cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Айттинг
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Джозеф Морган
Өмірбаяны
Джозеф Морган Лондон қаласында туылды. Бірақ ол тез арада отбасысымен бірге Суонси, Уэльске көшті. Осы жерде ол келесі 11 жыл бойы өмір сүреді.
Осындан кейін ол «Мэнсфилд саябағы» (режиссері Ян Б.Макдональд) драмасында ойнады. Келесіде Морган «Жалғыздық мистері» фильмінде атақты Джеймс Дин бейнесін орындайды. Уақыт өткенмен ол тағы да бірнеше жұмысқа ие болады.
Борис Иванович Чувылко
Ол «Абай портретін» екі рет(1993, қағаз, гуашь, темпера) салды.
Амбон-Тимор халықтары
Тілі
Тілдері аустронезиялық отбасының орталық аустронезия тобының оңтүстік молуккан, аруан және тимор бөлімдеріне жатады.
Нарандиба
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Cebu Pacific
Әрекеттегі
2013 жыл нәтижесінде Cebu Pacific орташа жас бойынша 4,1 жыл :
Гүлмира Болатқызы Раисова
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Айбек Кеңесұлы Жүсіп, «НұрМедиа» АҚ вице-президенті. Қызы -Жүсіп Аружан Айбекқызы ұлы - Жүсіп Аслан Айбекұлы.
Құйылған құрылым
thumb|200px|[[Кристаллит]] Құйылған құрылым (Структура литая) — дайындаманың бет жағы салыстырмалы кішкентай кристалитпен, тереңірек жағы ұзартылған бағана тәрізді дендеритті кристалмен, ал ортасы тең осьті дендритпен сипатталатын құрылым.
Аморфа
Дереккөздер
Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Мейрам Абақанов
Мейрам Абақанов (1931 ж. Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы - 1998 ж. Жезқазған) - саяси, қоғам қайраткері. Отан алдында адал еңбегі үшін 2 мәрте "Еңбек Қызыл Ту", "Құрмет Белгісі" ордендерімен, он шақты медаль және екі рет республика Жоғарғы Кеңесі Президиумының құрмет грамоталарымен марапатталған.
Мұңал
Жаулыдан
Қосқұлақ, Ескелді, Жары.
Қамысбайдан
Сүлеймен
Жарылқамыстан
Тоқтамыс, Соқырша.
Амауака
Дереккөздер
Санат:Перу халықтары
Мұңал
Боқсарыдан
Оразбай, Төлеген, Қисық, Күшен, Баби, Жабық.
Оттана
Оттана (Ottana) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Нуоро провинциясында орналасқан.
Тюш (Бисерта тармағы)
Тюш — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бисерть өзенінің сол жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Клайн-Филен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 718 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 45,38 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 55 035. Муниципалитеттің басшысы — Клаус-Юрген Шефер.
Басқақ
thumb|[[Иванов, Сергей Васильевич|С. В. Иванова картинасы]] Басқақ -
Биік андыз
Химиялық құрамы
Шикізаттың құрамында 40%-ға дейін инулин болады, эфир майлары және сапониндер бар.
Дәрілік препараттары
Санат:Күрделігүлділер
Генералиссимус
Бұл көбінесе Батыс Еуропа елдерінде одақтас елдердің біріккен әскерлерінің бас қолбасшысына құрметті атақ ретінде, кейде билеуші әулет отбасыларының мүшелері мен мемлекттік қайраткерлеріне берілген. Генералиссимус атағын алғаш рет Францияда герцог Анжуйский (1569) иемденді. Ресейде бұл атақ воевода А.С.Шейнге (1695), князь А.Д.Меньшиковке (1727), граф А.В. Суворовқа (1799) берілді. Кеңестер Одағында Генералиссимус атағын 1945 ж. 27 маусымда И.В. Сталин алды. Генералиссимус атағын дүние жүзі бойынша 30-дан астам адам алған.
Утин Николай Исаакович
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Дитятев Шор
Дитятев Шор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колотило көлі - №8370 атауы жоқ өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Нативидади-да-Серра
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 359 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 832,606 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,8 адам/км².
Вартейская Виска
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Бөрдек
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
NGC 3637
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ирка (Ольшанка тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Адам тағдыры
Шығу тарихы
Әңгіменің сюжеті ойдан шығарылмаған. 1946 жылдың көктемінде М. Шолохов аңшылықта жүріп бір адамды кезіктіреді, ол басынан өткен қайғылы оқиғаны түгел баяндап береді. Шолоховты бұл әңгіме қатты толғандырады да ақыр соңында мұны шығармаға айналдыруды жөн деп табады. "Бұл жайлы міндетті түрде әңгіме жазып шығамын". Арадан 10 жыл өткенде Хемингуэй, Ремарк пен өзге де шетелдік жазушылардың шығармаларын қайталап оқи отырып, бас-аяғы жеті күнде "Адам тағдыры" атты шығарманы дүниеге келтіреді.¹
Нюрих (Конда тармағы)
Нюрих — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Конда өзенінің оң жағалауынан 992 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 75 км-ді құрайды.
Светлана Николаевна Рехсон
Хоббиі - ғылыми қызмет, жастарды тәрбиелеу, отбасылық жайлылық, салауатты өмір салты.
Жангелді ауданы
Әкімшілік бөлінісі
22 елді мекен 5 ауылдық әкімдік пен 7 ауылдық округке біріктірілген:
Ауыл шаруашылығы
Ауыл шаруашылығына жарамды жері 3759,7 мың га (2008), оның ішінде 27,8 мың га жері егістік, 90,2 мың га шабындық, 338 мың га жайылым. Жангелді ауданында жолаушылар мен жүк тасымалы республикалық маңызы бар Арал – Ырғыз – Торғай – Амангелді – Арқалық автомобиль жолдары арқылы жүзеге асырылады.
Грит Баррингтон (Массачусетс)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Өтеп Оңғарбаев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Ақындар Санат:Қазақ ақындары Санат:1899 жылы туғандар Санат:1946 жылы қайтыс болғандар
Эгон Эрвин Киш
Шығармашылығы
Шығармаларын неміс тілінде жазған. Әдеби қызметі 1904 жылдан басталды. 1918 жылдан Аустрия Коммунистік партиясының мүшесі. 1937-38 жылдарында Испанияда халықаралық бригада құрамында соғысқа қатысты. Киштің «Жеңгетай» (1914) атты романы, «Ұрланған қала» (1923) пьесасы бар. Буржуазиялық баспасөздің Кеңестік Ресейге қарсы өсек-аяңын әшкерелеп, «Патша, поп, большевик» (1927), «Азия түбірінен өзгерді» (1932) және т.б. репортаждар жазды. «Үш сиыр. Бір шаруамен әңгіме» (1938), «Жағажайдағы сарбаздар» (1938), «Мексикада жаңалықтар» (1945) т.б. кітаптарын жазды.
IC 4270
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47500, ESO 509-37, MCG -4-32-27.
Антропоген
thumb|[[Фауна, Оңтүстік Америка, ленивец мегатерий және глиптодон]] Антропоген - Геологиялық кезеңдердің ең соңғы (қазіргі) кезеңі болып есептелетін төрттік кезеңнің синонимі. Антропоген кезеңі адамдардың пайда бола бастауымен сипатталады, оның жалпы ұзақтығы 2-2.5 млн жылдар шамасы делінеді.
