cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ប.ស.ស
បេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គម (ប.ស.ស) គឺជាគ្រឹះស្ថានសាធារណៈរដ្ឋបាល និង ជានិតិបុគ្គលសាធារណៈ មានស្វ័យភាពផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ដែលមានបេសកកម្ម បម្រើសេវាផ្នែកសាធារណៈរដ្ឋបាលមានលក្ខណៈសង្គមស្ថិតនៅក្រោមអាណាព្យាបាលបច្ចេកទេសនៃក្រសួងការងារ និង បណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ និង អាណាព្យាបាល ហិរញ្ញវត្ថុនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និង ហិរញ្ញវត្ថុ ។
ប.ស.ស ដែលស្ថិតនៅក្រោមបទប្បញ្ញត្តិនៃអនុក្រឹតលេខ ១៦ អនក្រ-បក ចុះថ្ងៃទី ០២ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០០៧ ស្តីពីការបង្កើត ប.ស.ស ក៏ស្ថិតនៅក្រោមបទប្បញ្ញត្តិនៃ ច្បាប់ស្តីពីរបបសន្តិសុខសង្គមសម្រាប់ជនទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅក្រោមបទប្បញ្ញត្តិនៃច្បាប់ស្តីពីការងារ ។
រោងកុននៅប្រទេសកម្ពុជា
រោងកុន នៅប្រទេសកម្ពុជាមាន ២ប្រភេទគឺ រោងកុនសម័យមុន
រោងកុនលុច្ស
រោងកុនលុច្ស ជារោងកុនដែលមានទីតាំងនៅ ចំណុចកែងរវាង មហាវិថីព្រះនរោត្តម កែងនឹង វិថីតេជោដំឌិន ផ្នែកខាងជើងភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍រោងកុនលុច្ស។
ឃុំស្រែចែង
( Srae Chaeng Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជុំគិរី ខេត្តកំពត មាន  ០៥ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
អ៊ិន តាំ
អ៊ិន តាំ ( អ៊ិន តាំ ) (កើតនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩១៦ – ១ មេសា ២០០៦) ជា​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ ​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ ។ លោក​បាន​កាន់​តំណែង​នោះ​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៦ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៧៣ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៣ ហើយ​មាន​អាជីព​ជា​យូរ​មក​ហើយ​ក្នុង​នយោបាយ​កម្ពុជា។
អាជីពនយោបាយ
អ៊ិន តាំ កើត​នៅ​ភូមិ​ព្រែកកក់ ស្រុក​ស្ទឹងត្រង់ ខេត្ត​កំពង់ចាម ភាគ​ខាង​កើត​ប្រទេស​កម្ពុជា។ កាល​នៅ​ក្មេង លោក​បាន​រៀន​ ​ភាសាបាលី ​នៅ​វត្ត​ស្ទឹងត្រែង មុន​នឹង​ទៅ​សិក្សា​នៅ វិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ ។ បន្ទាប់​ពី​បាន​បំពេញ​តួនាទី​ជា​អធិការ​នៃ​កង​ជីវពល​ខេត្ត​នៅ​ទី​បំផុត លោក​បាន​ឡើង​ឋានន្តរស័ក្តិ​ជា​ឧត្តមសេនីយ​ ប្រេវិត ហើយ​ឡើង​កាន់​តំណែង​ជា​អភិបាល ​ខេត្ត​តាកែវ ។
ក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ លោក អ៊ិន តាំ បានបម្រើការនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល សង្គមរាស្ត្រនិយម របស់សម្ដេច នរោត្តមសីហនុ ដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ពីឆ្នាំ ១៩៦៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦៦ ។
ក្រោយ​ឆ្នាំ ១៩៧០ លោក តាំ បាន​មាន​ជម្លោះ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ជាមួយ​មេដឹកនាំ​រដ្ឋ​ប្រហារ លន់ នល់។ ក្រោយមកទៀតបានធ្វើសកម្មភាពក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧១ ដើម្បីដកហូតអំណាចនីតិបញ្ញត្តិរបស់រដ្ឋសភា ដោយលើកឡើងពីភាពអាសន្នដែលកំពុងកើនឡើងនៅក្នុង សង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា ៖ នេះបានធ្វើឱ្យមានការតវ៉ាដោយ អុិន តាំ និងព្រះសង្ឃ ៤០០ អង្គ។
នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧២ លោក តាំ បាន​ឈរ​ឈ្មោះ​ក្នុង​ការ ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ប្រធានាធិបតី ​ប្រឆាំង​លោក លន់ នល់ និង ​កែវ អាន ។ របាយការណ៍ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានវិនិច្ឆ័យថា លោក តាំ គឺជាអ្នកនយោបាយកម្ពុជាដែលមានបទពិសោធន៍ និងចាស់ទុំបំផុតនៅពេលនោះ ជាមួយនឹងកេរ្តិ៍ឈ្មោះដែលសក្តិសមសម្រាប់ភាពមិនពុករលួយ និងរបៀបរស់នៅសមរម្យ។ គាត់បានឈរនៅលេខរៀងទី ២ តាមពីក្រោយ លន់ នល់ ដោយទទួលបាន ២៤% នៃសម្លេងឆ្នោត៖ វាត្រូវបានគេជឿជាក់យ៉ាងទូលំទូលាយថា ប្រសិនបើការបោះឆ្នោតប្រព្រឹត្តិទៅដោយយុត្តិធម៌ អ៊ិន តាំ ពិតជាបានឈ្នះទាំងស្រុង ហើយទោះបីជាមានការរៀបចំការបោះឆ្នោតក៏ដោយ ក៏នៅតែអាចឈ្នះនៅក្នុងរាជធានី។, ភ្នំពេញ ។ រួមជាមួយគណបក្សសាធារណរដ្ឋរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ របស់លោក អុិន តាំ បានបដិសេធមិនចូលរួមការបោះឆ្នោតសភានៅពេលក្រោយក្នុងឆ្នាំនោះ ក្នុងការតវ៉ាចំពោះច្បាប់ដែលពួកគេបានមើលឃើញថាជាការអនុគ្រោះដល់គណបក្សសង្គមរាស្រ្តនិយមរបស់លោក លន់ នល់ និងបងប្រុសរបស់លោក លន់ នល់។
នៅឆ្នាំបន្ទាប់ អ៊ិន តាំ បានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរយៈពេលប្រាំពីរខែក្នុងរដ្ឋាភិបាលរបស់ លន់ នល់ ហើយក្រោយមកត្រូវបានគេដាក់ឱ្យទទួលបន្ទុកលើកម្មវិធីដែលរៀបចំឡើងដើម្បីលើកទឹកចិត្តកម្មាភិបាលកុម្មុយនិស្តឱ្យធ្លាក់ខ្លួនទៅខាងរដ្ឋាភិបាល ទាល់តែក្រោយមក 'ចូលនិវត្តន៍' ពីនយោបាយ និងរស់នៅជាមួយ។ ក្រុមគ្រួសារ និងអ្នកគាំទ្រនៅ ខេត្តបាត់ដំបង ។ លោក​ត្រូវ​បាន​លោក ឡុង បូរ៉េត ឡើង​កាន់​តំណែង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី។
នៅ​ពេល​ដែល ​ខ្មែរក្រហម ​បាន​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥ អ៊ិន តាំ បាន​នៅ​កសិដ្ឋាន​របស់​គាត់​ក្នុង ​ក្រុង​ប៉ោយប៉ែត ។ គាត់ស្ទើរតែប្រាកដជាត្រូវបានគេប្រហារជីវិត ប៉ុន្តែគាត់បានភៀសខ្លួនទៅ ប្រទេសថៃ ហើយព្យាយាមរៀបចំការបះបោរប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហមនៅតាមតំបន់ព្រំដែន។ យ៉ាង​ណា​មិញ នេះ​មិន​បាន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ទេ ខណៈ​អាជ្ញាធរ​ថៃ​បាន​និរទេស​គាត់។ គាត់​បាន​ទៅ ​ប្រទេស​បារាំង ហើយ​បន្ទាប់​មក​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧៦ បាន​ផ្លាស់​ទៅ ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដែល​គាត់​បាន​ទទួល​សិទ្ធិ​ជ្រកកោន។
និរទេសខ្លួន
បន្ទាប់ពីការផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម អ៊ិន តាំ បានគាំទ្រនរោត្តមសីហនុ និងអង្គការ ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច របស់គាត់ ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលដែលគាំទ្រដោយវៀតណាម។ ព្រះអង្គ​ជា​អគ្គ​មេ​បញ្ជាការ​នៃ​កង​ទ័ព​របស់​គណបក្ស​ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច គឺ ​មូលីណា កា ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា កងកម្លាំងជាតិសីហនុ រហូត​ដល់​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់ ​នរោត្តម រណឫទ្ធិ ចូល​កាន់​តំណែង​ជំនួស​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៥។ លោក​គឺ​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារ​ជាតិ​ទាំង​បី​នៃ ​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ។ លោក​បាន​រក​ឃើញ ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​កម្ពុជា ​ដែល​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​អាសនៈ​ក្នុង​សភា​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​១៩៩៣។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ លោក​បាន​បង្កើត​សម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ​នឹង ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ។
លោក អ៊ិន តាំ បានស្លាប់នៅរដ្ឋ អារីហ្សូណា ភាគនិរតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ គាត់​បាន​រួច​ជីវិត​ដោយ​កូន​បី​នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ចៅ​ប្រាំពីរ​នាក់​របស់​គាត់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
វិថីឥន្ទប
វិថីឥន្ទប ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស ត្រង់ចំណុចមុខស្ថានទូតបារាំង ទៅដល់ វិថីប្រទេសបារាំង។
ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម
រូបភាពតូច|ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម គឺជាឈូងសមុទ្រមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ កំពង់សោម​មាន​ទឹក​ជ្រៅ​ចូល​ច្រាំង​សមុទ្រ និង​មាន​កោះ​នៅ​ពាសពេញ​មាត់​ដែល​ការពារ​ឆ្នេរសមុទ្រ​ពី​ព្យុះ។ ការ​កាប់​បំផ្លាញ ​ព្រៃ​កោងកាង​ឥណ្ឌូចិន ​បាន​ក្លាយ​ជា​បញ្ហា។ កំពង់សោមក៏ជាទីតាំងនៃ ដងពែង និង ក្រុងព្រះសីហនុ ដែលមាន កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ ដែលជាកំពង់ផែសមុទ្រទឹកជ្រៅដ៏សំខាន់ និងតែមួយគត់របស់កម្ពុជា។
ដងពែង
ដងពែង គឺជាតំបន់គ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ច្រើនប្រភេទក្នុង ខេត្តកោះកុង នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ វាមានទីតាំងនៅខាងជើង ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម ។
ឃុំអង្គតាសូ(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
ឃុំអង្គតាសូ ស្ថិតនៅ ស្រុកស្វាយទៀផោ ខត្តាហវាយរៀង។ =រដ្ខបាល= ឃុំអង្គតាសូ មាន ១២ភូមិ៖
ឃុំស្រែស្តុក
=រដ្ឋបាល= ឃុំ ស្រែស្តុក មាន ១៧ ភូមិ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
សឿយ វិសាល
សឿយ វិសាល (Soeuy Visal) (កើតនៅថ្ងៃទី១៩ សីហា ១៩៩៥) គីជាកីឡាករបាល់ទាត់កម្ពុជា ដែលលេងជាខ្សែការពារក្នុងក្លឹបបាល់ទាត់ស្វាយរៀង។
វត្តត្រឡែងកែង
