cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
យក្ស
តើយក្សមានកំណើតមកពីណា
នៅពេលអ្នកស្រុក មិនអាចផ្ចាញ់ផ្ចាល វិញ្ញាណចិត្តអាក្រក់ (យក្ស បិសាច ព្រាយ អាប ធ្មប់) បានដោយកម្លាំងមនុស្ស ពួកគេក៏នាំគ្នានិយម សូនរូប ធ្វើអំពីដីអិដ្ឋ លាបពណ៌ ផាត់មុខក្រវេមក្រវ៉ាម ហើយសន្មតថា ជារូបយក្ស ឬរូបបិសាច អាប់ធ្មប់ទាំងឡាយ ហើយប្រារព្វ ធ្វើពិធីឧបកិច្ច យកកាំបិត ចាក់ក ចាក់ខ្លួន ដោតលំពែង លើរូបសូន ទាំងនោះ ដើម្បី សម្លាប់ព្រលឹង របស់ យក្ស ឬបិសាច (មនុស្សអាក្រក់) ទាំងឡាយនោះឯង។ ជួនកាលទៀត ដើម្បីសម្លុតកម្លាច ពញ្ញាក់ កំញើញ មនុស្សអាក្រក់ កុំអោយធ្វើអំពើអាក្រក់ តទៅទៀត អ្នកស្រុក តែងយករូបសូន ដែលមានមុខផាត់ពណ៌ ក្រវេមក្រវាម សន្មតថា ជាយក្ស ជាព្រាយបិសាច ត្រូវកាំបិត ឬដាវលំពែង ចាក់ក ចាក់ទ្រូង នោះ មកដាក់តាំងមុខផ្ទះ មុខទីស្ថានផ្សេង ជាគម្រូសញ្ញាបង្ហាញ ដល់អ្នកស្រុក ទាំងឡាយថា បើនរណាប្រព្រឹត្តអាក្រក់ នឹងទទួលទោសអាក្រក់ បែបហ្នឹង។ ក្រោយៗមក ជំនឿតាំងរូប យក្សធ្លាយពោះ យក្សត្រូវកំាបិតចាក់ក ក៏នៅមានបន្សល់ រហូតមកដល់ សព្វថ្ងៃនេះដែរ នៅភាគខ្លះ នៃប្រទេសខ្មែរ។ ឯជំនឿអារក្សអ្នកតានេះ ក៏នៅបន្ត ការផ្សព្វផ្សាយ ឥទ្ធិពល ពាសពេញ ទឹកដីហ្វូណន ចេនឡា រហូតមកដល់ បច្ចុប្បន្ននេះដែរ ដោយមានរួមទាំង ប្រទេសខ្មែរ លាវ ថៃ និង វៀតណាមខាងត្បូងផង។
លុះព្រាហ្មញ្ញសាសនា ចូលមកវាតឥទិ្ធពលនៅកម្ពុជា តាមរយៈព្រះបាទហ៊ុនទៀន ព្រះនាងសោមា រឿងរាមកេរ្តិ៍ បានបង្កឥទ្ធិពលថ្មី ដល់ប្រជាពលរដ្ឋចេនឡា ដោយមានតួក្រុងរាពណ៍ ជាតួអាក្រក់ ចិត្តអាក្រក់ ដណ្តើមយក ភរិយារបស់គេ មកជារបស់ខ្លួន ហើយបានធ្វើសឹកសង្គ្រាម ជាមួយ រាមនិងលក្សណ៍ រហូតស្លាប់ពល អស់ទាំងនគរ។ ក្បាច់ចម្លាក់ យក្សរាពណ៍ របស់ ប្រទេសឥណ្ឌា បានហូរចូលមកកម្ពុជា ហើយត្រូវបាន អ្នកស្រុកចេនឡា ត្រងយក ក្បាច់យក្សឥណ្ឌាខ្លះ ផ្សំលាយនឹង ក្បាច់យក្សសូន ជំនាន់ជំនឿអ្នកតា រួមបញ្ចូលគ្នា កើតបានជារូបយក្ស មួយទៀត ដែលមានលក្ខណៈ ជាខ្មែរខ្លះ ឥណ្ឌាខ្លះ។
នៅក្នុងព្រាហ្មញ្ញសាសនា ខ្មែរយើងមានជំនឿ ទៅលើ ព្រះសិវៈ គឺព្រះដែលបង្កកំណើត (ដោយមានយក រូបលឹង្គឥសូរ ឆ្លាក់បញ្ឈរ ពីលើយោនី ដែលឆ្លាក់ជារាងត្បាល់កិនម្សៅ ត្រងពីក្រោម ជាតំណាង ការរួមភេទ រវាងបុរសនិងស្រ្តី) ហើយមានជំនឿទៅលើ ព្រះបួនអង្គទៀត គឺ ដីទឹកភ្លើងខ្យល់ (ព្រះធរណី ព្រះគង្គា ព្រះអគ្គី ព្រះវាតា) ជាគោល។ នៅក្នុងជំនឿនេះ យក្ស ជាតួតំណាង មនុស្សអាក្រក់ ទេវតាជាតំណាងមនុស្សល្អ មាននាគ គ្រុឌ កិន្នរ ហង្ស ដំរី ជាសេនាជំនួយ ក្នុងការប្រយុទ្ធ ទប់ទល់ នឹងការយាយី ប្រទុស្តបំផ្លាញ របស់ពពួកយក្ស មកលើពពួកទេវតា ជាដើម។ ដូច្នេះហើយ ទើបយើងឃើញមាន ចម្លាក់យក្ស ប្រយុទ្ធនឹងពពួកទេវតា នៅស្ទើរគ្រប់ប្រាសាទខ្មែរ លើទឹកដីចេនឡា។
នៅសម័យព្រះពុទ្ធសាសនា ខ្មែររិតតែមានជំនឿ លើអំពើបុណ្យ អំពើបាប រិតតែច្រើន ហើយបានត្រងយក ឥទ្ធិពល ជំនឿអារក្សអ្នកតា និងព្រាហ្មញ្ញសាសនា មកលាយឡំបញ្ចូលគ្នា ជាមួយនឹង ពុទ្ធសាសនា ដូចដែលយើងបានឃើញ សព្វថ្ងៃនេះ ដូចជា យករូបសូន ជាយក្ស តំណាងមនុស្សចិត្តអាក្រក់ មានមុខអាក្រក់ តែមានសម្លៀករចនាស្អាត ដូចស្តេច ដាក់អោយឈរយាមទ្វារ គ្រប់ក្លោងទ្វារទាំងឡាយ ក្នុងគោលបំណង ពីរយ៉ាង។ ទីមួយ ជាតំណាងសំណល់ ជំនឿអារក្សអ្នកតា អំពី ការតាំងរូបយក្សសូន ត្រូវគេចាក់ក ដើម្បីគម្រាម សម្លុត កម្លាច កំញើញមនុស្សអាក្រក់។ ប៉ុន្តែ ដោយរូបនោះ មានសភាពយង់ឃ្នង សាហាវ អាក្រក់មើលពេក ជាពិសេស នៅមុខវត្តអារាម ដែលជាទីប្រជុំធម្មធរ គេក៏កើតមាន គោលបំណងទីពីរ ដោយធ្វើប្រារព្ធ ពិធីប្រោសយក្ស អោយក្លាយ ជាយក្សមានចិត្តធម៌ ដើម្បីជួយថែរក្សាវត្តអារាម ហើយ កែឆ្នៃរូបយក្ស ជំនាន់អារក្សអ្នកតា អោយមកជាយក្ស ដែលមានក្បាច់សម្លៀក ជាក្រុងរាពណ៍ តែមានឋានៈត្រឹមតែអ្នកយាមទ្វារ ខាងក្រៅរបងវត្ត។ រូបយក្សនោះ តែងឈរកាន់ដំបងធំមួយ ដើម្បីការពារ ឬ ដឹកនាំ យក្សបិសាចទាំងឡាយ អោយលុះដោយធម៌ មិនអោយចូលមកយាយី អ្នកស្រុក ដែលនាំគ្នាចូលមកវត្ត ដើម្បីទទួលធម៌ ឬមកធ្វើបុណ្យ គឹការប្រព្រឹត្តល្អ ចំពោះមនុស្សដូចគ្នា។ ដំបងគឺជាតំណាងអាវុធ សម្រាប់ យក្សឆ្មាំក្លោងទ្វារ ដេញវាយយក្សដទៃទៀត ដែលមិនស្តាប់បង្គាប់ ឬយក្សដែលចូលមក រំខានអ្នកស្រុក កំពុងធ្វើបុណ្យក្នុងវត្ត។
ម៉្យាងទៀត ជំនឿព្រះពុទ្ធសាសនា បាននាំអោយពលរដ្ឋខ្មែរដឹកនាំខ្លួន ជាមនុស្សប្រកបដោយ ចិត្តមេត្តាសណ្តោស ចំពោះគ្រប់គ្នា ដែលមានកំហុស ដើម្បីអោយមានឧិកាសកែប្រែខ្លួន អោយល្អមកវិញ។ រីឯការកែប្រែ មនុស្សអាក្រក់ខ្លះ កើតឡើងដោយ ការរៀបការយក្ស ជាមួយនឹងស្រ្តីល្អ ឬអោយយក្ស សេពគប់ រៀនសូត្រពីមនុស្សល្អ ហើយទទួលឥទ្ធិពល នៃអំពើល្អនោះមក។ នៅក្នុងរឿងព្រេងខ្មែរខ្លះ បញ្ជាក់អំពីរឿងនេះ ដូចជាការអោយមាន យក្ស(មនុស្សអាក្រក់) រៀបការនឹងមនុស្ស (មនុស្សល្អ) ប្រសិនបើយក្សមានប្រពន្ធ ច្រើនប្រពន្ធល្អ ជួយអោយយក្សកែប្រែខ្លួន មកជាល្អវិញ ហើយកូនយក្ស កើតមក ក៏បានជាកូនល្អ (កូនមនុស្ស) ផងដែរ។
បន្ថែមពីលើនេះ ព្រះពុទ្ធសាសនា បានអប់រំប្រដៅ មនុស្ស ទទួលការប្រៀនខ្លួន ប្រកបដោយធម៌ ហើយដើរចាក អំពីឥទ្ធិពល នៃទោសៈ មោហៈ និងការគុំគួនឬស្យា នៅក្នុងចិត្ត ព្រោះថា នរជនណា ដែលបណ្តោយ អោយទោសៈមោហៈ និងកំហឹងគុំគួនឬស្យា ដណ្តប់ក្នុងចិត្តបានហើយ គេទាំងឡាយនោះ ច្រើនមានជីវិត ប្រកបដោយសភាវៈយង់ឃ្នង មិនខុសពីយក្សនោះឡើយ។
ដូច្នេះបើសិនជាយើងរៀនចំណាំ អោយជាក់លាក់ យើងនឹងឃើញ ច្បាស់ប្រាកដមែនថា ពេលមនុស្ស មានចិត្តអាក្រក់ គិតអាក្រក់ មានគំនុំ កំហឹង ទោសៈមោហៈ ច្រើនមានសំដី និង អាកប្បកិរិយា កាចឃោរឃៅ មានទឹកមុខប្រែពណ៌ ក្រហមងាំង ឬខៀវស្វាយ ទៅតាម ដំណើរឈាមរត់ តាមអារម្មណ៍ដែលមាន នៅក្នុងខ្លួន។ រីឯសំដីនិយាយទៀតសោត ក៏មិនប្រពៃ ហើយឭខ្លាំងៗ ខ្ទរខ្ទារ ទន្រ្ទាំជើង គោះដៃ វាយតុ កៅអីក្តុងក្តាំង ផ្អើលអស់មនុស្សទាំងភូមិ គឺមិនធម្មតាឡើយ។ ដូច្នេះហើយ បានគេចំណាំហៅ មនុស្សដែលពុំអាច បង្ក្រាប កំហឹងទោសៈមោហៈ នៅក្នុងខ្លួនបាន ថាជាមនុស្ស ចិត្តយក្ស កិរិយាយក្ស កាចដូចយក្ស ជាដើម។
នៅក្នុងបទឆាយាំ ដែលយើងចំណាំស្រែកថា យក្សអ៎! គឹ កាលដើមឡើយ ការស្រែក យក្សអ៎ បន្ទរ ដោយសម្លេងស្គរ វាយរន្ថើនគ្នា ជាការទូង ស្រែកហៅប្រមូលគ្នា មកធ្វើពិធីប្រារព្ធពិធីឧបកិច្ច សម្លាប់ព្រលឹងយក្ស ដែលមាននៅក្នុងមនុស្ស ដែលមានសន្តានចិត្តអាក្រក់ និងការប្រព្រឹត្តអាក្រក់ ចំពោះមនុស្សដូចគ្នា។ ហើយប្រពៃណី នៃការស្រែកហៅគ្នានេះ នៅមានសល់បន្ត រហូតមកដល់ សព្វថ្ងៃនេះដែរ តែគេច្រើន យកការស្រែកហៅនេះ អមជាមួយ ស្គរឆាយាំ ទូងប្រកូក ដើម្បីហៅមនុស្ស មកចូលរួមពិធីបុណ្យ សប្បាយៗ អ្វីមួយ ប្រចាំភូមិ ជាជំនួសពិធីឧបកិច្ច សម្លាប់ព្រលឹងយក្សនោះ ជាជំនួសវិញ។
ការធ្វើសំភាសន៍
ការធ្វើសំភាសគឺជាបែបបទ និងភាពជាក់លាក់មួយ ដើម្បីទទួលពត៌មានច្បាស់លាស់អំពីប្រធានបទដែលត្រូវផ្តល់អោយ (ផ្លូវការ) ។
សេចក្តីណែនាំអំពីការធ្វើសំភាសន៍ ៖ ការហ្វឹកហាត់ និង ការរៀបចំត្រៀម គឺមានសារះសំខាន់ចំពោះអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធក្នុងការធ្វើសំភាសន៍ដល់ជនដែលងាយ និងទទួលរងគ្រោះ។​
គ្រប់គ្នាចាំបាច់ត្រូវ ៖
ការសំភាសន៍ គឺទាក់ទងនិងការប្រមូលពត៌មាន ហើយបន្ទាប់មកធ្វើការវិភាគអ្វីដែលអ្នកទទួលបាន ដោយឆ្លុះបញ្ចាំង ទៅលើ ៖ តើលោកអ្នកបានពិភាក្សាអ្វីខ្លះជាមួយគេ និងលើអ្វីដែលលោកអ្នកបានសង្កេតឃើញ ។
ជំនាញនិង វិធីសាស្រ្ត
ធ្វើការកត់ត្រា ខ្លះនូវពេលសំភាសន៍
សូមកុំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកកាសែត
ជេស្ឋ
ឈ្មោះ​ខែ​​ទី​៧​នៃ​ចន្ទ​គតិ​​ ។ សូម​មើល ខែទាំង១២នៃចន្ទគតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចន្ទគតិ
ស្រុកស្រែអំបិល
($) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកោះកុង ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
=រដ្ឋបាលស្រុកចាស់= ស្រុកស្រែអំបិល មាន ៦ ឃុំ ៖
ឃុំសំពៅពូន
( Sampeou Poun Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្ដាល មាន  ១១ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
=រដ្ឋបាលចាស់= ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្តាល។ នេះមាន ៩ភូមិ៖
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
ការបង្រៀនដែនដីបរិសុទ្ធ
EN: Pure Land Buddhism
សូមអានគម្ពីរ - មហាសុខាវតីវ្យូហសូត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
