cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ការបះបោរកម្ពុជា(១៨១១-១៨១២)
ផ្ទៃក្នុង
នៅឆ្នាំ១៧៦៩ ព្រះបាទតាកសុីន នៃក្រុងធនបុរី បានផ្ញើសារទៅព្រះបាទអង្គតន់នៃកម្ពុជា ដោយជំរុញឱ្យព្រះអង្គបញ្ជូនសួយសារអាករទៅសៀម ហើយចុះចូល។ ព្រះបាទអង្គតន់តែទ្រង់បដិសេធ។ នៅឆ្នាំ១៧៧១ ព្រះបាទតាកស៊ីនបានបញ្ជាឱ្យព្រះយ៉ាយមរាជា (ក្រោយមកជាព្រះបាទរាមាទី១ ) ដឹកនាំទ័ពចំនួន១០.០០០ នាក់ មកលុកលុយប្រទេសកម្ពុជាតាម ខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប និង ពោធិសាត់ ដើម្បីវាយយកឧដុង្គនិងនាំព្រះអង្គម្ចាស់សៀមអង្គនន់ មកសោយរាជ្យកម្ពុជា។ ព្រះបាទតាកស៊ីនផ្ទាល់ជាមួយមេទ័ពចេនលៀន (陳聯) បានដឹកនាំកងនាវាទៅវាយលុកខេត្តពាម ដែលនាំទៅដល់សង្រ្គាមសៀម-យួន(១៧៦៩-១៧៧៣) ។ ព្រះបាទអង្គតន់បានភៀសខ្លួនទៅព្រៃនរគ ក្រោមការការពាររបស់ស្តេចង្វៀន ង្វៀន ហ្វុកធួន ។ ង្វៀន ហ្វុកធួន បានបញ្ជូនឧត្តមសេនីយ ង្វៀន គុនដាំ ឱ្យជួយប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់សៀម។ សៀម​ត្រូវ​បាន​គេ​ដេញ​ដោយ​ព្រះអង្គម្ចាស់​អង្គ​នន់ដែល​នៅ​ពី​ក្រោយ​នៅកំពត ។ នៅឆ្នាំ១៧៧១ ការបះបោរតៃសឺនបានក្រោកឡើងប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ង្វៀន។ ព្រះបាទអង្គតន់បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ហើយបានចរចាជាមួយព្រះអង្គនន់។ អង្គតន់ បាន​ដាក់​រាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ១៧៧៥ ដើម្បី​ជំនួស​ឲ្យ​អង្គនន់ ដែល​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​ថ្មី​នៃ​កម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តីអង្គតន់ បានទទួលសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៧៧៧ ដោយទុកឲ្យអង្គនន់ កាន់អំណាចពេញលេញនៅកម្ពុជា។ អភិជនខ្មែរដឹកនាំដោយចៅវៀរទឡៈហៈមូ និងប្អូនប្រុសឧកញ៉ាតេជោ ពេលនោះ មិនពេញចិត្តនឹងជំហរគាំទ្រសៀមរបស់ព្រះបាទអង្គនន់។ ទឡៈហៈមូ បានស្វែងរកការគាំទ្រពីង្វៀន ហ្វុកអាញ់ ដែលបានប្រយុទ្ធជាមួយ តៃសឺន មកពីព្រៃនរគ។ ង្វៀន ហ្វុកអាញ់(យ៉ាឡុង) បានបញ្ជូនកងទ័ពវៀតណាមទៅគាំទ្រទឡៈហៈមូដែលបានចាប់ខ្លួននិងធ្វើឃាតស្តេចអង្គនន់ក្នុងឆ្នាំ១៧៧៩។ ទឡៈហៈមូ បានដាក់បុត្រាព្រះជន្មបួនវស្សារបស់អង្គតន់ដាក់ឈ្មោះអង្គអេង ជាព្រះមហាក្សត្រថ្មីនៃប្រទេសកម្ពុជា ដោយខ្លួនលោកជាអ្នករាជានុសិទ្ធិ។ ព្រះបាទតាកស៊ីន ពេលដែលដឹងអំពីរបបរាជានិយមខ្មែរ ទ្រង់ខឹងនឹងឧកញ៉ាចៅពញាអភ័យធីបែសបែន ដែលជាអ្នកការពារព្រះបាទអង្គនន់។ ស្តេចតាកស៊ីនបានបញ្ជាឱ្យចាប់ខ្លួនឧកញ៉ាបែន ចាប់ដាក់គុកនៅធនបុរី ប៉ុន្តែ ចៅព្រះយ៉ាចក្រីបានធានាការលើកលែងទោសនិងដោះលែង។
នៅឆ្នាំ១៧៨២ ចៅព្រះយាចក្រីបានក្លាយជាស្តេចរាមាទី១នៃរាជវង្សចក្រី ។ ឧកញ៉ាយមរាជបៀន និង ឧកញ៉ាក្រឡាហោមប៉ុក បានធ្វើរដ្ឋប្រហារដោយជោគជ័យហើយសម្លាប់ទឡៈហៈមូនៅឆ្នាំ១៧៨២។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយភាពច្របូកច្របល់ និងសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជាបានជំរុញឱ្យយមរាជបែន និងក្រឡោមពក នាំស្តេចអង្គអេងនិងកនិដ្ឋភាគិនេយ្យរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គអ៊ី និងអង្គប៉ែនមកទីក្រុងបាងកក។ ព្រះបាទរាមាទី១ បានថែរក្សាព្រះបាទអង្គអេង ជាព្រះរាជបុត្របង្កើតរបស់ព្រះអង្គ ខណៈព្រះអង្គម្ចាស់អង្គអ៊ី និងអង្គប៉ែន បានក្លាយជាមហេសីរបស់ ព្រះអង្គម្ចាស់មហាសុរសិង្ហនាថ ។ នៅកម្ពុជា តេជោ ពេលនោះ ប្អូនប្រុសរបស់ទឡៈហៈមូ បានប្រកាសខ្លួនឯងថាជាទឡៈហៈ ឬរាជានុសិទ្ធិ ហើយឡើងកាន់អំណាចក្រោមការជួយជ្រោមជ្រែងពីតៃសឺន។ ព្រះបាទរាមាទី១ បានតែងតាំងព្រះអង្គម្ចាស់យមរាជបៀនជា ចៅពញាអភ័យបែសបែន ជារាជានុសិទ្ធិរបស់កម្ពុជា។ ចៅពញាអភ័យបែសបែនបានគ្រប់គ្រងទម្លាក់តេជោពេលនោះនៅឆ្នាំ១៧៨៩ ហើយបានគ្រប់គ្រងប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលឱ្យសៀម។ ព្រះបាទរាមាទី១ បានរក្សាអង្គអេងនៅទីក្រុងបាងកក ឲ្យឆ្ងាយពីជម្លោះនយោបាយកម្ពុជា។ អភ័យបែសបែន ជារាជានុសិទ្ធិរបស់កម្ពុជាអស់រយៈពេល១២ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ១៧៩៤ នៅពេលដែលព្រះបាទរាមាទី១ អនុញ្ញាតឲ្យអង្គអេង កាន់អំណាចផ្ទាល់ខ្លួននៅកម្ពុជា។ ព្រះបាទរាមាទី១ ក៏បានប្រទានរង្វាន់ដល់អភ័យបែសបែន នូវផ្នែកភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា រួមមានបាត់ដំបង និងសៀមរាប ឱ្យអភ័យបែសបែន គ្រប់គ្រងក្រោមអធិបតេយ្យភាពសៀមដោយផ្ទាល់ ដូច្នេះហើយបានបញ្ចូលទឹកដីទាំងនោះទៅក្នុងសៀមយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។
ព្រះបាទអង្គអេងសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៧៩៦ បន្សល់ទុកព្រះរាជបុត្របួនអង្គគឺព្រះអង្គម្ចាស់អង្គចន្ទ អង្គស្ងួន អង្គឯម និង អង្គឌួង ។ ក្រឡាហោមពក ដែល​បាន​ក្លាយ​ជាទឡៈហៈ បាន​ធ្វើ​ជា​អ្នក​រាជានុសិទ្ធិ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ១៨០៦ នៅ​ពេល​ដែល​លោក​បាន​នាំ​ព្រះអង្គម្ចាស់​វ័យ​ក្មេង​ទាំង​បួន​នាក់​ទៅ​គាល់​ព្រះបាទ​រាមា​ទី១ នៅ​ទីក្រុង​បាងកក។ ទឡៈហៈពកធ្លាក់ខ្លួនឈឺនិងស្លាប់នៅបាងកក។ ព្រះបាទរាមាទី១ បានលើកអង្គចន្ទជាព្រះមហាក្សត្រថ្មីនៃប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៨០៦។ ព្រះចៅអធិរាជយ៉ាឡុង នៃរាជវង្សង្វៀន ក៏បានប្រគល់ដំណែងអង្គចន្ទជាព្រះមហាក្សត្រនៃប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំក្រោយក្នុងឆ្នាំ១៨០៧ ។ ស្តេចអង្គចន្ទថ្មីបានសុំការអនុញ្ញាតឲ្យម្តាយមីងព្រះអង្គម្ចាស់អង្គអ៊ីនិងអង្គប៉ែន ត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ។ ព្រះបាទរាមាទី១ បានបដិសេធដោយលើកឡើងថា ព្រះនាងជាមាតានៃបុត្រីរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់សុរសិង្ហនាថ រួចហើយ។ ក្នុងឱកាសមួយ អង្គច័ន្ទបានចូលគាល់ព្រះបាទរាមាទី១ មុននឹងត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណាអង្គ​ចន្ទបាន​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជវាំង​ដោយ​គ្មាន​ការ​អនុញ្ញាត​និង​ធ្វើ​ពិធី​ជា​មុន​។ ព្រះបាទ​រាមា​ទី១ ស្តី​បន្ទោស​អង្គ​ចន្ទ​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅ​ចំពោះ​មុខ​មន្ត្រី​សៀម។ នៅឆ្នាំ១៨០៨ ឧកញ៉ា តេជោម៉េង អភិបាលខេត្តកំពង់ស្វាយ បានបះបោរប្រឆាំងនឹងព្រះបាទអង្គចន្ទ។
ព្រះបាទរាមាទី១ សោយទីវង្គតនៅឆ្នាំ១៨០៩។ ចៅពញាអភ័យបែសបែន ក៏សោយទិវង្គតនៅឆ្នាំដដែល។ ព្រះបាទអង្គចន្ទមិនបានទៅចូលរួមពិធីបុណ្យសពរបស់ព្រះបាទរាមាទី១ នៅទីក្រុងបាងកកទេ ហើយជំនួសមកវិញបានបញ្ជូនប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គគឺ អង្គស្ងួននិងអង្គឯម រួមជាមួយអភិជនខ្មែរឧកញ៉ាចក្រីប៉ែន និងឧកញ៉ាក្រឡាហោមមឿង ទៅទីក្រុងបាងកក។ ព្រះបាទរាមាទី២ទ្រង់បានប្រទានឱ្យអង្គស្ងួននិងអង្គឯម ឡើងជាព្រះឧភយោរាជនិងឧបរាជរៀងគ្នា។ ក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែលភូមា​បាន​ចូល​លុកលុយ​ភូកេត ហើយ​ស្តេច​រាមា​ទី២ បាន​ស្នើ​សុំ​ជំនួយ​ទ័ព​ពី​កម្ពុជា​ដើម្បី​ការពារ​ទីក្រុង​បាងកក។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ព្រះបាទ​អង្គចន្ទ​មិន​បាន​ធ្វើ​តាម​ទេ។ ចក្រីប៉ែន និង​ក្រឡាហោមមឿង ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ខ្មែរ​និយម​សៀម​ពីរ​នាក់​បន្ទាប់មក​បាន​រៀបចំ​ទ័ព​បញ្ជូន​ទៅ​បាងកក​ដោយ​គ្មាន​ការអនុញ្ញាត​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​។ អង្គចន្ទ​បាន​ប្រហារជីវិត​ចក្រីប៉ែននិង​ក្រឡាហោម មឿង សម្រាប់ការបះបោរ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៤ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ១៨១០។ ភាព​តានតឹង​បាន​កើត​ឡើង​រវាង​អង្គ​ចន្ទ​និងរាជវាំងសៀម។ អង្គចន្ទបានបញ្ជូនឧកញ៉ាបវរនាយក ទៅសុំជំនួយយោធាពីយួន។ ង្វៀន វ៉ាន់ញឿន អភិបាលក្រុងព្រៃនរគបានដឹកនាំកងទ័ពវៀតណាមចំនួន១.០០០នាក់ មកឈរជើងការពារនៅលង្វែក ប្រឆាំងនឹងការវាយលុករបស់សៀម។ ព្រះអង្គម្ចាស់សេនានុរក្ស នៃព្រះបរមរាជវាំងខាងមុខ ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យព្រះយ៉ារោងមឿងក្រុងដាក់ទ័ពសៀមនៅបាត់ដំបង។ ការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងសៀម-យួនបានអូសបន្លាយរយៈពេលបួនខែ រហូតដល់ង្វៀន វ៉ាន់ញឿន ដកទ័ពត្រឡប់ទៅក្រុងព្រៃនរគវិញក្នុងខែមករា ឆ្នាំ១៨១១ ប៉ុន្តែព្រះយ៉ារោងមឿងនៅតែស្ថិតក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។