''' ត្រូវបានពួកសៀមឈ្លានពានវាយបែកនៅឆ្នាំ១៥៩៣។បច្ចុប្បន្ន នៅសល់តែព្រះបាទាចំនួន ៨ នៃព្រះបដិមាដើមតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែព្រះត្រឡែងកែងថ្មី ត្រូវបានស្ថាបនាឡើងវិញ ដែលមានទំហំតូចជាងមុន។ក្រៅពីនេះ នៅឃើញមានសល់ស្លាកស្នាមសំណល់បាក់បែកនៃគ្រឹះព្រះវិហារ និងប្រាសាទមួយចំនួននៅក្នុងទីធ្លាវត្ត ដូចជាព្រះវិហារ ២, វិហារមួយនៅទិសខាងកើត សង់លើគ្រឹះថ្មបាយក្រៀម និងឃើញមានសន្លឹកសីមាផងដែរ។ ឯវិហារមួយទៀត ធំ សង់ជារាងកាកបាទ នៅលើទីទួលមួយ ដែលមានគ្រឹះជាថ្មបាយក្រៀម។ នៅមុខព្រះវិហារធំនេះ មានព្រះពុទ្ធបដិមាធំមួយអង្គ ធ្វើពីថ្មភក់ ហើយនៅជុំវិញនោះ គេឃើញមានបំណែកកំពូលប្រាសាទរាងជាផ្កាឈូកចំនួន ២ និងបំណែកថ្មដែលមានក្បូរក្បាច់ផងដែរ ដែលត្រូវបានកសាងឡើងតាំងពីមុនការសាងសង់វត្តត្រឡែងកែងនៅ ស.វ. ទី ១៦ ៕
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
ឃុំប្រាសាទភ្នំខ្យង
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត  មាន  ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ អនុក្រឹត្យលេខ លេខ២៣៣ អនក្រ/​ប្រ.ក បានប្តូរឈ្មោះឃុំកន្ថោរខាងជើង ទៅជា ឃុំប្រាសាទភ្នំខ្យង តាមអនុក្រឹត្យលេខ ២៣៣ អនក្រ/ប.ក ចុះថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩។
ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត  មាន ៣ភូមិ÷ Boundary East 	ស្រុកបន្ទាយមាស West 	ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងជើង ស្រុកកំពង់ត្រាច South 	ឃុំកន្ថោរខាងលិច ស្រុកកំពង់ត្រាច North 	ស្រុកបន្ទាយមាស ស្រុកដងទង់
សុវណ្ណភូមា
ចៅសុវណ្ណភូមា (ສຸວັນນະພູມາ, ៧ តុលា ១៩០១ ដល់ ១០ មករា ១៩៨៤) ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃ ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីជាច្រើនដង (១៩៥១-១៩៥៤, ១៩៥៦-១៩៥៨, ១៩៦០ និង ១៩៦២-១៩៧៥)
ជីវិតដំបូង
សូ៊វណ្ណាភូម៉ាជាកូនរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ប៊ុងខុង អនុស្តេចចុងក្រោយនៃ ហ្លួងព្រះបាង និងក្មួយនៃស្ដេចមួយ Sisavang វង្ស នៃប្រទេសឡាវដែលបានផ្តល់ការអប់រំបារាំងនៅ ទីក្រុងហាណូយ, ទីក្រុងប៉ារីស និង Grenoble ដែលជាកន្លែងដែលគាត់បានទទួលសញ្ញាបត្ររបស់លោកនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្ម និង វិស្វកម្ម ។  គាត់បានត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតរបស់គាត់នៅឆ្នាំ 1931 បានរៀបការជាមួយ Aline Claire Allard ដែលជាកូនស្រីរបស់ឪពុកជនជាតិបារាំង និងម្តាយជនជាតិឡាវ ហើយបានចូលបម្រើការងារសាធារណៈនៅឥណ្ឌូចិនបារាំង។
សុវណ្ណាភូមា រួមជាមួយប្អូនប្រុសព្រះអង្គម្ចាស់ ភេតសារ៉ាត ​​រតនវង្សសា (១៨៩១-១៩៥៩) និងប្អូនប្រុសពាក់កណ្តាលព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ូផានុ វង្ស (១៩០៩-១៩៩៥) ជុំវិញការបញ្ចប់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ បានចូលរួមជាមួយចលនា ឡាវឥស្សរា (ឡាវសេរី) ដែលបង្កើតឡើងដើម្បីប្រឆាំង។ ការកាន់កាប់របស់បារាំង និងរដ្ឋាភិបាលក្រុងវៀងចន្ទន៍បណ្តោះអាសន្ន (១៩៤៥-៤៦)។
នៅពេលដែលបារាំងចូលកាន់កាប់ឡាវវិញ សុវណ្ណាបានភៀសខ្លួនទៅនិរទេសខ្លួននៅ ទីក្រុងបាងកក ប៉ុន្តែបានត្រឡប់ទៅប្រទេសលាវវិញនៅឆ្នាំ 1949 នៅពេលដែលបារាំងចាប់ផ្តើមស្វ័យភាពឱ្យឡាវ។
Souvanna Phouma និង​ភរិយា​មាន​កូន​បួន​នាក់​ក្នុង​នោះ​មាន​នាង ​មង្គល​សុវណ្ណ​ភូមា និង​ព្រះនាង​មឿង ដែល​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​លោក Perry J. Stieglitz អនុព័ន្ធ​កិច្ចការ​វប្បធម៌​នៃ​ស្ថានទូត​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ
ភូមិព្រៃកឹក
ស្ថិតនៅក្នុង ឃុំប្រាសាទភ្នំខ្យង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត។
ឃុំបាសាក់(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
(Basak Commune ) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្វាយជ្រំ ខេត្តស្វាយរៀង  មាន ៥ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
បាសាក់(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
ភូមិចំណោម
<span style="font-family: khmer OS muol light; color:cyan; font-size: 110%;​ background-color: pink;">សេដ្ទកិច្ច ​
សេដ្ទកិច្ច​ .នៅក្នុងភូមិនេះនេះប្រជាជនភាគច្រើនសុទ្ធតែមានរបរចញ្ចឹមជីវិតច្បាស់លាស់រៀងៗខ្លួនហើយ ក្នុងភូមិនេះប្រជាជនភាគច្រើនសុទ្ធតែសាមគ្គីនិងចេះជួយទុកធុរគ្នាទៅវិញទៅមកហើយមានសុខសន្តិភាពល្អខ្លាំងណាស់គឺពុំមាន    គ្រឿងញៀន ចោរលួច ឆក់ ឬ ប្លន់និងមិនមានល្បែងស៊ីសងឡើយ ។ហើយដោយសារតែប្រជាជនមានការយល់ដឹងពីអត្ថប្រយោជន៏នៃការសិក្សា ពួកគេបានបញ្ជូនកូនៗរបស់ពួកគេដែលគ្រប់អាយុអោយបានសិក្សាគ្រប់គ្នា ដើម្បីក្រេបជញ្ជូកយកចំណេះវិជ្ជា ហើយអភិវ័ឌ្ឍន៍ខ្លួនអោយក្លាយជាមនុស្សថ្លៃង្នូរក្នុងសង្គម ដើម្បីជួយអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិអោយកាន់តែរីកចម្រើនរុងរឿង នេះគឺវាបង្ហាញពីភាពរុងរឿងនិងថ្កុំថ្កើននៃភូមិមួយដែលស្ថិតក្នុងឃុំកំពែង ស្រុកព្រៃកប្បាស​  ខេត្តតាកែវ ។
<span style="font-family: khmer OS muol light; color: green; font-size: 110%;​ background-color: pink;">វិស័យអប់រំ ​
វិស័យអប់រំ​ ចំពោះវិស័យអប់រំវិញក្នុងភូមិនេះមានក៏មានការីកចម្រើនគួរអោយកត់សម្គាល់ ដោយសារតែមានសាលារៀនដែលមានចាប់ពីថ្នាក់មតេយ្យរហូតដល់ថ្នាក់ទី 6។ ហើយនៅក្នុងភូមិចំណោមនេះមានសាលារៀនចំនួនមួយកន្លែង ដែលសាលារៀននេះមានឈ្មោះថា" សាលាបឋមសិក្សាចំណោម" ។ នៅក្នុងសាលានេះមានសិស្សានុសិស្សជាច្រើនដែលកំពុងសិក្សានៅទីនោះហើយក្នុងភូមិចំណោមនេះមានវត្តចំនួន១ដែលវត្តនោះមានឈ្មោះថា វត្តចំំំណោម ។ហើយដោយសារតែប្រជាជនមានការយល់ដឹងពីអត្ថប្រយោជន៏នៃការសិក្សា ពួកគេបានបញ្ជូនកូនៗរបស់ពួកគេដែលគ្រប់អាយុអោយបានសិក្សាគ្រប់គ្នា ដើម្បីក្រេបជញ្ជូកយកចំណេះវិជ្ជា ហើយអភិវ័ឌ្ឍន៍ខ្លួនអោយក្លាយជាមនុស្សថ្លៃង្នូរក្នុងសង្គម ដើម្បីជួយអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិអោយកាន់តែរីកចម្រើនរុងរឿង។
ភូមិជ្រោះតាសោម
ស្ថិតនៅក្នុង ឃុំប្រាសាទភ្នំខ្យង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត។
ឃុំស្នាយអញ្ជិត
( Snay Anhchit Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជុំគិរី ខេត្តកំពត មាន  ០៥ភូមិ៖
អ៊ុង សាន
អង់ សាន ( កើតនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩១៥-១៩ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៧) ជាអ្នកនយោបាយភូមា សកម្មជនឯករាជ្យនិងបដិវត្តន៍។ លោក អង់ សាន គឺជាស្ថាបនិកនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមីយ៉ាន់ម៉ា ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបិតានៃប្រជាជាតិនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាសម័យទំនើប។ គាត់គឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ក្នុងឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសភូមាពីការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេស ប៉ុន្តែត្រូវបានធ្វើឃាតត្រឹមតែប្រាំមួយខែមុនពេលគោលដៅរបស់គាត់ត្រូវបានសម្រេច។
ឃុំដំណាក់កន្ទួត
ឃុំនេះពីអតីតកាលជាឃុំតែមួយ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នត្រូវបានបែងចែកជា២គឺ ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងជើង និង ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ដែលស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត៕
សាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋម៉ូស្គូ
សាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋម៉ូស្គូ(Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова) គឺជាសាកលវិទ្យាល័យធំបំផុតនិងចាស់ជាងគេនៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1755 និងនៅម៉ូស្គូ។ វាត្រូវបានផលិតឡើងដោយលោក Ivan Shuvalov និងលោក Mikhail Lomonosov ។ វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះបន្ទាប់ពី Lomonosov ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស​រុស្ស៊ី
វិថីទន្លេសាប
វិថីទន្លេសាប ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី រង្វង់មូលគុលស្ពានជ្រោយចង្វារ ទៅដល់ ទន្លេចតុមុខ តាមដងទន្លេសាបផ្នែកខាងក្រោមមុខព្រះបរមរាជរាំង ស្របនឹង វិថី កែវ ចន្ដា។
វត្ត​សែន​
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| វត្តសែន [[ហ្លួងព្រះបាំង|ហ្លួងព្រះបាង]] វត្តសែន ហ្លួងព្រះបាង ហៅម្យ៉ាងទៀតថា វត្តសែនសុខារាម គឺជាវត្តអារាមបែបពុទ្ធសាសនា ដែលមានទីតាំងនៅ ខេត្តហ្លួងព្រះបាង ប្រទេសឡាវ ។
កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអេហ្ស៊ីប
កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអេហ្ស៊ីប (القُوّات المُسَلَّحَة المِصْرِيَّة) គឺ​ជា​អង្គការ​យោធា​រដ្ឋ​ទទួល​បន្ទុក​ការពារ​សាធារណរដ្ឋ​អារ៉ាប់​អេហ្ស៊ីប រួមមានកងទ័ពអេហ្ស៊ីប កងទ័ពជើងទឹកអេហ្ស៊ីប កងទ័ពអាកាសអេហ្ស៊ីប និងកងកម្លាំងការពារអាកាសអេហ្ស៊ីប
ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋមានតួនាទីជាមេបញ្ជាការកំពូលនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ និងជាអគ្គមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ មន្រ្តីឯកសណ្ឋានជាន់ខ្ពស់គឺលោកវរសេនីយ៍ឯក ម៉ូហាមេដ ហ្សាគី (ចាប់តាំងពីខែមិថុនាឆ្នាំ 2018) និងអគ្គសេនាធិការគឺឧត្តមសេនីយ៍ឯក អូសា​ម៉ា អាស្កា (ចាប់តាំងពីខែតុលាឆ្នាំ 2021)
គ្រឿងសព្វាវុធរបស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអេហ្ស៊ីបប្រែប្រួលរវាងប្រភពភាគខាងកើត និងខាងលិច តាមរយៈការចែកចាយអាវុធដោយប្រទេសមួយចំនួន, ដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី បារាំង ចិន អ៊ីតាលី អ៊ុយក្រែន និងអង់គ្លេស ឧបករណ៍ជាច្រើនត្រូវបានផលិតក្នុងស្រុកនៅរោងចក្រអេហ្ស៊ីប កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអេហ្ស៊ីបប្រារព្ធខួបរបស់ពួកគេនៅថ្ងៃទី 6 ខែតុលាជារៀងរាល់ឆ្នាំដើម្បីរំលឹកដល់ការឆ្លងកាត់របស់ស៊ូអេហ្សក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមខែតុលាឆ្នាំ 1973
កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអេហ្ស៊ីបទំនើបបានចូលរួមក្នុងវិបត្តិ និងសង្រ្គាមជាច្រើនចាប់តាំងពីឯករាជ្យ ពីសង្គ្រាមអារ៉ាប់ - អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ 1948 បដិវត្តអេហ្ស៊ីបឆ្នាំ 1952 វិបត្តិប្រឡាយស៊ូអេហ្ស សង្គ្រាមស៊ីវិលយេម៉ែនខាងជើង សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ សង្គ្រាមស៊ីវិលនីហ្សេរីយ៉ា សង្គ្រាមនៃការទទួលផល សង្គ្រាមយមគីពពួរ កុប្បកម្មនំបុ័ងអេហ្ស៊ីប កុប្បកម្មរបស់ទាហានអេហ្ស៊ីបឆ្នាំ 1986 សង្គ្រាមអេហ្ស៊ីប-លីប៊ី សង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ សង្គ្រាមលើភេរវកម្ម វិបត្តិអេហ្ស៊ីប សង្គ្រាមស៊ីវិលលីប៊ីលើកទីពីរ សង្គ្រាមលើរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ាក់និងឡេវ៉ាន និងការបះបោរស៊ីណៃ
ព្រះទីន័ង
រូបភាពតូច|ព្រះទីន័ង ព្រះទីន័ងទាំងពីរនេះជាព្រះទីន័ងក្នុងចំណោមព្រះទីន័ងទាំង៩ ស្ថិតនៅក្នុងព្រះមហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ នៃព្រះបរមរាជវាំង ដែលត្រូវបានកសាងឡើងប្រកបដោយក្បាច់រចនាដ៏ល្អប្រណិតសម្រាប់ ព្រះមហាក្សត្រ និងព្រះមហាក្សត្រី ស្តេចគង់ប្រថាប់ (ព្រះក្រឡាបន្ទំ) ។ តាមព្រះរាជបវេណីពីបុរាណ ព្រះមហាក្សត្រគ្រប់ព្រះអង្គ ត្រូវគង់ប្រថាប់ក្នុងព្រះទីន័ង ចក្រពត្តិ និងព្រះមហាក្សត្រី ត្រូវគង់ប្រថាប់ក្នុងព្រះទីន័ង នារីរ័ត្នសោភា ចំនួន ៧ ថ្ងៃដាច់ដោយឡែកពីគ្នាបន្ទាប់ពីបានបញ្ចប់ព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកគ្រងព្រះបរមសិរីរាជសម្បត្តិរួចរាល់ ទើបអាចស្តេចយាងទៅគង់ប្រថាប់នៅឯព្រះមហាប្រាសាទខេមរិន្ទ បាន ។
វិថីជ័យជេដ្ឋា
វិថីជ័ជេដ្ឋា ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី មហាវិថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ ទៅដល់ មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស ឆ្លងកាត់ មហាវិថីព្រះនរោត្តម ស្របនឹង វិថីព្រៃនគរ។
ឃុំចំបក់(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
( Chambak Commune ) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្វាយជ្រំ ខេត្តស្វាយរៀង  មាន ៧ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
ចំបក់(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
ខេប៊ីអេស
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកូរ៉េ (한국방송공사, Korean Broadcasting System, KBS) គឺជាទូរទស្សន៍ផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1927 និងប្រតិបត្តិការវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ និងសេវាកម្មអនឡាញ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2021 ជាទូរទស្សន៍ដ៏ធំបំផុតមួយរបស់កូរ៉េខាងត្បូង
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅកូរ៉េខាងត្បូង
វិថី កែវ ចន្ដា
វិថី កែវ ចន្ដា ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី រង្វង់មូលគល់ស្ពានជ្រោយចង្វារ ដល់ ចុងទន្លេមេគង្គក្រោម ស្របនឹងវិថីទន្លេសាប។
ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា
វិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា គឺជាវិស័យមួយដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា នៅក្នុងឆ្នាំ 2013 ការមកដល់នៃទេសចរណ៍បានកើនឡើង 17.5% ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ដោយអ្នកធ្វើដំណើរអាជីវកម្មកើនឡើង 47% ។ រូបភាពតូច
ស្ថិតប្រចាំឆ្នាំ
• ក្រុមជនជាតិមកដល់កម្ពុជាជាភ្ងៀវទេសចរណ៍អន្តរជាតិ • តំបន់ដែលចាប់អារម្មណ៍
• អង្គរវត្ត
• ប្រាសាទតាព្រហ្ម
• ព្រះបរមរាជវាំង
• សារមន្ទីរជាតិ
• សារមន្ទីរទួលស្លែង ...។
ជ័យទេវី
ព្រះនាងជ័យទេវី (គ.ស ?-៧១៦) រជ្ជកាល (គ.ស ៦៨១-៧១៦) ដោយវ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​១ ពុំ​មាន​ព្រះរាជ​បុត្រា​ដែល​អាច​សោយរាជ្យ​ស្នង​ពី​ព្រះអង្គ​បាន បុត្រី​ព្រះអង្គ ព្រះនាមជយទេវី ត្រូវ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះអង្គ។ ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ជយទេវី សោយរាជ្យ​ពី​ឆ្នាំ​៦៨១ ពេល​ដែល​ព្រះ​បិតា​ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​៧១៣។ ក៏ប៉ុន្តែ អំណាច​របស់​ព្រះនាង​ពុំ​មាន​មូលដ្ឋាន​រឹងមាំ​ឡើយ ព្រោះ​នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក​មួយ​ដែល​គេ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​អង្គរ ព្រះនាង​បាន​ទ្រង់​ត្អូញត្អែរ​ពី​ភាព​ច្របូកច្របល់​ក្នុង​ចិត្ត​គំនិត និង​ទុក្ខវេទនា​នៃ​គ្រា​កើត​កលិយុគ។
ប្រហែល​មក​ពី​ការ​ចុះ​ខ្សោយ​នៃ​អំណាច​កណ្ដាល ដែល​នៅ​ស្ថិត​ក្នុង​កណ្ដាប់​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​នេះ​ហើយ ដែល​ធ្វើ​អោយ​ប្រទេស​ចេនឡា ត្រូវ​បែង​ចែក​ជា​ពីរ គឺ​ចេនឡា​ទឹក និង​ចេនឡា​គោក នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី​៨ គឺ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​៧០៦។ ក្រោយមកចេនឡាទឹកត្រូវបានបែកខ្ញែកទៅជាបុរ (ក្សត្របុរី) ប្រាំផ្សេងទេៀត បុរ ដែលគេស្គាល់មាន ឝម្ភុបុរ អនិន្ទិតបុរ ដែលក្រោយមកក្លាយជាពាលាទិត្យបុរ និងក្សត្របុរីបីទៀតគេមិនស្គាល់ឈ្មោះ៕
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃចេនឡាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝម្ភុបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្មចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ
ដើមព្នៅ
រូបភាពតូច|ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់សៀតស្លឹកក្នុងព្រះរាជពិធីបុណ្យអ៊ុំទូក បុរាណបានឱ្យដាំដើមព្នៅនៅក្បែរផ្ទះ ដើម្បីការពារអមនុស្ស ខ្មោច បិសាច និងជាសិរីមង្គលក្នុងភូមិស្ថាន។ ដើមព្នៅក៏ជាឧសថបុរាណដ៏ពូកែផងដែរ។ ផ្កាព្នៅមានពណ៌សបរិសុទ្ធស្អាត ឬមានពណ៌សលាយពណ៌បៃតង និងមានក្លិនក្រអបគួរឱ្យចង់ស្រស់ស្រូប ផ្ការបស់វានៅចន្លោះស្លឹក និងចុងមែក វាជារុក្ខជាតិចូលចិត្តពន្លឺ និងធន់និងអាកាសធាតុ ព្រមទាំងអាចដាំដុះនៅគ្រប់ទីកន្លែងនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ស្លឹកព្នៅមួយទង់មានស្លឹកចំនួន ៣ស្លឹក តំណាំងឱ្យត្រីវេទម្កុដពេជ្រ តំណាងឱ្យអាទិទេព៣អង្គគឺ ព្រះវិស្ណុ ព្រះព្រហ្ម និងព្រះឥសូរ ឬសិវៈ ដែលអាទិទេពទាំងបីអង្គពង្រួមចូលគ្នាក្នុងទងតែមួយ មិនបែកគ្នាបង្ហាញពីភាពសាមគ្គីនៃអនុភាពសិរីមង្គល ឈ្នះអស់មារសត្រូវ ។
ព្រះ​ម៉ែ​សរស្វតី
ព្រះ​ម៉ែ​សរស្វតី (Goddess Saraswati, सरस्वती देवी ) គឺ ជាព្រះម៉ែ នៃចំណេះដឹង តន្ត្រី សិល្បៈ ភាសា ប្រាជ្ញា និងការសិក្សា និងជាទេវធីតានៃទន្លេសរស្វតី.៕៚
ប្រវត្តិ
ព្រះម៉ែសរាវត្ទិ(សៈរ៉ៈស្វៈទី) ទ្រង់គឺជាព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះព្រហ្ម, ជាព្រះមហាទេវីនៃចំណេះដឹង, សិល្បៈ, តន្ត្រី, បញ្ញា និងការសិក្សារៀនសូត្រ។ ទ្រង់គឺជានិមិត្តរូបនៃសិល្បៈគ្រប់ប្រភេទ ទាំងផ្នែកគំនូរ ផ្នែកតន្ត្រី ផ្នែករបាំ ផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ និងផ្នែកតែងនិពន្ធ., ទ្រង់គឺជាព្រះមាតានៃប្រាជ្ញា ដែលគ្រប់គ្រងលើការសិក្សារៀនសូត្រ ការវិភាគវិគ្រោះ ការនិយាយស្តី ការចរចាពិភាក្សា រួមទាំងការផ្តល់កំណើតនូវអក្ខរក្រុមរបស់ឥណ្ឌា ដែលគេហៅថាអក្សរ“ទេវនាគរី”(Devanagari, देवनागरी) សម្រាប់ប្រើសរសេរភាសាសំស្ក្រឹត ភាសាហិន្ទី(ហិណ្ឌី) ភាសានេប៉ាល់ និងភាសាផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ ព្រះម៉ែ“សរស្វតី”ទ្រង់មានព្រះនាមជាច្រើនរួមមាន៖ សតរូបា, សារទា, ភារតី, វាណី, វាគ្ទេវី, វាគេស្វរី, វីណាបាណី, ព្រហ្មាណី, វាចទេវី និង វាណ៌េស្វរី ជាដើម។៕៚.
ទស្សនវិទូសាសនាអាឌុលហ៊ីត្លែរ
មានកំណែផ្ទុយអំពីជំនឿសាសនាអាដូហ្វហ៊ីត្លែរគំនិតរបស់គាត់អំពីសាសនានិងតំណភ្ជាប់របស់គាត់ជាមួយសាសនាចក្រ។ ប្រធានបទនេះជារឿយៗជាប្រធានបទនៃការពិភាក្សាជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងចំណោមអ្នកនិពន្ធជីវប្រវត្តិនិងភាពចម្រូងចម្រាសដោយសារភាពមិនស៊ីសង្វាក់ភាពមិនស៊ីគ្នានិងភាពខុសគ្នារវាងសុន្ទរកថាសាធារណៈរបស់ហ៊ីត្លែរនិងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ឯកជនរបស់គាត់។
ប្រវត្តិវិទូជាច្រើនយល់ស្របថាហ៊ីត្លែរបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីរូបភាពជាសាធារណៈដែលមិនមែនប្រឆាំងនឹងសាសនាទេប៉ុន្តែការពិតសូម្បីតែមុនពេលការមកដល់នៃពួកណាត្ស៊ីកាន់អំណាចគាត់ហាក់ដូចជាមានផែនការសម្ងាត់ដែលនឹងព្យាយាមបញ្ចប់សាសនាយូឌាជាលើកដំបូងហើយបន្ទាប់មក ជាមួយគ្រិស្តសាសនានៅ Reich, ជំនួសសាសនាទាំងនេះជាមួយសង្គមនិយមជាតិ; នេះតាមរយៈការគ្រប់គ្រងនិងការបំផ្លិចបំផ្លាញសរុបរបស់ក្រុមជំនុំអាល្លឺម៉ង់នៅចុងបញ្ចប់នៃសង្រ្គាម។.
ឃុំចេក(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
=រដ្ខបាល= ឃុំ មានភូមិ៖
ឃុំជំពូវន្ដ
( Chumpu Voan Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកជុំគិរី ខេត្តកំពត មាន  ០៧ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំក្រោលគោ(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
=រដ្ខបាល= ឃុំ មានភូមិ៖
បញ្ជីរាយនាម តំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅកម្ពុជា
Legend
The table is sortable by column by clicking on the at the top of the appropriate column; alphanumerically for the Site, Area, and Year columns; by state party for the Location column; and by criteria type for the Criteria column. Transborder sites sort at the bottom.
