cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អជ៌ុន (សញ្ជក)
ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ
សូម​រំលឹក​ថា ព្រឹត្តិការណ៍​អាក្រក់ ១​ទៀត គឺ​ខណៈ​ព្រះជយវធ៌ន​យាង​ត្រលប់​មក​នគរ​ពី​នគរ​ចាម្ប៉ា​ចំណុះ​នោះ មេទ័ព​ម្នាក់​នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា​បាន​ដឹកនាំ​ទ័ព​បះបោរ រួច​រំដោះ​យក​នគរ​ពីក្រោម​ចំណុះ​មហានគរ​ខ្មែរ​ហើយ តាំងខ្លួន​ជា​ស្តេច​ក្នុងនាម​ថាព្រះបាទ​ជយឥន្ទ្រវម៌នទី​៤ ដែល​ជា​ស្តេចចង​សម្ព័ន្ធមេត្រី​នឹង​នគរ​អណ្ណា​ម​ដែល​ថា​មិន​ឈ្លានពាន​គ្នា។ បន្ទាប់​មក​ស្តេច​នេះ​លោភលន់​ហើយ​ដឹកនាំ​ទ័ព​មក​វាយបក និង​ត្រួតត្រា​មហានគរ​ខ្មែរ​ដោយ ធ្វើ​គត់​ព្រះបាទត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម និង​សំលាប់​ប្រជារាស្ត្រ​សំលាប់ទ័ព​ខ្មែរ​ប្លន់​យក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​រួច​នាំយក​ទៅ​នគរ​ខ្លួន។ ក្នុងពេលនោះ​ព្រះ​ជយវធ៌ន និង​ជា​មេទ័ព ពល​សេនា​ដ៏​មាន​សេចក្តី​អង់អាច រួម​ទាំង​ព្រះរាជបុត្រ​ទ្រង់​ព្រះនាមឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ​ផងបាន​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ទ័ព​នៃ​ស្តេច​នគរ​ចាម្ប៉ា​នោះ​រហូត​បាន​ឈ្នះ និង​ដេញ​ខ្ចាត់ខ្ចាយហើយ​ដាក់ នគរ​ចាម្ប៉ា​ចំណុះ​ជាថ្មី​វិញ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​ឝ្រីន្ទ្រ​កុមារ​ទ្រង់​សុគត។ ក្រោយ​ចំបាំង​បង្ហូរ​ឈាម​នោះ​ព្រះអង្គជយវធ៌ន​ត្រូវបាន​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​ជា​មហា​វីរក្សត្រ​ក្នុង​នាម​ថាវ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​៨ (១១៨១-១២១៩)។ ទ្រង់សព្វ​ហឫទ័យ​សោមនស្ស​នឹង​ព្រះរាជកិច្ច​នគរ ប្រជារាស្ត្រ ពល​សេនា មន្ត្រី​ក្រុម​ការ​និង​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស ហើយ​កសាង​សមិទ្ធិផល​យ៉ាងច្រើន​លើសលុប​ក្នុង​មហានគរ​រហូតដល់​ដែន​សាមន្តរដ្ឋ។ ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​នៅតែមានវិប្ប​យោគ​ជា​ទំងន់អំពី​ការបាត់បង់​សមាជិកគ្រួសារ​ពីររូប គឺ​ព្រះរាជបុត្រ​ឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ និង​បន្ទាប់មក​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ជយរាជទេវី​សោយ​ទិវង្គត​ដោយ​រោគា។ ផុត​ពី​វេលា​កាន់ទុក្ខ​នេះ ដោយសារ​មាន​សំណើ​ពី​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស នាម៉ឺន​សព្វ​មុខមន្ត្រី និង​ប្រជារាស្ត្រ​ទ្រង់​បាន​អភិសេក​អគ្គមហេសី​ថ្មី គឺ​ព្រះ​នាងឥន្ទ្រទេវីទី២ជា​ព្រះរាជ​ជេដ្ឋានៃ​ព្រះ​នាង​ជយរាជ​ទេវី។ ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ឥន្ទ្រ​ទេវី​បាន​ដឹកនាំ​ព្រះ​នគរ​បាន​រីកចំរើន​ល្បីល្បាញ​ដល់​កំពូល។ ក្នុងចំណោម​សមិទ្ធិផល​សន្ធឹកសន្ធាប់​គ្រប់ទិសទី​ទ្រង់​ក៏​ចាត់​អោយ​កសាង​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​ ១ ​ដែរ សំរាប់​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​វីរភាព ឬ​ជា​ចំណង​ព្រហស្ថ​កិត្តិយស​ថ្វាយ​ចំពោះ​ព្រះរាជបុតឝ្រី​ន្ទ្រ​កុមារ និង​សញ្ជក (​សេនា​ជំនិត​) ៤ ​រូបពល​សេនា​ទាំងអស់​ដែល​បូជាជីវិត​ក្នុង​ការបង្ក្រាប​ការបះបោរ​នៃ​ជន​ក្បត់ និង​ចំបាំង​នឹង​នគរ​ចាម។ នៅ​ជញ្ជាំង​ខាង​មុខ​នៃ​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​មាន​រូបចំលាក់​ស្តីពី​សកម្មភាព​បញ្ជា​ទ័ព​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​៨ និង​សមរភូមិ​ប្រយុទ្ធ​នៃ​កងទ័ពជើងទឹក​ខ្មែរ​ច្បាំង​នឹង​ទ័ព​ចាម។ ចំបាំង​នោះ​ជាញ​ជ័យតែ​ស្លាប់​ពល​សេនា​យ៉ាងច្រើន។​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សញ្ជកនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃកម្វុជទេឝ
ប៉ាស្តា
ប៉ាស្តា (សហរដ្ឋអាមេរិក៖ /ˈpɑːstə/ ចក្រភពអង់គ្លេស៖ /ˈpæstə/; ការបញ្ចេញសំឡេងអ៊ីតាលី៖ [ˈpasta]) គឺជាអាហារមួយប្រភេទដែលជាធម្មតាផលិតចេញពីម្សៅស្រូវសាលីដែលគ្មានមេម្សៅលាយជាមួយទឹក ឬស៊ុត ហើយបង្កើតជាសន្លឹក ឬរាងផ្សេងទៀត បន្ទាប់មក ចម្អិនដោយស្ងោរឬដុតនំ។ ម្សៅអង្ករ ឬគ្រាប់ធញ្ញជាតិដូចជាសណ្តែក ឬសណ្តែក ជួនកាលត្រូវបានគេប្រើជំនួសម្សៅស្រូវសាលី ដើម្បីផ្តល់រសជាតិ និងវាយនភាពខុសៗគ្នា ឬជាជម្រើសដែលគ្មានជាតិស្ករ។ ប៉ាស្តាគឺជាអាហារសំខាន់នៃម្ហូបអ៊ីតាលី។[1][2]
ប៉ាស្តាត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទធំ ៗ ៖ ស្ងួត (ប៉ាស្តា secca) និងស្រស់ (ប៉ាស្តាហ្វ្រេសកា) ។ ប៉ាស្តាស្ងួតភាគច្រើនត្រូវបានផលិតជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈដំណើរការចំហេះ ទោះបីជាវាអាចត្រូវបានផលិតនៅផ្ទះក៏ដោយ។ ប៉ាស្តាស្រស់ត្រូវបានផលិតដោយដៃ ជួនកាលដោយមានជំនួយពីម៉ាស៊ីនសាមញ្ញ។[3] ប៉ាស្តាស្រស់ៗដែលមាននៅក្នុងហាងលក់គ្រឿងទេសត្រូវបានផលិតដោយម៉ាស៊ីនខ្នាតធំ។
ទាំងប៉ាស្តាស្ងួត និងស្រស់មានរូបរាង និងពូជជាច្រើន ជាមួយនឹងទម្រង់ជាក់លាក់ចំនួន 310 ដែលស្គាល់ដោយឈ្មោះឯកសារជាង 1,300។ នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី ឈ្មោះនៃរូបរាង ឬប្រភេទប៉ាស្តាជាក់លាក់ ជារឿយៗប្រែប្រួលតាមតំបន់។ ឧទាហរណ៍ នំប៉ាស្តា cavatelli ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយឈ្មោះ 28 ផ្សេងគ្នា អាស្រ័យលើទីក្រុង និងតំបន់។ ទម្រង់ទូទៅនៃប៉ាស្តារួមមាន រាងវែង និងខ្លី បំពង់ រាងសំប៉ែត ឬសន្លឹក រាងតូចសម្រាប់ស៊ុប ដែលមានន័យថាត្រូវបំពេញ ឬដាក់ដុំ និងរូបរាងពិសេស ឬតុបតែង។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
រូបភាពតូច| ធ្វើប៉ាស្តា; រូបភាពពីការបោះពុម្ពនៅសតវត្សទី 15 នៃ Tacuinum Sanitatis ដែលជាការបកប្រែឡាតាំងនៃការងារ [[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់ Taqwīm al-sihha ដោយ Ibn Butlan ]] អ្នកប្រវត្ដិវិទូបានកត់សម្គាល់ពីចំណុចសំខាន់ៗមួយចំនួនដែលទាក់ទងនឹងប៉ាស្តា ដែលមិនមានការកែប្រែលក្ខណៈជាមូលដ្ឋានទាំងនេះទេ។ ជាឧទាហរណ៍ ស្នាដៃរបស់គ្រូពេទ្យជនជាតិក្រិចនៅសតវត្សរ៍ទី 2 នៃគ.ស. Galen លើកឡើងពីសារធាតុអ៊ីរីយ៉ូន ដែលជាសមាសធាតុដូចគ្នាដែលធ្វើពីម្សៅ និងទឹក។ ទីក្រុង Jerusalem Talmud កត់ត្រាថា itrium ដែលជាប្រភេទម្សៅស្ងោរ [12] គឺជារឿងធម្មតានៅក្នុងប៉ាឡេស្ទីនចាប់ពីសតវត្សទី 3 ដល់ទី 5 នៃគ.ស.។ វចនានុក្រមដែលបានចងក្រងដោយគ្រូពេទ្យជនជាតិអារ៉ាប់នៅសតវត្សទី 9 និងអ្នកសរសេរអក្សរសាស្ត្រ Isho bar Ali[14] កំណត់ itriyya ដែលជាភាសាអារ៉ាប់ដែលមានរាងដូចខ្សែដែលធ្វើពី semolina និងស្ងួតមុនពេលចម្អិនអាហារ។ អត្ថបទភូមិសាស្ត្ររបស់ Muhammad al-Idrisi ដែលបានចងក្រងសម្រាប់ស្តេច Norman នៃ Sicily Roger II ក្នុងឆ្នាំ 1154 និយាយអំពី itriyya ផលិតនិងនាំចេញពី Norman Sicily:
ឃុំកែវផុស
(Kaev Phos) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាលភូមិចំណុះ÷
ឯកសារយោង
កែវផុស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកស្ទឹងហាវ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រះសីហនុ
បរមរាជាទី៣
បរមរាជាទី៣ ឬ ពញ្ញាតន់ (អង់គ្លេស: Borom Reachea III) or (Ponhea Ton) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៥៩៩) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៥៩៦-១៥៩៩) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍នៅ រាជធានីស្រីសន្ធរ ព.សករាជ ២១៤០ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥៩៦ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៥១៩ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជា" អំឡុងពេលដែលលោក ឌីអុីហ្គូ បេឡូសូ (Diego Beloso) បានទៅដល់ក្រុង វៀងច័ន្ទន៍ នគរឡាវ សូមយាង ពញ្ញាតន់ និង ក្រុមសាច់ញាតិរាជវង្សព្រះសត្ថា ពីស្ដេចឡាវព្រះនាម "វរវង្សារ" ប៉ុន្តែស្ដេចឡាវអង្គនេះមិនអនុញ្ញាតនោះទេ លុះត្រាតែ ពញ្ញាតន់ ដែលជាតំណាងព្រះមហាក្សត្រនៅកម្ពុជា ចុះសន្ធិសញ្ញាក្រុងវៀងច័ន្ទន៍ យល់ព្រមកាត់ទឹកដីនៃស្រុកចំនួនពីរមកឱ្យឡាវវិញដូចជា ស្រុកប៉ាក់សេ (Paxe) និងស្រុកអាចម៍ក្រពើ (Attapeu) ដូចនេះហើយទើបស្រុកទាំងពីរនោះបានស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ឡាវរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
កម្ពុជាក្នុងរាជ ព្រះបរមរាជាទី៣
Cambodia in the Reign of Borom Reachea III
អង្គពញ្ញាតន់ ដែលត្រូវជាបុត្រាទី២ នៃ ព្រះសត្ថា និង ត្រូវជាព្រះអនុជ ប្អូនរបស់ ជ័យជេស្ឋាទី១ បានយាងពីក្រុងវៀងច័ន្ទន៍ មកសោយរាជនៅកម្ពុជាវិញក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៦ នៃគ.សករាជ ដោយទទួលបានការជ្រោមជ្រែងពីលោក បេឡូសូ (Beloso) និង លោកប្លាសរីស (Blas Ruiz) ទ្រង់បានតែងតាំង លោកបេឡូសូ ជាចៅហ្វាយស្រុក "បាភ្នំ" (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តព្រៃវែង) ហើយលោក ប្លាសរីស ជាចៅហ្វាយស្រុក "ទ្រាំង" (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តតាកែវ) លោកទាំងពីរជាអ្នកសម្របសម្រួលផ្នែកដោះដូរពាណិជ្ជកម្មរវាងក្រុមឈ្មួញដែលមកពីប្រទេសផ្សេងៗដែលមករកសុីក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ។ គ.សករាជ ១៥៩៨ ពួកចាមបានប្រមូលផ្ដុំគ្នាបង្កើតបានការបះបោរមួយយ៉ាងធំនៅបាក់ណាម ដែលដឹកនាំដោយ មេដឹកនាំចាមពីររូប ម្នាក់ឈ្មោះ "ប៉ោរ៉ាក់" និងម្នាក់ទៀត ឈ្មោះ "ឡាក់ស្មើណា" លោកបេឡូសូ ដឹងដំណឹងដូចនេះ ក៏លើកទ័ពទៅបង្ក្រាប តែមិនបានលទ្ធផលនោះទេ ព្រោះពួកបះបោរចាមទាំងនោះមានក្រុមចំនួន ៤ផ្សេងទៀត វាយធ្វើការឡោមព័ទ្ធកងកម្លាំងរបស់លោកបេឡូសូ នៅទីបំផុតលោក បេឡូសូ (Beloso) ត្រូវបានក្រុមបះបោរចាមធ្វើឃាតបាននៅពេលនោះ ។ ក្រោយពីធ្វើឃាតលោកចៅហ្វាយស្រុកបាភ្នំបានហើយ ក្រុមបះបារចាមទាំងនោះ បានចូលទៅវាយប្រហារ ចៅហ្វាយ ស្រុករោងដំរី និង ក្រុងព្រៃនគរ យកមកគ្រប់គ្រងថែមទៀត ដំណឹងនៃការបះបោររបស់ពួកចាម បានដឹងដល់ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ព្រះបរមរាជា បានបញ្ជារឱ្យពលសេនាលើកកងទ័ព ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ទៅបង្ក្រាបក្រុមបះបោរចាមទាំងនោះ ហើយ ទទួលបានជោគជ័យផងដែរ ដោយចាប់បានមេដឹកនាំចាមទាំងពីរនាក់នេះ និង បានបញ្ជូនក្រុមបះបោរចាមទាំងនេះ មកក្រុងស្រីសន្ធរ ដើម្បីសម្រេចទោសវិនិច្ឆ័យ ។ មេដឹកនាំចាមទាំងពីររូប ពេលបានចូលគាល់ព្រះបរមរាជា ក៏និយាយបន្ទាបកាយ ដោយសុខចិត្តចុះចូលនិង ព្រះបរមរាជា ដើម្បីជាការគាប់បំរើ ដោយព្រទ័យទន់ជ្រាយ របស់ព្រះបរមរាជា បានយល់ព្រមតាមសំណើររបស់មេដឹកនាំចាមទាំងពីរ មេដឹកនាំចាមទាំងពីក៏ស្នើសុំរៀបចំការសម្ដែងល្ខោនប្រពៃណីរបស់ពួកចាម នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង អំឡុងពេលដែលពួកចាមសម្ដែងល្ខោន ឱ្យក្រុមមន្ត្រី ព្រះមហាក្សត្រ និងកងរាជវាំងបានទស្សនា សប្បាយអ៊ូអរកងរំពង ពួកចាមក៏យកគ្រឿងអវុធរបស់ខ្លួនដែលបានលាក់ក្នុងរោងល្ខោនចេញមកវាយឆ្មក់ ធ្វើឃាតព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា បាននាពេលនោះ ស្នូលកាំភ្លើងបន្លឺឡើង ក្រុមកងការពាររាជវាំងដឹងថាព្រះមហាក្សត្រមានគេចូលធ្វើឃាត ក៏សម្រុកចូលទៅកាប់ចាក់សម្លាប់ពួកចាម បូករួមទាំងមេដឹកនាំចាមទាំងពីរនាក់នោះផងដែរ ។ ដូចនេះ អង្គពញ្ញាតន់ ដែលមានព្រះនាមក្នុងរាជថា បរមរាជាទី៣ បានយាងសោយទីវង្គត់ដោយការលបធ្វើឃាតរបស់ពួកចាមបះបោរ ក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៩ នៃគ.សករាជ ហើយអង្គពញ្ញាអន ដែលត្រូវជារាជបុត្រពៅ របស់ ព្រះបរមរាជាទី២ និង ត្រូវជាព្រះអនុជពៅ (ប្អូនពៅ) របស់ ស្រីសុរិយោពណ៌ និង ត្រូវជាសម្ដេចមារ (ពូ) នៃអង្គពញ្ញាតន់ បានឡើងសោយរាជបន្តពីទ្រង់ផងដែរ ដែលមានព្រះនាមថា បរមរាមាទី៣ ។ ​
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
Idol (ចម្រៀង​​ បទយ៉ូអាសូប៊ី )
« Idol » ( アイドル - អាយដល) គឺជាបទមកពីប្រទេសជប៉ុនដ៏ល្បីល្បាញក្នុងសង្គម (J-pop) ច្រៀងដោយ យ៉ូអាសូប៊ី។ បទនេះត្រូវបានបោះផ្សាយចេញនៅថ្ងៃទី ១២ មេសា ២០២៣, តាមរយះ Sony Music Entertainment Japan។ បទមួយនេះជាចម្រៀងបើកឆាកតុក្កតា អានីមេ រឿង Oshi no Ko។ ​និពន្ធដោយ Ayase​​ ​និងផ្អែកលើរឿងខ្លី ៤៥៥១០ របស់ Aka Akasaka បទចម្រៀងនេះពណ៌នាពីតារាក្នុងឧស្សាហកម្មតារាជប៉ុនដែលមាន​ ២ អត្តសញ្ញាណ, ក៏ដូចជាទស្សនាវិស័យផ្សេងៗមានការគិតដូចគ្នាទៅលើតួអង្គ Ai Hoshino ពីអ្នកគាំទ្ររបស់នាង ក្រុម B-Komachi មិត្តរួមក្រុម និងខ្លួននាងផ្ទាល់។ វីដេអូ MV​ មានការគូរជារបៀបតុក្កតាស្តង់ដារជប៉ុន។  ដែលបទនេះទទួលបាន​ទៅដល់ ១០០ លាន ទស្សនាក្នងមួយខែ,​​  អ្វីអស្ចារ្យដែលជប៉ុនបានសម្រេច។
ពាណិជ្ជកម្ម "អាយដល" ទទួលបានជោគជ័យ;  បទនេះបានឈរនៅលើកំពូលតារាងទាំង Oricon Combined Singles Chart និង ផ្ទាំងតារាង ​Japan Hot 100 ដែលជាបទចម្រៀងទីពីរបន្ទាប់ពីបទចម្រៀងដំបូងរបស់ពួកគាត់ " យ៉ូរឺ នី កាកេរឺ  " ដែលជាបទចម្រៀងចុងក្រោយសម្រាប់រយៈពេល ១២ សប្តាហ៍ជាប់ៗគ្នា ដែលនេះជាបទចម្រៀងដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 1 យូរបំផុតទីពីរនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តតារាង។ បទចម្រៀងនេះបានក្លាយជាបទចម្រៀងជប៉ុនដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់បំផុតនៅលើ ផ្ទាំងតារាង សកល 200 នៅលេខ 7 និងជាបទចម្រៀង J-pop ដំបូងគេដែលឈរនៅលើកំពូលតារាង Global Excl សហរដ្ឋអាមេរិក. ។ "អាយដល" បានបំបែកឯតទគ្គកម្មដែលឈានដល់ ១០០ និង ២០០ លានស្ទ្រីមក្នុងរយៈពេល ៥ និង ៩ សប្តាហ៍រៀងៗខ្លួន ហើយត្រូវបានបញ្ជាក់ជាមាសសម្រាប់ការទាញយកឌីជីថល និងផ្លាទីនសម្រាប់ការចាក់ផ្សាយដោយ សមាគមឧស្សាហកម្មថតសំឡេងនៃប្រទេសជប៉ុន​(RIAJ)។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Billboard Japan hot 100 number-one singles ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Yoasobi songs ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Sony Music Entertainment Japan singles ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Sons about fa ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Songs about entertainers ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Japanese-language songs ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Billboard Global Excl. U.S. number-one singles ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Anime songs ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Animated series theme songs ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:2023 so ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បទជប៉ុន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសារជប៉ុន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចម្រៀងជប៉ុន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:2023 singles ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:CS1 Japanese-language sources ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages using certification Table Entry with streaming-only footnote ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages using certification Table Entry with sales footnote ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Certification Table Entry usages for japan ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages using certification table Entry with sales figures ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Single chart called without artist ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Single chart usages for Oricon2
ឃុំចំការហ្លួង
ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុក ខេត្ត  មានរដ្ឋបាល ៣ភូមិចំណុះ÷
រ៉ាហ្វាអែល អូរ៉ូសកូ
រ៉ាហ្វាអែល អូរ៉ូសកូ (ភាសាអេស្ប៉ាញ: Rafael Orozco Maestre; ថ្ងៃទី ២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៥៤ ដល់ ថ្ងៃទី ១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៩២) គាត់គឺជាអ្នកចម្រៀងកូឡុំប៊ីដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកតំណាងដ៏ល្អបំផុតមួយនៃតន្ត្រីកូឡុំប៊ី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងកូឡុំប៊ី
មហា​កំផែង​ចិន
មហាកំផែងចិន គឺគឺជាបន្ទាយកំផែងដ៏វែងអន្លាយធ្វើ​ឡើង​ពី​ថ្ម​មាន​ទម្រង់​ដូច​ជា​របង​ការពារ​ប្រទេស​ដដើម្បីទប់ស្កាត់​ការ​ឈ្លានពាន​របស់​ខ្មាំងសត្រូវ​នា​សម័យ​នោះ។ ជញ្ជាំងជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់តាំងពីដើមសតវត្សទី ៧ មុនគ.ស មហាកំផែងចិនត្រូវបានកសាងឡើងដោយស្តេច ឈីង សឺហ័ង (២២០–២០៦ មុនគ.ស) ដែលជា អធិរាជទីមួយនៃប្រទេសចិន ។ ជញ្ជាំង ឈីន នៅសល់តិចតួច។ ក្រោយ​មក រាជវង្ស​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​ជា​ច្រើន​បាន​សាង​សង់ និង​រក្សា​កំពែង​ព្រំដែន​ជា​ច្រើន​ខ្សែ។ ផ្នែកដែលល្បីបំផុតនៃជញ្ជាំងត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយ រាជវង្សមីង (១៣៦៨-១៦៤៤) ។ កំផែង​យក្ស​នេះ​លាតសន្ធឹង​ពី​ក្រុង​សានហៃគួន នៅ​ភាគ​ខាង​កើត ដល់​ទន្លេ ឡុបន័រ ភាគ​ខាង​លិច។ ការ​សិក្សា​ដោយ​ប្រើ​បច្ចេកវិទ្យា​ទំនើប​បាន​កំណត់​ថា មហា​កំផែង​ទាំង​មូល​រួម​ទាំង​ដៃ​ផ្សេង​ទៀត​របស់​វា មាន​ប្រវែង​សរុប​ដល់​ទៅ​៨៨៥១.៨គីឡូម៉ែត្រ។ ក្នុង​នោះ​បើ​គិត​តែ​កំផែង​សុទ្ធ​មាន​ប្រវែង​៦២៥៩.៦គីឡូម៉ែត្រ រន្ធ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ដី​មាន​ប្រវែង​៣៥៩.៧គីឡូម៉ែត្រ​ និង​របាំង​ធម្មជាតិ​ដូច​ជា​ទួល​ឬ​ទន្លេ​មាន​ប្រវែង​២២៣២.៥គីឡូម៉ែត្រ។មហា​កំផែង​ ទាំង​អស់​មាន​កម្ពស់​និង​ទទឹង​ផ្សេងៗ​គ្នា​ តែ​ភាគ​ច្រើន​មាន​កម្ពស់​ពី​៥ទៅ​៨ម៉ែត្រនិង​ទទឹង​៥ម៉ែត្រ។​នៅ​សម័យ​នោះ​​ ពិបាក​ក្នុង​ការ​រក​វត្ថុធាតុ​ដើម​ ដូច្នេះ​ចិន​ត្រូវ​យក​ដី​ ឥដ្ឋ​ ថ្ម​ភ្នំ​ និង​ឈើ​មក​កសាង​។ យោង​តាម​ការ​ប៉ាន់ស្មាន​មាន​កម្មករ​ជាង​១លាន​នាក់​បាន​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​ការ​ កសាង​មហា​កំផែង​នេះ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា
ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា ឬ ប្រាយ៉ាម៉ាណូបាករនីតីថាដា ( พระยามโนปกรณ์นิติธาดา  ;  ; កន ហុតៈសិង្ហ ( ก้อน หุตะสิงห์   ;  ); ១៥ កក្កដា ១៨៨៤ – ១ តុលា ១៩៤៨) គឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេរបស់សៀម បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២ ខណៈដែលគាត់ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយមេដឹកនាំនៃបក្សប្រជាជន ដែលជាគណបក្សដែលជំរុញឱ្យមានបដិវត្តន៍។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ម៉ាណូប៉ាកន ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីរដ្ឋប្រហារនៅឆ្នាំ១៩៣៣ ដោយសារតែជម្លោះរវាងសមាជិកនៃបក្សប្រជាជន។
ជីវិតដំបូង
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ក្រុមអ្នកការពារសៀមនៅឆ្នាំ ១៩០៣/០៤ ។ ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា ទីមួយនៅជួរក្រោយ រូបភាពតូច|266x266ភីកសែល| ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា
ការកែច្នៃទឹកសណ្តែកស
វត្ថុធាតុដើម
- សណ្តែកសៀង ១ គីឡូក្រាម
- ទឹក ១០-១៦ លីត្រ
គ្រឿងផ្សំ
- ស្ករស ៦-១២% (៧០ក្រាម/លីត្រ)
- អំបិល ៥ ក្រាម
សម្ភារ
- ស្បៃច្រោះ
- ម៉ាស៊ីនកិនទឹកក្រឡុក
- ឆ្នាំង
- ចង្ក្រាន
- វែកកូរ
- វែក
- ជីឡាវ
- ចានដែក
- ធុងទឹក
- ដប
- គម្របដប
- ឧបករណ៍កិបគម្របដប
- អូតូក្លាវ
វិធីសាស្ត្រកែច្នៃ
- ជ្រើសរើសសណ្តែកសៀងល្អ គ្រាប់ពេញ មិនមានខ្មូត
- រែង អុំ រើសគ្រួសខ្សាច់ចេញពីសណ្តែកឲ្យបានស្អាត
- លាងសម្អាត ៣-៤ ទឹក
- ត្រាំទឹករយៈពេល ៣-៤ ម៉ោង
- លាងសម្អាត
- កិនសណ្តែកសៀង
- ដាក់ទឹកសណ្តែកដាំឲ្យពុះ
- បង់អំបិលចូល រំងាស់១៥នាទី
- ដាក់ស្ករស និងស្លឹកតើយចូល និងរំងាស់បន្តិច
- Pasteurization ដប និងគម្របដបរយៈពេល១៥នាទី នៅសីតុណ្ហភាព ៨៥-៩០ អង្សារសេ
- ច្រកទឹកសណ្តែករួចកិបគម្រប
- ធ្វើការ Sterilization​ រយៈពេល ១០-១៥នាទី នៅសីតុណ្ហភាព ១២១ អង្សារសេ
- ទុកឲ្យត្រជាក់
- បិទស្លាកសញ្ញា
- រក្សាទុកនៅកន្លែងមានសុវត្ថិភាព។
ហ្វារ័វ
ហ្វារ័វ រឺ វារីរូៈ (ဝါရီရူး, ; ១២៥៣–១៣០៧) ជាស្ថាបនិកនៃនគររាមញ្ញមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមាភាគខាងក្រោមសព្វថ្ងៃនេះ (មីយ៉ាន់ម៉ា)។ នគរត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា នគរហង្សាវត្តីបាគូ រឺ ជាធម្មតាថា បាគូ បើទោះជារាជធានីដំបូងគេនៅមុំហ៍ក៏ដោយ។ ដោយប្រើប្រាស់ជំនាញខាងការទូតនិងយោធា សាមញ្ញជនដែលជាបច្ឆាញាតិនៃពួកឝាន និងមន បានឆ្លាក់ចេញជារូបរាងនូវនគរមួយឱ្យជនជាតិមននៅភូមាក្រោមបន្តបន្ទាប់ពីការស្រុតចុះនៃចក្រភពបាកាននៅឆ្នាំ១២៨៧។ ហ្វារ្យូធ្លាប់ជាសាមន្តរាជនៃព្រះបិតាក្មេករបស់ទ្រង់ដែលមានតែឈ្មោះ បិតាក្មេកទ្រង់មានព្រះនាមថា រាមកំហែងនៅសុខោទ័យ និង ក៏ជាសាមន្តរាជរបស់ពួកម៉ុងហ្គោលដែរ ហើយទ្រង់ក៏បានវាយរុញច្រានការវាយប្រហារពីបងប្អូនឝានទាំងបីនៃម្យិនហ្សែនដោយទទួលបានជោគជ័យនៅឆ្នាំ១២៨៧ និង ១២៩៤។
ព្រះហ្វារ្យូត្រូវបានធ្វើគត់ដោយពួកព្រះនត្តារបស់ទ្រង់នៅខែមករា ១៣០៧ និងត្រូវបានស្នងរាជ្យដោយព្រះភាតារបស់ទ្រង់ ឃុនល។ សមិទ្ធិផលដ៏ធំបំផុតក្នុងរាជ្យព្រះអង្គគឺព្រះតំរិះផ្ដួចផ្ដើមចាត់តាំងឱ្យមានគណៈកម្មាការដើម្បីចងក្រងធម្មសាស្ត្រ ក្រមច្បាប់ដែលមានគង់វង្សនៅភូមា; និងការស្ថាបនានគរមនឱ្យបានរុងរឿងថ្កុងថ្កើងអស់រយៈពេលពីរសតវត្សកន្លះតទៅមុខទៀត។
ព្រះនាម
ព្រះនាមមនរបស់ទ្រង់គឺ ម៉ាហ្កាឌូ (มะกะโท,, ) ខ្មែរ (មគទោ) និង គោរម្យងារជាភាសាឝានត្រូវបានគេកត់ត្រាថា វ៉ារ៉ូ ; วาโร, , ) ដោយសារតែគោរម្យងារនេះទើបព្រះនាមនេះបានវិវត្តជាព្រះនាម ហ្វារ្យូ។
ព្រះនាមទ្រង់ត្រូវបានកត់ត្រាជាភាសាសៀមថា ចៅហ៊្វារួ (เจ้าฟ้ารั่ว, ) រឺ ព្រះចៅហ៊្វារួ (พระเจ้าฟ้ารั่ว, )។  ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រសៀមពោលថា ព្រះបាទរាមកំហែងបានប្រទានព្រះនាម ហ៊្វារួ ដែលមានន័យថា "ធ្លាក់ពីលើមេឃ" ពីព្រោះទ្រង់មានគុណបំណាច់ធំធេងហាក់បីដូចជាលេចចេញពី រឺ ចុះពីលើមេឃ។
ទ្រង់ត្រូវបានគេកត់ត្រាជាភាសាឝានថា សៅផា (អ.ស.អ.: ) ដែលត្រូវគ្នានឹងគោរម្យងារសៀម ចៅហ៊្វា (เจ้าฟ้า, "ម្ចាស់មេឃ")។ សៅ និង ចៅ ពាក្យទាំងពីរក្លាយចេញមកខុសប្លែកពីគ្នាតែមានឫសគល់ចេញពីភាសាចិនថា ម្ចាស់ ដូចគ្នា។
ព្រះរាជជីវភាពពីដំបូង
មគទោបានប្រសូតនៅក្បែរសុធម្មដែលមានបិតាជាតិជាឝាន និងមាតាជាមន។ ទ្រង់ជាបុត្រច្បង និងមានតែព្រះភាតាពីរអង្គ និងព្រះភគិនីមួយអង្គ។ ជាយុវរាជមួយអង្គ ព្រះមគទោបានក្លាយជាពាណិជ្ជករមួយរូបដែលធ្វើដំណើររវាងមុំហ៍ និង សុខោទ័យ។ នៅទសវត្សឆ្នាំ១២៧០ ព្រះអង្គបានចូលទៅធ្វើខ្ញុំរាជការនៃស្ដេចសុខោទ័យ រាមកំហែង (រ. ១២៧៨-១២៩៨) នៅរោងដំរី ហើយបានឡើងតំណែងក្លាយជាមេកងអង្គរក្សរាជវាំង។ នៅឆ្នាំ១២៨០ ទ្រង់បានលួចរៀបអភិសេកជាមួយបុត្រីរបស់ស្ដេចសុខោទ័យ ម្នាងសយដាវ (แม่นางสร้อยดาว, ) និងបានភៀសព្រះកាយចេញពីសុខោទ័យមកជាមួយរាជបរិពារម្ភៃសាមសិបនាក់។
ការចំរើនអំណាច (១២៨១–១២៨៧)
ត្រឡប់មកមុំហ៍វិញ ព្រះហ្វារ្យូបានរៀបផែនការដើម្បីដណ្ដើមតំណែងចៅហ្វាយខេត្តនៅទីនោះ។ តាមរយៈពង្សាវតារភូមា ព្រះហ្វារ្យូបានធ្វើជាព្រះរាជទានព្រះភគិនីដ៏ស្រស់សោភាទ្រង់ នីអ៊ូយ៉ាញ ឱ្យរើសទីស្រង់ព្រះគង្គានៅក្នុងទន្លេត្រង់កន្លែងដែលអាឡេម៉្មាអាចមើលឃើញព្រះនាង។ អាឡេម៉្មាបានសុំព្រះនាងរៀបអភិសេក។ នៅក្នុងពិធីរៀបអភិសេក ព្រះហ្វារ្យូបានសំលាប់ចៅហ្វាយខេត្ត រួចមកក៏បានក្លាយជាម្ចាស់នៃមុំហ៍។ ឆ្នាំបះបោរគឺឆ្នាំ ១២៨១ តាមរយៈកំណត់ត្រារបស់មន ប៉ុន្តែត្រូវនឹងឆ្នាំ១២៨៦ បើតាមរយៈកំណត់ត្រាភូមា។ យ៉ាងណាមិញ ចក្រភពបាកាន កំពុងកាន់កាប់ស្របពេលជាមួយការលុកលុយរបស់ពួកម៉ុងហ្គោល គឺជាដំណាក់កាលឈរជើងចុងក្រោយរបស់ចក្រភពនេះ ដែលជាចក្រភពលែងមានឥទ្ធិពលតទៅទៀតហើយ។
នៅឆ្នាំ១២៨៧ ពួកម៉ុងហ្គោលឈ្លានពានបានលួចប្លន់បំផ្លិចបំផ្លាញបាកាន ហើយអំណាចកណ្ដាលរបស់ចក្រភពនេះបានធ្លាក់ស្រុតចុះទូទាំងព្រះនគរ។ ពួកចៅហ្វាយខេត្តភាគច្រើនជាពិសេសពួកចៅហ្វាយខេត្តនៅតំបន់ឆ្ងាយៗក្នុងចក្រភព កំពុងបានគ្រប់គ្រងទឹកដីហាក់បីដូចជាក្សត្រមានអធិបតេយ្យរួចជាស្រេចទៅហើយ ពួកគេបានរើបំរះខ្លួនដោយបើកចំហ។ ព្រះហ្វារ្យូត្រៀមកិច្ចកលក្នុងការបះបោរតាំងពីឆ្នាំ១២៨១ (រឺ ១២៨៦) ដើម្បីដណ្ដើមយកមុំហ៍ដោយសំលាប់ចៅហ្វាយខេត្តដែលបានតែងតាំងដោយរាជការបាកាន។ ព្រះហ្វារ្យូបានបង្កើតសម្ពន្ធភាពជាមួយតារ៉ាប្យ៉ា ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តបាគូ ដោយរៀបអភិសេកនឹងបុត្រីគ្នាទៅវិញទៅមក។ កងពលភាគខាងត្បូងរបស់ពួកគេទាំងអស់គ្នាបានបង្ក្រាបកងពលភាគខាងជើងដែលដឹកនាំដោយរាជសិង្យន ដែលលោកក្រោយមកក្លាយជាសហស្ថាបនិកម្នាក់នៃនគរម្យិនហ្សែន និងបានចាត់វិធានការសញ្ជ័យភូមាភាគខាងក្រោមទាំងមូល។ បន្ទាប់មកទៀតមេបះបោរទាំងពីរមានជំលោះនឹងគ្នា ហើយនៅក្នុងការប្រយុទ្ធប្រទាញប្រទង់គ្នាមួយ តារ៉ាប្យ៉ាត្រូវបានចាប់ខ្លួន ហើយត្រូវគេប្រហារជីវិតចោល។
ព្រះហ្វារ្យូបានប្រកាសខ្លួនជាព្រះមហាក្សត្រនៅថ្ងៃ ៤ មេសា ១២៨៧ តាមរយៈកំណត់ត្រាមន (រឺ ១៨ មករា ១២៨៨ ក្នុងកំណត់ត្រាភូមាខ្លះ)។
រជ្ជកាល (១២៨៧–១៣០៧)
ព្រះហ្វារ្យូជាកូនកាត់ឝានបានខិតខំធ្វើឱ្យខ្លួនព្រះអង្គមានគុណតំលៃជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីស្ដេចមនអង្គមុនៗដែលបានសោយរាជ្យនៅភូមាក្រោម មុនពេលនគរត្រូវបានលេបត្របាក់ដោយចក្រភពបាកាន។ ព្រះអង្គបានប្រកាសព្រះនាមព្រះនគរព្រះអង្គថា រាមញ្ញទេឝ (ស្រុកពួករាមញ្ញ (មន)) ដែលមានមុំហ៍ជារាជធានី។ ទោះបីជាយ៉ាងណា ទ្រង់ទើបតែបានកំរាបកងទ័ពពួកភាគខាងជើងរួចទេ ហើយអធិរាជាណាចក្របាកានបានបិទបញ្ចប់វត្តមានរបស់ខ្លួន ព្រះបាទហ្វារ្យូ ទ្រង់នៅតែព្រួយព្រះទ័យចំពោះការលុកលុយពីភាគខាងជើងពេញមួយរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់។
ក្នុងកិច្ចរៀបចំ ព្រះអង្គបានរៀបចំផ្លូវក្រោយរបស់នគរព្រះអង្គឱ្យមានសុខសន្តិភាពដោយបញ្ជូនសួយសារអាករជាធម្មតាមួយទៅកាន់ព្រះវររាជបិតាក្មេករបស់ព្រះអង្គ ព្រះបាទរាមកំហែង ព្រះរាជានៃសុខោទ័យ។ នៅឆ្នាំ១២៩៣ ទ្រង់បានទទួលពីសុខោទ័យមកវិញ ទាំងការទទួលស្គាល់ទ្រង់ជាក្សត្រ និង ការព្រះរាជទានដំរីសមួយក្បាលផងដែរ។ ពិតមែនហើយ ព្រះរាជដំណឹងនៃការចុះចូលបានធ្វើឱ្យមានការឆ្លើយតបមកវិញពីបងប្អូនឝានបីនាក់នៃម្យិនហ្សែន ដែលពួកគេបានបញ្ជូនកងទ័ព ៨០០០ នាក់ទៅទន្ទ្រានមុំហ៍នៅចុងឆ្នាំ១២៩៣។ ដោយសារតែមានមូលដ្ឋានទ័ពមាំមួន ព្រះហ្វារ្យូបានរុញច្រានកងកំលាំងលុកលុយឈ្លានពានទៅវិញដោយជោគជ័យនៅដើមឆ្នាំ១២៩៤ ហើយក៏មិនមានការវាយប្រហារដែលបន្សល់ក្នុងរជ្ជកាលទ្រង់តទៅទៀតឡើយ។ ទោះបីជាមាននាមជានគរចំណុះនៃសុខោទ័យក៏ពិតមែន ក៏ព្រះហ្វារ្យូនៅតែមានការព្រួយព្រះរាជហឫទ័យចំពោះឧបាយកលរបស់សុខោទ័យលើទឹកដីឆ្នេរតនាវស្រីជាដដែល។ ដើម្បីពង្រឹងរាជបល្លង្ករបស់ទ្រង់ នៅឆ្នាំ១២៩៨ ទ្រង់បានស្វែងរក និងទទួលបានការទទួលស្គាល់ពីពួកម៉ុងហ្គោល ហើយក្លាយជាសាមន្តរដ្ឋចំណុះចិនដោយផ្ទាល់ ស្របនឹងសុខោទ័យក៏ជាសាមន្តរដ្ឋរបស់ម៉ុងហ្គោលផងដែរ។
ថ្ងៃសៅរ៍មួយ ក្នុងខែមករា ១៣០៧ ព្រះហ្វារ្យូ ត្រូវបានធ្វើគត់ដោយពួកព្រះនត្តារបស់ទ្រង់ បុត្ររបស់តារ៉ាប្យ៉ា។ ក្សត្រដែលត្រូវបានសោយរាជ្យបន្តពីទ្រង់គឺព្រះភាតារបស់ទ្រង់ ឃុនល។
ព្រះកេរ្តិ៍
តាមរយៈសិល្ប៍វិធីរបស់ទ្រង់ខាងការទូត និង ព្រះកិត្តិនាមរបស់ទ្រង់ជាអ្នកចំបាំងអង់អាចក្លាហាន ព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានឆ្លាក់ចេញនូវនគរឯកភាពមួយយ៉ាងជោគជ័យនៅភូមាក្រោមដែលបន្តទៅមុខបានពីរសតវត្សកន្លះតទៅទៀត។ ថ្វីត្បិតយ៉ាងនេះ ក៏ទ្រង់នៅតែត្រូវបានមើលឃើញថាជាអ្នកជ្រែករាជ្យជាតិឝានដោយអាណាប្រជានុរាស្ត្ររបស់ទ្រង់ដដែល ពួកគេបែរជាមានសេចក្ដីត្រេកអរទៅវិញនៅពេលទ្រង់ត្រូវបានគេធ្វើគត់។ ព្រះហ្វារ្យូចេះធម្មសាស្ត្រយ៉ាងប៉ិនប្រសប់ (ក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាក្រមហ្វារ្យូ) ដែលជាក្បួនច្បាប់គង់វង្សដំបូងគេបង្អស់នៅភូមា។ ព្រះបាទហ្វារ្យូបានរិះរកវិធីដើម្បីធ្វើឱ្យក្បួនច្បាប់របស់បាកានកាន់តែរីកចំរើន ដែលជាច្បាប់ចងក្រងដោយព្រះឝិនធម្មវិល្ស ហើយបានបង្កើតរាជគណៈកម្មាការដើម្បីចងក្រងអភិប្រាយច្បាប់ពេញលេញថ្មីបន្ថែមទៀត។ គណៈកម្មាការបានធ្វើឱ្យក្រមហ្វារ្យូ ក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃច្បាប់ទំនៀមរបស់ភូមា។ សាស្ត្រាចារ្យរ៉ូប៊ែរ្ត៍-ឡាំងហ្គាំតបានអធិប្បាយថាអយុធ្យាធ្លាប់ជានគរអាស៊ីអាគ្នេយ៍តែមួយគត់ដែលបានអភិវឌ្ឍក្រមច្បាប់រដ្ឋប្បវេណី ហើយនេះក៏ជាលទ្ធផលចេញពីស្នាដៃបន្តបន្ទាប់គ្នា ហៅថា ធម្មសាស្ត្រ ដែលបានតាក់តែងឡើងដោយពួកមនពុទ្ធសាសនិក ជាក្បួនច្បាប់មួយក្នុងចំណោមក្បួនច្បាប់មានឥទ្ធិពលបំផុត ដែលនៅក្នុងនោះត្រូវបានគេសន្និដ្ឋានថាកើតចេញពីព្រះតំរិះផ្ដួចផ្ដើមរបស់ព្រះបាទវ៉ាហ្ការូ រឺ ហ្វារ្យូ (សៀម:ចៅផ្វារួ)។  ក្បួនច្បាប់នេះបានបន្តក្លាយជាឯកសារសរសេររហូតដល់ការបង្កើតក្រមព្រហ្មទណ្ឌសៀមនៅឆ្នាំ១៩០៨។
វត្តចេតិយហ្លួងវរវិហារ
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%A7%E0%B8%87.jpg/220px-%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%A7%E0%B8%87.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច| ចេតិយហ្លួងនៅពេលរាត្រី វត្តចេតិយហ្លួង ( วัดเจดีย์หลวง , ភ្លឺ។ ​វត្តចេតិយ​ធំ ឬ ​ វត្តចេតិយ ​) ជា ​វត្តអារាមព្រះពុទ្ធ​សាសនា ​នៅ​កណ្តាល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ ​ខេត្ត​ឈៀងម៉ៃ ប្រទេស​ថៃ ។ ទីធ្លា​ប្រាសាទ​បច្ចុប្បន្ន​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ពី​ដើម​មាន​ប្រាសាទ​ចំនួន​បី — ​វត្ត​ចេតិយ​ហ្លួង វត្ត​ហូថាំម និង​វត្ត​សុខមិន្ទ្រ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ការ​សាងសង់​ប្រាសាទ​នេះ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​នៅ​សតវត្ស​ទី ១៤ នៅ​ពេល​ដែល​ស្ដេច សែន មឿងម៉ា មាន​គម្រោង​បញ្ចុះ​ផេះ​របស់​បិតា​នៅ​ទី​នោះ។ ក្រោយ​ពេល​សាង​សង់​អស់​រយៈ​ពេល​១០​ឆ្នាំ គេ​ទុក​ចោល​មិន​ទាន់​ចប់ ហើយ​ក្រោយ​មក​បន្ត​បន្ទាប់​ពី​ការ​សោយ​ទិវង្គត​របស់​ស្ដេច​ដោយ​ស្ត្រី​មេម៉ាយ​របស់​ព្រះអង្គ។ ប្រហែល​ជា​ដោយសារ​បញ្ហា​ស្ថិរភាព វា​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​រហូត​ដល់​ពាក់​កណ្តាល​សតវត្ស​ទី ១៥ ដើម្បី​បញ្ចប់​ក្នុង​រជ្ជកាល​ស្តេច ទីលោការាជ ។ កាល​នោះ​វា​មាន​កម្ពស់ ៨២ ម៉ែត្រ និង​មាន​អង្កត់ផ្ចិត​មូលដ្ឋាន ៥៤ ម៉ែត្រ ដែល​នៅ​ពេល​នោះ​ជា​អគារ​ធំ​ជាង​គេ​នៃ​ប្រទេស ​លាន​ណា ​ទាំង​អស់។ នៅឆ្នាំ ១៤៦៨ ព្រះពុទ្ធ Emerald ត្រូវបានតំឡើងនៅផ្នែកខាងកើត។ នៅឆ្នាំ 1545 រចនាសម្ព័ន្ធខាងលើ 30 ម៉ែត្របានដួលរលំបន្ទាប់ពីការរញ្ជួយដីមួយហើយមិនយូរប៉ុន្មាននៅឆ្នាំ 1551 ព្រះពុទ្ធកែវមរកត ត្រូវបានផ្លាស់ទៅ ហ្លួងព្រះបាង ។
នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ចេតិយត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញ ផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដោយ អង្គការយូណេស្កូ និងរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន។ យ៉ាង​ណា​មិញ លទ្ធផល​គឺ​មាន​ភាព​ចម្រូងចម្រាស​ខ្លះ​ព្រោះ​អ្នក​ខ្លះ​អះអាង​ថា​ធាតុ​ថ្មី​គឺ​ជា​រចនាបថ​ថៃ​កណ្តាល មិន​មែន​រចនាបថ​ឡាណា​ទេ។ សម្រាប់ខួបលើកទី 600 នៃចេតិយនៅឆ្នាំ 1995 ច្បាប់ចម្លងនៃព្រះពុទ្ធរូបត្បូងមរកតដែលធ្វើពីត្បូងថ្មខ្មៅត្រូវបានដាក់នៅក្នុងទីផ្សារពិសេសខាងកើតដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញ។ រូបតំណាងនេះត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា ព្រះភុតឆាឡឺមសិរីរាជ ប៉ុន្តែត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា ព្រះយក្ស ។
ឃុំកំពង់សីលា
ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុក ខេត្ត  មានរដ្ឋបាលភូមិចំណុះ÷
ម្ហូបអធិរាជចិន
រូបភាពតូច| ទាប៉េកាំង ម្ហូបចក្រពត្តិចិនបានមកពីរចនាប័ទ្មចម្អិនអាហារផ្សេងៗគ្នានៃតំបន់ក្នុងប្រទេសចិន ភាគច្រើនមកពីម្ហូបនៃខេត្ត Shandong និង Jiangsu ។ រចនាប័ទ្មនេះមានប្រភពមកពីផ្ទះបាយរបស់អធិរាជផ្សេងៗ និងផ្ទះបាយអធិរាជ Dowagers ហើយវាស្រដៀងទៅនឹងម្ហូបប៉េកាំងដែលវាមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង។
ម្ហូបអធិរាជត្រូវបានបម្រើជាចម្បងដល់ព្រះចៅអធិរាជ ម្ចាស់ក្សត្រី និងភរិយា ព្រមទាំងគ្រួសារអធិរាជ។ លក្ខណៈនៃម្ហូបចក្រពត្តិចិនគឺវិធីសាស្រ្តធ្វើម្ហូបដ៏ឧឡារិក និងការជ្រើសរើសវត្ថុធាតុដើមយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដែលជារឿយៗមានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង កម្រ ឬស្មុគស្មាញក្នុងការរៀបចំ។ ការបង្ហាញដែលមើលឃើញក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរ ដូច្នេះពណ៌ និងរូបរាងរបស់ម្ហូបត្រូវតែរៀបចំយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន។ ភោជនីយដ្ឋានម្ហូបអធិរាជចិនដ៏ល្បីបំផុតទាំងពីរមានទីតាំងនៅទីក្រុងប៉េកាំង៖ ហ្វាងសាន (仿膳; fǎngshàn) នៅសួនប៉ីហៃ និងទីងលី ទីង (听鹂厅; 聽鸝廳; tīng lí tīng) នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងរដូវក្តៅ។[1]
រចនាប័ទ្ម និង​រសជាតិ​នៃ​ម្ហូប​អធិរាជ​ចិន​ប្រែប្រួល​ពី​រាជវង្ស​ទៅ​រាជវង្ស។ រាជវង្សនីមួយៗមានលក្ខណៈពិសេសរៀងៗខ្លួន។ រចនាប័ទ្មដ៏ល្បីល្បាញពីរនៃម្ហូបអធិរាជចិនគឺមកពីរាជវង្ស Ming និង Qing ។ មុខម្ហូបល្បី ៗ ជាច្រើនបានលេចឡើងនៅក្នុងរាជវង្សទាំងនេះដូចជាតៅហ៊ូ Wensi និងទាប៉េកាំង។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ម្ហូបអធិរាជមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងការរក្សាសុខភាព។ ការសរសេររាប់រយអំពីការប្រើប្រាស់អាហារ និងការព្យាបាលដោយរបបអាហារសម្រាប់សុខភាពកាន់តែប្រសើរឡើងបានលេចចេញពេញប្រវត្តិសាស្ត្រចិន។ ឧទាហរណ៍ ការកសាងសុខភាពរបស់ប្រជាជនក្នុងរាជវង្សសុង ដោយ Song Xu សុន្ទរកថារបស់សុភាពបុរសស្តីពីរបបអាហារ ដោយ Chen Jiru និងប្រវត្តិនៃវិមាន Ming - ចំណូលចិត្តសម្រាប់របបអាហារ ដោយ Liu Ruoyu ក្នុងរាជវង្ស Ming ។ សៀវភៅទាំងនេះភាគច្រើនអំពីការព្យាបាលដោយរបបអាហារត្រូវបានសរសេរដោយអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកចេះអក្សរ អ្នកឯកទេសខាងវេជ្ជសាស្ត្រ ឬអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត។ ការចម្អិនម្ហូប និងការព្យាបាលដោយរបបអាហារដើម្បីរក្សាសុខភាពល្អបានបង្កើតឡើងជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃម្ហូបចក្រពត្តិចិន និងវប្បធម៌របបអាហាររបស់ចិន។[4]
ទោះបីជាមានតែគ្រួសារអធិរាជប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតិឱ្យទទួលទានម្ហូបចក្រពត្តិក៏ដោយ ម្ហូបអធិរាជចិនរួមបញ្ចូលនូវវប្បធម៌របបអាហាររបស់រាជវាំងចិន។ វត្ថុធាតុដើមនៃម្ហូបអធិរាជត្រូវបានផ្តល់ដោយកសិករ អ្នកចិញ្ចឹម និងអ្នកនេសាទ។ ប្រដាប់ប្រដាផ្ទះបាយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសិប្បករ។ ម្ហូបអធិរាជក៏អាចតំណាងឱ្យការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់បុគ្គលិកធ្វើម្ហូបដែលផ្តល់សេវាកម្ម មន្ត្រីរាជការដែលដាក់ឈ្មោះមុខម្ហូប និងមន្ត្រីពិធីការដែលបានព្រាងគោលការណ៍របបអាហារ និងធ្វើម្ហូប។ ម្ហូបអធិរាជចិនគឺជាផ្នែកដ៏មានតម្លៃនៃម្ហូបប្រពៃណីចិន និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ចៅឃុនព្រះប្រាយុនរ៉ាវ៉ុង
ចៅឃុនព្រះ ព្រះប្រាយុនរ៉ាវ៉ុង (Chao Khun Phra Prayurawong,เจ้าคุณพระประยุรวงศ์) ឬ អ្នកម្នាង ផា ប៊ុនណាក់   (Phae Bunnag,แพ บุนนาค)  គឺ អ្នកម្នាងព្រះស្នំ នៃ   មហាក្សត្រថៃ ចុល្លាង្ករណ៍.
ទឹកដីកូសាំងសីុន
ទឹកដីកូសាំងស៊ីន(កម្ពុជាក្រោម) គឺជាទឹករបស់ខ្មែរដែលបារាំងបានអាណានិគម។ =ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២= គ្រានោះស្របពេលដែលសង្គ្រាមលោកលើកទី២ បារាំងដែលបានដាក់អាណានិគមមកលើខ្មែរ ក៏ជួបវិបត្តសង្រ្គាមនៅតំបន់អឺរ៉ុប។ =ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ជប៉ុន= ដែនដីកូសាំងស៊ីនក៏ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ជប៉ុន ក៏ដោយសារជប៉ុនជាប្រទេសខ្លាំងមួយនៅតំបន់អាស៊ីមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ក្រោយពីចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី២មក ជប៉ុនបានប្រគល់ការគ្រប់គ្រងទៅអោយបារាំងដោយសារប្រទេសខ្លួនចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដែលត្រូវបានអាមេរិចទំលាក់គ្រប់បែក ២គ្រាប់គឺនៅ ខេត្តវ៉ូគូស៊ីម៉ា និង ខេត្តកាវ៉ាសាគី ជាគ្រាប់ដែលធ្វើអោយជប៉ុនចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី២(សហរដ្ឋអាមេរិច និងជប៉ុន)។ ដែលធ្វើអោយជប៉ុនជាអ្នកសងប្រទេសដែលខូចខាតដោយសារសង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងជាប់ជាប្រទេសមិនអាចផលិតសម្ពាវុធសង្គ្រាម។ =ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង(ឆ្នាំ១៩៤៧ ដល់ ឆ្នាំ១៩៥៤)= ដោយសារមហិច្ចិតារបស់ប្រទេសបារាំងចង់បានដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ធ្វើជាតំបន់ស័យត្ររបស់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន គ្រានោះទឹកដីវៀតណាមត្រូវបានបែងចែកជា២គឺ តុងកឹង(វៀតណាមខាងជើង) និង អណ្ណាម(វៀតណាមខាងត្បូង) ចំណែកប្រទេសកម្ពុជាបានបែកចែកជា២គឺ កម្ពុជា និង កូសាំងស៊ីន។
គុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិ របស់បារាំងមកលើទឹកដីខ្មែរ និង ទឹកដីកូសាំងស៊ីន
+ គុណសម្បត្តិ - ធ្វើអោយមានប្រព័ន្ធរដ្ឋបាល - បង្កើតអោយមានរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋ - បង្កើតអោយមានការបង់ពន្ធអាករនានា + គុណវិប្បត្តិ - មិនអោយទឹកដីកូសាំងស៊ីន ជាតំបន់ឯករាជ្យ - បានដាក់ទឹកដីកូសាំងស៊ីន ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតណាម - កិចប្រជុំមួយនៅបារាំង ចង់ប្រកាសអោយទឹកដីកូសាំងស៊ីនជាទឹកដីឯករាជ្យចេញពីវៀតណាម ដោយមិនបានហៅខ្មែរទៅជាមួយ - បារាំងចាញ់ល្បិចរបស់ ហូ ជីមិញ(វៀតណាមខាងជើង) និង បាត ដាវ(វៀតណាមខាងត្បូង) ដែលមានបំណងលេបយកទឹកដីកូសាំងស៊ីន ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងគឺ លោក វ៉ាំងសង់ អូរីយ៉ូល(Vincent Auriol)នេះហើយដែលរួមដៃជាមួយ បាវ ដាវ និង ហូ ជីមិញ លេបយកដីកូសាំងស៊ីន - នៅថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩ ជាថ្ងៃដែលបារាំងកាត់ទឹកដីកូសាំងស៊ីនទៅអោយវៀតណាមកាន់កាប់ - ថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩(១០ថ្ងៃក្រោយបារាំងកាត់ដីកូសាំងស៊ីនអោយវៀតណាម) វៀតណាមបានច្របាច់តំបន់ទាំង៣ បញ្ចូលគ្នាគឺ តំបន់តុងកឹង តំបន់អណ្ណាម និង តំបន់កូសាំងស៊ីន អោយក្លាយទៅជាប្រទេសវៀតណាម
ឃុំអូរបាក់រទេះ
ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់សីលា ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាលភូមិចំណុះ÷
វប្បធម៌ថៃ
វប្បធម៍នៃប្រទេសថៃ បានវិវឌ្ឍយ៉ាងច្រើនលើស ពីភាពឯកោរបស់ខ្លួននៅក្នុងអំឡុងពេលមានទំនាក់ទំនង សុខោទ័យ សម័យ, សម័យទំនើបបន្ថែមទៀតរបស់ខ្លួនទៅឱ្យ សម័យអយុធ្យា ដែលបានស្រូបយកឥទ្ធិពលពីទូទាំង តំបន់អាស៊ី ។ លីមីតធីត ឥណ្ឌា, ប្រទេសចិន , ភូមា , ខ្មែរ និងផ្សេងទៀត នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឥទ្ធិពលនៅតែមានប្រពៃណីវប្បធម៍ថៃនៅ។  ព្រះពុទ្ធសាសនា , វិញ្ញាណនិយម និង លោកខាងលិច ផងដែរដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសម្រួចវប្បទំនើប។
វប្បធម៍ជាតិថៃត្រូវបានកំណត់ខុសគ្នានៅទូទាំងតំបន់ក្នុងប្រទេសថៃដែលជាកន្លែងដែលវាបានរួមបញ្ចូលប្រទេសក្នុងតំបន់ផ្សេងគ្នាដូចជា ឡាន, ឥសាន ដែលរួមទាំង ប្រភពដើមនៅប្រទេសចិន , ប្រភពដើមព័រទុយហ្គាល់  [ ទី ] , ប្រភពដើមពែក្ស និងក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះបាទ ចុល្លាង្ករ នៅសតវត្សទី 19 ចុង, និន្នាការជាតិនិយមអ៊ឺរ៉ុបបានចាប់ផ្តើមបញ្ចូលឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំងទៅក្នុងវប្បធម៌ថៃ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការលើកកម្ពស់វប្បធម៌ពលរដ្ឋបានឈានដល់កម្រិតកំពូលបន្ទាប់ពី បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ 1932 ដែលរបបផ្តាច់ការជាបន្តបន្ទាប់បានចាប់ផ្តើមបញ្ចូលការគ្រប់គ្រងកាន់តែខ្លាំងលើវប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅរបស់មនុស្ស ជាពិសេសនៅក្រោមរបបរបស់សេនាប្រមុខ។ផ្លាកភីប៊ុនសុង ។
សព្វថ្ងៃនេះប្រទេសថៃមានវប្បធម៌មួយដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងពិធីសាសនាក្នុងស្រុកផ្សេងៗពីតំបន់ផ្សេងៗគ្នានៃប្រទេស រួមជាមួយនឹង តម្លៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា និងនិន្នាការទិសបូព៌ាដូចជានៅតំបន់ជាច្រើននៃអាស៊ី។ រាជាធិបតេយ្យ និងស្ថាប័ន រាជវង្សចក្រី នៅតែគោរពយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់តាមវប្បធម៌សៀមដើម ចំណែកតម្លៃសង្គមក្នុងប្រទេសថៃមាននិន្នាការជាសមូហភាព និងសាសនានិយមជាងវប្បធម៌អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផ្សេងទៀត ដែលបានទទួលឥទ្ធិពលពីអាណានិគមលោកខាងលិច។
ថាវរីមាសបង
ថាវរីមាសបង គឺជាខ្សែវណ្ណភាពយន្តខ្មែរនាចុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ដឹកនាំដោយ អ៊ុន ខុនធុក នៃ  កងច័ក្រភាពយន្ត ។ ភាពយន្ត​នេះ​សម្ដែង​ដោយ គង់ សំអឿន, សោម វណ្ណសូដានី, វិជ្ជរ៉ា ដានី និង សូ ហ៊ាន ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ខេត្តដាក់ឡាក់
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
តំបន់​ដែល​ឥឡូវ​គេ​ស្គាល់​ថា ខេត្តដាក់ឡាក់ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដំបូង​ដោយ​​អាណាចក្រចម្ប៉ា ។ នៅពេលដែលចម្ប៉ាត្រូវបានសញ្ជ័យនិងបញ្ចូលដោយប្រទេសវៀតណាមក្នុងសតវត្សទី១៥ ខេត្តដាក់ឡាក់ត្រូវបាននាំមកនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតណាម។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៥៤០ អភិជនម្នាក់ឈ្មោះ ប៊ុយ តាហាន ត្រូវបានអាជ្ញាធរវៀតណាមតែងតាំងឱ្យដឹកនាំការតាំងទីលំនៅតំបន់នោះដោយជនជាតិភាគតិចវៀតណាម ដោយនាំឱ្យតំបន់ខ្ពង់រាបស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតណាមកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ ប៉ុស្តិ៍យោធាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងតំបន់នេះ ដើម្បីការពារពីការឈ្លានពានដែលអាចកើតមានពីភាគខាងលិច។ ក្រោយ​មក​នៅ​ពេល​វៀតណាម​ត្រូវ​បាន​​បារាំងកាន់កាប់ បារាំង​បាន​បង្កើត ​ចម្ការ ជាច្រើន​នៅ​តំបន់​នោះ។ ការតស៊ូប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងមានភាពខ្លាំងក្លានៅ ដាក់ឡាក់ដោយមានកុលសម្ព័ន្ធជនជាតិភាគតិចជាច្រើនបាន ដឹកនាំការបះបោរដ៏សំខាន់មួយចំនួន។ ក្រោយ​មក ខេត្តដាក់ឡាក់គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ប្រទេស​វៀតណាម​ខាង​ត្បូងហើយ​បាន​ឃើញ​សកម្មភាព​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​ក្នុងសង្គ្រាម​វៀតណាម ។
សារមន្ទីរកុលាលភាជន៍អង្គរភូមិតានី
សារមន្ទីរកុលាលភាជន៍អង្គរភូមិតានីមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតានី ឃុំរុនតាឯក ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៣២គីឡូម៉ែត្រ ភាគឥសានក្រុងសៀមរាប ដែលជាសារមន្ទីរកុលាលភាជន៍ដំបូងនៅប្រទេសកម្ពុជា បានសាងសង់នៅលើទីតាំងស្ថានីយបុរាណវិទ្យាផ្ទាល់។ នាអំឡុងសតវត្សរ៍ទី១០ និងសតវត្សរ៍ទី១១ ក្នុងសម័យអង្គរទីនេះជាទីតាំងឧស្សាហកម្មផលិតកុលាលភាជន៍ខ្មែរសម្រាប់បម្រើឱ្យជីវភាពរស់នៅរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ។ សំណល់ទួលបុរាណ បំណែកកុលាលភាជន៍រាប់លានបំណែក គ្រប់ដណ្តប់នៅលើផ្ទែទំនប់មានប្រវែងប្រហែល ៤០០ម៉ែត្រ មានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវពីវិស័យកុលាលភាជន៍ខ្មែរ ដែលវិស័យនេះ ទើបមានការចាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់សិក្សាស្រាវជ្រាវ ក្រោយពីប្រទេសជាតិមានសុខសន្តិភាពបរិបូណ៍មកនេះ ដែលមុនសម័យសង្គ្រាមមានការសិក្សាតិចតួចនៅឡើយ។ ដោយយល់ថា បណ្តុំឡបុរាណភូមិតានីមានសារៈសំខាន់លើការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិស័យកុលាលភាជន៍ខ្មែរ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានកំណត់ព្រុំតំបន់ការពារឡបុរាណសម័យអង្គរក្នុងទំហំផ្ទៃដី៣៤ហិចតា គ្របដណ្តប់ល់ទំបន់បុរាណប្រវែង៩០០ម៉ែត្រ ដែលមានក្រុមឡចំនួន៥ក្រុម។ ក្រុមក ខ គ ឃ​ ង ក្នុងនោះមាន២៧តួឡបុរាណ និងត្រពាំងបុរាណតូចធំជាច្រើន ដែលសិក្សាស្រាវជ្រាវសន្មតថាជារណ្តៅដីឥដ្ឋសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់សង្វាក់ផលិតកម្មកុលាលភាជន៍នៅឡតានីផ្តាល់។ សារមន្ទីរនេះ មជ្ឍមណ្ទលតាំងបង្ហាញកុលាលភាជន៍ច្រើនប្រភេទ ដែលអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យាបានរកឃើញរណ្តៅកំណាយបុរាណអំពីបណ្តុំឡបុរាណនានា ជុំវិញ និងនៅក្នុងតំបន់អង្គរ ក្នុងនោះមានដូចជា ស្ថានីយឡបុរាណអន្លុង់ធំ ខ្នាពោធិ៍ សសី បង្កោង និងតានីផ្ទាល់យកមកដាក់តាំងបង្ហាញនៅក្នុងសារមន្ទីរនេះ ។
គណៈរដ្ឋមន្ត្រី
ស្តាំ|250x250ភីកសែល គណៈរដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី គឺជា ស្ថាប័នប្រតិបត្តិ នៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែល ដឹកនាំដោយ នាយករដ្ឋមន្រ្តី កម្ពុជា ដែលមានជំនួយឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងរដ្ឋមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់។, រដ្ឋមន្ត្រីនិងរដ្ឋលេខាធិការ ហ៊ុនបូណា រដ្ឋមន្ត្រីទីស្តីការគណ:រដ្ឋមន្ត្រី ។ សមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបាន តែងតាំង ដោយ នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងតែងតាំងដោយ ព្រះមហាក្សត្រ ។ Monarch.
តួនាទី
ជំពូកទី 8 នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចែងអំពីតួនាទីរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
គណៈរដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្ន
ក្នុងអំឡុងពេល ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ 2013 គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា (CPP) មានអាសនៈចំនួន 68 ដែលត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយអាសនៈ 55 នៃ គណបក្សជាតិនិយមកម្ពុជា (CNRP) ។ សម្តេចព្រះនរោត្តមសីហមុនីបាន តែងតាំងគណៈរដ្ឋមន្រ្តីថ្មីរបស់កម្ពុជា។ សមាជ គណបក្សតែម្នាក់ (ចូលរួមដោយសមាជិកសភា 68 រូបមកពី គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និង 55 នាក់មកពីបក្សប្រឆាំង កម្ពុជាដែល មិនបានចូលរួមដោយការធ្វើពហិការលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត) បានបោះឆ្នោតឱ្យ លោកហ៊ុនសែន ធ្វើដូច្នេះ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី សំរាប់រយៈពេល 5 ឆ្នាំ។ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាគណៈប្រធានទី 5 បច្ចុប្បន្នត្រូវបានស្បថនៅថ្ងៃទី 24 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 2013 ។
សមាជិក គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ទាំងអស់របស់ ហ៊ុនសែន ឥឡូវនេះជាសមាជិក គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ។
References
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
Pyeonsu
Pyeonsu (កូរ៉េ៖ 편수) គឺជានំម៉ាន់ឌូរាងការ៉េ (នំប៉ាវ) នៅក្នុងម្ហូបកូរ៉េ។[1][2] វា​ជា​អាហារ​ដែល​ជាធម្មតា​បម្រើ​ក្នុង​រដូវក្តៅ បម្រើ​ត្រជាក់ និង​ជ្រលក់​ក្នុង​ទឹកស៊ីអ៊ីវ និង​ទឹកខ្មេះ។​[3] ទីក្រុង Gaeseong ក្នុង​ខេត្ត Hwanghae ខាងជើង​មាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​ដោយសារ​តែ Peonsu ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ទោះបីជា mandu របស់កូរ៉េត្រូវបានគេជឿថាត្រូវបាននាំយកមកប្រទេសកូរ៉េជាលើកដំបូងដោយជនជាតិចិនម៉ុងហ្គោលី Yuan ក្នុងសតវត្សទី 14 កំឡុងពេល Goryeo ក៏ដោយ [8] ពូជ pyeonsu ត្រូវបានគេគិតថាបានមកពីនំប៉ាវចិនមីងដែលបាននាំយកចូលទៅក្នុងឧបទ្វីបកូរ៉េដោយឈ្មួញ Joseon ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Gaeseong ។ [3]
ក្នុងកំឡុងសម័យ Joseon (1392–1897) ម្សៅស្រូវសាលីគឺជាគ្រឿងផ្សំដ៏កម្រ និងមានតម្លៃថ្លៃនៅក្នុងតំបន់ភាគច្រើន លើកលែងតែខេត្ត Hwanghae ជាកន្លែងដែលស្រូវសាលីជារឿងធម្មតាបំផុត។ ពូជនំប៉ាវជាច្រើននៅក្នុងសម័យនោះត្រូវបានផលិតដោយម្សៅ buckwheat ចំណែកនៅ Gaeseong ជាកន្លែងដែលស្រូវសាលីមានច្រើន ស្បែកនំប៉ាវត្រូវបានផលិតដោយម្សៅស្រូវសាលី។ នំប៉ាវស្រូវសាលី ដែលហៅថា ភីយ៉ុងស៊ូ ត្រូវបានផលិតឡើងជាមួយនឹងតៅហ៊ូ និងសណ្តែកបណ្តុះសាមញ្ញៗនៅក្នុងគ្រួសារក្រីក្រ ខណៈដែលកំណែដ៏ថ្លៃថ្លាជាមួយសាច់គោ និងអយស្ទ័រស្រស់ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងគ្រួសារអ្នកមាននៅហ្គាសុង។[3] សព្វវចនាធិប្បាយរបស់ស្ត្រីឆ្នាំ 1809 កត់ត្រាថា pyeonsu នៃ Songdo (ឈ្មោះរបស់ Gaeseong នៅពេលនោះ) មានភាពល្បីល្បាញ និងត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងអំឡុងពេលពិធីបុណ្យជុំវិញបុណ្យចូលឆ្នាំកូរ៉េ។[7][9]
មិនដូចប្រភេទនំប៉ាវផ្សេងទៀតទេ នំប៉ាវមិនត្រូវបានគេពេញនិយមនៅទូទាំងប្រទេសក្នុងកំឡុងសតវត្សទី 20 ហើយនៅតែជាមុខម្ហូបពិសេសប្រចាំតំបន់ដែលជាធម្មតាបម្រើតែនៅក្នុងភោជនីយដ្ឋានបែប Gaeseong ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
វជិរាវុធ
ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមេន្ទ្រមហាវជិរាវុធ ព្រះមង្កុដក្លៅចៅយូហួ (ភាសាសៀម៖ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว) ឬព្រះបាទសម្ដេចព្រះរាមាធិបតីឝ្រីសិន្ទ្រមហាវជិរាវុធ ព្រះមង្កុដក្លៅចៅយូហួ (ភាសាសៀម៖ พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว) ឬអាចហៅតាមព្រះរាជនាមថា រាមាទី៦ (១ មករា ១៨៨០ – ២៥ វិច្ឆិកា ១៩២៥) គឺជាព្រះមហាក្សត្រសៀមទីប្រាំមួយក្រោមរាជវង្សចក្រី ដោយបានគ្រងរាជ្យពីឆ្នាំ១៩១០ ដល់ឆ្នាំ១៩២៥។ ព្រះមហាក្សត្រវជិរាវុធត្រូវបានប្រជាជនថៃចងចាំព្រោះដោយសារកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ព្រះអង្គក្នុងការបង្កើតនិងលើកកម្ពស់គំនិតជាតិនិយមសៀម។ នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ ប្រទេសសៀមបានខិតទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបន្តិចម្តងៗ បូករួមជាមួយនឹងការចូលរួមដ៏តិចតួចបំផុតក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១។ ព្រះអង្គមានចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងលើមុខវិជ្ជាដូចជា៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រសៀម បុរាណវត្ថុវិទ្យា អក្សរសាស្រ្ត ព្រមទាំងសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងកិច្ចការពិភពលោក ហើយបានបង្កើតសាកលវិទ្យាល័យដំបូងបង្អស់នៅក្នុងប្រទេសគឺ សាកលវិទ្យាល័យចុល្លាង្ករណ៍។
ការអប់រំ
ព្រះអង្គម្ចាស់ Vajiravudh កើតនៅថ្ងៃទី 1 ខែមករាឆ្នាំ 1880 ដើម្បីជូឡាឡុងនិងម្នាក់ក្នុងចំណោមរាជបួននាក់របស់គាត់, Saovabha ។ ក្នុងឆ្នាំ 1888 ការយាងមកនៃអាយុលើ, Vajiravudh បានទទួលចំណងជើងឃុន Thep ទ្វារវតីនេះ។
ព្រះអង្គម្ចាស់ Vajiravudh បានការអប់រំលើកដំបូងនៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនៅសៀមនិងភាសាអង់គ្លេស។ នៅឆ្នាំ 1895 បងប្រុសរបស់គាត់ពាក់កណ្តាលភ្នំពេញក្រោនបានស្លាប់និងព្រះអង្គម្ចាស់ Vajirunhis ត្រូវបានតែងតាំងជា Vajiravudh ភ្នំពេញក្រោនព្រះអង្គម្ចាស់ថ្មីរបស់សៀម។ លោកបានបន្តការសិក្សានៅចក្រភពអង់គ្លេសនៅមហាវិទ្យាល័យភូមិន្ទយោធា Sandhurst នៅឆ្នាំ 1898 និងត្រូវបានទទួលបន្ទុកសង្ខេបនៅក្នុង Durham បានពន្លឺថ្មើរជើងក្រោយពេលបញ្ចប់ការសិក្សា។ លោកបានសិក្សាផ្នែកច្បាប់និងប្រវត្តិសាស្រ្តនៅព្រះគ្រិស្ដសាសនាចក្រនិង Oxford នៅឆ្នាំ 1899 ជាកន្លែងដែលគាត់ជាសមាជិកនៃក្លឹបផ្តាច់មុខ Bullingdon ។ ទោះយ៉ាងណាលោកបានទទួលរងពីជំងឺរលាកខ្នែងពោះវៀនដែលបានរារាំងគាត់ពីបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅឆ្នាំ 1901 ក្នុងនាមជាឪពុកព្រះមហាក្សត្រជូឡាឡុងរបស់គាត់គាត់បានចូលរួមអភិសេករបស់ព្រះមហាក្សត្រលោក Edward ទី VII ខែសីហាឆ្នាំ 1902 ពីថ្ងៃទី 9 ។
ភ្នំពេញក្រោនបានវិលត្រឡប់មកដល់ព្រះអង្គម្ចាស់ Vajiravudh ក្នុងឆ្នាំ 1902 និងសៀមនៅឆ្នាំ 1904 បានក្លាយជាព្រះសង្ឃជាបណ្តោះអាសន្នស្របតាមប្រពៃណីសៀម។ នៅឆ្នាំ 1906 ឪពុករបស់លោកបានធ្វើដំណើរជូឡាឡុងទៅអឺរ៉ុបដើម្បីស្វែងរកការព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺសួតរបស់គាត់ហើយបានធ្វើឱ្យរាជានុសិទ្ធិ Vajiravudh ជូឡាឡុងនៃប្រទេសសៀម។ មួយនៃស្នាដៃរបស់ភ្នំពេញក្រោនព្រះអង្គម្ចាស់ Vajiravudh នេះគឺ Regency ក្នុងអំឡុងពេលមានការត្រួតពិនិត្យរបស់គាត់នៃការសាងសង់នៃចម្លាក់លោតសេះរបស់ស្ដេចជូឡាឡុងនេះ។
ជូឡាឡុងបានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 23 ខែតុលាឆ្នាំ 1910 និង Vajiravudh ស្នងរាជ្យពីឪពុកជាស្តេចសៀម។
ការធ្វើកំណែទម្រង់ការចូលនិងដើម
សូម្បីតែមុនពេលអភិសេករបស់លោកផ្តួចផ្តើមធ្វើកំណែទម្រង់ជាច្រើនដែល Vajiravudh ។ គាត់បានរៀបចំការពារជាតិសៀមនិងបានបង្កើតសាលាយោធា។ គាត់បានបង្កើតឋានៈ "ទូទៅ" នេះជាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រទេសសៀម, ជាមួយឪពុកមារបស់លោកព្រះអង្គម្ចាស់ Bhanurangsi Savangwongse ជាទូទៅសៀមលើកដំបូង។
នៅឆ្នាំ 1911 គាត់បានបង្កើតក្មេងប្រុសកាយរិទ្ធ (ลูกเสือខ្លា Cubs) នៅក្នុងក្រុមហ៊ុន Siam (ជាមួយជំនួយមនុស្សពេញវ័យមួយដែលហៅថាព្រៃខ្លារបស់ទីភ្នាក់ងារ Peace Corps [เสือป่า]) បានបែកខ្ញែកនៅចុងនៃរជ្ជកាលរបស់គាត់។ នៅថ្ងៃទី 11 ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1911 អភិសេក Vajiravudh ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយមានរបស់ការមកទស្សនាពីអឺរ៉ុបនិងរាជជប៉ុនដូចជាភ្ញៀវជាលើកដំបូងសម្រាប់សៀម។ មួយឆ្នាំក្រោយមកយន្តហោះលើកដំបូងត្រូវបានហោះនៅសៀម។
ប៉ុន្មានឆ្នាំដំបូងនៃរដ្ឋបាលរបស់លោកត្រូវបានគ្របដណ្តប់ Vajiravudh ភាគច្រើនដោយពូរបស់គាត់ពីរនាក់ព្រះអង្គម្ចាស់ Damrong និងព្រះអង្គម្ចាស់ Devawongse ទាំងពីររបស់ពួកគេបុរសដៃស្ដាំ Chulalongkorn របស់។ ទោះជាយ៉ាងណា, ស្តេចមិនយល់ស្របជាមួយនឹងព្រះអង្គម្ចាស់ Damrong រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃលើការចរចា Damrong នៃសន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេសសៀមឆ្នាំ 1909 ដែលបានប្រគល់បួនទៅនេះស៊ុលតង់ចក្រភពអង់គ្លេស។
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
ទេវ (សញ្ជក)
សញ្ជកទេវ (អានថា:ទេវៈ) រជ្ជកាល (ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម) លោកត្រូវជាសេនាជំនិត (សញ្ជក) ម្នាក់ក្នុងចំណោមសញ្ជកទាំងបួនដែលដង្ហែការពារតាមព្រះរាជបុត្រព្រះបានជយវម៌្មទី៨ ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ។ តាម​សិលាចារឹក​​បន្ទាយឆ្មារ​អោយដឹងថា ឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​ឆ្នើម និង​សំណព្វ​ព្រះទ័យ​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ បាន​ជំនួយ​ពី​សញ្ជក (​សេនា​) ៤​ រូប​គឺ ១-​អ​ជ៌ុន, ២-​ទេវ, ៣-វទ្ធន, ៤-​ឝ្រីធរ និង​ទាហាន​ជាច្រើន​ទៀត​បាន​ច្បាំង​នឹង​រា​ហ៊ូ​ដែល​ជា​ប្រផ្នូល​និមិត្ត នៃ​ជន​អាក្រក់ និង​បំបះបំបោរ​ខ្មែរ សៀម​នៅ​ចង្វាត​លវ​បុរី (​សព្វថ្ងៃ​នៅ​ប្រទេស​សៀម ខាងលិច​ក្រុង​បាងកក​)។ រា​ហ៊ូបាន​យា​យី​ព្រះជន្ម​ព្រះ​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារជា​ខ្លាំង តែ​ត្រូវ​ព្រះអង្គ​និង​សញ្ជក​បង្ក្រាបបាន។ សិលាចារឹក​វិមានអាកាស​នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប និង​ប្រវត្តិ​ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​អ្នកប្រាជ្ញ​បារាំង​បញ្ជាក់ថា ព្រះ​រាជបុត្រឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ សេនា​ជំនិត និង​ពល​យោធា​ទទួល​ទិស​ខាងលិច នៃ​ព្រះ​នគរ​បាន​បង្ក្រាប​រាបទាប​នូវ​ពួកប្រជា​អាណា​គ្រាម និង​ទ័ព​នៃ​មន្ត្រី​អាក្រក់​នៅ​ខេត្ត​លវបុរី សព្វថ្ងៃ​ស្ថិត​នៅក្នុ​ប្រទេ​សសៀម។
ឃុំស្វាយជ្រំ
សំដៅទៅដល់÷
ប្រធានក្រុមភាគតិច (កម្ពុជា)
កឹម សុខា
ប្រធានគណបក្ស
ត្រាផែនដី (សញ្ញាជាតិ)
រូបភាពតូច|ត្រាព្រះគ្រុឌពាហ៍, ត្រាផែនដីរបស់ថៃ សញ្ញាជាតិរបស់ថៃ (ตราแผ่นดินของไทย, ត្រាផែនដីរបស់ថៃ) ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា ព្រះគ្រុឌពាហ៍​ (พระครุฑพ่าห์, អានថា:​ ផ្រាក់-ឃ្រុត-ផា, អត្ថន័យ: គ្រុឌជាយានជំនិះ (នៃព្រះវិស្ណុ)) គ្រុឌត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការជានិមិត្តសញ្ញាជាតិដោយស្តេចវជិរាវុធ (រាមាទី 6) ក្នុងឆ្នាំ​ 1911 ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សត្វ​ទេវកថា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​និមិត្តរូប​របស់​រាជវង្ស​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​អស់​ជា​ច្រើន​សតវត្ស​មក​ហើយ គ្រុឌត្រូវបានបង្ហាញនៅលើត្រាសញ្ញាជាតិ​ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយព្រះមហាក្សត្រ និងរដ្ឋាភិបាលថៃដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារផ្លូវការ និងជាសញ្ញាជាតិចម្បង
គ្រុឌគឺជាសត្វទេវកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ និងពុទ្ធសាសនា យោងទៅតាមទេវកថាហិណ្ឌូ គ្រុឌគឺជាពាហនៈ (យាន) របស់ព្រះវិស្ណុ (នារាយណ៍) ស្តេចថៃសម័យបុរាណមានជំនឿលើស្តេចទេវៈ ហើយ​ចាត់​ទុក​ខ្លួន​ឯង​ថា​ជា​ការ​ចាប់​បដិសន្ធិ​របស់​ព្រះនារាយណ៍ ដូច្នេះគ្រុឌមក​ដើម្បី​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​អំណាច​ដ៏​ទេវភាព​និង​សិទ្ធិ​អំណាច​របស់​ស្ដេច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សញ្ញាជាតិ
ឃុំស្ទឹងឆាយ
ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់សីលា ខេត្តព្រះសីហនុ  មានរដ្ឋបាល ៤ភូមិចំណុះ÷
២០,០០០រៀល(ឆ្នាំ១៩៩៥)
20,000រៀល
=មើលផងដែរ=
ឃុំស្វាយអង្គ
( Svay Angk Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្វាយជ្រំ ខេត្តស្វាយរៀង មាន ៩ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
=អប់រំ=
បឋមសិក្សា
សាលាបឋមសិក្សាស្វាយផ្អែម ស្ថិតនៅភូមិស្វាយផ្អែម
អនុវិទ្យាល័យ
អនុវិទ្យាល័យស្វាយផ្អែម ស្ថិតនៅភូមិស្វាយផ្អែម
=សាសនា=
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= ផ្សារដីហុយ
=មើលផងដែរ=
ស្វាយអង្គ
សុវណ្ណបញ្ចា
សុវណ្ណបញ្ចា ( សុវណ្ណបញ្ចា ) គឺជា ភាពយន្តខ្មែរឆ្នាំ១៩៧០ ដឹកនាំដោយ អ៊ីវុន ហែម សម្តែងដោយ វណ្ណ វណ្ណៈ និង វិជ្ជរ៉ា ដានី។
រឿង
ប៉ែនាវង្ស វណ្ណ វណ្ណៈ ជា​សិស្ស​តា​ឥសី​ត្រូវ​បញ្ជូន​ទៅ​បេសកកម្ម​ចាប់​យក្ស​ពេល​បាន​ជួប​សុវណ្ណ​បញ្ចាគឺ វិជ្ជរ៉ា ដានី ។ ពេល​ដែល​ប៉ែនា​វង្ស និង​សុវណ្ណ​បញ្ចាជួប​គ្នា​ក៏​ឈ្លោះ​ប្រកែក​គ្នា ។ ប៉ែនាវង្ស សន្យាជាមួយសុវណ្ណបញ្ចាថា បើចាញ់ក្នុងសមរភូមិ នឹងជួយកម្ចាត់យក្ស។ បន្ទាប់ពីបេសកកម្មជាច្រើនថ្ងៃ អ្នកទាំងពីរបានទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។ ហើយនៅទីបំផុតពួកគេធ្លាក់ក្នុងអន្លង់ស្នេហ៍។
ឃុំអណ្ដូងថ្ម
(Andoung Thma)ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាលភូមិចំណុះ÷
ភូមិព្រែកតាព្រីង
​
សរុប
ភូមិព្រែកតាព្រីងមានប្រជាជន៖
ឆ្នាំ2015
=អប់រំ=
ព្រះពុទ្ធសាសនា
មិនមាន
គ្រឹស្គសាសនា
=ឧស្សាហកម្ម=
រោងចក្រ
(ត្រូវការបន្ថែម)
សហគ្រាស
(ត្រូវការបន្ថែម)
=កសិកម្ម= (ត្រូវការបន្ថែម)
=មន្ត្រី=
សន្តិសុខភូមិ
=បញ្ហាប្រឈម=
ជម្លោះ
=ថវិការភូមិ=
ចំណូល
{| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed"
ភូមិព្រែកតាព្រីង
= សូមមើលផងដែរ=
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល
សម្ដេចព្រះបិយមាវតី ស្រីព័ជ្រិន្ទ្រមាតា
សម្ដេចព្រះបិយមាវតី ស្រីព័ជ្រិន្ទ្រមាតា (Piyamavadi Sri Bajarindra Mata,สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา) ឬ អ្នកម្នាង ប៉ៀម សុច្រិត្តកុល   (Piam Sucharitakul,เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม สุจริตกุล)  គឺ អ្នកម្នាងព្រះស្នំ នៃ   មហាក្សត្រថៃ មង្កុដ. , ព្រះអង្គមានព្រះរាជធិតា គឺ សម្ដេចព្រះនាងចៅសៅវភាផង់សីុ ព្រះបរមរាជិនីនាថ សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រសៀម ព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍.
វត្តទួលសំរោង
វត្តទួលសំរោង ស្ថិតក្នុងបុរីលឹមឈៀងហោចំការដូង
ឃុំបឹងតាព្រហ្ម
(Boeng Ta Prum) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ  មានរដ្ឋបាលភូមិ ៦ចំណុះ÷ ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់បឹងតាព្រហ្មទៅជាឃុំបឹងតាព្រហ្ម និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ
ផ្កាថ្កុលមាស
ផ្កាថ្កុលមាស (Khmer: ផ្កាថ្កុលមាស) (បាល់មាសឆ្នាំ ១៩៦៩) ជា​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​ឆ្នាំ​១៩៧៥។. វា​ជា​ភាពយន្ត​ល្បី​នៅ ប្រទេស​កម្ពុជា ​មុន​ពេល ​ខ្មែរក្រហម ​ឡើង​កាន់​អំណាច។
រឿង
បងប្អូនភ្លោះកើតនៅថ្ងៃតែមួយដែលមានឃាតកម្មកើតឡើង។ កូនភ្លោះដាច់ដោយឡែកពីគ្នាទៅវិញទៅមក; ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​ចិញ្ចឹម​ក្នុង​គ្រួសារ​អ្នក​មាន ខណៈ​ម្នាក់​ទៀត​នៅ​តែ​មាន​ជីវភាព​ក្រីក្រ។ ជាច្រើនឆ្នាំកន្លងផុតទៅ នៅពេលដែលកូនភ្លោះអ្នកក្រ ចាប់ផ្តើមលង់ស្នេហ៍ជាមួយកូនស្រីអ្នកមានម្នាក់ ឈ្មោះផ្កាថ្កុលមាស។ គូស្នេហ៍​មួយ​គូ​នេះ​ប្រឈម​នឹង​ទុក្ខ​លំបាក​ជា​ច្រើន​ពី​បុរស​អ្នក​មាន​ដ៏​ឃោរឃៅ​ម្នាក់។ វា​អាស្រ័យ​លើ​កូន​ភ្លោះ​អ្នក​មាន​ក្នុង​ការ​សង្គ្រោះ​ជីវិត​បង​ប្អូន​ភ្លោះ​អ្នក​ក្រ និង​ស្នេហ៍​ផ្កា​ថ្កុលមាស។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ឃុំបិតត្រាំង
(Bet Trang) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ មានរដ្ឋបាឥចំណុះ ៣ភូមិ÷ យោងតាម អនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ត្រូវបានប្តូរសង្កាត់បិតត្រាងទៅជាឃុំបិតត្រាង និង ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។
កៈតាយ ដូនសាសុរិទ្ធិ
បន្ទាប់ពីធ្វើការជាមន្ត្រីរាជការ កៈតាយ បានក្លាយជាអ្នកនាំពាក្យនៃចលនាតស៊ូជាតិប្រឆាំងនឹងជប៉ុន និងបន្ទាប់មកបារាំង ក្នុងអំឡុងពេល និងក្រោយ សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។ លោក​កាន់​តំណែង​ជា ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ហិរញ្ញវត្ថុ ​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​បណ្ដោះអាសន្ន ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ចូល​រួម​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​និរទេស​នៅ ​ប្រទេស​ថៃ ។ គាត់បានបោះពុម្ពកាសែតមួយក្រោមឈ្មោះក្លែងក្លាយ William Rabbit (Katay មានន័យថាទន្សាយ) ។
បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកទីក្រុងវៀងច័ន្ទវិញនៅឆ្នាំ 1949 គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ពីឆ្នាំ 1951 ដល់ឆ្នាំ 1954 ។ លោក ត្រូវបានជ្រើសរើសជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅឆ្នាំ 1954 ។ ក្នុងតួនាទីនោះ គាត់បានគ្រប់គ្រងលើការភ័យខ្លាចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះ វៀតមិញ ឈ្លានពានឡាវ ដើម្បីទទួលបានជំនួយយ៉ាងច្រើនសម្រាប់ប្រទេសរបស់គាត់។ ព្រះអង្គ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៥៦ ដោយ​ព្រះអង្គម្ចាស់ សុវណ្ណភូមា ។
ពេលដែលត្រូវយំ
ពេលដែលត្រូវយំ ( ពេលដែលត្រូវយំ  ) ជា​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​ឆ្នាំ ១៩៧២ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ អ៊ឹង កន្ទោក សម្តែង​ដោយ គង់ សំអឿន និង វិជ្ជរ៉ា ដានី។ សាច់រឿង​ដូច​រឿង អ៊ឹង កន្ទោក ផ្សេងទៀត​ដែរ ទាក់ទង​នឹង​ទំនាក់ទំនង​ត្រីកោណ​រវាង​បុរស គង់ សំអឿន និង​ស្ត្រី​២​នាក់ គឺ វិជ្ជរ៉ា ដានី និង គឹម ណូវ៉ា។ ខ្សែភាពយន្តនេះមានបទចម្រៀងល្បីចំនួន 5 រួមមាន ពេលដែលត្រូវយំ ដ៏ល្បីល្បាញគ្រប់ពេល។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
សុន្ទរ ប៉ាថាំម៉ាវង្ស
ឧត្តមសេនីយស៊ុនធន ប៉ាថមម៉ាវង្ស ( ສຸນທອນ ປະຖຳມະວົງ , 1911–1985)  ជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃ ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ពីថ្ងៃទី 31 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1959 ដល់ថ្ងៃទី 7 ខែមករា ឆ្នាំ 1960 និងជានាយសេនាធិការកងទ័ពនៃ កងយោធពលខេមរភូមិន្ទឡាវ ។
ខេត្តដាក់ណុង
ខេត្តដាក់ណុង គឺជាខេត្តមួយរបស់ប្រទេសវៀតណាម ។ វាមានទីតាំងនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលរបស់ប្រទេស។ ទីរួមខេត្តគឺយ៉ាងៀ ។
ភូមិសាស្ត្រ
ខេត្តដាក់ណុង មានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តដាក់ឡាក់ភាគខាងជើង ខេត្តឡឹមដុងភាគអាគ្នេយ៍ និងខេត្តប៊ិញហ្វឿកនិងប្រទេសកម្ពុជានៅភាគខាងលិច។ វាមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងនៃតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល ប្រហែល៥០០ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ដីនៅភាគខាងលិចទាបជាង។ ខេត្តដាក់ណុងមានវាលស្រែធំៗ និងបឹងនៅភាគខាងត្បូង។ ខេត្តដាក់ឡាក់មានប្រព័ន្ធទន្លេសំខាន់ៗចំនួនបី៖ ទន្លេបា ទន្លេស្រែពក និងទន្លេតូចៗផ្សេងទៀត។
អាកាសធាតុ
សីតុណ្ហភាពជាមធ្យមគឺ ២៤ អង្សាសេ។ រដូវវស្សាចាប់ផ្តើមនៅខែឧសភា ហើយបញ្ចប់នៅខែតុលា។ រដូវប្រាំងចាប់ផ្តើមនៅខែវិច្ឆិកា ហើយបញ្ចប់នៅខែមេសាឆ្នាំក្រោយ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
រហូតមកដល់ពេលថ្មីៗនេះ ខេត្តដាក់ណុងគឺជាផ្នែកមួយនៃខេត្តដាក់ឡាក់ធំជាង ប៉ុន្តែឥឡូវនេះមានឯករាជ្យពេញលេញ។ មុនឆ្នាំ១៩៧៥ ខេត្តដាក់ណុងគឺជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង (សាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម)ហើយពីមុនត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា ខេត្តក្វាងឌឹក ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោយជ័យជំនះវៀតណាមឆ្នាំ១៩៧៥ និងការបង្រួបបង្រួមជាមួយវៀតណាមភាគខាងត្បូងក្នុង សង្គ្រាមវៀតណាម ក្វាងឌឹកត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយខេត្តដាក់ឡាក់។ សម្រាប់ប្រវត្តិរបស់ខេត្តដាក់ណុងសូមមើលខេត្តដាក់ឡាក់ ។
កាពីទែនអាមេរិក
កាពីតាន់អាមេរីកា ឬ កែបតាន់អាមេរីកា (Captain America) ជាតួអង្គកំពូលវីរបុរសក្នុងសៀវភៅកូមិកអាមេរិច ចេញផ្សាយ​ដោយ ម៉ាវ៉ែលកូមិក បង្កើត​ឡើង​ដោយ ចូ ស៊ីម៉ូន និង ជែក កឺរប៊ី អ្នកគំនូរជីវចល តួអង្គនេះបានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងក្នុង Captain America Comics #1 (គម្របចុះថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនាឆ្នាំ ១៩៤១) ពីថាមលីកូមិក អ្នកកាន់តំណែងមុននៃម៉ាវ៉ែលកូមិក កាពីតាន់អាមេរីកាត្រូវបានរចនាជាទាហានទំនើបស្នេហាជាតិ ដែលជាញឹកញាប់ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំណាចអ័ក្សរបស់សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី 2 ហើយគឺថាមលីកូមិក តួអង្គដែលមានប្រជាប្រិយបំផុតនៅសម័យសង្គ្រាម។ ប្រជាប្រិយភាពរបស់ស៊ូផឺរហ៊ីរ៉ូបានឈប់បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ហើយសៀវភៅកាពីតាន់អាមេរីកានេះត្រូវបានបញ្ឈប់នៅឆ្នាំ ១៩៥០ ជាមួយនឹងការរស់ឡើងវិញក្នុងរយៈពេលខ្លីក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ចាប់តាំងពីម៉ាវ៉ែលកូមិកបានស្តារឡើងវិញនូវតួអក្សរនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ កាពីតាន់អាមេរីកាបាននៅតែមាននៅក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំពូលវីរបុរសអាមេរិច
វទ្ធន
សញ្ជកវទ្ធន (អានថា:វាត់-ធុន) រជ្ជកាល (ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម) លោកត្រូវជាសេនាជំនិត (សញ្ជក) ម្នាក់ក្នុងចំណោមសញ្ជកទាំងបួនដែលដង្ហែការពារតាមព្រះរាជបុត្រព្រះបានជយវម៌្មទី៨ ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ។ តាម​សិលាចារឹក​​បន្ទាយឆ្មារ​អោយដឹងថា ឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​ឆ្នើម និង​សំណព្វ​ព្រះទ័យ​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ បាន​ជំនួយ​ពី​សញ្ជក (​សេនា​) ៤​ រូប​គឺ ១-អជ៌ុន, ២-​ទេវ, ៣-វទ្ធន, ៤-​ឝ្រីធរ និង​ទាហាន​ជាច្រើន​ទៀត​បាន​ច្បាំង​នឹង​រា​ហ៊ូ​ដែល​ជា​ប្រផ្នូល​និមិត្ត នៃ​ជន​អាក្រក់ និង​បំបះបំបោរ​ខ្មែរ សៀម​នៅ​ចង្វាត​លវ​បុរី (​សព្វថ្ងៃ​នៅ​ប្រទេស​សៀមខាងលិច​ក្រុង​បាងកក​)។ រា​ហ៊ូបាន​យា​យី​ព្រះជន្ម​ព្រះ​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារជា​ខ្លាំង តែ​ត្រូវ​ព្រះអង្គ​និង​សញ្ជក​បង្ក្រាបបាន។ សិលាចារឹក​វិមានអាកាស​នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប និង​ប្រវត្តិ​ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​អ្នកប្រាជ្ញ​បារាំង​បញ្ជាក់ថា ព្រះ​រាជបុត្រឝ្រីឥន្ទ្រ​កុមារ សេនា​ជំនិត និង​ពល​យោធា​ទទួល​ទិស​ខាងលិច នៃ​ព្រះ​នគរ​បាន​បង្ក្រាប​រាបទាប​នូវ​ពួកប្រជា​អាណា​គ្រាម និង​ទ័ព​នៃ​មន្ត្រី​អាក្រក់​នៅ​ខេត្ត​លវបុរី សព្វថ្ងៃ​ស្ថិត​នៅក្នុ​ប្រទេ​សសៀម។