សារៈប្រយោេជន៍នៃដើមត្នោត
រូបភា ពតូច|តំនភ្ជាប់=Special:FilePath/Images
ដើមត្នោត
ត្នោតគីជារុក្ខជាតិ​ម្យាង​ ដែលដុសស្ទើរគ្រប់តំបន់នៃប្រទេសកម្ពុ​ជា​ ជាពិសេសនៅខេត្តកំពុងស្ពឺ​​ ដើមរបស់វាមានរូបរាងធំល្មម​ ស្រដៀងនិងដើមដូងដែរ​បុន្តែស្លីករបសវាក្រញាង ហើយធាងរបស់វាខ្លីល្មមនីងមានបន្លា វាគឺជារុក្ខជាតិងាយស្រួលដាំ ធននិងអាកាសធាតុ​ មានអាយុវែង ហើយមានប្រយោជន៏ ច្រើនយ៉ាងទៀតផង ។ រូបភាពតូច|តំនភ្ជាប់=Special:FilePath/22872694
2.ស្លឹក
ស្លីកត្នោតមានប្រយោជន៍ គេអាចយកវាបក​ធ្វើជាមួក រឹកន្ទេល ជាដើម​។
3.ផ្កា
រូបភាពតូច|តំនភ្ជាប់=Special:FilePath/Download ]] ផ្កាត្នោតគឺជាផ្ការុក្ខជាតិម្យាងខុសពីផ្ការុក្ខជាត្តិដទៃ គឺគេអាចគាបផ្កាវាដើម្បីយកទីត្នោត ដែលមានរសជាតិផ្អែម សំរាប់លក់​ ធ្វើជាស្ករ​ ទីកត្នោតជូរយករឺសធ្វើេជាថ្នាំ រឺធ្វើស្ករផែនជាដើម ។
វេយ្យាករណ៍
ពាក្យ ​​វេយ្យាករណ៍ គឺ​ជា​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត​ហៅ​ថា វៃយាករណ ឬ វ្យាករណ មាន​ន័យ​ថា​ធ្វើ​ឲ្យជាក់​ច្បាស់, ឲ្យ​ប្រាកដ, ការ​ពន្យល់, ពាក្យ​អធិប្បាយ, ពាក្យ​ដោះ​ស្រាយ ជា​ដើម។ ហេតុ​ដូច្នេះ​វេយ្យាករណ៍ គឺ​ជា​ក្បួន​ខ្នាត​សម្រាប់​រៀប​រៀង ភាសាឲ្យ​មាន​សណ្ដាប់​ធ្នាប់ ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់ ជៀស​វាង​ការ​ប្រើ​ទៅ​មាន​កំហុស។
តាម​ ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ របស់​ភាសា​វិទូ​ឃើញ​ថា ភាសា​ទាំង​អស់​មាន​ប្រហែល ៦០០០​ភាសា។ នៅ​ក្នុង​ភាសា​ខ្លះ មាន​វេយ្យាករណ៍ ហើយ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខ្លះ​ថា គ្មាន​វេយ្យាករណ៍ ដូច​ជា​ភាសា​ចិន។ រីឯ​ភាសាង់គ្លេស មាន​វេយ្យាករណ៍​បន្តិច​បន្តួច។ ទោះ​បី​ជា​អ្នក​ភាសា​វិទូ​មាន​ទស្សនៈ​ដូច​គ្នា​ក៏​ដោយ ក៏​យើង​អាច​ធ្វើ​ការ​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា គ្រប់​ភាសា​ទាំង​អស់​តែង​តែ​មាន​វេយ្យាករណ៍ គ្រាន់​តែ​តិច ឬ ច្រើន ដូច​ករណី​ភសា​ថា គ្មាន​វេយ្យាករណ៍​នោះ តែ​បើ​យើង​សង្កេត​ទៅ​ឃើញ​ថា​ភាសា​ចិន មាន​សញ្ញា​មាន​សូរ​សម្លេង កត្តា​នេះ​ហើយ​គឺ​ជា​លក្ខណៈ​វេយ្យាករណ៍។
ប្រវត្តិ​វេយ្យាករណ៍​សាស្ត្រ
ការ ​សិក្សា​វេយ្យាករណ៍​សាស្ត្រ គឺ​ធ្វើ​តាំង​ពី​បុរាណ​កាល ខាង​បូព៌ា​ទ្វីប ឬ ខាងបស្ចិម​ទ្វីប។ ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​នៃ​បណ្ឌិត​វេយ្យាករណ៍​សាស្ត្រ​ហិណ្ឌូ ដែល​មាន​បណ្ឌិត បានិនិ ជា​ប្រធាន (ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី៤ មុន​គ្រឹស្តសករាជ) មាន​កិត្តិសព្ទ​ល្បី​ល្បាញអស្ចារ្យ​ជា​ពន់​ពេក។ វេយ្យាករណ៍​សាស្ត្រ ខាង​បស្ចិម​ទ្វីប គឺ​ជាតិ​ក្រិកជា​អ្នក​បង្កើត។ ពួក​អ្នក​ចារណញ្ញាណ​បន្លំ (Sophistes), លោក​ទស្សនវិទូ​ក្រិក ប្លាតុង នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​នាម​ថា៖ "Cratyle" បាន​លើក​តម្កើង​ជា​កិត្តិយស ចំពោះ​ការ​អប់​រំ​ខាង​វេយ្យាករណ៍​សាស្ត្រ។ ពួក​នេះ​បាន​ព្យាយាម​រក​នូវ​បុព្វហេតុ​នៃ​ពាក្យ ឬ សព្វ។ លោក​ទស្សនវិទូ​ក្រិក អារីស្តូត បាន​បញ្ជាក់ថា៖ "ជោគ​វាសនា​នៃ​វេយ្យាករណ៍​សាស្ត្រ មាន​ហេតុ​ទាក់​ទង​នឹង​បច្ច័យវិទ្យា (Logique)"។ ពួក​ខន្តី (Stoiciens) បាន​រៀប​ចំ បែង​ចែក​វេយ្យាករណ៍​សាស្ត្រ​ជា​បួន​ករណី៖ នាម (nominatif), បច្ច័យ (génitif), កាលៈ (datif), កម្មៈ (accusatif)។ ពួក​បណ្ឌិត​វេយ្យាករណ៍​សាស្ត្រ​នៅ​ទី​ក្រុង អាលេកសង់ឌ្រី សុទ្ធ​តែ​ពួក​អក្សរ​សាស្ត្រ​បណ្ឌិត មាន​បំណង​ចង់​រចនា​កាព្យ​និទាន បណ្ឌិត "ហូមែរ" ឲ្យ​បាន​បរិសុទ្ធ​ស្អាត។ ពួក​នេះ​បាន​កំណត់​នូវ​វិធានការ​ខ្លះ​នៃ​វេយ្យាករណ៍។ មាន​ពួក​បណ្ឌិត​វេយ្យាករណ៍​នៅ​ទី​ក្រុង ប៉ែរកាម (ប្រទេស​អាស៊ី មីណើរ) ជា​បច្ចាមិត្រ​ពួក អាលេក​សង់​ដ្រាំង, បាន​ទទួល​ពី​បណ្ឌិត នេះ​នូវ​បញ្ជី​រាយ​ពាក្យ​ដែល​គេ​មិន​ប្រើ។ ពួក​បណ្ឌិត​នេះ​យល់​ថា ត្រូវ​ទុក​ពាក្យ​ដែល​មាន​ន័យ​ផ្ទុយ អហេតុកវិជ្ជា(anomalie) សភាព​ខុស​ពី​ធម្មតា ជា​បទ​បញ្ញត្តិ​ច្បាប់​ភាសា, អ្នក​ដែលយល់​ផ្ទុយ​ពី​នេះ គឺ​ជា​ពួក​ហេតុកវិជ្ជា(analogie)។ លោក ដឺនេស ដឺស្ត្រាស់ បាន​និពន្ធ​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី១ មុន គ.ស នូវ​សៀវភៅ​មួយ​មាន​ឈ្មោះ​ថា "តម្រា​វេយ្យាករណ៍" ដែល​មាន​អនុភាព​ផ្សាយ​អស្ចារ្យ ហើយ​វេយ្យាករណ៍​នេះ​គេ​ទុក​ថា​ជា​ក្បួន ស្វ័យ​រាជ ក្នុង​ពេល​នោះ។ ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទីពីរ នៃ គ.ស លោក អាប៉ូលូនីយសឌិស្កូល បាន​និពន្ធ​ដោយ​ជាក់​លាក់​នូវ តម្រា​រូបសាស្ត្រ(morphologie) ពួក​រ៉ូម៉ាំង​បាន​ខំ​ព្យាយាម​សិក្សា​វេយ្យាករណ៍​យ៉ាង​ស្វាហ័ប តែ​មិន​សូវ​បាន​ផល, ពួក​នេះ​បាន​បក​ប្រែ​នូវ អវសាន​សព្ទ​ភាសា​ក្រិក ជា​ភាសា​ឡាតាំង។ នៅ​មធ្យម​យុគ, គ្មាន​ការ​ចម្រើន​ខាង​កិច្ច​សិក្សា​វេយ្យាករណ៍​ទេ។ នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​១៦ និង​ជា​ដំបូង​នៃ​សតវត្សរ៍​ទី​១៧, ពួក​បណ្ឌិត​ខាង​វេយ្យាករណ៍​បារាំង គឺ​មាន​តែ​ពួក​ចេះ​ភាសា​សាស្ត្រ​សុទ្ធៗ មិន​ដឹង​នូវ​ប្រវត្តិ​ភាសា​សាស្ត្រ ហើយ​ច្រើន​ប្រកាន់​នូវ​ទស្សនវិជ្ជា​ហួស​ហេតុ។ ការ​រៀប​ចំ​បែង​ចែក​ពាក្យ​ខាង​ភាសា​បារាំង​នេះ កើត​ឡើង​ដោយ​ភាគ​ច្រើន​ចំពោះ កា​រ​ព្យាយាម​នៃ​ពួក​បណ្ឌិត​នេះ​បាន​ជា​មាន​ពាក្យ​ផ្ទុយ, ពាក្យ​សុខុម។ តាំង​ពី​កើត​សៀវភៅ​វេយ្យាករណ៍ ប៉ូររ៉្វាយាល់ (ឆ្នាំ​១៦៦០) មាន​គេ​និពន្ធ​សៀវភៅ​វេយ្យាករណ៍​ជា​ច្រើន។ អ្នក​និពន្ធ​បាន​ខំ​ស្វះស្វែង​រក​គោល​ការ​ជា​សមូហភាពរវាង​គ្រប់​ភាសា​ទាំង​អស់។ ចំពោះ​អ្នក​និពន្ធ វេយ្យាករណ៍ មាន​លោក បូហ្សេ, កុង​ឌីយ៉ាក់, ឌុយ ម៉ារសេស៍ និង ដេស្ទុត្តដឺត្រាស៊ី។ នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​១៨ មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់ៗ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​វេយ្យាករណ៍​គឺ៖ ការ​រក​ឃើញ​ភាសា​សំស្ក្រឹត។ បន្តិច​ទៀត​វេយ្យាករណ៍​ទូទៅ នឹង​បាត់​ហើយ​នឹង​លេច​ចេញនូវ "វេយ្យាករណ៍​តាម​ប្រវត្តិសាស្ត្រ នឹង​ប្រៀបធៀប" វិញ។ របៀប​នៃ​ការ​ពិសោធន៍ ត្រូវ​របៀប​សម្ដែង​ហេតុ​ផល​មាន​អនុភាព​ជា​លំដាប់​ត​ទៅ​មាន​ភាសា​សាស្ត្រ​បណ្ឌិត ៣នាក់យ៉ាង​ចំណាន​ជាង​គេ​ត្រង់​ប្រើ​តម្រា​សម្ដែង​ហេតុ​ផល​គឺ លោក ប៉ូប្ប គ.ស ១៨៣៣ ក្នុង​សៀវភៅ "វេយ្យាករណ៍​ប្រៀប​ធៀប​ចំពោះ​ភាសា​ឥណ្ឌា សែរម៉ានិក", លោក​សាកុប គ្រីម្យ គ​.ស ១៨១៩ ក្នុង​សៀវភៅ "វេយ្យាករណ៍​អាល្លឺម៉ង់", លោក​ហ្វ្រេដេរិក ឌីយេ គ.ស ១៨៣៦ ក្នុង​សៀវភៅ "វេយ្យាករណ៍​ប្រៀប​ធៀប​ភាសា​រូម៉ាន"​, តែ​ការ​ស្វែង​រក​បែប​នេះ ចូល​ទៅ​ក្នុង​វិជ្ជា​មួយ​ដែល​ហៅ​ថា​ភាសា​សាស្ត្រ។
ប្រវត្តិ​វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ
ចំណែក ​ឯ​ប្រវត្តិ​នៃ​វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ លំបាក​ក្នុង​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ជាពន់​ពេក ព្រោះ​វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ​មាន​បច្ច័យ​ទាក់​ទង​នឹង​វេយ្យាករណ៍​សំស្ក្រឹត និង បាលី។ ឯ​វេយ្យាករណ៍ សំស្ក្រឹត និង បាលី ប្រហែល​ជា​មាន​បណ្ឌិត​បាន​និពន្ធ​តាំង​ពី​សម័យ​អង្គរ​ធំ, បាន​ជា​សិលា​ចារិក​ថា​ភាសា​សំស្ក្រឹត តែ​សូម​ពោល​ត្រឹម​តែ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន, មាន​សៀវភៅ​កច្ចាយនូបត្ថម្ភកៈ​របស់ សម្ដេច​ព្រះ​មហា​សុមេធា​ធិបតី ជួន ណាត នាម​ឆាយា​ជោតញ្ញាណោ សង្ឃ​នាយក​គណៈ​មហា​និកាយ, លំដាប់​មក​មាន​វេយ្យាករណ៍​សំស្រឹត របស់ ព្រះ​ពោធិវង្ស ហួត តាត នាម​ឆាយា​វិជិវបញ្ញោ ចាង​ហ្វាង​សាលា​បាលី​ជាន់​ខ្ពស់ (៩ កញ្ញា ១៩៤០), រួច​សៀវភៅ វេយ្យាករណ៍​បាឋ របស់​លោក​អាចារ្យ អ៊ុក ជា, វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ​បច្ឆិមដ្ឋាន និង ឧត្តមដ្ឋាន របស់​លោក​គ្រូ ពូវ អ៊ុម (១៩៥០), វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ និង ភាសា​ខ្មែរ​សម្រាប់​ថ្នាក់ បរិវច្ឆនដ្ឋាន-អាទិកដ្ឋាន (១៩៥៣)។
អត្ថបទ​ទាក់​ទង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វេយ្យាករណ៍
ជំងឺលើសឈាម
ជំងឺលើសឈាមជាអ្វី?
