cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត
អក្សរកាត់
គធ/ខប           គណៈកម្មការរាជធានី/ខេត្ដរៀបចំការបោះឆ្នោត
លធ/ខប          លេខាធិការដ្ឋានរាជធានី/ខេត្ដរៀបចំការបោះឆ្នោត
គឃ/សប        គណៈកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត
គកប/គករ       គណៈកម្មការការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោត
កបឃ/ស        ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់
ច.ប.ត.រ          ច្បាប់ស្ដីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ដ្រ និងច្បាប់ស្ដីពីវិសោធនកម្មនៃច្បាប់នេះ
ច.ប.ក            ច្បាប់ស្ដីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ដ ក្រុមប្រឹក្សាក្រុង ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌ
ការបកស្រាយ
ពាក្យ " ការបោះឆ្នោត" និង " ដំណើរការបោះឆ្នោត " មានន័យរួមបញ្ចូលទាំងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត កុំទ្យូទ័រកម្មបញ្ជីបោះឆ្នោត ការបិទផ្សាយបញ្ជីបោះឆ្នោតដំបូង ការចុះបញ្ជីបេក្ខជន ការឃោសនាបោះឆ្នោត ការបោះឆ្នោត ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ការបូកសរុបលទ្ធផលបណ្ដោះអាសន្ន និងបណ្ដឹងតវ៉ា ឬបណ្ដឹងជំទាស់ ឬ/នឹងបណ្ដឹងទាក់ទងនឹងករណីខាងលើ។ ប៉ុន្ដែពាក្យនេះ ក៏មានន័យរួមបញ្ចូលផងដែរនូវសកម្មភាពនានាមុន និងក្រោយថ្ងៃបោះឆ្នោតរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ និងគណបក្យនយោបាយ។
ពាក្យ "អ្នកសង្កេតការណ៍" ក្នុងក្រមសីលធម៌នេះ គឺសំដៅតែលើអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងអន្ដរជាតិប៉ុណ្ណោះ មិនបានគិតបញ្ចូលអ្នកសារពត៌មានជាតិ និងអន្ដរជាតិ និងតំណាង ឬ/និងភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយទេ។
តួនាទីនៃអ្នកសង្កេតការណ៍
សមាគម និងអង្គការមិនមែនក្រៅរដ្ឋាភិបាល អាចបញ្ជូនតំណាងរបស់ខ្លួនឲ្យចូលរួមជាអ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោតទាំងមូល។ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវអញ្ជើញតំណាងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលជាតិ អន្ដរជាតិ អង្គការអន្ដរជាតិ និងប្រទេសនានាឲ្យចូលរួមសង្កេតការណ៍ការបោះឆ្នោតនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
បន្ទាប់ពី គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត បានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការហើយ អ្នកសង្កេតការណ៍ទាំងឡាយមានសិទ្ធិធ្វើសកម្មភាពសង្កេតការណ៍ដោយឯករាជ្យពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ព្រមទាំងទទួលនូវកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការយ៉ាងពេញទំហឹងពីអាជ្ញាធរដែនដី គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ និងគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតទៀតផង។
អ្នកសង្កេតការណ៍ទាំងឡាយមានសិទ្ធិសង្កេតមើលគ្រប់សកម្មភាព ដែលទាក់ទងនឹងការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការឃោសនាបោះឆ្នោត ការបោះឆ្នោត ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ការបូកសរុបលទ្ធផល និងការប្រកាសលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត។ ប៉ុន្ដែអ្នកសង្កេតការណ៍មិនត្រូវជ្រៀតជ្រែក ឬប៉ុនប៉ងប្រើឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនក្នុងគោលបំណងរំខាន ឬរារាំងដំណើរការនៃការបោះឆ្នោតឡើយ។
សិទ្ធិ និងភារកិច្ចរបស់អ្នកសង្កេតការណ៍
នៅពេលបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ និងបានទទួលប័ណ្ណសម្គាល់អ្នកសង្កេតការណ៍រួចហើយ អ្នកសង្កេតការណ៍ទាំងឡាយនឹងមានឯករាជ្យភាព ព្រមទាំងមានសិទ្ធិ និងភារកិច្ចដូចខាងក្រោម៖
បម្រាមសម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត
ក្នុងការសង្កេតមើលដំណើរការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការចុះបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយសម្រាប់ឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ការឃោសនាបោះឆ្នោត និងរាល់សកម្មភាពនានានៅការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោត ទាំងនៅមុនពេល ក្នុងពេល និងក្រោយពេលនៃការបោះឆ្នោត អ្នកសង្កេតការណ៍ត្រូវជៀសវាង៖
ទោសប្បញ្ញត្ដិ
ដោយមិនគិតពីទោសប្បញ្ញត្ដិដូចមានចែងក្នុងច្បាប់បោះឆ្នោត គ.ជ.ប មានអំណាចឆន្ទានុសិទ្ធិក្នុងការបដិសេធលែងទទួលស្គាល់អង្គការសង្កេតការណ៍ ឬអ្នកសង្កេតការណ៍ណាមួយនៅពេលដែល គ.ជ.ប យល់ឃើញថា អង្គការ ឬអ្នកសង្កេតការណ៍នោះ៖ គ.ជ.ប ត្រូវប្រគល់សិទ្ធិជូនគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ក្រោមឲ្យបណ្ដេញចេញពីទីស្នាក់ការ ឬការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតនូវអ្នកអង្កេតការណ៍ទាំងឡាយណាដែលពុំបានគោរពតាមក្រមសីលធម៌នេះ។ ដើម្បីអនុវត្ដសិទ្ធិអំណាចខាងលើ គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ក្រោមត្រូវរាយការណ៍ពីព្រឹត្ដការណ៍នេះតាមឋានានុក្រមមក គ.ជ.ប
របាយការណ៍សន្និដ្ឋាន
បន្ទាប់ពីដំណើរការបោះឆ្នោតបានចប់សព្វគ្រប់ហើយ សាមីសង្កេតការណ៍ទាំងឡាយ ត្រូវផ្ដល់របាយការណ៍ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ស្ដីពីការសង្កេតឃើញ និងសេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់ខ្លួននៅក្នុងដំណើរការបនៃការបោះឆ្នោតផ្ញើជូន គ.ជ.ប ដើម្បីឲ្យ គ.ជ.ប មានមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ធ្វើការវាយតម្លៃជាចុងក្រោយ។
ឃុំព្រៃឃ្នេស
* ខាងជើងនិងខាងលិច ឃុំទឹកថ្លា ស្រុកស្វាយអន្ទរ
* ប៉ែកឥសានជាប់ ឃុំស្វាយជ្រុំ ស្រុកមេសាង
* ប៉ែកខាងកើត ជាប់ ឃុំជីផុច ស្រុកមេសាង
* ប៉ែកអាគ្នេយ៍ ឃុំត្រពាំងស្រែ ស្រុកមេសាង
* ប៉ែកនរតី ជាប់ ឃុំបឹងព្រះ ស្រុកបាភ្នំ
* ប៉ែកខាងត្បូង ជាប់ ឃុំស្ពឺ ខ ស្រុកបាភ្នំ។​
ប្រវត្តិ
ទីតាំង
ឃុំព្រៃឃ្នេសស្ថិតក្នុងស្រុកមេសាងខេត្តព្រៃវែង មានចម្ងាយប្រហែល១២៥គីឡូម៉ែតពីភ្នំពេញ យើងធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ១​ប្រហែល៧២គីឡូម៉ែត ដល់ផ្លូវបំបែកផ្សារកំពង់សឹង្ហ បត់ឆ្វេងតាមផ្លូវលេខ៣១៨ប្រហែល១១គីឡូម៉ែត រហូតដល់ផ្សារឈើកាច់រួចបន្តតាមផ្លូវលេខ៣១៧ប្រហែល៧គីឡូម៉ែត ទៅដល់ផ្សាររក្សជ័យបត់ស្ដាំប្រហែល១៣គីឡូម៉ែតដល់ក្លោងទ្វាវត្តស្វាយជោបត់ឆ្វេងប្រហែល៣គីឡូម៉ែតដល់សាលាឃុំព្រៃឃ្នេស។
ចំនួន​ប្រជាជនសរុបចំនួន3,690គ្រួសារ ឬ ចំនួន15,177នាក់
បែងចែកជីវភាពជា៣កម្រិត៖
កម្រិតប្រសើរចំនួន 3041គ្រួសារ ឬ ចំនួន12925នាក់
កម្រិតមធ្យម    ចំនួន415គ្រួសារឬ ចំនួន1,462នាក់
កម្រិតលំបាក    ចំនួន234គ្រួសារ ឬ ចំនួន790នាក់
យោងតាមឯកសាររបស់ក្រសួងផែនការ២០១៤
បំណែងចែករដ្ឋបាល (Prey Khnes) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេសាង ខេត្តព្រៃវែង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ២២ភូមិ÷ សេដ្ឋកិច្ច
ទីប្រជុំជន​​សំខាន់ៗនៅ​ក្នុង​ឃុំព្រៃឃ្នេស​មាន​ដូច​ជា ៖
វត្តអារាម
ឃុំព្រៃឃ្នេស​មានវត្តអារាមចំនួន ៨ ​ដែលពុទ្ធបរិស័ទ្ធ​​​អាច​មក​​​ធ្វើបុណ្យបាន​ ៖
1. វត្តព្រៃឃ្នេស​ :
2. វត្តសន្លុង
3. វត្តឫស្សីទ្វា
4. វត្តបារ៉ាច
5. វត្តស្វាយជោរ
6. វត្តពោធិស្នាយ
សាលារៀន
1.    អនុវិទ្យាល័យព្រៃឃ្នេស
2.    សាលាបឋមសិក្សាព្រៃឃ្នេស
3.    សាលាបឋមសិក្សាបារ៉ាច
4.    សាលាបឋមសិក្សាស្វាយជោរ
5.    សាលាបឋមសិក្សាសំបួរ
7.    សាលាបឋមសិក្សាសន្លូងលៀប
8.    សាលាបឋមសិក្សាពោធិព័ទ្ធ
9.    សាលាបឋមសិក្សាឫស្សីទ្វា
10.  សាលាបឋមសិក្សាពោធិស្នាយ
អាងរំដោះទឹកជំនន់
នៅឃុំព្រៃឃ្នេសមានប្រព័ន្ធការពារទឹកជំនន់មួយគឺអាងព្រៃឃ្នេស
អាងរឺអាងស្តុកការពារទឹកជំនន់ របស់ភូមិព្រៃឃ្នេសមានផ្ទៃក្រឡាសរុប 383525,80 ម៉ែតក្រឡាអាចផ្ទុកទឹកបាន 1150577,4 ម៉ែតគូបហើយមានបរិមាត្រ៖ 2,88 គីឡូម៉ែត
ប្រៃសនីយ៍
ឃុំព្រៃឃ្នេសមានលេខកូដ១៤២០៦
ទេសភាពធម្មជាតិ
នៅរដូវវស្សាពេលថ្ងៃរះយើងអាចមើលឃើញភ្នំលោកយាយ (មេដែន ជាភាសាតាមតំបន់) (Dinh Nui Ba Den) នៅទិសខាងកើត និងមានប្រភេទបក្សី ប្រវឹក កុក ហើរបណ្ដើរកូនស្វែងរកចំណីតាមបណ្ដោយដងព្រែក ហើយពេលថ្ងៃមានបក្សីប្រភេទ ក្រសា ក្រៀល ទុង នៅរដូវវស្សា ហោះហើរនិងចុះស្វែងរកចំណីនៅបណ្ដោយអាងស្តុកទឹក ហើយយើងអាចរកប្រភេទសត្វល្អិតឃ្មុំ ចង្រិត និងប្រភេទសត្វល្អិតផ្សេងទៀតក្នុងព្រៃល្បោះ។
ទុង្សៈទេវី
ទុង្សៈទេវី ជាបុត្រីទី១ របស់កបិលមហាព្រហ្ម
ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម
ស្ថាបនិក បណ្ណាល័យជាតិកម្ពុជា ១៩២៤
Founder of the National Library of Cambodia 1924
ក្រោមការផ្ដួចផ្ដើម របស់លោក ទេពពិទូរ ឈឹមក្រសេម បានបង្កើតទីកន្លែងតម្កល់សៀវភៅមួយនៅភ្នំពេញ ដែលមានឈ្មោះថា "ខេមរៈបណ្ណាល័យ" ដែលបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ ក្នុងរាជ ព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ដែលអាចដាក់សៀវភៅបានជាង ៦០០ ក្បាល ប៉ុនណោះ ដោយមានកិច្ចសហការ ជាមួយក្រុមរេសុីដង់បារាំងផងដែរនោះ ខេមរៈបណ្ណាល័យ ត្រូវបានកែប្រែជាបណ្ណាល័យជាតិកម្ពុជាផ្លូវការណ៍ ដែលមានឈ្មោះថា "ព្រះរាជបណ្ណាល័យ" ​តាម​ព្រះរាជប្រកាស​ចុះ​ថ្ងៃ​ទី២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩២៤ ដែលត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ដើម្បី​ប្រមូល​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ដែល​ទាក់ទង​សំខាន់​ ទៅនឹងទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី​ខ្មែរ និង វិស័យ​ព្រះពុទ្ធសាសនា និងជា​តម្រូវការ​សិក្សា ​ខេមរៈជន ទាំង​ព្រះសង្ឃ និង គ្រហស្ថ ជា​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ និង អ្នកសិក្សា​មកពី​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន ។ គេ​ជឿ​ថា ព្រះ​រាជបណ្ណាល័យ កើតឡើង​ពី​ការ​ផ្ដុំ​នៃ​ចេតនា​ជាច្រើន ហើយព្រះបាទ​ ស៊ី​សុវត្ថិ ដែល​មាន​បំណង​កែទម្រង់​ផ្នែក​បណ្ដុះបញ្ញា ក្នុងពុទ្ធសាសនា ​គណៈមហានិកាយ ដឹកនាំ​ដោយ​ព្រះ​មហាវិមលធម្ម រ័ត្ន ថោង, ព្រះ​តេជគុណ ល្វី ឯម , អ៊ុម ស៊ូ , ជួន ណាត និង ហួត តាត ។ ព្រះករុណា ស៊ីសុវត្ថិ សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ​ចំពោះ​ក្រុម​អ្នក​កែទម្រង់ ដែល​ចង់ឱ្យ​មាន​ការបោះពុម្ព​សៀវភៅផ្នែក​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ឱ្យបាន​ទូលំទូលាយផងដែរ ខណៈ​ដែល​រដ្ឋការ​អាណា​ព្យាបាល​បារាំង​ចង់​បង្កើត​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​សិក្សា​ នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​ប្រកួតប្រជែង និង ​ប្រទេស​សៀម ព្រះ​រាជបណ្ណាល័យ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ដើម្បី​ជួយ​ដល់​ការសិក្សា​របស់​ ព្រះសង្ឃ​ខាង​សាលា​បរិយត្តិ​ធម៌ ក្រៅពី​នេះ​ ព្រះរាជ​បណ្ណាល័យ​មាន​ភារៈ​ដូច​មាន​ក្នុង​សេចក្តីប្រកាស​ថា សម្រាប់ស្វែង​រក, ប្រមូល, រក្សា និង​បោះពុម្ព​ចេញ​ផ្សាយ ដើម្បីឱ្យ​អ្នក​ទាំងពួងបាន​មើល​អស់ នៃខ្លឹមសារក្នុងសៀវភៅសា​ស្ត្រា លិខិត​បោះពុម្ព ឬ ការសរសេរ​ដៃ​ជា​ភាសា​គ្រប់មុខ ដែលត្រូវ​យក​ភាសា​ខ្មែរ បាលី សំស្ក្រឹត​ជាដើម ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​ក្រុង​កម្ពុជា​ធិបតី ជាន់​បុរាណក្តី ឬ ជាន់​ឥឡូវ​ក្តី និងសាវតារ​ខាង​នយោបាយ ខាង​សាសនា ​ក្នុងស្រុក​ទាំង​ប៉ុន្មាន ដែល​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា ​។ ​
ស្ថាបនិក ទស្សនាវដ្តីកម្ពុជាសុរិយា ១៩២៦
Founder of Kambuja Soriya Magazine 1926
ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​រាជការ ព្រះសង្ឃ និងអ្នក​ទាំងឡាយ​ដែល​នៅ​ទី​ឆ្ងាយ ពិបាក​ក្នុងការ​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​ព្រះរាជ​បណ្ណាល័យ​ដោយផ្ទាល់​នោះ ទើប​នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៦ ព្រះរាជ​បណ្ណាល័យ​បាន​បង្កើតនូវ​ទស្ស​វនា​ដ្តី​មួយ​ដែល​មានឈ្មោះ​ថា "កម្ពុជា​សុរិយា" ក្រោមគំនិតនៃការផ្ដួចផ្ដើមរបស់លោក ទេពពិទូរ ឈឹមក្រសេម ។ ទស្សនាវដ្ដី កម្ពុជាសុរិយា បានធ្វើការបោះពុម្ពជាប្រចាំខែដោយវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា នារាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០ និងបានចុះផ្សព្វផ្សាយ ពីវប្បធម៌ និង អរិយធម៌ខ្មែរ ក្នុង ទស្សនាវដ្ដី​នេះជាបន្តបន្ទាប់ ទស្សនាវដ្ដី កម្ពុជាសុរិយា មិន​ត្រឹមតែ​បោះពុម្ពផ្សាយ​អំពី​រឿងរ៉ាវ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង ព្រះពុទ្ធសាសនា​ ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ហើយថែមទាំង​បាន​បោះពុម្ពផ្សាយ​អត្ថបទ​មួយ​ចំនួន​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​និយាយ​អំពី ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ និង រឿងព្រេង​របស់​ខ្មែរ ព្រមទាំង ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង អក្សរសាស្ត្រ​នៃ​ប្រទេស​ដទៃ​ថែមទៀតផង ។
វិចារណៈកថា ៖
ការហាមប្រាមរបស់លោក ទេពពិទូរ ឈឹមក្រសេម'
សីលធម៌សង្គមបច្ចុប្បន្ននេះមានការធ្លាក់ចុះជាខ្លាំង អាជ្ញាធរ ដូចជាគ្មានអើពើទៅទៀត អនិច្ចាសង្គមបច្ចុប្បន្ន ប្រាសចាកនូវក្រមសីលធម៌ និង សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ ជាពន់ពេកណាស់ ។
រាគ្សៈសាទេវី
រាគ្សៈសាទេវី ជាបុត្រីទី៣ របស់កបិលមហាព្រហ្ម សៀតផ្កាឈូក អម្ពរសម្ពត់ពណ៌ស្វាយ សំលៀកបំពាក់ពណ៌ខ្មៅ គ្រឿងប្រដាប់មោរា (ត្បូងកណ្ដៀងពណ៌ខៀវ) សោយលោហិត (ឈាម) ស្តាំត្រីសូល៍ ឆ្វេងធ្នូ ពាហនៈ អស្សតរ (សេះ) ដែលតែងតែយាងចុះមករក្សាដែនជម្ពូទ្វីប នៅពេលសង្ក្រាន្ដត្រូវនិងថ្ងៃអង្គារ។
វិថីរដ្ឋសភា
វិថីរដ្ឋសភា គឺជាវិថីដែលស្ថិតនៅកែងនឹង វិថីសុធារស ខាងត្បូងប៊ូឌីញ ខាងក្រោយ រដ្ឋសភា និង ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត ទៅទល់នឹងរង្វង់មូលសម្ដេចសង្ឃរាជជួន ណាត។
ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ
​ ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ គឺជាខេត្តខ្មែរដែលចំណុះអោយសៀមក្នុងអំឡុង សតវត្សទី១៨ ដល់ សតវត្សទី១៩។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃ(សៀម) បានប្ដូរទៅជា ខេត្តឆាឈឿងសាវ។
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ខេត្តសង្គឹត
​ ខេត្តសង្គឹត គឺជាខេត្តខ្មែរដែលចំណុះអោយសៀមក្នុងអំឡុង សតវត្សទី១៨ ដល់ សតវត្សទី១៩។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃ(សៀម) បានដាក់បញ្ចូលទៅជា ខេត្តសូរិន។
=មើលផងដែរ=
ផ្កាកំប្លោក
ត្រកៀត​ប៉ោង ឬ កំប្លោក ជាស្មៅ​ទឹក​ពួក​ត្រកៀត បែប​ភាព​ដូច​ត្រកៀត ប៉ុន្ដែ​កាល​ដែល​នៅ​តូច មាន​ពក​ផ្ដួច​ជា​ប្លោក​ប៉ោង​ឡើង ត​ទៅ​ទើប​បែក​ចេញ​ជា​ពន្លក​ជា​ស្លឹក ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​ទើប​ហៅ​ថា ត្រកៀត​ប៉ោង; ត្រកៀត​នេះ​មាន​ប្រយោជន៍​ច្រើន​យ៉ាង​ណាស់ គឺ​ផ្កា​មាន​ជន​ខ្លះ គេ​ប្រើ​ជា​អន្លក់, ធាង​គេ​ប្រើ​ជា​បន្លែ​ក៏​បាន; ធាង​និង​ស្លឹក​ស្រស់​គេ​ប្រើ​ជា​ចំណី​ឲ្យ​គោ, ក្របី​ស៊ី; ធាង​បើ​កាត់​ហាល​ថ្ងៃ​ឲ្យ​ស្ងួត​ហើយ​ប្រើ​ការ​បាន​ច្រើន​ប្រភេទ គឺ​វេញ​ខ្សែ​ចំណង, ខ្សែ​ចែវ, ធ្វើ​អង្រឹង, ធ្វើ​កន្ទេល, ធ្វើ​សំពៀត ។ល។
{| class="wikitable" ! ឈ្មោះជួរឈរ
មូសិកទន្ត រឺ ធ្មេញកណ្ដុរ
មូសិកទន្ត រឺ ធ្មេញកណ្ដុរ គឺជាសញ្ញាប្រើសម្រាប់សម្លាប់ បំបែរសម្លេងព្យាព្ជានៈ ៧តួ ដែលមានសម្លេង ឃោសៈ ឱ្យទៅជា អឃោសៈគឺ ង ញ ប ម យ រ វ ឱ្យទៅជាសម្លេងអឃោសៈវិញ ង៉ ញ៉ ប៉ ម៉ យ៉ រ៉ វ៉។ ប្លែកតែតួ ប មួយដែលមានសម្លេងអឃោសៈស្រាប់ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែ លម្អៀងសូរពី ប ទៅ ប៉ ប៉ុណ្ណោះ។ អក្សរប្តូរសម្លេងទាំងនេះ ត្រូវបានប្រើក្នុងពាក្យ ង៉ក់ង ញ៉ែងញ៉ង ប៉ប៉ាច់ប៉ប៉ោច ម៉ែឪ យ៉ាប់យ៉ឺន រឿងរ៉ាវ វ៉ូងវ៉ាង។ បន្ថែមលើអក្សរនៅខាងដើមព្យាង្គនៃពាក្យ កាលណាពាក្យនោះគ្មានព្យាង្គឯណាទៀតបង្អោនមកឬព្យាង្គនោះទោលគឺដាច់តែឯង ដូចជាពាក្យ ប៉ុន្តែ ម៉ត់ ញ៉ាំញ៉ើ បើកាលណាមានស័ព្ទព្យាង្គដើមឬតួអក្សរដើមបង្អោនមកមិនត្រូវដាក់មូសិកទន្ត(៉)ឡើយ ដូចជាពាក្យ ប្រមោយ ស្រវឹង ចម្បា ចម្លែក ប្រមាទ សង្វាត ក្នុង ខ្លឹម ថ្ម ត្មាត ក្ងេះ ក្ងាន ក្ងោក...។ ឧទាហរណ៍ ក្ងក់ ង្ងង់...។ ចំណាំ កាលណាពាក្យទាំងនេះទៅជួបប្រទះនឹងស្រះ ិ,  ី  ,  ឹ  ,  ឺ
ឧទាហរណ៍ ផ្ទះប៉ិត យ៉ាប់យ៉ឺន...។ គេត្រូវយកសញ្ញា(ុ) មកជំនួសធ្មេញកណ្តុរ ដែលដាក់ពីលើ ដើម្បីកុំឱ្យវណ្ណយុត្តិនេះ ទើសទេងគ្នាជាមួយស្រៈខាងលើ។ ឧទាហរណ៍ ប៉ឹង ប៉ើង ម៉ិ ម៉ី...។
វឿន សុខប៉ូលី
វឿន សុខប៉ូលី (អង់គ្លេស: Sokpoly Voeun) គឺជា អ្នកដឹកនាំរឿង អ្នក​សរសេរស្គ្រីប និង ​អ្នកថតភាពយន្ត ឯកសារ ភ័យរន្ធត់ និង សកម្មភាព ​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ ម្នាក់​ដែល​ត្រូវ​បាន​​គេទទួល​ស្គាល់ជា អ្នកផលិតខ្សែភាពយន្ត ឯករាជ ក្នុងឆ្នាំ ២០២០។ ឈ្មោះកំណើតរបស់គាត់គឺ គឹម ប៉ូលី។ លោក​មាន​ឪពុក​ពីរ​នាក់ ម្នាក់ជាឪពុក​ចុងឈ្មោះ សំរិទ្ធ បូណា ​ម្តាយ​ឈ្មោះ ទូច ចាន់ណា និង​ ឪពុក​បង្កើត ឈ្មោះ គឹម ប៉ូលីន ដែលបាន​ចាក​ចេញ​ពី​គាត់​នៅ​ឆ្នាំ ​១៩៩១ បន្ទាប់​ពី​គាត់​មាន​អាយុ​បាន​ ១​ខួប។ មួយ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក ម្ដាយ​របស់​គាត់​បាន​រៀប​ការ​ជាមួយ​ឪពុក​ចុង ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩២។
