cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
មៀច ប៉ុណ្ណ
ឆ្នាំ​ ១៩៩៧ និពន្ធ​រឿង​ កំហុស​អ្នក​ណា និង ក្រមុំ​ចូល​ម្លប់ ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៤ – ១៩៩៩ និពន្ធ​ចង​ក្រង​សៀវភៅ កម្រង​ឯកសារ ស្តី​ពី​ប្រពៃណី និង ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ​ ភាគ ១ ចេញ​ផ្សាយ​ពី វិទ្យាស្ថាន​ពុទ្ធ​សាសនបណ្ឌិត្យ​ ឆ្នាំ ១៩៩៤ ជា​សមាជិក​គណកម្មការ​និពន្ធ ទស្សនាវដ្ដី កម្ពុជសុរិយា ឆ្នាំ ២០០២ និពន្ធ​ចង​ក្រង ការ​សិក្សា​ប្រៀប​ធៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​បួន​បែប​របស់​ខ្មែរ ឆ្នាំ ២០០៤ និពន្ធ​ចង​ក្រង រឿង​ខ្លី​ៗ​សម្រាប់​កុមារ ភាគ ១ និង សរសេរ​ ភាគ ២ បញ្ចប់ ឆ្នាំ ២០០៧ សមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជាតិភាសា​ខ្មែរ តាម​ស្មារតី​អនុក្រិត​លេខ ១៨ អនក្រ/បក ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ៥ មិនា ២០០៧ ​ឆ្នាំ ២០០៧ និពន្ធ​រឿង​ កំពូល​វីវបុស ចេញ​ផ្សាយ​ពី​ គ្រឹះស្ថាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ អង្គរ ឆ្នាំ ២០០៧ ចេញ​ផ្សាយ​ជា​ថ្មី កម្រង​ឯកសារ ស្តី​ពី​ប្រពៃណី និង ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ​ ភាគ ១ បោះពុម្ព​លើក​ទី ៣ ពី​ គ្រឹះស្ថាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ អង្គរ ឆ្នាំ​ ២០០៨ និពន្ធ​សៀវភៅ កម្រង​ឯកសារ ស្តី​ពី​ប្រពៃណី និង ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ​ ភាគ ២ និង ៣ចេញ​ផ្សាយ​ពី​ គ្រឹះស្ថាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ អង្គរ ឆ្នាំ ២០០១ និពន្ធ​សៀវភៅ កម្រង​ឯកសារ ស្តី​ពី​ប្រពៃណី និង ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ​ ភាគ ៤ចេញ​ផ្សាយ​ពី​ គ្រឹះស្ថាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ អង្គរ
គ្រឿង​ឥស្សរិយស ៖ មេដាយ​មាស​ការងារ​ (២៦ កញ្ញា ២០០១) ។ តាម៉ាប់ និងយាយម៉ាប់
ជុត ខៃ
​លោក ផ្ជិត ខៃ្យ (អាន​សព្វ​ថ្ងៃ​ថា​ ជុត ខៃ) កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ ៣០ តុលា ១៩៤០ នៅ កោះ​សំរោង ​ក្នុង​ខែត្រ​កំពង់ចាម ។ លោក​បាន​រៀន​សូត្រ​នៅ​សាលា​បឋម​សិក្សា​ និង មធ្យម​សិក្សា​នៅ​ទី​រួម​ខែត្រ​កំណើត (អាច​​ស្វែង​រក​អាន​បន្ថែម​ពី​​សៀវភៅ​ ក្មេង​វត្ត​សម័យ​បារាំង​ និង ក្មេង​សាលា​បារាំង) ។
នៅ​​ឆ្នាំ ១៩៦៦ លោក​បាន​ចេញ​ពី​វិទ្យាស្ថាន​គរុ​កោសល្យ​ហើយ​បាន​ទៅ​ធ្វើ​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​​នៅ​អនុវិទ្យាល័យ​ឈូក ក្នុង​ខែត្រ​កំពត ។ ទន្ទឹម​នឹង​មុខ​ងារ​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ លោក​បាន​បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​មហាវិទ្យាល័យ​នីតិសាស្ត្រ រហូត​ដល់​ទទួល​បរិញ្ញាបត្រ​​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៦៨ ។​ ក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល​នេះ លោក​បាន​​ផ្លាស់​ទៅ​វិទ្យាល័យ​សន្តិភាព​ ក្នុង​ខែត្រ​កំពង់​ស្ពឺ ។ លោក​ក៏​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​ភាសា​បារាំង និង ច្បាប់ ហើយ​ក៏​ជា​អ្នក​សរសេរ​អត្ថបទ​​កាសែត​ផង​ដែរ ។
ក្រោយ​ស្ថានការណ៍​ ១៨ មិនា ១៩៧០ លោក​បាន​ជាប់​កំណែន​ក្នុង​កងទ័ព​ផ្នែក​កង​អាវុធហត្ថ​មាន​ងារ​ជា​អនុសេនីយ៍​ឯក​ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧១ លោក​មាន​តួនាទី​ជា​ប្រធាន​ក្រសួង​រដ្ឋបាល​នៃ​តុលាការ​សឹក ។
លោក​បាន​ទទួល​ការ​តែង​តាំង​ជា​ព្រឹទ្ធបុរស​ស្ដីទី​មហាវិទ្យាល័យ​នីតិសាស្ត្រ​ និង សេដ្ឋកិច្ច ​នៅ​​ក្នុង​ឆ្នាំ​សិក្សា ១៩៧៣ ទៅ ១៩៧៤ ។ លោក​រស់​នៅ​យ៉ាង​វេទនា​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ (អាច​​ស្វែង​រក​អាន​បន្ថែម​ពី​​សៀវភៅ​ កូន​ក្របី​មនោសញ្ចេតនា) ហើយ​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ជា​មួយ​គ្រួសារ​មក​ដល់ ​ខៅអ៊ីដាង​ ប្រទេស​ថៃ​ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧៩ ។ លោក​បាន​ទទួល​សិទ្ធិ​ជ្រក​កោន​នយោបាយ​ នៅ​ប្រទេស​បារាំង​ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៨០ ហើយ​សព្វ​ថ្ងៃ​រស់​នៅ​ជាយ​ក្រុង​ប៉ារីស៍ ។
លោក​ជា​អតីត​អ្នក​និពន្ធ​កាសែត «​នគរ​ធំ» ហើយ​លោក​បាន​ទុក​ស្នាដៃ​នានា​ជា​ប្រលោម​លោក​ផ្ទាល់ខ្លួន​ និង​ ប្រលោម​លោក​បកប្រែ ។
ខ្មោច​ព្រាយ​អសុរកាយ (ប្រលោម​លោក, ភ្នំពេញ, ១៩៧៣) ជា​បណ្ដុំ​រឿង​ខ្លី​ៗ អំពី​ជំនឿ​លើ​ខ្មោច​ព្រាយ​បិសាច​របស់​អ្នក​និពន្ធ​ផ្ទាល់ ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ​ខ្ញុំ​បាន​ប្រទះ​ឃើញត្រូវ​បាន​បោះពុម្ព​ជា​ផ្នែក​តូច​ហើយ​ដាក់​លក់​ជា​រឿង​​សម្រាប់​កុមារទៅ​វិញ​ ដោយ​អ្នក​បោះ​ពុម្ព​ខ្លះ​មិន​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​អ្នក​និពន្ធ​ (លោក ជុត​ ខៃ) ទាល់​តែ​សោះ ។ មេម៉ាយ​​ប្ដី ៥ (ប្រលោម​លោក​, ភ្នំពេញ​, ១៩៧៣) អស្ដង្គត​​នៃ​ប្រជាជាតិ (ជីវប្រវត្តិ​ផ្ទាល់​ខ្លួន, បម្រុង​បោះពុម្ព) បុត្រ​ឆ្នើម​នៃ​សង្គ្រាម​ (Les Centurions de Jean Lartéguy) (ប្រលោមលោក​បកប្រែ, ភ្នំពេញ​, ១៩៧១) ជញ្ជាំង (Le Mur de Jean-Paul Sartre) (ប្រលោមលោក​បកប្រែ, ភ្នំពេញ​, ១៩៧១) លោក​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត (L’Ambassadeur de Morris West) (ប្រលោមលោក​បកប្រែ, ភ្នំពេញ​, ១៩៧១)
ក្រោយ​សតវត្ស​ទី ២០ លោក​បាន​បោះពុម្ព​រឿង​ ក្មេង​វត្ត​សម័យ​បារាំង, សិស្ស​សាលា​បារាំង និង កូន​ក្របី​មនោសញ្ចេតនា (គ្រឹះស្ថាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ SIPAR) រឿង ​វិប្បដិសារី (គ្រឹះស្ថាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​អង្គរ) និង រឿង​ តើ​ខ្ញុំ​ភូត​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​យ៉ាង​ម៉េច ជា​ភាសា​បារាំង(Comment J’ai Menti au x Khmers Rouges, Paris, Edition de l’Harmattan, 2004, 309p) ។
រឿង​ ២​ ខ្ញុំ​មិន​ទាន់​ស្គាល់​ការ​បរិច្ឆេទ ៖ រឿង​ ក្រុម​បេរេ​បៃតង (បកប្រែ, គ្រឹះស្ថាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​នគរធំ) និង រឿង ខ្មោច​កណ្ដាល​ក្រុង​ភ្នំពេញ ជា​ភាសា​បារាំង (Un Fantome au Coeur de Phnom Penh, Edition Serpent a Plumes) ។
«​លោក​ ជុត ខៃ ជា​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​ដ៏​មាន​ទេពកោសល្យ​​មួយ​រូប​ដែល​ចេះ​បញ្ចេញ​គំនិត​ ដោយ​បញ្ចូល​កេរមរតក​ខ្មែរ និង ឥទ្ធិពល​ពី​បស្ចិម​ប្រទេស» [SIPAR]
«លោក​ ជុត ខៃ ជា​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​ទី​ ១ ក្នុង​ដួង​ចិត្ត​ខ្ញុំ ដោយ​សារ​តែ​លោក​បាន​ពិពណ៌នា​អំពី​ខែត្រ​កំពង់​ចាម​​ ស្រុក​កំណើត​នៃ​ខ្ញុំ​ កាល​ពី​អតីតកាល ដោយ​ខ្ញុំ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ឯកសារ​មួយ​ដ៏​កម្រ» [តា ម៉ាប់]
ទាញ​យក​សៀវភៅ ៣ ក្បាល​របស់​លោក ជុត ខៃ ដោយ​គ្រាន់​តែ​ចុច​​លើ​រូប ៖
ឯកសារយោង
តាម៉ាប់និងយាយម៉ាប់
យុន ជីមិ-ហូ
យុន ជីមិ-ហូ(Yun Chi ho, Korea:윤치호, hanja:尹致昊, ខែធ្នូ 26, 1864 - ខែធ្នូ 9, 1945) គឺជារបស់ប្រទេសកូរ៉េសកម្មជនឯករាជ្យខាងត្បូងអប់រំនិងអ្នកនយោបាយ។. he was 2nd leader of "Independence club"(독립협회 獨立協會) and "ten thousand people club"(만민공동회 萬民共同會). សម្មតិនាមគឺជា Jwa-Ong(좌옹, 佐翁).
ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា
ចក្ខុវិស័យ និងបេសកកម្មរបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា (អយក)
ដើម្បី​សម្រេច​បាន​តាមចក្ខុវិស័យ​ខាងលើ​ ក្រសួង​អប់រំ ​យុវជន ​និង ​កីឡា​មាន​បេសកកម្ម ​ដឹកនាំ​ គ្រប់គ្រង​ និង​អភិវឌ្ឍ​វិស័យអប់រំ​ យុវជន ​និង​កីឡា​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ​ឱ្យ​ឆ្លើយតបទៅ​នឹង​តម្រូវការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច-​សង្គមកិច្ច ​វប្បធម៌​របស់​កម្ពុជា​ និង​ការរីកចម្រើន​នៅក្នុងតំបន់​ និង ​សកល​លោក ។ វត្ថុបំណង​រយៈពេលវែង​របស់​ក្រសួង​អប់រំ ​យុវជន ​និង​កីឡា​ គឺការ​អភិវឌ្ឍ​យុវជន​កម្ពុជា​លើ​គ្រប់ វិស័យ​ និង​បណ្តុះ​ស្មារតី​យុវជន ​យុវតី​កម្ពុជា​គ្រប់រូបឱ្យមាន​មោទនភាព​ជាតិ ​មានសីលធម៌ល្អ​ និង​គុណធម៌ខ្ពស់ ​ព្រមទាំង​មាន​សុទិដ្ឋិនិយម​ចំពោះ​ប្រទេសជាតិ ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​របស់ខ្លួន ។
វត្ថុបំណង​ចំពោះ​មុខ​របស់​ក្រសួង​អប់រំ​ យុវជន ​និង​កីឡា ​គឺ​ធានា​ថា ​យុវជន​និង​កុមារ​កម្ពុជា​គ្រប់ រូប​មាន​ឱកាស​ស្មើភាព​គ្នា​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​ការអប់រំ​​ប្រកប​​ដោយ​គុណភាព​​ស្រប​តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ និង​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល​ចំពោះ​អនុសញ្ញា​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ស្តីពី​សិទ្ធិកុមារ​ ពោល​គឺ​គោលការណ៍​មិនរើសអើង​អំពី​ស្ថានភាព​សង្គម​គ្រួសារ​ ភូមិសាស្ត្រ ​ពូជសាសន៍​ សាសនា​ ភាសា​ យេនឌ័រ​ និង​កាយសម្បទា។ ​ក្រសួង​សង្ឃឹម​ទុកថា ​នៅពេល​ដែល​សិស្ស ​និស្សិត​បាន​បញ្ចប់​ការសិក្សា​របស់ខ្លួន​ ពួកគេ​នឹង​មាន​ចំណេះដឹង​ស្រប​តាម​ស្តង់ដា​មួយ​សមស្រប​ ព្រមទាំង​អាច​ប្រកួត​ប្រជែង​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​ការងារ​ក្នុង​តំបន់ ​និង​​លើ​​សកលលោក ​និង​អាច​ក្លាយជា​កម្លាំង​ស្នូល​សម្រាប់​ជំរុញ​ការអភិវឌ្ឍ​សង្គម ​និង​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេសជាតិ ​។
ការ​ធ្វើ​សមាហរណកម្ម​ទៅ​ក្នុង​សមាគម​អាស៊ាន​ឆ្នាំ​ ២០១៥ ​និង​ ការប្រែក្លាយ​កម្ពុជា​ឱ្យ​ទៅជា ​ប្រទេស​មាន​ចំណូល​មធ្យម ​ឆ្នាំ ​២០៣០ ​ទាមទារ​ឱ្យ​មាន​​ការ​វិនិយោគ​បន្ថែម​ទៀត​ក្នុង​វិស័យអប់រំ​។ ធនធាន​មនុស្ស​ដែល​មាន​វិជ្ជាជីវៈ​ត្រឹមត្រូវ ​និង​មាន​គុណភាព​ ព្រមទាំង​ធនធាន​ហិរញ្ញវត្ថុ​គ្រប់គ្រាន់​ ក៏ត្រូវ​ ដាក់ចូល​ក្នុង​វិស័យ​អប់រំ​​ផង​ដែរ​ (ប្រទេស​ក្នុង​អាស៊ាន​ដែល​ជោគជ័យ​ ក៏ទទួល​បទពិសោធ​ពីការ​បង្កើន ​ការ​វិនិយោគ​ទៅក្នុង​វិស័យអប់រំ ​៥ ភាគរយ​នៃ​ផលិតផល​ក្នុង​ស្រុក​សរុប)​។​
​ក្រសួង​ទទួល​ស្គាល់​ពី​សារៈសំខាន់​ក្នុង​ការ​ជំរុញ​ឱ្យ​វិស័យ​ទាំងមូល​អាច​ធ្វើការ​ជាមួយគ្នា ​ដើម្បី​ ឆ្លើយតប​នឹង​តម្រូវ​ការ​សង្គម​និង​សេដ្ឋកិច្ច​។​ ចំណុច​ផ្តោត​​របស់​ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​វិស័យអប់រំ​ ២០១៤-២០១៨​ គឺ​ប្រមូល​ផ្តុំ​នូវ​សមិទ្ធផល​ដែល​មាន​កន្លងមក​ ការ​ឈានទៅ​ដល់​ក្រុម​ជួបការលំបាក ​ការផ្តល់​ការអប់រំ​​ប្រកប​ដោយគុណភាព​និង​ភាព​ពាក់ព័ន្ធ​ដល់ការ​អភិវឌ្ឍប្រទេស​។ ​ការផ្តល់​សេវា​អប់រំ​ប្រកបដោយ​ វិជ្ជាជីវៈ​និង​គណនេយ្យភាព ​ជាមូលដ្ឋាន​សម្រាប់​​កសាង​​សង្គម​​មួយ​ប្រកបដោយ​ចំណេះដឹង​និង​ជំនាញ។ វិស័យ​អប់រំ​នឹង​រៀបចំ​នូ​វក្របខណ្ឌ​ធានាគុណភាព​ទូទាំង​វិស័យ​ ដោយ​ផ្អែកលើ​ការសិក្សា​រៀនសូត្រ​និង​​ការផ្តល់​​សេវា​តាមស្តង់ដារ​ឆ្លើយតប​ទៅនឹង​តម្រូវការ​របស់​កុមារ ​សហគមន៍ ​និង​ទីផ្សារ​ការងារ។
គោល​នយោបាយ​អប់រំ
កុមារ​គ្រប់រូប​នឹង​ទទួល​សេវា​អប់រំ​កុមារ​តូច​តាម​គ្រប់​រូបភាព​ បាន​ចូលរៀន​នៅ​បឋមសិក្សា​ មធ្យមសិក្សា​ទុតិយភូមិ​ និង​មាន​ឱកាស​បន្ត​ការសិក្សា​ទៅ​មុខ​ទៀត​។ សម្រាប់​កុមារ​ដែល​ពុំមាន​លទ្ធភាព​ចូលរៀន​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ ជម្រើស​ផ្សេង​ទៀត​​​​នឹង​ត្រូវ​ផ្តល់​លទ្ធភាព​ឱ្យ​អ្នកទាំង​នោះ​ទទូល​បាន​ការ​អប់រំ​។​ ការបង្កើន​ចំនួន​កុមារ​និង​យុវជន​ ឱ្យ​ទទួល​បាន​ការអប់រំ​នៅ​គ្រប់​កម្រិត​ ដោយ​ផ្តោត​លើសមធម៌​ និង​តំបន់​និង​ក្រុម​កុមារ​ជួប​ការ​លំបាក​។​
ការ​បង្កើន​ឱកាស​ដល់​សិស្ស​ដែល​បញ្ចប់​ការសិក្សា​នៅ​ថ្នាក់ទី១២ ​ឱ្យ​ទទួល​បាន​នូវ​ចំណេះដឹង​និង ​ជំនាញ​ក្នុងការ​គិត​និង​ហេតុផល​ និង​អាច​ជា​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​ក្នុង​ការបណ្តុះបណ្តាល​ បច្ចេកទេស​ ​និង​ឧត្តមសិក្សា​តទៅទៀត​។
គោល​នយោបាយ​ទី​ ២ ៖ លើក​កម្ពស់​គុណភាព​និង​ភាព​ឆ្លើយតប
កុមារ​និង​យុវជន​គ្រប់រូបនឹង​ទទួល​បាន​ការអប់រំ​ដែលមាន​ភាពពាក់ព័ន្ធ​ និង​ប្រកបដោយ​គុណភាព​​ដែល​​​​​​​​អាច​ឱ្យ​ពួក​គេ​អាច​ចូល​រួមចំណែក​ដល់ការ​អភិវឌ្ឍ​​ប្រទេស​ជាតិ។​
គោល​នយោបាយទី ​៣ ​៖ ធានាភាពស័ក្តិសិទ្ធនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំនិងគ្រប់គ្រងរបស់មន្ត្រីអប់រំគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ការ​ផ្តល់​សេវា​អប់រំ​ប្រកប​ដោយ​គុណភាព​និង​ប្រសិទ្ធភាព​។ ​ការគ្រប់គ្រង​ប្រកបដោយ​ប្រសិទ្ធភាព​និង​វិជ្ជាជីវៈ​នឹង​ផ្តល់​នូវ​តម្លៃ​ដ៏ល្អ​បំផុត​ (ផ្តោតលើ​លទ្ធផល​) ​ទាន់​ពេលវេលា ​និង​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ ពិនិត្យ​តាមដាន​និង​របាយការណ៍​នៃលទ្ធផល​ទាំង​នោះ​ ជាមួយ​នឹង​យោបល់​ត្រឡប់​ ព្រម​ទាំងយន្តការ​សម្រាប់​កែលម្អ​​គោល​នយោបាយ​ យុទ្ធសាស្ត្រ ​និង​​កម្មវិធី​។
បេសកកម្ម
,
ឯកសារយោង
http://www.moeys.gov.kh
គាថាវង្សក្រោម
300px|thomb|right|ការភ្ជួស្រែ
ភូមិគាថាវង្សក្រោម គឺជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត។​ ហើយមានផ្ទៃដីប្រមាន ៣៨០០ម៉ែតការេដោយបូករួមទាំងដីស្រែផង។ ដីស្រែ ហើយនិងដីភូមិ គឺមានបរិមាត្រប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។​ ប្រជាជនក្នុងភូមិនេះភាគច្រើនគឺជាកសិករ ហើយមានប្រជាជនតិចតួចណាស់ដែលធ្វើចំនាកស្រុក ដើម្បីចេញទៅរកការងារនៅតាមខេត្តនានា ពីព្រោះគេគិតថាគ្មានកន្លែងណាដែល អាចរស់ស្រួលជាងលំនៅស្ថានរបស់ខ្លួននោះទេ។ នៅក្នុងភូមិនេះមិនសូវសំបូរដំណាំ និងបន្លែនោះទេ ប៉ុន្តែវាសំបូរទៅដោយដើមឈើ និងដំណាំហូបផ្លែជាច្រើនដូចជា៖ ដើមដូង ដើមត្នោត​ ល្ហុង ខ្នុរ​ ស្វាយ ក្រូច​ ត្របែក ទៀប ចេក សេដា និងដំឡូង <ល>។
ក្រុងកំពង់ចាម
ក្រុងកំពង់ចាម គឺជា​ទីរួមខេត្តនៃខេត្តកំពង់ចាមនៅភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ក្រុងនេះជាទីក្រុងធំជាងគេលំដាប់ទី១២ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានប្រជាជនចំនួន ៦១,៧៥០នាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១) ហើយមានទីតាំងនៅលើដងទន្លេមេគង្គ។ កំពង់ចាម​មាន​ចម្ងាយ ១២៤គីឡូម៉ែត្រ​ភាគ​ឦសាន​ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ ហើយ​អាច​ទៅ​បាន​ដោយ​ទូក ឬ​តាម​ផ្លូវ​កៅស៊ូ។ ដោយត្រូវចំណាយពេលប្រហែល ២,៥ ម៉ោង​តាម​រថយន្ត ឬ ២,៥ ម៉ោង​តាម​ទូក​ពី​ភ្នំពេញ​ទៅ​ក្រុង​កំពង់ចាម។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅស្រុកត្បូងឃ្មុំ ដោយស្ពានគីហ្សូណា ដែលជាស្ពានទីមួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលលាតសន្ធឹងតាមដងទន្លេមេគង្គ។
ក្រុងកំពង់ចាម
ការវិវត្តន៍អត្តន័យនៃពាក្យកំពង់ចាមក្លាយមកពីពាក្យថាកំពង់ចាំ ដោយសារភាសានិយាយពាក្យថារង់ចាំអាចជំនួសពាក្យចាំ ទើបប្រជាជនយើងរស់នៅទីនេះទម្លាប់ហៅតៗគ្នាថាកំពង់ចាំ។ ក្រោយមកប្រជាជនចេះតែប្រផ្តុំគ្នាច្រើនមករស់នៅទីនេះបង្កើតជាមជ្ឃមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មផ្លូវទឹកយ៉ាងសំខាន់នៅសម័យនោះ ហើយពាក្យកំពង់ចាំបានក្លាយជាកំពង់រង់ចាំក្រោយមកក្លាយជាទៅជាកំពង់ចាមមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ សូមបញ្ជាក់ថា សម័យនោះកំពង់ចាមជាដីកោះ ឬជាទួលដែលជាកន្លែងសំចតមានសំពៅ ទូកក្តោង ដើម្បីចាំគ្នាតែប៉ុណ្ណោះយូរៗទៅគេនាំគ្នានិយាយតៗគ្នាថាកំពង់ចាំ ឬកំពង់រង់ចាំ រហូតត្រឹមពាក្យកំពង់ចាម។ ឈ្មោះកំពង់ចាមមិនមានទាក់ទងឈ្មោះជនជាតិភាគតិចរស់នៅតាមដងទន្លេមេគង្គទេ ។
រដ្ឋបាល
ក្រុងកំពង់ចាមចែកចេញជា៤សង្កាត់មានចំនួន៣១ភូមិ ដែលស្ថិតនៅជាប់ដងទន្លេមេគង្គត្រើយខាងលិចតភ្ជាប់ទៅត្រើយខាងកើតទន្លេមេគង្គនៃស្រុកត្បូងឃ្មុំរបស់ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដោយស្ពានគីហ្សូណា ដែលកជាជំនួយឥតសំណងរបស់ប្រទេសជប៉ុន ហើយស្ពាននេះអាចសម្រួលដល់ការធ្វើដំណើរទៅបណ្តាលខេត្តនានាដូចជា ខេត្តក្រចេះ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តរតនៈគីរី និថខេត្តមណ្ឌលគីរី។ ក្រុងកំពង់ចាម ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​ ៤ សង្កាត់ រួម​មាន​ ៖
ក្រសួងយុតិ្តធម៌
បេសកកម្ម
== ==
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកអាងត្រពាំងថ្ម
The Ang Trapaing Thmor Crane Sanctuary is a protected area of Cambodia on the site of a large Khmer Rouge irrigation project built during the 1970s. The sanctuary was gazetted on 1 January 1999 and covers an area of 10,250 hectares. The reserve was set aside to protect the rare Eastern Sarus Crane (Grus antigone sharpii). Prior to the discovery of the crane at Trapaing Thmor, there were thought to be fewer than 1,000 of the birds left alive in the world.
Location and access
The Crane sanctuary is located in north western Cambodia, not far from the border with Thailand. The entire 10,000 hectares of the protected area is contained within Phnom Srok District of Banteay Meanchey Province. Phnom Srok district shares a border with Siem Reap and Oddar Meanchey Provinces. Reading from the north clockwise, Phnom Srok borders with Banteay Ampil and Chong Kal districts of Oddar Meanchey province to the north. The eastern border of the district is shared with Srei Snam and Kralanh districts of Siem Reap province. To the south the district shares a border with Preah Net Preah District of Banteay Meanchey. The western border of the district joins with Svay Chek and Thmor Pouk districts also of Banteay Meanchey. The sanctuary can be accessed by road from Sisophon (70 km) or Siem Reap (city) (90 km) via National Highway 6 initially then via smaller unsealed district roads to Ang Trapaing Thmor.
History
The site of Ang Trapaing Thmor reservoir is also the site of an ancient Angkorian causeway.