ជាការកើនឡើងខ្ពស់សម្ពាធរបស់ឈាមនៅតាមសរសៃឈាមក្រហម។
មូលហេតុ
បណ្តាលមកពីការកើនឡើងនៃការទប់ទល់ទៅនឹងចរន្តឈាមដែលបាញ់ជាទូទៅ ។
រោគសញ្ញា
រោគសញ្ញាមានដូចជាឈឺក្បាលនៅពេលយប់​​ និងពេលក្រោកពីដំណេកពេលព្រលឹម ហឹងត្រចៀក អស់កម្លាំង វិលមុខ ឈាមច្រមុះ និង​បែកសរសៃឈាមក្នុងភ្នែក។
សូមកុំពិសារជាតិប្រៃ
សូមកុំពិសារជាតិប្រៃច្រើនពេក​ ដូចជានំប្រៃ​ ទឹកស៊ុបប្រៃជាដើម។បើលោកអ្នកកំពុងពិសារថ្នាំបញ្ចុះសម្ពាធឈាម ប្រសិនបើអ្នកតមបានល្អ នោះប្រសិទ្ធភាពព្យាបាលរឹតតែប្រសើរ។សូមយល់ដឹងថា អំបិលមានឥទ្ធិពលក្នុងការបង្ខាំងជាតិទឹក។
សូមកុំឲ្យឡើងគីឡូ
សូមថែរក្សាទម្ងន់ខ្លួនឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ប្រសិនបើលោកអ្នកធាត់ជ្រុល សូមទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ។
កុំពិសារបារី និងស្រា
ការទទួលទានបារី​ និងការទទួលទានស្រាច្រើនជ្រុល(លើសពី៩០មីលីលិត្រក្នុង១ថ្ងៃ)អាចបង្កឥទ្ធិពលអាក្រក់ទៅលើសម្ពាធឈាម។
សូមទទួលទានផ្លែឈើឲ្យបានច្រើន
ជាតិប៉ូតាស្យូមដែលមាននៅក្នុងផ្លែឈើ ផ្តល់សារះសំខាន់ណាស់ក្នុងការជួយបញ្ចុះសម្ពាធឈាម។
សូមជៀសវាងរាល់អាការះស្រ្តេស្ស
សូមធ្វើចិត្តឲ្យបានសប្បាយៗ សូមជៀសវាងរាល់ការកើតទុក្ខព្រោះវាអាចធ្វើឲ្យសម្ពាធឈាមកើនឡើងបាន។
ការព្យាបាល
ជាទូទៅជំងឺលើសឈាមមិនអាចព្យាបាលឲ្យជាសះស្បើយបានទេ ប៉ុន្តែវាអាចទប់ទល់បានដោយការព្យាបាលដោយឧសថ។អ្នកជំងឺត្រូវពិសារឪសថឲ្យបានទៀងទាត់ មិនត្រូវឈប់ពាក់កណ្តាលទីទេ ព្រោះការកើនឡើងសម្ពាធឈាមនឹងអាចរើឡើងវិញ។អ្នកជំងឺត្រូវទទួលទានអាហារឲ្យបានត្រឹមត្រូូវតាមវេជ្ជបញ្ជា និងធ្វើលំហាត់ប្រាណជាប្រចាំ។ ប្រសិនបើជម្ងឺលើសឈាមមានលក្ខណះធ្ងន់ធ្ងរត្រូវទៅមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់ ព្រោះអាចបណ្តាលឲ្យអ្នកជំងឺស្លាប់បាន។
ស្រុកថ្មបាំង
(Thma Bang district) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្ត ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកោះកុង
ឃុំឈ្វាំង
ឈជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល។ នេះមាន ១៦ភូមិ ៖
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល
ប្រទេសទ្បាវ
ទ្បាវជាប្រទេសតែមូយគត់ក្នុងតំបន់អាសុីអាគ្នេយ៏ដែលគ្មានឆ្នេរសមុទ្រ​។សម្បូរភ្នំនឺងខ្ពង់រាបខ្សត់ទំនាបហើយបានទទួលចំណាត់ថា្នក់លេខ៧ខាងផៃ្ទដីនឺងលេខ៨ខាងចំនូនប្រជាជន។ ប្រទេសនេះមានរាងទ្រវែងលាតសនឺ្ធងតាមដងទនេ្លមេគង្គពីជើងទៅត្បូងប្រវែង១០០០គីទ្បូម៉ែតនឺងមានផៃ្ទដី២៣៦៨០០គីទ្បូម៉ែតការេ។ប្រទេសទ្បាវមានព្រំប្រទល់ជាប់វៀតណាម(២១៣០គីទ្បូម៉ែត)ខាងជើងជាប់ចិន(៤៣២គីទ្បូម៉ែត)នឺងមីយ៉ានម៉ា(២៣៥គីទ្បូម៉ែត)ខាងលិចជាប់ថៃ(១៧៥៤គីទ្បូម៉ែត)នឺងខាងត្បូងជាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ក.តំបន់ខាងជើងឬស្រុកទ្បាវលើ
តំបន់នេះស្ថិតនៅខាងជើងទីក្រុងវៀងចន្ទន៏។ភ្នំសំខាន់មានកំពស់លើសពី២០០០ម៉ែតដូចជាភ្នំចាស់ភូយុន(២១០០ម៉ែត)ស្ថិតនៅខាងលិចទីក្រុងលួងផ្រះបាង។ខាងកើតទន្លេមេគង្គមានភ្នំបួនភា្ជប់ទៅខ្ពង់រាបពីរ(ហួផាន់នឺងត្រាននិញកំពស់លើសពី១០០០ម៉ែត)។ភ្នំខ្ពស់ជាងគេនៅទីនោះគឺភ្នំភូបៀ(២៨២០ម៉ែតដែលជាកំពូលខ្ពស់របស់ប្រទេសទ្បាវ)។
ខ.តំបន់ខាងត្បូងឬស្រុកទ្បាវក្រាេម
តំបន់ខាងត្បូងលាតសន្ធឺងពីទីក្រុងវៀវចន្ទន៏ដល់ព្រំដែនប្រទេសកម្ពុជាតំបន់ដែលសម្បូរខ្ពង់រាបដែលមានមុខចំណេាតទាបទៅពីកើតទៅលិចនឺងពីជើងទៅត្បូង។
រដុវប្រាំង
ចាប់ពីខែវិចិ្ឆកាដល់ខែមេសាជារដូវស្ងួតហើយត្រជាក់ខា្លំងជាងនៅប្រទេសកម្ពុជា។ខ្យល់បក់មកពីឦសានទៅនិរតីជាខ្យល់ទ្វីបត្រជាក់ហើយស្ងួត។
រដូវវស្សា
ចាប់ពីខែឧសភាដល់ខែតុលាបងើ្កតទ្បើងដោយខ្យល់មូសុងពីនិរតីដែលនាំមកនូវចំហាយទឺកទៅប៉ះនឺងជួរភ្នំបណា្តលអោយកកើតជាភ្លៀងធា្លក់ជាច្រើន។
៣.សា្ថនភាពប្រជាជន
ប្រជាជនទ្បាវមានកំនើតពុំវច្បាស់លាស់ទេ​​​​​​​​​គេគ្រាន់តែដឺងថាមានជាតិចម្រុះមកតាំងទីរស់នៅតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ក្នុងឆ្នាំ២០០៨គេប៉ានសា្មនប្រជាជនសរុបចំនួន៦៦៧៧៥៣៤នាក់ហើយតំបន់ខាងត្បូងមានមនុស្សរស់នៅច្រើនជាងតំបន់ខាងជើ់ង។ហើយទីក្រុងធំៗដែលមានមនុស្សរស់នៅច្រើនគឺរដ្ផធានីវៀវចន្ទន៏សះវ៉ានខេតប៉ាកសេនឺងលលួងផ្រះបាង។ ប្រទេសទ្បាវប្រកាន់យករបបគ្រប់គ្រងនយោបាយតាមបែបសង្គមនិយមតែរបបសេដ្ផកិច្ចបែបទីផ្សារសើរមានទំនាក់ទំនងនយោបាយសេដ្ផកិច្ចនឺងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយ៉ាងស្អិតរមួតជាមួយសាធារណរដ្ផសង្គមនិយមវៀតណាមនឺងជាប្រទេសសមាជិកនៃអង្គការអាស៊ាន(១៩៩៧)ផងដែរ។​
ប្រព័ន្ធទូរ​ស័ព្ទ​នៅ​កម្ពុជា
នៅប្រទេស​កម្ពុ​ជា​ប្រព័ន្ធ​ទូរ​ស័ព្ទ​មានពីរ​ប្រព័ន្ធ​តែប៉ុណ្ណោះគឺ៖
ប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទចល័តនៅកម្ពុជា៖មាន​ក្បាល​លេខ​ចំនួន ៣ខ្ទង់។ បច្ចុប្បន្ន នេះ​មាន​ប្រព័ន្ធ​ទូរស័ព្ធ​ធំជាច្រើន​ក្រុមហ៊ុនគឺ: 010, 011, 012, 013, 015, 016, 017, 018, 068, 077, 080, 081, 085, 089, 090, 092, 093, 097, 098 និង 099
ប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទចល័តនៅកម្ពុជា៖ ប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទ​ដៃ​នៅ​កម្ពុជា​មាន​ក្បាល​លេខ​ចំនួន ៣ខ្ទង់។ បច្ចុប្បន្ន នេះ​មាន​ប្រព័ន្ធ​ទូរស័ព្ធ​ធំជាច្រើន​ក្រុមហ៊ុនគឺ: 010, 011, 012, 013, 015, 016, 017, 018, 068, 077, 080, 081,នៅកម្ពុជា៖មាន​ក្បាល​លេខ​ចំនួន ៣ខ្ទង់។ បច្ចុប្បន្ន នេះ​មាន​ប្រព័ន្ធ​ទូរស័ព្ធ​ធំជាច្រើន​ក្រុមហ៊ុនគឺ: 010, 011, 012, 013 , 015, 016, 017, 018, 068, 077, 080, 081, 085, 089, 090, 092, 093, 097, 098 និង 099
ប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទចល័តនៅកម្ពុជា៖
Smart==ទូរស័ព្ទដៃ== ប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទ​ដៃ​នៅ​កម្ពុជា​មាន​ក្បាល​លេខ​ចំនួន ៣ខ្ទង់។ បច្ចុប្បន្ន នេះ​មាន​ប្រព័ន្ធ​ទូរស័ព្ធ​ធំជាច្រើន​ក្រុមហ៊ុនគឺ: 010, 011, 012, 013, 015, 016, 017, 018, 068, 077, 080, 081, 085, 089, 090, 092, 093, 097, 098 និង 099
ទូរស័ព្ទលើតុ
លេខ​ខាង​ដើម​ចំនួន​បីខ្ទង់ គឺជាលេខ​ប្រចាំតំបន់ ដែល​បញ្ជាក់​ពីទីតាំង ខេត្ត​ដែល​អ្នក​ស្នាក់​នៅ។ ខេត្ត​នីមួយៗ សុទ្ធ​តែ​មាន​លេខ​សម្គាល់​បី ខ្ទង់​ខាង​ដើម​សម្រាប់​តំបន់​ឬខេត្តនោះ។ គ្រប់​លេខ​ទូរស័ព្ទ​ដែល ប្រើសព្វថ្ងៃ គឹមានក្បាលលេខ ០២៣ ដែលជាលេខសម្គាល់សម្រាប់រាជធានីភ្នំពេញ លើក​លែង​តែ​មាន​ការ​សម្គាល់​ផ្សេងៗ សម្រាប់​តំបន់​ផ្សេងទៀត។
ឧទាហរណ៍៖ 855 + XX + XXX XXX
តំបន់ទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា
តំបន់ទេសចរណ៍នៃប្រទេសកម្ពុជា
500px|ស៊ុម|ស្តាំ| ប្រទេសកម្ពុជាមាន ផ្ទៃដីសរុប ១៨១​ ០៣៥ គ.ម ការេ មានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេស ខាងជើង ថៃ ខាងត្បូងជាប់ វៀតណាម ខាងកើតជាប់ ឡាវ ប្រទេសកម្ពុជាគឺ ជាប្រទេសមួយដែលមានវប្បធម៏ និង អរិយធម៏ចាស់ជាងគេក្នុងទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ទោះបីជាប្រទេសកម្ពុជា មានប្រវត្តិស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមន៍នៃប្រទេសមួយចំនួន និង មានសង្រ្គាមស៊ីវិលអស់ជាច្រើនឆ្នាំក៏ដោយ តែបច្ចុប្បន្ននេះ កម្ពុជាមានសុខសន្តិភាពពេញបរិបូរណ៍ ប្រជាពលរដ្ឋ និង ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ អាចធ្វើតំណើរកម្សាន្តបានគ្រប់ទីកន្លែង ជាមួយនិង ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដ៏ ស្រស់ស្អាត តំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សម្បូរបែប ទាំងតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ តំបន់ទេសចរណ៍វប្បធម៏ និង តំបន់ទេសចរណ៍កែច្នៃរាប់រយកន្លែង។  ចំណុចដ៏មានសក្តានុពលទាំងអស់ខាងលើនេះហើយ ដែលជំរុញឱ្យវិស័យទេសចរណ៍ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដើម្បីចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដើម្បីចូលរួមចំណែកក្នុង ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ប្រជាពលក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគួរបង្វែរចាប់អារម្មណ៍អំពីការធ្វើដំណើរកម្សាន្តទៅក្រៅប្រទេស មកធ្វើដំណើរកម្សាន្ត ក្នុងស្រុក ដែលចំណាយអស់តិច និង អាចជួយសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបានយ៉ាយច្រើន តាមរយៈការបង់សេវាកម្សាន្ត ជួយផ្តល់ការងារសម្រា ប់ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន (លក់អាហារ លក់វត្ថុអនុស្សវរីយ៍សម្រាប់តំបន់ ។ល។) និង ជួយក្នុងការប្រើប្រាស់សេវាផ្សេងៗរបស់រដ្ឋ។ យើងងាកមកមើលអំពីវិស័យទេសចរណ៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងវិញ ឃើញថាប្រទេសមួយនេះពិតជាមានធនធានធម្មជាតិ និង មានសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌជាតិជាច្រើន ដែលអាចទាក់ទាញភ្ញៀវជាតិ និង អន្តរជាតិឱ្យចូលទស្សនាឥតគណនា។
