បាយាសិសូត្រ
[១៥៣] ថ្វាយ​ព្រះ​ពររាជញ្ញៈ  បើដូច្នោះ អាត្មាភាព ​នឹង​ធ្វើសេចក្តីឧបមា ថ្វាយ​មហាបពិត្រ វិញ្ញូបុរស​ទាំង​ឡាយ​ពួក​ខ្លះ ​ក្នុង​លោក​នេះ រមែង​យល់សេចក្តីនៃភាសិត ​ដោយ​ឧបមា​បាន។ បពិត្ររាជញ្ញៈ កាលពីព្រេងនាយមក ​មាន​បុរសផ្លុំស័ង្ខម្នាក់ ​កាន់​ស័ង្ខ ​ដើរ​ទៅ​កាន់​ជនបទ ​ដែល​នៅចុង​ដែន​។ បុរស​នោះ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ស្រុកមួយ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ​ ឈរកណ្តាលស្រុកផ្លុំស័ង្ខ៣ដង ​ហើយ​ដាក់ស័ង្ខលើផែនដី រួច​អង្គុយ​ក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ។ បពិត្រ​រាជញ្ញៈ លំដាប់​នោះ​ ​ពួក​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​បច្ចន្តជនបទ​នោះ​ ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះថា នែគ្នាយើងអើយ ចុះសំឡេង​នោះ​ តើជាសំឡេងអ្វី បាន​ជាគួរ​ឲ្យ​យើ់ងត្រេកអរ អ្វី​ដល់​ម្ល៉េះ គួរ​ឲ្យ​ចង់ស្តាប់អ្វីម្ល៉េះ គួរ​ឲ្យ​ភាន់ភាំងអ្វីម្ល៉េះ គួរ​ឲ្យ​ជាប់​ចិត្ត​អ្វីម្ល៉ះ គួរ​ឲ្យ​រសាយ​ទុក្ខអ្វីម្ល៉េះ។ ​មនុស្ស​ទាំង​នោះ​ ប្រជុំគ្នា ​ហើយ​សួរ​ទៅ​អ្នក​ផ្លុំស័ង្ខ​នោះ​ ​យ៉ាង​នេះថា នែ​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ ចុះសំឡេង​នោះ​ ជាសំឡេងអ្វី បាន​ជាគួរ​ឲ្យ​យើ់ង​ត្រេកអរ អ្វី​ដល់​ម្ល៉េះ គួរ​ឲ្យ​ចង់ស្តាប់អ្វីម្ល៉េះ គួរ​ឲ្យ​ភាន់ភាំងអ្វីម្ល៉េះ គួរ​ឲ្យ​ជាប់​ចិត្ត​អ្វីម្ល៉ះ គួរ​ឲ្យ​រសាយទុក្ខអ្វីម្ល៉េះ។ បុរស​អ្នក​ផ្លុំស័ង្ខ ​និយាយ​ថា ​ម្នាល​អ្នក​ដ៏​ចម្រើន​ សំឡេង​ដែល​គួរ​ឲ្យ​អ្នក​ផងត្រេកអរ​យ៉ាង​នេះ គួរ​ឲ្យ​ចង់ស្តាប់​យ៉ាង​នេះ គួរ​ឲ្យ​ភាន់ភាំង​យ៉ាង​នេះ គួរ​ឲ្យ​ជាប់​ចិត្ត​យ៉ាង​នេះ គួរ​ឲ្យ​រសាយ​ទុក្ខ​យ៉ាង​នេះ សំឡេង​នោះ​ ​គឺ​ជាសំឡេង​ស័ង្ខនេះ​ឯង។ ​មនុស្ស​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​ផ្តេកស័ង្ខ​នោះ​ ​ឲ្យ​ផ្ងារឡើង ​ហើយ​និយាយ​ថា នែស័ង្ខ​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​ឯង​បន្លឺ (សំឡេង)​ទៅ​មើល នែស័ង្ខ​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​ឯងបន្លឺ (សំឡេង)​ទៅ​មើល។ ស័ង្ខ​នោះ​ ​ក៏​មិន​បន្លឺ (សំឡេង)សោះ។ ​មនុស្ស​ទាំង​នោះ​ ​ក៏​ផ្កាប់ស័ង្ខ​នោះ​ ​ហើយ​ផ្តេក​ទៅ​ម្ខាង ផ្តេក​ទៅ​ម្ខាង​ទៀត ​ហើយ​លើកបញ្ឈរឡើង សំយុងចុះ យកដៃគោះ យកដុំដីគោះ យកដំបងគោះ យក​គ្រឿងសស្ត្រាគោះ ប្រមៀល​មក ប្រមៀល​ទៅ​ ប្រមៀលចុះ ប្រមៀលឡើង ​ហើយ​និយាយ​ថា