cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អាយតនៈ
សព្វៈ អ្វីៗទាំងអស់
ក្នុងធម្មបរិយាយមួយហៅថាសព្វៈ (សំយុត្តនិកាយ៣៥.២៣) ព្រះពុទ្ធបានប្រកាសថា គ្មានអ្វីៗទាំងអស់នៅក្រៅ អំពីសឡាយតនៈនេះទេ ។ ក្នុងធម្មបរិយាយបន្ទាប់ (សំយុត្តនិកាយ៣៥.២៤) ព្រះពុទ្ធបានត្រាស់ពន្យល់ យ៉ាងល្អិតល្អន់ថា សព្វៈនេះរាប់បញ្ចូលឆក្កៈ៥ ដែលរាប់រួចមកហើយ គឺអាយតនៈក្នុង អាយតនៈក្រៅ វិញ្ញាណ ផស្សៈ និងវេទនា ។​ ឯកសារយោងក្នុងរឿងសព្វៈនេះ អាចរកឃើញ ក្នុងសេចក្តីអធិប្បាយបន្ត ។ លើសពីនេះទៀត គម្ពីរព្រះអភិធម្ម និងអក្សរសាស្រ្តក្រោយគម្ពីរបាលី បានលើកយកអាយតនៈ មកសម្រាប់ចាត់ថ្នាក់ កត្តានៃភពទាំងអស់ ។
រឿងអាឡេវ
ដំនើររឿង
កាល​ពី​ព្រេង​នាយ មាន​បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ​អ្នក​ង៉េះ ប្រពន្ធ​នាង​ង៉ោះ មាន​កូន​ប្រុស​ម្នាក់​ឈ្មោះ អាឡេវ ។ កូន​នោះ លុះ​ធំ​ឡើង​អាយុ ៧ ឆ្នាំ ជា​ក្មេង​មាន​ប្រាជ្ញា​ដឹង​ថា​ម្តាយ​ឪពុក​ល្ងង់ មិន​ចេះ​ធ្វើ​ការ​រក​ស៊ី ជា​អ្នក​ក្រលំបាក វា​ក៏​និយាយ​នឹង​ម្តាយ ឪពុក​ថា «ម៉ែ​អើយ! ឪអើយ! ឥឡូវ​នេះ យើង​គ្មាន​របរ​ធ្វើ​ការ​រក​ស៊ី​អ្វី​នឹង​គេ​បាន​ជា​យើង​ក្រ, បើ​ដូច្នេះ ខែ​វស្សា​យើង​ធ្វើ​ស្រែ ខែ​ប្រាំង​យើង​ទៅ​ធ្វើ​ចម្ការ, ឯខ្ញុំទៅ​ធ្វើ​ស្រែ​ជា​មួយ​នឹង​ឪឯង បើ​យើង​អត់​ស្លា​ម្លូ​អង្ករ​ម្ហូប​ចំណី​អ្វី សឹម​ខ្ញុំ​មក​រក​យក​ពី​ផ្ទះ​នេះ ទៅ​ស៊ី» ។ អាឡេវ​និង​ឪពុក​ម្តាយ គិត​គ្នា​ព្រម​ហើយ ក៏រៀប​ប្រដាប់​ប្រដា​ឡើង​ទៅ​ធ្វើ​ស្រែ ។ លុះ​នៅ​ស្រែ​យូរ​ទៅ អាឡេវ​នឹក​ចង់​ស៊ី​នំ ហើយ​វា​គិត​ថា «បើ​ដូច្នេះ​អញ​នឹង​បញ្ឆោត​ម៉ែ​ឪ​អញ​យក​នំ​ស៊ី» គិត​ហើយ​ប្រាប់​ឪពុក​វា​ថា «ឪៗ! ខ្ញុំ​ទៅ​ផ្ទះ​យក​ស្លា​ម្លូ​មក​ស៊ី» ។ ឪពុក​ក៏​ឲ្យ​កូន​ទៅ​ផ្ទះ ។ អាឡេវ ដើរ​ទៅ​ដល់​កណ្តាល​ផ្លូវ​បាន​ឃើញ​វត្ត​លោក ក៏​ចូល​ទៅ​ថ្វាយ​បង្គំ​រក​លោក​កោរ​សក់​ឲ្យ, លុះ​កោរ​រួច​ហើយ​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​លា​លោក​ទៅ ។ លុះ​ទៅ​ដល់​ជិត​ផ្ទះ អាឡេវ​ យក​សំពត់​ទទូរ​ក្បាល​ហើយ​ធ្វើ​ជា​យំ ដើរ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ផ្ទះ ។ ឯម្តាយ​ឃើញ​កូន​យំ​ដូច្នោះ ក៏​សួរ​ទៅ​កូន​ថា «ថ្វី​ក៏​កូន​យំ?» ។ អាឡេវ ធ្វើ​ជា​យំ​ខ្លាំង​ឡើង​ទៀត ។ ម្តាយ​ឃើញ​កូន​រឹត​តែ​យំ​ខ្លាំង​ឡើង​ដូច្នោះ ក៏​ស្ទុះ​ទៅ​ឱប ហើយ​បើក​សំពត់​អំពី​ក្បាល​កូន​ចេញ ឃើញ​ក្បាល​កោរ​រលីង រឹត​តែ​សង្ស័យ ហើយ​សួរ​ទៀត​ថា «ហេតុ​អ្វី​ ក៏​បាន​ជា​កោរ​សក់​ហើយ​យំ​ដូច្នេះ?» ។ អាឡេវ​ប្រាប់​ម្តាយ​ថា «ឪគាត់​ស្លាប់​ហើយ!» ។ នាង​ង៉ោះ លុះ​ឮ​កូន​ថា​ដូច្នោះ ក៏​គក់​ទ្រូង​ស្រែក​ទួញ​យំ​អាឡោះ​អាល័យ រៀប​រាប់​ពី​កាល​ចាប់​ដៃ​គ្នា​បាន​ជា​ប្តី​ប្រពន្ធ​រៀង​រាបដរាប​មក ។ អាឡេវ ឃើញ​ម្តាយ​យំ​សង្រេង​សង្រៃ​ដូច្នោះ ក៏​អង្វរ​លួង​លោម​ម្តាយ​ថា «អ្នក​ម៉ែ​អើយ! អ្នក​កុំ​យំ! បើ​អ្នក​ចេះ​តែ​យំ តើ​ធ្វើ​ដូច​ម្តេច​នឹង​បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​ទាន​បញ្ជូន​ទៅ​ឲ្យ​ឪ!» ។ នាង​ង៉ោះ​ជា​ម្តាយ​ ឮ​អាឡេវ​ឃាត់​មិន​ឲ្យ​យំ ហើយ​សួរ​ទៅ​អាឡេវ​ថា «បាន​រៀប​បញ្ចុះ​ខ្មោច​ឪឯង​រួច​ហើយ​ឬ​នៅ?» ។ អាឡេវ​ប្រាប់​ម្តាយ​ថា «ខ្ញុំ​បាន​ពឹង​អ្នក​ស្រុក ឲ្យ​គេ​ជួយ​រៀប​បញ្ចុះ​ខ្មោច​ឪរួច​ល្អ​ល្អិត​ហើយ» ។ នាង​ង៉ោះ​ឮ​កូន​ថា​ដូច្នោះ ក៏​ម្នីម្នា​រៀប​ធ្វើ​អន្សម​នំ​គម​ចំណី​ចំណុក ហើយ​និយាយ​នឹង​អាឡេវ​ថា «កូន​អើយ! ឯង​យក​នំ​ចំណី​នេះ ទៅ​ធ្វើ​បុណ្យ​​ឲ្យ​ឪឯង​ចុះ! អញ​មិន​ទៅ​ទេ, បើ​អញ​ទៅ​ឃើញ​ស្រែ​ដែល​ឪឯង​ធ្វើ កន្លែង​ដែល​ឪឯង​ទៅ និង​ផ្នូរ​ខ្មោច​ឪឯង​នោះ ម្តាយ​រឹត​ជា​កើត​ទុក្ខ​ច្រើន​ឡើង​ទៀត បើ​ដូច្នោះ ឯង​ទៅ​ចុះ» ។ អាឡេវ​ឮ​ម្តាយ​ថា​ដូច្នោះ ក៏​នឹក​អរ​ក្នុង​ចិត្ត​ណាស់ ត្បិត​ត្រូវ​នឹង​គំនិត​ខ្លួន​ដែល​កុហក​ម្តាយ​នោះ ហើយ​ក៏​ម្នីម្នា​រៀប​សង្រែក រួច​ហើយ​ក៏​រែក​ទៅ លុះ​ទៅ​ដល់​ពាក់​កណ្តាល​ផ្លូវ ដាក់​អម្រែក​ពី​លើ​ស្មា ហើយ​អង្គុយ​ស៊ី​នំ​និង​ចំណី​ចំណុក​លុះ​ត្រា​តែ​ឆ្អែត នៅ​សល់​ខ្លះ អាឡេវ​រៀប​ទុក​យក​ទៅ​ផ្ញើរ​ឪវា ។ លុះ​ទៅ​ដល់​ជិត​ខ្ទម​ឪវាៗ ធ្វើ​ជា​យំ​ទៀត ។ អ្នក​ង៉េះ​ជា​ឪពុក​ ឃើញ​កូន​យំ ហើយ​សក់​ទើប​នឹង​កោរ​ថ្មីៗ ដូច្នេះ ក៏​សួរ​ទៅ​ថា «កូន​អើយ! ថ្វី​ក៏​ឯង​យំ ហើយ​កោរ​ទាំង​សក់​ក្បាល​ដូច្នេះ» ។ អាឡេវ​ប្រាប់​ឪពុក​ថា «ឪអើយ! ឥឡូវ​នេះ ម៉ែ​គាត់​ស្លាប់​ទៅ​ហើយ បាន​ជា​ខ្ញុំ​កោរសក់, អស់​បង​ប្អូន​គេ​រៀប​ធ្វើ​បុណ្យ​ឲ្យ​ម៉ែ បាន​ជា​មាន​ទាំង​នំ ឥឡូវ​នេះ ខ្ញុំ​យក​មក​ផ្ញើ​រឪពិសា!» ។ ឯឪពុក​ជា​មនុស្ស​ឆោត​ល្ងង់​ណាស់ ឮ​កូន​ប្រាប់​ដូច្នោះ ក៏​យំ​អាណិត​ប្រពន្ធ ហើយ​ក៏​និយាយ​នឹង​អាឡេវ​ថា «កូន​អើយ! អំពី​ថ្ងៃ​នេះ​ទៅ ឪពុក​លែង​ទៅ​ទន្លេ​ទៀត​ហើយ» ។ អាឡេវ​ឮ​ថា​ឪពុក​លែង​ទៅ​ស្រុក​ដូច្នោះ ក៏​នឹក​អរ​ក្នុង​ចិត្ត​ណាស់ ព្រោះ​ត្រូវ​នឹង​គំនិត​ខ្លួន​គិត ។
អាយតនៈ
និទានៈ ហេតុ១២យ៉ាង
អាយតនៈគឺជារបស់សំខាន់បំផុត ក្នុងរង្វង់នៃការកើត-ស្លាប់ ដែលគេស្គាល់ថាជាហេតុ១២យ៉ាង ហើយបង្ហាញជារូបភាពក្នុងសង្សារចក្រ ។ សូមមើលរូបលេខ២ខាងស្តាំ ។
ភ្លើងរាគៈ ទោសៈ មោហៈ
ក្នុងអសិវិសសូត្រ Asivisa Sutta (សំយុត្តនិកាយ៣៥.១៩៧) ព្រះពុទ្ធប្រដូចអាយតនៈក្នុងទៅនឹងភូមិទទេ ហើយអាយតនៈក្រៅ ដូចជាពួកចោរប្លន់អ្នកស្រុក ។ ដោយការប្រៀបធៀបនេះ ព្រះពុទ្ធបង្ហាញ លក្ខណៈរបស់ អាយតនៈក្នុងទទេនេះ ថាត្រូវបៀតបៀនដោយអាយតនៈក្រៅ ដែលជាអារម្មណ៍គួរត្រេកអរ និងមិនត្រេកអរ ។ នៅកន្លែងផ្សេងទៀត (សំយុត្តនិកាយ៣៥.១៩១) ព្រះសារីបុត្តបានបំភ្លឺថា សេចក្តីទុក្ខពិតប្រាកដដែលទាក់ទងជាមួយ នឹងអាយតនៈក្នុង និងអាយតនៈក្រៅ មិនមែនជាចំណែករបស់អាយតនៈទេ ប៉ុន្តែមកពីសំយោជនៈ (តណ្ហានិងរាគៈ) ដែលកើតឡើង កាលណាមាន ផស្សៈរវាងអាយតនៈក្នុង និងអាយតនៈក្រៅ ។ នៅក្នុងអាទិត្តបរិយាយសូត្រ Ādittapariyāya Sutta (សំយុត្តនិកាយ៣៥.២៨) ក្រោយព្រះពុទ្ធបានត្រាស់ដឹង ជាច្រើនខែមក ព្រះអង្គបានបរិយាយ អំពីអាយតនៈទាំងអស់និងដំណើរការនៃចិត្ត យ៉ាងដូច្នេះថា៖ ម្នាលភិក្ខុ, សព្វៈកំពុងតែឆេះ ។ តើសព្វៈកំពុងឆេះដូចម្តេច? ចក្ខុកំពុងឆេះ រូបកំពុងឆេះវិញ្ញាណក្នុងចក្ខុកំពុងឆេះ ផស្សៈក្នុងចក្ខុកំពុងឆេះ ។ ហើយអ្វីៗក៏ដោយដែលមាន ដែលអាស្រ័យនឹងផស្សៈក្នុងចក្ខុ ដែលសោយអារម្មណ៍ ជាសុខ ជាទុក្ខ ឬឥតសុខឥតទុក្ខ អ្វីៗនោះក៏កំពុងឆេះដែរ ។ ឆេះដោយសារអ្វី? ឆេះដោយភ្លើងរាគៈ ភ្លើងទោសៈ និងភ្លើងមោហៈ ។ ឆេះ, តថាគតប្រាប់អ្នក, ដោយសារជាតិ ជរា មរណៈ ឆេះដោយសារសេចក្តីស្តាយស្រណោះ សេចក្តីសោកខ្សឹកខ្សួល សេចក្តីឈឺចាប់ សេចក្តីតានតឹងចិត្ត និងសេចក្តីអស់សង្ឃឹម ។
ការរំលត់ភ្លើងទុក្ខ
ព្រះពុទ្ធបានបង្រៀនថា ដើម្បីរត់ចេញពីគ្រោះថ្នាក់នៃអាយតនៈ គេត្រូវតែអាចយល់អំពី អាយតនៈដោយមិនមានកិលេស ។ នៅក្នុង” ការបោះបង់សំយោជនៈ “ (សំយុត្តនិ កាយ៣៥.៥៤) ព្រះពុទ្ធបានប្រកាសថា គេបោះបង់សំយោជនៈចោល កាលណាគេដឹង ហើយឃើញ...ថាមិនទៀង (បាលីថាអនិច្ចា) អាយតនៈក្នុង អារម្មណ៍ វិញ្ញាណ ផស្សៈ និងវេទនាទាំង៦ ។ ក៏ដូចគ្នាដែរនៅក្នុង “ ការផ្តាច់ឫសសំយោជនៈ “ (សំយុត្តនិកាយ៣៥.៥៥) ព្រះពុទ្ធបានប្រកាសថា គេផ្តាច់ឫសសំយោជនៈ កាលណាគេដឹង ហើយឃើញ...ថាមិនមែនខ្លួន (បាលីថាអនត្តា) ឆក្កៈ៥ដែលពោលរួចមកហើយ ។ ដើម្បីធ្វើឲ្យការដឹងនិងឃើញបែបនេះ កាន់តែចម្រើនឡើង ហើយនិងផលនៃការរំដោះចេញពីទុក្ខ នៅក្នុងសតិប្បដ្ឋានសូត្រ (មជ្ឈឹមនិកាយ១០) ព្រះពុទ្ធបង្រៀនពួកភិក្ខុ ឲ្យធ្វើសមាធិលើអាយតនៈ ហើយនិងសំយោជនៈ ដែលបច្ច័យឲ្យកើតឡើង ដូចតទៅនេះ៖ ម្នាលភិក្ខុ! តើភិក្ខុអង្គមួយរស់នៅ ដោយពិចារណាអារម្មណ៍ ក្នុងអារម្មណ៍ទាំងឡាយ នៃអាយតនៈក្នុង និងអាយតនៈក្រៅ យ៉ាងដូចម្តេច? នេះម្នាលភិក្ខុ! ភិក្ខុអង្គមួយយល់ច្បាស់ អំពីចក្ខុនិងវណ្ណរូប ហើយនិងសំយោជនៈ ដែលចក្ខុនិងវណ្ណរូបទាំង២ បច្ច័យឲ្យកើតឡើង ។ ភិក្ខុអង្គនោះយល់ច្បាស់ថា តើសំយោជនៈ ដែលមិនកើតឡើង វាកើតឡើងយ៉ាងដូចម្តេច? ភិក្ខុអង្គនោះយល់ច្បាស់ថា តើសំយោជនៈដែលកើតឡើង ត្រូវលះបង់យ៉ាងដូចម្តេច? ហើយភិក្ខុអង្គនោះយល់ច្បាស់ថា សំយោជនៈដែលលះបង់បានហើយ វាមិនកើតឡើងវិញក្នុងអនាគត យ៉ាងដូចម្តេច? ភិក្ខុអង្គនោះយល់ច្បាស់ អំពីត្រចៀកនិងសម្លេង...ឃានបសាទនិងខ្លិន...ជីវ្ហាបសាទនិងរស...កាយបសាទនិងកាយសម្ផស្ស...វិញ្ញាណនិងអារម្មណ៍...។ ភិក្ខុអង្គនោះរស់នៅ ដោយពិនិត្យមើលអារម្មណ៍ ក្នុងអារម្មណ៍ទាំងឡាយ...ហើយជាប់ជំពាក់ទៅ នឹងភាពសូន្យទទេក្នុងលោក យ៉ាងនេះឯង ។
