cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Теміртау электрометаллургия комбинаты
2003 жылдан зауыт құрамына Теміртау құю-механикалық зауыты енді, онда да қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Комбинат құрамына, сондай-ақ Оңтүстік Топар мен «Марганец» КБ, құрылыс керамикасын өндіретін Ақмола филиалы енді (2006).
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы кәсіпорындары Санат:Теміртау
Березин Владимир Элеазарович
Березин Владимир Элеазарович (11.11.1953 ж. т., Алматы) - совет вируологы, биол. ғыл. докторы. ҚазГУ-ді бітірген. 1976 жылдан ҚазССР ғылым академиясының Микробиол. және вирусология ин-тында лаборант, аспирант, кіші, аға, 1988 жылдан жетекші ғыл. қызметкер. Негізгі ғыл. еңбектері вирустардың молек. биологиясы мен вирустық аурулардың иммунологиясына арналған. Березин вирусқа қарсы субъөлшемдік вакциялар дайындау технологиясын және СПИД-ті анықтаудың тест-жүйесін ұсынды. 5 авт. куәлігі бар.
Дереккөздер
↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
Санат:1953 жылы туғандар
Барчеллона-Поццо-ди-Готто
Барчеллона-Поццо-ди-Готто (Barcellona Pozzo di Gotto) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Мессина провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Себастьян.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
ВАЗ-2108
Дереккөздер
Санат:1984 жылы ұсынылған автокөліктер Санат:1980 жж. автокөліктері Санат:1990 жж. автомобильдері Санат:2000 жж. автомобильдері Санат:2003 жылы ұсынылған автокөліктер Санат:2010 жж. автомобильдері Санат:Алдыңғымоторлы алдыңғыбілікті құрастырмалы автокөліктер Санат:4×2 доңғалақты формуласы Санат:Хэтчбэктер Санат:ВАЗ автомобильдері
Мануэль Нойер
Мануэль Нойер (нем. Manuel Neuer, 27 наурыз 1986 жыл, Гильзенкирхен) — неміс қақпашысы "Бавария" клубында және Германия құрамасында ойнайды. 2014 жылғы әлем чемпионы.
Клубтық
Мануэль 5 жасынан бастап "Шальке 04" клубында футболмен айналаса бастаған. 2003 жылы 17 жасар қақпашы Шалькемен "аймақтық лигада" ойнады, бірақ сол жылы неміс футболының 4-ші дивизионына түсіп кетті.
2005-2006 жылғы маусымда Нойер "Шалькенің" қосалқы қақпашы ретінде шақырылды.Сол жылы "Шалькенің" қақпасын Франк Рост қорғайтын. Мануэль Бундеслигадағы ең бірінші ойының 2006 жылы ғана өткізді. Сосын ол "Баварияға" қарсы матча (2-2) өзін жақсы көрсетті, осыдан соң оның ойыны көктердің жаттықтырушысы Мирко Сломкеге ұнады, сондықтан ол негізгі қақпашы болды. Франк Рост содан кейін "Гамбургке" ауысты. Жалпы 2006/07 жылғы маусымда Нойер "Шальке 04" құрамында 27 ойын өткізді. left|нобай|Мануэль "Шалькеде"20 сәуірде 2011 жылы клуб Нойер "Шалькеде" қалмайтының айтты. Мануэльге клуб басқа көлемде ақша беруді уәде еткенмен ол келіспеді. "Шальке 04" клубы Нойердің клубта қалуын қалады. 8 маусым 2011 жылы "Бавария" Нойермен 5 жылдық келісім-шартқа қол қойды.18 миллион оған қоса 7 миллион Мануэльдің тамаша ойын көрсеткені үшін төледі.
2012 жылы 19 мамырда Чемпиондар Лигасының финалында Мануэль "Челсидің" ойыншыларының пенальтиін қайтарды. Содан соң өзі Чехтың қақпасына 11 метр жерден гол соқты. Алайда "Бавария" 4-3 есебімен ұтылып күміс жүлдегер атанды.