ជម្លោះសៀម-យួន
នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨១១ ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួនឧបរាជជាព្រះអនុជរបស់អង្គចន្ទ បានចាកចេញពីក្រុងឧដុង្គនៅពេលយប់ រួមជាមួយនឹងក្រុមអ្នកនិយមសៀម។ អង្គស្ងួន​បាន​ប្រមូល​ទ័ព​នៅ​ពោធិ៍សាត់។ អង្គចន្ទបានបញ្ជូនប្រតិភូទៅសួរសុខទុក្ខប្អូនប្រុសព្រះអង្គ អង្គស្ងួននៅពោធិសាត់ ដោយជំរុញឱ្យព្រះអង្គត្រឡប់ទៅឧត្តុង្គវិញ ប៉ុន្តែមិនបានផល។ អង្គចន្ទបានសម្រេច​ចិត្ត​សុំ​ជំនួយ​ពី​យួន​ម្ដង​ទៀត។ ង្វៀន វ៉ាន់ញឿន អភិបាលក្រុងព្រៃនរគបានបញ្ជូនង្វៀន វ៉ាន់ថ័យ ឱ្យដឹកនាំកងកម្លាំងយួនចំនួន ៥០០ នាក់ ឱ្យទៅឈរជើងនៅលង្វែក។ រាជវាំងសៀមបានបញ្ជូនចៅពញា យមរាជណយ ទៅខេត្តបាត់ដំបង ដើម្បីដឹកនាំបេសកកម្មសៀមចូលមកកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាតស៊ូរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់។ ព្រះបាទ​អង្គចន្ទ​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​មេទ័ព​របស់​ព្រះអង្គ​គឺឧកញ៉ាបវរនាយក និងឧកញ៉ាធមមាឃតេជោឱ្យ​ការពារ​ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ។
ចៅពញាយមរាជណយ បានបញ្ជូនប្រតិភូទៅចរចាជាមួយអង្គចន្ទនៅឧដុង្គ ប៉ុន្តែអង្គចន្ទមិនបានឆ្លើយតបទេ។ យមរាជណយ រួមជាមួយនឹងព្រះយ៉ារោងមឿងនៅបាត់ដំបង បានសម្រេចលើកទ័ពសៀមចំនួន ៥០០០នាក់ ចុះដោយយកព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួនពីពោធិសាត់ទៅវាយក្រុងកំពង់ឆ្នាំងនៅខែមេសា ឆ្នាំ១៨១២ នាំទៅដល់សមរភូមិកំពង់ឆ្នាំង ។ ប្រជាជនខ្មែរមានចំនួនច្រើនជាងឧកញ៉ាបវរនាយកនិងឧកញ៉ាធមមាឃតេជោបានបញ្ជូនបុរសម្នាក់ទៅជម្រាបព្រះបាទអង្គចន្ទនៅឧដុង្គថាសៀមចូលមកយ៉ាងច្រើន។ អង្គចន្ទបាន​សម្រេច​ចិត្ត​ចាក​ចេញ​ពី​ឧដុង្គ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៨១២ រួម​ជា​មួយ​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស​ទៅ​ជ្រក​កោន​នៅ ​ភ្នំពេញ ។ ង្វៀន វ៉ាន់ថ័យ បាន​ផ្តល់​ទូក​សម្រាប់​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរនិង​ក្រុម​គ្រួសារ​ធ្វើ​ដំណើរ​នៅ​ភ្នំពេញ។ ព្រះអង្គម្ចាស់អង្គឯម និងព្រះអង្គឌួង ជាប្អូនប្រុសពីរនាក់ទៀតរបស់អង្គចន្ទ បានសម្រេចចិត្តមិនចូលរួមជាមួយស្ដេចអង្គចន្ទ ហើយរត់ចោលស្រុក ហើយភៀសខ្លួនត្រឡប់ទៅសៀមវិញ នៅថ្ងៃទី ១០ ខែមេសា។ បន្ទាប់មក ង្វៀន វ៉ាន់ញឿន បានអញ្ជើញអង្គចន្ទទៅស្វែងរកទីជម្រកសុវត្ថិភាពនៅសៃហ្គន។ ស្តេចខ្មែរនិងបក្ខពួកបានទៅដល់ព្រៃនរគនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ១៨១២។
យមរាជ​ណយនិង​ទ័ព​សៀម​មក​ដល់​ឧដុង្គ ទើប​ដឹង​ថាស្តេច​ខ្មែរ​បាន​រត់​មក​ភ្នំពេញ។ សៀម​តាម​អង្គចន្ទមក​ភ្នំពេញ ប៉ុន្តែ​អង្គចន្ទនិង​អ្នក​បន្ត​បាន​ទៅ​ដល់ក្រុងព្រៃនរគរួច​ហើយ។ ចៅយមរាជណយបានផ្ញើសារផ្សះផ្សា ទៅកាន់អង្គចន្ទនិងង្វៀនវ៉ាន់ញឿន ដោយប្រកាសថា សៀមមានបំណងចង់ដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។ ទាំងអង្គចន្ទនិងង្វៀនវ៉ាន់ញឿនមិន​បាន​ឆ្លើយ​តប​ទេ។ ង្វៀន វ៉ាន់ញឿន បាន​សាងសង់ព្រះរាជដំណាក់ដ៏ល្អឆើតមួយ​សម្រាប់​អង្គ​ចន្ទ និង​ក្រុម​រាជវង្ស​រស់នៅ​ក្នុង​ទីទីក្រុងព្រៃនរគ។ អង្គចន្ទបានបញ្ជូនឧកញ៉ាបវរនាយកឱ្យទៅក្រុងហ៊ឺជាបេសកជនរបស់ព្រះចៅអធិរាជយ៉ាឡុង ដែលបានប្រោសព្រះរាជទានដល់អង្គចន្ទនូវប្រាក់និងអង្ករយ៉ាងច្រើន។ យមរាជណយ បាន​រង់ចាំ​ចម្លើយ​នៅ​ឧដុង្គ។ បន្ទាប់មក គាត់បានសម្រេចចិត្តថា នៅពេលរដូវប្រាំងទឹកនឹងឡើងខ្ពស់ សមរម្យសម្រាប់កងនាវាយួនចូលមកនិងចូលរួម។ ចំពោះមុខតំណែងជាយុទ្ធសាស្ត្រអន់ថយ យមរាជណយបានដុតបំផ្លាញក្រុងឧដុង្គ និងភ្នំពេញ  ដើម្បីការពារកុំឱ្យយួនចូលកាន់កាប់ទីក្រុងទាំងនេះ ហើយបានយកព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរដែលគាំទ្រសៀម អង្គស្ងួន អង្គឯម និងអង្គឌួង ត្រឡប់មកបាងកកជាមួយគាត់។ ពលរដ្ឋខ្មែររាប់ម៉ឺននាក់ត្រូវបាននិរទេសទៅកាន់ប្រទេសកម្ពុជាភាគពាយ័ព្យដែលគ្រប់គ្រងដោយសៀម។
គុណវិបត្តិនិងផលវិបាក
ព្រះចៅក្សត្រីអធិរាជ ហៀវ ខាង ដែលជាមាតារបស់អធិរាជយ៉ាឡុង បានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៨១១។ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨១២ ស្តេចពុទ្ធឡានភាល័យ(រាមាទី២) បានបញ្ជូនបេសកកម្មទៅក្រុងហ្វេ ដើម្បីចូលរួមពិធីបុណ្យសព។ ម្យ៉ាងទៀត​រឿង​ជម្លោះ​ព្រះអង្គម្ចាស់​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​រាជវាំងសៀមលើកឡើងតាមរយៈបេសកជនសៀមប្រចាំស្តេចយ៉ាឡុង។ បេសកជនសៀមបានប្រាប់ស្តេចយ៉ាឡុង ថាព្រះបាទអង្គចន្ទតែងតែបះបោរចំពោះសៀម ទោះជាសៀមបានប្រព្រឹត្តដោយយុត្តិធម៌លើអង្គច័ន្ទក៏ដោយ។ យ៉ាឡុង ឆ្លើយថាព្រះអង្គម្ចាស់អង្គស្ងួន ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះឧប្បត្តិហេតុនេះ ព្រោះព្រះអង្គបានញុះញង់ព្រឹត្តិការណ៍នានា ហើយមិនមែនជាកម្មវត្ថុស្មោះត្រង់ចំពោះបងប្រុស ដែលជាចៅហ្វាយនាយរបស់ព្រះអង្គដែរ។ ពេល​នោះ រាជវាំងសៀមត្រូវបានគេជឿថាស្តេចយ៉ាឡុង គាំទ្រ​អង្គ​ចាន់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការឈានចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំជាមួយវៀតណាមនៅពេលនោះ គឺមិនមានពេលវេលាទេ ដោយសារការគំរាមកំហែងភូមាពីភាគខាងលិច។ រាជវាំងក្រុងបាងកកបានបញ្ជូនបេសកកម្មមួយទៀតទៅក្រុងហ្វេ នៅថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ១៨១៣ ។ ស្តេចយ៉ាឡុង ប្រកាស​ថា​នឹង​ស្ដារ​ព្រះបាទ​អង្គចន្ទរបស់ខ្មែរឡើងសោយរាជ្យ។ នៅខែមេសា ឆ្នាំ១៨១៣  ស្តេចយ៉ាឡុងបានបញ្ជាឱ្យ ឡេ វ៉ាន់យៀក និង ង៉ុកញ៉ានទិញនាំទ័ពពីក្រុងហ្វេ ទៅកាន់ព្រៃនរគ ដើម្បីលើកយកអង្គចន្ទមកប្រទេសកម្ពុជាវិញ។ នៅខែឧសភា ឡេវ វ៉ាន់ឌឿនបានដឹកនាំកងទ័ពវៀតណាមចំនួន១៣.០០០ នាំអង្គចន្ទត្រឡប់មកភ្នំពេញវិញជាមួយនឹងបេសកជនសៀមដែលមានវត្តមានក្នុងដំណើរជាសាក្សី។
