cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ហ្គានីមេដ (ព្រះ​ច័ន្ទ)
បានបញ្ចប់ flybys
យន្តហោះ Pioneer និង Voyager flybys សុទ្ធតែមានចម្ងាយឆ្ងាយ និងល្បឿនលឿន ព្រោះវាហោះលើ គន្លងគ្មាន ព្រំដែន តាមរយៈប្រព័ន្ធ Jupiter ។ ទិន្នន័យកាន់តែប្រសើរអាចទទួលបានពីយានអវកាសដែលកំពុងគោចរជុំវិញភពព្រហស្បតិ៍ ព្រោះវាអាចជួប Ganymede ក្នុងល្បឿនទាប និងកែតម្រូវគន្លងសម្រាប់ខិតជិតកាន់តែជិត។ នៅឆ្នាំ 1995 យានអវកាស Galileo បានចូលទៅក្នុងគន្លងជុំវិញភពព្រហស្បតិ៍ ហើយរវាងឆ្នាំ 1996 និង 2000 បានធ្វើការហោះហើរជិតប្រាំមួយរបស់ Ganymede ។  flyby ទាំងនេះត្រូវបានតំណាង G1, G2, G7, G8, G28 និង G29 ។  ក្នុងអំឡុងពេលហោះហើរជិតបំផុត (G2) កាលីលេ បានឆ្លងកាត់ត្រឹមតែ 264 គីឡូម៉ែត្រពីផ្ទៃនៃ Ganymede (ប្រាំភាគរយនៃអង្កត់ផ្ចិតរបស់ព្រះច័ន្ទ) ដែលនៅតែជាវិធីសាស្រ្តជិតបំផុតដោយយានអវកាសណាមួយ។ ក្នុងអំឡុងពេល G1 flyby ក្នុងឆ្នាំ 1996 ឧបករណ៍ Galileo បានរកឃើញវាលម៉ាញេទិករបស់ Ganymede ។  ពី យាន Galileo flybys ត្រូវបាន ប្រើ ដើម្បីស្វែងរកមហាសមុទ្រក្រោមផ្ទៃ ដែលត្រូវបានប្រកាសនៅឆ្នាំ 2001។ ផ្ទៃ។
ដូច Galileo យានអវកាស Juno បាន ធ្វើដំណើរជុំវិញភពព្រហស្បតិ៍។ នៅថ្ងៃទី 25 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2019 Juno បានអនុវត្តការហោះហើរឆ្ងាយរបស់ Ganymede ក្នុងអំឡុងពេលគន្លងទី 24 នៃភពព្រហស្បតិ៍ នៅចន្លោះពី 97,680 ទៅ 109,439 គីឡូម៉ែត្រ (60,696 ទៅ 68,002 mi) ។ ការហោះហើរនេះបានផ្តល់នូវរូបភាពនៃតំបន់ប៉ូលរបស់ព្រះច័ន្ទ។  នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ 2021 Juno បានធ្វើការហោះហើរជាលើកទីពីរ នៅចម្ងាយជិត 1,038 គីឡូម៉ែត្រ (645 mi) ។  ការជួបនេះត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីផ្តល់ជំនួយ ទំនាញ ដើម្បីកាត់បន្ថយ រយៈពេលគន្លងរបស់ Juno ពី 53 ថ្ងៃទៅ 43 ថ្ងៃ។ រូបភាពបន្ថែមនៃផ្ទៃត្រូវបានប្រមូល។
បេសកកម្មនាពេលអនាគត
Jupiter Icy Moon Explorer (JUICE) នឹងក្លាយជាមនុស្សដំបូងគេដែលចូលទៅក្នុងគន្លងជុំវិញ Ganymede ខ្លួនឯង ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2021 JUICE កំពុងត្រូវបានសាងសង់ ដោយគ្រោងបាញ់បង្ហោះនៅខែសីហា ឆ្នាំ 2023។  វាមានគោលបំណងដើម្បីធ្វើការហោះហើរដំបូងរបស់ Ganymede នៅឆ្នាំ 2031 បន្ទាប់មកចូលទៅក្នុងគន្លងរបស់ព្រះច័ន្ទនៅឆ្នាំ 2032។ នៅពេលដែលយានអវកាសប្រើប្រាស់ថាមពលជំរុញរបស់វា។, JUICE ត្រូវបានគេគ្រោងនឹង deorbited និងប៉ះពាល់ដល់ Ganymede ក្នុងខែកុម្ភៈ 2034។
បេសកកម្មដែលបានស្នើឡើង
បេសកកម្មជាច្រើនផ្សេងទៀតត្រូវបានស្នើឡើងដើម្បីហោះហើរតាមគន្លងតារាវិថី Ganymede ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់ការផ្តល់មូលនិធិ ឬលុបចោលមុនពេលចាប់ផ្តើម។
Jupiter Icy Moons Orbiter នឹងសិក្សា Ganymede ឱ្យកាន់តែលម្អិត។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បេសកកម្មនេះត្រូវបានលុបចោលនៅឆ្នាំ 2005 ។  សំណើចាស់មួយទៀតត្រូវបានគេហៅថា The Grandeur of Ganymede ។
យានអវកាស Ganymede ដែលមានមូលដ្ឋានលើយាន Juno ត្រូវបានស្នើឡើងក្នុងឆ្នាំ 2010 សម្រាប់ ការស្ទង់មតិ Planetary Science Decadal Survey ។  បេសកកម្មមិនត្រូវបានគាំទ្រទេ ដោយការស្ទង់មតិទសភាគ ចូលចិត្ត បេសកកម្ម Europa Clipper ជំនួសវិញ។
បេសកកម្ម Europa Jupiter System Mission (EJSM) មានកាលបរិច្ឆេទបាញ់បង្ហោះនៅឆ្នាំ 2020 ហើយជាសំណើរួមគ្នា របស់ NASA និង ESA សម្រាប់ការរុករកព្រះច័ន្ទជាច្រើនរបស់ Jupiter រួមទាំង Ganymede ផងដែរ។ នៅក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2009 វាត្រូវបានប្រកាសថា ESA និង NASA បានផ្តល់អាទិភាពបេសកកម្មនេះមុន បេសកកម្មប្រព័ន្ធ Titan Saturn ។  EJSM គឺរួមមាន Jupiter Europa Orbiter ដែលដឹកនាំដោយ NASA, ESA ដែលដឹកនាំដោយ Jupiter Ganymede Orbiter និងអាចជា JAXA - led Jupiter Magnetospheric Orbiter ។ សមាសធាតុ NASA និង JAXA ក្រោយមកត្រូវបានលុបចោល ហើយ ESA ហាក់ដូចជាត្រូវបានលុបចោលផងដែរ ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ 2012 ESA បានប្រកាសថា វានឹងដើរទៅមុខតែម្នាក់ឯង។ ផ្នែកអឺរ៉ុបនៃបេសកកម្មបានក្លាយជា Jupiter Icy Moon Explorer (JUICE) (សូមមើលខាងលើ) ។
វិទ្យាស្ថាន ស្រាវជ្រាវអវកាសរុស្ស៊ី បានស្នើបេសកកម្មអវកាសយានិក Ganymede Lander (GL) ហៅថា Laplace -P,  ដែលអាចធ្វើទៅបានក្នុងភាពជាដៃគូជាមួយ JUICE ។  ប្រសិនបើជ្រើសរើស វានឹងត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការនៅឆ្នាំ 2023។ [ ត្រូវការអាប់ដេ ត ]
ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២
ព្រះអង្គអនុវត្ត​នយោបាយ​បន្ត​សង្គ្រាម​នឹង​នគរ​ចាម្ប៉ា​ដដែល។ កងទ័ព​ទាហាន​ខ្មែរ​ដែល​ចេញ​ទៅ​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ចាម​ត្រូវ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ បទបញ្ជា​របស់​ព្រះរាជ​បុត្រ​ព្រះអង្គ ដែល​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧។ កាល​ណោះ ព្រះអង្គ​ព្រះជន្ម​ទើប​តែ​បាន​ ២៥ ​វស្សាតែប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុង​ពេល​ដែល​ព្រះអង្គ​កំពុង​តែ​លើក​ទ័ព​ចូល​ប្រយុទ្ធ​នៅ​មុខ​ព្រះរាជធានី​ចាម​ វិជយ ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​ដំណឹង​យ៉ាង​ចុក​ចាប់​មក​ថា បិតា​ព្រះអង្គ​សុគត ហើយ​ព្រះ​យឝោវម៌្ម​ទី​២​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​នគរ​កម្ពុជា គឺ​នៅ​ក្នុង ​គ.ស ​១១៦០។ ព្រះអង្គ​នៅ​ស្ងៀម​ស្ងាត់ មិន​បញ្ចេញ​ឥរិយាបថ​ក្រេវក្រោធ​ឡើយ។ ព្រះអង្គ​បែរ​ជា​គោរព​បូជា និង​តាំង​ចិត្ត​ស្មោះ​ត្រង់​ភក្ដី​ចំពោះ​ព្រះរាជា​ថ្មី​ជានិច្ច។ ព្រះអង្គ​នៅ​តែ​បន្ត​ការ​វាយ​ប្រហារ ប្រយុទ្ធ​នឹង​កងទ័ព​ចាម។ ព្រះជយវម៌្មបាន​វាយ​កំទេច​បំផ្លាញ​ខេត្ត​ខណ្ឌ​ចាម​អស់​ជាច្រើន។
សព្វវចនាធិប្បាយអ្យីហាយកត់ត្រាថានៅឆ្នាំ ១១៥៥ “ចឹនឡាលួកហ៊ូ” (នោះគឺកម្វុជទេឝ) បានបញ្ជូនថ្វាយដំរីពីរក្បាលជាសួយដល់អធិរាជសុង។
វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី
ព្រះនាងវិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី រជ្ជកាល (១០៨០-១១១៣) ព្រះនាងត្រូវជាមហេសីរបស់ព្រះអនុជនៃ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ គឺវ្រះបាទយុវរាជទី២ បន្ទាប់មកក្លាយជាមហេសីរបស់វ្រះអង្គ ក្រោយមកក្លាយជាមហេសីព្រះរៀមរបស់ព្រះអង្គព្រះនាម ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២។ ព្រះនាងដូចជាមានបងប្រុសម្នាក់ជាមេទ័ពរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ផងដែរ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សមហិធរបុរ
ប្រាសាទផ្លាំង
ប្រាសាទផ្លាំងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរស្ទឹងផ្លាំង និងសាសារៀនប្រាសាទ ស្ថិតក្នុងឃុំព្រៃជ្រូក ស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះមានតួប៉មចំនួនមួយ និងហោត្រៃចំនួនមានកំពែងព័ទ្ធជុំវិញជាថ្មបាយក្រៀម។ នៅក្នុងប្រាសាទមានសិលាចារឹកលេខK.៤៥២ ចុះកាលបរិច្ឆេទឆ្នាំ៩៨៨នៃគ.ស
ឯកសារយោង
ផ្លាំង
G-Devith
G-Devith (អានថា: ជីដេវីដ) ឈ្មោះកំណើត ងួន ចាន់ដេវីដ (កើតនៅ ថ្ងៃទី ០៥ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៩៤) លោកគឺជាតារាចម្រៀងរ៉េបមួយរូបដ៏មានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ដែលទទួលបាននូវការចាប់អារម្មណ៍ពីទស្សនិជន ជាមួយនិងការបង្ហាញខ្លួនរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ ដែលគេស្គាល់លោកតាមរយៈការផ្ទុកឡើង នូវបទចម្រៀង Cover របស់លោកនៅលើបណ្ដាញសង្គម YouTube រួមជាមួយនិងការបកស្រាយបទចម្រៀងដែលទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍លើកដំបូង ជាមួយអ្នកនាង ពេជ្រ សោភា ក្នុងអាល់ប៊ុម Queen ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស ផងដែរ ។
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early Life
G-Devith កើតនៅ ថ្ងៃទី ០៥​ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៩៤ លោកមានទីកន្លែងកំណេីតនៅទីរួម ខេត្តបាត់ដំបង (បច្ចុប្បន្ន: ក្រុងបាត់ដំបង) មិនមានកំណត់ត្រាពីក្រុមគ្រួសារលោកច្រើនឡើយ "រងចាំឯកសារយោងពីប្រភពផ្សេងៗទៀត ក្នុងការសរសេរបន្ថែម" ។ ដេវីដ បានបោះបង់ការសិក្សាត្រឹមថ្នាក់វិទ្យាល័យ ដោយសារកត្តាជីវភាពគ្រួសារ ផងដែរ ហើយលោកបានសម្រេចចិត្ត ផ្លាសមករស់នៅទី ក្រុងភ្នំពេញ ដែលមានមុខរបរជាអ្នកបញ្ចូលបទចម្រៀង ក្នុងទូរសព្ទ ក្រោយមកលោកបានច្រៀង ចម្រៀង Cover ជាច្រើនបទ Upload ទៅក្នុងបណ្ដាញសង្គម Youtube ដោយការច្រៀងរបស់លោក តែងធ្វើត្រាប់តាម តារាចម្រៀងពេញនិយម K-Pop ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2014 ដោយសារសមត្ថភាពនៃការរេប របស់លោក បានធ្វើឱ្យតារាចម្រៀងពេញនិយម ហៅកាត់ថា C-Pop គឺអ្នកនាង ពេជ្រ សោភា បានទាក់ទងលោកយកមកធ្វើជាដៃគូច្រៀង រហូតបានធ្វើឱ្យទស្សនិកជនពេញចិត្តជាខ្លាំង ក្រោយមកជីវិតរបស់លោកបានផ្លាស់ប្តូរ ១៨០ដឺក្រេ ក្រោយបានជួបនឹងតារាចម្រៀង ពេជ្រ សាភា ដែលជាតារាចម្រៀងលំដាប់ជួរមុខនៅកម្ពុជា បានជួយធានាលោក ចូលក្នុងផលិតកម្មយក្សនៅកម្ពុជា ដោយគ្រប់គ្នាស្គាល់ថា ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2015 ។
​ស្រុកភ្នំ​ម្លូ(ខេត្តក្រមួនស)
=រដ្ឋបាល= ស្រុកភ្នំម្លូ ត្រូវបានបែងចែកជា ឃុំ គឺ÷ =អប់រំ= =វត្តអាម= =មើលផងដែរ=
G-Devith
សមិទ្ធិផល
Achievement
ឃើញដូចនេះ
See also
រដ្ឋប្រហារភូមាឆ្នាំ ១៩៦២
រដ្ឋប្រហារភូមាឆ្នាំ ១៩៦២ នៅថ្ងៃទី 2 ខែមីនាឆ្នាំ 1962 បានសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃ ការគ្រប់គ្រងឯកបក្ស និងឥទ្ធិពលនយោបាយរបស់ កងទ័ព នៅក្នុងប្រទេសភូមា (បច្ចុប្បន្ន មីយ៉ាន់ម៉ា ) ដែលមានរយៈពេលជាង 26 ឆ្នាំ ។  នៅក្នុង រដ្ឋប្រហារ យោធាបានជំនួសរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល AFPFL ដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី យូ នូ ជាមួយនឹង ក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍សហភាព ដែលដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ នេវីន ។