Мануэль өзінің қақпадан шығып кетуімен өте танымал, ол қақпадан шығып допты баспен ұрып аланның ортасына дейін жеткізген.
Ұлттық құрама
Германияның 19 және 21 жастағы құрамаларында ойнады.
2010, 2014, 2018 жылғы әлем чемпионаттары мен 2012, 2016 жылғы Еуропа чемпионаттарында негізгі қақпашы ретінде құрама қақпасын қорғады.
Сілтемелер
Санат:Германия футболшылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:Бавария ФК ойыншылары
Индекс (IT)
Индекс (жоғарғы немесе төменгі) (Индекс (верхний или нижний); index) — 1) сілтеме көрсеткіш (салалық, пәндік немесе алфавиттік) — қарастырылып отырған саланың негізгі (толық) мәліметтерінің орналасуын көрсететін түйінді сөздер жиыны; 2) объектінің жазылған орнын көрсететін индекс; құрылымдары күрделі түрде құрастырылған мәліметтерді іздеп тауып, оларды тікелей пайдалануды қамтамасыз ететін скалярлық шама, яғни — объектінің орналасу реттілігін анықтайтын көрсеткіш; жиым атауымен байланысқан оның элементінің нақты нөмірін көрсететін символ немесе өрнек; ол мәліметгер базасы кестесінде — оның элементтерімен жылдам қатынас құруды орындайтын, мәлімет жазбаларымен түйінді сөз бойынша қатынас құруды атқаратын құрылым болып саналады. Программалау тілдері объектісінің өрнектерінде — мәтіндерді өңдеуде дәреже көрсеткіші (жоғарғы индекс) немесе реттік нөмірі (төменгі индекс).
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Тропофиттер
Тропофиттер — құрғақшылық сүйгіш өсімдіктер (ксерофитті) мен ылғал сүйгіш өсімдіктердің (гидрофитті) қасиеттерін бойына сақтаған есімдіктер тобы. Олар ылғалды климаттың құрғақ климатқа ауысатын жыл мезгілдері бар аудандарға бейімделген. Тропофиттердің сабақтары мен бүршіктері ксерофитті, ал жапырақтары гидрофитті болып құрылған. Біздің жапырақ ағаштарымыз осы топқа жатады.
Дереккөздер
Санат:Тропофиттер
Тирибей-То-Вис
Тирибей-То-Вис — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нярма-Яха өзенінің сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Якоб Фрошаммер
Якоб Фрошаммер (1821- 1893) - неміс философы, католиктік дін қызметшісі.
1871 жыл Ватикан соборына, атап айтқанда, папалардың қателеспейтіндігінің догмасына қарсы шықты. Бейсаналық болып келетін және тек адамда ғана өзін-өзі түсінетін дүниежүзілік шығармашылық қиял метафизикасы негізінде, Фрошаммер өзінің антиматериалистік және антидарвинистік философиясын жасады.
Дереккөздер
Санат:1821 жылы туғандар Санат:1893 жылы қайтыс болғандар Санат:Германия философтары
Пожьян
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қолтабан
Қолтабан — Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы, Күйгенкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жәнібек ауылынан шығысқа қарай 69 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 161 адам (76 ер адам және 85 әйел адам) болса, 2009 жылы 109 адамды (51 ер адам және 58 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жәнібек ауданы елді мекендері
Пяст (футбол клубы)
«Пяст» (Gliwicki Klub Sportowy Piast Gliwice) — Польшаның Гливице қаласындағы футбол клубы, 1945 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Қалалық стадионда өткізеді.
2018/19 жылғы маусымда тұңғыш рет Польша чемпионы атанды.