ពេលដែលព្រះបាទអង្គច័ន្ទត្រឡប់មកភ្នំពេញវិញ ទាំងឧដុង្គ និងក្រុងភ្នំពេញត្រូវបានសៀមបំផ្លាញអស់ហើយ។ បន្ទាប់ពីបេសកជន និងមន្ត្រីសៀមបានត្រឡប់មកបាត់ដំបងវិញ ឡេវ៉ាន់ឌឿន បានស្នើឱ្យសាងសង់បន្ទាយថ្មី និងទីក្រុងស្តេចសម្រាប់អង្គច័ន្ទ។ អង្គចន្ទចូលចិត្តភ្នំពេញជាងឧដុង្គ។ ខណៈពេលដែលឧដុង្គងាយនឹងការវាយប្រហាររបស់សៀម ទីក្រុងភ្នំពេញស្ថិតនៅមាត់ទន្លេ ហើយកងនាវាវៀតណាមអាចចូលទៅការពារបានក្នុងករណីមានការវាយប្រហាររបស់សៀមនាពេលអនាគត។ ឡេវវ៉ាន់ឌឿនបានសង់បន្ទាយថ្មីសម្រាប់អង្គចន្ទនៅភ្នំពេញហៅថាបន្ទាយកែវ។ ឡេវវ៉ាន់ឌឿតបានសាងសង់បន្ទាយមួយទៀតនៅល្វាឯមជាយោធភូមិភាគវៀតណាម។ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​សាងសង់​ចេតិយ​នៅ​ជ្រោយចង្វារ​ឧទ្ទិស​ដល់​ព្រះចៅ​អធិរាជ​យ៉ាឡុង។ ង្វៀន វ៉ាន់ថ័យ ត្រូវបានតែងតាំងជា បៅហ៊ូ ឬអ្នកការពារកម្ពុជា ហើយត្រូវបានចាត់តាំងជាមួយកងទ័ពវៀតណាមចំនួន 1,500 នាក់ ដើម្បីការពារស្តេចអង្គចាន់។ អង្គចាន់ក៏បានផ្តល់រង្វាន់ដល់កម្មវត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិរបស់ខ្លួនដែលមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់ ដោយ ឧកញ៉ា បវររាជ ក្លាយជាចក្រី ស៊ូត និង ទួន ផា ជាមេទ័ព ចាម ក្លាយជាមហារាជ។
កំណត់ចំណាំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១
ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ (អង់គ្លេស: Indravaraman I) (សំស្ក្រឹត: Indravarman I) (ប្រ.ស|គ.ស 000-៨៩០) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ៨៧៧-៨៨៩) ក្រោយទទួលរាជសម្បត្តិគ្រងរាជទ្រង់មានព្រះបរមនាមថា "ធូលីវ្រះបាទ ធូលិជេងវ្រះកម្រតេង អញឝ្រិន្ទ្រវម៌្មទេវ" ប្រែជាខេមរៈភាសា "ព្រះបាទដែនដីខាងជើង ព្រះកម្រតែងអញ ស្រិន្ទ្រវរ្ម័នទេវៈ" ដែលមានរាជធានីឈ្មោះ "ហៈរិហៈរាល័យ" (Kh-pronoun: Hariharealay) &(Foreingners text: Hariharālaya) នៅតំបន់រលួស ខេត្តសៀមរាប ។ ព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ត្រូវជាបងប្អូនជីដូនមួយនិងព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៣ ផងដែរ ជាចុងក្រោយនៃ ស.វទី៩ ដែលទ្រង់បានប្រគល់រាជសម្បត្តិរបស់ទ្រង់ទៅកូនរបស់ខ្លួនព្រះនាម "យសោវរ្ម័នទី១" ក្នុងឆ្នាំ ៨៨៩ នៃគ.ស ហើយជាពេលដែលកូនរបស់ទ្រង់បានស្ថាបនាទីក្រុងអង្គរធំឡើង នៃឬសគល់ ក្នុងការបង្កើតចក្រភពអង្គរនាដើម ស.វទី១០ ដែលជាសម័យកាលដ៏មានឥទ្ធិពលមួយរបស់ជាតិសាសន៍ខ្មែរ នាភូមិភាគអាសុីគ្នេយ៍នេះ ។
កំណត់ត្រាសិលាចរឹក
នេះបើយោងតាមកំណត់ត្រាសិលាចរឹក ប្រាសាទព្រះគោ (K.713) ត្រូវនិង "ស.ក" (Saka.801) បានឧទ្ទិសប៉មរបស់ប្រាសាទនេះនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែមករា ឆ្នាំ ៨៨០ នៃគ.សករាជ ឧទ្ទិសដល់បុព្វបុរស ចំនួន3អង្គ ដែលជាញាតិវង្សរបស់ព្រះអង្គ ដែលបានយាងសោយព្រះទីវង្គត់កន្លងទៅ ដែលប្រាង្គកណ្ដាលរបស់ប្រាសាទ ឧទ្ទិស​ជូនចំពោះ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី២ និង មហេសីរបស់ទ្រង់ ព្រះនាម "ធរណីន្ទ្រទេវី" សិលាចរឹក (K.320a) ចំណែកប្រាង្គប្រាសាទខាងជើង ឧទ្ទិស​ជូនចំពោះ ព្រះបាទ រុទ្រវរ្ម័ន និង មហេសីរបស់ទ្រង់ ព្រះនាម​ រាជេន្ទ្រទេវី ក្នុងសិលាចរឹក (K.318a) និងប្រាង្គប្រាសាទខាងត្បូង ឧទ្ទិស​ជូន បិតារបស់ទ្រង់ព្រះនាម "ព្រឹទ្ធិវរ្ម័ន" និង មាតារបស់ទ្រង់ ព្រះនាម "ព្រឹទ្វិទេវី" ក្នុងសិលាចរឹក (K.315a) & (K.713b) ។
សេចក្ដីជំរាប
មានមតិរបស់លោកបណ្ឌិតផ្នែកសិលាចរិកមួយ លើកឡើងថា «វម៌្ម» មាននៅលើសិលាចារឹកភាសាខ្មែរយ៉ាងច្រើន អ្នកប្រាជ្ញបារាំងបានអានថា varmma ដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលគេបកប្រែ ឬពន្យល់ជា ភាសាបារាំង គេសរសេរជា varman វម៌ន/ វរ្ម័ន វិញ។ បើយើងលើកតម្កើងឯកសារក្នុងស្រុក ហេតុអ្វីបានមិនគាំទ្រ សំណេររបស់ដូនតាថា «...វម៌្ម»?
ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានក្រុមសិក្សាពាក្យសំស្ក្រឹត ជាន់ខ្ពស់ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ យកមកប្រើ ជាឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃការសិក្សាទូទៅ ដោយទទួលស្គាល់ដោយក្រុម ប្រវិត្តវិទូខ្មែរជាន់ខ្ពស់ របស់សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (École Française d'Extrême-Orient) ដែលហៅកាត់ថា (E.F.E.O) ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះព្រះបាទនរោត្តម ដែលមានព្រះនាមសរសេរថា "នរោត្ដមវរ្ម័ន" ដែលសរសេរឡើងក្នុងឆ្នាំ 1903 ដោយបែបនេះហើយទើបពាក្យ (វរ្ម័ន) មានប្រើប្រាសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដែលមានសរសេរក្នុងក្រាំងសៀវភៅនានា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថា មុនការចេះអានសំស្ក្រឹតរបស់លោកបណ្ឌិត កម្ពុជាមានក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៃភាសាសំស្ក្រឹតរួចទៅហើយ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកសិក្សាជន់ខ្ពស់ពីមុនៗ មានដូចជា៖ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ លោក កេងវ៉ាន់សាក់, លោក ត្រឹងងា ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកសឹក្សាជាន់ខ្ពស់ មិនដែលតិះទាន និងលើកការអនុម័ត សំរេចការយល់ឃើញណាមួយ ដោយមិនមានការបោះឆ្នោតឯកភាព ក្នុងអង្គប្រជុំនៃបណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានោះទេ ។
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ឃុំវាំងចាស់
ឃុំវាំងចាស់ ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ ជាឃុំកំណើតរបស់អ្នកស្រី សោម វណ្ណសូដានី។
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
​ ព្រះម៉ែប្ររ័តយ័ងកីរៈ
​ ព្រះម៉ែប្ររ័តយ័ងកីរៈ (goddess Pratyangiraप्रत्यङ्गिरा देवी) គឺ ទេពធីតាមុខសិង្ហនៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា, ព្រះនាង គឺ ទេវតាទេពភេទស្ត្រីមុខសិង្ហរក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក.៕ ព្រះនាងគឺជា ទេពធីតាម្តាយទាំង៨របស់សក្តិនិកាយ. , ព្រះនាងគឺជា ​អវតារ ទេពជាយាក្នុងព្រះវិស្ណុមុខសិង្រៃ.។ ៚
សត្វហត្ថិលិង្គ
សត្វហត្ថិលិង្គ នៅក្នុងគម្ពីរត្រៃវេទ មានរៀបរាប់ពីសត្វបក្សីមួយមានឌធំសម្បើម មានរូបស្រដៀងដំរីដុះភ្លុកនិងប្រមោយ មានស្លាបដ៏ធំវែង មានក្រញ៉ាំជើងធំៗ អាចចាប់ម្រឹគធំៗជាអាហារ រស់នៅក្នុព្រៃហិមពាន្ត ។ ក្នុងទំនៀមទម្លាប់ ខ្មែរបុរាណសត្វហត្ថិលិង្គនេះ គេច្រើនតែងជាបុស្បុកក្នុងព្រះរាជពិធីដង្ហែព្រះសពព្រះមហាក្សត្រ ឬសពព្រះគ្រូចៅអធិការវត្ត។
នាមសព្ទ
សត្វបក្សីមួយប្រភេទ មាឌធំសម្បើម មានរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដំរី មានចំពុះ មានក្រញាំជើងធំមាំ មានចំអេងស្លាបធំវែង អាចឆាបឆក់សត្វធំៗ មានម្រឹគជាដើម យកធ្វើជាចំណីរបស់វាបាន មានកំណើតនិងលំនៅនាទ្រូងព្រៃហិមពាន្ត វាតែងហើរចេញមករកឆាបឆក់ចំណីឯប្រទេសជិតៗ ព្រៃហិមពាន្តមួយដងមួយកាល; មានរឿងតំណាលថា សត្វហត្ថិលិង្គនេះឯងវាបានឆាបឆក់ព្រះនាងទេវីជាព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទ បរន្តបៈ វានាំយកព្រះនាងទៅដាក់លើប្រគាបឈើ ព្រះនាងទេវីក៏ប្រសូតព្រះរាជបុត្រ គឺឧទេនកុមារ ដែលតមកបានសោយរាជ្យតសន្តតិវង្សពីព្រះវរបិតា មានព្រះកិត្តិនាមថា ព្រះបាទឧទេន ទ្រង់ជ្រាបមន្តវិជ្ជាខាងការហៅដំរីព្រៃ មានល្បីក្នុងផ្ទៃរឿងនិទានជាប់ មានជាប្រពៃណីឲ្យព្រះមហាក្សត្រិយ៍ពុទ្ធសាសនិក យកព្រះបរមនាមនោះមកតាំងជាឋានន្តរគឺងារនៃពួកមន្ត្រីដែលមានមុខងារនាទីជាអ្នករក្សាដំរីព្រះរាជទ្រព្យ ក្នុងរជ្ជកាលសម័យបុរាណ មានពាក្យថា ឧទេនៗ មានភក្តីឧទេន, ជំនិតឧទេន, ឧទេនស្នេហាជាដើម។ ឃើញថា ក្នុងសម័យព្រេងនាយនោះមានមហាបក្សីហត្ថិលិង្គនេះពិតមែន( ប្រើជា ហត្ថីលិង្គ ឲ្យមានសំឡេងវែងតាមការស្រួលមាត់ហៅក៏បាន ) ។
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំនឿប្រជាប្រិយ
៨៤០០០ព្រះធម្មខណ្ឌ
ធម៌ព្រះពុទ្ធមាន៨៤០០០ព្រះធម្មខណ្ឌ័ តើធម្មខណ្ឌទាំងនោះមានអ្វីខ្លះ?