Упуда
Упуда (Батыриха) — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфа өзенінің оң жағалауынан 642 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сәрсенғали Исмаилұлы Сағитов
Еңбектері
50-ден астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 1 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:1931 жылы туғандар
Аманат (Жәнібек ауданы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 188 адам (99 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 45 адамды (22 ер адам және 23 әйел адам) құрады.
Владимир Александрович Шубарин
Өмірбаяны
Құрып, өз түпнұсқа би стилі. Бірге 1962 жылы жұмыс істеді "Москонцертте".
Младен Петрич
Ұлттық құрама
Хорватия құрамасына 2001 жылы шақырылды. 2008 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.
Абыз (өзен)
Гидрологиясы
Абыз өзені ағып өтетін алқап адырлы аласа төбелі келген. Олардың ара-арасындағы аумақты ойпаңдардың шабындығы мол, су көздері де жетерлік. Өзен сағалары мен адыр төбелердің етектерінде қайың, терек, шілік, қамыс өседі. Осы өзеннің бойында Арғын руының Сауранбай тармағына жататын елдің ескі қорымдары, тұрғын үй қораларының сілемдері жиі кездеседі. Жаз айларында үзік-үзік болып қалатын қарасуларында балық көп болады.
Air Bishkek
Рейстер бағыты
Авиакомпания Оштан және Бішкектен Мәскеуге, Новосірге, Красноярскке, Иркутскке, Стамбулға, Санкт-Петербургқа, Үрімшіге, Сургутқа, Белгородқа, Екатеринбургқа тасымал рейстерін жасайды.
Құдайназар
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы географиясы Санат:Қыраттар
Басқұр
Дереккөздер
Санат:Киіз үй Санат:Қазақ қолөнері Санат:Қазақстан мәдениеті
Марат Қомпайұлы Тақабаев
Марат Қомпайұлы Тақабаев (1934 жыл, Ақмола облысы, Зеренді ауданы) – физика-математика ғылымдарының докторы (1996).
Лимпопо
Бастауы
Витватерсранд жотасының солтүстік беткейінен басталады да (Велд үстіртінен) Оңтүстік Африка Республикасы, Мозамбик, Ботсвана және Зимбабве мемлекеттері арқылы ағып өтіп, Үнді мұхитына құяды.
Саруле
Саруле (Sarule) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Нуоро провинциясында орналасқан.
Л'Еглиз-о-Буа
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2,59 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Пинзиу
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 527 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,24 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,3 адам/км².
Сен-Жермен-сюр-Авр
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1230 адамды құрады. Халық тығыздығы — 228,2 адам/км².
Калаис (Ворона тармағы)
Калаис (Колоис, Калоис) — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Пензен облысы, Воронеж облысы, Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ворона өзенінің оң жағалауынан 288 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Ойтья
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хицкирх
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2234 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.55 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1030, пошта индексі — 6285.
Клайор
Коммунаның INSEE коды — 54130, пошта индексі — 54290.
Салинас
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1549 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 61,7 км² шамасында.
Сергей Николаевич Савин
Сергей Николаевич Савин (8 сәуір 1964 жыл) — КСРО және Қазақстандық футболшы, шабуылшы. Қазақ КСР клубтарында ойнаған.
Хайнфельд (Төменгі Аустрия)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Хайнфельд (Нижняя Австрия)
Ұрпақ
Осы тұрғыда жас ұрпақ концептісінің жаңа мағынасы ашылады. "Ұрпақтар – өмір мен ата-баба ісіне шынайы бағасын беретін адамдар." Келесі мысалда жас ұрпақ фразеологизмі мүлде басқа мағынада айтылады: Ежелгі Оғыз елінің көне қонысына дихангершілік қайта келді, күнге шағылған батыр кетпеннің жарқылы сол: бұл аудан бақ айналып, береке дарыған, салтын сақтаған ел атанды. Ең ғанибеті, өмірдің өзіне қарсы жүзетін жас ұрпақ өсіп жетілді. (Д. Досжанов. Дария). Келтірілген мысал жас ұрпақ фразеологизмінің жаңа бағытын ашып тұр “жас ұрпақ – міндетті түрде өмірге жаңа леп, жаңа идеялар, өзгерту, т. б. енгізеді” қазақтар, бір жағынан, салт-дәстүрлер сақтауы мен сабақтастығын жақтайтын, бір жағынан, өмір сүру салтында міндетті түрде өзгеріс болатынын түсінген, өйткені, тек дәстүрлі және жаңа инновациядардың үйлесімділігі дамудың кепілі болып табылады.
Ұрпақ жоғалту фразеологизімінің мәні " халықтың, этностың ұрпағынан айырылуы". Мұнда қазақ тілін, ділін білмей, халық менталитетінен алыс, басқа халықтардың ықпалында тәрбиеленген балалар туралы айтылып отыр. Демек, қазақтар үшін осы фразеологизмде бейнеленген ұрпақтардың сабақтастығы міндетті түрде тіл, мәдениет, психология, менталитет, салт-дәстүр, әдет-ғұрып аспектісінде көрінеді. Мұндай байланыстың жоқтығы осы ұрпақтардың этникалық жүйеден алыстауын білдіреді. Фразеологизмнің өзі қазіргі қазақ қоғамында орын алып отырған құбылыс және ол өте ауыр әсер етеді, өйткені халықтың ұрпақтан айырылуы мағынасын береді.
Ұрын бару
[Қазақ]] үшін әсіресе жеңгелер мен жастар үшін бұл да бір той десе де болады. Болашақ күйеу қыз ауылына өзінше «көрінбеген» болып, бірақ қараңғы түсе салтанатпен, жолдас-жораларымен келеді. Мұны «есік көру» көбінесе «ұрын келу» деп айтады. Күйеу осы жолы өзінің болашақ жарын көріп танысып-білісіп, тілдесіп көңілін демдейді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Қызылша (өсімдік)
Өсімдік туралы
"'Қызылша"' (лат. Béta)– Амаранттар туысына жататын біржылдық, екіжылдық немесе көпжылдық өсімдік. Қызылшаның ең танымал түрлері: кәдімгі қызылша, қант қызылшасы және мал азық қызылшасы. Антарктидадан басқа барлық құрлықтарда кездеседі. Қызылшаның барлық мәдени түрі шығыс Үндістанда өсетін табиғи қызылша түрінен алынған. Қызылшаның тағам ретінде ең алғаш Жерорта теңізі маңындағы елдерде қолданылғандығы белгілі. Бірақ ежелгі заманда тағамға қызылшаның жапырағы ғана пайдаланылған, ал тамыры дәрілік мақсатта қолданылған. Ежелгі гректер Аполлон құдайының құрметіне қызылшаны сый еткен. Мал азығы қызылшасы XVI ғасырда Германияда шығарылған. Оның толық сапалы түрі XVI-XVII ғасырларда алынса,  XVIII ғасырда бұл қызылшаның түрі бүкіл Еуропаға тез тарады. Басқа қызылшалардан түрі жағынан айырмашылығы аз болғанымен, оның тамыры жақсы жетілген. Селекционерлердің 1747 жылы бастаған жұмысының нәтижесінде қант қызылшасы пайда болды. Сол кездегі қамыстан алынатын қанттың қызылша құрамында да бар екендігі анықталған. Ол кезде қызылша құрамынан 1,3 % қант алынса, қазіргі уақытта бұл көрсеткіш 20 % дан асады. Бүгінгі күні қант қызылшасы қант шығару бойынша қант қамысынан кейінгі 2-орынды иеленіп отыр. XIX-XX ғасырларда қызылша Антарктидадан басқа барлық жерге таралды.
