cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ
អានបន្ថែម
ពីសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក រស្មីកម្ពុជា
YouTube
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
សោមា
កុរុងសោមា ឬ លីវយី ឬ នាងនាគ (ប្រ.ដើមសតវត្សទី១-ប្រ.ចុងសតវត្សទី១) រជ្ជកាល (ប្រ.ពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១-៥២ នៃគ.ស) ជាអ្នកគ្រប់គ្រងនគរភ្វូណាន និងជាក្សត្រទីមួយនៃគោកធ្លក (សោយរាជ្យ រ.សតវត្សទី១)។ ព្រះនាងក៏ជាមេដឹកនាំស្រីទីមួយនៃប្រទេសកម្ពុជាដែរ។ ព្រះនាងជាព្រះមហេសីនៃកុរុងកៅណ្ឌិន្យទី១។
ព្រះនាម
បើតាមឈ្មោះ សោមា មានន័យថា កូនព្រះចន្ទ រឺ លោកខែ។ ក្នុងអត្ថន័យនៃឈ្មោះវាហាក់ដូចជា ចង់បញ្ជាក់ពីខ្សែស្រឡាយរវាង ព្រះអាទិត្យ និង ព្រះចន្ទ។
ព្រេងនិទានក្នុងសិលាចារឹក
បើតាមសិលាចារឹកនៅមីសឺន (កម្ពុជាក្រោម) ដែលគេបានសិក្សាកំណត់ថា ចារឆ្លាក់នៅក្នុងព.ស. ៦៥៨ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី១ ​មាន​ព្រះ​នាមថា កៅ​ណ្ឌិន្យ។ សិលាចារឹកនោះ បានបញ្ជាក់ថាព្រះអង្គ បានទទួល​លំពែង​មួយ​ជា​ចំណង​ដៃ​ពី​ព្រាហ្មណ៍ អឝ្វតថាមន សម្រាប់​យក​ទៅ​ចោល​ផ្សង កំណត់​ទឹក​ដី ដែលត្រូវរៀបចំនគរ។ លំពែងនោះបានធ្លាក់ចំនគរគោក​ធ្លក ឬ​ស្រុក​ខ្មែរ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​។ បន្ទាប់​មក ព្រះ​កៅ​ណ្ឌិន្យ ត្រូវ​បាន​រៀបអភិសេកជាមួយនិង ព្រះនាងសោមា ដែលត្រូវជាបុត្រីរបស់ស្ដេចភុជង្គនាគ។
រឿងនិទាន
ទឹក​ដី​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ​ភាគ​ខាង​ក្រោម ហើយ​និង​ក្នុង​ដែន​ដី​សណ្ដ​នៃ​ទន្លេ​នេះ បាន​ត្រូវ​ពួក​ខ្មែរ​មួយ​ក្រុម​ដែល​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​សត្វ​នាគ ឬ​ដែល​ជឿ​ថា បុព្វបុរស​ដូនតា​របស់​ខ្លួន មាន​អម្បូរ​មក​ពី​ពូជ​នាគ រស់​នៅ​តាំង​ពី​យូរ​លង់​មក​ហើយ។ ឯកសារ​ចិនរបស់លោក ខាងថាយ ដែល​បាន​មក​ទស្សនា​នគរភ្វូណាននៅ​ពាក់​កណ្ដាល​សតវត្ស​ទី​៣​នៃ​គ្រិស្ដសករាជ បាន​រៀប​រាប់​ថា ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ឆ្នាំ​៥០​នៃ​គ្រិស្ដសករាជ មាន​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា ជា​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ឈ្មោះ ហ៊ុនធៀន បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា តាម​កោះ​ខាង​ត្បូង​មក​អាណាចក្រភ្វូណាន។ ហេតុ​ដែល​បណ្ដាល​អោយ​ព្រាហ្មណ៍ ហ៊ុនធៀន ធ្វើ​ដំណើរ​មក​កាន់​នគរភ្វូណាននេះ ព្រោះ​យប់​មួយ​កុរុងហ៊ុនធៀន បាន​យល់​សប្ដិ​ឃើញ​ថា ទេវតា​ដែល​បី​បាច់​ថែ​រក្សា​ព្រះអង្គ បាន​ធ្វើ​អំណោយ​ធ្នូ​ទិព្វ​មួយ​ដល់​ព្រះអង្គ ហើយ​បញ្ជា​អោយ​ព្រះអង្គ​ឡើង​ជិះ​សំពៅ​ដ៏​ធំ​មួយ។ លោកខាងថាយ បន្ត​ថា លុះ​ព្រឹក​ឡើង ព្រះអង្គ​ក៏​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ទេវស្ថាន ដើម្បី​ធ្វើ​សក្ការៈបូជា ស្រាប់​តែ​បាន​ឃើញ​ធ្នូ​ទិព្វ​នោះ​ដូច​សុបិន​មែន។ ដោយ​សុបិន​ឆុត​ដូច្នេះ ព្រះអង្គ​ក៏​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​សមុទ្រ ទៅ​កាន់​អាណាចក្រភ្វូណានតាម​ការ​ណែនាំ​របស់​ទេវតា​ក្នុង​ការ​យល់​សប្ដិ​នោះ។
មក​ដល់​នគរភ្វូណាន កុរុងហ៊ុនធៀន បាន​ពើប​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ​រាជិនី​នៃ​រដ្ឋ​នេះ ដែលលោកកាំងថៃ ថា​មាន​ព្រះនាម​ថា ព្រះនាងលាវយ៉េក។ ព្រះនាងលាវយ៉េក ដែល​បាន​នាំ​កំលាំង​ទ័ព​មក​វាយ​លុក​លើ​សំពៅ​កុរុងហ៊ុនធៀនមុន។ ដោយ​ឫទ្ធានុភាព​ធ្នូ​ទិព្វ ព្រះអង្គ​ក៏​ទទួល​បាន​ជ័យ​ជម្នះ​លើ​ព្រះនាង លាវយ៉េក ដែល​ជា​ម្ចាស់​ស្រុក ដោយ​ព្រះអង្គ​បាន​បាញ់​សំពៅ​របស់​ព្រះនាង​អោយ​ធ្លាយ​ពី​ម្ខាង​ទៅ​ម្ខាង។ ដោយ​ឃើញ​កុរុងហ៊ុនធៀន មាន​ឫទ្ធិ​ខ្លាំង​ពូកែ​ដូច្នោះ ព្រះនាង លាវយ៉េក ក៏​ព្រម​ចាញ់​ព្រះអង្គ ហើយ​ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​រៀប​អភិសេក​ព្រះនាង​ជាអគ្គមហេសី តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ
វិធីធ្វើម្ហូប
ចំណងជើង ជើងជ្រូកជូរអែម គ្រឿងផ្សំ ជើងជ្រូក (ជើងមុខមួយ) ១	ផ្លែគាមប៊ួយក្រៀម ៨ គ្រាប់	ទឺកកន្លះកែវ	ខ្ញី ១ បន្ទះ ផ្លែគូលេនស្រស់ ៨ គ្រាប់	ទឺកប៉េងប៉ោះខាប់កន្លះកប៉ុង	អំបិល១ស្លាបព្រាបាយ	ស្ករសកន្លះស្លាបព្រាបាយ វិធីធ្វើ ១ កាប់ជើងជ្រូកជាកង់ៗ និង លាងទឺកឲ្យស្អាត ២ ផ្លែគាមប៊ួយគ្រៀមដាក់ត្រាម់ទឹកកន្លះកែវឲ្យរីក និង ឲ្យចេញជាតិប្រៃផ្អែម ៣ ផ្លែគូលេនស្រស់បកសម្បក និង យកគ្រាប់ចេញ ៤ ដាក់ខ្លាញ់ ឬ ប្រេងឆាក្នុងខ្ទះរងចាំខ្ទះក្ដៅហុយផ្សែងចាក់ខ្ញីចូលបំពងយកក្លិនឈ្ងុយទើបចាក់ជើងជ្រូក ទឹកគាមប៊ួយ ទឹកប៉េងប៉ោះខាប់ និង ទឹកចូលរួចហើយរំងាស់ទាល់តែជ្រូកផុយ ទើបដាក់ផ្លែគូលេន បង់អំបិល និង ស្ករសចូលហើយដួសដាក់ចាន និង រៀបដើមខ្ទឹម (ហាន់កង់ៗជាក្បាច់) រួចយកមកទទួលទាន។
ចំណងជើង ចៀនត្រសក់ញាត់សាច់ជ្រូក គ្រឿងផ្សំ ត្រសក់ ២ ផ្លែ	សាច់ជ្រូកចិញ្រ្ជាំ ១៦០ ក្រាម	អំបិល ១ ស្លាបព្រាកាហ្វេ	ស្ករសកន្លះស្លាបព្រាកាហ្វេ	ម្រេចមដ្ឋបន្តិចបន្តួច	ម្សៅស៊ុបកន្លះស្លាបព្រាកាហ្វេ វិធីធ្វើ ១ ត្រសក់ត្រូវលាងទឹកឲ្យស្អាត ចិតសម្បក និង ខ្វេះគ្រាប់ចេញរួចហើយហាន់ជាកង់ៗ (កម្រាស់១ថ្នាំងដៃ) ២ សាច់ជ្រូកចិញ្រ្ជាំងដាក់លាយចូលគ្រឿងផ្សំរស់ជាតិរួចហើយកូររហូតទាល់តែស្អិតចូលជាតិតែមួយ ៣ ចំពោះស្រទាប់ផ្នែកខាងក្នុងនៃរង្វង់មូលកង់ត្រសក់ត្រូវប៉ាតម្សៅឆាពីលើរួចហើយទើបញាត់សាច់ជ្រូកចិញ្រ្ជាំចូល ៤ ចាក់ខ្លាញ់ឬប្រេងឆាចូលក្នុងខ្ទះឲ្យក្ដៅហុយផ្សែងទើបដាក់ត្រសក់ចូលចៀន និង ប្រែចុះទ្បើងរហូតទាល់តែឆ្អិនទាំងសងខាងទើបស្រង់ដាក់ចានទុកជាការស្រេច។
ដេកា
បុព្វបទនេះត្រូវបានដាក់អោយប្រើនៅឆ្នាំ១៧៩៥។ ដេកាក្លាយពីភាសាក្រិចថា δέκα ដែលមានន័យថា ដប់។
សមីការដឺក្រេទី២មាន១អញ្ញាត្តិ
សមីការដឺក្រេទី២មាន១អញ្ញាត្តិ គឺជាសមីការពហុធា ពិជគណិត ដែលមានតែ១អញ្ញាត្តិ, ដឺក្រេរបស់អញ្ញាត្តិនោះគឺជាដឺក្រេទី២ , មេគុណរបស់តួអញ្ញាត្តិដឺក្រេទី២ខុសពីសូន្យ និង​ មានតែ១សមីការ ។ thumb|300px|រូបភាព​លោក ព្យែរ ស៊ីម៉ុង ឡាប្លាស​ ក្នុងឆ្នាំ១៨៤២ ([[អ្នកប្រាជ្ញគណិតវិទ្យា)]]
សមីការទូទៅ
សមីការដឺក្រេទី២មាន១អញ្ញាត្តិ មានសមីការទូទៅ ax2 + bx + c =0, ដែល
ចំណាំ៖ (( a, b , c គឺជាចំនួនថេរ , និង x ជាអញ្ញាត្តិ )) ។ ចំពោះសមីការដឺក្រេទី២មាន១អញ្ញាត្តិ យើងអាចដោះស្រាយតាមវិធីជាច្រើន ខុសគ្នាៗ ទៅតាមទម្រង់នៃលំហាត់ ដែលតម្រូវអោយធ្វើ ។ ដោយសារតែវិធីដោះស្រាយ សមីការបែបនេះមានវិធីនៅក្នុង ការដោះស្រាយច្រើនពេក ហេតុដូចនេះយើងត្រូវចេះ ជ្រើសរើសវិធីណាដែលងាយស្រួល និង ល្អ រហ័សសំរាប់យកមកដោះស្រាយ សមីការដឺក្រេទី២មាន១អញ្ញាត្តិ ទើបធ្វើអោយមានភាពងាយស្រួលក្នុងការដោះស្រាយ និង ចំនេញពេលវេលា ។ ខាងក្រោមនេះជាវិធីដោះសា្រយ ខ្លះៗ និង សំខាន់ៗនៃសមីការដឺក្រេទី២ តាមទម្រង់ពិជគណិត ៖
==វិធីបំបែកតួកណ្តាល= វិធីដោះស្រាយ
វិធីនេះជាវិធីដែលងាយស្រួលប្រើប្រាស់ ដើម្បីរកចម្លើយនៃសមីការដឺក្រេទី២ ។ យើងមានសមីការទូទៅ ax2 + bx + c =0
ដែលa ជាមេគុណតួដើម​, b ជាមេគុណតួកណ្តាល ,​ c ជាមេគុណតួចុង ។ យើងអាចដោះស្រាយលំហាត់តាមវិធីនេះបាន ដោយធ្វើតាមរបៀបដូចខាងក្រោម ៖
ឧទាហរណ៍: ដោះស្រាយសមីការដឺក្រេទី២មាន​១អញ្ញាត្តិ តាមវិធីបំបែកតួកណ្តាល x2 + 15 + 8x = 0 ។
ចម្លើយ: ដោះស្រាយសមីការ x2 + 15 + 8x = 0
យើងបានសមីការក្លាយជា x2 + 8x​ + 15 = 0
នាំអោយគេទាញបាន a=1, b=8 , c=15 ជាមេគុណនៃសមីការ
នាំអោយ x2 + 3x​ + 5x + 15 = 0
នាំអោយ (x2 + 3x)​ + (5x + 15) = 0
នាំអោយ x ( x +3 ) + 5 ( x + 3 ) =0
គេបាន
ដូចនេះ  ចម្លើយនៃសមីការគឺ x = -3 និង x = -5