Sarus Crane
The Sarus Crane, Grus antigone is an all-year resident breeding bird in northern Pakistan and India (especially Central India and the Gangetic plains), Nepal, Southeast Asia and Queensland, Australia. It is a very large crane, averaging 156 cm (5 ft) in length, which is found in freshwater marshes and plains.
Other fauna
Ang Trapaing Thmor sanctuary is also an important conservation area for a number of other threatened species. One globally threatened primate species, the Long Tailed Macaque (Macaca fascicularis) is found within the sanctuary. One globally threatened ungulate species, the Eld's Deer (Rucervus eldii) and three globally threatened turtle species, the Asian Box Turtle (Cuora amboinensis), the Malayan Snail Eating Turtle (Malayemys subjriguga) and the Elongated tortoise (Indotestudo elongata) are also found within Ang Trapaing Thmor.
និតិភូមិ នវរ័ត្ន
{| style="clear:both; background:none; color:black;"
វរសេនីយ៍ឯកប៉ូលិស បណ្ឌិត និតិភូមិ នវរ័ត្ន (ថៃ: ร้อยตำรวจเอก ดร. นิติภูมิ นวรัตน์) (ឈ្មោះលេង ម៉ូ 5 មិថុនា គ.ស. 1960) កើតនៅភូមិ ដុងក្លាង ឃុំខៅស្មិង ស្រុកខៅស្មិង ខេត្ត ត្រាត តែបានមកចម្រើនធំធាត់នៅមកភូមិស៊ឹងឡាង ឃុំវ៉ាន់យ៉ាវ ស្រុកខ្លុង ខេត្តច័ន្ទប៊ុរី  ឪពុកឈ្មោះ   ម៉ិង យ៉ូផ្រម មាតាឈ្មោះ ឈឿន យ៉ូផ្រម (ត្រគោលដើមគ្លិនយ៉ូ មានខ្សែស្លាយជ័ជវាលយ៍ ភួលក្សេម នឹងចម្រើនលាភ) មានខ្សែស្លាយខាងម្តាយជាជនជាតិចិនត្រកូលលី នឹងខ្សែបុព្វបុរសខ្លះមកពីអ៊ិនឌៀ គាត់កាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ បានបញ្ចប់កាសឹក្សាលំដាប់បណ្ឌិតផ្នែកប្រវត្តសាស្រ្ត ពីស្ថាប័ណ្ណអាស៊ីនឹង អាហ្វ្រិកាសឹក្សា មហាវិទ្យាល័យម៊ូស្គូអតីតសហភាពសូវៀត ដើមឡើយនាមត្រកូល យ៉ូផ្រម តែផ្លាស់មកប្រើនាមត្រកូលរបស់ឪពុកធម៌គឺ អ្នកអង្គម្ចាស់ ឈៅន៍ នវរ័ត្ន (បុត្រព្រះអង្គម្ចាស់ណុប្ផះម៉ាត នវរ័ត្ន អតីតអភិបាលក្រុងច័ន្ទប៊ុរី)
ការងារនយោបាយ
គ.ស. 2006 និតិភូមិ ឈរឈ្មោះបោះឆ្មោតសមាជិកព្រឹទ្ធសភា លេខប្រចាំខ្លួនអ្នកឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត 164 បានទទួលសំលេងឆ្នោតចំណាត់ថ្នាក់លេខ 1 នៅទីក្រុងបាងកក គឺ 257,420 សំលេង បានទទួលជ័យជំនះទៅលើលោក ស្មាក់ ស៊ុនថនរះវេត ក្រោយមកបានឡើងជានាយករដ្ឋមន្រីរបស់ប្រទេសថៃ, លោក ក្លាណះរុង្គ ច័នធិក, អ្នកស្រី រុស្សនា តូស៊ិត្រាក់កូល, លោកអ៊ុថ័យ ភិម្ភច័យឈុន (អតីតប្រធានរដ្ឋសភា នឹងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម), លោកភិជិត រ័តតកូល (អតីតអភិបាលក្រុងបាងកក) ហើយបេក្ខជនផ្សេងរួមទាំងអស់ 260 អ្នក នៃទីក្រុងបាងកក ហើយបានចំណាត់ថ្នាក់ទី 1 នៃ បណ្តាអ្នកឈរឈ្មោះទូទាំងប្រទេស ខណះពេលរងចាំសេចក្តីប្រកាស មានការធ្វើរដ្ឋប្រហារមួយបានកើតឡើងដោយគណះបដិរូបការគ្រប់គ្រងក្នុងរបបប្រជាធិប្បតេយ្យដែលមានអង្គព្រះមហាក្សត្រយ៍ជាប្រមុខ នៅថ្ងៃទី 19 កញ្ញា គ.ស. 2006
8 កញ្ញា គ.ស. 2008 គាត់បានបង្កើតគណបក្សសុវណ្ណភូមិ ហើយបានទទួនតំនែងជាប្រធានគណបក្សអស់រយះពេល 1 ឆ្មាំពេញ
បន្ទាប់មកក៏បានស្ម័គ្រចូលជាសមាជិកគណបក្សផឿថៃ នៅថ្ងៃទី 8 មករា គ.ស. 2010 ហើយជាអ្នកឈរឈ្មោះជាសមាជិកសភាតំណាងរាស្ត្របែបបញ្ជីរាយនាម លំដាប់ទី 24 របស់គណបក្សផឿថៃ ក្នុងការបោះឆ្នោតទូទៅនៅថ្ងៃទី 3 កក្កដា គ.ស. 2011 គាត់ជាសមាជិកសភាតំណាងរាស្ត្រឈុតទី 24 របស់រដ្្ឋសភាថៃ រហូតដល់មានព្រះរាជក្រឹត្យរំលាយសភានៅថ្ងៃទី 9 ធ្នូ គ.ស. 2013
ក្នុងរវាងជាសមាជិកសភាតំណាងរាស្ត្រ ឈុតទី 24 គាត់កាន់តំណែងជារងប្រធានទី 1 នៃគណកម្មាធិការកិច្ចការសុរិយោដី ធនធានធម្មជាតិ នឹងបរិស្ថាន នឹងគណកម្មាធិការការបរទេស ក្រៅពីនោះក៏ជារងប្រធានក្រុមមិត្តភាពសមាជិករដ្្ឋសភាថៃ-អ៊ិនឌៀ ក្រុមការងារគ្រប់គ្រងជាតិថៃនៃសហភាពរដ្្ឋសភា (IPU)
លទ្ធផលការងារផ្នែកចំណេះវិជ្ជា
ជានយកស្ថាប័ណ្ណអាស៊ីនឹងអាហ្រ្វិកាសឹក្សានៃមហាវិទ្យាល័យអ័សស័មឆ័ន ក្រៅពីនេះ ជាអ្នកបង្កើតនឹងបង្ហាត់ភាសាអង្គ្លេសប្រចាំស្ថាប័ណ្ណបាឡានស៍ (ទិវទើម៉ូ) ជាអ្នកសរសេរអត្ថបទកាសែតប្រចាំអត្ថបទ “បើកមេឃសំលឹងមើលពិភពលោក” របស់កាសែតថៃរដ្ឋ ដែលមានការបោះពុម្ភផ្សាយហើយលក់ដាច់ជាងគេក្នុងប្រទេសថៃគឺជាង 1 លានច្បាប់ក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយជាពិធីករកម្មវិធីទូរទស្សន៍កម្មវិធី ”បើកកែវយឹតឈ្លុះមើលពិភពលោក” នៅប៉ុស្តិ៍លេខ 3
ការត្រាច់ចរលើពិភពលើក
វរសេនីយ៍ឯកប៉ូលិសបណ្ឌិត និតិភូមិ នវរ័ត្ន មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះបោះសំលេងនៅប្រទេសថៃក្នុងការធ្វើដំណើរ ដោយគាត់ចាប់ផ្តើមត្រាច់ចរតាំងពីខែឧសភា គ.ស. 1978 នៅពេលដែលមានអាយុ 17 ឆ្នាំ ទៅមូលរដ្្ឋអូស្រ្តាលី ហើយប្រើជីវិតនៅទីនោះពេញ 1 ឆ្នាំ ក្នុងឋានះជាកូនសិស្សផ្លាស់ផ្តូររោតារី ហើយបន្ទាប់មកក៏ចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ប្រទេសផ្រេងៗ
គ្រួសារ
វរសេនីយ៍ឯកបណ្ឌិតប៉ូលិសនិតិភូមិ នវរ័ត្ន បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ នឹងលែងលះគ្នាចំនួនពីរដង ហើយមានបុត្រ 7 នាក់ ជុំរើសក្នុងការផ្តល់ការសឹក្សា តម្រូវអោយបុត្រចេះដឹង 3 ដំណាក់កាល គឺ ជនបទ ព្រះរាជាណាចក្រថៃ នឹងនៅបរទេស តម្រូវអោយបុត្រមានលក្ខណះសម្បត្តិ 3 ប្រការ គឺ វិញ្ញាណជាថៃ ចិត្តជាសាកល ហើយខ្លួនពោពេញទៅដោយបច្ចេកវិជ្ជា ទើបបានបញ្ជូនបុត្រអោយរៀនទាល់តែចប់ថ្នាក់បឋមទី 6 ពីសាលារៀនវត្តក្នុងជនបទ អោយនៅជាមួយតាយាយនឹងពពួកសាច់ញាតិ បន្ទាប់មកទើបផ្ចុងផ្តើមអោយសឹក្សាតនៅសាលារៀនបឌិន្ទ្រតេជា (សិង្ហ សិង្ហសេនី) ក្នុងទីក្រុងបាងកក មុននឹងអោយចួលប្រលួកក្នុងសង្គមបរទេសដោយផ្ចុងផ្តើមអោយសឹក្សាក្នុងសាលាអន្តរជាតិ ឬទៅបន្តការសឹក្សានៅក្រៅប្រទេស
ព័ត៌មាន​ទាក់ទង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសថៃ
ឃុំដូង
ឃុំដូង អាចសំដៅលើ៖
ស្រុកចំកាលើ
ស្រុកចម្ការលើ គឺជាស្រុកមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តកំពង់ចាម និង ជាស្រុកមួយដែលមានភាពចំណាស់មួយដែល ដែល​មានប្រជាជនរស់នៅច្រើនកុះករបានរស់នៅទីនោះ ហើយ ក៏មានចំណាកស្រុកច្រើនដែរ។ ភាគច្រើន ពួក​គេ​ទៅរស់នៅ ខេត្តព្រះវិហារ ដែលជាខេត្តមួយដែលកំពុងមានការអភិវឌ្ឍ។​ ស្រុកចម្ការ​លើ​ស្ថិត​នៅជាប់ស្រុកជើងព្រៃ និង ស្រុកបាធាយ​ ក្នុង​ចំណោមស្រុកទាំង១៦ស្រុកនៃ​ខេត្ត​។​ ស្រុកចម្ការ​លើមានឃុំចំនួន​៨ ៖ ១. ឃុំបុសខ្នុរ ២. ឃុំចម្ការ​អណ្តូង​ ៣. ឃុំជយោ ៤. ឃុំល្វាលើ ៥. ឃុំស្ពឺ ៦.ឃុំស្វាយទាប​ ៧. ឃុំតាអុង ៨. ឃុំតាប្រុក។ ស្រុក​ចម្ការ​លើ​ជាស្រុកមួយដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើន និង មានការអភិវឌ្ឍច្រើនក្នុងវិស័យកសិកម្ម។​ ប្រជាជនជាច្រើនដែល រស់នៅទីនោះប្រកបមុខរបរ ដូចជា ដាំកៅស៊ូ ដំឡូង ចេក ស្រូវ ជាដើម​។​ ដី​នៅទីនោះសម្បូរដីក្រហម។ ហេតុនេះហើយបានជា ប្រជាជនរស់នៅទីនោះ​មានការរីកចម្រើន ​ដោយ សារមានធនធានធម្មជាតិ។ ក្នុងភូមិនីមួយៗមានលក្ខណៈពិសេសខុសៗគ្នា។
១. ឃុំបុះខ្នុរជា​ផ្នែកឃុំមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម ហើយ ឃុំនេះមានភូមិចំនូន១១ឃុំ, ឃុំនីមួយៗសុទ្ធសឹងតែមានប្រជាជនច្រើនកុះករ។ ឃុំ​បុះខ្នុរ​មាន​ ១. ភូមិ សារាយ ២. ភូមិដូនធី ៣. ភូមិថ្លុកក្រវាន់​​ ៤. ភូមិវាលធ្នង់ ៥. ភូមិបុះខ្នុរ​ ៦.​ភូមិច្រណោម ៧. ភូមិ១០មករា ៨.ភូមិសាមគ្គី ៩. ភូមិកសិដ្ឋាន ១០. ភូមិ៣៥ ១១. ភូមិប្រសើរ​។ ឃុំបុះខ្នុរជាភូមិមួយដែលមានប្រជាជនច្រើន ហើយ ប្រកបមុខរបរច្រើនជាអ្នកចម្ការ​ ពីព្រោះ​ ទីនោះ​ជាកន្លែងដែលសម្បូរដីក្រហម ហើយ ចម្ការ​កៅស៊ូនៅទីនោះច្រើន។​
