cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kigutilissuaq
Naalakkersuisoqarfiup tusagassiorfinnut nalunaarutaani oqaatigineqarpoq tikaagulliusaartassat arfinilinnik amerlineqarnerisigut ukiormanna 16-it pisassiissutigineqartut.
Qaqortoq
Qaqortup kommunea kujataani illoqarfinni pingaarnersaavoq, 1775-imilu tunngavilerneqarluni. Qaqortoq ullumikkut 3.129-t missaanni inoqarpoq, pingasunillu nunaqarfeqarluni. Saarloq (50-t missaat), Eqalugaarsuit (138-t), kiisalu Qassimiut (47-t). Nunaqarfiit saniatigut 12-nik savaateqarfeqarpoq.
Kapisillit
Sumut atassuseq:Kalaallit Nunaat
Katekismus
Sumut atassuseq:Upperisarsiorneq
Maamorilik
Sumut atassuseq:Kalaallit Nunaat
Angallassissutit
thumb|[[Nuup Bussii]] Angallassissutit tassaavoq angalaneq inuit akornanni, nioqqutissat tamat angallanneqarneri sumiiffinniit sumiiffinnut.
Angallassissutit naliginnaasut nutaaliaanerit tassaapput motorinik angallassissutit, biilit, qimuttuitsut, timmisartut umiarsuillu, aamma angallassineq attaveqatigiinnermut ilaaqataalluartuuvoq.
Kimmernaq
Sumut atassuseq:Naasut
Nattoraliusaq
Sumut atassuseq:Timmiaq
Advent
Adventit siulliat pingaartorsiutit ilagisarpaat tassaammat oqaluffimmi nioqqutarineqartartut tunngavigalugit ukiortaaq.
Qilalugaq qernertaq
thumb|Qilalugaq qernertaq Qilalugaq qernertaq (Monodon monoceros). Qilalugugaq qernertaq marlunnik tuugaalik Kangersuatsiami piniartumit arfininngormat pisarineqarpoq. Piniartoq Aron Kristiansen Aqqaluk Kangersuatsiarmioq, nunaqarfiup avannaatungaani qilalugaq pisarigamiuk naluaa pisani illugiiliusoq, tassa marlunnik tuugaaqartoq.
Kuanneq
Urtelini isugutallik naggorissuni aamma orpigaqarfinni kuunnguit puilasullu eqqaanniittuni naasarpoq. Qaamasortaasaaqqat ammalortuusut titartaataasanik pilutaaraqarput. Qaamasortaasap pilutaarai nakkajaarttarput. Inerittua 3-nik pukkitsunik 2-nillu portusuunik quassugaasaqarpoq. Kanaartat nutaat "illaavi" mamaqaat. Pilutai "quaraanik" taaneqartarput. Sorlaa nunap iluaniittoq usunngusamik taaneqertarpoq. Kuanneq Qeqertarsuup eqqaani eqqissisimatitaavoq.
Sanne Salomonsen
1980-imi nipilersoqatigiit Sneakers-ikkunnut ilaalerpoq, kingornalu nuussuarnik arlalinnik saqqummersitsisarlutik, Danmark-imilu tusarnaartitsisarfinni tusarnaartitsisaqattaartarlutik.
Oqaatsit
Oqaatsit assigiinngitsut 6000-7000 missaaniipput silarsuarmi.
Nunaateqarneq
Kalaallit Nunaanni savaateqarneq tuttuuteqarnerlu nunaateqarnerup iluani sivisuumik pingaarnersaapput. Naatsiat 2006-imi 100 ton-it missaanni pisiniaqarfiit tunisisimapput.
Nanortalik
Nanortalliup, nunatta isuata nalaani eqqaanilu, pinngortitamigut aamma alianaattorsuuvoq. Qaqqarsuit inngigissut, naggorinnera. Tasermiup kangerlua unniangooq alianaattorsuaq aamma, piluttat 8, 10 meterit tungaannut portussusilillit. Tassaniittaaq aamma orpippassuaqarfik, orpiit naajorartinneqarnikuullutik. Ilorpasinnerusumi qallunaatsiaat pillugit nassaat, illukut aamma takussaapput.
Taoisme
Sumut atassuseq:Filosofi Sumut atassuseq:Upperisarsiorneq
Juutit
Sumut atassuseq:Upperisarsiorneq
Niaqornaarsuk
Niaqornaarsuk imalt. Niaqornarssuk nunaqarfiuvoq 300 miss. inulik (1.1.2010) Kangaatsiap kommunerigaluani ilaasoq, ullumikkut Qaasuitsup Kommuniani atasoq.