ការយល់ដឹងអំពីអាយតនៈក្នុង
កាលណាព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូល ពីការយល់ដឹង អំពីភ្នែក ត្រចៀក ច្រមុះ អណ្តាត និងកាយ តើមានន័យយ៉ាងដូចម្តេច? តាមគម្ពីរវិមុត្តមគ្គ Vimuttimagga គម្ពីរសមាធិពីសតវត្ស៍ទី១ ជាភាសាសិង្ហលៈ (របស់ជនជាតិស្រីលង្កា) អាយតនៈក្នុងអាចយល់ដឹងបាន តាមអារម្មណ៍ដែលបានទទួល វិញ្ញាណដែលដាស់ឡើង រូបធាតុនៃវិញ្ញាណដែលជាមូលដ្ឋាន ហើយនិងមហាភូតរូប ដែលជាប់ទាក់ទងគ្នា ដែលកើតឡើងបន្ថែម ។ លក្ខណៈទាំងនេះ បង្ហាញដោយសង្ខេប ក្នុងតារាងខាងក្រោមនេះ៖ គម្ពីរសង្គហព្រះវិសុទ្ធិមគ្គ ពីគ្រឹស្តសតវត្ស៍ទី៥ បានផ្តល់ពត៌មានប្រហែលគ្នា ដូចជាទំហ៊ុំក្បាលចៃ សម្រាប់បញ្ជាក់កន្លែងចក្ខុបសាទ (ស្គាល់ម្យ៉ាងទៀតថាគ្រឿងដឹង ភ្នាក់ងារនៃវិញ្ញាណ ផ្ទៃវិញ្ញាណ) ហើយនិងកន្លែង រាងដូចក្រចកជើងពពែ សម្រាប់ឃានបសាទ (វិ សុទ្ធិមគ្គ១៤,៤៧-៥៣) ។ ជាការបន្ថែម ព្រះវិសុទ្ធិមគ្គរាប់រៀបអាយតនៈក្នុង តាមន័យ៤យ៉ាងខាងក្រោមនេះ៖ ដូច្នេះឧទាហរណ៍ដូចជា គម្ពីរនេះរាប់រៀបអំពីចក្ខុដូចតទៅ៖ ក្នុងនេះ ចក្ខុមានលក្ខណៈគឺទទួលដឹង នូវមហាភូតរូប (ធាតុ៤) ដែលវណ្ណរូបបានមកប៉ះ ឬលក្ខណៈរបស់ចក្ខុ គឺការដឹងនូវភូតរូប ដែលកើតឡើងដោយសារកម្ម មានការចង់ឃើញជាប្រភព ។ កិច្ចរបស់វាគឺ ចាប់យកអារម្មណ៍ ក្នុងចំណោមវណ្ណរូប ហើយបង្ហាញឲ្យឃើញ ជាជំហរចក្ខុវិញ្ញាណ ។ ហេតុជិតរបស់វាគឺ ភូតរូបដែលកើតឡើងអំពីកម្ម មានការចង់ឃើញជាប្រភព ។ ចំពោះអាយតនៈក្នុងទី៦ មនោ ដីកាបាលីមួយ (របស់ព្រះថេរៈធម្មបាល) បានបង្ហាញភាពខុសគ្នា រវាងវិញ្ញាណដែលកើតអំពីអាយតនៈ៥ (ផ្នែកកាយ) ហើយនិងវិញ្ញាណ ដែលកើតអំពីភវង្គចិត្ត Bhavaṅga-mana ។ អំពីចិត្តឬមនោខន្ធ ដែលរាប់បញ្ចូល ក្នុងផ្លូវនៃការដឹងនៃចក្ខុវិញ្ញាណ អាយតនៈចក្ខុ ប៉ុណ្ណោះ (មិនមែនអាយតនៈមនោទេ) ជាទ្វារដើម ហើយអាយតនៈក្រៅ វណ្ណរូប ជាអារម្មណ៍របស់ចក្ខុ ។ ចំពោះអាយតនៈផ្សេងៗទៀត (សោតៈ ឃានៈ ជីវ្ហា កាយ) ក៏ដូចគ្នាដែរ ។ ប៉ុន្តែចំពោះអាយតនៈទី៦ ចំណែកនៃចិត្ត ដែលហៅថាអសម្បជញ្ញៈចិត្ត ឬភវង្គ ជាទ្វារដើម...។
រឿងអាឡេវ
ដំនើររឿង
ត្រុកៗ អ្នក​ស្រុក​មើល​ងាយ រលាស់​គូថ​ខ្ទាយ មាន​ឱដ្ឋ​មាន​ភ័ន្ត
អាយតនៈ
ឫសគល់នៃបញ្ញា
ក្នុងអត្ថកថានៃព្រះវិសុទ្ធិមគ្គ ពីគ្រិស្តសតវត្សទី ៥ ព្រះពុទ្ធឃោសៈបានបញ្ជាក់ថា ការដឹងអំពីអាយតនៈ គឺជាផ្នែកដីស្រែ នៃបញ្ញានៃការរួចរំដោះ ។ ចំណែកផ្សេងទៀតនៃដីស្រែនេះ គឺខន្ធ ឥន្រ្ទិយ អរិយសច្ច៤ និងបដិច្ចសមុប្បាទ១២ ។
រឿងអាឡេវ
ឯកសារយោង
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគទី២
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ក្រុងកំពត
អត្ថបទនេះនិយាយអំពី ក្រុងកំពត ចំណែកខេត្តកំពត សូមចុច នៅទីនេះ
ក្រុង​កំពត គឺជាទីរួមរដ្ឋបាលនៃខេត្តកំពត ត្រូវបានប្តូរឈ្មោះពី ស្រុកកំពង់បាយ តាមអនុក្រឹត្យលេខ​ ២២១ អនក្រ.បក នៅខែតុលា ២០០៨ មានផ្ទៃដីចំនួន៥៤០០ហិចតា។ ក្រុងនេះស្ថិតនៅតាមដងព្រែកទឹកឈូ និងមានចម្ងាយ ៥ គ.មពីឈូងសមុទ្រថៃ។ នៅទីនោះមានកន្លែងកំសាន្តច្រើនណាស់ ដូចជា ការទស្សនាអាគារចាស់ៗ រមណីដ្ខាន ដូចជាភ្នំបូកគោ រមណីយទឹកឈូ វារីអគ្គីសនីភ្នំកំចាយ ឆ្នេរព្រៃក្រុងកំពត និងកន្លែងដែលមានទឹកធ្លាក់ជាច្រើនក្នុងក្រុងកំពត។ សាលាខេត្តកំពតបានរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើន ដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរដើម្បី​​​​​​​​ ជាប្រយោជន៏ដល់ប្រជាជនដែលរស់នៅ ក្នុងក្រុងកំពតមានការងារធ្វើច្រើន និងមានជីវភាពធូរធារស្របតាមយុត្តិសាស្រ្ត របស់រាជរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន។ ម៉្យាងទៀតកំពតក៏ជា ក្រុងមួយដែលមានសក្កានុពលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ ព្រោះវាជាក្រុងដែលស្ថិតនៅជិតសមុទ្រ ដូច្នេះទើបក្រុងនេះមានប្រជាជនកុះករដោយសារភាពងាយស្រួលក្នុងការរស់ នៅ​​​ និងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតមានដូចជា នេសាទត្រី ធ្វើស្រែចំការ ចិញ្ចឹមសត្វ ចិញ្ចឹមត្រី ដាំបន្លែ កម្មករសំណង់ ធ្វើឡួរ​ ធ្វើការរដ្ឋ និងមានការងារច្រើនផ្សេងពីនេះថែមទៀត។ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងខេត្តកំពត មានក្តីរីករាយ ព្រោះទំនប់វារីអគ្គីសនី ដែលនៅលើភ្នំកំចាយ បានបើកដំនើរការទំនប់វារីអគ្គីសនីនេះ និង អាចជូយសន្សំថវិការរបស់ប្រជាជនបានមួយចំណែកផងដែរ ដោយវាមានតំលៃថោកជាងមុនបន្តិច។ នៅថ្ងៃអនាគតទំនប់នេះ នឹងក្លាយជាកន្លែងទេសចរណ៍ ដែលមានសម្រស់ស្រស់ស្អាត ហើយជាទំនប់ទឹកដ៏ធំដែលស្ថិតនៅ កណ្ដាលជន្លោងភ្នំ ដែលអាចនឹងទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិបានរហូតដល់រាប់រយនាក់ឬ ច្រើនជាងនេះ ពីព្រោះទំនប់នេះមានសម្រស់ស្រស់ត្រកាល ដោយសារព្រៃព្រឹក្សាអ្នកតាវល្លឹកពណ៌ខៀវស្រងាត់ បើនិយាយពីកម្ពស់វិញ គឺវាមានលក្ខណខ្ពស់ធំត្រដាតផុតកន្ទុយភ្នែក គឺ ១០០ ម ពីផ្ទៃក្រោមទៅផ្ទៃលើ ហើយទទឹងវិញមានប្រវែងរាប់រយម៉ែត បើសិន​មើលឡើងទៅគួរអោយរន្ធត់ ហើយមិនត្រឹមតែប៉ុណ្តោះនៅមានទិដ្ឋភាពជាច្រើនទៀតដូចជាៈ ការថតរូបអំពីទំនប់ ការរូងភ្នំ ការថតហ្វូងសត្វ ការទេសភាពភ្នំព្រៃព្រឹក្សាអ្នកតាវល្លឹ ហើយនិងការស្ទូងត្រីលេងកំសាន្តជាដើម។ បើសិនជាអ្នកចុះមកក្រោមប្រហែល ១​ គមមានកន្លែងមួយ ដែលគេអោយឈ្មោះថា រមណីយដ្ឋានទឹកឈូ នៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីទំនប់វារីអគ្គីសនី ហើយមនុស្សដែលរស់តំបន់នោះភាគច្រើនជាអ្នកធ្វើចំការ លក់ម្ហូបអាហារក្នុងរមណីយដ្ឋាន និងអាចកាប់ឈើនៅលើភ្នំ នាំអោយប្រជាជននៅមានជីវភាពធូធារគួរសម។ ​
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ក្រោមអំណាចនៃសហភាពឥណ្ឌូចិន កំពតបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលតំបន់ និងកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មធំមួយនៅសតវត្សទី ១៩ នៅពេលដែលកម្ពុជា បាត់បង់ការគ្រប់គ្រងអំណាចនៅតាមតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ឬខ្មែរក្រោម ហើយកូសាំងសីុនបានបិទកំពង់ផែព្រៃនគរ មិនអោយនាវាគ្រប់ប្រភេទចូលចត។​​​ មណ្ឌលរ៉េសីុដង់នៅកំពត ចែកជា ៣ អារ៉ងឌីម៉ង់គឺ កំពត កំពង់សោម និងគងពិសី​​​​​​​​។​​​ តាមជំរឿនរបស់បារាំងនៅឆ្នាំ ១៨៨៩ បានបង្ហាញថាក្រុងកំពត មានជនជាតិខ្មែររស់នៅប្រមូលនៅតាមដងព្រែកកំពត ហើយជនជាតិចិនភាគច្រើនរស់នៅខាងឆ្វេងដងព្រែកធំ ហើយគេសង្កេតឃើញនៅក្បែរនោះ មានជនជាតិវៀតណាមរស់នៅក្នុងភូមិមួយហៅថា ទៀនថាញ់ និងនៅលើកោះត្រើយកោះ​​​​​​​​។​​​ ជនជាតិម៉ាលេមួយចំនួនក៏រស់នៅលើកោះនោះដែរ​​​​​​​​។​​​
រដ្ឋបាលក្រុង
(Kampot Municipality) ស្ថិតនៅ ខេត្តកំពត មាន ០៥សង្កាត់ និង ១៥ភូមិ៖
ឯកសាររដ្ឋបាលក្រុងចាស់
ក្រុងកំពត ត្រូវបានចែកជា ៥ សង្កាត់ និង ១៥ ភូមិ៖
កសិកម្ម
ស្រូវ​គឺ​ជា​ទិន្នផល​កសិកម្ម​ចម្បង​សម្រាប់​ក្រុងកំពត។ ដី​រាប់រយហិនតាត្រូវ​បាន​រក្សា​ទុក​សម្រាប់​ដាំស្រូវ​ដោយ​មាន​ទិន្នផល​ជា​មធ្យម​ខ្ពស់​ចំនួន​ច្រើន​តោន​ក្នុង​មួយ​ហិចតា​នៅ​រដូវ​វស្សា​ ។ ផ្លែឈើក៏ជាដំណាំសំខាន់នៅក្នុងក្រុងកំពតផងដែរ ។ ជាពិសេសទុរេន ដំណាំម្រេច ស្វាយ  ដូង​ ហើយនឹងដំណាំហូបផ្លែជាច្រើនទៀតផងដែរ។ ម្រេចក្រុងកំពត ទទួលបានការគាំទ្រច្រើនផងដែរ ពីសំណាក់មនុស្សជាច្រើនជុំវិញប្រទេស និងពិភពលោក។ បច្ចុប្បន្ននេះ ម្រេចខ្មៅ ក្រុងកំពត ត្រូវបានគេប្រទះឃើញប្រើប្រាស់នៅតាមភោជនីយដ្ឋានធំៗនៅអឺរ៉ុប។ ចំការម្រេចនៅក្រុងកំពត ផ្តល់ទិន្នផលរហូតដល់បានច្រើន តោនក្នុងមួយហិតា។ បន្លែត្រូវបានដាំនៅលើផ្ទៃដីប្រហែល ច្រើនហិចតាផងដែល ហើយផ្គត់ផ្គង់ដល់រាជាធានីភ្នំពេញ។ ការនេសាទ និងការដាំសារាយសមុទ្រក៏មានសារៈសំខាន់ចំពោះ សេដ្ឋកិច្ចក្រុងផងដែរ។ ក្រុងកំពតនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះក៍មានការចិញ្ចឹមសត្វ មាន់ ទា គោ ក្របី សេះ ហើយនិងការចិញឹមត្រីជាលក្ខណៈគ្រួសារទៀតផង ។​ ទុរេនក្រុងកំពតត្រូវបានគេដាំដុះនៅតំបន់ខ្ពង់រាប ជាពិសេសនៅតំបន់ទឹកឈូ។ ប្រជាជនក្រុងកំពត ក៏ប្រសព្វណាស់ដែរក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វសំរាប់បម្រើវិស័យកសិកម្ម និងសំរាប់លក់ផលិតផលនៅលើទីផ្សារផងដែរ។ ទុរេនគឺជាផ្លែឈើហូបផ្លែដែលមានរស់ជាតិឆ្ងាញ់ពិសា តំលៃថ្លៃជាងផ្លែផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងក្រុងកំពត​ ហើយវាមានច្រើនជាងគេគឺនៅតំបន់ទឹកឈូ។
