cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជ័យវរ្ម័នទី៤
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ល្ហុង
រូបភាពតូច|ដើមល្ហុងមានផ្លែ ល្ហុង គឺជា រុក្ខជាតិស្មៅយ៉ាងខ្ពស់ ដែលមានផ្លែឈើដែល មនុស្សអាចបរិភោគ បាន។ វា​មាន ​ដើម​កំណើត ​នៅ ​តំបន់​ត្រូពិច ​នៃ ​អាមេរិក ជា​ចម្បង​ពី​ភាគ​ខាង​ត្បូង ​ម៉ិកស៊ិក ​ដល់ ​អាមេរិក​កណ្តាល ។ ឥឡូវនេះរុក្ខជាតិទាំងនេះត្រូវបានដាំដុះនៅក្នុង តំបន់ត្រូពិច ទាំងអស់នៃពិភពលោក។
ផ្លែល្ហុងគឺជារុក្ខជាតិនៃតំបន់ត្រូពិច ហើយសម្រាប់ការលូតលាស់ត្រូវការអាកាសធាតុក្តៅ។ វាមិនអាចរស់នៅជាមួយ សីតុណ្ហភាព ទាបបានទេ។
​រុក្ខជាតិ​ធំ​នេះដូច​ជា ​ដើម​ឈើ ដែល​​គ្មាន ​មែក ។ វាជារុក្ខជាតិស្មៅ ព្រោះដើមមិនមាន ឈើ ច្រើនទេ ហើយនៅតែទន់ និងមានពណ៌បៃតងរហូតដល់ងាប់។ ដើម តែមួយលូតលាស់ពី ៥ ទៅ ១០ ម៉ែត្រដោយមាន ស្លឹក នៅលើកំពូល។ ស្លឹកមានទំហំធំជិត ៥០-៧០ សង់ទីម៉ែត្រ។
ស្បែកផ្លែឈើល្ហុងគឺស្តើងនិងរឹង។ មិនអាចបរិភោគបានទេព្រោះវា ជូរចត់ ពេក។ ដំបូង ស្បែក​មាន​ពណ៌​បៃតង ប៉ុន្តែ​វា​ប្រែ​ទៅ​ជា ​ពណ៌​លឿង ​ក្នុង​ពេលផ្លែ ​ទុំ ​ហើយ។ នៅក្នុងផ្លែទុំមួយ ផ្លែល្ហុងមាន ពណ៌លឿង ទឹក ឬ ពណ៌ផ្កាឈូក ឬ ពណ៌ក្រហម។ នៅខាងក្នុងផ្លែឈើមាន គ្រាប់ ខ្មៅ តូចៗជាច្រើន។ ធ្វេង|រូបភាពតូច|ផ្លែល្ហុងកាត់ជាពាក់កណ្តាល ផ្លែល្ហុងទុំត្រូវបានគេបរិភោគស្រស់ បន្ទាប់ពីយកសំបក និងគ្រាប់ចេញ។ ពេល​ខ្លះ​គេ​កាត់​ជា​ដុំ​តូចៗ ហើយ​លាយ​ជា​មួយ​នឹង​ផ្លែ​ឈើ​ផ្សេង​ទៀត​សម្រាប់​ធ្វើ​ជា ​សាឡាត់ ​ផ្លែ​ឈើ។ ផ្លែល្ហុង​ដែល​មិន​ទាន់​ទុំ​អាច​កាត់​ជា​ដុំៗ ហើយ​យក​ទៅ​ចម្អិន​ជាមួយ ​ស្ករ និង​បរិភោគ​ជា ​បង្អែម ។ មានរសជាតិឈ្ងុយឆ្ងាញ់។ នៅតំបន់ត្រូពិច គេនិយមយកទឹកល្ហុង បន្ទាប់ពីយកសំបក និងគ្រាប់ចេញ។ ទឹក​នេះ​អាច​លាយ​ជាមួយ ​ទឹកដោះគោ ​ដើម្បី​ធ្វើ​ទឹក ​ក្រឡុក ។
ផ្លែល្ហុងជាប្រភេទផ្លែឈើដែលមានជាតិបំប៉នសុខភាពខ្ពស់ និង​ ជួយទប់ស្កាត់ជំងឺច្រើន។ ផ្លែល្ហុងផ្ទុកនូវជាតិដែក និង កាល់ស្យូម ។ ប្រភពដ៏ល្អនៃ វីតាមីន A, B និង វីតាមីន C ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ភូមិដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង (ខេត្តកំពត)
ភូមិដំណាក់់កន្ទួត
គឺជាភូមិមួយដែលមានចំងាយ៣៨គីឡូម៉ែត​ ពីទីរួមខេត្តកំពត​ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកំពង់ត្រាច ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ភូមិនេះមានប្រជាជនប្រហែលជាង ២០០០ គ្រួសារ ហើយភូមិនេះ កំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖​ ផ្លូវលំ ស្ពាន​ សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ មណ្ឌលសុខភាព ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាជន គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែ​ វិស័យកសិកម្ម​ ពាណិជ្ជកម្ម ដែលពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងគំនិតច្នៃប្រឌិតនិងការកែប្រែ ពីការធ្វើស្រែប្រវាសមេឃ មកធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្មវិញ ដូចនេះពួកគេលែងខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហាទឹកភ្លៀង គឺគេមានប្រព័ន្ធប្រលឡាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ ហើយផលស្រូវដែលទទួលបាន ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺកាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដូចនេះដំណាំស្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ចំពោះប្រជាជនទាំងអស់។​ភូមិនេះប្រជាជនមានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជន៧៥%ប្រកបរបរជាកសិករ ៣០%ជាអាជីវករលក់ដូរ ២៥%ជាមន្រី្ត​រាជការ។ការប្រកបរបរកសិករគឺដាំដុះទៅលើផ្ទៃដី៨០០ហិចតា ក្នុងឆ្នាំនេះប្រជាជនបានទទូល ទិន្នផលកើនជាងឆ្នាំកន្លងទៅ៤០%។ ក្រៅពីដំណាំស្រូវ មានដាំដំណាំបន្តប់បន្សំជាច្រើនទៀតដូចជា​​​ ស្វាយ ទាប ឆៃថាវ ដំឡូង ត្រាវ ពោត​ ស្ពី​ ម្រេច ...ល។ ជាពិសេសគឺដំណាំម្រេច ដែលជាដំណាំសនាំមុខគេបង្អស់នៅតំបន់នោះ ចំនែកដំណាំម្រេចវាមានតម្លៃខ្ពស់ ទាំងនៅទីផ្សារក្នុងស្រុក និងទីផ្សារអន្តរជាតិ​ បច្ចុប្បន្ននេះវាកំពុងមានគុណភាពខ្ពស់ខ្លាំងណាស់ ដែលបាននាំចេញទៅក្រៅប្រទេស ជាពិសេសនាំចេញទៅប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិចដែលជាកិត្យានុភាពកសិកម្ម របស់ប្រទេសកម្ពុជា។ ហើយនៅក្នុងភូមិគឺកំពុងតែសាងសង់ប្រឡាយទឹក និង​ ជីកអណ្ដូងជាច្រើន ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត​ សំរាប់ធ្វើ ស្រែប្រាំង ដើម្បីធ្វើអោយប្រជាជនទទួលបានទិន្នផល់ខ្ពស់ និងមានជីវភាពធូរធារ។ចំនែកឯអាជីវករលក់ដូរវិញ ឃើញថាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារមានសំទុះយ៉ាងខ្លាំង​​ ព្រោះការប្រកបរបរនេះមានការរៀបចំសមល្មមងាយស្រួលរកស៊ីជាងរបរផ្សេងៗ​ និងមានអាជីវកម្មក្នុងផ្សារកំពង់ត្រាច ចំនែកឯមន្រ្តីរាជការវិញ រយះពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះមានសំទុះរីកចំរើនគួរអោយគាត់សំគាល់ ជាពិសេស គ្រូបង្រៀន ប៉ូលីស ទាហាន និង ធ្វើការនៅអង្គការផងដែរ ព្រោះយុវជន យុវនារីបានរៀនច្រើន និងមានចំនេះដឹងច្រើនផងដែរ។
== វិស័យសុខាភិបាល == ចំពេោះវិស័យសុខាភិបាល ក្នុងភូមិនេះឃើញមានការរីនចម្រើនដែរ ដែលគ្រូពេទ្យ មានចំណេះដឺងខ្ពស់ក្នុងការព្យាបាលជំអី និងចេះរាក់ទាក់ដល់ប្រជាជនក្នុងភូមិ នៅតំបន់នោះមានមន្ទីរពេទ្យបង្អែក មួយដែលជួយសំរួលដល់ប្រជាជននៅពេលមានជំងឹឈឺថ្កាត់​ ហើយមានពេទ្យជំនាញដើម្បីពិនិត្យនិងពិគ្រោះជំងឺ​ និងមានភាពងាយស្រួលក្នុង សង្រ្គោះបន្ទាន់ ដូចជានៅពេលសំរាលបុត្រមានពេទ្យជំនាញសំរាប់ធ្វើការសំរាល និងមានបទពិសោធក្នុងការធ្វើការងារច្រើន។ ==
ការអភិវឌ្ឃន៍
ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះភូមិដំណាក់កន្ទួតវិញបើនិយាយពីផ្លូវមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង អណ្ដូងលូ​ ជាច្រើន​ មានប្រពន្ទ័ធារាសាស្រ្ត សំរាប់ផ្គត់ផ្គង់ ដល់ការធ្វើស្រែប្រាំង ចំការ និង ដំណាំផ្សេងៗជាច្រើនទៀត​នៅក្នុងភុូមិ ​​ ។ ជាពិសេសជាងនេះទៅទៀត នៅក្នុងតំបន់នោះនិង​មានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នូវផ្លូវគមនាគមន៍សម្រាប់អោយប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរនិងប្រកបរបររកស៊ីផងដែរ។ right|thumb|300px|ប្រជាកសិករកំពុងច្រូតកាត់នៅក្នុងវាលស្រែ
វិស័យអប់រំ
ចំពោះវិស័យអប់រំក្នុងភូមិដំណាក់កន្ទួតមានការរីនចម្រើនយ៉ាងរហ័សដោយសារក្នុងភូមិមានការសាកសង់សាលារៀន​ ជាច្រើនតាំងពីថ្នាក់មតេយ្យ រហូតដល់ ថ្នាក់វិទ្យាល័យ និងមានលោកគ្រូអ្នកគ្រូ​ ចាំបង្ហាត់បង្រៀនដល់សិស្សានុសិស្សា ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ។​ ហើយដោយសារតែប្រជាជន មានចំណេះដឺង ពួកគេបានបញ្ទូនកូនៗរបស់ពួកគេ មកសាលារៀន​ ដើម្បីក្រេបជញ្ជក់ចំណេះវិជ្ចា​ អោយបានខ្ពង់ខ្ពស់ ដើម្បីយកចំណេះដឺងទាំងនេះយកទៅអភិវឌ្ឃន៍ ប្រទេេសជាតិ និង​ គ្រូសារ អោយការរីនចម្រើន។ បើនិយាយពីវិស័យអប់រំវិញមានការឈានទៅមុខដោយមាន សាលារៀនជាច្រើនសំរាប់អោយ​ កុមារា កុមារី យុវជន យុវនារី ទៅសិក្សាដើម្បីក្រេបជញ្ជក់យកចំណេះ និងក្លាយជាពលរដ្ឋល្អនៅក្នុងសង្គម ហើយក្លាយជាសរសទ្រូងសំរាប់ប្រទេសជាតិផងដែរ ។
សន្តិសុខ
ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខក្នុងភូមិវិញ មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានក្នេងទំនើង គ្នានបងធំ បងតូច គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់​ គ្នានការជួរដូរក្រឿងញៀន ដោយសារ​តែប៉ូលិសនៅក្នុងភូមិ បានខិតខំយកចិត្តទុកដាក់ការពារ រក្សាសុខសន្តិភាព​ ជូនប្រជាជន ដែលមិនធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរចិញ្ជិឹមជីវិតរបស់ប្រជាជនឡើយ និង​ធ្វើអោយប្រជាជនមានភាពកត់ក្ដៅ ក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ​។
ឃុំធ្លក(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្វាយជ្រំ ខេត្តស្វាយរៀង មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ Boundary East	ទល់នឹងឃុំមុឺនជ័យ ឃុំស្វាយចេក ស្រុករំដួល West	ទល់នឹងឃុំគោកព្រីង ឃុំអង្គតាសូ ស្រុកស្វាយជ្រំ South	ទល់នឹងឃុំពោធិរាជ ស្រុកស្វាយជ្រំ North	ទល់នឹងឃុំដូនស ស្រុកស្វាយជ្រំ
ធ្លក(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
ប៊ែរឡាំង
ប៊ែរឡាំង (ភាសាអង់គ្លេស៖ Berlin) គឺជារដ្ឋធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ គិតទាំងតំបន់និងចំនួនប្រជាជន។ ទីក្រុងនេះមានមនុស្សរស់នៅចំនួន ៣,៧៦៩,៤៩៥ នាក់គិតត្រឹមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងចំណោមទីក្រុងនៃប្រទេសទាំងអស់ក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប។
អាគតដ្ឋាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៊ែរឡាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋធានីនៅទ្វីបអឺរ៉ុប
ផុស្សរាគ
200x250px|thumb|ផុស្សរាគ.