Francis Rossi
Rossi Status Quo-reqataalu Rick Parfitt tuluit kunngikkormiuanit saqqarmiulernissaminnut toqqarneqarsimasunut ilaapput 2010-mi, inuiaqatigiinni sulilluarsimasutut eqqaamaneqaatissaminnut. (Kina oqarpa nujakkaat sianigalugit). Francis-ip nutsani ilisarnaatigisani tunummut ammut qilerlugit (hestehale) inissisimatittarneri takusarunnaassavarput, tassami marts-imi 2009-mi aalajangerami qiorniarlugit ukiuni 35-ini atatereerlugit. Tuluit Nunaanni nutaarsiassaqartitsivik "The Sun" eqquiniaatitsisimavoq taakku nutsat qiornikut inunnut nuannarisaanut tunniunniarlugit, ajugaasuusimavorlu Sharon Littleton Status Quo-kkunni sivisuumik nuannarinnittoq (-rooq). Maannakkullu F-F uteqqillutik 2013-mi
Paamiut
Sumut atassuseq:Kalaallit Nunaat
Inuiattut erinarsuut
Inuiattut erinarsuut tassaanerusarpoq nunamut asanninnermut erinarsuut, assersuunneqartarluni nunami pisortatigoortumik arlaannik pisoqaraangat. Inuiattut erinarsuut pisortanit akuerineqartuusarpoq imalt. Akuerineqartuusariaqarnani (nunat ilaanni) atorneqarnissamut piukkunneqartoq.
Aasiaat
Aasiaat Qeqertarsuup tunuani inissisimavoq, 1763-milu tunngavilerneqarluni. 1759-mi tunngavilerneqaraluarpoq kujasinnerusumi "Eqalussuit" akornanni. Niuerniarnikkut atungarisat pitsaanngimmata avannarpasinnerusumut nuunneqarpoq, ullumikkullu suli inissisimaffigalugu. Aasiaat kommunetoqaat, maannakkut Kommune Qeqertalik, ullumikkut 3000-it missaanni innuttaqarpoq, nunaqarfigalugillu Akunnaaq (72-t) aammalu Kitsissuarsuit (58-t). Aasiaat 1987-mi nutaamik fabrik-ertaarpoq, illoqarfimmullu aningaasaqarniarnikkut iluaqutaaqisimasumik, taamatullu illoqarfimmi aalisarneq inuussutissarsiutinut qitiulluarpoq.
Qilalugaq qaqortaq
Pillugu paasissutissat
Pisat nalunaarutigineqartut/ukiumut 676 (Piffissami 1993-1998-mi ukiumut pisarineqartartut agguaqatigiissinnerat Piniarnermi nalunaarutigineqartoq).
Piniarneqarnermikkut pisat tamarmiusut 938 (1993-1998)
Siusinnerusukkut siunnersuineq Pisat ikilisinneqarnissaat.
Nunavissuaq
*
Qeqertaq (Nunaqarfik)
Qeqertaq nunaqarfiuvoq 130 miss. inulik (1.1.2009), Ilulissat kommunerigaluani ilaasoq, ullumikkut Qaasuitsup Kommunianut atasoq.
Naalakkersuisut siulittaasuat
Naalakkersuisut siulittaasuat tassaavoq kalaallini politikkimi siulittaasoq.
Økologi
Sumut atassuseq:Pinngortitamik ilisimatusarneq‎
Upperisarsiorneq
Upperisarsiorneq
*
Qaasuitsup Kommunia
Kommunit kattuttut ukuupput: Kangaatsiaq, Aasiaat, Qasigiannguit, Ilulissat, Qeqertarsuaq, Uummannaq, Upernavik, aamma Qaanaaq.
Roxette
Roxette nipilersoqatigiiupput pop-imik atuisartut, Sverigemeersut, 1986-imi saqqummeqqaartut. Erinarortartui Per Gessle aamma Marie Fredriksson. "It Must Have Been Love" saqqummerseqqaaramikku immiussisarfimmik EMI-meersumik saqqummiunneqarnerpaat akornanniilluni. 1991-imi saqqummersikkamikku "JoyRide" nuannarilluarneqalerput nunarsuaq tamaat angalallugu tusarnaartitsisaleramik. Nuuteeqqanik tamakkiisumik saqqummersitsipput 75 mio. nunarsuarmi tamarmi.
Hans Enoksen
Kalaallisuinnaq oqaluttoq, inatsisartuni 1995-imiilli ilaasortaq. Aalisarnermut piniarnermullu nunaqarfinnullu naalakkersuisunngorpoq aamma Siumut siulittaasuattut inissilluni 2001-mi.
Nuna eqqissisimatitaq
Aamma takuuk
Sumut atassuseq:Nunalerineq
Arfivik
Sumut atassuseq:Arferit
Shania Twain
Shania Twain avinneruvoq immiussisartumit, Robert "Mutt" Lange. Erneqarput atilik Eja (2001).
Canadami nunatat killeqarfiillu
Canadami killeqarfiit:
Kalaallit Nunaat
Namminersornerulernermut allaffik Nuummiippoq.
Kuupik Kleist
Kleist, Kuupik Sumut atassuseq:Kalaallit Nunaat
Imermiutarsuaq
thumb Imermiutarsuaq (Lat. Hippopotamus amphibius) miluumasuuvoq Afrikami uumasoq.
