cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ព្យែរ គុយរី
ព្យែរ គុយរី (Pierre Curie) (15 ឧសភា 1859 – 19 មេសា 1906) ជា​រូបវិទូ​បារាំង, ជា​អ្នក​ផ្ដើម​គំនិត​សិក្សា​លើ​គ្រីស្តាល់សាស្ត្រ, ម៉ាញេទិច, ព្យេសូ​អេឡិចទ្រិច និង វិទ្យុសកម្ម, និង ជា​ជ័យលាភី​រង្វាន់​ណូបែល​។ គាត់​ជា​កូន​ប្រុស​របស់ Dr. Eugène Curie (28 សីហា 1827 – 25 កុម្ភៈ 1910) និង Sophie-Claire Depouilly Curie (15 មករា 1832 – 27 កញ្ញា 1897)។ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩០៣ គាត់​បាន​ទទួល​រង្វាន់​ណូបែល​រូបវិទ្យា​រួម​គ្នា ជា​មួយភរិយា​របស់​គាត់​ ម៉ារី គុយរី និង លោក អង់រី បិកកឺរ៉ែល ក្នុង​ស្នាដៃ ដែល​ពួក​គាត់​បាន​ស្រាវជ្រាវ​រួម​គ្នា​ ទៅ​លើ ​បាតុភូទ​សាយភាយ​វិទ្យុសកម្ម ដែល​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ដោយ​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ អង់រី បិកកឺរ៉ែល ។
បឋមវ័យ
ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៨០ ព្យែរ និង បងប្រុស​របស់​គាត់ គឺJacques Curie (1856–1941) បាន​បង្ហាញ​ថា ប៉ូតង់ស្យែល​អគ្គិសនី នឹង​ត្រូវ​បង្កើត​ឡើង នៅ​ពេល​គេ​សង្កត់​លើ​គ្រីស្តាល់​ ដែល​គេ​ហៅ​ថា ព្យេសូ​អគ្គិសនី។ ក្រោយ​មក​ទៀត ភ្លាមៗ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៨១ ពួក​គេ​បាន​បង្ហាញ​​ពី​បាតុភូទ​ច្រាស ៖ គឺ គ្រីស្តាល់​នឹង​ខូច​ទ្រង់ទ្រាយ នៅ​ពេល​រង​ដែន​អគ្គិសនី។ ស្ទើរ​តែ​គ្រប់​សៀគ្វី​អេឡិចត្រូនិច​ឌីជីថល​ទាំង​អស់​ នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ពឹង​ផ្អែក​លើ​បាតុភូទ​មួយ​នេះ ក្រោម​ទម្រង់​ រំយោល​គ្រីស្តាល់​ (crystal oscillators)។
ការស្រាវជ្រាវ
នៅមុនពេលគាត់ចេញផ្សាយការស្រាវជ្រាវផ្នែកម៉ាញ៉េទិចថ្នាក់បណ្ឌិតដ៏ល្បីរបស់គាត់ ព្យែរបានឌីស្សាញនិងធ្វើអោយឥតខ្ចោះនូវ ជញ្ជីងរមួលដែលមានប្រត្សក្សភាពយ៉ាងខ្ពស់​ប្រើសំរាប់វាស់មេគុណម៉ាញ៉េទិច។ ឧបករណ៍កែច្នៃពីជញ្ជីងនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ​បន្ទាប់ៗទៀតក្នុងវិស័យនេះ។ ព្យែរ បានស្រាវជ្រាវអំពី ហ្វែរ៉ូម៉ាញ៉េទិច ប៉ារ៉ាម៉ាញ៉េទិច និង ដ្យាម៉ាញ៉េទិច សំរាប់និក្ខេបបទបណ្ឌិតរបស់គាត់ និងបានរកឃើញ​ឥទ្ធិពលរបស់សីតុណ្ហភាព​ទៅលើប៉ារ៉ាម៉ាញ៉េទិច ដែលគេស្គាល់នៅពេលនេះថាជា ច្បាប់គុយរី។ ថេរដែលមានចែងក្នុងច្បាប់គុយរីនេះ​ត្រូវគេដាក់ឈ្មោះថា ថេរគុយរី។ គាត់ក៏បានរកឃើញដែរថា សារធាតុហ្វែរ៉ូម៉ាញ៉េទិច​មានបំលាស់ប្ដូរភាវរូបពេលលើសសីតុណ្ហភាពគ្រីទិច ដោយបាត់បង់លក្ខណៈហ្វែរ៉ូម៉ាញ៉េទិចទាំងអស់។ សីតុណ្ហភាពគ្រីទិចនេះគេអោយឈ្មោះថាចំនុចគុយរី។
ព្យែរបានធ្វើការងារជាមួយភរិយាម៉ារី ក្នុងការបំបែកធាតុ ប៉ូឡូញ៉ូម និង រ៉ាដ្យូម។ ពួកគេទាំង២នាក់ជាមនុស្សដំបូងគេដែលបានប្រើពាក្យ "វិទ្យុសកម្ម" និងជាមនុស្សដំបូងគេបង្អស់ក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ។
ជីវិត​ឯកជន
thumb|[[ម៉ារី គុយរី (1911)]] thumb|left|The crypt of the Panthéon in Paris Irène Joliot-Curie ត្រូវ​ជា​កូនស្រី​របស់​ ព្យែរ និង ម៉ារី គុយរី និង កូន​ប្រសារ​របស់​ពួក​គេ Frédéric Joliot-Curie ក៏​ជា​រូប​វិទូ​ ដែល​សិក្សា​លើ​វិទ្យុសកម្ម​ដែរ​។ ពួក​គេ​ក៏​បាន​ទទួលរង្វាន់​ណូបែល​សម្រាប់​ការងារ​របស់​ខ្លួន​ផង​ដែរ​។
កូនស្រី​ម្នាក់​ទៀត​របស់​គ្រួសារ គុយរី, Ève Curie, ជា​អ្នក​សរសេរ​ប្រវត្តិ​របស់​ម៉ារី គុយរី​។
ចៅ​ស្រី​របស់​ពួក​គាត់, Hélène Langevin-Joliot ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​​រូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ នៅ​ សកលវិទ្យាល័យ​ប៉ារីស, ហើយ​ចៅ​ប្រុស​របស់​ពួក​គាត់​, Pierre Joliot, ដែល​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម ព្យែរ​ គុយរី, ជា​គីមី​ជីវវិទូ​ដ៏​ល្បី​ម្នាក់​។
ព្យែរ​ គុយរី បាន​ស្លាប់​នៅ​ប៉ារីស នា​ថ្ងៃ ១៩ មេសា ១៩០៦។ គាត់​រត់​ឆ្លង​ផ្លូវនៅ​ពេល​មេឃ​ភ្លៀង តែ​ពេល​នោះ​គាត់​បាន​រអិល​ជើង​ ហើយ​ត្រូវ​រទេះ​សេះ​មួយ​បាន​បុក និង កិន​ពី​លើ។ លលាដ៍​ក្បាល​​របស់​គាត់​បាន​បែក​។
នៅ​ខែ​មេសា ១៩៩៥ ធាតុ​របស់ ព្យែរ និង ម៉ារី ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​តម្កល់​នៅក្នុង​វិមាន​សព​នៃ Panthéon ក្រុង​ប៉ារីស​។
ឃុំកំរៀង
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកំរៀង ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៨ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​កំរៀង
ភ្នំសុពណ៌កាលី
ភ្នំសុពណ៌កាលី មានទីតាំងស្ថិតនៅ ភូមិជ្រោយថ្ម ស្រុកព្រែកប្រសប់ ខេត្តក្រចេះ ដែលមានរាងដូចជាក្រពើ ។ ភ្នំនេះបានកាំជណ្ដើរ៨៦៤កាំ នៅលើភ្នំមានវត្ត ព្រមទាំងមានកន្លែងជាច្រើនសំរាប់ភ្ញៀវទេសចរទៅកំសាន្តក៏ដូចចូលក្នុងវិហារគោរពព្រះពុទ្ធបដិមា នៅទីនោះមានរូបចម្លាក់ដំរីក្បាលបី កន្លែងឆ្លាក់ព្រះ វត្តអារាម រន្ធល្អាងបុរាណជាដើម។
ចំណីអាហារ៩ប្រភេទ ជួយដល់សុខភាពភ្នែក
អំពីប្រភេទអាហារ
រូបភាពតូច អាហារគឺវាមានសារៈប្រយោជន៍ចំពោះសុខភាពរបស់មនុស្សយើងជាច្រើនទៅតាមប្រភេទនៃអាហារ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងគឺសំបូរទៅដោយអាហារប្រភេទនេះជាច្រើនណាស់ជាពិសេសនៅតាម តំបន់ស្រុកស្រែចំការ។ប៉ុន្ដែមានប្រជាជនមួយចំនួនមិនទាន់យល់ដឹងពីអត្ថប្រយោជន៍របស់វានៅ ឡើយ។ខាងក្រោមនេះគឺជាអត្ថប្រយោជន៍របស់ប្រភេទបន្លែទាំង៩ប្រភេទ៖
ភ្នំសុពណ៌កាលី
មានសៀវភៅនិទានរឿងព្រេងខ្មែរដែលមានឈ្មោះថាក្រពើលោកនេន ដែលបានរៀបរាប់ទាក់ទងនឹងភ្នំនេះ តែសាច់រឿងហាក់ដូចជាចាកឆ្ងាយបន្ដិចអំពីរឿងព្រេងដែលអ្នកភូមិតែងនិទានតៗគ្នា។
ខ្ញុំសូមលើកយកសាច់រឿងនៃប្រវត្តិភ្នំសុពណ៌កាលីមកបកស្រាយត្រួសៗតាមដែលបានស្ដាប់ការនិទានពីអ្នកភូមិម្នាក់គឺបងស្រីធី ដែលគាត់បាននិទានអោយខ្ញុំស្ដាប់កាលពីខ្ញុំនៅតូច។ ដំណាលរឿងមានដូចតទៅនេះ៖
ចំណីអាហារ៩ប្រភេទ ជួយដល់សុខភាពភ្នែក
១-ការ៉ុត
ត្រូវបានដឹងបានយ៉ាងយូរហើយថា ពួកវាគឺជាអាហារសម្រាប់បំប៉នគ្រាប់ភ្នែក ដោយសារតែ វាមាន ផ្ទុកនូវ សារជាតិ វីតាមីន A ដ៏ច្រើន។
ភ្នំសុពណ៌កាលី
កាលពីដើមឡើយមានក្រពើមួយ ដែលរស់នៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ហើយក្រពើនោះមានឈ្មោះថាក្រពើហាន់ជ័យ វាកាចសាហាវណាស់ អោយតែឃើញទូកអ្នកភូមិតែងតែបោលបំបុករួចស៊ីអ្នកភូមិជាចំណី អ្នកណាក៏ញញើតនឹងក្រពើនោះដែល។ នៅវេលាថ្ងៃមួយព្រះនាងមួយអង្គព្រះនាមសុពណ៌កាលី បានធ្វើដំណើរតាមទូកឆ្លងកាត់ដែនដីក្រពើកាចសាហាវនោះ ដូចសព្វមួយដងក្រពើនោះក៏បានបោលបំបុកទូកដែលព្រះនាងសុពណ៌កាលីគង់ហើយស៊ីអស់អ្នករួមដំណើរជាមួយព្រះនាង ព្រមទាំងព្រះនាងផងដែរ។ អស់រយៈកាលច្រើនខែឆ្នាំកន្លងផុតទៅក្រពើនោះបានពងនៅក្បែរអាស្រមតាឥសី ដោយឬទ្ធិបារមីពូកែ តាឥសីបានប្រមើលដឹងថា ពងក្រពើនេះជាព្រះនាងសុពណ៌កាលីកាលពីជាតិមុន តាឥសីក៏បានយកពងក្រពើនោះមកថែរក្សា រហូតញាស់ជាកូនក្រពើហើយនៅជាមួយតាឥសីរហូតចំរើនវ័យធំធាត់។ ពេលដែលក្រពើនោះធំឡើង តាឥសីក៏បានជប់អោយក្រពើនោះអាចប្រែក្រឡាទៅជាមនុស្សបាន គឺព្រះនាងសុពណ៌កាលីនោះឯង។ ពេលដែលបានរៀនវិជ្ជាពីតាឥសីបានច្រើនហើយ ក្រពើសុពណ៌កាលីក៏មានបំណងទៅប្រយុទ្ធជាមួយនឹងក្រពើហាន់ជ័យដែលតែងតែធ្វើបាបអ្នកស្រុកអ្នកភូមិបាត់បង់ជីវិត ពេលនោះគាប់ដូចបំណងក្រពើសុពណ៌កាលីបានប្រទះឃើញក្រពើហាន់ជ័យ ឈុតប្រយុទ្ធគ្នាក៏បានកើតឡើងយ៉ាងសាហាវ លាន់ពេញផ្ទៃទឹក ទីបញ្ចប់ក្រពើសុពណ៌កាលីក៏ទទួលបានជ័យជំនះ។ នៅពេលល្ងាចឡើង ក្រពើសុពណ៌កាលីតែងតែប្រែក្រឡាខ្លួនទៅជាមនុស្សហើយអង្គុយលេងក្បែរទន្លេមេគង្គ ដោយគូព្រេងមកដល់ និស្ស័យនាំអោយជួប មានកូនកំលោះអ្នកភូមិម្នាក់បានមកនិយាយលេងជាមួយនឹងនាងរាល់រាត្រីរហូតបង្កើតបានជាចំណងស្នេហ៍ដ៏ផ្អែមល្អែម ក្ដីស្នេហ៍នៃកំលោះកូនអ្នកភូមិមិនបានយូរប៉ុន្មាន ម្ដាយបុរសនោះក៏គុណគូររកគ្រូអាចារ្យបានអោយដឹងថា