​​ កែវផុស្សរាគ  ឬ ផុស្សរាគ (Topaz) គឺ ឈ្មោះត្បូងមានតម្លៃមួយប្រភេទ : ត្បូងផុស្សរាគ ។. ៚
កម្ពុជាលីគទី២
ប្រវត្តិលីគ
Leage History
ទម្រង់លីគ
League Format
ក្លឹប CL2 ទាំង១២ ដែលនឹងចូលលេងក្នុងរដូវកាល 2022 នេះ មានក្លឹប នគរបាលជាតិ F.C., អាសុីអឺរ៉ុប យូណាយធីត F.C., សៀមរាប F.C., និចស្ទេប F.C., សូលទីឡូអង្គរ F.C., អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C., សាលាជាតិបាទី N.F.S.C, ISI ដង្កោសែនជ័យ F.C., ព្រៃវែង F.C., កោះកុង F.C., សមាគមន៍ ត្បូងឃ្មុំ F.C., បន្ទាយមានជ័យ F.C., ក្រុមទាំង១២ ត្រូវបានជ្រើសរើសក្រោមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យនៃការចូលរួមដ៏តឹងរឹងបំផុតដែលត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការសម្រាប់លីគកំពូលកម្ពុជា និងការប្រកួតផ្សេងទៀតដែលស្ថិតនៅក្រោមយុត្តាធិការរបស់ CPL ។ ក្រុមទទួលបាន ៣ពិន្ទុសម្រាប់ការឈ្នះ, ១ពិន្ទុសម្រាប់ការស្មើ, គ្មានពិន្ទុណាមួយត្រូវបានផ្តល់សម្រាប់ការចាញ់នោះទេ ។ ក្រុម​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ដោយ​ពិន្ទុ​សរុប (Total points) បន្ទាប់​មក​ភាព​ខុស​គ្នា​នៃ​ការ​ស៊ុត​បាល់​បញ្ចូល​ទី ឬ គ្រាប់បាល់វិនិច្ឆ័យ (Goal differential) បន្ទាប់មកចំនួនគ្រាប់បាល់បញ្ចូលទី (Goals scored) ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃរដូវកាលនីមួយៗ ក្លឹបដែលមានពិន្ទុច្រើនជាងគេគឺគ្រងជើងឯកលីគ ប្រសិនបើពិន្ទុ ខុសគ្នានៃគ្រាប់បាល់ស៊ុតបញ្ចូលទី ហើយលទ្ធផលនាំមុខរវាងក្រុមស្មើគ្នា កំណត់ត្រា លទ្ធផលទៅមក (Head-to-head results) រវាងក្រុមត្រូវបានប្រើប្រាស់ ហើយបន្តដោយកំណត់ត្រាលេងដោយយុត្តិធម៌ប្រសើរជាងមុន ក្លឹបទាំងអស់នឹងត្រូវលេងក្នុងទម្រង់វិលជុំ ២លើក (ម្ចាស់ផ្ទះ និង ក្រៅដី) ដោយស្មើនិង ២៦៤ប្រកួត សម្រាប់រដូវកាល 2022 នេះ ។
តារាងនៃទម្រង់លីគ ២០២២
Table of league forms 2022
ជើងឯក កម្ពុជាលីគទី២
Cambodia League 2 Championship
កំណត់ត្រា ក្លឹបឈ្នះពាន
Record Club Winning
មើលផងដែរ
See also
ទីបសូត្រ
[២៨] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ អានា​បាន​ស្សតិ​សមា​ធិ ​ដែល​បុគ្គល​ចម្រើន​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​​ច្រើន​​ហើយ​ រមែង​មាន​ផល​​ច្រើន​​ មាន​អានិសង្ស​​ច្រើន​ ។
[២៩] ​ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ចុះអានាបានស្សតិសមាធិ ​ដែល​បុគ្គល​ចម្រើន​ហើយ ធ្វើ​ឲ្យ​​ច្រើន​​ហើយ ទើបមានផល​ច្រើន​​ មានអានិសង្ស​​ច្រើន​ ​តើ​ដូច​ម្ដេច​ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំង​ឡាយ ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ នៅ​ក្នុង​ព្រៃក្ដី​ នៅទៀប​គល់​ឈើ​ក្ដី​ នៅ​ក្នុង​ផ្ទះស្ងាត់​ក្ដី​ អង្គុយពែន​ភ្នែន តាំង​កាយ​ឲ្យ​ត្រង់​ ផ្ចង់​ស្មារតី​ ឲ្យមាន​មុខ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក ​(កម្មដ្ឋាន) ។ ភិក្ខុ​នោះ​ មានសតិ​ដក​ដង្ហើម​ចេញ​ មានសតិ​ ​ដក​ដង្ហើម​ចូល​ ។ ​កាល​ដក​ដង្ហើម​ចេញ​វែង ដឹងច្បាស់ថា អាត្មា​អញ ​ដក​ដង្ហើម​ចេញ​វែង (បណ្ឌិតគប្បី​ឲ្យ​ពិស្ដារ​ រហូត​ដល់​ពាក្យ​ថា​ ភិក្ខុ​សិក្សា​ថា​ អាត្មា​អញ ​ឃើញ​រឿយៗ នូវធម៌​សម្រាប់​លះកិលេស​ចោល​ នឹង​ដក​ដង្ហើម ​ចេញ​ ​សិក្សា​ថា​ អាត្មា​អញ​ ឃើញ​រឿយៗ​ នូវធម៌​សម្រាប់​លះកិលេស​ចោល​ នឹង​ដក​ដង្ហើម​ចូល​ផ​ង​ចុះ​) ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ អានាបានស្សតិ​សមាធិ ​ដែល​បុគ្គល​ចម្រើន​ហើយ​ យ៉ាង​នេះ​ ធ្វើ​ឲ្យ​​ច្រើន​​ហើយ​ យ៉ាង​នេះ​ រមែង​មាន​ផល​​ច្រើន​​ មាន​អានិ​សង្ស​​ច្រើន​ ។
[៣០] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ក៏​កាល​មុន​ដែល​តថាគត​ នៅ​ជា​ពោ​ធិសត្វ ​មិន​ទាន់​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ នូវ​សម្ពោធិ​ញ្ញាណ​នៅ​ឡើយ តែង​សម្រេច​សម្រាន្ត​នៅ​ ​ដោយ​​ច្រើន​​ដោយ​ ​វិហារ​ធម៌​នេះ​ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ តថាគត​នោះ​ កំពុង​សម្រេច​សម្រាន្ត​នៅ​ ​ដោយ​​ច្រើន​ ​ដោយ​វិហារ​ធម៌​នេះ​ ​កាយ​មិន​លំបាក ចក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ក៏​មិន​លំបាក ទាំងចិត្ត​របស់​តថាគត​ក៏​រួច​ចាក​អាសវៈ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​មិន​បាន​ប្រកាន់​មាំ ។
[៣១] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ប្រ​សិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ងថា ​កាយ​របស់អាត្មាអញ ​កុំ​លំ​បាក ចក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ក៏​កុំ​លំបាក​ ទាំងចិត្ត​របស់​អាត្មា អញ ក៏រួច​ស្រឡះ​ចាក​អាសវៈ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​មិន​ប្រ​កាន់​មាំ អានា​បាន​ស្សតិ​សមាធិ​នេះ​ឯង ភិក្ខុ​គួរយក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ ​ដោយ​ប្រ​ពៃ​ចុះ ។
[៣៣] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ប្រ​សិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ង​ថា ​អាត្មា​អញ​ គួរសំគាល់​ក្នុង​របស់ ​ដែល​មិន​មែន​ជា​បដិកូល ថាជាបដិកូល អានា​បាន​ស្សតិ​សមាធិ​នេះ​ឯង ភិក្ខុ​គួរ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ ​ដោយ​ប្រពៃ​ចុះ ។
[៣៤] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ប្រ​សិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ងថា​ អាត្មា​អញ ​គប្បី​សំគាល់​ ​ក្នុង​របស់​ជាបដិកូល​ ថា​មិន​មែន​ជាបដិកូល អានា​បានស្សតិ​សមាធិ​នេះ​ឯង​ ភិក្ខុ​គួរ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ ​ដោយ​ប្រ​ពៃ​ចុះ ។
[៣៦] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ប្រសិន​បើភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ងថា​ អាត្មា​អញ​ គួរ​សំគាល់​ ​ក្នុង​របស់​ជា​បដិកូល​ផង​ ​មិន​មែន​ជា​បដិកូលផង ថាជារបស់​មិន​មែន​ជាបដិកូល​ អានាបានស្សតិ​សមាធិ​នេះ​ឯង ភិក្ខុគួរយចិត្តទុកដាក់ ​ដោយ​ប្រពៃ ចុះ ។
[៣៧] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ប្រសិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ង​ថា​ អាត្មា​អញ គប្បី​វៀរ​នូវ​របស់​ទាំង​ ២ ​គឺ​របស់​មិន​មែន​ជា​បដិកូល​ ១ របស់​ជាបដិកូល ១ ជា​អ្នក​ព្រងើយ​កន្តើយ ​ជា​អ្នក​មាន​ស្មារតី​ដឹង​ខ្លួន អានាបានស្សតិ​សមាធិ​នេះ​ឯង​ ភិក្ខុ​គួរយក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ ​ដោយ​ប្រពៃ​ចុះ ។​
[៣៨] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ប្រសិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ង​ថា ​អាត្មាអញ ​គប្បី​ស្ងប់​ស្ងាត់ចាក​កាម​ទាំង​ឡាយ ស្ងប់ស្ងាត់​ចាកអកុសល​ធម៌​ទាំងឡាយ​ ហើយ​ចូល​កាន់​បឋម​ជ្ឈាន ​ប្រកប​ដោយ​វិតក្កៈ​និង​វិចារៈ មាន​បី​តិនិង​សុខ​ដែល​កើត​អំ​ពី​សេចក្ដី​ស្ងប់​ស្ងាត់ ​អានាបានស្សតិ​សមាធិ​នេះ​ឯង​ ភិក្ខុ​គួរយក​ចិត្ត​ទុកដាក់ ​ដោយ​ប្រពៃ​ចុះ ។