ទន្លេចៅព្រះយា
និរុត្តិសាស្ត្រ
ទន្លេមួយនេះធ្លាប់បានស្ថិតនៅលើអាណាចក្រខ្មែរតាំងពីអាណាចក្រភ្នំ រហូតដល់សម័យអង្គរ ពេលដែរអាណាចក្រខ្មែរបានធ្លាក់ចុះទន្លេមួយនេះក៏ស្ថិតនៅលើប្រទេសសៀមទន្លេនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា ម៉ែណាម ឬ មេណាម  ពាក្យមួយនេះគឺជាពាក្យខ្មែរ ។ ពាក្យ ម៉ែ ឬ មេ ប្រែមកថា ម្តាយ ចំណែកឯពាក្យ ណាម ប្រែមកថា ទឹក ។ ក្រោយមកទៀតក៏ប្រែឈ្មោះថា ទន្លេព្រះចៅយ៉ា ឬ ទន្លេប្រាចៅយ៉ា ក្រោយពីពេលសៀមបានកាន់កាប់ទីក្រុងអយុធ្យា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទន្លេរបស់ប្រទេសថៃ
ឌៀក អំ
លោកឌៀកអុំគឺជា អ្នកនិពន្ធ រឿងភូមិតិរច្ឆាន ដែលមានគោលបំណងចង់អោយប្រជាជនកម្ពុជាស្អប់ប្រទេសបារាំង។
រហូតមកដល់ឆ្នាំ2016អ្នកចម្រៀងឈ្មោះ ងួន ចាន់ដេវីត គឺ ជាអ្នកចម្រៀងដែលបែកស្លុយបំពុលសង្គមខ្មែរ ធ្វើអោយខ្មែរភាគច្រើនស្អប់ប្រជាជនបារាំង និងអ្នកដែលជាអ្នកគាំទ្រអាឆ្កែ ងួន ចាន់ដេវីដ ណឹងគឺសុទ្ធតែពួកអាបំបុលសង្គមខ្មែរ។
ឃុំត្រាចទង
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷ =រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ប៉ាពួញ៉ូហ្គីណេ
ប្រទេសប៉ាពួញ៉ូហ្គីណេ ជារដ្ឋឯករាជ្យ ប៉ាពួញូហ្គីណេ ជាប្រទេសដែលស្ថិតនៅក្នុងទ្វីប អូសេអានី ដែលមានផ្ទៃដីចំនួន ៤៦២ ៨៤០ Km2 និងមានរដ្ឋធានី ព័រម៉ូរេសប៊ី ដែលមាន ភាសាផ្លូវការគឺ ថុកពីសុីន និង អង់គ្លេស ប្រទេសនេះមានប្រជាជនប្រមាណជាង ៥លាននាក់ និងទទួលបានឯករាជ្យពីប្រទេសអូស្ត្រាលី កាលពីថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៤
នៅថ្នាក់ជាតិ បន្ទាប់ពីត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយមហាអំណាចខាងក្រៅចំនួនបីចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1884 ប៉ាពួញូហ្គីណេបានបង្កើតអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ 1975 ។ នេះធ្វើតាមការគ្រប់គ្រងរបស់អូស្ត្រាលីជិត 60 ឆ្នាំ ដែលបានចាប់ផ្តើមក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទី 1 ។ វាបានក្លាយជា អាណាចក្រ Commonwealth ឯករាជ្យ ក្នុងឆ្នាំ 1975 ជាមួយនឹង Elizabeth II ជា មហាក្សត្រី របស់ខ្លួន ។ វាក៏បានក្លាយជាសមាជិកនៃ Commonwealth of Nations តាមសិទ្ធិរបស់ខ្លួន។
ឃុំព្រៃក្រសាំង
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
Spy × Family
តុក្កតារឿងនេះមានការសម្របសម្រួលជាទូរទស្សន៍គំនូរជីវចលអានីមេដោយ Wit Studio និង CloverWorks ចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ TV Tokyo និងស្ថានីយ៍សម្ព័ន្ធនៅខែមេសាឆ្នាំ ២០២២ និងត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយ Muse Communication​ នៅអាស៊ីនិង Crunchyroll ទូទាំងពិភពលោក វគ្គពាក់កណ្តាលទីពីរបានចាក់បញ្ចាំងនៅខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២ រដូវកាលទីពីរនិងភាពយន្តអានីមេត​ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ក្នុង​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២ ហើយ​ទាំងពីរគ្រោង​នឹង​ចាក់​បញ្ចាំង​នៅ​ឆ្នាំ ២០២៣
គិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២២ រឿងនេះមានជាង ២៩ លានច្បាប់ចម្លង
សាច់រឿង
រៀងគ្នាដើម្បីរក្សាសន្តិភាពរវាងប្រទេសជាតិគូប្រជែងរបស់វេស្តាលីស (Westalis) និងអូស្តានី (Ostania) អ្នកចារកម្មជនជាតិវេស្តាលីស មានឈ្មោះ​កូដថា "ថ្វាយឡាយត៍ (Twilight)" មានកាតព្វកិច្ចលើដូណូវ៉ាន ដេស្មុនដ៍ (Donovan desmond) ប្រធានគណបក្សឯកភាពជាតិក្នុងអូស្តានី ដោយ​សារ​តែ​ដេស្មុនជាមនុស្សផ្តាច់មុខដ៏ល្បីល្បាញ វិធីតែមួយគត់ដែលថ្វាយឡាយត៍នឹងចូលទៅជិតគាត់បានអោយក្មេងចូលរៀននៅសាលា​ឯកជនដូចគ្នាគឺជាកូនប្រុសរបស់ដេស្មុនដ៍និងធ្វើខ្លួនជាមិត្តឪពុកម្តាយ
ដើម្បីសម្រេចនិងបង្ហាញរូបភាពគ្រួសារ​រីករាយ ថ្វាយឡាយត៍បានបង្កើតឈ្មោះក្លែងក្លាយថា ឡូយដ៍ ហ្វ័រជ័រ (Loid forger) យក​ក្មេង​ស្រី​កំព្រា​ម្នាក់មានឈ្មោះថា អានៀ​ (Anya) ហើយរៀបការជាមួយនារីម្នាក់ឈ្មោះថា យ៉រ ប៊្រីអារ (Yor Briar) ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយគ្មានគាត់ដឹងថាអាន់យ៉ាអានចិត្តបាននិងតាមពិតយ៉រគឺជាអ្នកឃាតករអាជីព មិនមែនទាំងពីរឡយដ៍និងយ៉រក៏មិនដូចគ្នាទេបានដឹងទៅខ្លួនឯងពិតរបស់គ្នាទៅវិញទៅមក ឬថាអានយ៉ាបានដឹងអាជីពពិតរបស់ពួកគេ បន្ទាប់មកពួកគ្រួសារចិញ្ចឹមឆ្កែដែលមានសមត្ថភាពក្នុងយល់ឃើញមុនអាយុដែលពួកគេបានដាក់ឈ្មោះវាថា បនដ៍ (Bond) ទោះបីជាកត្តាទាំងនេះមិនត្រូវបានគេដឹងក៏ដោយ ហើយពេលខ្លះថ្វាយឡាយត៍បាត់ខ្លួន សុភវិនិច្ឆ័យដោយសារតែជាអ្នកចារកម្មច្រើន​ឆ្នាំ គាត់ត្រូវតែរៀនដែលលេងតួនាទីរបស់ឪពុកដែលល្អឥតខ្ចោះនិងប្តីដើម្បីធ្វើបំពេញបេសកកម្ម
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ានហ្គា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ានហ្គាដែលបោះពុម្ព​ឆ្នាំ ២០១៩ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អានីមេនិងម៉ានហ្គាសកម្មភាព ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អានីមេផ្អែកលើម៉ានហ្គា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អានីមេនិងម៉ានហ្គាប្រភេទកំប្លែង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចារកម្មនៅអានីមេនិងម៉ានហ្គា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងប្រឌិតអំពីរោគសាស្ត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាពាហ៍ពិពាហ៍នៅអានីមេនិងម៉ានហ្គា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្សូណេនម៉ានហ្គា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គំនូរជីវចលចារកម្ម
ឃុំព្រះស្រែ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ស្ពានអាកាសស្ទឹងមានជ័យ
ស្ពាន​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​កសាង​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១២ និងត្រូវបាន​ប្រារព្ធ​ពិធី​សម្ពោធ​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើប្រាស់​ជា​ផ្លូវការ នៅ​​ថ្ងៃទី​៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០១៤ ។ ស្ពាន​​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យ​ បាន​សាងសង់​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន អូស៊ីអាយស៊ី (OCIC) ដែល​ចំណាយ​ទឹក​ប្រាក់​អស់​ក្នុងតម្លៃ ១៨.៩៧៦.៦៧៨ ដុល្លារ ។ ស្ពាន​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យជាព្រំប្រទល់​ខណ្ឌទួលគោក ខណ្ឌចំការមន និង​ខណ្ឌមានជ័យ​។​  ​វាជា​ស្ពាន​អាកាស​ទី​៣ ​បន្ទាប់ពី​ស្ពាន​អាកាស​ក្បាល ថ្នល់​ ​និង​ស្ពាន​អាកាស ៧​មករា​ ( ស្តុ​ប​ពេទ្យ​លោកសង្ឃ )  ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ។
ស្ពាន​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យ​នេះ ត្រូវបាន​សាងសង់​តាម​ប្លង់​មេ តាម​លក្ខណៈ​បច្ចេកទេស​ដូចខាងក្រោម​៖
​ប្រតិបត្តិ​ការស្ថាបនា​ស្ពាន​អាកាស​ស្ទឹងមានជ័យ បាន​បែង​ចែកជា ២​ដំណាក់កាល រួមមាន​៖
ឯកសារយោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ត្សៃ អ៊ីងវិន
ត្សៃ អ៊ីងវិន ឬ ឆាយ អ៊ីងវិន (ចិនសាមញ្ញ: 蔡英文, ចិនពេញ: 蔡英文, ភីនអ៊ីន: Cài yīngwén កើត 31 សីហា 1956) ជាអ្នកនយោបាយតៃវ៉ាន់ និងការសិក្សាបម្រើជាប្រធានាធិបតីទី 7 របស់សាធារណរដ្ឋចិន (តៃវ៉ាន់) ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2016 សមាជិករបស់គណបក្សជឿនលឿនប្រជាធិបតេយ្យ (Democrat Progressive Party - DPP) ត្សៃជាប្រធានាធិបតីស្ត្រីដំបូងរបស់តៃវ៉ាន់ នាងបានបម្រើជាប្រធានគណបក្សជឿនលឿនប្រជាធិបតេយ្យ តាំងពីឆ្នាំ 2020 ហើយពីមុនពីឆ្នាំ 2008 ដល់ 2014 និង 2014 ដល់ 2018
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋចិន
តារាវត្តី
ព្រះនាងតារាវត្តី បានប្រសូត ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ចុល្លសករាជ ១៩២​ ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​ភគវត្ដី​(ពង្សាវតា​របស់​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​ឈ្មោះ​មហេសី​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ទេ) ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ជេដ្ឋាជ័យកុមារ​ ព្រះ​នាង​ភគវត្ដី​ ​(បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ក្នុងស្រុក​ស្អាង​ខេត្ដ​កណ្ដាល​ ​ត្រូវជា​ប្អូនបង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជ័យជេដ្ឋ)។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​ភគវត្ដី​ដដែល​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ព្រះ​នាម​តារាវត្តី។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ឃុំស្រយង់
ឃុំស្រយង់ ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ =រដ្ឋបាល=
=ប្រាសាទ=
ពុង ឈីវកេក
អ្នកស្រី ពុង ឈីវកេក បាន​រៀន​ចប់​វិជ្ជា​ពេទ្យ​ពី​ប្រទេស​បារាំង និង​បាន​រៀបការ​លើក​ទី​១ នៅ​ទី​នោះ មុន​ពេល​វិល​មក​បំពេញ​ការងារ​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ​រុស្ស៊ី។ អ្នកស្រី​មាន​កូន​ស្រី ៣​នាក់​ មាន​ឈ្មោះ ណាលី ពូឡូក (Naly Pilorge) បច្ចុប្បន្ន​ជា​នាយិកា​អង្គការ​លីកាដូ កូនទី២ រ៉ូជិន ពីឡូក (Rozenn Pilorge) ​កូន​ស្រី​ម្នាក់​ទៀត ឈ្មោះ អីវ៉ា ហ្គាឡាប្រ៊ូ (Eva Galabru)។
នាងនាគទី២
ព្រះនាងនាគទី២ រជ្ជកាល (គ.ស ៥៦០-៦២១) ​ទ្រង់មានស្វាមីគឺព្រះបាទបទុមវរវង្ស បាន​ទទួល​ព្រះ​នាម​ថា​ ​ព្រះ​ទេវត្តីសេរីរតន៍​កញ្ញា​មហាក្សត្រី។