អង្គការ
អង្គការ (ភាសាអង់គ្លេស៖ organization) បានមកពី «អង្គ» (រាងកាយ; ដងខ្លួន, ដើម; សាកសព និង ហេតុផល (មេ), (មូលដ្ឋាន) បណ្តាលឱ្យ) និង «ការ» (កាយ៌ ឬ ការ្យ គឺ កិច្ច ឬ អំពើដែលត្រូវធ្វើ : ធ្វើការ, មានការ, ការអ្វីខ្លះ) គឺជាស្ថាប័នឬសមាគមមួយដែលមានគោលដៅរួមនិងត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងបរិយាកាសខាងក្រៅ។
ប្រភេទនៃអង្គការ
មានអង្គការដែលធ្វើការនៅក្នុងវិស័យសាធារណៈនិងឯកជនទែងពីរផង គឹអង្គការទាំងសាធារណះនិងឯកជន សមាគមអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ដូចជាក្លិបមួយគឺជាការងារសម្រាប់ការផ្តល់សេវាសហគមន៍ អង្គការអាចធ្វើប្រតិបត្តិការដោយសម្ងាត់និង / ឬខុសច្បាប់នៅក្នុងករណីនៃសង្គមសម្ងាត់អង្គការព្រហ្មទណ្ឌនិងចលនាតស៊ូនោះ។
រចនាសម្ព័ន្ធ
ជាធម្មតាមានបួនប្រភេទនៃរចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងអង្គការ៖
អង្គការ
ទោះបីជាខ្មែរក្រហមធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងជាមួយរបបសាធារណៈខ្មែររបស់លោកសេនាប្រមុខលន់ នល់ អស់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំក៏ដោយក៏ចលនាដឹកនាំសំខាន់ៗរបស់ខ្មែរក្រហមមិនត្រូវបានផ្សាយជាសាធារណៈដែរ។ បក្សកុម្មុយនេស្តកម្ពុជាបានរក្សាការសម្ងាត់ពីសំណាក់ប៉ុល ពត។ នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៥ គណៈកម្មាធិការមជ្ឃិមបក្សកុម្មុយនេស្តកម្ពុជារួមមាន៖ ប់ុល ពត នួន ជា សោ ភឹម អៀង សារី សុន សេន តាម៉ាក់ និងវន វ៉េត។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧ មានសមាជិកបីនាកទៀតគឺ ញឹម រស់ ខៀវ សំផន និងកែ ពកត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងគណៈកម្មាធិការនេះ។ ប៉ុល ពត អៀង សារី ខៀវ សំផន និងសុន សេន បានទទួលបានការអប់រំពីប្រទេសបារាំង ចំនែកនួន ជាធ្លាប់សិក្សារៀនសូត្រនៅប្រទេសថៃ និងវៀត ណាម។ សមាជិកផ្សេងទៀតបានទទួលការសិក្សាបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ
ទីក្រុងក្រមួនស(ខេត្តក្រមួនស)
=រដ្ឋបាល= ទីក្រុងក្រមួនស ត្រូវបានបែងចែកជា ឃុំ គឺ÷ =អប់រំ= =វត្តអាម= =មើលផងដែរ=
ណា ខៅឡុម
ណា ខៅឡុម ( បាន ណា ខៅឡុម ) គឺជាភូមិមួយនៅក្នុង ខេត្តបលិខាំសៃ ភាគខាងលិច ប្រទេសឡាវ ។ វា​ស្ថិត​នៅ ​ស្រុកប៉ាក់សាន់ ភាគ​ខាងកើត​តាម​ផ្លូវ​ពី ណងប៊ូរ និង ប៉ាក់សាន់ ជិត​ព្រំដែន​ជាមួយ ​ប្រទេស​ថៃ ​។ ណា ខៅឡុម គឺជាចំណុចខាងកើតនៃផ្លូវដែលចេញពី ប៉ាក់សាន់ ។ នៅណាខៅឡោម ផ្លូវបំបែកពីជើងទៅត្បូង។ ទីក្រុង​តូច​របស់ ​បុរី​ខាម ស្ថិត​នៅ​ខាង​ជើង។
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ុយក្រែន
អ៊ុយក្រែនកាលពីសម័យបុរេប្រវត្តិ ជាប៉ែកនៃវាលស្តិបប៉ុនតុសដែលបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងទំនាក់ទំនងវប្បធម៌អឺរ៉ាស៊ី រួមមានការផ្សាយទៅនូវយុគស្ពាន់ សំរិទ្ធ ការវាតទីនៃភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប និងការផ្សាំងសត្វសេះ។
ក៏ជាប៉ែកភាគនៃសកៈក្នុងបុរាណកាលនិងធ្លាប់ជាទីដែលពួកហ្កឺត្ស៍បានតាំងទីលំនៅ​មកពីមុន ក្នុងសម័យកាលទេសន្តរប្រវេសន៍ អ៊ុយក្រែនផងដែរក៏ជាទីស្ថាននៃការវាតទីនៃពួកស្លាវកាលពីដំបូងមកដែរ រហូតមកដល់សម័យប្រវត្តិសាស្ត្រជាក់ស្ដែងរួមជាមួយនិងការបង្កើតឡើងនូវរដ្ឋមជ្ឈិមសម័យរុសកៀវ។ ផ្នែកមួយរបស់សៃធៀ (Scythia) នៅសម័យបុរាណ និងតាំងទីលំនៅដោយហ្គេធេ (Gaetae) នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នៃ​ការ​ធ្វើ​ចំណាក​ស្រុក អ៊ុយក្រែនក៏ជាកន្លែងនៃការពង្រីកពួកស្លាវីដើមឆ្នាំ និងចូលទៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តត្រឹមត្រូវជាមួយនឹងការបង្កើតរដ្ឋមជ្ឈិមសម័យរបស់ចក្រភពកៀវ៉ានរុស ដែល​បាន​លេច​ចេញ​ជា​ប្រទេស​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​នៅ​មជ្ឈិមសម័យ ប៉ុន្តែ​បាន​បែកបាក់​គ្នា​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី 12 បន្ទាប់ពីពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 14 ទឹកដីអ៊ុយក្រែនបច្ចុប្បន្នបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់មហាអំណាចខាងក្រៅបី:
តេលេវីសា
តេលេវីសា (Televisa) គឺជាក្រុមហ៊ុនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយម៉ិកស៊ិក វាគឺជាក្រុមហ៊ុនដ៏ធំបំផុតមួយនៅអាមេរិកឡាទីន និងពិភពលោកដែលនិយាយភាសាអេស្ប៉ាញ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1973 ។ ក្រុមហ៊ុននេះមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងម៉ិកស៊ិក។
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ុយក្រែន
After a 1648 rebellion of the Cossacks against the Polish–Lithuanian Commonwealth, Hetman Bohdan Khmelnytsky agreed to the Treaty of Pereyaslav in January 1654. The exact nature of the relationship established by this treaty between Cossack Hetmanate and Russia remains a matter of scholarly controversy. The agreement precipitated the Russo-Polish War of 1654–67. In consequence, by the Treaty of Perpetual Peace, signed in 1686, the eastern portion of Ukraine (east of the Dnieper River) were to come under Russian rule, 146,000 rubles were to be paid to Poland as compensation for the loss of the Right Bank of Ukraine and the parties agreed not to sign a separate treaty with the Ottoman Empire. The treaty was strongly opposed in Poland and was not ratified by the Polish–Lithuanian Sejm (parliament) until 1710. The legal legitimacy of its ratification has been disputed. According to Jacek Staszewski, the treaty was not confirmed by a resolution of the Sejm until its 1764 session.
តេលេវីសា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅម៉ិកស៊ិក
ក្សត្រេន្ទ្រាទិត្យ
វ្រះបាទក្សិតេន្ទ្រាទិត្យ តាមសិលាចារឹកយើងដឹងថា វ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី២ ព្រះអង្គ​ជាអនុវង្សមួយ​អង្គ​ក្នុង​រាជវង្សមហិធរបុរ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​ជាព្រះនត្តាមហាយ្យកាមួយ​របស់​វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧។ បិតា​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ ក្សិតេន្ទ្រាទិត្យ ត្រូវ​ជា​ព្រះនត្តារបស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២ និង ​មហេសី​ផ្សេង​មួយ​ទៀត។ មាតា​ព្រះអង្គ​ព្រះនាមនរេន្ទ្រលក្ឝ្មី (បុត្រីនៃរាជបុត្រទី៣ នៃហិរណ្យវម៌្មទី២) ត្រូវជា​នត្តាក្សត្រី​របស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២ និង​ព្រះនាង​ហិរណ្យលក្ឝ្មី និង​ត្រូវ​ជា​ក្មួយ​បង្កើត​របស់​វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧ វ្រះបាទ​យុវរាជទី២ និង​វ្រះបាទ​ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២។ ដូច្នេះ​អយ្យកោ​ព្រះអង្គ​ខាងបិតា និង​អយ្យកា​ព្រះអង្គ​ខាង​មាតា​សុទ្ធ​សឹងតែ​ជា​កូន​របស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២​ទាំងអស់។
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ុយក្រែន
A chaotic period of warfare ensued after the Russian Revolutions of 1917. The partially-recognised Ukrainian People's Republic emerged from its own civil war of 1917–1921. The Ukrainian–Soviet War (1917–1921) followed, in which the Bolshevik Red Army established control in late 1919. The Ukrainian Bolsheviks, who had defeated the national government in Kyiv, established the Ukrainian Soviet Socialist Republic, which on 30 December 1922 became one of the founding republics of the Soviet Union. Initial Soviet policy on Ukrainian language and Ukrainian culture made Ukrainian the official language of administration and schools. Policy in the 1930s turned to Russification. In 1932 and 1933, millions of people, mostly peasants, in Ukraine starved to death in a devastating famine, known as Holodomor. It is estimated by Encyclopædia Britannica that 6 to 8 million people died from hunger in the Soviet Union during this period, of whom 4 to 5 million were Ukrainians. Nikita Khrushchev was appointed the head of the Ukrainian Communist Party in 1938.
ក្សត្រេន្ទ្រាទិត្យ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរ
ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ុយក្រែន
After Nazi Germany and the Soviet Union invaded Poland in September 1939, the Ukrainian SSR's territory expanded westward. Axis armies occupied Ukraine from 1941 to 1944. During World War II the Ukrainian Insurgent Army fought for Ukrainian independence against both Germany and the Soviet Union. In 1945 the Ukrainian SSR became one of the founding members of the United Nations. After the death of Stalin in 1953, the Ukrainian Khrushchev as head of the Communist Party of Soviet Union enabled a Ukrainian revival, and in 1954 the republic expanded to the south with the transfer of Crimea from Russia. Nevertheless, political repressions against poets, historians and other intellectuals continued, as in all other parts of the USSR.
Ukraine became independent again when the Soviet Union dissolved in 1991. This started a period of transition to a market economy, in which Ukraine suffered an eight-year recession. Subsequently, however, the economy experienced a high increase in GDP growth. Ukraine was caught up in the worldwide economic crisis in 2008 and the economy plunged. GDP fell 20% from spring 2008 to spring 2009, then leveled off.