[៤០] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ប្រសិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុនប៉ង ថា អាត្មាអញ​ ​ព្រោះ​នឿយណាយ ​ចាក​បីតិផង​ ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​ឧបេក្ខា​ផង​ មាន ​ស្មារតី​ដឹង​ខ្លួន​ផង សោយ​សេចក្ដី​សុខ ​ដោយ​នាម​កាយ​ផង ​ព្រះ​អរិយៈ​ទាំងឡាយ​ តែង​ សរ​សើរ​នូវ​បុគ្គល ​ដែល​បាន​តតិយ​ជ្ឈាន​ថា​ ជា​អ្នក​មាន​ឧបេក្ខា មាន​ស្មារតី​ មានធម៌​ជា​គ្រឿង​នៅ​ជា​សុខ ​ដូច្នេះ​ ​ព្រោះ​តតិយ​ជ្ឈាន​ឯណា​ គប្បី​ចូល​កាន់​តតិយជ្ឈាន​នោះ​ អានាបានស្សតិ​សមាធិ​នេះ​ឯង ភិក្ខុគួរ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ ​ដោយ​ប្រពៃ​ចុះ ។
[៤១] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ប្រសិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុនប៉ង​ថា​ អាត្មាអញ ​ព្រោះ​លះបង់ នូវ​សុខ​ផង ​ព្រោះ​លះបង់ ​នូវ​ទុក្ខ​ផង មានសោមនស្ស ​និង​ទោមនស្ស​អស់​ទៅ ​ក្នុង​កាល​មុនផង គប្បី​ចូល​កាន់​ចតុត្ថជ្ឈាន​ ជាធម្មជាតមានអារម្មណ៍​ ​មិន​មែន​ជាទុក្ខ ​មិន​មែន​ជាសុខ ​គឺ​ជា​ឧបេក្ខា មានសតិដ៏បរិសុទ្ធ​ដោយ​ឧបេក្ខា អានាបានស្សតិសមាធិ​នេះ​ឯង ភិក្ខុ​គួរ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់ ​ដោយ​ប្រពៃ​ចុះ ។
[៤២] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ប្រ​សិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ង​ថា អាត្មាអញ ​ព្រោះ​កន្លងបង់ នូវរូបសញ្ញា ​ដោយ​ប្រការទាំងពួង ​ព្រោះ​អស់បដិឃ​សញ្ញា ហើយលែងធ្វើទុក​ក្នុង​ចិត្ត នូវនានត្តសញ្ញា គប្បី​ចូល​កាន់​អាកាសា​នញ្ចយតនជ្ឈាន ​ដោយ​ការធ្វើទុក​ក្នុង​ចិត្តថា អាកាស​មិន​មានទីបំផុត ​ដូច្នេះ​ អានាបានស្សតិសមាធិ​នេះ​ឯង ភិក្ខុគួរយកចិត្តទុកដាក់ ​ដោយ​ប្រពៃចុះ ។
[៤៣] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ប្រ​សិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ង​ថា អាត្មាអញ ​ព្រោះ​កន្លង​បង់​ នូវ​អាកាសាន​ញ្ចាយតន​ជ្ឈាន ​ដោយ​ប្រ​ការ​ទាំង​ពួង គប្បី​ចូល​កាន់​វិញ្ញាណ​ញ្ចា​យតនជ្ឈាន ​ដោយ​ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ថា វិញ្ញាណ​មិន​មាន​ទី​បំ​ផុត​ ដូ​ច្នេះ អានា​បាន​ស្ស​តិ​សមា​ធិ​នេះ​ឯង​ ភិក្ខុ​គួរ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ ​ដោយ​ប្រ​ពៃ​ចុះ ។
[៤៤]​ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ប្រ​សិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ង​ថា អាត្មាអញ​ ​ព្រោះ​កន្លង​បង់​ នូវ​វិញ្ញាណ​ញ្ចាយតនជ្ឈាន​ ​ដោយ​ប្រ​ការ​ទាំង​ពួង​ គប្បី​ចូល​កាន់​អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ​ដោយ​ការ​ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ថា អ្វី​បន្តិច​បន្តួច​មិន​មាន​ ដូ​ច្នេះ អានា​បាន​ស្សតិ​សមា​ធិ​នេះ​ឯង ភិក្ខុ​គួរ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ដោយ​ប្រ​ពៃ​ចុះ ។
[៤៥] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ប្រ​សិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ង​ថា អាត្មាអញ​ ​ព្រោះ​កន្លង​បង់​ នូវ​អាកិញ្ច​ញ្ញា​យតន​ជ្ឈាន​ ​ដោយ​ប្រការទាំងពួង គប្បី​ចូល​កាន់​នេវសញ្ញា​នាសញ្ញាយតនជ្ឈាន អានាបាន​ស្សតិសមា​ធិ​នេះ​ឯង ភិក្ខុ​គួរ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ដោយ​ប្រ​ពៃ​ចុះ ។
[៤៦] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ ​ប្រ​សិន​បើ​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ប៉ុន​ប៉ង​ថា អាត្មាអញ ​ព្រោះ​កន្លង​បង់ ​នូវ​នេវសញ្ញានា​សញ្ញាយតនជ្ឈាន ​ដោយ​ប្រ​ការ​ទាំង​ពួង​ គប្បី​ចូល​កាន់​សញ្ញាវេទយិតនិរោធ​ អានា​បាន​ស្ស​តិសមា​ធិ​នេះ​ឯង ភិក្ខុ​គួរ​យកចិត្ត​ទុក​ដាក់ ​ដោយ​ប្រពៃចុះ ។
[៤៧] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ កាល​បើ​អានា​បាន​ស្សតិ​សមា​ធិ ​ដែល​ភិក្ខុ​ចម្រើន​យ៉ាង​នេះ​ហើយ ធ្វើ​ឲ្យ​ច្រើន​​ យ៉ាង​នេះ​ហើយ បើភិក្ខុ​នោះ​ ​សោយ​នូវ​វេទនាជាសុខ ​ដឹង​ច្បាស់​ថា វេទនា​នោះ​ ​មិន​ទៀង​ ដឹង​ច្បាស់​ថា ​មិន​គួរប្រ​កាន់មាំ​ ដឹង​ច្បាស់​ថា ​មិន​គួរ​ត្រេកអរ ។ បើ​ភិក្ខុ​នោះ​ សោយវេទនាជាទុក្ខ ដឹងច្បាស់ថា វេទនា​នោះ​ ​មិន​ទៀង ដឹង​ច្បាស់​ថា ​មិន​គួរ​ប្រកាន់មាំ ដឹងច្បាស់ថា ​មិន​គួរត្រេកអរ ។​ បើភិក្ខុ​នោះ​ សោយ​វេទនា​មិន​មែន​ទុក្ខ ​មិន​មែនសុខ ដឹងច្បាស់ថា វេទនា​នោះ​ ​មិន​ទៀង ដឹងច្បាស់ថា ​មិន​គួរប្រកាន់មាំ ដឹងច្បាស់ថា ​មិន​គួរត្រេកអរ ។ បើភិក្ខុ​នោះ​ សោយវេទនាជាសុខ ​មិន​ប្រកប​ដោយ​កិលេស សោយនូវវេទនា​នោះ​ ។ បើភិក្ខុ​នោះ​ សោយវេទនាជាទុក្ខ ក៏​មិន​ប្រកប​ដោយ​កិលេស សោយនូវវេទនា​នោះ​ ។ បើភិក្ខុ​នោះ​ សោយវេទនា​មិន​មែនទុក្ខ ​មិន​មែនសុខ ក៏​មិន​ ​ប្រកប​ដោយ​កិលេស សោយនូវវេទនា​នោះ​ ។ កាលភិក្ខុ​នោះ​ សោយវេទនា មាន ​កាយ​ជាទីបំផុត ដឹងច្បាស់ថា​ អាត្មាអញ សោយវេទនាមាន​កាយ​ជាទីបំផុត កាល​សោយ​វេទនាមានជីវិតជាទីបំផុត ដឹងច្បាស់ថា អាត្មាអញ សោយវេទនាមានជីវិត​ជាទីបំផុត លុះ​ទំលាយរាង​កាយ​ ​បន្ទាប់​អំពីការអស់ជីវិតទៅ ដឹងច្បាស់ថា កាសោយនូវ​វេទនា​ទាំងអស់ ​ក្នុង​លោក​នេះ​ ​មិន​គួរត្រេកអរ នឹងរលត់ទៅវិញ ។
[៤៨] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​ដូច​ប្រទីបប្រេង ​ដែល​ឆេះទៅបាន ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​ប្រេង និងប្រឆេះ ​ដែល​មិន​មានអាហារ គប្បីរលត់ទៅ ​ព្រោះ​អស់ទៅ​នៃ​ប្រេង និងប្រឆេះ​នោះ​ឯង យ៉ាងណា ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ កាលភិក្ខុសោយវេទនា មាន​កាយ​ជាទីបំផុត ដឹងច្បាស់​ថា អាត្មាអញ សោយ​វេទនា​មាន​កាយ​ជា​ទី​បំ​ផុត កាល​សោយ​វេទនា​មានជីវិត​ជាទីបំផុត ដឹងច្បាស់ថា អាត្មាអញ សោយ​វេទនា​មានជីវិតជាទីបំផុត លុះទំលាយ​រាង​កាយ​ បន្ទាប់​អំ​ពី​ការ​អស់​ជីវិត​ទៅ ដឹង​ច្បាស់​ថា​ ការសោយ​នូវ​វេទនាទាំងអស់ ​ក្នុង​លោក ​នេះ​ ​មិន​គួរ​ត្រេក​អរ នឹង​រលត់​ទៅ​វិញ​ ក៏​យ៉ាង​នោះ​ដែរ ។
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > សំយុត្តនិកាយ > មហាវារវគ្គ > អានាបានស្សតិសំយុត្ត > ឯកធម្មវគ្គ (សៀវភៅភាគ៣៩ ទំព័រទី ១៥)
ស្រការនាគ
រូបភាពតូច|ដើមស្រកានាគ ផ្លែស្រកានាគគឺជាផ្លែឈើមួយប្រភេទដែលស្ថិតក្នុងអំបូរដើមដំបងយក្ស។ មានដើមកំណើតនៅភាគខាងត្បូងម៉ិកស៊ិក និង អាមេរិកកណ្តាល ។  ផ្លែស្រកានាគត្រូវបានដាំដុះនៅអាស៊ីបូព៌ា អាស៊ីខាងត្បូង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ សហរដ្ឋអាមេរិក ការ៉ាប៊ីន អូស្ត្រាលី និងទូទាំងតំបន់ត្រូពិច និង ស៊ុបត្រូពិច នៃពិភពលោក។