ព្រះបរមរាជាវាំង
ព្រះបរមរាជាវាំង​ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ​​​​​​ព្រះបរមរាជវាំង មានទីតាំងស្ថិតនៅតាមបណ្តោយព្រះមហាវិថីសុធារស សាងសង់ឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៦៦ នៅក្នុងរាជកាល ព្រះបាទនរោត្តម​។​ នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងមាន៖ -ប្រាសាទទេវាវិនិច្ច័យ ជាកន្លែងដែលសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រឡើងគ្រងរាជ្យ -ប្រាសាទខេមរិន្ទ ជាកន្លែងដែលព្រះមហាក្សត្រ និង អគ្គមហេសីគង់នៅ ​​​​-ប្រាសាទសំរានភិរម្យ ជាកន្លែងដែលព្រះមហាក្សត្រឡើងគ្រងរាជ្យ -ហោរបាគូ ឬ ហោរព្រះខ័នជាកន្លែងទុកដាក់វត្ថុសម្រាប់សោយរាជ្យ ​-ច័ន្ទឆាយា ជាកន្លែងដែលគេហាត់រាំ របាំព្រះរាជ្យទ្រព្យ និង របាំថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ ព្រះញ្ញាតិវង្សានុវង្ស និង ពួកមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ ។ នៅពីមុខច័ន្ទឆាយាមានទិវា សម្រាប់ព្រះមហាាក្សត្រធ្វើសាវនាការជាមួយ ប្រជារាស្រ្ត និង មន្រ្តីរាជការគ្រប់ជាន់ថ្នាក់​ ។
តំណរភ្ជាប់លើ Google Map: 11.547657, 104.914743
សារៈមន្ទីរជាតិ
សារៈមន្ទីរជាតិ មានទីតាំងស្ថិតនៅខាងជើងព្រះបរមរាជវាំង ។ សារៈមន្ទីរនេះជាស្ថាបតិយកម្មទំនើបមួយ ដែលរចនាឡើងយកលំនាំតាមស្ថាបត្យកម្មខ្មែរបុរាណ កសាងនៅ ១៩១៧ និង ត្រូវបានសម្ពោធឱ្យប្រើប្រាស់ដោយ ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២០ ។ សារៈមន្ទីរជាតិជាកន្លែងដែលដាក់វត្ថុបុរាណជាច្រើន និង មានតម្លៃ ទាក់ទងទៅនឺង ស្នាដៃស្ថាបត្យកម្ម ខាងសាសនា និង សិល្បៈខ្មែរ ។ ភាគច្រើននៃវត្ថុបុរាណ ទាំងនោះគឺ ស្ថិតនៅសម័យអង្គរ ក្រៅពីនេះនៅមានវត្ថុខ្លះសល់ពី សម័យបុរេប្រវត្តិ ដូចជា នៅសម័យនគរភ្នំ ចេនឡា និង សម័យក្រោយអង្គរ ។ សារៈមន្ទីរជាតិមានការទាក់ទាញភ្ញៀវជាតិ និង អន្តរជាតិជាច្រើន បន្ទាប់ពីព្រះបរមរាជវាំង។
វត្តភ្នំ
វត្តភ្នំ  គឺជាបេះដូងនៃទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលផ្តល់ឈ្មោះដល់ទីក្រុងនេះ។ វត្តភ្នំជាកន្លែងទេសចរន៍មួយដ៏សំខាន់ វាមានកម្ពស់ ២៧ម ។
ប្រវត្តិនៃវត្តភ្នំ
តំណរភ្ជាប់លើ Google Map: 11.576227, 104.923011
សារៈមន្ទីរប្រល័យពូជសាសន៍ទូលស្លែង
សារៈមន្ទីរនេះ ជាអតីត វិទ្យាល័យ ទូលស្លែង ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ សាលានេះបានក្លាយជាមន្ទីរឃុំឃាំង ធ្វើទារុណកម្មដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររាប់មឺុននាក់ (មន្ទីរ ស២១)​ ដែលធ្វើទារុណកម្មមានច្រើនបែបយ៉ាង រហូតដល់អ្នកជាប់ចោតនោេះស្លាប់យ៉ាងសាហាវព្រៃផ្សៃជាទីបំផុត ។ សព្វថ្ងៃនេះសារៈមន្ទីរទួលស្លែង គឺមាននៅសល់វត្ថុភ័ស្តុតាងជាច្រើន រួមមានគ្រោងឆ្អឹងលលាដ៏ក្បាល និង ប្រដាប់ប្រដាធ្វើទារុណកម្មជាច្រើនទៀត ។
តំណរភ្ជាប់លើ Google Map: 11.549482, 104.917630
វាលពិឃាត ជើងឯក​
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|វាលពិឃាតជើងឯក ក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម ក្រៅពីទួលស្លែងនេះ នៅមានកន្លែងមួយទៀត ដែលជាកន្លែងធ្វើឃាតមនុស្សក្នុងសម័យ ប៉ុល ពត នោះផងដែរ ។ ទីនោះមានទីតាំងស្ថិតនៅ ឃុំ ជើងឯក​ ស្រុក ដង្កោរ ។ គេសង្កេតឃើញមានរណ្តៅសាកស​ព ជាភ័ស្តុតាងធំៗចំនួន ៣កន្លែង គឺ រណ្តោទីមួួយ ដាក់សាកសពមនុស្សប្រុសគ្មានក្បាល រណ្តៅទី២ ដាក់សាកសពមនុស្សប្រុស មានក្បាល និង​ រណ្តៅទីបី ដាក់សាកសព កុមារ និង ស្រ្តី ។ ក្នុងតំបន់នេះ តាមតួរលេខមាន​ ៨៦ រណ្តៅ ដែលសាកសពចំនួន ៨៩៨៥ នាក់។ (ដកស្រង់ចេញពី សៀវភៅរបស់លោក កែវ ភួង)
តំណរភ្ជាប់លើ Google Map:
ខេត្តសៀមរាបអង្គរវត្ត
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|ប្រាសាទអង្គរវត្ត ទីក្រុងប្រវត្តសាស្រ្តនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ប្រាសាទអង្ករវត្តមាន ទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃក្រុង សៀមរាប ក្នុងស្រុកសៀមរាបមានចំងាយ ៧ គ.ម ពីទីរួមខេត្ត តាមផ្លូវ​ កូម៉ៃ ឬ ផ្លូវសាលដឺហ្គោល។ ប្រាសាទនេះសាងសង់នៅដើម ស.វ​ ទី១២ ដោយព្រះបាទ សួរ្យវរ្ម័នទី២ (១១១៣-១១៥០) ដើម្បីឩទ្តិសថ្វាយ ព្រះវិស្ណុ ក្នុងព្រហ្មមញ្ញសាសនា ។ ប្រាសាទនេះជា កន្លែងទេសចរណ៍បែបវប្បធម៏មួយដ៏ល្បីល្បាញជុំវិញពិភពលោក។ រមណីដ្ឋាននេះមានភ្ញៀវជាតិ និង អន្តរជាតិចូលមកទស្សនាកម្សាន្តយ៉ាងច្រើន កុះករដើម្បី បានដឹង ទីកេរណ៍ដំណែលនៃមរតករបស់បុព្វបុរសជំនាន់ដើមដែលបានបន្សល់ទុក។ អច្ចរិយវត្ថុមួយនេះត្រូវបានបញ្ជូលក្នុងតំណែងបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក ថែមទៀតផង។ ម្យ៉ាងវិញទៀតតំបន់ទេសចរណ៍មួយនេះពិតជាបានផ្តល់នូវភាពងាយស្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ ទាំងកន្លែងហូប និង កន្លែងស្នាក់នៅ ។​ ជាមួយនឹងទេសភាពដែលស្រស់បំព្រងនៃដើមឈើត្រជាក់ក្នុងដំណើរកម្សាន្តរបស់គេ។ ពត៌មានលំអិតៈ ចុចទីនេះ ​
តំណរភ្ជាប់លើ Google Map: 13.412584, 103.866873 ​
ប្រាសាទបាយ័ន
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|ប្រាសាទបាយ័ន ប្រាសាទបាយ័នមានទីតាំងស្ថិតនៅចំ ចំណុចកណ្តាលនៃក្រុងអង្ករធំ។ ប្រាសាទនេះកសាងនៅក្នុង ស.វ ទី១២ និង ដើមស.វ ទី១៣ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ប្រាសាទនេះមានតួប៉មនីមួយៗ ប្រកបដោយព្រហ្មមុខបួនដែនមានកំពូល ៤៩ និងក្លោងទ្វាចូល ៥ ទៀតគឺសរុបទាំងអស់ ៥៤ កំពូលដែលតំណាងឱ្យ ខេត្តក្រុងទាំង ៥៤ របស់ខ្មែរក្នុងសម័យនោះ។​ មានអ្នកប្រាជ្ញមួួយចំនួនគិតថា មុខទាំងបួននេះតំណាងឱ្យព្រះពោធិសត្វ លោកេស្វរៈ អ្នកខ្លះគិតថាជារូបរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ប្រាសាទនេះ មានចម្លាក់ដ៏ល្អប្រណិត ដែលរៀបរាប់ពី រឿងតំណាលទេវកថានៅថែវខាងក្នុង និងខាងក្រៅរៀបរាប់ពីជីវភាពរស់នៅរបស់ ប្រជាជននៅសម័យអង្គរមាន ទាំងផ្សារ ការនេសាទ ពិធីបុណ្យ ល្បែង ប្រដាល់ ជុលមាន់ ។ល។ និង ថែមទាំងមានរៀបរាប់ពីប្រវត្តិសាស្រ្ត ចម្បាំង និង ព្យុះហយាត្រាជាដើម។ ចម្លាក់នោះឆ្លាក់បានជ្រៅ ជាងនៅប្រាសាទអង្គរវត្ត តែមានលក្ខណៈសាមញ្ញ។ ទិដ្ឋភាពចម្លាក់ដោយបង្ហាញដោយផ្ទាំងតាមជួរដេក ពីរឬបីជួរ។ អ្នកទេសចរណ៍គួរចាប់ផ្តើមមើលចម្លាក់ពីជួរខាងកើត ។ ម្យ៉ាងទៀតមុខនៃប្រាសាទនីមួួយ មានលក្ខណៈខុសគ្នា ហើយធ្វើឱ្យភ្ញៀវជាប់ចិត្តនិងកំពូលទាំងនេះណាស់។ ជាងនេះទៅទៀតប្រាសាទមួយនេះបានបិតបាំងដោយដើមឈើធំៗជាច្រើន។ ដែលបានបង្កើតបានជាខ្យល និង ម្លប់ត្រជាក់ត្រជុំជួនភ្ញៀវទេសចរណ៍។ពត៌មានលំអិតៈ ចុចទីនេះ
ភ្នំគូលេន
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|រមណីយដ្ឋានភ្នំគូលេន ភ្នំគូលេន ជារម្មណីដ្ឋានធម្មជាតិ​ និងប្រវត្តិ
ដែលមានទីកន្លែងជាច្រើនដូចជា តំបន់ទឹកធា្លក់ ព្រះអង្គធំ វាលស្តេចគំលង់ វាលព្រះសព្វ ព្រះក្រាល និងមានប្រាសាទតូចៗ ធ្វើអំពី ឥដ្ឋជាច្រើនទៀតដែលជាស្នាព្រះហស្ថ ព្រះបាទជ័យវរ្មន័ទ២ បានកសាងឡើង។ តំបន់ទឹកធ្លាក់ គឺជាប្រភពដើមរបស់ស្ទឹងសៀមរាប ហូរកាត់កណ្តាលទីរួមខេត្តឆ្ពោះទៅកាន់បឹងទន្លេរសាប ដែលមានទឹកថ្លាយង់ជាទីពេលនិយម របស់អ្នកដំណើរកំសាន្តក្នុងការមុជទឹកជ្រោះធ្លាក់ទៅប៉ះនិងថ្មបែកផ្កាតែ្រង។ នៅក្បែរទឹកជ្រោះមានប្រាសាទពីរធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម សង់អមសងខាងមាត់អូរដែលគេឲ្យឈ្មោះថា"ក្រាលរមាស" ប៉ុន្តែប៉ែកខាងលិចត្រូវបានដួលរលំនិងបាត់ថ្មអស់មួយចំនួនធំ នៅសល់តែខឿនជញ្ជាំងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ ​​  ភ្នំគូលេនគឺជាអតិតរាជធានីខ្មែរក្នុងស.វទី៩ មានឈ្មោះថា"មហេន្រ្ទបុរៈ" ដូចនេះហើយបានជាភ្ញៀវទេសចរណ៍ភាគច្រើនចង់ទៅទស្សនាទីនោះ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតវាស្ថិតនៅក្នុងភាពអាថ៍កំបាំង នៃជុំនឿរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប។ វាមានទីតាំងប៉ែកខាងកើតឆៀងខាងជើងទីរួមខេត្តសៀមរាប មានចំងាយ ៥៣គមពីទីរួមខេត្ត ភ្នំនេះមានរយៈកំពស់ ៤៩៣ម៉ែត្រ គេអាចឡើងទៅលើភ្នំបានយ៉ាងងាយតាមរយះ រថយន្ត ឬថ្មើជើង ពេលទៅដល់ជើងភ្នំ យើងសង្កេតឃើញមានផ្ទាំងថ្មធំហាក់បីដូចជាជញ្ជាំងនៃនាវា ដ៏ធំមួយនៅកណ្តាលទីស្មសានរំលេចដោយ សម្រស់ស្រស់ត្រកាល និង​បង្កប់នូវអាថ៍កំបាំងដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់ នាអតីតកាលសម័យអង្គរ ដែលជារមណីយដ្ឋានមួយក្នុងចំណោមរមណីដ្ឋាន ជាច្រើននៅខេត្តសៀមរាប។ តំបន់ភ្នំគូលេនមិនត្រឹមតែ ជាតំបន់ទេសចរណ៍ប៉ុនណ្ណោះទេ តែវាជាតំបន់ កសិកម្ម ដ៏មានជីវជាតិអាចដាំដំណាំបានគ្រប់ប្រភេទដូចជាៈ ចេក ខ្នុរ ដំឡូង ត្រាវ.....ប្រកបដោយទិន្នផលខ្ពស់។ ហេតុដោយឃើញពីភាព អំណោយផលបែបនេះ ហើយបានជាមានប្រជាពលរដ្ឋមកពីទីជិតឆ្ងាយ មកតាំងទីលំនៅដ្ឋានប្រកបអាជីវកម្ម កសិកម្ម យ៉ាងច្រើនកុះករ។ (ដកស្រង់ចេញពី សៀវភៅរប់ក្រុមហ៊ុន Online)