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត
ប្រាសាទក្នុងខេត្តសៀមរាប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ ​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប
Xian H-6
ការផ្តល់របស់ Tu បាន 16 ទៅប្រទេសចិនបានចាប់ផ្តើមក្នុងឆ្នាំ 1958 និងស៊ីអានយន្តហោះសាជីវកម្មឧស្សាហកម្ម (XAC) បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងអាជ្ញាប័ណ្ណផលិតកម្មជាមួយសហភាពសូវៀតដើម្បីកសាងប្រភេទនៅចុងទសវត្សឆ្នាំ 1950 ។ នេះជាលើកដំបូងរបស់ប្រទេសចិន Tu បាន-16 ឬ "ក្រុមហ៊ុន H-6" ជាវាត្រូវបានគេកំណត់នៅក្នុងការបម្រើប្រទេសចិនបានហោះនៅក្នុងឆ្នាំ 1959 ។ ផលិតកម្មត្រូវបានអនុវត្តដោយរោងចក្រនេះនៅ Xian ដោយមានយ៉ាងហោចណាស់ 150 នាក់បានសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ 1990 ។ ប្រទេសចិនត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាបច្ចុប្បន្នតិបត្តិការនៅជុំវិញ 120 របស់យន្តេះ។ កំណែចុងក្រោយបំផុតគឺជាពេលបើកបរមីស៊ីលដែលផ្ទុកក្រុមហ៊ុន H-6K ។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះយោធា
រោគឈឺចាប់ក្នុងសន្លាក់ឆ្អឹង
រោគ​នេះ​កើត​ឡើង ដោយ​មាន​មេរោគ​ចូល​មក​ក្នុង​សន្លាក់​ធំៗ​នៃ​រាង​កាយ​មនុស្ស​យើង ដូច​ជា ក្បាល​ជង្គង់, ស្មា, កដៃ, កួយ​ដៃ, ហើយ​សន្លាក់​តូចៗ ពុំ​សូវ​កើត​រោគ​នេះ​ទេ។
អាការ​រោគ
រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​នៃ​រោគ​ឈឺ​ចាប់​ក្នុង​សន្លាក​ឆ្អឹង គឺ រោគ​បេះ​ដូង
វិស្ណុបុរាណ
វិស្ណុ​បុរាណ​ជា​គម្ពីរ​សាសនា​ហិណ្ឌូ​មួយ​និង​ជា​បុរាណៈ​មួយ​នៃ​បុរាណៈ​ទាំង​១៨។ គម្ពីរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​បុរាណៈ​សំខាន់​ជាង​គេ ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា បុរាណ​រតនៈ (រតនៈនៃបុរាណៈ)​។ គម្ពីរនេះ​​ត្រូវ​បាន​គេ​អធិប្បាយ​ក្រោម​រូបភាព​នៃ​ការ​សន្ទនា​រវាងព្រាហ្មណ៍ ​បរាសរៈ និង​កូន​សិស្ស​របស់​គាត់​ឈ្មោះ​ មៃត្រេយៈ ហើយ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​៦​ផ្នែក​។ ប្រធាន​បទ​នៃ​ការ​សន្ទនា​សំខាន់​ៗ​ រួម​មាន​ការ​បង្កើត​ទេវកថា រឿង​សង្គ្រាម​រវាង​ពួក​អសុរៈ និង ពួក​ទេវៈ, បណ្តា​អវតារ​របស់​ព្រះ​វិស្ណុ និងពង្សាវតារ និង​រឿង​របស់​ស្តេច​ល្បី​ៗក្នុង​រឿង​ព្រេង​។ ​ គេ​បាន​តំនាល​ថា​គម្ពីរ​នោះ​មាន​ពាក្យ​ស្លោក​(ពាក្យ​កាព្យ)ចំនួន​២៣ ០០០, ប៉ុន្តែចំនួន​ពាក្យ​កាព្យ​សរុប​ពិត​ប្រាកដ​ មានតិច​ជាង​៧ពាន់​ទៅ​វិញ។ តាម​រយៈគ្រប់​ឯកសារ​ទាំង​អស់​ ដែល​គេ​ប្រមូល​បាន​មក​ពី​តំបន់​ខាង​លិច​និង​ខាង​កើត​របស់​ប្រទេស​ឥណ្ឌា បាន​អោយ​ដឹង​ថា ចំនួនក្រោយ​នេះ​ជា​ការ​ត្រឹម​ត្រូវ​ ហើយ​គ្មាន​ការ​បាត់​បង់​ផ្នែក​ណា​មួយ​នោះ​ទេ​។ គេ​បាន​សេចក្តី​ផ្តើម តួ​សេចក្តី និង​សេចក្តី​បញ្ចប់​ ដូច្នេះ​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​អត្ថបទ​ដែល​ប្រមូល​បាន​ជា​អត្ថបទ​ទាំង​មូល​ដោយ​គ្មាន​បាត់​បង់​។ ​
ផ្ទៃ​រឿង
គម្ពីរ​នេះ​ផ្តើម​ដោយ​សេចក្តី​លំអិត​អំពី​ការ​បង្កើត​ នៃ​យុគៈ​ទាំង​៤។ រឿង​ព្រេង​អំពី​រុទ្រៈ​, ដែល​និយាយ​អំពី​ សមុទ្រ​មថនៈ (ការ​កូរ​សមុទ្រ​ទឹក​ដោះ​), រឿង​ធ្រុវៈ ដែល​ជា​​សាវក​របស់​ព្រះ​វិស្ណុ​ និង​រឿង​របស់​ស្តេច​កាល​ពី​ព្រេង​នាយ​ឈ្មោះ វេនៈ និង ប្ឫឋុ ។ រឿង​របស់​កូនចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ​របស់​ប្ឫឋុគឺ​ពួក​ប្រឆេតៈ រឿង​ដ៏ល្បី​របស់​ ហិរន្យកសិបុ និង​ប្រហ្លទៈ, ការ​លំអិត​អំពី​ភូមិសាស្ត្រ​​នៃ​លោក​ដែល​គេ​ស្គាល់ ដោយ​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​ទឹក​ដី​ ជនជាតិ ភ្នំ​និង​ទន្លេ​កាល​ពី​បុរាណ, ​គោលការណ៍​នៃ​ការ​កកើត​សកលលោក, និង រឿង​កំនើត​របស់​ជទភរតៈ ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​និយាយ​ក្នុង​ផ្នែក​ទី​ពីរ​។
ផ្នែក​ទី​បី និយាយ​អំពី​មន្វន្តរៈ (វដ្ត​នៃ​ការ​កកើត​និង​រលាយ​ទៅ​វិញ​), បណ្ឌិត​វ្យសៈ និង យជ្នវល្ក្យៈ, សុរិយៈ (ព្រះ​អាទិត្យ), យមៈ (ស្តេច​នៃ​សេចក្តី​ស្លាប់​), សាវក សតឋនុ និង​សៃវ្យៈ​, វណ្ណៈ​ទាំង​បួន (វណ៌ៈ) និង ឆាកទាំង​បួន​នៃ​ជីវិត (អាស្រមៈ) និង​សេចក្តី​លំអិត​ធម៌​ជា​ច្រើន​។
ផ្នែក​ទី​បួន​លំអិត​អំពី​ស្តេច​ធំ​ៗ​របស់​ចក្រភព​ព្រះ​អាទិត្យ​និង​ព្រះ​ចន្ទ​របស់​ឥណ្ឌា​បុរាណ​ ហើយ​ក៏​បាន​រាយ​ឈ្មោះ​ស្តេច​ដែល​ប្រហែល​ជា​បាន​សោយរាជ្យ​ក្នុង​សម័យ​កាលី។ បញ្ជី​បន្ទាប់​មក​ទៀត រៀបរាប់​អំពី​ឈ្មោះ​ស្តេច​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​មគធៈ​, ដោយ​មាន​ទាំង​ស្តេច​មក​ពី សិសុនគៈ នន្ទៈ និង មៅរ្យៈ​។ ផ្នែក​បន្ទាប់​មក​ទៀត និយាយ​លំអិត​អំពី​ព្រឹត្តិការណ៍​ផ្សេង​ៗ​ក្នុង​ជីវិត​របស់​ព្រះ​ក្ឫស្ណៈ (ក្រឹស្ណៈ) ដោយ​ចាប់​ពី​កំនើត កុមារភាព និង​មរណភាព​ ហើយ​និង​ការ​បំផ្លាញពួក​យាទវៈ ។
ផ្នែក​ទី​៦ ដែល​ជា​ផ្នែក​ចុងក្រោយ​គេ និយាយ​អំពី​យាយីររបស់​កាលី, អំពី​ការ​បំផ្លាញ​លោក និង​ពន្យល់​អំពី​សារៈ​សំខាន់​របស់​បុរាណៈ​។
"ស្តេច​កាលី​យុគ ចូល​ចិត្ត​អំពើ​ពុករលួយ និង​ការ​លួច​ប្លន់​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​របស់​ប្រជា​រាស្ត្រ​ខ្លួន​។ កម្មសិទ្ធិ​និង​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​តែ​មួយ​នឹងអាច​​ជួយ​លើក​តំកើង​បុណ្យសក្តិ​បាន; ការ​បោក​ប្រាស់​​ជា​មធ្យោបាយ​តែ​មួយ​គត់​សំរាប់​សំរេច​ជោគ​ជ័យ។ ការ​ពុក​រលួយ​នឹង​ក្លាយ​ជា​មធ្យោបាយ​សកល​​សំរាប់​រក្សា​អំនាច​របស់​ខ្លួន​។ នៅ​ចុង​បញ្ចប់ ដោយ​មិន​អាច​គាំ​ទ្រ​នឹង​ស្តេច​គំរិះ​របស់​ខ្លួន​បាន​ ប្រជារាស្ត្រ​ស្រុក​កាលី​យុគ ក៏​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​រស់​លាក់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ភ្នំ​។"
សំគាល់​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនាហិណ្ឌូ
ភ្នំកំពង់ត្រាច
ភ្នំកំពង់ត្រាចគឹជាភ្នំមួយដែលស្ថិតនៅតាមផ្លូវជាតិលេខ៣៦ ក្នុង ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ចំងាយ ៣៨គីឡូម៉ែត្រ ប៉ែកខាងកើតខេត្តកំពត។ មានទីតាំងនៅស្រុកកំពង់ត្រាច វាគឹជារមណីយដ្ឌានដែលមានភាពស្រស់ស្អាតបែបធម្មជាតិ និង ជាកន្លែងដែលគួអោយចាប់អារម្មណ៍បំផុត របស់ប្រជាពលរដ្ឌ នៅស្រុកកំពង់ត្រាច ហើយក៍បានដឹងឡឹគ្រប់ខេត្ត គ្រប់ស្រុក ព្រមទាំងមានភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេសជាច្រើន បានមកទស្សនាភ្នំកំពង់ត្រាច យ៉ាងច្រើនកុះករពីរមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ។ ហើយប្រជាពលរដ្ឌ ក៍បានអោយដិងថា នៅក្នុងរ៉ូងភ្នំ មានសិលាចរិកជាច្រើន ហើយមានសំឡេងសត្វយំ ទឹកធ្លាក់ និង មាន ភ្នំថ្ម ពុំសូវមានរុក្ខជាតិប៉ុន្មានទេ ជារមណីយដ្ឋានរូងភ្នំ ប្រកបដោយ ល្អាងតូចធំជាច្រើន។គឺវាមានចំនុចសំខាន់ៗ នេះហើយ ដែលជាការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍។ ហើយ រមណីយដ្ឋានភ្នំកំពង់ត្រាចនេះគឺមានល្អាងជាច្រើន ក្នុងចំណោមល្អាងទាំងនោះ ភាគច្រើនប្រជាជនរៀបចំសំរាប់ធ្វើជា កន្លែងប្រារព្វធ្វើពិធីបុណ្យទាន ឫ ជាកន្លែងសក្ការៈគោរពបូជាវត្ថុផ្សេងៗទៅតាមជំនឿនៃទំនៀមទំលាប់ របស់ប្រជាជនទាំង ខ្មែរ ចិន វៀតណាម។ នៅទីនោះ មានល្អាងមួយ មានវិជ្ជមាត្រប្រមាណ ៣០​ ម៉ែត្រ ហើយដីនៅទីនោះ មានពណ៌៧ផ្សេងៗគ្នា ព្រមទាំងមានល្អាងតូចៗ បីបួន។ ល្អាងខ្លះ មានកាំជណ្តើរឡើងកំពស់ប្រមាណ ៤ម៉ែត្រ ព្រមទាំងមានថ្មរចនានៃ ធម្មជាតិ មើលទៅរាងដូចជារូបសត្វ ឫ វត្ថុ។ចេញពីល្អាងនេះមានរូងមួយទៀត ដែលអាចធ្វើដំណើរបាន ឆ្ពោះទៅ ល្អាងវាលស្រែ ១០០ និង ល្អាងថ្មដុះ។ នៅតាមល្អាងទាំងនោះបានបន្សល់ទុកនូវស្នាមថ្នាំពណ៍ផ្សេងៗនៅឡើយ។ កាលពីសម័យមុនទសវត្សឆ្នាំ ៧០ គេបានរៀបចំកន្លែងនោះធ្វើជាកន្លែងថតភាពយន្តមួយដ៏សំខាន់។ នៅទីនោះ នៅជើងភ្នំខាងមុខមានវត្តរបស់ប្រជាជន​ ចិន វៀតណាម ហើយនៅមុខផ្លូវចូលមាត់រូង មានវត្ត ព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរមួយដែរ បច្ចុប្បន្ន ព្រះសង្ឃគណៈកម្មការវត្តបាននាំគ្នារៀបចំថែរក្សាបណ្តាល្អាងនោះ ជាប្រចាំ។ហើយក្នុងនាមខ្ញុំជាកូនខ្មែរ ដែលជាសមាជិកម្នាក់ រស់នៅស្រុកកំពង់ត្រាចនោះ ខ្ញុំក៍សង្ឃឹមថា ភ្នំកំពង់ត្រច គឺជាកន្លែងដែលមានប្រជាប្រិយភាពសំរាបយើង ទាំងអស់គ្នា គ្មានថ្ងៃសាបសូន្យរៀងរហូត....