វិធីដោះស្រាយតាមរូបមន្ត
thumb|ស្តាំ|ឧទាហរណ៍សញ្ញានៃ[[ឌីសគ្រីមីណង់
■ <0: x2+1⁄2<br /> ■ =0: −4⁄3x2+4⁄3x−1⁄3<br /> ■ >0: 3⁄2x2+1⁄2x−4⁄3]] វិធីដោះសា្រយ
រូបមន្តទូទៅដែលត្រូវប្រើដើម្បីដោះស្រាយ សមីការគឺ
ax2 = A2, bx = 2AB , c​ = B2
របៀបដោះស្រាយ
ដើម្បីដោះស្រាយសមីការដឺក្រេទី២មាន១អញ្ញាត្តិ ដោយប្រើរូបមន្តខាងលើយើងត្រូវ ៖​
នៅពេលបម្លែងតួទាំងអស់នៃសមីការ ax2 + bx + c = 0 ចូលតាមរូបមន្ត​ A2 + 2AB + B2 ឬ A2 - 2AB + B2 ហើយយើងនឹងបាន យើងនឹងទទួលបានកន្សោម តួពហុធាដឺក្រេទី២ មានអញ្ញាត្តិ x ដែលមានតម្លៃស្មើ នឹងសូន្យ  ( A + B )2 = 0 ឬ ( A - B )2 = 0, បន្ទាប់មកយើងដោះស្រាយកន្សោមពហុធានោះដោយ ទាញរកតម្លៃ x នៃកន្សោម ។
ឧទាហរណ៍ ដោះស្រាយសមីការដឺក្រេទី២មាន១អញ្ញាត្តិ ដោយប្រើរូបមន្ត 4x2 + 8x + 4 = 0 ។
ចម្លើយ ដោះស្រាយសមីការ 4x2 + 8x + 4 = 0
យើងមាន
នាំអោយគេបានសមីការ 4x2 + 8x + 4 = 0
ក្លាយជាសមីការ (2x)2 +  2.2x.2 + 22 = 0
អនុវត្តន៍តាមរូបមន្ត A2 + 2AB + B2 = ( A + B )2
នាំអោយសមីការជា​ ( 2x + 2 )2 = 0
យើងបាន 2x + 2 = 0
នាំអោយ 2x = -2
ដូចនេះ   ចម្លើយនៃសមីការគឺ  x = -1
លំហាត់អនុវត្តន៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិជគណិត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមីការ
ពិធីបុណ្យចូលព្រះវស្សា
SJD
ពិធីបុណ្យចូលព្រះវស្សា
តាមទំនៀមជាប្រពៃណីនៃព្រះពុទ្ធសាសនាព្រះសង្ឃទាំងឡាយគ្រប់អារាមក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រូវនិមន្តចូលកាន់ព្រះវស្សាអស់ថេរវេលា ៣ខែ ចាប់តាំងពីថ្ងៃ ១រោចខែអាសាធតទៅ ។ ពាក្យថា “វស្សា” មកពីពាក្យបាលីថា “វស្ស” ប្រែថា “ភ្លៀង” ឬ “រដូវភ្លៀង” ដែលមានកំណត់ ៤ខែ (រាប់ពីថ្ងៃ១រោចខែអាសាធដល់ ១៥កើតខែកត្តិក)។ ព្រះបរមសាស្រ្តាយើងទ្រង់បានបញ្ញត្តិឲ្យមានកិច្ចចូលព្រះវស្សានេះ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនៅប្រទេសកម្ពុជាការចូលព្រះវស្សាមានកណត់ត្រឹមតែ ៣ខែទេ (រាប់ពីថ្ងៃ ១រោចខែអាសាធដល់ ១៥កើតខែអស្សុជ) ។ ក្នុងរយៈវេលា៣ខែនេះនៅគ្រប់ព្រះវហារនៃទីវត្តទាំងឡាយ គេតែងរក្សាភ្លើងទៀនព្រះវស្សាឲ្យនៅឆេះជានិច្ច ។ តួទៀនធ្វើអំពីឈើមានទំហំប្រមាណ ២ចាប់ កំពស់២ហត្ថ មានរចនាក្បាច់យ៉ាងល្អ និង រំលេចពណ៌ដ៏ប្រណិតផង ។ ខាងក្នុងតួពុម្ពទៀនមានដោតអំបោះឆៅជាប្រឆេះហើយគេបង្ហូរក្រមួនឃ្មុំចូលទៅក្នុងពុម្ពនោះ ប៉ុន្តែដោយក្រមួនពុំសូវសំបូរ គេនិយមប្រើប្រេងជំនួសវិញហើយចាក់ក្រមួនឲ្យមានកំរាស់តែ៥ធ្នាប់ខាងលើទេ។ លុះឆេះអស់សាច់ក្រមួនហើយទើបឆេះដល់ប្រេងគេធ្វើ ដូច្នេះដើម្បីឲ្យទៀននោះឆេះជាប់ដរាបគ្រប់ ៣ខែ។ កាលដល់ថ្ងៃកំណត់ចូលព្រះវស្សាហើយ ព្រះករុណា ឬ ព្រះរាជវង្សានុវង្សមួយអង្គ ទ្រង់យាងចេញអុជទៀនវស្សាទាំង ៤ យ៉ាងឧឡារិកជារៀងរាល់ ឆ្នាំ ។ បណ្តាទៀនវស្សាទាំង ៤នោះទៀន១ត្រូវតំកល់នៅហោព្រះរូប ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ដែលជាកន្លែងតំកល់ ព្រះពុទ្ធរូប ។ ទៀន ១ទៀតតំកល់នៅក្នុងហោព្រះអដ្ឋ នៅក្នុងព្រះទីនាំងទេវិនិច្ឆ័យ ដែលជាទីតំកល់នូវកោដ្ឋអដ្ឋធាតុរបស់ក្រុមព្រះរាជវង្សានុវង្ស ។ ទៀនទី៣តំកល់នៅក្នុងហោព្រះខាន់ ទៀនទី៤ តំកល់នៅក្នុងវិហារព្រះកែវមរកត ។
ម្យ៉ាងទៀត ព្រះករុណាទ្រង់តម្រូវឲ្យធ្វើទៀនទៅតំកល់នៅទីវត្ត ក្នុងព្រះរាជធានី និងទីវត្តជិតៗ នាទីក្រុងផងដែរ។ ហេតុនេះហើយទើបទៀនវស្សាព្រះរាជទ្រព្យមានដល់ទៅ១៩ដើម។ នៅថ្ងៃដែលធ្វើពិធីអុជទៀនព្រះវស្សានៅព្រះបរមរាជវាំងក្រុមបារគូបុរោហិតក៏រៀបធ្វើពិធីអញ្ជើញព្រះមហាក្សត្រឲ្យចូលទៅកាន់ព្រះវស្សាដែរ។ ចាប់តាំងពីថ្ងៃពេញបរមីខែអាសាធគឺមុនថ្ងៃចូលព្រះវស្សា ១ថ្ងៃ គេសង្គេតឃើញភាពអ៊ូអរស្ទើរតែគ្រប់វត្តអារាម។​ពីព្រលឹមព្រះសង្ឃទាំងឡាយដែលនៅក្នុងវត្ត និមន្តចូលទៅក្នុងព្រះវហារ ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះរតនត្រ័យនិងស្វាធ្យាយធម៌ដារបញ្ជផលានិសង្ឃ ដល់វិញ្ញាណក្ខន្នដែលធ្វើមរណកាលទៅហើយ។ ដល់ថ្ងៃត្រង់ពួកទាយកទាយិការៀបចំចង្ហាន់ប្រគេនព្រះសង្ឃឆាន់ពេលល្ងាចព្រះសង្ឃសម្តែងធម៌ទេសនាជាការស្រេច។ ថ្ងៃជាបន្ទាប់មកជាថ្ងៃចូលព្រះវស្សា នៅវេលារសៀលគេធ្វើពិធីហែទៀន ព្រះវស្សា និងគ្រឿងបរិក្ខាផ្សេងៗ មានសំពត់វស្សិកសាដកជាដើម ប្រទក្សិណព្រះវិហារ ៣ជុំជាមុន ទើបនាំទៀនចូលទៅ គេវេរទៀនរួចទើបអុជទៀននោះជាក្រោយ ។ នៅឪកាសនេះគេនិមន្តព្រះសង្ឃឲ្យគង់តាមលំដាប់វស្សា ចាស់-ខ្ចី។ ព្រះសង្ឃដែលចាស់វស្សាជាងគេប្រកាសប្រាប់ទីប្រជុំថា ថ្ងៃនេះជាថ្ងៃចូលព្រះវស្សា ដែលមានថេរវេលា៣ខែនោះព្រះសង្ឃពុំអាចនិមន្តទៅផ្ទះឯកជនបាន បើប្រសិនជាគេនមន្ត ឬ បើមានធុរៈ ញោម ឈឺ ឬ ក៏ ឧបជ្ឃាយ៍អាចារ្យឈឺ លោកអាចចេញទៅគង់ក្រៅអារាមបានប៉ុន្តែត្រូវកុំឲ្យហួសពីប្រាំពីរថ្ងៃ ។ មុននឹងចេញទៅលោកត្រូទៅទូលលោកគ្រូជាមេវត្តសិនដោយសន្យានឹងលោកថា នឹងវិលមកវិញឲ្យទាន់អរុណរះនៃថ្ងៃទី៧ ជាមិនខាន ។ ដល់ពេលត្រលប់ចូលទីអារាមវិញភ្លាមត្រូវចូលទៅបង្ហាញខ្លួនដល់លោកគ្រូមេវត្តជាដំណឹង។ ជួនកាលមានព្រះសង្ឃខ្លះពុំបានចូលព្រះវស្សាតាមកំណត់កាលវេលា ដោយមានធុរៈអ្វីមួយ ឬ ដោយរោគាពាធនោះលោកអាដចចូលបច្ឆិមិកវស្សាបានគឺលោកចូលនៅថ្ងៃ ១រោជ ខែ ស្រាពណ៌ ហើយត្រូវគិតវស្សា ឲ្យគ្រប់៣ខែ ដូចលោកដែលចូលមុនគឺត្រូវចេញវិញនៅថ្ងៃ១រោជខែ កត្តិក។ ពិធីចូលវស្សា
ដកស្រង់ពីសៀវភៅ ពិធីប្រចាំដប់ពីរខ្មែរ(ក្រុមជំនុំ ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ)
--Eeng Kiaheng (ការពិភាក្សា) ម៉ោង០៩:០៨ ថ្ងៃច័ន្ទ ទី០៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២ (UTC)
អង្គរបុរី
អង្គរបុរី សំដៅទៅលើ ឈ្មោះទីតាំងមួយចំនួននៅ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការពិពណ័នាអំពីរសាលាដុនបូស្កូខេត្តកែប
សាលាបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈដុនបូស្កូខេត្តកែបគឺជាសាលា ដែលមានទីលំនៅស្ថិតនៅ ភូមិថ្មី សង្កាត់ព្រៃធំ ក្រុងកែប ខេត្តកែប ។សាលាដុនបូស្កូគឺជាសាលា ដែលមានភាពល្បីល្បាញ​ គ្រប់ខេត្តគ្រប់ស្រុក ដែលបានជួយដល់ ដល់សិស្សានុសិស្សដែលមានសញ្ញាបត្រ័ ឌីប្លូម ឬ ក៍ សញ្ញាបត្រ័ ទុត្តិយភូមិ​ ដែលមានភាពក្រីក្រកំព្រាឪពុកម្តាយ ដែលគ្មានលទ្ធភាពចូលរៀននៅសកលវិទ្យាល័យផ្សេងៗ សាលាក៍បាន សំរេចចិត្ត ជ្រើសយកសិស្សដែលមានភាពក្រីក្រ និងមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ និង មានសមត្ថភាពក្នុងការៀនសូត្រ ។ហើយចំពោះសិស្សដែលមានលទ្ធភាពបានចូលមករៀននៅសាលាដុនបូស្កូ សាលាក៍មានវិធានការ សំរាប់អប់រំនៅចំណេះដឹងផ្សេងៗ បទពិសោធន៍ ជាច្រើនទៅដល់សិស្ស​គ្រប់រូប។
គណកម្មាធិការអូឡាំពិកជាតិសិង្ហបុរី
គណកម្មាធិការអូឡាំពិកជាតិសិង្ហបុរី (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Singapore National Olympic Council និងជាភាសាចិន៖ 新加坡国家奥运理事会) ដែលមានអក្សរកាត់ថា SNOC ជាស្ថាប័នតំនាងរបស់ប្រទេសសិង្ហបុរី នៅក្នុងគណកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (IOC)។ ត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៩៤៧ ដោយមានឈ្មោះថា ក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកនិងកីឡាសិង្ហបុរី (Singapore Olympic and Sports Council) ដែលក្រោយមកប្ដូរឈ្មោះដូចបច្ចុប្បន្ននៅឆ្នាំ១៩៧០។
SNOC ធ្លាប់បានបញ្ជូនកីឡាករ​ទៅចូលរួមប្រកួននៅ អាស៊ីហ្គេម ខំមិនវ៉ែលហ្គេម ស៊ីហ្គេម និង កីឡាអូឡាំពិក ហើយបានទទួលលទ្ឋផលល្អគួរសម។
ចំនួនគត់ធម្មជាតិ
ចំនួនគត់ធម្មជាតិ (English: Natural Number) គឺជាចំនួនវិជ្ជមានដែលរាប់ចាប់ពីលេខមួយដល់បូកអន្ត
រឿងកុលាបប៉ៃលិន
រឿងកុលាបប៉ៃលិន ជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកញ៉ុក ថែម ដែលបាននិពន្ធកាលពីព.ស.២៥០៤ ត្រូវនឹង គ.ស.១៩៣៦ឬឆ្នាំ១៩៤៣ ថ្ងៃទី ២៦ ខែធ្នូ គឺជាវណ្ណកម្មមួយ ដែលមានប្រជាប្រិយភាពមិនចាញ់រឿងផ្កាស្រពោន របស់កវី នូ ហាចឡើយ។
ដំណររឿង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងកុលាបប៉ៃលិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រលោមលោកខ្មែរ
គណកម្មាធិការអូឡាំពិកជប៉ុន
គណកម្មាធិការអូឡាំពិកជប៉ុន (ជាភាសាអង់គ្លេស៖Japanese Olympic Committee ជាភាសាជប៉ុន៖日本オリンピック委員会) ដែលមានអក្សរកាត់ថា JOC ជាស្ថាប័នតំនាងប្រទេសជប៉ុន នៅក្នុងគណកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ។ វាជាស្ថាប័នមិនយកកំរ៉ៃ ដែលមាននាទីជ្រើសរើស​ក្រុមជំរើសជាតិ និងប្រមែប្រមូលមូលនិធិ​ដើម្បីបញ្ជូន​កីឡាករជប៉ុន​ទៅចូលរួមប្រកួត​ក្នុងកីឡាអូឡាំពិក។ ស្ថាប័ននេះមានទីស្នាក់ការនៅទីក្រុងក្យូតុ ប្រទេសជប៉ុន។
គណកម្មាធិការអូឡាំពិកជប៉ុន​ជួយ​ទីក្រុងនៅប្រទេសជប៉ុន​ ក្នុងការដេញថ្លៃ​ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកីឡាំអូឡាំពិក​ជារៀងរាល់លើក។ ជប៉ុនធ្លាប់បានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិក៣ដងគឺ៖
ប្រាសាទចៅស្រីវិបុលកេរ្តិ៍
ប្រាសាទ​ចៅ​ស្រី​វិបុល​កេរ្តិ៍​ស្ថិត​នៅ​ភូមិរលួសសសៀរ តាមផ្លូវមុខសាលាស្រុកសូទ្រនិគម ចម្ងាយប្រមាណជាប្រាំពីរគីឡូម៉ែត្រ នៅទិសខាងជើងនៃសាលាស្រុក លើភ្នំស្រីវិបុលកេរ្តិ៍ ខេត្តសៀមរាប។
ទ្វីបអឺរ៉ុប
អឺរ៉ុប (ពីភាសាបារាំង Europe អ៊ើរ៉ុប៉ិ៍) គឺជា​ទ្វីប​មួយ​ក្នុងចំណោម​ទ្វីប​ទាំង ៧ នៅលើ​ពិភពលោក ដែល​ស្ថិតនៅ​ចុង​ខាងលិច​បំផុត​នៃ​​អឺរ៉ាស៊ី​។ អឺរ៉ុប ត្រូវ​ចែក​ចេញពី​ទ្វីបអាស៊ី ខាងកើត​ដោយ​ខ្សែទឹក​នៃ ជួរភ្នំ​អ៊ូរ៉ាល់ ទន្លេ​អ៊ូរ៉ាល់ សមុទ្រ​កាសព្យែន និង ខាងត្បូង​ឆៀង​ខាងកើត​ដោយ​ជួរភ្នំ​កាវកាស​។ ក្រៅពីនេះ ទ្វីប​អឺរ៉ុប ត្រូវ​បាន​ព័ទ្ធជុំវិញ​ដោយ​មហាសមុទ្រអាកទិក​នៅ​ខាងជើង, មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក​នៅ​ខាងលិច, សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ​នៅ​ខាងត្បូង និង សមុទ្រខ្មៅ​នៅ​ប៉ែក​អាគ្នេយ៍ ព្រមទាំង​ផ្លូវទឹក​ភ្ជាប់​ទៅកាន់​សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ​។ គេ​នៅ​ពុំ​ទាន់​មាន​ការកំណត់​ខណ្ឌសីមា​ច្បាស់លាស់​សម្រាប់​ទ្វីប​អឺរ៉ុប​នៅឡើយ​ទេ បើ​យើង​ក្រឡេក​មើល​ទៅ​សម័យ​កាល​បុរាណ​ដ៏​យូរលង់​មក​ហើយ​នោះ គឺជា​អ្វី​ដែល​ជា​រំលោភបំពាន​ដោយ​អំណាច ដូចជា​ពាក្យ​ថា «ទ្វីប» (Continent) អាច​តំណាង​ឲ្យ​ការ​បែកចែក​ភាព​ខុសគ្នា​នូវ «វប្បធម៌និងនយោបាយ» ឬក៏លក្ខណៈ​រូបភូមិសាស្ត្រ​មួយ​។
អឺរ៉ុប គឺជា​ទ្វីប​តូចជាងគេ​ទី២ បន្ទាប់ពី «អូសេអានី» ដែល​មាន​ក្រឡាផ្ទៃ​ប្រមាណ ១០,១៨០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ឬ ២% នៃ​ផ្ទៃ​ផែនដី និង ប្រហែល ៦.៨% នៃ​ផ្ទៃដី​។ អឺរ៉ុប​មាន​ប្រទេស​ប្រហែល ៥០ ដែល​រុស្ស៊ី​ជា​ប្រទេស​ធំជាងគេ​ទាំង​ផ្ទៃដី និង ប្រជាជន ចំណែក "បុរីវ៉ាទីកង់" ជា​រដ្ឋ​តូចជាងគេ​បង្អស់​។ អឺរ៉ុប គឺជា​ទ្វីប​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ច្រើនជាងគេ​ទី៣ បន្ទាប់ពី​អាស៊ី និង អាហ្វ្រិក ដែល​មាន​ប្រជាជន ៧៣១,០០០,០០០ ឬ ប្រហែល ១១% នៃ​ប្រជាជន​ពិភពលោក​។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ តាម​របាយការណ៍​អង្គការសហប្រជាជាតិ ចំនួន​ប្រជាជន​នៅ​ទ្វីប​នេះ នឹង​ធ្លាក់​មក​នៅ​ត្រឹមតែ ៧% នៅ​ឆ្នាំ​២០៥០ ដែល​មាន​ចំនួន​ប្រហែល ៦៥៣,០០០,០០០ ប៉ុណ្ណោះ​។
អឺរ៉ុប គឺជា​ទីកន្លែង​កំណើត​នៃ​«វប្បធម៌​បស្ចិមលោក»។ ប្រជាជាតិ​អឺរ៉ុប បាន​ដើរតួ​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​កិច្ចការ​សកលលោក​ចាប់ពី​សតវត្ស​ទី១៦​មក ជាពិសេស​ការចាប់ផ្ដើម​ធ្វើ​អាណានិគម​។ រហូត​មកដល់​សតវត្ស​ទី១៧ និង ១៨ ជនជាតិ​អឺរ៉ុប បាន​ត្រួតត្រា​ទ្វីប​អាហ្វ្រិក និង អាមេរិក ស្ទើរតែ​ទាំងមូល ព្រមទាំង​មួយ​ផ្នែក​ធំ​នៃ​ទ្វីប​អាស៊ី ។ សង្គ្រាមលោកលើកទី១ និង សង្គ្រាមលោកលើកទី២ បាន​បញ្ចប់​នូវ​ភាព​នាំមុខ​របស់​អឺរ៉ុប​នៅក្នុង​កិច្ចការ​សកល ហើយ​បាន​ធ្វើឲ្យ​ប្រជាជាតិ​ធំៗ​ពីរ​គឺ​៖ សហរដ្ឋអាមេរិក និង សហភាព​សូវៀត បាន​លេចធ្លោ​ឡើង​ជា​កំពូល​មហាអំណាច​ពិភពលោក​។ សង្គ្រាមត្រជាក់​រវាង​កំពូល​មហាអំណាច​ទាំងពីរ បាន​ខណ្ឌ​ចែក​ទ្វីប​អឺរ៉ុប​ជាមួយ "វាំងននដែក" ។ ការ​បង្រួបបង្រួម​ទ្វីប​អឺរ៉ុប​ឡើងវិញ បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ការបង្កើត​ឡើង​នូវ​ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប និង សហភាពអឺរ៉ុប នៅ​អឺរ៉ុបខាងលិច ហើយ​អង្គការ​ទាំងពីរ​នេះ​បាន​ពង្រីក​ខ្លួន​ទៅ​ខាងកើត​ចាប់តាំងពី​ការដួលរលំ​នៃ​សហភាព​សូវៀត នា​ឆ្នាំ​១៩៩១​។
និយមន័យ
ពាក្យ «អឺរ៉ុប» ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ក្នុង​គោលដៅ​ច្រើនយ៉ាង​។ មូលដ្ឋាន​របស់​វា គឺ​យោង​ទៅ​តាម​លក្ខណៈ ភូមិសាស្ត្រ និង នយោបាយ​។
ប្រទេស និង តំបន់​នៅ​អឺរ៉ុប
thumb|right|250px| អឺរ៉ុប តាម​និយមន័យ​ដែល​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ទូទៅ: ភូមិសាស្ត្រ​នៃ​ទ្វីបអឺរ៉ុប ពណ៌បៃតង, និង តំបន់​វប្បធម៌​អឺរ៉ុប ពណ៌​ខៀវជាំ (ផ្នែក​[[អាស៊ី នៃ​ប្រទេស​អឺរ៉ុប មាន​ ពណ៌ខៀវស្រាល )​។]] thumb|right|250px| right|thumb|250px|ការ​ចាត់ថ្នាក់​តំបន់​តាម  The World Factbook right|thumb|250px|ការ​ចាត់ថ្នាក់​តំបន់​តាម "[[អ.ស.ប"]] thumb|right|250px|អឺរ៉ុប តាម​ការ​កំណត់​របស់ "[[សហភាពអឺរ៉ុប" ]] thumb|right|250px|[[WEU • Members • Associate members • Observers • Associate partners ]] thumb|right|250px|[[ក្រុមប្រឹក្សា​ប្រជាជាតិ​អឺរ៉ុប]]
សេដ្ឋកិច្ច
អឺរ៉ុប គឺជា​ទ្វីប​មួយ​ដែល​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ធំជាងគេ​នៅលើ​ផែនដី នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​។ ជាមួយ​ទ្វីប​ដទៃ អឺរ៉ុប​មាន​ការ​ដោះដូរ​ពាណិជ្ជកម្ម​យ៉ាង​ច្រើន​ជាមួយ​ប្រទេស​នានា​របស់​ខ្លួន​។ ប្រទេស​ដែល​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​លូតលាស់​ខ្លាំង​ច្រើន​ស្ថិតនៅ​ប៉ែក​ខាងលិច ចំណែក​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​បណ្ដា​ប្រទេស អឺរ៉ុបខាងកើត​ខ្លះ​ទើប​តែ​បាន​ស្គាល់​ភាព​រីកចម្រើន នា​ក្រោយ​ការ​រលំរលាយ​នៃ​សហភាព​សូវៀត និង យូហ្គោស្លាវី​ប៉ុណ្ណោះ​។ សហភាពអឺរ៉ុប ដែល​ជា​អង្គការ​អន្តរ​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​នៃ​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​ចំនួន ២៧ បាន​លេច​រូបរាង​ឡើង​ជា «តំបន់​សេដ្ឋកិច្ច​មួយ​ធំបំផុត» (largest single economic area) នៅ​លើ​ពិភពលោក​។ បច្ចុប្បន្ន សមាជិក​សហភាពអឺរ៉ុប​ចំនួន ១៥ បាន​ប្រើប្រាស់​រូបិយវត្ថុ​រួមគ្នា​តែមួយ​គឺ "អឺរ៉ូ"​។ ប្រទេស​០៥​នៃ​សហភាពអឺរ៉ុប បាន​ជាប់​ចំណាត់ថ្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​១០​ប្រទេស ដែល​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ធំជាងគេ​លើ​ពិភពលោក បើ​គិត​តាម​អំណាចទិញ (PPP) ។ ចំណាត់ថ្នាក់​រួមមាន​៖ អល្លឺម៉ង់ (៥), រាជាណាចក្ររួម (៦), រុស្ស៊ី (៧), បារាំង (៨) និង អ៊ីតាលី (១០) បើ​យោង​ទៅ​តាម​ទីន្នន័យ​របស់ The CIA World Factbook ។
ឧស្សាហកម្ម​លូតលាស់​មុន​សង្គ្រាមលោកលើកទី២