ជីវប្រវត្តិ
វឿន សុខប៉ូលី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ គ្រួសាររបស់គាត់បានផ្លាស់ទីលំនៅ ពី ខណ្ឌចំការមន មក ខណ្ឌទួលគោក ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ និង បានប្តូរមកសិក្សានៅ វិទ្យាល័យឥន្ទ្រទេវី។ ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពលំបាក បានលើកទឹកចិត្តឱ្យគាត់សិក្សាលើ ផ្នែក រចនាក្រាហ្វិក នៅឆ្នាំ ២០០៧ រៀន ថតរូប ដំបូង នៅឆ្នាំ ២០១៤ និង សិក្សាផ្នែក ភាពយន្ត ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២០ គាត់ក៏ក្លាយជា អ្នកថតភាពយន្តអាជីព ក្នុងឧស្សាហកម្មភាពយន្ត គាត់ក៏មានបទពិសោធន៍ជាច្រើនជាមួយវិស័យថតរូប និង វិស័យ រចនាក្រាហ្វិក ផងដែរ។ ជាពិសេស គាត់គឺជាកូនសោរនៃដំណើរការផលិតភាពយន្តផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ ក៏ដូចជាចំណេះដឹងផ្នែក សិល្បៈភាពយន្ត ពន្លី Colorist ក្រាហ្វិក រូបភាព និង សំឡេង។ វឿន សុខប៉ូលី មានស្រុកកំណើតនៅ ខណ្ឌចំការមន ទីក្រុងភ្នុំពេញ។ គ្រួសាររបស់លោកមាន បងប្អូនចំនួន ៤ នាក់ ដែលលោកជាកូនច្បង និង ជាកូន ឪពុកដើម តែម្នាក់គត់។ លោកធ្លាប់បានរត់ចេញពីផ្ទះពីរលើក ដោយហឹង្សារបស់ឪពុក​ចុង និង ចាកចេញផ្ទះរស់ម្នាក់ឯង ដោយសារ វិបត្បិគ្រួសារ ២០១៨។ លោកបានស្វែងរកឃើញនូវអ្វីដែលខ្លួនឯងស្រឡាញបំផុត នៅពេលដែលគាត់ចាប់ផ្តើមមាន ជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ដែលលោកបានឃុំខ្លួនឯងរយះពេល ជាងកន្លះឆ្នាំ។ លោកបានឈានជើងចូលក្នុង វិស័យភាពយន្ត នៅឆ្នាំ ២០២០ និង មានដៃគូរួមការងារជិតស្និទ្ធម្នាក់គឺលោក រុន សុខហេង ដែលជា អ្នកដឹកនាំរឿង ឬ អ្នកថតភាពយន្តអាជីប និង មានស្នាដៃជាច្រើនក្នុងវិស័យភាពយន្តផងដែរ។
អាជីព​ជា​អ្នកដឹកនាំ​ភាពយន្ត
ភាពយន្ត​ដំបូង​របស់​លោក​ មាន​ចំណង​ជើង​ថា ប្រអប់បំពេ ជាខ្សែ​ភាពយន្តភ័យរន្ធត់ ដែរនិយាយពី នារីម្នាក់ឈ្មោះ វីតា សំដែងដោយ កញ្ញា វឿន ពុទ្ធារី រួមទាំងមិត្តគាត់ម្នាក់ រូបភាពតូច|261x261px|សកម្មភាពថតវីឌីអូចម្រៀង Album poison love|ធ្វេងឈ្មោះ ដេវីត សំដែងដោយ លោក ហៀង ហេង បានចូលទៅរុករក និង សិក្សា នៅក្នុងផ្ទះមួយកន្លែងដែលគេបោះបង់ចោលអស់រយះពេលជាង ១០០ ឆ្នាំ។ ខ្សែ​ភាពយន្តនេះមានការគាំទ្រ និង ចូលរួម ដោយក្រុមហ៊ុន W&H Investment ក្រុមហ៊ុន Blackmagic Cambodia និង អ្នកស្ម័គ្រចិត្តជាច្រើន។ 2023 លោកក៏មានគំរោងផលិត ភាពយន្តភាគ ភាពយន្តខ្លី ភាពយន្ត​ឯកសារ​ និង និពន្ធសៀវភៅរឿងនិទានបែប Comic book ផងដែរ។ នៅឆ្នាំ ២០២១ លោក វឿន សុខប៉ូលី បានផ្តួចផ្តើមបង្កើតក្រុមហ៊ុនដំបូងរបស់ខ្លួនឈ្មោះ កម្មករ មេឌា (Kamakor Media) តែត្រូវបានបិទវិញក្នុងឆ្នាំ ២០២២។ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ លោក វឿន សុខប៉ូលី បានសហការជាមួយ លោក ប៉ែន ណាក់ ផ្តួចផ្តើម និង បើកដំណើរការក្រុមហ៊ុនឡើងវិញ ហើយបន្ថែមឈ្មោះមួយទៀតគឺ កម្មករ កុន (Kamakor Film) គោលបំណងបំរើអោយវិស័យ ភាពយន្ត ក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ក៏ប៉ុន្តែត្រូវបានបិទសាជាថ្មីដោយ បញ្ហាវិវាទផ្ទៃក្នុងរវាង លោក វឿន សុខប៉ូលី និង បុគ្កលិកផ្នែកគ្រប់គ្រង ជាពិសេសគឺវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ក្រោយមក លោក វឿន សុខប៉ូលី បានសំរេចចិត្តបោះបង់ចោលក្រុមហ៊ុនមួយនេះអោយទៅលោក ប៉ែន ណាក់ វិញ។
អាជីពជាអ្នកដឹកនាំព្រឹទ្ធការណ៏ បវរកញ្ញាឯកដ៏អស្ចារ្យនៃកម្ពុជា ២០២៣ (Miss Grand Cambodia ២០២៣)
លោក វឿន សុខប៉ូលី បានសហការណ៏ជាមួយ អ្នកស្រី អ៉ឹម សុគន្ធា នាយិកាគ្រប់គ្រង់ ក្រុមហ៊ុន HK7 នាយិកាគ្រប់គ្រងថ្មីរបស់កម្មវិធី កញ្ញាឯកដ៏អស្ចារ្យនៃកម្ពុជា ២០២៣ កញ្ញា សោម សារ៉ាពេជ្រ អតីត អ្នកដឹកនាំភាពយន្តនៃ ផលិតកម្ម មហាហង្ស នាយិការងគ្រប់គ្រងថ្មីរបស់កម្មវិធី កញ្ញាឯកដ៏អស្ចារ្យនៃកម្ពុជា ២០២៣ និង លោក កប សូភាព (Deeo) អតីតតារាចំរៀងនៃ ផលិតកម្ម សាន់ដេ ផ្តួចផ្តើមព្រឹទ្ធការណ៏នេះឡើង រួមទាំងវត្តមានរបស់ កញ្ញាឯកដ៏អស្ចារ្យនៃកម្ពុជា ២០២២ កញ្ញា ពេជ្រ វត្តីសារ៉ាវឌ្ឍី ជ័យលាភី 5th Runner up Miss Grand International 2022 ជាពិសេសវត្តមានរបស់កញ្ញា រ៉ាប៊ី ផងដែរ។ លោក វឿន សុខប៉ូលី ត្រូវបានជ្រើសរើស និង ទទួលបានជ័យលាភីជា អ្នកដឹកនាំព្រឹទ្ធកាណ៏ប្រចាំឆ្នាំ ២០២៣ និង ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាអ្នកដឹកនាំព្រឹទ្ធកាណ៏ កញ្ញាឯកដ៏អស្ចារ្យនៃកម្ពុជា ២០២៣ ល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ ២០២៣ ផងដែរ។
អាជីពជាអ្នកដឹកនាំក្រុមហ៊ុន D-Creator
លោក វឿន សុខប៉ូលី បានផ្តួចផ្តើមបង្កើតក្រុមហ៊ុនថ្មី D-Creator នៅដើមឆ្នាំ ២០២៣ ដែលមានទួនាទីជា នាយកគ្រប់គ្រងជាន់ខ្ពស់ សហការណ៏ដោយ កញ្ញា សោម សារ៉ាពេជ្រ ជានាយិការង និង លោក កប សូភាព (Deeo) អ្នកគ្រប់គ្រង់ទូទៅ។ D-Creator ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណង ជំរុញ និង លើកស្ទួយវិស័យសិល្បះជាតិ ជាពិសេសគឺពង្រឹង វិស័យភាយន្តក្នុងស្រុក។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លី ជីវប្រវត្តិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជនអាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកដឹកនាំភាពយន្តខ្លី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកដឹកនាំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកដឹកនាំខ្សែភាពយន្តកម្ពុជា
ខេត្តជេតបុរី
ខេត្តជេតបុរី គឺជាខេត្តខ្មែរដែលចំណុះអោយសៀមក្នុងអំឡុង សតវត្សទី១៨ ដល់ សតវត្សទី១៩។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃ(សៀម)។ =មើលផងដែរ=
រៀនដោះលែងជីវិតអ្នកចេញពីទុក្ខ
១.​ការខឹងក្រោធរមែងចាប់ផ្តើមពីសេចក្តីល្ងង់ខ្លៅ ហើយត្រូវបញ្ចប់ដោយការខូចចិត្ត សេចក្តីក្តៅក្រហាយ ស្តាយក្រោយ
២. គុណធម៌នៅក្នុងឧបនិស្ស័យដែលល្អ
៣. អ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងការអប់រំ ត្រូវស្តាប់ឲ្យច្រើនជាងនិយាយ ឲ្យដូចជាត្រចៀកពីរ មាត់មួយដូច្នោះដែរ
៥. ទឹកមុខអាចចង្អុលប្រាប់ពីសភាពរបស់ចិត្ត
៦. សន្សំប្រាក់បានប្រាក់ សន្សំល្អបានល្អ
៧.​ មិនអាចគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងបាន មិនមែនជាអ្នកធំពិតប្រាកដទេ
៨. កុំអាងភ្លើងពណ៌បៃតងហើយ ទៅដោយមិនមើលឆ្វែងស្តាំផងនោះ
៩.​លោកភ្លឺស្វាងដោយដួងអាទិត្យ ចិត្តភ្លឺស្វាងពិតដោយបញ្ញា កំណត់ត្រៃលក្ខណ៍ក្នុងសង្ខារ ចន្តាស្ងប់ទុក្ខសុខពិតហោង
១០. កិរិយាសុភាពរាបសាប្រៀបដូចផ្កាដែលស្អាត ទាំងដែលមានក្លិនក្រអូបទៀតផង
១២. ចាប់ផ្តើមពីល្អទៅមុន រមែងបញ្ចប់ដោយល្អ
ខេត្តក្រគរ
​ ខេត្តក្រគរបច្ចុប្បន្នប្ដូរទៅជា ស្រុកក្រគរ ខេត្តពោធិ៍សាត់។
ខេត្តជើងព្រៃ
​ ខេត្តជើងព្រៃ(ខេត្តរាមាជើងព្រៃ) បច្ចុប្បន្នប្ដូរទៅជា ស្រុកជើងព្រៃ ខេត្តកំពង់ចាម។
ខេត្តបាទី
ខេត្តបាទី បច្ចុប្បន្នបានផ្ដូរជា ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ
ស៊ុយកួនដាទី
​​ ស៊ុយកួនដាទី  ឬ ស្តេចព្រះអធិរាជទេវតាទឹក (shuǐguān水官大帝) គឺ ទេវតានៃសាសនាអ្នកស្រុកចិន  - សាសនាតាវ - សាសនាខុងជឺ  ព្រះអង្គ គឺ រក្សា ដែនទន្លេ នឹង ដែនមហាសមុទ្រ .។ ៚
វិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនា
រូបភាពតូច|ការដុតព្រះកាយរបស់ព្រះសង្ឃវៀតណាមមួយអង្គ ដែលកើតឡើង នៅពេលមានវិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនា វិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនា ( Biến cố Phật giáo  ) គឺជាអំឡុងពេលនៃភាពតានតឹងផ្នែកនយោបាយនិងសាសនានៅវៀតណាមខាងត្បូង ចន្លោះខែឧសភា និងវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៣  ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយការគាបសង្កត់ជាបន្តបន្ទាប់ដោយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូង និងយុទ្ធនាការនៃការតស៊ូស៊ីវិល ដែលដឹកនាំភាគច្រើនដោយព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនា ។
វិបត្តិនេះត្រូវបានបង្កឡើងដោយការបាញ់ប្រហារលើជនស៊ីវិលគ្មានអាវុធចំនួនប្រាំបួននាក់ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា នៅកណ្តាលទីក្រុងហ្វេ ដែលកំពុងតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការហាមឃាត់ទង់ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ វិបត្តិបានបញ្ចប់ដោយរដ្ឋប្រហារនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៣ ដោយកងទ័ពនៃសាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម (ARVN) និងការ ចាប់ខ្លួន និងធ្វើឃាតប្រធានាធិបតី ង៉ូ ឌិញឌៀម នៅថ្ងៃទី ២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៣។