Дуракова (Седуиха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жилберто Силва
Командалық
«Атлетико Минейро»
Сабытай
Дереккөздер
Санат:Шежіре Санат:Қазақ рулары
Кеспелеуіш машина
Кеспелеуіш машина – иленген қамырды қажетті пішінге келтіріп, жұқалап созып әрі кесіп шығаратын машина. Кеспелеуіш машинаның көлемі шағын, еңбек өнімділігі жоғары, сағатына 500 кг кеспе кесіп шығарады. Машинаның жоғарғы жағында қамырды жұмырлап, созып отыратын арнаулы тетік бар. Осы тетіктегі резеңке білік көмегімен жұқартылған қамыр 4 пышақты айналмалы білік арқылы өтеді де, кеспе болып кесіле береді. Кеспе арнаулы ГОСТ бойынша шығарылады, ұзындығы 300-650 мм, ал қалыңдығы әрқалай. Оқтау білік пен пышақты біліктің ұзындықтары әркелкі, ал жуандығы бірдей болады. Кеспе қалыңдығы біліктердің жақын не қашық орнатылуына байланысты.
Сарытерек (Қарағанды облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақтоғайдан оңтүстік-шығысқа қарай 36 км жерде орналасқан. Aуылды Байты, Доңғал, Достар, Желтау таулары қоршап жатыр.
Лейф Эриксон
Лейф Эриксон (Leifur Eiriksson; 970 —  1020 ж.ш.) — скандинавиялық теңізші. Солтүстік Америкаға Христофор Колумбтан 500 жыл бұрын алдын барған. Гренландия ашушысы «Erik the Red» (Жирен Эрик) викингтің баласы, Торвальд Асвальдсонның немересі.
Сейсенбі
Сейсенбі — аптадағы дүйсенбі мен сәрсенбі аралығындағы күн. Халықаралық ISO 8601 стандартына сәйкес, бұл аптаның екінші күні. Кейбір дәстүрлі (иудей және христиан діндері) стандарттар бойынша аптаның үшінші күні.
Силанус
Елді мекеннің қамқоршысы — Антоний Ұлы.
Сан-Висенте-дель-Распеч
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54088 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,55 км² шамасында.
IC 4271-2
Сыртқы сілтемелер
IC 4271,02 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Генетикалық код
Қасиеттері
Триплеттілігі - генетикалық код бірлігі - ДНҚ мен РНҚ молекуласындағы 3 нуклеотид (триплет) тізбектерінен тұратын кодон (аРНҚ нуклеотидтерінің триплеттері) болып табылады. Гендегі кодондар тізбектегі осы гендік кодтайтын ақуыздағы амин қышқылдар тізбегін анықтайды. Арнайлылығы кез-келген кодон нақты бір амин қышқылын анықтайды.
Повуа-де-Эл-Рей
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Кемсіту, беделін түсіру
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Хакенштедт
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
NGC 3625
Ашылуы
Бұл нысанды 1793 жылы 8 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3625 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34718, UGC 6348, MCG 10-16-120, ZWG 291,57.
Қысқы Паралимпиада ойындары 2014
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қысқы Паралимпиада ойындары Санат:Паралимпиада ойындары
Васильева (Снопа тармағы)
Васильева — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Снопа өзенінің сол жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Әшірбек Төребайұлы Сығай
Деректі фильм
2014 — ”Әшірбек Сығай - СЫН САРДАРЫ” (фильм) режиссері: “Қалила Умаров” Өндіріс: “Қазақфильм” Шәкен Айманов атындағы
Калмыков (Нюдяевка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Хан қызы
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Жартылай ыдырау кезеңі
Жартылай ыдырау кезеңі - нақты бір радиобелсенді изотоптың барлық атомдарының жартысы ыдырауына кететін, уақыт аралығы.
Бирак (Жиронда)
Коммунаның INSEE коды — 33053, пошта индексі — 33430.
Гүлшарбан Қамылбайқызы Сабурова
Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Орта мектепте аударма шығармаларын оқытудың ғылыми-әдістемелік негіздері». «Аударма шығармаларын оқытудың тиімді жолдары» монографиясының (Алматы қаласы, 2005), 40 астам орыс мектебінде қазақ тілін оқыту туралы әдістемелік жинақтардың; «Мектептегі орыс тілі», «Қазақ мектебіндегі орыс тілі» журналдарындағы мақалалардың авторы.
Шоманай ауданы
Шоманай ауданы (Shomanay rayonı, Шоманай районы, Shumanay tumani, Шуманай тумани) – Қарақалпақстан автономиялы республикасының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлік. Оңтүстігінде Түрікменстан Республикасы шығысында Хожелы ауданымен шектеседі. 1950 жылы құрылған.
Сарытерек (Шығыс Қазақстан облысы)
Сарытерек — Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы ауыл, Сарытерек ауылдық округі орталығы.
Синдия
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Рюен
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Генри заңы
Генри заңы — сұйықтықтағы газдың ерігіштігінің қысымға байланыстылығын көрсететін заң. Тұрақты темп-рада еріткіштің белгілі көлеміндегі газдың еруі, сол газдың еріткішке жасайтын қысымына тура пропорционал. Бұл заңды ағылшын ғалымы У. Генри 1803 ж. ашқан. Генри заңына идеал ерітінділер мен сұйықта нашар еритін, Бойль-Мариотт және Гей-Люссак заңы заңдарымен сипатталатын газдар ғана бағынады.
Тіркеуші
Тіркеуші лициензия негізінде бағалы қағаздар иеленушілердің тізілімін жүргізу қызметін жүзеге асырушы заңи тұлға.
Нипоан
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
NGC 3628
NGC 3628 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Өндіріс технологиясы
Өндіріс технологиясы - еңбек затының жай-күйін өзгерту және анықтау жөніндегі нысаналы әрекеттен тұратын өндірістік үдеріс бөлігі. Шикізатты, материалдарды немесе дүмбілзаттарды алу, өңдеу не қайта өңдеу тәсілдері мен әдістерінің жиынтығымен, олардың орындалу дәйектілігімен және орындалатын жерімен, қолданылатын құралдардың құрамымен сипатталады.
Фогельзанг (Одерталь)
Фогельзанг (Одерталь) (Vogelsang (Odertal)) — Германия Федеративтік Республикасының Бранденбург жерінде орналасқан муниципалитет. Одер-Шпре ауданының құрамына енеді.
Григорий Петрович Передерий
КСРО Мемлекет орденімен және басқа 5 орден, медальдармен марапатталған.