បដិវត្តន៍​ឧស្សាហកម្ម បាន​ចាប់ផ្ដើម​ឡើង​នៅ​អឺរ៉ុប ជាពិសេស​រាជាណាចក្ររួម នា​សតវត្ស​ទី១៨ និង សតវត្ស​ទី១៩ ដែល​ជា​សម័យ​ឧស្សាហកម្ម​នៅ​អឺរ៉ុប​។ ភាព​រីកចម្រើន​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ត្រូវ​បាន​បង្អាក់ ដោយសារ​សង្គ្រាមលោកលើកទី១ ប៉ុន្តែ​ពួកគេ​បាន​ស្ដារសេដ្ឋកិច្ច​ឡើងវិញ និង អាច​ប្រកួតប្រជែង​ជាមួយ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ដ៏​អស្ចារ្យ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន រហូតមកដល់​មុន​ការ​ចាប់ផ្ដើម​សង្គ្រាមលោកលើកទី២​។ ឧស្សាហកម្ម​អឺរ៉ុប បាន​រង​ការបំផ្លាញ​យ៉ាង​ដំណំ​ម្ដងទៀត ដោយ​សង្គ្រាមលោកលើកទី២​។
សង្គ្រាមត្រជាក់ (១៩៤៥-១៩៩០)
ក្រោយ​សង្គ្រាមលោកលើកទី២ សេដ្ឋកិច្ច​រាជាណាចក្ររួម បាន​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ភាព​ខ្ទេចខ្ទាំ​យ៉ាង​ដំណំ និង​បាន​អូស​បន្លាយ​ស្ថានភាព​បែប​នេះ​ជាច្រើន​ទសវត្ស​បន្ត​មក​ទៀត​។ អ៊ីតាលី ក៏​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ស្ថានភាព​តោកយ៉ាក​ដែរ ប៉ុន្តែ​បាន​ស្គាល់​នូវ​ភាព​រីកចម្រើន​ឡើងវិញ​នា​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​១៩៥០​។ អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច បាន​ស្ដារ​ឡើងវិញ​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស និង​បាន​បង្កើន​ផលិតផល​ទ្វេដង​ពី​សម័យ​មុន​សង្គ្រាម នា​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​១៩៥០​។ ប្រទេស​បារាំង ក៏​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ដំណាក់កាល​នៃ​ភាព​រុងរឿង​ដ៏​អស្ចារ្យ​ឡើងវិញ និង​ការ​ធ្វើ​ទំនើបកម្ម​។ ក្រោយមក ប្រទេស​អេស្ប៉ាញ ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់ «ហ្វ្រង់កូ» ក៏​បាន​ស្ដារ​ឡើងវិញ ហើយ​ប្រជាជាតិ​បាន​ស្គាល់​នូវ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ដ៏​អស្ចារ្យ ដែល​ពុំ​ដែល​ជួបប្រទះ នា​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​១៩៦០ ដែល​គេ​បាន​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា "អច្ឆរិយហេតុ​អេស្ប៉ាញ" (Spanish miracle) ។ បណ្ដា​រដ្ឋ​អឺរ៉ុប​សំខាន់ៗ​ជាច្រើន បាន​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​អំណាច​គ្រប់គ្រង​របស់​របស់​សហភាព​សូវៀត និង លើស​ពី​នេះ​ទៅទៀត បាន​ក្លាយទៅជា​សមាជិក​នៃ "ក្រុមប្រឹក្សា​នៃ​កិច្ចសង្គ្រោះ​សេដ្ឋកិច្ច​ទៅវិញទៅមក" (Council for Mutual Economic Assistance) ដែល​ហៅ​កាត់​ថា "កូមេកុង" (COMECON) ។ បណ្ដា​រដ្ឋ​ដែល​បាន​រក្សា​ទុក​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច​ទីផ្សារ​សេរី ត្រូវ​បាន​ទទួល​ជំនួយ​យ៉ាង​ច្រើន​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក តាម​រយៈ "ផែនការ​ម៉ារសាល" (Marshall Plan) ។ ប្រទេស​អឺរ៉ុបខាងលិច បាន​ផ្សារ​ភ្ជាប់​ទំនាក់ទំនង​សេដ្ឋកិច្ច​ជាមួយ​គ្នា ដែល​ជា​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​សហភាពអឺរ៉ុប និង​បង្កើន​ការ​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​ឆ្លង​ប្រទេស​។ គន្លឹះ​នេះ បាន​ជួយ​ឲ្យ​ពួកគេ​ទទួល​បាន​នូវ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស ចំណែក​បណ្ដា​នៃ​អង្គការ​សេដ្ឋកិច្ច​កូមេកុង កំពុងតែ​តស៊ូ​ពុះពារ​នៅក្នុង​មួយ​ផ្នែក​ធំ​ក្នុង​ការ​ចំណាយ​នៃ​សង្គ្រាមត្រជាក់​។ រហូតមកដល់​ឆ្នាំ​១៩៩០ សហគមន៍អឺរ៉ុប​បាន​បង្កើន​សមាជិក​ពី ០៦ ទៅ ១២​។ ចំណុច​សំខាន់​គឺ​ការ​រស់រាន​ឡើងវិញ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច បាន​នាំមុខ​រាជាណាចក្ររួម ជា​ប្រទេស​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ធំជាងគេ​នៅ​អឺរ៉ុប​។
ការលេចឡើង​នៃ​សហភាពអឺរ៉ុប
ជាមួយ​នឹង​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​លទ្ធិកុម្មុយនិស្ត នៅ​អឺរ៉ុបខាងកើត​នា​ឆ្នាំ​១៩៩១​មក ប្រទេស​អឺរ៉ុបខាងកើត​មួយចំនួន បាន​ប្ដូរ​មក​អនុវត្ត​របប​ទីផ្សារ​សេរី​។ មាន​ជោគជ័យ​យ៉ាង​ល្អ​ប្រសើរ​ជាមួយ​ប្រទេស​អឺរ៉ុបកណ្ដាល​ខ្លះ​ដូចជា ប៉ូឡូញ ហុងគ្រី និង ស្លូវ៉េនី ដែល​បាន​ធ្វើ​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស ចំណែក​ប្រទេស​អឺរ៉ុបខាងកើត​ដូចជា អ៊ុយក្រែន និង​រុស្ស៊ី នៅ​តែ​រក្សា​របប​សេដ្ឋកិច្ច​ចាស់​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​បន្ត​មក​ទៀត​។ ប្រទេស​អឺរ៉ុបខាងលិច បាន​ជួយ​អឺរ៉ុបខាងកើត តាមរយៈ​ការ​បង្កើត​សហគមន៍​សេដ្ឋកិច្ច​ជាមួយ​ពួកគេ​។ បន្ទាប់ពី​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ទាំងពីរ​បាន​ធ្វើការ​បង្រួបបង្រួម​ឡើងវិញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩០ សេដ្ឋកិច្ច​អាល្លឺម៉ង់​ខាងលិច បាន​ជួប​ការ​លំបាក ដោយសារ​តែ​ត្រូវ​កសាង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ដ៏​ធំ នៃ​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ខាងកើត​ឡើងវិញ​។ ប្រទេស​យូហ្គោស្លាវី ដែល​មាន​ការ​វិវត្ត​ក្រោយ​គេ ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ដោយ​សង្គ្រាម និង​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៣ នៅតែ​មាន​កងទ័ព​រក្សា​សន្តិភាព​របស់​សហភាពអឺរ៉ុប និង​អង្គការ​ណាតូ​ជាច្រើន​ស្ថិតនៅ​កូសូវ៉ូ សាធារណរដ្ឋ​ម៉សេដូនី និង បូស្នៀ និង​ហេហ្សេហ្គូវីណា ដែល​មាន​តែ​ស្លូវ៉េនី​ប៉ុណ្ណោះ​បាន​ស្គាល់​នូវ​វឌ្ឍនភាព​ពិតប្រាកដ​។ នា​ឱកាស​ឆ្លង​សហស្សវត្ស​ថ្មី សហភាពអឺរ៉ុប​បាន​ជួយ​ឲ្យ​សេដ្ឋកិច្ច​អឺរ៉ុប​មាន​ស្គាល់​ការ​រីកចម្រើន​យ៉ាងខ្លាំងក្លា ជាពិសេស​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​ចំនួន​០៥ ដែល​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​នាំមុខ​គេ​គឺ​៖ អាល្លឺម៉ង់ រាជាណាចក្ររួម បារាំង អ៊ីតាលី និង អេស្ប៉ាញ​។ នៅ​ឆ្នាំ​២០០៥ ប្រទេស​ចំនួន ១២ ក្នុងចំណោម​សមាជិក​ទាំង ១៥ នៃ​សហភាពអឺរ៉ុប​បាន​រួម​គ្នា​បង្កើត​តំបន់​ប្រាក់អឺរ៉ូ ដែល​ប្រើប្រាស់​ប្រាក់អឺរ៉ូ​រួម ជំនួស​ឲ្យ​រូបិយវត្ថុ​ជាតិ​របស់​ពួកគេ​។ ប្រទេស ០៣ ទៀត​ដែល​មិន​ប្រើប្រាស់​ប្រាក់អឺរ៉ូ​មាន​៖ រាជាណាចក្ររួម ដាណឺម៉ាក និង ស៊ុយអែត​។
ភាសា
ភាសា​នៅ​អឺរ៉ុប​ភាគច្រើន មាន​ទំនង​ទៅ​នឹង​អម្បូរ​ភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប​ចំនួន​០៣​គឺ​៖ ក្រុម​ភាសារ៉ូម៉ាំង ដែល​បាន​មកពី​ភាសាឡាតាំង​នៃ​ចក្រភព​រ៉ូម, ក្រុម​ភាសាអាល្លឺម៉ង់ ដែល​ចាប់កំណើត​ចេញ​មកពី​ភាសា​នៃ​តំបន់​ស្កង់ឌីណាវ ខាងត្បូង និង ក្រុម​ភាសាស្លាវ​។ ចំណែក​ភាសាអង់គ្លេស គឺជា​ភាសា​មួយ​ដែល​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ក្រុម​ភាសាអាល្លឺម៉ង់ តែ​ពាក្យ​ជាច្រើន​នៃ​ភាសាអង់គ្លេស មាន​ប្រភព​ចេញ​មកពី​ក្រុម​ភាសារ៉ូម៉ាំង​។
ក្រុម​ភាសារ៉ូម៉ាំង ត្រូវ​បាន​និយាយ​ជាបឋម​នៅ​អឺរ៉ុប​ប៉ែក​ពាយ័ព្យ​ដូចជា នៅ​រ៉ូម៉ានី និង ម៉ូលដូវី ជាដើម​។ ក្រុម​ភាសាអាល្លឺម៉ង់ ត្រូវ​បាន​និយាយ​នៅ​ប៉ែក​និរតី​នៃ​អឺរ៉ុប និង ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​អឺរ៉ុបកណ្ដាល​។ ក្រុម​ភាសាស្លាវ ត្រូវ​បាន​និយាយ​នៅ​ប៉ែក​កណ្ដាល ខាងកើត និង ប៉ែក​អាគ្នេយ៍​នៃ​អឺរ៉ុប​។