Qarasaasialerinermik ilisimatusarneq
Sumut atassuseq:Qarasaasialerineq
Annoraamineq
Sumut atassuseq:Naasut
Politikki
Statsvidenskab (aamma polikittikkut ilinniarfiit) ilinniartarpaat misissorlugillu politikkimut pissusilersornerit, paasiniarlugillu politikkimut pissaaneqarnerup atugaanera alapernaaserlugu.
Kalaallit Nunaanni politikki
1911-mi pilersinneqarput kommunerådit aamma landsrådit marluk (taamani avannaata landsrådia aamma kujataata landsrådia). Kommunerådit annerusumik suliassarigaat aqutsinerit inunnik isumaginninnermut tunngasut aamma aaqqissuussinernik tunngasunik. Landsrådit suliassarigaat nunap immikkoortuini apeqqutit soqutigisaqatigiissut oqallisigineqartarlutik aamma qallunaat naalakkersuisuinut siunnersuutinik nassiussisarlutik. 1925-mi sysselråd-mik ilaneqarput suliassarigaat kalaallit suliffiinik pilersitsiniarlutik ikiuillutik aamma suliffeqarneq pitsanngorsarniarlugu, soorlu attartuinerit, tapiisarnerit assigisaallu.
Nina Kreutzmann Jørgensen
Nina Kreutzmann (in. Nina Kreutzmann Jørgensen, ulloq 17. juuli 1977, Nuummi inunngortoq ) – Kalaani pop-inik erinarsortartoq.
Anaanap ullua
thumb|Aamma kortimik tunisisarneq atorneqarsinnaasarpoq Anaanap ullua nalliuttorsiutigineqartartuuvoq ullormi assigiinngitsumi ulloritinneqartarluni nunarsuaq tamakkerlugu, ulloq tutsinneqarajuttuuvoq Martsimi, Apriilimi Maajimiluunniit anaananik anaanaqassusermilluunniit ataqqinninniuteqarluni.
Katuaq
Nuannisarluarnissarnik kissaallutit Katuamut tikilluaqqoqqippatsigit, qujanarlu nittartakkatta alakkarnissaa piffissaqarfigigakku.
The Star-Spangled Banner
Tuluttut taallai
III
Oqaasileriffik
Inuit aqqinut tunngatillugu suliassat siornatigut immikkut Inuit Aqqinik Akuersisartunik ilaasortaqartartut 2014-imit Oqaasiliortunit isumagineqartalerput.
Wikipedia
Software aamma hardware
Aallaqqaammut Wikipediami atorneqarpoq UseModWiki, Clifford Adams-imit allataasoq.
26. januaari 2002 tuluttut Wikipedia UseModWiki-miit PHP-mut aamma mySQL-mut nuuppoq.
25. septembari 2002 qallunaatut Wikipediap programmi taanna aammattaaq atulerpaa.
Świnoujście
Polenimi illoqarfiit anginersaat ilaraat, taamaattumillu innuttaasut ikannerit suli illoqarfimmi tassani najugaqarput.
Kim Kielsen
Sumut atassuseq:Politik Sumut atassuseq:Kalaallit Nunaat
Attu
Sumut atassuseq:Kalaallit Nunaat
Atuisoq
Taamaasilluni inuussutissarsiutillit inatsisit naapertorlugit sullissinerat Atuisup nakkutigisaraa. Inatsisartunut, kommuninut inuussutissarsiutilinnullu tunngatillugu, inuiaqatigiinni atuisartut pisisartullu nunatsinni soqutigisaat Atuisup isumagisarai.
Amaroq
Ineriartorneq
Ammaqquviit siulliit takkusuupput Blancan Amerika avataa S. Naanerani. Taavalu Irvingtonian aallartsinnerani, taannalu amaruvik ilagai >Canis priscolatrans< uumasoq mikisoq, amaroq aappaluttoq assgilaaraa.
Oqaluttuat
Oqaluttuanik ulikkaarpoq amaqqut pillugit, kisianni naalisapallasavara.
Tuluttut
Sumut atassuseq:Oqaatsit
Aasaanerani nalunaaqqutaq
thumb|300px Aasaanerani nalunaaqutaq atorneqalertarpoq qaammat martsi naalernerata missaaniit oktoberi naalernerata tungaanut, nalunaaqutaq akunneq ataatsimik siuartinneqartarmat. Nunat tamarmik atugarisuunngilaat, aamma assigiinngitsuummat nunani "kiattuni" qaqugu aasarnera naaneralu aallartittarnera ersernerlussinnaammat.
Latiinerisut
Latiinerisut oqaasiupput qanga Roma-imi oqaaserineqartut, aamma nunat tamalaani oqaaserineqarnikuusut 1800 qeqqata tungaanut. Latin Vatikanet-mi ullumikkumut pisortatigoortumik oqaasiupput, sulilu atorneqarlutik.
Oqinninnguaq
left|miniatur|180px Oqinninnguaq (Latiinerisut: Capreolus capreolus) miluumasuuvoq Europami uumasoq.
KNI A/S
Qitiusumik sullissivik Sisimiuniippoq, Kalaallit Nunaanni illoqarfiit annersaata tulliani timmisartullu avataaneersut tikittarfiannut Kangerlussuarmut timmisartorluni nalunaaquttap akunnerata affaata missaanik ungasitsigisumiittumi.