កូនប្រុសរបស់គាត់កំពុងសេពគុបនឹងនាងក្រពើ ហើយបានពន្យល់អោយកូនឈប់ទៅទាក់ទងនាងនោះទៀត ដោយក្ដីស្រឡាញ់ដ៏ស្មោះស្មគ្រនៃមាណពនិងនាងសុពណ៌កាលី បុរសនោះមិនព្រមស្ដាប់ហើយជឿសំដីម្ដាយឡើយ។ ម្ដាយមិនអស់ចិត្តក៏ទៅសុំអោយគ្រូអាចារ្យសូត្រមន្ដអាគមគាថាដាក់នៅអាវ ប្រសិនបើនាងសុពណ៌កាលីពាក់ហើយនោះ នឹងប្ដូររូបរាងទៅជាក្រពើវិញមិនខាន។ ម្ដាយបុរសនោះបានបង្ខំអោយបុរសនោះយកអាវទៅអោយនាងដែលជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្លួនពាក់ ដោយចង់បញ្ជាក់ពីភាពស្អាតស្អំ ហើយជាកូនកត្តញ្ញូ បុរសនោះក៏សុខចិត្តយកអាវនោះទៅ។ ពេលរាត្រីបានឈានចូលមកដល់ បុរសដែលជាកូនអ្នកភូមិនោះបានទៅនិយាយលេងជាមួយនាងសុពណ៌កាលីដូចរាល់ដង ហើយចុងបញ្ចប់ក៏បានជូនអាវដែលសេពមន្ដអាគមរួចនោះអោយទៅនាង គ្រាន់តែបានពាក់លើស្បែកភ្លាម រំពេចនោះស្បែកនាងក៏ប្រែក្លាយជាស្រកាក្រពើមួយរំពេក ហើយបានប្ដូររូបរាងទៅជាសត្វក្រពើដូចដើម។ បុរសនោះភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងពេលដែលបានឃើញនាងសុពណ៌កាលីដែលជាអ្នកជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្លួនជាសត្វក្រពើ។ ក្រពើសុពណ៌កាលីឈឺចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ដោយហួសចិត្តថាមិនគួរគូស្នេហ៍របស់នាង ធ្វើបែបនេះចំពោះនាងសោះ ហើយនាងក៏បានហែលបំបុកដីផ្ទុះស្លាប់ ក្លាយជាភ្នំដែលមានរូបរាងដូចក្រពើ ដែលភ្នំនេះមកដល់សព្វថ្ងៃគេហៅថា ភ្នំសុពណ៌កាលីដែលមានរូបរាងដូចក្រពើ។
ចំណីអាហារ៩ប្រភេទ ជួយដល់សុខភាពភ្នែក
២-ផ្លែបឺរ
គឺជាប្រភេទអាហារម្យ៉ាង ក្នុងចំណោមពពួកអាហារដែលសំបូរទៅដោយសារ ជាតិបំប៉នជាច្រើន ដូច្នេះ វាគ្មាន អ្វីចម្លែកនោះទេ ដែលថា ពួកវាពិតជាមានភាពអស្ចារ្យចំពោះសុខភាពគ្រាប់ភ្នែក។
ភ្នំសុពណ៌កាលី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំនៅកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រចេះ
ចំណីអាហារ៩ប្រភេទ ជួយដល់សុខភាពភ្នែក
៤-ផ្កាខាត់ណាខៀវ
គឺជាប្រភពដ៏ល្អ នៃសារជាតិវីតាមីន C, កាល់ស្យូម, lutein, zeaxanthin និង sulforaphane ។
៥-ស្ពៃក្តោបច្រើនមុខ
ស្ពៃក្តោបប្រភេទផ្សេងៗជាច្រើន ក៏ដូចជាស្ពីណាចផងដែរ វាគឺជាប្រភពដ៏ល្អ នៃសារជាតិវីតាមីន A, lutein និង zeaxathin ។
៦-ផ្លែប៉េងប៉ោះ
គឺមានផ្ទុកនូវសារជាតិ វីតាមីន C និង lycopene ដ៏ខ្ពស់ ដែលវាជាសារជាតិបំប៉នពីរប្រភេទ យ៉ាងសំខាន់ សម្រាប់គ្រាប់ភ្នែក ។
៧-គ្រាប់ផ្កាឈូករ័ត្ន
គ្រាប់ផ្កាឈូករ័ត្ន មានផ្ទុកសារជាតិ selenium ដែលវាជាសារជាតិបំប៉នមួយប្រភេទ ដែលអាច ការពារ អ្នកពីជំងឺភ្នែកឡើងបាយ និង ជម្រុញការពារសុខភាពទាំងអស់របស់គ្រាប់ភ្នែក ។
៨-ខ្ទឹមស
ខ្ទឹមស មានផ្ទុកសារជាតិ selenium និង សារជាតិបំប៉នសម្រាប់គ្រាប់ភ្នែកដ៏ទៃទៀត មានដូច ជា វីតាមីន C និង quercetin ។
៩-ត្រីសាម៉ុង
គឺសំបូរទៅដោយអាស៊ីតខ្លាញ់ត្រី អូមេហ្គា៣ ដែលវាមានសារៈប្រយោជន៍ យ៉ាងខ្លាំង ក្នុងការ រក្សាការពារ សុខភាពភ្នែកបានទាំងស្រុង។ វាក៏មានផ្ទុកផងដែរ នូវ អាស៊ីតហ្វូលីក, វីតាមីន D, វីតាមីន B6, វីតាមីន B12 និង វីតាមីន A។
ឃុំអូរដា
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​កំរៀង ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន១០ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​កំរៀង
ច្បាប់នៃកម្ម
កម្មគឺជាអ្វី?
ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូលពន្យល់ថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! គឺចេតនា ដែលតថាគតហៅថាកម្ម " ។ ន័យរបស់កម្មក្នុង ពាក្យសាមញ្ញធម្មតាគឺ អំពើ ឬការធ្វើអ្វីមួយ ។ ក្នុងន័យជាបច្ចេកទេស កម្មមានន័យថា ចេតនា ។ ចេតនា គឺធម្មជាតិអ្នកគិត អ្នកចាត់ចែង អ្នកសន្សំ ធម្មជាតិដែល ញ៉ាំងសម្បយុត្តធម៌គឺចិត្តឲ្យប្រព្រឹត្តអំពើ ជាកុសលឬជាអកុសល ។
កាលណាអ្នកធ្វើអំពើអ្វីមួយ តែងតែមានចេតនា នៅពីក្រោយអំពើនោះ ហើយចេតនានោះ សេចក្តីប្រឹងប្រែង តាមផ្លូវចិត្តហៅថាកម្ម ។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ពន្យល់ថា កាលណាបុគ្គលណាមួយ មានចេតនាបុគ្គលនោះរមែង ធ្វើសកម្មភាពតាមកាយ វាចា ចិត្ត ។ អ្វីមួយដែលអ្នកធ្វើ មានកម្មនៅជាប់ជាមួយនោះ ។ ចេតនាជាចេតសិកមួយ ក្នុងចំណោមចេតសិក៥២ ដែលកើតឡើង និងរលត់ទៅជាមួយនឹងចិត្ត ។
បើអ្នកពុំសូវដឹង អំពីពាក្យថាកម្ម សេចក្តីអធិប្បាយអំពី “ ច្បាប់នៃកម្ម “ នេះជាជំនួយសំខាន់មួយ សំរាប់អ្នកអាន ។ ជនទាំងឡាយមួយចំនួន ដែលមិនមែនជា អ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា បានត្រូវទាក់ទាញ ដោយសារតែទ្រឹស្តីនៃកម្ម ឲ្យចូលមក ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រោះថាសេចក្តីពន្យល់ អំពីច្បាប់នៃកម្មណែនាំឲ្យដឹងអំពីហេតុ ដែលឲ្យបុគ្គលម្នាក់ៗ មានសភាពខុសៗគ្នា និងហេតុដែលបណ្តាល ឲ្យបុគ្គលម្នាក់ៗមាន ទុក្ខផ្សេងៗគ្នាក្នុងជីវិតបច្ចុប្បន្ននេះ ។ ជនជាតិអ៊ីតាលីម្នាក់ បានពិចារណាយ៉ាងច្រើនរកហេតុផល នៃភាពមិនស្មើគ្នានៃមនុស្សម្នាក់ៗ អ្នកខ្លះមានជម្ងឺច្រើន អ្នកខ្លះមានសុខភាពល្អ អ្នកខ្លះមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន អ្នកខ្លះក្រីក្រតោកយ៉ាក អ្នកខ្លះរូបល្អ អ្នកខ្លះរូបអាក្រក់ អ្នកខ្លះឆ្លាតអ្នកខ្លះល្ងង់ ។ល។ តើហេតុអ្វីហ្ន៎ បានជាមនុស្ស មានវាសនាខុសគ្នា យ៉ាងនេះ? គាត់បានសាកសួរ រកចម្លើយនេះ ពីមនុស្សជាច្រើន ប៉ុន្តែគាត់ពុំបានទទួលចម្លើយ ណាមួយឲ្យពេញចិត្តគាត់ឡើយ ។ ថ្ងៃមួយគាត់បានអានសៀវភៅ អំពីសាសនាព្រះពុទ្ធ ត្រង់កន្លែងដែលពន្យល់អំពី “ ច្បាប់នៃកម្ម “ គាត់មានការពេញចិត្ត ជឿតាមទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធយ៉ាងខ្លាំង ក៏សម្រេចចិត្តរៀនព្រះធម៌ បានចេះដឹងច្រើនហើយក៏បួសជាភិក្ខុ រហូតដល់អស់អាយុសង្ខារទៅ ។ ភិក្ខុអង្គនេះបានត្រូវទ្រឹស្តី “ ច្បាប់នៃកម្ម “ ទាក់ទាញឲ្យចូលសាងភ្នួស ក្នុងសំណាក់សាសនាព្រះពុទ្ធ ហើយប្រព្រឹត្តនូវ ព្រហ្មចរិយធម៌ ជាការប្រពៃណាស់ចំពោះព្រះអង្គ ។
សត្វលោកដែលទទួលផល ល្អឬអាក្រក់ក្នុងជីវិតនោះ ក៏ព្រោះតែមានកម្ម ជាហេតុប៉ុណ្ណោះ គ្មានទាក់ទង នឹងអ្វីផ្សេងទៀតទេ ។ គឺជាច្បាប់ធម្មជាតិ! ។ អ្នកធ្វើអំពើ ដោយចេតនាអាក្រក់ នឹងទទួលផលអាក្រក់អ្នកធ្វើអំពើដោយចេតនាល្អ នឹងទទួលផលល្អ ។ មនុស្សម្នាក់ៗ តែងធ្វើ នូវកម្មដែលជាកុសលផង ជាអកុសលផង បើដូច្នេះតើពេលណា ជាតិណា ផលនៃកម្មណា គេនឹងត្រូវទទួល? បើគ្មានអ្នកកាត់ក្តី ឲ្យទោសឬរង្វាន់ទេនោះ តើអ្វីជាអ្នកចាត់ចែង ឲ្យសត្វលោក ទទួលផលនៃកម្មរបស់ខ្លួន? ភាពមិនស្មើគ្នារវាងបុគ្គលម្នាក់ៗ កើតឡើងដោយសារមាន កម្មអ្នកចាត់ចែង ឯពាក្យថាកម្មនោះគឺមិនមានរូបរាង តួអង្គជាអ្វីមួយទេ ប៉ុន្តែមានកម្លាំងឫទ្ធីអានុភាព បណ្តាលឲ្យសត្វលោកកើត ស្លាប់ បានសុខ ទុក្ខ ល្អ អាក្រក់ ។ បុគ្គលម្នាក់ៗ ធ្វើនូវកម្មជានិច្ចរាល់ថ្ងៃ ហើយជាម្ចាស់ នៃកម្មទាំងនោះតែងទទួលផល នៃកម្មរបស់ខ្លួន ក្នុងជាតិនេះ និងជាតិជាបន្តបន្ទាប់តទៅ មិនអាចចែករំលែក កម្មរបស់ខ្លួនទៅឲ្យអ្នកដទៃ ហើយក៏មិនអាច ទទួលផលនៃកម្ម ដែលអ្នកផ្សេងបានធ្វើដែរ ។ ដោយសង្ខេបឲ្យខ្លីនរណាធ្វើកម្ម ដោយចេតនា អ្នកនោះជា អ្នកទទួលខុសត្រូវ និងជាអ្នកទទួលផល ។