ប្រាសាទបន្ទាយស្រី
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|ប្រាសាទបន្ទាយស្រីជាប្រាសាទដែលមានចម្លាក់ស្អាតដាច់គេ ប្រាសាទបន្ទាយស្រីស្ថិតនៅក្នុង ភូមិបន្ទាយស្រី ឃុំ បន្ទាយស្រី ស្រុក បន្ទាយស្រី ចំងាយ ៣៩ គ.ម ភាគខាងជើង ទីរួមខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះធ្វើអំពីថ្មភក់ពណ៌ស៊ីជម្ពួ និង រំលេចដោយទេពអប្សរចំនួន ១៥០០ ដែលទេពអប្សរទាំងអស់សុទ្ធតែខុសគ្នា ហើយលើសពីនេះទៅទៀត សិលាចារឹកផ្កាភ្ញី នៅប្រាសាទបន្ទាយស្រីមានក្បាច់ល្អលើស ពីក្បាច់ចម្លាក់នៅលើប្រាសាទអង្គរវត្តទៅទៀត គឹដូចជាដែលគេឆ្លាក់លើប្រាក់ស្ពាន់ដូចនេះដែរ។ ហើយប្រាសាទនេះជាប្រាសាទមួយដែលមានក្បាច់រចនា យ៉ាងបញ្ចង់ល្អឆើតឆាយមានសន្លឹកភ្ញីវល្លិវិលវង់ល្អិតឆ្មា ស្រស់រស់រវើកដែលមើលទៅគួរឲនឹកគិតឥតមានក្តីសង្ស័យថា​ " ទេពនិម្មិត " ។ ប្រាសាទនេះមានកំពែងថ្មបាយក្រៀមព័ទ្ធ ៣ជាន់ មានទីលានក្រាលថ្មវែងទៅទិសខាងកើតមានគោបុរៈប្រកបដោយក្បាច់ វិចិត្រនៅចំកណ្តាលទីលានមានរោងទងខ្វាត់ខ្វែង ក្រឡាចត្រង្គចេញទៅខាងជើងមួយចេញទៅខាងត្បូង បីសុទ្ធសឹងតែប្រកបដោយក្បាច់រចនាល្អវិចិត្រ។ សព្វថ្ងៃនេះចាក់ធ្លាក់អស់ហើយសល់តែសរសេរច្រូងច្រាងគួរឲស្តាយ ។
ទោះបីជាប្រាសាទនេះមានចម្ងាយឆ្ងាយគួរសមពីប្រទេសដ៏ទៃ ក៏ប៉ុន្តែភ្ញៀវដែលមកកម្សាន្តនៅខេត្ត សៀម រាប មិនអាចបំភ្លេចកន្លែងមួយនេះបានឡើយ។ ក្រៅពីនេះទៀតប្រាសាទប្រាសាទមួយនេះរំលេចខ្លូនជាមួូយនិង ធម្មជាតិដ៏ស្រស់បំព្រង និង​ផ្តល់នូវភាពត្រជាក់ជាមួយនិង ខ្យល់បក់ធ្វើឲភ្ញៀវធូរស្បើយក្នុងចិត្ត និង បំបាត់នូវភាពនឿយហត់ទាំងពួងដែលកើតឡើងពីការធ្វើដំណើរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះលោកអ្នកក៏អាចស្វែងរកនៅវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ដើម្បីជូនអ្នកដេលជាទីស្រលាញ់របស់អ្នកថែមទៀតផង៕
ប្រាសាទព្រះវិហារ (ខេត្តព្រះវិហារ)
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|ប្រាសាទព្រះវិហារ​ ប្រាសាទព្រះវិហារ មានទីតាំងស្ថិតនៅលើជួរភ្នំដងរ៉ែក ជាប់ព្រំប្រទល់ប្រទេសថៃ និងមានចម្ងាយ​ ១០៨ ម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ​ ក្នុងភូមិ ស្វាយជ្រុំ ឃុំកន្ទូត ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះគឺ ជាតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្តមួយដែលមានឈ្មោះថា សេការីស្វារៈ ដែលមានន័យថា អំណាចនៃភ្នំ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុងកំឡុងចុង ស.វទី៩ និង ដើមស.វទី១០ ដោយ ព្រះបាទ យសោវរ្ម័នទី១ (សាងសង់ក្មុងគ.ស ១០០២ - ១០៥០) ​​ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ (សាងសង់ឡើងក្នុង គ.ស ១០៨០-១១០៩) ។ ប្រាសទនេះមានទំហំ ៨០០ x ៤០០ ម៉ែត្រស្ថិតនៅកំពូល ភ្នំព្រះវិហារ តែម្តងដែលមានកម្ពស់ ៦២៥ម៉ែត្រ នៅតាមជួរភ្នំដងរែក។
ប្រាសាទនេះមានច្រកចូលចំនួន ៣​ ៖ ​​​​- ច្រកចូលតាម ស្វាយជ្រុំ ដែលជាផ្លូវចាស់មានកាំជណ្តើរឡើងទៅកាន់ប្រាសាទកំពូលភ្នំ ដងរ៉ែកនៃ ប្រាសាទព្រះវិហារ ។ ​​- ច្រកចូលតាមផ្លូវ គ១ ដែលជាផ្លូវបេតុងសម្រាប់ឡើងទៅកាន់ប្រាសាទព្រះវិហារតែម្តង។ - ច្រកចូលតាម ប្រទេសថៃ ដែលមានភ្ញៀវអន្តរជាតិចូលចិត្តធ្វើដំណើរតាមច្រកនេះ។ ប្រាសាទព្រះវិហារនេះ មិនត្រឹមតែជាតំបន់ទេសចរណ៍ដែលផ្តល់ភាពរីករាយ និង ស្ញប់ស្ញែងអំពីទឹកដៃនៃបុព្វបុរសប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងផ្តល់ឲលោកអ្នក នូវអារម្មណ៍ស្រស់ថ្លាជាមួយនឹងខ្យល់ធម្មជាតិដ៏ត្រជាក់ និង អាចមើលពីផ្ទៃខេត្តព្រះវិហារថែមទៀតផង។ ជាក់ស្តែងពេលនេះ ថ្វិត្បិតតែមានពេលនេះមានភ្លៀងធ្លាក់ក៏ពិតម៉ែនប៉ន្តែនៅលើប្រាសាទព្រះវិហារមានចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ និង អន្តរជាតិនៅតេកើនឡើងទស្សនាដ៏ដែល ដូចជានៅរមណីយដ្ឋាន វប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្រ្ត ប្រាសាទព្រហវិហារ ក្នុងមួយថ្ងៃមានភ្ញៀវចាប់ពី ១០០ ទៅ ១៥០នាក់។ គេសង្កេតឃើញថា​ ភ្ញៀវទេសចរណ៍ មិនត្រឹមតែទៅកម្សាន្តនោះទេ ពួកគេថែមទាំងឡើងទៅទទួលពិធីបុណ្យ ទាននៅវត្ត កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ហៅវត្តប្រាសាទព្រះវិហារ។
កំពង់សោម(ខេត្តព្រះសីហនុ)
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|ឆ្នេរដែលជាប់កំណត់ត្រា ជាឆ្នេរស្អាតលើពិភព កំពង់សោម ជាកន្លែងសម្រាកលំហែកាយ និងកម្សាន្តដ៏មានប្រជាប្រិយភាពរបស់កម្ពុជាទាំងភ្ញៀវជាតិនិង អន្តរជាតិ ដែលមានទេសភាពខៀវស្រងាត់ អមដោយកោះ តូចធំជាច្រើន នៅជាប់នឹង ផ្ទៃសមុទ្រពណ៌ខៀវដ៏ធំល្វឹងល្វើយ ។ យើងអាចដើរកម្សាន្តតាមឆ្នេរខ្សាច់ដែលមានពណ៌សក្បុស ព្រមទាំងអាចហែលទឹកសមុទ្រដែលមានពណ៌ខៀវស្រងាត់ ព្រមជាមួយគ្នាផងនោះយើងក៏អាចញ្ញុាំគ្រឿងសមុទ្រដែលមានរសជាតិឆ្ងុយឆ្ងាញ់ដែលមាន លក់នៅតាមឆ្មេរសមុទ្រនោះស្រាប់។ តំបន់ទេសចរណ៍មួយនេះក៏ដូចជាឆ្នេរ អូរឈើទាល ដែលមានសក្ខណៈល្អជាងគេ ព្រមទាំងមានឆ្មេរខ្សាច់លាតសន្ធឹងដ៏វែង និង ជម្រៅទឹករាក់ សភាពទឹកសមុទ្រមានលក្ខណៈស្ងប់ស្ងាត់ដែលជាកត្តាមួយសមប្រកប សម្រាប់ភ្ញៀវទេចរណ៍ភ្ញៀវទេសចរណ៍លេងកម្សាន្ត។ចំណែកចំណីអាហារនៅតំបន់នោះ មាកដាក់លក់ជាហូរហែរនៅតាមឆ្នេរតែម្តង ។ ​ ក្រៅពីនេះក៏មានឆ្នេរមួយទៀតដែលមានភ្ញៀវទេសចរណ៍ទៅទស្សនាផងដែរ គឺ ឆ្នេរសុខា ។ ឆ្នេរនេះមានកម្រិតទឹកជ្រៅ ប៉ុន្តែមានភាពអ៊ូអរទៅដោយភ្ញៀវជាតិ និង អន្តរជាតិ ទៅទស្សនានឹង ងូតទឹកលេងកម្សាន្ត។ ឆ្នេរមួយនេះត្រូវបានក្រុមហ៊ុន សុខាអូរតែលរបស់លោក ឩញ្ញ៉ា សុខ គង់ កែច្នៃឲទៅជាកន្លែងមួយដែលមានភាពទាក់ទាញ និងពេញនិយមជាមួយគ្នានេះផងដែរលោកអ្នកក៏អាចធ្វើទំណើរទៅកោះពស់ដែលនៅជិតនោះ ហើយអាចធ្វើតំណើរកម្សាន្តតាមលើស្ពាន៕
តាតៃ​(ខេត្ត​ កោះកុង)
500px|ស៊ុម|ស្តាំ|រមណីយដ្ឋានធម្មជាតិ តាតៃ រមណីដ្ឋាន​ តាតៃ កំពុងតែមានភាពភាពពេញនិយមពីភ្ញៀវជាតិនឹង អន្តរជាតិ ទៅទស្សនាកម្សាន្តនៅក្នុងពេលសម្រាកកាយរបស់ពួកគេ។​ វាមិនត្រឹមតែបានផ្តល់នូវភាពរីករាយប់ុណ្ណោះទេ ហើយវាបានធ្វើឲភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាប់ចិត្ត និង ចងចាំទុកក្នុងចិត្តមិនអាចបំភ្លេចបាន។ រមណីយដ្ឋានមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង ឃុំ ត្រពាំងរូង នៃស្រុកកោះកុង ខេត្តកោះកុង និងមានចម្ងាយប្រមាណ ៥០គ.ម ពិទីរួមខេត្ត។ ដោយសារភាពអំណោយទានពីធម្មជាតិដែលមានរុក្ខជាតិ និង សត្វព្រៃធ្វើអោយតំបន់នេះសម្បូរទៅដោយ ភ្ញៀវទេសចរណ៍ទៅទស្សនា ឥតឈប់ឈរ។លោកអ្នកក៏អាចទៅទស្សនាពីតំបន់ទឹកធ្លាក់ដ៏ស្រស់ស្អាត នៃធម្មជាតិដែលមានពណ៌បៃតង ព្រមទាំងលាយឡំជាមួយនឹង សម្លេងសត្វយំ ផ្តល់នូវភាពរមនាដល់ដំណើរកម្សាន្តនៅទីនោះជាក់ជាមិនខាន។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ លោកអ្នកក៏អាចជិះទូកទស្សនា ព្រៃកោងកាងនិង សម្រស់ធម្មជាតិនៅក្នុងតំបន់នោះផងដែរ។នៅក្នុងរមណីយដ្ឋានពិតជាមិនផ្តល់ការលំបាកដល់លោកអ្នកឡើយ ពីព្រោះនៅទីនោះមានកន្លែងស្នាក់នៅដែលគេឲឈ្មោះថា ផ្ទះអណ្តែតទឹក ។ ផ្ទះអណ្តែតទឹកនេះមានតម្លៃកំណត់ផ្សេងៗគ្នា តាមតម្រូវការរបស់ភ្ញៀវទេសចរ។ ក្រៅពីនេះការកម្សាន្តនៅផ្ទះអណ្តែតទឹកនេះ ភ្ញៀវទេសចរណ៍នឹងទទួលបានការស្វាគមន៍ យ៉ាងកក់ក្តៅពីសំណាក់អ្នកភូមិ នៅទីនេោះជាមួយនឹង ទឹកដូងក៏ផ្អែមត្រជាក់ផងដែរ៕
ថៃ
ប្រទេសថៃ មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា ព្រះរាជាណាចក្រថៃ (ថៃ:ราชอาณาจักรไทย) ហៅប្រទេសសៀម (ថៃ:สยาม) ជាប្រទេសដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិននៃភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនខាងកើតជាប់នឹងប្រទេសប្រទេសឡាវ និងប្រទេសកម្ពុជា ខាងត្បូងជាប់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងឈូងសមុទ្រថៃ ខាងលិចជាប់នឹងប្រទេសភូមា និងសមុទ្រអង់ដាម៉ង់ ហើយមានទន្លេមេគង្គធ្វើជាព្រំដែលក្នុងតំបន់ខ្លះ គ្រប់គ្រងដោយរបបប្រជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នឹងមានមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងរាជការផែនដីនៅក្រុងបាងកក និងមានការបែងចែករដ្ឋបាលភូមិភាគចែកជា ៧៧ ខេត្ដ។