Inscribed sites
{{Legend|#FFE6BD|† In danger|outline=silver}}
ប្រវត្តិវិទ្យា
ប្រវត្តិវិទ្យាគឺជាការសិក្សាអំពីហេតុការណ៍ ព្រឹត្តិការណ៍ បទពិសោធន៍អតីតកាលរបស់មនុស្សជាតិដោយពឹងផ្អែកលើកំណត់ត្រា និសក្ខីកម្មសម្រាប់សហសម័យ។ ម្យ៉ាងទៀតគឺជាវិជ្ជាសិក្សាអំពីអតីតកាលមនុស្សជាតិ និងសង្គមមនុស្ស ដែលប្រវត្តិវិទូព្យាយាមកសាងឡើងវិញ និងបកស្រាយឡើងវិញ ដោយផ្អែកលើកំណត់ត្រា និងសក្ខីកម្មសម្រាប់សហសម័យ។
មន្ទីរពេទ្យព្រះកេតុមាលា
នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៨៨៥ មន្ទីរពេទ្យប្រក់ស្លឹកមួយ ដែលមានទីតាំងនៅខាងជើងវត្តភ្នំត្រូវបានសាងសង់ឡើង សម្រាប់ព្យាបាលទាហានបារាំង ដែលរងរបួសដោយសារចលនាបោះបោរប្រឆាំងនឹងបារាំង ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាមន្ទីរពេទ្យព្រះកេតុមាលា ។
ភូមិវត្តថ្មី
សំដៅដល់÷
ឃុំដូនស(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
=រដ្ខបាល= ឃុំដូនស មាន ១១ភូមិ៖
ព្រះពុទ្ធសាសនាហិនយាន/ថេរវាទ និងការបង្រៀន
ឯកសារយោង
ឯកសារយោង http://www.urbandharma.org/sutta.html http://www.buddhanet.net/ebooks_s.htm
ឃុំភ្នំប្រាសាទ
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត  មាន  ភូមិ៖
ព្រំប្រទល់នៃ
តាមអនុក្រឹត្យលេខ ២៣៣ អនក្រ.បក បានប្តូរឈ្មោះ ឃុំកន្ថោរខាងកើត ទៅជាឃុំភ្នំប្រាសាទ តាមអនុក្រឹត្យលេខ ២៣៣ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី ២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩។
(Phnom Prasat) ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត  មាន ភូមិ÷
Boundary East 	ឃុំព្រែកក្រឹស​ ​ស្រុកកំពង់ត្រាច និងស្រុកបន្ទាយមាស West 	ឃុមកន្ថោរខាងលិច ​ស្រុកកំពង់ត្រាច South 	ឃុំព្រែកក្រឹស​ ឃុំបឹងសាលាខាងកើត​ ស្រុកកំពង់ត្រាច North 	ស្រុកបន្ទាយមាស និងឃុំកន្ថោរខាងលិច ស្រុកកំពង់ត្រាច
ការកែច្នៃជ្រក់គល់ខ្ទឹម
គ្រឿងផ្សំ
-       គល់ខ្ទឹម      ២៧០ក្រាម
-       ស្កត្នោត      ១០០ក្រាម
-       អំបិល        ៣ស្លាបព្រាកាហ្វេ
-       ទឹក​          កន្លះលីត
-       ប៊ីចេង        ១/៤ស្លាបព្រាកាហ្វេ
សម្ភារ
- កូនកាំបិត
- ជ្រុញ
- ចានដែក
- កញ្ច្រែង
- ​ឆ្នាំង ឬខ្ទះ
- វែក
- ចង្ក្រានហ្គាស់ ចង្ក្រានអុស ចង្ក្រានធ្យូង
- ជញ្ជីង
- ស្លាបព្រា
- ប្រដាប់វាល់ទឹក
របៀបធ្វើ
- ជ្រើសរើសគល់ខ្ទឹមដែលល្អ
- កាត់គល់ខ្ទឹម រួចលាងអោយស្អាត
- ធ្វើការឆឹងស្ករអោយឡើងជើងអង្ក្រង រួចចាក់ទឹកចូល
- ដាំអោយពុះរួចចាក់អំបិល និងប៊ីចេងចូល និងទុកឲ្យត្រជាក់
- តំរៀបគល់ខ្ទឹមចូលក្នុងកែវ
- ចាក់ទឹកអំបិលដែលដាំរួចចូល
- រក្សារទុក ៣ ទៅ ៤ ថ្ងៃមុននឹងយកមកពិសារ៕
ភូមិវត្តថ្មី(ឃុំព្រែកដំបង)
ភូមិវត្តថ្មី ស្ថិតនៅ ឃុំព្រែកដំបង ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្ដាល។ ជាភូមិកំណើតរបស់លោក ឯល ប៊ុនណា។
ព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាំង
ព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាំង ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៧០៧ ជាការបំបែករដ្ឋចេញពី ព្រះរាជាណាចក្រឡានសាង ។ នៅពេលដែលនគរបានបែកបាក់គ្នា មឿងភួន បានក្លាយជារដ្ឋដៃទន្លេហ្លួងព្រះបាង។ ព្រះរាជាណាចក្រនេះកាន់របបរាជាធិបតេយ្យផ្ដាច់ការ សាសនាព្រះពុទ្ធ និយាយភាសាឡាវ ស្ថានភាពស្ថិតនៅក្រោមអំណាចសៀម មានរាជធានីនៅ ហ្លួងព្រះបាំង មានប្រវត្តិ ហ្លួងព្រះបាងត្រូវបានបង្កើតឡើងឆ្នាំ១៧០៧ដោយបំបែកចេញពី ព្រះរាជាណាចក្រឡានសាង សង្គ្រាមហោវពីឆ្នាំ ១៨៦៥ ដល់ ១៨៩០ សង្គ្រាមបារាំងនិងសៀមឆ្នាំ ១៨៦៥  ដល់១៨៩០ ហើយព្រះរាជាណាចក្រមួយនេះស្ថិតនៅក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំងនៅឆ្នាំ ១៨៩៣ ។ រូបភាពតូច|ទង់ជាតិនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាំង (១៧០៧-១៨៩៣)]]
ស្ថានកុងស៊ល បារាំង មួយ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅរាជធានី ហ្លួងព្រះបង ក្នុងឆ្នាំ១៨៨។ នគរនជ្ថិតនៅក្រោមសាសេនាប្រមុខសៀម ដែលខ្លាចបារាំងគ្រោងដាក់បញ្ចូលហ្លួងព្រះបទៅជាអាណាព្យាបាទរបស់បារាំងាង។ សន្ធិសញ្ញា​មួយ​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​នៅ​ថ្ងៃ​ទ៧ ខែ​ឧសភា ឆ្ន១៨៨៦ រវាង​សៀម និង​បារាំង​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ករ ​គ្រប់គ្រង​របស់ ​សៀម ​លើ​ហ្លួងព្រះបាង និង​នគរ​ឡាវផ្សេងទៀតាង។  ប្រទេសបារាំងបានធ្វើបេសកកម្មនៅក្នុងតំបន់ ដោយស្វែងរកលទ្ធភាពនៃការបង្កើតទឹកដីបារាំងនៅទីនោះ។ ការវាយប្រហារបំផ្លិចបំផ្លាញជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេល សង្រ្គាហោវ ដកកងទ័ពទង់ខ្មៅ របស់ចិន ក្នុងឆ្នា១៨៨៧ បានឲ្យឃើញថាសេ្តចអ៊ុនខាំ បានស្នើសុំការការពារពីបារាំងទើបត្រូវបានទទួលយកនិងចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៧ ខែមីនាឆ្នាំ ១៨៨៩ ប្រឆាំងនឹងការតវ៉ារបស់សៀម។
បារាំង​និង​សៀម ​បាន​ធ្វើ​សង្គ្រាម​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៩៣ ដោយ​បញ្ចប់ ​ឧប្បត្តិហេតុ​ប៉ាក់ណាម ​ពេល​បារាំង ផ្ទុយ​នឹង​ការ​សន្យា​ដែល​ខ្លួន​បាន​ធ្វើ​ចំពោះចក្រភព​អង់គ្លេសនឹងបាន​ចូលទៅទីក្រុង​បាងកក ​ដោយ​នាវា​ចម្បាំង។ សៀមត្រូវបង្ខំចិត្តទទួលយកឱសានវាទរបស់បារាំងដើម្បីប្រគល់ទឹកដីនៅខាងកើត ទន្លេមេគង្គ រួមទាំងកោះផង។ នេះជា អាណាព្យាបាលបារាំងនៃប្រទេសឡាវ ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការដោយមានរដ្ឋធានីរដ្ឋបាលផ្លាស់ប្តូរពី ហ្លួងព្រះបាង ទៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ។ ទោះយ៉ាងណាហ្លួងព្រះបាងនៅតែជាអាសនៈរបស់គ្រួសាររាជវង្សដែលគ្មានអំណាចត្រឹមជាឋានៈធំ ខណៈដែលអំណាចពិតប្រាកដត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យមន្រ្តីបារាំងរួមទាំងអគ្គកុងស៊ុលនិងអគ្គកុងស៊ុល។ នៅក្នុងខែមករាឆ្នាំ ១៨៩៦ បារាំងនិង ចក្រភពអង់គ្លេស បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទទួលស្គាល់ព្រំដែនរវាងបារាំងប្រទេសឡាវនិងមួយ របស់អង់គ្លេសភូមា ។
ជាមាទេវី
មើលផងដែរ
​*ពិធីបង្វិលពពិល
ប្រាក់ មុន្នីឧត្តម
ប្រាក់ មុន្នីឧត្តម  (កើតនៅថ្ងៃទី២៤ មីនា ១៩៩៤) គឺជាកីឡាការបាល់ទាត់លេងឲ្យក្លឹបស្វាយរៀងក្នុងក្របខណ្ឌ Cambodian League ។ គាត់លេងជាខ្សែបម្រើ ក្នុងក្លឹបស្វាយរៀង និងក៏ជាប្រធានក្រុមសម្រាប់ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិ Cambodia U-23 ។
ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ
រូបភាពតូច| [[រូបចំលាក់របស់ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ ខេត្តភូកេត.]] ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ (Thao Thep Krasattri and Thao Si Sunthon, ท้าวเทพกระษัตรี ท้าวศรีสุนทร)  ជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រភូកេតបុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនភូកេត. និងគេមានជំនឿថាជាវិញ្ញាណអ្នកតា​ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​វិញ្ញាណនិយមក្នុងសាសនាប្រជាប្រិយថៃ។.
មើលផងដែរ
​*ពិធីបង្វិលពពិល
ឃុំគោកព្រីង(ស្រុកស្វាយជ្រំ)
=រដ្ខបាល= ឃុំ មានភូមិ៖
ភទ្រា
ព្រះម៉ែភទ្រា ឬ ព្រះនាងចារវី (Goddess Bhadra, भद्रा देवीพระนางภัทรา ) គឺ ទេពធីតា នៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។.ព្រះនាង គឺ ទេពជាយា(ព្រះមហេសី)នៃព្រះកុវេរៈក្នុង​ទេវតារក្សាទិសទាំង៨.
​ព្រៃវែង
ប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសកម្ពុជា
ថោវសុរនារី​
រូបភាពតូច| [[រូបចំលាក់របស់ថោវសុរនារី​ គោរាជ.]] ថោវសុរនារី​ (Thao Suranari, ท้าวสุรนารี)  ជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រគោរាជបុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនគោរាជ. និងគេមានជំនឿថាជាវិញ្ញាណអ្នកតា​ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​វិញ្ញាណនិយមក្នុងសាសនាប្រជាប្រិយថៃ។.