។ ស្រុកកំពង់ត្រាចជាស្រុកមួយដែលមានភាព ល្បីល្បាញក្នុង ខេត្តកំពត។ ប្រជាជនក្នុងស្រុកប្រមាណ៧០% ជាកសិករ ១០%ជាអាជីវករ និង២០%ជានាក់បំរើការរដ្ឋ។សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកនេះពឹងផ្អែកទៅលើ វិស័យកសិកម្មរបស់ប្រជាជន ប៉ុន្តែពានិជ្ជកម្មវិញ មានភាពក្លាំក្លាដោយសារ មានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសវៀតណាម។គំរោងកសាងជាច្រើន កំពុងតែចាប់ផ្ដើមបន្ដិចម្ដងៗនៅក្នុងសហគមន៍ ដែលជាផ្នែកមួយដែលធ្វើ ឲ្យប្រជាជនមាន ជាភាពធូរធា។ ផ្លូវអន្ដរជាតិ ប្រវែងប្រមាណ ១២គីឡូម៉ែត្រ កំពុងចាប់កសាងឡើង នាចុងឆ្នាំ២០១១នេះ ចាប់ពីព្រំប្រទល់ប្រទេសវៀតណាម រហូតមកដល់ ស្រុកកំពង់ត្រាច។ ការចាប់កសាងផ្លួវនេះ មានផលប៉ៈពាល់ចំពោះផ្ទះរបស់ប្រជាជនជាច្រើនប៉ុន្ដែដំណោះស្រាយជាច្រើន ត្រូវបានសំរួល ហើយការកសាងចាប់ធ្វើបន្ដ។និងមានតំបន់ទេសចរណ៍ជាច្រើនទៀតដែលយើងមិនបានដឺង។ ស្រុកកំពង់ត្រាចជាស្រុកមួយនៃខេត្តកំពត ដែលមានព្រំព្រទល់ខាងកើតជាប់នឹង ប្រទេសវៀតណាម។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត
Nanchang Q-5
300px|រូបភាពតូច Nanchang Q-5 (ភាសាចិន: 强 -5 pinyin: Qiang-5; អង្គការណាតូឈ្មោះរាយការណ៍: Fantan) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាមួយ 5 ការនាំចេញនៅក្នុងកំណែរបស់វាគឺជាយន្តហោះដីវាយប្រហារ-យន្តហោះនៅប្រទេសចិនបានស្ថាបនាឡើងដោយផ្អែកលើសូវៀត MiG-19 ។ តួនាទីចម្បងរបស់វាគឺការគាំទ្រអាកាសជិតស្និទ្ធ។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះយោធា
មជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈដុន​បូស្កូកែប
thumb|right|200px|ដុនបូស្កូ ខេត្តកែប មជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈដុន​បូស្កូកែប មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិថ្មី សង្កាត់ព្រៃធំ​ ក្រុងកែប ខេត្តកែប។សាលាដុនបូស្កូ បានបងើ្កតឡើង ដោយក្រុមអ្នកបួស ក្រុមសាលេស៊ានសាលាដុនបូស្កូ)។ ក្រុមនេះបានចាប់ផើ្តម នៅឆ្នាំ១៨៥៤ នៅ ប្រទេសអ៊ីតាលី ជាមួយលោកឪពុកបូស្កូ។ មជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលវិជា្ជជីវះដុនបូស្កូខេត្តកែប​បាន ផ្ដល់ដល់ជំនាញ់ ការអប់រំ សំរាប់ជួយយុវជនក្រីក្រ ក្មេងៗ​  ដែលមកពីជនបទទីដាច់ស្រយាល​ តំបន់ឆ្ងាយៗនៃប្រទេសកម្ពុជា។​ជាពិសេសអប់រំផ្នែកសីលធម័ការនិយាយស្តី សីលធម័ការងារ មានមនសិកាការងារ មានការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ចេះអត់អោនអធ្យាស្រ័យ ជួយគ្នាទៅវិញទៅមកនៅពេលដែលមានគ្រាអាសន្ន។
ទីតាំងនៃសាលាដុនបូស្កូនៅកម្ពុជា
ទីតាំងនៃសាលាទាំង ៦ នោះ គឺ ៖
ការងាររបស់សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូ នៅប្រទេសកម្ពុជា ដូចគ្នានឹងនៅប្រទេសទាំងអស់លើពិភពលោក ដែលមាន សាលាដុនបូស្កូ សរុបទាំងអស់នៅ ១៣៣ប្រទេស មានគោលដៅ ជួយបណ្តុះបណ្តាល វិជ្ជាជីវៈ ដល់យុវជនយុវនារី ក្រីក្រ អោយមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រកបការងារ ។
មហាសមុទ្រ
មហាសមុទ្រ គឺជាផ្ទៃទឹកធំល្ហល្ហេវមើលដាច់កន្លុយភ្នែក ជាសមុទ្រធំៗដែលមានទីតាំងចន្លោះ-រវោងដីទ្វីប។ Oceans are very big and they join smaller seas together. Together, the oceans are like one "ocean", because all the "oceans" are joined. Oceans (or marine biomes) cover 70% of our planet. The largest ocean is the Pacific Ocean. It covers 1/3 (one third) of the Earth's surface. The smallest ocean is the Arctic Ocean. Different water movements separate the Southern Ocean from the Atlantic, Pacific and Indian oceans. It is also known as the Antarctic Ocean, because it covers the area around Antarctica. Older maps may not use the names Arctic Ocean and Southern Ocean. The deepest ocean is the Pacific ocean. The deepest point is the Mariana Trench, being about 11,000 metres (36,200 feet) deep. The deep ocean is characterized by cold temperatures, high pressure, and complete darkness. Some very unusual organisms live in this part of the ocean. They do not require energy from the sun to survive, because they use chemicals from deep inside the earth.
មជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈដុន​បូស្កូកែប
ផ្នែកបច្ចេកទេស
សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តកែបមាន​ទទួលសិស្សជារៀងរាល់ឆ្នាំដើម្បីចូលរៀននូវជំនាញផ្សេងៗជាច្រើនដូចជា:
មហាសមុទ្រ
ពណ៌
វាជាការខុសក្នុងការនិយាយថា មហាសមុទ្រមានពណ៌ខៀវ ពីព្រោះទឹកឆ្លុះបញ្ចាំងពីផ្ទៃមេឃពណ៌ខៀវ។ ទឹក​មាន​ពណ៌​ខៀវ​បន្តិច​ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​តែ​ក្នុង​បរិមាណ​ទឹក​ច្រើន​ប៉ុណ្ណោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មូលហេតុចម្បងនៃពណ៌ខៀវ ឬពណ៌ខៀវ/បៃតង គឺថាទឹកស្រូបយកផ្នែកពណ៌ក្រហមនៃពន្លឺដែលចូលមក ហើយឆ្លុះបញ្ចាំងពីផ្នែកពណ៌បៃតង និងពណ៌ខៀវនៃពន្លឺ។ thumb|right
មជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈដុន​បូស្កូកែប
សូមចូលមើលផង
វែបសាយមជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈដុនបុស្កូខេត្តកែប
សាលាដុនបូស្កូគឺជាទីសង្ឈឹម​ និង​ ជាទំនុកចិត្តរបស់លោកអ្នក!! ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាបច្ចេកទេស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មណ្ឌលអប់រំ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាដុនបូស្កូ
មហាសមុទ្រ
រុក្ខជាតិ និងសត្វ
សារពាង្គកាយដែលរស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រអាចរស់នៅក្នុងទឹកប្រៃ។ ពួកគេត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយពន្លឺព្រះអាទិត្យ សីតុណ្ហភាព សម្ពាធទឹក និងចលនាទឹក។ សារពាង្គកាយមហាសមុទ្រផ្សេងៗគ្នារស់នៅជិតផ្ទៃទឹក ក្នុងទឹករាក់ និងក្នុងទឹកជ្រៅ។ សារពាង្គកាយរុក្ខជាតិតូចៗដែលរស់នៅជិតផ្ទៃ និងប្រើប្រាស់ពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីបង្កើតអាហារត្រូវបានគេហៅថា ផាំងតុន។ សត្វស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រអាស្រ័យដោយផ្ទាល់ឬដោយប្រយោលលើរុក្ខជាតិទាំងនេះ។ នៅក្នុងទឹករាក់ អ្នកអាចរកឃើញបង្កង និងក្តាម។ នៅក្នុងទឹកជ្រៅ សត្វសមុទ្រដែលមានរូបរាង និងទំហំខុសៗគ្នាជាច្រើនហែលឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រ។ ទាំងនេះរួមមានត្រីជាច្រើនប្រភេទដូចជា ត្រីធូណា ត្រីដាវ និងថនិកសត្វសមុទ្រដូចជា ផ្សោត និងត្រីបាឡែន។ ផ្ទៃមេឃនៅពីលើមហាសមុទ្របើកចំហគឺជាជម្រករបស់សត្វស្លាបសមុទ្រធំៗដូចជា អាល់បាត្រូស។
Harvesting the ocean
Nations like Russia and Japan have lots of huge ships that go to some of the world's best fishing areas for many months. These large ships have libraries, hospitals, schools, repair (fixing) shops and other things that are needed for fishermen and their families.