Нұрзия Молдабайқызы Саржан
Нұрзия Молдабайқызы Саржан
Әлдилеу (ән-әуен)
Әлдилеу - баланы ән әуенімен жұбату. Баланы жұбатқан кезде, ұйықтатар алдында арнайы мәтін мен қарапайым сазға іс ұрылған Әлдилеу өлеңін майдақоңыр әуенмен айтып, баланың көңіл-күйін, сезімін жағымды эмоциялық қалыпқа келтіреді. Нәрестені тербету, жұбату, ұйықтату кезіндегі ананың аялаған әлдиі бала бойына тарап, саналы да салиқалы ұрпақ болып қалыптасуына маңызды үлес қосады деген түсінік дәстүрлі ортада берік орнаған. Ана әлдиімен өскен сәби осы үрдісті болашақ ұрпағына жалғастырушы болып қалыптасады. Ана әлдиі - бала тәрбиесінің маңызды бір бөлігі.
Құрылым бірлігі
Құрылым бірлігі (Сборочная единица) — екі немесе бірнеше құрама тетіктердің жиынтығы.
Ли (Массачусетс)
Ли (Lee) — Массачусетс штатының Беркшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Қазақ мемлекеттігі
Қаңлылар (б.з.д. III ғ. - б.з. IV ғ.)
Қытайдың тарихи хроникалық деректерінің ерекшеліктері мынадай: тек соларға ғана қарап бұл мемлекеттің пайда болған уақытын, оның нақты шекарасын, астанасы Битянь қаласының қайда екенін, тәуелді бес иеліктің қалай орналасқанын және басқа да көптеген нәрселерді айқын анықтау мүмкін емес.
Ғұндар (370-469)
Біздің заманымызға дейінгі 4-3 ғасырларда Қытайдың солтүстігі мен Орталық Азия жерін мекендеген тайпалық бірлестік ғұндар деп аталды. Олар көшпелі, жауынгер халық болған. Ғұндардың кезінде патриархалды-рулық қарым-қатынастық белгілері өте күшті болды. Ғұндар ішінара 24 руға бөлінген және әр рудың басында ағамандар тұрған. Сол уақытта ағамандар кеңесі мен халық жиналысы жұмыс істеген. thumb|солға|150px|Алтыннан жасалған Ғұн білезігі Ғұндар ер азаматтардың барлығын қатардағы жауынгер деп саналған. Жазба деректерде ғұндар билеушісінің шаньюй деп аталғаны көрсетілген. Елді шаньюй билесе, олардан кейін түменбасылар тұрған.
Жужандар (402-552)
Қол астындағы қидан-халхалар ықпалымен манжурлар «жужандық» түркілік тілін жоғалтты. Алайда, оларда қазақы белгілер әлі де бар деседі. Кейінгі IX-XI ғасырларда Қидан мемлекетін билеген сол манжур-жужандық династия. Оларды қытай дерегі «сяо» деп көрсетеді, дұрысы – «асұя» (Асылұя атауының қысқарған нұсқасы). Ал XVI ғасырда Қытайды басып алып, Манжур-Цинь империясын орнатқан ру «журжен» деп аталған. Олардың әскері қидан-халхалар болды, қазір маңғол санатындағы сол халхалар Маңғолияға XVI ғасырда ғана келіп орнықты. Оған дейін бұл аймақты тек қазақ тайпалары иеленді. Осы деректер жужандардың дұрыс атауы «жүржан» екенін, Шыңғысхан заманындағы «маңғыл» тайпасы Каспийден барған «маңғы» тайпасы екенін дәлелдейді (тайджут руы – адайжұрт, яғни адай руы). Шыңғысхан заманындағы маңғыл тайпасы мен қазіргі халха-маңғолдардың еш туыстық байланысы жоқ. Десе де, оларды билеген топтар өзара туыс және журжандық Асылұяның ұрпақтары болып табылады. Қытай дерегі қидандардың солтүстігінде татаб (татар) тайпасы отырғанын айтады. Олардың солтүстік шығысқа барғандары саха (якут-жахұт) халқын қалыптастырды, қалғаны – Шыңғысхан заманындағы татар тайпасы.
Батыс Түрік қағанаты (603-704)
Көшпелі түрік халқы 10 әскери – әкімшілік бөлікке («оққа») біріктірілді. Әрбір бөлік қолбасшысымен (шат), бір түмен (10 мың) атты әскер шығарды. 10 бөлік бес-бестен территориялық бірлестікке топтастырылды. Суябтан шығысқа қарай Дулудың (Дулаттың) бес бөлігінің жері, батысқа қарай Нушибидің бес бөлігінің жері алып жатты. Жетісу аймағында әскери-тайпалық ұйымдарды ондық санмен атау ежелгі үйсіндер кезінен немесе б.з.б III ғасырдан бастап әдетке айналған. Қарапайым халық «қара бодун», ал, әлеуметтік құрылымның ең төменгі сатысының тәуелді тобы «тат» деп аталған.
Қарлұқ қағанаты (756-940)
Қарлұқ мемлекеті(756-940 жж.) — Жетісу жеріндегі ежелгі мемлекет. Қарлұқтардың дербестікке ұмтылуы олардың Ұйғыр қағанатынан бөлініп шығуына жеткізді. 746 жылы қарлұқтар Жетісуға қоныс аударды, ал онда саяси жағдай тым күрделі болатын. Өзара қырқысқан күресте түргеш қағандары өздерінің бұрынғы Қарлұқ тайпаларының мекені күш-құдіретінен айырылды. Соның салдарынан бытырап кеткен түргеш тайпалары қарлұқтарға лайықты қарсылық көрсете алмады. thumb|оңға|350px|Қарлұқ қағанаты шекарасы Қайшылықтың шиеленіскен түйіні 751 жылы екі империялық күш арасындағы шешуші шайқас барысында шешілді, оның нәтижесінде тань әскерлері зор шығынға ұшырады. Араб тарихшысы Ибн әл-Асирдің мәліметтеріне қарағанда, Атлах қаласынын түбінде 50 мың қытай өлтіріліп, 20 мындайы тұтқынға алынған. Қытай әскерлері Жетісу шегінен ғана емес, ұйғырлар мен тибеттіктердің қысымымен Шығыс Түркістаннан да кетті. Талас аңғарында арабтар да тұрақтап қала алмай, Шашқа шегінді. Соның нәтижесінде қарлұқтар өз жағдайын нығайтып алды. 766 жылы Түргештердің екі қағанының ордалары —Тараз және Суябпен қоса бүкіл Жетісу қарлұқтар жабғуының қолына көшті. Сол арқылы саяси және әлеуметтік биліктердің қарлұқ көсемдерінің қолына көшуі Жетісуда Қарлұк мемлекетінің біржола қалыптасуына жеткізді. Қарлұктар өздеріне бағынышты жерлердіц шекарасын одан әрі кеңейте берді. 766—775 жылдары қарлұқтардың бір тармағы Қашғарияны басып алды, ал VIII ғасырдың аяғында олардың басқа бір тобы Ферғанаға өз ықпалын таратты. thumb|солға|300px|Баласағұн қирандылары: Қарлұқ мемлекетінің астанасы [[Баласағұн қаласының орны]] Қарлұқтар туралы деректер 5 ғасырға жатады. Ол «бұлақ» деген атпен белгілі. Түркі руна ескерткіштерінде «үш қарлұқ» атын алтай тауы мен Балқаш көлінің шығыс жағалауы арасын қоныс еткен көшпелі тайпалар бірлестігіне айтады. 7 ғ. ортасында қарлұқ бірлестігі құрамына бұлақ, шігіл мен ташлық кірген. Көсемдері Елтабар деп аталған. 766 жылы түргеш қағандарының қос ордасы Тараз бен Суябты қоса, бүкіл Жетісу қарлұқ жабғысының қоластына көшеді. Олар ерте феодалдық мемлекет құрады. Араф географы Әл-Марвази (12 ғ.) қарлұқтар құрамында 9 тайпа болғанын айтады.