ព្រះជីវប្រវត្តិ
ថ្ងៃមួយ ​ ​ព្រះបាទ​បទុមវរវង្ស​បាន​នាំ​អស់​ពលរេហ៍​សេនាមុខ​មន្ដ្រី​តូច​ធំ​ ​យាង​ទៅ​ប្រពាត​ព្រៃ​កំសាន្ដ​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ​ក្នុង​តំបន់​បាសាន្ត​ ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ស្រីសន្ធរ​សព្វថ្ងៃ​ ​ត្រង់​ចន្លោះ​ទន្លេមេគង្គ​ ​និង​ទន្លេតូច។​ ​ទីនោះ​មាន​ទេសភាព​ ​និង​ដីខ្សាច់​សក្បុស​ល្អ​ណាស់។​ ​ខណៈនោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជួប​ប្រទះ​ឃើញ​នាង​នាគ​មួយ​អង្គ​ ​ដែល​ដំណែង​ខ្លួន​ជា​នារី​យ៉ាង​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ​ស្រស់ប្រិមប្រិយ​ ​មាន​សម្ផស្ស​សោភ័ណភាព​ ​លើស​ផុត​អស់​ស្រី​ទាំងពួង​ ​នាង​មាន​សាច់​សម្បុរ​ពណ៌​ស​ស្អាត។​ នាងនាគ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញពី​ ស្ថាន​ភុជង្គនាគ​ ​មក​កំសាន្ដ​លេង​ត្រង់​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​នោះ​ដែរ​ ​គ្រាន់តែ​បាន​យល់​ឃើញ​នាងនាគ​ភ្លាម​ ​ព្រះបាទ​បទុមវរវង្ស​ពុំ​អាច​ទប់ចិត្ដ​ ​មិន​ប្រតិព័ទ្ធ​ស្នេហា​ព្រះ​នាង​បាន​ឡើយ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ស្ទុះ​យាង​ចូល​ទៅ​សុំ​សេចក្ដី​ស្នេហា​ ​ហើយ​សួរ​ស្ដីដណ្ដឹង​រៀបចំ​អភិសេក​ព្រះ​នាង​ជា​អគ្គមហេសី។​ ​នាងនាគ​ក៏​យល់ព្រម​ ​សុខចិត្ដ​សុខកាយ​ ​លុះ​ទៅ​ដោយ​សេចក្ដី​ស្នេហា​លួងលោម​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ។​ ​បន្ទាប់​មក​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​នាំ​នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​បរិវារ​ពល​សេនា​ ​វិល​ត្រលប់​ចូល​ព្រះ​មហានគរ​វិញ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រទាន​ឋានៈ​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ ​ធំ​ខ្ពស់​លើស​អស់​ស្រីស្នំ​ទាំងពួង។​ ​នាងនាគ​បាន​ទទួល​ព្រះ​នាម​ថា​ ​ព្រះ​ទេវត្តីសេរីរតន៍​កញ្ញា​មហាក្សត្រី។​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ព្រះ​បទុមវរវង្ស​បាន​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​រាជការ​មុខមន្ដ្រី​ ​និង​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ទាំងអស់​ក្នុង​ព្រះរាជ​អាណាចក្រ​ ​ដាក់​ឈ្មោះ​ ​និង​ហៅ​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជួប​ស្នេហា​នាងនាគ​ថា​ ​ស្រីសឈរ។ ឈ្មោះ​កន្លែង​នេះ​បាន​ក្លាយ​បន្ដិច​ម្ដងៗ​ទៅ​ជា​ ​ស្រីសន្ធរ​ ​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។ ​ក្នុង​កាយវិការ​នេះ​ ​ព្រះ​បទុមវរវង្ស​ចង់​លើកទុក​អនុស្សាវរីយ៍​ស្នេហា​ព្រះ​អង្គ​ចំពោះ​នាងនាគ​ ឲ្យ​ស្ថិត​នៅ​ជា​អមតៈ​ជា​និច្ច។​ បើតាមពង្សាវតារសម្ដេចវាំងជួន គឺក្មួយស្រីរបស់ព្រះកេតុមាលាទេ។
បុត្រ
យូរ​ថ្ងៃខែ​កន្លង​មក​ ​ព្រះ​នាងនាគ​ក៏​ទ្រង់​គភ៌​ ​គម្រប់​គ្រប់​ ១០ ​ខែ ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ពង​មួយ។​ ​ដោយ​ភ័យ​ខ្លាច​មានការ​អាម៉ាស់​មុខ​អាប់​កិត្ដិយស​ ​និង​ខ្លាច​មាន​ចលាចល​ក្នុង​ព្រះ​នគរ​ ព្រះមហាក្សត្រ​ ​និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ក៏​សម្រេច​ចិត្ដ​យក​ពង​នោះ​ទៅ​កប់​ចោល​ក្នុង​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​​នា​តំបន់​គីរិន្ដបូរ​ ​គឺ​ស្រុក​បរិបូណ៌​ ​ក្នុង​ខេត្ដកំពង់ឆ្នាំង (កាលពីមុនស្រុកបរិបូណ៌គឺជាស្រុកចំណុះខេត្តពោធិ៍សាត់)​ សព្វថ្ងៃ។​
នា​សម័យ​កាលនោះ​នៅ​ ក្នុងស្រុក​ខ្មែរ​ ​មាន​សៀម​ម្នាក់​ឈ្មោះ​គង់​ ​ដោយ​គាត់​មាន​ពុកចង្កា​ស្រមូវ​ ​អ្នកផង​ទាំងពួង​នាំ​គ្នា​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​គាត់​ថា​ ​គង់​ស្រមូវ​ (បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​កោកកាក​ ​សៀម​មេក្រុម​កំណែន​មានឈ្មោះ​ ​គង់​ដែរ​ ​តែ​គេ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ថា​គង់​ពុកចង្កា​អង្កាញ់។​ ​ពង្សាវតារ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​នព្វរតន៍​ ​បាន​សរសេរ​ថា​ ​គង់​នេះ​ត្រូវ​ហៅ​គង់​ស្រមូវ​ ​ឬ​គង់​ក្រៅ)។ គាត់​ជា​មេក្រុម​ពួក​កំណែន​សៀម​ ​ដែល​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ ​ត្រូវ​តែ​ដឹកនាំ​សួយសារអាករ​ ​តាម​រទេះ​ ​មានទឹក​ ​និង​ត្រី​កន្ធរ​ហាល​មក​ថ្វាយ​ស្ដេច​ខ្មែរ។​ ​ថ្ងៃមួយ​ ​បំពេញភារកិច្ច​ផ្នែក​កំណែន​រួច​ហើយ​ ​គង់​ស្រមូវ​រៀបចំ​ឥវ៉ែឥវ៉ាន់​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​សព្វសារពើរ​ ​ផ្ទុក​ដាក់​ក្នុង​រទេះ​ ​សម្រាប់​យក​ទៅ​លក់ដូរ​ឯ​ស្រុកភូមិ​វិញ​ ​ក្បួន​រទេះ​សៀម​គង់​ស្រមូវ​ ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លងកាត់​តាម​តំបន់​បរិបូណ៌​ ​នៅ​តាម​ផ្លូវ​ ​កន្លែង​មួយ​ដែល​មាន​ដី​ទួល​ខ្ពស់​ខុស​អំពី​ធម្មតា​ ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​គាត់​មានការ​មន្ទិល​សង្ស័យ​ចាប់អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង។​ ​គាត់​ក៏​ចុះ​ពី​រទេះ​ស្ទុះ​ទៅ​ជីកដី​ទួល​នោះ។​ ​ជីក​បាន​មួយសន្ទុះ​គាត់​សង្កេត​ក្រឡេក​មើលទៅ​ ​ឃើញច្បាស់​ជា​ពង​មួយ​ដ៏​ធំ​អស្ចារ្យ​ខុស​ប្លែក​ពី​ធម្មតា​ ​គង់​ស្រមូវ​ខំ​លើក​បី​ពង​នោះ​ដោយ​ថ្នមៗ​ ​ហើយ​លើកដាក់​រទេះដឹក​ជញ្ជូន​យក​ទៅ​ស្រុកភូមិ​ជាមួយ​ ​គាត់​ថែរក្សា​ទុកដាក់​ពង​នោះ​ដោយ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ជាទី​បំផុត​ (បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​កោកកាក​ ​នៅ​ពេល​ទៅ​ដល់​ម្ដុំ​ស្រុក​បរិបូណ៌​ ​គង់​ស្រមូវ​បានឃើញ​ពង​នោះ​កំពុង​តែ​ញាស់​រួច​ស្រេច​ទៅ​ហើយ)។
គ្រប់ ​កាល​គ្រប់​វេលា​កាលណា​ ​ពង​នោះ​ញាស់​ចេញ​ជា​ទារក​ប្រុស​មួយ​ ​មាន​រូបរាង​ស្រស់​ល្អ​ស្អាត​សក្ដិ​សម​ ​ដែល​គង់​ស្រមូវ​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ថានាយរង។​ ​គាត់​ស្រឡាញ់​ថ្នាក់ថ្នម​បីបាច់​ថែរក្សា​ចិញ្ចឹម​ទំនុកបម្រុង​ទារក​នោះ​ ដូចជា​កូនបង្កើត។
វត្តព្រះពុទ្ធមហាមុនី
វត្តព្រះពុទ្ធមហាមុនី (မဟာမုနိဘုရားကြီး, ) គឺ វត្តនៃពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទ មានទីតាំងស្ថិតនៅកណ្តាលរាជធានីម៉ាន់ដាឡាយ, តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ, មីយ៉ាន់ម៉ា មានដំកល់ព្រះពុទ្ឋបដិមាព្រះនាម ព្រះពុទ្ធមហាមុនី. និងវត្តនេះប្រើប្រាស់ សម្រាប់ជាកន្លែងតម្កល់នូវ រូបសំណាកបដិមា ទេវរូប សិល្បៈខ្មែរពីព្រះបរមរាជវាំងអង្គរធំនោះត្រូវបានសៀមប្រមូលយកទៅជាមួយ ​នៅពេលវាយលុកបានក្រុងអង្គរ ហើយក្រោយមកនោះត្រូវបានរាជវង្សតោនងុប្រមូលយកទៅជាមួយ ​នៅពេលវាយលុកបានក្រុងរអយុធ្យា។
នាងនាគទី២
បុត្រ
នឹង​ថ្លែង​អំពី​ព្រះបាទ​បទុមវរវង្ស ​ ​និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​នាគ​វិញ​ ​ដែល​គង់នៅ​ព្រះ​មហានគរ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ទៀត​ ​ព្រះ​នាម​ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស ​(ឯកសារ​ពង្សាវតារ​ខ្លះ​ទៀត​ ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​ព្រះ​បទុមសូរ្យវង្ស​ត្រូវជា​បង​ពញា​រោង) គឺ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំខាល​ ​ព.ស​១១៥០ ត្រូវជា​ ​គ.ស​៦០៦ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ឃុំមានជ័យ(ស្រុកឧដុង្គ)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
លក្ខណៈពិសេសរបស់ប្រាសាទអង្គរវត្ត
តាមការសន្និដ្ឋានរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រើកម្លាំងពលកម្មប្រម៉ាណជាង 30មុឺននាក់ និង ដំរី ជាង 6ពាន់ក្បាល និងប្រើប្រាស់ថ្ម សរុបប្រមាណជាង 10លានតោន នៅក្នុងទំហំ ខ្នាត, និង ភាពស៊ីមេទ្រី ឡើងដល់កំពូល ដែលត្រូវបាន គេជឿថាជាប្រាសាទសាសនា ដ៏ធំបំផុត របស់ពិភពលោក។ (អង្គរវត្តជាប់ជាស្ថាបត្យកម្មកំពូលក្នុងលោក)
លក្ខណៈពិសេសរបស់អង្គរវត្ត
Credit : Admin Phnom Penh Skyline ប្រភព : ក្រុមស្រាវជ្រាវ Lidar នៃសកលវិទ្យាល័យអូស្ត្រាលី​. . ..។​
អេមីលី ប៊ីឆេម
អេមីលី ប៊ីឆេម (កើតថ្ងៃទី១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៨៤) គឺជាតារាសម្តែង និងជាតារាចម្រៀងជនជាតិអង់គ្លេស។ នាងត្រូវបានគេស្គាល់ថាល្អបំផុតសម្រាប់តួនាទីរបស់នាងនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត នាងបានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តឆ្នាំ២០១៩ ដែលនាងបានទទួលពានរង្វាន់ជាតួឯកស្រីល្អបំផុត នៅមហោស្រពភាពយន្តឃែនដ៍ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
វត្ដកោះប្រាក់
វត្តកោះប្រាក់ ស្ថិតក្នុងឃុំភូមិធំ ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្តាល វត្តកោះប្រាក់មានអាយុកាលប្រហែលជា១៥០ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។
រឿង​ភូមិ​ស្តី​បិទ​មាស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ស្ពានអ្នកលឿង
ស្ពាន​អ្នកលឿង ​​ជា​ប្រភេទ​ស្ពាន​ហាយវ៉េ ឆ្លងទន្លេមេគង្គ ភ្ជាប់ពី​ខេត្ត​កណ្តាល​ ទៅ​ខេត្ត​ព្រៃ​វែង និង​ឆ្ពោះ​ទៅ​​ខេត្ត​ស្វាយ​រៀង ដែលបានចាប់ផ្តើម​​បើកការ​ដ្ឋាន​​​សាង​សង់​​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១២ កុម្ភៈ ​២០១១ ចំណាយ​ទឹកប្ទឹកប្រាក់អស់ប្រមាណ130លានដុល្លា ​​ដុល្លារ ។ ស្ពាន​អ្នកលឿង ជា​ស្ពាន​មួយ​ត​ភ្ជាប់​ស្រុក​ពីរ ស្ថិត​នៅ​ត្រើយ​ម្ខាង​ម្នាក់ នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ​ក្រោម នៃ​ស្រុក​លើក​ដែក ខេត្ត​កណ្ដាល និង​ស្រុក​ពាមរ ខេត្ត​ព្រៃវែង។ ស្ពាន​នេះ​មាន​ប្រវែង​បណ្ដោយ ២២១៥​ម៉ែត្រ ទទឹង ១៣​ម៉ែត្រ​កន្លះ