ការនេសាទ
Oceanographers estimate (guess) that over 15,300 types of fish live in the oceans, some of which are used for food. Fish are a fine source of protein, so many people eat them. Fishing industries are very important because they let people have jobs and give food to millions of people. Today, usually through ocean fishing, the ocean supplies about 2% of the calories needed by the people living on Earth. Tuna, anchovies, and herring are harvested close to the surface of the ocean. Pollock, flounder and cod are caught near the ocean floor. More than a million tons of herring are caught every year in the North Pacific and North Atlantic, and almost eight fish out of ten fish are eaten as food for humans. The other fish are used as, glue, and pet and other animal food.
សីតុណ្ហភាពមហាសមុទ្រ
There are many different ocean temperatures in the open ocean, both vertically (from top to bottom) and. Icebergs are made over very cold waters at either pole, while waters at the equator are pretty warm. Water cools and warms more slowly than land does, so land influenced by the ocean has later and milder seasons than land that is farther away from the ocean.
Hongdu L-15
300px|រូបភាពតូច Hongdu L-15 ក្រុមហ៊ុន Falcon (猎鹰) គឺជាការបណ្តុះប supersonic ចិននិងយន្តហោះវាយប្រហារពន្លឺត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសាជីវកម្មទីក្រុង Nanchang ដែលមានមូលដ្ឋាន Hongdu អាកាសចរណ៍ឧស្សាហកម្ម (HAIG) ដើម្បីជួបជាមួយកងទ័ពប្រជាជនចិនកងទ័ពរំដោះអាកាស (PLAAF) និងកងទ័ពរំដោះទ័ពអាកាសរបស់កងទ័ពជើងទឹករបស់ប្រជាជន (PLANAF) ដឹកនាំនៅក្នុងគ្រូបង្វឹកចម្បាំងតម្រូវការ (LIFT) ។
Number: 24
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះយោធា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
ដំណើរផ្សងព្រេងរបស់ពីណូគីយ៉ូ
ចំណងជើងដើមៈ Le Avvennture di Pinocchio អ្នកនិពន្ធ Carlo Collodi
(១) ថ្ងៃមួយ ជាងឈើម្នាក់ឈ្មោះ Cherry(សឺរី) រើសបានឈើមួយដុំដែលចេះយំនិងសើចដូចកូនក្មេង
កាលពីព្រេងនាយ..... -	មានស្តេចមួយអង្គ! ប្អូនៗអ្នកអាននឹងពោលបន្ថថាដូចនេះ។ -	មិនមែនដូចនេះទេ ប្អូនៗពិតជាច្រលំហើយ។ កាលពីព្រេងនាយមានដុំឈើមួយដុំ..... វាមិនមែនជាឈើប្រណីតទេ ប៉ុន្តែជាដុំឈើដែលគេរើសមកពីគំនរឈើធម្មតា ប៉ុណ្ណោះ។ គឺជាឈើដែលគេទុកសំរាប់ដុតកំដៅផ្ទះ ពេលរដូវរងានោះឯង។
ទិវាពលកម្មអន្ដរជាតិ
ទិវាពលកម្មអន្ដរជាតិ ឬ ទិវាកម្មករអន្តរជាតិ (International Labor Day) គឺជាទិវាថ្ងៃឈប់សម្រាកមួយ ​​​ដែលបណ្ដាលប្រទេសជាច្រើនជាង ៨០ប្រទេស ទូទាំង​​​ពិភពលោក ប្រារព្វឡើងក្នុងគោលបំណង​​​ដើម្បី រំឬក និងឧទ្ទិស​​​​​​ដឹងគុណ​​​​​​ ដល់វីរៈភាព​​​​​​ដ៏អង់អាច​​​​​​ក្លាហាន​​​​​​នៃកម្មករកម្មការនី ​​​ដែលបាន​​​ប្រឹងប្រែង​​​តស៊ូពុះពារ និងប្ដូរជីវិត ដើម្បីការងារសិទ្ធិកម្មករទាំងមូល។ ទិវាពលកម្មអន្ដរជាតិ តែងតែប្រារព្វរៀងរាល់ឆ្នាំ នៅថ្ងៃទី ១ ឧសភា។
ប្រវត្ដិ
នៅចុងសតវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨ រហូតដល់ពាក់​កណ្ដាល​សតវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៩ ជាយុគ​សម័យ​ដែលមាន​ការរីក​ចម្រើន​ខាងផ្នែក​ឧស្សាហកម្ម។ ចំណែក​ ឯពលករ​នៅអាមេរិក​មានការ​ចូលរួម​កាន់តែ​ច្រើនឡើង​នៅក្នុង​ចលនា​សហជីព ដើម្បី​ធ្វើការ​ចរចា​ជា​សមូហភាព​ស្វែងរក​ផល​ប្រយោជន៍​ជូនសមាជិក​របស់​ពួកគេ។ លក្ខខណ្ឌ​ការងារ​របស់កម្មករ​គឺមានសភាព​យ៉ាប់យឺន​ក្រៃលែង សុខភាព​និង​សុវត្ថិភាព​នៅកន្លែង​ធ្វើការ​មិន​អំណោយ​ផលពិសេស​អ្នកធ្វើ​ការនៅ​តាម​រោងចក្រ និងអណ្ដូងរ៉ែ ប្រាក់ឈ្នួល​ថោក ការងារ​ប្រចាំថ្ងៃ​ចាប់ពី​១០ម៉ោងទៅ១៦ម៉ោង​ជាដើម។ល។
ឆ្នាំ១៨៨២ ព្រឹត្ដិការណ៍ធំៗជាច្រើននៅក្នុងចលនា​ពលករ​អាមេរិក​កើតឡើង​ជាហូរហែ ដើម្បី​ទាមទារ​កំណត់​ស្ដង់ដារ​ការងារ។ថ្ងៃសៅរ៍ ទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៨៦ កម្មករ​រាប់ម៉ឺននាក់​បានដើរ​ចេញពី​កន្លែង​ធ្វើការ​ប្រហែល​ជា១៣០០កន្លែងនៅ​ទូទាំង​សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រារឰ​ ទិវា​ពលកម្ម​នៅក្នុង​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ។ ចលនាដ៏​សំខាន់​គឺកើត​ឡើងនៅ​ទីក្រុង​ឈីកាហ្គោ (Chicago) នៃរដ្ឋ​អ៊ីលីណយ (Illinois) ទាមទារ​ធ្វើការ​ មួយថ្ងៃ​ត្រឹមតែ​៨ម៉ោង។ មានកម្មករ​ប្រហែល​៤ម៉ឺននាក់​ធ្វើកូដកម្ម​ជាមួយ​អ្នក​អាណាធិបតេយ្យ​និយម​នៅក្បួន​ខាងមុខនៃក្រសែ​ភ្នែក​សាធារណៈ​ ជនបាន​ថ្លែងយ៉ាង​ម៉ឺងម៉ាត់ និងប្រកប​ដោយ​មនោគមវិជ្ជា​ប្រាប់ពី​សកម្មភាព​ត្រង់ៗ​ចារឹក​ជាបដិវត្ដន៍ អ្នក​អាណាធិបតេយ្យនិយម និង ភាពអាណាធិបតេយ្យនិយម​ត្រូវបាន​ទទួលនូវ​ការគោរ​ពពីពលករ​នានា តែធ្វើ​ឱ្យពួក​នាយទុន​ស្អប់យ៉ាង​ខ្លាំង។ ថ្ងៃបន្ទាប់មក កម្មកររាប់​រយពាន់ នាក់បាន​ចេញធ្វើ​បាតុកម្ម​ ប៉ុន្ដែនៅ​ទីក្រុង Chicago អំណាចច្បាប់ និងបទបញ្ជា​បានក្លាយ​ទៅជាការ​គាបសង្កត់​ទៅលើ​បាតុករ។ កម្មករ​នៅឯ​ ក្រុមហ៊ុន​ផលិតគ្រឿង​ម៉ាស៊ីន​សម្រាប់​កសិកម្ម​របស់​​​​​​មាកក័រ​​​​​​​​​​​​មិក​(McCormic Harvesting Machine Co.) ធ្វើ​កូដកម្ម​ទាមទារ​ឱ្យកាត់​បន្ថយ​ ចំនួន​ម៉ោង​ធ្វើការ​មក​ត្រឹមតែ​៨ម៉ោង​ក្នុង១ថ្ងៃ និងរារាំង​មិនឱ្យ​រើស​យកមនុស្ស​មកធ្វើ​ការ​ជំនួស​កូដករ ដោយបិទ​ច្រកមិន​ឱ្យពួក​គេចូល។ ប៉ូលិស បានវាយ​កូដករ​ដោយ​ដំបង​ ចំណែក​កូដករ​ចោល​ដុំថ្ម​ដាក់វិញ ប៉ូលិស​តបដោយ​ការបាញ់​ទៅលើ​កូដករ​វិញ បណ្ដាលឱ្យ​មានមនុស្ស​៥-៦នាក់ត្រូវ​បាត់បង់​ជីវិត។
ថ្ងៃបន្ទាប់ ទី៤ ខែឧសភា ក្បួន​បាតុកម្ម​មួយរៀបចំ​ឡើងនៅ​ទីលាន Haymarket Square ធ្វើការ​តវ៉ា​អំពី​អំពើ​ហិង្សា ដែលបង្ក​ ឡើងដោយ​ប៉ូលិស។ ប៉ូលិសបានបង្ខំ​ឱ្យ​បាតុករ​ធ្វើការ​បំបែកគ្នា រំពេច​នោះ​គ្រាប់បែក​មួយគ្រាប់​បាន​ចោល​ចូល​មក​ក៏ផ្ទុះឡើង ធ្វើឱ្យ​មន្ដ្រី​ប៉ូលិស​ម្នាក់​បានស្លាប់។ មានប៉ូលិស​ចំនួន៦០នាក់ និងជន​ស៊ីវិល​ចំនួន២០០នាក់​ត្រូវទទួល​រងរបួស​នៅក្នុង​ហេតុការណ៍​ហិង្សានោះ។ ជាសរុប​មាន​ប៉ូលិស​ ចំនួន១​នាក់បាន​ស្លាប់ភ្លាមៗ និង៧នាក់​ទៀតស្លាប់​នៅថ្ងៃ​បន្ទាប់។ ចំណែក​ជនស៊ីវិល​បានស្លាប់​ចំនួនពី​៧-៨នាក់ ថ្នាក់ដឹក​នាំសហជីព​ចំនួន៨នាក់​ ដែលក្នុង​នោះមាន​តែ៣នាក់​ប៉ុណ្ណោះ​នៅកន្លែង​កើតហេតុ ត្រូវបាន​គេចាប់​កាត់ទោស​ឱ្យជាប់​ពីបទ​ធ្វើ​មនុស្ស​ឃាត និង​កាត់ទោស​ដាក់គុក​អស់មួយ​ជីវិត​ចំនួន៣នាក់ និងប្រហារ​ជីវិតដោយ​ព្យួរក​ចំនួន៤នាក់ មានតែ​ម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ​ដែលត្រូវ​បានចាត់​ទុកថា​ជា​ករណី​លើក​លែង។
ស្ថាបនិកទិវាពលកម្ម
ទិវាពលកម្មមានអាយុកាលជាង១០០ឆ្នាំមកហើយ តែមាន​ចម្ងល់ថា នរណា​ជាអ្នក​ស្នើដំបូង​គេនូវ​ថ្ងៃបុណ្យ​ជាតិសម្រាប់​ការឈប់​ សម្រាក​របស់​កម្មករ។ តាមកំណត់​ត្រា​ខ្លះ​សរសេរថា លោក Peter J. Mcguire អគ្គលេខាធិការ​របស់​សម្ព័ន្ធ​រួបរួម​ជាងឈើ និងជា​សហស្ថាបនិក​ សហព័ន្ធពលករ​អាមេរិកកាំង គឺជាអ្នក​ដំបូង​គេដែល​ស្នើឱ្យ​មាន​ទិវាសម្រាប់ផ្តល់នូវ​កិត្ដិយស​ដល់កម្មករ​ទាំងឡាយ​ណាដែល​មាន​សេចក្ដី​ក្លាហាន​ និងបាន​ពុះពារ​ដ៏​មហិមា​បង្ហូរ​ញើសឈាម ដើម្បី​កសាង និងរក្សា​បេះដូង​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​ឱ្យបាន​ប្រសើរ។ ប៉ុន្ដែឋានៈ​របស់លោក Peter Mcguire នៅក្នុង​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ពលកម្ម​នៅមាន​ភាពស្រពេច​ស្រពិល និង​មិនទាន់​មាន​ការ​ឯកភាព​នៅ​ឡើយទេ។
មនុស្សជាច្រើនជឿថា លោក មេតធ្យូ មេហ្គៀ (Matthew Maguire) មាន​មុខងារ​ជា​យន្ដការី គឺជា​ស្ថាបនិក​នៃ​ទិវា​ពលកម្ម​នេះគឺ​មិនមែន​ជាលោក Peter Mcguire ទេ។ បើតាម​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ថ្មីៗនេះ ហាក់​ដូចជា​បាន​គាំទ្រ​នូវការ​អះអាងថា លោក មេតធ្យូ ជា​លេខាធិការនៅ​មូលដ្ឋាន​លេខ៣៤៤របស់​សមាគម​យន្ដការី​អន្ដរជាតិ នាទីក្រុង Paterson នៃរដ្ឋ New Jersey ជាអ្នក​ស្នើឱ្យ​មានការ​ឈប់​សម្រាក​បុណ្យជាតិ​ សម្រាប់​កម្មករ​នៅឆ្នាំ១៨៨២ ក្នុងខណៈ​ដែលគាត់​កំពុង​បម្រើការ​ជាលេខាធិការ​របស់​សហជីព​ពលករ​កណ្ដាល នៅ​ទីក្រុង​ញូវយ៉ក។
ការទទួលស្គាល់ទិវាពលកម្មអន្ដរជាតិ
សហជីពពលករកណ្ដាលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រារឰ​ទិវាកម្មករ​ជាលើក​ដំបូង​នៅថ្ងៃ​អង្គារ៍ ទី០៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៨២ នៅក្នុង​រដ្ឋ ញូវយ៉ក។ នៅឆ្នាំ​១៨៨៣ ទិវា​នេះ​ធ្វើជាលើក​ទី២នៅចំ​ថ្ងៃទី០៥ ខែដដែល និងនៅឆ្នាំ១៨៨៤ ធ្វើជាលើក​ទី៣ នៅចំថ្ងៃច័ន្ទ​ដំបូងនៃ​ខែកញ្ញា។ លុះដល់​ខែតុលាឆ្នាំដដែល សហជីព​ពលករ​កណ្ដាល​បានមូល​មតិគ្នា​សម្រេចយក​ថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៨៦ ជាថ្ងៃ​ទាមទារ​ការងារ​មួយថ្ងៃ​៨ម៉ោង​ជា​ស្ដង់ដារ​ទូទៅ។ ក្រោយពី​មានការ​សម្រេច​ដូច្នោះមក សហជីព​ពលករ​នានា​នៅ​អាមេរិក​បាន​ត្រៀម​រៀបចំ​ធ្វើ​កូដកម្ម​ទូទៅមួយ ដើម្បី​គាំទ្រ​នូវការ​ទាមទារ​នោះ។