២.ឃុំចម្ការអណ្ដូងជាឃុំមួយដែលស្ថិតក្នុងខេត្តកំពង់ចាម ហើយ មានភូមិចំនួន១៨ភូមិ ៖ ១.​ ភូមិ​ស្វាយជួរ ២. ភូមិសូរជ័យ ៣. ភូមិអូរក្រវាន់ ៤. ភូមិដូនបុះ ៥.​​ ភូមិចម្ការអណ្ដូង ៦. ភូមិជាំ​ជ្រៃ​ ៧. ភូមិប្រើស​មាស​ ៨.ភូមិលេខ​១​ ៩. ភូមិលេខ២​ ១០. ភូមិ១១ ១១. ភូមិ​២២ ១២. ភូមិ​លេខ៣៣ ១៣. ភូមិ​តាមុន ១៤. ភូមិសហគ្រាស ១៥.ភូមិស្រោងចាន់ ១៦. ភូមិរោងចក្រ ១៧. ភូមិក្រុមហ៊ុន ១៨. ភូមិ​សហគ្រាន់​។
៣. ឃុំជយោមានភូមិចំនួន៥ភូមិ ៖​ ១.ភូមិស្ពឺក ២.ភូមិជយោ ៣.ភូមិអូរប៉ិះ​ ៤. ភូមិត្រពាំងឫស្សី ៥. ភូមិត្រពាំងល្ពៅ។
៤. ឃុំសា្វយលើមានភូមិ​ចំនួន៧ភូមិ៖ ១. ភូមិក្បាលហុងថ្មី ២. ភូមិក្បាលហុងចាស់ ៣. ភូមិក្រឡែងកើត ៤. ភូមិក្រឡែងលិច ៥. ភូមិល្វាជើង ៦. ភូមិល្វាត្បូង ៧. ភូមិភូមិ៣។ នៅឃុំនេះ ផ្នែកសណ្ឋានដីជាដីក្រហម ដែលជាដីលើកស្ទួយដំនាំកសិកម្ម ហើយ ជួយដល់ការអភិវឌ្ឍមនុស្សនៅទីនេះឲ្យមានការរើកចម្រើន​ក្នុងជីវភាពរស់នៅ។
៥. ឃុំស្ពឺមាន៨ភូមិ ៖ ១. ភូមិបន្ទាយជ័យ ២. ភូមិពព្រេង ៣. ភូមិអូរវាយ ៤. ភូមិពែងមាសត្បូង ៥. ភូមិពែងមាសជើង ៦. ភូមិស្ពឺលិច ៧. ភូមិសឺ្ពកើត ៨. ភូមិវាល។ បណ្តា​ភូមិទាំង​នេះមាន​សណ្ឋានដីស ហើយ ប្រជាជនភាគច្រើនធ្វើស្រែចម្ការ។ មនុស្សដែលរស់នៅទីនោះមានមិនមានភាពធូរធារទេ។​ ប្រជាជនភាគច្រើន​សុទ្ធតែ​ទៅ​ធ្វើការ​ទីក្រុងភ្នំពេញដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត។​
៦. ឃុំស្វាយទាបមាន​១៣ភូមិ ៖ ១.ភូមិត្រពាំងបេង ២. ភូមិប្រមាត់ដី ៣. ភូមិស្វាយទាប ៤. ភូមិពឹក្ស ៥. ភូមិថ្នល់បែកកើត ៦. ភូមិថ្នល់បែកលិច ៧. ភូមិតាក្រង់ ៨. ភូមិមហា ៨.ភូមិបុះថ្លាន់ ៩. ភូមិស្រែព្រាល ១០. ភូមិអូរដា ១១. ភូមិវារីកើត ១២. ភូមិវារីលិច​ ១៣. ភូមិ​៧៧​។​
៧. ឃុំតាអុងមាន១៣ភូមិ ៖ ១. ភូមិតាអុង ២. ភូមិសំព័រ ៣. ភូមិទួលប្រាក់ ៤. ភូមិទួលមាស ៥. ភូមិចម្រើនផល ៦. ភូមិត្រពាំងឈូក ៧. ភូមិទួលស្រូវ ៨. ភូមិសំរោង​ ៩.ភូមិ​៣០ ១០. ភូមិ​៣១ ១១. ភូមិ៣២ ១២. ភូមិ៣៣ ១៣. ភូមិ៣៤។
៨. ភូមិបន្តាប គឺ ឃុំតាប្រុក មាន៧ភូមិ ៖ ១. ភូមិស្រែព្រាង ២. ភូមិរំចេក ៣. ភូមិនាងលឿង ៤. ភូមិស្វាយទាប ៥. ភូមិអូរតាសែង ៦. ភូមិឈូក ៧. ភូមិផ្លាក។
ឃុំមានជ័យ
ឃុំមានជ័យ អាចសំដៅលើ៖
មហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ
គតិពីរយ៉ាង
មហាបុរសដែលប្រកបដោយបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ មានគតិតែ ២ យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ គឺ
គ្រប់គ្រងផ្ទះ
បើមហាបុរសនៅគ្រប់គ្រងគេហដ្ឋាន នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិប្រកបដោយធម៌ ជាស្តេចទ្រង់ធម៌ មានជ័យជំនះផ្សាយអំណាចរហូតដល់ផែនដីដែលមានមហាសមុទ្រទាំង៤ព័ទ្ធជុំវិញ​ទ្រង់ដល់នូវភាវៈជាអ្នកមានជនបទដ៏មាំមួន ទ្រង់ប្រកបដោយរតន៍​ ៧ ប្រការ។ ឯរតន៍ ៧ ប្រការនៃស្តេចចក្រពត្តិនោះគឺ
ឃុំកកោះ
ឃុំកកោះ អាចសំដៅលើ៖
មហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ
គ្រប់គ្រងផ្ទះ
ព្រះរាជបុត្ររបស់ស្តេចចក្រពត្តិនោះមានចំនួនច្រើនពាន់ សុទ្ធតែអង់អាច អាចញាំញីសត្រូវបាន។ ព្រះអង្គគ្រប់គ្រងប្រទេសដោយធម៌ មិនប្រើអជ្ញា ឬ គ្រឿងសាស្ត្រាវុធឡើយ។
ចេញបួស
បើមហាបុរសនោះចេញបួសហើយ នឹងបានត្រាស់ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ក្នុងលោកមានដំបូល គឺកិលេសបើកចេញហើយ។
ព្រះបាទស្មើ
ព្រះមហាបុរសមានព្រះបាទប្រតិស្ថានល្អ ដាក់ព្រះបាទលើផែនដីក៏ស្មើ លើកឡើងក៏ស្មើ គឺព្រះបាទដិតស៊ប់នឹងផែនដីសព្វផ្ទៃជើង។ ហេតុដែលនាំអោយព្រះមហាបុរសមានព្រះបាទស្មើល្អ ព្រោះព្រះអង្គ តែងត្រកអរក្នុងវចីសច្ចៈផង ក្នុងធម៌ គឺកុសលកម្មបទ១០ផង ក្នុងការទូន្មាននូវឥន្រ្ឬិយផង ក្នុងសេចក្តីសង្រួម(ក្នុងសីល)ផង ក្នុងការសំអាតផ្លូវកាយ សីល និង​ ឧបោសថកម្មផង ក្នុងកិរិយាមិនបៀតបៀនសត្វ ក្នុងអំពើដែលមិនរួសរាន់ សមាទានមាំទាំ ប្រព្រឹត្តគ្រប់ទាំងអស់។
ផ្ទៃព្រះបាទមានរូបចក្រ
ត្រង់ផ្ទៃព្រះបាទទាំងគូមានរូបចក្រ ប្រកបដោយខ្នងកង់ និងដុំ ព្រមទាំងកាំ ១.០០០ មានចន្លោះស្មើគ្នាគ្រប់អន្លើ។ ហេតុដែលនាំអោយមានផលយ៉ាងនេះ ព្រោះព្រះមហាបុរស អាស្រ័យនូវជាតិពីមុន បាននាំសេចក្តីសុខ អោយដល់ជនច្រើននាក់ផង ជាអ្នកកំចាត់បង់នូវភ័យ គឺសេចក្តីភ្ញាក់ផ្អើល និងសេចក្តីតក់ស្លត់ផង ជាអ្នកចាត់ចែងនូវការរក្សាការពារគ្រប់គ្រងប្រកប ដោយធម៌ផង បានអោយទានផង។
ព្រះបណ្ហិ
កែងព្រះបាទវែង​ជាតំណាងនៃអាយុវែង មិនអាចមានអ្នកណាមកផ្តាច់បង់ជីវិតក្នុងរវាងអាយុឡើយ។ កាលដែលព្រះមហាបុរសមានលក្ខណៈនេះ ព្រោះក្នុងកាលពីមុន ព្រះអង្គបានលះបង់នូវបាណាតិបាត (ការសំលាប់សត្វ) មានសេចក្តីខ្មាស់បាប មានចិត្តអាសូរ ករុណា តែងអនុគ្រោះសព្វសត្វដោយប្រយោជន៍។ ដោយសារបុព្វហេតុទាំងនេះ ទើបធ្វើអោយព្រះមហាបុរសមានលក្ខណៈទាំង៣ គឺ កែងព្រះបាទវែង១ ម្រាមព្រះហស្តនិងម្រាមព្រះបាទវែង១ មានកាយត្រង់ដូចជាកាយព្រហ្ម១។
ព្រះអង្គុលី
ព្រះមហាបុរសមានម្រាមព្រះហស្តនិងព្រះបាទវែង។ ម្រាមព្រះហស្តម្ខាងៗទាំង៤ស្មើគ្នា វៀរលែងម្រាមមេដៃ។ ម្រាមព្រះបាទម្ខាងៗ ស្មើគ្នាទាំង៥។ កាលដែលព្រះមហាបុរសមានលក្ខណៈនេះ ព្រោះក្នុងកាលពីមុន ព្រះអង្គបានលះបង់នូវបាណាតិបាត (ការសំលាប់សត្វ) មានសេចក្តីខ្មាស់បាប មានចិត្តអាសូរ ករុណា តែងអនុគ្រោះសព្វសត្វដោយប្រយោជន៍។ ដោយសារបុព្វហេតុទាំងនេះ ទើបធ្វើអោយព្រះមហាបុរសមានលក្ខណៈទាំង៣ គឺ កែងព្រះបាទវែង១ ម្រាមព្រះហស្តនិងម្រាមព្រះបាទវែង១ មានកាយត្រង់ដូចជាកាយព្រហ្ម១។
ផ្ទៃព្រះហស្តនិងផ្ទៃព្រះបាទ
ព្រះមហាបុរសមានផ្ទៃព្រះបាទនិងផ្ទៃព្រះហស្តដ៏ទន់ដូចសំឡីដែលគេថ្ពេចអស់១០០ដង។ នេះគឺជាផលដែលព្រះមហាបុរសក្នុងកាលមុនបានសង្រ្គោះដល់ពួកជនដោយសង្គហវត្ថុ ៤ប្រការ គឺ ទាន១ ពាក្យជាទីស្រឡាញ់១ ការប្រព្រឹត្តដែលជាប្រយោជន៍១ ការតាំងខ្លួនស្មើ គឺមិនប្រកាន់១។
ផ្ទៃព្រះបាទនិងព្រះហស្ត
ព្រះមហាបុរសមានផ្ទៃព្រះបាទនិងព្រះហស្តប្រទាក់ដោយក្រឡាដូចសំណាញ់។ បុព្វហេតុទាំងនេះនាំអោយព្រះអង្គមានម្រាមព្រះហស្តនិងព្រះបាទវែង១ មានផ្ទៃព្រះហស្ត និងផ្ទៃព្រះបាទប្រទាក់ក្រឡាដូចសំណាញ់។ ហើយព្រះអង្គក៏បានជារូបល្អ ទន់ភ្លន់គូរពិចពិល រមិលរមើល បាននូវការរុងរឿង ឈ្លាសវៃ។ពួកបរិស័ទទាំងឡាយមាន ព្រាហ្មណ៍ គហបតី មហាមាត្រ ភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ជាដើម ក៏ជ្រះថ្លា គោរពតាមពាក្យឱវាទរបស់ព្រះអង្គ ដោយសារផលរបស់កម្មនោះឯង។
ព្រះបាទអណ្តែតឡើងលើ
ក​ជើងដូចជាអណ្តែតឡើងខាងលើ ហាក់ដូចជាមិនជាប់គ្នានឹងខ្នងព្រះបាទ។ ក្នុងជាតិកាលពីមុន ព្រះមហាបុរសតែងពោលពាក្យប្រកបដោយប្រយោជន៍ ប្រកបដោយធម៌ បានពន្យល់ជនច្រើននាក់ តែងនាំមកនូវប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខដល់សត្វទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនកំណាញ់ បូជានូវធម្មទាន។ ព្រោះកុសលកម្មដែលព្រះអង្គបានធ្វើ សន្សំអោយធំទូលាយនោះ បានជាព្រះអង្គជាអ្នកបាននូវលក្ខណៈពីរយ៉ាងនេះ គឺ មាន ក ជើងដូចជាអណ្តែតឡើងខាងលើ១ និងមានចុងរោម ង ឡើងលើ១។ មានសន្លាក់ជើងប្រតិស្ឋានល្អ មានសាច់ឈាមប្រផូរ បិទបាំងដោយស្បែក មានជង្គង់ល្អ។
ព្រះជង្ឃា
ស្មងរៀវមូលត្រសូលស្រដៀងនឹងស្មងសត្វទ្រាយរឺស្រដៀងនឹងដង្ហើមស្រូវ។ ព្រះមហាបុរសអាស្រ័យនូវជាតិកាលពីមុន ជាអ្នកបានបង្ហាញនូវសិល្ប៍សាស្ត្រថោកទាប និងសិល្ប៍សាស្ត្រឧត្តមផង នូវវិជ្ជាច្រើនប្រការ មានវិជ្ចាស្តោះពស់ជាដើមផង នូវចរណៈ គឺ សីល៥ សីល៨ រឺ សីល១០ ឬបាតិមោក្ខសំវរសីលផង នូវការងារផង ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ដោយតាំងចិត្តថា ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ពួកជននេះបានចេះដឹងឆាប់ បានទទួលសេចក្តីប្រតិបត្តិឆាប់ កុំអោយលំបាកអស់កាលជាយូរអង្វែងឡើយ។​ ដោយបុព្វហេតុនោះ ដែលជាកម្មញុំាងសុខអោយចំរើន ទើបបាននូវស្មងដ៏ល្អ មានរបៀបរៀបរយល្អ។
ព្រះអង្គាវយវៈ