រុក្ខជាតិអាចទប់ទល់នឹងសីតុណ្ហភាពរហូតដល់ 40 C និងរយៈពេលខ្លីនៃការសាយសត្វ ប៉ុន្តែនឹងមិនរស់រានមានជីវិតពីការប៉ះពាល់នឹងសីតុណ្ហភាពត្រជាក់យូរឡើយ។ ធ្វេង|រូបភាពតូច|ផ្លែស្រការនាក ផ្លែឈើ​នេះ​​ប្រដូចបាន​ទៅ​នឹង ​ផ្លែ​គីវី ដោយ​សារ​គ្រាប់​មាន​ពណ៌​ខ្មៅដែរ។ មនុស្សអាចប្រើផ្លែស្រកានាគដើម្បីភ្លក្សរសជាតិ និងពណ៌ ទឹកផ្លែឈើ និង ភេសជ្ជៈដែលមានជាតិអាល់កុល ។ ផ្កា អាចបរិភោគបាន ឬស្ងោរធ្វើជា ទឹកតែក៏បានដែរ ។
ផ្លែស្រកានាគមានផ្ទុកសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មច្រើនមុខដែលមានគុណប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាពល្អ។ ផ្លែ​ស្រកា​នាគ ជា​ប្រភព​នៃ​វីតាមីន C កាបូអ៊ីដ្រាត កាក​សរសៃ និង​ខ្លាញ់ ដែល​អ្វី​ទាំង​នេះ​សុទ្ធ​តែ​ល្អ​ចំពោះ​អ្នក​មាន​ផ្ទៃពោះ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ឃុំថ្មដា
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២ (អង់គ្លេស: Indravarman II) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១២៤៣) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១២១៥-១២៤៣) ក្រោយគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ១២១៥ នៃគ.សករាជ ទ្រង់មាន ព្រះបរមនាមថា "វ្រះបាទឝ្រីឦន្ទ្រវម៌្មទេវរាជ" ប្រែជាខេមរៈភាសា "ព្រះបាទស្រីឥន្ទ្រវ្ម័នទេវរាជ" ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលមានមាតាព្រះនាម ជ័យរាជទេវី ។ នៅក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គចក្រភពអង្គរបានធ្លាក់ចុះអំណាចជាខ្លាំង និងបានបណ្ដាលឱ្យក្រុមកុលសម្ព័ន និង រដ្ឋចំនុះជាច្រើនបានងើបបះបោរប្រកាសឯករាជប្រទេសផ្ដាច់ទឹកដីចេញពីកម្ពុជា បន្ទាប់ពី ចក្រភព ម៉ុងហ្គោល នៃរាជវង្សយ័ន (Yuan dynasty) បាតវាទីអាសុីភាគខាងត្បូង ជាមួយនិងកងទ័ពចន្លោះពី ៤៥០,០០០ (៤៥មុឺននាក់) ទៅ ៦០០,០០០ (៦០មុឺននាក់) ក្រោមការដឹកនាំរបស់ស្ដេច "ហ្សង់សុីខាន់" (Genghis Khan) ក្នុងឆ្នាំ ១២២០ នៃគ.សករាជ ។
ការប្រកាសឯករាជចាម្ប៉ា
Champa Independence Declaration
រតនមាលី
ព្រះអង្គរតនមាលី រជ្ជកាលស្រីធម្មរាជាទី១ ទ្រង់ជាបុត្រីនៃព្រះបាទធម្មរាជាទី១។
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២
ហរិបុញ្ជ័យ ផ្ដាច់ចេញពីចក្រភពខ្មែរ
អំឡុងពេលដែលកងទ័ព ម៉ុងហ្គោល វាទីអាសុីភាគខាងត្បូងនៅ "ណានចាវ" (Nanzhao) (Nan Chao) ការរត់គេចពីសង្គ្រាម និង ការប្រមូលផ្ដុំកុលសម្ព័ននៅ ហរិបុញ្ជ័យ ដែលជារដ្ឋចំនុះនៃ ចក្រភពខ្មែរ បានប្រកាសផ្ដាច់ខ្លួនចេញពីចក្រភពខ្មែរ ដោយមិនបញ្ជូនសួយសាអាករមកកាន់ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ទៀតនោះទេ ជាងនេះទៅទៀត ក្រុមកុលសម្ព័នទាំងនោះ បានបង្កើតរាជធានីធំរបស់ខ្លួន ឈ្មោះថា "ឈៀងម៉ៃ" (Chiang Mai) ក្នុងឆ្នាំ ១២២៩ នៃគ.សករាជ ។ ទោះជារដ្ឋថ្មីនេះលែងចំនុះឱ្យ ចក្រភពខ្មែរ ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនមានសញ្ញាណណាមួយ អំពីការប្រកាសឯករាជប្រទេសនោះទេ ត្បិតរដ្ឋចំនុះមួយនេះនៅមានការព្រួយបារម្ភខ្លាចចក្រភពខ្មែរលើកទ័ពទៅបង្ក្រាបផងដែរ ។
រតនមាលី
សោយទិវង្គត
សម័យថ្ងៃមួយនោះ ព្រះអង្គរតនមាលី ព្រះរាជបុត្រីនៃសម្ដេចព្រះមហាស្រីធម្មរាជា ទ្រង់ភ្នកព្រះទ័យ ចង់ទៅស្រង់ទឹកទន្លេធំឲ្យដឹងស្គាល់ជាតិ។ លុះទ្រង់ព្រះចិន្តាដូច្នោះហើយ ព្រះអង្គក្សត្រី ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំលា សម្ដេចព្រះវររាជមាតាបិតា ទៅក្រសាលតាមសព្វព្រះទ័យ។ ព្រះវររាជមាតាបិតា ក៏យល់ព្រមហើយ ស្ដេចព្រះរាជដំណើរទៅជាមួយដែរ។ ក្នុងគ្រានោះ ច្រាំងទន្លេធំ នៅទីកំពង់ចាម ដុះខ្សាច់ជ្រេជ្រាលល្អ ព្រះនាង និង អស់បរិវារ ចុះស្រង់ក្នុងទឹកទន្លេនោះយ៉ាងក្សេមក្សាន្ត។ នេះនឹងនិយាយពីក្រពើមួយនៅព្រែកឆ្លូង ថាក្រពើនោះ មានក្បាល ៥ ហត្ថ សាហាវ ហានក្លាក្រឡាខ្លួនបាន។ ថ្ងៃនោះ វាចេញអំពីព្រែកឆ្លូង ហែលនាំបរិវារទៅ លេងទីនានា តាមសព្វដងរៀងមក។ ក្នុងគ្រានោះ ក្រពើក្រឡេក ឃើញព្រះរាជបុត្រី ព្រះរតនមាលី នៅក្នុងកណ្ដាលហ្វូងស្ត្រី ក៏មានចិត្តមេត្រី ចង់ព្រះនាងជាភរិយា ទើបវាវាយកន្ទុយ រលកបោកគ្រាំគ្រេង។ អស់ស្ត្រីជាបរិវារ ភិតភ័យទាំងព្រះអង្គរតនមាលី រត់ឡើងគោកទាំងអស់គ្នា។ ខណៈនោះ ក្រពើនោះ ស្ទុះចូលមកខាំពាំយកព្រះនាងរតនមាលីបានហើយ ក៏ពាំនាំតំរង់ទៅកាន់កន្លែងរបស់វា។ អស់ពួកខ្ញុំរាជការទាំងប្រុសទាំងស្រី ឃើញហើយភិតភ័យ ក៏ស្រែកកញ្ជ្រោលរោលរាលជាខ្លាំង។ សេចក្ដីនេះ ជ្រាបដល់ព្រះវររាជមាតាបិតា ស្ដេចទ្រង់សោកស្ដាយព្រះរាជបុត្រីណាស់ ទ្រង់ឲ្យលើកព្យូហៈនាវា ដេញតាមក្រពើនោះ។ ទាហានខ្លះក៏បាញ់កាំភ្លើងបង្អើល ដើម្បីឲ្យក្រពើនោះ លែងចោលព្រះនាងមកវិញ ខ្លះក៏បោះបាញ់ច្បូក ធ្នូ ស្នា ដោយប្រការផ្សេងៗ។ ឯក្រពើនោះ កាលឮសន្ធឹកកាំភ្លើងបាញ់ ដេញតាមប្រកិតយ៉ាងជិតខ្លាំងពេក នឹងរកពេលគេចវេះដោះខ្លួនយកព្រះនាងធ្វើជាភរិយាពុំបាន ក៏លេបព្រះនាងចូលទៅក្នុងពោះ ហើយស្ទុះហែលចូលទៅក្នុងព្រែកឆ្លូង តាមទីកន្លែងរបស់វា។ ឯព្រះបរមបពិត្រ ដែលទ្រង់លើកព្យុហៈនាវា តាមទៅនោះ លុះទៅដល់ព្រែកឆ្លូងហើយ ទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឲ្យហ្មចូលទាក់ក្រពើនោះ លុះត្រាតែបានយកមកវះពោះ យកសពព្រះរាជបុត្រី មកធ្វើព្រះមេរុ បូជាព្រះសព។ កាលសូរេចបុណ្យ ស្ដេចទ្រង់យកគ្រឿងសង្វារ កងកន់ និង ព្រះពានមាសទាំងប៉ុន្មាន មកកសាងជាព្រះពុទ្ធរូបមាស ៥ អង្គ ប្រាក់ ៥ អង្គ សំរឹទ្ធិ ៥ អង្គ ទង់ហ៊្វា ៥ អង្គ ទង់ដែង (ស្ពាន់) ៥ អង្គ។ ព្រះអង្គឲ្យសាងចេតិយ តំកល់ព្រះអដ្ឋិព្រះរាជបុត្រី នៅទីនោះ។ ទ្រង់ឲ្យសាងព្រះវិហារមួយនៅមាត់ព្រែកឆ្លូង នោះមានសសរមួយរយប្លាយ ហើយយកសុទ្ធសឹងតែខ្មោច ព្រាយទ្រាបបាតសសរទាំងមួយរយនោះ បញ្ចុះអថ័ន (មកពីពាក្យ សំស្ក្រឹត អថវ៌ន ប្រើជាឈ្មោះ មន្តអាគមពួកមួយសំរាប់សូតសែកហៅ ឬ បណ្ដេញភូតបីសាចជាដើម និងពិធីបញ្ចុះគោលចារឹកសន្មតថាជាជ័យភូមិ) ឲ្យពូកែ។ ដោយហេតុថា ព្រះអង្គក្រោធនឹងអស់មន្ត្រីខ្ញុំរាជការ ពុំជួយថែទាំរក្សា បានជាព្រះរាជបុត្រីថ្លោះការទាំងម៉្លេះ ទើបសម្ដេចព្រះបរមបពិត្រ ស្ដេចដាក់ទំនាយថា : បើមន្ត្រីណាដើរកាត់មុខព្រះវិហារកូនអញ ឲ្យមន្ត្រីនោះអន្តរាយ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះវិហារវត្តនោះ នាម៉ឺនដើរកាត់មុខពុំបាន។ សម្ដេច ស្ដេចសាងស្រេចហើយ ស្ដេចធ្វើសង្គាយនាឆ្លងព្រះវិហារវត្តនោះ។ ព្រះអង្គ បង្វែរ ខ្ញុំប្រុស ២១ នាក់ ខ្ញុំស្រី ២១ នាក់ រទេះគោ ២១ នឹម រទេះក្របី២១នឹម ស្រែ២១ ភូមិ២១ សេះ២១ ដំរី២១ ជាដង្វាយព្រះស្រីរតនត្រ័យ ឲ្យបានកុសលនោះ ចំរើនដល់ព្រះរាជបុត្រី។ លុះសំរេច ព្រះរាជពិធី បុណ្យនេះហើយ ព្រះអង្គនាំរាជសេវកាមាត្យ ត្រឡប់ចូលមកក្រុងចតុម្មុខវិញ។
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២
ការប្រកាសឯករាជសុខោទ័យ
Sukhothai Independence Declaration
អំឡុងពេលដែលកងទ័ព ម៉ុងហ្គោល វាតទីអាសុីភាគខាងត្បូងយ៉ាងខ្លាំងខ្លា នាស.វទី១៣ ជនជាតិតៃ ដែលរស់នៅភាគខាងជើង ចក្រភពខ្មែរ បានធ្វើចំណាកស្រុក ពីការរត់គេចពីសង្គ្រាម បានប្រមូលផ្ដុំគ្នា មករស់នៅតាមដងទន្លេមេណាម (Menam River) ហើយប្រកាសរដ្ឋឯករាជ សុខោទ័យ (Sokhothai) ក្នុងឆ្នាំ ១២៣៨ នៃគ.សករាជ ក្រោមការដឹកនាំរបស់របស់ស្ដេច "ស្រីឥន្ទ្រទិត្យ" (Sri Inthrathit) ស្របពេលដែលព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ជាប់ធ្វើចម្បាំងនិងពួកចាម្ប៉ា ។