នែស័ង្ខ​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​ឯងបន្លឺ (សំឡេង)​ទៅ​មើល នែស័ង្ខ​ដ៏​ចម្រើន​ ​ចូរ​ឯងបន្លឺ (សំឡេង)​ទៅ​មើល។ ស័ង្ខ​នោះ​ ​ក៏​នៅតែ​មិនបន្លឺ (សំឡេង)សោះ។ បពិត្ររាជញ្ញៈ លំដាប់​នោះ​​អ្នក​ផ្លុំស័ង្ខ​នោះ​ ​មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា ​ពួក​មនុស្ស​អ្នក​នៅ​ក្នុង​បច្ចន្តជនបទ​ទាំង​អស់នេះ ហៅពេញជា​មនុស្ស​ល្ងង់ មិន​សម​បើ​នឹង​ស្វែងរក​សំឡេងស័ង្ខ ​ដោយ​ខុសទំនងសោះ។ កាល​ពួក​មនុស្ស​ទាំង​នោះ​ កំពុងមើល បុរសផ្លុំស័ង្ខ​នោះ​ ​ក៏​ចាប់ស័ង្ខផ្លុំ៣ដង ​ហើយ​កាន់​ស័ង្ខ​ដើរ​ចៀសចេញ​ទៅ​។ បពិត្ររាជញ្ញៈ លំដាប់​នោះ​ ​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​បច្ចន្តជនបទ​ទាំង​អស់​នោះ​ ​មាន​សេចក្តីត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា នែគ្នាយើង​អើយ ធម្មតា ស័ង្ខនេះ ​លុះ​តែកាលណា បានផ្សំ​នឹង​បុរសផង ផ្សំ​នឹង​សេចក្តីព្យាយាម​ផង ផ្សំ​នឹង​ខ្យល់ផង ទើបស័ង្ខនេះ បន្លឺ (សំឡេង) ​ក្នុង​កាលណោះបាន កាលណាបើស័ង្ខនេះ មិនបានផ្សំ​នឹង​បុរស មិនបានផ្សំ​នឹង​សេចក្តីព្យាយាម មិនបានផ្សំ​នឹង​ខ្យល់ទេ ស័ង្ខនេះ ​ក៏​បន្លឺសំឡេង​មិនបាន។ បពិត្ររាជញ្ញៈ កាយនេះ​ក៏​ដូច្នោះដែរ កាលណា​ប្រកប​ដោយ​អាយុ​ផង ​ប្រកប​ដោយ​ភ្លើងធាតុផង ​ប្រកប​ដោយ​វិញ្ញាណផង ​ក្នុង​កាល​នោះ​ ទើបកាយ​នោះ​ ឈាន​ទៅ​ក៏​បាន ថយក្រោយ​ក៏​បាន ឈរ​ក៏​បាន អង្គុយ​ក៏​បាន សម្រេចឥរិយាបថដេក​ក៏​បាន ឃើញរូប​ដោយ​ភ្នែក​ក៏​បាន ស្តាប់សំឡេង​ដោយ​ត្រចៀក​ក៏​បាន ធុំក្លិន​ដោយ​ច្រមុះ​ក៏​បាន លិទ្ធភ្លក្សរស​ដោយ​អណ្តាត​ក៏​បាន ពាល់ត្រូវ​ផោដ្ឋព្វៈ​ដោយ​កាយ​ក៏​បាន ​ដឹង​ច្បាស់​នូវធម្មារម្មណ៍​ដោយ​ចិត្ត​ក៏​បាន តែកាលណា​កាយនេះ មិន​ប្រកប​ដោយ​អាយុ​ផង មិន​ប្រកប​ដោយ​ភ្លើងធាតុផង មិន​ប្រកប​ដោយ​វិញ្ញាណ​ផងទេ ​ក្នុង​កាល​នោះ​ កាយនេះ ឈាន​ទៅ​មុខ​ក៏​មិនបាន ថយក្រោយ​ក៏​មិនបាន ឈរ​ក៏​មិនបាន អង្គុយ​ក៏​មិនបាន សម្រេចឥរិយាបថដេក​ក៏​មិនបាន ឃើញរូប​ដោយ​ចក្ខុ​ក៏​មិនបាន ស្តាប់សំឡេង​ដោយ​ត្រចៀក​ក៏​មិនបាន ធុំក្លិន​ដោយ​ច្រមុះ​ក៏​មិនបាន លិទ្ធភ្លក្សរស​ដោយ​អណ្តាត​ក៏​មិនបាន ប៉ះពាល់ត្រូវផោដ្ឋព្វៈ​ដោយ​កាយ​ក៏​មិនបាន ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​ធម្មារម្មណ៍​ដោយ​ចិត្ត​ក៏​មិន​បាន។ ឱរាជញ្ញៈ បើតាមបរិយាយនេះ សូមមហាបពិត្រ ទ្រង់​យល់មក ​យ៉ាង​នេះវិញថា ​លោក​ដទៃ​មាន​ ​ពួក​សត្វ​ជា​ឱបបាតិកៈ​មាន​ ផល​វិបាក​របស់​កម្ម​ទាំង​ឡាយ​ ​ដែល​សត្វធ្វើល្អ ធ្វើអាក្រក់​មាន​ ​ដោយ​ហេតុនេះ។