នៅក្នុងស្រោមដូចជាអង្គជាតិរបស់ដំរី ឬ គោឈ្មោល។ ក្នុងកាលមុន ព្រះមហាបុរសបានរាប់អាននូវញាតិមិត្ត សំឡាញ់ស្និទ្ធស្នាល ដែលព្រាត់ប្រាស់និរាសបាត់មុខយូរហើយផង ជាអ្នករាប់អានមាតាព្រមទាំងកូនផង រាប់អានកូនព្រមទាំងមាតាផង ជាដើម ហើយក៏ត្រេកអរក្រៃលែង ព្រោះបានធ្វើគេអោយព្រមព្រៀងគ្នាផង។ ព្រោះកម្មនោះ មហាបុរសក៏បាននូវលក្ខណៈនេះ គឺ ជាអ្នកមានអង្គាវយវៈ ដែលត្រូវលាក់អោយកំបាំងដោយសំពត់ ឋិតនៅក្នុងស្រោម។
ព្រះឆវីវណ្ណ
ព្រះមហាបុរសមានពណ៌សំបុរស្បែក សំបុរថ្ងៃ លឿងភ្លឺអន្លងដូចមាស។ ក្នុងកាលមុនព្រះមហាបុរសជាអ្នកមិនមានសេចក្តីក្រោធ មិនច្រើនដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត សូម្បីជនច្រើនអ្នកនាំគ្នាស្តីថាអោយ ក៏មិនឈឺចិត្ត មិនក្រោធ មិនចងកំហឹងទុក មិនដម្កល់ទុក នូវសេចក្តីក្រោធ ទាំងមិនបានធ្វើនូវការប្រទូស្ត នឹងសេចក្តីតូចចិត្តអោយប្រាកដឡើង ដោយកាយវិការ ឬ វចីវិការឡើយ។ ព្រះអង្គបានធ្វើទាននូវកំរាល និងសំពត់ដណ្តប់ដែលមានសាច់មដ្ឋ ល្អិតទន់ល្មៃ មានពណ៌ស្រស់។ ព្រោះកម្មនោះ មហាបុរសក៏បាននូវលក្ខណៈនេះ គឺជាអ្នកមានពណ៌សំបុរស្បែកលឿងភ្លឺបំព្រងដូចជាសំបុរនៃមាស និងស្បែកជិតស្និទ្ធល្អដូចមាស។
ព្រះឆវី
ព្រះឆវីរបស់ព្រះមហាបុរសល្អិតផូរផង់រលីងស្រិលរអិលធូលីធ្លាក់មកត្រូវ មិនជាប់កាយ។ ក្នុងកាលមុនព្រះអង្គបានចូលទៅរកបព្វជិត ហើយសាកសួរនូវប្រស្នា (ដូចជា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន អំពើដូចម្តេចជាកុសល អំពើដូចម្តេចជាអកុសល អំពើដូចម្តេចដែលប្រកបដោយទោស អំពើដូចម្តេចដែលមិនប្រកបដោយទោស អំពើដូចម្តេចគួរសេព អំពើដូចម្តេចមិនគួរសេព អំពើដូចម្តេចដែលខ្ញុំធ្វើហើយប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីទុក្ខអស់កាលយូរអង្វែង មួយទៀត អំពើដូចម្តេចដែលខ្ញុំធ្វើហើយប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខអស់កាលយូរអង្វែង) បានស្តាប់ដោយគោរព ធ្វើនូវសេចក្តីអោយតាំងនៅខាងក្នុង ហើយចំណាំនូវពាក្យ ដែលប្រកបដោយប្រយោជន៍ តែមួយយ៉ាង។ ដោយកម្មនេះឯង ព្រះអង្គក៏បាននូវសម្បុរដ៏ល្អ និងស្បែកក៏ល្អិតផូរផង់រលីងស្រិល។
ព្រះលោមា
ព្រះលោមា(រោម) ក្នុង១រណ្តៅ តែ១សសៃ។ កាលព្រះមហាបុរសអាស្រ័យនូវជាតិពីមុន ជាអ្នកលះបង់់នូវមុសាវាទ វៀរស្រឡះហើយចាកមុសាវាទ ជាអ្នកនិយាយតែពាក្យពិត ជាអ្នកទៀងត្រង់ និយាយពាក្យគួរអោយគេជឿ ជាអ្នកមិនពោលបំភ្លាត់សត្វលោកឡើយ។ លុះមកកាន់អត្តភាពថ្មីនេះ ព្រះអង្គក៏បាននូវលក្ខណៈទាំងពីរនេះ គឺ ជាអ្នកមានរោមក្នុងរណ្តៅ១ៗតែ១សសៃៗ១ មានរោមត្រង់ប្រជុំចិញ្ចើមដុះត្រង់ ចន្លោះចិញ្ចើមមានពណ៌ ស ក្បុសទន់ល្វន់ដូចជាសំឡី១។
ចុងព្រះលោមា
ចុងព្រះលោមា ង ឡើងលើ វិលព័ទ្ធពេនទៅខាងស្តាំ មានពណ៌ខៀវស្រស់ដូចផ្កាអញ្ជ័ន កួចមូលដូចជាកុណ្ឌល។ ក្នុងជាតិកាលពីមុន ព្រះមហាបុរសតែងពោលពាក្យប្រកបដោយប្រយោជន៍ ប្រកបដោយធម៌ បានពន្យល់ជនច្រើននាក់ តែងនាំមកនូវប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខដល់សត្វទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនកំណាញ់ បូជានូវធម្មទាន។ ព្រោះកុសលកម្មដែលព្រះអង្គបានធ្វើ សន្សំអោយធំទូលាយនោះ បានជាព្រះអង្គជាអ្នកបាននូវលក្ខណៈពីរយ៉ាងនេះ គឺ មាន ក ជើងដូចជាអណ្តែតឡើងខាងលើ១ និងមានចុងរោម ង ឡើងលើ១។ មានសន្លាក់ជើងប្រតិស្ឋានល្អ មានសាច់ឈាមប្រផូរ បិទបាំងដោយស្បែក មានជង្គង់ល្អ។
កាយ
ព្រះកាយត្រង់ដូចជាកាយរបស់ព្រហ្ម។ កាលដែលព្រះមហាបុរសមានលក្ខណៈនេះ ព្រោះក្នុងកាលពីមុន ព្រះអង្គបានលះបង់នូវបាណាតិបាត (ការសំលាប់សត្វ) មានសេចក្តីខ្មាស់បាប មានចិត្តអាសូរ ករុណា តែងអនុគ្រោះសព្វសត្វដោយប្រយោជន៍។ ដោយសារបុព្វហេតុទាំងនេះ ទើបធ្វើអោយព្រះមហាបុរសមានលក្ខណៈទាំង៣ គឺ កែងព្រះបាទវែង១ ម្រាមព្រះហស្តនិងម្រាមព្រះបាទវែង១ មានកាយត្រង់ដូចជាកាយព្រហ្ម១។
ព្រះមំសៈ
ព្រះមំសៈ(សាច់) ៧អន្លើពេញលេញ ឥតមានឃើញសសៃ គឺត្រង់ ខ្នងព្រះហស្តទាំង២ ខ្នងព្រះបាទទាំង២ ព្រះអង្សកូច(ចង្កួយស្មា)ទាំង២ និង ព្រះខន្ធប្បទេស(ត្រង់ ក) ១។
ព្រះកាយដូចរាជសីហ៍
កន្លះព្រះកាយខាងលើស្រដៀងនឹងកន្លះកាយខាងមុខរបស់រាជសីហ៍។ ក្នុងជាតិកាលពីមុន ព្រះមហាបុរស ជាអ្នកប្រាថ្នានូវសេចក្តីចំរើន ប្រាថ្នានូវប្រយោជន៍ ប្រាថ្នានូវសេចក្តីសុខ ប្រាថ្នានូវសេចក្តីក្សេមក្សាន្តចាកយោគៈ ដល់ពួកជនច្រើនថា ធ្វើដូចម្តេច កុំអោយជនទាំងឡាយ សាបសូន្យចាកសទ្ធា សីលៈ ចាគៈ សុតៈ បញ្ញា និងលោកិយធម៌ និងគុណគឺសេចក្តីល្អច្រើនប្រការ និងទ្រព្យធញ្ញាហារស្រែចំការ កូនប្រពន្ធជាដើម។ ព្រោះកម្មនោះ ព្រះមហាបុរសគឺជាអ្នកមានមហាបុរិសលក្ខណៈទាំង៣ប្រការនេះ គឺ មានចំណែកកន្លះកាយខាងលើ ស្រដៀងនឹងចំណែកកន្លះកាយនៃរាជសីហ៍១ មានខ្នងពេញស្មើ ឥតមានចង្អួរផតខូងត្រង់កណ្តាល១ មាន ក មូលសម១។
ចង្អួរនៃព្រះបិដ្ឋិប្រទេស
ចង្អួរខ្នងពេញស្មើ ឥតមានខូងត្រង់កណ្តាលខ្នងឡើយ។ ក្នុងជាតិកាលពីមុន ព្រះមហាបុរស ជាអ្នកប្រាថ្នានូវសេចក្តីចំរើន ប្រាថ្នានូវប្រយោជន៍ ប្រាថ្នានូវសេចក្តីសុខ ប្រាថ្នានូវសេចក្តីក្សេមក្សាន្តចាកយោគៈ ដល់ពួកជនច្រើនថា ធ្វើដូចម្តេច កុំអោយជនទាំងឡាយ សាបសូន្យចាកសទ្ធា សីលៈ ចាគៈ សុតៈ បញ្ញា និងលោកិយធម៌ និងគុណគឺសេចក្តីល្អច្រើនប្រការ និងទ្រព្យធញ្ញាហារស្រែចំការ កូនប្រពន្ធជាដើម។ ព្រោះកម្មនោះ ព្រះមហាបុរសគឺជាអ្នកមានមហាបុរិសលក្ខណៈទាំង៣ប្រការនេះ គឺ មានចំណែកកន្លះកាយខាងលើ ស្រដៀងនឹងចំណែកកន្លះកាយនៃរាជសីហ៍១ មានខ្នងពេញស្មើ ឥតមានចង្អួរផតខូងត្រង់កណ្តាល១ មាន ក មូលសម១។
ព្រះកាយ
ព្រះកាយប្រហែលនឹងបរិមណ្ឌលនៃដើមជ្រៃដែលដុះឡើងអំពីផែនដី។ គឺព្រះអង្គមានកាយនិងព្យាមមានប្រវែងស្មើគ្នា។ ក្នុងកាលពីមុន មហាបុរសបានពិចារណានូវការសង្គ្រោះមហាជន តែងស្គាល់ស្មើ (គឺស្គាល់ថាអ្នកនេះមានគុណធម៌ស្មើនឹងអ្នកនោះ ហើយក៏ទទួលរាក់ទាក់តាមវិធីដែលត្រូវទទួល) ស្គាល់ដោយខ្លួនឯង(គឺ ស្គាល់ដោយមិនចាំបាច់អ្នកឯទៀតមកពន្យល់ឡើយ) ស្គាល់បុរស(គឺ ស្គាល់ថាបុរសនេះជាន់ខ្ពស់ ជាន់កណ្តាល ឬ ជាន់ទាប) ស្គាល់គុណវិសេសរបស់បុរស ថាបុរសបែបណាគួរទទួលគ្រឿងសក្ការៈបែបណា។ ព្រោះកម្មនោះ​ មហាបុរសក៏មានមហាបុរិសលក្ខណៈទាំងពីរនេះ គឺ មានបរិមណ្ឌលនៃកាយដូចជាបរិមណ្ឌលនៃដើមជ្រៃ១ កាលបើឈរ មិនបាច់ឱនខ្លួនចុះ ក៏អាចស្ទាបពាល់ជង្គង់ដោយដៃទាំងពីរបាន១។
ព្រះសុរង
មាន ក មូលក្បំ។ ក្នុងជាតិកាលពីមុន ព្រះមហាបុរស ជាអ្នកប្រាថ្នានូវសេចក្តីចំរើន ប្រាថ្នានូវប្រយោជន៍ ប្រាថ្នានូវសេចក្តីសុខ ប្រាថ្នានូវសេចក្តីក្សេមក្សាន្តចាកយោគៈ ដល់ពួកជនច្រើនថា ធ្វើដូចម្តេច កុំអោយជនទាំងឡាយ សាបសូន្យចាកសទ្ធា សីលៈ ចាគៈ សុតៈ បញ្ញា និងលោកិយធម៌ និងគុណគឺសេចក្តីល្អច្រើនប្រការ និងទ្រព្យធញ្ញាហារស្រែចំការ កូនប្រពន្ធជាដើម។ ព្រោះកម្មនោះ ព្រះមហាបុរសគឺជាអ្នកមានមហាបុរិសលក្ខណៈទាំង៣ប្រការនេះ គឺ មានចំណែកកន្លះកាយខាងលើ ស្រដៀងនឹងចំណែកកន្លះកាយនៃរាជសីហ៍១ មានខ្នងពេញស្មើ ឥតមានចង្អួរផតខូងត្រង់កណ្តាល១ មាន ក មូលសម១។
ព្រះប្រសាទ
ជាអ្នកមាន ប្រសាទ គឺសរសៃល្អិតឆ្មារដ៏លើសលែង សម្រាប់ទទួលរសអាហារ។ កាលព្រះមហាបុរសអាស្រ័យនូវជាតិពីមុន ជាអ្នកមិនបៀតបៀនសត្វទាំងឡាយដោយដៃ ឬដុំដី ឬក៏ដំបង គ្រឿងសាស្ត្រាវុធឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ​ ទើបព្រះអង្គបាននូវលក្ខណៈនេះ គឺ ជាអ្នកមានប្រសាទដ៏លើសលែង សំរាប់ទទួលរសអាហារ។ ឯប្រសាទនោះ មានចុង ង​ ឡើងលើ ប្រជុំស្រោបត្រង់ ក សំរាប់ទទួលរសអាហារ ជ្រួតជ្រាបសព្វសព៌ាង្គកាយ។
ព្រះហនុ
ព្រះហនុ(ចង្កា) ដូចជាចង្កានៃរាជសីហ៍ ពេញបរិបូរណ៌ដូចព្រះច័ន្ទក្នុងថ្ងៃ១២កើត។ ក្នុងកាលពីមុន ព្រះអង្គជាអ្នកលះបង់នូវ សម្ផប្បលាបៈ(ពាក្យរោយរាយ ឥតប្រយោជន៍) ជាអ្នកពោលតាមកាលគួរ ពោលតែពាក្យពិត ពោលពាក្យប្រកបដោយហេតុនិងផល​ប្រកបដោយប្រយោជន៍ ត្រូវតាមកាល។ ព្រោះកម្មនោះ ព្រះអង្គក៏បានជាអ្នកមានលក្ខណៈនេះ គឺមានព្រះហនុមានសណ្ឋានដូចជាចង្កានៃរាជសីហ៍​ ដែលជាសត្វប្រសើរជាងពួកសត្វជើង៤។
ព្រះទន្ត៤០