ខេត្តក្រមួន
ខេត្តក្រមួន (ឈ្មោះ​ជា​ខ្មែរ៖ ខេត្តខាំមួន) ជា​ខេត្ត​មួយ​នៅ​ភាគ​កណ្ដាល​ប្រទេស​ឡាវ។ ខេត្ត​នេះ​នៅ​ជាប់​នឹង ខេត្ត​​សៈវ៉ាន់ណៈខេត ដែល​នៅ​ខាង​ត្បូង និង​ខេត្ត​បលិខាំសៃ​ដែល​នៅ​ខាង​ជើង។ នៅ​ខាង​លិច គឺ​ទន្លេ​ធំ (ទន្លេមេគង្គ) និង​ខេត្តនគរភ្នំ (ណៈខន​ផៈណុំ) របស់​ថៃ  ហើយ​នៅ​ខាង​កើត គឺ​ជួរ​ភ្នំ​អណ្ណាម។
=មើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
ខេត្ត​ចំប៉ាស័ក្ដ
ខេត្ត​ចំប៉ាស័ក្ដ ពីអតីតកាលជាទឹកដីរបស់ខ្មែរ ចាប់ពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី ១ ដល់ទី ៩ គ.ស។ ខេត្តចំប៉ាស័ក្តគឺជាផ្នែកមួយនៃនគរភ្នំ និងបន្ទាប់មកនគរចេនឡា។ នៅចន្លោះសតវត្សទី ១០ និងទី ១៣ វាជាផ្នែកមួយនៃចក្រភពខ្មែរ។ នៅឆ្នាំ ១៣៥៤ តំបន់នោះបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ស្ដេចហ្វាងនិងចក្រភពឡានសាន។ នៅសតវត្សរ៍ទី ១៨ ឡាវបានក្លាយជារាជាណាចក្រឯករាជ្យ។ នគរនេះមានអធិរាជតែមួយគត់គឺសួយស៊ីសាមុត (១៧១៣-១៧៣៧) ក្មួយប្រុសរបស់ សុរិយវ៉ាន់, សុរិយ គូម៉ាន់(១៧៣៧-១៧៩១) និងចុងក្រោយ ហ្វៃ ណា (១៧៩១-១៨១១) ។ ប៉ាក់សេ រដ្ឋធានីនៃខេត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយពួកបារាំងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៥ ជាទីប្រចាំការរដ្ឋបាលនៅចំណុចប្រសព្វនៃទន្លេដុននិងទន្លេមេគង្គ។
=រដ្ឋបាល= ខេត្ត​ចំប៉ាស័ក្ដ មាន ស្រុក =ប្រជាជន= =អប់រំ=
សាលារៀន
= មើលផងដែរ =
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
ភូមិសិត្បូ
​
=រដ្ឋបាល= ភូមិសិត្បូ ជារដ្ឋបាលដែលចំណុះអោយឃុំសិត្បូដែលមានផ្ទៃដី ប្រជាជន ស្រី
ដែនដី
=ប្រជាជន=
សរុប
ភូមិសិត្បូមានប្រជាជន៖
ឆ្នាំ2015
=អប់រំ=
សាលាឯកជន
=មន្ត្រី=
សន្តិសុខភូមិ
=បេក្ខជនគណបក្សនយោបាយ=
=ថវិការភូមិ=
ភូមិសិត្បូ
= សូមមើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល
ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង
ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង (陳文香, ថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០២ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨២) គឺជាអ្នកនយោបាយវៀតណាមខាងត្បូង ដែលជាប្រធានាធិបតីចុងក្រោយរបស់វៀតណាមខាងត្បូង រយៈពេលមួយសប្តាហ៍ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំំ១៩៧៥ មុនពេលចុះចាញ់នឹងកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តវៀតណាមខាងជើង ។ មុននោះ លោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរយៈពេលបីខែ ចាប់ពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៦៥ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់របបយោធា ដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ ង្វៀន ខាញ់ ; ក្នុងអំឡុងពេលនេះ មានចលាចលស៊ីវិលយ៉ាងទូលំទូលាយពីពុទ្ធសាសនិកភាគច្រើននិងការតស៊ូអំណាចជាមួយយោធា។
ខេត្តបរិបូរណ៍
ខេត្តបរិបូរណ៍ បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរទៅជា ស្រុកបរិបូរណ៍ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
ខេត្តកំពង់សៀម
ខេត្តកំពង់សៀម បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរទៅជា ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។
ខេត្តស្ទោង
ខេត្តស្ទោង បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរជា ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ។
ខេត្តមង្គលបុរី
ខេត្តមង្គលបុរី បច្ចុប្បន្នបានប្តូរទៅជា ស្រុកមង្គលបុរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវ
ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវ ( កើតថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩២៣ ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០១ ) គឺជាមន្ត្រីយោធា និងអ្នកនយោបាយវៀតណាមខាងត្បូង ដែលជាប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង ពីឆ្នាំ ១៩៦៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ។  លោកគឺជាឧត្តមសេនីយម្នាក់នៅក្នុងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម (RVNAF) បានក្លាយជាប្រមុខរបបយោធា នៅឆ្នាំ១៩៦៥ ហើយបន្ទាប់មកជាប្រធានាធិបតីបន្ទាប់ពីបានឈ្នះការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ១៩៦៧ ។ លោកបានបង្កើតការគ្រប់គ្រងលើវៀតណាមខាងត្បូងរហូតដល់គាត់បានលាលែងពីដំណែង ហើយចាកចេញពីប្រទេស ហើយផ្លាស់ទៅរស់នៅទីក្រុងតៃប៉ិ តៃវ៉ាន់ពីរបីថ្ងៃមុនការដួលរលំនៃទីក្រុងសៃហ្គននិងជ័យជំនះចុងក្រោយរបស់វៀតណាមខាងជើង ។
កើតនៅផាន់រ៉ាង នៅឆ្នេរសមុទ្រភាគកណ្តាល នៃប្រទេសវៀតណាម លោកធៀវបានចូលរួមជាមួយពួកវៀតមិញ ដែលគ្រប់គ្រងដោយកុម្មុយនិស្តហូជីមិញ ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ ប៉ុន្តែបានលាឈប់បន្ទាប់ពីមួយឆ្នាំ ហើយបានចូលរួមជាមួយកងទ័ពជាតិវៀតណាម (VNA) នៃរដ្ឋវៀតណាម ដែលគាំទ្រដោយបារាំង។ គាត់បានឡើងជួរបន្តិចម្តងៗ ហើយនៅឆ្នាំ 1954 បានដឹកនាំកងវរសេនាតូចមួយក្នុងការបណ្តេញពួកកុម្មុយនិស្តចេញពីភូមិកំណើតរបស់គាត់។ បន្ទាប់ពីការដកទ័ពរបស់បារាំង VNA បានក្លាយជា ARVN ហើយ លោកធៀវគឺជាប្រធានបណ្ឌិតសភាយោធាជាតិវៀតណាម អស់រយៈពេល 4 ឆ្នាំមុនពេលក្លាយជាមេបញ្ជាការកងពល និងវរសេនីយ៍ឯក។ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1960 លោកបានជួយទម្លាក់ការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារ ប្រឆាំងនឹងប្រធានាធិបតី ង៉ូ ឌិញឌៀម ។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ លោក​ក៏​បាន​ប្តូរ​ទៅ​កាន់​សាសនា​រ៉ូម៉ាំង​កាតូលិក ហើយ​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​របប​សម្ងាត់ គណបក្សទាន់ឡាវ ; លោកឌៀមត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា​នឹង​ផ្តល់​ការ​អនុគ្រោះ​ដល់​អ្នក​រួម​សាសនា​របស់​គាត់ ហើយ លោកធៀវត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​ជា​មនុស្ស​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ដែល​បាន​ប្រែចិត្ត​ជឿ​សម្រាប់​ការ​រីក​ចម្រើន​ផ្នែក​នយោបាយ។
ខេត្តជីក្រែង
ខេត្តជីក្រែង បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរទៅជា ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប។
ខេត្តជាំខ្សាន្ដ
ខេត្តជាំខ្សាន្ដ បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរទៅជា ស្រុកជាំខ្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ។
ខេត្តឆ្លូង
ខេត្តឆ្លូង បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរទៅជា ស្រុកឆ្លូង ខេត្តក្រចេះ។
ខេត្តរំដួល
ខេត្តរំដួល បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរទៅជា ស្រុករំដួល ខេត្តស្វាយរៀង។
ខេត្តបាភ្នំ
ខេត្តបាភ្នំ បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរទៅជា ស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង។ (ខេត្តនគរភ្នំ)
ខេត្តស្វាយទាប
ខេត្តស្វាយទាប បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរទៅជា ស្រុកស្វាយទាប ខេត្តស្វាយរៀង។
ឝ៊ីនមីណោ
ឝ៊ីនមីណោ (ရှင်မိနောက် ) ធ្លាប់ជាមហេសីធំនៃព្រះបាទមិនហ្កោនទី១នៃអវៈចាប់ពីឆ្នាំ ១៤០០ ដល់ ១៤០៧។ ព្រះនាងត្រូវជាព្រះមាតានៃព្រះរាជបុត្រស្នងរាជ្យមិនយ៉ឺទ្ជ៏ហ្ស្វា ដែលជាមេទ័ពម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកមេទ័ពល្បីៗបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា និងក៏ជាព្រះមាតានៃព្រះបាទសីហសុនៃអវៈផងដែរ។ មីណោត្រូវជាបុត្រីនៃហ្សង៉ាំហ្ផា ជា ចៅហ្វា (មេកន្ទ្រាញ)នៃរដ្ឋម៉ូញីនរបស់ឝាន។ ព្រះនាងបានរៀបអភិសេកនឹងមិនហ្កោន បុត្រានៃព្រះបាទស្វេស៊កឺនៃអវៈ នៅពេលដែលអវៈ និងម៉ូញីនស្ថិតនៅក្នុងសម័យកាលមួយដ៏កំរនឹងមាន ដែលរដ្ឋទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងល្អនឹងគ្នាក្នុងឆ្នាំ១៣៨៩។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៣៩១ ដល់ ១៣៩៥ ព្រះនាងបានផ្ដល់ព្រះជន្មដល់ព្រះរាជបុត្រាពីរអង្គ មិនយ៉ឺទ្ជ៏ហ្ស្វា និង សីហសុ ហើយនិងបុត្រីមួយអង្គ ចៅផ្យ៉េចន្ទនៅព្យីនស៊ី ដែលត្រូវជាសក្ដិភូមិរបស់មិនហ្កោន។