Nunaqarfinni isorliunerusunilu allakkeriveqarneq, aningaaseriveqarneq, mittarfeqarneq umiarsualivinnullu oqartussaaneq ingerlatsiviit allat suleqatigalugit KNI-mit isumagineqarput. Suliassat assigiinngiiaartut unammilleqatigiinnermi naliginnaasumi periuutsit atorlugit ingerlanneqarsinnaanngillat, tamannalu patsisaavoq isumaqatigiissutit aningaasartalikkat aallaavigalugit Namminersorlutik Oqartussat sinnerlugit KNI-mit isumagineqarnerannut.
Oqaluttuassartaa
Usinik assartuineq, ilaasunik assartuineq allakkeriveqarnerlu 1997-mi ingerlatseqatigiiffinnut allanut nuunneqarput. 2001-mi Pisiffik namminersortunik tiguneqarpoq, taassumalu Nanortalimmi, Narsami, Paamiuni Qasigiannguanilu pisiniarfii KNI-mit tiguneqarput. Kangerlussuarmi Narsarsuarmilu pisiniarfiit 2002-mi KNI A/S-imit tiguneqarput.
Fjalla-Eyvindur
Paasissutsissat kingoqqiviat
Sumut atassuseq:Islandi
Tasiusaq (Nanortalik)
Sumut atassuseq:Kalaallit Nunaat
Aappilattoq (Upernavik)
600px|Inuttussuseq
Nikerartuusisitsineq
thumb|alt=A |una nikerartuusaartitsineq assinik qulinik imaqarpoq.
Inooqatigiinnik ilisimatusarneq
Inooqatigiinnik ilisimatusarneq tassaavoq ilisimatusarneq inuit akornanni inooqatigiinnerannik. Inooqatigiit ilisimatusarneranni qitiutinneqarpoq inuit akornanni attuumassutsit, ataasiakkatut, eqimattatut aammattaaq inuiaqatigiit sannaanik. Inooqatigiinnik ilisimatusarnerlu taamaalilluni tarnip pissusilerinermik avissaaqqavoq, inooqatigiittut pisartut imminiinnarmut tunngasumik ataasiakkaamillu avissaaqqatinneqarluni.
Sumut atassuseq:Inooqatigiinnik ilisimatusarneq
Nunatsinni naasut aqqi kalaallisut
Kalaallisut (Qallunaatut; Latinerisut)
Uumassusililerineq
Inuit avatangiisiminut tulluarsartarput
Ukiut mio. marluk miss. matuma siorna nunarsuup klimaa nillertinnerulersimavoq. Peqatigalugu inuit siuaasaat siaruariartorsimapput. Oqquiniarlutik kiassarniarlutillu illuaraliorlutillu tupiliortar simapput, uumasullu amiinik atisaqartalerlutik. Ukiut ingerlaneranni siuaasavut nunarsuarmi sumi luunniit piniarlutik, aalisarlutik nerisassarsiorfigisinnaasaminni inuusinnaalersimapput.
Ukiut 50.000-it matuma siorna
Europap Asiallu avannaatungaat sermersuaqarput, inuilli sermip sinaa tikillugu najugaqarsimallutik. Amerika Avannarleq, Amerika Kujalleq Manerassuullu qeqertarpassuisa ilaat suli inoqarsimanngillat. Kingulliarsuit amerlasuut kingornuttagaat, DNA, misissorneqarsimapput, tassuunalu paasineqarsimalluni maanna europamiuusut inunnit ukiut 50.000-it miss. matuma siorna Kangia Qiterlermut Asiamullu annguttunit kingoqqisuusut.
Aqqartartut
Atortoqarani aqqarneq puiaasanik iltimik imalinnik atortoqarluni aqqaraanni, immap qaanut pinnginnermi silammut anersaarnissaq eqqaamasariaqarpoq, taamaaliunngikkaannimi puaat qaarsinaapput, tassa naqitsineq millippat silaannaq neruttussammat. aqqartartorpassuit itisoorsuarmiit sukkavallaamik puttallartut ajutoortarput. aqqartartut nappaataannik nappaateqalersinnaapput, timip ipiutaasartaanni aavanilu kvælstoffimik imalinnik pullartaninnernik pissuteqartumik. thumbnail|
Nerlernarnaq
Timmiaavoq aallartartoq, tunup qiterpasussuani erniorfeqarluni.
Nerlernaarsuk
thumb|Nerlernaarsuk thumb|Nerlernaarsuit najugaat Nerlernaarsuk imaluunniit Canadap nerlia (Branta canadensis) takissuseqarpoq 65-95 cm-imik sului iserartussuseqarlutik 140-170 cm-imik.
Suliffissualerineq
Sumut atassuseq:Suliffissualerineq
Nerlernaq
Nerlernaq (Branta bernicla) Takissuseqarpoq 60 cm-imik sului iserartussuseqarlutik 115 cm-imik. Nerleq mikisoq niaqua, qungasia sakiaalu qernertut erseqqissumillu qaqortumik eqqulik.