ព្រះទន្ត(ធ្មេញ) ៤០គត់ គឺ ធ្មេញលើ២០ និង ធ្មេញក្រោម២០ ប្រតិស្ឋានដោយល្អនៅក្នុងមាត់។ កាលព្រះមហាបុរសអាស្រ័យនូវជាតិកាលពីមុន ជាអ្នកលះបង់នូវវាចាស៊កសៀត ជាអ្នកឮពាក្យពីជនឯនេះ មិនទៅប្រាប់ជនឯណោះ ដើម្បីបំបែកជនទាំងពីរចំណែកនេះឡើយ ជាអ្នកផ្សះផ្សានូវជន ដែលបាក់បែកគ្នាហើយ ជាអ្នកទំនុកបំរុងនូវពួកជនដែលព្រមព្រៀងគ្នា ពេញចិត្តនឹងការព្រមព្រៀងគ្នា។ លុះមកកាន់អត្តភាពនេះ ព្រះអង្គក៏បាន ជាអ្នកមានព្រះទន្ត៤០គត់១ មានព្រះទន្តជិតស្និទ្ធល្អ១។
របៀបនៃព្រះទន្ត
របៀបនៃព្រះទន្តជិតស្និទ្ធល្អ។ កាលព្រះមហាបុរសអាស្រ័យនូវជាតិកាលពីមុន ជាអ្នកលះបង់នូវវាចាស៊កសៀត ជាអ្នកឮពាក្យពីជនឯនេះ មិនទៅប្រាប់ជនឯណោះ ដើម្បីបំបែកជនទាំងពីរចំណែកនេះឡើយ ជាអ្នកផ្សះផ្សានូវជន ដែលបាក់បែកគ្នាហើយ ជាអ្នកទំនុកបំរុងនូវពួកជនដែលព្រមព្រៀងគ្នា ពេញចិត្តនឹងការព្រមព្រៀងគ្នា។ លុះមកកាន់អត្តភាពនេះ ព្រះអង្គក៏បាន ជាអ្នកមានព្រះទន្ត៤០គត់១ មានព្រះទន្តជិតស្និទ្ធល្អ១។
ព្រះចង្កូម
ព្រះចង្កូមទាំង៤ ស ស្អាត ចាំងពន្លឺ។ ក្នុងជាតិកាលពីមុន ព្រះមហាបុរស បានលះបង់នូវមិច្ឆាជីវៈ (ការចិញ្ចឹមជីវិតខុស) ចិញ្ចឹមជីវិតដោយសម្មាជីវៈ ជាអ្នកបានវៀរចារការបញ្ឆោតបន្លំ ដោយជញ្ជីង ដោយមាស ដោយរង្វាល់ជាដើម។ ជាអ្នកវៀរចាកកិរិយាកាត់នូវអវយវៈ មានដៃជាដើម សម្លាប់ ចង ធ្វើមនុស្សអោយវង្វេងផ្លូវ ប្លន់ កំហែងយកទ្រព្យ។ ដោយបុព្វហេតុនេះ ព្រះអង្គក៏បានជាអ្នកមានព្រះទន្ត ស ស្អាត ជិតស្និទ្ធរាបស្មើល្អ១ មានចង្កូមទាំង៤ ស ស្អាត១។
ព្រះជីវ្ហា
ព្រះជីវ្ហា(អណ្តាត)វែង ធំទូលាយ ទន់ល្មមល្មៃ។ កាលពីមុន ព្រះមហាបុរស ជាអ្នកបានលះបង់នូវផរុសវាចារ(វាចារអាក្រក់ ពាក្យជេរ) ជាអ្នកនិយាយតែពាក្យដែលឥតទោស ពាក្យដែលជាសុខដល់ត្រចៀកគេ គួរអោយស្រឡាញ់ គួរអោយតាំងទុក ក្នុងហរទ័យ ជាសំដីអ្នកក្រុង ទាំងជាទីស្រឡាញ់ពេញចិត្តនៃជនច្រើន។ លុះព្រះអង្គកាន់យកអត្តភាពថ្មីនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈទាំងពីរនេះ គឺ ជាអ្នកមានអណ្តាតវែង១ មានសូរស័ព្ទសំលេងក្រាងក្រអៅ ដូចសំលេងព្រហ្ម កាលបើបញ្ចេញវាចា លាន់ឭពិរោះដូចជាសំលងសត្វករវិក១។
សំឡេង
សូរសៀងសំឡេងក្រអៅដូចជាសំឡេងនៃព្រហ្ម ឬសត្វករវិក។ កាលពីមុន ព្រះមហាបុរស ជាអ្នកបានលះបង់នូវផរុសវាចារ(វាចារអាក្រក់ ពាក្យជេរ) ជាអ្នកនិយាយតែពាក្យដែលឥតទោស ពាក្យដែលជាសុខដល់ត្រចៀកគេ គួរអោយស្រឡាញ់ គួរអោយតាំងទុក ក្នុងហរទ័យ ជាសំដីអ្នកក្រុង ទាំងជាទីស្រឡាញ់ពេញចិត្តនៃជនច្រើន។ លុះព្រះអង្គកាន់យកអត្តភាពថ្មីនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈទាំងពីរនេះ គឺ ជាអ្នកមានអណ្តាតវែង១ មានសូរស័ព្ទសំលេងក្រាងក្រអៅ ដូចសំលេងព្រហ្ម កាលបើបញ្ចេញវាចា លាន់ឭពិរោះដូចជាសំលងសត្វករវិក១។
ព្រះនេត្រ
ព្រះនេត្រខៀវស្រស់ ក្នុងកាលមុន ព្រះមហាបុរសជាអ្នកមិនសំឡក់មើល ដោយទោសៈចិត្ត មិនមៀងមើលដោយចុងភ្នែក មិនលបសំឡក់គេដោយការស្អប់ ជាអ្នកមានចិត្តស្មោះត្រង់ រមិលមើលត្រង់ៗពេញភ្នែក ជាអ្នកសំលឹងមើលជនច្រើន ដោយចក្ខុគួរអោយស្រឡាញ់។ លុះព្រះអង្គមកកាន់អត្តភាពថ្មីនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈទាំងពីរនេះ គឺ ជាអ្នកមានព្រះនេត្រខៀវ ត្រង់កន្លែងដែលគួរខៀវ គួរអោយរមិលមើល ដោយចិត្តរាប់អាន១ មានកែវភ្នែកស្រដៀងនឹងកែវភ្នែករបស់កូនគោ១។
ដួងព្រះនេត្រ
ដួងព្រះនេត្រស្រដៀងនឹងកែវភែ្នកកូនគោដែលទើបនឹងកើត។ ក្នុងកាលមុន ព្រះមហាបុរសជាអ្នកមិនសំឡក់មើល ដោយទោសៈចិត្ត មិនមៀងមើលដោយចុងភ្នែក មិនលបសំឡក់គេដោយការស្អប់ ជាអ្នកមានចិត្តស្មោះត្រង់ រមិលមើលត្រង់ៗពេញភ្នែក ជាអ្នកសំលឹងមើលជនច្រើន ដោយចក្ខុគួរអោយស្រឡាញ់។ លុះព្រះអង្គមកកាន់អត្តភាពថ្មីនេះ ក៏បាននូវមហាបុរិសលក្ខណៈទាំងពីរនេះ គឺ ជាអ្នកមានព្រះនេត្រខៀវ ត្រង់កន្លែងដែលគួរខៀវ គួរអោយរមិលមើល ដោយចិត្តរាប់អាន១ មានកែវភ្នែកស្រដៀងនឹងកែវភ្នែករបស់កូនគោ១។
ព្រះឧណ្ណាលោម
រោមដុះត្រង់ចន្លោះព្រះភមូ(ប្រជុំចិញ្ចើម) មានសំបុរសក្បុះ ទន់ល្មើយដូចសំឡី។ កាលព្រះមហាបុរសអាស្រ័យនូវជាតិពីមុន ជាអ្នកលះបង់់នូវមុសាវាទ វៀរស្រឡះហើយចាកមុសាវាទ ជាអ្នកនិយាយតែពាក្យពិត ជាអ្នកទៀងត្រង់ និយាយពាក្យគួរអោយគេជឿ ជាអ្នកមិនពោលបំភ្លាត់សត្វលោកឡើយ។ លុះមកកាន់អត្តភាពថ្មីនេះ ព្រះអង្គក៏បាននូវលក្ខណៈទាំងពីរនេះ គឺ ជាអ្នកមានរោមក្នុងរណ្តៅ១ៗតែ១សសៃៗ១ មានរោមត្រង់ប្រជុំចិញ្ចើមដុះត្រង់ ចន្លោះចិញ្ចើមមានពណ៌ ស ក្បុសទន់ល្វន់ដូចជាសំឡី១។
ព្រះសិរ្ស៍
ព្រះសីសៈហាក់ដូចជាប្រដាប់ដោយក្បាំងស្រេច។ ក្នុងកាលមុន ព្រះមហាបុរស ជាចម្បងរបស់ជនច្រើន ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាប្រធានរបស់ជនច្រើន ក្នុងកាយសុចរិត វចីសុចរិត មនោសុចរិត ការបរិច្ចាកទាន សមាទានសីល កិរិយារក្សាឧបោសថ វត្តដែលត្រូវធ្វើចំពោះមាតាបិតា ចំពោះសមណៈ ព្រាហ្មណ៍ ជនដែលជាច្បងក្នុងត្រកូល និងក្នុងពួកកុសលធម៌ដ៏ក្រៃលែងឯទៀតៗ។ ដោយកម្មនោះ ព្រះអង្គក៏បានជាអ្នកមានសីសៈដូចជាប្រដាប់ដោយក្បាំងស្រេច រុងរឿងដូចព្រះមហាក្សត្រយ៍ដែលទ្រង់នូវក្បាំងព្រះភ័ក្រ្ត។
ការ​វិភាគ​អត្ថបទ​អក្សរសិល្ប៍
អ្នក​និពន្ធ​រឿង​និទាន​ពុទ្ធនិយម​ច្រើន​បាន​ទទួល​ការសិក្សា​អប់រំ​ពី​គ្រូ​ដើម​ជា​អាចារ្យ​ខាង​លទ្ធិព្រាហ្មណ៍ ដែល​ចេះចាំ​គម្ពីរ​វេទ ។ នៅ​ក្នុង​គម្ពីរវេទ ស្លោក​​ភាគច្រើន​ដែល​មនុស្ស​ជំនាន់​ដើម​តាក់តែង​ឡើង ច្រើន​ជា​ប្រភេទ​កំណាព្យ​​សូធ្យ​​អរគុណ​ និង សរសើរ​ ដី ​ស្រែ ភ្លើង រន្ទះ ផ្គរ ទន្លេ ភ្នំ ពពក ខ្យល់ អាកាស ។ល។ ​​លំដាប់​ក្រោយ​មក មនុស្ស​ជំនាន់​នោះ​បាន​លើក​ភ្នំ​ទុក​ជា​ទេវៈ​មួយ ទន្លេ​ថា​ជា​ទេវៈ​​មួយ ខ្យល់​ថា​ជា​ទេវៈមួយ ។ល។ ហើយ​ទេវៈ​ទាំង​នោះ​ ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​ពួក​គេ​គូរ ឬ​ឆ្លាក់​ថ្ម​ជា​​រូប​សត្វ ឬ មនុស្ស​តំណាង​ ។ ចំណែក​កំណាព្យ​សរសើរ​​ធម្មជាតិ​ក៏​​ត្រូវ​បាន​ពួក​អាចារ្យ​ព្រាហ្មណ៍​​សូធ្យ​​សរសើរ​រូប​សំណាក​ទាំង​នោះ​វិញ​ម្តង ។ ​កំណាព្យ​​ច្រើន​សន្ធឹក​សម្រាប់​​សូធ្យ​​សរសើរ​ព្រះ​ព្រហ្ម ព្រះ​វិស្ណុ ព្រះ​សិវៈ និង អវតារ​​​ដ៏​ច្រើន​រាប់​សឹង​មិន​អស់​នៃ​ទេវៈ​ទាំង​នោះ​ ត្រូវ​បាន​ពួក​គេ​ចងក្រង​សម្រាប់​បង្រៀន​ពួក​កូន​ចៅ​ព្រាហ្មណ៍​ពី​មួយ​ជំនាន់​ទៅ​មួយ​ជំនាន់​ឲ្យ​ទន្ទេញ​សម្រាប់​សូធ្យ ។
កូន​ចៅ​ព្រាហ្មណ៍​ខ្លះ​ដែល​បាន​ប្តូរ​​ចិត្ត​មក​បួស​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​ក៏​បាន​យក​កំណាព្យ​​សម្រាប់​​សូធ្យ​សរសើរ​ទេវៈ​នៃ​លទ្ធិ​ព្រាហ្មណ៍​ មក​សូធ្យ​សរសើរ​អង្គ​កាយ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​វិញ​ម្តង ។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ទើប​យើង​ប្រទះ​ឃើញ​កំណាព្យ​​ទាំង​នោះ​​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​មនុស្ស​​ដែល​ចូល​រួម​តាក់តែង​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក​ជំនាន់​ដំបូង​​​បាន​ព្រម​ព្រៀង​គ្នា​សម្រេច​រក្សា​ទុក​​បន្ត​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ។ ពួក​គេ​ភ្លេច​គិត​ថា ពេល​ព្រះ​ពុទ្ធ​គង់​ជា​ធរមាន​ ទ្រង់​មិន​បាន​ចូលចិត្ត​ឲ្យ​សាវ័ក​របស់​ព្រះ​អង្គ​ពោល​ពាក្យ​សរសើរ​អង្គកាយ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ទេ ។ នៅ​ពេល​ពុទ្ធសាសនិក​ខិតខំ​ពោល​សរសើរ​តែ​ភាព​អស្ចារ្យ​របស់​ព្រះពុទ្ធ​ ចាប់​តាំង​ពី​កំណើត​អស្ចារ្យ រហូត​ដល់​បរិនិព្វាន​អស្ចារ្យ ពេល​នោះ​ពុទ្ធសាសនិក​បាន​បន្ទាប​តម្លៃ​នៃ​ភាព​ជា​មនុស្ស​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ និង បន្ទាប​ការ​ប្រឹងប្រែង​សិក្សា​និង​ភាវនា​ស្វែង​រក​​សច្ចធម៌​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ លើស​ពី​នោះ​​ទៀត ​ពុទ្ធសាសនិក​ នឹង​ភ្លេច​គិត​រក​វិធី​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ហើយ​រំពឹង​​រង់ចាំ​ឲ្យ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជួយ​ដោះ​ស្រាយ​ ឬ​​សង្ឃឹម​រង់ចាំ​កើត​ជាតិ​ថ្មី​នឹង​អាច​បាន​ល្អ ដែល​ជា​ការ​សង្ឃឹម​ខុស ។