មើលផងដែរ
​*ពិធីបង្វិលពពិល
បញ្ញា និងសទ្ធា(មហាយាន)
ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន(Mahayana Buddhism) និង​បក្សដែនដីបរិសុទ្ធ(The Pure Land School)
ការបង្រៀនបែបលទ្ធិដែនដីបរិសុទ្ធ(Pure Land)ប្រសើរត្រឹមត្រូវនឹងស្របព្រះពុទ្ធបំណង ប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាពក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយបានជ្រាបចូលក្នុងចិត្តរបស់ពុទ្ធសាសនិកគ្រប់គ្នា។ លទ្ធិពុទ្ធសាសនាទីណាក៏ដោយ ត្រូវបានមនុស្សម្នាបដិបត្តិ ដែលភាគច្រើននៃអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាទាំងនោះ តែងតែមានពាក្យនឹករលឹកដល់"ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ" ក្នុងចិត្ត។ លទ្ធិពុទ្ធសាសនាបែបជនជាតិជប៉ុនបាននិយាយថា "លទ្ធិបក្សអាថ៌កំបាំង​(Esoteric School) និងលទ្ធិបក្សថិន ថៃ(T'ien T'ai School) គឺត្រូវបានគេទុកសម្រាប់តែ វណ្ណៈអភិជន(nobility)។ ការបដិបត្តិបែបលទ្ធិហ្សិន(Zen) សម្រាប់ទាហានជប៉ុន និង លទ្ធិដែនដីបរិសុទ្ធ(Pure Land) សម្រាប់តែប្រជាពលរដ្ឋធម្មតាប៉ុនោះ។" ហើយប្រជាពលរដ្ឋធម្មតាតែងតែអនុវត្តន៏ជាលក្ខណៈទ្រង់ទ្រាយធំ។
ដូច្នេះវាប្រព្រឹត្តតាម ប្រទេសលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយានទាំងឡាយ ដែលប្រជាពលរដ្ឋប្រទេសទាំងនោះ បដិបត្តិ ដោយការសូត្រឈ្មោះព្រះពុទ្ធ​ (មានន័យថា សូត្រឈ្មោះរបស់ព្រះពុទ្ធអមិតាភៈ)តំណាងជាធំ។
ការព្យាករណ៍អំពី លទ្ធិដែនដីបរិសុទ្ធ(The Pure Land)
ក្នុង ព្រះសូត្រអមិតាភៈខ្នាតវែង (Longer Amitabha Sutra) ព្រះពុទ្ធសក្យមុនីបានព្យាករណ៍ថាៈ
''  ថិន ជូ(T'ien Ju)ជាគ្រូចំណាស់ជាងគេក្នុងលទ្ធិហ្សិនបានក្រើនរលឹកផងដែរថាៈ
ព្រះសង្ឈរាជ យិន គង់(Yin Kuang)ជាព្រះគ្រូ(Master)លទ្ធិដែនដីបរិសុទ្ធជនជាតិចិនមួយអង្គ បានមានដីការថាៈ
ការព្យាករណ៍ទាំងនេះ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា មាគ៌ាដែនដីបរិសុទ្ធ ត្រូវបានបដិបត្តិស្របទៅតាម ហេតុ និងផលនៃបច្ចុប្បន្នភាព និង ស្របទៅតាមសមត្ថភាពរបស់ពុទ្ធសាសនិកផងដែរ។ ដោយហេតុនេះ ដើម្បីទូន្មានធម៌ដល់ពុទ្ធបរិស័ត្រទាំងឡាយ ព្រះពុទ្ធសក្យមុនី បានធ្វើការអធិដ្ឋាប្រកបដោយក្តីករុណា ដើម្បីរក្សាទុក និងផ្សព្វផ្សាយ ព្រះសូត្រអមិតាភៈខ្នាតវែង។​ នេះជាសេចក្តីពិតរបស់ព្រះពោធិសត្វ និងព្រះថេរៈទាំងឡាយ ដែលបង្រៀនមាគ៌ាដែនដីបរិសុទ្ធ តាមរយៈសេចក្តីអធិដ្ឋានប្រកបដោយករុណារបស់ពួកគេ និងអាស្រ័យដោយបច្ចុប្បន្នភាព។ ​
វាដោយសារតែអនុភាពនៃ ការអធិដ្ឋានទាំងនេះហើយ ដែលមាគ៌ាដែនដីបរិសុទ្ធ បានប្រែមកជាពេញនិយមក្នុងបណ្តាមហាជន នៃពុទ្ធសាសនិក។
ការបម្លាស់ប្តូរពី ហ្សិន(Zen) ទៅ ដែនដីបរិសុទ្ធ
តាំងពីសម័យបុរាណមកម៉្លេះ ដែលហ្សិនបាន ពេញនិយមយ៉ាងវិសេសវិសាល ក្នុងប្រទេសចិន ប្រទេសកូរ៉េ និងប្រទេសជប៉ុន។ ក្នុងប្រទេសវៀតណាមផងដែរ ដែលភាគច្រើននៃប្រជាជនវៀតណាមមានការយល់ដឹងច្រើន ហើយបានគ្របដណ្តប់ដោយគំនិត ឬទស្សនៈជនជាតិចិន ដែលព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងលទ្ធិហ្សិនក្នុងន័យដូចគ្នា។ ចាប់ពីសតវត្សទី៧ ដល់សតវត្សទី១៣ ក្នុងរជ្ជកាលរាជវង្សលី(Ly Dynasties) និងរាជវង្សត្រាន(Tran Dynasties) ព្រះសង្ឈ និងដូនជីទាំងឡាយបានកើនចំនួនភាគរយនៃប្រជាជនសរុបដ៏សំខានមួយ ហើយប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់ គោររពប្រណិបត្តិតាមបក្សលទ្ធិហ្សិន(Zen School)។ នៅពេលនោះព្រះពុទ្ធសាសនារុងរឿងបំផុង ក្នុងប្រទេសវៀតណាម(ដោយការលះបង់រាជសម្បត្តិរបស់ព្រះរាជាទាំង៣ព្រះអង្គ បួសជាព្រះសង្ឈសំណាក់ហ្សិន)។ វត្តជាច្រើន ត្រូវបានទទួលស្គាល់ ដើម្បីទ្រទ្រង់ព្រះសង្ឈ និងដូនជីចំនួនដ៏ច្រើន ហើយជាកន្លែងមួយដែលគេនិយាយថា "វត្តព្រះសង្ឈ មានចំនួនសង្ឈកើនដល់៣ពាន់អង្គ ហើយរៀងរាល់ព្រឹកមានមនុស្ស៧០នាក់ឯនោះ ដើម្បីធ្វើការបោសសំអាតជាប្រចាំ។"
ប៉ុន្តែចាប់សតវត្សទី១៣ ឡើងទៅ ឥទ្ធិពលនៃហ្សិនបានចាប់ផ្តើមថយចុះទាំងប្រទេសចិន និងប្រទេសវៀតណាម។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ដែនដីបរិសុទ្ធបានចាប់ផ្តើមមានឥទ្ធិពល ក្នុងទីបំផុតក៏បាននាំមុខគេ រហូតដល់ដែនដីបរិសុទ្ធនេះ បានក្លាយទៅជាបក្សដែលមានប្រជាប្រិយបំផុតទូទាំងបែកអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
មានអ្នកអានមួយចំនួនសួរថា "តើនរណាគេនិយាយថា សមត្ថភាពរបស់ពួកយើងមិនដល់សមត្ថភាពមនុស្សជំនាន់មុន? វាហាក់ដូចជា ដោយសារតែយើងខ្វះការជឿទុកចិត្តលើខ្លួនឯង និងមិនមានការព្យាយាមឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់អញ្ចឹង។"
ចម្លើយ៖ សេចក្តីព្យាយាម និងការទុកចិត្តលើខ្លួនឯង គួរតែចាំបាច់ត្រូវជម្រុញកម្លាំងចិត្ត។ ប៉ុន្តែសេចក្តីថ្លែងនៅមិនទាន់ហួសសុពលភាពទេ។ ប្រសិនបើមនុស្សភាគច្រើននៅពេលនេះ មិនទាន់ល្អបង្គួរទេ ចុះហេតុអ្វីបាជាព្រះពុទ្ធសក្យមុនីទូន្មានអំពី កំឡុងពេល៣យ៉ាងដូចជា អាយុកាលល្អឥតខ្ចោះនៃធម៌(the Perfect Age of the Dharma) អាយុកាលដែលអាការៈធម៌ដូចគ្នា(the Dharma Semblance Age) និងអាយុកាលដែលធម៌ផុតរលត់(the Dharma Ending-Age)? លើសពីនេះទៅទៀត ព្រះសូត្រពុទ្ធសាសនា បរិយាយថា កំឡុងពេលទាំង៥នៃការក៏សាងធម៌ ផ្តើមពីកំឡុងពេលនៃសច្ចៈធម៌ ទៅដល់កំឡុងពេលនៃការប្រយុទ្ធធម៌(ជាកំឡុងពេលដែលភិក្ខុសង្ឈ និងគ្រហស្ថទាំងឡាយ ចូលរួមប្រកួតប្រជែងដូចគ្នាគ្មានទីបញ្ចប់ ជំនួសឲ្យការចម្រើនធម៌) ។ លើសពីនេះទៅទៀត យោងទៅតាមព្រះសូត្រជាច្រើន និងសេចក្តីអធិប្បាយផ្សេងៗ ដែលមានច្រើនជាងពេលមុនៗ បានបង្ហាញថា ហេតុអ្វីបានជាបច្ចុប្បន្ននេះ កំរមានអ្នកបដិបត្តិដែលទទួលបាននូវមាគ៌ា? តើវាមិនមែនដោយសារតែសមត្ថភាពរបស់មនុស្សបច្ចុប្បន្ននេះ ជាទូទៅទាប និងខ្សោយជាងមនុស្សក្នុងពេលមុនៗ?
ដូចដែលព្រះសង្ឈរាជ យិន គង់បានមានដីការថា៖
How to do away with the Judgmental Mind
​​===ដំបូន្មានមួយចំនួនចំពោះការស្វែងរកកំហុស===
សេចក្តីបញ្ចប់ Epilogue
Editors' Note Glossary ឯកសាយោង​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនានិងវិទ្យាសាស្រ្ត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិបស្សនាកម្មដ្ឋាន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសូត្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះធម្មបទគាថា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទស្សនៈវិជ្ជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិកំណើតសាសនាក្នុងលោក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចិត្តវិទ្យា
អាឡេកសានដ្រា ប៊ុនសួយ
អាឡេកសានដ្រា ប៊ុនសួយ ( ອເລັກຊານດຣ້າ ບຸນຊ່ວຍ, อเล็กซานดร้า บุญช่วย  ; កើតថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨៧) ជាតារាចម្រៀង តារាសម្ដែង និងជាតារាបង្ហាញម៉ូដ ឡាវ-ប៊ុលហ្គារី ដែលមានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុង ប្រទេសឡាវ ប្រទេសថៃ និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នាងគឺជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈដំបូងរបស់ កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ ប្រចាំប្រទេសឡាវ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៣។
អាឡេកសានដ្រា ប៊ុនសួយ កើតនៅថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨៧ នៅប្រទេសប៊ុលហ្គារីក្នុងម្តាយ ជនជាតិប៊ុលហ្គារី និងឪពុកជនជាតិឡាវ ទាំងពីរបានបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាលាតន្ត្រីនៅប្រទេសប៊ុលហ្គារី។ ឪពុករបស់នាងគឺជាគ្រូបង្រៀនតន្ត្រីដែលមានឯកទេសគរុកោសល្យតន្ត្រី និងម្តាយរបស់នាងមានជំនាញខាងព្យាណូ។ នាងមកពីគ្រួសារតន្ត្រី៖ ជីតារបស់នាងគឺជាអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀងដ៏ល្បីល្បាញនៅប្រទេសឡាវ។ គ្រួសារ​របស់​នាង​បាន​ផ្លាស់​ទៅ​រស់នៅ​ប្រទេស​ឡាវ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៨៨ ជា​កន្លែង​ដែល​នាង​បាន​ចិញ្ចឹម​។ នាងបានបញ្ចប់ថ្នាក់បណ្ឌិតផ្នែកការរចនាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ពី សាកលវិទ្យាល័យកេអូ  ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ១៩៨៧
យុគថ្មបំបែក
យុគថ្មបំបែក ជាដំណាក់កាលដំបូងនៃយុគថ្ម ដែលនៅពេលនោះមនុស្សយកបំណែកថ្មមកធ្វើជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់។ យុគថ្មបំបែកចាប់ផ្ដើមដោយកំណើតមនុស្សដំបូងដែលមានអាយុកាលប្រហែលជា ១,៨លានឆ្នាំមុន រហូតដល់ប្រហែល ១០០០០ ឆ្នាំមុនគ.ស.។
