនកិច្ចប្រទេសនេះលើកដំបូង។ ក៏ប៉ុន្តែការសញ្ជ័យរបស់ពួកសៀមបានយកបានរាជធានីថ្មីនៅលង្វែកនៅឆ្នាំ ១៥៩៤ បានកំណត់ការផ្លាស់ប្ដូរនូវភ័ព្វវាសនារបស់ប្រទេសនេះ ហើយកម្ពុជាក៏បានក្លាយជាកូនអុកមួយក្នុងការប្រណាំងប្រជែងឥទ្ធិពលគ្នារវាងប្រទេសជិតខាងពីរ​ដែលកំពុងកើនឡើងអំណាចឥទ្ធិពលបន្តិចម្ដងៗ គឺ សៀម និង យួន។ ការតាំងលំនៅរបស់យួននៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គបាននាំឱ្យមានការបញ្ចូលតំបន់នោះនៅចុង​នៃសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ​ទៅក្នុងទឹកដីរបស់យួន។ ដោយហេតុនោះហើយ កម្ពុជាក៏បានបាត់បង់ទឹកដីដ៏មានជីជាតិបំផុត និងបានកាត់ផ្ដាច់ខ្លួនពីសមុទ្រ។ ដូច្នេះហើយ ការទន្ទ្រានរបស់បរទេសបានបន្តរហូត​ដល់ពាក់កណ្ដាលទីមួយនៃសតវត្សទីដប់ប្រាំបួន តមកទៀត យួនក៏បានប្ដេជ្ញា​ដើម្បីលេបត្របាក់ទឹកដីខ្មែរ ​និងបង្ខំអោយអ្នកស្រុកខ្មែរទទួលយកវប្បធម៌យួន។
សម័យក្រោយអង្គរ
ជាងបួនសតវត្សដែលបានកន្លងផុតទៅចាប់ពីផ្លាស់ប្តូររាជធានីអង្គរនៅក្បែរៗពាក់កណ្ដាល​សតវត្សទី១៥​រហូតដល់ការបង្កើតអាណាព្យាបាល​ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងនៅឆ្នាំ ១៨៦៣ សម័យកាលនោះត្រូវបានចាត់ទុកដោយពួកប្រវត្តិវិទូថាជា សម័យក្រោយអង្គរ ឬ យុគសម័យកណ្តាល នៃប្រទេសកម្ពុជា សម័យកាលនៃភាពស្ងប់ស្ងៀមខាងសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវប្បធម៌ ដែលនៅពេលនោះកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់នគរបានស្ថិត​នៅក្រោមកណ្ដាប់ដៃនៃពួកអ្នកជិតខាង សៀម និង យួនបន្តិចម្ដងៗ។ នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩ កម្ពុជាបានក្លាយជាប្រទេសទន់ខ្សោយផ្នែកនយោបាយ ដោយស្ថិតនៅក្នុងការដណ្ដើមឥទ្ធិពលគ្នារវាងសៀម និង យួន ដោយត្រូវបានប្រទេសជិតខាងទន្ទ្រានឥតឈប់ឈរ រហូតដល់មានការស្នើសុំអន្តរាគមន៍ពីប្រទេសបារាំង ។ ភាពភ័យខ្លាចនៃការបាត់ផុតរលត់ជាតិសាសន៍​និងវប្បធម៌បានបន្តសាច់រឿងដ៏ធំនៅក្នុងផ្នត់គំនិតរបស់ខ្មែរសម័យទំនើប​ហើយអាចជួយឱ្យយើងយល់ដឹងអំពី ជាតិនិយម និង សំអប់បរទេសដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្មែរ​និងក៏ជាដើមចមគាំទ្រដល់របបខ្មែរក្រហមកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៧០ ផងដែរ។ ការបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៧៩ នូវ របបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ដែលជារដ្ឋរណបត្រួតត្រាដោយវៀតណាម ធ្វើឱ្យយើងមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់នូវចំណុចកំពូលនៃដំណាក់កាល នៃការទន្ទ្រានរបស់វៀតណាមដែលរៀបចំយ៉ាងល្អរួចជាស្រេចតាមរយៈកលល្បិច​តាំងពីសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរមកម៉្លេះ។
នៅក្នុងខណៈពេលនោះ បន្តបន្ទាប់ពីការបោះបង់នៃទីស្ថានអង្គរ ខ្មែរដែលនៅរស់រានសល់ចំនួនតិច រួមនិងជំនួយរបស់សៀម ក៏បានបង្កើតរាជធានីថ្មីមួយស្ថិតនៅចម្ងាយច្រើនសហាតិមាត្រ​នៅភាគអាគ្នេយ៍នៅកន្លែងមួយត្រង់អ្វីដែលបច្ចុប្បន្នគេស្គាល់ថា ភ្នំពេញ នេះឯង។ មជ្ឈមណ្ឌលអំណាចថ្មីនេះបានតាំងនៅចំណុចប្រសព្វគ្នានៃទន្លេមេគង្គ និង ទន្លេសាប។ ដូច្នេះ រាជធានីនេះបានគ្រប់គ្រងខាងពាណិជ្ជកម្មតាមដងទន្លេដែលជាទឹកដីបេះដូងនៃប្រទេសខ្មែរនិង​នគរលាវ ហើយមានច្រកចេញចូល តាមច្រកនៃដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ទៅកាន់ផ្លូវពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដែលបានភ្ជាប់ឆ្នេរសមុទ្រចិន តាមរយៈសមុទ្រចិនខាងត្បូង និង មហាសមុទ្រឥណ្ឌា។ ប្រភេទនៃរដ្ឋ និង សង្គមថ្មីបានលេចឡើង ហើយកាន់តែបើកចំហដល់ពិភពលោកខាងក្រៅ និងកាន់តែពឹងផ្អែកលើវិស័យពាណិជ្ជកម្ម​ជាប្រភពភោគទ្រព្យជាង រដ្ឋមុនៗដែល ពឹងផ្អែកពាណិជ្ជកម្មខាងក្នុងដីគោក។ ទំហំទំហាត់នៃពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រជាមួយចិនសម័យរាជវង្សមិង (១៣៦៨-១៦៤៤) បានផ្ដល់នូវឱកាសទាញយកផលប្រយោជន៍ជាច្រើនដោយពួកក្រុមសមាជិក នៃពួកអ្នកមុខអ្នកការខ្មែរដែលជាអ្នកក្ដោបក្ដាប់ផ្ដាច់មុខ​ខាងពាណិជ្ជកម្មរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។ ការបង្ហាញខ្លួននៃពួកអឺរ៉ុបនៅក្នុងតំបន់នេះនៅសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ​ក៏បានលើកស្ទួយដល់វិស័យពាណិជ្ជកម្មផងដែរ។
ទំនាក់ទំនងលើកដំបូងជាមួយលោកខាងលិច
ឯកសារពិគ្រោះដំបូងគេអំពីកម្ពុជាក្នុងឯកសារអឺរ៉ុបគឺមាននៅឆ្នាំ ១៥១១ តាមរយៈពួកព័រទុយហ្គាល់។