បុរេប្រវត្តិ
ស្លាកស្នាមមកតាំងទីនៅអ៊ុយក្រែនដោយសមាជិកពួក ហូម៉ូ ត្រូវបានគេចងក្រងជាឯកសារក្នុងបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏វែងឆ្ងាយ។ ការតាំងទីលំនៅនៅអ៊ុយក្រែនដោយសមាជិករបស់ពួកហូម៉ូត្រូវបានកត់ត្រាចូលទៅក្នុងបុរេប្រវត្តិឆ្ងាយ ពួកនេអង់ឌែតាល់មានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានីយ៍បុរាណវិទ្យាម៉ុលដូវ៉ាជាច្រើន (៤៥.០០០–៤៣.០០០ មុ.គ.) ដែលរួមមានការស្ថិតនៅនៃឆ្អឹងដំរីម៉ាម៉ូត។ ពួកនេអង់ឌែតាល់ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងទីតាំងបុរាណវិទ្យាម៉ូឡូដូវ៉ា (45,000–43,000 មុ.គ.) ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងលំនៅដ្ឋានឆ្អឹងដ៏ធំសម្បើមមួយ ស្លាកស្នាមតាំងទីលំនៅរបស់ពួកហ្ក្រាវ៉ែតចុះកាលបរិច្ឆេទត្រលប់ទៅដល់ឆ្នាំ៣២.០០០ មុ.គ. ត្រូវបានគេកំនាយនិងសិក្សារកឃើញនៅស្ថានីយ៍គុហាប៊ូរ៉ាន-កាយ៉ារបស់ជួរភ្នំគ្រីម៉េ។​ ការតាំងទីលំនៅពួកហ្ក្រាវ៉ែតដែលមានអាយុកាល 32,000 មុន គ.ស ត្រូវបានគេរកឃើញ ហើយបានសិក្សានៅក្នុងរូងភ្នំប៊ូរ៉ាន់-កាយ៉ារបស់ភ្នំគ្រីមៀ
ប្រហែល៩០.០០០ ឆ្នាំកន្លងទៅ ទន្លេស៊ីបេរខាងលិចនានាត្រូវបានបិទខ្ទប់ដោយសន្លឹកទឹកកកនិង ប្រហែល 90,000 ឆ្នាំមុន ទន្លេស៊ីបេរីខាងលិចត្រូវបានបិទដោយផ្ទាំងទឹកកក ហើយបានបញ្ចេញចោលតាមរយៈបឹងអារ៉ាល់ សមុទ្រកាសព្យែន និងអាងម៉ានីចចូលទៅក្នុងសមុទ្រខ្មៅ ដូច្នេះបង្កើតបានជាទន្លេដែលវែងជាងគេលើពិភពលោក
ឃុំសំបួរ(ស្រុករមាសហែក)
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មានភូមិ៖
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
បរមរាជាទី៥
បរមរាជាទី៥ ឬ អង្គចន្ទទី១ (អង់គ្លេស: Borom Reachea V) or (Ang Chan I) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៦៥៨) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៦៤២-១៦៥៨) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៅរាជធានីឧដុង្គ ព.សករាជ ២១៨៦ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៦៤២ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៥៦៥ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមរាជា រាមារធិបតី" ព្រះអង្គជាបុត្រាទី៣ នៃ ព្រះជ័យជេស្ឋាទី២ ដែលបានធ្វើរដ្ឋប្រហារយោធារ ធ្វើឃាត ព្រះបទុមរាជា ដើម្បីដណ្ដើមយកព្រះរាជបល្ល័ងក្នុងពេលនោះ នៅក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គបានប្ដូរសាសនា ដោយមានជំនឿទៅលើ សាសនាឥស្លាម (Islam Religion) ដែលជាសាសនារបស់ពួកចាមផងដែរ ។
សង្គ្រាមកម្ពុជា-ហូឡង់
Cambodian-Dutch War
បន្ទាប់ពីពញ្ញាចន្ទ ធ្វើរដ្ឋប្រហារយោធា ទម្លាក់ព្រះ បទុមរាជាទី១ រួចមក ក្នុងឆ្នាំ ១៦៤៣ នៃគ.សករាជ កំដៅនៃជម្លោះ​ជាមួយពួកហូឡង់បានចាប់ផ្ដើមកើតឡើងបន្ទាប់ពី ព្រះអង្គចន្ទ បានប្ដូរនូវការលក់នៅជំនួញស្បែកសត្វក្ដាន់ទៅឱ្យក្រុមឈ្មួញជប៉ុនជំនួសវិញ បន្ទាប់មកព្រះអង្គបានបណ្ដោយឱ្យពួកខ្មែរឥស្លាម និងពួកប៉ទុហ្គាល់ ធ្វើការកាប់សម្លាប់និងរឹបអូសទំនិញឈ្មួញហូឡង់តាមអំពើចិត្ត ដោយមិនមានដំណោះស្រាយនោះទេ ហើយព្រះអង្គចន្ទគម្រាមសម្លាប់លោក "វ៉ាន់ រីហ្គេម៉ត" (Van Regemortes) ដោយប្រើដំរីជាន់ថែមទៀតផង ប៉ុន្តែក្រោយមកលោករួចរត់ជាសម្ងាត់ ហើយត្រឡប់ទៅ ក្រុមហ៊ុនហូឡង់ឥណ្ឌាខាងកើតវិញ ។ នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៦៤៣ ក្រុមហ៊ុនហូឡង់ឥណ្ឌាខាងកើត បានសម្រេចតែងតាំងលោក "វ៉ាន់ រីហ្គេម៉ត" ជារាជទូតផ្លូវការណ៍នៅទីក្រុងបាតាវៀ (Batavia) ដើម្បីចុះផ្ទាល់ទៅប្រទេសកម្ពុជាក្នុងនាមជាកិច្ចការទូត ដោយពួកគេបានលើកនូវសំណើរចំនួនពីរដល់កម្ពុជាដើម្បីជាកិច្ចដោះស្រាយដល់ពួកគេ ដែលសំណើរនោះមានដូចជា៖ ទី១ ត្រូវផ្ដល់យុត្តិធម៌ដល់ក្រុមនាវឹករបស់ពួកហូឡង់ដែលត្រូវបានសម្លាប់ដោយពួកខ្មែរឥស្លាម និង ពួកប៉ទុយហ្គាល់ ។ ទី២ កម្ពុជាត្រូវសងថ្លៃខូចខាតទំនិញហូឡង់ ដែលត្រូវបានរឹបអូស ដោយពួកខ្មែរឥស្លាម និង ពួកប៉ទុយហ្គាល់ ។ ប៉ុន្តែរាល់សំណើរទាំងអស់ត្រូវបានបដិសេធ ដោយព្រះបាទ អង្គចន្ទអ៊ីប្រាហ៊ីម ។ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៦៤៣ ជនជាតិហូឡង់ ប្រមាណ៥០នាក់ត្រូវបានសម្លាប់នៅឧដុង្គ និងនៅការិយាល័យពាណិជ្ជកម្មនៅពញាឮ (ខេត្តកណ្ដាល) រីឯនៅភ្នំពេញវិញ ក្រុមនាវឹកហូឡង់ ប្រមាណ៦០នាក់ត្រូវបានឃាត់ខ្លួន ហើយរឹបអូសយកសំពៅ២របស់ហូឡង់ថែមទៀតផង ។ ដើម្បី​ជា​ការ​សង​សឹក ពួហូឡង នៃ​ក្រុង​បាតាវៀ បាន​បញ្ជូន​នាវាចម្បាំងចំនួន៥គ្រឿង ដែលមានទាំងទាហ៊ាន និងនាវិកសរុបចំនួន ៤៣២នាក់ ចេញ​ដំណើរ​មក​កម្ពុជាក្រោមការដឹកនាំរបស់មេបញ្ជាការ "ហារូស" (Captain Harousse) នាវាចម្បាំងបានមកចតនៅ​ចតុមុខហើយរង់ចាំឱ្យមានការចរចារ ឬ សំណងពីសំណាក់រាជការខ្មែរ ប៉ុន្តែនៅពេលចាំអស់ជាច្រើនខែ ដោយ​គ្មាន​បាន​ទទួល​សំណង​អ្វី​ពី​ព្រះបាទ អង្គចន្ទអ៊ីប្រាហ៊ីម មេបញ្ជាការ​កប៉ាល់​នោះ ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​ថា​ត្រូវ​តែ​បន្ត​ដំណើរតាមទន្លេសាបឆ្ពោះ​ទៅ​រាជធានី​ឧដុង្គ ។ នៅទីបំផុតសង្រ្គាមតាមដងទន្លេសាបបានកើតឡើង ដើមឆ្នាំ ១៦៤៤ នៃគ.សករាជ ទ័ព​ខ្មែរ​បាន​យក​សំរាសឬស្សីយ៉ាង​ច្រើន ទៅ​ដាក់​ឃាំង​រាំង​ផ្លូវ​ទឹក កុំឱ្យសំពៅពួកហូឡង់ចូលមករួច បន្ទាប់មករាជការខ្មែរបាន​យក​កាំភ្លើង​ធំ​ទៅតម្រៀប​ភ្ជង់​ពី​លើ​ច្រាំង​ទន្លេទាំង​សង​ខាង ។ ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង មេបញ្ជាការ​ហូឡង់ ត្រូវ​ស្លាប់ ទាហាន និង​នាវិក ១២០​នាក់​ទៀត ក៏​ត្រូវ​ស្លាប់​ដែរ ក្នុង​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ នាវាចម្បាំង​ហូឡង់មួយ​ទៀត ដែលធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ទន្លេ​បាសាក់ ក៏​ត្រូវ​វាយ​ប្រហារ​ដោយ​នាវាចម្បាំង​ខ្មែរ ដែល​មានការជួយទំនុកបម្រុង​ដោយ​ពួក​ប៉ទុយហ្គាល់ ជប៉ុន ចិន និង ​ដឹក​នាំ​ដោយ​ព្រះរាជាអង្គចន្ទអ៊ីប្រាហ៊ីម​ផ្ទាល់​ព្រះអង្គផងដែរ ។ ការប៉ះទង្គិចនៅលើដងទន្លេបាសាក់នេះនាវាចម្បាំង ឈ្មោះថា "ណ័រស្ទែរ៉េ" (Noordsterre) ដែលក្រោមការបញ្ជាផ្ទាល់ពីលោកមេបញ្ជាការ "ដឺ ណិកឃើ" (De Necker) បានបាញ់ប្រហារត្រឡប់មកវិញធ្វើឱ្យនាវាធំៗ ៥គ្រឿងរបស់កម្ពុជាឆេះខូចខាតលិចទៅក្នុងទន្លេផងដែរ ដោយភាគីកម្ពុជាមានព្រៀបជាងខាងពួកហូឡង់ ពួកហូឡង់ក៏សម្រេចចិត្តដកថយ និង បើកសំពៅរត់គេចចេញពីការប្រយុទ្ធឆ្ពោះទៅកាន់សមុទ្រចិនភាគខាងត្បូងផងដែរ ។
ព្រះរាមចូលសាសន៍
The King became Muslims citizen
ក្នុងឆ្នាំ ១៦៤៤ នៃគ.សករាជ ព្រះអង្គចន្ទ បានតែងខ្លួនធ្វើជាប្រជានុរាស្ត្រ ដើម្បីទតមើលពីសកម្មភាពរបស់ប្រជានុរាស្ត្រ អំឡុងពេលទតមើលប្រជារាស្ត្រ ព្រះអង្គបានចាប់ចិត្តប្រតិព័ទ្វលើនារីខ្មែរឥស្លាមម្នាក់ឈ្មោះ "ហ្វាទីម៉ា" នៅភូមិឃ្លាំងស្បែកចំងាយជាង១០គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងកំពង់ហ្លួង (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តកណ្ដាល) ព្រះអង្គបានចូលទៅចែចូវ និង បានយកនាងមកធ្វើជាអគ្គមហេសី ឪពុករបស់នាងមានឈ្មោះថា "ចៅសុន" ត្រូវបានព្រះអង្គលើកយស្តជាចៅពញ្ញាបរទេសរាជ (រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស) ដែលគ្រប់គ្រងលើបណ្ដារប្រជានុរាស្ត្រខ្មែរដែលកាន់សាសនាឥស្លាម ហើយព្រះអង្គផ្ទាល់ បានប្រកាសប្ដូរសាសនារបស់រដ្ឋ ដោយគោរពប្រតិបិត្តទៅលើសាសនាឥស្លាម ផងដែរ ម៉្យាងទៀតព្រះអង្គបានកាត់នូវស្បែកចុងអង្គជាតិរបស់ខ្លួន ដោយប្ដូរឈ្មោះរបស់ខ្លួនជា "អង្គចន្ទ អុីប្រាហុីម" (Ang Chan Ibrahim) ចំណែកឯប្រជានុរាស្ត្របានប្រសិទ្ធនាមទ្រង់ថា ព្រះរាមចូលសាសន៍ ។
រដ្ឋប្រហារយោធា
Military coup d'état
ក្នុងឆ្នាំ ១៦៥៣ នៃគ.សករាជ អង្គសូរ ដែលជាបុត្រទី២ របស់សម្ដេចព្រះឧទ័យ បានស្វះស្វែងរកការគាំទ្រ ពីមន្ត្រីថ្នាក់តំបន់ និង ប្រជានុរាស្ត្រ ឱ្យងើបឡើងបះបោរនិង ព្រះបរមរាជាទី៥ ដោយការមិនពេញចិត្តនិងការផ្លាសប្ដូរសាសនារបស់រដ្ឋនេះ ដូចនេះហើយ អង្គសូរ និង អង្គតន់ ដែលជាបុត្រទី៣ របស់សម្ដេចព្រះឧទ័យ បានប្រមូលផ្ដុំកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនវាយដណ្ដើមបាន ខែត្រសំរោងទង (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តកំពង់ស្ពឺ) ដើម្បីឈរជើងជាមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន សម្រាប់ការត្រៀមធ្វើរដ្ឋប្រហារយោធាដើម្បីដណ្ដើមយករាជបល្ល័ងផងដែរ ។ ព្រះបរមរាជាទី៥ សោយរាជ្យបានតែ ១៥ឆ្នាំប៉ុនណោះ ព្រះអង្គបានសោយទីវង្គត់ដោយ ព្រះអង្គសូរ ដែលជាបុត្រទី២របស់ សម្ដេចព្រះឧទ័យ បានធ្វើរដ្ឋប្រហារយោធា ទម្លាក់ទ្រង់ចេញពីរាជបល្ល័ងក្នុងឆ្នាំ ១៦៥៧ នៃគ.សករាជ ដោយមានការជ្រោមជ្រែងពីព្រះចៅក្រុងហ្វេ នៃពួកអណ្ណាម ដែលជួយផ្ដល់ទាំងកម្លាំងយោធា និង សម្ភារវុធទៅឱ្យព្រះអង្គសូរ ក្នុងការធ្វើរដ្ឋប្រហារនេះ ហើយព្រះបរមរាជាទី៥ ត្រូវបានពួកអណ្ណាម ចាប់ខ្លួនបញ្ជូនទៅក្រុងហ្វេផងដែរ នេះជាការធ្វើអន្តរាគម៍យោធាលើកដំបូង ដែលព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបើកដៃឱ្យបរទេសលូកដៃចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់កម្ពុជា ។ ក្រោយមកព្រះអង្គសូរ បានប្រកាសឡើងសោយរាជនៅរាជធានីឧដុង្គដែលមានព្រះនាមក្នុងរាជថា ព្រះបរមរាជា រាមារធិបតី ឬ ត្រូវបានគេសម្គាល់ថា ព្រះបរមរាជាទី៦ រីឯព្រះបរមរាជាទី៥ នៅពេលទៅដល់អណ្ណាម បានធ្លាក់ខ្លួនប្រឈួនជាធ្ងន់ក៏សោយទីវង្គត់ ក្នុងឆ្នាំ ១៦៥៨ នៃគ.សករាជ ។