ប្រទេសថៃជាប់លំដាប់ទី ៥០ ខាងផ្ទៃដីដោយមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ៥១៣,១១៥ គម២ និងមានប្រជាជនច្រើនលំដាប់ទី ២០ នៃពិភពលោកគឺមានប្រមាណ ៦៧ លាននាក់។ ថៃជាប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មី មានប្រាក់ចំណូលមូលដ្ឋានបានមកពីវិស័យឧស្សាហកម្មនិងសេវាកម្ម។ ថៃមានទីកន្លែងទេសចរណ៍ល្បីៗ ដូចជា ផាត់តាយ៉ា ភូកេត ក្រុងបាងកក និងឈៀងម៉ៃ ដែលបង្កើនប្រាក់ចំណូលឱ្យដល់ប្រទេសជាតិ។ ដូចគ្នានឹងការនាំចេញដែលមានដែលជាផ្នែកសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច មានតម្លៃ ៣៣៤,០២៦ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក តាមការប៉ានប្រមាណនៅឆ្នាំ២០១០ សេដ្ឋកិច្ចថៃជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៣០ ក្នុងពិភពលោក។
ជនជាតិតៃបានមកធ្វើចំណាកស្រុកពីភាគនិរតីប្រទេសចិនមកកាន់ទឹកដីប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ននៅអំឡុងសតវត្សទី១១។ អ្នកប្រវត្ដិសាស្រ្ដចាត់ទុកថា អាណាចក្រសុខោទ័យជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃប្រវត្ដិសាស្រ្ដថៃដែលក្រោយមកបានធ្លាក់ក្រោយឥទ្ធិពលនៃអាណាចក្រអយុធ្យាដែលមានអំណាចជាង និងមានការទាក់ទងជាមួយជាតិបស្ចិមប្រទេស តែត្រូវបានធ្លាក់ចុះដុនដាបមួយរយៈដោយសារការពង្រីកអំណាចរបស់ភូមាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៥១១ មុននឹងងើបឡើងវិញម្ដងទៀត​។ ពេលសម្ដេចព្រះចៅក្រុងធនបុរីទ្រង់ស្ថាបនាអាណាចក្រធនបុរី ហេតុការណ៍ច្របូកច្របល់នៅសម័យចុងអាណាចក្របាននាំប្រទេសថៃចូលដល់យុគសម័យរបស់រាជវង្សចក្រីនៃក្រុងរតនកោសិន្រ្ទ។
នៅក្នុងអំឡុងដើមសម័យក្រុងរតនកោសិន្ទ្រ ប្រទេសថៃរងការវាយលុកពីប្រទេសជិតខាង តែក្រោយរជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លៅចៅយូហួ ជនជាតិអឺរ៉ុបចាប់ផ្ដើមមានឥទ្ធិពលលើភូមិភាគនេះយ៉ាងខ្លាំង ដែលនាំទៅរកការធ្វើសន្ធិសញ្ញាជាច្រើន និងការបាត់បង់ទឹកដីក្នុងផ្នែកខ្លះ ធ្វើឱ្យថៃអាចចៀសផុតពីអាណានិគមកិច្ចពីសំណាក់ប្រទេសអឺរ៉ុបបាន។ ក្រោយមកក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ថៃបានចូលរួបជាមួយបក្សសម្ព័ន្ធមិត្ត ហើយក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ មានការធ្វើបដិវត្តប្ដូរពីរបបរាជានិយមផ្ដាច់ការមកជារបបប្រជាធិបតេយ្យ។ ថៃបានចូលរួមខាងបក្សសម្ព័ន្ធត្រីភាគីនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ រហូតដល់អំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ថៃបានចងសម្ព័ន្ធនយោបាយជាមួយអាមេរិក។ ពួកទាហានចូលមកមានឥទ្ធិពលក្នុងកិច្ចការនយោបាយថៃយ៉ាងខ្លាំងក្រោយបដិវត្ដថៃរាប់សិបឆ្នាំ ទាំងក្នុងពេលដែលមានរដ្ឋបាលស៊ីវិល និងចូលទៅរកសម័យលោកសេរីក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។
និរុត្តិសាស្ត្រ
ពាក្យថា សៀម ជាពាក្យដែលបរទេសប្រើសម្រាប់ហៅអាណាចក្រអយុធ្យា ក្នុងកំឡុងឆ្នាំគ.ស ១៤៥៧ កាលពីដើមប្រទេសថៃខ្លួនឯងក៏ធ្លាប់ប្រើពាក្យថា សៀម រាប់តាំងពីរជ្ជកាលសម័យរបស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លាវចៅយូហួមក ដោយប្រាកដឃើញមានការប្រើឈ្មោះច្បាស់លាស់ក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៨៥៦ តែជនជាតិថៃមិនធ្លាប់ហៅខ្លួនឯងថា “សៀម” ឬ “ជនជាតិសៀម”  ដូចពួកបរទេស ឬតាមឈ្មោះជាផ្លូវការក្នុងសម័យនោះឡើយ។ ចំណែកពាក្យថា “ជនជាតិថៃ” វិញ កំណត់ហេតុរបស់ឡាឡូបែបានកត់ត្រាទុកយ៉ាងច្បាស់ថា អ្នកស្រុកអយុធ្យាបានហៅខ្លួនឯងដូច្នេះមកជាយូរហើយ។
ក្រោយមកនៅថ្ងៃទី២៤ មិថុនា ១៩៣៩ តាមប្រកាសរដ្ឋនិយម ច្បាប់ទី១ នៅសម័យរដ្ឋបាលលោកវិបុលសង្គ្រាម(ដែលប្រកាសឱ្យប្រើកាលពីថ្ងៃទី២៤ មិថុនា ១៩៣៩) បានប្ដូរឈ្មោះប្រទេស និងសញ្ជាតិ​ពី “សៀម” មកជា “ថៃ” ដែលលោកវិបុលសង្គ្រាមមានចេតនាចង់បង្ហាញថាដែនដីនេះជារបស់ជនជាតិថៃ ពុំមែនជារបស់ជនជាតិណាផ្សេង តាមលទ្ធិជាតិនិយមក្នុងពេលនោះ ដោយមួយកំឡុងពេលក្រោយមកបានប្ដូរមកជា “សៀម” នៅឆ្នាំគ.ស  ១៩៤៥ តែក៏មានការប្ដូរមកជាថៃម្ដងទៀតក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៤៨ ដែលជាកំឡុងពេលដែលលោកវិបុលសង្គ្រាមធ្វើជានាយករដ្ឋមន្រ្ដី។ ការប្ដូរឈ្មោះលើកនេះនៅមានការប្ដូរពី “Siam” ក្នុងភាសាអង់គ្លេសនិងភាសាបារាំង មកជា “Thaïlande” ក្នុងភាសាបារាំង និង “Thailand” ក្នុងភាសាអង់គ្លេសរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយឈ្មោះសៀម នៅមានគេស្គាល់ជាទូទៅទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស។
​​​សម័យបុរេប្រវត្ដិ
រូបភាពតូច|ផែនទីបង្ហាញការរស់នៅភូមិសាស្ត្រនៃ គ្រួសារភាសាតៃ-ក្រដៃ ។ ព្រួញតំណាងឱ្យគំរូទូទៅនៃការធ្វើចំណាកស្រុកនៃ កុលសម្ព័ន្ធនិយាយតៃ តាមដងទន្លេ និងឆ្លងកាត់ខាងក្រោម។ ប្រទេសថៃមានប្រវត្ដិសាស្រ្ដជាយូរមកហើយ ក្នុងសម័យអតីកាល ទឹកដីដែលជាប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្នបានមានមនុស្សចូលមករស់នៅតាំងពីសម័យយុគថ្មរំលីង គឺប្រហែល ២០០០០ឆ្នាំមកហើយ។ ភូមិភាគនេះបានទទួលឥទ្ធិពលវប្បធម៌និងសាសនាពីឥណ្ឌា ចាប់តាំងពីអាណាចក្រហ្វូណន នៅកំឡុងគ្រិស្ដសតវត្សទី១ តែចំពោះរដ្ឋរបស់ជនជាតិថៃវិញ តាមតំណាលយោនកបានកត់ត្រាថា ការស្ថាបនាអាណាចក្រថៃដំបូងកើតឡើងក្នុងកំឡុងឆ្នាំគ.ស ៨៥៧ ។ នៅសតវត្សរ៍ទី៧ និងទី ៨ ក្នុងភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសចិន ជនជាតិតៃឬថៃ បានបង្កើតរដ្ឋខ្លួនឯងមួយឈ្មោះថា ណាមជីវ ឬ ណានចាវ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅខេត្តយូណាន ប្រទេសចិន បច្ចុប្បន្ន។ ជនជាតិនេះ ដំបូងឡើយប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាក្រុមក្នុងអំណាចស្ដេចត្រាញ់តែមួយ ហើយតាំងទីលំនៅនៅទិសឧត្តរឆ្ងាយពីប្រទេសខ្មែរ។ មុនដំបូងពួកសៀម ឬ ថៃចុះមកតាំងទីលំនៅនៅភាគកណ្ដាលនៃទន្លេមេណាម(ទន្លេព្រះចៅយ៉ាបច្ចុប្បន្ន) ដែលចន្លោះរដ្ឋទ្វារវតី និង រដ្ឋហរិបុញ្ជយ ហើយបានបង្កើតជាបុរីនិងរដ្ឋតូចៗឋិតនៅក្រោមស្តេចត្រាញ់ ។ នៅសតវត្សរ៍ទី១២ គេក៏ប្រទះឃើញពាក្យស្យាម (Syam) និងរូបចម្លាក់ជនជាតិសៀមនៅលើជញ្ជាំងថ្មនៃប្រាសាទអង្គរវត្ត ព្រមទាំងមានសេចក្តីនាមថា ស្យាម រួចបញ្ជាក់ថាជាពួកព្រៃ តាមឯកសារសិលាចារឹករបស់ចាមបានកត់សំគាល់ថា ពីមុនជនជាតិសៀមឬថៃស្ថិតនៅក្នុងជួរកងទ័ពខ្មែរក្នុងឋានៈជាទាសករ ឬ ជាឈ្លើយសឹក។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី១២ ពួកសៀមឬថៃ បានរំកិលខ្លួនពីតំបន់យូណានចុះមកទិសខាងត្បូងបន្តិចម្តងៗ ការធ្វើទេសន្តប្រវេសន៍នៃជនជាតិសៀមនេះបណ្តាលមកពីចម្បាំងរវាងពួកម៉ុងហ្គោល និងចិននៅភាគខាងជើង ។ ពួកកង់សម្ព័ន្ធសៀមដែលគ្រប់គ្រងដោយស្ដេចត្រាញ់នាមមូគោង ស្ថិតនៅខាងជើងជិតភាម៉ូ បានដឹកនាំទ័ពវាយយកមឿងណៃឆ្នាំ១២២៣ អស្យានឆ្នាំ១២២៩ និងឈៀនសែន។ ទន្ទឹមទាំងនោះ ពួកសៀមដែលបានចេញពីប្រទេសដើមហើយមកតាំងទីលំនៅនៅសុខោទ័យនោះ ក៏បានធ្វើការបះបោរប្រឆាំងនឹងចៅហ្វាយខេត្តខ្មែរ។ ស្ដេចសៀមយកខេត្តសួគ៌ាលោក ដោយបានបណ្ដេញចៅហ្វាយខេត្តខ្មែរចេញ ហើយតាំងរាជជាណាចក្រមួយឡើង ។
អាណាចក្រសុខោទ័យ
រូបភាពតូច|វត្តស៊ីជុំ នៅ សុខោទ័យដែលធ្លាប់ជារាជធានីនៃនរគសុខោទ័យ ក្រោយការដួលរលំនៃចក្រពត្ដិខ្មែរក្នុងកំឡុងគ្រិស្ដសតវត្សទី១៣ ធ្វើឱ្យកើតមានរដ្ឋតូចៗ ជាច្រើន មានជាអាទិ សៀម មន និងម៉ាឡេ។ ជនជាតិសៀមដែលបានចេញពីប្រទេសកំណើតខ្លួនមកតាំងលំនៅក្នុងអាណាចក្រខ្មែរត្រង់សុខោទ័យ បានធ្វើការបះបោរប្រឆាំងនឹងចៅហ្វាយខេត្តខ្មែរបន្ទាប់មកបានវាយយកខេត្តខ្មែរ ដោយបណ្តេញចៅហ្វាយខេត្តខ្មែរចេញរួចតាំងអាណាចក្រសុខោទ័យឡើង។  អ្នកប្រវត្ដិសាស្រ្ដថៃចាប់ផ្ដើមរាប់យកសម័យអាណាចក្រសុខោទ័យ ចាប់ពីឆ្នាំគ.ស ១២៣៨ ជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃប្រវត្ដិសាស្រ្ដជាតិថៃ ដែលត្រូវនឹងសម័យរុងរឿងរបស់អាណាចក្រឡានណា និងអាណាចក្រឡានឆាង។ អាណាចក្រសុខោទ័យបានពង្រីកដែនដីបានយ៉ាងធំទូលាយក្នុងរជ្ជសម័យផឃុរាមកំហែងមហារាជ តែចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះអំណាចវិញក្រោយពេលដែលព្រះអង់ចូលទីវង្គត់។ ការគោរពព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបលង្កាវង្ស ធ្វើឱ្យអាណាចក្រសុខោទ័យចាប់ផ្ដើមមានការគ្រប់គ្រងបែបធម្មរាជា។ អាណាចក្រសុខោទ័យ គឺជានគរដំបូងរបស់ថៃ ដែលនៅតំបន់ជុំវិញទីក្រុងសុខោទ័យ ស្ថិតនៅភាគខាងជើងភាគកណ្តាលនៃ ប្រទេសថៃ ។ នគរនេះមានកំណើតប្រហែលពីឆ្នាំ ១២៣៨ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៤៣៨ ហើយត្រូវបានគេដឹងជាទូទៅថាជា“ នគរថៃដំបូង” នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថៃនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ។ ជនជាតិសៀម ឬថៃ  ដែលបានចុះពីទិសខាងជើងមកក្នុងសតវត្សទី១៣ នោះនៅខ្សត់ខ្សោយខាងអរិយធម៌នៅឡើយ។ ក្រោយពីបានខេត្តខ្មែរមួយចំនួន នឹងចូលក្រុងអង្គរមក ពួកសៀមបានប្រមូលនិងចម្លងយកវប្បធម៌ខ្មែរមាន តួអក្សរ សាសនា សិល្បៈរបៀបគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលនិងក្បួនច្បាប់ផ្សេងៗ ទៅស្រុកសៀមទៅបង្កើតបានជា វប្បធម៌ អរិយធម៌សៀម។ ពាក្យខ្មែរជាច្រើនបានក្លាយចូលក្នុងភាសាសៀម ដោយស្ដេចរាមាកំហែងបានកែប្រែអក្សរសាស្ត្រខ្មែរទៅជាអក្សរសាស្ត្រថៃ។