Хазар қағанаты (650-969)
Бүгінде тарихшылар Хазар қағанатының құлауының себептерін әртүрлі түсіндіреді. Кейбіреулер бұл мемлекет айналасындағы жаулармен үнемі соғыстардың нәтижесінде әлсіреді деп санайды. Басқалары хазарлардың иудаизмді — бейбіт дінді қабылдауы көшпелі соғыс тайпаларының жауынгерлік рухын төмендетуге ықпал етті деп сендіреді. Бүгінде мұны еврейлер өз діндерімен Хазарды "жауынгер ұлтынан" "саудагер ұлтына" айналдырған деп түсіндіретін тарихшылар бар. Хазарлар көп ұзамай қираған астанасы Итильге оралды, оны қалпына келтірді, бірақ араб тарихшылары атап өткендей, яһудилер емес, мұсылмандар өмір сүрді. X ғасырдың аяғында Святославтың ұлы Владимир қайтадан хазарларға барып, елді иемденіп, оларға салық салды. Тағы да Хазар қалалары қирады, астанасы қирандыға айналды тек қан Қырымда және Азов теңізінің жағасында ғана Хазар иеліктері аман қалды. 1016 жылы гректер мен славяндар Қырымдағы соңғы Хазар бекіністерін қиратып, қаған Джордж Цулуды тұтқындады. Кейбір зерттеушілер қазір Хазар қағанаты оныншы ғасырдың соңында ыдырамады, бірақ моңғол шапқыншылығына дейін тәуелсіз, шағын мемлекет ретінде өмір сүруді жалғастырды деп санайды. Кейінгі ғасырлардағы еврей саяхатшыларының сипаттамаларында ғана Қырым түбегі Хазария деп аталды.
Қимақ қағанаты (750-1035)
Махмут Қашқари қимақтар мен қыпшақтардың бір тілде сөйлейтінін айтса, «Худу әл-аламда» қимақтардың астанасы Имақия болғандығы туралы деректер келтіріледі. thumb|солға|200px|Баяндүр тайпасының таңбасы Енисей қырғыздарының 840 жылы Ұйғыр қағанатын талқандауы қимақтар тарихындағы бетбұрыс кезеңдердің бірі болды. Осы кезде эймур, байандур және татарлар қимақтар бірлестігіне қосылады. Бұған дейін тоғызтатарлар Ұйғыр қағанатына кірсе, байандурлардың көп бөлігі оғыздардың құрамында болатын. 840 жылы Ұйғыр қағанаты құлағаннан кейін оның құрамына кірген көптеген тайпалар қимақтарға қосылады.
Қараханидтер мемлекеті (942-1212)
Қарахан мемлекеті жайлы деректер араб және парсы авторларының еңбектерінде көптеп кездеседі. Онда қарлұқтар арасынан түркі тайпаларына билік еткен «қағандардың қағаны» шыққанын айтады. thumb|солға|200px|Қарахандар туы Қарахан әулетінің шығу тегі Қашғарияда өмір сүрген қарлұқтармен байланысты. 940 жылы Қашғарияның қарлұқ тайпалары Баласағұнды басып алып, Сатұқ Боғра хан басқарған жаңа әулеттің негізін қалады. Осылайша, ғылымда Қарахан мемлекеті аталған жаңа Түркі империясы құрылды. Болжам бойынша Қарахан әулеті атауы осы билеуші ұрпақтың арғы атасы Қараханнан шыққан. 999 жылы қарахандықтар Орта Азиядағы Самани мемлекетін талқандады. Өз билігін Әмударияға дейін жүргізді. Бұл өзен Қарахан мемлекеті мен Газнауилер арасындағы шекара болды. оңға|400px X ғасырдың соңына қарай қағанаттың жер аумағы қалыптасты. Қарахан мемлекеті мен Қыпшақ хандығы арасындағы солтүстік шекара Балқаш және Алакөл көлдерінің бойымен өтті. Қарахандықтар иеліктері батысында Мауараннахрды (Әмудария мен Сырдария аралығы), Жетісу жерін және шығысында Қашқарды қамтыды.
Қарахан мемлекетінде жер иеленудің иқталық жүйесі орнықты. Қағандар өз маңайындағыларға қызметтері үшін жер үлестерін бөліп берді. Олар аймақ немесе қала тұрғындарынан салық алу құқығына ие болды. Мұндай жер үлестері иқта, ал иқтаны ұстаушылар иқтадар деп аталды.
Шығыс Қараханидтер хандығы (1042-1212)
Басқа мемлекеттерден айырмашылығы-әскери басқару әкімшіліктен бөлінді. Әскери-әкімшілік құрылым иерархиялық принцип бойынша құрылды. Икта -салық жинау құқығы, ал оның иесі – иктадар деп аталды. Хандар өздерінің туыстары мен жақын адамдарына аудан немесе қала тұрғындарынан мемлекет пайдасына өндіріп алынғанға дейін салық алу құқығын берді. Сатук Бограханның баласы Мұса ханның тұсында Қараханидтер исламды мемлекеттік дін деп жариялады. Мұсылман діні көне түрік руникалық жазуын ығыстырып, араб жазуына негізделген жаңа түрік жазуын қалыптастыруға ықпал етті. «Басқа мемлекеттерден айырмашылығы, Қараханидтер хандығында рухани мәдениеттің тез өсуі байқалды. Түркі тілінде мұсылман әдебиеті пайда болды, оның өкілдері Жүсіп Баласағұни, Махмұд Қашқари болды.
Қараханидтер сәулет өнерінің кейбір үлгілері Сырдария маңындағы Таразда, Айша бибі, Аяққамыр, Бабажы-қатын кесенесі және т.б.орналасқан.
Қыпшақ хандығы (1030-1219)
Қыпшақ хандығы құлағанымен, оның халқы мүлде жойылып кеткен жоқ. Олар өздерінің тарихи дамуын жалғастырумен болды. Ақыр соңында олар қазақ халқының басты этникалық құрамының біріне айналды.
Моңғол империясы (1205-1291)
Біртұтас монғол мемлекетінің құрылуы Темужіннің (Темучин) (1162-1227) атымен байланысты. Темужін атақты бай рудан шыққан. Жастайынан Темужін өте қайратты және өжет болып өседі. Әкесі Есугей батыр қайтыс болғаннан кейін, Темужін анасы және бауырларымен бірге көп қиындық көрді. Әкесінің нөкерлері мен руластары бұлардан бөлініп кетті. Темужін бала күнінен әуелі отбасын асырау үшін, кейін нөкерлер мен туыстарын қайтару үшін көп күш жұмсады. thumb|солға|200px|туы thumb|оңға|300px|Моңғол империясы 1206 жылдан 1294 жылға дейін 1206 жылы Онон өзенінің бойында өткен Құрылтайда монғол нояндары Темужінді «Шыңғысхан» деген атпен ұлы хан етіп көтерді. Шыңғысхан бүкіл монғол тайпаларының басшысы болады. XIII ғасырдың басында Шыңғысхан Сібір халықтарының жері мен Қытай елін жаулап алып, Ұлы Моңғол империясын құрды.