ស្ពានកោះកុង
ស្ពាន​កោះកុងស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង ​ត្រូវ​បាន​​សម្ពោធ​ឲ្យ​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០២ ​ដែល​មាន​ប្រវែង​សរុប​ ១ ៩០០​ម៉ែត្រ។
ភូមិបឹងប្រី
ភូមិបឹងប្រីមាន២០ចំណុចតូចៗគឺ៖
​'  ភូមិបឹងប្រីមានសាលាបឋមសិក្សាចំនួន៣កន្លែង និងវត្តអារាម២កន្លែង។'​​ ភូមិនេះមានផ្ទៃក្រឡាប្រហែល 50km^2៕'' '
ខេត្តនគរនាយក
ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តស្រៈបុរី, ខេត្តនគររាជសីមា, ខេត្តប្រាចិនបុរី, ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ, និងខេត្តបទុមធានី
ខេត្តនគរនាយកជាខេត្តនៅជិតទីក្រុងបាងកក និងមានកន្លែងទេសចរណ៍ផ្សេងៗ ឧទ្យានជាតិខៅយ៉ៃ ឧទ្យានជាតិចំណាស់ជាងគេរបស់ប្រទេសថៃជាមួយផ្នែកនៅក្នុងខេត្តនគរនាយក និងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាច្រើន ទំនប់ឃុនដានប្រាការជលគឺជា​កន្លែង​ទេសចរណ៍​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​មាន​ចម្ងាយ 2 ម៉ោង​នៅ​ក្រៅ​ទីក្រុង​បាងកក​ក្នុង​ខេត្តនគរនាយក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ឃុំក្រាំងចេក
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ស្គរតូច
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
កុកសន្ធោ
ព្រះកុកសន្ធោ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងមានសត្វនៅជាប់បល្ល័ង្គទ្រង់គង់គឺ សត្វមាន់ ជារូបតំណាង។
ដំរីឯរាវ័ណ
ដំរីឯរាវ័ណ (អង់គ្លេស:Airavata - សំស្ក្រឹត:ऐरावत ) ដំរីក្បាលបី៖ ឈ្មោះជាផ្លូវការរបស់ដំរីនោះគឺឯរាវ័ណ ឬឰរាវណ អានថាអេរ៉ាវ៉ាន់ ជាឈ្មោះដំរីមានក្បាលបីជាព្រះទីន័ងព្រះឥន្រ្ទ។  នៅក្នុងសង្គមខ្មែរយើង យើងតែងហៅដំរីក្បាលបីនេះថា ដំរីសាមពាន់ ដោយសារមានរឿងនិទានពីដំរីក្បាលបីកណ្ដឹងសាមពាន់ ឬរឿងចៅសុទ្ធចៅសាត
ដំរីក្បាលបីក្នុងគតិព្រហ្មញ្ញសាសនា
នៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា ប្រវត្តិនៃដំរីក្បាលបីនេះ គឺកើតចេញពីការកូរសមុទ្រទឹកដោះរវាងពួកអសុរៈ និងពួកទេវៈដើម្បីបានវត្ថុទិព្វចុងក្រោយគេគឺទឹកអម្រឹត។ នៅពេលដែលកូរសមុទ្រទឹកដោះនោះអស់ប្រមាណជាង១ពាន់ឆ្នាំនៃទេវស្ថាន មានវត្ថុទិព្វជាច្រើនបានកើតឡើងពីការកូរសមុទ្រនេះ ដែលក្នុងនោះមានសត្វដំរីក្បាលបី ហើយត្រូវបានព្រះឥន្រ្ទយកមកធ្វើជាយានជំនិះ។ នៅមានជំនឿព្រហ្មញ្ញសាសនាមួយទៀតទាក់ទងនឹងដំរីក្បាលបីនេះផងដែរ ដំរីនេះមានក្បាលបីដែលជាការបន្សំបញ្ចូលគ្នារវាងដំរីពិសិដ្ឋទាំងបីរបស់អង្គទេវៈត្រីមូត៌គឺព្រះសិវៈ ព្រះព្រហ្ម និងព្រះវិស្ណុ សម្រាប់ជាអំណោយដល់ព្រះឥន្រ្ទាធិរាជ។ ដំរីដែលជាអំណោយរបស់ព្រះសិវៈទៅដល់ព្រះឥន្រ្ទគឺមានឈ្មោះថា អេរ៉ាវាន់ រីឯដំរីអំណោយពីព្រះព្រហ្មមានឈ្មោះថា គីរីមេឃត្រៃតាយុ ហើយចំណែកឯអំណោយរបស់ព្រះវិស្នុគឺមានឈ្មោះថា ឯកទណ្ឌ។ ទាំងក្នុងរឿងទេវកថាមហាភារតយុទ្ធ និងរាមកេរ្តិ៍ គឺសុទ្ធតែមានវត្តមានរបស់ត្រីក្បាលបីទាំងអស់។
ដំរីក្បាលបីក្នុងគតិពុទ្ធសាសនា
ដូចគ្នានឹងព្រហ្មញ្ញសាសនាដែរ នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដំរីក្បាលបីនេះជាពាហនៈរបស់ព្រះឥន្រ្ទាធិរាជ។ ដំរីក្បាលបីនេះមិនមែនជាប្រភេទសត្វតិរច្ឆាននោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការនិមិត្តកាយរបស់ទេវបុត្រនៅក្នុងឋានតាវតឹង្ស ដូចនៅក្នុងគម្ពីរសារត្ថទីបនីដីកាភាគ ១។ ដំរីឯរាវណនេះ មានរូបកាយធំ ១៥០ យោជន៍, មានក្បាល ៣៣, ក្បាលនីមួយៗ មានភ្លុក ៧ រួមក្បាល ៣៣ មានភ្លុក ២៣១, ក្នុងភ្លុកនីមួយៗមានប្រវែង ៥០ យោជន៍, ក្នុងភ្លុកនីមួយៗមានស្រះបោក្ខរណី ៧ រួមភ្លុក ២៣១ មាន ស្រះបោក្ខរណី ១៦១៧, ក្នុងស្រះបោក្ខរណីនីមួយៗ មានគុម្ពឈូក ៧ ដូច្នេះក្នុងស្រះបោក្ខរណី ១៦១៧ ត្រូវមានគុម្ពឈូក ១១៣១៩, ក្នុងគុម្ពឈូកនីមួយៗ មានផ្កាឈូក ៧ សរុបផ្កាឈូកទាំងអស់មាន ៧៩២៣៣ ផ្កា, ក្នុងផ្កាឈូកនីមួយៗ មានត្របក ៧ សរុបត្របកផ្កាឈូកទាំងអស់មាន ៥៥៤៦៣១ ត្របក, ក្នុងស្រទាប់ត្របកផ្កាឈូកនីមួយៗមាន មានទេពធីតា ៧ អង្គ សរុបទេពធីតាទាំងអស់មាន ៣៨៨២៤១៧ អង្គ ទេពធីតាទាំងអស់នេះ កំពុងរាំច្រៀងថ្វាយ ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ ឬព្រះឥន្ទ្រាធិរាជទ្រង់ទតរបាំទៅតាមភ្លុកដំរី ២៣១ ដែលមាន ប្រវែង ៥០ យោជន៍នោះឯង ។ នៅលើខ្លួនដំរីឯរាវ័ណ ក្បាលដែលនៅត្រង់កណ្ដាលនោះ ឈ្មោះថា សុទស្សនៈ មានមណ្ឌបកម្ពស់ ១២ យោជន៍ ទទឹង ៥០ យោជន៍ ខាងក្នុងមណ្ឌបមានបល្ល័ង្កកែវមណីទទឹង ១ យោជន៍ ជាទីគង់ប្រថាប់របស់ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ នៅជុំវិញមណ្ឌបមានដោតទង់នៅជិតៗគ្នា ទង់មួយៗ ប្រវែង ១ យោជន៍ មានកណ្ដឹងស្លឹកពោធិ៍ចងព្យួរទុកនៅខាងចុងដង គ្រប់ៗដងទង់ ពេលណាត្រូវខ្យល់ បក់មានសំឡេងពីរោះ បីដូចជាសំឡេងពិណ ។
ដំរីក្បាលបីក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត និងសិល្បៈខ្មែរ
សត្វដំរីនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ និងសិល្បៈខ្មែរគឺមានតាំងពីសម័យនគរភ្នំមកម្ល៉េះ។ តាមរយៈឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្តជាពិសេសសិលាចារឹកតាំងពីសម័យបុរេអង្គរ នគរខ្មែរមានទីក្រុងមួយឈ្មោះថា វ្យាធបុរៈ ដែលមានន័យបុរីនៃអ្នកទម័កដំរី។ នៅក្នុងសម័យចេនឡាក៏មានវត្តមានរូបចម្លាក់ដំរីក្បាលបីនៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាផងដែរដូចជានៅលើផ្តែរ និងហោជាងនៃក្រុមប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក។ រូបចម្លាក់តួដំរីទាំងមូលពីថ្មធម្មជាតិនៅក្នុងស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត ខេត្តស្ទឹងត្រែងជាដើម។ ចូលមកដល់សម័យអង្គរចម្លាក់ពីដំរីក្បាលបីនេះកាន់តែពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងទាំងនៅអង្គរវត្ត អង្គរធំ លានជល់ដំរី ។ល។ នៅក្រោយសម័យអង្គរដំរីនៅតែមានតួនាទីក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរគ្រប់សម័យដូចជាសម័យព្រះអង្គចន្ទរាជានៃលង្វែក។ នៅសម័យឧដុង្គមានចេតីយ៍ដំរីសាមពាន់ដ៏ល្បីល្បាញមួយនៅលើភ្នំឧដុង្គដែលគេជឿថាជាស្នាព្រហស្ថរបស់ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២ ក្នុងប្រមាណគ.ស១៦២៣។
សម្ភោរ
ស្គរសម្ភោរនេះស្គរមួយប្រភេទ ដែលមានមុខងារពីរអង្គុយទះដោយបាតដៃ ឬម្រាមដៃ។ ស្គរនេះប្រើប្រាស់បានតែក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យមួយគត់ ហើយមានរបៀបទះតែបីបែបគឺបែបជើងស្គរមួយជាន់ ពីជាន់ និងបីជាន់។ ស្គរនេះសំខាន់ជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមឧបករណ៍ទាំងឡាយក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ មុនគេប្រគុំភ្លេងពិណពាទ្យម្តងៗ គេតែងតែធ្វើពិធីសក្ការៈបូជាអុចទៀបធុកនៅនឹងស្គរសម្ភោរ ដែលតំណាងឱ្យឧបករណ៍ទាំងអស់នៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ។ ស្គរសម្ភោររបស់ខ្មែរមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ គឺមានតាំងពីមុនខ្មែរយកស្គរនេះ មកឆ្លាក់នឹងជញ្ជាំងប្រាសាទបុរាណទៅទៀតក្នុងសតវត្សរ៍ទី៩ទៅទៀត។ អ្នកស្រីបណ្ឌិត ពៅ សាវរស ដែលបានធ្វើបឋកថាកាលពីខែកុម្ភៈឆ្នាំ១៩៩៤ នៅសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈបានមានប្រសាសន៍ថា តាមសិលាចារឹកខ្មែរចេះធ្វើគ្រឿងឧបករណ៍ភ្លេងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី៦គឺចេះធ្វើ ពិណ ចាបុី និងស្គរគ្រប់ប្រភេទ។ តាមការសន្និដ្ឋានស្គរសម្ភោរនេះមានមុនសតវត្សរ៍ទី៦ទៅទៀត ពីព្រោះជាស្គរ ដែលស្ថិតនៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យជាវង់ភ្លេងបម្រើឱ្យព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែលបាននាំចូលមកស្រុកខ្មែរដោយជនជាតិក្លឹង្គតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១នៃគ្រឹស្តសករាជ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ឥន្ទ្ររាជ
ឥន្ទ្ររាជ ជាប្រភេទប្រលោមលោកច្នៃប្រតិដ្ឋបែបផ្សងព្រេង និងអភីនិហារ និពន្ធដោយលោក ទីម សុឃៀង (ទិនករ)។ ឥន្ទ្ររាជ ជាប្រលោមដែលមានចំនួន៥ភាគ ហើយអ្នកនិពន្ធបានបង្កើតសាច់រឿងដោយផ្សារភ្ជាប់ពិភពរបស់មនុស្ស ទៅនឹងពិភពក្រៅពីមនុស្សដូចជា ឋានសួគ៌ ឋានខ្មោច បិសាច និងសត្វចម្លែកជាដើម។
សង្ខេប (ភាគទី១)
ថ្ងៃមួយស្ដេចខ្មោចបានចាប់ម្ដាយរបស់រាជ ដោយឱ្យគេទៅរកព្រះខ័ឌ្គរាជ្យយកមកដោះដូរជាមួយជីវិតម្ដាយរបស់គេ។ រាជក៏សម្រចចិត្តចេញទៅរកព្រះខ័ឌ្គរាជ្យនោះ ដោយមានការចូលរួមពីមិត្តរបស់គេពីរនាក់ទៀត គឺវតីទេវី និងរឹទ្ធិស័ក្តិ។ មនុស្សម្នាក់បានឱ្យផែនទីម្យ៉ាងទៅពួកគេដើម្បីស្វែងរកព្រះខ័ឌ្គរាជ្យ។ ក្នុងដំណើរផ្សងព្រេងទៅរកព្រះខ័ឌ្គនោះពួកគេត្រូវប្ដូរជីវិត ដោយឆ្លងកាត់ដើមឈើមានជីវិត ល្អាងអគ្គី សត្វក្របីភ្លើងដែលមានដងខ្លួនផ្គុំឡើងពីថ្មជាច្រើនដុំ រួមទាំងកុលសម្ព័ន្ធក្នុងព្រៃ រូបចម្លាក់មានវិញ្ញាណ និងសត្វបិសាចចម្លែក ជាពិសេសនោះ គឺមនុស្សពស់ ដែលជាមនុស្សតែមួយបានជួយពួកគេក្នុងការស្វែងរកព្រះខ័ឌ្គរាជ្យ។ ពេលបានព្រះខ័ឌ្គរាជ្យហើយ ពួកគេក៏ទៅកាន់ឋានរបស់ស្ដេចខ្មោចដើម្បីជួយជីវិតម្ដាយត្រលប់មកវិញ តែស្ដេចខ្មោចមិនគោរពពាក្យសន្យាដោយចាប់ពួកគេឃុំទុកព្រោះនៅមានប្រយោជន៍។ មហេសីរបស់ស្ដេចខ្មោចជាមនុស្សគោរពពាក្យសច្ចៈក៏បានលួចយកព្រះខ័ឌ្គដើម្បីនាំអ្នកទាំងបួនត្រលប់ទៅផ្ទះវិញ។ រាជក៏បានយកព្រះខ័ឌ្គទៅប្រគល់ឱ្យព្រះឥន្ទដែលជាស្ដេចឋានសួគ៌ តាមច្រកទ្វាឋានសួគ៌នៅលើភ្នំបូកគោ។ ប៉ុន្តែមានរឿងរ៉ាវអាថ៌កំបាំងជាច្រើនទៀតដែលរាជមិនបាននឹកស្មានដល់....