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
តេលេម៉ុនដូ
តេលេម៉ុនដូ (Telemundo) គឺជាស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ជាភាសាអេស្ប៉ាញរបស់អាមេរិកដែលគ្រប់គ្រងដោយ NBCUniversal ដែលជាផ្នែកនៃ Comcast ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1984 ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
ទីវី គ្លូបូ
ទីវី គ្លូបូ (TV Globo) គឺជាស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ប្រេស៊ីលដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ Grupo Globo ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1965 ដោយ Roberto Marinho ។ វាជាស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោកនៅពីក្រោយ ABC និងជាអ្នកផលិតរឿងល្ខោនស្បែកធំជាងគេ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅប្រេស៊ីល
រាជវង្សកូនបោន
រាជវង្សកូនបោន ( ភូមា : ကုန်းဘောင်ခေတ်, បញ្ចេញសម្លេង   [kóʊɰbàʊɰkʰɪʔ] ) ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជា អាណាចក្រភូមាទីបី (တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်) និងអតីតគេស្គាល់ថាជា រាជវង្សអាឡុមប្រា (အလောင်းဘုရားမင်းဆက်) និង រាជវង្សនាងហិនទ័រ (မုဆိုးမင်းဆက် រាជវង្សម៉ុកសូ) ជា រាជវង្សចុងក្រោយដែលគ្រប់គ្រង ប្រទេសភូមា / មីយ៉ាន់ម៉ា ពីឆ្នាំ 1752 ដល់ឆ្នាំ 1885 ។ វាបានបង្កើតអាណាចក្រធំទីពីរក្នុង ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា និងបន្តកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលដែលចាប់ផ្តើមដោយ រាជវង្សតុងហ្គោ, ចាក់គ្រឹះនៃរដ្ឋទំនើបនៃប្រទេសភូមា។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី កំណែទម្រង់បានបង្ហាញពីភាពមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីរារាំងការឈានទៅមុខរបស់ អង់គ្លេស ដែលបានកម្ចាត់ពួកភូមានៅក្នុង សង្គ្រាមអង់គ្លេស-ភូមា ទាំងបី ក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយទសវត្សរ៍ (1824-1885) និងបានបញ្ចប់របបរាជានិយមភូមាដែលមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំនៅឆ្នាំ 1885។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាណាចក្រភូមា
ទី​រួម​ខេត្ត​ពាម(ខេត្តក្រមួនស)
=រដ្ឋបាល= ទីរួមពាម ត្រូវបានបែងចែកជា ឃុំ គឺ÷ =អប់រំ= =វត្តអាម= =មើលផងដែរ=
សភាតំណាងប្រជាជនកម្ពុជា
សភាតំណាងប្រជាជនកម្ពុជា, ហៅកាត់បានថា សតបក (ឬអាចហៅម៉្យាងទៀតបានថា៖ សភាតំណាងប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា) គឺជាឈ្មោះផ្លូវការរបស់សភាឯកនីតិបញ្ញត្តិនៃប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាអង្គនីតិប្បញ្ញត្តិផ្លូវការនៃប្រទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៦ ដោយមានសមាជិកសរុបចំនួន ២៥០ រូប។
បើយោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ អាសនៈចំនួន ១៥០ គឺត្រូវកាន់កាប់ដោយអ្នកតំណាងកសិករ អាសនៈចំនួន ៥០ ទៀតគឺសម្រាប់កម្មករនិងពលករ និង ៥០ អាសនៈចុងក្រោយគឺសម្រាប់កងទ័ពបដិវត្តន៍កម្ពុជា។ អ្នកតំណាងទាំងអស់គឺត្រូវបានជ្រើសតាំងដោយការឆ្នោតជាសម្ងាត់សម្រាប់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំដោយការបោះឆ្នោតលើកដំបូងនិងចុងក្រោយបង្អស់ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៦។
សភាតំណាងប្រជាជនកម្ពុជាបានបើកសម័យប្រជុំពេញអង្គជាលើកដំបូងនិងចុងក្រោយបង្អស់នៅថ្ងៃទី១១ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ដោយក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះ គេបានចាប់តាំង'គណៈប្រធានរដ្ឋ'ដែលមាន៖ ប្រធានសភា អនុប្រធានទីមួយ អនុប្រធានទីពីរ "សមាជិករដ្ឋាភិបាល" និងគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍។ ផែនការសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកសភាត្រូវបានពិគ្រោះពិភាក្សា ប៉ុន្តែមិនដែលឃើញបានអនុវត្តអ្វីឡើយ ដោយសមាជិកសភាទាំង ២៥០ រូបត្រូវបានជ្រើសតាំងផ្ទាល់ពីគណៈកម្មាធិការបជ្ឈឹមបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជានិងអ្នកថ្នាក់លើរបស់បក្ស។
សភាតំណាងប្រជាជនកម្ពុជាត្រូវបានរំលាយចោលជាផ្លូវការបន្ទាប់ពីកងកម្លាំងវៀតណាមបានសម្រេចកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩។
លទ្ធផល
លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត !style="background-color:#DC143C" align=left valign=top width=450|បញ្ជី !style="background-color:#DC143C" align=right|អាសនៈ ៥០ ៥០ ១៥០
ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសភាតំណាងប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា៖
ក្រុងកោះរ៉ុង
និរុត្តិសាស្ត្រ
ឈ្មោះនៃក្រុងនេះយកតាមឈ្មោះនៃកោះនេះតែម្ដង។
បំណែងចែករដ្ឋបាល
ស្ថិតនៅ ខេត្តព្រះសីហនុ មាន ២សង្កាត់÷
គិត
ការគិតជាប្រតិកម្មផ្លូវចិត្ត​ដែលមានគោលគំនិតជាក់លាក់។ ប្រតិកម្មនេះកើតចេញពីបញ្ហា ដែលត្រូវដោះស្រាយ ហើយការដោះស្រាយបញ្ហនោះ គឺត្រូវពឹងផ្អែកលើអរូបី និងសញ្ញាណជាច្រើន។ ទីបំផុតការគិតបញ្ចប់ដោយការសរុបលទ្ធផលនៅទីបញ្ជប់ ។ ការគិតនឹងកើតនៅពេលមានភាពស្មុគស្មាញ ឆ្ងល់ ឬកើតមានភាពទាល់ច្រកក្នុងបញ្ហា និងភាពមិនអស់សង័្សយក្នុងចិត្ត។ ក្រោយពីនោះទើបមានប្រតិកម្មផ្សេងៗ ដើម្បីស្វែងរកវិធីដោះស្រាយបញ្ហា ឬបំបាត់អ្វី ដែលនាំឱ្យកើតមានមន្ទិលនោះ ។​ ការគិតជាវិធីសាស្រ្ត ដែលមានសញ្ញាណ ឬរូបភាពនៃវត្ថុ ឬស្ថានការណ៍ផ្សេងៗ ស្តែងឡើងក្នុងគោលគំនិត ឬចិត្តគំនិត ។
ថ្ងៃសប្ប័ទ
ថ្ងៃសប្ប័ទ (អង់គ្លេស:Sabbath ) ជាថ្ងៃទី៧នៃសប្ដាហ៍ ហើយជាថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់ពួកយូដា។ តាមទំនៀមទម្លាប់ ពួកយូដាទាំងអស់មិនត្រូវបានអនុញ្ញាឲ្យធ្វើអ្វីនៅថ្ងៃនោះឡើយ សម្បីតែបង្កាត់ភ្លើងក៏មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតដែរ លើកលែងតែមានអ្វីត្រូវធ្វើបន្ថែមដល់តង្វាយប្រចាំថ្ងៃនៅរោងឧបោសថ និងការប្ដូរនំប៉័ងតាំងថ្វាយប៉ុណ្ណោះ។រូបភាពតូច|ម៉ូសេ និងបទបញ្ជាទាំង១០ គូរដោយ Jim Padgett ថ្ងៃសប្ប័ទ ជាថ្ងៃដែលត្រូវបានញែកដោយឡែក សម្រាប់ឈប់សម្រាក និងថ្វាយបង្គំ។ យោងតាមកណ្ឌគម្ពីរនិក្ខមនំ ២០:៨ ថ្ងៃសប្ប័ទជាថ្ងៃទី៧នៃសប្ដាហ៍ ដែលព្រះបានបង្គាប់ឲ្យទុកជាថ្ងៃសម្រាកដ៏វិសុទ្ធ។ នៅក្នុងបទគម្ពីរ ថ្ងៃសប្ប័ទត្រូវបានផ្ដល់ឲ្យសម្រាប់ជាថ្ងៃឈប់សម្រាកនៅរៀងរាល់ថ្ងៃទី៧។
សាសនាគ្រីស្ទ
ពួកគ្រីស្ទានខាងកើត (Eastern Christianity) ប្រកាន់យកថ្ងៃសៅរ៍ ដែលជាថ្ងៃទី៧ ជាថ្ងៃសប្ប័ទ។ រីឯពួកការតូលិច និងនិកាយជាច្រើនទៀតខាងប្រូតេស្តង់វិញ ប្រកាន់យកថ្ងៃអាទិត្យ (ថ្ងៃរបស់ព្រះអម្ចាស់) ជាថ្ងៃសប្ប័ទ។
ថ្ងៃទី១
ចាប់តាំងពីសម័យភ្យួរីធិន (Puritan times) ប្រូតេស្តង់ជាច្រើនដែលនិយាយភាសាអង់គ្លេស កំណត់យក "ថ្ងៃរបស់ព្រះអម្ចាស់" (ថ្ងៃអាទិត្យ) ជាថ្ងៃសប្ប័ទរបស់គ្រីស្ទាន។ សម្រាប់មនុស្សជាច្រើន ថ្ងៃសប្ប័ទជាថ្ងៃឈប់សម្រាក និងជាថ្ងៃថ្វាយបង្គំរួមគ្នា ដើម្បីរំលឹកដល់ថ្ងៃនៃការមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញ។ ថ្ងៃសប្ប័ទនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាថ្ងៃទី១ផង និងជាថ្ងៃទី៨ផង នៃសប្ដាហ៍។ គ្រីស្ទានមួយចំនួនតូច (ដូចជាក្រុមជំនុំស្កុតឡែន) ចាត់ទុកថាការប្រកាន់យកថ្ងៃទី១ ជាការប្រកាន់យកជាចាំបាច់នូវអស់ទាំងបញ្ញត្តិនៃថ្ងៃសប្ប័ទរបស់ពួកយូដា ដែលហាមយ៉ាងតឹងរ៉ឹងមិនឲ្យធ្វើកិច្ចការខាងលោកីយ៍នៅថ្ងៃនេះឡើយ។ នៅក្នុងប្រទេសតុងហ្គា គ្រប់ទាំងសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម និងការកំសាន្តផ្សេង ត្រូវផ្អាកនៅថ្ងៃអាទិត្យ។ រដ្ឋមនុញ្ញតុងហ្គាបានប្រកាសថាថ្ងៃសប្ប័ទជាថ្ងៃដ៏វិសុទ្ធជារៀងរហូត។
ថ្ងៃទី៧