нобай|290px|[[Қалалық стадион (Гливице)]]
Венценбах
Венценбах (Wenzenbach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Регенсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8230 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 29,85 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 75 208. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Шмид.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Желтораңғы
Желтораңғы — Алматы облысы Балқаш ауданындағы ауыл, Желтораңғы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Бақанас ауылынан солтүстік-батысқа қарай 95 км-дей жерде, Іле жайылмасының әр түрлі астық тұқымдас шөптер өскен қамысты-құрақты сұр, бозғылт қоңыр құмдақ топырақты шөлейт жазықта орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1717 адам (858 ер адам және 859 әйел адам) болса, 2009 жылы 1725 адамды (879 ер адам және 846 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1961 жылы етті қой кеңшарын құруға байланысты қаланды. Оның негізінде 1997 жылдан серіктестіктер мен шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Желтораңғыда орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Балқаш ауданы елді мекендері
Ұлы әмірші Куаң Ге То (телесериал)
Ұлы әмірші Куаң Ге То - сериал VII ғасырда өмір сүрген Когурё елінің он тоғызыншы патшасы Куаң Ге То жайлы оқиғаларды баяндайды. Куаң Ге То он екі жасында тақ мұрагері, он тоғыз жасында патша болды. Өзінің қысқа ғұмырында елі үшін ұлы істерді атқарды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корея телесериалдары
Сребриново (Пазарджик облысы)
Сребриново (Сребриново) — Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Панагюриште қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4525. ЕКАТТЕ коды — 68271.
Индексте іздеу
Дереккөздер
Санат:Іздеу алгоритмдері Санат:Компьютерлік техника
Вальделагва-дель-Серро
Вальделагва-дель-Серро (Valdelagua del Cerro) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьеррас-Альтас ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,85 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Чамойс (Миссури)
Чамойс (Chamois) — Миссури штатының Osage округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 29-13060.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Chamois, Missouri
Киғазы
Киғазы — Башқұртстанның Аскин ауданындағы ауыл, Петропавл ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 598 адамды құрады. Пошта индексі — 452883, ОКАТО коды — 80204842006.
Мальборо Сара Дженнигс
Мальборо Сара Дженнигс (5 маусым 1660, Сендридж, Хертфордшир, Англия - 18 қазан, 1744, Лондон) -  герцогиня, Мальборо герцогы Джон Черчиллдің жұбайы.
Киғазы
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Мальборо Сара Дженнигс
Ханшайым Аннаның бала кездегі құрбысы, Яков II тақта отырған кезінде лауазым алады. 1678 жылы Черчиллға тұрмысқа шығып, кейін ханшайым Аннаның сарайында қызметші болып істейді (1683). 1694 жылы Анна таққа отырған соң, Мальборо сарай ішіндегі ең сенімді адамдарының біріне айналды. Тіпті өз ықпалында жүргізіп отырды. Тек 1711 жылы партияға қолдау жасағаны үшін оны Анна қызметінен қуады. Сара 1722 жылы күйеуі өлгеннен кейін Бленхейм сарайында тұрады.
Дереккөздер
Санат:Англия тұлғалары
Киғазы
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Осэйдж Бич (Миссури)
Осэйдж Бич (Osage Beach) — Миссури штатының Кемден округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 26.2 км². FIPS коды — 29-55244.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 4,621 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Кемден округы (Миссури)
ҚазАқпарат
ҚазАқпарат (Kazinform) — қазақстандық халықаралық ақпарат агенттігі, Қазақстандағы ең ірі бұқаралық ақпарат құралдарының бірі. Бас кеңсесі Астанада орналасқан. Негізінен ұлттық және еуразиялық жаңалықтарға назар аударады.
ҚазАқпараттың латын әліпбиі
2025 жылға дейін кириллицадан латын әліпбиіне көшу қарсаңында қазақ тілін түрік латын графикасына негізделген романизация жүйесі болды, оны 2025 жылға дейін аяқтау көзделген. Алайда оны Президент Нұрсұлтан Назарбаев ешқашан қарастырған жоқ. Президент жаңа әліпбиде «еш ілгек те, артық нүкте де болмауы керек» деп түсіндірді. Назарбаев бекіткен жаңа латын әліпбиі кирилл әліпбиіне сәйкес келетін апострофтардан тұрады, жұртшылық пен тіл мамандары тарапынан түрлі пікірлер айтылды.