អាណាចក្រអយុធ្យា ធនបុរី និងដើមសម័យរតនកោសិន្ត្រ
រូបភាពតូច|អយុធ្យាបង្ហាញនៅក្នុង[[ផែនទីផ្វ្រាម៉ាវរ៉ូនៃពិភពលោក (រ.១៤៥០) ស្ថិតក្រោមឈ្មោះថា "Scierno" យកចេញពីភាសាពែរ្ស "Shahr-I-Naw" មានន័យថា "ទីក្រុងថ្មី"]] រូបភាពតូច|ឯកអគ្គរាជទូតសៀមបានបង្ហាញពីព្រះរាជសារស្តេចណារ៉េទៅព្រះរាជវាំងស្តេចល្វីសទី៦ នៅថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៦៨៦ នៅឆ្នាំ ១២៨៥ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះចៅរាមាកំហែងកងទ័ពសៀមបានចេញពីខេត្តសុខោទ័យមកវាយដណ្តើមយកឆ្នេរទន្លេមេណាមដែលជាទឹកដីនៃអាណាចក្រខ្មែរ ។ ឆ្នាំ១៣៥០ ទឹកដីនេះក្លាយជាទឹកដីសៀមមានព្រំប្រទល់ជាប់ហ្លួងព្រះបាងមកទល់លពបុរី(លវោ) ព្រះចៅរាមាធិបតីបានបញ្ជូលខេត្តខ្មែរមួយចំនួនជារបស់ខ្លួនហើយបានតាំងរាជធានីនៅក្រុងអយុធ្យា។ ព្រះចៅអ៊ូថងទ្រង់បង្កើតអាណាចក្រអយុធ្យានៅក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៣៥០ មានការគ្រប់គ្របបែបទេវរាជា ដែលប្រតិបត្ដិតាមមូលដ្ឋាននៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ការចូលទន្ទ្រានសុខោទ័យជាបន្ដបន្ទាប់ធ្វើឱ្យអាណាចក្រសុខោទ័យក្លាយជានគរចំណុះរបស់អាណាចក្រអយុធ្យា។ ក្រោយមក ក្នុងរជ្ជសម័យរបស់សម្ដេចព្រះបរមត្រៃលោកនាថ ទ្រង់បានធ្វើបដិវត្ដរបបគ្រប់គ្រងថ្មី ដែលប្រការខ្លះត្រូវបានប្រើរហូតមកដល់រជ្ជសម័យរបស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះជុនឡាចមក្លៅចៅយូហួ។
ក្នុងឆ្នាំគ.ស  ១៥១១ ត្រូវនឹងរជ្ជសម័យរបស់សម្ដេចព្រះរាមាធិបតីទី២ ធ្វើឱ្យអយុធ្យាចាប់ផ្ដើមមានទំនាក់ទំនងជាមួយពួកអឺរ៉ុប។ ក្នុងខណៈនោះដែររាជវង្សតងអ៊ូរបស់ភូមាចាប់ផ្ដើមមានអំណាចកាន់តែខ្លាំងឡើង រហូតមានការពង្រីកដែនដីមកដល់ក្រុងស្រីអយុធ្យា។ ក្នុងរជ្ជសម័យព្រះចៅតាបេងឆាក់វេទី និងព្រះចៅបុរេងណង មានការធ្វើសង្គ្រាមអូសបន្លាយរាប់សិបឆ្នាំ ធ្វើឱ្យអយុធ្យាក្លាយជានគរចំណុះរបស់អាណាចក្រតងអ៊ូក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៥៦៩ ។ សម្ដេចព្រះនរេសួនមហារាជទ្រង់បានចំណាយពេល ១៥ ឆ្នាំដើម្បីដេញពួកភូមា និងពង្រឹងអំណាចរបស់អយុធ្យានៅតំបន់ទំនាបទន្លេមេណាមម្ដងទៀត។
សិទ្ធិធ្វើបាតុកម្ម
សិទ្ធិ​ធ្វើបាតុកម្ម​ជា​សិទ្ធិ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ក្នុង​ចំណោម​សិទ្ធិ​ទាំង​ឡាយ​របស់​មនុស្ស។ ខណៈ​ដែល​ច្បាប់សិទ្ធិ​សមនុស្ស និង​ច្បាប់​របស់​ប្រទេស​ជាតិ​ទាំង​ឡាយ​មិន​ទាន់​អនុញ្ញាតិ​ទាំង​ស្រុង​នូវ​សិទ្ធិមួយ​នេះ តែ​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​អាច​ការ​សម្ដែង​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ ​សេរីភាព​ក្នុងការបង្កើត​សមាគម និង​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញមតិ ។
ថៃ
អាណាចក្រអយុធ្យា ធនបុរី និងដើមសម័យរតនកោសិន្ត្រ
ចាប់ពីពេលនោះមក ក្រុងស្រីអយុធ្យាបានក្លាយជាអាណាចក្ររុងរឿងដល់កម្រិតកំពូល ទំនាក់ទំនងអន្ដរជាតិរបស់អយុធ្យាមានការរីកចម្រើនណាស់ក្នុងរជ្ជសម័យសម្ដេចព្រះនរាយណ៍មហារាជ ដែលមានការចងសម្ព័ន្ធការទូតជាមួយបារាំង ដាណឺម៉ាក និងអង់គ្លេស។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ឥទ្ធិពលដែលកាន់តែកើនឡើងរបស់ជនបរទេសក្នុងក្រុងស្រីអយុធ្យាធ្វើឱ្យព្រះទេពរាជាប្រហារជីវិតខន់ស្ដេនទីន ហ្វលខន់ ទំនាស់ផ្ទៃក្នុងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរបស់អយុធ្យាជាមួយជនជាតិអឺរ៉ុបមានសភាពជូរចត់។
សិទ្ធិធ្វើបាតុកម្ម
មាន​សន្ធិសញ្ញា​អន្តរជាតិ​ជា​ច្រើន​បាន​បញ្ជាក់​ជា​លាយ​លក្ខណ៍​អក្សរ​យ៉ាង​ច្បាស់​អំពី​សិទ្ធិ​ទាំង​នោះ តួ​យ៉ាង​ដូច​ជា​សន្ធិសញ្ញា​ឆ្នាំ ១៩៥០​ អនុសញ្ញាសហភាព​អឺរ៉ុប​ស្ដី​ពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស ជា​ពិសេស​នៅ​ត្រង់​កថាខណ្ឌ​ទី ៩​ដល់​ទី​១១ និង​កត្តិកសញ្ញា​អន្តរជាតិ​ស្ដី​ពី​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ​ និង​នយោបាយ ឆ្នាំ​១៩៦៦ នៅ​ត្រង់​កថាខណ្ឌ​ទី ១៨​ដល់​ទី​២២។
ថៃ
អាណាចក្រអយុធ្យា ធនបុរី និងដើមសម័យរតនកោសិន្ត្រ
អាណាចក្រអយុធ្យាចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះអំណាចក្នុងកំឡុងគ្រិស្ដសតវត្សទី១៩ សង្គ្រាមជាមួយរាជវង្សខងបង(អាឡងព្យា) បានធ្វើឱ្យអយុធ្យាក្លាយជានគរចំណុះរបស់ភូមាជាលើកទី២ គឺក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៧៦៧ ។​ ក្នុងឆ្នាំជាមួយគ្នាដែរ ព្រះចៅតាកស៊ិនបានប្រមូលកងទ័ពប្រយុទ្ធដើម្បីទាមទារឯករាជ្យ ហើយបានប្ដូររាជធានីមកឯក្រុងធនបុរី ដែលជារាជធានីរបស់ជនជាតិថៃ ក្នុងរយៈពេល ១៥ ឆ្នាំជាកំឡុងពេលនៃការធ្វើសង្គ្រាមនិងទាមទារឯករាជ្យជាតិ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាជុឡាលោក បឋមក្សត្រនៃរាជវង្សចក្រីបានស្ថាបនាក្រុងរតនកោសិន្ទ្រឡើងនៅថ្ងៃទី៦ មេសា ឆ្នាំគ.ស ១៧៨២ ។
សិទ្ធិធ្វើបាតុកម្ម
ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក្ដី​នូវ​រាល់​កិច្ចព្រម​ព្រាងនេះ ក៍​ដូច​ជា​​កិច្ច​ព្រម​ព្រាង​ដ៏ទៃ​ទៀតរួម​មាន ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បង្កើត​សមាគម និង​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ប្រធាន​បទ​មួយ​ដែល​មាន​ការ​កំណត់​ព្រំដែន​ខ្លះៗ។ ជាឧទាហរណ៍ នៅក្នុង​កត្តិកសញ្ញា​អន្តរជាតិ​ស្ដី​អំពី​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ និង​នយោបាយ​បាន​ចែង​អំពី​ការ​ហាម​ប្រាម​ក្នុង​ការគាំ​ទ្រ​ឱ្យ​មាន "ការ​រើស​អើង​ពូជ​សាសន៍ ឬការ​ស្អប់​ខ្ពើម​សាសនា​" ហើយ​នឹង​មាន​ការ​ឃាត់​ឃាំង​ក្នុង​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ប្រសិន​បើ​ក្នុង​ករណីចាំបាច់​ណាមួយ​ដូច​ជា "​នៅ​ក្នុង​ករណី​សង្គម​ប្រជាធិបតិយ្យ​ ដែល​សន្តិសុខ​ជាតិ​ត្រូវ​បាន​រឹត​បន្តឹង ឬការ​ការពារ​​សុវត្ថិភាព​សាធារណៈ សណ្ដាប់​ធ្នាប់​សាធារណៈ កិច្ច​ការពារ​សុខភាព​សាធារណៈ ឬ​សីលធម៌ និង​កិច្ចការពារ​សិទ្ធិ​ និង​សេរីភាព​ផ្សេងៗ​ទៀត (កថាខណ្ឌ​ទី ២០ និង​២១)។
ថៃ
អាណាចក្រអយុធ្យា ធនបុរី និងដើមសម័យរតនកោសិន្ត្រ
ក្នុងកំឡុងដើមសម័យរតនកោសិន្ទ្រ ថៃបានប្រឈមនឹងការវាយលុកពីប្រទេសដទៃ ជាច្រើនលើកច្រើនគ្រារហូតដល់សម័យរជ្ជកាលទី៤ ។ ព្រះរាជនយោបាយរបស់ព្រះមហាក្សត្រក្នុងកំឡុងពេលនោះគឺ ការពារខ្លួនឯងពីមហាអំណាចអាណានិគម តែក៏មានការគាំទ្រឱ្យមានការដាក់ទុនពីបរទេស ការទទួលយកវិទ្យាសាស្រ្ដបច្ចេកទេសពីលោកខាងលិច និងការសិក្សាបែបទាន់សម័យដែរ។
សិទ្ធិធ្វើបាតុកម្ម
រាល់​ការ​តវ៉ា​បាតុកម្ម​មិន​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​មាន​ហឹង្សា និង​គម្រាម​កំហែង​សន្តិសុខ​ជាតិ ឬ​សុវត្ថិភាព​សាធារណៈ​ឡើយ។ ម្យ៉ាង​ក៍​មិន​ត្រូវ​ឱ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​សណ្ដាប់​ធ្នាប់​របស់​ពលរដ្ឋ​ ព្រោះ​បាតុកម្ម​មួយ​ចំនួន​ធំ​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ផ្ទុយ​ច្បាប់​ប្រទេស​ឡើយ។ បាតុកម្ម ដែល​រួម​បញ្ចូល​នូវ​ការ​ដើរ​ជាក្បួន​អហឹង្សា​ ឬ​ការ​តស៊ូ​របស់​ពលរដ្ឋ​ ជា​ទូទៅ​មាន​លក្ខណៈ​ជា​ការ​បង្ហាញ​ផល​វិជ្ជមាន​ក្នុង​ការ​គាំទ្រ​ប្រជាធិបតិយ្យ និងស្រប​តាម​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ។ ការណ៍​នេះ​តែ​កើត​ឡើង​ជា​ឧទាហរណ៍ ការ​ដើរ​ជា​ក្បួន​តប​ត​ទៅ​នឹង​ការធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ ឬ​ពេល​ខ្លះ​ប្រឆាំង​ទៅ​នឹង​ការ​ដែល​អ្នក​ដឹក​នាំ​បដិសេធ​មិន​ចុះ​ចេញ​ពី​អំណាច​បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន​ចាញ់​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត។
ថៃ
ការប្រឈមមុខជាមួយពួកបច្ចិមប្រទេស
ក្នុងរជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លៅចៅយូហួ សឺចន បៅរិង រាជទូតអង់គ្លេស បានចូលមកធ្វើសន្ធិសញ្ញាបៅរិង ដែលនាំឱ្យមានការធ្វើសន្ធិសញ្ញាជាមួយប្រទេសដទៃទៀត ក្នងលក្ខខណ្ឌស្រដៀងគ្នា ហើយក៏បាននាំមកនូវការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចក្នុងទីក្រុងបាងកកនិងពានិជ្ជកម្មអន្ដរជាតិ។ រូបភាពតូច