ឃុំអង្គសុរភី
( $ Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត  មាន  ភូមិ៖
(Ang Sophy) ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត  មាន ភូមិ÷
Boundary East 	ឃុំកន្ថោរខាងកើត ស្រុកកំពង់ត្រាច West 	ឃុំកំពង់ត្រាចខាងកើត​ ​ឃុំដំណាក់កន្ទួត​​ ស្រុកកំពង់ត្រាច South 	ឃុំបឹងសាលាខាងកើត ឃុំកន្ថោរខាងកើត​ ស្រុកកំពង់ត្រាច North 	ឃុំកន្ថោរខាងជើង​ ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងជើង ស្រុកកំពង់ត្រាច
ជនជាតិឞូន៝ង
ឞូន៝ង​[1] គឺជាក្រុមប្រជាជនជនជាតិដើមដែល រស់នៅក្នុងប្រទេស កម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម។ ពួកគេត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាក្រុមអំបូរមនុស្ស “មន-ខ្មែរ” ដែលមានទីដែនដីដូនតាចាប់ពីភាគឥសាន្តនៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ពីភូមិភាគខ្ពង់រាប កណ្តាលនៃប្រទេស​វៀតណាម រហូតដល់ជ្រោយនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងនៅភាគត្បូង នៃ ប្រទេសឡាវ។ នៅក្នុងពេលដ៏យូរ​លង់ណាស់មកហើយ ប្រមាណជាង២០០០ពាន់​ឆ្នាំមកនេះ ឞូន៝ង (ឬ ព្នង សុំប្រើពាក្យ “ឞូន៝ង”) ត្រូវបានចិន​ហៅក្រុមជនជាតិដើមនេះថា “ហ្វូណន” (ដើមឡើយកម្ពុជរដ្ឋ មាន​នគរហ្វូណន ឬ នគរភ្នំនេះឯង)  វៀតណាម ឬយាគណាម ហៅថា “មន៝ង” ខ្មែរហៅពួកគាត់ថា “ភ្នង” ចំណែកឯឡាវ ហៅពួកគេថា “ម៉យ” ។ ផ្ទុយទៅវិញ ជនជាតិដើមឞូន៝ង ហៅខ្លួនឯងថា “ឞូន៝ង”។ ភាគច្រើនពួកគេរស់នៅ ខេត្តមណ្ឌលគិរី និង មួយចំនួនទៀត មាននៅខេត្តស្ទឹងត្រែង និងខេត្តក្រចេះ។
គួរកត់សំគាល់កំហុសឆ្គងជាយូរយាណាស់មកហើយនៃការហៅឈ្មោះជនជាតិដើមឞូន៝ង ថា តាមសំណេរ​របស់សង្ឃរាជ ជួន ណាត ថា ក្រុមជនជាតិដើមនេះគឺជាអំបូរ​​មនុស្សរស់នៅតំបន់ភ្នំ​ដូចនេះ ដូចនេះខ្មែរ ត្រូវហៅថា “ភ្នង” ។ តាមពិត​ជនជាតិដើមឞូន៝ងនេះ មិនមែនរស់នៅតែនៅតំបន់ភ្នំប៉ុណ្ណោះទេ ព្រោះគេក៏​រស់នៅនៅតាមតំបន់វាលទំនាប​ផងដែរ តួយ៉ាងនៅកម្ពុជា គឺតាំងពីបុរមបុរាណមក គាត់រស់នៅតាមបណ្តា ខេត្ត​មួយចំនួន​ដូចជា​កំពង់ចាម ត្បូងឃ្មុំ ព្រៃវែង(ឥលូវរកមិនទាន់ឃើញថាសារគាត់បានកំឡាយជាខ្មែរ) ស្ទឹងត្រែង ក្រចេះ។ ករណីខេត្ត​ក្រចេះនេះត្រូវបាន ដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដោយសារ សម្តេចសីហនុ យល់ថា ភូមិភាគនេះ មិនសូវសំបូរ​អ្នកចេះភាសាខ្មែរ។ បន្ថែមលើសូរស័ព្ទ ឞូន៝ង ឬ ពូណង នេះវិញ ដោយសារខ្មែរមានតែសូរ “ប” ដែលអក្សរ​ខ្មែរមិនមាន សូរស័ព្ទ អក្សរ “ឞ” (មិនមែន “ម”ទេ នេះជាអក្សរ ឞូន៝ងថ្មី ដែលក្រសួងអប់រំ ឯកភាពបាន​រៀបចំឲ្យមានអក្សរ​ជនជាតិដើមឞូន៝ងចាប់ពីឆ្នាំ២០០០[2]មក) មានសូរធ្ងន់ជាង “ប”​។ ជាទូទៅ បើខ្មែរ ហៅ “ភ្នង” និងឡាវហៅ “ម៉យ” ទៅកាន់ពួកគេ អ្នកអាចនឹងមិន ត្រូវបានចម្លើយ ឬពួកគាត់នឹងមិនចង់និយាយ រក ឬ ឆ្លើយឆ្លងជាមួយនឹងអ្នកឡើយនោះទេ ដោយសារទី១ មិនចាំសូរស័ព្ទ ទី២ មានលក្ខណៈជាការរើស​អើង ពីព្រោះពាក្យ “ភ្នង” និង “ម៉យ” នេះ មានអត្ថន័យបែប​ជាការមើលងាយ និងរើសអើងចំពោះ​ពួកគាត់) ដូចនេះសូមអស់លោកអ្នកកុំភ្ញាក់ផ្អើល។  ចិនហៅ “ហ្វូណន” វៀតណាមហៅ “មន៝ង” បែបត្រឹម​ត្រូវជាងទៅវិញ។ ដូចនេះ សំណួរថាតើ យើងត្រូវហៅគាត់ឲ្យ ត្រូវ និងចំយ៉ាងណានោះ គឺយើងត្រូវហៅ​គាត់ថា “ឞូន៝ង” (ឬ “ពូណង” ជាពីរពាក្យ) មិនមែន “ព្នង” ឬ “ភ្នង”។
សព្វថ្ងៃនេះ ឞូន៝ង រស់នៅបែកខ្ញែកនៅតាមផ្នែកខ្លះនៃពិភពលោក ដោយសារសង្គ្រាម បញ្ហាផ្លាស់ប្តូរ​សង្គម​និងនយោបាយពីអតីតកាល ជាឧទាហរណ៍នៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិន និងបញ្ហាបច្ចុប្បន្ន​ទាក់​ទងនឹង​សកលភាវូបនីយកម្មពិភពលោក (តម្រូវការសេដ្ឋកិច្ចសង្គម)។
ឞូន៝ងត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណប្រហែលមានចំនួនជាង១លាននាក់ រស់នៅនៅក្នុងដែនដីដូនតារបស់គេ​បច្ចុប្បន្ន​មាននៅក្នុងកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម។ ជនជាតិដើមឞូន៝ងគឺជាឈ្មោះមួយហៅទូទៅ សំដៅទៅ​ក្រុមជនជាតិដើមនេះ ដែលមានអនុអំបូរតូចៗដោយការសំគាល់តាមគ្រាមភាសា របស់ ពួកគេពីតំបន់មួយ​ទៅតំបន់មួយនិងពីអនុអំបូរមួយទៅអនុអំបូរមួយទៀត ជាឧទាហរណ៍ អនុអំបូរ ឞូន៝ងឞូន៝រ (Bunong Bunor) ឞូន៝ងនង (Bunong Nong) ឞូន៝ងកាហ៝ោ (Bunong Kaho) ឞូន៝ងរាអូង (Bunong Ra Ong) ឞូន៝ងក្រោល (Bunong Krol) ជាដើម។
ជាមួយនឹងកត្តាប្រឈមដ៏ច្រើន ទាំងសេដ្ឋកិច្ចសង្គម វប្បធម៌ និងនយោបាយនេះ ចាស់ទំជនជាតិដើម​ឞូន៝ង អំពាវនាវឲ្យមានការគាំទ្រដើម្បីបន្តភាពរស់រាននៃវប្បធម៌ចំណាស់ (បូរាណ)នេះ ពីរដ្ឋាភិបាលនៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម និងប្រទេសសប្បុរសជនឬធម៌នានាលើពិភពលោកក្នុងការជួយ​គាំទ្រ ការពារ អភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍​ នូវអ្វីដែលស្វ័យសមស្របចំពោះសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងវប្បធម៌​ជនជាតិ​ដើមឞូន៝ងនេះ។
[1] ឞូន៝ង ដែលជាទូទៅគេសរសេរគេសរសេរខុសតាម សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ថាជា “ភ្នង” ឬ ពេលខ្លះគេព្យាយាម​សរសេរ​តាមសូស័ព្ទ  “ពូណង” ឬ “​ព្នង”។
[2] ព្យជ្ជញៈឞូន៝ងមាន៖ ក, ខ, គ, ង, ច, ឆ, ជ, ញ, ដ, ត, ថ, ទ, ម, ប, ផ, ព, ម, យ, យ្ស, រ, ល, វ, ឞ, ស, ហ, អ, អ្យ, និងស្រៈឞូន៝ងមាន៖ ា, ិ, ី, ឹ, ឺ, ុ, ូ, ើ, ៀ, េ, ែ, ៃ, ោ, ៅ, ៝
អត្ថបទដកស្រង់ពីគេហទំព័រ https://bunongnewsnetwork.wordpress.com/2017/09/30/%E1%9E%93%E1%9E%9A%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%82%E1%9E%BA%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%9E%E1%9E%BC%E1%9E%93%E1%9F%9D%E1%9E%84-%E1%9E%96%E1%9E%BC%E1%9E%8E%E1%9E%84%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%84/
ឧប្បលវណ្ណា
កុមារភាព និង ការ​សាង​ផ្នួស
ឧប្បលវណ្ណា គឺជាកូនស្រីគហបតីមហាសាល នៅក្នុង​ក្រុងសាវត្ថី។ នៅពេលព្រះនាងប្រសូត ព្រះនាងមានសម្បុរដូចជាស្រទាប់នៃផ្កាឧប្បល (ផ្កាព្រលឹត) ហេតុនេះ ទើបសាច់ញាតិដាក់ព្រះនាមថា ឧប្បលវណ្ណា។ ព្រះនាងមានរូបសម្រស់​ស្អាត ដែល​ជាទី​គួរពិតពិលរមិលមើលនៃជនច្រើនគ្នា។ ពេលចម្រើនវ័យ មានគហបតី និងព្រះរាជាជាច្រើនអង្គ ចូលមកសុំស្តីដណ្តឹងព្រះនាង។ ដោយមិនចង់ឲ្យមានជំលោះ ទាស់ទែងគ្នា បិតារបស់ព្រះនាង បានសម្រេចចិត្តចូលទៅសួរកូនស្រីរបស់លោក ដើម្បី​ឲ្យ​នាង​សាងផ្នួសជាភិក្ខុនី។ ព្រះនាងមានឧបនិស្ស័យនឹងព្រះពុទ្ធសាសនា ក៏សម្រេចចិត្តចេញបួស មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានសម្រេចអរហត្តផល បានជាអគ្គសាវិកាឆ្វេងនៃ​ព្រះសម្ពុទ្ធព្រះនាមគោតម។
និទាន​នៅ​ក្នុង​វិនយបិដក
(ព្រះត្រៃបិដក​ខ្មែរ វិន័យបិដក សៀវភៅ​លេខ ៣ ទំព័រ​ទី ៤០ ដល់​ )
[៤៦]​ សម័យនោះ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ដ៏មានព្រះភាគទ្រង់គង់នៅវត្ដវេឡុវនកលន្ទកនិវាបស្ថាន ទៀបក្រុងរាជគ្រឹះ ។ គ្រានោះឯង នាងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី​នៅក្នុងអន្ធវន ទៀប​ក្រុងសាវត្ថី ។ វេលា​នោះឯង នាងឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនី លុះពេល​ព្រឹកឡើង ក៏បាន​ស្លៀកដណ្ដប់​រួចនាំយក​បាត្រ និងចីវរ​ចូលទៅ​ឯក្រុង​សាវត្ថី​ដើម្បីបិណ្ឌបាត លុះដើរ​ទៅបិណ្ឌបាត​ក្នុងក្រុងសាវត្ថី រួច​ត្រឡប់មក​អំពីបិណ្ឌបាត​ក្នុងកាល​ជាខាងក្រោយ​នៃភត្ដ ហើយក៏ចូល​សំដៅទៅ​ក្នុងអន្ធវន (ព្រៃងងឹត) ដើម្បី​សម្រាកក្នុង​វេលាថ្ងៃ លុះចូល​ទៅដល់ព្រៃ​អន្ធវន​ហើយ ក៏អង្គុយ​សម្រាក​ក្នុងវេលា​ថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើ​នីមួយ ។ សម័យនោះ មានពួកចោរ​អ្នកធ្វើនូវ​ចោរកម្ម បានសម្លាប់​មេគោ១ អារយកសាច់​រួចនាំយកទៅ​កាន់ព្រៃអន្ធវន ។ ឯមេចោរ​ជាធំ បានក្រឡេក​មើលទៅឃើញ​នាងឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនីកំពុង​អង្គុយសម្រាក​ក្នុងវេលាថ្ងៃ​ទៀបគល់ឈើ​នីមួយ ។ លុះឃើញ​ហើយ ចោរនោះ​ក៏មានសេចក្ដី​ត្រិះរិះថា បើ​ប្រសិនណា​ពួកចោរ​ជាកូន និងបងប្អូន​អញឃើញ នាងភិក្ខុនី​នេះហើយ មុខជាបៀត​បៀននាងភិក្ខុនី​នេះមិនខាន (លុះគិត​យ៉ាងនេះ​ហើយ) មេចោរ​ក៏នាំពួកចោរ​ទាំងនោះដើរ​ទៅតាមផ្លូវ​ដទៃវិញ វេលា​នោះឯង មេចោរ​នោះកាលបើ​ដុំសាច់គេ​ចំអិនរួច​ស្រេចហើយ ក៏យក​សាច់យ៉ាង​ល្អ ខ្ចប់​នឹងស្លឹកឈើ​យកទៅព្យួរ​នឹងដើមឈើ​ជិតនាង​ឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី ហើយ​ពោលថា នរណាមួយ ទោះបីជា​សមណៈក្ដី ព្រាហ្មណ៍ក្ដី បានឃើញ​ដុំសាច់ដែល​អញទុកឱ្យ​នេះហើយ ចូរនាំ​យកទៅចុះ រួចហើយ​ក៏ចេញដើរ​ទៅ ។ នាង​ឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនីចេញ​ពីសមាធិ ហើយ​បានឮ​សំដីនេះ​របស់មេចោរ​ដែលកំពុង​ពោលនោះ ។ លំដាប់នោះ នាងឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនីក៏បាន​យកសាច់​នោះទៅឯ​កន្លែងនៅ​របស់ខ្លួន ។ វេលានោះ​ឯង នាងឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនី លុះកន្លង​រាត្រីនោះទៅ​ហើយ នាងក៏ចាត់ចែង​យកសាច់នោះ​មកវេច​ជាបង្វេច​ដោយចីពរ រួចហើយក៏ហោះ​ទៅឯអាកាស ទៅចុះ​ក្នុងវត្ដវេឡុវន ​។