Жошы ұлысы (1224-1242)
Кейін Жошы-Қыпшақ ұлысының батыс қанаты бұрынғы Еділдің төменгі сағасы Ахтуба бойындағы Сарай, одан соң Берке хан заманында Еділ дариясының жоғарғы сағасына қоныс аударып, Сарай-Берке атанды.
Ежен-Орда ұлысы (1227-1309)
Ақ Орданың әскери күшіне ие болған Тоқтамыс 1380 жылы Алтын Орданы өзіне қаратты. Ол бір мезгілде, 1380-1395 жылдар бойы Ақ Орда мен Алтын Ордаға хан болып, билік жүргізді. XIV ғасырдың 80-нші жылдары Тоқтамыс Ақ Орда мен Алтын Орда жерін түгел бағындырып қоймай, Мәуереннахр басшысы Әмір Темірге қарсы шықты. Осы кезде Әмір Темір мен Тоқтамыс арасындағы ұзаққа созылған қанды соғыс басталды. 1395 жылы Кавказдағы Терек өзенінің аңғарындағы шешуші шайқаста Әмір Темір Тоқтамысты жеңіп, Алтын Орданы талқандады. Әмір Темірдің бұл жеңісін көптеген тарихшылар саяси стратегиялық қателікке де жатқызып жүр. XV ғасырдың басында сыртқы саяси ауыр жағдайлар мен ішкі қырқыстар кезінде Орда Ежен құрған Ақ Орда ұлысы әлсіреп кетті. Онсыз да ішкі тартыстардан қажыған ұлысты жеңімпаз Әмір Темірдің әскерінің тонаушылық жорықтары ес жиғызбай тұралатты. Орыс ханның немересі Барақ 1423-1428 жылдары Ақ Ордадағы әулет билігін қалпына келтірді ұмтылды. Ол Самарқанның билеушісі Темірдің немересі Ұлықбекті жеңіп, Сырдарияның бойындағы көптеген қалаларды өзіне қаратады. Алайда кесккілескен шайқастардың бірінде қаза тапқан ол Ақ Орданың ең соңғы ханы болып есептелді. Бұдан кейін Ақ Орда жеріндегі билік Шайбан ұрпағы Әбілқайырдың қолына өтті.
Шибан ұлысы (1227-1280)
Шибан ұлысы Жошы ұрпақтарының ең үлкен және берік иеліктерінің бірі болды. Шибан Жошы ұлысының солтүстік -шығыс бөлігінде билік құрған әулеттің негізін қалады.
Жазба деректерге сүйеніп, шибанилықтардың ру-тайпалық құрамын анықтасақ, алғаш рет жазба дерек мәліметтеріне сүйеніп, өзбектер құрамындағы шибанилардың ру-тайпалық құрамын анықтауға А.А.Семенов күш салады. Бұл мәселеге Б.А.Ахмедов, Т.И.Сұлтанов өз зерттеулерінде арнайы тоқталған. Бұл үш зерттеуші Масуд бин Осман Кухистанидың дерегіндегі мәліметтерге сүйеніп, 1428 жылы жап-жас шибанилық сұлтан Әбілхайырды хан тағына отырғызған және де оны кейінгі жылдары қолдаған тайпаларды шибанилық тайпалар деп атайды да, оған: «қият, маңғыт, қаанбайлы (байлы), чинбай, қоңырат, тангут, иджан, дурман, кушчи, утарчи, найман, украш-найман, тубай, таймас, джат, китай, барак, уйгур, карлук, кенегес, уйшун, курлаут, имчи (ички), туман, минг, буркут, нукуз, шадбаклы, шункарлы, ойрат, мажар және кипчак» тайпаларын жатқызады. Бұл тайпалардың жалпы саны – 32. Мүмкін, «отыз екі баулы өзбек» деп аталатын тайпалар тобы – осы шибанилық тайпалар шығар.
Ақ Орда (1309-1446)
1423–1424 жылдары Ұрыс ханның немересі Барақ өзінің бақталастарын жеңіп шығып, Ақ Ордада хандықты өз қолына алады. Ол Ақ Орданың ең соңғы ханы болды. 1425–1426 жылдары Барақ Ақсақ Темірдің немересі Ұлықбекке қарсы жорыққа аттанып, Сығанақты және Сырдария бойындағы басқа да қалаларды босатты. Осы жеңістің нәтижесінде Ақ Орда Темір әулетінің үстемдігінен тәуелсіз болып алды. 1428 жылы Барақ хан жауларының қолынан қаза тапты. Ол Ақ Орданың ең соңғы ханы болды. Барақ хан өлгеннен кейін Ақ Орда ыдырады да, билік Жошының кіші ұлы Шайбан тұқымынан шыққан Әбілхайыр сұлтанның қолына көшті.
Ақ Орда қазақ ұлты, қазақ халқының қалыптасуының саяси ұйытқысы болды. Қазақ ұлты Қазақ даласын мекендеген бірыңғай түрік тайпаларынан құралды. Ұлттық негізін Үйсін, Дулат, Қаңлы, Арғын, Алшын, Жетіру (Чете) тайпалары құрады. XII-XIII ғасырларда оларға Моңғол үстіртінен ауып келген Керей, Найман, Қоңырат, Меркіт, Жалайыр, Уақ қатарлы түрік тайпалары және моңғол шапқыншылығы кезінде мұнда келіп, қазаққа айналып кеткен моңғол тектес басқадай тайпалар құрады. Ақ Орданың шаңырағы астында олардың басы қосылды. Темір шапқыншылығы салдарынан Алтын Орда ыдырағаннан кейін өлкеде Ақ Орданың жетекшілік рөлі арта түсті. Ақ Орда Едігенің тұсында Мәскеуге дейін билік жүргізді. “Қайта жинап ел қылып қалың қазақ қонысын” деген Едіге жырындағы қазақтың бірлік ұраны осы кезеңнің туындысы. Ақ Орда (Сығанақ, Сауран) Дешті-Қыпшақтың рухани орталығына айналды. Ақ Орданың ресми тілі қыпшақ тілі болды. Қыпшақ диалектісіне негізделген шығыс қыпшақ тілі қазақ тілі деп саналады.
Ноғай Ордасы (1440-1634)
Тегінде ноғай атауын XIII ғасырдағы Алтын Орда әскерінің қолбасшысы болған Жошы ханның ұлы Батудың мағыт жігітіне тиген бір қызынан туған (жиен), кейіннен Доннан Дунайға дейінгі ұшы-қиырсыз кең өлкеге қырық жылдай иелік еткен Ноғай батыр ұлысының құрамына енген тайпалар ұрпағына қатысты қолданады.
Ноғай Ордасының жер аумағы Еділ мен Жайық аралығында болды. Орталығы Жайықтың төменгі ағысы бойындағы қазіргі Атырау жанындағы Сарайшық қаласында орналасты. Қаланың негізін XIII ғасырдың екінші жартысында Жошы ұрпақтары қалады. Ноғай Ордасының орталығына айналған Сарайшық әкімшілік пен сауда орталығы ретінде өзінің гүлдену деңгейіне жетті. XVI ғасырдың соңында Дон және Еділ қазақтары қаланы басып алып, тонауға ұшыратты. thumb|оңға|300px|Ноғай Ордасының аумағы Ноғай Ордасының тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасуы Едіге тұсында басталды. Едіге Алтын Ордада бірнеше жыл бойы беклербек болды. Едіге билік еткен тұста Ноғай Ордасы Алтын Ордадан бөліне бастады.