ឆ្នាំ១៨៨៩ លោក សាមុអែល ហ្គមភឺស (Samuel Gompers) ប្រធាន​សហព័ន្ធ​ពលករ​អាមេរិក(AFL)បាន​សរសេរ​សារលិខិត​ផ្ញើទៅ​ កាន់​សមាជទី១​របស់​អន្ដរជាតិទី២ ដែល​ធ្វើការ​ជួប​ប្រជុំនៅ​ប្រទេស​បារាំង។ គាត់បាន​ជម្រាប​មកជន​សង្គម​និយម​របស់​ពិភពលោក​អំពី​ផែនការ​ របស់ AFL និងបាន​ស្នើឱ្យ​មានការ​ប្រយុទ្ធ​ជា​អន្ដរជាតិ​ដើម្បី​ទាមទារ​ជា​សកល​នូវ​ការងារ​មួយថ្ងៃ​៨ម៉ោង។ តបទៅ​នឹងសារ​លិខិត​របស់​ហ្គមភឺស​ ​អន្ដរជាតិទី២​បាន​អនុម័ត​ដំណោះស្រាយ​មួយដោយ​អំពាវនាវ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ដ៏ធំ​មួយជា​លក្ខណៈ​អន្ដរជាតិ​នៅថ្ងៃ​តែមួយ​ដូចគ្នា ដើម្បីឱ្យ​កម្មករ​នៅគ្រប់​ ទីកន្លែង​អាច​ទាមទារ​ធ្វើ​ការងារ​តែ៨ម៉ោង​ក្នុង១ថ្ងៃ។ តាម​ផែនការ​របស់​សហព័ន្ធ​អាមេរិក​អន្ដរជាតិ​អនុម័ត​យកថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៩០ ជាថ្ងៃ​សម្រាប់​ការទាមទារ និងដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់​វីរៈភាព​និងការ​បាត់បង់​ជីវិត​របស់​ពលករ​អាមេរិក​នៅទីលាន Haymarket Square នៅខែ​ឧសភា ឆ្នាំ១៨៨៦។
ទីបំផុតនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ‏ឆ្នាំ១៨៩៤ សភា​នៃ​រដ្ឋសហព័ន្ធ​អាមេរិក​បាន​អនុម័ត​ច្បាប់​ដើម្បី​ទទួល​ស្គាល់​ជាផ្លូវ​ការ ដោយយក​ថ្ងៃច័ន្ទ ដំបូង​នៃខែកញ្ញា​ជា​រៀងរាល់ឆ្នាំ គឺជា​ថ្ងៃ​ឈប់​បុណ្យជាតិ​ស្របច្បាប់​ក្រោយពី​រដ្ឋជិត៣០​បាន​អនុម័ត​ទទួលស្គាល់​ជា​បន្ដបន្ទាប់​រួចហើយ។ នៅ អាមេរិក ទិវាពលកម្ម​ជាបុណ្យ​កម្សាន្ដ​សប្បាយ​នៅក្នុង​រង្វង់គ្រួសារ មិត្ដភក្ដិ និងមាន​កម្មវិធី​ប្រជាប្រិយ​ផ្សេងៗ ហើយក៏​ជាថ្ងៃ​ចុងបញ្ចប់​វិស្សមកាល​ក្នុងរដូវ​ក្ដៅ​ផងដែរ តែក៏​នៅមាន​ពលរដ្ឋ​អាមេរិក​ខ្លះយល់ថា ទិវាពលកម្ម​នេះកើត​ចេញពី​ចលនា​សង្គម​និយម​ទៅវិញ។
សង្កាត់កោះដាច់
សង្កាត់កោះដាច់ជាសង្កាត់មួយស្ថិតនៅក្នុងខណ្ឌជ្រោយចង្វារ រាជធានីភ្នំពេញ។
ប្រវត្តិ
ជាអតីតឃុំនៃស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្ដាល។
http://www.khemaradaily.com/30942/
ផ្នែកទេសចរណ៏
​រមណីយដ្ឋាន​កោះដាច់​ជា​រៀងរាល់ឆ្នាំ​បើក​ដំណើរការ​ឲ្យ​ភ្ញៀវ​ជាតិ អន្តរជាតិ​ចូល​លំហែ​កំសាន្ដ​ក្នុង​រដូវប្រាំង​មាន​រយៈពេល​៦-៧​ខែ​។ ចំណែក ៥-៦​ខែ ក្នុង​រដូវវស្សា​វិញ​ទឹក​ឡើង​ច្រើន​មិនអាច​ទៅ​កំសាន្ត​នៅតាម​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​បាន​នោះទេ​។​
​បច្ចុប្បន្ន​កោះដាច់​ពីមួយថ្ងៃ​ទៅមួយថ្ងៃ​កាន់តែ​ប្រែ​មុខមាត់​ថ្មី​ក្រោម​ការយកចិត្តទុកដាក់ និង​គម្រោង​ការអភិវឌ្ឍ​របស់​អាជ្ញាធរ​ខណ្ឌឫស្សីកែវ​ចុះ​លើកកម្ពស់​អនាម័យ សម្អាត​បរិស្ថាន ពង្រឹង​សុវត្ថិភាព កំណត់​តម្លៃ​ម្ហូបអាហារ ក្នុងតម្លៃ​មួយ​ថោក​សមរម្យ​រៀបចំ​ខ្ចូ​ស​ឲ្យ​មាន​សណ្តាប់ធ្នាប់​(​ខ្ចូ​ស​ជាង​១០០)​ធ្វើយ៉ាងណា​ឲ្យ​តំបន់​នេះ​មាន​សោភ័ណភាព​ទាក់ទាញ​នូវ​ចំនួន​ភ្ញៀវទេសចរ​មក​កម្សាន្ត​ឲ្យ​បាន​កាន់តែច្រើន​។
​ពិតជា​មិនគួរ​មើល រំលង​កោះដាច់​នោះទេ​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ចូលចិត្ត​ធ្វើដំណើរ​កម្សាន្ត​ទៅតាម​តំបន់​រមណីយដ្ឋាន​ទេសចរណ៍​នៅតាម​បណ្តា​ខេត្ត​នានា ព្រោះ​កោះដាច់​មាន​សម្រស់​ទេសភាព​ស្អាត និង​មាន​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​ស​ល្អ​មិន​ចាញ់​តំបន់ឆ្នេរ​នៅតាម​ដៃសមុទ្រ ដែល​ងូតទឹក​រត់​លេង ហើយ​ជាពិសេស​វា​នៅជាប់​ក្រុងភ្នំពេញ​តែម្តង​។
​គេ​សង្កេតឃើញថា​ក្រោយ​រដូវចូលឆ្នាំ​ខ្មែរ​នេះ​ភ្ញៀវទេសចរ​នៅតែ​នាំគ្នា​ជា​លក្ខណៈ​គ្រួសារ ឬ​មិត្តភក្តិ​មក​កម្សាន្ត​នៅ​រមណីយដ្ឋាន​កោះដាច់​ច្រើនៗ​ដដែល ព្រោះ​រមណីយដ្ឋាន​កោះដាច់​នេះ​វា​មាន​អំណោយផល​ជា​លក្ខណៈ​ធម្មជាតិ ទឹកសាប​តាម​ដង​ទន្លេមេគង្គ​មាន​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​យ៉ាង​ស្រស់ស្អាត ហើយ​ចម្ងាយ​ផ្លូវ​ក៏​មិន​ឆ្ងាយ​ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ​នោះដែរ​។​
​លោកស្រី ង៉ែត នី​ន ទទួលបាន​សិទ្ធិ​អភិវឌ្ឍន៍​រមណីយដ្ឋាន​នេះ​បាន​ថ្លែងអំណរគុណ​យ៉ាង​ជ្រាលជ្រៅ​ដល់​លោក ឃ្លាំង ហួត អភិបាលខណ្ឌ​ឫស្សីកែវ និង​អាជ្ញាធរ​ខណ្ឌ​សង្កាត់ ប៉ូលិស ប៉េ​អ៊ឹម​ក្នុងការ​សហការ និង​ជួយ​ជ្រោមជ្រែង​ការពារ និង​ជួយ​សម្រួល​ចរាចរ​ក្នុងការ​ចេញចូល​កម្សាន្ត​នៅទីនេះ​ទើប​ឆ្នាំនេះ​បាន​ដំណើរ​ការល្អ​មិនមាន​ឧបសគ្គ​អ្វី​កើតឡើង​ឡើយ ចំណែក​បរិស្ថាន​អនាម័យ​យើង​ក៏បាន​ប្រជុំ​ណែនាំ​ដល់​អាជីវករ​លក់ដូរ​ឲ្យ​ជួយ​សំអាត​ឲ្យ​បានល្អ​ទើប​ភ្ញៀវទេសចរ​ក្នុង​រដូវចូលឆ្នាំ​ខ្មែរ​នេះ​បាន​ចូល​មកលេង​ច្រើនជាង​ឆ្នាំមុនៗ​។​
នៅ​ទីនោះ​រមណីយដ្ឋាន​កោះដាច់​ដែល​ពីមុន​មិន​ធ្លាប់មាន នៅ​ថ្ងៃបុណ្យ​ម្តងៗ​មាន​ភ្ញៀវទេសចរ​ទៅ​ទស្សនា​យ៉ាងច្រើន​ទាំង​ភ្ញៀវ​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ព្រមទាំង​មាន​សេវាកម្ម​ម្ហូបអាហារ​ដូច​កន្លែង​ទេសចរណ៍​នានា​ផងដែរ​។ ចំពោះ​ភ្ញៀវទេសចរ​ចូលទៅ​ទស្សនា​តំបន់​រមណីយដ្ឋាន​កោះដាច់​នេះ​ត្រូវ​បង់ថ្លៃ​ម៉ូតូ​មួយគ្រឿង​ចំនួន​២​ពាន់​រៀល ចំពោះ​ភ្ញៀវ​ជាតិ និង​៤​ពាន់​រៀល​សម្រាប់​ភ្ញៀវ​រថយន្ត​ទេសចរ​មួយគ្រឿង និង​តម្លៃ​ផ្ញើ​យានជំនិះ​មួយ​ពាន់​រៀល​។​
​លោក ឃ្លាំង អភិបាលខណ្ឌ​ឫស្សីកែវ​នៅក្នុង​អង្គប្រជុំ​ពង្រឹង​សន្តិសុខ​សណ្តាប់ធ្នាប់​មុន​រដូវចូលឆ្នាំ​ខ្មែរ​ក៏បាន​ផ្តោត​សំខាន់​ចំពោះ​រមណីយដ្ឋាន​កោះដាច់​ថា ឆ្នាំនេះ​ប្រជាជន​ពិតជា​ទៅលេង​នៅ​រមណីយដ្ឋាន​កោះដាច់​ច្រើន​មិន​ខាន​។ ដោយ​លោក​បាន​ឲ្យ​កងកម្លាំង​ការពារ​សន្តិសុខ​ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឲ្យ​ល្អ ជាពិសេស​លោក​បាន​សំដៅលើ​អនាម័យ និង​បរិស្ថាន​ត្រូវ​រៀបចំ​ឲ្យ​បានល្អ ហើយ​ត្រូវ​ប្រជុំ​ប្រាប់​ចំពោះ​អ្នកលក់ដូរ និង​ម្ចាស់​ទូកដ​កុំ​ឲ្យ​តម្លើងថ្លៃ​ឬ​កោ​តម្លៃ​គេ​ឲ្យ​សោះ​ត្រូវ​លក់​តម្លៃ​ធម្មតាៗ និង​ម្ចាស់​ទូកដ​កុំ​យក​តម្លៃលើស​សៀវភៅ​បន្ទុក​។​
​មន្ត្រីរាជការ​ម្នាក់​មកពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ដែល​បាន​នាំ​ក្រុមគ្រួសារ​ទៅ​លំហែកាយ​នៅក្រោយ​រដូវចូលឆ្នាំ​ខ្មែរ​នៅ​កោះដាច់​នេះ​បាន​និយាយថា រមណីយដ្ឋាន​កោះដាច់​នេះ​គឺជា​កន្លែង​ទេសចរណ៍​មួយ ក្នុងចំណោម​រមណីយដ្ឋាន​ដទៃ​ជាច្រើន​ទៀត ដែល​គួរ​ឲ្យ​ចង់​មកលេង ព្រោះថា​កន្លែង​នេះ​មាន​អាកាសធាតុ​ត្រជាក់ និង​ទីធ្លា​ធំ​ទូលាយ​លាតសន្ធឹង​លើ​ផ្ទៃដី​ក្បាលកោះ និង​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​ទន្លេមេគង្គ​គួរ​ឲ្យ​ទាក់ទាញ​មែនទែន​៕
ផ្នែកសិប្បកម្ម
*កោះ​ដាច់​ជាតំបន់​ ​​មួយ​​ត្រូវ​បាន​កាត់​មក​ស្ថិត​ក្នុង​ការ​​គ្រប់​​គ្រង​រដ្ឋ​បាល​​របស់​អាជ្ញាធរ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ​សិប្បកម្មតម្បាញមានដូចជា ហូល ផាមួង ស៊ឹង​ ជា​មុខ​របរ​​ចិញ្ចឹម​​​ជីវិត​.ត​ពី​ជីដូន​ជីតា ​មកដល់​បច្ចុ​ប្បន្ន​ ហើយ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ជីវ​​ភាព​មួយ​ចំនួន​​​​​រីក​​ចម្រើន​មួយ​កម្រិត​។​
Kiva (អង្គការ)
មូលនិធិមីក្រូឥណទាន គីវ៉ា (Kiva Microfunds ឬអាចហៅម៉្យាងទៀតថា Kiva.org) គឺជា អង្គការមិនរកប្រាក់កម្រៃ 501(c)(3) ដែលសម្រួលដល់ការផ្ដល់ប្រាក់កម្ចីតាមប្រព័ន្ធ Internet ទៅកាន់សហគ្រិន ឬសិស្ស-និស្សិតដែលខ្វះខាត/ក្រីក្រ មកពីប្រទេសនានាជាង៧០ ទូទៅសកលលោក។ អង្គការ Kiva ធ្វើប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួនតាម ២ម៉ូដែល៖ Kiva.org និង KivaZip.org ។
សង្គ្រាមស៊ីវិល
សង្រ្គាមស៊ីវិល រឺ សង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណី គឺជំលោះរវាងមនុស្សពីក្រុមឬប្រទេសនិងប្រទេសហើយអូសបន្លាយយ៉ាងយូរ នៅក្នុងប្រទេសនោះ។ ហើ​យសង្រ្គាមស៊ីវិលធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ដំណើការអភិវឍ្ឍប្រទេសជាខ្លាំង
Kiva (អង្គការ)
ទាំង Kiva.org និង KivaZip.org, Kiva​រូមបញ្ចូលនូវ​រឿង​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​មនុស្ស​ម្នាក់ៗ​ដែល​ត្រូវ​ការ​ប្រាក់​កម្ចី​​ដោយសារ​តែ​ពួកគេ​ចង់ឲ្យ​ស្ថាប័​ន​ផ្តល់​កម្ចី​របស់​ពួកគេ​ទៅ​ទាក់ទងជាមួយ​ សហគ្រិនដោយផ្ទាល។. Kiva នេះផ្ទាល់មិនបាន​ប្រមូល​ការ​ប្រាក់លើ​ប្រាក់​កម្ចី​ដែល​អង្គការ​នេះជួយសម្រួល​ទេ។ អង្គការនេះ​ត្រូវ​បាន​គាំទ្រ​ដោយ​សុទ្ធសាធ​ពី​ជំនួយ​ ឥណទាន និង​ការ​បរិច្ចាក​ពី​អ្នកប្រើប្រាស់​, សាជីកម្ម និង​សា្ថប័នរដ្ឋ។ ទីស្នាក់ការ​កណ្ដាលរបស់​ Kiva ស្ថិតនៅ​ San Francisco, California។
ស្ថាប័នដៃគូក្នុងស្រុក របស់ Kiva នៅកម្ពុជា
According to its web site, Kiva quotes interest rates as the "self reported average rate charged by the Field Partner to the entrepreneur." As of January 7, 2010, 35.21% is the Average Interest Rate and Fees Borrowers Pay (Portfolio Yield) to All Kiva Field Partners.