ថ្ងៃមួយ ព្រះពុទ្ធយាងទៅកាន់ ផ្ទះសេដ្នីសុភៈ ពេលនោះឆ្កែតោទេយ្យៈ ក៏ព្រុះព្រះអង្គ ។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់មានព្រះបន្ទូល ទៅកាន់សត្វឆ្កែថា“ ម្នាលតោទេយ្យៈ! ពេលដែលអ្នករស់នៅ ជាមនុស្សអ្នកតែងតែមិនគោរពគេ ឥឡូវនេះអ្នកគ្មានការគួរសម ទៀតហើយ ដោយអ្នកព្រុះតថាគត ។ អ្នកនឹងទៅកើត ក្នុងស្ថាននរក មិនខានឡើយ “។ ឆ្កែបានឮដូច្នោះ ក៏គិតថា “ អូ! ព្រះសមណគោតមនេះស្គាល់អញផងតើ “ ។ ឆ្កែតោទេយ្យៈ នឹកអន់ចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ក៏ដើរទៅដេកននៀល ក្នុងភ្នក់ផេះ ។ សេដ្នីសុភៈស្រឡាញ់ឆ្កែណាស់ មានកន្លែងដ៏ស្អាតល្អប្រណិត សម្រាប់ឆ្កែដេក កាលបើឃើញឆ្កែទៅដេកក្នុងភ្នក់ផេះ ក៏ភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ។ អ្នកបំរើប្រាប់សុភៈថា ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូល អ្វីមួយទៅកាន់ឆ្កែ ធ្វើឲ្យឆ្កែខឹងហើយ ក៏ទៅដេកក្នុងផេះទៅ ។ សុភៈក៏ចូលទៅទូលសួរព្រះពុទ្ធព្រះពុទ្ធក៏ប្រាប់តាមដំណើររឿង ។ សុភៈគិតក្នុងចិត្តថា បើតាមគម្ពីរព្រាហ្មណ៍ ឳពុករបស់អញគួរតែទៅកើតឯស្ថានសួគ៌ ប៉ុន្តែព្រះគោតម បែរជាប្រាប់អញថា គាត់បានកើត ជាសត្វឆ្កែទៅវិញព្រះគោតមនេះពិតជា មានបន្ទូលមិនប្រុងប្រយ័ត្ន ។ ដោយទ្រង់ជ្រាបថា សុភៈមិនយល់ស្រប តាមបន្ទូលព្រះអង្គ ព្រះពុទ្ធក៏សួរសុភៈ ថា “ បពិតលោកសេដ្នី ក្រោយពេលឳពុកលោក ស្លាប់ទៅតើមានបាត់មាសប្រាក់ -ទ្រព្យសម្បត្តិដែរឬទេ “? សេដ្នីសុភៈឆ្លើយថា “ មានបាត់មាសប្រាក់ជាច្រើន មិនដឹងបាត់ទៅឯណា “ ។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា “ សូមលោកសេដ្នី ចាំដល់យប់ជ្រៅសិនទើបដាក់អាហារឲ្យឆ្កែ លុះឆ្កែស៊ីរួចហើយ សូមសួរឆ្កែអំពីមាសប្រាក់ ដែលបាត់នោះ “ ។ សេដ្នីសុភៈ ដោយចង់រកមាសប្រាក់ដែល បាត់នោះក៏សុខចិត្តធ្វើតាម បន្ទូលរបស់ព្រះពុទ្ធ ។ ឆ្កែក៏នាំសុភៈទៅបង្ហាញកន្លែងដែលគាត់ (តោទេយ្យៈ) បានលាក់ទុកមាសប្រាក់ កាលពីមុនពេលគាត់ស្លាប់ ។ សេដ្នីសុភៈ ក៏បានរកឃើញ មាសប្រាក់ទាំងនោះវិញ រួចក៏ចូលទៅក្រាបទូល សួរព្រះពុទ្ធអំពីហេតុដែលបណ្តាល ឲ្យមនុស្សខុសៗគ្នា ខ្លះមាន ខ្លះក្រ ខ្លះឆ្លាត ខ្លះល្ងង់ ខ្លះរូបល្អ ខ្លះរូបអាក្រក់ ខ្លះពិកា ខ្លះកើតក្នុង ត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ខ្លះកើតក្នុងត្រកូល អ្នកស្រែចំការក្រីក្រ ។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា “ ម្នាលលោកសេដ្នី បុគ្គលម្នាក់ៗ ជាម្ចាស់របស់កម្ម ជាអ្នកទទួលមត៌កនៃកម្ម មានកម្មជាឳពុកម្តាយ មានកម្មជាញាតិ មានកម្មជាទីជំរក គឺកម្មនេះហើយ ដែលចែក សត្វលោកឲ្យខុសៗគ្នា “។
ដោយសុភៈមិនយល់ អំពីព្រះបន្ទូល ព្រះពុទ្ធក៏ទ្រង់សំដែង អំពីច្បាប់នៃកម្ម ឲ្យសុភៈបានយល់ច្បាស់ មានសេចក្តីបរិយាយ ដូចតទៅនេះ ។ កម្មបានត្រូវចាត់តាមលំដាប់នៃ មុខងារ ទម្ងន់របស់វា ពេលវេលានិងកន្លែង ដែលវាត្រូវកើត ។
មុខងារនៃកម្ម
មុខងាររបស់កម្ម មាន៤យ៉ាងគឺ ៖
ជនកកម្ម
ជនកម្មគឺជាកម្មដែលបណ្តាលឲ្យម្ចាស់នៃកម្មនោះសោយផល ទោះល្អក្តី អាក្រក់ក្តី មិនអាចជៀសផុត ពីផលរបស់វាបានឡើយ ។
ឧបត្ថម្ភកកម្ម
គឺកម្មដែលជួយទ្រទ្រង់ ដល់កម្មដទៃទៀត ឲ្យម្ចាស់កម្មសោយផល នៃកម្មដទៃនោះ មិនឲ្យផលដោយខ្លួនវាទេ ។
ឧបបីឡកម្ម
គឺកម្មដែលទប់មិនឲ្យ កម្មដទៃទៀត ផ្តល់ផលឲ្យទៅម្ចាស់កម្មជាបណ្តោះអាសន្ន កម្មដទៃនោះ មិនសាបសូន្យទៅណាទេ អាចឲ្យផល ទៅថ្ងៃក្រោយបាន កាលណាកម្មដែលរារាំងនោះរលត់ទៅ ។
ឧបឃាដកកម្ម
គឺកម្មដែលបំផ្លាញ កម្មដទៃឲ្យវិនាស កុំឲ្យមានតទៅទៀត ហើយឲ្យផលដោយខ្លួនឯង ។
ទម្ងន់របស់កម្ម
ការចាត់កម្ម ទៅតាមទម្ងន់របស់វា មាន៤បែបគឺៈ
អនន្តរិយកម្ម
គឺកម្មដែលមាន ទម្ងន់ធ្ងន់មិនអាច មានកម្មដទៃណាមករារាំង ឬកំចាត់បាន សោះឡើយ ម្ចាស់កម្មនេះ ត្រូវតែទទួលផល ជាដាច់ខាត ។ កម្មធ្ងន់នេះ មានការសម្លាប់ឳពុកម្តាយ ការធ្វើឲ្យឈាមព្រះពុទ្ធហូរចេញ ការសម្លាប់ព្រះអរហន្ត ការរំលោភលើភិក្ខុនី ការបំបែកសង្ឃ ខាងផ្នែកអកុសល ។ គរុកម្មខាងផ្នែកកុសលវិញ មានការបូជា ធ្វើកុសលកម្មផ្ទាល់ នឹងព្រះពុទ្ធអង្គ ការសម្រេចឈានសមាបត្តិ ។
អាសន្នកម្ម
គឺកម្មដែលធ្វើ នៅក្នុងដំណាក់ កាលចុងក្រោយបង្អស់ នៃជីវិត ពេលរៀបស្លាប់ គឺអារម្មណ៍នៃកម្ម ដែលខ្លួនបានធ្វើ មកហើយ ហើយកម្មនោះក៏មកប្រាកដ ក្នុងជវនចិត្ត មុនពេលចុតិ ។
អាចិណ្ណកម្ម
គឺកម្មដែលខ្លួន ធ្លាប់តែធ្វើរឿយៗ មានការរក្សាសីល ការចំរើនភាវនា សំអាតកាយវាចាចិត្ត ជាដើមខាងផ្នែកកុសល ឬការប្រព្រឹត្ត ខុសនឹងសីល មានការសម្លាប់សត្វ លួចទ្រព្យគេ ផឹកទឹកស្រវឹងជាដើមខាងផ្នែកអកុសល ។
កតត្តាវាបនកម្ម
កម្មក្រោយគេ គឺកម្មដែលរង់ចាំ ឲ្យកម្មដទៃទៀត ឲ្យផលអស់ជាមុនសិន ទើបកម្មនេះឲ្យផល ជាចុងក្រោយបង្អស់ ។ គឺកម្មដែលព្រះអរហន្ត ទទួលផលមុននិព្វាន ។ កាលណាមានកម្មធ្ងន់ ជាមួយនឹងកម្មទាន់ហន់ កម្មធ្ងន់នឹងឲ្យផលភ្លាម ក្រោយពេលស្លាប់ ។ បើកម្មទាន់ហន់ និងកម្មទម្លាប់ មានជាមួយគ្នា កម្មទាន់ហន់នឹងឲ្យផល ។ បើកម្មទម្លាប់ និងកម្មចុងក្រោយមានជាមួយគ្នា កម្មទម្លាប់នឹងឲ្យផល ។ កម្មទាន់ហន់ សំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះវាជាកម្ម នៅពេលរៀបនឹងស្លាប់ ដែលឲ្យផល ភ្លាម ឲ្យសត្វកើតជាអ្វី នៅភពណា បន្ទាប់ពីអស់អាយុសង្ខារទៅ ឯកម្មដទៃទៀតដែលបុគ្គល ដែលស្លាប់នោះ បានធ្វើពីមុន នៅមិនទាន់ ឲ្យផលនៅឡើយ ។ ទោះបីគេធ្វើកុសលកម្ម ច្រើនមកពីមុនក៏ដោយ បើពេលរៀបស្លាប់ គេកំពុងធ្វើអកុសលកម្ម អកុសលកម្មនោះនឹងឲ្យផលអាក្រក់ ឲ្យបុគ្គលនោះទៅ កើតក្នុងភពដ៏ថោកទាប មាននរកប្រេត អសុរកាយ តិរច្ឆានជាដើម ។ ឬបើនៅពេលរៀបស្លាប់ គេកំពុងតែធ្វើកុសលកម្ម មានការចំរើន សមាធិជាដើមកុសលកម្មនោះនឹងឲ្យ ផលទៅកើត ក្នុងសុគតិភព គឺភពដែលគេគួរនឹងកើត ជាមនុស្ស ទេវតាឬព្រហ្ម ។
ពេលវេលានិងទីកន្លែង
កម្មអាចឲ្យផល ទៅតាមពេលនិងកន្លែង៤គឺៈ
ពាក្យថា កម្មដែលបុគ្គល បានធ្វើពីមុន ឲ្យផលល្អឬអាក្រក់ គ្រាន់តែជាការ ពោលដោយខ្លី ជាសេចក្តីសង្ខេប ។ ពាក្យពោលយ៉ាងនេះអាច ឲ្យមានការយល់ច្រឡំថា កម្មទាំងនោះ តាមម្ចាស់របស់វា រហូតពីជាតិមួយ ទៅជាតិមួយ ដើម្បីឲ្យផល ។ មិនមែនដូច្នោះទេ ។ ធម៌ទាំងអស់ ជាធម្មជាតិមិនទៀង គឺកើតហើយ រលត់សូន្យទៅវិញ ឯកម្មក៏ជាធម៌ កើតហើយរលត់ដូចគ្នា ។ ប៉ុន្តែកម្មបានបង្កើតនូវឥទ្ធិពលមួយ ឲ្យម្ចាស់របស់វា ។ ឥទ្ធិពលនេះគ្មានរូបរាង ខ្លួនប្រាណទេ វាតាមម្ចាស់របស់វា រហូតក្នុងត្រៃភព លើកលែងតែព្រះនិព្វាន ។ ឥទ្ធិពលនៃកម្មនេះ មានឫទ្ធិឲ្យផលល្អឬ អាក្រក់កើតឡើងបានដល់ម្ចាស់របស់វា កាលណាមាន បច្ច័យគ្រប់គ្រាន់ ដែលជា គ្រឿងទ្រទ្រង់ជួយឧបត្ថម្ភ ។ ដើម្បីជាការពន្យល់ មានសេចក្តី ឧបមាមួយក្នុងតម្រា ជំនាន់ចាស់ថា វត្ថុ៣យ៉ាងគឺស្មៅក្រៀម កែវពង្រីក និងពន្លឺព្រះអាទិត្យ ។ នៅពេលដែលពន្លឺ ព្រះអាទិត្យចាំងទម្លុះកែវ ទៅចំស្មៅក្រៀម ក៏បង្កើតឲ្យមាន ភ្លើងឆេះស្មៅនោះទៅ ។ ភ្លើងគ្មាននៅក្នុង ស្មៅក្រៀម គ្មាននៅក្នុងកែវ គ្មាននៅក្នុងពន្លឺព្រះអាទិត្យទេ ។
សំនៀងខ្សែដៀវ
ខ្សែដៀវផ្ទាត់ឮរន្ទឺឆ្លងភូមិ
ច្បាប់នៃកម្ម
ពេលវេលានិងទីកន្លែង
គ្រាប់ស្វាយទុក ដូចជាឥទ្ធិពលនៃកម្ម វារង់ចាំតែឱកាសនឹងដុះឡើង កាលណាមានដីទឹកនិងពន្លឺថ្ងៃ ។ សេចក្តីពន្យល់នេះ ត្រឹមត្រូវចំពោះតែ កម្មដែលឲ្យផល (មុខងារនៃកម្មខាងលើ) ប៉ុណ្ណោះ ។
សំនៀងខ្សែដៀវ
ប្រលែងប្រលោមអន្ទងអារម្មណ៍
ច្បាប់នៃកម្ម
ពេលវេលានិងទីកន្លែង
ប៉ុន្តែចំពោះកម្មធ្ងន់ និងកម្មទាន់ហន់ ផលរបស់វាមាន កម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ កើតឡើងឥតរង់ ចាំអ្វីជួយឧបត្ថម្ភទេ គឺវាកើតឡើង ដោយខ្លួនឯង មិនពន្យាពេលវេលា ឲ្យយឺតយូរឡើយ ។ អហោសិកម្ម គឺកម្មដែលឥទ្ធិពលរបស់វា សាបសូន្យទៅ ដោយម្ចាស់របស់វា បានសម្រេចមគ្គ-ផល ក្នុងលោកុត្តរសមាធិ ដូចព្រះអង្គុលីមាលត្ថេរ កម្មដែលព្រះអង្គ សម្លាប់មនុស្សពីពេលមុន មិនឲ្យផលដល់ព្រះអង្គទេ ជាអហោសិកម្ម ព្រោះព្រះអង្គបាន សម្រេចអរហត្តផល មុនពេលឬរំលាយខន្ធ ។ ក្រៅពីអហោសិកម្ម ឥទ្ធិពលនៃកម្មដទៃទៀត នៅតែអាចឲ្យផល ក្នុងជាតិណាមួយ ដរាបណានៅមាន ការកើតនិងស្លាប់តទៅទៀត ។ ព្រោះហេតុដូច្នេះហើយ បានជាសត្វតិរច្ឆានអាច ទទួលផលឲ្យកើត ជាមនុស្សបាន កាលណាវាធ្លាប់បាន ធ្វើកុសលកម្មពីជាតិមុនៗ មុនពេល ដែលវាកើតជា សត្វតិរច្ឆាននោះ ។
សំនៀងខ្សែដៀវ
សំនៀងទឹកដមពិរោះរងំ
ច្បាប់នៃកម្ម
ពេលវេលានិងទីកន្លែង