2019 жылға қарай ақпарат агенттігінің сайты латынша қазақ тіліндегі нұсқасында 2018 жылғы қайта қаралған романизация жүйесін қолдана бастап, нәтижесінде түрік латын негізіндегі жүйеден бас тартты; дегенмен, Қазақша Уикипедия мен Google Translate әлі күнге дейін агенттіктің латын графикасын пайдаланады. Google Translate оны романизация үшін пайдаланады.
Әлеуметтік желідегі қазақ тілі әуесқойларының «Kazak Grammar» тобы 2018 жылғы ресми жүйенің ерекшеліктерін ҚазАқпарат жүйесімен біріктіретін, әсіресе түрік тіліндегі дауысты дыбыстардың диакритикамен сақталуын біріктіретін балама романизация жүйесін ұсынды. Бірақ 2020 жылдың басында топ бағытындағы күтпеген өзгеріс болып, топ әліпбидің 2019-2020 жылдарға арналған қайта қарауын көрсететін жаңа романизация келісімдерімен бірге «Noqat» ретінде қайта құрылды.
Тарихы
80 жылдық тарихы бар ҚазААГ (бұрын ҚазТАГ) алғашқы жұмысын 1920 жылы РОСТА-ның Орынбор бөлімшесі ретінде бастады. Ол осы уақытта Қазақстан өмірінде болып жатқан сан алуан жаңалықтар мен еңбекшілердің игілікті істері, одақ, республика көлеміндегі барлық елеулі оқиғалар жөнінде ақпараттар беріп отырды. Елдің санасын оятуға, оны сауаттандыру ісіне өзіндік зор үлес қосып, насихатшы және үгітші бола білді. Кейін ТАСС-тың өзгертілуіне орай бірнеше мәрте атауын өзгертті. 1) 1920 – 37 жылдары бұл кезде РОСТА-ның Орынбор – Торғай бөлімшесі, КирРОСТА [РОСТА-ның қырғыз (қазақ) бөлімшесі], ҚазТАСС (ТАСС-тың қазақ бөлімшесі) болып құрылған; хабар телеграф, пошта арқылы таратылды; 2) 1937 – 90 жылдары: бұл кезеңде ҚазТАГ (ҚазКСР Министрлігі Кеңесі жанындағы телеграф агенттігі) болып қайта құрылып, оған ҚазКСР Министрлігі кеңесі мемлекеттік к-тінің құқығы берілді.
Компания туралы
Компанияның міндеті еліміздің ішкі және сыртқы саясатын ақпараттық қамтамасыз етуді, сондай-ақ әлемдік ақпараттық кеңістікте Қазақстанның оң беделін қалыптастыруды жүзеге асыру болып табылады.
Компанияның қызметі өз қызметін ақпараттық қызмет көрсету нарығында 85 жылдан астам жүзеге асырған және республикадағы жалғыз мемлекеттік ақпараттық агенттік болып табылған бұрынғы ҚазААГ (бұрынғы ҚазТАГ) жұмысын жалғастыруға және дамытуға бағытталған.
ҚазТАГ-ҚазААГ-тың заңды мұрагері болып табылатын Компания өз қызметінің негізгі профилін сақтап қалды. Еліміздің аумағында жұмыс істейтін ақпараттық агенттіктер арасында Компанияның республиканың барлық аймағында Қазақстанның қоғамдық-саяси, экономикалық және мәдени өмірінде болып жатқан оқиғалар туралы жедел және объективті ақпаратты жоғары кәсіби деңгейде ұсынуға мүмкіндік беретін корреспонденттік пунктерінің тармақталған жүйесі бар. Нью-Йоркте, Брюссельде, Мәскеуде, Пекинде, Ташкентте, Бішкекте шетелдік меншікті тілшілер бөлімі бар.
Халықаралық ынтымақтастық
ҚазАқпарат- АТААҰ ақпарат агенттіктері халықаралық қауымдастығының мүшесі (Азия мен Тынық мұхит елдерінің Ақпараттық Ұйымдары); Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының қатысушылары — Мемлекеттердің ұлттық ақпарат агенттіктерінің қауымдастығының мүшесі (МҰАҚ), түркі тілдес елдердің ақпарат агенттіктері ұйымының (ТААҰ), ТҮРКСОЙ мәдениет және өнерді бірлесіп дамыту жөніндегі халықаралық ұйымның мүшесі.