កត្តាអាំងតេក្រាល
ក្នុងគណិតវិទ្យា កត្តាអាំងតេក្រាល​គឺ​ជា​អនុគមន៍​ដែលត្រូវបានគេ​ជ្រើសរើស​ដើម្បី​សំរួល​ដល់​ការដោះស្រាយ​សមីការឌីផេរ៉ង់ស្យែល។
វិធីសាស្រ្ត
គេមានសមីការឌីផេរ៉ងស្យែលនៃទម្រង់
ដែល \ y = y(x) ជាអនុគមន៍មិនស្គាល់នៃ \ x និង \ a(x)និង\ b(x) ជាអនុគមន៍ដែលគេអោយ។
វិធីសាស្រ្តកត្តាអាំងតេក្រាល​ដំណើរការ​ដោយត្រលប់​អង្គខាងធ្វេង​ទៅជា​ទម្រង់ដេរីវេនៃផលគុណ
ចាត់ទុកអនុគមន៍ \ M(x) ។ យើងគុណអង្គទាំងសងខាងនឹងនៃ ដោយ \ M(x) យើងបាន
យើងចង់អោយអង្គខាងធ្វេងទៅជាទម្រង់ដេរីវេនៃផលគុណ (សូមមើល ក្បួនផលគុណ) ។ តាមពិត ប្រសិនបើយើងសន្មតថាអង្គខាងធ្វេងនេះអាចសំដែងឡើងវិញជា
អង្គខាងឆ្វេងក្នុង អាចត្រូវបានធ្វើអាំងតេក្រាលយ៉ាងងាយដោយប្រើទ្រឹស្តីបទគ្រឹះនៃការគណនា៖
ដែល C ជាចំនួនថេរ ។ យើងអាចដោះស្រាយសមីការចំពោះ \ y(x)
ដើម្បីដោះស្រាយសមីការ \ y(x) យើងចាំបាច់រកកន្សោមមួយចំពោះ \ M(x) ។
តួសមភាពក្នុង គឺវាប្រាកដថា \ M(x) គោរពតាមសមីការឌីផេរ៉ង់ស្យែល។
ដើម្បីទទួលបាន \ M(x) ចែកអង្គទាំងពីរនឹង \ M(x) គេបាន
សមីការ គឺជាទម្រង់នៃដេរីវេលោការីត។ ដោយដោះស្រាយសមីការ  យើងបាន
យើងឃើញថាផលគុណនឹង \ M(x) និងលក្ខណៈ គឺមានសារៈសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយសមីការឌីផេរ៉ង់ស្យែល។ \ M(x) ហៅថាកត្តាអាំងតេក្រាល។
ឧទាហរណ៍
ដោះស្រាយសមីការសមីការឌីផេរ៉ង់ស្យែល
ដោយគុណអង្គទាំងសងខាងនឹង \ M(x) យើងបាន
ឬ
ដូចនេះ
បម្រើបម្រាស់ទូទៅ
ពាក្យកត្តាអាំងតេក្រាលស្ទើរតែជាចម្លើយទូទៅនៃសមីការឌីផេរ៉ង់ស្យែលលីនេអ៊ែរលំដាប់ទី១។  ឧទាហរណ៍ចំពោះសមីការមិនមែនលីនេអ៊ែរលំដាប់ទី២
អាចទទួលបាន នូវកត្តាអាំងតេក្រាល
ដើម្បីធ្វើអាំងតេក្រាល កត់សំគាល់ថា​អង្គទាំងសងខាង​នៃសមីការ​អាចសំដែងជាដេរីវេ​ដោយត្រលប់ថយក្រោយវិញជាមួយនិងក្បួនឆេន (chain rule) (ឬហៅថាទ្រឹស្តីបទដេរីវេនៃអនុគមន៍បណ្តាក់)៖
ហេតុនេះ
ដោយប្រើវិធីបំបែកអថេរ គេបាន
នេះ​ជា​ដំណោះស្រាយអ៊ីមផ្លីស៊ីត​ដែលជាប់ទាក់ទង់និងអាំងតេក្រាលថ្នាក់ខ្ពស់។
​ប្រាសាទភ្នំ​ធាតុ
​ប្រាសាទភ្នំ​ធាតុ​ស្ថិតក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង តាំង​នៅលើ​ភ្នំ​ធាតុ ក្នុង​ទី​រួម​ខេត្ត​ផ្ទាល់​តែម្តង ។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​កសាងក្នុងអំឡុង ស​តវត្សទី​៦។ ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ​នេះ​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​តែ​ទាំងស្រុង ដោយ​គ្រាន់តែ​បន្សល់​នូវ​ខឿន ព្រមទាំង​ក្បាច់រចនា​មួយចំនួន ធ្វើ​អំពី​ថ្មភក់​តែប៉ុណ្ណោះ។​
នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ​គេ​ឃើញ​មាន ផ្ទាំង​ក្បាច់​ផ្តែរ​លំអ​ប្រាសាទ ទ្វារ​ប្រាសាទ​មួយចំនួន​ខ្លះរេចរឹល ខ្លះទៀត​រក្សាបាន​នូវ​ក្បាច់ក្បូរ គួរ​ឲ្យ​សង្វេគ​ជា​អនេក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ យើង​ក៏បាន​ឃើញ​មាន សោម​សូត្រ សម្រាប់​បង្ហូរ​ទឹកមន្ត​ចេញពី​ប្រាសាទ​មួយ​ដែរ ដែល​ស្ថិតនៅ​ខឿន​មុខ​ប្រាសាទ។​ ​បើតាម​ទស្សនៈ អ្នកប្រាជ្ញ​ខាង ព្រហ្មញ្ញសាសនា ឃើញថា ខ្មែរ​នា​សម័យបុរាណ គេ​បាន​បំពេញ​ពិធី សិវរាត្រី ដោយ​ការ​បន់ស្រន់​ និង ​ច្រូច​ទឹក​លើ​ព្រះ​សិវលិង្គ ដែល​ស្ថិត​លើ​ទម្រ​ថ្ម​មួយ តំណាង​ឲ្យ​យោនី​របស់​ព្រះ​នាង ឱ​មា ដែល​ស្ថិតនៅ​ចំ​កណ្តាល​ប្រាសាទ។ ក្នុង​ពិធី​កម្ម​សាសនា ដែល​រមែង​តែង​ប្រារព្ធ​នៅពេល​រាត្រី ដើម្បី​សិរី​សួស្តី​របស់​ប្រជាជន មានការ​ចូលរួម​យ៉ាង​កុះករ ពី​សំណាក់​ប្រជាជន​ជិត​ឆ្ងាយ។ ដូច្នេះហើយ ថ្ម​បង្ហូរ​ទឹកមន្ត ឬ​សោម​សូត្រ​នេះ មាន​រាង​វែង​ហើយ​ប្រហោង​នៅ​កណ្តាល ហើយ​នៅ​ខាងចុង​លំអ​ដោយ​រូប​ក្បាល​ម្ករ។​
​តាម​លក្ខណៈ​នៃ​ក្បាច់​ផ្តែរ និង​សោម​សូត្រ​ខាងលើនេះ​ឃើញថា ប្រាសាទ​នេះ​មិនមែន​ស្ថិតក្នុង​រចនាបទ​សម្បូ​រ​ព្រៃ​គុក​ទេ ក្បាច់ចម្លាក់​ទាំងនោះ​ស្ថិតក្នុង​រចនាបថធារាបរិវត្តន៍ យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់ ពោលគឺ​មុន​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះបាទឦសាន​វម៌្មទី​១ (៦១៥-៦៣៥ នៃ គ​.​ស​) និង​ត្រូវបាន​ស្ថាបនា​ឡើង​នា​ចុង ស​.​វ​ទី​៦ ដើម​ស​.​វ​ទី​៧។​ ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រសិនបើ​យើង​មើល​គ្រឹះ​នៃ​ប្រាសាទភ្នំ​ធាតុ យើង​ឃើញថា ប្រាសាទ​នេះ​មាន​ទំហំ​ធំ​ណាស់ គួរ​ឲ្យ​ស្ងប់​ស្ងែ​ង។ សព្វថ្ងៃនេះ អ្នកស្រុក​បាន​យក​ឥដ្ឋ​បុរាណ ទៅ​រៀប​ជា​អគារ​បាន​មួយ មាន​រាង​៤​ជ្រុង​ស្មើ មាន​ដំបូល​គ្របពីលើ​ដោយនៅ​ចំ​កណ្តាល​មាន ទម្រ​ព្រះ​សិវលិង្គ​មួយ​យ៉ាង​ធំ ទុក​ជាទី​សក្ការបូជា​ដូច​បុរាណកាល។ ជាការ​សោកស្តាយ​ជាទីបំផុត ដោយ​មិនបាន​វាយតម្លៃ​បូជនីយដ្ឋាន​នេះ ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ អ្នកស្រុក​ក៏បាន​យក​ឥដ្ឋ​បុរាណ មក​កសាង​ក្លោងទ្វារ​ចូល​ថ្មី ទៅកាន់​ទីតាំង​នេះ។
របៀបធ្វើទឹកត្នោត
របៀបធ្វើទឹកត្នោតរបស់សាមឿន
ទឹកត្នោតមានប្រយោជន៍ណាស់សំរាប់មនុស្សយើងសព្វថ្ងៃសំរាប់យកទៅផលិតធ្វើជាគ្រឿងបរិភោគដូចជាស្ករត្នោត ទឹកខ្មេះ ទឹកត្នោតជូ​​​​ និងមានរសជាតិយ៉ាងឆ្ងាញ់ពេលដាក់មកពីលើដើមថ្មីៗ។ដូចនេះដើម្បីអោយកាន់តែយល់ច្បាស់នោះអស់លោកអ្នកអាចចូលអាននូវ របៀបធ្វើទឹកត្មោតដូចខាងក្រោម: →ជាដំបូងយើងត្រូវយកដើមឈើរឺក៍យក ​ឫស្សី(​ឫស្សីព្រៃក្រហម)ដែលមានប្រវែងល្មមតាមចិត្ដត្រូវការ​​ យកវាមកចង់ភ្ជាប់និងដើមត្នោត  ហើយខ្សែចំនងដែលត្រូវយកមកចង់នោះភាគច្រើនជាខ្សែផ្ដៅខ្សែរពាក់..........មកចង់។នៅពេលចង់រួចរាល់ហើយយើង  ឡើងទៅលើដើម របស់វារួចហើយលួស បន្លារដែលជាប់នឹងធាងរបស់វាចេញអោយអស់់ ដើម្បីងាយស្រួលធ្វើការនៅលើដើមរបស់វា។ បន្ទាប់មកយើងត្រូវជ្រើសរើសយកផ្កាត្នោតណាដែលមានចំនាស់ល្មម(ពាក់កណ្ដាល់ចាស់ពាក់កណ្ដាលខ្ចី)។នៅក្នុងប្រភេទត្នោតនីមួយគឺមាន ពីរប្រភេទ ដើមត្នោតញី និដើមត្នោតឈ្មោល)។ចំពោះផ្កាត្នោតឈ្មោលមានលក្ខណះចែកជាច្រើនទង ក្នុងមួយស្រពររបស់វាដូចនេះយើងត្រូវហែកវាចេញ ពីគ្នាដើម្បីងាយស្រួលគាប ក៍ប៉ុន្ដែនៅក្នុងមួយស្រពរយើងអាចយកផ្កាមកគាប បានត្រឹមតែ បីបួនប្រាំតែប៉ុនោះធ្វើកំរិតបែបនេះដើម្បីអោយវាមានកំលាំងបញ្ចេញទឹកមកបានច្រើន។ចំពោះផ្កាញីយើងត្រូវមើលផ្កាណាដែលមានក្ដឹប តូចល្មមសំរាប់គាប។ក៍ប៉ុន្ដែបើក្ដឹបមានលក្ខណះធំពេកនោះវាអាចប្រឹងរួច គឺវាពុំអាចបង្កើតទឹកបានទេ(ផ្កានៅប្រឹង)បន្ទាប់មកទៀតយើងយកឧបករណ៍សាមញ្ញម្យ៉ាងដែល គេនិយមហៅថាត្របៀតគាបត្នោត។ ត្របៀតនេះមានលក្ខណះខុសប្លែកពីគ្នាទៅតាមប្រភេទរបស់ត្នោត  គឺចំពោះត្នោតឈ្មោលត្របៀតគាបរបស់វាមានលក្ខណះ សំប៉ែតប៉ុនបាតដៃត្រង់គល់គាប កន្លែងនោះមានប្រវែងប្រហែលពីរតឹក  បន្ទាប់មកវាមានរាងស្រៀវមូលប៉ុនមេជើង កំពស់របស់វាប្រហែលជាមួយម៉ែត សរុបកមកកំពស់វាមួយម៉ែតពីរតឹក (ដោយលក្ខណះរបស់វាប្រៀបដូចចង្វាចែវទូកអញ្ចឹង)ចំពោះត្របៀតគាបផ្កាញីវិញមានលក្ខណះមូលប៉ុនមេជើង កំពស់វាមួយម៉ែតដូចគ្នា។♣♣ចំពោះការគាបវិញ  យើងគាបថ្នមៗនៅលើកទីមួយ​  បន្ទាប់មកយើងថែមកំលាំងបន្តិចម្ដងៗរហូតដល់គំរប់ថ្ងៃរបស់វា កំរិតថ្ងៃគឺមាន ត្រឹម បីថ្ងៃ បួនថ្ងៃប៉ុនោះ រួចហើយយើងយកកាំបិតយ៉ាងមុតមួយមកកាត់រឺចិត​ ត្រង់ចុងផ្កា រួចយកទឹកមួយបំពង់មកត្រាំវាអោយបានពីរ ទៅបីយប់ ទើបដោះ ចេញពេលនោះយើងចិតត្រង់មុខនោះយើងនិងឃើញទឹកត្នោតយ៉ាងថ្លាត្រចង់ធ្លាក់មកតក់ៗតក់ៗ.................រហូត។ប៉ុន្តែបានទឹកជាលើកដំបូងវាពុំសូវច្រើនទេ ទាល់តែ បូនប្រាំយ​ប់​ឯនោះទើបបានទឹកច្រើនបន្តិចម្ដងៗរហូត។ជាចុងបញ្ចប់ ​ទឹកត្នោតដែលយើងបានមកនោះយើងអាចយកវាមករំងាស់ធ្វើជា ស្ករយ៉ាងស្ងុយឆ្ងាញ់ពិសារ វាមានឪជារស់លើសស្ករដទៃៗទៀតព្រោះវាជាប្រភេទស្ករដែលផលិតចេញពីធម្មជាតិពិតៗ។ហើយសព្វថ្ងៃប្រជាកសិករមួយចំនួនបានជ្រើសយករបរធ្វើត្នោតនេះជាមុខរបរ បន្ទាប់ពីការធ្វើស្រែចំការរបស់ពួកគេ។