កាល​ព្រះ​អង្គ​នៅ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​នៅ​ឡើយ ​​ទ្រង់​តែង​រំឭក​សាវ័ក​ទាំង​ឡាយ​ឲ្យ​ព្យាយាម​យក​ធម៌ ដែល​ជា​ពាក្យ​បង្រៀន​របស់​ទ្រង់​ មក​ពិចារណា​ និង​ ប្រតិបត្តិ​ជាប្រចាំ ដើម្បី​បាន​ជា​ទីពឹង​ពេល​ទ្រង់​បរិនិព្វាន​ ។ ប៉ុន្តែ​ ពុទ្ធសាសនិក​ជំនាន់​ក្រោយ​បាន​ដើរ​ឆ្ងាយ​ពី​ការបង្រៀន​របស់​ព្រះ​អង្គ ដោយ​ពួក​គេ​ខិត​ខំ​ចំណាយ​ពេល​ទៅ​លើ​ការ​កសាង​វិហារ​ដ៏​ប្រណិត សាលា​ឆាន់​ដ៏​សម្បើម កុដិ​ដ៏​ភ្លឺចិញ្ចាច ចេតិយ​ដ៏​ខ្ពស់​សន្លឹម ស្រះ​ទឹក​ដ៏​អស្ចារ្យ រូបបដិមាករ​​ធ្វើ​ពីមាសឬ​ត្បូង​មាន​តម្លៃ ។ល។ ពួក​គេ​ខិត​ខំ​ទន្ទេញ​ចម្រៀង​សរសើរ​តម្កើង​ឈ្មោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ ឬ​លក្ខណៈ​អស្ចារ្យ​នៃ​រូប​កាយ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ឬ​ទីស្ថាន​រំឭក​ទាំង​ឡាយ ប៉ុន្តែ​បើ​មាន​នរណា​សួរ​​អំពី​ទស្សនវិជ្ជា​​ដែល​ជា​ខ្លឹម​ក្នុង​​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ពួក​គេ​មិន​ដឹង​ឆ្លើយ ឬ​បាន​ត្រឹម​ចេះ​ឆ្លើយ​តែ​មិន​ដឹង​ន័យ ឬ​បាន​ត្រឹម​ដឹង​ន័យ​តែ​មិន​ធ្លាប់​ប្រតិបត្តិ ឬ​បាន​ត្រឹម​ប្រតិបត្តិ​មួយ​ដង​មួយ​យាម​តែ​មិន​បាន​ជាប់​ជា​ប្រចាំ​ទេ ។
ឯកសារ​យោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ទីឃនិកាយ > បាដិកវគ្គ > ឆដ្ឋភាគ > លក្ខណសូត្រ សៀវភៅ​ភាគ១៩ ទំព័រ​ទី ១ ដល់ ៦៦
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๑  พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๓ ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค ลักขณสูตร
The Marks of a Great Man​ (DN30)
ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក
ប្រវត្តិប្រាសាទ
<ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោកសម័យវប្បធម៌សម័យចេនឡា ក៏ដូចជាសម័យនគរដែរ គេឃើញមានការគោរពសក្ការ:នូវរូងភ្នំដែលមានលក្ខណ: ពិសិដ្ឋក្នុង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន ។ លក្ខណ:ពិសិដ្ឋនៃរូងភ្នំទាំងនោះអាចឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយ:វត្តមាននៃប្រសាទឥដ្ឋមួយចំនួន ។ ខុសពីប្រសាទភ្នំខ្យងដែលស្ថិតនៅក្នុងរូងភ្នំ ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោកនៅខេត្តកំពតជាប្រាសាទឥដ្ឋសុទ្ធសាធ ហើយមានលក្ខណ:ពិសេសត្រង់ថា ប្រាសានេះត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងរូងភ្នំដែលស្ថិតនៅខ្ពស់ពីដីយ៉ាងហោចណាស់ក៏ ៤០ម៉ែត្រដែរ ។ គឺលក្ខណ:ពិសេសនេះហើយដែលធ្វើអោយប្រាសាទនេះមានមហិទ្ធិឬទ្ធិ និងកេរ្តិ៏ឈ្មោះល្បីល្បាញក្នុងអតីតកាល ។ ម្យ៉ាងទៀតរមណីយដ្ឋាននេះជាបូជនីយដ្ឋានយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងសម័យមួយដែលជនជាតិខ្មែរយើងនៅកាន់ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ នៅពេលដែលយើងឈានជើងចូលក្នុងប្រសាទឥដ្ឋនេះ យើងប្រទះឃើញលិង្គថ្មថម្មជាតិមួយដុះចេញពីបាតភ្នំ ស្ថិតនៅចំកណ្តាលប្រាសាទ ។ យើងអាចបញ្ជាក់បានថា លិង្គថ្មដ៏ចំលែកនេះដើមឡើយមានទ្រោនី(យោនី)ទ្រ ប៉ុន្តែឥលូវត្រូបាក់បែកជាបី កំណាត់ រួចត្រូវគេយកទៅចោលនៅប្រាសាទខាងស្តាំ ។ ថ្មីៗនេះវាត្រូវបានឆ្មាំនៅភូមិយកចំនែកយោនីទៅជួសជុល ហើយដាក់នៅកន្លែងដើមវិញ ពោលគឺបានបញ្ចូលលិង្គឲ្យដូចសភាពដើមវិញ។ បើប្រៀបធៀបប្រាសាទភ្នំឈ្ងោកទៅនិងប្រាសាទអាស្រមមហាឬសីអាចអោយដឹងថាប្រាសាទនេះមានឥទ្ធិពល វប្បធ៌មអង្គរបុរី ។ ការស្ថា បនាប្រាសាទនេះក្នុងរូងភ្នំ គឺជាបង្ហាញនូវទស្សនសំយោគនៃមនោគមវិជ្ជារវាងជំនឿខ្មែរក្នុងភូមិភាគនេះ និងជំនឿបែបឥណ្ឌា និយម ។ ការពិតការបូជាភ្នំបានកើតឡើងមុនសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រម្លេះ ។ បើពិនិត្យអោយល្អិតល្អន់ទៅ បានឃើញថាប្រាសាទនេះមានតួប្រាង្គតែមួយគត់ ហើយត្រូវបានកសាងលើឃើនមួយផ្អិបជាប់នឹងជញ្ជាំងភ្នំដោយចែកចេញជាពីរផ្នែក ។ ផ្នែកខាង លើមានដំបូលមួយមានជំរាលបួន ដោយមានកំពូលជំទីតពីលើយ៉ាងសង្ហា ។ ប្រសាទនេះមានសណ្ឋានដូចមើមខ្ទឹម គួអោយគយគន់ក្រៃលែង ។ រីé នៅខាងក្រោមគេសង្កេតឃើញមានក្បាច់ជាបន្ទាត់ផ្តេកឆ្នូតៗ ដូចនៅក្រោមប្រាសាទសំបូរព្រៃគុគ ឬប្រាសាទគោគព្រះធាតុដែ ។ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅក្នុងលរចនាបទ្មលាបរវ័ត ចុងសតវត្សទី ៦ និងដើមសតវត្សទី ៧ នៃគ្រឹស្តសរាជ ។ លក្ខណ:របស់ផ្តែគឺក្បាច់ផួងមាលារំយោលជាឆ្នួតធ្នូ ហើយនៅចំកណ្តាលផ្តែរគេឈើញមានរង្វង់មូលមួយដែលពុំទាន់មានក្បាច់ក្បូនៅឡើយ ។ សូមជំរាបឡើងវិញថា នៅមានប្រាង្គប្រាសាទ ពីរទៀតយ៉ាងសំខាន់ដែរ ក្នុងខេត្តកំពត មួយនៅជិតទូកមាស គែប្រាសាទទ្រទ្រង់ និងមួយទៀតនៅភ្នំខ្យង ដែលមានអាយុកាលមិនខុសគ្នាប៉ុន្មានជាមួយប្រាសាទ ភ្នំឈ្ងោក គឺប្រាសាទភ្នំខ្យង ។
វត្ថុតាងស្តីពីចំណាស់់នៃប្រាសាទឥដ្ឋភ្នំ ឈ្ងោក (ភ្នំងោក)
សូមរំលឹកថា ប្រសាទភ្នំឈ្ងោកដែលស្ថិតនៅក្នុងរូងភ្នំមួយនៅចង្កេះភ្នំឈ្ងោកមានទីតាំងនៅក្នុងភូមិតរពាំងព្រីង ស្រុក កំពត ខេត្ត កំពត ។ ប្រាសាទរូងនេះត្រូវបានអ្នកប្រជ្ញខាងបុរណវិជ្ជាចាត់តទុកថាជាប្រាសាទមុនអង្គរ ដោយហេតុថាទម្រង់ទ្រង់ទ្រាយរាជប្រសាទឥដ្ឋនេះមានលក្ខណ:ស្រដៀងទៅនឹងប្រាសាទថ្មអាស្រមមហាឥសី នៅក្បែប្រាសាទភ្នំដា ក្នុងខេត្ត តាកែវ និងប្រសាទហាន់ជ័យនៅខេត្តកំពង់ចាម បច្ចុប្បន្ន ។ មួយវិញទៀតចំណាស់អស់ប្រាសាទឥដ្ឋខាងលើនេះ ក៏អាចគូសបញ្ជាក់តាមរយ:ផ្ទាំងសិលាចារិកមួយផ្ទាំង ដែលត្រូវបានសិក្សាដោយ លោកអៃម៉ូនីញ៉េរ នៅឆ្នាំ ១៩០១ និងសំនបំណែកកុលាលភាជន៏បុរាណជាច្រើន និងស្នានទ្រោនិថ្មមួយ ដែលទើបតែត្រូវបានរកឃើញនៅពេលថ្មីៗនេះ។ស្នានទ្រោនិដេលជាយោនីរបស់ព្រះសិវសិង្គធម្មជាតិជាថ្មតំណាងអង្គជាតិព្រះនាង ឧមា ដែលត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងដើមសម័យ វប្បធម៌ចេនឡា ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតការសិក្សារបៀបប្របធៀបលក្ខណ:នៃប្រសាទរូងភ្នំឈ្ងោក ឬភ្នំងោកនេះទៅនឹងប្រាសាទផ្សេងៗéទៀតជាច្រើនក្នុងតំបន់ ហើយដោយឡែកប្រាសាទភ្នំខ្យង ក៏អាចបង្ហាញនូវអាយុកាលរបស់បូជនីយដ្ឋាន បែបព្រហ្មញ្ញសាសនារបស់យើងផងដែរ ។ ព្រោះភាពស្រដៀងគ្នានៃក្បាច់ក្បូរចនារវាងវត្ថុសិល្ប:ពុំមែនជាការចៃដន្នឡើយ ក៏ប៉ុន្តែជាការកំនត់នៅកាលបរិច្ឆេត នៃប្រាសាទយ៉ាងប្រាកដ ។ភស្តតាងជាវត្ថុសំខាន់មួយទៀត គែបំណែកនៃកុលាលភាជន៏ ដែលនៅខាងមាត់មានលំអរដោយក្បច់ឆ្នូតព៌ណក្រហម ដូចដែលគេធ្លាប់ជួបនៅ អង្គរបុរី នៅស្ថានីយន៏ស្នាយ និងនភៅប្រសាទកំពុងព្រះ រួមទាំងនៅព្រែកតាគាំ ជ្រួយចង្វាជាដើម ។បើគេប្រៀបធៀបបំណែកកុលាលភាជន៏ ទៅនឹងបំណែក ឆ្នាំង ក្រឡកណ្ឌីបុរាណនៅប្រាសាទរូងភ្នំឈ្ងោកគេក៏អាចដឹងថា សមិទ្ធិផលខាងបុរាណវិទ្យា ពិតេះជាមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំហើយដែរ ពោលគឺមិនមែនទើបតែពុំមែនទើបតែកើតមាននាពេលមិនយូឆ្នាំនោះទេ ។ ព្រោះអស្ថេភាពខាងនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនាសម័យក្រោយអង្គរ ដូចជាចម្បាំវាទីរបស់កងទ័ព្ធយួន  គួបផ្សំជាមួយការផ្លាស់ប្តូប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងពីព្រហ្មញ្ញសានាទៅជាព្រះពុទ្ធសានានាសម័យក្រោអង្គរ ពុំអាចផ្តល់លិទ្ធភាពដល់ជនជាតិខ្មែរក្នុងការកសាងប្រាសាទសម្រាប់ការគោរពសក្ការបូជាដល់អទិទេពខាងព្រហ្មញ្ញសានាបាននៅឡើយ។សរុបសេចក្តីមក ការដែលប្រាសាទឥដ្ឋភ្នំ ឈ្ងោកត្រូវបានស្ថាបនាឡើងដោយព្រះសង្ឃនៅសតវត្សទី ១៨ នៃគ្រឹស្តសរាជ មិនមានលក្ខណ:សមស្របឡើយ ។ ចំពោះលោកអៃម៉ូនីញេរ(Aymonier, I, 153-154)ដែលបានសិក្សាប្រសាទនេះមុនគេ ចំណាស់របស់ប្រសាទភ្នំឈ្ងោអាចបញ្ជាក់តាមរយោះសិលាចារិកមួយនាសតវត្សទី ៧ ដែលព៌ណនាអំពីតង្វាយទៅព្រះសិវ:ដែលមានព្រះនាមថា អុត្បននេស្វរ: ។ ក៏ប៉ុន្តែចំពោះយើងស្ថិតនៅចុងសតវត្សទី៦ ដើម សតវត្សទី៧ នៃគ.សដោយសាក្បច់ផ្តែរមួយស្តិតនៅក្នុងរចនាបទ្មថលាបរិវត្ត ៕