ការប្រកាសឯករាជលប់បុរី
Lopburi Independence Declaration
រតនមាលី
សោយទិវង្គត
រឿងខាងលើប្រហែលជារឿងនាំឱ្យមានជារឿង ក្រពើអាធន (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ) និង រឿងក្រៃថោង និង ក្រពើឆារ៉ាវ៉ាន់។
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២
ការប្រកាសឯករាជលប់បុរី
ការធ្លាក់ចុះនៅអំណាចយោធា របស់ចក្រភពខ្មែរ បានបន្តឱ្យក្រុមកុលសម្ព័នជាច្រើនបានធ្វើការប្រមូលផ្ដុំគ្នា បង្កើតរដ្ឋឯករាជជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងនោះជនជាតិមនបានប្រកាសរដ្ឋឯករាជរបស់ខ្លួន លប់បុរី (Lopburi) ក្នុងឆ្នាំ ១២៣៩ នៃគ.សករាជ ដើម្បីផ្ដាច់ចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពខ្មែរ ដែលពីមុនជាដែនដី ល្វោបុរៈ (Lavopura) ដែលជារដ្ឋចំនុះ នៃចក្រភពខ្មែរ ក្រោយមករដ្ឋលប់បុរីនេះ ត្រូវបានពួកសៀម នៃអាណាចក្រសុខោទ័យ ចូលមកឈ្លានលេបយកទាំងស្រុងក្នុងឆ្នាំ ១២៥៩ នៃគ.សករាជ ។
រតនមាលី
សោយទិវង្គត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងសម័យចតុមុខចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់សៀម
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២
ចក្រភពខ្មែរក្នុងរជ្ជកាល ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២
Khmer Empire during the reign of Indravarman II
សេចក្ដីជំរាប
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
វត្តកំពែងបាងចាក
វត្តកំពែងបាងចាក ( วัดกำแพงบางจาก  ) គឺជាវត្តអារាមបែបពុទ្ធទ្ធសាសនាថៃបុរាណមួយនៅក្នុងមហានិកាយ នៅផ្នែកខាងធនបុរី (ខាងលិចទន្លេចៅព្រះយ៉ា) នៃទីក្រុងបាងកក ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាវត្តចំណាស់ជាងគេ និងលេចធ្លោបំផុតនៅក្នុងទីក្រុងបាងកក។
ផ្ទាំងគំនូរខាងក្នុងសាលឧបោស បង្ហាញពីរឿងរបស់ ទសជាតក (១០ ជាតិមុនរបស់ព្រះពុទ្ធ) ។ រូបសំណាកព្រះពុទ្ធបដិមានៅមារវិជ័យ ព្រះនាម ហ្លួងពោធិប៊ុតសាខម ដែលតម្កល់នៅខាងក្នុង រូបរាងទាំងមូលនៃសាលឧបោស គឺជាសិល្បៈមួយក្នុងសម័យអយុធ្យា។ ប៉ុន្តែសម្ភារៈដែលតុបតែងផ្នែកផ្សេងៗត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយរចនាបថស្ថាបត្យកម្មចិន ដែលជាគំរូពេញនិយមក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទចេស្តាបតិន្ទ្រ (រាមាទី៣)។
ខេត្តថាយង្វៀន
ខេត្ត ថាយង្វៀន គឺជាខេត្តមួយនៅ ភូមិភាគឦសាននៃប្រទេសវៀតណាម ។ ជា​ខេត្ត​កណ្តាល​ភ្នំ ដែល​មាន​ផ្ទៃដី​ធម្មជាតិ​ចំនួន 3526.64 km2 និងចំនួនប្រជាជន 1,286,751 គិតត្រឹមឆ្នាំ 2019។  សង្គមពហុជាតិសាសន៍របស់វា មានក្រុមជនជាតិចំនួនប្រាំបី។
ជាមួយនឹង ធនធានរ៉ែ ដ៏សម្បូរបែបនិងអាកាសធាតុដ៏សំបូរបែប ខេត្តនេះផ្តល់នូវឱកាសសំខាន់ៗសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មសម្រាប់អ្នកវិនិយោគក្នុងស្រុក និងបរទេស។ ខេត្តថាយង្វៀង ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំ និងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី 3 ទូទាំងប្រទេស ដែលមានសាកលវិទ្យាល័យ និងមហាវិទ្យាល័យចំនួន 21 ។ ខេត្ត​នេះ​ក៏​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​ឧស្សាហកម្ម ​តែ ​ក្នុង​ប្រទេស​ដែល​មាន​ផ្ទៃ​ដី ១៦ ០០០ ហិកតា។ (ទីពីរគឺ ឡាម ដុង ) ជាមួយនឹងការផលិត 100000 t ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ការផលិតតែស្ងួតរបស់វាគឺ 25000 t ក្នុងមួយឆ្នាំ។ តែដែលផលិតនៅទីនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាមានគុណភាពល្អបំផុតទូទាំងប្រទេសវៀតណាម។ ធ្វេង|រូបភាពតូច| ជួរភ្នំតាំដៅ
សាកេ
រូបភាពតូច|ផ្លែសាកេ សាកេ គឺជាឈើ​ដំណាំ​មួយ​ប្រភេទ ដើម, ស្លឹក, ផ្លែ​ចាប់​ច្រឡំ​នឹង​ខ្នុរ​សម្ល ផ្លែ​ប្រើ​ប្រកប​ការ​ជា​បង្អែម​ឬ​ជា​ម្ហូប​ក៏​បាន មាន​ឱជារស​ពិសា ជនានុជន​រាប់​អាន​ណាស់ ។ ប៉ុន្តែនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះផ្លែសាកេពុំសូវមាននរណាស្គាល់ច្រើននោះទេ ពីព្រោះអាចនិយាយបានថាវាជាផ្លែឈើកម្រមួយ។
ផ្លែសាកេនេះមានរូបរាងស្រដៀងទៅនឹងផ្លែខ្នុរ ប៉ុន្តែដើមរបស់វាមិនដូចគ្នាទៅនឹងដើមខ្នុរឡើយ។ ដើមឡើយដើមឈើនេះដុះនៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ វាត្រូវបាន ដាំដុះ និងត្រូវបានដាំដុះនៅ តំបន់ត្រូពិច និង ស៊ុបត្រូពិច នៃ អាស៊ី កណ្តាល និង អាមេរិកខាងត្បូង និងតំបន់ ការាបៀន ។ ដើមឈើអាចឡើងដល់កម្ពស់ 20 m ។ ផ្លែឈើមានផ្ទុក ម្សៅ ច្រើន - ដូចជា ដំឡូង ; គេ​យក​ទៅ​កិន​ធ្វើ​ជា ​ម្សៅ ​ដែល​អាច​ប្រើ​សម្រាប់​ធ្វើ​នំ។
ផ្លែសាកេនេះគឺជាប្រភពដ៏ល្អនៃប៉ូតាស្យូម ដែលជាសារជាតិបំប៉នដែលអាចកាត់បន្ថយសម្ពាធឈាមនៅក្នុងរាងកាយ និងធ្វើឱ្យអត្រាចង្វាក់បេះដូងមានដំណើរការត្រឹមត្រូវដោយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃជាតិសូដ្យូម។ ហើយវាក៏ជួយកាត់បន្ថយកម្រិតទ្រីក្លីសេរីតដែលជាមូលហេតុចម្បងនៃការគាំងបេះដូងផងដែរ។
សាសនាការតូលិ
ព្រះសហគមន៍ការតូលិក
រូបភាពតូច នេះជាព្រះសហះគមន៍ការតូលិក ដែលមានលោកគ្រូបង្រៀនតាមច្បាប់ព្រះវិហារ​ ព្រះគ្រិស្តនានា។ ការទទូលស្គាល់ថាព្រះគ្រិស្តពិតជាមានការជ្រើសរើសក្នេងកំព្រា​​ ជនដែលគ្មានទីជំរក​ ហើយក៏ជាមណ្ឌលកែប្រែផងដែរ ដែលមានការស្មាក់ចិត្ត របស់ឧត្តរាធិការី(អ្នកស្នង)បន្តវេនធ្វើជាបងស្រីនៃសាសនាគ្រិស្តដើម្បីបម្រើគ្រិស្តសាសនា។ដូចនេះ,វាក៏មានការអះអាងដែរពីរសម្ដេចសង្ឈថ តែអង្គ​ឋងថាត្រឹមត្រូវតាមចកប្បាប់ ហើយសេចក្ដីអះអាងនេះដែរដែលទាក់ទង់និងអំនាចលោកពេត្រុសហើយនិងបឋមភាព ដែលជំពាក់បំណុល បពជិតមានសមណសត្តិអ្នកស្រុករ៉ូមម៉ាំង់។ នេះជាក្រុមប្រជុំជាសកលនៃសាចក្ដីអះអាងត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ទុកអោយចៅអធិការខាងសាសនាគ្រិស្តហើយលោកសង្ឈ ឬបុព្វជិត លទ្ធភាព លទ្ធី​ការទទូលសាវកររបស់ព្រះ យ៉េស៉ូគ្រឺសហើយនិងមាន ការអនុញ្ញាត្តិច្បាប់ពីសង្ឈរាជទៅតាមលទ្ធិសាសនាកាតូលិក អាហារ មានភាពសាមមគ្គីគ្នាក្នុងរការរស់នៅ ក្នុងសាសនាកាតូលិក។ ពេលសាសនាគ្រិស្តចូលមកដល់បានកា់តបន្ថយការវាយតប់គ្នា។ក្នុងឆ្នាំ៣១៣,ដែលខំពុះពារក្នុងពេលពេលសាសនាគ្រិស្តចូលមកដល់ធ្វើអោយងអនថយបន្ទិចម្ដងៗនិងររាជាធិរាជក្នុងឆាំ្ន៣៨០នៅខាងក្រោយរាជជាធិរាជអ្នកាន់លទ្ធិព្រះអទិទេព,គ្រិសសាសនាធ្វើអោយស្ងប់ហើយវាបានប្រែក្លាយទៅជាសាសនារដ្ឋនៃចក្រភពរ៉ូមពាក្យបញ្ជានៃរាជជាធិរាជដែលនិងមានមានះរហូតដល់ធ្លាក់ចុះ ភាគខាងលិចនៃចក្រភពមិនទានចេញអោយឃើញនៅពាក្យបញ្ជា។នៅពេលនេះជាប្រវត្តកាលទីប្រាំពីនៃភាសាគ្រិស្តទាំងមូលនេះជាការទាំយហេតុការទុកមុនអ្នកអនុញ្ញាត្តឬាំងអស់មានប្រាំនាក់គឺ: ក្រោយពីមានការបំផ្លាញ ដោយកុនខោប់ោយ(កុនដែលមានជិះសេះបាញកំភ្លើងក្នុងចក្រភពរ៉ូម នេះជាព្រះវិហានៅទិសខាងលិចកាលពីវិរះសេនីយ៏ត្រីកត្តាក្នុងការរក្សាទុកមនុស្សខ្ចឺលច្រអូស អោយមាន​ការរើកចំរើនបើករាជាធិតេយ្យ