Piniagaanera
Eqalussuaq
Sumut atassuseq:Aalisagaq
Nuna asiilasooq
Nuna asiilasooq erinarsuutaavoq kalaallit inuiattut erinarsuutaannut ilaasoq, aapparigaa "Nunarput utoqqarsuanngoravit". Erinniortuuvoq taalliortuullunilu Jonathan Petersen. Taallaa malunnarpoq nuna kisiat oqaluttuarigaa namminerlu isummersuinani, (asiilasooq; "imaqarluartoq") isigisani Kalaallit Nunaat qanoq kusanassusia eqqartorlugu. Taallaa imak nipaqarpoq:
Peqqinneq
Peqqinneq marloqiusanik avinneqarsinnaavoq, tassaasut timikkut peqqinneq aamma isummakkut peqqinneq.
Uumaatsulerineq
Silaannarsuup naqqarmiuuvugut
Silaannaap takussaanngitsup iluani - naqqanilu inuunerput ulluinnarsiutigalugulu sungiusimangaaratsigu, eqqarsaatigineq ajorparput, naak ilaatigut immaqa tupigutsassuteqartaraluarluta. Aamma eqqarsaatitsinnut ungasittaqaaq silaannap-imertut timerput tamakkerlugu sammivinnit tamanit naqitsivigigaa. Immaqalu arlaqartugut misilissimavarput immiartorfik imermik ulikkaartoq, pappiaqqamik matoriarlugu ammut saatillugu kuineq ajortoq. Tassuunakkut upernarsineqaannarpoq, aamma silaannaap immiartorfiup matua pappiaraq qummut naqikkaa.
Silaannaap naqitsinera qanoq atsigaa?
Siullermik, uuttuut newton ilisarnaataa N. Nutsuinernut allanullu nukinnut kilo-mut taarsiullugu uuttuutaavoq. Oqimaalutaq 1 kg nukimmut uuttuummut nivinngarneqaruni takussaalissaaq nusutsineq 9,8 N-iusoq, 10 N-ip missaa.
Napaartoq
Napaartoq Orpik taanna nunap timaani orpigaqarfinni, palleqarfinni orpeqarfinnilu tamatigut tamaana, qaqutiguugaluarlu hedeni naggorissuni, naasimasarpoq. Kaavequtit qaamasut mikisunnguit eqimmateqalutik halvskærmimiipput. Inerittui seernarput, simersialiakkuminartuullutilli. Timmissanit nerineqartaqaat, naasussallu ajoquserneqarsimanatik anarineqartamik taamaalillutik siaruarterneqarluartarput.
Qarsoq (Nipilersoqatigiit)
Qarsoq (aamma taarusuttarpaat "Qarsukkut") nipilersoqatigiiupput 1980-ikkut aallartilaarnerani saqqummersut, pop aamma rock-imik akullugit appisimaartartut. Nuannarineqaatigilerpaat atortagaat "Qimappagit", "Misigisat", "Imatut ajornanngitsigaa".
Oqaluttuassartaa
Qarsukkut aallarteqqaarput 1970-ikkut qeqqani taamani atseqaqqaarsimallutik Damgård Band, kingusinnerusukkullu Qarsoq-mik ateqarlutik immiusseqqaarput, immiussaat atserlugu "Qimappagit" (1982).
Savalimmiut
Savalimmiut tassa nuna Europami. Savalimmiut (Føroyar) qeqertat arlalikkaajupput atlantip imartaani Shetland (kujammut 280 km), avammullu (430 km) Island-imut inissisimalluni, qeqertat 18-nit, 16-nit najugarineqarlutik. Silap pissusaa siallerajuppoq nuiarajuttuulluni. Immap sarfaa peqqutigalugu kiassusaa naammaannangajattuuvoq ukiumi aasamilu. Nunataata 6%-ia naatitsivissatut atorneqarpoq. Iffialiassanut naatsorsuussaanngilaq taamaallaalli naatitat (grønsager) kisimik naatinniarneqartarlutik. Qeqertani tamani savaateqarneq annerusumik ingerlanneqarpoq. Suderoy-imi aatsitassanik ingerlatsisoqarpoq. 20%-ii sanaartornermik aallutaqartuupput. 21%-iilu aalisagarsiornermik suliassaqartuupput, tassaasoq 90%-iata missaa niuernermik avammut tunitsiviulluni. Aalisakkat 80-ikkunni tammariarternerata kingorna, eqalunnik tukertitsivinnik pilersitsisalerput, ullumikkut nunarsuaq tamakkerlugu annerpaasuni 10-ullutik. Uuliasiornissamik qalluinissaminnik ujaasisoqarpoq imartaanni.