មីណោបានក្លាយជាព្រះម្ចាស់ក្សត្រីនៃអវៈ នៅថ្ងៃ ២៥ វិច្ឆិកា ១៤០០ នៅពេលមិនហ្កោនបានឡើងសោយរាជ្យនៅអវៈ។ អវៈនៅពេលនោះកំពុងធ្វើសង្គ្រាមតទល់នឹងនគរហង្សាវត្តីនៅភាគខាងត្បូង។ នៅខែមេសា ១៤០៧ មិនហ្កោនបានលុកលុយចូលទៅប្រទេសហង្សាវត្តី ហើយបានទៅដល់ជាយក្រុងបារគូ។ ដូចទំលាប់រាល់ដងក្នុងថ្ងៃនោះ ព្រះនាងបានយាងទៅជាមួយព្រះបាទមិនហ្កោនកំឡុងបេសនកម្មយោធារបស់ទ្រង់។ បីខែក្រោយមក រ.ខែកក្កដា ១៤០៧ កងទ័ពហង្សាវត្តីបានវាយបក និងលឺថាបានបង្ក្រាបកងទ័ពអវៈទៀតផង។ ក្នុងដំណើរនៃការដកទ័ពថយក្នុងភាពចលាចល ព្រះមីណោត្រូវបានចាប់ព្រះកាយបានដោយកងទ័ពហង្សាវត្តី។ ព្រះបាទរាជាធិរាជនៃហង្សាវត្តីបានតែងតាំងព្រះនាងជាព្រះមហេសីរបស់ទ្រង់។ នៅខាងក្នុងដំណាក់ស្រីស្នំរបស់រាជាធិរាជគឺមានព្រះរាជបុត្រីរបស់ព្រះនាងចៅផ្យ៉េចន្ទ ដែលត្រូវបានចាប់ព្រះកាយបាននៅរក្ខៈ ដោយកងទ័ពហង្សាវត្តី និងក៏ត្រូវបានតែងតាំងជាព្រះមហេសីនៃព្រះរាជាធិរាជផងដែរ។
ចំណែកមិនយ៉ឺទ្ជ៏ហ្ស្វាមិនបានអត់អោនឱ្យព្រះបាទរាជាធិរាជចំពោះការរៀបចំឱ្យព្រះមាតានិងព្រះភគិនីរបស់ព្រះអង្គគង់នៅក្នុងព្រះរាជដំណាក់ស្រីស្នំឡើយ។ ទ្រង់បានប្ដេជ្ញាបង្ក្រាបរាជាធិរាជឱ្យបានក្នុងសង្គ្រាម ហើយស្ទើរតែបង្ក្រាបបានទៅហើយ ក៏ប៉ុន្តែព្រះអង្គនៅតែមិនអាចរំដោះព្រះមាតា និង ព្រះភគិនីរបស់ព្រះអង្គបានឡើយ រហូតដល់ព្រះអង្គបានចូលទិវង្គតដោយសារតែរបួសក្នុងសមរភូមិនៅខែមីនា ១៤១៧។
ខេត្តលើកដែក
ខេត្តលើកដែក បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុកលើកដែក ខេត្តកណ្ដាល ។
ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ
ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុកសិរីសោភ័ណ្ឌ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។
ខេត្តល្វាឯម
ខេត្តល្វាឯម បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាល ។
ខេត្តបារាយណ៍
ខេត្តបារាយណ៍ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុកបារាយណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ។
ខេត្តថ្ពង
ខេត្តថ្ពង បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុកថ្ពង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ។
ខេត្តកោះធំ
ខេត្តកោះធំ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្ដាល ។
ខេត្តទ្រាំង
ខេត្តទ្រាំង បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ ។ កាលពីអតីតកាលខេត្តនេះ មានព្រំប្រទល់ជាប់ ខេត្តមាត់ជ្រូក ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម។
ត្រៃភូមិ
ត្រៃភូមិមាន៣ កាមភូមិ រូបភូមិ អរូបភូមិ
ខេត្តកណ្ដាលស្ទឹង
​ ខេត្តកណ្ដាលស្ទឹង បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្ដាល ។
ត្រៃភូមិ
រូបភូមិ ១៦ បានដល់រូបព្រហ្ម១៦
អរូបភូមិ ៤ បានដល់អរូបព្រហ្ម៤
ខេមរៈ សិរីមន្ត
តាមគំហើញ
អត្ថបទវិគី
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
ខេមរៈ សិរីមន្ត កើតថ្ងៃទី (៣ វិច្ឆិកា ១៩៨៥) លោកមានទីកន្លែងកំណេីតនៅក្នុងខេត្ត កំពង់ចាម ។ មានឪពុកឈ្មោះ ថា ស៊ីថុន ​និងម្តាយឈ្មោះ សំ រាប​​​​​​​ ។ លោក សិរីមន្ត មានបងប្អូន៦នាក់ ប្អូនស្រីពៅឈ្មោះ ខេមរៈ ស្រីពៅ ជាអ្នកចម្រៀង(ស្លាប់) ។ បងប្រុសឈ្មោះ ខេមរៈ ភារុណ​ ជាអ្នកនិពន្ធទំនុកច្រៀង ។ ប្រពន្ធឈ្មោះ ផល្លី ជាម្ចាស់ផលិតផលទឹកអប់ផ្ទាល់ខ្លួនម៉ាកយីហោ Or Brand នាំចូលពីប្រទេសបារាំង។ លោក សិរីមន្ត មានកូន៣នាក់ប្រុសម្នាក់ស្រី២នាក់ កូនប្រុសបងឈ្មោះ ខេមរៈ មន្តស្នេហ៍ កូនស្រីទី១ឈ្មោះ ខេមរៈ ស្ត្រី  កូនស្រីទី៣ឈ្មោះ ខេមរៈ មន្តរាជនី ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៩ លោក ខេមរៈសិរីមន្ត បានចូលរួមកម្មវិធីប្រឡងចម្រៀងក្នុងស្រុកដែលទទួលបានជ័យលាភីលេខ ១ នៅកម្មវិធីប្រលងចម្រៀង (Nestle-Cambodia) ក្នុងទូរទស្សន៍អប្សរាប៉ុស្ត៍លេខ១១ ។ ក្រោយមកលោកខេមរៈសិរីមន្តត្រូវបានជ្រើសរើសអោយច្រៀងនៅផលិតកម្ម (U2 Entertantment) ក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ពេលនោះហើយដែលលោកទទួលបានភាពជោគជ័យក្នុងបទចម្រៀង "បេះដូងអ្នកប្រដាល់" ដែលបទនេះ ទទួលបានការគាំទ្រច្រើននិងមានមនុស្សជាច្រើនចាប់ផ្ដើមស្គាល់លោក ខេមរៈសិរីមន្ត នាពេលនោះដែរ ។
ការផ្ដើមបទចម្រៀងក្នុងផលិតកម្ម U2 Entertantment ២០០៣-២០០៧
ក្នុងឆ្នាំ២០០៣ លោក ខេមរៈ សិរីមន្ត ត្រូវបានម្ចាស់ផលិតកម្ម (U2 Entertantment) ជ្រើសរើសលោក ឲ្យច្រៀងនៅក្នុងផលិតកម្មនេះ ហើយបទដំបូងដែលអង្រួនផលិតកម្ម U2 នាពេលនោះ និងបានរុញលោកឲ្យហក់ឡើងកេរ្តិ៍ឈ្មោះក្មុងវិស័យសិល្បះ គឺបទ "បេះដូងអ្នកប្រដាល់" បទនេះដែរធ្វើឲ្យលោក ទទួលបានការគាំទ្រច្រើន និងមានមនុស្សជាច្រើនចាប់ផ្ដើមស្គាល់ឈ្មោះរបស់លោកថា ជាតារាចំនូលថ្មី និង បទបន្ទាប់មកទៀតគឺបទ "ព្រមទាំងអាល័យ" បទ "ព្រលិតបាតបឹង" សុទ្ធតែជាបទចម្រៀងដែលទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងផុសផលនាពេលនោះ ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០០៧ ផលិតកម្ម U2 Entertantment ក៏ប្រកាសបិទទ្វារផលិតកម្មរបស់ខ្លួនដោយសារការខ្ស័យធន ជាមួយនិងការប្រកួតប្រជែងផង និងទំហំខាតបង់ទៅលើការលួចចម្លងថាស ចម្រៀងរបស់ផលិតកម្ម U2 យកទៅដាក់លក់នៅលើទីផ្សារផងដែរ ។
ការចូលរួមក្នុងផលិតកម្ម Sunday Production ២០០៨-២០១៦
ក្រោយពេលផលិតកម្ម U2 Entertantment បានបិទក្រុមហ៊ុនរបស់ខ្លួន ។ ក្រោយមកក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៨ លោក ខេមរៈសិរីមន្ត បានទៅចូលរួមជាមួយនិងផលិត្មសាន់ដេ (Sunday Production) លោកបានបន្តចេញអាលប៊ុមចម្រៀង ក៏ដូចជាចម្រៀង Cover ពិរោះៗផងដែរ ដូចជាបទ "ព្រួយជាមួយចន្ទ" "បងខុសហើយ" "ទុកឱកាសបងខ្លះបានទេ" "ទៅយកប្ដីបារាំង" "អ្នកស្រែក៏មានដុល្លារ" ក្នុងនោះមានបទចម្រៀងកន្ទ្រឹម ពិរោះៗដែលចេញអំឡុងពេលពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ផងដែរដូចជាបទ "ចង់បានប្រពន្ធមួយ" "បាត់ស្បែកជើង" "ស្ដាយស្រីមិនភរ" ល-។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា សិរីមន្ត ក៏ធ្លាប់ច្រៀង នៅក្រៅប្រទេសផងដែរ ជាពិសេសចូលរួមការប្រគំ តន្ត្រីមិត្តភាព កម្ពុជា-ថៃ ដើម្បីអបអរសាទរខួបលើក ទី ៦០ នៃទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១០ លោកបានចេញទៅសម្ដែងនាទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ (អង់គ្លេស: Thai-Cambodian Friendship Concert​ 2010) លោក ខេមរៈ សិរីមន្ត បានបន្តចេញ ទៅសម្តែងនៅ សហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីថ្ងៃទី ១៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១១ ផងដែរ ជាមួយប្អូនស្រី របស់លោក គឺ (ខេមរៈ ស្រីពៅ) ដែលជាដៃគូ ចម្រៀង របស់លោក នៅក្នុងផលិតកម្ម សាន់ដេ ជាមួយគ្នា សម្រាប់ រយៈពេលពីរខែ នៅទីនោះ ។ ​លោក ខេមរៈសិរីមន្ត ក៏បានចូលរួមសម្ដែងក្នុងខ្សែរភាព​យន្ត​ខ្មែរខ្នាត​ធំ​ទី​៣ របស់ផលិតកម្មសាន់ដេផងដែរ គឺ​រឿង «​វិញ្ញាណ​បិសាច​ជញ្ជក់​ឈាម​» ត្រូវ​បាន​បើក​សម្ពោធ និង​ដាក់​បញ្ចាំង​ជា​ផ្លូវ​ការ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ វិច្ឆិកា ២០១២ ។ ជាចុងក្រោយលោក ក៏ចាកចេញពីផលិតកម្មសាន់ដេ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ និងបានទៅចូលរួមក្នុងផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ដែលជាផលិតកម្មយក្សនិងជាផលិតកម្មឈានមុខគេមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ។
ការចូលរួមក្នុងផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស ២០១៧-បច្ចុប្បន្ន
នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ លោក ខេមរៈសិរីមន្ត បានទៅចូលរួមជាមួយផលិតកម្មរស្មីហង្សមាស (អង់គ្លេស: Hangmeas Production) ​ក្រោយពេលមកជ្រក​ក្រោម​ដំបូល​ផលិតកម្ម​ហង្សមាស របស់​តារា​ចម្រៀង ខេមរៈ សិរីមន្ត មិនទាន់ ស្រួលបួលផង ក៏ផ្ទុះ​ការគាំទ្រ​យ៉ាង​កក្រើក​ភ្លាមៗ​ផងដែរ អំ​ពីបទ​ចម្រៀង​បើក​ក្បាល​ដំបូង​ដែលចេញនៅ​ផលិតកម្ម​ថ្មីមួយនេះ គឺ​បទ «ស្ទឹងត្រែង​បង​អើយ» ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០១៨ លោក ខេមរៈសិរីមន្ត បានពញ្ញាក់អារម្មណ៍ទស្សនិកជនរបស់លោក ជាមួយនិងការចាប់ដៃសហការណ៍ផលិតចម្រៀងរួមគ្នាមួយ ជាមួយកំពូលតារាចម្រៀងជើងចាស់ប្រចាំប្រទេសថៃ គឺលោក Tik Shiro ដែលបទចម្រៀង សហការណ៍រួមគ្នារបស់ពួកគេមានចំណងជើងថា "Sad Man" ហើយអ្នកទាំងពីរក៏បានច្រៀងរួមគ្នានៅលើឆាកតន្ត្រីផងដែរ ជាមួយនិងការចាក់ផ្សាយនៅលើទូរទស្សន៍ថៃ ប៉ុស្តិ៍លេខ៣ (Thai TV3).