អស្សាមិករណ៏
-ប៉ះសាច់ផ្ទះ ចំនួន ៦ខ្នងផ្ទះ -ប៉ះវ៉េរង់ដា និងសំយ៉ាបចំនួន ៤ខ្នងផ្ទះ -ប៉ះសំយ៉ាបចំនួន ២៧ខ្នងផ្ទះ ខណ្ឌទួលគោក មានការរងផលប៉ះពាល់ផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ១១៨ខ្នងផ្ទះក្នុងនោះ -ប៉ះសាច់ផ្ទះ ១០០% ចំនួន ៥១ខ្នងផ្ទះ -ប៉ះផ្ទះលើ ០.៥m ទៅ៦m ចំនួន ១៧ខ្នងផ្ទះ -ប៉ះវ៉េរង់ដា ចំនួន ២១ ខ្នងផ្ទះ -ប៉ះសំយ៉ាប ចំនួន ២៤ខ្នងផ្ទះ -ប៉ះរបងថ្ម និងជញ្ជាំងផ្ទះថ្ម ចំនួន ០៥ ខ្នងផ្ទះ សូមបញ្ជាក់ថា មុននឹងឈានដល់ការបើកការដ្ឋានស្ថាបនាស្ពានអាកាសខាងលើនេះ កន្លងមកសាលា រាជធានីភ្នំពេញ បានចាត់ឲ្យអង្គភាពជំនាញពាក់ព័ន្ធដែលរួមមាន ទីចាត់ការរៀបចំក្រុង ទីចាត់ការកិច្ចការ ច្បាប់និងសិទ្ធិមនុស្ស មន្ទីរសាធារណការនិងដឹកជញ្ជូន មន្ទីររៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្មសំណង់ និង សុរិយោដី និងក្រុមហ៊ុន OCIC រួមសហការជាមួយនឹងអាជា្ញធរមូលដ្ឋានចុះធ្វើការអង្កេតនិងសិក្សាលើ លក្ខណៈបចេ្ចកទេសនៃការសាងសង់ និងសិក្សាទៅលើផលប៉ះពាល់នៃគំរោងនេះ នៅចុងឆ្នាំ២០១១ ។ បន្ទាប់ពីសិក្សាលក្ខណៈបច្ចេកទេស និងការរៀបចំគំរោងប្លង់រួច សាលារាជធានីភ្នំពេញបានស្នើសុំ   គោលការណ៍សំរេចពីរាជរដ្ឋាភិបាលលើគំរោងនេះ ។ បន្ទាប់ពីទទួលបានគោលការណ៍ឯកភាពពីរាជរដ្ឋា ភិបាល សាលារាជធានីភ្នំពេញបានធ្វើកិច្ចការនេះជាបន្ដបន្ទាប់តាមរយៈយន្តការការងារគណៈកម្មការ និង អនុគណៈកម្មការដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ដីធ្លីលំនៅស្ថានប្រជាពលរដ្ឋដោយសារការសាងសង់ស្ពាន អាកាសស្ទឹងមានជ័យ ដូចជា ការចុះកំណត់ព្រំប្រទល់ទីតាំងផលប៉ះពាល់ ការចុះធ្វើការស្រង់ស្ថិតិនូវ បណ្ដាញផលប៉ះពាល់ទាំងអស់ដែលរួមមានបណ្តាញក្រោមដី បណ្តាញលើអាកាស និងដីធ្លី ផ្ទះសម្បែង របស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ល។ គណៈកម្មការ និងអនុគណៈកម្មការដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ដីធ្លីលំនៅដ្ឋានប្រជាពលរដ្ឋដោយ សារការសាងសង់ស្ពានអាកាសស្ទឹងមានជ័យ បានដំណើរការដោះស្រាយដោយផ្ដោតការយកចិត្តទុក ដាក់ខ្លាំង ទៅលើការដោះស្រាយបញ្ហាសំណងដីធ្លី ផ្ទះសម្បែងប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ ។ ថ្វីត្បិតតែការដោះស្រាយនេះមិនទាន់បញ្ចប់នៅឡើយមែនពិត ប៉ុន្ដែកិច្ចដំណើរការបានបោះជំហានទៅ មុខដោយរលូន ដោយសារយើងមានកញ្ចប់ថវិការមួយសមល្មម (៣លានដុល្លារអាមេរិក) សំរាប់ធ្វើការ ដោះស្រាយនូវកិច្ចការនេះ។ VII. សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន សរុបសេចក្តីមក ការធ្វើអស្សាមិករណ៍ដែលបានអនុវត្តទៅតាមទំរង់និងនីតិវិធីនៃច្បាប់ស្ដីពីអស្សា- មិករណ៍ គឺពិតជាបានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងក្នុងកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត ដែលរាជរដ្ឋាភិបាល បាននិងកំពុងអនុវត្តជាជំហានៗ ទទួលបានជោគជ័យជាបន្តបន្ទាប់ស្របតាមគោលនយោបាយចតុកោណ
ជំហានទី២ និងគោលនយោបាយឈ្នះៗ មានន័យថា កិច្ចដំណើរការ អភិវឌ្ឍន៍បណ្តាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ក៏ទទួលជោគជ័យ ហើយប្រជាពលរដ្ឋក៏ពុំមានការថ្នាំងថ្នាក់ តាមរយៈការដោះស្រាយនូវសំណងមួយដ៏ សមរម្យ រួមទាំងទទួលបាននូវផ្លូវថ្នល់ល្អ សំរាប់ខ្លួននិងសំរាប់ប្រយោជន៍សង្គមជាតិទាំងមូល ។ តាម រយៈដំណោះស្រាយផលប៉ះពាល់ស្ពានអាកាសស្ទឹងមានជ័យ ក៏ដូចជាដំណោះស្រាយការសាងសង់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ដដ៏ទៃទៀត ដែលសាលារាជធានីភ្នំពេញបានអនុវត្ដកន្លងមក ថ្វីត្បិតតែពុំបានអនុ- វត្តទៅតាមយន្តការនីតិវិធីដូចមានចែងក្នុងច្បាប់ស្តីពីអស្សាមិករណ៍ឲ្យបានទាំងស្រុងមែនពិត ប៉ុន្ដែយើង បានអនុវត្ដទៅតាមយន្ដការមួយដែលមានលក្ខណៈសមស្រប ដែលផ្ដល់ឱកាសឲ្យប្រជាពលរដ្ឋបានជួប ដោះស្រាយនូវបញ្ហាសំណងដីធ្លី ផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគាត់ ជាមួយភាគីរដ្ឋដែលជាម្ចាស់សំណងតាម រយៈការបង្កើតគណៈកម្មការ និង អនុគណៈកម្មការដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ដែលមានតួនាទីក្នុងការ សម្របសម្រួលដោះស្រាយនូវផលប៉ះពាល់ទាំងឡាយដែលកើតមានក្នុងគំរោងនៃការអភិវឌ្ឍន៍នានារបស់រដ្ឋ ។ ជាក់ស្ដែងកន្លងមកយើងបានដោះស្រាយដោយទទួលបានជោគជ័យជាបន្ដបន្ទាប់ ដោយពុំមាន បញ្ហាឧបសគ្គរាំងស្ទះអ្វីជាធំដុំនោះទេ ពោលគឺសំណងត្រូវបានដោះស្រាយដោយសមស្រប និងអាច ទទួលយកបាន ៕
ហ្សីក និង សាកូ
ហ្សីក និង សាកូ ( បារាំង : Zig et Sharko ) គឺជារឿង ភាគទូរទស្សន៍បែបជាកំប្លែងចម្បងនិងបែបគំនូរជីវចល របស់បារាំង ដែលត្រូវបានបង្កើតនិងដឹកនាំដោយអូលីវីយេ ជែនម៉ារី (ដែលជាអ្នកបង្កើត អូហ្គី និង សត្វកន្លាត ) និងផលិតដោយស៊ីឡាំ អានីម៉ាហ្សិន ។ ការសន្និដ្ឋាននៃស៊េរីនេះផ្តោតលើជីវិតរបស់ ហ្សីក ដែលជាកូនឆ្កែមានពណ៌ត្នោត និង សាកូ ដែលជាត្រីឆ្លាមពណ៌ស ជុំវិញនៃរឿងជម្លោះរបស់ពួកគេគឺទាក់ទងនឹងនាងមច្ឆា គឺម៉ារីណា ដែលហ្សីក ស្វែងរកលេបត្របាក់សុីនាង ខណៈដែលសាកូស្រឡាញ់និងការពារនាង។ ស៊េរីនេះប្រើរឿងកំប្លែងស្ងាត់ៗ ៖ តួអង្គមិនចេះនិយាយ ឬប្រើការបញ្ចេញសំឡេង កាយវិការ និង រូបភាពដែលមិនអាចយល់បានក្នុង ប៉េងប៉ោងនៃការនិយាយ (កំណែឥណ្ឌាដាក់ឈ្មោះជាភាសាហិណ្ឌូសន្ទនាលើចលនា)។
កន្ទួត
រូបភាពតូច| ផ្លែឈើ កន្ទួតគឺជា​ឈើ​មួយប្រភេទដែលមាន​ផ្លែ​មាន​រស​ជូរ ប្រើ​បរិភោគ​បាន ។ កន្ទួត​មាន​ពីរ​ប្រភេទ​គឺ កន្ទួត​ស្រុក​និង កន្ទួត​ព្រៃ ។​គេ​រក​ឃើញ​ប្រភេទ ​ត្រូពិចនេះពាសពេញ​ទ្វីប​អាស៊ី និង​ក៏​នៅ​ក្នុង​តំបន់ ​ការាបៀន អាមេរិក​កណ្តាល និង ​ខាង​ត្បូង ។
ហ្សីក និង សាកូ
រដូវកាលចំនួន៣ ដែលមានវគ្គសរុបចំនួន៧៨ភាគ (២៣៤ វគ្គ ៧ នាទី) ត្រូវបានចាក់ផ្សាយដំបូងនៅថ្ងៃទី២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ បន្ទាប់មកការចាក់បញ្ចាំងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១០ ខែមករា ឆ្នាំ២០១១ នៅលើ ប្រឡាយ+ គ្រួសារ ជាមួយនឹងរដូវកាលទីពីរ និងទីបីចាក់ផ្សាយនៅលើ ហ្គូលី និងចាក់ផ្សាយឡើងវិញនៅលើ TF1 ។
រដូវកាលទីបីត្រូវបានប្រកាសនៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៨។
កន្ទួត
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ហ្វដ
ក្រុមហ៊ុន ក្រុមហ៊ុន ហ្វដ ម៉ូទ័រ គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តរបស់អាមេរិក។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 16 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1903 នៅទីក្រុង ឌីត្រយ ដោយ ហេនរី ហ្វដ ។ នៅពេលមួយ រោងចក្រនៅ Michigan មានបុគ្គលិកប្រហែល 100,000 នាក់។ បច្ចុប្បន្ននេះ វាគឺជាក្រុមហ៊ុនដ៏ធំមួយនៅក្នុងឧស្សាហកម្មរថយន្ត ដែលផលិតរថយន្តដឹកអ្នកដំណើរ ឡានដឹកទំនិញ ឡានក្រុង រថយន្តកសិកម្ម និងម៉ាស៊ីន ឧបករណ៍ IT និងផលិតផលផ្សេងទៀត។ ឥឡូវនេះក្រុមហ៊ុនមានបុគ្គលិកប្រហែល 246 ពាន់នាក់ (ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2008)។ ហ្វដ គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តធំជាងគេទីពីរនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងធំជាងគេទី 5 នៅលើពិភពលោកដោយចំនួននៃចំនួនផលិតកម្មរថយន្ត និងប្រាក់ចំណូល។