[៤៧] សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាង​ចូលទៅកាន់​ស្រុកដើម្បី​បិណ្ឌបាត ។ ឧទាយិភិក្ខុ​ដ៏មានអាយុ​ជាអ្នកនៅ​ចាំរក្សាវត្ដ ។ លំដាប់នោះ នាងឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនី​បានចូល​ទៅរក​ឧទាយិភិក្ខុ​ដ៏មានអាយុ លុះចូល​ទៅដល់​ហើយ ក៏សួរ​ទៅឧទាយិភិក្ខុ​ដ៏មាន​អាយុថា បពិត្រ​លោកម្ចាស់​ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ​​ទ្រង់យាង​​ទៅណា ។ ឧទាយិ​​ប្រាប់ថា ម្នាល​ប្អូនស្រី ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគទ្រង់​យាងចូលទៅ​បិណ្ឌបាត​ឯស្រុកហើយ ។ នាង​ឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនី និយាយថា បពិត្រ​លោកម្ចាស់​ដ៏ចម្រើន សូមលោកម្ចាស់​មេត្ដាថ្វាយ​សាច់នេះដល់​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ​ឱ្យទានផង ។ ឧទាយិ​និយាយ​ថា ម្នាលប្អូនស្រី នាង​ឱ្យព្រះដ៏​មានព្រះភាគ​ទ្រង់ឆ្អែត​ដោយសាច់ (យ៉ាងណា) ប្រសិន​បើនាងឱ្យ​ស្បង់ដល់​អាត្មាៗ​ក៏ឈ្មោះថា​នាងឱ្យឆ្អែត​ដោយស្បង់ ក៏យ៉ាងនោះ​ដែរ ។ នាង​ឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី​តបវិញ​ថា បពិត្រ​លោកម្ចាស់​ដ៏ចម្រើន​យើងខ្ញុំ​ជាមាតុគ្រាម មាន​លាភ​បានដោយ​កម្រណាស់ ។ មួយទៀត​ចីវររបស់​ខ្ញុំនេះជាចីវរ​គំរប់៥​ជាទីបំផុត ខ្ញុំមិន​ប្រគេន​លោកម្ចាស់​ទេ ។ ឧទាយិ​និយាយថា ម្នាលប្អូនស្រី ដូចជា​បុរសដែល​ឱ្យដំរី (ទៅគេ) គួរលះខ្សែ​ដង្គន់ផង​យ៉ាងណា​មិញ ម្នាលប្អូនស្រី បើនាង​ថ្វាយសាច់​ដល់ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ​ហើយ ចូរលះស្បង់​របស់នាង​ដល់អាត្មា ក៏យ៉ាង​នោះដែរ ។ គ្រានោះ នាង​ឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនី កាលបើ​ឧទាយិដ៏​មានអាយុ​ចេះតែទទូចសូម ក៏ប្រគេន​ស្បង់ហើយ​ត្រឡប់ទៅ​ឯលំនៅរបស់​ខ្លួនវិញ ។ ពួកនាង​ភិក្ខុនីកាល​ទទួលយក​បាត្រ និងចីវរ​ពីនាង​ឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនី ក៏សួរនាង​ឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនីថា បពិត្រនាង​ជាម្ចាស់ ស្បង់​របស់​នាង​តើនៅ​ឯណា ។ នាងឧប្បលវណ្ណា​ភិក្ខុនីក៏បាន​ប្រាប់សេចក្ដី​នុ៎ះ​ដល់នាង​ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ។ នាងភិក្ខុនី​ទាំងឡាយ​ក៏លើកទោស តិះដៀល បន្ដុះបង្អាប់​ថា លោកម្ចាស់​ឧទាយិ មិនសម​បើនឹងទទួល​យកចីវរ​ពីដៃនាង​ភិក្ខុនីសោះ មាតុគ្រាម​សុទ្ធតែមាន​លាភបាន​ដោយកម្រ ។ គ្រានោះ នាងភិក្ខុនី​ទាំងនោះ​ក៏ប្រាប់​សេចក្ដីនុ៎ះ​ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ។ ពួកភិក្ខុ​ណាដែលមាន​ប្រាថ្នាតិច ។បេ។ ពួកភិក្ខុ​ទាំងនោះក៏លើក​ទោស តិះដៀល បន្ដុះបង្អាប់​ថា ឧទាយិដ៏​មានអាយុ មិនគួរ​បើ​នឹងទទួល​យកចីវរពី​ដៃនាង​ភិក្ខុនី​សោះ ។ ទើបភិក្ខុ​ទាំងនោះ ក្រាបទូល​សេចក្ដីនុ៎ះ​ដល់ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ​ជាម្ចាស់ ។បេ។ ព្រះអង្គ​ត្រាស់​សួរថា ម្នាលឧទាយិ បានឮថា អ្នកឯង​បាន ទទួលចីវរ​ពីដៃនាងភិក្ខុនី មែនឬ ។ ឧទាយិភិក្ខុ​ក្រាបទូលថា សូម​ទ្រង់ព្រះមេត្ដា​ប្រោស មែន ។ ព្រះសម្ពុទ្ធ​ជាម្ចាស់​ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាល​ឧទាយិ នាងភិក្ខុនី​នោះត្រូវជា​ញាតិនឹង​អ្នកឯង ឬមិនមែន​ជាញាតិ​ទេ ។ ឧទាយិ​ក្រាបទូលថា សូមទ្រង់​ព្រះមេត្ដា​ប្រោស (នាង​ភិក្ខុនីនោះ) មិនមែន​ជាញាតិទេ ។ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគទ្រង់​ត្រាស់ថា ម្នាលមោឃបុរស បុរស​ដែលមិនមែន​ជាញាតិ មិនស្គាល់​អំពើគួរ ឬមិនគួរ ល្អិតល្អ ឬមិនល្អិត​ល្អ របស់ស្ដ្រី ដែលមិន​មែនជា​ញាតិ (នោះ) ទេ ម្នាល​មោឃបុរស អ្នកឯងហេតុអ្វី​ក៏ទទួល​យកចីវរ​អំពីដៃ​នាងភិក្ខុនី​ដែលមិនមែន​ជាញាតិ (ដូច្នេះ) ម្នាល​មោឃបុរស អំពើ​ដែលអ្នក​ឯងធ្វើនេះ នឹងបាន​ដឹកនាំ​មនុស្សដែល​មិនទាន់​ជ្រះថ្លា ឱ្យបាន​ជ្រះថ្លាឡើង ឬមនុស្ស​ដែល​ជ្រះថ្លាហើយ ឱ្យកាន់តែ​ជ្រះថ្លាឡើង​ក៏ទេ ។បេ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អ្នកទាំង​ឡាយ ត្រូវសំដែង​ឡើងនូវសិក្ខាប​ទ​នេះ យ៉ាងនេះ​ថា ភិក្ខុ​ណាមួយ​ទទួលយក​ចីវរអំពី​ដៃនាងភិក្ខុនី​ដែលមិនមែន​ជាញាតិ (ភិក្ខុនោះ) ត្រូវនិស្សគ្គិយបាចិត្ដិយ ។ សិក្ខាបទ​នេះ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគទ្រង់បាន​បញ្ញត្ដហើយ ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ យ៉ាងនេះ ។
[៤៨] សម័យនោះឯង មានពួកភិក្ខុសង្ស័យ មិនហ៊ាន​ទទួលយកចីវរដែលត្រូវ​ការផ្លាស់ប្ដូររបស់​នាងភិក្ខុនី​ទាំងឡាយ ។ នាងភិក្ខុនី​ទាំងឡាយ ក៏លើកទោស តិះដៀល បន្ដុះបង្អាប់ថា លោកម្ចាស់​ទាំងឡាយ មិនគួរបើ​នឹងមិនទទួល​យកចីវរ​ដែលត្រូវការផ្លាស់ប្ដូរ​របស់យើង​សោះ ។ កាល​ពួកនាង​ភិក្ខុនី​ទាំងនោះ​កំពុងលើក​ទោស តិះដៀល បន្ដុះបង្អាប់ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយក៏បាន​ឮច្បាស់ ។ វេលានោះ ភិក្ខុទាំងនោះ​បានក្រាប​ទូលសេចក្ដី​នុ៎ះ​ដល់ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏​មានព្រះភាគ​ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា ហើយត្រាស់​ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ​មកក្នុងវេលា​នោះថា ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ដើម្បី​ឱ្យអ្នកទាំងឡាយ​ទទួលយក​ចីវរដែលត្រូវ​ការផ្លាស់ប្ដូរគ្នា​របស់សហធម្មិកបុគ្គល ៥ ពួកគឺ ភិក្ខុ ភិក្ខុនី សិក្ខមានា សាមណេរ សាមណេរី ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឱ្យអ្នកទាំងឡាយទទួល​យកចីវរ​ដែលត្រូវ​ការផ្លាស់ប្ដូរ​គ្នានឹងពួក​សហធម្មិក​ទាំង ៥ នេះ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​ត្រូវសម្ដែងឡើង​នូវសិក្ខាបទនេះ យ៉ាងនេះថា ភិក្ខុណាមួយ​ទទួលយកចីវរ​អំពីដៃនាង​ភិក្ខុនី​ដែលមិនមែនជា​ញាតិ (ភិក្ខុនោះ) ត្រូវនិស្សគ្គិ​យបាចិត្ដិយ វៀរលែងតែផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ។
[៤៩] ត្រង់ពាក្យថា ភិក្ខុណាមួយ (ត្រង់បេយ្យាលទាំងពីរ មានអធិប្បាយ​ក្នុងបឋមបារាជិក​សិក្ខាបទរួចហើយ) ។ នាងភិក្ខុនី​ដែលឥតមាន​ជាប់ទងគន្លង​អំពីចំណែក​ខាងមាតាក្ដី ចំណែក​ខាងបិតាក្ដី ដរាបដល់​គូនៃជីដូន​ជីតាជាគំរប់ ៧ ហៅថា​មិនមែន​ជាញាតិ ។ ស្រីដែល​បាន ឧបសម្បទា​អំពីសំណាក់​ឧភតោសង្ឃ ហៅថា​នាងភិក្ខុនី ។ បណ្ដា​ចីវរទាំង ៦ ចីវរណាមួយ​ដែលតូចបំផុត​គួរល្មមភិក្ខុ​នឹងវិកប្បបាន ហៅថាចីវរ ។ ពាក្យថា វៀរលែង​តែផ្លាស់ប្ដូរគ្នា សេចក្ដីថា លើកលែង​តែចីវរដែល​ផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ។ ភិក្ខុ​ទទួលយក​ចីវរ ត្រូវអាបត្ដិ​ទុក្កដក្នុង​ប្រយោគ​ដែលទទួល ចីវរនោះ ជានិស្សគ្គិយ​ក្នុងខណៈ​ដែលបានមក ភិក្ខុ​ត្រូវលះចីវរ​នោះដល់ជំនុំ​សង្ឃ ឬគណៈ ឬបុគ្គល ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុត្រូវលះ​ចីវរយ៉ាងនេះ ។បេ។ បពិត្រ​ព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ចីវរនេះ​ដែលខ្ញុំបាន​ទទួលយក​អំពីដៃនាង​ភិក្ខុនី​ដែលមិនមែន​ជាញាតិ ជានិស្សគ្គិយ​ហើយ វៀរលែង​តែផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ឥឡូវ​ខ្ញុំសូម​លះចីវរនេះ​ដល់ជំនុំ​សង្ឃ ។ (ត្រង់បេយ្យាល​ទាំងបី មានអធិប្បាយ​ត្រង់សិក្ខាបទទី១ ក្នុង​វគ្គជាមួយគ្នា​នេះរួចហើយ) ។
[៥០] នាងភិក្ខុនីមិនមែនជាញាតិ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថាមិនមែនជាញាតិ ទទួល​យកចីវរអំពី​ដៃ ត្រូវនិស្សគ្គិយ​បាចិត្ដិយ វៀរលែង​តែផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ។ នាងភិក្ខុនី​មិនមែនជា​ញាតិ ភិក្ខុមាន​សេចក្ដី​សង្ស័យ ទទួល​យកចីវរ​អំពីដៃ​ត្រូវនិស្សគ្គិយ​បាចិត្ដិយ វៀរលែង​តែផ្លាស់​ប្ដូរគ្នា ។ នាងភិក្ខុនី​មិនមែន​ជាញាតិ ភិក្ខុ​សម្គាល់ថា​ជាញាតិ ទទួល​ចីវរអំពីដៃ ត្រូវនិស្សគ្គិយ​បាចិត្ដិយ វៀរលែង​តែផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ។