តួអង្គ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រលោមលោកខ្មែរ
ស្គរឆៃយ៉ាំ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ឃុំក្សេមក្សាន្ត
=រដ្ឋបាល= ឃុំក្សេមក្សាន្ដ ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ១៩ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=រមណីដ្ឋាន=
ហ្មហវៀន
ហ្មហវៀន ជាហ្មហ្លួងដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុង ព្រឹត្ដិការណ៍ ​ចំបង​មួយទៀត​ ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ ​គឺ​ព្រះ​អង្គ​និយម​ទាក់ដំរី​ ​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​យាង​ទៅ​ដល់​ព្រៃ​ និង​ជើងភ្នំ​ដងរែក​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ហ្មដំរី​ជាតិ​លាវ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ពីរ​នាក់​ ​មួយ​ឈ្មោះ​ហ្មហវៀន​ ​និង​មួយទៀត​ឈ្មោះ​ហ្មថាវ។​ ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​ស្រុក​ស្អាង​ ​ខេត្ដកណ្ដាល​បាន​លើកយក​ព្រឹត្ដិការណ៍​សំខាន់​មួយ​ ​ស្ដីពី​ការ​ចាប់​ដំរី​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​អង្គ​មក​អធិប្បាយ​ដោយ​មាន​ទាំង​ រៀបរាប់​យ៉ាង​ល្អិតល្អន់​ដែរ​ ​អំពី​ពិធីសែនព្រេន​ដល់​ម្រេញកង្វាល​ ​មុន​នឹង​ទៅ​ទាក់ដំរី។​ ​កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​ ​និង​ពល​សេនា​ទាក់​បាន​ដំរី​ស​មួយ​ ​និង​ខ្មៅ​មួយ​ ​ដែល​មាន​ភ្លុក​កោង​វែង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​យក​ដំរី​ស​ខ្មៅ​ទាំង​ពីរ​ ​ជា​និមិត្ដរូប​នៃ​ការ​សម្បូរ​សប្បាយ​ប្រចាំ​នគរ។​ ​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​គេ​មាន​ជំនឿ​និយម​ថា​ ​បើ​គ្មាន​ភ្លៀង​បង្អោរ​ធ្លាក់​មក​គ្រប់គ្រាន់​ទេ​ ​ហើយ​បើ​កើត​មាន​ជំងឺ​រោគា​ក្នុង​នគរ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​តែងតែ​បង្គាប់​ក្រុម​បុរោហិត​ និង​ហ្មថាវ​ ​ឲ្យ​នាំ​យក​ដំរី​ស​ខ្មៅ​ទាំង​ពីរ​ ​ទៅ​ចូលរួម​ក្នុង​ពិធីបុណ្យ​បួងសួង​បន់ស្រន់​ផ្សេងៗ។​ ​បន្ទាប់​មក​ទើប​ដំរី​ទាំង​ពីរ​យក​ប្រមោយ​បឺត​ទឹក​ ​ផ្លុំ​ព្រួស​ជះ​តម្រង់​ទៅ​គ្រប់​ទាំង​ប្រាំបី​ទិស។​ ​ឯកសារ​ដដែល​កត់​សំគាល់ថា​ ​ភ្លៀង​បាន​បង្អុរ​ធ្លាក់​ចុះ​មក​ដោយ​បរិបូណ៌​ ​ក្រោយ​ដែល​គេ​បាន​រៀបចំ​ពិធីបួងសួង​ ​ឯ​ភោគផល​វិញ​ក៏​បាន​ល្អ​ជាទី​ពេញចិត្ដ​ ​ហើយ​ជំងឺរោគាព្យាធិ​ក៏​សាបរលាប​វិនាស​បាត់​ទៅ​អស់​ដែរ​ ​នាម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​ ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ​ស្រឡាញ់​ ​និង​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​ដំរី​ទាំង​ពីរ​នោះ​ណាស់​ ​គេ​ចាត់​ទុក​ដំរី​ទាំង​គូ​ជា​ដំរី​ពិសិដ្ឋ​ ​និង​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​ជាទី​បំផុត។​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទម័កខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ភូមិតាអី
ភូមិតាអី ស្ថិតចំណុះអោយឃុំំក្របៅ ស្រុកកំចាយមារ ខេត្តព្រៃវែង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។
កិមិរ៉ាទេវី
កិមិរាទេវី នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត
Kimira Devi of Devata Sangkran
ទំនាក់ទំនង រវាងហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន បានចាក់ឬសគល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយ៉ាងរឹងមាំ ចាប់តាំងពីស.វទី១០ មកម៉្លេះ ដោយជំនឿនៃបរិបទសាសនាទាំងពីរ ត្រូវបានផ្គួបបញ្ចូលគ្នា តាមរយៈរឿងព្រេងទេវៈកថាជាច្រើន ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់អ្នកប្រាជ្ញជនជាតិខ្មែរ ក្នុងការច្នៃ រឿងព្រេងទេវៈកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ ឱ្យទៅជារឿងព្រេងដែលមានចរឹតលក្ខណៈ ខុសប្លែកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីបង្កើតបាននូវរចនាបថដែលជារបស់ខ្លួនតាមរយៈការប្រែសម្រួល (Versions Edition) បើទោះជាប្រទេសកម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពល សាសនា វប្បធម៌ពីប្រទេសឥណ្ឌាយ៉ាងណាក្ដី ក៏ផ្នត់គំនិតនៃបុព្វបុរសខ្មែរ បានធ្វើការប្រែសម្រួលកែច្នៃលម្អនូវសិល្បៈរបស់ខ្លួនឱ្យមានភាពខុសប្លែកដាច់ដោយឡែកពី ប្រទេសឥណ្ឌា ផងដែរ ។ តាមរយៈរឿងទេវៈកថា អំពីចូលឆ្នាំខ្មែរ យើងតែងសង្កេតឃើញថា ដំណើររឿង ធម្មបាលកុមារ ដែលជា អវតារ ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន បានភ្នាល់គ្នាអំពីសិរី ទាំងបីប្រការ របស់មនុស្ស ជាមួយនិង មហាព្រហ្ម ដែលជាអទិទេព នៃហិណ្ឌូសាសនា ដែលជាអវតាររបស់ ព្រះព្រហ្ម ដែលភ្នាល់ចាញ់ នូវប្រស្នាទាំងបីប្រការនោះ ហើយព្រះសិរសា របស់ព្រះកុបិលមហាព្រហ្ម ត្រូវបានបុត្រីខ្លួន ទាំង៧អង្គ ផ្លាសវេនគ្នា មកដង្ហែរព្រះសិរសា ដែលជាក្បាលឪពុករបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលត្រូវជាថ្ងៃសង្កាន្ត នៃពិធីបុណ្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ។ អ្នកនិពន្ធកម្ពុជា បានបំប្លែងឱ្យយើងយល់បានថា ព្រះមហាព្រហ្ម ដែលជាហិណ្ឌូសាសនា បានភ្នាល់ចាញ់ ធម្មបាលកុមារ នៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង បានបែងភាគទៅជាព្រះ ឈ្មោះ លោកកេរស្វរៈ នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ដែលមានតឹកតាងជា ប្រាសាទបាយ័ន មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ មិនថា ហិណ្ឌូសាសនា មិនថា ពុទ្ធសាសនា មហាយាន សុទ្ធតែមានជំនឿគោរពទៅលើព្រះ និង ពួកទេវតា ដែលមានចំនួន ៣៣ពួក ដូចនេះហើយ ទើបហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា មហាយាន មានទំនាក់ទំនងនិងគ្នា យូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយពាក្យនៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា ទេវតានៃឆ្នាំថ្មី ដែលត្រូវបានពលរដ្ឋកម្ពុជា រៀបចំគ្រឿងដង្វាយ គោរពបូជាបួងសួងមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ ដោយការយាងមកដល់ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោករបស់ទេវតា នៃហិណ្ឌូសាសនា និង ទេវតា នៃពុទ្ធសាសនាមហាយាន ទើបកម្ពុជាហៅថៃ្ងនៃការមកដល់នេះថា មហាសង្ក្រាន្ត (Maha Sangkran) ដែលមាននៃថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលធ្វើការហៅសម្គាល់មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។
រូបធាតុ នៃទេវតាសង្ក្រាន្ត
Physical of Devata Sangkran
ទេវតាសង្ក្រាន្ត ជាតួអង្គរូបធាតុមួយ តំណាងឱ្យ រាង្គកាយជាធម្មជាតិ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនិង វិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា គ្រប់តួអង្គអទិទេពទេវៈ របស់កម្ពុជា សុទ្ធតែបង្កើតឡើងតាមច្បាប់ធម្មជាតិ មិនមែនជាការនិពន្ធឱ្យតែបានៗ និងមិនមែនជាការបង្កើតតួអង្គ ដោយមិនមានអត្ថន័យពេញលេញនោះទេ ។ តួអង្គទេវតាសង្ក្រាន្ត គ្រងពណ៌សំលៀកបំពាក់ ទៅតាមចរឹតលក្ខណៈ នៃរូបធាតុ ដែលជារាង្គកាយធម្មជាតិ ដែលកើតមាននៅក្នុងចក្រវាឡ របស់យើងនេះ ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទៅ និង សង្គមវិទ្យាសាស្ត្រពិត របស់មនុស្សននៅលើផែនដី ។
នាង កិមិរាទេវី គឺជាអទិទេព តំណាងឱ្យ ភពសុក្រ និង តំណាងឱ្យ ថ្ងៃសុក្រ នៃថ្ងៃទាំង៧របស់ផែនដី ។
ពណ៌មង្គល នៃ ទេវតាសង្ក្រាន្ត
The color of happiness of Devata Sangkran
ពណ៌មង្គល នៃទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរុងរឿង តាមច្បាប់ធម្មជាតិ ទៅផ្សារភ្ជាប់និង រូបធាតុ របស់ក្រុមតារានិករ នៅក្នុងប្រព័ន្ធចក្រវាឡ ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាតំណាង ឱ្យភពទាំង៧នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើងនេះ ដើម្បីអាចផ្សារភ្ជាប់ ទៅនិងក្បួនវិជ្ជាហោរាសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ដើម្បីអាចធ្វើការបកស្រាយ ចរិតលក្ខណៈ របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ទៅតាមពណ៌ដែលតំណាង ឱ្យថ្ងៃកំំណើត របស់ពួកគេ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនធ្លាប់ជួបទាល់តែសោះ ដែលពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា សង្ក្រាន្តត្រូវបាន ក្រុមហោរាសាស្ត្រមួយចំនួននៅកម្ពុជា ផ្លាសប្ដូរជាពណ៌ខ្មៅ ជាពណ៌នៃភាពអពមង្គល និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុរបស់ពួកបិសាច និង ពណ៌ស ជាពណ៌នៃភាពបរិសុទ្ធ និង ជាពណ៌ដែលត្រូវជានិមិត្តសញ្ញារូបធាតុនៃការបូជា នៅក្នុងកំណត់ត្រាពណ៌ សិរីមង្គលរបស់កម្ពុជា ពណ៌ដែលត្រូវបានដកចេញពីអត្ថន័យពណ៌មង្កល នៅក្នុងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា នោះគឺពណ៌ខ្មៅ និង ពណ៌ស ។ ទេវតាសង្ក្រាន្តដែលយាងមកជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក ក្នុងវប្បធម៌កម្ពុជា តែងតែនាំមកសិរីរុងរឿង និង ភាពល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជានុរាស្ត្រឯណាចង់ឃើញទេវតា នាំភាពអពមង្គលចូលមកក្នុងប្រទេសនោះ វាជារឿងដែលមិនអាចទទួលយកបាន ក្នុងការបំភ្លៃពណ៌មង្គលរបស់កម្ពុជា បកស្រាយតាមចិត្តគំនិតរបស់ខ្លួន ហ៊ានអារកាត់វែកញែកបែងចែក ពណ៌មង្គលទេវតាសង្ក្រាន្ត តាមអំពើចិត្ត ។
ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧
The 7 Devata Sangkran
ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែរ សិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។
គំនិត នៃការបំពុល
តាមការសង្កេតមើលរបស់ក្រុមបុរាណាចារ្យ បច្ចុប្បន្ននេះពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន បានធ្លាក់ចុះនៅគតិយុត្តជាខ្លាំង ដែលជាហេតុ នាំឱ្យមានផ្នត់គំនិតនៃការបំពុល នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ស ប្រែជាខ្មៅ ដោយការមោបាំង ភ្លើតភ្លើនលង់នូវគំនិតអវិជ្ជារបស់ខ្លួន ដែលយល់ថាខ្លួនគឺចេះ និងគិតត្រូវ ហើយអ្នកដទៃគឺគិតខុស បើសង្គមកម្ពុជាបណ្ដោយឱ្យពួកទាំងអស់នេះក្រឡុកសង្គមកម្ពុជាបន្តទៀតនោះ ប្រទេសកម្ពុជានិងសំបូរទៅដោយធនធានកាកសំណល់ ដែលមិនអាចប្រើប្រាសបាននាពេលអនាគត ។
សើចសប្បាយដោយមិនមានចំណាត់ការតាមច្បាប់អ្វីទាល់តែសោះ ។
ការរស់នៅស្អាត, ការពេញចេញនូវក្លិនក្រអូប, ការស្រលាញ់នូវភាពប្រណិត ភាពល្អស្អាតវិចិត្រ មានគំនិតថ្មី មានការគិតបែបវិជ្ជមាន មានគំនិតច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ ។ ផ្ទុយនិង សេចក្ដីល្អនេះដែលបង្កើតបានការគិតអវិជ្ជមាននៅក្នុងសង្គមរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋកម្ពុជា តាមរយៈ ពួកក្រុមមនុស្សអវិជ្ជា ដែលសាងសកម្មភាព និង រូបភាពខ្វះក្រមសីលធម៌ ខ្វះសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរផ្សេងៗ ឱ្យមានជាទំនៀមទម្លាប់បាតសង្គមនៅកម្ពុជា ។
ទំនាយទេវតាសង្ក្រាន្ត
មហាសង្ក្រាន្ត ២០២៣ ទេវតាឆ្នាំថ្មី ព្រះនាម កិមិរាទេវី យាងចុះមកដោយកិរិយា ចេញច្បាំង ពណ៌ដែលឆុង គឺពណ៌សេត "ពណ៌ស" ព្រះហត្ថឆ្វេងទ្រង់កាន់ពិណ តំណាងឱ្យអាកាសធាតុ មានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ រដូវមិនស្មើគ្នា និង មានការបំភ័យដោយសម្លេង ឬ មានការបំភ័យដោយរលកសញ្ញា, ព្រះហត្ថស្ដាំទ្រង់ព្រះខ័នរាជ តំណាងឱ្យកលយុគ មានចម្បាំងនាជម្ពូទ្វីប, យាន្តជំនិះ ក្របីទឹក តំណាងឱ្យធាតុទឹក មានទឹកជំនន់ធំ លេចវាលស្រែចម្ការ, ព្រះសូរិយា នាំដួងព្រះអាទិត្យមកផ្លាសប្ដូរ សករាជថ្មី ដោយជិះ វាយោ តំណាងឱ្យធាតុខ្យល់ មានព្យុះកំណាចធំៗ ច្រើន ។ ទំនាយខាងលើ ទស្សន៍ទាយដោយក្រុមបុរាណាចារ្យ ដូចបានជំរាបជូនខាងលើនេះ សូមបងប្អូនជនរួមជាតិប្រុងប្រយ័ត្នអំពីប្រការទាំងអស់នេះ ។
កំណត់ចំណាំ
អត្ថបទ កិមិរាទេវី អានថា (កិ-មិ-រ៉ា-ទេវី) យកតាមការប្រកបសូរសម្លេងនៃ ភាសាបាលី ពុទ្ធសាសនា កិមិរាទេវី មិនអាថា កិ-មិ-រៀ-ទេវី នោះទេ ។ ចំណែក ពស្ត្រាសំលៀកបំពាក់គ្រងតាមពណ៌មង្គល ទាំង៧ថ្ងៃ ពណ៌ខៀវ ឬ ពណ៌នីល (नीलः) កិមិរាទេវី មិនគ្រងពណ៌សេត ពណ៌ស នោះទេ សូមចាំថា សៀវភៅមហាសង្ក្រាន្ត ដែលចងក្រងដោយលោក អុឹមបុរិន្ទ គឺជាការចងក្រងតាមឯកជនភាព មិនពាក់ព័ន្ធ និង សេចក្ដីចងក្រងក្នុងអត្ថបទវីគីភេឌាខ្មែរ ដោយក្រុមបុរាណាចារ្យ នោះទេ សូមកុំព្យាយាមធ្វើការកែប្រែតាមចិត្តនឹកឃើញរបស់អ្នក អត្ថបទទាំងមូកស្ថិតក្នុងការគាំពារ និងឃ្លាំមើល រាល់ការកែប្រែមិនត្រឹមត្រូវណាមួយ និងមានការត្រឡប់ពាក្យមកវិញ ។
ការប្រើប្រាសពណ៌មង្គលជាគោល នៃការតែងដេគ័រផ្សេងៗ ទៅតាម ពណ៌មង្គលរបស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត នាថ្ងៃ មហាសង្ក្រាន្ត គឺជាការប្រើប្រាសពណ៌មង្គលតាមក្បួនតម្រានៃក្បួនភូគប់តារាសាស្ត្ររបស់ខ្មែរបុរាណ ច្បាប់នៃការស្រូបទាញថាមពលពីធម្មជាតិ បង្កើតបានភាពសុខដុមរមនា និង ភាពរីកចម្រើនរុងរឿងផងដែរ ។
កិមិរាទេវី គ្រងពណ៌ខៀវ មានក្នុងសៀវភៅ ព្រហ្មចរិយាកថា របស់ព្រះរាជបណ្ណាល័យឆ្នាំ 1942 បច្ចុប្បន្ន តម្កល់នៅបណ្ណាល័យអន្តរជាតិ World Cat បើលោកអ្នកមានបំណង ចង់ផ្លាសប្ដូរពណ៌ ទេវតាសង្ក្រាន្ត កិមិរាទេវី មកពណ៌ស សូមបង្ហាញឯកសារយោងមុនឆ្នាំ 1942 សូមអរគុណ ។
កិមិរាទេវី សម្ដែងកិរិយាចេញច្បាំង ដោយគ្រងពណ៌ស ដើម្បីត្រៀមកាន់ទុក្ខ ដូចនេះយើងតែងពណ៌ស ដើម្បីត្រៀមកាន់ទុក្ខ ? ពណ៌ស តំណាងឱ្យពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា ? ស្ទឹងសៀមរាប ដេគ័រពណ៌ស ថ្ងៃទី 29 ខែមីនា ឆ្នាំ 2023 ព្យុះខែប្រាង្គរលំប៉ុនណឹង ជារឿងធម្មតា ? ប្រទេសខ្មែតលែងមានជំនឿបែបអភូតហេតុហើយ ? ហើយបើលែងជឿ សែនទេវតាសង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មី ? តើកិមិរាទេវី គ្រងពណ៌ខៀវ មានតឹកតាងពីឯកសារណាខ្លះ ?
ឯកសារព្រះរាជបណ្ណាល័យឆ្នាំ 1942 ដោយ រាជបណ្ឌិត មិនសែរ
ពិធីប្រចាំទាំងដប់ពីរខែ របស់ សាស្ត្រាចារ្យ អ្នកស្រី ពេជ្រសល់ ឆ្នាំ 1966 កិមិរាទេវី គ្រងពណ៌ខៀវ ក្នុងពិធីផ្ទេរតំណែង ទេវតាសង្ក្រាន្ត រៀបរៀងដោយ ព្រះរាម នរោត្តម បុប្ផាទេវី ក្នុងអណត្តិ ជាថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងវប្បធម៌ ឆ្នាំ 1999 កិមិរាទេវី គ្រងពណ៌ខៀវ បទចម្រៀង ទេពធីតាមហាសង្ក្រាន្ត ឆ្នាំ 2006 រៀបរៀងដោយ ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស ដូចនេះ រាល់ការផ្លាសប្ដូរពណ៌អម្ពរពស្ត្រា នៃពណ៌មង្គល របស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត វាជាការយល់ឃើញតាមបែបរវើរវាយរបស់អ្នកទាំងនោះ វាមិនពាក់ព័ន្ធទៅនិងការយល់ឃើញរបស់ សាស្ត្រាចារ្យ នៃ ក្រុមរាជបណ្ឌិតកម្ពុជា ពីបុរាណកាលនោះទេ ។
ពន្យល់ពាក្យ
ពាក្យ "ហត្ថ" (ហ័ត ) ន. (បា. ;​ សំ. ហស្ត ) ដៃ ;​ ប្រមោយ​ដំរី ;​ ផ្នួង​សក់ ។ ឈ្មោះ​នក្សត្រ ឬ​ផ្កាយ​ឫក​ពួក​ទី ១៣ មាន​ ៥ ដួង​ សណ្ឋាន​ស្រដៀង​នឹង​ដៃ ។ ព្រះហត្ថ ប្រើជាមួយ ឈ្មោះ​នក្សត្រ នៃពួកទេវតា ឬ ពួកអទិទេព ។
ពាក្យ "ហស្ត" ហស្ត (ហ៊ាស់ ) ន. (សំ. ;​ បា. ហត្ថ ) ដៃ ។ ខ្មែរ​ប្រើ​ជា រ. ស. : ព្រះ​ហស្ត ។ ព្រះ​ហស្តលេខា (––ហ៊ាស់-ស្តៈ–– ) អក្សរ​ដែល​ក្សត្រិយ៍​ទ្រង់​សរសេរ​ឬ​ព្រះ​នាម​ដែល​ទ្រង់​ចុះ​ស៊ីញេ ។ ព្រះហស្ត ប្រើជារាជសព្ទ ។
ទៅជាពួកក្មេងៗទើបតែញាស់ ចូលមកវាយប្រហារ អត្ថបទចងក្រងនេះហើយ ផុសលើបណ្ដាញសង្គមទាំងប្រើពាក្យ ព្រះហស្ត ជាមួយពួកទេវតា ទាំងខុស វេយ្យាករណ៍ ខ្មែរហើយ នៅផុសអំនួតអួតចំណេះដឹងរបស់ខ្លួនមកស៊កសៀតទៅទៀត ។
គួរបញ្ចាក់ផងថា ពាក្យ "ហស្ថ" ដែលបណ្ឌិតជាន់ថ្មី ដែលជាក្រុមពួកជោគជ័យ យកមកប្រើមិនមាននៅក្នុងវចនានុក្រមជាតិនោះទេ ។
គួរបញ្ចាក់ផងថា ពាក្យ "បុស្សរាគ័ម" ដែលបណ្ឌិតជាន់ថ្មី ដែលជាក្រុមពួកជោគជ័យ យកមកប្រើ ជាគ្រឿងអភរណៈ ទេវតាសង្ក្រាន្ត នាង កិមិរាទេវី មិនមាននៅក្នុងវចនានុក្រមជាតិនោះទេ ។
ពិណបុរាណចិន ចែកចេញជា ២ប្រភេទ ទី១ ហៅ ហ្គូឈឹង (Guzheng) មានទម្រង់ដូចគ្នានិង តាឃេ ។
និង ទី២ ហៅ កងហូ (Konghou) មានទម្រង់ដូចគ្នានិង ពិណខ្មែរ
ចំណែកឯចាបុី ឥណ្ឌា ហៅវុីណា (Lute) ជាភាសាអង់គ្លេស វាមិនដូចគ្នាទៅនិង លោកបណ្ឌិតជាន់ថ្មី យល់ឃើញនោះទេ ពីព្រោះវាមានណោតភ្លេងខុសគ្នា ។
ប្រការយល់
Article កិមិរាទេវី ត្រូវបានវាយប្រហារ editing ដោយបណ្ឌិតជាន់ថ្មី ដែលក្លែងបន្លំជាក្រុមបុរាណាចារ្យ នៅលើបណ្ដាញសង្គម បង្កើត user ឈ្មោះ Pichsambath ចូលមក Editing ដូចនេះ ក្រុម user editing របស់បុរាណាចារ្យជិត 10នាក់ ត្រូវបាន ជាប់បម្រាម block editing ip address របស់ពួក អភិបាល Wikipedia មិនឱ្យមានការកែប្រែនោះទេ article ត្រូវបានចាក់សោរផងដែរ ដូចនេះ article កិមិរ៉ាទេវី ត្រូវបានប្រើជំនួសជាបណ្ដោះអាសន្នរហូតដល់ការចម្រូងចម្រាសត្រូវបានបញ្ចប់ ។
ទ្រឆេ
ដឺត្រូហ្សាឬឆែឆែ (តាក់ខា) ឧបករណ៍ភ្លេងខ្មែរ។ វាជាសមាជិកតូចបំផុតនៃក្រុមត្រកូលត្រ។ វាត្រូវបានបើកបរដូចគ្នានឹងរថយន្ត Tro, មួយ octave ខ្ពស់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ឃុំជំពូព្រឹក្ស
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យជម្ពូព្រឹក្ស
=សាសនា=
វត្តជម្ពូព្រឹក្ស
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=