ជ័យវរ្ម័នទី៥
ជ័យវរ្ម័នទី៥ (អង់គ្លេស: Jeyvaraman V) (សំស្ក្រឹត: Jayavarman V) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០-១០០១) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ៩៦៨-១០០១) ក្រោយគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ៩៦៨ នៃគ.សករាជ ទ្រង់មានព្រះបរមនាមថា "វ្រះបាទ ធូលីជេងវ្រះកម្រតេងអញ ឝ្រីជយវម៌្មទេវ" ប្រែជាខេមរៈភាសា "ព្រះបាទដែនដីខាងជើង ព្រះកម្រតែងអញ ស្រីជ័យវរ្ម័នទេវៈ" ​មិនមានកំណត់ត្រារៀបអភិសេករបស់ព្រះអង្គឡើយ តាមពង្សសាវតា គេដឹងត្រឹមថា ព្រះអង្គជាបុត្រាព្រះបាទ "រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២" ហើយព្រះអង្គក៏ជាស្ដេចសឹកសង្គ្រាមដ៏ខ្លាំងពូកែផងដែរ ។
ការកសាងរាជវាំងថ្មី
ក្នុងរាជព្រះបាទ "ជ័យវរ្ម័នទី៥" ព្រះអង្គ​បានចាប់ផ្ដើមសាងសង់ ប្រាសាទភិមានអាកាស ដែលជាទីចាប់ផ្ដើមរបស់ព្រះអង្គក្នុងការកសាងរាជវាំងថ្មី ដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលអំណាចរបស់ព្រះអង្គក្នុងការគ្រប់គ្រងព្រះនគរ ចំណែករាជដំណាក់របស់ អង្គព្រះមហាក្សត្រ សុទ្ធតែ​ស្រោបទៅដោយមាស ដែលបង្ហាញពីកិត្យានុភាព និងភាពថ្លៃថ្នូរខ្ពង់ខ្ពស់ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះអង្គ រាជវាំងថ្មីរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា "ជ័យឥន្ទ្រនាគគិរី" (អង់គ្លេស: Jayendranagarī) ដែលមានន័យថា រាជវាំងភ្នំនាគរបស់ព្រះឥន្ទ្រ ហើយព្រះអង្គក៏ស្ថាបនារាជធានីបន្ថែមផងដែរ ។​
ការីកចម្រើនផ្នែកសិល្បៈរបាំ
ល្ខោនខោល (Lakhon Khol Mask Dance)
ក្នុងរាជព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៥ ការរីកចម្រើនផ្នែកសិល្បៈរបាំ ដែលប្រែសម្រួលចេញពីសិល្បៈ​របាំ ល្ខោនណាំងស្បែក ឬ ល្ខោនស្បែកធំ មកជាទម្រង់សិល្បៈមុខខ្មុក នៃការសម្ដែងសាច់រឿងដោយពាក់របាំងមុខរាំក្នុងទម្រង់ជាតួអង្គផ្សេងៗ ដែលត្រូវបានគេសម្គាល់ឈ្មោះរបាំនេះថា "ល្ខោនខោល" យោងតាមរយៈសិលាចរឹក តំបន់ស្ទឹងស្រែង ខេត្តសៀមរាប ​K.566 គ.សករាជ ៩៧៩ បានពណ៌នាថា៖ ​អង្គម្ចាស់​ម្នាក់​​នាម "វ្រៈកម្រៈតេងឥសានសិវៈ" លោកគឺ ជា​ប្រធាន​ក្រុម​នាដ​ខោល ដែលត្រូវនាំយកមនុស្សមួយក្រុមពី "ខេត្រវ្យាធៈបុរៈ" ឱ្យទៅបម្រើនារាជវាំង "ជ័យឥន្ទ្រនាគគិរី" នាផ្ទះនាដខោល ។
ទំនាក់ទំនង ពុទ្ធសាសនា​មហាយាន
Jayavarman V Buddha Mahayana
ក្នុងរាជព្រះបាទ ​"ជ័យវរ្ម័នទី៥" ការហូរចូលនៃទំនាក់ទំនង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន បានធ្វើឱ្យព្រះអង្គទទួលយកសាសនាព្រះពុទ្ធមកបន្ថែមទៀត ដោយព្រះអង្គបានសាងសង់ប្រាសាទមួយបូជាចំពោះពុទ្ធសាសនា ប្រាសាទនោះគឺ ប្រាសាទបាពួន ។ នៅក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គ តែងមានជម្លោះរវាងអ្នក ព្រហ្មញ្ញ សាសនា និង អ្នកពុទ្ធសាសនា ជារឿយៗ ដូចនេះហើយទើបប្រាសាទបាពួន មិនត្រូវបានសាងសង់បញ្ចប់ឡើយ យ៉ាងណាវិញ ព្រះអង្គនៅតែមានទំនោរច្រើនទៅលើព្រះពុទ្ធសាសនា តែព្រះអង្គក៏មិនបានបោះបង់និងការគោរពប្រតិបត្តិទៅលើព្រហ្មញ្ញសាសនាផងដែរ ។
សេចក្ដីជំរាប
មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ខ្មែរអាមេរិកាំង
ខ្មែរអាមេរិកាំង (អង់គ្លេស: Cambodian American) សំដៅទៅលើបុគ្គលដែលមានសញ្ជាតិអាមេរិក ប៉ុន្តែត្រូវបានកើត ធំឡើង ឬមកពីប្រទេសកម្ពុជា ដែលភាគច្រើនមានអំបូរជាជនជាតិខ្មែរ ប៉ុន្តែក៏រាប់បញ្ចូលផងដែរនូវខ្មែរកាត់ចិន, ខ្មែរកាត់វៀតណាម, ជនជាតិចាម និងក្រុមអំបូរជនជាតិដទៃទៀតដែលមាននៅកម្ពុជា។ បច្ចេកសព្ទនេះប្រហែលក៏សំដៅទៅជនជាតិអាមេរិកដែលមានដូនតាដែលកើត ធំធាត់ រឺ មកពីកម្ពុជា។
ប្រវត្តិ
Prior to 1975, most of the few Cambodians in the United States were children of upper income families or having government funded scholarships sent abroad to attend school. After the fall of Phnom Penh to the communist Khmer Rouge in 1975, a few Cambodians managed to escape, but not until the Khmer Rouge was overthrown in 1979 did large waves of Cambodians began immigrating to the United States as refugees. In order to encourage rapid assimilation into American culture and to spread the economic impact, the U.S. government settled the 150,000 refugees in various towns and cities throughout the country. However, once established enough to be able to communicate and travel, many Cambodians began migrating within the U.S. to certain localities where the climate was more like home, where they knew friends and relatives had been sent, or where there were rumored to be familiar jobs or higher government benefits. Consequently, large communities of Cambodians took root in cities such as Long Beach, Fresno and Stockton in California, Providence, Rhode Island, Cleveland, Ohio as well as Lynn and Lowell in Massachusetts, and in the Pacific Northwest, Seattle and Portland.
The 2010 U.S. Census counted 276,667 persons of Cambodian descent in the United States, up from 206,052 in 2000. Of them, 231,616 (84%) are Cambodian alone and 45,051 part-Cambodian.
Areas of concentration
In Southern California, there is a large Cambodian population in Long Beach, and smaller yet significant communities of Cambodians are present in Los Angeles and San Diego metropolitan areas. Four percent of Long Beach's population is of Cambodian descent, mainly concentrated on the city's east section. The Pueblo Del Rio housing projects in South Los Angeles were home to around 200 Cambodian families in the 1980s, and as of 2010, remains a smaller but sufficient population of Cambodians. The Los Angeles Chinatown has more than 600 Cambodian residents. The City Heights neighborhood in eastern San Diego has a large concentration of Cambodians.
In Northern California, Stockton, Modesto, and Oakland have significant Cambodian populations, while Santa Rosa and Sacramento have sizable communities as well. Outside of California, the Seattle, Washington area is home to another large Cambodian settlement on the west coast, specifically in cities such as Tacoma, where Cambodians enumerate at thousands.