Nunavut
Nunavut (inuktitut: Nunarput, Tuluttut: Nunavut) namminersornerullutik oqartussaqarfiuvoq Canadap avannaani. Nunataq pilersinneqarpoq 1999-imi, nunap inoqqaavi peqatigalugit isumaqatigiissuteqarnikkut, nunap inoqqaavi pisinnaatitaaffii tunngavigalugit. Taamaalilluni Northwest Territories atareersoq marlunnik avinneqarpoq. Nunavut (kalaallisut aamma nalunnginneqartoq: "Akilinermiut") nunataa Canadap 25%-iata missaa ilagivaa inuttussuseqarluni 30.800 missaani. Angissusigigamiuk 2.093.190 km² Kalaallit Nunaat angeqqatigingajappaa. Illoqarfiit pingaarnersaat Iqaluit, Baffin Island-imi inissisimavoq.
Kakillarnaq
thumb||Kakillarnaq Norgemi Siit orpiillu orpigannguussimasut akornini imalt. kisimiillutik eqimattaallutik naasimasarput; Kujataani aamma qaarsut anorlerfiulluartut killingini ammaannartuni nunaminertani (hedenilu) paarnaqutilinni. Pilutai meqqutaasat pingasukkuutaarlutik nigalinngorsimasartut qorsuujuaannartuupput. Arnavissat qorsuusut qernerteriarlutik tungujortunik toortarniusanittarput, naggataagullu inerittunngortarput paarnatut ilusillit. Angutivissat sungaartuusut titartakkami allermi takutinneqarput. Arnavissat angutivissallu tamarmik immikkut naasuusarput.
Umimmak
Sumut atassuseq:Nersut Sumut atassuseq:Miluumasoq
Illoqarfiit pingaarnersaat
Illoqarfiit pingaarnersaat tassaanerusarpoq illoqarfik, nunap (naalagaaffiup) naalakkersuisui najugaqarfigisaat (issiaffigisaat).
Kangerlussuaq
Junip aallartinneraniit septemberip tungaanut aputeqarneq ajorpoq ullullu qaamaneri takisarlutik, junillu naanerani seqineq ulloq unnuarlu kaaviinnartarpoq.
Amerika
thumb|Amerika inissisimanera. Amerika nunavissuit ilagaat avannaaniit Amerika Avannarleq Amerika Qiterleq kujammut Amerika Kujalleq nunarsuup 8,3%-ia inissisimaffigaa (imalt. 28,4% nunataa), inuilu nunarsuup 14%-ii inoqarfigalugu.
Naalagaaffiit Peqatigiit
Sumut atassuseq:Politik
Siissisoq (Nipilersoqatigiit)
Nipilersoqatigiit Siissisoq Uummannaminngaanneersuupput, heavy metal aamma punk rock-inik nipilersortartut 1998-imi aallartittut. Nuussuaaraq saqqummersinnikuuaat atilik "Aammarpassuillu", tusarnaarumasuni qaammatit marlunni sallersaanut ilaasarlutik. Kalaallisut erinarsorlutik Afrika-mi uumasut taalliornerusarpaat.
Aamma takuuk
Sumut atassuseq:Nipilersortartut
Ulloriarsiorneq
Qangarsuaq ulloriarsiorneq ullorissat atorlugit upperisarsiornermut paarlaanneqassanngilaq, upperisaq isumaqarpoq inuit naapitaat ullorissat inissisimanerisa arlaatigut sunniuteqarfigigaat. Pineqartorlu tassunga arlaannik tassunga attuumassuteqaraluartoq naggueqarfeqatigiikkaluartullu suleriaasiat allaanerulluinnarpoq.
Konfusiusi
right|200px|thumbKonfusiusi (Kineserisut: 孔夫子; pinyin: Kǒng Fūzǐ, Wade-Giles: K'ung-fu-tzŭ) Kiinamiuuvoq eqqarsartartoq aamma inooqatigiinnermi eqqarsartartitsisoq, ukua ajoqersuussutit eqqarsartartorlu Kiinamiut, Koreanimiut, Japanimiut aamma Vietnamiut sunniuteqaqataasimatusaaqarput eqqarsaatai inuunerlu. eqqarsartai erseqqissaqutillugu aamma naalakkersuisunit akuliusimaffigineqartut ileqqorinneq, attaveqaateqarnerup ataqatigiinnissaap kukkunnginniarneq, eqqartuussivik aamma ilumoorsuseq.
GM isikkamik arsarneq 2011 (angutit)
Unammisaqattaarnerit
* Straffeqattaarnerup kingunerani G 44 pissartanngorpoq.
Jonathan Petersen
Aallaavia
Sumut atassuseq:Nipilersortartut
Kuulti
thumb|Kuulti Kuulti (Latinnerisut: aurum) tassaavoq grundstof 79-issaat kemi-mi nalunaaqqutserneqarsimasoq Au. Kuulti naliginnaasumi piffinniikkuni isikkuagut oqimaannerusuuvoq aamma ilusilersoruminartuulluni.
Ammassalik
Ammassalik kommunea, kommuni pilersinneqarpoq kommunalbestyrelsimut qinersineqaqqaarmat 1. januar 1963-imi, taamaalilluni ulumikkut kommunalbestyrelsi atuuttoq kommunalbestyrelsiuarsimasut nr. 11-rivaat.
Air Iceland
Air Iceland (Islandimiusut: Flugfélag Íslands) regional airline'iuvoq Island'imi Reykjavík'imi baselik. Timmisartuussinerit Islandimi ingerlanneqartarput, Kalaallit Nunaannut Savalimmiunullu. Mittarfinni pingaarnersaavoq Reykjavíkkip Mittarfia aammalu Akureyrip Mittarfia.
Inuit nunaanni nipilersortartut kattuffiat
INNK allaffeqarpoq Nuummi, H.J. Rinksvejs -imi KNR-p illutakuani. Pilersinneqaqqaarami Suliniaqatigiiffik Team Music-imik taajortunit pilersinneqarpoq siullerpaamillu siulittaasuulluni Leif Immanuelsen maanna Kulturilerisut Kattuffianni siulittaasuusoq INNK-miit qiningaalluni.
Sisimiut
Sarfannguaq
Illut eriagisariallit:
500 Kr.in.si. – 1300
Sisimiut Kommuneani inoqalersimaneranik takussutissat siullersaat ukiunik 4.500-inik pisoqaassuseqarpoq. Taakku Saqqaqkulturemeersuupput, Kalaallit Nunaanni ukiuni 1800-ini inuusimasut. Taakkununnga tulliullutik Dorsetkulturep inuttai maanni najugaqarsimapput. Kulture taanna marlunnut immikkoortitaavoq, tassa Dorset I (ukioq 500 Kr.in.si. – 200 Kr.in. king.) kiisalu Dorset II. Kulturep Dorset I-ip inuttai taamaallaat Sisimiut Kommuneani nassaarfiusimapput. Thulekulturep inuttai Sisimiut inuisa massakkullu inuusut siulii maanga pisimapput ukiut 1200-it 1300-illu akornanni. Aammattaaq Amerika-mit avannarlermiut nunasisut siulliit ilagisimallugit. Aningaasaqarnermikkut arferit, puisit kiisalu tuttut toqqammavigisimallugit. Nunami taamma nillertigisumi inuuniarneranni puisi pingaaruteqarsimaqaaq. Neqaata inuussutissartaqarluartup nerisarinerata saniatigut amia atisassiatut kisalu qaannanut umianullu atugaraat. Aammattaaq puisip orsua qullerminnut kissamik qaamanermillu tunisisumut ikummatigalugu.
SAS Scandinavian Airlines System
1991'imi SAS'ip sullissanut iluanaarusiiffissaq aallarnersimavaa EuroBonus. Iluanaarusiiffimmi bonuspoint'it katersorneqarsinnaapput, kingusinnerusukkullu angalanernut akeqanngitsunut, neqeroorutinut, pilerisarutinulluunnit atorneqarsinnaasut. EuroBonus'imik iluanaarusiiffik tallimariarluni akissarsiassamik tunisissimavoq Freddie Award'imik eqimattaqatigiinnit suliffeqarfiup nammineq pigisamit agguaassisarfianit.
Mittarfeqarfiit
Qulimiguulinnut mittarfiit
Alluitsup Paa
Narsaq
Qeqertarsuaq
Qaqortoq
Atlantiku qulaallugu timmisartunut mittarfiit
Narsarsuaq
Mittarfiit mikisut
Upernavik
Nunnittarfiit
Akunnaaq
Qassimiut
Qeqertaq
Saattut
Iganeq
Imeq
Inganermi imeq imerpalasutulli allatut atorneqakkajuttorujuuvoq. Ingaaq imermut, ilaatigut mamalikkamut, qalaanniarlungu. Imerpalasut inganermi pisariaqangaarmata ingariaatsip atia qanoq imerup akoorutissallu akulerunnerat atsiunneqartarput soorlu: aalarlungu, uunarterujoorinermi, qalaassinermi, qalaatipallaanermilu. Imerpalasoq ammaannartumi uunnakkaanni sukkasuumik aalannguutipallattarpoq, mamaa akuilu kiserngoruttarlungit – qjuliornermi miseraliornermilu tassa atorluangaasartoq.
Timissat
Uumasuninngaanneersut nerineqarsinnaasut uku nukiit, ilormiut, immuk, manniit aamma manniup qaqortortaai, timissanik akoqangaatsiarput. Aammattaaq naasuneersut tamagajammik, ingammik paarmaasat naatsiiassallu, timissamaateqarput, annikinnerungaatsiartumilli. Sananeqaatiaraqatigiinnik timissanik sanasussanik inuup timaata sanarfisinnaanngisaanik taakkuninnga pisinnaavungut. Timissat uunnakkaangamik atorfivitsik isikkutillu
Nerisassat tungaatigut isumannaallisaaneq
Nerisassanik piareersaanermi kiak atorneqarnerani tappiorannartut ulorianarsinnaasut toqunneqartarput. Sunniutaa kianneranit qanorlu inganerat apeqqutaavoq. 5 °C-mik 57 °C-mut kiassusillit "nerisassat ulorianartorsiorfiat", kissassutsit taakku akornanni tappiorannarut ikaliartupiloorsinnaangamik. Taamaattoqartillungu, assersuutigalugu E. Coli, minutsit 20-kkaarlugit marloqiusanngorsinnaasarpoq. Nerisassaq isikkua allannguuteqarani ajoquteqaangittuusisinnaavoq, nerisunulli ulorianarsinnaalluni. Neqit, timmissat, manniit, immuillu allallu nerisassat piareersarnikut "nerisassat ulorianartorsiorfiat"-nnik ungalusimaneqassapput nerisinnaaneqarniassatillugit. Nillataartillugit qeritillugilluunnit tappiorannartut toqunneqarsinnaanngillat, ikaliartornerili arriillisinneqaannarsinnaavoq. Nerisassat uunartut nillarseniaraanni, uninngatiinnarneqassanngillat supoortumiluunnnit 90 minutsit sinnerlugit.