[៥១] ភិក្ខុទទួលយកចីវរអំពីដៃនាងភិក្ខុនីដែលបានឧបសម្បទាអំពីសំណាក់​ឯកតោសង្ឃ (គឺអំពីចំណែក​ខាងភិក្ខុនីសង្ឃ​តែម្យ៉ាង) ត្រូវ​អាបត្ដិទុក្កដ វៀរលែង​តែផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ។ នាងភិក្ខុនី​ជាញាតិ ភិក្ខុសំគាល់​ថាមិនមែនជា​ញាតិ ត្រូវអាបត្ដិទុក្កដ ។ នាងភិក្ខុនី​ជាញាតិ ភិក្ខុមាន​សេចក្ដីសង្ស័យ ត្រូវ​អាបត្ដិទុក្កដ ។ នាងភិក្ខុនី​ជាញាតិ ភិក្ខុសំគាល់​ថាជាញាតិ មិនត្រូវ​អាបត្ដិឡើយ ។
[៥២] អាបត្ដិមិនមានដល់ភិក្ខុក្នុងសិក្ខាបទនោះមាន ៨ យ៉ាងគឺ ភិក្ខុទទួលយក​ចីវរអំពីដៃនាងភិក្ខុនី​ដែលជាញាតិ១ ភិក្ខុទទួល​យកចីវរ ដោយការផ្លាស់​ប្ដូរគ្នា១ ភិក្ខុទទួល​យកចីវរមាន​ដម្លៃច្រើនដោយ​ចីវរមាន​ដម្លៃតិច ឬភិក្ខុ​ទទួលយកចីវរ​មានដម្លៃតិច​ដោយចីវរ​មានដម្លៃ​ច្រើន១ ភិក្ខុយក​ចីវរដោយ​សេចក្ដី​ស្និទ្ធស្នាល គឺយក​ដោយអាង​សេចក្ដី​ទុកចិត្ដគ្នា១ ភិក្ខុយក​ចីវរជារបស់​ខ្ចីគ្នា១ ភិក្ខុទទួល​យកគ្រឿង​បរិក្ខារឯទៀត​របស់សិក្ខមានា និង​សាមណេរី លើកលែង​តែចីវរចេញ១ ភិក្ខុឆ្កួត១ ភិក្ខុដើមបញ្ញត្ដិ១ ។
បុព្វប្រវត្តិសាស្ត្រតិ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាលសម័យបុរេប្រវត្តិ
ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី
ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី ឬ ព្រះហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី (सरस्वती Gayatriพระแม่คยาตรี) ទេវី នៃព្រហ្មញ្ញសាសនានិងព្រហ្មញ្ញ សាសនា. មហេសីរបស់ព្រះព្រហ្ម និង ព្រះពិស្ណុការ, ព្រះសាតាសិវៈ  ជាព្រះម៉ែសាព្រះ​វេទៈ និង ទេវតាទៀងទាហ្គ៉ាយ៉ាទ្ម៉ុនតា និង ព្រះនៃចំព្រះអាទិត្យ. ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|គំនូរ ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី សិល្បៈ[[ឥណ្ឌាបច្ចុប្បន្ន។]]
កំណត់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ
រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិសំដៅទៅលើ រាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ឃុំ សង្កាត់។
ហុិន ចាន់នីរ័ត្ន
ខ្សែភាពយន្ត
• រឿង ធ្មប់ ឆ្នាំ២០១៧ (សម្តែងជាតួឯកស្រី)
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ​១៩៩០ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ហ៊ុយ ផល្លីន
ហ៊ុយ ផល្លីន (Hoy Phallin) (កើតនៅថ្ងៃទី៣០ មីនា ១៩៩៦) គឺជាកីឡាករបាល់ទាត់កម្ពុជាដែលលេងជាខ្សែបម្រើឲ្យក្លឹបបាល់ទាត់ស្វាយរៀង។
International career
He made his senior international debut at the age of 17 on 22 March 2013 in a 2014 AFC Challenge Cup qualification match against Turkmenistan.
យុគលោហៈ
យុគលោហៈ (metal age, age des métaux) គឺជាដំណាក់កាលបន្ទាប់ពីយុគថ្មរំលីងដែលមនុស្សចេះយកលោហធាតុមកប្រើប្រាស់។ យុគលោហៈចែកចេញជាបីគឺ យុគស្ពាន់, យុគសំរឹទ្ធ និង យុគដែក។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យុគលោហៈ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាលសម័យបុរេប្រវត្តិ
ពុម្ពអក្សរជាតិថៃ
ពុម្ពអក្សរ​ជាតិ (ฟอนต์แห่งชาติ ; ), ឬ​ហៅ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ថា SIPA fonts (ฟอนต์ซิป้า ) គឺ​ជា​ក្រុម​នៃ​ពុម្ពអក្សរ ថៃ-ឡាតាំង ចំនួន​ដប់បី ដែល​ត្រូវ​បាន​ចែកចាយ​ដោយឥតគិតថ្លៃ ​និង​ប្រើប្រាស់​ជា​ផ្លូវការ ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេសថៃ ក្រោយ​ពេល​ពុម្ពអក្សរ​ទាំងនេះ​ឈ្នះ​ការប្រកួត​ថ្នាក់ជាតិ​ឆ្នាំ​២០០៧។ ពុម្ពអក្សរ​ទាំង​នេះ រួមទាំង​កំណែ​ផ្សេងៗ​របស់​ពួកវា បាន​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយ ការិយាល័យ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឧស្សាហកម្ម​សុហ្វវែរ៍​ជាតិ (អង្គការ​មហាជន) ឬ​ហៅ​ថា SIPA រួម​ជាមួយ​នឹង នាយកដ្ឋាន​ទ្រព្យ​កម្មសិទ្ធិបញ្ញា តាមរយៈ​គេហទំព័រ f0nt.com ហើយ​អាច​ទាញយក​បាន​ដោយ​មិន​គិត​ប្រាក់​លើ​គេហទំព័រ​នោះ។
ការ​ប្រកួត​ត្រូវបាន​រៀបចំ​ដោយ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី អភិសិទ្ធិ វេជ្ជាជីវៈ ក្រោម​ទស្សនៈ​ដើម្បី​ផ្លាស់ប្ដូរ​ពុម្ពអក្សរ​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បាន​ទិញ​ពី​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន រួមទាំង​ពុម្ពអក្សរ​ពី​ម៉ៃក្រូសុហ្វ​ដូចជា Angsana New, Browvallia New, Cordia New, និង EucrosiaUPC ដែល​មាន​ប្រើ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​នៅ​ពេល​នោះ ដោយ​ជំនួស​មក​វិញ​នូវ​ពុម្ពអក្សរ​ដែល​បង្កើត​ដោយ​ជនជាតិថៃ។ ការ​ប្រកួត​កាល​នោះ គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​គម្រោង​ដែល​លើកឡើង​ដោយ ក្រសួង​តិចណូឡូជី​ព័ត៌មាន​និង​ការ​ទំនាក់ទំនង (បច្ចុប្បន្ន៖ ក្រសួង​ឌីជីថល​សម្រាប់​សេដ្ឋកិច្ច​និង​សង្គម) ដែល​ហៅ​ថា "គម្រោង​ពុម្ពអក្សរ​មាត្រដ្ឋាន​រាជការ​ថៃ" (โครงการฟอนต์มาตรฐานราชการไทย)។ ក្រសួង​បាន​លើកឡើង​ថា «... បច្ចុប្បន្ន ក្នុង​រាជការ​មាន​ការ​ប្រើ​ពុម្ពអក្សរ​ច្រើន​ផ្សេង​គ្នា ដូច្នេះ​ហើយ​មិនមាន​ស្តង់ដារ​នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​ផ្លូវការ​នោះ​ទេ ហើយ​ពុម្ពអក្សរ​ដែល​បាន​មក​ពី​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​ដែល​ពួកគេ​មាន​សិទ្ធិ​ផ្ដាច់​មុខ អាច​មាន​បញ្ហា​រឿងរ៉ាវ​ប្ដឹង​លើ​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​ប្រើប្រាស់​ថែម​ទៀត​ផង»។
នៅ​ថ្ងៃ​ទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១០ គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​បាន​ប្រកាស​ជា​ផ្លូវការ​នូវ​ពុម្ពអក្សរ​ចំនួន​ដប់បី​ឲ្យ​ជា​ពុម្ពអក្សរ​សាធារណៈ ដោយ​ហៅ​ថា "ពុម្ពអក្សរ​ជាតិ"។ រាជការ​ថៃ​ត្រូវ​ប្រើ​ពុម្ពអក្សរ​ទាំង​នេះ ជា​ពិសេស​គឺ​ពុម្ពអក្សរ "TH Sarabun PSK" នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​របស់​រដ្ឋ។ ពួកគេ​ក៏​ត្រូវ​បញ្ឈប់​ការ​ប្រើប្រាស់​ពុម្ពអក្សរ​ពី​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​នានា នៅ​ត្រឹម​ថ្ងៃ​ទី៥ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ ដែល​នោះ​ជា​ថ្ងៃ​ចម្រើន​ព្រះជន្ម​សម្ដេច ភូមិពលអតុល្យតេជ យាង​ចូល ៨៣ ព្រះវស្សា។ អង្គ​នីតិបញ្ញត្តិ​និង​អង្គតុលាការ​ក៏​ត្រូវបាន​ស្នើសុំ​សម្រាប់​កិច្ច​សហការ​ផងដែរ។
ពុម្ពអក្សរ "Th Sarabun PSK" ត្រូវបាន​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​រាជកិច្ច ចាបពី​ខែមករា ឆ្នាំ២០១១ ជំនួស​ឲ្យ​ពុម្ពអក្សរ "Angsana New"។ ឯកសារ​រាជកិច្ច​ដំបូង​ដែល​ប្រើ​ពុម្ពអក្សរ​នេះ គឺ​រាជកិច្ច​លេខ ១២៨ ផ្នែក ១ ក ចុះ​ថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០១១ នៅ​ត្រង់ «បទបញ្ជា​ក្រសួង​កំណត់​លក្ខខណ្ឌ​និង​នីតិវិធី​ទទួលស្គាល់​វិញ្ញាបនបត្រ​ប្រភេទ​អាកាសយាន ឬ វិញ្ញាបនបត្រ​ប្រភេទ​បន្ថែម ដែល​ចេញ​ដោយ​រដ្ឋភាគី​នៃ​អនុសញ្ញា​ឬ​ប្រទេស​ដែល​បាន​ធ្វើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​ប្រទេសថៃ ដើម្បី​សុំ​វិញ្ញាបនបត្រ​ចរាចរណ៍​ផ្លូវ​អាកាស ព.ស. ២៥៥៣ (គ.ស. ២០១០)» ("กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการรับรองใบรับรองแบบอากาศยานหรือใบรับรองแบบส่วนเพิ่มเติมที่ออกโดยรัฐภาคีแห่งอนุสัญญาหรือประเทศที่ได้ทำความตกลงกับประเทศไทย เพื่อขอใบสำคัญสมควรเดินอากาศ พ.ศ. 2553")។
នៅ​ឆ្នាំ​២០១៨ Google Fonts និង​ក្រុមហ៊ុន​ពុម្ពអក្សរ​ក្នុង​ស្រុក ​ខាត់សាន ឌីម៉ាក (Cadson Demak) បាន​កែសម្រួល​ពុម្ពអក្សរ​ជាតិ​ទាំង​អស់ ហើយ​ចេញផ្សាយ​ក្រោម​អាជ្ញាបណ្ណ​ពុម្ពអក្សរ​បើកទូលាយ (Open Font License)។
ពុម្ពអក្សរ​ទាំង​ដប់បី​នោះ​រួមមាន៖
គុយ
រុក្ខជាតិ​មួយ​នេះ​ជា​ប្រភេទ​វល្លិ ដុះ​ឡើង​តាម​ដើមឈើ ខ្ពស់​ៗ​មាន​ដើម​ពី​តូច​ដល់​ធំ​រហូត​ប៉ុន​ភ្លៅ​មនុស្ស​ចាស់ ស្លឹក​វា តូច​ៗ និង​មាន​ផ្លែ​ប៉ុន​មេជើង​ឬ​ធំ​ជាង​នេះ និង​មាន​រសជាតិ​ជូរ​ផ្អែម ។
ដើម​រុក្ខជាតិ​មួយ​នេះ​ជា​ប្រភេទ​វល្លិ ដុះ​ឡើង​តាម​ដើមឈើ ខ្ពស់​ៗ​មាន​ដើម​ពី​តូច​ដល់​ធំ​រហូត​ប៉ុន​ភ្លៅ​មនុស្ស​ចាស់ ស្លឹក​វា តូច​ៗ និង​មាន​ផ្លែ​ប៉ុន​មេជើង​ឬ​ធំ​ជាង​នេះ និង​មាន​រសជាតិ​ជូរ​ផ្អែម ។