Гамма-сәуле шығару
Ғалымдар ғарыштағы ең қуатты сәулеленуді байқады
GRB 190829a сәулеленуі Эридан шоқжұлдыздар топтарында Fermi және Swift ғарыштық обсерваторияларының көмегімен тіркелді. Мамандардың айтуынша GRB сәулелену процесі шамамен 20 миллиард жарық жылы қашықтықта тұратыны анықталған.
Астрономдар GRB сәулелену процесін Намибиядағы H. E. S. S. анықтауда телескоптар кешенін де пайдаланған. Бұл обсерватория жоғары энергиялы фотондар арқылы Жердің атмосферасына түскен бөлшектердің жабындыларына дейін тіркейді.
Қазақ мемлекеттігі
Ташкент хандығы (1501-1627)
Ташкент билеушілері:
Ұлы жүз (1715-1848)
Уақыт өте келе Моғолстанның құрамында терең тамыры бар жер – су, көші – қон жағынан топтасқан мәдени қауымдастық дүниеге келді. Халық оларды «ұлы жүз үйсін» деп атап кетті.
Алашорда (1917-1920)
Қазан-қараша айларындағы Ресейдегі саяси өзгерістер Алаш қозғалысы мен Алаш партиясының қайраткерлеріне жаңа міндет жүктеді. Алаштың мемлекеттік құрылымы - Ресей құрамындағы Алаш автономиясы мен үкіметі деген пікір Алаш партиясының бағдарламалық жобасында нақты көрініс тапқан еді. II жалпықазақ съезінде Ұлт Кеңесін құру мәселесі басқа да өзекті мәселелермен қатар қойылған. Бұл іс жүзінде Қазақстандағы саяси билікті қолға алатын дербес мемлекеттік құрылым кұру деген сөз.
Алашорда Алаш автономиясының Ұлт Кеңесі құрамына 15 адам сайланды. Үкіметтің 15 мүшелеріне орынбасар болып қазақ өлкесінің әртүрлі өңірінен тағы да 15 кандидатура бекітілді. Алашорданың төрағасы баламалы түрде сайланды. Оған үш кандидатура ұсынылды: Әлихан Бөкейханов, Бақыткерей Құлманов, Айдархан Тұрлыбаев жасырын дауыс беру нәтежесіңдс Ә.Бекейханов 40 дауысқа, А.Тұрлыбаев 20 дауысқа, Б.Құлманов 19 дауысқа ие болды. Әлихан Бөкейханов көп дауыс алып Алаш автономиясының үкіметі Алашорданьң төрағасы болып сайланды.
Алашорданың Батыс және Семейде орналасқан Шығыс (әрі Орталық) бөлімі арасында тығыз байланыс орнату мүмкін болмады. Азамат соғысында жеңіске жеткен Кеңес үкіметі 1920 жылы Алашорда үкіметін таратты.
Қазақ КСР-ы (1936-1991)
1986 ж. 16 желтоқсанда СОКП ОК-і Қазақстан компартиясын ұзақ жылдар басқарған Д.А.Қонаевты орнынан алып, орнына республикада бұрын болмаған Г.В.Колбин жіберілді. Нәтижесінде, Алматыда студент және жұмысшы жастардың бас көтеруі болды. Экономикадағы келеңсіздіктер, одақтас республикалардың орталыққа ашық наразылығының күшеюі Кеңестер одағының тарауына алып келді. 1991 ж. КСРО тарады да, ҚКСР тәуелсіз республикаға айналды.
Окклюзия шебі
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Bed and breakfast
Тіпті ірі курорттық қонақ үй кешендерінің өзінде «Bed and breakfast» тамақтану жүйесі ұсынылады, яғни қонақ үйдегі тамақтану бағасына тек таңғы ас кіреді.
Ссылки
Санат:Түрлері бойынша қонақүйлер
Оброчиште (Добрич облысы)
Оброчиште (Оброчище) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 447 адамды құрайды.
Әнәс ибн Мәлик
Пайғамбардың тірі күнінде
Анас бин Мәликті анасы жас күнінде пайғамбар Мұхаммад сас ға таныстырды.
Айтбай Хангелдин
Айтбай Хангелдин (1906 - 1981) - жазушы. Ташкенттегі қазақ халық ағарту институтын бітірген (1926). 2-дүниежүзі соғыска қатысқан.
Ұшақ
Тарихы
Ежелгі үнді әдебиетінде вимана атты ұшу аппараттарының сипаттамалары кездеседі. Ұшу аппараттары туралы ақпарат сонымен қатар түрлі халықтардың фольклорныда да кездеседі (сиқырлы ұшатын кілем, Мыстан кемпірдің келісі).
Құрылымдық сызбасы бойынша
Қауырсынның орналасуы бойынша:
Дамелевьер
Коммунаның INSEE коды — 54152, пошта индексі — 54360.
Лидия Николаевна Сарычева
«Нұр Отан» ХДП мүшесі.
Хоббиі - саяхат жасау.
Родий
Физикалық қасиеті
Родий – қатты, күміс сұр түсті металл. Тотықсыздандыру жолымен тұздардан алынған химиялық таза родий ашық сұр түсті ұнтақ немесе губка түрінде болады, балқыған кезде түсі алюминийге ұқсайтын металл түзеді.
Нова-Кампина
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 830 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 385,328 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1991 жылы құрылған.
Ұшқат
Ұшқат (Lonicera) – ұшқаттар тұқымдасына жататын шырмалған бұта, кейде ағаш.
Алабие (ауыл)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Явленка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде.
Перспирация
Перспирация - сұйықтың тері арқылы бөлінуі.
Сан-Хуан-де-Аликанте
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22138 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,64 км² шамасында.
Марат Төлеуханұлы Сыздықов
Клубтық
2012 жылы 23 қазанда өмірден өтті.
Конверсациялық талдау
Конверсациялық талдау - әңгімелесуді, пікір алмасуды талдау әдісі. Бұл әдіс адамдардың қарапайым, жасанды ойластырылмаған, шынайы, табиғи қарым-қатынастары жағдайындағы кеңінен таралған пайымдаулары мен ой-пікірлері жайында мағлұмат жинау барысында аса өнімді. Ал, фокус-топтық зерттеулерде, керісінше, қарым-қатынас жағдайы қолдан жасалып, әлеуметтанушы-модератор басқарып отырады. Мысалы, қандай да бір саясаткермен болған кездесуден кейінгі студенттік асханадағы әңгімелер; құжаттардың кемшілік өңделуімен айналысып жүрген иммигранттардың әңгімелері; кезекте тұрған халықтың әңгімелері және т.б. зерттеудің нысаны бола алады. Бұл әдіс пікірлердің құрылымын, сыңайын, эмоционалдық күйін, әлеуметтік-мәдени (гендерлік, ұрпақтық, этникалық, жергілікті) символдармен шырмалғандығын анықтап, зерттеуге мүмкіндік береді.