រ៉ាសុន
រ៉ាសុន (អតីត រ៉ាជីន-សុនប៊ុង ; ) គឺជាទីក្រុងពិសេសរបស់កូរ៉េខាងជើង និង កំពង់ផែគ្មានទឹកកក នៅក្នុងសមុទ្រជប៉ុនក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងជើង នៅចុងភាគឦសាននៃប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ។ វាស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ក្វានប៊ុក និងទីតាំងនៃ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសរ៉ាសុន ។ រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល| Rason ក្នុងឆ្នាំ ២០០៧
ខេត្តសៀមបូក
ខេត្តសៀមបូក បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុកសៀមបូក ខេត្តស្ទឹងត្រែង ។
ខេត្តរលៀប្អៀរ
ខេត្តរលៀប្អៀរ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ។
បញ្ជីគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០១៣-២០១៨=
ក្រោយពីរំលាយគណបក្សសង្គោះជាតិ
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ២០០៣-២០០៨=
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣-១៩៩៨=
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣=
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧២-១៩៧៥=
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៦៦-១៩៧២= =រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៦២-១៩៦៦=
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥៨-១៨៦២=
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥៥-១៩៥៨=
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥១-១៩៥៣= =រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៤៧-១៩៥១=
=រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៤៦-១៩៤៧=
ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី១
ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី១ (អង់គ្លេស: Udayadityavarman I) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០-១០០២) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១០០១-១០០២) ក្រោយគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ១០០១ នៃគ.សករាជ ទ្រង់មានព្រះបរមនាមថា "វ្រះបាទ ធូលីជេងវ្រះកម្រតេងអញ ឝ្រីឧទយទិត្យវម្ម៌ទេវ" ប្រែជាខេមរៈភាសា "ព្រះបាទដែនដីខាងជើង ព្រះកម្រតែងអញ ស្រីឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទេវៈ" មិនមានកំណត់ត្រារៀបអភិសេករបស់ព្រះអង្គឡើយ តាមពង្សសាវតា គេដឹងត្រឹមថា ព្រះអង្គត្រូវជាក្មួយ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៥ ។
សង្គ្រាមនៅលប់បុរី
Battle at Lopburi
ព្រះបាទ ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី១ មិនបានបាត់ព្រះកាយទៅណានោះទេ ក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គ នគរស្រីល្វោ (អង់គ្លេស: Lavo) ដែលធ្លាប់ជានគរចំនុះឱ្យអាណាចក្រខ្មែរ មានគំរោងចង់បង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យនៅទីនោះ ពេលនោះទំនងព្រះបាទ ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី១ ព្រះអង្គបានយាងទៅធ្វើសង្គ្រាមបង្ក្រាបការបះបោរនៅទីនោះ ហើយព្រះអង្គប្រហែលជាសោយទីវង្គត់ក្នុងសង្គ្រាមនោះទៅ ដូចនេះមិនមានកំណត់ត្រាច្រើនពីព្រះអង្គឡើយ ហើយប្រាសាទនៅតំបន់លប់បុរីមួយចំនួនតូចអាចត្រូវបានសាងសង់ក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គ ។​
កំណត់ត្រា​សិលាចរឹក
យោងតាមកំណត់ត្រា​សិលាចរឹក K.356 នាភូមិភាគឥសានកម្ពុជា បាននិយាយអំពីឈ្មោះដែលត្រូវជាប្អូនប្រុសបង្កើតព្រះបាទ "ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី១" ដែលត្រូវបានឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះបាទ ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី១ និង មានព្រះនាមក្នុងរាជថា ជ័យវីរៈវរ្ម័ន ។ ​
សេចក្ដីជំរាប
មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ខេត្តលង្វែក
ខេត្តលង្វែក ជាខេត្តដែលស្ថិតនៅក្នុងរាជ្យ សម្ដេចចៅពញាចន្ទរាជា ព្រះបរមបពិត្រ ទ្រង់ជ្រាបដោយបម្រើសេះ ពីខេត្តលង្វែកចូលទៅក្រាបបង្គំទូល សព្វគ្រប់ប្រការហើយ ទ្រង់ព្រះពិរោធជាខ្លាំងណាស់។ ទ្រង់ប្រាប់ ឧកញ៉ាចក្រីកែវ និង ឧកញ៉ាវង្សាអគ្គរាជ កែ ឱ្យឃុំរេហ៍ពល ២០០០០ នាក់លើកចេញទៅ។ ព្រះបរមបពិត្រជាអម្ចាស់ ត្រាស់ឱ្យសម្ដេច ព្រះភាគិនេយ្យោ យសរាជា នៅចាំរក្សាបន្ទាយហើយ ព្រះអង្គព្រមដោយសេនាទាហាន រេហ៍ពល ៣០០០០ នាក់ លើកទៅតាំងនៅភូមិជ័យសួគ៌ នៅខែត្រលង្វែក រង់ចាំស្ដាប់រាជការសង្គ្រាម បើឃើញកុន ទ្រង់នឹងលើកទៅជួយជាឆាប់។ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរជា ឃុំលង្វែក ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ។
កង្វេរដំរី
កង្វេរដំរី ឬ អានគុស (ពីភាសាសំស្ក្រឹត អង្គុស ( ឬ ankusha)) ជា​ឧបករណ៍​ដែល​ប្រើ​ដោយ​មេ​ព្រៃ​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង និង​បង្ហាត់​ដំរី មានទំពក់មួយ (ជាធម្មតាសំរិទ្ធ ឬដែក) ដែលត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងចំណុចទាញ 60–90 សង់ទីម៉ែត្រ (2.0–3.0 ហ្វីត) ដែលបញ្ចប់ដោយចុងស្តើង
ការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះនៅវត្តសានជីនិងផ្ទាំងគំនូរនៅគុហាអាចានតាបង្ហាញពីនាវិកបីនាក់នៅលើដំរីសង្រ្គាម អ្នកបើកបរជាមួយកង្វេរដំរី អ្វីដែលមើលទៅដូចជាអ្នកចម្បាំងដ៏ថ្លៃថ្នូនៅពីក្រោយអ្នកបើកបរនិងអ្នកបម្រើម្នាក់ទៀតនៅខាងក្រោយដំរី
​បាតិមោក្ខ
និយមន័យ
ពាក្យ​​ថា បាតិមោក្ខ (Patimokkha) ឬ​ បាដិមោក្ខ ជា​ពាក្យ​ក្នុង​ភាសា​បាលី ចំណែក​ក្នុង​ភាសា​សំស្ក្រឹត​​គេ​ហៅ​ថា ប្រាតិមោក្ស ។ បាដិមោក្ខ ​គឺ​ជា​បាលី​​ពុទ្ធបញ្ញត្តិ​​​ជា​សិក្ខាបទ​មួយៗ ​សម្រាប់​ឲ្យ​ភិក្ខុ ឬ​ភិក្ខុ​នី​​​នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​សូត្រ​នៅ​​​ក្នុង​ទី​ប្រជុំ​សង្ឃ​រាល់​កន្លះ​ខែ​ម្តង ។ សម្រាប់​ភិក្ខុ មាន​វិន័យ​ ២២៧ សិក្ខាបទ (ច្បាប់) ដែល​ពួក​លោក​ត្រូវ​សូត្រ​ជុំ​គ្នា ចំណែក​ភិក្ខុនី មាន​វិន័យ​ ៣១១ សិក្ខាបទ​ ដែល​ត្រូវ​សូត្រ​​ ។
សង្ឃាទិសេស (Sanghadisesa) ១៣
ចាប់តាំងពី សុក្កវិស្សដ្ឋិ រហូតដល់ អញ្ញភាគិយ សិក្ខាបទទាំង ៩ នេះឈ្មោះថា បថមាបត្ដិកា ព្រោះត្រូវក្នុងគណដែលកន្លងជាដំបូង ។ ក្រៅពីនេះ ៤ សិក្ខាបទទៀតឈ្មោះថា យាវតភិយកា ព្រោះត្រូវក្នុងគណដែលសង្ឃសូត្រ សមនុភាសនកម្ម ។ ចប់អនុស្សាវនជាគម្រប់ ៣ ។
ឯកសារ​យោង
​
ខេត្តព្រៃនគរ
ខេត្តព្រៃនគរ កាលពីអតីតកាលខ្មែរបានប្ដូរឈ្មោះពីខេត្តទៅជាក្រុងព្រៃនគរ វិញ។ មុនការគ្រប់គងនៃអាណាព្យាបាលបារាំង បានប្រគល់អោយយួនទាំងជ្រោយកូសាំងស៊ីន។ ដែលយួនយកទៅគ្រប់គ្រងនៅឆ្នាំ១៦៩៦។
កុតិ
រាជធានីកុតិ ជារាជធានីខ្មែរនៅសម័យអង្គរ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរ ប្រាសាទបន្ទាយក្តី ដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅ ភូមិ សង្កាត់នគរធំ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។
ក្លារ៉ា នៃអាស៊ីស៊ី
ក្លារ៉ា នៃអាស៊ីស៊ី (១៦ កក្កដា ១១៩៤ - ១១ សីហា ១២៥៣ ) ឈ្មោះពិតជា Chiara Offreduccio ជាសន្តបុគ្គលជនជាតិ អ៊ីតាលីម្នាក់ដំបូងបង្អស់ដែលដើរតាមគំរូរបស់ហ្វ្រេសស៊ីសនៃអាសស៊ីស៊ី។ នាងគឺជាស្ត្រីម្នាក់ ដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតនៃមជ្ឈឹមវ័យនៅអឺរ៉ុប។  នាងបានបង្កើតក្រុមដូនជីសម្រាប់ស្ត្រីតាមគំរូរបស់លោក ហ្វ្រេសស៊ីសនៃអាសស៊ីស៊ី និងបានសរសេរ “ច្បាប់នៃជីវិត”  ដែលជាគោលការណ៍ណែនាំដំបូងបង្អស់ដែលត្រូវគេដឹងថា ត្រូវបានសរសេរឡើងដោយស្ត្រី។  បន្ទាប់ពីមរណភាព របស់នាងក្រុមដូនជីជាដែលនាងបានបង្កើតត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជាកិត្តិយសរបស់ក្លូារ៉ាដែលត្រូវបានគេសំដៅជាទូទៅថាជាសន្តីក្លារ៉ាក្រីក្រ។  ថ្ងៃបុណ្យរបស់នាងគឺនៅថ្ងៃទី ១១ ខែសីហា។