ទីកន្លែងដែល សត្វលោកទៅកើត ក៏ទៅតាមឥទ្ធិពលនៃកម្មដែរ ។ ឥទ្ធិពលរបស់កម្មជា អកុសល តាមធ្ងន់ឬស្រាល ឲ្យសត្វទៅកើត ក្នុងអបាយភូមិ មាននរក- ប្រេត-អសុរកាយ- តិរច្ឆាន បើបានកើតជាមនុស្សក៏មនុស្សនោះ រងទុក្ខទោស វេទនាយ៉ាងខ្លាំង ។ ឥទ្ធិពលនៃកម្ម ជាកុសលវិញ អាចឲ្យសត្វទៅកើត ក្នុងសុគតិសួគ៌ ឬព្រហ្មលោក តាមកម្លាំងនៃ កុសលកម្មនោះ ។ បើបានកើតជា មនុស្សវិញ ក៏មនុស្សនោះមានភព្វវាសនាល្អ ទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន ។ ព្រះនិព្វាន មិនមាន កម្មជាបច្ច័យទេ ព្រោះកម្មជាធម៌របស់ ត្រៃលោកតែប៉ុណ្ណោះ ។ រូបកាយរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដែលជាផលនៃកម្ម ចែកចេញជានាម (ចិត្តនិងចេតសិក) និងរូប កើតឡើយដោយធម៌៥យ៉ាងគឺ អវិជ្ជា តណ្ហា ឧបាទាន កម្ម អាហារ ។ ហេតុដើមគឺអវិជ្ជាសេចក្តីមិនដឹងមិនយល់ ដែលជាបច្ច័យ ឲ្យសង្ខារកើតឡើង ។ សង្ខារនេះគឺកម្មសង្ខារ ដែលជាបច្ច័យឲ្យវិញ្ញាណ (បដិសន្ធិចិត្ត)កើតឡើង ។ កាលបើមាន វិញ្ញាណហើយ សត្វក៏កើតឡើង មាននាមនិងរូបហើយសោយផលនៃកម្ម ជាបន្តទៅទៀត ។
សំនៀងខ្សែដៀវ
គ្រប់គ្នាសំងំស្តាប់សៀងខ្សែដៀវ។
ច្បាប់នៃកម្ម
ពេលវេលានិងទីកន្លែង
យើងម្នាក់ៗបានឆ្លងកាត់ ការកើតស្លាប់ៗ ក្នុងត្រៃភព រាប់កប្ប រាប់អសង្ខ័យ្យ ជាច្រើនរាប់មិនអស់ យើងតែងធ្វើ នូវកម្មជានិច្ច គ្រប់ពេលវាលា ដែលរស់នៅ ហើយក៏បានសោយផល នៃកម្មបន្តបន្ទាប់គ្នាជាប់ជានិច្ចដែរ ។ ផលនៃកម្មមួយរលត់ទៅ ផលនៃកម្មមួយទៀតមកបន្ត ពេលសោយផល នៃកម្មនិមួយៗ យើងតែងប្រតិកម្មចំពោះ ការសោយផលនោះ បើវាជាទីពេញចិត្ត យើងប្រតិកម្មដោយលោភៈនិងមោហៈ បើវាជាទីស្អប់ខ្ពើម យើងប្រតិកម្ម ដោយទោសៈនិងមោហៈ ។ យើងក៏បង្កើតនូវកម្មថ្មីៗ ដែលនឹងឲ្យផល ក្នុងពេលអនាគត តទៅទៀត ម្ល៉ោះហើយកំណើត របស់យើង តែងតែអន្ទោលក្នុងភពទាំង៣ ជួនកាលកើត ក្នុងអបាយភូមិ ជួនកាលកើតជាមនុស្ស ជួនកាលកើតជាទេវតា ជួនកាលកើតជាព្រហ្ម ក៏ព្រោះតែមានកម្មជាហេតុ ។ យើងពុំដឹងថា កម្មអាក្រក់ណាខ្លះ ដែលយើងបានធ្វើពីពេលមុន ហើយកំពុងរង់ចាំឲ្យផល ជាការភ័យខ្លាច របស់យើងគ្រប់គ្នា អ្នកខ្លះស្វែងរកការពារ កុំឲ្យឧប្បទ្រពចង្រៃ កើតមានដល់ខ្លួនគេ ដោយជំនឿសាសនា ឬការបន់ស្រន់ អាទិទេព ។ ប៉ុន្តែបើយើងយល់ច្បាប់នៃកម្ម យើងនឹងដឹងថានរណា ជាម្ចាស់នៃកម្ម អ្នកនោះជាអ្នកទទួនផល កាលណាឱកាស តម្រូវកម្មនោះឲ្យផល គ្មានអំណាចណាផ្សេង ក្រៅអំពីម្ចាស់កម្ម អាចបញ្ជៀសបង្វាងកម្មកុំឲ្យវាឲ្យផលបានឡើយ ។ ចុះម្ចាស់កម្មធ្វើយ៉ាងណា ទើបអាចបញ្ជៀសផលកម្មបាន? នោះអាស្រ័យលើទម្ងន់នៃ កម្មជាមុនសិន បើជាកម្មធ្ងន់ មានការសម្លាប់ ឳពុកម្តាយរបស់ខ្លួន ការធ្វើឲ្យឈាមព្រះពុទ្ធស្រក់ចុះ ការសម្លាប់ព្រះអរហន្ត ការរំលោភលើភិក្ខុនី ការបំបែកសង្ឃ ជាដើម ម្ចាស់នៃកម្មនឹងទទួលផល បន្ទាប់ពីស្លាប់ ពីជាតិនេះទៅ ជាដាច់ខាត គ្មានរួចខ្លួនឡើយ ។ បើជាកម្មទាន់ហន់វិញគឺអាស្រ័យលើ មរណាសន្នជវ័ន គឺជវ័នចិត្តទី១និងទី៧ នៅពេលចុងក្រោយ បង្អស់នៃជីវិត ។ បើជវ័នចិត្តទី១ល្អៀង ទោរទន់ទៅខាងបាបកម្ម ជវ័នទី២ដល់ទី៦ នឹងចាត់តាំងភព នៃបដិសន្ធិហើយជវ័នទី៧កើតឡើង ស្រវារតោងយកនូវភពថ្មី ចុតិចិត្ត (ចិត្តចាកចេញចោលរូប គឺស្លាប់) ក៏កើតឡើង ។ បុគ្គលនោះ ក៏ទៅកើតក្នុងភព ដ៏ថោកទាប មាននរក ប្រេត តិរច្ឆានជាដើម ។ បើជវ័នចិត្តទី១ល្អៀងទៅខាង កម្មជាបុណ្យវិញ ក៏មានសភាពស្របគ្នាដែរ គឺបុគ្គលនោះនឹងទៅកើតក្នុងភព ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់មានស្ថានសួគ៌ ឬព្រហ្មលោកជាដើម ។ ដូច្នេះ ជាការសំខាន់ណាស់ ដែលបុគ្គលរៀបស្លាប់ត្រូវតែផ្ចង់ស្មារតី កុំឲ្យវង្វេង គិតទៅរកបាបកម្ម ដែលខ្លួនបានធ្វើ ដូចជាសម្លាប់សត្វជាដើម ទោះបីខ្លួនបានធ្វើបុណ្យ យ៉ាងច្រើនមកក៏ដោយ ។ បើជាកម្មទម្លាប់ គេអាចពន្យាពេល ឬបញ្ជៀស កុំឲ្យកម្មអាក្រក់តាមមកទាន់ ដោយការធ្វើ នូវកុសលកម្ម ថ្មីៗទៀតជារឿយៗ ឲ្យបានច្រើនឡើងៗ ដោយការបញ្ឈប់ ការធ្វើអកុសលកម្មថ្មីៗ ព្រោះកុសលកម្មថ្មីៗ ដែលមានចំនួនច្រើន អាចគ្របសង្កត់កម្មចាស់ មិនឲ្យមានឱកាស ឡើងមកខាងលើបាន យ៉ាងណាមិញ ដូចជាអ្នកចាក់អំបិល មួយស្លាបព្រា ទៅក្នុងទឹកមួយកែវ ទឹកក្នុងកែវនោះ នឹងមានរសជាតិប្រៃ តែបើអ្នកចាក់អំបិល មួយស្លាបព្រា ទៅក្នុងទន្លេទឹកទន្លេនោះមិនមាន រសជាតិប្រៃឡើយ ។ ការបន់ស្រន់មិនមានប្រសិទ្ធិភាព ដូចការធ្វើសីល សមាធិ បញ្ញាទេ ។ ការរក្សាសីល មានសីល៥ជាដើម ជានិច្ចមិនឲ្យដាច់ ការចំរើនសមាធិកម្មដ្នាន មានអនាបានស្សតិជាដើម ជារឿយៗរាល់ថ្ងៃ ការចំរើនវិបស្សនាបញ្ញា ជារឿយៗឥតធ្វេសប្រហែស ការគោរពបូជា ព្រះរតនត្រៃ ការឲ្យទាន ដោយមិនគិតប្រយោជន៍ ការបណ្តុះចិត្តឲ្យមាន មេត្តាអាណិតអាសូរដល់សព្វសត្វទាំងពួង ដែលម្ចាស់កម្ម ធ្វើដោយខ្លួនឯង នឹងអាចឲ្យគេរំលត់នូវទុក្ខ ដែលកើតឡើងដោយសារ ផលនៃកម្មចាស់បាន បើមិនទាន់សម្រេច បរិបូណ៌ក្នុងជាតិនេះ ក៏ជាតិខាងមុននឹងបានផលប្រយោជន៍ល្អ ជាមិនខាន ។ ពាក្យថា “ បាប “ ឬ “ បុណ្យ “ គឺឥទ្ធិពលអាក្រក់ ឬឥទ្ធិពលល្អ នៃកម្មនេះឯង ។ ចំពោះភាពមិនស្មើគ្នា របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ខ្លះមាន ខ្លះក្រ ខ្លះល្អ ខ្លះអាក្រក់ ខ្លះឆ្លាត ខ្លះល្ងង់ ខ្លះអាយុវែង ខ្លះអាយុខ្លី ខ្លះកើតក្នុង ត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ខ្លះកើតក្នុង ត្រកូលថោកទាប ។ល។
សំនៀងខ្សែដៀវ
ផ្លិកផ្លក់ភ្លិងភ្លង់អោយលង់ទ័យា
ច្បាប់នៃកម្ម
ការ​បកស្រាយ​របស់​ព្រះពុទ្ធ
បុគ្គលខ្លះចូលចិត្ត ការសម្លាប់សត្វឯទៀត គេមានទម្លាប់ ក្នុងការសម្លាប់នេះ លុះអស់អាយុសង្ខារ ពីជាតិនេះទៅ បុគ្គលនោះនឹងទៅកើត ក្នុងអបាយភូមិ មាននរកអសុរកាយ តិរច្ឆានជាដើម បើបានកើតជាមនុស្សវិញ មនុស្សនោះអាយុខ្លី ។ បុគ្គលដែលមិនសម្លាប់សត្វ មិនមានទម្លាប់ ក្នុងការសម្លាប់ គេមានមេត្តាករុណា ដល់សត្វទាំងពួង លុះបុគ្គល នោះស្លាប់ទៅ គេនឹងទៅកើតក្នុងសុគតិភព បើសិនជាកើតជាមនុស្សវិញ មនុស្សនោះនឹងមាន អាយុវែង ។ បុគ្គលខ្លះចូលចិត្ត បៀតបៀនសត្វឯទៀត ឲ្យឈឺចាប់ រងទុក្ខវេទនា លុះស្លាប់អំពីលោកនេះទៅ មនុស្សនោះនឹងទៅកើត ក្នុងអបាយភូមិបើសិនបានកើត ជាមនុស្សវិញ ក៏មនុស្សនោះមានជម្ងឺ ឈឺចុកចាប់ជាច្រើន ។ បុគ្គលដែល មិនបៀតបៀន សត្វឲ្យឈឺចាប់ ចូល ចិត្តជួយសត្វដទៃ ឲ្យបានសុខ មនុស្សនោះ ក្រោយពីស្លាប់ទៅ នឹងទៅកើតក្នុងសុគតិភព បើសិនជាកើត ជាមនុស្សវិញ ក៏មនុស្សនោះ មានសុខភាពល្អ ជាអ្នកមានជម្ងឺតិច ។ បុគ្គលខ្លះកាច ជាអ្នកមានកំហឹងច្រើន មិនសណ្តូសប្រណី លុះអស់អាយុសង្ខារ ពីលោកនេះទៅ នឹងទៅកើតក្នុងអបាយភូមិ បើសិនជាបានកើត ជាមនុស្សវិញ ក៏មនុស្សនោះ មានរូបអាក្រក់ ។ បុគ្គលដែល មានចិត្តស្លូត មានការសណ្តូសប្រណី លុះស្លាប់ពីលោកនេះទៅ នឹងទៅកើតក្នុងសុគតិភព បើសិនជាបានកើតជាមនុស្សវិញ មនុស្សនោះ មានរូបកាយល្អ ។ បុគ្គលខ្លះកំណាញ់ស្វិត មិនធ្វើទាន គិតតែពីប្រមូល យកទ្រព្យ មកធ្វើជារបស់ខ្លួន លុះស្លាប់ពីជាតិនេះទៅ នឹងទៅកើត ក្នុងអបាយភូមិ បើបានកើតជាមនុស្សវិញ ក៏មនុស្សនោះ ក្រីក្រតោកយ៉ាក ។ បុគ្គលខ្លះ មានចិត្តសប្បុរស ចូលចិត្តធ្វើទាន លុះស្លាប់ពីលោកនេះទៅ នឹងទៅកើត ក្នុងសុគតិភព បើសិនជាបានកើត ជាមនុស្សវិញ មនុស្សនោះមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន ។ បុគ្គលខ្លះ លើកតំកើងខ្លួន មិនគោរព ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ មើលងាយដល់ជនដទៃ លុះស្លាប់ពីលោកនេះទៅ នឹងទៅកើត ក្នុងអបាយភូមិ បើសិនជាបាន កើតជាមនុស្សវិញមនុស្សនោះកើតក្នុង ស្ថានភាពអាក្រក់ ដូចជាពេលស្រុកមានសង្គ្រាម អត់អាហារជាដើម ។ បុគ្គលដែលដាក់ខ្លួន ចេះគោរពដល់ជនដទៃ លុះស្លាប់ពីលោកនេះទៅ នឹងទៅកើតក្នុងសុគតិភពបើសិនជាបានកើត ជាមនុស្សវិញ មនុស្សនោះកើត ក្នុងស្ថានភាពល្អ ដូចជាក្នុងប្រទេស ដែលសម្បូរសប្បាយ សុខសន្តិភាព ។ បុគ្គលខ្លះមិនព្យាយាមរៀន ឲ្យមានចំណេះចេះដឹងច្រើនទេហើយដោយសេចក្តីល្ងង់ខ្លៅ ក៏ធ្វើខុសជាច្រើន លុះស្លាប់ពីជាតិនេះទៅ នឹងទៅកើតក្នុង អបាយភូមិ បើសិនជាបានកើត ជាមនុស្សវិញ មនុស្សនោះល្ងង់ឥតប្រាជ្ញា ។ បុគ្គលខ្លះជាអ្នក ចូលចិត្តការរៀនសូត្រឲ្យបានចេះដឹងច្រើន ហើយដោយសារ ការចេះដឹងច្រើន គេមិនប្រព្រឹត្តខុស លុះស្លាប់ពីលោកនេះទៅ នឹងទៅកើត ក្នុងសុគតិភព បើសិនជាបានកើត ជាមនុស្សវិញ មនុស្សនោះឆ្លាត មានប្រាជ្ញាច្រើន ។
សំនៀងខ្សែដៀវ
តន្ត្រីរមនាផ្ទាត់សារច្រៀងនាវ
ច្បាប់នៃកម្ម
ការ​បកស្រាយ​របស់​ព្រះពុទ្ធ