Тіл білімі саласының терминдері
Қазақстан Республикасы Өкіметінің жанындағы Мемлекеттік терминологиялық комиссияның мәжілісінде бекітілген терминдер. 2003 жылғы 2 шiлдедегi және комиссияның 2003 жылғы 24 желтоқсандағы мәжiлiсiнде бекiтiлген терминдер
Левка (Левка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Баспа табақ
Баспа Табақ — баспа ісі мен полиграфия өндірісінде қолданылатын өлшем бірлігі. Полиграф. Баспа Табақтың стандартты форматы 60х90, 70х90, 70х108, 84х108 см қағаз парағының жартысына тең. Баспалардағы көлемдік өлшем авторлық баспа табақ, есепті баспалық табақ түрінде белгіленеді. Қара сөзбен жазылған 40 мың баспа таңба, өлеңнің 700 жолы, 3000 см² кескіндемелік материал авторлық баспа табақ болып саналады. Баспалық табақта да 40 мың таңба бар. Бұған әдеби шығармалар көлемі де, авторға қаламақы төленбейтін және графикалық материалдар көлемі де (редакциялық алғысөз, аңдатпа, кітап мазмұны, бет сандарының рет таңбасы, т.б.) кіреді.
Питт Уильям (Үлкен)
Дереккөздер
Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері
Тобыш
Тобыш
Тобыш – ұлыс. Тобыш ұлысынан: "Жайық", "Шегем", "Бегей", "Қараш" арыстары тарайды. Шегем арысынан: Жаубасар, Бабық, Сырлыбай (Жайылған), Ожау (Қызылшегем, Жетім-Қараш, Қоңыршегем) рулары тарайды. Жайық арысынан: Әлмәмбет балалары - Табынай, Бәубек, Шоңай, Зорбай, Қожа тармақ рулары тарайды. Бегей арысынан: Қозыбақ, Қосақ, Малай рулары тарайды. Қараш арысынан: Еділ, Жетім-Қараш рулары тарайды.
Серпентин
Серпентин (латынша serpens — жылан, түсі мен түрі жылан терісіне ұқсас болғандықтан осылай аталған), серпентин тобы — силикаттар класының минералы.
Обер-Графендорф
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
IC 4276
Сыртқы сілтемелер
IC 4276 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Ефим-Шор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әлішынар
Байырғы дүниетанымдық түсінікте жоғаргы және төменгі әлемді байланыстырушы буын діңгек болып табылады. Діңгек құнарлылық пен мол өнімнің кепілі болмақ.
Вальслебен (Бранденбург)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бранденбург елді мекендері
Дарен Кагасофф
Мансабы
Актерлік шеберлік дәрістерінен кейін, Кагасофф мүмкіншіліктері жоғары кастингтерге бара бастады, солардың бірінде Брэнд Хамптонның рөлімен көзге түсті. Осыдан кейін ол «Ата-анасынан астыртын» (The Secret Life of the American Teenager) атты телехикаядағы Рик Андрвудтың рөлін алды. Осы рөлдің арқасында жас актер жұлдызға айналды. Teen Choice Awards атты жарысқа қатысты, бірақ марапат алмады. Даренді жұлдызға айналдырған телехикаяның түсірілімдері 2009 жылдан бастап 2013 жылға дейін созылды.
Олег Геннадьевич Качагин
Олег Геннадьевич Качагин (1 сәуір 1969 жыл, Жамбыл, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Карьерасында "Тараз", "Қайсар-Харрикейн" клубтарында доп тепкен. 1996 жылғы Қазақстан чемпионы.
Жетістіктері
🇰🇿 Тараз
Нова-Канаан-Паулиста
Нова-Канаан-Паулиста (Nova Canaã Paulista) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жалис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Төлеуіш Пәуеденұлы Серіков
1948 жылы 21 ақпанда Гурьев облысы Теңіз ауданының Сафоновка ауылында туған. Қазақ.
Химия ғылымдарының кандидаты (1980), докторы (1995). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Күкіртті, жоғарыасфальтқарамайлы мұнайдан алынатын бензин және мұнай-химиялық шикізатының құрамы,  қасиеті және оларды алудың тәсілдері». Профессор, ҚР Ұлттық инженерлік академиясының және РФ Халықаралық инженерлік академияның академигі.
Тети (Сардиния)
Тети (Сардиния) (Teti) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Нуоро провинциясында орналасқан.
Жаңа Зеландия
Табиғаты
Жаңа Зеландия Австралиямен бірге Аустралазия деп аталатын аймақтың бөлігі болып табылады және ол Полинезия деп аталатын географиялық және этнографиялық аймақтың оңтүстік-батыс шеткі бөлігін құрайды. Океания - Австралия континентін, Жаңа Зеландияны және жеті континенттік модельге кірмейтін Тынық мұхитындағы әртүрлі аралдық елдерді қамтитын кеңірек аймақ.
Биоәртүрлілік
Жаңа Зеландиядағы бауырымен жорғалаушылар да назар аудартады, оның бірегей морфологиясы мен мәртебесіне байланысты тірі қазба ретінде қарастырылған иконалық туатара ежелгі тәртіптің соңғы аман қалған мүшесі. Елдегі бақа түрлері де ерекше қызықты, қарабайыр және эндемикалық Leiopelmatidae тұқымдасы небәрі төрт түрден тұрады. Вета сияқты омыртқасыздар Жаңа Зеландияда да кездеседі, олардың көпшілігі елдің қоршаған орта жағдайына бірегей бейімделулерін көрсетеді.
Тарих
Жаңа Зеландияның Тынық мұхитындағы арал мемлекеттерінің саяси өміріне қатысуы байқаланды. Жаңа Зеландияға гуманитарлық көмектің едәуір бөлігі осы елдерге барды, көптеген жергілікті тұрғындар жұмыс іздеп Жаңа Зеландияға көшті.
Сауда қатынастары
Қазіргі уақытта Жаңа Зеландияның Австралия, Бруней, Чили, Қытай, Гонконг, Сингапур, Таиланд және Ұлыбританиямен еркін сауда туралы келісімдері бар. Жаңа еркін сауда келісімдері АСЕАН және Малайзиямен келіссөздер жүргізілуде. Ел сонымен қатар ДСҰ-ның Доха даму күн тәртібіне қатысады және 2006 жылдың шілдесіндегі соңғы келіссөздердің сәтсіз аяқталуына көңілі қалды.
Сыртқы байланыстар
Ақырында, Жаңа Зеландияның әскери күштері бітімгершілік операциялар мен жауынгерлік миссияларға қатысуды қоса алғанда, халықаралық қатысудың ұзақ тарихы бар. Қырғи қабақ соғыс аяқталғаннан бері Жаңа Зеландия Босния, Шығыс Тимор және Ауғанстан сияқты қақтығыс аймақтарына персоналын орналастырып, жаһандық бітімгершілік күш-жігерінде белсенді рөл атқарды. Соңғы жылдары Жаңа Зеландия да аймақтық қауіпсіздік пен тұрақтылықты ілгерілету жөніндегі кең ауқымды күш-жігерінің бөлігі ретінде Жапония және Сингапур сияқты аймақтық серіктестермен қорғаныс саласындағы ынтымақтастығын арттырды.
Геннадий Иванович Толмачев
Марапаттары
"Халықтар достығы" орденімен, медальдармен марапатталған.
Санет-и-Негральс
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 727 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,10 км² шамасында.
Екверсайм
Екверсайм (Eckwersheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,46 км² шамасында.