ជីវប្រវត្តិ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| រូបក្រមួនរបស់សាំងក្លែសអាសស៊ីសនៅ Assisi ប្រពៃណីកាតូលិកនិយាយថាឪពុករបស់ក្លារ៉ាជាអ្នកមានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភម្នាក់ នៃគ្រួសាររ៉ូម៉ាំងបុរាណ ដែលជាម្ចាស់វិមានដ៏ធំមួយនៅអាសស៊ីស៊ីនិង ប្រាសាទនៅលើជម្រាលភ្នំ Mount Subasio ។ កាលពីនៅក្មេងក្លារ៉ាបានឧទ្ទិសដល់ការអធិស្ឋាន។ ទោះបីជាមិនមានការលើកឡើងអំពីរឿងនេះនៅក្នុងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្រ្តណាមួយក៏ដោយក៏គេសន្មត់ថាក្លារ៉ាត្រូវរៀបការ         ស្របតាមប្រពៃណី។  ទោះជាយ៉ាងណានៅពេលដែលនាងជាក្មេងជំទង់ នាងបានឮលោកហ្វ្រង់ស័រផ្សព្វផ្សាយក្នុងអំឡុងពេលនៃរដូវអប់រំពិសេស (Quadragesima) នៅក្នុងព្រះវិហារ San Giorgio នៅ Assisi។ ហើយបានស្នើសុំឱ្យគាត់ជួយនាងឱ្យរស់នៅស្របតាមរបៀបនៃដំណឹងល្អដែរ។ ងៃអាទិត្យទី ២០ ខែមីនាឆ្នាំ ១២១២ នាងបានចាកចេញពីផ្ទះឪពុកនាងនិងអមដំណើរ     ដោយមីង របស់នាងឈ្មោះ Bianca និងដៃគូម្នាក់ទៀត                     បានបន្តដំណើរទៅកាន់វិហាររបស់ Porziuncula ដើម្បីជួបលោកហ្វ្រង់ស័រ។ នៅទីនោះនាងត្រូវកោរសក់ហើយនាងបានផ្លាស់ប្តូរសម្លៀកបំពាក់ដ៏សម្បូរបែបរបស់នាងមានអាវផាយនិងស្បៃមុខធម្មតាហើយក្លាយជាដូនជី។ ស្ត្រីផ្សេងទៀតបានចូលរួមជាមួយពួកគេហើយពួកគេត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ស្ត្រីក្រីក្ររបស់សាន់ឌីម៉ាណូ" ។  ពួកគេបានរស់នៅក្នុងជីវិតសាមញ្ញនៃភាពក្រីក្រភាពត្បិតត្បៀតនិងការដាច់ឆ្ងាយពីពិភពលោក។  ដូនជី    បានដើរដោយជើងទទេរ ដេកនៅលើដីមិនបរិភោគសាច់ហើយសង្កេតមើល ភាពស្ងប់ស្ងាត់ស្ទើរ តែទាំងស្រុង។ ពីរដង ក្នុងខែកញ្ញាឆ្នាំ ១២៤០ និងខែមិថុនាឆ្នាំ ១២៤១ ត្រូវបានកងទ័ពវាយប្រហារលើវត្តអារាមសាន់ឌីណូអានិងក្រុងអាសស៊ីស៊ី។ទាំងពីរដង សន្តីក្លារ៉ា បានការពារទីក្រុងដោយជោគជ័យដោយការអធិស្ឋានដល់ ព្រះគ្រីស្ទនិងបង្ហាញអគ្គសញ្ញាព្រះកាយព្រះគ្រីស្ទដែលធ្វើឱ្យអ្នកឈ្លានពានរត់គេចដោយភ័យខ្លាច។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់អំឡុងពេលដែលក្លារ៉ាស៊ូទ្រាំនឹងសុខភាពខ្សោយជាយូរមកហើយ។  នាងបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ១១ ខែសីហាឆ្នាំ ១២៥៣ ក្នុងអាយុ ៥៩ ឆ្នាំ។ ពាក្យចុងក្រោយរបស់នាងថា“ សូមអរព្រះគុណព្រះអង្គដែល បានបង្កើតខ្ញុំមក” ។
វិចិត្រសាល
នៅព្រះវិហារកាតូលិកកោះរកាក្នុងខេត្តកំពង់ចាមមានផ្ទាំងគំនូរចំនួនបួនផ្ទាំងពណ៌នាអំពីជីវិតរបស់ក្លារ៉ានៃអាសាស៊ី។
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
​ស្រុកបាក់ទង់ជ័យ(ខេត្តនគររាជ)
ស្រុកបាក់ទង់ជ័យ ជាខេត្តនៃដែនដី ខេត្តនគររាជ។
=រដ្ឋបាលស្រុក= ស្រុកបាក់ទុងជ័យ មានឃុំ
=មើលផងដែរ=
ខេត្តឆាកាំង
ខេត្តឆាកាំង ( ឆាកាំងដូ ; ) គឺជាខេត្តមួយក្នុង ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តជីលីន និងខេត្តលីឡៅនីង របស់ប្រទេសចិននៅភាគខាងជើង ខេត្តរ៉្យាងកាំង និងខេត្តហ្វាងហ្វែខាងត្បូងនៅខាងកើត ខេត្តព្យុងអានខាងត្បូងនៅភាគខាងត្បូង និង ខេត្តព្យុងអានខាងជើងនៅខាងលិច។ ខេត្តឆាកាំង ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩ បន្ទាប់ពីត្រូវបានបោះបង្គោលពី ព្យុងអានខាងជើង ។ ទីរួមខេត្តគឺខាងក្យេ ។ មុនឆ្នាំ២០១៩  ខេត្តឆាកាំងគឺជាខេត្តតែមួយគត់របស់ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ដែលមិនអាចចូលទៅដល់បានទាំងស្រុងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ ដែលអាចដោយសារតែរោងចក្រអាវុធ
និងកន្លែងផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដែលមានទីតាំងនៅទីនោះ។ នៅឆ្ន២០១៩ ទីក្រម៉ាន់ពូ បានក្លាយជាកន្លែងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ។ នៅខែឧសភា ឆ្នា២០១៨ំ ខេត្តនេះបានក្លាយជា "តំបន់បដិវត្តន៍ពិសេសុងអ៊ុន (យោធាដំបូង)" នៅក្នុងទំនាក់ទំនងដើម្បីលាក់បាំងរោងចក្រអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងអាវុធនៅក្នុងខេត្ត។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ខេត្តរយ៉ង
ខេត្តរយ៉ង ( ថៃ : ระยอง អានថា រ៉ាក់យ៉ង ) ជាខេត្តទី៧៦ដែលស្ថិតនៅ ភាគខាងកើតនៃប្រទេសថៃ ។ ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង ខេត្តធនបុរី នៅខាងលិចនិងខាងជើង ខាងត្បូងជាប់នឹង ឈូងសមុទ្រថៃ ខាងកើតជាប់នឹង ខេត្តច័ន្ទបុរី មានផ្ទៃដីចំនួន ៣ ៥៥២ km2 មានប្រជាជនចំនួន ៧២៣ ៣១៦នាក់ មានដង់ស៊ីតេ 203.6/km 2
គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៦ ប្រាក់ចំណូលសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗមានកម្រិតខ្ពស់នៅក្នុងខេត្តរ៉ាក់យ៉ង់ ជាងខេត្តដទៃទៀតនៃប្រទេសថៃ។ ​ ខេត្តរយ៉ង អតីតកាលជាខេត្តរបស់ខ្មែរត្រូវបានសៀមឈ្លានពាននៅសម័យលង្វែក។ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជា ខេត្តរ៉ាក់យ៉ង ระยอง ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ប្រិញ សុភារ័តន៍
ប្រិញ សុភារ័តន៍ ( ปริญ สุภารัตน์  កើតថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩០ ) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាអន្តរជាតិថា ម៉ាក ប្រិញ គឺជាតារាសម្តែង និងជាតារាម៉ូដែលថៃ។ លោកត្រូវបានគេឃើញនៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ៣ ។
សុភារ័តន៍ កើត​នៅឈៀងម៉ៃ ​ពី​ឪពុក​ម្តាយជាជនជាតិចិន ។ លោកធំដឹងក្តីនៅខេត្តលំប៉ាង ។ ការចូល​និង​ការ​បង្ហាញ​ខ្លួន​ដំបូង​របស់​គាត់​ចូល​ក្នុង​វិស័យ​កម្សាន្ត/សម្ដែង​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​បន្ទាប់​ពី​លោកត្រូវបានអ្នកគ្រប់គ្រងម្នាក់ដែលធ្វើ​ការ​ឱ្យ​ប៉ុស្តិ៍​លេខ ៣។
លោកបានចូលរៀននៅមហាវិទ្យាល័យទេសចរណ៍ និងបដិសណ្ឋារកិច្ចនៅសាកលវិទ្យាល័យរាំងស៊ីត លើអាហារូបករណ៍អត្តពលិក។ ទេពកោសល្យ​របស់​គេ​គឺ​ខ្សែ​ក្រវាត់​ខ្មៅជូដូ (ទម្ងន់​មធ្យម) ហើយ​ស្ថិត​ក្នុង​ក្រុមជូដូ សម្រាប់សាកលវិទ្យាល័យរាំងស៊ីត ។
ខេត្តនាងរង
​ ខេត្តនាងរង ជាអាណាខេត្ត នៅក្នុងរាជព្រះបាទស្រីសុរិយោវង្ស មានឈ្មោះជា ខេត្តនាងរង់អង្គររាជ (ជាខេត្តភាគអាគ្នេយ៍) នៃខេត្តអង្គររាជ(នគររាជ)។ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្រទេសថៃ(សៀម)រួមបញ្ចូលជាមួយខេត្តបុរីរម្យ ហើយប្តូរជាឈ្មោះជា ខេត្តបូរីរ៉ាម ។ ដែលមានប្រាសាទនៅស្រុកនេះឈ្មោះ ប្រាសាទនាងរង។
ភវបុរៈ
រាជធានីភវបុរៈ ជារាជាធានីខ្មែរនៃសម័យចេនឡា ដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅ ចំណុចអំពិលរលំ ចំងាយ៣០គីឡូម៉ែត្រ ពីក្រុងកំពង់ធំ កសាងឡើងក្នុងរាជព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១ គ្រងរាជ្យពីឆ្នាំ៥៥០ ដល់ ឆ្នាំ៦០០។ ភវបុរៈមានន័យថា ទីក្រុងសម្បូររុងរឿងរបស់ព្រះសិវៈ តាមសិលាចារឹកអង្គរបូរីលេខ K-៩៣៩ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី៦។
គង​ញី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ប្រាសាទខ្មែរនៅលើទឹកដីថៃ
ប្រាសាទខ្មែរដែលបានបាត់បង់នៅលើទឹកដីប្រទេសថៃ(សៀម) មាន
ឦសានបុរៈ
រាជធានីឦសានបុរៈ ជារាជធានីនៅសម័យចេនឡា ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅត្រង់ ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ដើមសតវស្សទី៧ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទឦសានវរ្ម័នទី១ គ្រងរាជ្យចាប់ពីឆ្នាំ៦១៦ ដល់ឆ្នាំ៦៣៥ ជាបុត្ររបស់ព្រះបាទមហេន្ទ្រវរ្ម័ន។
ព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជ្យនៅរាជធានីនេះ
វិថីព្រះចន្ទរាជា
វិថីព្រះចន្ទរាជា ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី វិថីឧញ៉ា អឹុង ប៊ុនហ៊ូវ ទៅទល់នឹង វិថីតេជោដំឌិន ហើយវិថីនេះជាវិថីស្របនឹងវិថីព្រះយុគន្ធរ ដែលកាត់តាមខាងលិចផ្សារចាស់។
ត្រឹង​ ងា
លោកសាស្ត្រាចារ្យត្រឹង ងា គឺជាអ្នកនិពន្ធសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ (ភាគទី១ និងភាគទី២) ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ (សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ) ។ លោកត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមយកទៅសម្លាប់នៅគុកទួលស្លែង (ភ្នំពេញ) នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៥ ពេលដែលគាត់និងក្រុមគ្រួសារកំពុងស្ថិតនៅ ភូមិក្បាលដំរីក្រោម ស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្តាល ។