នៅ​មាន​ភាសា​ជាច្រើន ដែល​មិន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ភាសា​ទាំង​០៣​ខាងលើ​នេះ​។ អម្បូរ​ភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប​ផ្សេង​ទៀត​មាន​ដូចជា​៖ ក្រុម​ភាសាបាលទិក (ដូចជា​៖ ភាសាឡាតវី និង ភាសាលីទុយអានី), ក្រុម​ភាសាសែលទិក (ដូចជា​៖ ភាសាអៀរឡង់, ភាសាស្កុតហ្កាអ៊ិលិក, ភាសាម៉ានស៍, ភាសាវ៉ែល, ភាសាកូរនីស្ហ និង ភាសាប្រេតុន), ភាសាក្រិច ភាសាអាល់បានី និង ភាសាអាមេនី ។ ក្រុម​ភាសា​មួយ​ទៀត​ដែល​ផ្សេង​ពី​អម្បូរ​ភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប​គឺ​ក្រុម​ភាសាអ៊ូរ៉ាល់ (Uralic Language) ដែល​មាន​៖ ភាសាអេស្តូនី, ភាសាហ្វាំងឡង់ និង ភាសាហុងគ្រី ត្រូវ​បាន​និយាយ​នៅ​តាម​តំបន់​នៃ​ប្រទេស​ខ្លះ​ដូចជា​៖ រ៉ូម៉ានី រុស្ស៊ី ស៊ែប៊ី និង ស្លូវ៉ាគី​។ ភាសា​មួយ​ចំនួន​ផ្សេងទៀត​ដែល​មិន​មែន​អម្បូរ​ភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប​ដែរ​នោះ​មាន​ដូចជា​៖ ភាសាបាស្ក (Basque), ភាសាហ្សកហ្ស៊ី, ភាសាអហ្សែបែហ្សង់ និង ភាសា​នៃ​ជនជាតិ​ភាគតិច​នៃ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​។
កំណត់សម្គាល់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទ្វីប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អឺរ៉ុប
រឿងមហាចោរនៅទល់ដែន
រឿងមហាចោរនៅទល់ដែន គឺជារឿងប្រលោមលោកខ្មែរ​ បែបគុននិយម ដែលនិពន្ធដោយលោក សាង សាវ៉ាត បោះពុម្ពផ្សាយជាលើកដំបូង នៅព.ស.ទី២៤៨៥ ត្រូវនឹងគ.ស.១៩៥៥៕ thumb|right|ក្របមុខ​សៀវភៅ​រឿង​មហាចោរនៅទល់ដែន
សាច់រឿង
(នៅមានបន្តទៀត)
ឯកសារយោង
មហាចោរនៅទល់ដែន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងមហាចោរនៅទល់ដែន
មជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ ដុនបូស្កូ ខេត្តកែប
thumb|right|200px| មជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈដុន​បូស្កូកែប មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិថ្មី សង្កាត់ព្រៃធំ​ ក្រុងកែប ខេត្តកែប។ មជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលវិជា្ជជីវះដុនបូស្កូខេត្តកែប បានផ្ដល់ដល់ជំនាញ់ ការអប់រំ សំរាប់ជួយយុវជនក្រីក្រ ក្មេងៗ​  ដែលមកពីជនបទទីដាច់ស្រយាល​ តំបន់ឆ្ងាយៗនៃប្រទេសកម្ពុជា។​សាលាដុនបូស្កូ បានបងើ្កតឡើង ដោយក្រុមអ្នកបួស ក្រុមសាលេស៊ានសាលាដុនបូស្កូ)។ ក្រុមនេះបានចាប់ផើ្តម នៅឆ្នាំ១៨៥៤ នៅ ប្រទេសអ៊ីតាលី ជាមួយលោកឪពុកបូស្កូ។ មជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលវិជា្ជជីវះដុនបូស្កូខេត្តកែប​បាន ផ្ដល់ដល់ជំនាញ់ ការអប់រំ សំរាប់ជួយយុវជនក្រីក្រ ក្មេងៗ​   ដែលមកពីជនបទទីដាច់ស្រយាល​ តំបន់ឆ្ងាយៗនៃប្រទេសកម្ពុជា។​ជាពិសេសអប់រំផ្នែកសីលធម័ការនិយាយស្តី សីលធម័ការងារ មានមនសិកាការងារ មានការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ចេះអត់អោនអធ្យាស្រ័យ ជួយគ្នាទៅវិញទៅមកនៅពេលដែលមានគ្រាអាសន្ន។
ទីតាំងសាលាដុនបូស្កូនៅកម្ពុជា
ទីតាំងនៃសាលាទាំង ៦ នោះ គឺ ៖
ការងាររបស់សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូ នៅប្រទេសកម្ពុជា ដូចគ្នានឹងនៅប្រទេសទាំងអស់លើពិភពលោក ដែលមាន សាលាដុនបូស្កូ សរុបទាំងអស់នៅ ១២៤ប្រទេស មានគោលដៅ ជួយបណ្តុះបណ្តាល វិជ្ជាជីវៈ ដល់យុវជនយុវនារី ក្រីក្រ អោយមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រកបការងារ ។
ផ្នែកបច្ចេកទេស
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែបមាន ទទួលសិស្សជារៀងរាល់ឆ្នាំដើម្បីចូលរៀននូវជំនាញផ្សេងៗជាច្រើនដូចជា:
សូមចូលមើលផង
វែបសាយមជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈដុនបុស្កូខេត្តកែប
សាលាដុនបូស្កូគឺជាទីសង្ឈឹម​ និង​ ជាទំនុកចិត្តរបស់លោកអ្នក!!
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាបច្ចេកទេស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មណ្ឌលអប់រំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុងកែប
១ (លេខ)
១ (មួយ) ជា ចំនួនគត់ធម្មជាតិ បន្ទាប់ពី ០ និង នៅមុខ ២។ លេខរ៉ូម៉ាងគឺ I
ទូទៅ
(a ≠ 0)
វិធីធើ្វម្ហូប
មុខម្ហូ: ដុតមាន់ CoCaCoLa គ្រឿងផ្សំ : មាន់ ១ ប្រហែល ១,៥0 ទៅ ២ គីឡូក្រាម •	CoCaCoLa ១ កប៉ុង •	ស្លឹកក្រូច ៥ ស្លឹក •	ម្ដេង ១ ដុំ •	ស្លឹកគ្រៃ ១០ គុល •	ម្សៅស៊ុប ១ ស្លាបព្រាកាហ្វេ •	អំបិល១ ស្លាបព្រាកាហ្វេ •	ខ្ទឹម ១ ដុំ •	ប្រេងឆារ ១ ខាំ។ វិធីធើ្វ : មុនដំបូងយើងត្រូវសំអាតមាន់អោយស្អាត បន្ទាប់មកយើងចាក់ប្រេងឆារចួលក្នុងឆ្នាំងបន្តិច ហើយដាក់ស្លឹកគ្រៃ ម៉ាដេង ស្លឹកក្រូច និងមាន់ចូលឆ្នាំង រួចហើយចាក់ CoCaCoLa កន្លះកំប៉ុង ហើយដាក់ម្សៅស៊ុប និងអំបិល រួចហើយទុកមួយសន្ទុះ នៅពេលCoCaCoLa រីងទើបយើងចាក់កន្លះកំប៉ុងទៀត យើងត្រូវប្រើភ្លើងក្ដៅល្មមដើម្បីកុំអោយខ្លោចរយះពេលប្រហែល ៣០ នាទី ក្រោយមកទើបស្រង់មាន់ចេញពីឆ្នាំងយកដាក់ក្នុងចាន នោះជាកាស្រេច ។យើងត្រូវប្រើទឹកជ្រលក់ដើម្បីបង្កើនរសជាតិ ។ មុខម្ហូប : ឆារក្ដាមសមុទ្រ គ្រឿងផ្សំ : •	ក្ដាមសមុទ្រ ១ គីឡូក្រាម •	ស្ករ ២ស្លាព្រាបកាហ្វេ •	ម្ស៉ៅស៊ុប ១ ស្លាបព្រាកាហ្វេ •	ទឹកត្រី ៣ ស្លាបព្រាកាហ្វេ •	មើមខ្ទឹម ៣ ដុំ •	ម្រេច កន្លះស្រាបព្រាកាហ្វេ •	អំពិលទុំ ១ ដុំ •	ប្រេងឆារ ១ កូនចាន ។ វិធីធ្វើ:មុនដំបូងយើងត្រូវលាយអំពិលទុំជាមួយ ស្ករ ម្សៅស៊ុប ទឹកត្រី បន្ទាប់មកយើងចាក់ប្រេងឆារចូលក្នុងខ្ទះ ហើយដាក់ខ្ទឹមដែលចញ្ជាំមរួចចូល បន្ទាប់មកពេលខ្ទឹមក្រហមទើបយើងចាក់ក្ដាមចូល ពេលក្ដាមឆ្អិនបន្ទិចទើបយើងចាក់គ្រឿងផ្សំចូល ហើយដាក់ម្រេច ពេលក្ដាមឆ្អិនល្មមទើបយើងដួសដាក់ចាន នោះជាកាស្រេច ។
ជីវិតសិស្សក្រីក្រនៅសាលាបច្ចេកទេសដុបូស្កូ
ជីវិតសិស្សក្រីក្រនៅសាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូ
សាលា​បច្ចេកបទេសដុន បូស្កូ គឺជា​​សាលា អង្គការ​​ក្រៅ​រដ្ឋា​ភិបាល​ មួយ​ដែល​តែង​តែ​ជួយ​ដល់​សិស្សា​នុសិស្ស​ ដែល​ពុំ​មាន​លទ្ធ​ភាព​ទៅ​បន្ត​ការ​ ​សិក្សា​នៅ​សកល​វិទ្យា​ល័យ​បាន។ ហើយ​នៅ​ក្នុង​នោះផងដែរក៏មានផលវិបាកខ្លះផងដែរ ចំពោះ សិស្សដែលក្រីក្រហើយមានផ្ទះនៅតាមបណ្តាលខេត្តឆ្ងាយៗ ត្រូវការចំណាយប្រាក់មួយចំនួនធំដូចជា៖ ចំណាយទៅលើការ ធ្វើដំនើរ ដើម្បីមកចូលរួម​ការ​ប្រលង​ដែល​តែង​តែ​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ជិត​ចុង​ឆ្នាំ​ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​សាក​ល្បង​សម្ថភាព​សិស្ស។​ចំពោះ​សិស្ស​ដែល​ប្រលង​ជាប់​ទើប​អាច​មាន​សិទ្ធ​ចូល​រៀន​បាន​។​សិស្ស​ដែល​បាន​មក​សិក្សា​សុទ្ធ​តែ​ជា​សិស្ស​ដែល​មាន​សំណាង​រួច​ផុត​ពី​ភាព​អវិជ្ជា​។​ ជា​ធម្មតា​សិស្ស​នៅ​សាលា​ដុន​បូស្កូ​ភាគ​ច្រើន​មក​ពី​ខេត្ត​ឆ្ងាយ​និង​គ្មាន​លទ្ធ​ភាព​អាច​រៀន​បន្ត​បាន​។​យើង​ដឹង​ហើយ​ថា​ការ​ដែល​ឃ្លាត​ចាក់​ឆ្ងាយ​ពី​ផ្ទះ​មិន​មែន​ជា​ការ​ស្រួល​នោះ​ទេ​។​ការ​ចេញ​ពី​ឪពុក​ម្តាយ​ទៅ​នៅ​ឆ្ងាយ​វា​មាន​ភាព​លំបាក​ខ្លាំង​ណាស់​ចំពោះ​មនុស្ស​ដែល​មិន​ដែល​ចេញ​ពី​គ្រួសារ​ត្រូវ​ស្វែង​រក​ផ្ទះ​ដើម្បី​ស្នាក់​នៅ​ហើយ​ត្រូវ​ចំណាយ​ប្រាក់​យ៉ាង​ច្រើន​ទៅ​លើ​ថ្លៃ​បន្ទប់​ម្ហូប​អាហារ​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​និង​សំភារះ​យ៉ាង​ច្រើន​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ប៉ុន្តែ​អ្នក​ដែល​បាន​មក​សិក្សា​នៅ​ទី​នេះ​គឺ​ពិត​ជា​មាន​សំណាង​ខ្លាំង​ណាស់​អាច​មាន​សម្ថភាព​ខ្ពស់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ការ​ងារ​អោយ​ក្រុមហ៊ុន​នៅ​នីមួយៗ​បាន​យ៉ាង​ល្អ។​ហេតុ​ដូចនេះ​ហើយ​ទើប​សាលា​បច្ចេក​ទេស​ដុបូស្កូ​មាន​ឈ្មោះ​បោះ​សំលេង​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​។​មួយ​វិញ​ទៀត​ការ​ដែល​មាន​សាលា​បច្ចេក​ទេស​ដុន​បូស្កូ​ធ្វើ​អោយ​រដ្ឋា​ភិបាល​មាន​​កា​រ​សប្បាយ​ចិត្ត​ជា​ខ្លាំង​។​
ប្រាសាទចេកក្បូរ
