Америкадағы_шағын_кәсіпкерлік_және_корпорация
Корпорациялардың капитал өсіру жолдары
Егер өркендеуші корпорация өзінің капиталын өсіруде ізденіске түсіп, шығармашылық жол таба алмаса, онда ол белгілі бір деңгейге көтеріле алмас еді. Корпорациялардың осы қаржыны өсіру, капиталын молайту жолының негізгі бес әдісі қалыптасқан. Облигациялар шығару. Облигация - белгілі бір уақыт аралығында немесе келешекте ақшаның белгілі бір мөлшерін қайтарудағы жазбаша міндеттеме алуы. Сонымен қатар обли- гация иелері белгілі бір ставка қою арқылы төлем пайызын алады. Бұның иелері біреуге облигацияны күші бар кезеңінде сата алады. Корпорациялар облигация шығару арқылы табыс табады, инвесторларға төлейтін пайыздық ставкалар - жалпы алғанда басқа қарыз түрлерінен төмен, облигация бойынша төленетін пайызға салық салынбайды. Бірақ корпорация пайда түспеген жағдайда да пайыз төлеуін жүзеге асыруы керек. Егер инвес- торлар компаниялардың облигация бойынша міндеттерінің орындалуына күмәнданса, онда облигацияларды сатып алудан бас тартады немесе тәуекелділікті үлғайтқаны үшін пайыздың жоғарғы ставкасын төлем ретінде талап етеді. Сол себептен шағын корпорациялардың облигация шығару арқылы өз капи- талын үлғайтуы сирек кездеседі. Артықшылықты акцияларды шығару. Компания капитал- ды өсіру үшін жаңа «артықшылықты» акцияларды шығарады. Осы акцияларды сатып алушылар, мысалы, компания қаржы мәселесіне тап болған жағдайда, арнаулы мәртебеге ие бола- ды. Егер табыс шектеулі болса, алдымен кез-келген басқа акциялар бойынша дивидендтер, содан соң «артықшылықты» акция иелеріне облигация үстаушылар өздерінің кепі- лдендірілген пайыздық төлемдерін алғаннан кейін дивиденд төленеді, кез келген басқа жай акциялар бойынша дивидендтер сонан соң ғана төленеді. Кәдуілгі акцияларды сату. Егер компания жақсы қаржы- лық жағдайда болса, ол өз капиталын кәдуілгі акциялар шы- ғару арқылы өсіреді. Компанияларға акция шығаруға көбінесе инвестициялық банктер көмектеседі, сонымен қатар егер қа- тардағы азаматтар акцияларды белгілі бір ең төменгі бағамен сатып алудан бас тартса, банктер тұрақты бағамен шыққан кез-келген жаңа акцияларды сатып алуға келіседі. Қарапайым акционерлердің корпорация төрағалар кеңесін сайлауға құқына иелігіне қарамастан, олар табыс бөлу кезінде облигация және артықшылықты акция иелерінен кейінгі орынға ие. Инвесторларды акцияларды сатып алуға екі түрлі әдісп- ен ынталандыруға болады. Кейбір компаниялар инвесторларға тұрақты кірісті ұсыныл, үлкен дивиденд төлейді. Бірақ бабалары шағын мөлшерде дивиденд төлеп, немесе мүлде төле- мейді, оның орнына акционерлердің назарын аудару үшін кор- поративтік кірісті, яғни акциялардың өз құнын үлғайтады. Жалпы алғанда, инвесторлар корпоративтік кірістің көбеюін күте бастағанда акциялардың құны жоғарылайды. Акциялар- дың бағалары едәуір көтерілген компаниялар акция иеленуш- ілеріне әр акция үшін қосымша бір акциядан төлеп, жиі-жиі «бөлшектел» отырады. Бұл корпорацияға ешқандай капитал әкелмейді, бірақ акционерлердің ашық нарықта акциярын сату- ға жеңілдік береді. Мысалы, бір акцияны екіге бөлгенде акция құны алғашында екі есе азаяды да сонымен акционерлердің назарын өзіне аударады. Шеттен алып пайдалану. Компаниялар қысқа мерзімді капиталды өндіреді, әдетте тауардық-материалдық қорды қаржыландыру үшін банктен және басқа да несие бөлушілер- ден несие алу жолымен өндіре алады. Түскен пайдалы қолдану. Жоғарыда көрсетілгендей, ком- паниялар түскен табысты үстап қалу арқылы өз іс-әрекеттерін қаржыландыра алады. Табысты үстап қалудың әртүрлі страте- гиялары бар. Бір корпорациялар алдымен электр энергия, газ, тағы басқа коммуналдық қызметте көбінесе пайдаларын өз акционерлеріне дивиденд түрінде төлейді. Енді бір корпорация- лар табыстың 50 пайызын акционерлерге дивиденд есебінде бөліп, ал қалғанына корпорацияның кеңеюіне қатысты іс-әре- кетті қаржыландыруға жұмсайды. Ал үшіншілері көбінесе шағын корпорациялар өздерінің таза пайдасының басты бөлігін ғылыми ізденістерге және өзінің өрісін ұлғайтуға жүмсағанды дұрыс көреді. Сөйтіп, олар өз акцияларының құнын жылдам өсіру арқылы инвесторларды марапаттауға үмтылады.