អំពី​ប្រវត្តិ​ផ្ទាល់ខ្លួន
លោក ត្រឹង ងា​ (Treong Ngea) កើតនៅថ្ងៃទី ២ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៣៧ នៅស្រុកយីងចូវ ខេត្តពលលាវ កម្ពុជាក្រោម ។ ឪពុករបស់លោកឈ្មោះឡាំ ស៊ុង (ជនជាតិខ្មែរ) និងម្តាយរបស់លោកឈ្មោះទិន សៀម (ជនជាតិខ្មែរ) ។ លោកជាជនជាតិខ្មែរម្នាក់ដែលរស់នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូង ។ លោកត្រឹង ងាបានសិក្សាថ្នាក់បឋមសិក្សានៅស្រុកយិងចូវ ខេត្តពលលាវ កម្ពុជាក្រោម ។ ​
នៅឆ្នាំ១៩៥៨ លោកត្រឹង ងាបានរៀបអពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយអ្នកគ្រូបង្រៀនម្នាក់ឈ្មោះឡាយ ហ៊ុនគីដែលមានដើមកំណើតនៅភូមិស្រមោច ឃុំព្រះនេត្រព្រះ ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ ខេត្តបាត់ដំបង (បច្ចុប្បន្នជាខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) ។ អ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគី ក្រោយមកក៏បានផ្លាស់ឈ្មោះជាអ្នកស្រីត្រឹង ងា ។ ការផ្លាស់ឈ្មោះតាមស្វាមីនេះគឺជាការធ្វើតាមទម្លាប់បារាំងរបស់អ្នករដ្ឋការខ្មែរសម័យនោះ ។ អ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីបាននិពន្ធសៀវភៅអរិយធម៌ខ្មែរ សម្រាប់ថ្នាក់ទីបញ្ចប់ ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤ និង១៩៧៥ ។ កាលណោះអ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីបានដាក់ឈ្មោះអ្នកនិពន្ធថា «អ្នកស្រីត្រឹង ងា» ។ មានមនុស្សមួយចំនួនមានការភ័ន្តច្រឡំស្មានថាអ្នកស្រីត្រឹង ងា និងលោកត្រឹង ងាជាមនុស្សតែម្នាក់ ។ ​
ក្រោយពីធ្វើការមួយរយៈនៅទីរួមខេត្តបាត់ដំបង នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦១ លោកត្រឹង ងានិងអ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីបានផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅមកកាន់ទីក្រុងភ្នំពេញវិញ ។ នៅពេលនោះលោកត្រឹង ងាក៏បានចូលបម្រើការងារនៅក្រសួងអប់រំ ហើយលោកក៏បានបន្តការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យអក្សរសាស្ត្រ ។ ដោយការខិតខំព្យាយាមសិក្សា លោកត្រឹង ងាបានប្រឡងជាប់បរិញ្ញាប័ត្រផ្នែកវប្បធម៌ និងអរិយធម៌អាស៊ីនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ។​ ​
នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ លោកត្រឹង ងាបានចាប់ផ្តើមនិពន្ធសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដែលមាន២ភាគ (ភាគទី១និងភាគទី២) ។ ស្នាដៃរបស់លោកត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ ក្នុងចំណោមសិស្ស និស្សិត បញ្ញាវ័ន្តទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស ។ ដោយសារតែភាពល្បីល្បាញនេះទើបក្រសួងអប់រំនាសម័យនោះ (សាធារណរដ្ឋខ្មែរ) បានយកអត្ថបទនៅក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដាក់ចូលទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់ជាតិ ។ ចាប់តាំងពីការបោះពុម្ពផ្សាយលើកដំបូងនាឆ្នាំ១៩៧៣ សៀវភៅនេះត្រូវបានមជ្ឈដ្ឋានទូទៅចាប់អារម្មណ៍និងឲ្យតម្លៃរហូតដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន ។​
ឆ្នាំ១៩៧៣ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៤ លោកត្រឹង ងា ត្រូវបានតែងតាំងជាអគ្គលេខាធិកានៃវិទ្យាស្ថានខ្មែរ-មន លុះក្រោយមកទៀតលោកត្រូវបានតម្លើងឋានៈជានាយកនៃវិទ្យាស្ថានខ្មែរ-មន ។ នៅទីនោះលោកត្រឹង ងាបានបន្តការងាររបស់លោកក្នុងការងារបម្រើប្រទេសជាតិរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ។​
យោងតាមសៀវភៅកំណត់ត្រារបស់អ្នកជាប់ឃុំឃាំងនៅគុកទួកស្លែង ដែលខ្មែរក្រហមហៅថា«មន្ទីរស២១» លោកត្រឹង ងាត្រូវបានបញ្ជូនទៅដល់គុកទួលស្លែងនៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៥ ។ អ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីជាភរិយាបានរកឃើញថាកាលបរិច្ឆេទនៃការសម្លាប់លោកត្រឹង ងាគឺមិនបានដាក់ចូលក្នុងសៀវភៅនេះទេ គឺមិនដឹងមកពីមូលហេតុអ្វី ។ ប៉ុន្តែក្រុមគ្រួសារលោកត្រឹង ងាដែលសល់ពីការស្លាប់ បានសន្និដ្ឋានថាលោកត្រឹង ងាពិតជាត្រូវបានខ្មែរក្រហមធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់នៅទីនោះយ៉ាងសាហាវដូចជាអ្នកជាប់ឃុំឃាំងដទៃទៀតដែរ ។ លោកត្រឹង បញ្ចារុណ ដែលជាកូនប្រុសទី៣ របស់លោកត្រឹង ងាបានស្រាវជ្រាវរកឃើញឯកសារសារភាពរបស់លោកត្រឹង ងានៅគុកទួលស្លែងដែលមាន៨ទំព័រ ពីមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា ។ នៅក្នុងនោះលោកត្រឹង ងាត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមបង្ខំឲ្យសារភាពថាលោកគឺជាភ្នាក់ងារCIA មួយរូប ដែលប៉ុនប៉ងប្រឆាំងនឹងរបបខ្មែរក្រហម ។ យោងតាមសម្តីអ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីជាភរិយា បានបញ្ជាក់ថាលោកត្រឹង ងា ជាមនុស្សមិនសូវចូលចិត្តធ្វើនយោបាយទេ គាត់មិនបានចូលរួមជាមួយសកម្មភាពនយោបាយណាមួយរបស់របបសាធារណរដ្ឋខ្មែរឡើយ ដូច្នេះចម្លើយសារភាពរបស់លោកត្រឹង ងានៅគុកទួលស្លែងទាក់ទងនឹងសកម្មភាពនយោបាយ ជាពិសេសភ្នាក់ងារ​CIA​​ គឺជាចម្លើយសារភាពដោយសាររងទារុណកម្មតែប៉ុណ្ណោះ គេមិនអាចយកជាការពិតបានទេ ។ សូមបញ្ជាក់ថានៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ឪពុក ម្តាយ កូនប្រុសទី១ និងកូនស្រីទី២ របស់លោកត្រឹង ងាក៏បានបាត់បងជីវិតដោយសារជំងឺគ្មានថ្នាំព្យាបាលដែរ ។ កូនប្រុសទី៣ឈ្មោះត្រឹង បញ្ចារុណបច្ចុប្បន្នរស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ឯកូនប្រុសទី៤ ឈ្មោះត្រឹង សុន្ថារ៉ា បច្ចុប្បន្នរស់នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី ។ ចំពោះអ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីដែលជាភរិយាសព្វថ្ងៃរស់នៅស្រុកមង្គលបូរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។​
ទស្សនាកិច្ចសម្ភាសន៍របស់លោកត្រឹង សុន្ថារ៉ា (កូនប្រុសទី៤) ជាមួយ​ Khmer Queensland Media អំពីប្រវត្តិលោក ត្រឹង ងា ។
ទស្សនាវីដេអូ YouTube ដែលរៀបរាប់អំពីប្រវត្តិលោក ត្រឹង ងា ។
ចូលទស្សនា Facebook Page របស់លោកត្រឹង ងា ។
ភរិយាលោកត្រឹង ងា
ភរិយាលោកត្រឹង ងា ឈ្មោះឡាយ ហ៊ុនគី ដែលប្រជាជនខ្មែរ ជាពិសេសអ្នករដ្ឋការស្គាល់ថា អ្នកស្រីត្រឹង ងា ។ អ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីបាននិពន្ធសៀវភៅអរិយធម៌ខ្មែរ ដែលបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤ ។ សៀវភៅអ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីក៏ល្បីល្បាញដូចជាសៀវភៅរបស់ស្វាមីអ្នកស្រីដែរ គឺត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាថ្នាក់ទីបញ្ចប់ក្នុងសម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ។
​ឪពុក​ម្តាយ​
ឪពុក​ឈ្មោះ ឡាំ​ ស៊ុង ជនជាតិខ្មែរ កើតនៅឆ្នាំ១៩១៤ ក្នុងស្រុក​ថាញ់ហ៊ឹង ខេត្ត​ពលលាវ កម្ពុជា​ក្រោម ។ កាលនៅកម្ពុជាក្រោមធ្លាប់​ធ្វើ​ទាហាន​បារាំង ក្រោយមក​ធ្វើ​ប៉ូលីស​វៀតណាម​ខាងត្បូង។ គាត់​មក​រស់នៅ​ភ្នំពេញ ឆ្នាំ​១៩៦៥  ​ ស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៩៧៧ ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដោយសារភាពអត់ឃ្លាន និងជំងឺគ្មានថ្នាំព្យាបាល ។
ម្ដាយ​ឈ្មោះ ទិន​ សៀម ជនជាតិខ្មែរ កើតនៅឆ្នាំ១៩១៥ ក្នុងស្រុក​ថាញ់ហ៊ឹង ខេត្ត​ពលលាវ កម្ពុជា​ក្រោម ។ ធ្វើជា​មេផ្ទះ​តាំងពី​ដើម​មក គាត់​មក​រស់នៅ​ភ្នំពេញ ឆ្នាំ​១៩៦៥ ស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៩៧៧ ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដោយសារភាពអត់ឃ្លាន និងជំងឺគ្មានថ្នាំព្យាបាល ។
​បងប្អូន​បង្កើត
លោកត្រឹង ងាមាន​បងប្អូនបង្កើត​បី​នាក់​គឺ ត្រឹង-ធីហ៊ូន ត្រឹង-ងា និង ត្រឹង-ថាច់៖
កូនបង្កើត
លោកត្រឹង ងា មានកូន​ចំនួន​៤​នាក់៖