ឯកសារយោង
ភ្នំឈ្ងោក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំនៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
ក្រសួងសង្គមកិច្ច និងយុវនីតិសម្បទា
បេសកកម្ម
ក្រសួង​សង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និង​យុវនីតិសម្បទា (Ministry of Social Affairs, Veterans and Youth Rehabilitation) បាន​បង្កើត​តាម​ព្រះ​រាជក្រម​លេខ នស/រកត/០១០៥/០០១ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ១៧ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០០៥ និង​អនុក្រឹត្យ​លេខ ៥៤ អនក្រ.បក ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ២៤ ខែ មីនា ឆ្នា ២០១១ ស្តី​ពី​ការ​រៀបចំ និង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​របស់​ក្រសួង​សង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និង​យុវនីតិសម្បទា ។
ក្រសួង​សង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និង​យុវនីតិសម្បទា ត្រូវ​បាន​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ប្រគល់​បេសកកម្ម​ឲ្យ​ដឹកនាំ​គ្រប់គ្រង​វិស័យ​សង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និង​យុវនីតិសម្បទា នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ៖
ក. វិស័យ​សង្គមកិច្ច
- រៀបចំ​គោលនយោបាយ និង​ដឹកនាំ គ្រប់គ្រង​រាល់​សេវា​សង្គមកិច្ច​របស់​រដ្ឋ ដើម្បី​ជួយ​ដល់​ប្រភេទ​ជន​ងាយរង​គ្រោះ​និង​ជន​ក្រីក្រ ជា​អាទិ៍ ជន​ចាស់​ជរា​គ្មាន​ទីពឹង ជន​ពិការ ជន​រស់​នៅ​តាម​ចិញ្ចើម​ថ្នល់ កុមារ​កំព្រា កុមារ​តាម​ចិញ្ចើម​ថ្នល់ ស្រី​ពេស្យា ជន​ដែល​ផ្ទុក​មេរោគ​អេដស៍/ជំងឺ​អេដស៍​និង​មាន​មេរោគ​ឆ្លង​កាចសាហាវ ជន​ក្រីក្រ​ជួប​ការ​លំបាក​ជាង​គេ​ក្នុង​សង្គម ។
- រៀបចំ​អនុវត្ត​គោលនយោបាយ​ស្តីពី​គ្រួសារ ជន​ចាស់ជរា ។
- រៀបចំ​សេវា​សង្គមកិច្ច ដើម្បី​ថែរក្សា ការពារ និង​អប់រំ កុមារ​កំព្រា កុមារ​រង​គ្រោះ​ដោយ​អំពើ​ជួញដូរ ដោយ​ជំងឺ​អេដស៍ កុមារ​ពិការ និង​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ថែរក្សា​​ទារក​ដែល​ត្រូវ​គេ​បោះបង់​ចោល​ ។
- រៀបចំ​គោលការណ៍​គាំពារ​ជន​ពិការ អនុវត្ត​ការងារ​ស្តារ​លទ្ធភាព​ពលកម្ម បង្ក​លក្ខណៈ​ខាង​ជីវភាព​រស់​នៅ​ដល់​ជនពិការ​គ្រប់​ប្រភេទ ។
- សហការ​ជាមួយ​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​ចាត់វិធានការ​ផ្លូវ​ច្បាប់​ក្នុង​ការ​ទប់ស្កាត់​អំពើ​ពេស្យា ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស ការ​រំលោភ​ផ្លូវ​ភេទ​លើ​កុមារ ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​អេដស៍ ។
- សហការ​ជាមួយ​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ ជួយ​ដល់​ជនរង​គ្រោះ​ដោយ​ភយន្តរាយ​ផ្សេងៗ មាន​គ្រោះថ្នាក់​ធម្មជាតិ និង​គ្រោះថ្នាំក់​ផ្សេងៗ​ទៀត ។
- គ្រប់គ្រង​របប​ធានា​រ៉ាប់រង​សង្គម ដល់​កូន​កំព្រា​ពី​សព​មន្ត្រី​រាជការ ។
- ដឹកនាំ​គ្រប់គ្រង និង​សហការ​ជាដៃគូ​ជាមួយ​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល អង្គការ​ជាតិ អន្តរជាតិ ដែល​ធ្វើ​សកម្មភាព​លើ​វិស័យ​សង្គមកិច្ច ជា​អាទិ៍ ការ​ផ្តល់​ព័ត៌មាន ការ​ប្រាប់​បង្ហាញ ការ​ណែនាំ និង​ការ​ផ្តល់​សេវា សង្គមកិច្ច​នានា ។
- បំផុស​ការ​ចូលរួម​សកម្មភាព​សាមគ្គីធម៌​សង្គម លើក​ទឹកចិត្ត និង​ធ្វើ​ជា​ដៃគូ​ជាមួយ​អង្គការ​មនុស្សធម៌ សហគមន៍​មូលដ្ឋាន ក្នុង​ការ​បង្កើត​មូលនិធិ​ទ្រទ្រង់​ដល់​សេវា​សង្គមកិច្ច​នានា ដើម្បី​ជួយ​ដល់​ជន​ងាយ​រង​គ្រោះ​គ្រប់​ប្រភេទ ។
ខ. វិស័យ​អតីតយុទ្ធជន
- រៀបចំ​ដាក់​ឲ្យ​ដំណើរការ​ សម្របសម្រួល​គោលនយោបាយ​ជាតិ​ស្តី​ពី​អតីតយុទ្ធជន ។
- រៀបចំ​បញ្ចូល​អតីតយុទ្ធជន​និង​គ្រួសារ​ទៅ​ក្នុង​សហគមន៍ ដោយ​លើក​កម្ពស់​ស្ថានភាព​រស់​នៅ​ឲ្យ​បាន​ល្អ​ប្រសើរ​និង​គ្មាន​ការ​រើស​អើង តាម​រយៈ​ការ​បណ្ដុះបណ្តាល​វិជ្ជាជីវៈ ការ​ដោះស្រាយ​ការងារ​ធ្វើ និង​បង្កើត​មុខ​របរ ។
- លើក​គោលការណ៍​អប់រំ​ណែនាំ​អតីតយុទ្ធជន ឲ្យ​យល់​ពី​តម្លៃ​កាតព្វកិច្ច តួនាទី​ក្នុង​គ្រួសារ សហគមន៍ និង​សង្គម​ដើម្បី​ទទួល​បាន​ការ​អភិវឌ្ឍ ។
- គ្រប់គ្រង​របប​សោធននិវត្តន៍ និង​សោធន​បាត់បង់​សមត្ថភាព​ការងារ​សម្រាប់​យោធិន​នៃ​កង​យោធពលខេមរភូមិន្ទ​តាម​ការ​កំណត់​របស់​ច្បាប់​ស្តី​ពី​របប​សោធននិវត្តន៍ និង​សោធន​បាត់បង់សមត្ថភាព​ការងារ ចំពោះ​យោធិន​នៃ​កង​យោធពលខេមរភូមិន្ទ ។
- គ្រប់គ្រង​និង​ដោះស្រាយ​គោលនយោបាយ​ជូន​ជនពលី មរណៈ បង្ក​ស្លាប់ បាត់​ខ្លួន ពិការ​និង​គ្រួសារ​នៃ​កង​យោធពលខេមរភូមិន្ទ​ កង​កម្លាំង​នគរបាល​ជាតិ មន្ត្រី​រាជការ​ស៊ីវិល កង​សេនាជន កង​ជីវពល​ដែល​បាន​បូជា​ជីវិត​ដើម្បី​ប្រទេស​ជាតិ ។
គ. វិស័យ​យុវនីតិសម្បទា
- គ្រប់គ្រង​ក្មេង​ពី​អាយុ ៧ ឆ្នាំ ដល់​ក្រោម ១៨ ឆ្នាំ ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស ពាល​អនាថា អបាយមុខ ក្នុង​ទូទាំង​ប្រទេស និង​មាន​តួនាទី​កែប្រែ អប់រំ ដើម្បី​ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ពលរដ្ឋ​ល្អ ។
- បង្កើត​មណ្ឌល​ទទួល​អប់រំ​កុមារ​តាម​ការ​ចាំបាច់ ដើម្បី​ទទួល​យក​កុមារ​ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ខុស​ឆ្គង​មក​គ្រប់គ្រង អប់រំ និង​បណ្តុះបណ្តាល ។
- សហការ​ជាមួយ​ក្រសួង ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ អង្គការ​ជាតិ អន្តរជាតិ បង្កើត​កម្មវិធី​អប់រំ បណ្តុះបណ្តាល​អនីតិជន ។
- សហការ​ជាមួយ​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ រៀបចំ​បណ្តុះបណ្តាល​វិជ្ជាជីវៈ​ដល់​ទណ្ឌិត​តាម​ពន្ធនាគារ ។
- កសាង​ច្បាប់ លិខិត​បទដ្ឋាន​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ការ​គ្រប់គ្រង​វិស័យ​យុវនីតិសម្បទា ។
- បង្កើត​និង​គ្រប់គ្រង​មណ្ឌល​ស្តារនីតិសម្បទា​អ្នកញៀន​គ្រឿង​ញៀន និង​សមាហរណកម្ម​ជនរងគ្រោះ​ទាំង​នោះ​ទៅ​ក្នុង​សហគមន៍ ។
អាសយដ្ឋាន
អគារលេខ ៧៨៨ មហាវិថី ព្រះមុនីវង្ស សង្កាត់បឹងត្របែក ខណ្ឌចំការមន រាជធានីភ្នំពេញ
Address: #788, Monivong Blvd, Sangkat Beoung Trabek, Khan Chamkamorn, Phnom Penh.
KM
KM, Km, ឬ km សំដៅលើ
ស ជែភីល
Seo Jae-pil(Seo Jae-pil, Korea:서재필, hanja:徐載弼, ខែមករា 7, 1864 - ខែមករា 5, 1951) គឺជាសកម្មជនខាងត្បូងឯករាជ្យភាពរបស់កូរ៉េ, អ្នកកាសែត, វេជ្ជបណ្ឌិតនៃ anatomic ។ he was founder of "Independence club"(독립협회 獨立協會) and "ten thousand people club"(만민공동회 萬民共同會). សម្មតិនាមត្រូវបាន Songjae(송재, 松齋), Ssangkyong(쌍경, 雙慶) ។
សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា
សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ​កម្ពុជា (Paññāsāstra University of Cambodia, PUC) គឺជា​សាកលវិទ្យាល័យ​ឯកជន​មួយ​មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ប្រទេស​កម្ពុជា។ សាកលវិទ្យាល័យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ ហើយ​បាន​បើក​នៅ​ឆ្នាំ​២០០០ ដោយ​ផ្ដល់​ការសិក្សា​ផ្អែក​លើ​ភាសា​អង់គ្លេស​នៅ​គ្រប់​មុខវិជ្ជា​ទាំង​អស់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា
ការសរសេរ
{ការសរសេរ}
សាធារណរដ្ឋខ្មែរ
សាធារណរដ្ឋខ្មែរ គឺជារដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋកម្ពុជាដែលត្រូវបានប្រកាសឡើងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃ៩តុលា ឆ្នាំ១៩៧០ ។ សាធារណរដ្ឋខ្មែរត្រូវផ្ដួលរំលំនៅឆ្នាំ១៩៧៥ និងត្រូវបានបន្តដោយរដ្ឋកុម្មុយនិស្តផ្ដាច់ការ ដែលគេស្គាល់ថាជាកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ។