cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជ័យវរ្ម័នទី៦
សេចក្ដីជំរាប
ដូចនេះ ៖ ប្រហែលជាលោក បណ្ឌិតមានការយល់ច្រឡំ រវាងការប្រើតួអក្សរ សំស្ក្រឹត និង តួអក្សរខ្មែរ បញ្ចុប្បន្ន ដែលមានន័យថា បើលោកបណ្ឌិត ចង់ឱ្យមានការប្រើពាក្យ (វម្ម៌) ជាពាក្យប្រើប្រាសទូទៅផ្លូវការណ៍ លោកបណ្ឌិត ត្រូវស្នើសុំសភាអក្សរសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា លប់អក្សរក្រមកម្ពុជា ដែលមានព្យញ្ជនៈ ៣៣តួ ពី ក ដល់ អ និង ស្រៈ ទាំងអស់ចេញ ពីកម្មវិធីសិក្សារបស់រដ្ឋជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវស្នើសុំអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ទាត់ចោលនូវស្នាដៃរបស់អ្នកចងក្រងពីមុន ជាមុនសិន ទើបលោកបណ្ឌិតអាចយក ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យសំស្ក្រឹតទាំងអស់ មកជំនួស ព្យញ្ជនៈ និង ស្រៈ នៃពាក្យ ខេមរៈភាសាបាន ហើយលោកបណ្ឌិត ត្រូវពន្យល់ពីរបៀបប្រកបពាក្យចំនួនរាប់លាន ដែលបានចងក្រងដោយ សម្ដេចសង្ឃរាជជួនណាត ក្នុងទម្រង់ជាសំស្ក្រឹត បន្ទាប់មក លោកបណ្ឌិត ត្រូវបង្កើតការប្រកបទាក់ទង និង ពាក្យចំនួនរាប់លានទៀត នៃក្រុមពាក្យរបស់ជនជាតិភាគតិចកម្ពុជា ដែលមានដូចជា៖ កួយ ភ្នង ចារាយ ល-។ មានសព្វគ្រប់ដូចការរៀបរាប់ខាងលើនេះហើយ ទើបលោកបណ្ឌិតអាចធ្វើការផ្លាសប្ដូរ នូវអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញនេះ ។
បុរាណាចារ្យ លោកតែងលើកឡើងនៃពាក្យមួយថា (ពេក) ។
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ធរណីន្រ្ទវរ្ម័ន
ព្រះបាទ ធរណីន្រ្ទវរ្ម័ន (ប្រសូតនៅ គ.ស ០០០-១១១២) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១១០៧-១១១២) ក្រោយពេលព្រះបាទ ធរណីន្រ្ទវរ្ម័ន ទ្រង់ជ្រែករាជ ទ្រង់បានដេញសម្លាប់ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៦ ទៅដល់ទន្លេមូន នៅភីម៉ៃ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំ ១១០៧ នៃ គ.ស ទើបទ្រង់ឡើងសោយរាជដែលមានព្រះនាមក្នុងរាជថា ធូលីវ្រះបាទ ធូលីជេងវ្រះកម្រតេង អញឝ្រីធរណីន្ទ្រវម្ម៌ទេវ ប្រែថា ធរណីន្រ្ទវរ្ម័នទេវៈ ។ ទ្រង់សោយរាជ បានតែ៥ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺនៅឆ្នាំ ១១១២ នៃ គ.ស ទ្រង់ត្រូវបានទ័ព ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ ដែលលើកទ័ពពីក្រុង មហិធរបុរៈ នៅភីម៉ៃ វាយចូលក្រុង (យសោធបុរៈ)  ហើយផ្ដួលរំលំ នៅចុងឆ្នាំ ១១១២  នៃ គ.ស ។
ព្រះនាងហេមមាលា ព្រះទន្តកុមារ
រូបភាពតូច|គំនូរ ព្រះនាងហេមមាលា ព្រះទន្តកុមារ សិល្បៈលង្កា [[វត្តកេលានីយារាផមហាវិហារកេលានីយារាផមហាវិហារ ក្រុងឃេនឌី ស្រីលង្កា.]] ព្រះនាងហេមមាលា ព្រះទន្តកុមារ (Princess Hemamali Prince Dantha, දන්ත කුමරු - හේමමාලා කුමරිය )  ជា​វីរៈនារី​ និង ​វីរៈបុរស ក្នុង​ទេវកថា​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រសីនហាលាបុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនសីនហាលា. និងគេមានជំនឿថាជាវិញ្ញាណអ្នកតា​ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​សាសនាស្រុកសីនហាលាក្នុងសាសនាប្រជាប្រិយស្រីលង្កា។.
មើលផងដែរ
​*ពិធីបង្វិលពពិល
នាងអគ្គីនាគ
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|[[ក្រុងរាពណ៍ នាង​មណ្ឌោលគីរី នាងអគ្គីនាគ និង អ្នកម្នាងព្រះស្នំ វត្តពន័ញជើង ខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា .]]
នាងកាលអគ្គីនាគ ឬ នាងអគ្គីនាគ (Dhanyamaliniนางกาลอัคคี) គឺជាមាតានៃនគរលង្កា​ នាងជាអគ្គមហេសីព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃក្រុងរាពណ៍ និងជាម្ដាយរបស់បររល័យក័លប៍ ។  ព្រះនាងគឺ ត្រកូលនាគ. នៃអក្សរសិល្ប៍រាមាយណៈ - រឿងរាមកេរ្តិ៍ - រាមកេរ្ដិ៍ -  រាមាកៀន. ។ ៚
ឃុំដងទង់
សំដៅទៅដល់៖
អរិយសច្ច
យូរ​អង្វែង​ណាស់, ទើប​មាន​ទុល្លភបុគ្គល​ម្នាក់​មាន​បញ្ញា​ចក្ខុ​កើត​ឡើង​ក្នុង​លោក ដោះ​បញ្ហា​ប្រចាំ​លោក​ដោយ​ខ្លួន​ឯង រួច​ហើយ​យក​ពន្លឺ​ដ៏​រុងរឿង​បំភ្លឺ​ឲ្យ​លោក​ស្គាល់​ឧបាយ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​នោះ​រួច ហើយ​ឲ្យ​រួច​ផុត​អំពី​អាណា​លោក​រាជ​ទៅ​កាន់​សន្តិភាព ។ ទុល្លភ​បុគ្គល​នោះ គឺ​ព្រះពុទ្ធ​អ្នក​ត្រាស់​ដឹង​សច្ចៈ ៤ ហើយ​ឲ្យ​គេ​ត្រាស់​ដឹង​តាម​ផង, អ្នក​ភ្ញាក់​ចេញ​ពី​ស្រោម​ គឺ អវិជ្ជា​មុន​គេ​,អ្នក​រីក​ផុត​ពី​ភក់​គឺ​កិលេស​ដូច​ផ្កា​ឈូក ។​ កាល​ត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ទ្រង់​សំដែង​ព្រះធម្ម​ចក្កប្បវត្តន​សូត្រ​ប្រោស​បញ្ច​វគ្គិយ​​ភិក្ខុ​ជា​មុន​ដំបូង​បង្អស់ ។
ក្នុង​ធម្មចក្ក​នោះ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បដិសេធ​នូវ​បដិបទា​អំពីគឺ​៖
១- ការ​ប្រកប​ខ្លួន​ឲ្យ​ជាប់​ដោយ​កាម​ សុខ​ក្នុង​កាម​ទាំង​ឡាយ​ជា​ហីន​ធម៌ គ្រាម​ធម៌ បុថុជ្ជនធម៌ មិន​មែន​អរិយ​ធម៌ មិន​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍ ។
២- ការ​ប្រកប​ខ្លួន​ឲ្យ​លំបាក​ទទេ ៗ នាំ​មក​នូវ​ទុក្ខ មិន​មែន​អរិយ​ធម៌ មិន​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍ ។
ទ្រង់​ឲ្យ​ដើរ​តាម​មជ្ឈិមា​បដិបទា ដែល​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​ដឹង​ហើយ ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ចក្ខុ មាន​ញាណ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សេចក្ដី​ស្ងប់ កិរិយា​ដឹង​ច្បាស់ កិរិយា​ត្រាស់​ដឹង​ដោយ​ប្រពៃ ដើម្បី​កិរិយា​រលត់​ទុក្ខ ។ ទី​បំផុត​ទ្រង់​ប្រកាស​អរិយ​សច្ចៈ ៤ គឺ​៖
១- ទុក្ខអរិយសច្ចៈ សេចក្ដី​ពិត​របស់​អរិយៈ​គឺ​ទុក្ខ បាន​ដល់​ធម្មជាត​ដែល​សត្វ​ជីក​គាស់​រំលើង​បាន​ដោយ​ក្រ ធម្មជាត​ទទេ ធម្មជាត​នាំ​ឲ្យ​លំបាក​ព្រួយ ពិបាក​អត់ទ្រាំ ធម្មជាត​ដែល​អរិយបុគ្គល​ខ្ពើម​ឆ្អើម​ធុញ​ទ្រាន់ នឿយ​ណាយ នោះ​គឺ​ ទុក្ខ ១២ កង គឺ៖
ខ) ជរាទុក្ខ កិរិយា​ទ្រុឌ​ទ្រោម គ្រាំគ្រា ធ្មេញ​បាក់ សក់​ស្កូវ ស្បែក​ជ្រួញ​ជ្រីវ កិរិយា​សាប​សូន្យ​អាយុ កិរិយា​ចាស់​ជុំវិញ​នៃ​ឥន្ទ្រិយ,
គ) មរណទុក្ខ កិរិយា​ច្យុតិ ឃ្លាត​ចេញ បែក​ធ្លាយ អន្តរធាន សេចក្ដី​ស្លាប់​គឺ​មច្ចុ កាល​កិរិយា កិរិយា​បែក​ធ្លាយ​នៃ​ខន្ធ កិរិយា​ដាក់​ចោល​នូវ​សាកសព កិរិយា​ផ្ដាច់​បង់​ជីវិតិន្ទ្រិយ ។ (អនិច្ចកម្ម អនិច្ចធម្ម សុគត ទៅ​កាន់​បរលោក),
ឃ) សោកទុក្ខ សំណោក កិរិយាស្ដាយ កិរិយាស្រណោះ ស្រងេះ​ស្រងោច​ខាង​ក្នុង សង្រេង​សង្រៃ​ខាង​ក្នុង នៃ​បុគ្គល​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដីវិនាស​អន្តរាយ​ណា​មួយ ដែល​ទុក្ខធម៌​ណា​មួយ​មក​ប៉ះពាល់,
ង) បរិទេវទុក្ខ កិរិយា​យំ​ទួញ​រក យំ​ទួញ​រៀប​រាប់ អាការ​យំ​ទួញ​រក អាការ​យំ​ទួញ​រៀប​រាប់ ខ្សឹក​ខ្សួល​អណ្ដឺត​អណ្ដក,
ច) ទុក្ខទុក្ខ សេចក្ដី​ទុក្ខ សេចក្ដី​មិន​ស្រស់​ស្រាយ​ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​កាយ កិរិយា​ទទួល​សោយ​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ សេចក្ដី​មិន​ស្រស់​ស្រាយ​កើត​អំពី​ការ​ប៉ះពាល់​ដោយ​កាយ,
ឆ) ទោមនស្សទុក្ខ សេចក្ដី​ទុក្ខ សេចក្ដី​មិន​ស្រស់​ស្រាយ​ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​ចិត្ត កិរិយា​ទទួល​សោយ​នូវ​សេចក្ដីទុក្ខ សេចក្ដីមិន​ស្រស់​ស្រាយ កើត​អំពី​ការ​ប៉ះ​ពាល់​ដោយ​ចិត្ត,
ជ) ឧបាយាសទុក្ខ សេចក្ដី​ចង្អៀត​ចង្អល់ សេចក្ដីតានតឹង ភាព​ចង្អៀត​ចង្អល់ ភាព​តាន​តឹង នៃ​បុគ្គល​ប្រកប​ដោយ​វិនាស​អន្តរាយ​ណា​មួយ​ដែល​ទុក្ខធម៌​ណា​មួយ​មក​ប៉ះ​ពាល់,
ឈ) អប្បិយេហិ សម្បយោគទុក្ខ ការ​ប្រកប​ព្រម​ដោយ​សត្វ​នឹង​សង្ខារ​មិន​ជាទី​ស្រឡាញ់ ជា​ទុក្ខ គឺ​ការ​សង្គម សមាគម ប្រជុំ​ព្រម​លាយ​ឡំ​ដោយ រូប សំឡេង ក្លិន រស ផោដ្ឋព្វៈ មិន​ជាទី​ប្រាថ្នា មិន​ជាទី​ត្រេក​អរ មិន​ជាទី​ពេញ​ចិត្ត ឬ​ដោយ​ពួក​បុគ្គល មិន​ប្រាថ្នា​ប្រយោជន៍ មិន​ប្រាថ្នា​សេចក្ដី​ចំរើន មិន​ប្រាថ្នា​ការ​នៅ​សប្បាយ មិន​ប្រាថ្នា​ធម៌​ក្សេម​ចាក​យោគៈ,
ញ) បយេហិ វិប្បយោគទុក្ខ ការ​ព្រាត់​ប្រាស​ចាក​សង្ខារ​នឹង​សត្វ​ជាទី​ស្រឡាញ់ ជា​ទុក្ខ គឺ​ការ​មិន​មូល​មិត្ត – មិន​ជួប​ជុំ មិន​មូល​ត្រកូល មិន​នៅ​លាយ​ឡំ​គ្នា ដោយ​រូប សម្លេង ក្លិន រសផោដ្ឋព្វៈ ជា​ទី​ប្រាថ្នា ជា​ទី​ត្រេក​អរ ជា​ទី​ពេញ​ចិត្ត ឬ​ដោយ​មាតា​បិតា បង​ប្អូន​ប្រុស បង​ប្អូន​ស្រី អាមាត្យ ញាតិ​សា​លោ​ហិត ដែល​ប្រាថ្នា​ប្រយោជន៍ ប្រាថ្នា​សេចក្ដី​ចំរើន ប្រាថ្នា​ធម៌​ក្សេម​ចាក​យោគ,
ជ) យម្បិច្ឆំ ន លភតី តម្បិ ទុក្ខំ ការ​ដែល​ប្រាថ្នា​របស់​ណា​មិន​បាន​របស់​នោះ ជា​ទុក្ខ គឺ ពួក​សត្វ​មាន​កំណើត ការ​គ្រាំគ្រា ជម្ងឺដម្កាត់ សេចក្ដី​ស្លាប់ សេចក្ដីសោក សេចក្ដីខ្សឹក​ខ្សួល ទុក្ខ​ទោមនស្ស សេចក្ដី​ចង្អៀត​ចង្អល់ជា​ធម្មតា មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ថា ” ឱ ! ហ្ន៎ ធ្វើ​ម្ដេច​យើង​ទាំង​ឡាយ​កុំ​គប្បី​មាន​កំណើត ការគ្រាំគ្រា ជម្ងឺដម្កាត់ ។ល។ សេចក្ដី​ចង្អៀត​ចង្អល់ ឱហ្ន៎ ធ្វើ​ដូច​ម្ដេច​បាន កំណើត ការ​គ្រាំ​គ្រា ជម្ងឺដម្កាត់ ។ល។ សេចក្ដី​ចង្អៀត​ចង្អល់​កុំ​មក​កាន់​យើង​ទាំង​ឡាយ​” (ប្រាថ្នា​នេះ​មិន​សំរេច),
ឋ) សង្ខិត្តេន បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា ទុក្ខា ដោយ​បំព្រួញ​ឧបាទាន​ក្ខន្ធ ៥ ជា​ទុក្ខ​ គឺ៖
– រូបូបាទានក្ខន្ធ គំនរ​នៃ​សេចក្ដី​ប្រកាន់​មាំ គឺរូប, – វេទនូបាទានក្ខន្ធ គំនរ​នៃ​សេចក្ដី​ប្រកាន់​មាំ គឺ​វេទនា, – សញ្ញូបាទានក្ខន្ធ គំនរ​នៃ​សេចក្ដី​ប្រកាន់​មាំ គឺ​សញ្ញា, – សង្ខារូបាទានក្ខន្ធ គំនរ​នៃ​សេចក្ដី​ប្រកាន់​មាំ គឺ​សង្ខារ, – វិញ្ញាណូបាទានក្ខន្ធ គំនរ​នៃ​សេចក្ដី​ប្រកាន់​មាំ គឺ​វិញ្ញាណ,
២- ទុក្ខសមុទយអរិយសច្ចៈ សេចក្ដី​ពិត​របស់​អរិយៈ គឺ​ហេតុ​ដែល​កើត​ព្រម​នៃ​ទុក្ខ បាន​ដល់​តណ្ហា​ប្រកប​ដោយ​នន្ទិរាគ​ត្រេកអរ​ក្នុង​ភព​នោះ​ៗ រឿយ​ៗ មិន​ដាច់ ញ៉ាំង​សត្វ​ឲ្យ​កើត​ក្នុង​ភព​ថ្មី តណ្ហា​មាន​៣ គឺ៖
– កាមតណ្ហា សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កន្លែង​កើត​មាន​កាម, – ភវតណ្ហា សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កន្លែង​ព្រហ្ម​មាន​រូប, – វិភវតណ្ហា សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កន្លែង​កើត​ព្រហ្ម​ឥត​រូប,
តណ្ហា​នោះ​កើត​ឡើង​ក្នុង​ធម្មជាតិ​ជាទី​ស្រឡាញ់ ជាទី​ត្រេក​អរ​ក្នុងលោក នៅ​អាស្រ័យ​ក្នុង​ធម្មជាតិ​នោះ​គឺ អាយតនៈ​ខាងក្រៅ ៦ អាយតនៈខាង​ក្នុង ៦, វិញ្ញាណ ៦, សម្ផស្ស ៦, វេទនា ៦, សញ្ញា ៦, សញ្ចេតនា ៦, តណ្ហា ៦, វិតក្កៈ ៦, វិចារៈ ៦ ។
៣- ទុក្ខនិរោធអរិយសច្ចៈ សេចក្ដី​ពិត​របស់​អរិយៈ​គឺ​កិរិយា​រំ​លត់​តណ្ហា​បណ្ដាល​ទុក្ខ បាន​ដល់​កិរិយា​រំលត់​តណ្ហា​នោះឥត​មាន​សេស​សល់​កិរិយា​រលាស់​ចោល បោះ​បង់​ចោល កិរិយា​រួច​ផុត​តណ្ហា​នោះ មិន​មាន​អាល័យ ។ កិរិយា​លះ​បង់ កិរិយា​រំលត់​តណ្ហា ដែល​កើត​ឡើង​អាស្រ័យ​ក្នុង​ធម្មជាតិ​ជាទី​ស្រឡាញ់ ជាទី​ត្រេកអរ​មាន​អាយតនៈ​ជា​ដើម​នោះ ​។
៤- ទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទាអរិយសច្ចៈ សេចក្ដី​ពិត​របស់​អរិយៈ គឺ​បដិបទា​នាំ​ទៅ​កាន់​ទី​រំលត់​តណ្ហា​បណ្ដាល​ទុក្ខ បាន​ដល់​ អរិយមគ្គ​មាន​អង្គ ៨ ។​
(អរិយសច្ច៤នេះ អាចហៅដោយខ្លីទៀតថា ១-ទុក្ខសច្ច, ២-សមុទយសច្ច, ៣-និរោធសច្ច, ៤-មគ្គសច្ច)
ព្រះធម្មចក្កនេះ ជាព្រះសទ្ធម្មដែលព្រះអង្គទ្រង់សំដែងបំភ្លឺបង្ហាញផ្លូវត្រង់ឆ្ពោះទៅកាន់សន្តដ្ឋាន ដើម្បីឲ្យស្រាយបញ្ហាប្រចាំលោកជាដំបូងបង្អស់ ។
ឃុំ កណ្ដាល
ឃុំកណ្តោល គឺជាឃុំមួយដែលមានចំងាយ៦០គីឡូម៉ែត​ ពីទីរួមខេត្តកំពត​ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកទឹកឈូ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ឃុំនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖ ផ្លូវលំ ស្ពាន​ សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាជន គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែវិស័យកសិកម្ម ដែលពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងគំនិតច្នៃប្រឌិតនិងការកែប្រែ ពីការធ្វើស្រែប្រវាសមេឃ មកធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្មវិញ ដូចនេះពួកគេលែងខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហាទឹកភ្លៀង គឺគេមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ ហើយផលស្រូវដែលទទួលបាន ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺកាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដូចនេះដំណាំស្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ចំពោះប្រជាជនក្នុងឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច ក៏ដូចប្រជាជនទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទាំងមូលផងដែរ ចំពោះប្រជាជននៅក្នុងឃុំ ការរស់នៅរបស់ពួកគេគឺចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងល្អ ពិភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុមគ្រួសារមួយទៅក្រុមគ្រួសារមួយ ហើយឃុំនេះរួមមានភូមិចំនួន៥ភូមិគឺ * ១​ ភូមិ មានរិទ្ធិ * ២ ភូមិ ទឹកក្រហម * ៣ ភូមិ ភូមិត្រពាំងធំ *៤ ភូមិ ជុំគ្រៀល *៥ ភូមិ ថ្មី។ ​​ស្រុកទឹកឈូ គឺជាស្រុកមួយ នៅខេត្តកំពត ខាងកើតឈៀងខាងជើង នៅផ្លូវជាតិ៣៣ មានប្រវែង ៥២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួម ខេត្តកំពត​ដោយឆ្លងកាត់តាមស្រុកកំពង់ត្រាច និងស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងឈៀងខាងកើត នៃប្រទេសកម្ពុជា ស្រុកនេះគឺជាស្រុកមួយកំពុងអភិវឌ្ឍមួយផងដែរ ក្នុងចំណោមស្រុកទាំងអស់នៅក្នុង ខេត្តកំពត ដែលជាស្រុកនៅខាងត្បូងនៃ ប្រទេសកម្ពុជាហើយជាប់នឹងប្រទេសវៀតណាម។ ហើយនៅទីនោះមានផ្សារពាណិជ្ជកម្ម តូចល្មមពុំសូវជាធំប៉ុន្មានទេ ដែលមានលក់នូវផលិតផលនៅតាម​កូនតូបនីមួយៗ ជាពិសេសគឺឥវ៉ាន់ចាប់ហួយ​ លក់ដោយអាជីវករដែលរស់នៅក្នុងស្រុកទឹកឈូ​។
អេល្យូម
អេ​លី​យ៉ូ​ម (Helium​)​, ​​ធាតុ​គំនូសតាង (Periodic table​) សូន្យ​ចំណុច​នៃ​ក្រុម (Group -0​) គឺ​ជា​ឧស្ម័ន​ធម្មជាតិ​និង​ការ​មួយ​នៃ​ឧស្ម័ន​កំ​។ វា​ជា​ឧស្ម័ន​អ៊ីដ្រូហ្សែន​ច្រើន​បំផុត​ទី​ពីរ​។ ប្រភព​ដ៏​សំខាន់​របស់​ពិភពលោក​អេ​លី​យ៉ូ​ម​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​។ អេ​លី​យ៉ូ​ម​គឺ colorless មួយ ក្លិន​, នៅ​ក្នុង​ការ​បន្ថែម​ទៅ​ភ្លក្ស​រសជាតិ​ឧស្ម័ន​ពុល​នេះ​។ នេះ​អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​នឹង​សក្តា​នុ​ពល​ឧស្ម័ន​ផ្សេង​ទៀត​ទឹក​រលាយ​។ នេះ​ហើយ​សមាសធាតុ​គីមី​ផ្សេង​ទៀត​ធ្វើ​មិន​សំខាន់​។ ដង់ស៊ីតេ helium ទាប​។ សមត្ថភាព​របស់​ខ្លួន​ទំនាក់ទំនង​កម្ដៅ​និង​អត្រា​ការ​ចូលរួម​នេះ​ក៏​ជា​ចំនួន​ទឹកប្រាក់​ខ្ពស់​នៃ​កាឡូរី​។ អេ​លី​យ៉ូ​ម​ត្រូវ​បាន​រាវ​ប៉ុន្តែ​សី​តុ​ណ្ហា condensation របស់​វា​មាន​កម្រិត​ទាប​នៅ​ក្នុង​ការ​ទាំងអស់​នៃ​ធាតុ​។
រូបភាពតូច|ចេញ​មួយ​នៃ​បន្ទាត់​ពណ៌​អេ​លី​យ៉ូ​ម EMG
រូបភាពតូច|ឧស្ម័ន​អេ​លី​យ៉ូ​ម​រាវ​អំពី​ការ​ប្រើ​ម៉ាស៊ីន​ស្កេន​ម៉េ​ញ៉​ទិ​ក​ន MRI សម័យ​ទំនើប​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ឱ្យ​ត្រជាក់​។
សម្លម្ជូរ
សម្លម្ជូរ គឺជា​ពាក្យខ្មែរសំដៅទៅលើមុខម្ហូបខ្មែរមួយប្រភេទដែលប្រជាជននិយមចូលចិត្តជាសម្លប្រពៃណីមួយរបស់ខ្មែរសម្រាប់​ប្រភេទសម្លមានឱជារស​ជូរ ។
រសជាតិ​ជូរ​របស់សម្លបាន​មក​ពី​ការ​ប្រើអម្ពិល សម្លម្ជូរខ្មែរមានច្រើនប្រភេទដូចជា៖
សិង្គាលកសូត្រ
សិង្គាលកសូត្រ
[៤៣] ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់មក​យ៉ាង​នេះ​ ។ សម័យ​មួយ​ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​គង់​ក្នុង​វត្តវេឡុវន ជាកលន្ទកនិវាប​ស្ថាន​ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ។ សម័យ​នោះ​ឯង ​កូន​គហបតីឈ្មោះសិង្គាលកៈ [ហៅថា សិគាលកៈ ​ក៏​មាន​ ​ដូច​គ្នា​នឹង​ពាក្យ​ថា មហឹសៈ ​និង​មហិសៈ សិរឹសបៈ ​នឹង​សិរិសបៈ​ជា​ដើម​ ឃើញថាហៅថា​ដូច​គ្នា​ទាំង​ ២ ​យ៉ាង​ ។] ​ក្រោក​ឡើង​អំពីព្រឹក ​មាន​សំពត់ស្លៀកដណ្តប់ទទឹក ​និង​សក់ទទឹក ចេញពីក្រុងរាជគ្រឹះ ប្រណម្យអញ្ជលី ថ្វាយបង្គំ​ទិស​ទាំង​ឡាយច្រើន ​គឺ​ទិស​ខាង​កើត​ ខាងត្បូង ខាងលិច ខាងជើង ខាងក្រោម ​និង​ទិស​ខាងលើ ។
[៤៥] ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់ថា នែគហបតិបុត្ត បើដូច្នោះ ​អ្នក​ចូរស្តាប់ចុះ ចូរកំណត់​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ឲ្យ​ប្រពៃចុះ តថាគត​នឹង​សំដែង​ប្រាប់ ។ សិង្គាលកគហបតិបុត្ត ​ក៏​ទទួល​ស្តាប់​ព្រះ​ពុទ្ធដីកា​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ ​យ៉ាង​ហ្នឹង​ហើយ​ ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នេះ​ថា ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត អរិយសាវ័ក លះបង់​នូវ​កម្មក្កិលេស (​អំពើ​ដ៏សៅហ្មង) ៤ ប្រការផង ​មិន​ធ្វើ​នូវ​បាបកម្ម (​អំពើ​អាក្រក់​) ​ព្រោះ​ហេតុ​ ៤ ​យ៉ាង​ផង ​មិន​សេព​នូវ​អបាយមុខ (​គឺ​ប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​) ​នៃ​ភោគៈ ៦ ​យ៉ាង​ផង អរិយសាវ័ក​នោះ​ លោកវៀរ​ចាក​បាប​ធម៌​ទាំង​ ១៤ ​យ៉ាង​នេះ​ ឈ្មោះថា ជា​អ្នក​បិទ​បាំង​ទិស​ទាំង​ ៦ ប្រតិបត្តិដើម្បីជំនះ​ក្នុង​លោក​ទាំង​ ២ ​គឺ​លោក​នេះ​ ​ក៏​អរិយសាវ័ក​នោះ​ ​បាន​ប្រារព្ធ ​គឺ​ថា​បាន​ពេញចិត្ត​ហើយ​ លោកខាងមុខ​ក៏​ពេញចិត្តទៀត ។ លុះអរិយសាវ័ក​នោះ​ ទម្លាយរាងកាយ​ទៅ​ ​រមែង​កើត​ក្នុង​មនុស្ស​សុគតិសួគ៌ទេវលោក ។ កម្មក្កិលេស ៤ ប្រការ ​ដែល​អរិយសាវ័ក​នោះ​ លះបង់​ហើយ​ដូច​ម្តេច ? ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត [1] ការ​ធ្វើ​សត្វ​មាន​ជីវិត ​ឲ្យ​ធ្លាក់ចុះកន្លង (​សម្លាប់​សត្វ) ជា កម្មក្កិលេស; [2] ការ​កាន់​យក​ទ្រព្យ ​ដែល​ម្ចាស់គេ​មិន​ឲ្យ​ ជាកម្មក្កិលេស; [3] ការប្រព្រឹត្តិ​ខុស​ ​ក្នុង​កាម​ទាំង​ឡាយ ជាកម្មក្កិលេស; [4] ការ​និយាយ​ពាក្យ​កុហក ជាកម្មក្កិលេស ។ កម្មក្កិលេស ៤ ប្រការ​នេះ​ ​ដែល​អរិយសាវ័ក​នោះ​ ​បាន​លះបង់​ហើយ​ ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​បាន​សំដែង​ពាក្យ​នេះ​ហើយ​ ​ព្រះ​សុគតជា​សាស្តា​ លុះ​ទ្រង់​សំដែង​ពាក្យ​នេះ​ហើយ​ ​ទើប​សំដែង​គាថា​ព័ន្ធ​នេះ​ ត​ទៅ​ទៀតថា ៖
[៤៦] [1] ការ​សម្លាប់​សត្វ, [2] លួចទ្រព្យគេ, [3] ​និយាយ​កុហក, [4] សេពភរិយាបុគ្គលដទៃ ហៅថា ( កម្មក្កិលេស ) បណ្ឌិត​ទាំង​ឡាយ ​មិន​សរសើរ​ឡើយ ។
[៤៧] អរិយសាវ័ក​មិន​ធ្វើ​នូវ​បាបកម្ម ​ព្រោះ​ហេតុ​ ៤ ​យ៉ាង​ ​ដូច​ម្តេចខ្លះ​? បុថុជ្ជន លុះអគតិ​ព្រោះ​ស្រឡាញ់ ​ក៏​ធ្វើ​បាបកម្ម លុះអគតិ​ព្រោះ​ស្អប់ ​ក៏​ធ្វើ​បាបកម្ម លុះអគតិ​ព្រោះ​ល្ងង់ ​ក៏​ធ្វើ​បាបកម្ម លុះអគតិ​ព្រោះ​ខ្លាច ​ក៏​ធ្វើ​បាបកម្ម ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត អរិយសាវ័ក ​មិន​លុះអគតិ​ព្រោះ​ស្រឡាញ់ ​មិន​លុះអគតិ​ព្រោះ​ស្អប់ ​មិន​លុះអគតិ​ព្រោះ​ល្ងង់ ​មិន​លុះអគតិ​ព្រោះ​ខ្លាច ​ព្រោះ​ហេតុ​ទាំង​ ៤ ណា ។ អរិយសាវ័ក​នោះ​ ឈ្មោះថា ​មិន​ធ្វើ​បាបកម្ម ​ព្រោះ​ហេតុ​ ៤ ​យ៉ាង​នេះ​ ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​បាន​សំដែង​ពាក្យ​នេះ​ហើយ​ ​ព្រះ​សុគត ជា​សាស្តា​ លុះ​ទ្រង់​សំដែង​ពាក្យ​នេះ​ហើយ​ ​ទើប​សំដែង​គាថា​ព័ន្ធ​នេះ​ ត​ទៅ​ទៀតថា
[៤៨] ​អ្នក​ណា ប្រព្រឹត្តកន្លង​ធម៌​ ​ព្រោះ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់ ​ព្រោះ​សេចក្តី​ស្អប់ ​ព្រោះ​សេចក្តី​ខ្លាច ​ព្រោះ​សេចក្តី​វង្វេង យស​របស់​អ្នក​នោះ​ ​រមែង​សាបសូន្យ​ទៅ​ ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទខាងរនោច ។ ​អ្នក​ណា​មិន​ប្រព្រឹត្តកន្លង​ធម៌​ ​ព្រោះ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់ ​ព្រោះ​សេចក្តី​ស្អប់ ​ព្រោះ​សេចក្តី​ខ្លាច ​ព្រោះ​សេចក្តី​វង្វេង យស​របស់​អ្នក​នោះ​ ​រមែង​ពេញបរិបូណ៌ ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទខាងខ្នើត ។
[៤៩] អរិយសាវ័ក ​មិន​សេព​នូវ​ធម៌​ ជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​ភោគ ៦ ​យ៉ាង​ ​ដូច​ម្តេចខ្លះ ? ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​[1] កិរិយា​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ការ​ផឹក​ទឹកស្រវឹង ​គឺ​សុរា ​និង​មេរ័យ ​ដែល​ជា​ហេតុ​ ជាទីតាំង​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ ជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​ភោគៈ; [2] ​បាន​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ការត្រាច់​ទៅ​តាម​ច្រកល្ហក​ខុស​កាល ជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​ភោគ; [3] ការ​ដើរ​មើល​មហោស្រពជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​ភោគៈ; [4] ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ហេតុ​ជាទីតាំង ​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ ​គឺ​លេង​ល្បែង​ភ្នាល់ ជាប្រធាន ​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​ភោគៈ; [5] ការសេព​នូវ​បាប​មិត្ត​ ជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​ភោគៈ; [6] ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​សេចក្តី​ខ្ជិល​ ជាប្រធាន​នៃ​សេចក្តី​វិនាស​ភោគៈ ។
[៥០] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​កិរិយា​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ការ​ផឹក​ទឹកស្រវឹង ​គឺ​សុរា​និង​មេរ័យ ​ដែល​ជា​ហេតុ​ ជាទីតាំង​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ​នេះ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ [1] ​វិនាស​ទ្រព្យ​ដែល​ឃើញជាក់ស្តែង​ខ្លួន​ឯង, [2] ការក​ឲ្យ​កើត​ជម្លោះ, [3] ​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​កើត​រោគ​ទាំង​ឡាយ, [4] ការនាំ​ឲ្យ​ខូចឈ្មោះ, [5] ការបង្ហាញកេរ្តិ៍ខ្មាស, ហេតុ​ជាគម្រប់ ៦ ​គឺ​ [6] ធ្វើ​បញ្ញា​ឲ្យ​មាន​កម្លាំង​ថយ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ការ​ផឹក​ទឹកស្រវឹង ​គឺ​សុរា ​និង​មេរ័យ ​ដែល​ជា​ហេតុ​ ជាទីតាំង ​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៥១] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ការ​ដើរ​ទៅ​តាម​ច្រកល្ហក​ខុស​កាល​នេះ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​ ​គឺ [1] ​អ្នក​នោះ​ឈ្មោះថា ​មិន​គ្រប់គ្រង ​មិន​រក្សា​ខ្លួន​, [2] ​អ្នក​នោះ​ឈ្មោះថា ​មិន​គ្រប់គ្រង ​មិន​រក្សា​កូន​ប្រពន្ធ, [3] ​អ្នក​នោះ​ឈ្មោះថា ​មិន​គ្រប់គ្រង ​មិន​រក្សា​ទ្រព្យសម្បត្តិ, ​[4] សេចក្តី​រង្កៀស ​តែង​កើត​មាន​ក្នុង​កន្លែង (​ដែល​ខ្លួន​ទៅ​ដល់) ​នោះ​ៗ, [5] ​ពាក្យ​មិន​ពិត ​តែង​ធ្លាក់មក​ត្រូវ​លើបុគ្គល​នោះ ​[​រមែង​ត្រូវ​គេចោទបង្កាច់ ​ក្នុង​អំពើ​ដែល​ខ្លួន​មិន​បាន​ធ្វើ​សោះ ​ព្រោះ​ជាន់​ដាន​ចោរ], [6] បុគ្គល​នោះ​ឈ្មោះថា បំពេញ​នូវ​ធម៌​ទុក្ខ​ច្រើន ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​កិរិយា​ត្រាច់​ទៅ​ ​តាម​ច្រកល្ហក​ខុស​កាល ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៥២] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការ​ដើរ​មើល​ល្បែង​ មហោស្រព​នេះ​ ៦ ​យ៉ាង​ ​គឺ [1] ​របាំ​ក្នុង​ទីណា ​ក៏​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​, [2] ចម្រៀង​ក្នុង​ទីណា ​ក៏​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​, [3] ការប្រគំ​ក្នុង​ទីណា ​ក៏​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​, [4] គេប្រជុំ​និយាយ​រឿង​ព្រេងឥត​ប្រយោជន៍​ (​មាន​រឿង​ចម្បាំង​នៃ​មហាភារតៈ ​និង​រឿង​នាង​សិតា​ជា​ដើម​) ​ក្នុង​ទីណា ​ក៏​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​, [5] ​ល្បែង​វាយ​គង [បើ​តាម​ព្យញ្ជនៈ គួរប្រែថា ​ល្បែង​លេង​ទះទៃ ​គឺ​ច្រៀប្របកៃ] ក្នុង​ទីណា ​ក៏​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​​, ​[6] ល្បែង​វាយ​រនាត​ក្នុង​ទីណា ​ក៏​ទៅ​ក្នុង​ទី​នោះ​ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​កិរិយា​ដើរ​មើល​ល្បែង​ មហោស្រព ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៥៣] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ការ​លេង​ល្បែង​ភ្នាល់ ​ដែល​ជា​ហេតុ​ ជាទីតាំង ​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ​នេះ​ ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ [1] បុគ្គល​នោះ​ បើឈ្នះគេ ​តែង​បាន​ពៀរ, [2] បើចាញ់គេ ​តែង​សោកស្តាយទ្រព្យសម្បត្តិ, [3] ​វិនាស​ទ្រព្យសម្បត្តិ ​ដែល​ឃើញជាក់ស្តែង ទាន់ភ្នែក, [4] ​កាលបើ​ទៅ​សាលាវិនិច្ឆ័យ គេ​មិន​ជឿស្តាប់​ពាក្យ​, [5] ពួក​មិត្ត​អាមាត្យ ​តែង​បោះបង់ចោល, [6] ជាបុគ្គល​ដែល​គេ​មិន​ត្រូវ​ការដណ្តឹង ​ឬ​ឲ្យ​កូន​ស្រី ​ព្រោះ​គេគិតថា ​បុរស​បុគ្គល​អ្នក​លេង​ល្បែង​ភ្នាល់ ​មិន​អាចចិញ្ចឹមប្រពន្ធ​បាន​ទេ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ការ​លេង​ល្បែង​ភ្នាល់ ​ដែល​ជា​ហេតុ​ ជាទីតាំង​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៥៤] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការសេពគប់ ​នូវ​បាប​មិត្ត​នេះ​ ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ [1] ពួកជន​ដែល​ជា​អ្នក​លេង​ល្បែង​ភ្នាល់, [2] ជន​ដែល​ជា​អ្នក​លេង ​[​អ្នក​លេង​ ​មាន​ ៤ ​យ៉ាង​ ​គឺ [1] ​អ្នក​លេង​ស្រី, ​[2] អ្នក​លេង​ភត្ត, [3] ​អ្នក​លេង​ផឹក​ស្រា, [4] ​អ្នក​លេង​មើមឈើ ​មាន​ស៊ីមើមដំឡូង​ជា​ដើម​ ។ ] ស្រី, [2] ជន​ដែល​ជា​អ្នក​លេង​ផឹក​សុរា, [3] ជន​ដែល​ជា​អ្នក​បោកប្រាស បញ្ឆោត​អ្នក​ដទៃ ​ដោយ​របស់​ក្លែង, [4] ជន​ដែល​ជា​អ្នក​បំបាត់​ប្រវ័ញ្ចន៍​អ្នក​ដទៃ ​ក្នុង​ទី​ចំពោះ​មុខ, [5] ជន​ដែល​ជា​អ្នក​ឆក់​ដណ្តើម​ទ្រព្យ​អ្នក​ដទៃ; ជន​ទាំង​នោះ​ជា​មិត្ត​ជា​សំឡាញ់​របស់​ជន​នោះ​ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការសេពគប់​នូវ​បាប​មិត្ត​ ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៥៥] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​សេចក្តី​ខ្ជិល​នេះ​ ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ [1] មិន​ធ្វើ​ការងារ​ដោយ​អាង​ថា ត្រជាក់​ណាស់​, [2] ​មិន​ធ្វើ​ការងារ ​ដោយ​អាង​ថា​ក្តៅ​ណាស់​, [3] ​មិន​ធ្វើ​ការងារ ​ដោយ​អាង​ថា​ល្ងាច​ណាស់​, [4] ​មិន​ធ្វើ​ការងារ ​ដោយ​អាង​ថាព្រឹក​ណាស់​, [5] ​មិន​ធ្វើ​ការងារ ​ដោយ​អាង​ថាឃ្លាន​ណាស់​, [6] ​មិន​ធ្វើ​ការងារ ​ដោយ​អាង​ថាស្រេក​ណាស់​ ​កាលបើ​ជន​អ្នក​ខ្ជិល​ច្រអូស​នោះ​ ច្រើន​ដោយ​ការ​ពោល​អាង​កិច្ច​យ៉ាង​នេះ​ ភោគ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មិន​ទាន់​កើត​ ​ក៏​ខាន​កើត​ឡើង​ផង ភោគៈ​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​កើត​ឡើង​ហើយ​ ​ក៏​ដល់​នូវ​សេចក្តី​រេចរឹល​ទៅ​វិញផង ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទោស​ក្នុង​ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​សេចក្តី​ខ្ជិល​ ​មាន​ ៦ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​បាន​សំដែង​ធម៌​នេះ​ហើយ​ ​ព្រះ​សុគត ជា​សាស្តា​ លុះ​សំដែង​ធម៌​នេះ​ហើយ​ ​ទ្រង់​សំដែង​គាថា​ព័ន្ធ​នេះ​ ត​ទៅ​ទៀតថា
[៥៦] បុគ្គលខ្លះជា​មិត្ត​សំឡាញ់​​បាន​តែ​ក្នុង​រោងសុរា​ក៏​មាន;​ បុគ្គលខ្លះថា ​សំឡាញ់​ៗ តែនៅ​ចំពោះ​មុខ​ក៏​មាន;​ បុគ្គលណា ​កាលបើ​ប្រយោជន៍​ (​ខ្លួន​) ​កើត​ឡើង​ទើប​ធ្វើ​ជា​សំឡាញ់​បុគ្គល​នោះ​ មកជា​សំឡាញ់​នឹង​ខ្លួន​ក៏​មាន​ ។ ​កិរិយា​ដេកដល់ថ្ងៃ, ​ធ្វើ​សេវន​កិច្ច​នឹង​ប្រពន្ធ​អ្នក​ដទៃ, ភាវៈជា​អ្នក​មាន​ពៀរច្រើន, ភាវៈជា​អ្នក​ធ្វើ​អំពើ​ឥត​ប្រយោជន៍​, បាប​មិត្ត​, ភាវៈជា​អ្នក​កំណាញ់ស្វិតស្វាញ, ​ហេតុ​ទាំង​ ៦ នុ៎ះ ​រមែង​បំផ្លាញ​បុរស​ (​ឲ្យ​វិនាស​) ។ នរជន ​ដែល​មាន​មិត្ត​អាក្រក់​ ​មាន​សំឡាញ់​អាក្រក់​ ​មាន​មារយាទ ​និង​គោចរ​អាក្រក់​ ​តែង​វិនាស​ចាក​លោក​ទាំង​ ២ ​គឺ​លោក​នេះ​ ​និង​លោកខាងមុខ ។ ​ល្បែង​ភ្នាល់ ​ល្បែង​ស្រី ​និង​ល្បែង​សុរា; របាំ ​និង​ចម្រៀង; ការដេកថ្ងៃ; ការ​ឲ្យ​គេ​បម្រើ​ខ្លួន​ ​ក្នុង​កាល​មិន​គួរ; ពួក​មិត្ត​អាក្រក់​; ភាវៈជា​អ្នក​មាន​សេចក្តី​កំណាញ់ស្វិតស្វាញ; ​ហេតុ​ទាំង​ ៦ ​នេះ​ ​តែង​បំផ្លាញ​បុរស​ឲ្យ​វិនាស​ ។ ពួកជន​លេង​ល្បែង​ភ្នាល់ ​ផឹក​សុរា ​ធ្វើ​សេវន​កិច្ច​នឹង​ស្រី ​ដែល​ស្មើ​ដោយ​ជីវិត​របស់​បុរស​ដទៃ សេពគប់​នឹង​បុគ្គលថោកទាប (ខាតលក្ខណ៍)​មិន​សេពគប់​នឹង​បុគ្គល ​ដែល​មាន​សេចក្តី​ចម្រើន​ (គ្រប់លក្ខណ៍) យស​របស់​ពួកជន​នោះ​ឯង ​តែង​សាបសូន្យ ​ដូច​ព្រះ​ចន្ទខាងរនោច ។ ជន​ដែល​ជា​អ្នក​ផឹក​សុរា ជា​អ្នក​ខ្សត់ទ្រព្យ ជា​អ្នក​ឥត​មាន​កង្វល់ ​ដោយ​ការងារចិញ្ចឹមជីវិត ​មាន​តែស្រវឹងជានិច្ច ប្រាស​ចាក​សេចក្តី​ចម្រើន​ លិចចុះ​ក្នុង​បំណុល ​ដូច​ដុំថ្មលិចចុះ​ទៅ​ក្នុង​ទឹក បុគ្គល​នោះ​ ​តែង​ធ្វើ​ការងារ​ឲ្យ​វឹកវរ ដល់​ខ្លួន​ដោយ​ឆាប់ ។ បុគ្គលដេក​ក្នុង​វេលាថ្ងៃ ជាប្រក្រតី ​មិន​ក្រោក​ឡើង​ពីយប់ ជាប្រក្រតី ជា​អ្នក​ស្រវឹងជានិច្ច ជា​អ្នក​លេង​ល្បែង​ ​មិន​អាច​នឹង​គ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែង​បាន​ ។ ​ប្រយោជន៍​ទាំង​ឡាយ ​តែង​កន្លងហួស​មនុស្ស​ដែល​លះបង់ចោល​នូវ​ការងារ ​ដោយ​ពោល​អាង​ថា វេលា​នេះ​ ត្រជាក់​ណាស់​ ​ក្តៅ​ណាស់​ ​ល្ងាច​ណាស់​ ។ ជនណា​មួយ​ ​ធ្វើ​នូវ​កិច្ច​ការ​របស់​បុរស​ ​មិន​អើពើ​នូវ​ត្រជាក់ ​និង​ក្តៅ​ ក្រៃលែង​ជាង​ស្មៅ (​ទៅ​ទៀត) ជន​នោះ​ ​រមែង​មិន​សាបសូន្យ​ចាក​សេចក្តី​សុខឡើយ ។
ភ្នំដោះក្រមុំ
ប្រវត្តិភ្នំដោះក្រមុំ រមណីយដ្ឋាន​ភ្នំ​ដោះ​ក្រមុំ
សិង្គាលកសូត្រ
[៥៨] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មនុស្ស​គិត​យក​តែ​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​ ​មិន​មែនជា​មិត្ត​ ​គ្រាន់​តែជា​មិត្ត​ប្លម (​នោះ​) ​អ្នក​ត្រូវ​ស្គាល់​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ [1] ​មិត្ត​គិត​យក​តែ​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​, [2] ​មិត្ត​ប្រាថ្នា​យក​របស់​ច្រើន ​ដោយ​(​ឲ្យ​)​ របស់​តិចតួច, [3] ទាល់តែ​មាន​ភ័យ ​ទើប​ជួយ​ធ្វើ​កិច្ច​របស់​មិត្ត​, [4] សេពគប់​មិត្ត​ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​ប្រយោជន៍​ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​គិត​យក​តែ​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​ ​មិន​មែនជា​មិត្ត​ទេ ​គ្រាន់​តែជា​មិត្ត​ប្លម ​អ្នក​ត្រូវ​ស្គាល់​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៥៩] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​ល្អតែ​សំដី​ ​មិន​មែនជា​មិត្ត​ ​គ្រាន់​តែជា​មិត្ត​ប្លម ​អ្នក​ត្រូវ​ស្គាល់​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​គឺ​ [1] មិត្ត​ទទួល​រាក់ទាក់​ដោយ​របស់​ដែល​កន្លង​ហើយ​, [2] ​ទទួល​រាក់ទាក់​ដោយ​របស់​ដែល​មិន​ទាន់​មាន​មក, [3] សង្គ្រោះ​ដោយ​អំពើ​ឥត​ប្រយោជន៍​, [4] កាល​កិច្ច​ទាំង​ឡាយ ​កើត​ឡើង​ភ្លាមៗ ​ក៏​សំដែង​អាង​របស់​ខូចខាត [ពឹងការ​អ្វី​មិន​បាន​ បើ​ត្រូវ​ពឹងរក​អ្វី​ៗ ​ក៏​ប្រាប់ថា​របស់​នោះ​ ខូច​នេះ​ បាត់​នោះ​ជា​ដើម​ ។] ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​ល្អតែ​សំដី​ ​មិន​មែនជា​មិត្ត​ទេ ​គ្រាន់​តែជា​មិត្ត​ប្លម ​អ្នក​ត្រូវ​ស្គាល់​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៦០] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​និយាយ​ចាក់​បណ្តោយ ​ឲ្យ​គាប់​ចិត្ត ​មិន​មែនជា​មិត្ត​ទេ ​គ្រាន់​តែជា​មិត្ត​ប្លម ​អ្នក​ត្រូវ​ស្គាល់​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ [1] ​បើ​មិត្ត​ធ្វើ​អំពើ​អាក្រក់​ ​ក៏​យល់ព្រម​តាម​, [2] ​មិត្ត​ធ្វើ​អំពើ​ល្អ ​ក៏​យល់ព្រម​តាម​, [3] ពណ៌នាគុណ​មិត្ត​ តែ​ក្នុង​ទី​ចំពោះ​មុខ, [4] ​ពោល​ទោស​មិត្ត​ ​ក្នុង​ទី​កំបាំង​មុខ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​និយាយ​ចាក់​បណ្តោយ ​ឲ្យ​គាប់​ចិត្ត ​មិន​មែនជា​មិត្ត​ទេ ​គ្រាន់​តែជា​មិត្ត​ប្លម ​អ្នក​ត្រូវ​ស្គាល់​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៦១] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មនុស្ស​ជា​សំឡាញ់​ ​ក្នុង​ផ្លូវ​វិនាស​ ​មិន​មែនជា​មិត្ត​ទេ ​គ្រាន់​តែជា​មិត្ត​ប្លម ​អ្នក​ត្រូវ​ស្គាល់​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​ ​គឺ [1] ​ជា​សំឡាញ់​ក្នុង​កិរិយា​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ការ​ផឹក​ទឹកស្រវឹង ​គឺ​សុរាមេរ័យ ​ដែល​ជាទីតាំង​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ, [2] ជា​សំឡាញ់​ក្នុង​ការ​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ការត្រាច់​ទៅ​តាម​ច្រកល្ហក ​ខុស​កាល, [3] ជា​សំឡាញ់​ក្នុង​កិរិយា​ដើរ​មើល​ល្បែង​ មហោស្រព, [4] ជា​សំឡាញ់​ក្នុង​កិរិយា​ប្រកប​រឿយៗ ​នូវ​ល្បែង​ភ្នាល់ ​ដែល​ជា​ហេតុ​ ជាទីតាំង​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មនុស្ស​ជា​សំឡាញ់​ ​ក្នុង​ផ្លូវ​វិនាស​ ​មិន​មែនជា​មិត្ត​ទេ ​គ្រាន់​តែជា​មិត្ត​ប្លម ​អ្នក​ត្រូវ​ស្គាល់​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​បាន​សំដែង​សេចក្តី​នេះ​ លុះ​ព្រះ​សុគត ជា​សាស្តា​ ​សំដែង​សេចក្តី​នេះ​ហើយ​ ​ទើប​ទ្រង់​សំដែង​ពាក្យ​គាថា​ព័ន្ធ ត​ទៅ​ទៀតថា
[៦២] [1] បុគ្គល​ដែល​ជា​មិត្ត​ គិត​យក​តែ​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​, [2] បុគ្គល​ដែល​ជា​មិត្ត​ ល្អតែ​សំដី​, [3] បុគ្គល​ដែល​និយាយ​ចាក់​បណ្តោយ ​ឲ្យ​គាប់​ចិត្ត, [4] បុគ្គល​ដែល​ជា​សំឡាញ់​ ​ក្នុង​ផ្លូវ​វិនាស​, បណ្ឌិត ​ដឹង​ថាបុគ្គល​ទាំង​ ៤ ពួកនុ៎ះ ​មិន​មែនជា​មិត្ត​ហើយ​ គប្បី​ចៀស​វាង​ឲ្យ​ឆ្ងាយ ​ដូច​ជា​អ្នក​ដំណើរ ​ចៀស​វាងផ្លូវ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ភ័យ ដូច្នោះ ។
[៦៣] ​ម្នាល​គហបតិបុត្រ ​មនុស្ស​ ៤ ពួក​នេះ​ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ជា​មិត្ត​ ​មាន​សន្តាន​ល្អ ​គឺ [1] ​មិត្ត​មាន​ឧបការៈ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ, [2] ​មិត្ត​រួមសុខ​ទុក្ខ​ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ, [3] ​មិត្ត​ប្រាប់​ប្រយោជន៍​ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ, [4] ​មិត្ត​មាន​សេចក្តី​ឈឺ​ឆ្អាល ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ ។
[៦៤] ​ម្នាល​គហបតិបុត្រ ​មិត្ត​មាន​ឧបការៈ ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​គឺ​ ​[1] រក្សា​មិត្ត​ដែល​ធ្វេស​ប្រហែស, [2] ​រក្សា​សម្បត្តិ​របស់​មិត្ត​ ​ដែល​ធ្វេស​ប្រហែស, [3] ជាទីពឹងពំនាក់​នៃ​មិត្ត​ដែល​មាន​សេចក្តី​ភិតភ័យ, [4] ​កាលបើ​កិច្ច​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​ ​កើត​ឡើង​ហើយ​ ​តែង​ជួយ​ផ្តល់ភោគៈ ជាទ្វិគុណ ​ជាង​ទ្រព្យ​ដែល​មិត្ត​ត្រូវ​ការ​នោះ​ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​មាន​ឧបការៈ ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៦៥] ​ម្នាល​គហបតិបុត្រ ​មិត្ត​រួមសុខ​ទុក្ខ​ ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​គឺ​ [1] ប្រាប់​នូវ​អាថ៌​កំបាំង​របស់​ខ្លួន​ដល់​មិត្ត​, [2] ​ជួយ​បិទ​បាំង​នូវ​អាថ៌​កំបាំង​របស់​មិត្ត​, [3] ​មិន​បោះបង់គ្នា ​ក្នុង​គ្រា​មាន​វិបត្តិ, [4] សូម្បីជីវិត ​ក៏​ហ៊ានលះបង់ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​មិត្ត​ (ស៊ូប្តូរជីវិត) ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​រួមសុខ​ទុក្ខ​ ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៦៦] ​ម្នាល​គហបតិបុត្រ ​មិត្ត​ប្រាប់​ប្រយោជន៍​ ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​គឺ​ [1] ហាម​មិត្ត​ឲ្យ​ឃ្លាត​ចាក​អំពើ​អាក្រក់​, [2] ដឹកនាំ​ឲ្យ​មិត្ត​តម្កល់​នៅតែ​ក្នុង​អំពើ​ល្អ, [3] ​ឲ្យ​បាន​ឮ​ពាក្យ​ដែល​មិន​ធ្លាប់​បាន​ឮ, [4] ប្រាប់ផ្លូវឋានសួគ៌ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​ប្រាប់​ប្រយោជន៍​ ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
[៦៧] ​ម្នាល​គហបតិបុត្រ ​មិត្ត​មាន​សេចក្តី​ឈឺ​ឆ្អាល ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​គឺ​ [1] ​ជួយ​ព្រួយចិត្ត ពី​ព្រោះ​មិត្ត​បាន​សេចក្តី​វិនាស​, [2] ​ជួយ​ត្រេកអរ ​ព្រោះ​មិត្ត​បាន​សេចក្តី​ចម្រើន​, [3] ទទឹងទាស់​នឹង​មនុស្ស​ ​ដែល​ពោល​ទោស​មិត្ត​, [4] ​សរសើរ​តែ​មនុស្ស​ ​ដែល​ពណ៌នាគុណ​មិត្ត​ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​មាន​សេចក្តី​ឈឺ​ឆ្អាល ជា​មិត្ត​មាន​សន្តាន​ល្អ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៤ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​បាន​សំដែង​សេចក្តី​នេះ​ លុះ​ព្រះ​សុគត ជា​សាស្តា​ ត្រាស់​សេចក្តី​នេះ​ហើយ​ ​ទើប​ទ្រង់​សំដែង​ពាក្យ​ជា​គាថា​ព័ន្ធ ត​ទៅ​ទៀតថា
[៦៨] ​មិត្ត​ដែល​មាន​ឧបការៈ ​សំឡាញ់​ដែល​រួមសុខ​ទុក្ខ​ ​មិត្ត​ដែល​ប្រាប់​ប្រយោជន៍​ ​មិត្ត​ដែល​មាន​សេចក្តី​ឈឺ​ឆ្អាល បណ្ឌិត​ស្គាល់​ជាក់ ​នូវ​បុគ្គល​ទាំង​ ៤ ពួកនុ៎ះថា ជា​មិត្ត​មែនទែន ​ហើយ​គប្បីចូល​ទៅ​អង្គុយជិតស្និទ្ធស្នាល ​ដូច​ជាមាតា ​និង​បុត្ត ​ដែល​កើត​ពីទ្រូង ។ ​អ្នក​ប្រាជ្ញបរិបូណ៌​ដោយ​សីល ​តែង​រុង​រឿង​ ​ដូច​ជាភ្លើង​ដែល​ភ្លឺ​ដូច្នោះឯង កាលបុគ្គលសន្សំទ្រព្យ ​រមែង​ធ្វើ​ទ្រព្យ ​ឲ្យ​ជាគំនរ ​ដូច​ជាឃ្មុំដូច្នោះឯង ។ ភោគៈ​ទាំង​ឡាយ ​តែង​ដល់​នូវ​ការពូនជាគំនរ ​ដូច​ជាដំបូក ​ដែល​កណ្តៀរ កពូន ដូច្នោះឯង ។ គ្រហស្ថ​ក្នុង​ត្រូកូល ​បាន​សន្សំភោគៈ​ទាំង​ឡាយ ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ ​ទើប​អាច (តាំង​ខ្លួន​) កុលបុត្រ​ដែល​ចែកភោគៈ​ទាំង​ឡាយជា ៤ ​ចំណែក​ ​គឺ​ [1] បរិភោគភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​មួយ​​ចំណែក, [2]​ ​ប្រកប​ការងារពីរ​ចំណែក, [3]​ ​ទាំង​តម្កល់​ទុក​នូវ​ចំណែក​ទី​បួន​​ដោយ​ក្រែង​មាន​អន្តរាយ​ទាំង​ឡាយ (​ទៅ​ខាងមុខ) កុលបុត្រ​នោះ​ ​ទើប​ឈ្មោះថា ចងបាច់​មិត្ត​ទាំង​ឡាយ​បាន​ [​ចំណែក​ទី​មួយ​ បរិភោគ ប្រើប្រាស់ ចាយ​វាយ​ ​ចំណែក​ទីពីរ ទីបី ​ប្រកប​ការងារ ​គឺ​ប្រកប​កសិកម្ម ​និង​ពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗ ​ចំណែក​ជាគម្រប់ ៤ ​ទុក​សម្រាប់​ការពារ​អន្តរាយ​ផ្សេងៗ ​មាន​អន្តរាយ​អំពីស្តេច​ជា​ដើម​ ។ ម្យ៉ាងទៀត ​ឲ្យ​រំលែកអំពី​ចំណែក​ទាំង​ ៤ ​នោះ​ ​ធ្វើ​កុសល ​ឬ​ឲ្យ​ជាថ្លៃ​គ្រឿង​ស្លៀកពាក់ ​និង​ឈ្នួល​កោរកាត់ (អដ្ឋកថា) ។ ] ។
[៦៩] ​ម្នាល​គហបតិ អរិយសាវ័ក ​បិទ​បាំង​ទិស​ទាំង​ ៦ ​ដូច​ម្តេច ? ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ទិស​ទាំង​ ៦ ​ដូច្នេះ​គឺ​ [1] មាតាបិតា ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ​ទិស​ខាង​កើត​, [2] អាចារ្យ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ​ទិស​ខាងត្បូង, [3] ​កូន​និង​ប្រពន្ធ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ​ទិស​ខាងលិច, [4] ​មិត្ត​អាមាត្រ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ​ទិស​ខាងជើង, [5] ទាសៈ ​និង​កម្មករ [ខ្ញុំកំដរ ​និង​អ្នក​ធ្វើ​ការស៊ី​ឈ្នួល​ ។] ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ​ទិស​ខាងក្រោម, [6] សមណព្រាហ្មណ៍ ​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​ថា ​ទិស​ខាងលើ ។
[៧០] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត មាតាបិតា ជា​ទិស​ខាង​កើត​ ​កូន​ត្រូវ​ទំនុក​បម្រុង​ ​ដោយ​ស្ថាន​ទាំង​ឡាយ ៥ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ [1] កូន​ត្រូវ​តាំងចិត្តថា ​អាត្មា​អញ​ មាតាបិតា​បាន​ចិញ្ចឹម​រក្សា​មក​ហើយ​ ​នឹង​ចិញ្ចឹមមាតាបិតាវិញ, [2] ​នឹង​ជួយ​ធ្វើ​ការងារ​របស់​មាតាបិតា, [3] ​ទាំង​តម្កល់​វង្សត្រកូល, [4] ប្រតិបត្តិ​ឲ្យ​ជា​អ្នក​សមគួរ​ទទួល​ទ្រព្យមត៌ក​បាន​, [5] ​មួយ​ទៀត ឧទ្ទិសទក្ខិណាទាន ដល់មាតាបិតា ​ដែល​ធ្វើ​កាល​កិរិយា​ ​ទៅ​កាន់​បរលោក​ហើយ​ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត មាតាបិតា ជា​ទិស​ខាង​កើត​ ​ដែល​កូន​ទំនុក​បម្រុង​ ​ដោយ​ស្ថាន​ទាំង​ឡាយ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះ​កូន​ ​ដោយ​ស្ថាន​ទាំង​ឡាយ ៥ ​យ៉ាង​ វិញ​ដូច្នេះ​ ​គឺ​ [1] ហាមឃាត់​កូន​ ​ចាក​អំពើ​អាក្រក់​, [2] ​ឲ្យ​កូន​តម្កល់​នៅតែ​ក្នុង​អំពើ​ល្អ, [3] ​ឲ្យ​កូន​រៀនសូត្រសិល្បសាស្ត្រ, [4] ដណ្តឹងភរិយាស្វាមីសមគួរ​ឲ្យ​, [5] ចែកទ្រព្យ​ឲ្យ​កូន​ក្នុង​សម័យគួរ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត មាតាបិតា ជា​ទិស​ខាង​កើត​ ​ដែល​កូន​ទំនុក​បម្រុង​ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះ​កូន​ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ ​ទិស​ខាង​កើត​នោះ​ ​ដែល​កូន​បាន​បិទ​បាំង​ហើយ​ ជា​ទិស​មាន​សេចក្តី​ក្សេម ​ឥត​មាន​ភយន្តរាយ​យ៉ាង​នេះ​ ។
[៧១] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត អាចារ្យជា​ទិស​ខាងត្បូង សិស្ស​ត្រូវ​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​គឺ​ [1] ​ដោយ​ការ​ក្រោក​ឡើង​ទទួល​, [2] ​ដោយ​ការគាល់​បម្រើ​, [3] ​ដោយ​ការជឿស្តាប់ឱវាទ, [4] ​ដោយ​ការ​បម្រើ​តូចៗ (​មាន​ឲ្យ​ទឹកលុបមុខ ​និង​ឈើស្ទន់​ជា​ដើម​), [5] ​ដោយ​ការរៀនសិល្បសាស្ត្រ​ដោយ​គោរព ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត អាចារ្យជា​ទិស​ខាងត្បូង ​ដែល​សិស្សប្រតិបត្តិ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះសិស្ស ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​វិញ ​គឺ​ [1] ដឹកនាំល្អ, [2] ​ឲ្យ​រៀនល្អ, [3] ប្រៀនប្រដៅសិស្ស ​ឲ្យ​ចេះត្រឹម​ត្រូវ​ ​ក្នុង​សិល្បសាស្ត្រសព្វគ្រប់, [4] ​តែង​លើកតម្កើង ​ក្នុង​ទីប្រជុំ​មិត្ត​អាមាត្យ, [5] ​ធ្វើ​សេចក្តី​ការពារ ​ក្នុង​ទិស​ទាំង​ឡាយ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ពួកអាចារ្យ ជា​ទិស​ខាងត្បូង ​ដែល​សិស្សប្រតិបត្តិ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះសិស្ស ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ ​ទិស​ខាងត្បូង​នោះ​ ​ដែល​សិស្ស​បាន​បិទ​បាំង​ហើយ​ ជា​ទិស​មាន​សេចក្តី​ក្សេម ​ឥត​មាន​ភយន្តរាយ​យ៉ាង​នេះ​ ។
[៧២] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ភរិយាជា​ទិស​ខាងលិច ស្វាមី​ត្រូវ​ទំនុកបម្រុង ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​គឺ​ ​[1] ដោយ​ការរាប់អាន ជាភរិយាពេញទី, [2] ​ដោយ​មិន​មើល​ងាយ, [3] ​ដោយ​មិន​ប្រព្រឹត្តក្បត់ចិត្ត, [4] ​ដោយ​ប្រគល់​ឲ្យ​ជាធំ (​ក្នុង​ការផ្ទះ), [5] ​ដោយ​ការ​ឲ្យ​គ្រឿង​តែង​ខ្លួន​ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ភរិយាជា​ទិស​ខាងលិច ​ដែល​ស្វាមីទំនុកបម្រុង ​ដោយ​ស្ថាន​ទាំង​ឡាយ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះស្វាមី ​ដោយ​ស្ថាន​ទាំង​ឡាយ ៥ ​យ៉ាង​វិញ ​គឺ​ [1] ចាត់ចែងការងារ​ដោយ​ល្អ, [2] សង្គ្រោះជនជាញាតិ​ទាំង​ ២ ខាង​ដោយ​ល្អ, [3] ​មិន​ប្រព្រឹត្តក្បត់, [4] ថែទាំទ្រព្យ​ដែល​ស្វាមីរក​បាន​មក, [5] ឈ្លាស ​មិន​ខ្ជិល​ច្រអូស ​ក្នុង​កិច្ច​ការសព្វគ្រប់ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ភរិយាជា​ទិស​ខាងលិច ​ដែល​ស្វាមីទំនុកបម្រុង​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះស្វាមី​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ ​ទិស​ខាងលិច​នោះ​ ​ដែល​ស្វាមី​បិទ​បាំង​ហើយ​ ជា​ទិស​មាន​សេចក្តី​ក្សេម ​ឥត​មាន​ភយន្តរាយ​យ៉ាង​នេះ​ ។
[៧៣] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​អាមាត្យជា​ទិស​ខាងជើង កុលបុត្ត ​ត្រូវ​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​គឺ​ [1] ​ដោយ​ការ​ឲ្យ​របស់​, [2] ​ដោយ​ការ​និយាយ​តែ​ពាក្យ​គាប់​ចិត្ត, [3] ​ដោយ​ការប្រព្រឹត្តិ ​ឲ្យ​ជា​ប្រយោជន៍​, [4] ​ដោយ​ការប្រព្រឹត្តិ​ខ្លួន​ស្មើ, [5] ​ដោយ​ការ​មិន​កុហកបញ្ឆោត ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​អាមាត្យជា​ទិស​ខាងជើង ​ដែល​កុលបុត្តប្រតិបត្តិ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះកុលបុត្ត ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ ​[1] រក្សា​មិត្ត​ដែល​ធ្វេស​ប្រហែស, [2] ​ជួយ​ថែទាំទ្រព្យសម្បត្តិ ​របស់​មិត្ត​ដែល​ធ្វេស​ប្រហែស, [3] ជាទីពឹង​របស់​មិត្ត​ដែល​មាន​ភ័យ, [4] ​មិន​បោះបង់គ្នា​ក្នុង​គ្រាវិបត្តិ, [5] រាប់អានរហូតដល់ផៅពង្ស​របស់​មិត្ត​ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ​មិត្ត​អាមាត្យ ជា​ទិស​ខាងជើង ​ដែល​កុលបុត្តប្រតិបត្តិ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះកុលបុត្ត ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ ​ទិស​ខាងជើង​នោះ​ ​ដែល​កុលបុត្ត​បាន​បិទ​បាំង​ហើយ​ ជា​ទិស​មាន​សេចក្តី​ក្សេម ​ឥត​មាន​ភយន្តរាយ​យ៉ាង​នេះ​ ។
[៧៤] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទាសៈ ​និង​កម្មករ ជា​ទិស​ខាងក្រោម ចៅហ្វាយនាយ ​ត្រូវ​ទំនុកបម្រុង ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​គឺ​ ​[1] ដោយ​ការចាត់ចែងការងារសមគួរ ​តាម​កម្លាំង​, [2] ​ដោយ​ការ​ឲ្យ​នូវ​ភត្តាហារ ​និង​ថ្លៃ​ឈ្នួល​, [3] ​ដោយ​ការព្យាបាល ​ក្នុង​វេលា​ឈឺ​ថ្កាត់, [4] ​ដោយ​ការចែករំលែក​នូវ​របស់​ ​មាន​រសត្រកាលចម្លែក, [5] ​ដោយ​ការ​ឲ្យ​ឈប់សម្រាក​ក្នុង​សម័យគួរ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទាសៈ ​និង​កម្មករ ជា​ទិស​ខាងក្រោម ​ដែល​ចៅហ្វាយនាយទំនុកបម្រុង ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះចៅហ្វាយនាយ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ ​[1] ក្រោក​ឡើង​ធ្វើ​ការងារមុនចៅហ្វាយនាយ, [2] ឈប់​ធ្វើ​ការងារក្រោយចៅហ្វាយនាយ, [3] ​កាន់​យក​តែ​របស់​ដែល​ចៅហ្វាយនាយ​ឲ្យ​, [4] ​ធ្វើ​ការងារ​របស់​ចៅហ្វាយនាយ ​ដោយ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់, [5] នាំកិត្តិគុណ​របស់​ចៅហ្វាយនាយ ​ទៅ​ថ្លែង​ក្នុង​ទី​នោះ​ៗ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត ទាសៈ ​និង​កម្មករ ជា​ទិស​ខាងក្រោម ​ដែល​ចៅហ្វាយនាយទំនុកបម្រុង ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះចៅហ្វាយនាយ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ ​ទិស​ខាងក្រោមនុ៎ះ ​ដែល​ចៅហ្វាយនាយ ​បាន​បិទ​បាំង​ហើយ​ ជា​ទិស​មាន​សេចក្តី​ក្សេម ​ឥត​មាន​ភយន្តរាយ​យ៉ាង​នេះ​ ។
[៧៥] ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត សមណព្រាហ្មណ៍ ជា​ទិស​ខាងលើ កុលបុត្ត​ត្រូវ​ផ្គត់ផ្គង់ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​គឺ​ [1] ​ដោយ​កា​យក​ម្ម ​ប្រកប​ដោយ​មេត្តា, [2] ​ដោយ​វចីកម្ម ​ប្រកប​ដោយ​មេត្តា, [3]​ដោយ​មនោកម្ម ​ប្រកប​ដោយ​មេត្តា, [4] ជា​អ្នក​មិន​បិទ​ទ្វារ [អដ្ឋកថា ថា ទ្វារផ្ទះបើក​ទាំង​អស់ក្តី ​បិទ​ទាំង​អស់ក្តី បើ​មិន​ឲ្យ​អ្វី​ ​ឬ​ធ្វើ​ល្អ​អ្វី​ ដល់​អ្នក​មាន​សីលសោះ ​ក៏​ឈ្មោះថា ​បិទ​ទ្វារដែរ បើ​ឲ្យ​ ​ឬ​ធ្វើ​ល្អ​អ្វី​ ដល់​អ្នក​មាន​សីល ​ក៏​ឈ្មោះថា បើក​ហើយ​ ។] ផ្ទះ, [5] ​ដោយ​កិរិយា​ឲ្យ​អាមិសទាន ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត សមណព្រាហ្មណ៍ ជា​ទិស​ខាងលើ ​ដែល​កុលបុត្ត ទំនុកបម្រុង ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះកុលបុត្ត ​ដោយ​ស្ថាន​ ៦ ​យ៉ាង​ ​គឺ​ [1] ហាមឃាត់កុលបុត្ត ​ចាក​អំពើ​អាក្រក់​, [2] ​ឲ្យ​តាំងនៅតែ​ក្នុង​អំពើ​ល្អ, [3] អនុគ្រោះ​ដោយ​ចិត្តដ៏ល្អ, [4] ​ឲ្យ​បាន​ស្តាប់​ពាក្យ​ ​ដែល​មិន​ធ្លាប់ស្តាប់, [5] បំ​ភ្លឺ​សេចក្តី​ ​ដែល​ធ្លាប់ស្តាប់​ហើយ​, [6] ប្រាប់ផ្លូវសួគ៌ ។ ​ម្នាល​គហបតិបុត្ត សមណព្រាហ្មណ៍ ជា​ទិស​ខាងលើ ​ដែល​កុលបុត្តផ្គត់ផ្គង់ ​ដោយ​ស្ថាន​ ៥ ​យ៉ាង​នេះ​ឯង​ហើយ​ ​រមែង​អនុគ្រោះកុលបុត្ត ​ដោយ​ស្ថាន​ ៦ ​យ៉ាង​នេះ​ ​ទិស​ខាងលើនុ៎ះ ​ដែល​កុលបុត្ត​បាន​បិទ​បាំង​ហើយ​ ជា​ទិស​មាន​សេចក្តី​ក្សេម ​ឥត​មាន​ភយន្តរាយ​យ៉ាង​នេះ​ ។ ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​បាន​សំដែង​សេចក្តី​នេះ​ ​ព្រះ​សុគត ជា​សាស្តា​ លុះ​សំដែង​សេចក្តី​នេះ​ហើយ​ ​ទ្រង់​ត្រាស់​ពាក្យ​ជា​គាថា​ព័ន្ធ ត​ទៅ​ទៀតថា ៖
[៧៦] មាតាបិតា ជា​ទិស​ខាង​កើត​ អាចារ្យ ជា​ទិស​ខាងត្បូង ​កូន​ប្រពន្ធ ជា​ទិស​ខាងលិច ​មិត្ត​អាមាត្យ ជា​ទិស​ខាងជើង ទាសៈ ​និង​កម្មករ ជា​ទិស​ខាងក្រោម សមណព្រាហ្មណ៍ ជា​ទិស​ខាងលើ គ្រហស្ថ​ក្នុង​ត្រកូល ​ដែល​អាចគ្រប់គ្រងផ្ទះ គប្បីនមស្ការ​ទិស​ទាំង​ឡាយនុ៎ះ ។ បណ្ឌិត [អដ្ឋកថា ថា បណ្ឌិត​មាន​ប្រាជ្ញាវៃ ​ក្នុង​ស្ថាន​ជាទីសំពះ​ទិស​ ។ ] បរិបូណ៌​ដោយ​សីល ​មាន​វាចាដ៏ពីរោះ ​មាន​ប្រាជ្ញាវៃ [អដ្ឋកថា ថា បណ្ឌិត​មាន​ប្រាជ្ញាវៃ ​ក្នុង​ស្ថាន​ជាទីសំពះ​ទិស​ ។ ] ​មាន​កិរិយា​ប្រព្រឹត្តឱនលំទោន ជាប្រក្រតី ​មិន​រឹងត្អឹង បុគ្គល​មាន​សភាពដូច្នោះ ​រមែង​បាន​យស បុគ្គល​មាន​ព្យាយាម រវៀសរវៃ ​មិន​ខ្ជិល​ច្រអូស ​រមែង​មិន​ញាប់ញ័រ​ក្នុង​អន្តរាយ​ទាំង​ឡាយ បុគ្គល​មាន​កិរិយា​ប្រព្រឹត្ត​ឥត​ចន្លោះ ​មាន​ប្រាជ្ញាវាងវៃ បុគ្គល​មាន​សភាពដូច្នោះ ​រមែង​បាន​យស ។ បុគ្គល​មាន​សេចក្តី​សង្គ្រោះ ជា​អ្នក​ចង​មិត្ត​ ជា​អ្នក​ដឹង​ដំណើរ​ពាក្យ​ [សំដៅ​យក​មនុស្ស​នាំ​ពាក្យ​ខ្លួន​ ​ដែល​បាន​ថា​ឲ្យ​របស់​អ្វី​ ដល់​សំឡាញ់​ហើយ​ ​ក៏​ឲ្យ​ទាល់តែ​បាន​ ​ដឹង​ចិត្ត​សំឡាញ់​ថា ចង់​បាន​អ្វី​ ​ក៏​ឲ្យ​របស់​នោះ​ ​ឬ​ដឹង​ថា ​សំឡាញ់​ខ្វះខាត​អ្វី​ ​ក៏​ឲ្យ​របស់​នោះ​ ។ ] ជា​អ្នក​ប្រាស​ចាក​សេចក្តី​កំណាញ់ ជា​អ្នក​ដឹកនាំ ពន្យល់ការណ៍ផ្សេងៗ ជា​អ្នក​ណែនាំរឿយៗ បុគ្គល​មាន​សភាពដូច្នោះ ​រមែង​បាន​យស ។ [1] ទាន, [2] ​ពាក្យ​ពីរោះ, [3] ​សេចក្តី​ប្រព្រឹត្ត ជា​ប្រយោជន៍​ក្នុង​លោក​នេះ​, [4] ភាវៈជា​អ្នក​មាន​ចិត្តស្មើ ​ក្នុង​ធម៌​ទាំង​ឡាយ ​និង​ក្នុង​បុគ្គល​នោះ​ៗ ​តាម​សមគួរ, សង្គហ​ធម៌​ ​ទាំង​នេះ​ (​មាន​ក្នុង​លោក ​ទើប​លោកប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​) ​ដូច​ជារថ​មាន​ប្រែកទប់ ​ទើប​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​ ។​​ ដូច្នោះឯង បើសង្គហ​ធម៌​ទាំង​នេះ​មិន​មាន​ហើយ​ មាតាក្តី បិតាក្តី ​ក៏​មិន​បាន​នូវ​សេចក្តី​រាប់អាន ​និង​ការបូជា អំពី​កិច្ច​ដែល​កូន​ត្រូវ​ធ្វើ​ ។ ​ព្រោះ​ហេតុ​តែ​អ្នក​ប្រាជ្ញា​ទាំង​ឡាយ សម្លឹងឃើញ សង្គហ​ធម៌​ ​ទាំង​នោះ​ដោយ​ប្រពៃ ​ហេតុ​នោះ​ ​បាន​ជាលោកដល់​នូវ​ភាវៈជាធំផង គួរគេ​សរសើរ​ផង ។
[៧៧] ​កាលបើ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ត្រាស់​យ៉ាង​នេះ​ហើយ​ សិង្គាលកគហបតិបុត្ត ​បាន​ក្រាបបង្គំទូល ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​យ៉ាង​នេះ​ថា បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ ពីរោះ​ណាស់​ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ ពីរោះ​ណាស់​ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គដ៏​ចម្រើន​ ​ធម៌​ដែល​ព្រះ​អង្គ​សំដែង​ហើយ​ ​ដោយ​អនេកបរិយាយ ​យ៉ាង​នេះ​ (​ភ្លឺ​ច្បាស់​ណាស់​) ​ដូច​ជា​មនុស្ស​ ផ្ងារ​របស់​ដែល​គេផ្កាប់ ​ឬ​ដូច​គេបើកបង្ហាញ ​របស់​ដែល​បិទ​បាំង ​ឬ​ក៏​ដូច​គេប្រាប់ផ្លូវ ដល់​អ្នក​វង្វេង​ទិស​ ពុំ​នោះ​សោត ​ដូច​ជាគេទ្រោលប្រទីប ​ក្នុង​ទីងងឹត ​ដោយ​គិតថា ​មនុស្ស​អ្នក​មាន​ចក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ​រមែង​ឃើញ ​នូវ​រូប​ទាំង​ឡាយ ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​នោះ​ សូមដល់​នូវ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគផង ​ព្រះ​ធម៌​ផង ​ព្រះ​សង្ឃផង ថាជាសរណៈ ចាប់ដើមតាំងពីថ្ងៃ​នេះ​ទៅ​ សូម​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ជ្រាប​នូវ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គថា ជាឧបាសក ដល់​នូវ​សរណៈស្មើ​ដោយ​ជីវិត ចាប់ដើមតាំងពីថ្ងៃ​នេះ​រៀង​ទៅ​ ។
ចប់ សិង្គាលកសូត្រ ទី ៨ ។
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ទីឃនិកាយ > ឆដ្ឋភាគ > បាដិកវគ្គ > សិង្គាលកសូត្រ (សៀវភៅ​ភាគ១៩ ទំព័រ​ទី ៦៩)
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๑  >​ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๓ > ทีฆนิกาย > ปาฏิกวรรค > สิงคาลกสูตร
Sigalovada Sutta: The Discourse to Sigala​ (The Layperson's Code of Discipline) (DN 31)
កថាវត្ថុ
ព្រះត្រ័យបិដក > អភិធម្មបិដក > កថាវត្ថុ
បឋមកថាវត្ថុសូត្រ ទី៩
[៦៩] សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅ​ក្នុងវត្តជេតពន របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀបក្រុង​​សាវត្ថី ។ ក្នុង​សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ច្រើនរូប ត្រឡប់​អំពី​បិណ្ឌបាត ក្នុង​បច្ឆាភត្តហើយ ក៏អង្គុយ​ជួបជុំគ្នា ក្នុង​ឧបដ្ឋានសាលា ប្រកប​តិរច្ឆានកថា​ច្រើនយ៉ាង គឺនិយាយអំពី​ស្តេច និយាយ​អំពីចោរ និយាយ​អំពីអាមាត្យធំ និយាយ​អំពីសេនាទាហាន និយាយ​អំពីភ័យ និយាយ​អំពីចម្បាំង និយាយអំពី​ម្ហូបចំណី និយាយ​អំពីទឹក និយាយ​អំពីសំពត់ និយាយ​អំពីទីដេក និយាយ​អំពីផ្កាកម្រង និយាយ​អំពី​គ្រឿងក្រអូប និយាយ​អំពីញាតិ និយាយ​អំពីយាន និយាយ​អំពីស្រុក និយាយ​អំពី​និគម និយាយ​អំពីនគរ និយាយ​អំពីជនបទ និយាយ​អំពីស្រ្តី និយាយ​អំពី​យោធា​ដែល​ក្លៀវក្លា និយាយ​អំពីច្រកផ្លូវ និយាយ​អំពីកំពង់ទឹក និយាយ​អំពីញាតិ ដែល​ចែកឋាន​ទៅ​កាន់​បរលោក និយាយ​អំពីពាក្យ ដែលឥត​ប្រយោជន៍ មាន​សភាពផ្សេង ៗ និយាយ​អំពី​លោក និយាយ​អំពីរឿង​ជីកសមុទ្រ និយាយ​អំពីសេចក្តី​ចម្រើន និង​មិនចម្រើន ដែលជា​ហេតុ​ឥត​ប្រយោជន៍ ។
លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញ​អំពីទី​សម្ងំ ក្នុង​សាយណ្ហសម័យ​ហើយ ស្តេចចូល​ទៅកាន់​ឧបដ្ឋានសាលា លុះ​ចូលទៅដល់ហើយ​ ទ្រង់​គង់​លើអាសនៈ ដែលគេ​ក្រាលថ្វាយ ។ លុះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់​ស្រេចហើយ ទើបត្រាស់​សួរភិក្ខុ​ទាំងឡាយថា "  ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ក្នុងកាល​អម្បាញ់មិញ​នេះ អ្នក​ទាំងឡាយ​ប្រជុំគ្នា ដោយកថា​ដូចម្តេចហ្ន៎? ម៉្យាងទៀត អន្តរាកថា ដូចម្តេចហ្ន៎ ដែល​អ្នក​ទាំងឡាយ បញ្ឈប់​ទៅ?  "
ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលថា "បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ពួកខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ត្រឡប់អំពី​បិណ្ឌបាត ក្នុង​បច្ឆាភត្តហើយ អង្គុយ​ជួបជុំគ្នា ក្នុងឧបដ្ឋានសាលា ប្រកប​តិរច្ឆានកថា​ជាច្រើនយ៉ាង គឺនិយាយ​អំពីស្តេច និយាយ​អំពីចោរ ។បេ។ និយាយ​អំពីសេចក្តី​ចម្រើន និង​មិនចម្រើន ដែល​ជាហេតុ​ឥតប្រយោជន៍  ។"
"ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អ្នក​ទាំងឡាយ ប្រកប​ តិរច្ឆានកថា ​ជាច្រើនយ៉ាង ដោយ​ហេតុណា ហេតុនោះ មិនសមគួរ​ដល់អ្នក​ទាំងឡាយ ដែលជា​កុលបុត្ត​អ្នកចេញ​ចាកផ្ទះ​ដោយ​សទ្ធា ហើយចូលកាន់​ផ្នួស​ឡើយ តិរច្ឆានកថា​នោះគឺ និយាយ​អំពីស្តេច និយាយ​អំពីចោរ និយាយ​អំពីអាមាត្យធំ និយាយ​អំពីសេនាទាហាន និយាយ​អំពីភ័យ និយាយ​អំពីចម្បាំង និយាយ​អំពីម្ហូបចំណី និយាយ​អំពីទឹក និយាយ​អំពីសំពត់ និយាយ​អំពីទីដេក និយាយ​អំពីកម្រងផ្កា និយាយ​អំពី​គ្រឿង​ក្រអូប និយាយ​អំពីញាតិ និយាយ​អំពីយាន និយាយ​អំពីស្រុក និយាយ​អំពី​និគម និយាយ​អំពីនគរ និយាយ​អំពីជនបទ និយាយ​អំពីស្រ្តី និយាយ​អំពីយោធា​​ក្លៀវក្លា និយាយ​អំពីច្រកផ្លូវ និយាយ​អំពីកំពង់​ទឹក និយាយ​អំពីញាតិ ដែលចែកឋាន​ទៅកាន់​បរលោក និយាយ​ពាក្យ​ដែលឥត​ប្រយោជន៍ មាន​សភាពផ្សេង ៗ និយាយ​អំពីលោក និយាយ​អំពី​រឿងជីក​សមុទ្រ និយាយ​អំពីសេចក្តី​ចម្រើន និង​មិនចម្រើន ដែល​ជាហេតុ​ឥត​ប្រយោជន៍ ។"
ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ កថាវត្ថុ (ហេតុគួរ​និយាយ) អម្បាល​នេះ​ មាន ១០ ប្រការ ។
គឺនិយាយ​អំពីសេចក្តី​ ប្រាថ្នាតិច ១
និយាយ​អំពីសេចក្តី​ សន្តោស ១
និយាយអំពី​សេចក្តី​ ស្ងាត់ ១
និយាយ​អំពីសេចក្តី​ មិនច្រឡូក​ច្រឡំ ដោយ​ពួកគណៈ ១
និយាយ​អំពីប្រារព្ធ​សេចក្តី​ ព្យាយាម ១
និយាយ​អំពី សីល ១
និយាយ​អំពី បញ្ញា ១
និយាយ​អំពី វិមុត្តិ ១
និយាយ​អំពី​វិ មុត្តិញ្ញាណទស្សនៈ ១
ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ កថាវត្ថុ មាន ១០ ប្រការ​នេះឯង ។
ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ បើអ្នក​ទាំងឡាយ និយាយ​នូវកថា ដែល​អាស្រ័យ​កថាវត្ថុ ១០ ប្រការ​នេះឯង អ្នកទាំង​ឡាយ នឹងគ្រប​សង្កត់នូវ​តេជះនៃ​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យ​នេះឯង ដែល​មានឫទ្ធិ​ច្រើន​យ៉ាងនេះ មានអានុភាព​ធំយ៉ាងនេះ ដោយតេជះ​របស់ខ្លួន នឹងបាច់​ពោលទៅថ្វី ដល់​ពួកបរិព្វាជក ជាអន្យតិរ្ថិយ​ឡើយ ។
ទុតិយកថាវត្ថុសូត្រ ទី១០
[៧០] សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុង​វត្តជេតពន របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀប​ក្រុងសាវត្ថី ។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុច្រើនរូប ត្រឡប់​អំពី​បិណ្ឌបាត ក្នុង​បច្ឆាភត្ត​ហើយ អង្គុយ​ជួបជុំគ្នា ក្នុង​ឧបដ្ឋានសាលា ប្រកប​តិរច្ឆានកថា ច្រើន​ប្រការ គឺនិយាយ​អំពីស្តេច និយាយ​អំពីចោរ និយាយ​អំពីអាមាត្យធំ ។បេ។ និយាយ​អំពីសេចក្តី​ចម្រើន និងមិន​ចម្រើន ដែលជាហេតុ​ឥតប្រយោជន៍ ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ទ្រង់ចេញ​អំពីទីសម្ងំ ក្នុង​សាយណ្ហសម័យ ហើយស្តេច​ចូលទៅកាន់​ឧបដ្ឋាន​សាលា លុះចូល​ទៅដល់ហើយ គង់លើ​អាសនៈ ដែលគេ​ក្រាលថ្វាយ ។ លុះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់ស្រេច​ហើយ ទើបត្រាស់​សួរភិក្ខុទាំង​ឡាយថា "ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ក្នុងកាល​អម្បាញ់​មិញនេះ អ្នកទាំងឡាយ អង្គុយ​ជួបជុំគ្នា ដោយ​កថា​ដូចម្តេច​ហ្ន៎? ចុះ​អន្តរាកថា​ដូចម្តេច ដែលពួក​អ្នកបញ្ឈប់​ទៅ?"
ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ "ក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចម្រើន ក្នុងទីឯណោះ ពួកខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ត្រឡប់អំពី​បិណ្ឌបាត ក្នុង​បច្ឆាភត្តហើយ អង្គុយ​ប្រជុំគ្នា​ក្នុងឧបដ្ឋានសាលា ប្រកប​តិរច្ឆានកថា​ជាច្រើន គឺនិយាយ​អំពីស្តេច និយាយ​អំពីចោរ ។បេ។ និយាយអំពី​សេចក្តី​ចម្រើន និងមិន​ចម្រើន ដែល​ជាហេតុ​ឥត​ប្រយោជន៍  ។"
"ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អ្នក​ទាំងឡាយ ប្រកប​តិរច្ឆានកថា​ជាច្រើន ដោយ​ហេតុ​ណា ហេតុនេះ មិនសមគួរ​ដល់អ្នក​ទាំងឡាយ ដែលជា​កុលបុត្តចេញ​ចាកផ្ទះ ដោយ​សទ្ធា ចូលមក​កាន់ផ្នួសទេ តិរច្ឆានកថា​នោះ គឺនិយាយ​អំពីសេ្តច ។បេ។ និយាយអំពី​សេចក្តី​ចម្រើន និង​មិនចម្រើន ដែលជាហេតុ​ឥតប្រយោជន៍ ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ឋានៈ ដែល​គួរសរសើរនេះ​ មាន ១០ យ៉ាង ។ "
ឋានៈ ១០ យ៉ាង តើដូច​ម្តេចខ្លះ?
ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុង​សាសនានេះ ជាអ្នក​ ប្រាថ្នាតិច ដោយខ្លួន​ឯង ផង សំដែងអំពី​សេចក្តី​ប្រាថ្នាតិច ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង នេះ​ជាឋានៈ​គួរសរសើរ​ថា ភិក្ខុជាអ្នក​ប្រាថ្នាតិច ដោយ​ខ្លួន​ឯងផង សំដែងអំពី​សេចក្តីប្រាថ្នា​តិច ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង ១ ។
ភិក្ខុជាអ្នក​ស ន្តោស ដោយ​ខ្លួនឯង ផង សំដែងអំពី​សេចក្តីសន្តោស​ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ​ផង នេះ​ជា​ឋានៈ​ដែល​គួរសរសើរ​​ថា ភិក្ខុជាអ្នក​សន្តោសផង សំដែង​អំពីសេចក្តី​សន្តោស​ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង ១ ។
ភិក្ខុជា​អ្នក ស្ងប់ស្ងាត់ ដោយ​ខ្លួនឯង ផង សំដែង​អំពីសេចក្តី​ស្ងប់ស្ងាត់​ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ផង នេះ​ជាឋានៈ ដែលគួរ​សរសើរ​ថា ភិក្ខុជា​អ្នកស្ងប់ស្ងាត់​ផង សំដែងអំពី​សេចក្តី​ស្ងប់ស្ងាត់ ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង ១ ។
ភិក្ខុជាអ្នក​ មិនច្រឡូក​ច្រឡំដោយ​ពួកគណៈ ដោយ​ខ្លួនឯង ផង សំដែង​អំពីសេចក្តី​មិនច្រឡូក​ច្រឡំ ដោយពួក​គណៈ ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង នេះ​ជាឋានៈ ដែល​គួរសរសើរ​ថា ភិក្ខុជា​អ្នកមិន​ច្រឡូកច្រឡំ ដោយ​ពួកគណៈផង សំដែង​អំពីសេចក្តី​មិនច្រឡូក​ច្រឡំ ដោយពួកគណៈ ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង ១ ។
ភិក្ខុ​ជាអ្នក​ មាន​ព្យាយាម ប្រារព្ធហើយ ដោយខ្លួន​ឯង ផង សំដែង​អំពីសេចក្តី​ប្រារព្ធ ដល់ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផង នេះ​ជាឋានៈ ដែលគួរ​សរសើរថា ភិក្ខុជាអ្នក​មានព្យាយាម ប្រារព្ធហើយ​ផង សំដែង​អំពីសេចក្តី​ប្រារព្ធព្យាយាម ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង ១ ។
ភិក្ខុជា​អ្នក បរិបូណ៌​​ដោយសីល ដោយ​ខ្លួនឯង ផង សំដែង​អំពី​សេចក្តី​បរិបូណ៌​ដោយ​សីល ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង នេះ​ជា​ឋានៈ​ដែលគួរ​សរសើរថា ភិក្ខុជា​អ្នកបរិបូណ៌​​ដោយសីលផង សំដែង​អំពីការ​បរិបូណ៌​ដោយ​សីល ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង ១ ។
ភិក្ខុជា​អ្នក បរិបូណ៌​​ដោយសមាធិ ដោយ​ខ្លួន​ឯង ផង សំដែង​អំពីការបរិបូណ៌​​ដោយសមាធិ ដល់​ភិក្ខុទាំងឡាយ​ផង នេះជាឋានៈ ដែល​គួរសរសើរ​ថា ភិក្ខុជាអ្នក​បរិបូណ៌​​ដោយសមាធិផង សំដែង​អំពីការ​បរិបូណ៌​ដោយ​សមាធិ ដល់​ភិក្ខុទាំង​ឡាយផង ១ ។
ភិក្ខុជាអ្នក​ បរិបូណ៌​ដោយ​បញ្ញា ដោយខ្លួន​ឯង ផង សំដែង​អំពី​ការបរិបូណ៌​ដោយបញ្ញា ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង នេះ​ជាឋានៈ ដែលគួរ​សរសើរ​ថា ភិក្ខុជា​អ្នកបរិបូណ៌​​ដោយបញ្ញា​ផង សំដែង​អំពីការ​បរិបូណ៌​​ដោយ​បញ្ញា ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយផង ១ ។
ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ឋានៈដែល​គួរសរសើរ មាន ១០ យ៉ាង​នេះ​ឯង ។
ឥស្សរិយកាមការិកាកថា
[៤៥៦] ព្រះពោធិសត្វ យាងចុះកាន់គព្ភសេយ្យា ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នា​ឥស្សរិយយស​ឬ ។ អើ ។ ព្រះពោធិសត្វ គប្បីចូលទៅកើតក្នុងនរក គប្បីចូលទៅ​កើតក្នុង​កំណើតតិរច្ឆាន ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយសដែរឬ ។ អ្នកមិនគួរពោល​យ៉ាង​នេះទេ ។បេ។
[៤៥៧] ព្រះពោធិសត្វ យាងចុះកាន់គព្ភសេយ្យា ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នា​ឥស្សរិយយស​ឬ ។ អើ ។ ព្រះពោធិសត្វ មានឫទ្ធិឬ ។ អ្នកមិនគួរពោលយ៉ាងនេះទេ ។បេ។ ព្រះពោធិសត្វ មានឫទ្ធិឬ ។ អើ ។ ព្រះពោធិសត្វ មានឆន្ទិទ្ធិបាទ ចម្រើនហើយ ។បេ។ មានវីរិយិទ្ធិបាទ ។បេ។ មានចិត្តិទ្ធិបាទ ។បេ។ មានវីមំសិទ្ធិបាទ ចម្រើនហើយឬ ។ អ្នកមិនគួរពោលយ៉ាងនេះទេ ។បេ។ ព្រះពោធិសត្វ យាងចុះកាន់គព្ភសេយ្យា ព្រោះហេតុ​ធ្វើ​សេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយសឬ ។ អើ ។ ព្រះពោធិសត្វ យាងចុះកាន់គព្ភសេយ្យា ព្រោះ​ហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយស ពាក្យដូច្នេះ មានក្នុងព្រះសូត្រដែរឬ ។ មិនមានទេ ។ ប្រសិនបើ ព្រះពោធិសត្វ យាងចុះកាន់គព្ភសេយ្យា ព្រោះហេតុធ្វើ​សេចក្តីប្រាថ្នា​ឥស្សរិយ​យស ពាក្យដូច្នេះ មិនមានក្នុងព្រះសូត្រទេ ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន អ្នកមិន​គួរពោល​ថា ព្រះពោធិសត្វ យាងចុះកាន់គព្ភសេយ្យា ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នា​ឥស្សរិយយស​ទេ ។
[៤៥៨] ព្រះពោធិសត្វ បានធ្វើទុក្ករកិរិយា ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយសឬ ។ អើ ។ ព្រះពោធិសត្វ យល់ថាលោកទៀង ដូច្នេះ យល់ថា លោកមិនទៀង ដូច្នេះ យល់ថា លោកមានទីបំផុត ដូច្នេះ ។បេ។ ថា លោកមិនមានទីបំផុត ដូច្នេះ ថា ជីវិត​នោះ​ក៏គឺសរីរៈនោះដូច្នេះ ថា ជីវិតដទៃ សរីរៈដទៃ ដូច្នេះ ថា សត្វស្លាប់ហើយកើតទៀត ដូច្នេះ ថា សត្វស្លាប់ហើយមិនកើតទៀត ដូច្នេះ ថា សត្វស្លាប់ហើយកើតទៀតក៏មាន មិនកើត​ទៀតក៏មាន ដូច្នេះ ។បេ។ ថា សត្វស្លាប់ហើយកើតទៀតក៏មិនមែន មិនកើតទៀតក៏​មិនមែន ដូច្នេះ ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយសដែរឬ ។ អ្នកមិនគួរពោលយ៉ាង​នេះទេ ។បេ។
[៤៥៩] ព្រះពោធិសត្វ បានធ្វើទុក្ករកិរិយា ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយសឬ ។ អើ ។ ព្រះពោធិសត្វ បានធ្វើទុក្ករកិរិយា ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយស ពាក្យដូច្នេះ មានក្នុងព្រះសូត្រដែរឬ ។ មិនមានទេ ។ ប្រសិនបើ ព្រះពោធិសត្វ​បានធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយស ពាក្យដូច្នេះ មិនមានក្នុង​ព្រះសូត្រទេ ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន អ្នកមិនគួរពោលថា ព្រះពោធិសត្វបានធ្វើទុក្ករកិរិយា ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយសទេ ។
[៤៦០] ព្រះពោធិសត្វ បានធ្វើអំពើមិនញុំាងសត្វឲ្យក្តៅ ឧទ្ទិសចំពោះគ្រូដទៃ ព្រោះ​ហេតុ​​ធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយសឬ ។ អើ ។ ព្រះពោធិសត្វ យល់ថា លោកទៀង ដូច្នេះ ។បេ។ យល់ថា សត្វកើតទៀត ក៏មិនមែន មិនកើតទៀត ក៏មិនមែន ដូច្នេះ ព្រោះ​ហេតុធ្វើ​សេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយសដែរឬ ។ អ្នកមិនគួរពោលយ៉ាងនេះទេ ។បេ។ ព្រះពោធិសត្វ ឧទ្ទិសចំពោះគ្រូដទៃ ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយសឬ ។ អើ ។ ព្រះពោធិសត្វ ឧទ្ទិសចំពោះគ្រូដទៃ ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយស ពាក្យដូច្នេះ មានក្នុង​ព្រះសូត្រដែរឬ ។ មិនមានទេ ។ ប្រសិនបើ ព្រះពោធិសត្វ ឧទ្ទិសចំពោះគ្រូដទៃ ព្រោះហេតុ​ធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នាឥស្សរិយយស ពាក្យដូច្នេះ មិនមានក្នុងព្រះសូត្រទេ ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន អ្នកមិនគួរពោលថា ព្រះពោធិសត្វ ឧទ្ទិសចំពោះគ្រូដទៃ ព្រោះហេតុធ្វើសេចក្តីប្រាថ្នា​ឥស្សរិយយសទេ ។ (សៀវភៅ​លេខ ៨៦ ទំព័រ​ទី ២៦០)
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > អង្គុត្តរនិកាយ > ទសកនិបាត > យមកវគ្គ (សៀវភៅ​លេខ ៥០ ទំព័រ​ទី ២៧៩ ដល់ ២៨៦)
ព្រះត្រៃបិដក > អភិធម្មបិដក > កថាវត្ថុ តតិយភាគ > ឥស្សរិយកាមការិកាកថា (ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​គព្ភសេយ្យា) (សៀវភៅ​លេខ ៨៦ ទំព័រ​ទី ២៦០)
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
វចនានុក្រម អង់គ្លេស-ខ្មែរព្រះពុទ្ធសាសនា
''' A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z '''
យោធានរិន្ទទេព
សម្ដេចចៅពញាយោធានរិន្ទទេព រឺ កែវ លោកជាមន្ត្រីធំក្នុងជួរខ្ញុំរាជការរបស់ព្រះបាទចន្ទរាជាក្នុងកំឡុងសតវត្សទី១៦ កាន់តំណែងពីឆ្នាំគ.ស. ១៥១៦-ប្រ.១៥៦៧។ លោកមានសក្ដិជាសម្ដេចចៅពញា ដែលជាសក្ដិធំជាងគេក្នុងសម័យកាលនោះ។ ក្នុងពង្សាវតារគេបានចារថា លោកមានបងប្អូន ៤ នាក់ត្រូវជាសេនាឯកទាំងបួននៃព្រះបាទចន្ទរាជា ហើយបងប្អូនទាំងបួនមានលោកឪពុក គឺចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ ដែលក្នុងរឿងនិទានហៅគាត់ថា អ្នកតាឃ្លាំងមឿង វីរបុរសល្បីក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរបូជាជីវិតទៅកេណ្ឌទ័ពបិសាចមកកំចាត់សត្រូវថ្វាយព្រះចន្ទរាជា។ កាលគ្រាដំបូងលើកមានយសសក្ដិជា ឧកញ៉ាវិបុលរាជ សក្ដិពី ៩-១០ ហ៊ូពាន់ ក្រោយមកត្រូវតែងតាំងជាស្ដេចត្រាញ់ពោធិ៍សាត់ជំនួសឪពុក ដោយព្រះចន្ទរាជាគិតថាឋានៈប៉ុណ្ណេះសមល្មមនឹងគុណបំណាច់ របស់ឪពុកនិងកូនរបស់លោកទ្រង់ក៏បានតែងតាំងលោកជា សម្ដេចចៅពញាយោធានរិន្ទ ដែលជាមន្ត្រីធំមានសក្ដិ ១០ ហ៊ូពាន់ ក្នុងឯកសារផ្សេងគេថា ជា ឧកញ៉ាចក្រីវិញ។