ប្រាសាទ​ចេក​ក្បូរ​ស្ថិតនៅក្នុងភូមិឈូក ឃុំក្រសាំងស្រុកចុងកាល់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ សាង​នៅ​លើ​ទីទួលដែលមានទំហំ ៣០ ម៉ែត្រ គុណនឹង ៣០ ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទចេកក្បូរ មាន​៣​ដោយ​សាង​ទន្ទឹម​គ្នា​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​នៅ​សល់​តែ​ពីរ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ប្រាសាទកណ្តាលមានទំហំ ៥ ម៉ែត្រគុណ និង ៥ ម៉ែត្រ និង កម្ពស់ ១០ ម៉ែត្រ ដែល​ប្រាសាទ​កណ្តាល​នេះ​ត្រូវ​បាន​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​សាង​ឡើង​តំណាង​ឱ្យ​អំណាច​កំពូល (ដូចជាថ្នាក់មជ្ឈិម ឬ ប្រមុខរដ្ឋ) ។ ចំពោះប្រាសាទពីរទៀតដែលនៅអមសងខាងគឺតំណាងឱ្យអំណាចតំបន់ ឬ ថ្នាក់ខេត្តក្រុង ។ ប្រាសាទ​ចេកក្បូរ​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​អំឡុង​ឆ្នាំ (៦១៦-៦៣៥) ដើម សតវត្សរ៍​ទី​៧​រជ្ជ​កាល​ព្រះបាទឥសាន្តវរ្ម័នទី ១ ។ ប្រាសាទ​នេះ​សាង​ឡើង​ពី​ឥដ្ឋ​តាន់ ហើយ​ខ្លោងទ្វារធ្វើពីថ្មភក់ រចនាបថសម្បូរព្រៃគុហ៍​មាន ៥ ថ្នាក់ ។
ចេកក្បូរ
ប្រាសាទគុកយាយហម
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
ប្រាសាទគុកយាយហមមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិជ្រេស ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម។ ប្រាសាទនេះចម្ងាយប្រហែល ៩០គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ។ ភ្ញៀវទេសចណ៍អាចធ្វើដំណើរទៅទស្សនាប្រាសាទនេះ ដោយចេញពីរាជធានីភ្នំពេញតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ ៦ រហូតដល់ផ្លូវបំបែកស្គុនបត់ខាងស្តាំទៅទីរួមខេត្តកំពង់ចាមតាមផ្លូវជាតិលេខ៧រហូតដល់ខ្លោងទ្វារវត្តសុវណ្ណពិជ័យរស្មីសង្កែបត់ចូលរហូតដល់ ៤គីឡូមែ៉ត្រ បន្តមកត្រូវធ្វើដំណើរពីផ្លូវថ្នល់តាមវាលស្រែប្រហែល ៥០០ម៉ែត្រនឹងមកដល់ទីតាំងប្រាសាទបុរាណមួយនេះ។
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រវត្តិប្រាសាទគុកយាយហមមានប្រវត្តិជារឿងព្រេងនិទាន និងប្រវត្តិពិតទាក់ទងនឹងការកសាងប្រាសាទនេះផង។ រឿងព្រេងនោះ គ្រាន់តែជាការនិទានតៗគ្នា ពីដូនចាស់ម្នាក់មានឈ្មោះថាយាយហម ដែលបានបូជាជីវិតដើម្បីការពារ ថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងប្រាសាទនេះ នៅក្នុងសម័យសង្គ្រាម ដូចនេះហើយក្រោយពីយាយហមស្លាប់ទៅគេក៏ដាក់ប្រាសាទនេះថា ប្រាសាទយាយហមជាប់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ចំណែកនៅខាងមុខប្រាសាទនៅពេលបច្ចុប្បន្នមានអាស្រមមួយដែលជាសក្ការៈ ដែលមានរូបសំណាក់យាយហមនៅខាងសម្រាប់ជាកន្លែងសក្ការៈរបស់យាយហម។ ចំណែកតាមរយៈការសិក្សាអំពីប្រវត្តិពិតប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងដោយ បុព្វបុរសខ្មែរនាសម័យអង្គរនៅក្រោមរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៧ ប៉ុន្តែតាមរយៈសំណង់នៃសំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៅទីនោះ ជាទីសក្ការបូជាមួយតាំងពីសម័យអង្គរ គឺប្រហែល នៅសតវត្សរ៍ទី៧,៨នៃគ.ស ហើយប្រហែលជា ក្រោយមកសំណងនោះត្រូវបានខូចខាតទៅ ទើបនៅសម័យអង្គរ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបានស្ថាបនា ជាសំណង់ប្រាសាទមួយថ្មីនៅទីនោះ តែមិនមែនសង់ពីលើគ្រឹះប្រាសាទចាស់ទេ គឺគ្រាន់តែសង់នៅលើបរិវេណនៃប្រាសាទពីមុន ។
ឯកសារយោង
គុកយាយហម
ចំនួនអវិជ្ជមាន
ចំនួនអវិជ្ជមាន (English: Negative Number) ជាចំនួនទាំងឡាយណាដែលស្ថិតនៅពីក្រោមសូន្យ។ តាម Simple Wikipedia សរសេរថា ពាក្យអវិជ្ជមាន ហាក់មានន័យផ្ទុយពី វិជ្ជមាន។ នេះមានណ័យថា បើ វិជ្ជមាន ជានីវ៉ូលើទឹកសមុទ្រ នោះ អវិជ្ជមាន ជានីវ៉ូក្រោមសមុទ្រ។ បើវិជ្ជមាននោះខាងស្ដាំ នោះ អវិជ្ជមាននៅខាងឆ្វេង។
លក្ខណៈ
អវិជ្ជមានតាងដោយសញ្ញា -។
ឧទាហរណ៍ៈ​ -5 ជាចំនួនអវិជ្ជមាន
សញ្ញានេះអាចប្រើនៅពីមុខ គ្រប់អក្សរដែលដំណាងអោយចំនួន។
ឧទាហរណ៍ៈ -3, -2.7,, - \pi, -i, sin(-x), -sin(x)
ការប្រៀបធៀប
បើ a > b > 0
ដេស៊ី
ដេស៊ី (និមិត្តសញ្ញា៖ d) ជាបុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ សំដៅលើ 10−1 = 1/10 ។
បុព្វបទនេះត្រូវបានដាក់អោយប្រើនៅឆ្នាំ១៧៩៥។ ដេស៊ីក្លាយពីភាសាឡាតាំងថា decimus ដែលមានន័យថា មួយភាគដប់។
ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា
ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ទទួល​ឯករាជ្យ​ពេញលេញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៣ ដោយ​ការ​តស៊ូ​របស់​រាស្ត្រ មន្ត្រី និង​អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ​គឺ ព្រះបាទ​នរោត្តម សីហនុ ។ នៅ​ពេល​នោះ សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ចាត់តាំង​ប្រេសិត​ដំបូង​បំផុត​របស់​ខ្លួន​មក​កម្ពុជា​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥០ នោះ​គឺ​លោក Donald R. Health ។ លោក Health គឺ​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​មិន​អចិន្ត្រៃយ៍​ដែល​បាន​បំពេញ​បេសកកម្ម​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ឡាវ និង​វៀតណាម ប៉ុន្តែ​លោក​នៅ​អចិន្ត្រៃយ៍​ឯ​សៃហ្គន ។
ទំនាក់ទំនង​ការទូត​រវាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​សហរដ្ឋអាមេរិក បាន​កាត់ផ្ដាច់​ពីរ​លើក ។ លើក​ទី​មួយ​គឺ​នៅ​រវាង​ឆ្នាំ​១៩៦៥ និង​ឆ្នាំ​១៩៦៩ ហើយ​និង​នៅ​លើក​ទី​ពីរ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៧៥ ក៏​ព្រោះ​តែ​របប​ប៉ុលពត​បាន​ចូល​គ្រប់គ្រង​វាតទី​ពាសពេញ​ប្រទេស ។ នៅ​ទីបំផុត ទំនាក់ទំនង​នេះ​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ឡើង​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩១ ។
ស្ថានទូត​នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅ​កម្ពុជា មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុងភ្នំពេញ ។
តំណ​ភ្ជាប់​ទៅ​ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅ​កម្ពុជា
កំណើនសេដ្ឋកិច្ច
right|thumb|350px|[[GDP real growth rates, 1990–1998 and 1990–2006, in selected countries.]]
thumb|350px|Rate of change of [[Gross domestic product, world and OECD, since 1961]]
thumb|250px|right|Economic growth caused the [[production-possibility frontier to shift outward.]]
កំណើនសេដ្ឋកិច្ច (Economic growth) គឺជាកើនឡើងនៃបរិមាណផលិតផលនិងសេវាកម្មដែលបានផលិតឡើងដោយប្រទេសមួយក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ It is conventionally measured as the percent rate of increase in real gross domestic product, or real GDP. Growth is usually calculated in real terms, i.e. inflation-adjusted terms, in order to net out the effect of inflation on the price of the goods and services produced. In economics, "economic growth" or "economic growth theory" typically refers to growth of potential output, i.e., production at "full employment," which is caused by growth in aggregate demand or observed output.
As an area of study, economic growth is generally distinguished from development economics. The former is primarily the study of how countries can advance their economies. The latter is the study of the economic aspects of the development process in low-income countries.
As economic growth is measured as the annual percent change of gross domestic product (GDP), it has all the advantages and drawbacks of that measure.