ក្រោយមក ការរុករានរបស់ចក្រពត្ដិនិយម ធ្វើឱ្យសៀមបាត់បង់ទឹកដីឱ្យទៅបារាំង និងអង់គ្លេស ក្នុងរជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះជុនឡាចមក្លៅចៅយូហួ តែថ្វីបើមានគំនាបយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសមហាអំណាច ក៏សៀមអាចរក្សាខ្លួនមិនឱ្យធ្លាក់ក្រោយអាណានិគមរបស់ពួកអឺរ៉ុប តែត្រូវទទួលឥទ្ធិពលពីលោកខាងលិច រហូតធ្វើឱ្យមានការធ្វើបដិវត្ដសង្គមនិងវប្បធម៌នាពេលក្រោយមក និងរក្សាឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនជារដ្ឋព្រំដែនរវាងមហាអំណាចអាណានិគមទាំងពីរ។ រូបភាពតូច|ទឹកដីមួយចំនួនដែលធ្លាប់គ្រប់គ្រងដោយសៀមត្រូវប្រគល់ឱ្យឥណ្ឌូចិនវិញ ព្រះបាទមកុដ្ឋក្លៅចៅយូហួទ្រង់មានព្រះរាជតម្រិះឱ្យប្រទេសសៀមចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ដោយចូលជាមួយបក្សសម្ព័ន្ធមិត្ដធ្វើឱ្យប្រទេសសៀមត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្ដរជាតិ នាំមកនូវការកែខៃសន្ធិសញ្ញាដែលមិនមានយុត្ដិធម៌ទាំងឡាយដើម្បីឱ្យជាតិមានអធិបតេយ្យពិតប្រាកដ តែទន្រាំនឹងទទួលបានជោគជ័យត្រូវចំណាយពេលរហូតដល់រជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះចៅយូហួអានន្ទមហិឌុល។
សង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងសង្គ្រាមត្រជាក់
ថ្ងៃទី២៤ មិថុនា ឆ្នាំគ.ស១៩៣២ គណៈរាស្ដ្របានធ្វើបដិវត្ដផ្លាស់ប្ដូររបបគ្រប់គ្រងពីរាជាធិបតេយ្យផ្ដាច់ការមកជារបបប្រជាធិបតេយ្យ ធ្វើឱ្យគណៈរាស្រ្ដចូលមកមានឥទ្ធិពលលើនយោបាយក្នុងប្រទេស។ នៅរវាងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប្រទេសថៃបានចុះឈ្មោះចូលធ្វើជាសម្ព័ន្ធមិត្ដយោធាជាមួយជប៉ុន ហើយប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអង់គ្លេស តែដោយសារប្រទេសខាងភាគីបក្សសម្ព័ន្ធមិត្ដទទួលស្គាល់ចលនាថៃសេរី ទើបប្រទេសថៃអាចរួចផុតពីស្ថានភាពជាប្រទេសអ្នកចាញ់សង្គ្រាម។ រូបភាពតូច|រដ្ឋប្រហារសៀមឆ្នាំ១៩៣២ បានផ្លាស់ប្ដូរប្រទេសថៃពីរបបរាជានិយមផ្តាច់ការមករាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៅក្នុងកំឡុងពេលនៃសង្គ្រាមត្រជាក់ ប្រទេសថៃបានដំណើរការនយោបាយជាសម្ព័ន្ធមិត្ដជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយមាននយោបាយក្នុងការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃរបបកុម្មុយនីស្ដនៅក្នុងភូមិភាគ ហើយបញ្ជូនទាហានទៅចូលរួមច្បាំងក្នុងសង្គ្រាមកូរ៉េ និងសង្គ្រាមវៀតណាម ក្រោយមកប្រទេសថៃបានជួបនឹងបញ្ហាការរីករាលដាលនៃចរន្ដកុម្មុនីស្ដក្នុងប្រទេស តែក្រោយមកបក្សកុម្មុយនីស្ដនៃប្រទេសទេសថៃបានធ្លាក់ចុះអំណាចរហូតមិនអាចប្រតិបត្ដិការចលនានយោបាយរបស់ខ្លួនបានទៀត សង្គ្រាមជាមួយពួកកុម្មុនីស្ដត្រូវបានបញ្ចប់ទាំងស្រុងនៅក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៨០។
ការវិវត្ដន៍នៃរបបប្រជាធិបតេយ្យ
ក្រោយពេលមានការប្ដូររបបគ្រប់គ្រង គ.ស ១៩៣២ ប្រទេសថៃនៅចាត់ទុកថា នៅក្រោមរបបយោធាផ្ដាច់ការអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្ស។ ការបោះឆ្នោតក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៧៣ ក្រោយហេតុការ ១៤ តុលា ជំរុញឱ្យមាននាយករដ្ឋមន្រ្ដីស៊ីវិលជាលើកដំបូង។ ក្នុងកំឡុងពេលនោះ ប្រទេសថៃជួបនឹងអស្ថេរភាពនយោបាយ ហើយមានការបន្ដអំណាចរដ្ឋបាលយោធាជាបន្ដបន្ទាប់ជាងដប់ដង តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានហេតុការណ៍ទាមទារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសំខាន់ៗ ចំនួន ២ ដង គឺហេតុការណ៍ ៦ តុលា និងហេតុការណ៍ឧសភាទមិឡ ទើបធ្វើឱ្យលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅប្រទេសថៃមានស្ថេរភាពនិងកាន់តែល្អឡើង។
ក្នុងកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៩០ មានកើតវិបត្ដិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ី ឆ្នាំ ១៩៩៧ ធ្វើឱ្យថៃត្រូវខ្ចីលុយពីបរទេសយ៉ាងច្រើន។ លោកតាក់ស៊ីនស៊ីណាវ៉ាត្រាបានកាន់តំណែកនាយករដ្ឋមន្រ្ដីពីរអាណត្ដិជាប់ៗ គ្នា គាត់ជានាយករដ្ឋមន្រ្ដីដែលធ្វើឱ្យមានការឈ្លោះប្រកែកគ្នាច្រើនបំផុត ដោយបានដំណើរការនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចហើយទទួលបានភាពជោគជ័យច្រើនយ៉ាង តែក៏ធ្លាក់ក្នុងបទចោទប្រកាន់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដូចគ្នា។ ក្នុងកំឡុងពេលនេះឯងដែលធ្វើឱ្យកើតហេតុការណ៍នយោបាយឡើង ក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០០៦ មានរដ្ឋប្រហារផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលតាក់ស៊ីន។ ការបោះឆ្នោតជាសាកលក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០០៧ ធ្វើឱ្យប្រទេសថៃត្រឡប់មករកបរិយាកាសប្រជាធិបតេយ្យដូចដើម។ រូបភាពតូច|រណសិរ្ស​រួបរួម​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់ការ ក្រុម​អាវ​ក្រហម​តវ៉ា​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១០
វិបត្ដិនយោបាយនេះទាក់ទងនឹងក្រុមប្រជាជន ២ ក្រុមគឺ ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ដប្រជាជនដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ និងក្រុមចលនារួមប្រជាធិបតេយ្យប្រឆាំរបបផ្ដាច់ការថ្នាក់ជាតិ។ ក្រុមទី១ បាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលតាក់ស៊ីន ជារហូតមក រហូតដល់រដ្ឋាភិបាលលោកសាម៉ាក់ស៊ុនថារ៉ាវេត និងរដ្ឋាភិបាលលោកស៊ុមឆាយវង់សាវ៉ាត ដោយមានបាតុកម្មធំក្នុងកំឡុងឆ្នាំគ.ស ២០០៨ ។ ចំណែកក្រុមទី២ បាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលលោកអភិសិទ្ធិវេចាជីវ៉ា រវាងឆ្នាំគ.ស ២០០៩-២០១១ ដោយមានការធ្វើបាតុកម្ម មានការបាត់បង់ជីវិតមនុស្សដល់ទៅ ២ លើក ក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០០៩ និង ២០១០​ ។ នៅទីបំផុតមានការបោះឆ្នោតជាសាកលម្ដងទៀតក្នុងឆ្នាំគ.ស ២០១១ លទ្ធផលគឺគណបក្សភឿថៃបានឈ្នះការបោះឆ្នោត និងជាអ្នកដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។
នយោបាយ
រូបភាពតូច|ព្រះមហាក្សត្រនៃប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្នគឺ[[មហាវិជ្ជរ៉ាឡុងកន]] រូបភាពតូច|លោក ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រ៍ឱជា គឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃបច្ចុប្បន្ន ពីដើមប្រទេសថៃមានការគ្រប់គ្រងតាមបែបរាជាធិបតេយ្យផ្ដាច់ការ តាំងពីសម័យអាណាចក្រអយុធ្យារហូតមក ថែមទាំងមានការគ្រប់គ្រងក្នុងលក្ខណៈអំណាចប្រមូលផ្ដុំ តាំងពីរជ្ជសម័យរបស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះជុនឡាចមក្លៅចៅយូហួ លុះដល់ថ្ងៃទី២៤ មិថុនា ១៩៣២ គណៈរាស្រ្ដបានធ្វើបដិវត្ដក្នុងរជ្ជសម័យព្រះបាទសម្ដេចព្រះប៉ុកក្លៅចៅយូហួ ហើយផ្លាស់ប្ដូររបបគ្រប់គ្រងមកជារបបប្រជាធិបតេយ្យរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។
បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃមានទម្រង់រដ្ឋជារាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងប្រើប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងបែបរបបប្រជាធិបតេយ្យបែបរដ្ឋសភា ឬដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃហៅជារួមថា របបប្រជាធិបតេយ្យដែលមានព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ជាប្រមុខ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញច្បាប់បច្ចុប្បន្នគឺ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ ឆ្នាំគ.ស  ២០០៧ ដែលជាច្បាប់ទី១៨ ដែលកំណត់ទម្រង់អង្គការគ្រប់គ្រងអំណាចទាំង ៣ ផ្នែកដូចជា៖
សេដ្ឋកិច្ច
រូបភាពតូច|ទីក្រុងបាងកកជាមជ្ឈមមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេនៅប្រទេសថៃ ប្រទេសថៃមានសេដ្ឋកិច្ចបែបគួបផ្សំ​ មានប្រាក់ចំណូលមូលដ្ឋានមកពីឧស្សាហកម្ម ការនំាចេញទំនិញនិងសេវាកម្ម ទេសចរណ៍ សេវាកម្ម កសិកម្មនិងធនធានធម្មជាតិ។ ប្រទេសថៃជាប្រទេសដែលមានអត្រាការនាំចេញលំដាប់ទី២៤ នៃពិភពលោក និងមានអត្រាការនាំចូលលំដាប់ទី២៣ នៃពិភពលោក។ ផ្សារនាំចូលទំនិញថៃដែលសំខាន់ៗ មានដូចជា ជប៉ុន ចិន អាមេរិក ម៉ាលេស៊ី សហរដ្ឋអារ៉ាបអេមីរ៉េត សិង្ហបូរី តៃវ៉ាន់ កូរ៉េខាងត្បូង អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងឥណ្ឌូនេស៊ី។ ទិន្នន័យក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៩ ប្រទេសថៃនាំចេញទំនិញមានតម្លៃជាង ៤០៦ ៩៩០ លានបាត ដោយទំនិញនាំចេញសំខាន់មានដូចជា គ្រឿងចក្រ ១៤១៤០១ លានបាត អាហារ ៥២៣៣២ លានបាត ទំនិញឧស្សាហកម្ម ៤៥៩៥៩ លានបាត និងមានអត្រាតម្លៃទំនិញនាំចូល ២៨៥៩៦៥ លានបាត ដោយទំនិញនាំចូលសំខាន់មានដូចជា គ្រឿងចក្រ ១១៣៤២១ លានបាត ប្រេងនិងឥន្ធនៈ ៥០៨២៤ លានបាត និងសារធាតុគីមី ៤២៣៧៦ លានបាត មានតម្លៃការធ្វើពានិជ្ជកម្មប្រាក់សុទ្ធ ១២១០២៥ លានបាត។