និកាយគ្រីស្ទានមួយចំនួនប្រកាន់យកថ្ងៃសប្ប័ទ ក្នុងលក្ខណស្រដៀងគ្នានឹងសាសនាយូដា គឺគេកំណត់យកថ្ងៃសៅជាថ្ងៃសប្ប័ទ។ សូហ្សូមិនប្រវត្តិវិទូគ្រីស្ទាននៃក្រុមជំនុំសម័យដើម និងទស្សនវិទូសូក្រាត បានអះអាងថាថ្ងៃទី៧ជាថ្ងៃថ្វាយបង្គំរបស់គ្រីស្ទាន លើកលែងតែគ្រីស្ទាននៅរ៉ូម និងអាឡិចហ្សានឌ្រា។ ក្រុមសេវិនដេបាបទីស្ទ (Seventh Day Baptists) បានប្រកាន់យកថ្ងៃយកថ្ងៃសៅរ៍ជាថ្ងៃសប្ប័ទ ចាប់តាំងពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៧ រីឯក្រុមសេវិនដេអេវិនទីស្ទ (Seventh-day Adventists) នៅអាមេរិចបានទទួលឥទ្ធិពលពីក្រុមនេះដែរ គឺគេបានចាប់ផ្ដើមអនុវត្តតាមនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩។ ពួកគេជឿថាការរក្សាថ្ងៃសប្ប័ទនៅថ្ងៃទី៧ គឺជាការទទួលខុសត្រូវដ៏ត្រឹមត្រូវមួយដែលត្រូវនឹងបទបញ្ញាត្តិមួយក្នុងចំណោមបទបញ្ញត្តិទាំង១០ ដោយផ្អែកលើគំរូរបស់ព្រះយេស៊ូវ។ ពួកគេក៏ប្រើពាក្យ "ថ្ងៃរបស់ព្រះអម្ចាស់ (Lord's Day)" សំដៅទៅលើថ្ងៃទី៧ដែរ ដោយផ្អែកលើបទគម្ពីរដែលព្រះបានហៅថ្ងៃនោះថា "ថ្ងៃសប្ប័ទរបស់យើង" (និក្ខមនំ ៣១:១៣) និង "របស់ព្រះអម្ចាស់" (និក្ខមនំ ១៦:២៣) ហើយដែលព្រះយេស៊ូវបានហៅអង្គទ្រង់ថា "ព្រះអម្ចាស់នៃថ្ងៃសប្ប័ទ" (ម៉ាថាយ ១២:៨)។
ថ្ងៃសប្ប័ទខាងវិញ្ញាណ
ដូចការយល់ឃើញរបស់ក្រុមផ្សេងៗទៀតដែរ គ្រីស្ទានមួយចំនួននៅសម័យបច្ចុប្បន្នក៏គាំទ្រគោលការណ៍ថ្ងៃសប្ប័ទដែរ ប៉ុន្តែមិនបានកំណត់ថាថ្ងៃសប្ប័ទត្រូវតែជាថ្ងៃសៅរ៍ ឬថ្ងៃអាទិត្យនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញពួកគេគាំទ្រការឈប់សម្រាកនៅថ្ងៃណាមួយដែលគេបានជ្រើសរើស នៅក្នុងសប្ដាហ៍ ទៅតាមអត្ថន័យពិតប្រាកដនៃថ្ងៃសប្ប័ទ ឬគាំទ្រថ្ងៃសប្ប័ទថាជានិមិត្តរូបនៃការឈប់សម្រាកក្នុងព្រះគ្រីស្ទ។ ក្រុមគ្រីស្ទានទាំងនេះចាត់ទុកថ្ងៃសប្ប័ទថាជាគោលការណ៍មួយដែលត្រូវតែកាន់តាមនៅក្នុងវិញ្ញាណ មិនមែនតាមអក្សរនោះទេ។ ថ្ងៃសប្ប័ទពិតប្រាកដគឺសំដៅលើការឈប់សម្រាកក្នុងព្រះយេស៊ូវ (ម៉ាថាយ ១១:២៨)។
ថ្ងៃឈប់សម្រាកនៅថ្ងៃទី៧នៃសប្ដាហ៍
ពិភពលោកនេះប្រើ "ថ្ងៃសប្ប័ទ" សម្រាប់ជា "ថ្ងៃឈប់សម្រាក", ដែលជាទូទៅគេកំណត់យកថ្ងៃដូចគ្នាគឺថ្ងៃអាទិត្យ ដូចគ្រីស្ទានភាគច្រើនក៏កំណត់យកថ្ងៃនេះដែរ។ ពិភពលោកនេះប្រើថ្ងៃសប្ប័ទជាថ្ងៃឈប់សម្រាកក្នុងគោលបំណងខុសពីគ្រីស្ទាន គឺគេគ្រាន់តែចង់សម្រាកពីការនឿយហត់ផ្សេងៗ ឬដើម្បីឲ្យបានស្រួលខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។
ស្រុក​វាល​ភ្លង់(ខេត្តពលលាវ)
($) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តពលលាវ  ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
=ប្រជាជន= =អប់រំ= =សាសនា=
វត្ត
=មើលផងដែរ=
ហ្វូជៀន
ហ្វូជៀន (福建; ឆ្លាស់គ្នាដោយរ៉ូម៉ាំងថា ហ្វូគៀន ឬ ហុកគៀន ) គឺជាខេត្តមួយនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសចិន ។ ហ្វូជៀន មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង សេជៀន នៅខាងជើង ជៀងស៊ី នៅខាងលិច ក្វាងតុង នៅភាគខាងត្បូង និង ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ នៅខាងកើត។ រាជធានីរបស់វាគឺ ហ្វូចូវ ខណៈដែលទីក្រុងធំជាងគេដោយចំនួនប្រជាជនគឺ ក្វាងចូវ ដែលទាំងពីរមានទីតាំងនៅជិតឆ្នេរសមុទ្រនៃច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់នៅភាគខាងកើតនៃខេត្តនេះ។
ខណៈពេលដែលចំនួនប្រជាជនរបស់វាភាគច្រើនជាជនជាតិចិន វាគឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តដែលមានវប្បធម៌ និងភាសាចម្រុះបំផុតនៅក្នុងប្រទេសចិន។ គ្រាមភាសានៃក្រុមភាសា មីនចិន ត្រូវបាននិយាយជាទូទៅបំផុតនៅក្នុងខេត្ត រួមទាំង គ្រាមភាសាហ្វូចូវ នៃភាគឦសាន ហ្វូជៀន និងគ្រាមភាសាហុកគៀន ផ្សេងៗនៃភាគអាគ្នេយ៍ហ្វូជៀន ។ ចិនហាក់កា ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ដែរ ដោយ ​ប្រជាជន​ហាក់កា ​នៅ​ហ្វូជៀន។ គ្រាមភាសាតិចតួច ហាក់កា និង ចិនកុកងឺ គឺមិនអាចយល់បានទៅវិញទៅមក។ ដោយសារការធ្វើចំណាកស្រុក ចំនួនដ៏ច្រើននៃចំនួនប្រជាជនចិនជនជាតិតៃវ៉ាន់ សិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី និងហ្វីលីពីននិយាយភាសា មីនអាគ្នេយ៍ (ឬហុកគៀន)។
ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជន ៤១.៥ លាននាក់ ហ្វូជៀន ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១៥ នៃចំនួនប្រជាជន ក្នុងចំណោមខេត្តរបស់ចិន។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ជីឌីភី (បន្ទាប់បន្សំ) របស់ហ្វូជៀន បានកើនឡើងដល់៧៦៨ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ( CNY 4.88 trillion) ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៤ នៅក្នុងតំបន់ចិនខាងកើត និង ទី 8 នៃ GDP ទូទាំងប្រទេស។ GDP សម្រាប់មនុស្សម្នាក់របស់ Fujian គឺខ្ពស់ជាងមធ្យមភាគជាតិនៅ CN¥117,500 (ប្រហាក់ប្រហែល។ US$28,658 in PPP ) ដែលជា GDP ខ្ពស់បំផុតទីពីរសម្រាប់មនុស្សម្នាក់នៃខេត្តទាំងអស់របស់ចិន បន្ទាប់ពី Jiangsu ។ វាទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីភូមិសាស្រ្តជិតខាងរបស់ខ្លួនជាមួយតៃវ៉ាន់។ ជាលទ្ធផលនៃ សង្គ្រាមស៊ីវិលចិន សមាមាត្រតូចមួយនៃ ប្រវត្តិសាស្ត្រហ្វូចៀន ឥឡូវនេះស្ថិតនៅក្នុង សាធារណរដ្ឋចិន (ROC, តៃវ៉ាន់) ។ ខេត្ត Fujian នៃ ROC មានប្រជុំកោះនៅឈូងសមុទ្រចំនួនបីគឺ កោះ Kinmen កោះ Matsu និង កោះ Wuqiu ។
ហ្វូជៀន ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ខេត្ត​ឈាន​មុខ​គេ​មួយ​របស់​ប្រទេស​ចិន​ក្នុង​ការ​អប់រំ​និង​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២២ ទីក្រុងធំៗចំនួនពីរជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងទីក្រុងកំពូលទាំង ៦៥ នៅលើពិភពលោក (ហ្វូចូវ ទី៥០ និង សៀមេន ទី៦៣) ដោយលទ្ធផលស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ ដូចដែលបានតាមដានដោយ Nature Index ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
នរេន្ទ្រលក្ឝ្មី
ព្រះនាងនរេន្ទ្រលក្ឝ្មី បើតាមសិលាចារឹក វ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី២ ព្រះអង្គ​ជាអនុវង្សមួយ​អង្គ​ក្នុង​រាជវង្សមហិធរបុរ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​ជាព្រះនត្តាមហាយ្យកាមួយ​របស់​ព្រះបាទជយវម៌្មទី៧។ បិតា​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ ក្សិតេន្ទ្រាទិត្យ ត្រូវ​ជា​ព្រះនត្តារបស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២ និង ​មហេសី​ផ្សេង​មួយ​ទៀត។ មាតា​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ នរេន្ទ្រលក្ឝ្មី (បុត្រីនៃរាជបុត្រទី៣ នៃហិរណ្យវម៌្មទី២) ត្រូវជា​នត្តាក្សត្រី​របស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២ និង​ព្រះនាង​ហិរណ្យលក្ឝ្មី និង​ត្រូវ​ជា​ក្មួយ​បង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧ ព្រះបាទ​យុវរាជទី២ និង​ព្រះបាទធរណេន្ទ្រវម៌្មទី២។ ដូច្នេះ​អយ្យកោ​ព្រះអង្គ​ខាងបិតា និង​អយ្យកា​ព្រះអង្គ​ខាង​មាតា​សុទ្ធ​សឹងតែ​ជា​កូន​របស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២​ទាំងអស់។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី៣
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រត្រូវលុបចោល
វិជ្រយាន
​​វជរយាន ឬ វិជ្រយាន (អង់គ្លេស: vajrāyāna, ភាសាសំស្រ្កឹត: वज्रयान,  )ប្រែថា"យាន​ពេជ្រ​​​" គឺជាទស្សនវិជ្ជាព្រះ​ពុទ្ធសាសនាដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នា​សម័យកាល​ក្រោយព្រះ​ពុទ្ធ​សមណគោតមបានបរិនិព្វាន​​ ​​ហើយ​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​​ទៅ​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​នៅ​ភាគ​ខាងជើងនៃប្រទេស​ឥណ្ឌា​ ។ ទស្សនវិជ្ជា​របស់​​ពុទ្ធសាសនា និកាយ​​​វជរយាន​ មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ប្លែក​ពី​ទស្សនវិជ្ជា​របស់ពុទ្ធសាសនា ​និកាយថេរវាទនិង និកាយមហាយាន ទី​យ៉ាង​ច្រើន​អន្លើ ក៏​ប៉ុន្តែ​​គេ​​ឃើញ​មាន​​សេចក្តី​ជំនឿ​រួម​គ្នា​មួយ​ចំនួន​​ ដែល​​ពុទ្ធសាសនិកជន​នៃ​លទ្ធិ​ទាំងបី​អាច​យក​មក​ជជែក​គ្នា​បាន ។ គោលការណ៍​សាមញ្ញ​នៃ​​ពុទ្ធសាសនា ​និកាយមហាយានគឺ​ទាក់​ទង​​នឹង​​កម្រិត​​នៃ​​ការ​​យល់​​ពី​​ហេតុផល​ និង​ ការ​ប្រតិបត្តិ​​ ដូច​ជា​ពោធិសត្វ​យាន ឬ យាន​ជំនិះ​​​នៃព្រះ​ពោធិសត្វ។ ​ពុទ្ធសាសនា វជរយាន មាន​​ទស្សនៈ​​របស់​​និកាយត័នត្រៈ  (Tanra) ដែល​​គ្រប់​​ដណ្តប់​​ទាំង​​ស្រុង​​ ហើយ​​បាន​​បែក​​ជា​​និកាយ​ផ្សេងៗ​ទៀត​តាម​តំបន់​ និង ​ប្រជាជន​ដែល​កាន់​សាសនា​​​វជរយាន ។ ហើយប្រទេសដែលនិយម​​ពុទ្ធសាសនា ​​​វជរយាន​ រួមមាន ភូតាន ម៉ុងហ្គោលី ទីបេ ជប៉ុន​ ឥណ្ឌូណេស៊ី​ វៀតណាម ចិន​​​​ ជាដើម។.