ព្រះបាទចន្ទរាជា (១៥១៦-១៥៦៦) ក្សត្រមួយអង្គក្នុងចំណោមក្សត្រខ្មែរពីរបីអង្គធំៗ នៅសម័យក្រោយអង្គរ ទ្រង់បានផ្លាស់រាជធានីពីភ្នំពេញទៅលង្វែកវិញ។ ពួកអ្នកដំណើរព័រទុយហ្គាល់ និង អេស្ប៉ាញដែលបានមកទស្សនាទីក្រុងនេះ ដែលជាទីក្រុងតាំងនៅលើច្រាំងនៃដងទន្លេសាប ទន្លេមួយនៅភាគខាងជើងភ្នំពេញ បានពិពណ៌នារៀបរាប់ទីក្រុងនេះថា ជាកន្លែងមួយសម្បូរដោយភោគទ្រព្យដ៏សម្បើមអស្ចារ្យ។ ផលិតផលជាច្រើនបានដោះដូរនៅទីនោះរួមមាន ថ្មមានតម្លៃ លោហៈ, សូត្រ និង កប្បាស, ធូប, ភ្លុក, ម្រ័ក្សណ៍ខ្មុក, បសុសត្វ (រួមមានដំរី), និង កុយរមាស (ដែលបានឱ្យតម្លៃដោយពួកចិនជាឱសថកម្រ និង ប៉ូវកម្លាំង)។ នៅចុងសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយនិងដើមសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ លង្វែកមានក្រុមសហគមន៍ពាណិជ្ជកម្មរីកចម្រើនរបស់ជនជាតិចិន ឥណ្ឌូណេស៊ី ពួកម៉ាឡេ ជប៉ុន ពួកអារ៉ាប់ អេស្ប៉ាញ និង ព័រទុយហ្គាល់។ ក្រុមសហគមន៍ទាំងប៉ុន្មាននោះត្រូវបានចូលរួមនៅពេលក្រោយ​នៅក្នុងសតវត្សដដែលនោះដោយពួកអង់គ្លេសនិងហូឡង់។
នៅក្នុងកំឡុងសម័យកាលនេះ (នៅឆ្នាំ ១៥៥៥-១៥៥៦) ពួកបព្វជិតសាសនាគ្រិស្តជាតិព័រទុយហ្កាល់ ហ្គាស្ប៉ា-ដា-គ្រូហ្ស (Gaspar da Cruz) ខិតខំផ្សព្វផ្សាយណែនាំគ្រិស្តសាសនាចូលទៅ​ក្នុងប្រទេសនេះជាលើកដំបូង។ តាមរយៈរឿងរ៉ាវផ្ទាល់របស់លោក ការខិតខំរបស់លោកបានបរាជ័យទាំងស្រុង​ដោយសារតែជំនឿស៊ប់លើ ព្រាហ្មណ៍ ខ្លាំងក្លានៃក្សត្រិយ៍ និង ពួកវណ្ណៈដឹកនាំគេ ក៏ប៉ុន្តែយ៉ាងណាមិញ របាយការណ៍ខ្លីដែលលោកបានបង្កើតឡើងដោយបេសកកម្មឆ្លុះបញ្ចាំងនូវ​ការគោរពបដិបត្តសាសនាជាតិ នៅពេលនោះ។
ដោយសារតែពួកអ្នកតំណាងនៃជាតិសាសន៍ទាំងប៉ុន្មានអស់ទាំងនោះ តាមពិត​ទៅពួកគេជាពួកចោរសមុទ្រ ពួកអ្នកផ្សងព្រេង រឺ ពួកពាណិជ្ជករ ដូចនេះសម័យកាលនោះជាសម័យកាលមួយនៃសកលនិយមដ៏ខ្លាំងក្លា។ ដោយមានសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងដោយពួកសៀម ដើម្បីតតាំងវិញ ព្រះបាទសត្ថាទី១ (១៥៧៦-៩៤) បានដាក់ឱ្យមានអង្គរក្សផ្ទាល់ជុំវិញព្រះអង្គជាទាហានស៊ីឈ្នួលជាតិអេស្ប៉ាញ និង ព័រទុយហ្គាល់ និង នៅឆ្នាំ ១៥៩៣ ព្រះអង្គបានសុំឱ្យទេសាភិបាលអេស្ប៉ាញនៅហ៊្វីលីពីនមកជួយ។ បានទាក់ទាញដោយការប្រមើលមើលមុនអំពីការបង្កើតអាណាព្យាបាលអេស្ប៉ាញនៅកម្ពុជា ហើយនិងការផ្លាស់ប្រែស្ដេចទៅជាក្សត្រនៃគ្រិស្តសាសនាវិញ ទេសាភិបាលនោះបានបញ្ជូនកម្លាំងមួយកងដែលមានមនុស្ស​ ១២០ នាក់មក ក៏ប៉ុន្តែលង្វែកបានធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃពួកសៀមរួចទៅហើយ ពេលនោះពួកគេបានមកដល់នៅឆ្នាំបន្ទាប់មកទៀត។ ពួកអេស្ប៉ាញបានទាញផលប្រយោជន៍នៅ ក្នុងស្ថានការណ៍ច្របូកច្របល់ដ៏ខ្លាំងក្លានេះដើម្បី លើកព្រះរាជបុត្រមួយអង្គនៅក្នុងចំណោមព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទសត្ថា​អោយឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ ១៥៩៧។ ក្ដីសង្ឃឹមនៃការធ្វើអោយប្រទេសនេះជា ប្រទេសអាណានិគមអេស្ប៉ាញត្រូវបានបំផ្លាញទៅវិញ ដោយហេតុថា នៅពេលនោះពួកអេស្ប៉ាញត្រូវបានសម្លាប់រង្គាលនៅពីរឆ្នាំក្រោយមកទៀត ដោយមិនដឹងហេតុផលនៃការប្រទូស្តរាយគ្នាទាំងសងខាង​ដោយក្រុមទាហានស៊ីឈ្នួលម៉ាឡេ។
យ៉ាងណាមិញ ពួកសៀមបានពាក់ព័ន្ធក្នុងការវាយប្រហារដោយយថាហេតុមក លើឯករាជ្យកម្ពុជាដោយកាន់កាប់បានលង្វែកនៅឆ្នាំ ១៥៩៤។ ជាមួយនិងការតាំងទ័ពនៃទេសាភិបាលយោធាសៀមម្នាក់នៅក្នុងទីក្រុង ដំណាក់កាលនៃការគ្រប់គ្រងខាងនយោបាយដោយបរទេសត្រូវបានបង្កើតឡើង​លើរាជាណាចក្រនេះជាលើកទីមួយ។ ពង្សាវតារខ្មែរពិពណ៌នាការធ្លាក់ចុះ​នៃលង្វែកគឺជាគ្រោះមហន្តរាយមួយដែលចាប់ពីពេលនោះមក ប្រទេសជាតិនេះមិនបានត្រឡប់មកដូចដើមវិញជាដរាប។ សៀមបានគ្រប់គ្រងកម្ពុជាស្ទើរតែអស់រយៈពេល ៣០០ ឆ្នាំហើយ នៅទីបញ្ចប់អង្គរវត្តក៏បាត់បង់ទៅឱ្យពួកបារាំងនៅឆ្នាំ ១៩០៧ បន្ទាប់ពីកាន់កាប់អស់រយៈពេលជាង ៤៥០ ឆ្នាំ។
ការត្រួតត្រាដោយសៀម និង យួន
ច្រើនជាងការសញ្ជ័យបានអង្គររបស់ខ្លួន មួយសតវត្សកន្លះតាំងពីដំបូង ការកាន់កាប់លង្វែករបស់សៀមបានសំគាល់ឃើញនូវចំណាប់ផ្ដើម ការធ្លាក់ចុះនៃជោគវាសនាប្រទេសខ្មែរ។ ហេតុផលដែលអាចទៅរួចមួយចំពោះការធ្លាក់ចុះនេះ គឺលំហូរចេញពលករដោយបង្ខំតាមរយៈពួកសញ្ជ័យសៀម ពួកគេបានកេណ្ឌប្រជារាស្ត្រខ្មែរកសិករស្រុកស្រែចម្ការរាប់ពាន់នាក់ ពួកសិប្បករដ៏ចំណានៗ ពួកអ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិត និង ពួកក្រុមសមាជិកនៃបព្វជិតពុទ្ធសាសនា ទៅកាន់រាជធានីអយុធ្យា។ ការអនុវត្តបែបនេះ វាជារឿងសាមញ្ញក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទៅហើយ ដែលវាបានបង្កឱ្យមានការរាំងស្ទះដល់សមត្ថភាពរបស់កម្ពុជាដើម្បីស្ដារឡើងវិញ នូវអតីតភាពដ៏អស្ចារ្យរបស់ខ្លួន។ រាជធានីខ្មែរថ្មីគឺត្រូវបង្កើតឡើងនៅឧដុង្គ ខាងត្បូងលង្វែក ប៉ុន្តែក្សត្រឧដុង្គអាចគង់នៅបានដោយសារតែទំនាក់ទំនងដែលមានតម្លៃត្រឹមតែជា ប្រទេសចំណុះរបស់ សៀម និង យួនតែប៉ុណ្ណោះ។ និយាយបែបសាមញ្ញទៅ សៀមក្លាយជា ឪពុក ខ្មែរ និង យួនក្លាយជា ម្ដាយ ខ្មែរ។