ច្បាប់នៃកម្មដែល ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូ បានសំដែងពន្យល់ ដល់សេដ្នីសុភៈនេះ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា យើងជាអ្នកទទួលខុសត្រូវ និងជាអ្នកសោយផល នៃអំពើដែលយើង ម្នាក់ៗបានធ្វើ ដោយកាយវាចាចិត្ត។ ដើម្បីសេចក្តីសុខផ្ទាល់ខ្លួន យើងត្រូវលះបង់ អំពើទាំងឡាយណា ដែលជាអកុសលកម្ម ហើយធ្វើតែអំពើ ទាំងឡាយណាដែល ជាកុសលកម្ម ។ បើដូច្នេះ យើងត្រូវធ្វើកិច្ចការ ៣យ៉ាងគឺ ការរៀនព្រះធម៌ ការប្រតិបត្តិនូវព្រះធម៌ និង ការធ្វើឲ្យសម្រេច ។ ព្រះធម៌ដែលត្រូវរៀនគឹ ធម៌សម្រាប់ប្រតិបត្តិ ដែលសំខាន់ មិនគ្រាន់តែសម្រាប់សូត្រ ថ្វាយបង្គំ ព្រះរតនត្រៃប៉ុណ្ណោះទេ ។ ការរៀនសូត្រមានន័យថា ការចាំហើយយល់ច្បាស់ ។ ការប្រតិបត្តិនូវ ព្រះធម៌ គឺយកព្រះធម៌ មកអនុវត្តធ្វើ ដូចជាការរក្សាសីល មិនឲ្យដាច់ ធ្វើសតិឲ្យស្ថិតនៅក្នុងធម៌ ជារឿយៗ ប្រតិបត្តិតាមអរិយមគ្គ ប្រកបដោយអង្គ៨ប្រការមានការចំរើន សមាធិជាដើម ។ ការធ្វើឲ្យសម្រេចគឺ ធ្វើសីលមិនឲ្យដាច់ ធ្វើសមាធិឲ្យស្ងប់កិលេស ធ្វើវិបស្សនាឲ្យសម្រេច មគ្គ និងផល ។ ឥទ្ធិពលនៃអកុសលកម្ម នៅតែអាចឲ្យផល អាក្រក់បាន លុះត្រាតែម្ចាស់កម្មបានសំរេច យ៉ាងហោចណាស់ ត្រឹមសោតាបត្តិផលដែរ ទើបអាចរួចអំពីកម្មនោះ (លើកលែងកម្មធ្ងន់ ដែលជៀសពុំរួច) ។ រួមសេចក្តីឲ្យខ្លីមក ផ្លូវចាកចេញអំពីទុក្ខ ព្រះពុទ្ធបានបង្ហាញហើយ កាលបើអ្នកឃើញ នូវសេចក្តីទុក្ខហើយ សម្រេចដើរចេញ អំពីទុក្ខទាំងនោះ អ្នកនឹងបានរួចខ្លួន ដោយខ្លួនឯង ។
សំនៀងខ្សែដៀវ
ហាកចម្រៀងទុំស្មូត្រផ្ញើស្រីទាវ
ច្បាប់នៃកម្ម
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះធម៌
សំនៀងខ្សែដៀវ
សំនៀងខ្សែដៀវនាវចិត្តលង់ស្នេហ៍។
សព្ទសៀងស្រទន់សណ្តំកាមា
ពិរោះសោតាឧិរាល្ហើយល្ហែ
អនិច្ចាថ្ងៃថ្មីខេមរាយើងប្រែ
បោះខ្សែដៀវបែរឆក់ភ្លេងបរទេស។
ជាតិគេរក្សាអត្តសញ្ញាណ
ខ្មែរយើងវឹងថ្កានប្រាណលង់ទ្រនេស(១)
សម្បត្តិដូនតាអាត្មាបែរធ្វេស
តន្ត្រីបរទេសទើបមានតម្លៃ។
ខ្សែដៀវអាណិតធាតុពិតខេមរា
ហេតុអីបុត្រខ្មែរបង្អាប់ស្មើដី
រួចផ្តល់តម្លៃបរទេសស្មើមេឃ?
ខ្សែដៀវនាវចិត្តអស់បុត្រខេមរា
ឧិ!បុត្រធិតាគប្បីត្រងត្រេក
ទោះបរទេសប្លែក សូមកុំជាន់ខ្លួនឯង!!!
ពន្យល់ពាក្យ៖
លង់ទ្រនេស៖ លង់ + ទ្រនេស
ទ្រនេស មកពីពាក្យ ទ្រនេសធ្វំ ទ្រនំធ្វេស
លង់ទ្រនេស មានន័យថា ដេកលង់ក្នុងក្តីធ្វេសប្រហែស
អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
វិញ្ញាណ១០
មនុស្សគ្រប់រូបមានវិញ្ញាណ......................១០យ៉ាងធរមានសែនប្រពៃ
សម្រាប់ប្រើប្រាស់តាមបច្ច័យ..................ដើម្បីកែឆ្នៃន័យជីវិត។
ទីមួយជាភ្នែកសម្រាប់ប្រើ.......................មើលឃើញផ្លូវដើរសុខសុក្រិត
ទីពីរត្រចៀកស្តាប់ការពិត.......................បីច្រមុះហិតស្គាល់អស់ក្លិន។
បួនជាអណ្តាតចិបរសប្លែក.....................ប្រាំគឺជាស្បែកដឹងសីតុណហ៍
ទន់រឹងគ្រាតគ្រើមមិនអោយស៊ុន.............ប្រាំយ៉ាងវរិន្ទប៉ិនប្រសប់។
ប្រាំមួយព្រលឹងដឹងជីវិត.........................ញែកចែកការពិតពីយល់សប្តិ
ពីក្តីស្រម័យថ្ងៃឬយប់.............................ប្រផ្នូលសព្វគ្រប់មិនរំលង។
ឬមានចលនាយឺតលឿនហោង................យោលយោគផ្អៀងផ្អងតាមដំណើរ។
ប្រាំបីគឺចិត្តចេះសប្បាយ...........................ទុក្ខសោកនឿយណាយស្អប់សើវើ
ស្រៀវស្រើបស្រឡាញ់ឃ្នាន់ខ្នាញ់ឃ្នើ.................គុំគួនមិនស្ទើរ ឬ ប្ញស្យា។
ប្រាំបួនសតិស្គាល់ខុសត្រូវ.......................សុភាវធម៌នៅដាស់អាត្មា
រំលត់ទឹកចិត្តអស់មោហា.........................ស្គាល់តែសុខារក្សាក្រិត។
ដប់ជាប្រាជ្ញាអារកាត់ស្រាយ....................ស្គាល់មធ្យោបាយច្រើនផ្លូវពិត
ហ្វឹកហ្វឺនរៀនសូត្រលូតជីវិត...................រស់នៅប្រណីតថ្កុំថ្កើងក្រៃ។
វិញ្ញាណទាំងដប់ប្រសព្វការ.....................ស្រកខានមួយណាច្បាស់ព្រួយភ័យ
បើសិនបានប្រើដោយប្រពៃ......................ជីវិតសិរីសួគ៌មង្គល។
ដោយ អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
ឃុំបឹងរាំង
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​កំរៀង ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៦ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង
ត្រៃកូដ
ត្រៃកូដ ១​​​ សច្ចៈ ២​ ខន្តី ៣ កត្តញ្ញូ​ កត្តវេទី (កត្តញ្ញូ​​ មូលំ)ពុទ្ធដីការ
តំបន់អេកូទេសចរណ៍បុរីអូរស្វាយ
តំបន់​អេកូ​ទេសចរណ៍​បុរី​អូរស្វាយ​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​អូរស្វាយ ឃុំអូរស្វាយ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ​តាម​បណ្តោយ​​ដង​​​ទន្លេមេគង្គ​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
ម្រាមដប់សាមគ្គី
មេដៃកូនដៃចង្អុលដៃ រួមទាំងនាងដៃចង្អុលខ្មោច សុទ្ធសឹងជាម្រាមមានប្រយោជន៍ បាត់មួយក្លាយខើចខកអាសារ។ ម្រាមដៃណាមួយក៏សំខាន់ បាត់មួយព្រួយប្រាណខានកិច្ចការ ម្រាមប្រាំតូចធំខុសពីគ្នា តែមានមុខងារសំខាន់ស្មើ។ ដូចមនុស្សគ្រប់រូបក្នុងសង្គម សំខាន់មុតមាំល្អប្រសើរ គ្មានមួយណាខ្ពស់មួយណាស្ទើរ ថ្វីបើឋានៈមិនដូចគ្នា។ មេកោយខ្សោយឬទ្ធិ បើឥតពល ខ្លែងហើរត្បិតខ្យល់ជួយគាំពារ ពលរដ្ឋពឹងមេដឹកនាំជា នាំជាតិរមនាព្រោះសាមគ្គី។ អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
ឧទ្យានជាតិមុនីវង្យបូកគោ
ឧទ្យានជាតិមុនីវង្យបូកគោ​មានចម្ងាយពីក្រុងកំពតប្រមាណ ៤៦ គីឡូម៉ែត្ររហូតដល់កំពូលភ្នំ ។ រមណីយដ្ឋាននេះ បានរកឃើញដោយជនជាតិបារាំងម្នាក់ឈ្មោះ រូលួស ហើយត្រូវបានរៀបចំឡើងនាថ្ងៃទី ១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩២២ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ ។
សង្កាត់ព្រែកកំពឹស
ជាសង្កាត់មួយស្ថិតនៅក្នុងខណ្ឌដង្កោ ភ្នំពេញ។ នេះមាន ៦ភូមិ។
ប្រវត្តិ
ឃុំព្រែកកំពឹសជាអតីតឃុំមួយនៃស្រុកកណ្ដាលស្ទឹងនៃខេត្តកណ្ដាល ដោយយោងតាមព្រះរាជក្រឹត្យលេខ នស/រកត/០៩១០/៧៦៣ ចុះថ្ងៃទី ២០ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០១០ ឃុំព្រែកកំពឹសត្រូវបានកាត់ចូលជាសង្កាត់វិញក្រោមរដ្ឋបាលរបស់ខណ្ឌដង្កោ និងក្រោយមកបានបង្កើតខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យដោយបញ្ចូល១៣សង្កាត់របស់ខណ្ឌដង្កោទៅក្នុងរដ្ឋបាលរបស់ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតឃុំនៃស្រុកកណ្តាលស្ទឹងចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្កាត់នៃខណ្ឌដង្កោ
សេរីភាព
សេរីភាព គឺជា ការចង្អុលបង្ហាញអំពីចរិតលក្ខណះនៃភាពសុខសាន្ដ ដោយគ្មានអំពើហិង្សា ហើយមានសេរីភាពពេញលេញដោយ ខ្លាចនូវអំពើហិង្សា។ តាមធម្មតា តាមការយល់ឃើញនូវពេលនេះ ដូចជាមិនមានជម្លោះកើតមានឡើង,​ សេរីភាពផងដែរបានណែនាំយើង អំពីរបៀបរស់នៅ អោយមានភាពសិ្នតស្នាលជាមួយគ្នានឹងគ្នា ឬរវាងបុគ្គលដែលយើងមិងធ្លាប់ស្កាល់ពីមុនមក ឬមានទំនាក់ទំននល្អជាមួយបុគ្គលផ្សេងទៀត, ភាពរុងរឿងនៃសង្គមឫសេដ្ឋកិច្ចមានការរីកចម្រើននោះគឺគ្មានអ្វីគួរអោយខ្វល់ខ្វាយនោះទេ, ការបង្កើត​អោយមានភាពស្មើរគ្នានៅក្នុងប្រទេស, ហើយការគ្រប់គ្រងនយោបាយមានការរៀ​បចំបានល្អប្រសើរសំរាប់ប្រជាជនលើសកលលោកបានយ៉ាងពិតប្រាកដ។ក្នុងការទំនាក់ទំនងជាមួយអន្ដរជាតិ,ពេលសន្ដិភាព គឺមិនមែនមានត្រឹមតែ ភាពគ្មានសង្គ្រាម និង ភាពគ្មានអំពើហិង្សាកើតមាននោះទេ,​ ប៉ុន្ដែថែមទាំងហ៊ានប្រឈមមុនរាល់ចំនុចវិជ្ជមានជាច្រើនទៀត ហើយត្រូវចេះគោរពចំពោះជាតិរបស់ខ្លូន​ ព្រមទាំងមានទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចល្អជាមូយប្រទេសជិតខាង។
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍​ វគ្គទី២
កម្មវិធីចំរើន វិបស្សនាកម្មដ្នាន - វគ្គទី២
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិបស្សនាធុរៈ
វិភាគចិត្តវិទ្យា
សេចក្តីវិភាគគឺជាការសិក្សាអំពីចិត្ត ហើយនឹងការបែកចែកយល់អោយបានច្បាសលាស់ពីចិត្តអ្នកដែលនៅជុំវិញខ្លួន ទាំងនេះគឺ ការបង្ហាញបន្តិចបន្តចអំពីការវិភាគចិត្ត។
*ដូចម្តេចដែលហៅថាធម្មជាតិនៃបាតុភូតចិត្ត? មានអ្វីខ្លះ?