ស្រុក​ក្បាលក្រពើ(ខេត្តពលលាវ)
($) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តពលលាវ  ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
=ប្រជាជន= =អប់រំ= =សាសនា=
រឿង ដើមកំណើតសត្វឆ្មា
ឱ្យត្រជាក់កាយសប្បាយចិត្ដសិន សឹមបន្ដដំណើរទៅ ទើបឈប់លែងពាជីឱ្យស៊ីស្មៅ រួចផ្លាស់ព្រះពស្ដ្រាស្រេច ស្ដេចក៏យាងទតតាមឆ្នេរស្រះទៅឃើញ មានផ្លូវទក់ៗ ព្រះអង្គនឹកថា “យី ! ព្រៃនេះជាស្មសានឋានស្ងាត់ណាស់ ម្ដេចឡើយក៏មានផ្លូវមនុស្សដើរដូច្នេះ”។ រួចស្ដេចមានបន្ទូលទៅនឹងរាជអាមាត្យថា នៅចាំយើងទីនេះចុះ យើងដើរទៅមើលត្រង់នោះបន្ដិច។ ស្ដេចយាងតាម ផ្លូវព្រះឥសីនោះទៅៗបន្ដិចបានក្រទ្បេកឃើញអាស្រម ស្ដេចនឹកក្នុងព្រះទ័យថា រោងនេះជារោងអី? ជាផ្ទះព្រានព្រៃ ទេឬអ្វី? ព្រះអង្គចេះតែយាងចូលទៅ ឯព្រះឥសីកំពុងឆាន់ នាងឧត្ដរបុប្ផាកំពុងអង្គុយគាកលោកតា។ លុះស្ដេចយាង ដល់ទទួលនាងនោះក្រឡេកភ្នែកមកឃើញ នាងក៏ស្ទុះចូលទៅក្នុងបន្ទប់។ ព្រះឥសីសួរទៅនាងថា ម្ដេចក៏ស្ទុះរត់ចូលក្នុង។ នាងនិយាយតិចៗទូលឥសីថា “មានមនុស្សពីណាដើរចូលមក”។ ព្រះឥសីក៏បែរព្រះភក្ដ្រ ទតយល់ដូចនាងទូលមែន។ ឯព្រះរាជាលុះយល់ច្បាស់ដូច្នោះហើយ ក៏ចូលមកដល់ទីនេះ? ទើបស្ដេចទូលទៅឥសីថា “ខ្ញុំព្រះករុណាមកពីនគរ តក្កសិលា” ឥសីឈ្វេងយល់មួយរំពេចថា នេះជាស្ដេច ទើបព្រះ អង្គសួរទៅទៀតថា “ស្ដេចចៅមកទីនេះប្រាថ្នាអ្វី”។ ព្រះបាទសោទត្ដ ទូលឥសីតាមដំណើរ ឯឥសីឈ្វេងយល់ថា ស្ដេចអង្គនេះត្រូវជាគូរនឹងនាងឧត្ដរបុប្ផា លោកក៏ហៅចៅ ស្រីឱ្យចេញមក
ព្រះម៉ែបវ៌តី
រូបភាពតូច|[[ព្រះសិវៈ ព្រះនាងឱមាភគវតី មាន​បុត្រ​ពីរ​អង្គ​គឺ​៖ ព្រះវិយនេស (គណេស) និង​ ព្រះ​កត្រិកេយ (ស្កន្ទ​កុមារ)​ សិល្បៈឥណ្ឌា។. ]] ព្រះនាងឱមាភគវតី (Uma) ឬ ព្រះម៉ែបវ៌តី  (parvati) ឬព្រះម៉ែអុម៉ាថេវី ឬព្រះម៉ែផារ៉ាវ៉ាទីទេវី   ឬព្រះនាងឱមាភោគវតី   ឬព្រះម៉ែគោរី    តេបធីតានៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ ។ ព្រះមហេសីភរិយាទី ១  នៃព្រះសិវៈ ។ ព្រះនាងគឺព្រះសក្តិនៃព្រះឥសូរ .,មាន​បុត្រ​ពីរ​អង្គ​គឺ​៖ ព្រះវិយនេស (គណេស) និង​ ព្រះ​កត្រិកេយ (ស្កន្ទ​កុមារ)​ ។. មាន​សត្វតោ, ខ្លា និង គោ​ឧសភៈ​ឈ្មោះ​នន្ទិយៈ ជា​ពាហនៈ .,ស្ថិតនៅ​ក្នុង​វិមាន​លើ​ភ្នំកៃលាស​។
រឿងប្រវត្តិ
បន្ទាប់ពី ព្រះមែ៉សតី បានស្លាប់ដោយសារការដុតខ្លួនឯងដើម្បីធ្វើការលើកតំកើនព្រះកិត្តិយសរបស់ព្រះស្វាមីមក ព្រះសីវៈ បានត្រឡប់ទៅធ្វើតបយោគៈនៅលើភ្នំ ហិមាល័យ។ នៅមិនឆ្ងាយពីកន្លែងដែលព្រះសីវៈធ្វើតបយោគៈក៏មានស្តេចភ្នំមួយអង្គទ្រង់ព្រះនាម ហេមវ័ត ដែលបានរៀបការជាមួយនឹង មិនក ។ ពេលវេលាកន្លងទៅមិនយូរប៉ុន្មាន មីនក ក៏បានប្រសូតបុត្រីស្អាតមួយអង្គ បន្ទាប់មកព្រះរាជាហេមវ័ត ក៏បានប្រទាន់ព្រះនាមទៅកាន់បុត្រីថា បវ៌តី។ ពិធីជប់លៀងបានកើតឡើងនៅក្នុងព្រះរាជវាំង ដែលមានព្រះមហាក្សត្រជាច្រើននគរបានមកចូលរួម និងបានប្រទាន់ពរសព្វសារធុការជាច្រើនអណែត និងមិនតែប៉ុណ្ណោព្រះរាជាគ្រប់នគរបានសរសើរពីសម្រស់របស់ បវ៌តី មិនដាច់ពីមាត់។ បវ៌តី បានធំធាត់ដោយប្រកបដោយសម្រស់ស្រស់ស្អាត និងមានសន្តានចិត្តល្អប្រសើរលើសមនុស្សទាំងឡាយនៅក្នុងព្រះរាជវាំង ព្រមទាំង នាងមានមិត្តភក្ត្រជាច្រើនដែលស្រលាញ់រាប់អាននាង។
នៅពេលពេញវ័យ បវ៌តី បានក្លាយទៅជាស្រ្តីដែលមុខមាត់ស្អាត និងមានរូបកាយឡោមពណ៌ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ លើសពីបញ្ចកល្យាណីដែលជាទីប្រាថ្នារបស់ពពួកទេវតា និងព្រះមហាក្សត្រគ្រប់នគរ។ ដោយព្រះនាង មីនក បាននឹកគិតថាព្រះរាជបុត្រីមានព្រះវស្សាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់រៀបអភិសេកបានហើយ នោះក៏បានទៅធ្វើការពិភាក្សារជាមួយ ព្រះបាទ ហេមវ័ត ដើម្បីធ្វើការជ្រើសរើសបុរសដែលមានសមត្ថភាពសម្រាប់ជាព្រះស្វាមីរបស់ព្រះនាង បវ៌ទី ។ ក្រោយពីបានធ្វើការពិភាក្សាជាមួយ ព្រះអគ្គមហេសីចប់សព្វគ្រប់ហើយ ព្រះបាទ ហេមវ័ត បានធ្វើការប្រកាសទៅដល់ ស្តេចគ្រប់នគរ និង ពពួកទេវតាផងដែរ ដើម្បីមកប្រលងយកព្រះនាង បវ៌តី ធ្វើជាអគ្គមហេសី។ ក្រោយពីធ្វើការប្រលងសាកល្បងវិជ្ជាអស់ហើយ ព្រះបាទ ហេមវ័ត និងព្រះអគ្គមហេសី មានការពិបាកចិត្តយ៉ាងពន់ពេក ព្រោះគ្នាននរណាម្នាក់ដែលសាក់សម និងបុត្រីសោះឡើយ។ នៅពេលនោះ ព្រះនរ័ឌដា បានចូលមកដល់ និងបានធ្វើការផ្តល់យោបល់ និងបានទស្សទាយ ឱ្យព្រះបាទហីមាយាត់ លើកបុត្រីរបស់ខ្លួនឱ្យទៅព្រះសីវៈ ដែលជាកំពូលព្រះនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ព្រះបាទ ហេមវ័ត មានការត្រេកអរជាខ្លាំងដោយសារ ទ្រង់មិនដែលគិតថានឹងបានព្រះសីវៈជាព្រះរាជសន្និសារ។ ក្រោយពីបានដឹងដូច្នេះហើយ ព្រះបាទ ហេមវ័ត បានឱ្យនាងបវ៌តី ទៅមើលថែបម្រើព្រះសីវៈ ដែលកំពុងតែធ្វើតបយោគៈនៅក្នុងព្រៃ ហិមាល័យ នោះ។ កាលព្រះនាង បវ៌តី បានទៅដល់អាស្រមរបស់ព្រះសីវៈហើយ ក៏បានសុំឱ្យព្រះសីវៈ ទ្រង់ព្រះអនុញ្ញាតិឱ្យនាងបានមើលថែបម្រើទ្រង់។ ព្រះសីវៈ មានការកើតក្តីចម្ងល់ជាពន់ពេកតែ ព្រះសីវៈក៏មិនបានសាក់សួរពីគោលបំណង់ដែលព្រះនាង បវ៌តី មកធ្វើការបម្រើព្រះអង្គនោះទេ។ជារៀងរាលថ្ងៃ ព្រះនាង បវ៌តី តែងតែ ធ្វើព្រះស្ងោយ សម្អាត់ព្រះអាស្រម បក និងបេះផ្កាឱ្យព្រះសីវៈ ។ កាលកន្លងយូរទៅហើយ ព្រះសីវៈ ក៏នៅតែធ្វើតបយោគៈដោយមិនមានអើពើរពីព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះនាង បវ៌តី សោះឡើយ។ ដោយហេតុដូច្នោះ ព្រះនាងបវ៌តី បានសម្រេចចិត្តទៅធ្វើការ សូត្របូងសួងទៅដល់សីវលឹង្គ ដើម្បីសុំពរជ័យពីព្រះសីវៈ។ ព្រះនាងបវ៌ទី បានធ្វើការសូមបួងសូងរហូតទឹកឡើងត្រឹមក តែព្រះសីវៈ នៅតែមិនបានយាងមករកព្រះនាងសោះឡើយ។
និយាយពីពពួកទេវតា កាលដែលមានឃើញ ព្រះនាង បវ៌តី ដែលហ៊ានបូជារូបរាងកាយរបស់នាងទៅធ្វើសូត្របួងសួងហៅព្រះសីវៈ អស់ពេលដ៏យូរនោះ ក៏បានកើតមានការអាណិតអាសូរឥតឧបមា និងបានធ្វើការអញ្ជើញ ពពួកទេវតាដើម្បីជួយឱ្យព្រះនាង បវ៌តី សម្រេចបំណងប្រាថ្នានោះ។ កាលបើបានពិភាក្សា រួចរាល់ហើយ ព្រះឥន្ទ្របានធ្វើការសម្រេចចិត្តទៅ អញ្ជើញឱ្យ ព្រះកាមទេព ទៅបានព្រួញកាមទៅព្រះសីវៈដែលកំពុងតែធ្វើតបយោគៈនោះ។ ព្រះកាមទេព កើតការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំង ព្រះកាលបើព្រះអង្គទៅបាញ់ព្រះសីវៈ នោះគឺជាការមិនគោរពដល់ ព្រះសីវៈ និងមិនតែប៉ុណ្ណោះ ខ្លាចក្រែងតែកើតមាន ទោសភ័យ ដល់ខ្លួន។ តែជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារតែពពួកទេវតាមានការស្នើរសុំព្រះអង្គបែបនោះ ក៏បានសម្រេចចិត្តធ្វើទៅតាមសំណើរ។ ចំណែកឯ ព្រះនាងសន្ធិយា ជាព្រះអគ្គមេហី ព្រះកាមទេព មានការព្រួយបារម្ភ ពីសុខទុក្ខរបស់ស្វាមី និងបានបួងសួងឱ្យព្រះជួយថែរក្សា ព្រះស្វាមីឱ្យមានសេចក្តីសុខគ្រប់ប្រការ។
នៅថ្ងៃដែលត្រូវទៅបាញ់ព្រះសីវមកដល់ ព្រះកាមទេព បានទាញ់ធ្នូស្នេហា តម្រង់ទៅរកព្រះសីវៈដែលកំពុងតែធ្វើតបយោគៈនោះ។ កាលបើបានបាញ់ត្រុង ព្រះឧរ(ទ្រូង) របស់ព្រះសីវៈហើយ ព្រះសីវៈ បានបើកព្រះនេត្រា តែមិនត្រឹមតែបើព្រះនេត្រ២នោះទេ តែព្រះសីវៈ បានបើកព្រះនេត្រអគ្គី(ភ្នែកទី៣) ប្រកបដោយភ្លើងទោសៈ ក៏បានដុតកម្លោចព្រះកាមទេព រហូតក្លាយទៅជាផេះ។ ព្រះសន្ធិយា កាលបានដឹងពីដំណើរព្រះស្វាមី បានសោយទីវង្គតនោះ ក៏កើតសេចក្តីឈឺចាប់ និងបានស្រែកយំផ្អើលអស់ឋានទាំងបី ដែលធ្វើឱ្យពពួកទេវតា មានការសោកសង្រែងជាខ្លាំង។ បន្ទាប់ពី ព្រះសីវៈ បានបើកព្រះនេត្រ ព្រះអង្គក៏បានឃើញពីការរងទុក្ខវេទនារបស់ព្រះនាងបវ៌តី ដែលបានមប្រើទ្រង់ និងការបួងសួងឱ្យទ្រង់ឱ្យពរទៅ កាន់ខ្លួន។ ព្រះសីវៈក៏បានលើកព្រះនាងបវ៌តី ចេញពីទឹក និងបានប្រទាន់ពរទៅកាន់ព្រះនាងបវ៌តីសម្រេចបំណងប្រាថ្នារបស់នាង។ បន្ទាប់ពីពេលនោះ សីវៈក៏បានលើកលែងទោសឱ្យព្រះកាមទេព និងបានប្រោសឱ្យព្រះកាមទេព មានជីវិតម្តងទៀត ព្រមទាំងព្រះសីវៈ ក៏បានយកនាង បវ៌តី ទៅកំពូលភ្នំកៃលាស និងបានធ្វើការរៀបអភិសេក ជាមួយព្រះនាងបវ៌តី ចាប់ពីពេលនោះទៅ។