នៅចុងសតវត្សទីដប់ប្រាំ យួនមិនដូចប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដទៃទៀតនោះឡើយ បានប្រាកដខ្លួនឡើងចេញពីមណ្ឌលអរិយធម៌ចិន ហើយបានលេបត្របាក់ទាំងស្រុងនគរចាម្ប៉ាតែម្ដង នៅតាមមាត់សមុទ្រដែលធ្លាប់មានឥទ្ធិពលបំផុតនៅឯវៀតណាមកណ្ដាល។ ពួកចាមរាប់ពាន់នាក់បានភៀសខ្លួនចូលមកកាន់ទឹកដីខ្មែរ។ នៅដើមសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ ពួកយួនបានមកដល់តំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ដែលទីនោះបានតាំងលំនៅដោយជនជាតិខ្មែររួចស្រេចទៅហើយ។ នៅឆ្នាំ ១៦២០ ស្ដេចខ្មែរជ័យជេដ្ឋាទី២ (១៦១៨-២៨) បានរៀបអភិសេកជាមួយកូនស្រីនៃង្វៀន-ភ្វូខង្វៀន (Nguyễn Phúc Nguyên) ជាលោកម្ចាស់ម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកលោកម្ចាស់ង្វៀន (១៥៥៨-១៧៧៨) ដែលបានគ្រប់គ្រងវៀតណាមខាងត្បូងអស់រយៈពេលស្ទើរតែមួយសម័យកាលនៃរាជវង្សឡេ (១៤២៨-១៧៨៨)។ បីឆ្នាំក្រោយមកទៀត ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាបានអនុញ្ញាតអោយពួកយួនបង្កើតផ្ទះបែបប្រពៃណីនៅព្រៃនគរ ក្បែរអ្វីដែលបច្ចុប្បន្ន គេហៅថា ទីក្រុងហូជីមិញ (ហៅសៃហ្គនពីឆ្នាំ ១៩៧៥ មក)។ នៅចុងនៃសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ តំបន់នោះនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរបស់យួន កម្ពុជាក៏ត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ពីច្រកចេញចូលទៅកាន់សមុទ្រ។ ការជួញដូរខាងពាណិជ្ជកម្មជាមួយពិភពខាងក្រៅអាចប្រព្រឹត្តទៅបាន ទាល់តែមានការអនុគ្រោះពីយួនប៉ុណ្ណោះ។
មានសម័យកាលខ្លះនៅសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ និង ទីដប់ប្រាំបី នៅពេលនោះ ពួកអ្នកជិតខាងខ្មែររវល់ជាមួយការវិវាទខាងក្នុង រឺ ខាងក្រៅ តែខ្មែរបានបណ្ដែបណ្ដោយឱកាសអោយប្រទេសព័ទ្ធជុំវិញ​ខ្លួនទាំងនោះមានចន្លោះពេលដកដង្ហើមបានទៅវិញ។ ពួកយួនត្រូវបានជំពាក់វាក់វិននឹងសង្គ្រាម​ក្នុងស្រុកអូសបន្លាយរហូតដល់ឆ្នាំ ១៦៧២ (សូមមើល សង្គ្រាមទ្រិញ-ង្វៀនសម្រាប់ព័ត៌មានលំអិត) ប៉ុន្តែបើតាមការសន្និដ្ឋាន ពួកលោកម្ចាស់ង្វៀន ដែលបានកាន់កាប់នៅភាគខាងត្បូង បានបញ្ចូលតំបន់ទឹកដីខ្មែរដ៏ច្រើនទៅក្នុងតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គរួចទៅហើយ។ រយៈពេលមួយរយឆ្នាំក្រោយមក ពួកយួនបានធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅលើពួកនិគមជនយួន​នៅក្នុងតំបន់ដីសណ្ដជាលេសដើម្បីវាតទីទឹកដីរបស់ពួកគេ ក៏មានការវាតទីទឹកដីតាមរយៈ ការសម្បទានទឹកដីដោយអាពាហ៍ពិពាហ៍អន្តរក្សត្រផងដែរ។ នៅចុងសតវត្សទីដប់ប្រាំបី យួនបានពង្រីកវិសាលភាពអំណាចរបស់ខ្លួនដើម្បីបញ្ចូលតំបន់នេះ ចូលក្នុងប្រទេសខ្លួននៅចុងទសវត្ស ១៩៨០ ដោយសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម (វៀតណាម)។
សៀម ផ្ទុយទៅវិញត្រូវបានសុំជាសម្ព័ន្ធមិត្តដើម្បីប្រឆាំង នឹងការលុកលុយរបស់យួននៅក្នុងសតវត្សទីដប់ប្រាំបី ដែលសៀមខ្លួនឯងកំពុងជាប់ដៃនៅក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នាថ្មីជាមួយភូមា។ នៅឆ្នាំ ១៧៦៧ រាជធានីសៀមអយុធ្យាត្រូវបានឡោមព័ទ្ធនិងបំផ្លិចបំផ្លាញ។ ពួកសៀមភ្លាមៗក៏បានស្ដារប្រទេសឡើងវិញ និងឆាប់រហ័សហើយបានអះអាងសាជាថ្មីនូវវិជិតរាជ្យរបស់ខ្លួនលើប្រទេសខ្មែរ។ ស្ដេចខ្មែរវ័យក្មេង ព្រះបាទអង្គអេង (១៧៧៩-៩៦) ជាក្សត្រភៀសខ្លួនមួយអង្គបានគង់នៅឯរាជវាំងសៀម ត្រូវបានតែងតាំងជាក្សត្រនៅឧដុង្គដោយកងទ័ពសៀម។ ក្នុងសម័យនោះដដែល សៀមបានបញ្ចូលខេត្តនៅភាគខាងជើងបំផុតបីរបស់ខ្មែរដោយស្ងាត់ៗ។ បន្ថែមពីនោះ អ្នកគ្រប់គ្រងតាមតំបន់នូវខេត្តពាយព្យ បាត់ដំបង និង សៀមរាប បានក្លាយជាចំណុះរបស់ស្ដេចសៀម ហើយតំបន់ទាំងនេះក៏បានស្ថិតក្រោមមណ្ឌលឥទ្ធិពលរបស់សៀម។
