Өнеркәсіп,_оның_отаршылдық_сипаты
Аграрлық даму ерекшеліктері
Қазақтардың «артық» жерлерін алу деген желеумен патша үкіметі, шын мәнінде, қазақ руларының ғасырлар бойы көшіп-қонған жерлерін басып алуды әдетке айналдырды. 1853 және 1905 жылдары көшпенді қазақтардан 4 млн десятина жер тартылып алынса, 1906-1907 жылдар арасында 17 млн десятина жер тартып алынып, қоныс аударған шаруаларға бөлініп берілді. Күштілердің әлсіздерден жерді тартып алуы қауымдар деңгейінде де жүріп жатты. Қазақстандағы жер қатынасын  қиындатқан елеулі есептердің бәрі жердің бір бөлігінің казак әскеріне тиеселі болуы еді. 1917 жылға қарай Орынбор әскерінде - 7,4 млн десятина, Жетісу әскерінде - 681,5 мың десятина, Орал әскерінде - 6,4 млн десятина жер болған. Патша үкіметі Ресейдің орталығындағы аграрлық мәселенің шиленісуін өзінен шет аймақтарды, соның ішінде Қазақстанды отарлау жолымен яғни, шаруаларды осында қоныстандыру жолымен шешпек болды. Ең құнарлы жерлер тартып алынды. Столыпиннің 1910 ж. қабылдатқан аграрлық саясатының бірі - шаруаларды шет аймақтарға, атап айтқанда, Қазақстанға  жаппай көшіру болды. Екінші жағынан, Қазақстанға қоныс аударған шаруалар арасынан өзіне тірек болатын кулак топтарын топтастырды. Әскерге арналған, қазыналық қажеттерге, қалалар мен темір жолдың орналасуына арнап тартып алынған жерлерді қоса есептегенде қоныстандыру қорына тартып алынған жердің жалпы көлемі 45 млн десятинадан астам болды. Орыс, украин шаруаларының көптеп келуі халықтың құрамының өзгеруіне де әкелді. 1906 жылдан 1915 жылға дейін дала өлкесінен қоныс аудару аудандарына 91 0587 адам келді. Олардың 47 % - Ақмолаға, 38% - Торғай, Орал, 15%-ы Семей қоныс аудару аудандарына жіберілді. Қоныстану деңгейі 1907 жылы 8 0360 адам болса, 1914 жылы 5 3360 жылға дейін төмендеген. Әр жылдары ауытқып отырған және қоныс аударушы санының қысқаруы реформаның сәтсіз қортындысын көрсетеді. Қоныс аударушылардың едәуірі кері кайтып отырған. 1910-1911 жылдары Ресейде экономика өрлей бастады. Жаңа экономикалық өрлеуге байланысты Қазақстанда ереуіл қозғалысы жандана бастады. 1910-1911 жылдары жұмысшылардың экономикалық сипаттағы жекелеген бой көтерулері ғана болды. Түркістан мен Перовск станицияларының темір жол шеберханаларының жұмысшылары және Атбасар мыс рудалары ’’акционерлік’’ қоғамының кеніштері жұмысшыларының бой көтерулері болды. 1912 жылдың сәуіріндегі «Лена» алтын кеніштерінде патша әскерлерінің қырғыны Ресейдегі, соның ішіндегі Қазақстандағы жұмысшы қозғалысының дамуына тың тыныс берді. Қазақстанда сәуір айының аяғында-ақ революциялық қозғалыстар басталды. Орынбор-Ташкент темір жол жұмысшылары белсенділік көрсетті. АСОЖП Орынбор қалалық комитеті 1 мамырды мерекелеуге шақырып, 8 сағаттық жұмыс күнін т.б. талаптар қойылған прокламациялар таратты. 1 мамырда басты шеберханалар жұмысшыларының қысқа уақытқа созылған ереуілдері болды. 1912 жылдың шілдесінде Жем мұнай кәсіпшілігінің жұмысшылары, 1913 ж. маусымында Орынбор-Орск темір жолының құрылысшы-жұмысшылары, Доссор мұнайшылары бас көтеріп әкімшілікке қарсы шықты. Қыркүйекте «Атбасар мыс рудалары» қоғамының Торғай уезіндегі Шоқпаркөл көмір кен орындарындағы жұмысшылардың толқулары болып өтті. Олар экономикалық жағдайды жақсартуды, әлеуметтік мәселелерді шешуді талап етті.