ស្រុកសែនមនោរម្យ
($ District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្ត ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
លាង ហ័បអាន
ជីវប្រវត្តិ
លោក លាង ហ័បអាន កើតនៅថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៣៤ នៅសង្កាត់លេខ៣ ក្រុងភ្នំពេញ។ បិតាលោកមាននាម ប៉ូច និងមាតាលោកមាននាម គិច លុន។
បទពិសោធន៍
​ អ្នកបង្កើតសមាគម និងបានជាប់ឆ្នោតជាសមាជិកក្រុមអភិបាលសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរអស់រយៈកាល១៤លើក ក្រោយលោកជានាយកវិជ្ជាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ក្រសួងធម្មការ។
Hongdu JL-8
300px|រូបភាពតូច Hongdu JL-8 (ទីក្រុង Nanchang JL-8) ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជា Karakorum-8 គឺជាចំនួនពីរកៅអីគ្រូបង្វឹកយន្តហោះប្រតិកម្មមធ្យមនិងយន្ដហោះការវាយប្រហារពន្លឺបានរចនាឡើងក្នុងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនដោយទីក្រុង Nanchang យន្តហោះការផលិតខ្នាតធំសាជីវកម្មប្រទេសចិន។ ខុសត្រូវចម្បងសម្រាប់យន្ដហោះនេះគឺជាសាជីវកម្មឧស្សាហកម្មអាកាសចរណ៍ Hongdu ។ វ៉ារ្យ៉ង់មួយនៃការនាំចេញរបស់ខ្លួនរបស់ K-8P Karakorum គឺជាការសហការផលិតដោយស្មុគស្មាញប៉ាគីស្ថាន Aeronautical ។
Number: 500+
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះយោធា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
អង្គការសហភាពអន្តរជាតិដើម្បីអភិរក្សធម្មជាតិ
អង្គការសហភាពអន្តរជាតិដើម្បីអភិរក្សធម្មជាតិ (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, អក្សរកាត់ IUCN) គឺជា អង្គការអន្តរជាតិមួយដែលបានបង្កើតឡើងដើម្បីការពារអភិរក្ស plants, animals and habitats. It was first called the "សហភាពអភិរក្សពិភពលោក (World Conservation Union)." It was started in 1948, with its main office in Gland, Switzerland. The IUCN brings together 83 states, 108 government agencies, 766 Non-governmental organizations and 81 international organizations and about 10,000 experts and scientists from countries around the world.
IUCN's purpose is to influence, encourage and assist countriess around the world to conserve the quality and diversity of nature. It also has to make sure that any use of natural resources is fair and sustainable without harming the earth.
ប្រវត្តិ
The first Director General of UNESCO, (Sir Julian Huxley) wanted to give UNESCO a more scientific base. He set up a meeting to start a new organisation to protect nature.
At the first meeting at Fontainebleau, France, on 5 October, 1948, 18 governments, seven international organisations, and 107 national nature conservation organisations agreed to form the International Union for the Protection of Nature.
From the start the most important task has been to explore and develop arrangements that can allow development as well as helping people and nations to better preserve their flora and fauna. The ICUN has always argued that needs of local communities, people and nations have to be the main part of a conservation plan. Areas needing protection and threatened species would be best protected:
The IUCN now has offices in many of the nations around the world. It is able to provide the services of a large group of mainly voluntary specialists, providing local level advice and conservation services.
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ​អន្តរជាតិ
អាល់ប៊ុម មោទនភាព ជា ខ្មែរ
{| style="clear:both; background:none; color:black;"
អាល់ប៊ុម មោទនភាព​ជា​ខ្មែរ ជា​អាល់ប៊ុម​ដំបូង​បំផុត​របស់​ផលិតកម្ម​រ៉ក់ ចេញ​លក់​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ៧ កក្កដា ២០០៧ ។
Harbin SH-5
300px|រូបភាពតូច Harbin SH-5 (ភាសាចិន: 水轰五型ជាកន្លែងដែល "水轰" គឺខ្លីសម្រាប់ "水上轰炸机" (Shuishang Hongzhaji) មានន័យថា "អ្នកបំផ្ទុះគ្រាប់បែក seaborne") គឺជាយន្តហោះល្បាតដែនសមុទ្រ amphibious ចិនបានបម្រុងទុកសម្រាប់ជួរដ៏ធំទូលាយមួយនៃភារកិច្ច រួមទាំងពន្លត់អគ្គីភ័យពីលើអាកាស, សង្គ្រាមប្រឆាំងនាវាមុជទឹក (ASW) និងជួយសង្គ្រោះខ្យល់សមុទ្រ (ស) ។ ពួកគេត្រូវបានប្រើសម្រាប់ប្រតិបត្ដិការស្វែងរកនិងជួយសង្គ្រោះដែនសមុទ្រនិង។ មានតែ 6 គ្រឿងត្រូវបានកសាងឡើងមិនរាប់គំរូនោះគឺមានទាំងអស់នៅក្នុងការបម្រើសកម្មលើកលែងតែមួយធ្លាក់ពីថ្ងៃទី 30 ខែឧសភាឆ្នាំ 2013 ។ មួយគឺត្រូវបានបំពាក់ដូចជាយន្ដហោះពន្លត់អគ្គីភ័យមួយ។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
Guizhou JL-9
300px|រូបភាពតូច Guizhou JL-9, ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាការ FTC-2000 ភ្នំឥន្ទ្រី (Shanying) ជាពីរកៅអីចម្បាំងគ្រូបង្វឹក-បានបង្កើតឡើងដោយក្រុមហ៊ុននាំចូល / នាំចេញគួយចូវអាកាសចរណ៍ឧស្សាហកម្ម (GAIEC) សម្រាប់រំដោះកងទ័ពកងទ័ពអាកាសប្រជាជន (PLAAF) និង កងទ័ពរំដោះកងទ័ពជើងទឹកកងទ័ពប្រជាជនអាកាស (PLANAF) ។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
ភាសាវិទ្យា
ភាសាវិទ្យា​ គឺ​ជាការសិក្សា​អំពី​ភាសា​តាមបែប​វិទ្យា​សាស្ត្រអំពីភាសា។ គេ​មិនគួរ​ច្រឡំ​ភាសាវិទ្យា​ និង​វេយ្យាករណ៍​ឡើយ ព្រោះ​ចំពោះ​ភាសាមួយ​វេយ្យាករណ៍​ជាក្បួនខ្នាត​មាន​លក្ខណៈ​ប្រពៃណី​ជាង ហើយ​មាន​ប្រធានបទ​​ខ្លះ​គេ​សិក្សា​ក្នុង​ភាសាវិទ្យា​​តែ​ពុំ​មាន​សេចក្ដី​លម្អិត​ក្នុង​វេយ្យាករណ៍​ប្រពៃណី​ឡើយ។ ភាសាវិទ្យា​សិក្សា​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​នៃ​ភាសា មាន​ដូចជា ការបញ្ចេញ​សម្លេង ការ​កត់ត្រា​សម្លេង ន័យ​របស់​ពាក្យ របៀប​​រៀប​លំដាប់​ពាក្យឱ្យ​មាន​ន័យ​ស្ដាប់​បាន របៀប​ប្រើ​ប្រាស់​ភាសា​តាម​បរិបទ និង​លក្ខណៈជាច្រើន​ទៀត។ សាខារបស់​ភាសាវិទ្យា​ ចេះ​តែ​កើនឡើង​ជា​បន្តបន្ទាប់​តាម​កាលសម័យ។ ការ​​រៀប​រាប់​លម្អិត​អំពី​ភាសា​ដែល​មាន​វ័យ​ចំណាស់​គឺ ការវិភាគភាសា​សំស្ក្រឹត ឈ្មោះថា អស្តធ្យយិ​ (Ashtadhyayi)​របស់បាណិនិ (Pāṇini)។ ចំណែក​ឯ Philology កើត​មាន​មុន​ភាសាវិទ្យា​បច្ចុប្បន្ន តែ​កាលនោះ​គេ​សិក្សា​តែ​ពី​វេយ្យាករណ៍​ និង​ការ​ប្រើប្រាស់ភាសាដោយ​ផ្អែក​លើ​សម័យ​កាល​ ឬ ប្រវត្តិ​នៃភាសាប៉ុណ្ណោះ។ ​
វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ភាសាខ្មែរ
វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ភាសាខ្មែរ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​រាជបណ្ឌិត្យសភា​កម្ពុជា។
ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ
ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ កើតឡើង​ពីព្រះ​រាជក្រឹត្យ​លេខ នស/រកត/០៦១១/៦០០ ចុះថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១១។ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ​ភាសាខ្មែរ ឋិតនៅក្រោម​រដ្ឋបាលនៃ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរផ្សាយ​ព្រឹត្តិបត្រ និង សទ្ទានុក្រមផ្សេងៗ​ទាក់​ទង​នឹង​ភាសាជាតិ។ មកទល់បច្ចុប្បន្ន ការ​ផ្សាយ​ភាគច្រើន​និយាយអំពី​ការប្រើប្រាស់​ពាក្យ និង​ពាក្យ​ថ្មីៗដែល​ក្រុមប្រឹក្សា​ប្រកាស​ឱ្យ​ប្រើ ហើយ​គេ​ពុំ​សូវ​ឃើញ​មាន​ការ​ផ្សាយ​ពី​ទម្រង់​សំនេរ​ច្រើននៅ​ឡើយ​ទេ។