ការប្រណាំងប្រជែងថ្មីទៀតរវាងសៀម និង យួនដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រទេសខ្មែរ នៅសតវត្សទីដប់ប្រាំបួនបានកើតមានឡើងកំឡុងពេលមួយ ដែលពេលនោះពួកមន្ត្រីយួន ធ្វើការតាមរយៈស្ដេចខ្មែរដែលជាអាយ៉ងរបស់ខ្លួន ពួកវាបានកាន់កាប់ប៉ែកកណ្ដាលនៃប្រទេស ហើយព្យាយាមបង្ខំអោយរាស្ត្រខ្មែរ​ទទួលយកប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់បែបយួន។ ការបះបោរជាច្រើនប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់យួនក៏បានកើតមានឡើង។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗភាគច្រើនបានកើតមានឡើងពីឆ្នាំ ១៨៤០ ដល់ ១៨៤១ និងបានរីករាលដាលពាសពេញប្រទេស។ បន្ទាប់ ពីពីរឆ្នាំនៃការប្រយុទ្ធគ្នា ខ្មែរ និង អ្នកជិតខាងរបស់ខ្លួនបានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងមួយ ដែលដាក់ប្រទេសនេះក្រោមអធិរាជ្យរួមគ្នារបស់ សៀម និង យួន។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយភិតភ័យខ្លាចចំពោះការត្រួតត្រាពីអតីតកាលដ៏យូរអង្វែងតាមរយៈការលុកលុយរបស់សៀម ដោយការខិតខំរំដោះខ្លួនចេញពីសៀម ខ្មែរបានស្ម័គ្រចិត្តស្ថិតនៅក្រោមអាណាព្យាបាលភាពរបស់យួនវិញ។ តាមការបញ្ជានៃប្រទេសទាំងពីរ ព្រះមហាក្សត្រថ្មី ព្រះបាទអង្គឌួង (១៨៤៨-៥៩) បានឡើងសោយរាជ្យហើយបាននាំមកនូវសន្តិភាពមួយទសវត្ស​និងឯករាជ្យមិនប្រាកដប្រជាមកដល់កម្ពុជា។
ក្នុងការប្រព្រឹត្តិរំលោភបំពានរបស់ពួកគេលើប្រជារាស្ត្រខ្មែរ ពួកសៀម និង យួនមិនអាចកត់សំគាល់ដឹងជាក់ស្ដែងឡើយ។ ការរងទុក្ខវេទនា និង ការព្រាត់ប្រាសគ្នាដែលបានបង្កឡើងដោយសង្គ្រាម អាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងផ្លូវដ៏វែងឆ្ងាយ និង ការឆ្លងកាត់​របស់កម្ពុជាក្នុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៧០ ដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកសៀម និង យួនមានចរិកលក្ខណៈប្លែកគ្នាយ៉ាងខ្លាំង នាំឱ្យមានការព្រួយបារម្ភអំពីចំណងមេត្រីភាពរបស់ពួកគេជាមួយខ្មែរ។ សៀមមានមរតក សាសនា ទេវកថា អក្សរសាស្ត្រ និង វប្បធម៌ដូចខ្មែរជាទូទៅ។ វង្សស្ដេចចក្រីនៅបាងកកចង់បាននូវសេចក្ដីស្មោះត្រង់ សួយសារអាករ និង ទឹកដីរបស់ខ្មែរ ប៉ុន្តែពួកស្ដេចទាំងនោះមិនមានចេតនាក្នុងការជំទាស់ រឺ ផ្លាស់ប្ដូរតម្លៃ រឺក៏ របៀបរស់នៅរបស់ប្រជារាស្ត្រខ្មែរឡើយ។ យួនបានសំឡឹងឃើញថាប្រជារាស្ត្រខ្មែរជាមនុស្សគ្មានអារ្យធម៌ត្រូវតែធ្វើអោយមានអរិយធម៌តាមរយៈ​ការផ្សាយវប្បធម៌យួនទៅវិញ ហើយយួនចាត់ទុកទឹកដីខ្មែរជាដីដ៏មានជីជាតិជា​ទីស្របច្បាប់សម្រាប់ការធ្វើអាណានិគមកិច្ចដោយការបញ្ចូលពួកនិគមជនយួនពីប្រទេស​យួនចូលមក។
អាណាព្យាបាលបារាំង ១៨៦៣-១៩៥៣
ចំណាប់អារម្មណ៍របស់បារាំងនៅឥណ្ឌូចិននៅសតវត្សទីដប់ប្រាំបួនបានកើតចេញ ពីបដិវាទភាពជាមួយប៊្រិតថេន ដែលបានបណ្ដេញខ្លួនចេញពីឥណ្ឌា និងបានបិទខ្ទប់ខ្លួនទាំងស្រុង ពីប៉ែកមួយចំនួននៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក។ ពួកបារាំងក៏ប្រាថ្នាចង់បង្កើតពាណិជ្ជកម្មនៅក្នុងតំបន់មួយដោយ ខ្លួនបានដឹងថាមានភោគទ្រព្យមិនទាន់បានយកមកប្រើ ហើយក៏​ដើម្បីដាក់ទោសចំពោះការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញពីសំណាក់រាជការយួន​ចំពោះការផ្សព្វផ្សាយសាសនាកាតូលិក សុខមាលភាពជនជាតិបារាំងគឺជាគោលដៅ ដែលបានចែងក្នុងគោលនយោបាយនាយសមុទ្របារាំង។ ការបដិសេដដដែលៗរបស់រាជវង្សង្វៀនចំពោះការបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូត និងគោលនយោបាយប្រឆាំងសាសនាគ្រិស្តបែបហិង្សានៃព្រះចៅអធិរាជយួនមួយចំនួនដូចជា មិញ-ម៉ាង (១៨២០-៤១), ធៀវ-ទ្រី (១៨៤១-៤៧) និង ធឺ-អ៊ឺក (១៨៤៨-៨៣) បានរុញច្រានឱ្យពួកបារាំងចូលទៅដល់ដំណាក់កាលការទូតប្រើប្រាស់ទូកប្រដាប់ដោយ​កាំភ្លើងជំនួសវិញ ដែលជាហេតុផលនាំឱ្យ នៅឆ្នាំ ១៨៦២ មានការបង្កើតវិជិតរាជ្យរបស់បារាំងលើសៃហ្គន និងបណ្ដាខេត្តភាគខាងកើតបីទៀតនៅតំបន់កូសាំងស៊ីន (ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ)។
ក្នុងទស្សនៈរដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉ារីស កម្ពុជាគឺជាផ្លូវក្រោយដែលគួរឱ្យសង្ឃឹម។ ដោយមានការល្បួងលួងលោមដោយសាសនទូត ឱ្យស្វះស្វែងរកការការពារពីបារាំងប្រឆាំងសៀម និង យួន ព្រះបាទអង្គឌួងក៏បានអញ្ជើញបេសកទូតបារាំង ឱ្យចូលមកទស្សនាក្នុងរាជវាំងព្រះអង្គ។ ទោះបីជា ពួកសៀមបានដាក់សម្ពាធមកលើទ្រង់អោយបដិសេធជំនួប​ជាមួយពួកបារាំងក៏ដោយ តែក្នុងខណៈនោះដែរ ពួកបារាំងនៅទីបំផុតនៅតែមកដល់ឧដុង្គនៅឆ្នាំ ១៨៥៦ ដដែល។ ការធ្វើដំណើរដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយជាច្រើនដោយធម្មជាតិវិទូ ហង់រី-មូហ៊ុត ដែលលោកជាអ្នកបានមកទស្សនារាជវាំងកម្ពុជា លោកបានស្រាវជ្រាវរុករកសំណង់បុរាណបាក់បែកនៅអង្គរ ឡើងវិញ ហើយក៏បានធ្វើដំណើរឡើងតាមទន្លេមេគង្គទៅដល់ព្រះរាជាណាចក្រលាវ នៅហ្លួងព្រះបាំងពីឆ្នាំ ១៨៥៩ ដល់ ១៨៦១ បានពញ្ញាក់ចំណាប់អារម្មណ៍បារាំងដោយសារតែភាពសម្បូរបែបដែលបានអះអាងនៅក្នុងនគរនេះ ហើយនិង សារៈសំខាន់នៃទន្លេមេគង្គដែលជាច្រកឆ្លងកាត់ទៅកាន់ខេត្តភាគនិរតីរបស់ចិន។ នៅខែ សីហា ១៨៦៣ ពួកបារាំងបានសម្រេចចុះសន្ធិសញ្ញាមួយ​ជាមួយស្ដេចសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបាទអង្គឌួង គឺព្រះបាទនរោត្តម (១៨៥៩-១៩០៤)។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានផ្ដល់ឱ្យស្ដេចខ្មែរ​នូវការការពារពីពួកបារាំង (ក្នុងទម្រង់ជាមន្ត្រីបារាំងដែលហៅថា résident ជាភាសាបារាំង ត្រូវនឹងខ្មែរ ឯកាភិបាល) ជាការដោះដូរមកវិញដោយផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យបារាំងរុករក​ និង ធ្វើអាជីវកម្មធនធានរ៉ែខនិជ និង ព្រៃឈើរបស់ព្រះរាជាណាចក្រ។ ពិធីរាជាភិសេករបស់ព្រះបាទនរោត្តម នៅឆ្នាំ ១៨៦៤ គឺជាកិច្ចគួរឱ្យអៀនខ្មាសមួយ ដែលក្នុងពិធីនោះមានអ្នកតំណាងបារាំង និង សៀមបានធ្វើជាធិបតី។ ទោះបីយ៉ាងណាការប៉ុនប៉ងរបស់សៀមធ្វើឱ្យអាក់ខានចំពោះការវាតទីឥទ្ធិពលរបស់បារាំងយ៉ាងណាក្ដី ក៏ឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនលើព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានថមថយចុះជាលំដាប់។ នៅឆ្នាំ ១៨៦៧ ពួកបារាំងបានចុះសន្ធិសញ្ញាមួយជាមួយនិងសៀមដែលបានប្រគល់ការគ្រប់គ្រង ខេត្តបាត់ដំបង ​និង សៀមរាបទៅឱ្យសៀមជាចុងក្រោយ ដោយដោះដូរនឹងការលះបង់នេះ ដើម្បីទទួលបានការអះអាងទាំងស្រុងនូវសិទ្ធិ​ចក្រពត្តិភាពលើប៉ែកផ្សេងៗនៃកម្ពុជា។ ការបាត់បង់បណ្ដាខេត្តភាគពាយព្យទាំងនេះ បានធ្វើឱ្យព្រះបាទនរោត្តមទ្រង់តូចព្រះទ័យយ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែយ៉ាងណាព្រះអង្គបានជំពាក់គុណបារាំងដោយសារតែបារាំងបានបញ្ជូនកងទ័ពមកជួយ បង្ក្រាបការបះបោរដោយជនក្លែងបន្លំជាព្រះញាតិវង្ស (អាចារ្យស្វា)។
នៅ ខែ មិថុនា ១៨៨៤ ទេសាភិបាលបារាំងនៅកូសាំងស៊ីន​បានធ្វើដំណើរទៅកាន់រាជធានីព្រះបាទនរោត្តម ហើយបានទាមទារអោយទ្រង់ទទួលយកការចុះសន្ធិសញ្ញាមួយជាមួយក្រុងប៉ារីសដោយសន្យាថា នឹងមានការផ្លាស់ប្ដូរជាទូទៅ​ដូចជា ការលុបចោលទាសភាព ការបង្កើតស្ថាប័នកម្មសិទ្ធិឯកជន និង ការបង្កើតពួក ឯកាភិបាល (résident) បារាំងនៅតាមទីក្រុងរួមខេត្ត។ ដោយយល់ថានាវាចម្បាំងបារាំងបានបោះយុថ្កានៅតាមដងទន្លេរួចអស់ហើយនោះ ព្រះមហាក្សត្រក៏បានឡាយព្រះហស្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងយ៉ាងទើសទាល់ព្រះទ័យ។ ពួកអ្នកមុខអ្នកការក្នុងស្រុកបានប្រឆាំងនឹងខមួយចំនួន​របស់កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ យ៉ាងណាមិញ ជាពិសេសគឺខសន្យាមួយដែលទាក់ទងនឹងទាសភាព ហើយពួកគេបានញុះញង់បង្កឱ្យមានចលាចល ការបះបោរ​ជាច្រើនទូទាំងប្រទេសកំឡុងឆ្នាំបន្តបន្ទាប់មកទៀត។ ទោះបីយ៉ាងណាការបះបោរត្រូវបានគេបង្ក្រាប និងសន្ធិសញ្ញាត្រូវបានធ្វើសច្ចានុម័តរួចហើយ ហើយការតស៊ូប្រឆាំងដោយមានការចូលដៃពីប្រជារាស្ត្រខ្មែរ​បានពន្យារពេលការអនុវត្តកំណែទម្រង់មួយចំនួន ហើយកំណែទម្រង់ អាចលេចរូបរាងទៅបានដរាបទាល់តែក្រោយ ការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះបាទនរោត្តមរៀងមក។
កណ្ដៀង (អសង្ស័យកម្ម)
កណ្ដៀងសំដៅលើ៖
ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត និងប្រវត្តិសាស្រ្ត
ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិចជាប្រាសាទបុរាណខ្មែរមានទីតាំងស្ថិតនៅលើដីទួលមួយកន្លែង ចំកណ្តាលបារាយណ៍ខាងលិច ក្នុងខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងនៅអំឡុងពាក់កណ្តាលសតវត្សទិ១១នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី២ (ឆ្នាំ១០៤៩-១០៦៦) ដើម្បីឧទ្ទិសដល់បុព្វការីជនរបស់ព្រះអង្គនៅសតវត្សទី១១។ ប្រាសាទនេះមានលកខណៈប្លែក ពិសេស សំនង់ប្រាសាទផ្សំឡើងដោយកំពែងមួយជាន់ធ្វើអំពីថ្មភក់ ហ៊ុមព័ទ្ធស្រះទឹកធំមួយដែលគេជីកនៅលើដីទួលនោះ។ កំពែងខាងកើតត្រូវបានគេរចនាជាថែវមានបង្អួចធំល្មម ស្ថិតនៅដាច់ៗពីគ្នា និងមានគោបុរៈចូលចំនួនបី៖ មួយនៅចំកណ្តាល និងពីរទៀតនៅចុងសងខាងនៃថែវ។ នៅចំកណ្តាលស្រះទឹកខាងក្នុងមានសំនង់មួយធ្វើអំពីថ្មភក់មានរាងមូលរបៀបដូចជាអណ្តូងទឹក មានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល៣ម៉ែត្រ។ តាមរយៈការធ្វើកំណាយនៅឆ្នាំ១៩៣៩ គេបានរកឃើញរូបបដិមាមួយអង្គក្នុងឥរិយាបថផ្ទំ ប៉ុនែ្តជាព្រះវិស្ណុ ស្ថិតនៅប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច។ យោងតាមការបកស្រាយរបស់លោក ជីវ តាក្វាន់ បេសកជននៃចក្រភពចិន ដែលបានមកដល់ទីក្រុងអង្គរនៅអំឡុងឆ្នាំ១២៩៥ បានបញ្ជាក់ថា ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិចត្រូវបានស្ថាបនាឡើងស្របតាមអត្ថន័យនៃរឿងកំណើតព្រះព្រហ្ម ពីព្រោះតាមដំណើររឿងនេះ មុនការលេចឡើងនៃពិភពថ្មី ព្រះវិស្ណុទ្រង់បានផ្ទំធ្វើសមាធិលើពស់អនន្តៈ បណ្តែតខ្លួនលើផ្ទៃទឹកសមុទ្រ អស់កាលដ៏យូរ។ បន្ទាប់មកមានឈូកមួយដើមដុះចេញពីផ្ចិតរបស់ព្រះអង្គ ហើយនៅលើផ្កាឈូកនោះ មានលេញចេញរូបព្រះព្រហ្ម ទ្រង់កំពុងគង់ធ្វើសមាធិ ដែលបង្ហាញពីការកកើតភពថ្មី ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣៨នៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទនេះត្រូវបានគេធ្វើកំណាយរកឃើញនូវរូបព្រះវិស្ណុផ្ទុំធំមួយ ធ្វើអំពីសំរិទ្ធិមួយកំណាត់ខ្លួន(ចាប់ពីដើមទ្រូងឡើងដល់ព្រះកេស)។
ការជុសជុល
ការសង្គ្រោះប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិចដំបូង ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងអំឡុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០។កាលនោះប្រាសាទនេះមានការបាក់បែកមួយផ្នែកធំ និងគ្របដណ្តប់ដោយរុក្ខជាតិ និងល្បាប់ចាក់បង្គរក្នុងរយៈពេលជិតមួយពាន់ឆ្នាំ។ រចនាសម្ព័ន្ធ ដែលសល់រំលេចឱ្យឃើញនូវការតុបតែង និងចម្លាក់លិបនៃរចនាបថបាពួន ដែលធ្វើឱ្យយើងសន្និដ្ឋានបានថា ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងនៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សរ៍ទី១១ ទោះបីជាគ្មានអត្តបទធ្វើជាសេចក្តីសន្និដ្ឋានក៏ដោយ។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៣៦ ខណៈប្រាសាទនេះត្រូវបានលួចគាស់កកាយជាច្រើន អ្នកភូមិម្នាក់បានមករកអ្នកអភិរក្សអង្គរក្នុងតំណែងគឺលោក ហេរី ម៉ាឆែល បាននិយាយថាព្រះពុទ្ធបានពន្យល់សប្តិគាត់ ឱ្យយកព្រះអង្គចេញពីដី។ គាត់ក៏បានទៅដល់កូនកោះកណ្តាលប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច ហើយបន្ទាប់ពីជីកក្នុងអណ្តូងនៅកណ្តាលគាត់បានរកឃើញព្រះសិវៈ និងព្រះកាយមួយផ្នែកធំនែព្រះវិស្ណុផ្ទុំធំ។ ព្រះបដិមាធំនេះ ដែលមានប្រវែងជាង ៤ម៉ែត្រ នៅតែជាភស្ភុតាងតែមួយគត់នៃសិល្បៈធ្វើអំពីលោហៈធំនៅអង្គរដ៏សព្វថ្ងៃ ។
ប៉មតូក្យូ
ប៉មតូក្យូ (東京タワー, Tokyo Tower) គឺជាប៉មមួយស្ថិតនៅឧទ្យានស្ស៊ីបា(芝公園=Shiba Park ),​ មីណាតុ(港区=Minato), ទីក្រុងតូក្យូ នៃប្រទេសជប៉ុន។ ប៉មនេះមានកំពស់៣៣២,៦ម៉ែត្រ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាសំនង់មួយដែលមានកំពស់ខ្ពស់ជាងសំនង់ដទៃទៀតនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន ។ ការរចនាប្លង់របស់ប៉មនេះយកតាមគំរូប៉មEiffel (the Eiffel Tower)នៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីសប្រទេសបារាំង។ បើទោះបីជាប៉មនេះមានកំពស់៨,៦ម៉ែត្រ ខ្ពស់ជាងប៉មEiffel ក៏ដោយ ក៏ប៉មនេះមានទំងន់ប្រហែល៤០០០តោន ខណៈប៉មEiffel​មានទំងន់រហូតដល់ទៅប្រហែល៧៣០០តោន។ ប៉មនេះត្រូវបានគេលាបពណ៌សនិងពណ៌ទឹកក្រូចចំរុះដោយយោងទៅតាមនាយកដ្ឋានសុវត្ថិភាពអាកាស។ ពីព្រលប់រហូតដល់យប់ជ្រៅ ប៉មនេះបញ្ចេញពណ៌លឿងយ៉ាងត្រចះត្រចង់នៅសិសរដូវ(រដូវត្រជាក់ ឬ រដូវរងារ) និងនិទាឃរដូវ(រដូវផ្ការីក) ហើយបញ្ចេញពណ៌ប្រាក់ឬពណ៌ស នៅរដូវក្តៅនិងរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។
ប៉មតូក្យូគឺជាសមាជិករបស់សហព័ន្ធប៉មពិភពលោក។
ប្រវត្តិ
ក្រោយពេលចប់សង្គ្រាមនៅទស្សវត្តឆ្នាំ៥០ ប្រទេសជប៉ុនបានស្វែងរកស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យមួយដើប្បីជាសញ្ញាសំគាល់ឧត្តមភាពរបស់ខ្លួន​ជាការរិយាល័យកណ្តាលនៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។​ ដោយក្រឡេកមើលឃើញប្រទេសលោកខាងលិច រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងតូក្យូបានសំរេចចិត្តស្ថាបនាប៉មរបស់ខ្លួនផ្ទាល់។ ប៉មនោះត្រូវបានស្ថាបនាចប់សព្វគ្រប់ដោយសាជីវកម្មថាគេណាកះ(Takenaka Corporation)នៅឆ្នាំ១៩៥៨(៦៩ឆ្នាំបន្ទាប់ពីប៉មEiffel)ដោយចំនាយថវិកាអស់២,៨ពាន់លានយ៉េន។
តំនភ្ជាប់ខាងក្រៅ
35.65861°N, 139.74556°W
ប្រាសាទបន្ទាយគុក
ប្រាសាទ​បន្ទាយគុក ឬ ប្រាសាទគុក​នេះកសាងឡើងអំពីថ្មបាយក្រៀម និង ថ្មភក់ ជារចនាបថសម្បូណ៌ព្រៃគុហ៍ ហើយប្រាសាទនេះកសាងឡើងដើម្បីឧទ្ទិស ដល់ទេវរូប និង ដួងវិញ្ញាណព្រះមហាក្សត្រដែលជាស្តេចបានធ្វើចម្បាំងឈ្នះអស់ សត្រូវមារទាំងពួង ។ ប្រាសាទបន្ទាយគុកនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅ ភូមិចម្ការគ ឃុំស្វាយចេក ស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មានចម្ងាយពីព្រំប្រទល់ប្រទេស សៀម ២ គីឡូម៉ែត្រ មានចម្ងាយពីទីរួមខេត្តបន្ទាយមាន ជ័យប្រមាណជា ៤៥ គីឡូម៉ែត្រ ពោលគឺយើងធ្វើដំណើរកាត់តាមផ្លូវជាតិលេខ ៦៩ A ឆ្ពោះទៅទីរួមស្រុកស្វាយចេក បន្ទាប់មកទៀតយើងធ្វើដំណើរ បន្ត​កាត់​ភូមិ​ចម្ការ​គពេលនោះយើងនឹងបានឃើញ ប្រាសាទមួយដែលកំពុងលាក់ខ្លួនពួនអាត្មានៅជ្រក ក្រោមកណ្តាលទ្រូងព្រៃគួរឱ្យ អាណិតអាសូរយ៉ាងពន់ពេក ព្រោះប្រាសាទនេះនៅដាច់ស្រយាលពីទីប្រជុំជន ធ្វើឱ្យក្រុមទមិឡមានឱកាសជីកកកាយរុករកវត្ថុបុរាណមានតម្លៃផ្សេងៗនៅក្នុងតួ ប្រាសាទគ្មានសេសសល់ ។
តាំងពីឆ្នាំ ២០០២ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើងបានទៅសង់លំនៅស្ថាននៅក្បែរ ប្រាសាទ ព្រមទាំងបានកាប់ឆ្ការព្រៃវល្លិដែលរុំព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទ ក៏បានប្រទះឃើញ ខ្នោះជើងបុរាណដែលបុព្វដូនតាយើងបានបន្សល់ទុកក្នុងបាតប្រាសាទ ទើបអ្នក ស្រុកនៅក្បែរប្រាសាទនេះដាក់នាមឱ្យប្រាសាទនេះថាជា“ប្រាសាទបន្ទាយគុក” ឬ “ប្រាសាទគុក”តមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។
បន្ទាយគុក
សម្បត្តិធម្មជាតិ
​ ​​សម្បត្តិធម្មជាតិ
សម្បត្តិធម្មជាតិសម្បត្តិធម្មជាតិនៃប្រទេសកម្ពុជាគឺជាធនធានមួយដែលមានសារៈសំខាន់សំរាប់ជីវិតរបស់មនុស្សសត្វទាំងអស់នៅ លើពិភពលោកទាំងមូលពីព្រោះធនធានធម្មជតិបានផ្តល់ផលប្រយោជន៏ជាច្រើនដល់មនុស្សសត្វដូចជា៖ ផ្តល់ទីជំរកដល់សត្វព្រៃគ្រប់ ប្រភេទដែលរស់នៅក្នងពៃ្រហើយផ្លែរបស់វាជាចំនីរអាហារសំរាប់សត្វគ្រប់ប្រភេទ។ ចំពោះមនុស្សវិញវាបានផ្តល់ជាឈើសំរាប់យកទៅធ្វើជាផ្ទះសំបែងជាជំរកក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃដើប្បីការពារខ្យល់ការពារកំដៅថ្ងៃ ការពារភ្លៀងនិងការពារសត្វកាចសាហាវមកបំផ្លាញជីវិតរបស់យើងនិង់ផ្តលឧសធ្យូងសំរាប់ចំអិនម្ហូបអាហារជាដើម។ ជាពិសេសជាងនេះទៅទៀតនោះធនធានធម្មោអាចស្រូបយកទឹកភ្លៀង ការពារខ្យល់ព្យុះផ្តល់ខ្យល់ដងើ្ហមការពារការរំជួយដីនិងមិន អោយកើតមានភាពរាំងស្ងួតកើតមានឡើង។ ផ្ទុយទៅវិញបើយើងកាប់បំផ្លាញនូវធនធានធម្មជាតិ ទាំងនោះអស់ជីវិតរបស់សត្វលោក នៅលើភពផែនដីយើងនេះក៏គា្មនដែរហេតុដូចេ្នះប្រសិនបើធនធានធម្មជាតិបាត់បង់ទៅនោះ វាបា្រកដជាមានឧប្បត្តិវហេតុដ៏ធំមួយនិង កើតមានឡើងជាមិនខាន មានដូចជា៖ខ្យល់ព្យុះ ទឹកជំនន់ ភាពរាំងស្ងួតវា និងបំផ្លិចបំផ្លាញដំណាំដាំដុះផ្ទះសំបែងរបស់យើងខូចខាតអស់ ជាមិនខានមិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះពិភពយើងទាំងមូលក៏នឹងវិនាសអន្តរាយផងដែរ។ដូចនេះកុំអោយមាននូវប្បត្តិវហេតុទាំងនេះកើត ឡើងទាំងអស់គា្នត្រូវតែចូលរួមសាមគ្គីគា្នដាំដើមឈើឡើងវិញជួយការពារភើ្លងឆេះព្រៃនិងណែនាំពន្យល់ប្រជា ពលរដ្ឋអោយយល់ច្បាស់អំពីសារៈសំខាន់នៃធនធានធម្មជាតិ។ លើសពីនេះទៅទៀតយើងទាំងអស់ត្រូវចេះចូលរួម សហការគ្នានិងគោរពច្បាប់អោយបានគ្រប់ៗគ្នាហាមកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើបទល្មើសកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ យើងធ្វើដូចនេះទើបធនធានធម្មជាតិ របស់យើងបានរស់នៅយូរអង្វែង។ ដូចនេះក្នុងនាមយើងជានិស្សិតនិងសិក្សានុសិស្សត្រូវចេះចូលរួមសាមគ្គីគ្នាដើម្បីជួយការពារធនធាន ធម្មជាតិទាំងនេះអោយបានស្ថិតនៅគង់វង្សជួយការពារធនធានធម្មជាតិគឺជួយជីវិតខ្លួននិងសង្គមជាតិមានសេចក្តីសុខ។
មេកានិច
មេកានិច ជាផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងចលនា និងកំលាំង។ មុខវិជ្ជាមេកានិច​មានប្រភពតាំងពីបុរាណ។
មករ
មករ (សំស្ក្រឹត៖ मकर) ជា​សត្វ​សមុទ្រ​ក្នុង​ទេវកថា​ឥណ្ឌា។ គេ​ច្រើន​បង្ហាញ​មករ​ជា​ពាក់​កណ្ដាល​សត្វ (ផ្នែក​ខាង​មុខ​ជារាង​សត្វ​ដូច​ជា ដំរី ឬ ក្រពើ ឬ ក្ដាន់) និង ខ្លួន​​ជា សត្វ​សមុទ្រ ដោយ​មាន​កន្ទុយ​ជា​ត្រី ឬ ផ្សោត។ ជួនកាល គេ​ឆ្លាក់​មករ​ឱ្យ​មាន​កន្ទុយ​ជា​កន្ទុយ​ក្ងោក​ក៏​មាន។
មេកានិច
សញ្ញាណ
right|thumb|400px|បំនែងចែកមេកានិចតាមដែនសុពលភាព មេកានិចគឺជាល្បាយរបស់រូបវិទ្យានិងតារាវិទ្យា ដែលញូតុន បានបង្កើត។