Agguiviit tappiorannartunut qanittorujuupput, ulorianarsinnaallutillu sissuernermi malitassat malinneqanngippata. Agguiviit plastikkit qisummik sequmiannginnerupput, tappiornnartunillu ikaliartorfiunnginnerusutut isigineqarlutik. Eqqartorneqarsimavoq, misissuisullu ilaasa takutissimavaat agguiviit qisuit pittaanerusut. Erruiviit agguiviillu saligaattussiat innersuutigineqarput, ingammik neqinik, timmissanik imarmiunillu aapasunik suliaqarnermi. Imeq uunartoq, qaqorsaat, tappiorannartuiaallu imaluunnit errorsivimmut iluaqutaalluartarpoq napparsimasutissanik annikillisaanermi.
Nukissat
Sioraasaq takisuumik sananeqaatiaqqanik ataqatigiissaakkanik atasulik takisooq, soorlu qerattarsaat, ingangaangami sioraasartaa minninngorluni sequtsilertarpoq, sioraasalli naammaannannerit erngataasanngornerusarlutik. Sioraasap sananeqaatiarataata ungalusiatut isikkuanit imeq tamarmi peerpat, taava kukkarnaanngoriartulernera aallartissooq, sioraasarlu kianneranit seqummatertarpoq aamarsuup sananeqaatiaraata pinngoriartornerani. Aallallu sioraasat seqummatertut kukkarnaamik sanasarput. Taannalu maillard qisuariaataanik taasaq nukissanik timissanillu uunnaanermi pilersitsisarpoq, mamamik sakkortulisaatitut.
Nerisassat tungaatigut isumannaallisaaneq
Sumut atassuseq:Nerisassat imigassallu
Oqaluttuassartaa
Inneq uppernarsaatitut atornissaa tulluutinngilaq, nuna Afrikkap kitaaniittoq inoqannginnersallu allat kallermik toqqitinneratigut ikuallannerit suli pisarmata, qularnarsisillugu qangarpiaq inneq atorlugu ingasalertoqarsimanersoq, taamaallalli uumasunik qaasuttunik ungalusimassutissatut kialaarnissamulli atorneqarneranut takutitsiinnarluni. Inuup ineriartorneranik ilisimatuut ikannerit inneq atorlugu inganerup aallartivissimanera ukiut 250,000 matuma siorna ilimagaat, qangarsuaq ikumatitat, nunami kissarsuutit, uumasut saarngi ikuallatat, ujaqqanillu sakkut Europa-mi kangiatalu qeqqani nassaarineqartarmata. Takussutissatut uppernarsaatissatuaavoq ukiut 2 million-it matuma siornatigut nunami ikuallanneq inuup saarnginik sinnikulik, kisiannili inuup ineriartorneranik ilisimatuut ikannerit ilimagaat iluatsitsinerinnarmik pisimasoq inummillu ikuallataanani.
Inuttut pisinnaatitaafiit pillugit silarsuarmioqatigiinut nalunaarut
Immikkoortoq 11
1.Kinaluunniit pillagaassutaasinnaasumik iliuuseqarsimasutut unnerluutigineqartoq pisinnaatitaavoq pinngitsuusutut isigineqarnissamut pisuunermi tamanut ammasumik eqqartuussisoqarnerani, tamatumani uppernarsaatissat tamassa imminut illersorniarnissamut pisariaqartinneqartut pereerlugit inatsisit naapertorlugit pisuunermi uppernarsarneqarnissaata tungaanut. 2.Kinaluunniit iliuuserisimasaq qanoq iliuuseqanngitsoorsimanerluunniit inuiaqatigiit imaluunniit nunat allamiut inatsisaat naapertorlugit tamatuma nalaani pillarneqaataasussaanngitsut pissutigalugit pillagaassutaasinnaasumik pissusilerorsimasutut pisuutinniarneqarsinnaanngilaq. Aammattaq iliuutsit pillagaassutaasinnaasut pinerata nalaani aalajangerneqartuniit sakkortunerusunik pillaatissisoqarsinnaassanngilaq.
Immikkoortoq 20
1.Kikkukkuunniit tamatmik pisinnaatitaapput eqqissisimasumik pissusilimmik killilersugaanngitsumik katersoqatigiittarnissanut aammalu peqatigiiffinnik pilersitsisarnissanut. 2.Kinaluunniit peqatigiiffimmi sumiluunniit ilaasotaanissamut pinngitsaalineqarsinnaanngilaq.