មានៈ -  តថភាពបរានុម័ត - ចរិតអត្តនោម័តរបស់ចិត្ត - ចិត្តជាមុខងាររបស់ខួរក្បាល - ចិត្តជាបទពិសោធន៍ដែលមានចរិត សង្គមប្រវត្តិ ហើយដែលមនុស្សបានប្រែក្លាយជាសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួន ។
*ចរិតអត្តនោម័តរបស់ចិត្តជាអ្វី ?
ឧៈ គំហើយខុសគ្នានៃផ្លែស្វាយមួយ ដោយមនុស្សធម្មតាមនុស្សឈឺក្រពះ  និង  ស្រ្តីមានពោះ  ។
*តើចិត្តមានមុខងារប៉ុន្មានយ៉ាង? អ្វីខ្លះ ?
-    តំរង់ទិស  ណែនាំ  ដឹកនាំអំពើរបស់មនុស្ស ។ ឧៈ អ្នកប្រមាញ់សំដៅទៅកន្លែងដែលសត្វយំ ។ -    រុញច្រាន  ធ្វើអោយកាន់តែខ្លាំងនូវអំពើ  ទាំងឡាយ ។ ឧៈ ទឹកចិត្តឪពុកម្តាយស្រឡាញ់កូន ធ្វើអោយកូនហ៊ានតស៊ូ ខិតខំ ប្រឹងប្រែងក្នុងការការរៀនសូត្រ  ការងារ ។ -    តំរែតំរង់  កែតំរូវអំពើៈ  នៅក្នុងសកម្មភាព  គេអាចភាន់ច្រលំ ។ គោលបំណងដែលបានកំនត់ជួយអោយមានភាពត្រឹមត្រូវពិតប្រាកដ និង មានប្រយោជន៍ ។
*តើវិធីសិក្សាចិត្តវិទ្យាមានប៉ុន្មានយ៉ាង ? អ្វីខ្លះ ?
មាន ៦ យ៉ាង គឺៈ ឧៈ សង្កេតទៅលើចណូលចិត្ត និង តំរូវការរបស់អតិថិជន ។ ឧៈ តាមរយៈប្រាសាទ អង្គរ វត្ត ដែលបានបន្សល់ទុក នាំអោយយើងដឹងពីស្នាដៃរបស់បុព្វបុរសខ្មែរសម័យនោះថាជាមនុស្សឧស្សាហ៍ និងជាមនុស្សដែលមានការបំរុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ។
*តើសកម្មភាពពុទ្ធិមានប៉ុន្មានយ៉ាង ? អ្វីខ្លះ ?
ចំៈ មានពីរ គឺៈ - ពុទ្ធិឥន្រ្ទីយ៍ៈ ជាលំនាំពុទ្ធិដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតថភាពបរានុម័ត   ដោយប្រើឥន្ទ្រីយ៍ ។ ពុទ្ធិឥន្រ្ទីយ៍មាន  ឥន្រ្ទីយារម្មណ៍  និង  ប្រត្យក្សារម្មណ៍ ។ -    ពុទ្ធិវាចារៈ ជាលំនាំពុទ្ធិដែលឆ្លុះបញ្ចាំងដោយប្រយោពីលក្ខណៈ                       ខាងក្នុងនៃវត្ថុ ឬ បាតុភូត ដែលកន្លងហួសមកហើយ ឬ ដែលស្ថិតនៅចំពោះមុខ ឬ នៅអនាគត  ហើយបង្កើតបានជា សញ្ញាណអរូបី និង ទូទៅ ។
*ដូចម្តេចដែលហៅថាឥន្រ្តីយារម្មណ៍ ?
ឧៈ ហូបនំ  ច្រមុះដឹងក្លិន អណ្តាតដឹងរសជាតិ.
*ប្រៀបធៀប ឥន្ទ្រីយារម្មណ៍ និង ប្រត្យក្សារម្មណ៍ ?
-    ឆ្លុះបញ្ជាំងពីវត្ថុ ឬ បាតុភូតដែលប្រព្រឹត្តផ្ទាល់មកលើសរីរាង្គឥន្ទ្រីយ៍ ។ + លក្ខណៈខុសគ្នា ឥន្ទ្រីយារម្មណ៍ ប្រត្យក្សារម្មណ៍ -    ផ្តល់នូវលក្ខណៈទោលនៃវត្ថុ           -     ផ្តល់នូវលក្ខណៈទាំងស្រុង               ឬបាតុភូត                                                     នៃវត្ថុទាំងមូល -    លទ្ធផលឥន្រ្ទីយារម្មណ៍ផ្សេងៗ       -      លទ្ធផលរូបភាព ។
*ការគិតជាអ្វី ? មានប៉ុន្មាន ? អ្វីខ្លះ ?
-    ការគិតមានបីប្រភេទគឺៈ + ការគិតរូបីដោយដៃ + ការគិតរូបីដោយរូបភាព + ការគិតអរូបី
*ដូចម្តេចដែលហៅថារូបារម្មណ៍ ?
ចំៈ    គឺជាលំនាំចិត្តដែលឆ្លុះបញ្ចាំងវត្ថុទាំងឡាយដែលពុំទាន់កើតមាននៅឡើយ ក្នុងបទពិសោធរបស់បុគ្គល ។ លំនាំនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដោយបង្កើតរូបភាពថ្មីៗ ដែលចាប់ផ្តើមពី                           រូបតំណាងចាស់ៗទំាងឡាយ ។
*ភាសាជាអ្វី ?
ចំៈគឺជាការប្រមូលផ្តុំនៃប្រព័ន្ធសញ្ញាទាំងឡាយដែលជាគ្រឹះក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សក្នុងសង្គម ។ ភាសាជាការសម្តែងសកម្មភាពដោយនិមិ្មតរបស់មនុស្សពោលគឺ សម្បទារបស់គេ ក្នុងការសម្តែងចិត្តគំនិត និង ជាហេតុការណ៍នានាតាមសូរសំលេង និង កាយវិការ ។ សរុបមក ភាសាគឺជាឧបករណ៍នៃគំនិតដែលមនុស្សបង្កើតឡើងសំរាប់បញ្ជូលទំនាក់ទំនងក្នុងសង្គម ។
*ឥន្ទ្រីយារម្មណ៍ក្រៅមាន ៥
-    ចក្ខុឥន្ទ្រីយារម្មណ៍ ឬ  ចក្ខុវិញ្ញាណ -    សោតិន្ទ្រីយារម្មណ៍  ឬ  សោតវិញ្ញាណ -    ឃានិន្ទ្រីយារម្មណ៍ ឬ  ឃានវិញ្ញាណ -    ជីវ្ហិន្ទ្រីយារម្មណ៍  ឬ  ជីវ្ហាវិញ្ញាណ -    កាយិន្ទ្រីយារម្មណ៍  ឬ  កាយវិញ្ញាណ -    សរីរាង្គទទួល         -    សរសៃប្រសាទ ប្រទាញ -    ផ្នែកមួយដែលទាក់ទងនឹង អឌ្ឍគោលខួរ -    ច្បាប់ព្រំ        -    ច្បាប់បន្ស៊ាំ -    ច្បាប់អំពើប្រតិឃាដរវាងឥន្រ្ទីយារម្មណ៍នានា -    ច្បាប់ផ្ទុយគ្នានៃឥន្រ្ទីយារម្មណ៍  ។ -    ច្បាប់ជំរើស                -      ច្បាប់អត្ថន័យ -    ច្បាប់ស្ថិរភាព             -      ច្បាប់មាយាការ
ចិត្តវិទ្យា
ចិត្តវិទ្យា (Psychology)មានឫសស័ព្ទមកពីភាសាក្រិកពាក្យថា “Psyche” មានន័យថា “ចិត្ត” (ធម្មជាតសម្រាប់សន្សំអារម្មណ៍,សម្រាប់គិត គឺវិញ្ញាណ)+ពាក្យថា“.កកសក់ ??)(?8?របបរបប។។”ដែលប្រែថា(ការសិក្សា) ” ដូច្នោះពាក្យថា “ចិត្តវិទ្យា”មានន័យថា” សាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីចិត្ត ឬព្រឹត្តិកម្មរបស់ មនុស្ស ”។ វចនានុក្រមសម្តេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត បានពន្យល់ថា៖ ចិត្តវិទ្យាគឺវិជ្ជាខាងចិត្ត ។ បន្ទាប់មកអត្ថន័យ របស់ចិត្តវិទ្យាបានផ្លាស់ប្តូរទៅតាមយុគសម័យ គឺអាស្រ័យទៅតាមគោល គំនិ តដែលមាន ៊ឥទ្ធិពល ចំពោះអ្នកចិត្តវិទ្យា ឬចំណាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកចិត្តវិទ្យា ក្នុងយុគសម័យ នោះ ៗ ដូចជាក្នុងយុគ គោលគំនិតក្កក់សេសថា,មកលើវាសល់នុងរឿង កក់(Unconscious mind) អញ្ញាណចិត្ត ជាទីចាប់អារម្មណ៍និងពេញនិយម ។ ចិត្តវិទ្យាត្រូវបានគេគិតថាគឺការសិក្សាទាក់ទងនឹង (Unconsciousmind) អញាណចិត្ត ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងយុគដែលព្រឹត្តិកម្មនិយមជាទីពេញនិយម អត្ថន័យរបស់ចិត្តវិទ្យាក៏ប្តូរទៅ សិក្សារឿងព្រឹត្តិកម្មនិយមទៅ វិញ។ទោះបីយ៉ាងណាក៏៊កកស៊ើបរបប។ ដោយ ចិត្តវិទ្យាក្នុងយុគសម័យនីមួយៗ មិនមានអត្ថន័យតែម្យ៉ាងនោះទេ ព្រោះការស្វែងយល់ផ្នែកចិត្តវិទ្យាមានចំនួនច្រើនឡើងក្នុងអំឡុងពេលព្រមគ្នា រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ដែលការស្វែងយល់នឹកកកុញ។ចចប់់ងចំណាប់អារម្មណ៍នៃអ្នកចិត្តវិទ្យា មានអត្ថន័យផ្សេងៗពីគ្នា រហូតដល់មិន អាចកំណត់យកអត្ថន័យណាមួយកកលើ៊លេងកកកម្មផលនាមុខរបបនិង់មិនចង់់ថាយុវវ័យ។។។ខ៊របបលន់បើសេសសល់.ពិវេកកក្នុងសនលុបតប្រាកដ ឬច្បាស់លាស់បានឡើយ។ជាពិសេស សមាគម ចិត្តវិទ្យាអាមេរិកកាំង (American Psychologicកក់សេសសល់ក្នុងal Association: APA)អង្គការើ,់របបរបចង់បផលលំបាកដល់ផ្នែកចិត្តវិទ្យាដែល មានឈ្មោះបោះសម្លេងជាងគេ ក្នុងលោកបានឲនិយមន័យ     ”  ចិត្តវិទ្យាថា គឺការសិក្សាផ្នែក វិទ្ច៊៊របបលោកមិន៊៊៊៊។រង។ចផផ៊ុំ៊។។។បាន។យាសាស្រ្ត ដែលទាក់ទងទៅនឹងព្រឹត្តិកម្មហើយនឹងរបៀបបែបបទផ្នែក នៃបច្ចេកបុគ្គល ” បើ និយាយឲស្រួលស្តាប់ទៅ “ចិត្តវិទ្យា”គឺការសិក្សាទាក់ទងទៅនឹង គំនិត អារម្មណ៍ហើយនឹង ព្រឹត្តិ កម្មរបស់មនុស្សដោយប្រើវិធីសាស្រ្ត ដែលជាវិទ្យាសាស្្វាឪ .៊របស់របបថាវា៊៊កក៊កក់និម្មិតមករបបល្មមលុយរបបបបរកករកកកម្មករ៊លើកក។៊៊ចដូចជាសិក្សាក្នុងរឿងបុគ្គលិកលក្ខណៈ និង វិវឌ្ឍនាការ (Development) អំឡុងពេលវ័យនីមួយៗ នៃបុគ្គលជាដើម ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិភាគចិត្តវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចិត្តវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិជ្ជាចិត្ត
សាទរផ ល ស្រូវថ្មី
រដូវស្រូវទុំពណ៌ស្លាបសេក
អ្នកស្រែអរត្រេក ស្រេកអំបុក
ស្ទុះច្រូតបែនស្រូវលីងពេញស្រុក
ហៅគ្នាអែអុកជុំសប្បាយ។
ម្នាក់ច្រូតម្នាក់បែនម្នាក់ថែភ្លើង
លីងស្រូវផ្ទុះឡើយរាយរប៉ាយ
ម្នាក់ចាក់ចូលត្បាល់ដាល់ប្រញាយ
ម្នាក់ទៀតកៀរកាយក្តាំងបាត់ត្បាល់។
ម្នាក់កើបម្នាករែងច្រោះកន្ទក់
ម្នាក់ទៀតកញ្ឆក់អុំឆាល់ៗ
បង្ហោះអង្កាមហើររចល់
ម្នាក់ចាក់ទឹកត្នោតចូលក្នុងផ្តិល
លាយអំបុកគិលទាន់ក្តៅៗ
ម្នាក់ចាប់កោសដូងចាក់ចូលទៅ
ម្នាក់ទៀតកូកហៅញាតិមកឆី។
ម្នាក់គោះអង្រែជាចង្វាក់
ម្នាក់ស្ទុះកន្ត្រាក់ទាញចាប៉ី
ម្នាក់ប្រឹងស្រែកច្រៀងចម្រៀងល្បី
បទប្រជាប្រិយរបស់ជាតិ។
ម្នាក់ងើបឡើងរាំល្អវរនាឋ
ម្នាក់ជួយទះដៃលាន់ព្រោងព្រាត
នាំមុខផៅញាតិរាំសប្បាយ។
ខ្មែរសាទរផលផងទាំងឡាយ
សប្បាយនឹងផលស្រូវថ្មីល្អ។
អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
ព្រះពុទ្ធសាសនានៅប្រទេសបារាំង
thumb|400px|ឡឺរ៉ាប ឡីង​ នៅក្នុងម៉ុងភីលលៀ នៅក្នុងប្រទេសបារាំង ព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនាធំទី៣ បន្ធាប់ពីសាសនាគ្រឹស្ត និងឥស្លាមសាសនា។ នៅក្នុងប្រទេសបារាំងមានពុទ្ធសាសនិក ប្រមាណជាពីររយនាក់នៅមណ្ឌលភាវនា ​រួមបញ្ចូលប្រហែល២០ភាគរយ ដែលនៅតាមជនបទស្រុកស្រែ។ ពុទ្ធសាសនិកច្រើនតែជាជនជាតិចិន និងវៀតណាមដែលដែលធ្វើអណ្តោប្រវេសន៏មក ហើយមានជនជាតិដើមរបស់បារាំងច្រើនគួសម ដែលជាអ្នកបរិវត្តន៏ និង ធ្វើការស្វែងយល់។ ព្រះពុទ្ធសាសនាមានប្រជាប្រិយភាពជាខ្លាំង នៅក្នុងប្រទេសបារាំង ហើយបើតាមការសង្កេតមើលឃើញថា មានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជច្រើនដែលលើក តំកើងពីព្រះពុទ្ធសាសនា នៅរៀងរាល់ថ្ងៃបុណ្យឆ្នាំថ្មី។