​អវតារព្រះម៉ែអុម៉ាថេវី
រូបភាពតូច| ព្រះម៉ែលក្ម្សី [[សិល្បៈឥណ្ឌូនេស៊ី.]] មានអវតារព្រះម៉ែអុម៉ាថេវី គឺ៖
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
មហិធរាទិត្យ
ក្ឝត្រមហិធរាទិត្យ ទ្រង់ត្រូវជាបុត្រនៃវ្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២ និងត្រូវជាព្រះភាតានៃក្ឝត្រក្សិតេន្ទ្រាទិត្យ ដែលត្រូវជាបិតានៃវ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី២ ទ្រង់មានបុត្រាព្រះនាម ធរណីន្ទ្រទី៣ និងព្រះនត្តាដែលថ្ងៃក្រោយក្លាយជាក្សត្រដ៏ល្បីនៅអង្គរគឺវ្រះបាទជយវម៌្មទី៨។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរ
Ma Yashu
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ខេត្តក្វាងជិ
ខេត្តក្វាងជិ គឺជាខេត្តមួយនៅតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាមភាគខាងជើងនៃអតីតរាជធានីអធិរាជហ្វេ
ស្ថិតនៅតំបន់ឆ្នេរភាគកណ្តាលភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម ខេត្តក្វាងជិ ត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយ ខេត្តក្វាងប៊ិញនៅភាគខាងជើង ខេត្តធឿធៀនហ្វេ ខាងត្បូង ខេត្ត​សួគ៌ខេត្តភាគ​ខាងលិចប្រទេស​ឡាវ និង សមុទ្របៀនដុងខាងត្បូងទៅខាងកើត ដែលមាន 75 km នៃឆ្នេរសមុទ្រ។ លើកលែងតែតំបន់វាលទំនាបឆ្នេរ តូចចង្អៀតដីត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយភ្នំ និង ភ្នំអណ្ណាម ។នៅសម័យបុរេប្រវត្តិ តំបន់ទំនាបនៃខេត្តក្វាងជិ និងភាគកណ្តាលវៀតណាមទាំងមូលត្រូវបានកាន់កាប់ដោយជនជាតិចាម ( នរគចម្ប៉ា ) ការបះបោររបស់ជនជាតិចាមនៅសតវត្សទី២ នៃគ.ស. បានផ្តួលរំលំការគ្រប់គ្រងរបស់ចិន និងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋានឡើងវិញ។ សតវត្សទី១៤ និងទី១៥ ជនជាតិចាមត្រូវបានចាញ់ដោយកងទ័ពវៀតណាមនៅក្នុងតំបន់ ហើយជនជាតិភាគតិចវៀតណាមបានផ្លាស់ទីលំនៅ ឬស្រូបយកជនជាតិចាម ទាំងនោះជាបន្តបន្ទាប់ដែលមិនបានភៀសខ្លួន យូរៗទៅក្រុមរងវប្បធម៍និងវប្បធម៍ វៀតណាមប្លែកពីគ្នាបានអភិវឌ្ឍនៅក្នុងតំបន់។ តំបន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​បារាំង​ចាប់​យក​នៅ​ឆ្នាំ ១៨៧៤។ នៅឆ្នាំ១៨៨៧ វាបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង ពោលគឺ អាណាព្យាបាលអណ្ណាម ។
ពាក្យកម្ចី
ពាក្យកម្ចី គឺជាពាក្យដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងពាក្យនៃភាសាមួយទៀត ។ ឬ ពាក្យកម្ចី អាចមានទំនាក់ទំនងតាមរយៈ វប្បធម៌ សាសនា ពាណិជ្ជកម្ម សង្គ្រាម នយោបាយជាដើម។ នៅលើពិភពលោកយើងនេះ ជាតិសាសន៍នីមួយៗតែងតែមានវប្បធម៌អរិយធម៌ទំនាក់ទំនងគ្នាដូចជាភាសាជាដើម ប្រទេសនីមួយៗដែលមានព្រំដែនជាប់គ្នា ឬ ប្រទេសណាមួយដែលមានឥទ្ធិពលលើប្រទេសមួយទៀត តែងតែផ្សព្វផ្សាយនូវវប្បធម៌អរិយធម៌របស់ខ្លួនទៅឲ្យជាតិសាសន៍មួយទៀត ឧទាហរណ៍ដូចជា ប្រទេសកម្ពុជាមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសសៀមនិងយួន តែងតែមានឥទ្ធិពលភាសារបស់ខ្លួនមកលើភាសាខ្មែរ ឧទាហរណ៍: ពាក្យដែលខ្មែរកម្ចីពាក្យសៀម កាលពីក្នុងបុរាណសម័យព្រេងនាយ, ដោយសារប្រទេសមានព្រំដែនជាប់គ្នា, ខ្មែរនិងសៀម ធ្លាប់តែទៅមកប្រាស្រ័យរកគ្នា, ជនជាតិទាំងពីរនេះ ក៏តែងតែយកសម្ដីគ្នា ពីជាតិមួយទៅជាតិមួយទៅប្រើឬយកមកប្រើពុំប្រកែប្រកាន់អ្វីឡើយមានដូចជា តឹក, តាខេ, មហោរី,សន្លប់,អង្វរ,ហោ,ទីនាំំង,សង,សង់ខ្យា(សរសេរជា:ស័ងខយ៉ា), ក្លងខែក, រំខាន, ហោណាំង,សម,កាពិ,ម៉ត,សៅហ្មង,សួន...។ ពាក្យដែលខ្មែរកម្ចីពីយួន មានដូចជា សឿង, ញ៉ាក, ដ, ឆៀក,មឹក...។ ខ្មែរបានទទួលនូវឥទ្ធិពលសាសនាឥណ្ឌាដែលមានដូចជាព្រះពុទ្ធសាសនា និង ព្រហ្មញ្ញាសាសនា ដូច្នេះខ្មែរបានកម្ចីពាក្យបាលីសំស្ក្រឹតភាគច្រើននៃពាក្យបាលី-សំស្ក្រឹត ដូចជាពាក្យ  ប្រទេស,វត្ត,វិហារ,អក្សរ,អប្សរ,កវី,កោដិ,ព្រាហ្មណ៍,មហោស្រព,តន្ត្រី,សម័យ,អនាគត,ប្រសើរ,ទ្រព្យ,សុរិយ...។ ពាក្យសំស្ក្រឹតសុទ្ធ ដូចជា ហោរា , វរ្ម័ន...។ ពាក្យបាលីសុទ្ធ ដូចជា កតវេទី,កតញ្ញុតា,កតិកា...។ ប្រទេសខ្មែរបានស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមនិយមបារាំងចាប់តាំងពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩មក ពាក្យខ្មែរមួយចំនួនត្រូវបានកម្ចីពីពាក្យនៃភាសាបារាំងដូចជាពាក្យ កៅស៊ូ,ប៉ែល,អំពូល...។ ពាក្យនៃភាសាអង់គ្លេសត្រូវបានខ្មែរកម្ចីមានដូចជាពាក្យ កុំព្យូទ័រ ...។ ពាក្យចិនមួយចំនួនក៏បានកម្ចីដោយប្រើប្រាស់ក្នុងភាសាខ្មែរដូចជាពាក្យ ចុងភៅ (ពាក្យ:ភៅ ជាពាក្យចិន) គុយទាវ (ពាក់:គុយ ពាក្យខ្មែរពាក្យ:ទាវ ជាពាក្យចិន អានថា:ធៀវ) ខោ ... ។ ប្រទេសខ្មែរក៏មានវប្បធម៌អរិយធម៌ផ្ទាល់ខ្លួនក៏បានសាយភាយនៅភាសារបស់ខ្លួននៅប្រទេសក្បែរខាងរបស់ខ្លួនដូចជាប្រទេសថៃលាវឱ្យជាតិសាសន៍ទាំងពីរនេះកម្ចីលើភាសាខ្មែរ ដូចជាពាក្យ កើត,ក្រុង,កន្ត្រៃ,សារាយ,ខ្ទម,ឆ្លាត<ឈ្លាស,កំំំណើត,កំណត់,ដោយ,ច្បាប់,ទិតៀន<តំណះ,ខ្នែង,ខែ,សំំខាន់,សំរាប់,នាង,បំំំពេញ,ចំនួន...។
សូមមើលផងដែរ
•ពាក្យខ្មែរកម្ចីសៀម
•ពាក្យខ្មែរកម្ចីបាលីសំស្ក្រឹត
អឹមអរធីវី-៤
អឹមអរធីវី-៤ ឬ MRTV-4 (Myanmar Radio and Television-4:វិទ្យុ និង ទូរទស្សន៍មីយ៉ាន់ម៉ា-៤) គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍របស់ប្រទេស មីយ៉ាន់ម៉ា ដែលដំណើរការរួមគ្នាដោយ MRTV និង Forever Group ។ បានបើកដំណើរការនៅខែឧសភា ឆ្នាំ 2004 ប៉ុស្តិ៍ចាក់ផ្សាយរវាង 7ព្រឹក និង ១១ល្ងាច ចាប់តាំងពីពេលនោះមក វាអាចប្រើបានសម្រាប់តែអ្នកមើលដែលមានឧបករណ៍ឌិកូដ DVB-T ផ្កាយរណប ឬដីគោកប៉ុណ្ណោះ។ ឥឡូវនេះ ពួកគេបានចាក់ផ្សាយ 24 ម៉ោង ហើយក៏មាននៅក្នុង OTT platform PyonePlay ផងដែរ។
ប៉ុស្តិ៍នេះដំណើរការក្រោម ក្រសួងព័ត៌មាន ហើយការផ្សាយព័ត៌មានអន្តរជាតិឆ្លងកាត់ ការត្រួតពិនិត្យ ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
នៅ​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០០៤ MRTV-4 ត្រូវ​បាន​ចាក់​ផ្សាយ​តាម​កាលវិភាគ​កម្មវិធី​ពីរ​ម៉ោង​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ ដោយ​មាន​កិច្ច​សហការ​ពី​វិទ្យុ និង​ទូរទស្សន៍​មីយ៉ាន់ម៉ា ក្រោម ​ក្រសួង​ព័ត៌មាន ។ ក្នុងឆ្នាំ 2005 ពួកគេត្រូវបានចាក់ផ្សាយតាមកាលវិភាគកម្មវិធី 6 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយចាក់ផ្សាយដោយឥតគិតថ្លៃសម្រាប់ទីក្រុង យុាំងហ្គូន(រ៉ង់ហ្គូន) និងតំបន់ជិតខាងក្នុងឆ្នាំ 2006 សម្រាប់ទីក្រុងម៉ាន់ដាឡាយ និងតំបន់ជិតខាងក្នុងឆ្នាំ 2007 ។ នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ ប៉ុស្តិ៍ MRTV-4 បានចាក់ផ្សាយ 18 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ។ MRTV-4 បានក្លាយជាទូរទស្សន៍ 24 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2010។ នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2014 ពួកគេបានណែនាំប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ និយមន័យខ្ពស់ នៅក្នុងបណ្តាញ 4TV ។