Lowell, Massachusetts, a suburb of north of Boston, has the second highest population of Cambodian Americans of in the U.S., and is a center of Cambodian population on the east coast. Lynn, Massachusetts, a city right besides Boston has the third largest Cambodian American population. Providence, Rhode Island is also another New England city that contains a sizable Cambodian community. Outside of New England, Philadelphia, Pennsylvania has many residents of Cambodian descent in the northern and southern areas of the city.
The St. Paul-Minneapolis, Minnesota metropolitan area has been a home to many Southeast Asian refugees, mainly Hmong, but also have thousands of Cambodian American residents.
There are two museums in the U.S. devoted to the story of Cambodians in America, the Cambodian Cultural Museum and Killing Fields Memorial in Seattle and the Cambodian American Heritage Museum and Killing Fields Memorial in Chicago, both founded in 2004.
Cambodian American studies and culture
Aside from personal memoirs of coming to America, such as those by Loung Ung, a few books have been dedicated to studying the Khmer American population in the U.S., such as Khmer American: Identity and Moral Education in a Diasporic Community by Nancy J. Smith-Hefner. This book is an anthropological study of Khmer refugee families, largely from the perspective of the parental generation, residing in metropolitan Boston and eastern Massachusetts. This book was one of the early books among the few, circulating, that talks about this diasporic community. It portrays some understanding of both traditional Khmer culture and contemporary American society, but it is not a historical study of Khmer Americans. A more recent book is, Buddha Is Hiding written by Aiwha Ong, an ethnographic study that tells the story of Khmer Americans and their experiences of American citizenship. The study was largely investigating Khmer refugee in Oakland and San Francisco Bay Area. It portrayed what most Cambodian refugees experience with American institutions such as health, welfare, law, police force, church, and school. The book reveals through extensive ethnographic dialogs showing how Khmer refugees interpret and negotiate with American culture, often at the expense of their own cultural Theravada Buddhist cultural upbringing. This book revealed the contradictions in how Khmer American encounters with American citizenship as they negotiate with service providers, bureaucrats, and employers on how to be autonomous while the system and American cultural citizenship limits them within terms that labeled them as refugees in the context of ethnicity, race, and class.
Survivors: Cambodian Refugees in the United States written by Sucheng Chan, is a multidisciplinary study of Khmer American, drawing on interviews with community leaders, government officials, and other staff members in community agencies as well as common Khmer American to capture the perspectives of Cambodian Americans from a variety of socioeconomic backgrounds.
A survivor of the Cambodian genocide, Dara Duong, has founded The Killing Fields Museum in Seattle.
Cambodian Americans
Some prominent or famous Cambodian Americans include Dith Pran, Haing S. Ngor, Loung Ung, Arn Chorn-Pond, François Chau, Phillip Lim, and the adopted Maddox Chivon Jolie-Pitt. Sam B. Lorn http://www.imdb.com/name/nm1407191/ film director.
ចារ៉ាយ
ចារ៉ាយ
ដូចនេះ ចារ៉ាយ (មកពីពាក្យថា ច្រាយ, ហ្គាយ, ឬ ចារ៉ាយ ពាក្យ​ខ្មែរ​បុរាណ​  ហៅ  ជនជាតិ​ជ្រាយ  (សូម​អាន​ វចនានុក្រម​ខ្មែរ​របស់​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ  បោះ​ពុម្ព​លើក​ទី ៥  ទំព័រ​ទី ២៧៨  ជា​ឈ្មោះ​ហៅ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ឫស​ដើម​នៃ​ពាក្យ​នេះ  ជា​ជាង​ពាក្យ​ ចារ៉ាយ) ដែលមានទីតាំងដំបូងរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចយារ៉ាយគឺនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមគឺ នៅតំបន់ភ្នំ.  ភាសារចារ៉ាយមានសមាជិកមកពី ម៉ាលីយូ-ពូលីនេស៊ិន ទាក់ទងសាខានៃភាសានេះ អុសស្រ្តាលី  ជាក្រុមគ្រូសារ.   ភាសា ចារ៉ាយគឺមានការទាកទងគ្នាជាមួយ ភាសា​ចាម នៅកណ្តាលនៃប្រទេស វៀតណាម ហើយនិងភាសា ជនជាតិម៉ាលេយូ-ប៉ូលេនេស៊ិនឬក៏ភាសា ឥណ្ឌូនេស៊ី, ម៉ាលេស៊ី, ម៉ាដាហ្គាស្កា, ភីលីពិន ហើយនិងកោះដទៃទៀតនៅក្នុងប៉ាស៊ីហ្វិច (ហាវៃ, ញូសាលែន, រ៉ាប៉ានូ, សៅម៉ៅវ, ហ្គាម, ហ្វីជី, និងផ្សេងទៀត.). ប្រជាជនចារ៉ាយទាំងប្រមាណជា  ៣៣៥,៥៥៧.ក្រុមជនជាតិភាគតិចចារ៉ាយដែលច្រើនជាងគេគឺនៅតំបន់ភ្នំនៃ ឌីហ្គា ម៉ុនតានាដ.
ជនជាតិដើមភាគតិចចារ៉ាដំបូងគឺរស់នៅក្នុង ហ្គាលៃ និង កណ្ទូម ហើយនិងខេត្តដទៃទៀតគឺ ខេត្ត ដាលាក ហើយមានពីរបីពាន់ក្រុមទៀតដែលរស់នៅក្នុងខេត្ត រតនគិរី,នៃ ប្រទេសកម្ពុជា. ហើយមានការបែកគ្នាក្នុងពេល វៀតណាមសង្គ្រាម,ជនជាតិចារ៉ាយមួយចំនួន (ព្រោះថាក្រុមដ៏ទៃទៀតគឺនៅម៉ូនតាណាដ ) អ្នដែលទាក់ទង់ជាមួយនិង សហរដ្ឋអាមេរិកហើយអ្នកមូយចំនួនមានគ្រួសារនៅដែលកំពុងរស់នៅ សហរដ្ឋអមេរិក,ដោយឡែកនៅក្នុងរដ្ឋ នៃភាគខាងជើង ខារីរូណា។
វប្បធម៌
ប្រពៃណីឬទំនៀមទំលាប់,ជនជតិភាគតិចចារ៉ាយ គឺរស់នៅជាក្រុមភូមិតូចៗដែលមានសមាជិកឬប្រជាជនចំនួនចាប់ពី ៥០-៥០០នាក់. ភូមិធ្វើជាជ្រុងហើយនៅខាងក្រៅភូមិមានព្រៃព័ទ្ធជុំវិញ,ជាមួយគ្នានោះដែរព្រៃគឺជកន្លែងដែលសំរាប់ការរុសរកវល្លិដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតឬ ក៏មានការធ្វើផ្ទះរួមគា្ន ជាជួរវេង នៅជុំវិញភូមិ.នៅក្នុងភូមិតែងតែមានផ្ទះមួយដ៏ស្រស់ស្អាតនៅចំកណ្តាលភូមិ,សំរាប់ដំណាងភូមិនីមួយៗ,វាប្រៀបដូជាបាលទះឬម៉ុងត្បាលបុកស្រូវមានតាមផ្ទះនីមួយៗ។ផ្ទះនីមួយៗមានការបង្កើតឬសាសងពីឈើឬក៏រួមជាមួយដើមឬស្សីផងដែរ,សូមបីតែនៅក្នុងថ្មីៗនេះមានការកែប្រែមួយកំរិតដូចជាផ្ទះឈើចំនែកត្បូលប្រកពី សង្ស័សីដោយសារមានការយល់ដឹង ពីមួយចំនួនទៅមួយចំនួននិងមានការអភិវឌ្ឃន៏មួយករិត។ជនជតិភាគតិចចារ៉ាយមានខ្សែ ខ្សែស្រឡាយ វប្បធម៏;ចំនែកកូនៗដែលកើតក្រោយត្រូវយកត្រគោលតាមម្តាយទាំងអស់ជាងឪពុក។ ភាគច្រើនជនជាតិចារ៉ាយជឿជាក់ទៅលើ;អារក្សអ្នកតានៅតាមព្រៃភ្នំយកសត្វពាហនៈសំរាប់សែនព្រែនឬធ្វើពិធីផ្សេងៗចំពោះសត្វដែលយកមសំលាប់មានដូចជា គោ​ ក្របី ជ្រូក មាន់ដើម្បីការបូងសួងដល់វិញ្ញាណអារក្សអ្នកតាតាមតំបន់ព្រៃភ្នំ. ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៧០, យ៉ាងណាក៏ដោយ, អាមេរិកបានផ្សព្វផ្សាយសាសនាពី គ្រិះសាសនានិងសាសនទូតបានទាក់ទងគ្នា យក សាសនាគ្រិះមកដល់ចារ៉ាយ។ ដូចនេះដែរលទ្ធផល,ជនជាតិភាគតិចចារ៉ាយកានសាសនាគ្រិះមានការកើតឡើងខ្ពស់នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមហើយនិង នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដូចនេះនៅពេលបច្ចុប្បន្នមានចំនួនដល់ទៅ ១០០,០០០។ មានជនជាតិភាគតិចចារ៉ាយតិចតូចបំផុតដែលមានការផ្លាស់ប្តូរមក ធ្វើនគរូបនីយកម្មតាមតំបន់ដែលមានការផ្លាស់ប្តូរមកកាន់ ពុទ្ធសាសនានៃប្រទេសវៀតណាម។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ និងឆ្នាំ ១៩៦០ ឃើញឌីហ្គាចារ៉ាយមានចលនាកើតឡើងយ៉ាងពេញនិយមសំរាប់ការរាប់អានគ្នាដូចជាបងប្អូន(ឌីហ្គាគឺពីពាក្យថា រ៉ាត ហើយមានន័យថា "កូនប្រុសព្រៃភ្នំ")
ជូ ដាវី
ជូ-ដាវី (បារាំង: Davy Chou) គឺ​ជា​ផលិតករ​ភាពយន្ត កូន​ខ្មែរ​កាត់​បារាំង កើត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨៣។ លោក​គឺ​ជា​ចៅ​ប្រុស​របស់​លោក វណ្ណ ច័ន្ទ ដែល​ជាអ្នក​ផលិត​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​រវាង​ទសវត្សរ៍ទី៦០ និង ៧០។ លោក វណ្ណ ច័ន្ទ បាន​បាត់​ខ្លួន​យ៉ាង​អាថ៌កំបាំង​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៦៩ ហើយ​គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​អ្នក​ផលិត​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ដ៏​ល្បី​មួយ​រូប​នា​សម័យ​កាល​នោះ។
មហោស្រពទីក្រុងហូជីមិញ (ព្រៃនគរ)
រោងមហោស្រពទីក្រុងហូជីមិញ (ព្រៃនគរ) ដែលគេស្គាល់ថាជា រោងមហោស្រពក្រុងសៃហ្គន ( Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh  ) គឺជារោងល្ខោនមួយនៅទីក្រុងហូជីមិញ( ព្រៃនគរ) ប្រទេសវៀតណាម ។ វាជាឧទាហរណ៍នៃស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមបារាំង នៅវៀតណាម។