មេកានិចអាចចែកចេញជា២សាខាធំៗគឺ មេកានិចក្លាស់សិច និង មេកានិចកង់ទិច។ មេកានិចក្លាស់សិច មានកំនើតតាំងពីបុរាណ ពេលដែលញូតុនបានបោះពុម្ភសៀវភៅ Principia Mathematica ដែលនិយាយពីច្បាប់ចលនា ចំនែក មេកានិចកង់ទិច ទើបមានកំនើតនៅស.វទី២០ទេ។ ទ្រឹស្ដីក្នុងមេកានិចក្លាស់សិច​របស់ញូតុននិងហ្គាលីលេ​ត្រូវបានគេសន្មត់ថាពិតនិងអាចអនុវត្តបានគ្រប់ករណី។ ប៉ុន្តែនៅពេលអែងស្តែងរកឃើញថាទ្រឹស្ដីក្នុងមេកានិចក្លាស់សិចមិនអាច​យកមកអនុវត្តបានទេក្នុងករណីដែលអង្គធាតុមានចលនាក្នុងល្បឿនប្រហែលល្បឿនពន្លឺនោះ។ ក្នុងមេកានិចក្លាស់សិចគេនិយាយថា​ម៉ាស់របស់អង្គធាតុមួយមិនប្រែប្រួលទេ តែអែងស្តែងបានរកឃើញថា តាមពិតម៉ាសរបស់អង្គធាតុប្រែប្រួលទៅតាមល្បឿន គ្រាន់តែថាពេលល្បឿនអង្គធាតុមិនជាលឿនប៉ុន្មាន គេអាចសន្មត់ថាថេរ តែបើល្បឿននោះកាន់តែលឿនទៅ​ នោះកំនើនម៉ាសគឺមិនអាចចោលបានទេ។ នៅពេលនោះហើយអែងស្តែងបានកែសំរួលទ្រឹស្ដីក្នុងមេកានិចក្លាស់សិច បំពេញបន្ថែមហើយបង្កើតផ្នែកមួយទៀតហៅថា មេកានិចកង់ទិច។ តាមពិតទៅផ្នែកទាំង២នេះគ្រាន់តែចែកដែនសុពលភាពគ្នាប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងការសិក្សាចលនា​របស់អង្គធាតុក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ មេកានិចក្លាស់សិចគឺគ្រាប់គ្រាន់ហើយ។
មករ
មករ​ជា​ពាហនៈ​របស់​ព្រះ​ម៉ែ​គង្គា ជា​ទេពធីតា​ទន្លេ​គង្គា និង ជា​ពាហនៈ​របស់​ព្រះ​វរុណ។ មករ​ជា​តំណាង​ឱ្យ​ព្រះ​កាមទេព​ផង​ដែរ។ ទង់​របស់​ព្រះ​កាម​ទេព ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា កក៌ធ្វជៈ  មានសញ្ញា​រូប​មករ។ មករ​ជា​សញ្ញា​រាសីមួយ​ក្នុង​ចំណោម​រាសី​ទាំង​១២។​ គេ​ច្រើន​ឆ្លាក់​មករ​ ជា​ឆ្មាំ​ការពារ​ទ្វារ​ចូល​ប្រាសាទ​ហិណ្ឌូ និង វត្ដ។
ដើម​កំណើត​ពាក្យ
មករ​ជា​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត​ ដែល​មាន​ន័យ​ថា នាគ​សមុទ្រ ឬ សត្វ​ទឹក​ចម្លែក ។ ពាក្យ​នេះ​ជា​ពាក្យ​ដើម​នៃ​ពាក្យ 'mugger' ( गुंडा ) ក្នុង​ភាសា​ហិណ្ឌី។ ភាសា​ហិណ្ឌី ហៅក្រពើ​ថា  मकर (មករ ឬ មករៈ)។
មេកានិច
អ្នកប្រាជ្ញក្នុងមេកានិច
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទ្យា
មករ
មករ​ក្នុង​គម្ពីរ​វេទ​
ក្នុង​សម័យ​វេទ នៅ​ពេល​ដែល​ព្រះ​ឥន្ទ្រ​នៅ​ជា​ព្រះ​នៃ​ស្ថានសួគ៌, ព្រះ​វរុណ, ជា​ព្រះគង្គា  ក្លាយ​ជា​ព្រះ​នៃ​សមុទ្រ​ និង បាន​គង់​លើ​សត្វ​មករ​ ដែល​គេ​ហៅ​ថា ពាហនៈ​ទឹក​ចម្លែក ។
បដិមា
មករ ជា​ធាតុ​សំខាន់​មួយ​នៃ​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ​បម្រើ​ឱ្យ​សាសនា ។ មករ គេ​ប្រទះ​ឃើញ​ជា​ញឹកញាប់ មាន​ឆ្លាក់​នៅ​លើ ធ្នឹម ឬ ជញ្ជាំង ។ ជា​ទូទៅ​ គេ​ច្រើន​ឆ្លាក់​មករ​ជាប់​ជាមួយ​សត្វ​ផ្សេង​ទៀត ដូច​ជា​ តោ នាគ ឬ ពស់ ផុស​ចេញ​ពី​មាត់​មករ។ មករ ជាប្រធាន​ក្បាច់​ដ៏​សំខាន់​ នៃ​ធ្នឹម​ដ៏​ស្អាត​របស់​ក្រុម​ប្រាសាទ​រលួស ៖ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ បាគង និង លលៃ ។ នៅ បន្ទាយស្រី ចម្លាក់​មករ ខ្ជាក់ សត្វចម្លែក​ផ្សេង​ទៀត ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​នៅ​ជ្រុង​ជា​ច្រើន​នៃ​ប្រាសាទ​។
រឿង​ព្រេង​ទាក់ទង​នឹង​មករ
មានតំណាលថា នៅពេលដែលកេសារមួយសរសៃរបស់ព្រះនាងគង្គា បានធ្លាក់​មកដល់​ឋាន​កណ្តាល ក៏បានក្លាយជាសត្វមករ ហើយខ្លាំងជាងអ្វីៗទាំងអស់លើលោក វាក៏បានលេប​​រាល់​សព្វសត្វ ទាំងពួងដែលវាជួបប្រទះ មិនថាមនុស្ស្ ឬ​ សត្វ ឡើយ។
ដោយនៅឋានកណ្តាលគ្មានអ្នកណាអាចបង្ក្រាបសត្វមករនេះបាន ព្រះឥសូរក៏ចុះមកតទល់ជាមួយមករ ដោយមានការសន្យាពីព្រះនាងគង្គា ថា បើ​ព្រះឥសូរ​ច្បាំងឈ្នះមករ នោះទ្រង់នឹងរៀបអភិសេកជាមួយ។
ព្រះឥសូរក៏បានចុះមកតទល់ជាមួយនឹងមករ​អស់រយៈ​ពេលជាច្រើនថ្ងៃនៅតែមិនឈ្នះ មិន​ចាញ់។ ព្រះនាងគង្គាក៏បានប្រាប់ព្រះឥសូរ ថាបើព្រះអង្គចង់ឈ្នះមករ​ លុះត្រាតែព្រះអង្គលើកទូរព្រះបង្គំដាក់លើបាតដៃរបស់ព្រះអង្គ ពេលនោះមករ​នឹងហត់ ហើយព្រះអង្គនឹង​ទទួល​ជោគជ័យ។ ព្រះឥសូរក៏ធ្វើតាមហើយទទួលបានជ័យជំនះមែន។ ចាប់តាំងពី​ ពេលនោះ​មក​មករក៏បានក្លាយជាយាន្តជំនិះ​របស់ព្រះឥសូរ ហើយក៏បានខ្ជាក់សព្វសត្វ​ទាំងពួង​​នោះ​ចេញ​មកវិញ។
របាយ
ចម្លាក់​លើ​ថ្ម​នៃ​មករ​ និង​បុរាណស្ថាន​របស់​វា​ មាន​រាយ​នៅ​ពាស​ពេញ​អាស៊ី​ខាង​ត្បូង និង អាស៊ី​អគ្នេយ័។ ឧទាហរណ័​ចម្លាក់​នានា​មក​ពី​ប្រទេស​ចំនួន​ដប់​ មាន​បង្ហាញ​ដូច​ខាង​ក្រោម​នេះ​ ៖
ឯកសារ​យោង​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនាហិណ្ឌូ
ស្រុកកណ្ដៀង
​
($ District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ ÷
=រដ្ឋបាលស្រុកចាស់= ស្រុកកណ្តៀងរួមមាន ៩ឃុំ ៖
=ឯកសារយោង=