គាល់កូថា
គាល់កូថា (អង់គ្លេស: Golgotha) ជាភាសាអើរ៉ាម មានន័ថា លលាដ៍ក្បាល។ គាល់កូថាជាឈ្មោះទីកន្លែងដែលព្រះយេស៊ូវត្រូវគេឆ្កាង។ រូបភាពតូច|កន្លែងប្រពៃណីនៃគាល់កូថា នៅក្នុងព្រះវិហារនៃស្តូបដ៏វិសុទ្ធ
យោងតាមព្រះគម្ពីរដំណឹងល្អ គាល់កូថាគឺជាកន្លែងមួយ នៅខាងក្រៅកំពែងក្រុងយេរូសាឡឹម ហើយនៅជិតក្រុងយេរូសាឡឹម។ ។ ពាក្យ «គាល់កូថា» នេះ ភាសាឡាតាំងហៅថា Calvariæ Locus ហើយក្លាយមកជាភាសាអង់គ្លេសគឺ កាល់វ៉ារី។
ឯកសារយោងខាងព្រះគម្ពីរ និងដើមកំណើតពាក្យ
រូបភាពតូច|អាសនានៅកន្លែងប្រពៃណី នៃគាល់កូថា នៅក្នុងសំណេរជាច្រើនកាលពីដើម គាល់កូថាគឺសំដៅទៅលើកូនភ្នំមួយ ដែលមានរាងដូចលលាដ៍ក្បាល ហើយវាស្ថិតនៅក្បែរច្រកចូលទៅក្នុងក្រុងយេរូសាឡឹម។
ចាប់តាំងពីសតវត្សទី៦ គាល់កូថាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទីតាំងនៃភ្នំមួយ និងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកូនភ្នំតូចមួយចាប់តាំងពីឆ្នាំ៣៣៣។ ព្រះគម្ពីរដំណឹងល្អបានប្រាប់យើងឲ្យដឹងថា វាជាកន្លែងមួយដែលនៅជិតក្រុងយេរូសាឡឹម ល្មមនឹងអាចឲ្យអ្នកដែលធ្វើដំណើរចេញ ចូលក្រុងនោះ អាចអានចំណារដែលសរសេរថា "ព្រះយេស៊ូវនៃណាសារ៉ែត – ស្ដេចរបស់យូដា"។ នៅពេលច្បាប់បកប្រែ King James Version ត្រូវបានសរសេរឡើង ពួកអ្នកបកប្រែបានប្រើច្បាប់បកប្រែដែលយកលំនាំតាមភាសាអង់គ្លេស (anglicized version) គឺគេបានប្រើរពាក្យ «កាល់វ៉ារី» ដែលពាក្យក្លាយមកពីភាសាឡាតាំង Calvariæ) ដើម្បីសំដៅទៅលើពាក្យ «គាល់កូថា» នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរដំណឹងល្អរបស់លូកា។ ទីកន្លែងនេះមានលើកយកមកនិយាយនៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរដំណឹងល្អទាំង៤: នៅក្នុងច្បាប់បកប្រែរបស់រ៉ូមាំងកាតូលិច លូកា ២៣:៣៣ មានសរសេេរថា:"នៅ​ពេល​មក​ដល់​កន្លែង​មួយដែលគេហៅ​ថា​ “កាល់វ៉ារី” ពួកគេ​ក៏​ឆ្កាង​ព្រះយេស៊ូវ​នៅ​ទីនោះ ព្រមទាំងឧក្រិដ្ឋជន​ទាំងនោះផង ម្នាក់​នៅ​ខាងស្ដាំ ​ម្នាក់​​នៅ​ខាងឆ្វេង​។"ពាក្យ "ទីលលាដ៍ក្បាល" (ភាសាអើរ៉ាម: gagûltâ ܓܓܘܠܬܐ)  មានការពន្យល់ជាច្រើនអំពីឈ្មោះនេះ។ ទីកន្លែងនេះត្រូវបានគេអះអាងថាឈ្មោះពិតប្រាកដរបស់វាជាភាសាអើរ៉ាមគឺ Gol Goatha, ដែលមានន័យថាភ្នំនៃការប្រហារជីវិត ហើយវាប្រហែលជាកន្លែងតែមួយជាមួយនឹងGoatha ដែលត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរយេរេមា ដែលពិពណ៌អំពីទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់ក្រុងយេរូសាឡឹម។ មានការពន្យល់មួយផ្សេងទៀតថា  វាជាកន្លែងប្រហារជីវិតជាសាធារណៈ ហើយឈ្មោះនោះសំដៅទៅលើលលាដ៍ក្បាលដែលត្រូវបានបោះចោលនៅទីនោះ ឬថាជាកន្លែងមួយដែលនៅក្បែរទីស្មសាន ហើយឈ្មោះនោះសំដៅទៅលើឆ្អឹងដែលគេកប់នៅទីនោះ។
នៅក្នុងគ្រីស្ទានមួយចំនួន និងទំនៀមទម្លាប់យូដា ឈ្មោះ Golgotha សំដៅទៅលើទីលលាដ៍ក្បាលរបស់អ័រដាម។ មានវើហ្សិនធម្មតាមួយ អះអាងថាសឹម និងម៉ិលគីស្សាដែក បានធ្វើដំណើរទៅកន្លែងដែលទូកណូអេឈប់ យកសពអ័រដាមពីទីនោះ ហើយត្រូវបានទូតសួគ៌នាំទៅគាល់កូថា–ដែលគេពិពណ៌នាថាជាកូនភ្នំដែលមានរាងដូចលលាដ៍ក្បាល ជាចំណុចកណ្ដាលនៃផែនដី ហើយក៏ជាកន្លែងដែលក្បាលរបស់ពស់ត្រូវបានកម្ទេច ក្រោយពីមនុស្សបានធ្លាក់ក្នុងអំពើបាប។
លោកតាដំបងក្រញូង
នៅក្នុងទីរួមខេត្តបាត់ដំបង រូបសំណាក់មួយដែលមានកំពស់ ៦,៥ម៉ែត្រ ស្ថិតនៅចំណុចផ្លូវបំបែករង្វង់មូលឆ្ពោះទៅកាន់រាជធានីភ្នំពេញ និងខេត្ដបន្ទាយមានជ័យ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា លោកតាដំបងក្រញូង។ រូបសំណាកនេះត្រូវបានសាងសង់ដំបូងក្នុងសម័យសង្គមរាស្ដ្រនិយមដែលមានទំហំតូចជាងសព្វថ្ងៃ ហើយត្រូវបានកសាងឡើងវិញ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ សម្រាប់ជាទីគោរពសក្ការ:តាមជំនឿរបស់អ្នកស្រុក និងត្រូវបានគេជឿថាមានបារមីបំផុតលើជំនឿសាសនាពិសេសការបន់ស្រង់នានា។ ជារៀងរាល់ ថ្ងៃឧបោសថសីល និងថ្ងៃបុណ្យទានធំៗ ម្តង គេសង្កេតឃើញមានមនុស្សច្រើនកុះករមកធ្វើការបន់ស្រន់ និងប្រារព្ធពិធីសាសនាផ្សេងៗ។ រូបភាពតូច|រូបសំណាកលោកតាដំបងក្រញូងនៅទីរួមខេត្តបាត់ដំបង
ដំណើររឿង
មានរឿងដំណាលមួយទាក់ទងនិងប្រវត្តិរបស់លោកតា ដំបងគ្រញូង កាលដើមឡើយ ជារាស្ត្រសាមញម្នាក់ ប្រកបរបរចូលព្រៃកាប់ផ្តៅ ធ្វើតុទូថ្ងៃមួយ លោក បានសម្លឹងទៅឃើញដើមរកាខ្មៅមួយដើម រួចក៏មានចិត្តចង់កាប់ដើម រកានោះមក ធ្វើជាដំបងមួយ  ហើយជាដំបង គ្រញូងខ្មៅមួយមានមហិឫទ្ធិខ្លាំងក្លា។  បុរសនេះបានកាប់យកដើមគ្រញូងមកធ្វើជាដំបងការពារខ្លួនផ្ទាល់ ជាហេតុនាំឱ្យគេទាំង ឡាយគ្រប់ គ្នា ហៅបុរសនោះថា «ដំបងគ្រញូង»។ចាប់ពីពេលនោះមក «ដំបងគ្រញូង»មានចិត្តចង់ក្បត់ដណ្តើមរាជ ។ ពួកអាមាត្យលុះបានដំណឹងនេះហើយ ក៏ប្រញាប់ប្រញាល់ នាំព័ត៌មាន នេះទៅក្រាបបង្គំទូលស្តេច ។ ស្តេចក៏បានបញ្ជាឱ្យកងកម្លាំងទាហានទៅបង្ក្រាប«ដំបង គ្រញូង» ប៉ុន្តែទ័ពទាំងអស់ នោះពុំអាចយក ជ័យ ជម្នះលើ«ដំបងគ្រញូង» បានសោះ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះកងទាហានទាំងឡាយបាន នាំគ្នាចុះចូលបម្រើការងារ ជាមួយ នឹង  «ដំបងគ្រញូង» គ្មាន សល់ ឡើយ ។ មហាក្សត្រទ្រង់ពិបាកព្រះទ័យខ្លាំងពេកក៏ប្រឈួន ពុំមានគ្រូពេទ្យណា អាចថ្វាយ ការព្យាបាលសោះ ទ្រង់សុគត ក្នុងព្រះជន្ម៤៩វស្សា បន្ទាប់ពីគ្រងរាជ្យបាន២៩ឆ្នាំ ប៉ុណ្ណោះ។ក្នុងខែពិសាខ គស ១០០១ បន្ទាប់ពីទទួលព័ត៌មានថា ព្រះបាទចក្រពត្រាធិរាជបានសុគតហើយនោះ «ដំបងគ្រញូង» ដែលជាកូនរាស្ត្រ សាមញ្ញសុទ្ធសាធ បានលើកកងកម្លាំងចូលក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ហើយទទួលការអភិសេកឡើងគ្រងរាជ្យ ជាក្សត្រទី១៦។ ទ្រង់មាន ព្រះនាមជា«គោត្តអមរទេវរាជ»។ ក្សត្រថ្មីនេះបានចេញបញ្ជាឱ្យគេរុករកតាមចាប់រាជវង្សអតិតក្សត្រមកពិឃាដ ដោយដុតទាំងរស់។ នៅពេល នោះ ព្រះរាជបុត្រព្រះអង្គម្ចាស់ចក្រពង្សក៏បានគេចខ្លួនចេញពីទីក្រុង ។
ព្រះរាជបុត្រាទី ២ គឺព្រះសិរីកុមារ ដែលមានព្រះជន្ម៥ឆ្នាំ ត្រូវបានមេដោះនាំរត់ទៅនៅជាមួយអ្នកស្រុក ក៏ប៉ុន្តែដោយពុំព្រមស្រាតខ្លួនទទេ ដូចកូន អ្នកស្រុក នោះ នាំឱ្យពួកទាហានស្គាល់ រួចក៏ត្រូវ ទាហានចាប់យកទៅដុតសម្លាប់ទាំងរស់ តែដល់ពេលរសៀលមានទាហានមិន ស្គាល់ឈ្មោះម្នាក់បានឆក់យក ទៅគ្រវាត់ចោល នៅក្នុងព្រៃ ទៅ ។ តមកមានព្រះសង្ឃមួយអង្គបានជួបប្រទះកុមារនេះ ហើយក៏រើសយក ទៅចិញ្ចឹម។ ដោយដៃជើងនៅខ្វិនខ្វង់មិនអាចដើរបាន ហើយ បានត្រឹមតែរំកិល នោះទើបគេគ្រប់គ្នាហៅកុមារនោះថា «ព្រហ្មកិល» ឯអ្នក ខ្លះទៀតហៅថា«ពញ្ញាក្រែក»។កាលនោះចៅ ព្រហ្មកិល បានធ្វើដំណើរដោយរំកិល មកលេងនៅក្នុងបុណ្យនោះដែរ តែដោយហត់ពេក ក៏បានសំរាក នៅពាក់កណ្តាលផ្លូវក្រោមដើមឈើមួយ ពេលនោះទេវតាក៏បាននិមិត្តជាតាចាស់ស្លៀក ពាក់ ស ជិះសេះ ស ស្ពាយបង្វេចពីយកមកផ្ញើចៅព្រហ្មកិល ហើយក៏រលាយខ្លួនបាត់ ដោយចង សេះ និងជើងចៅ ព្រហ្មកិល សេះនោះក៏បានអូសចៅព្រហ្មកិល ធ្វើអោយជើងដែលក្ងិញក្ងង់នោះ បាន រលា ត្រង់ ដោយ ឃើញស័ក្កិសិទ្ធិដូច្នេះ ចៅព្រហ្មកិល ក៏បានយកខ្សែសេះមកចងនៅដៃ ដៃក៏រលា ត្រង់ដូចមនុស្សធម្មតា ហើយក៏លាបង្វិចឃើញសុទ្ធតែម្ហូមអាហារសួគ៌ ក៏ហូបឆ្អែត រួចក៏លាបង្វិចមួយ ទៀត ឃើញសម្លៀក បំពាក់សួគ៌ ហើយក៏យកមកស្លៀកពាក់ បន្ទាប់មកឡើងជិះសេះស សេះនោះក៏ហោះសំដៅទៅ កន្លែង ប្រារព្វពិធីបុណ្យ ដោយហោះឆ្វែលព័ទ្ធសីមាបីជុំ ពេលនោះ តាដំបងគ្រញូង ក៏បានគ្រវែងដំបងសក្កិសិទ្ធគប់អ្នកមានបុណ្យ តែមិនដូចប្រាថ្នាឡើយដំបងនោះក៏បានធ្លាក់ចូលព្រៃបាត់ទៅ។