ឯកសារយោង
តេីអតិផរណាគឺជាអ្វី​ តេីបរិត្ដផរណាគឺជាអ្វី
ទិន្នន័យ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច
ទ្រឹស្តីបទពីតាករ
thumb|ស្តាំ|235px|ទ្រឹស្តីបទពីតាករ៖ ផលបូក​​ការ៉េ​​នៃ​ក្រលាផ្ទៃ​នៃ​ការ៉េ​ពីរ​នៅ​លើ​ជើង (a និង b) ស្មើនឹង​[[ក្រលាផ្ទៃ​​ការ៉េ​នៅ​លើអ៊ីប៉ូតេនុស (c) ។]]
ទ្រឹស្តីបទពីតាករ​​គឺ​ជា​ទ្រឹស្តីបទ​ធរណីមាត្រ​​សិក្សា​ពី​ទំនាក់ទំនង​ជ្រុង​ទាំង​បី​នៃ​ត្រីកោណកែង​ (ត្រីកោណដែលមានមុំមួយជាមុំកែង) ។ ទ្រឹស្តីបទនេះ​ត្រូវបាន​ហៅ​ដោយ​យក​ឈ្មោះ​តាម​គណិតវិទួក្រិច លោក ពីតាករ នៃ សាម៉ូស (Pythagoras of Samos) ។
<blockquote style="padding: 0.9em; font-size: 100%; border: 2px dotted #008000;"> ពំនោលទ្រឹស្តីបទពីតាករ៖ ក្នុងត្រីកោណកែង ការ៉េនៃរង្វាស់ជ្រុងអ៊ីប៉ូតេនុស (ជ្រុងដែលមានរង្វាស់វែងជាងគេ និង ជាជ្រុងឈមនឹងមុំកែង) គឺស្មើនឹងការ៉េនៃរង្វាស់ជ្រុងដែលជាប់នឹងមុំកែង។
ទ្រឹស្តីបទពីតាករ​ត្រូវបាន​គេ​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​គណនា​រង្វាស់​ជ្រុង​មួយ​ក្នុង​ត្រីកោណកែង ប្រសិនបើ​គេ​ស្គាល់​រង្វាស់​ជ្រុងពីរទៀត។ ឧទាហរណ៍៖ គេមានត្រីកោណកែងដែលគេស្គាល់រង្វាស់ជ្រុងពីរគឺ a = 3 និង b = 4 នោះគេបានប្រវែងនៃជ្រុងទី៣ c កំនត់ដោយ៖
គូត្រីគុណនៃចំនួនគត់ (3, 4, 5) តំណាង​អោយ​រង្វាស់​ជ្រុង​នៃ​ត្រីកោណកែង​ដែលត្រូវគេបានហៅថា​ត្រីគុណពីតាករ។
គេឲ្យត្រីកោណABCកែងត្រង់B ដែលAB=1Cm,BC=20Cm
គណនាAC
ស្តាំ|ស៊ុម|ត្រីកោណកែងត្រង់ C កំពស់ CH គេមានត្រីកោណកែង ABC កែងត្រង់ C រង្វាស់ជ្រុងរៀងគ្នា a, b, c និងមុំរៀងគ្នា A, B, C ។ គេគូសកំពស់ត្រីកោណ ABC ចេញពីកំពូល C មកជ្រុងឈមរបស់វាកាត់ AB ត្រង់ H ។ ត្រីកោណ ABC ; ACH និង CBH ជាត្រីកោណដូចគ្នា​។ តាមលក្ខណៈសមាមាត្រចំពោះត្រីកោណដូចគ្នា យើងបាន
ដែល \ S ជាក្រលាផ្ទៃ​។
និង
គេបាន
ពីតាករ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមីការ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុំ
រឿង វត្ដសំពៅប្រាំ
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ
ឧទាហរណ៍៖ ក្នុងគណនា f'(x) \, ដោយធ្វើដេរីរេនៃអនុគមន៍ ដែលជាការគណនាអត្រាបំលាស់ប្តូរនៃអនុគមន៍ \sin (x) \, នៅត្រង់ចំនុច a មួយ។ តំលៃនៃអត្រានៅត្រង់ចំនុច a គឺផ្តល់អោយដោយ f'(a) \, ។ ការយល់ដឹងអំពីឌីផេរ៉ង់ស្យែលពីគោលការណ៍បឋមគឺជាការចាំបាច់ ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់លក្ខណៈត្រីកោណមាត្រ និងលីមីត។ គ្រប់អនុគមន៍ទាំងអស់គឺជាប់ទាក់ទងនឹងតំលៃ arbitrary នៃ x ជាមួយនឹងគ្រប់ឌីផេរ៉ង់ស្យែលសំដែងដោយគោរពតាម x ។
ឌីផេរ៉ង់ស្យែលនៃអនុគមន៍ស៊ីនុស
តាមនិយមន័យដេរីរេនៃ f(x) គេបាន៖
ហេតុនេះបើ f(x) = sin(x) គេបាន
ប្រើលក្ខណៈត្រីកោណមាត្រ គេបាន
ផ្តុំតួ cos(x) និង sin(x) នោះគេបានដេរីវេក្លាយជា
រៀបឡើងវិញនូវតួនិមួយៗ និងធ្វើលីមីត គេបាន
ដោយសារ sin(x) និង cos(x) មិនខុសគ្នានឹង h
តំលៃនៃលីមីត
គឺស្មើ ១ និង ០ ។ ដូច្នេះបើ f(x) = sin(x) គេបាន
ឌីផេរ៉ង់ស្យែលនៃអនុគមន៍កូស៊ីនុស
តាមនិយមន័យដេរីវេនៃអនុគមន៍ f(x) គេបាន៖
ហេតុនេះបើ f(x) = cos(x) គេបាន
ផ្តុំតួ sin(x) និង cos(x) នោះគេបានដេរីវេក្លាយជា
ដោយសារតែ sin(x) និង cos(x) មិនខុសពី h គេបាន
តំលៃនៃលីមីត
គឺស្មើនឹង ១ និង ០ ។ ហេតុនេះបើ f(x) = cos(x) គេបាន
សំរាយបញ្ជាក់ដេរីវេនៃអនុគមន៍តង់សង់
យើងមាន
តាង និង
ចំពោះ នោះបានដេរីវេនៃ កំនត់ដោយ
យោងតាមសញ្ញាណត្រីកោណមាត្រនៃអនុគមន៍តង់សង់
ដោយ
ដោយជំនួសតំលៃនៃដេរីវេ គេបាន
បន្ទាប់ពីធ្វើប្រមាណរួចគេបាន
ដោយអនុវត្តន៍សញ្ញាណនៃត្រីកោណមាត្រខាងក្រោម
គេបាន
ឌីផេរ៉ង់ស្យែលនៃអនុគមន៍ស៊ីនុសច្រាស់ (អាកស៊ីនុស)
យើងតាង ដោយប្រើឌីផេរ៉រង់ស្យែលអ៊ីមផ្លីស៊ីត (implicit differentiation) ចំពោះ dy/dx គេបាន៖
ដោយជំនួស y ក្នុងទំរង់ខាងលើ យើងបាន
ដោយប្រើរូបមន្តត្រីកោណមាត្រ និងទ្រឹស្តីបទពីតាករ យើងបាន
ដូច្នេះ បើ f(x) = arcsin(x) យើងបាន
ឌីផេរ៉ង់ស្យែលនៃអនុគមន៍កូស៊ីនុសច្រាស់ (អាកកូស៊ីនុស)
យើងតាង
នោះគេបាន
ដោយប្រើឌីផេរ៉រង់ស្យែលអ៊ីមផ្លីស៊ីត (implicit differentiation) ចំពោះ dy/dx គេបាន៖
ដោយប្រើរូបមន្តត្រីកោណមាត្រ និងទ្រឹស្តីបទពីតាករ យើងបាន
ដូច្នេះ បើ f(x) = arccos(x) យើងបាន
ឌីផេរ៉ង់ស្យែលនៃអនុគមន៍តង់សង់ច្រាស់ (អាកតង់សង់)
យើងតាង
នោះយើងបាន
ដោយប្រើឌីផេរ៉រង់ស្យែលអ៊ីមផ្លីស៊ីត (implicit differentiation) ចំពោះ dy/dx យើងបាន៖
ដោយជំនួស y ក្នុងទំរង់ខាងលើ តើងបាន
ដោយប្រើរូបមន្តត្រីកោណមាត្រ និងទ្រឹស្តីបទពីតាករ យើងបាន
ដូច្នេះ បើ f(x) = arctan(x)
វាមានភាពងាយស្រួលជាងដើម្បីទាញបានទំនាក់ទំនង៖
ចូរស្វែងយល់អំពីដេរីវេនៃ \tan (x) \, គឺ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដេរីវេ
ប្រាសាទអណ្ដែត
ប្រាសាទអណ្តែតជាឈ្មោះប្រាសាទឥដ្ឋមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទឥដ្ឋជាច្រើន ដែលមាននៅក្នុងខេត្តកំពង់ធំហើយក៏ជារមណីយដ្ឋានបុរាណមួយដែលប្រជាជន ទៅលេងកម្សាន្តនាឪកាសបុណ្យប្រពៃណី ជាតិខ្មែរដូចជាបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរជាដើម ។ ប្រាសាទអណ្តែត ត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវចាត់ទុក ជាសម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរមួយដ៏ចំណាស់ដែល បានកសាងឡើងនៅសម័យបុរេអង្គរ គឺសម័យចេនឡា នាសតវត្សរ៍ទី៨ នៃគ.ស ក្រោមរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ ។ ប្រាសាទអណ្តែតស្ថិតនៅក្នុងភូមិប្រាសាទអណ្តែត ឃុំសាន់គរ ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល៤០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តកំពង់ធំ និងមានចម្ងាយជិត២០០គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ ។
អណ្ដែត
កាសែត
thumb|right|200px| thumb|right|200px| កាសែត គឺជាការកំណត់ពេលបោះពុម្ភផ្សាយព៌តមានចំណុះនៃព្រឹត្តិការណ៍មាត្រាព៌តមានល្បីផ្សេងៗគ្នាហើយនិងការផ្សព្វផ្សាយ។ ជាធម្មតាគឺ បោះពុម្ភនៅលើដោយប្រៀបធៀបគ្នាមិនថ្លៃ ក្រដាស់លំដាប់ទាប​ ដូច្នេះក្រដាស់សំរាប់បោះពុម្ភកាសែត ក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មានកាសែត៦៥៨០ចេញជាប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងពិភពលោកលក់ដាច់ ៣៩៥​ លានក្បាល់ក្នុងមួយថ្ងៃ។​
នៅទូទាំងសកលលោកការលក់អោយវិញនៅឆ្នាំ២០០៨ បានរៀបចំជាមួយនិងការលូតលាស់យ៉ាងលឿន នៃសំណាញ់មូលដ្ឋានដែលផ្លាស់ប្ដូរគ្នា មូលហេតុដែលប្រាកដប្រជានោះគឺមិន ព្រមទទួលស្គាល់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយហើយនិងការចរវិលសល់ បិទក្រដាស់ជាច្រើនឬក៏ធ្វើកន្លែងសហប្រតិបត្តិការណ៍យ៉ាងខ្លាំង។ ជាទូទៅចំណាប់អារម្មណ៍កាសែត គ្រប់បែបយ៉ាងគឺផ្សាយជារឿង​ទៅតាមកន្លែងណមួយហើយការការពារនយោបាយជាតិហើយនិងបុគ្គល ការធ្វើខុសពាណិជ្ជកម្ម ការថែទាំ សង្គម និងកីឡា។ តាមប្រពៃណីលក្ខណៈក្រដាស់ជាច្រើន ទំព័រអធិប្បាយប្រចាំថ្ងៃ ការសរសេរដោយអ្នកកាត់តនិងអ្នកសរសេរកាសែតបង្ហាញ​ពីយោបល់ផ្ទាល់ខ្លួននៃអ្នកសរសេរ។ កាសែតគឺជាបែបបទដើមទុន ក្នុងការចំណាយការជាវប្រចាំថ្ងៃនិងការផ្សាយលក់អ៊ីវ៉ាន់។ ដំណើរផ្លាស់ប្ដូរជាញយៗដ៏ទូលំទលាយ នៃវត្ថុធាតុដើយត្រូវបានបោះពុម្ភផ្សាយនៅក្នុងកាសែត រួមបញ្ចូលទាំងគំនិតអធិប្បាយជាប្រចាំថ្ងៃ ការរិះគន់ ការបញ្ចុះបញ្ចូល និងop-eds ដំណឹង មរណភាព​ (ចុះក្នុងកាសែត) ជាលក្ខណៈការកំសាន្ដ​ ដូច្នេះcrossword, sudoku និង​ការទាយជោគជតាដោយអាស្រ័យតារាសាស្រ្ដទំនាយ ដំណឹងអាកាសធាតុនិងការទាយទុកមុន ដំបូន្មាន ម្ហូបអាហារ និងអ្នកសរសេរកាសែតដទៃទៀត អ្នកសរសេរបញ្វេញយោបលតាមវិទ្យុ​ ខ្សែភាពយន្ដ ទូរទស្សន៍លេងនិងភោជនីយដ្ឋាន ចាត់ជាថ្នាក់​ ads; display ads; វិទ្យុនិងបញ្ជីទូរទស្សន៍ ការដាក់បញ្ចូលពីកន្លែងពាណិជ្ជករណាមួយ ។
អត្ថន័យ
កាសែត គឺជាបែបបទជួបគ្នាបួន [3][4]
ប្រវត្តិរឿង