ប្រជាសាស្រ្ត
នៅដើមឆ្នាំ១៩៩០ សហគមន៏ពុទ្ធសាស្រ្តនិកនៅបារាំង(UBF, founded in 1986)ដែលមានប្រមាណជា ៦00,000 ទៅ 650,000 នាក់ ហើយក្នុងចំនោមពួកគេទាំងនោះមាន ១៥០,០០០ បានធ្វើបដិវត្តន៏ដើម្បីបំលាស់សាសនា។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ អ្នកនិយមសង្គមឈ្មោះ Frédéric Lenoir បានប៉ាន់ប្រមាណថាមានអ្នកផ្លាស់ប្តូសាសនាប្រមាណជា ១០០០០ នាក់ និង អ្នកដែលស្វែងយល់ពីព្រះពុទ្ធសាសនា ជាង៥០០០,០០០ ។ ឆ្នាំ ១៩៩៧ តាមគំនិតនៃការបោះឆ្នោតបាន បង្ហាញថាមានអ្នកស្វែងយល់ពីព្រះពុទ្ធសាសនា វ័យក្មេងជាច្រើនអ្នក ដែលមានអារម្មណ៏ប្រហែលៗគ្នាទាក់ទងនឹងព្រះពុទ្ធសាសនា និងបានសំដែងចិត្តជឿទៅលើព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងពេញទំហឹង។
ប្រវត្ត
អាឡិចសាន់ដ្រា ដេវីដណេអេល(Alexandra David-Néel )គឺជាអតីតពុទ្ធសាសនិកបារាំងដ៏សំខាន់ម្នាក់។ នាងជាមនុស្សម្នាក់ដែលធ្វើអោយមានភាពអស្ចារ្យ សំរាប់ខ្លួននាង នៅឆ្នាំ១៩២៩ បានទៅត្រួតពិនិត្យមើលទីក្រុង ឡាសាដែលជាទីក្រុងដ៏ធំរបស់ប្រទេស តាយបែត នៅទីនោះត្រូវបានហាមឃាត់ជនបរទេស ហើយមិនត្រឹមតែប៉ុនណោះនាងបាននិពន្ធសៀវភៅបានច្រើនជាង ៣០ក្បាលដែលនិយាយអំពី ព្រះពុទ្ធសាសនា ទស្សនវិជ្ជា និងការធ្វើដំណើរបស់នាង។ នៅឆ្នាំ១៩៩១ អាឡិចសាន់ដ្រា ដេវីដណេអេល បានធ្វើដំណើទៅប្រទេសឥណ្ឌាដេម្បីធ្វើអោយការសិក្សាពីព្រះពុទ្ធសាសនា មានលក្ខណ:កាន់តែប្រសើរ។ នាងត្រូវបានអញ្ជើញទៅវត្ត របស់ព្រះមហាក្សត្រមួយ កន្លែង នៃរដ្ឋ Sikkim ជាកន្លែងដែលនាងបានជួប  Maharaj Kumar (crown prince) Sidkeon Tulku ។ នាងក៏បានជួបផងដែនូវកូនភ្លោះ Dalai Lama ទីដប់បីក្នុងឆ្នាំ ១៩១២ ជាឧកាសដែលនាងបានសួរសំនួរជាច្រើន ដល់គាត់ទាក់ទងនឹង ព្រះពុទ្ធសាសនា  នេះជាភាពក្លាហានមួយដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក សំរាប់ស្ត្រីជនជាតិ អឺរុបនៅពេលនោះ។ នៅចុងទស្សវត្ស ១៩៦០( 1960s) និង ដើមស្សវត្ស ១៩៧០(1970s) គ្រូជាច្រើនដែលជាពុទ្ធសានិក នៃប្រពៃណីផ្សេងៗគ្នា បានចាប់ផ្តើមធ្វើទស្សនកិច្ច នៅប្រទេសបារាំង ។
សហគមន៏ពុទ្ធសាសនិក​
តៃសេន ដែស្ហីមារូ(Taisen Deshimaru)ជាពុទ្ធសាសនិកកំពូលជនជាតិជប៉ុនម្នាក់ដែលបានស្វែងរកឃើញនូវ zendos យ៉ាងច្រើនក្នុងប្រទេសបារាំង ។ តិចណាត ហាញ(Thich Nhat Hanh) ជាពុទ្ធសាសនិក សញ្ជាតិវឿតណាមដែលបានទទួលពានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព បានរកឃើញ Unified Buddhist Church (Eglise Bouddhique Unifiée) នៅប្រទេសបារាំងឆ្នាំ ១៩៦៩។
ការផ្សាយ និងចំណាប់អារម្មណ៏
ដោយយល់ទៅតាម ពុទ្ធសាសនិកនៅប្រទេសបារាំងកម្មវិធីព្រះពុទ្ធសានា មានផ្សាយរៀងរាល់សប្តាហ៏ នៅលើកម្មវិធីទូរទស្សន៏ បារាំងដែលឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីទស្សន:ប្រហែល 250,000 ទស្សន:។ ទស្សន:វិទូ លូ ហ្វើរី ក្រសួងយុវជន និងការអប់រំ ក្នុងឆ្នាំ ២០០២ បានបោះពុម្ពនូវ អត្ថបទមួយក្នុង ទស្សនាវដ្តី លី ភ័ញ់ មានចំណងជើងថា" Why this Buddhist wave? And why particularly in France, a very Catholic country in the past?" ។
ភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនានៅបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
អូស្ត្រាលី
ប្រទេសអូស្ត្រាលី (ភាសាអង់គ្លេស៖ Australia) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សហធនរដ្ឋអូស្ត្រាលី (ភាសាអង់គ្លេស៖ Commonwealth of Australia) គឺជាប្រទេសមួយដែលគ្របដណ្តប់លើទ្វីបអូស្ត្រាលីមួយភាគធំ បូករួមជាមួយកោះតាស្មានី និងកោះ​តូចៗជាច្រើនទៀត។ ជាមួយក្រឡាផ្ទៃសរុប ៧,៦១៧,៩៣០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ អូស្ត្រាលីគឺជាប្រទេសធំបំផុតប្រចាំទ្វីបអូសេអានី បើគិតតាមទំហំផ្ទៃដី និងជាប្រទេសធំបំផុតទីប្រាំមួយនៅលើពិភពលោក។ អូស្ត្រាលីគឺជាទ្វីបដែលមានអាយុកាលចំណាស់ជាងគេ បូករួមជាមួយនឹងផ្ទៃដីរាបស្មើបំផុត និងស្ងួតបំផុត ដោយមានដីជីជាតិកម្រិតទាបខ្លាំង។  វាជាប្រទេសដ៏ធំទូលាយមួយ ហើយទំហំរបស់វាបានផ្តល់នូវទេសភាព និងអាកាសធាតុដ៏សម្បូរបែប ដែលមានវាលខ្សាច់នៅភាគកណ្តាល ព្រៃត្រូពិចនៅភាគខាងជើង-កើត និងតំបន់ជួរភ្នំនៅភាគត្បូង-កើត។
ជនជាតិដើមអូស្ត្រាលីបានមកតាំងទីលំនៅលើមហាទឹកដីនេះចាប់តាំងពី ៦៥,០០០ ឆ្នាំមុនម៉្លេះ ហើយជនជាតិអឺរ៉ុបវិញបានមកតាំងលំនៅនៅដើមសតវត្សទី១៧​។ បន្ទាប់ពីមិនទាក់ទងជាមួយភ្ញៀវអ្នកនេសាទ​ដែលជាអ្នកជិតខាង (ភាគខាងជើង) អ្នករុករកជនជាតិ​ហុល្លង់ក៏បានរកគំហើញនៅឆ្នាំ១៦០៦​ ភាគខាងជើងមួយចំហៀងនៃប្រទេស​អូស្ត្រាលីត្រូវបានដណ្ដើមយកដោយប្រ​ទេស អង់គ្លេស។ ក្នុង​ឆ្នាំ១៧៧០ ហើយជា​ពិសេស ដឹក នាំទំនេញចេញចូលប្រទេស​ក្រោមអាណានិគមភាគច្រើនសស្ថិតនៅតំបន់ញ៉ូវសោតវែល ​ដែលត្រូវបាន​គេរកឃើញនៅ​ថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ១៧៨៨ ដែលជាទីកន្លែងដែលមានចំនួនប្រជាជនកើន​ឡើងជាលំដាប់។ បន្ទាប់ពីបានរកឃើញទ្វីបនេះ រដ្ឋាភិបាលអាណានិគមក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅអំឡុងសតវត្សទី១៩។​ នៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩០១ សហព័ន្ធអាណា​និគមចំនួន ៦ បានបង្កើតចេញជាសហធនរដ្ឋអូស្ត្រាលីចាប់តាំងពី​ពេលនោះ​មក ហើយប្រទេសអូស្រ្តាលីបានថែរក្សា​ប្រព័ន្ធន​យោបាយលទ្ធិ​ប្រជាធិបតយ្យ​សេរី​និយម​យ៉ាង​ល្អខ្ជាប់ខ្លួន។ ចំនួនប្រជាជន ២២ លាននាក់ ប្រមាណជា ៦០% ដែលមានភាគច្រើនមានដើមកំណើតមកពីទ្វីបអឺរ៉ុប។ ទីក្រុងនៃរដ្ឋមួយចំនួនមានដូចជា៖ ស៊ីដនីយ៍ ម៉ែលប៉ន ប៊្រីសបេន ផឹត អេដេលេដ និងទីក្រុងជាតិមួយគឺ កង់បេរ៉ា (រាជធានីរបស់ប្រទេស)។
អូស្ត្រាលីគឺជាប្រទេសដ៏រីកចម្រើន និងអភិវឌ្ឍន៍មួយ ជាមួយវប្បធម៌សង្គមមួយ។ វាមានចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រទេសនានានៅលើសកលលោក ដូចជាការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស ជីវិតរស់នៅ​ ការថែរក្សាសុខភាព ការអប់រំ អាយុកាលមធ្យម សេដ្ឋកិច្ចសេរី ហើយនិងការពារអ្នកសេរីនិយមស៊ីវិលនិងច្បាប់នយោបាយ។ ទីក្រុងនៃប្រទេសអូស្ត្រាលីមានចំណាតថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត​ដោយសារ មានវាបានចូលរួមចំណែកនៃវប្បធម៌ និងគុណភាពរបស់ប្រជាជនផងដែរ។ ប្រទេសអូស្ត្រាលីបានក្លាយជាសមាជិកអង្ការសហប្រជាជាតិ ជី ២០ អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។ល។
ឯកសាយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អូស្ត្រាលី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជាតិក្រុមម្ភៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសមាគមប្រជាជាតិនៃសហធនរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអូសេអានី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអូស្ត្រាឡាស៊ី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឆ្លងទ្វីប
ឃុំត្រាង
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​កំរៀង ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន១០ភូមិ ។
ឃុំតាសែន
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​កំរៀង ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៤ភូមិ ។
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​កំរៀង
ឃុំត្រាង
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​កំរៀង
ពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍ វគ្គទី១
សៀវភៅវិបស្សនាបញ្ហាធម្មបរិយាយ
ពន្លឺនាវាត្រៃលោក និងនាវាត្រៃលក្ខណ៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិបស្សនាធុរៈ
ពាក្យពោល
ពោលមិនប្រសើរត្រឹមមួយម៉ាត់
អាចអារផ្តាច់កាត់កម្លាំងចិត្ត
សម្រកសម្រុតភាពជាមិត្ត
ស្បើយភាពស្នាលស្និទ្ធរវាងគ្នា។
ពោលល្អមួយម៉ាត់ស្កាត់កំហុស
មិត្រប្រែមុខស្រស់ស្រាន្តទ័យា
កែខ្លួនល្អជា រិតចំណង។
ច្នេះមុនពោលស្តី គប្បីគិត
ជ្រើសពាក្យសុក្រិតមកសាសង
ពាក្យមួយនាំទុក្ខអោយសៅហ្មង
ស្រុកឆែប
(Chhaeb District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានរដ្ឋបាល ៨ឃុំ និង ២៦ភូមិ÷
ពាក្យពោល
ពាក្យមួយនាំឆ្លងសិរីសួគ៌។
ស្រុកឆែប
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រះវិហារ ជ័យសែន
ពាក្យពោល
មនុស្សមានសតិមានប្រាជ្ញា
អាចស្គាល់ភាសា គួរមិនគួរ
គប្បីជ្រើសពាក្យមិនអោយជួរ
ចៀសផ្គើនហ្មងហ្មួដល់ញាតិយើង។
អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
ចិត្តម៉ែ
ម៉ែព ម៉ែអោប ក្រសោបកូន
ម៉ែថែធួនកូនកក់ក្តៅក្រៃ
ម៉ែរក្សាថ្លៃ ដោយជីវិត។
ម៉ែអត់ងងុយ ជ្រុលយប់ជ្រៅ
ម៉ែបំពេរពៅនៅនែបនិត្យ
ម៉ែច្រៀងបំពេរពាក្យអម្រិត
ម៉ែសណ្តោសកូនទាំងប្រុសស្រី
ម៉ែប្រោសប្រណីមានមេត្តា
ម៉ែអប់រំកូនដោយករុណា
ម៉ែផ្តល់សុខាយ៉ាងមនោរម្យ។
ម៉ែបូជាសព្វចំពោះកូន
ម៉ែគ្រងនឹមនួនអោយសុខុម
ម៉ែត្រដាងម្លប់ធម៌ភិរម្យ
ម៉ែថែមាសមុំក្សេមក្សាន្តអើយ។
អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
ឃុំតាក្រី
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុក​កំរៀង
កុសលបួន
សាស្តាចារចែងថ្លែងកុសល
លើញាតិការគ្រប់សន្តាន។
លើសខ្វះនោះយើងអធ្យាស្រ័យ
រូបចំលាក់
រូបចំលាក់គឺជាក្បួនក្បាច់នៃការឆ្លាក់របស់មនុស្សមា្នក់ៗដែលមានការរចនាពីក្បាច់មួយទៅក្បាច់មួយដែលមានការឆ្លាក់ដ៍ល្អប្រណិត។
References
កែប្រែពីភាសាអង់គ្លេស
កុសលបួន
បន្ទូរថយដៃដោយលំអាន
អនុគ្រោះផៅគ្រប់អង្គប្រាណ
រំសាយសាមាន្យពីចិន្តា។
ពីរគឺករុណាមានសណ្តោស
អស់ញាតិស្រីប្រុសចាកទុក្ខា
ជួយស្រាយធុរៈរាល់វេលា
សន្តានគ្រប់គ្នាគង់សោមនស្ស។
បីគឺណែនាំលើកទឹកចិត្ត
ពេលកើតវិបរិតមានកំហុស
បំភ្លឺផ្លូវល្អរួចផុតទោស
នោះសមហៅឈ្មោះកុសលធម៌។
បួនមាននាមជាឧបេក្ខា
គឺយើងរក្សាយុត្តិធម៌
នៅជាកណ្តាលគ្មានកករ
ដើរតែផ្លូវល្អមិនលំអៀង។
អ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
ស័ង្ខចក្រ
ព្រះបាទស័ង្ខចក្រ ស្ដេចគំលង់ (សំស្ក្រឹត: ឝង្ខចក្រ) (គ.ស ៩០២-៩៧២) រជ្ជកាល (គ.ស ៩១៦-៩៧២) ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះជេដ្ឋាជ័យ ​ព្រះ​នាម​ ​ស័ង្ខកុមារ​ ​ដែល​បាន​ប្រសូត​ឆ្នាំកុរ​ ​ច.ស ​២៦៥ នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន។ បន្ទាប់ពីព្រះមហាក្សត្រជេដ្ឋាជ័យ គ្រានោះ ​ព្រះរាជបុត្រ​ ​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ដែល​ទើបតែ​បាន​អាយុ​ ១៤ ​វស្សា​ ​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្ដិ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​បិតា​ ​នៅ​ថ្ងៃ​ ១​កើត​ ​ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស​ ១៤៦០ ម.ស​ ​៨៣៩ ច.ស​ ២៧៩ ត្រូវជា​ ​គ.ស ​៩១៦។ ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​បរម​រាជ​នាម ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ព័ត្រ​ រាជាធិរាជ។​ ​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ជា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៥​ ​ដែល​គេ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ ​ស្ដេច​គម្លង់​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​លើក​ឋានៈព្រះនាងកើត​ ​ដែល​ជា​ព្រះ​រាជវង្ស​ ​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ ​ដែល​មាន​ព្រះ​នាម​ថ្មី​ជា​សម្ដេច​ព្រះ​ភគវត្ដី​ស្រី​ចក្រព័ត្រ​ ​ក្នុង​ច.ល​ ៣១៤ ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​កើត​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាមចក្រពង្ស។​ រី​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ ​ឬ​ ស្ដេច​គំលង់​វិញ​ ​រហូត​ដល់​អវសាន​ជីវិត​ ​នៅ​តែ​មាន​ជំងឺឃ្លង់​ភ្លើង​ជាប់​ខ្លួន​ជា​និច្ច​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ្យ​បាន ​៥៦ ​ឆ្នាំ​ ​ហើយ​សុគត​នៅ​ឆ្នាំមមែ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៦៩ ​វស្សា។ ក្នុង​ពេល​នោះ​ដែរ​ ​នគរ​ចំណុះ​តូច​ធំ​ ១៤​ ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អំណាច​ត្រួតត្រា​របស់​ប្រទេស​ខ្មែរ​ ​បាន​នាំ​គ្នា​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​ភាព​ ​ផ្ដាច់ខ្លួន​ចេញពី​សង្គម​ជាតិ។​ កាលដែល​ព្រះបាទ​ស័ង្ខចក្រ​ ​ឬ​ស្ដេច​គំលង់​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៥​ ​ចូល​ទិវង្គត​ ​ព្រះ​ចក្រព័ត្រ​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះ​អង្គ​ ​បាន​ឡើង​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​បន្ដ​ពី​ព្រះ​បិតា។​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ​១៤ ​វស្សា។
សាវតារក្នុងរាជ្យ
ព្រឹត្ដិការណ៍​សំខាន់​ដែល​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ​បាន​កត់សំគាល់​ក្នុង​រាជ​ព្រះ​អង្គ​ ​បាន​កើត​ផ្ទុះ​ឡើង​ក្រោយ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជសម្បត្ដិ​បាន​៤៤​ឆ្នាំ។ កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម ​៥២ ​វស្សា​ ​នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល។​ ​ដើមហេតុ​ធំ​នោះ​គឺ​បណ្ដាល​មក​ពី​ព្រះបាទ​ស័ង្ខចក្រ​មិន​បាន​គ្រប់គ្រង​ ផែនដី​ ​ដោយ​សុចរិត​យុត្ដិធម៌​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ទសពិធរាជធម៌។​ ​ដែល​ជា​ប្រភព​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ​និង​នាម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​គ្រប់​ជាន់ថ្នាក់​រង​ទុក្ខវេទនា​ ​ក្ដៅក្រហាយ​មិន​សប្បាយចិត្ដ​ ​ជា​ពិសេស​នាម៉ឺន​ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​ជា​នាគ។​ ​នាម៉ឺន​នាគ​ទាំងនេះ​ ​ដែល​ធ្លាប់​ចូល​មក​បម្រើ​ទឹកដី​ខ្មែរ​ ​តាំងពី​សម័យ​រាជ្យ​ព្រះថោង​នាងនាគ​ ​សុទ្ធតែ​មានបុណ្យ​បារមី​ឫទ្ធិ​តេជៈ​ខ្លាំងពូកែ។​
ថ្ងៃមួយ នា​ឱកាស​ព្រះ​អង្គ​យាងចុះ​មក​រោង​ជុំនុំ​ ​ស្រាប់តែ​ព្រះ​អង្គ​ទត​ឃើញ​ពួក​នាម៉ឺន​នាគ​ប្រកាន់​អាកប្ប​កិរិយា​ ច្រឡើសបើស​ ​មិន​សមរម្យ​ឈរ​ទ្រឹង​នៅ​ស្ងៀម​ ​មិន​ព្រម​លុតជង្គង់​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​អង្គ​ដូច​ប្រក្រតី​ ​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ទ្រង់​ពិរោធ​ខឹង​ក្រេវក្រោធ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ​ដក​ដាវ​ដេញ​តាម​ប្រហារជីវិត​នាម៉ឺន​នាគ​ទាំងនោះ។​ ​នាម៉ឺន​នាគ​មិន​នៅ​ស្ងៀម​ ​បណ្ដោយ​ឲ្យ​ព្រះមហាក្សត្រ​ពិឃាត​ឡើយ។​ ​គេ​នាំ​គ្នា​ព្រួស​ពិស​ដាក់​មុខ​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ ​ហើយ​នាំ​គ្នា​រត់​បាត់​អស់​ទៅ​ ​ចាប់តាំងពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​នាម៉ឺន​ ​និង​ពពួក​នាគ​ឈប់​ចេញ​មក​ជួយ​គ្រប់គ្រង​ ​កសាង​ ​ថែរក្សា​ស្រុក​ខ្មែរ​ដូច​ដើម​ទៀត​ហើយ។​
ចំណែក​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​វិញ​ ​ដែល​មាន​ពិស​នាគ​ប្រឡាក់​ជាប់​ពេញ​មុខ​ ​ខំ​ជូត​ដុសលាង​ ​និង​ប្រើ​អស់​គ្រប់​មធ្យោបាយ​ដែរ​ ​តែ​នៅ​តែ​មិន​ជ្រះ​ស្អាត។​ ​មិនយូរ​ប៉ុន្មាន​ ​ព្រះ​ភ័​ក្ភ្រ​ព្រះ​អង្គ​កើត​មានជំងឺឃ្លង់​ភ្លើង​ ​គ្មាន​គ្រូ​ពេទ្យហ្ម​ណាមួយ​អាច​មើល​ព្យាបាលជំងឺព្រះ​អង្គ​បានជា​សះស្បើយ ឡើយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ទូទាំង​ប្រទេស​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ ​ស្ដេចគំលង់ ​ជា​រៀង​រហូត​មក។​ ដំណឹង​នេះ​បានឮ​ទៅ​ដល់​ព្រះសង្ឃ​ រុក្ខមូល​ ​ដែល​គង់នៅ​លើ​ភ្នំ​គូលែន​ ​ដោយ​ក្ដី​អាណិត​មេត្ដាធម៌​ប្រោសប្រណី​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​បង្គាប់​ប្រើ​សិស្ស​ជំនិត​មួយ​អង្គ​ ​ឲ្យ​ចុះ​ពី​ភ្នំ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ព្រះ​មហានគរ​ ​យក​ថ្នាំ​ទៅ​ព្យាបាល​ជំងឺ​ព្រះរាជា។ ​ព្រះ​ធុតុង្គ​រុក្ខមូល​នេះ​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​គ្មាន​នរណា​ក្រៅពី​ព្រះ​អង្គ​បទុមរាជា​ ​បុត្រ​ច្បង​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​ ​និង​ត្រូវជា​បង​បង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ស័ង្ខចក្រ​នោះ​ទេ។​ ​ទៅ​ដល់​គាល់​ជួប​ព្រះមហាក្សត្រ​កាលណា​ ​ព្រះសង្ឃ​ជា​សិស្ស​បាន​ទូល​ថ្វាយ​អំពី​បេសកកម្ម​ ​និង​ពិធី​ព្យាបាលជំងឺ​របស់​ព្រះ​អង្គ។​ ​ព្រះសង្ឃ​បង្គាប់​ឲ្យ​គេ​ដាំទឹក​ថ្នាំ​មួយ​ថ្លាង​ ​កាលណា​ទឹក​ពុះ​ ​ស្ដេច​ត្រូវ​យាងចុះ​ក្នុង​ទឹក​ពុះ​ ​ពេល​នោះ​ ​លោក​ចាក់​រោយ​ថ្នាំ​មួយ​មុខ​ថ្មី​ទៀត​បញ្ចូល​ជា​បញ្ចប់​ ​ខណៈនោះ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​នឹង​ជា​សះស្បើយ​ ​លែង​មាន​ជំងឺឃ្លង់​ភ្លើង​ជា​មិន​ខាន។​ ​តែ​ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​មិន​ជឿ​តាមសង្ឃដិកា​នេះ​ឡើយ​ ​ព្រះ​អង្គ​សុំ​ឲ្យ​ព្រះសង្ឃ​ចុះ​ក្នុង​ទឹក​ក្ដៅ​បង្ហាញ​ជា​មុខ​សិន​ ​ទើប​ព្រះ​អង្គ​ជឿ​ជា​ក្រោយ។​