សារព៌តមាន និងការថ្លែងការណ៍ នៅក្នុងប្រទេសចិន រដ្ឋាភិបាលផលិតក្រដាស់សារព៌តមានមុនពេលកំណត់​ ហៅថា Tipao ដែលធ្វើចរាចរណ៍ក្នុងចំណោមតុលាការផ្លូវការនៅក្នុងអំលុងពេលការយឺតយ៉ាវរបស់លោក Han dynasty (មុនគ្រឹះសគ្គរាជទី២និង៣)នៅចន្លោះ 713និង734 the Kaiyuan Za Bao ("តុលាការសារព៌តមាន") នៃជនជាតិចិន Tang Dynasty បានបោះពុម្ភផ្សាយកាសែតរដ្ឋាភិបាល វាជាអក្សរសរសេរដៃនៅលើព្រែ និងត្រូវបានអានដោយរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងឆ្នា 1582 ដោយមានសេចក្ដីបញ្ជាក់ដំបូងដែលបានបោះពុម្ភ newssheets ក្នុង Beijing នៅខណៈពេលយឺតយ៉ាវ របស់លោក Ming Dynasty. នៅក្នុង Ancient Rone, Acta Diurna រឺការប្រកាសជាដំណឹងរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលបានផលិត។ ពួកគេកាត់ក្នុងលោហធាតុរឺថ្មហើយដាក់បញ្ចូលទៅតាមកន្លែងសាធារណៈ។ នៅក្នុង Early modern Europe បង្កើនការធ្វើអន្តរកម្មឆ្លងប្រទេសដែលបានកើតឡើង ក្រោកឈរសំរាប់តម្រូវការព៌តមាន ដែលបានជួបអក្សរសរសេរសង្ខេបនៅលើ newssheets. នៅក្នុងឆ្នាំ 1556 រដ្ឋាភិបាល​ Venice បានបោះពុម្ភផ្សាយជាលើកដំបូងប្រចាំខែ Notizie scritte ដែលតំលៃ Gazetta [6] នេះជា avvisi មានការសរសេរកាសែតដោយដៃនៅលើសំបុត្រ កាសែត​ហើយប្រើប្រាសដើម្បីផ្ទេរដោយលិខិត នយោបាយ​ ទាហាន និងសារព៌តមានសេដ្ឋកិច្ចជាប្រញ៉ាប់ហើយដោយមានសមត្ថភាពនៅក្នុងទីក្រុងអ៊ីតាលី (1500-1700) ចែករំលែកចរិកលក្ខណៈខ្លះនៃសារព៌តមានតាមធម្មតាមិនបានត្រិះរិះត្រឹមត្រូវសំរាប់សារព៌តមាន។ យ៉ាងណាក៏ដោយ គ្មានអ្នកណាបោះពុម្ភផ្សាយពេញលេញនោះទេដែលបានជួបអ្នកសរសេរវណ្ណគិត criteria សំរាប់សារព៌តមានត្រឹមត្រូវ ព្រមទាំងពួកគេមិនបានតាំងចិត្តបោះពុម្ភនិង ដាក់ព្រំដែនពិតប្រាកដលំដាប់នៃប្រធានបទ៕
សារព៌តមាន
អត្ថបទសំខាន់ៈប្រវត្តិរឿងនៃសារព៌តមាន និងទស្សនាវដ្ដី សូមមើលផងដែរ:ឈ្មោះនៃសារព៌តមានដំបូងគេ
ទ្វីបអឺរ៉ុប
សូមមើលផងដែរ:ប្រវត្តិរឿងសារព៌តមានប្រជាជនអង់គ្លេស ដំណើរដែលផុស​ចេញនៃព៌តមានថ្មីបានបែកជាសាខានៅក្នុងសតវត្សទី 17 មានទាំងការបិទការតភ្ជាប់គ្នាជាមួយនិងការផ្សាយនៃ ការបោះពុម្ភបង្ហាញពីកន្លែងបោះពុម្ភផ្សាយណាមួយ បង្ហាញទៅជាឈ្មោះអ្វីមួយ។ ភាសាអាឡឺម៉ង់ Relation aller Furnemmen und gedenckwurdigen Historien, បានបោះពុម្ភពី 1605 ដែលឆ្ពោះទៅមុខដោយលោក Johann Carolus ក្នុងstrasbourg គឺជាញឹកញាប់ បានទទួលស្គាល់សារព៌តមានលើកដំបូង[9][10]ដង strasbourg មានfree imperial city នៅក្នុងHoly Roman Empire នៃGerman Nation កាសែតដំបូងនៃ​​ modern Germany មានAvisa បានបោះពុម្ភផ្សាយនៅក្នុង ឆ្នា1609 នៅក្នុង Wolfenbuttel. រួមបញ្ចូលទាំងក្រដាសដំបូងដទៃទៀតៈ
ជនជាតិហូឡង់ ឈ្មោះ ​Courante uyt Italien, Duytslandt. &C. (Courant from Italy, Germany, etc.')នៃឆ្នា​ 1618​ មានការបង្ហាញខ្លួនដំបូងនៅក្នុង folio- rather than quarto-size. Amsterdam គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលវិជ្ជាជីវៈនៅលើពិភពលោក​ យ៉ាងលឿនក្លាយមកពីគេហ័ទំព័រនៃសារព៌តមាននៅក្នុងភាសាជាច្រើន ពីមុនមកពួកគេបានបោះពុម្ភផ្សាយនៅក្នុងប្រទេស របស់ពួកគេ។ សារព័ត៌មានភាសាអង់គ្លេសដំបូង Corrant out of Italy, Germany,etc., បាន​បោះពុម្ភផ្សាយនៅក្នុង Amsterdam ក្នុង​ឆ្នាំ 1620. មួយឆ្នាំនិង​ពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ Corrant or weekely newesពី ប្រទេសអ៊ីតាលី ប្រទេសអាឡឺម៉ង់ Hungary, Poland, Bohemia, ប្រទេសបារាំងនិង Low Corrant. បានបោះពុម្ភផ្សាយជាភាសាអង់គ្លេសដោយ​ "N.B."( ជាទូទៅតាម Nathaniel Butter or Nicholas Bourne)and Thomas Archer.[12]
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាសែត
ប្រាសាទតាសោម
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទតាសោម ត្រូវបានកសាងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នៅចុងសតវត្សទី១២ ក្នុងគោលបំណងធ្វើជាអាគារព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយានឧទ្ទិសដល់លោកេស្វរៈព្រោះគេឃើញផ្ដែរូនលោកេស្វរៈនៅខាងក្នុងគេឃើញសញ្ញាកាកបាទដូចតាព្រហ្ម។ លោក ហង់រី ម៉ាហ្សាល់ បានធ្វើការសម្អាតប្រាសាទនេះក្នុងឆ្នាំ១៩៣០ ហើយចំពោះព័ត៌មានជាក់លាក់ និងលម្អិតមិនបានបកស្រាយឡើង ដោយសារគ្មានសិលាចារឹកឬភស្តុតាងអ្វីឡើយ។ សំណង់ប្រាសាទតាសោម ត្រូវបានសាងសង់ដោយថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀមមានកំពែងខណ្ឌចែកចំនួន២ជាន់ ហើយមានខ្លោងទ្វារចេញចូលចំនួនពីរបែរមុខទៅទិសខាងកើត និងទិសខាងលិច។ ខ្លោងទ្វារនីមួយៗមានលម្អមានមុខបួនធំៗដូចគ្នានិងប្រាសាទបន្ទាយក្តីនិងប្រាសាទតាព្រហ្មដែរ។ ប្រាសាទនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោមយ៉ាងខ្លាំង ហើយក៏ត្រូវបានជុសជ្រុលទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែធ្វើការអភិរក្សនៅផ្នែកខ្លះនៃប្រាសាទដោយគម្រោងរបស់អង្គការ មូលនិធិសំណង់ប្រាសាទពិភពលោក (WORLD MONUMENT FUND) និងអជ្ញាធរជាតិអប្សរាប៉ុណ្ណោះ ។
ឯកសារយោង
13.46444°N, 103.91278°W
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប តាសោម
រឿងផ្កាស្រពោនវគ្គទី១
រទេះភ្លើងបោលលឿនដូចព្យុះកាត់ព្រៃខ្លុង និងព្រិចរត់ឆ្លងអូរ ហើយជ្រែកពុះជើងភ្នំ ដោយបញ្ចេញសន្ធឹកខ្ទ័ររំពងធ្វើឲ្យរញ្ជួយផែនពសុធា។
បន្តិចក្រោយមកយាននោះក៏បើកផុតជួរភ្នំ និងព្រៃស្ងាត់អស់ ហើយប្រសិនបើជាគេអើតតាមបង្អួចនៃទូណាមួយទៅ គេនឹងឃើញវាលស្រែដ៏មានភ្លឺខ្មៅប្រផេះ ខ្វែងកាត់គ្នាជាក្រឡាចត្រង្គប្រកបដោយកិរិយាចេះរត់ថយក្រោយវិញ។
វាលស្រែ! វាលស្រែ! ពាសពេញតៗ ជាប់គ្នាដល់ជើងព្រៃដែលគេមើលទៅឃើញខៀវសន្លឹម។
នៅក្នុងវាលស្រែ សុទ្ធតែមានទឹកសស្ងាច ពេញព្រៀបដែលខ្យល់រំហើយបោកបក់បណ្តាលឲ្យកើតជារលកពព្រាំមកយោលដើមស្រូវខ្ចី ពណ៌បៃតងស្រស់។
នៅក្នុងជំពូកគុម្ពស្រូវនោះ មានផ្កាត្រកួនពណ៌ស្វាយ ផ្កាក្រជីបពណ៌ក្រហមឆ្អៅ ផ្កាអញ្ចាញពណ៌លឿងដូចមាសឆ្អិន លាយឡំគ្នាត្រង់នេះបន្តិច ត្រង់នោះបន្តិច។បុប្ផាទាំងនេះ ហាក់ដូចជាឧប្បត្តិកឡើង សម្រាប់ជាគ្រឿងលំអនៃសំពត់ព្រំពណ៌បៃតង ដែលលាតសន្ធឹងក្រោមមេឃស្រកានាគ និងក្រោមរស្មីថ្លាត្រចះនៃព្រះសុរិយា។
នៅក្នុងទឹកថ្លាខ្យង កុកចុះរកស៊ីសព្រាតទាំងហ្វូងៗ និងមានគ្រួសារ ឬចង្កៀលខ្យង ដើរគូៗវា។ឆ្ងាយពីទីនោះបន្តិចទៅហ្វូងប្រវឹកហែលប្រដេញគ្នាតាមគុម្ពវល្លិវារីជាតិ។ឯពូកអ្នកស្ទូងដែលស្លៀកពាក់ខ្មៅ ហើយប្រឡាក់ភក់ស្រមកបាននាំគ្នាងើបមើលខ្សែរទេះភ្លើងធ្វើភ្នែកស្លឹង។
ពូកសិស្សវិទ្យាល័យដែលត្រូវបានឈប់សម្រាកពីរខែ បានស្រុះគ្នាធ្វើដំណើរត្រឡប់ចូលទៅក្រុងបាត់ដំបង់វិញ ដោយអ៊ឹកធឹក៖ ខ្លះផ្លុំគែន ខ្លះទះដៃ ខ្លះទន្ទ្រាំក្តារបន្ទះ ហើយខ្លះច្រៀងទំនុកបារាំង ដែលគេធ្លាប់ឮអ្នកលេងកុនឈ្មោះទីណូរូសស៊ីច្រៀង។ក្មេងមួយនាក់ឈ្មោះបូណា ចេះប្រសប់យ៉ាងចំឡែកខាងធ្វើត្រាប់សម្តី និងកិរិយានៃគ្រូអាចារ្យ ដែលជាហេតុបណ្តាលឲ្យសំណើចផ្ទុះឡើងឮទ្រហឹងអឺងអាប់។យុវជនខ្លះទៀតដែលមានឫកពាជាអ្នកសុភាពរម្យទម ឈរនៅមាត់បង្អួចមើលសត្វហើរមនុស្សខ្លះធ្វើការ និងទេសភាពនានា ហើយមានទឹកមុខរីកថ្លាហាក់ដូចជាមានជួបនឹងមិត្រភក្តិ។
ក្នុងចំណោមជនដែលកំពុងត្រេកត្រអាលយ៉ាងនេះ! អ្នកទាំងឡាយគ្មាននឹកនាថានឹងមាននរណាធ្វើមុខជូរ កើតទុក្ខបានឡើយ។តែបើសម្លឹងគយគន់ឲ្យហ្មត់ចត់ទៅ ក៏នឹងឃើញកុមារម្នាក់ដែលមានរូបរាងដូចជាចៅចិន មានអាយុប្រហែល១៨ឆ្នាំ មុខរាហ៍ សម្បុរជ្រះ ទឹកមុខស្ងប់ស្រពោននៅក្នុងយានតែម្នាក់ឯង។ឯសក់សំពោង ដែលអណ្តែតសំផុរទៅដោយល្បឿនខ្យល់ និងខោអាវសៗ កាត់តាមនិយមអឺរ៉ុប ដែលមានប្រឡាក់ពាសពេញ សម្តែងឲ្យឃើញថា អ្នកកម្លោះមានទុក្ខជាទម្ងន់។
ស្ថានីយអូរស្រឡៅ! ក្មេងនោះក្រោកឈរឡើង ហើយអើតតាមបង្អួចមើលទៅខាងកើត។ក្នុងគ្រានោះ អារម្មណ៍ផ្សេងៗក៏ស្ទុះមកបបោសអង្អែលព្រលឹងនាយកម្លោះ មានសភាពដូចជាវាយោររហៀកៗដែលតែងរំហើយរាត្រីនៃរដូវក្តៅ។ឱវាលស្រែនេះ! ជួរដងអូរនេះ! ឱ! ត្រដោកហ្វូងគោក្របីដែលស៊ីស្មៅព្រាតនោះ! ខ្លួនបានធ្លាប់ស្គាល់ ធ្លាប់ប្រទះ តែទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្លួនមិនចេះចិនឆ្អន់សោះ នៅមានសេចក្តីប្រតិព័ទ្ធដូចមិត្រសម្លាញ់ជានិច្ច។
កុមារគិតក្នុងចិន្តាថា៖ ឱភូមិកំណើតអើយ! នៅកំបាំងតែដងអូរពីរសង្កាត់ប៉ុណ្ណោះ ក៏នឹងដល់ហើយ! ។
រទេះភ្លើងបានចាប់បរទៅទៀត។ពួកកូនសិស្សក៏នាំគ្នារៀបហឹបរៀបអីវ៉ាន់ ព្រោះនៅតែ១៥គីឡូទៀតនឹងដល់ផ្ទះហើយ។មានខ្លះដែលជាអ្នកផ្ចិតផ្ចង់ខាងរាងកាយបានចូលទៅក្នុងបន្ទប់ទឹកដើម្បីលាងមុខ សិតសក់ សម្រួលមួកលើក្បាល ទាញខ្សែក្រវ៉ាត់ហើយដកវ៉ែនតាខ្មៅមកពាក់។
ប៊ុន-ធឿន គឺជានាមនៃកុមារដែលមានមុខក្រៀមក្រំ ដកសំបុត្ររទេះភ្លើងមកកាន់នៅដៃ ហើយទាញវ៉ាលីស្បែកដែលសឹកដាច់ដោយដំណើរញយៗមកដាក់ខាងមុខខ្លួន។នៅពេលដែលបានជិតមកដល់ក្រុងជាទីស្នេហាបំផុត អ្នកដំណើរនេះក៏ហាក់ដូចជាឮសូរបេះដូងខ្លួន យោលរឹតតែញឹកញាប់ឡើង។