ҚазАқпарат — ИТАР-ТАСС, РИА-Новости, КАБАР, БелТА, УкрИнформ және т.б ірі ақпарат агенттіктерінің серіктесі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ақпарат агенттіктері
Вернер фон Браун
Вернер Фон Браун - зымыран жасау саласының ғалымы.
Қызмет жолы
1930 жылдан зымырандық сұйық отын жасаумен шұғылдана бастады. 1934 ж. 2 рет А-2 типті зымыран ұшырды, зымыран 2,5км биіктікке көтерілді. 1937 жылдан немістің әскери зерттеу орталығы басшыларының бірі V-2 және Фау-2 зырынанының бас құрастырушысы. 1945 жылдан АҚШ-тың, Форт-Блисседегі армия қару-жарақтарын жобалау және оларды жасау қызметін басқарды. 1956 ж. континентаралық "Юпитер" баллистикалық зымыраны мен "Эксплорер" сериялы Жердің жасанды спутнигін жасау жұмыстарының жетекшісі болып тағайындалды. 1960 жылдан АҚШ Астронавтика және космос кеңістігін зерттеу жөніндегі ұлттық басқарманың жетекші мүшесі және сол басқарманың космостық ұшу орталығының директоры. "Сатурн" сериялы зымыран ұшырғыштар мен "Аполлон" космос кемелерін жасауға басшылық етті..
Фашистік Германияда ракета техникасын дамытуға қатысу
Гитлер мен оның NSDAP 1933 жылы билікке келген кезде Вернер фон Браун диссертациясымен жұмыс істеп жатқан болатын. Зымыран әзірлеу жаңа үкіметтің назарын бірден аударды. 1934 жылы 25 шілдеде Берлиндегі фон Браун университетіне «Жанудағы эксперименттер туралы» атты еңбегі үшін физика ғылымдарының докторы (ракета ғылымы) дәрежесі берілді; оның кураторы неміс физигі Эрих Шуман болды.Бірақ бұл оның жұмысының ашық бөлігі ғана еді; 1934 жылғы 16 сәуірдегі толық диссертация «Сұйық отынмен жұмыс істейтін ракетаны құру мәселесіне конструктивті, теориялық және эксперименттік тәсілдер» деп аталады.
Ол армияның сұрауы бойынша жіктелді және 1960 жылға дейін жарияланбады.Ол кезде Германия американдық зымыран физигі Роберт Годдардтың әзірлемелеріне қызығушылық танытты. 1939 жылға дейін неміс ғалымдары техникалық мәселелерді талқылау үшін Годдардпен анда-санда тікелей байланысып тұрды. Вернер фон Браун әртүрлі журналдарда жарияланған Годдард схемаларын, атап айтқанда, зымырандардың Aggregat (A) сериясын жасау кезінде пайдаланды.
Олардың бірі, А-4 зымыраны V-2 деген атпен танымал. 1963 жылы фон Браун зымыран өнерінің тарихына ой жүгірте отырып, Годдардтың жұмысы туралы былай деді: «Оның зымырандары ... бүгінгі стандарттар бойынша өте қарапайым болып көрінуі мүмкін, бірақ олар айтарлықтай із қалдырды және оларда көптеген элементтер болды. ең заманауи зымырандар мен ғарыш кемелерінде. »
1944 жылы нацистер Англияны V-2 ұшағымен бомбалауды бастамас бұрын Годдард фон Браунның жұмысын пайдаланғанын растады. 1944 жылы 13 маусымда сынақтар кезінде зымырандардың бірі оператордың қателігі салдарынан траекториясын өзгертіп, Швецияның оңтүстік-батыс бөлігінде ауада жарылып кетті. Бір жарым айдан кейін британдықтар құлаған зымыранның жиналған фрагменттерін бірнеше мобильді радарға айырбастады.Алынған ұшақ қалдықтары Америка Құрама Штаттарына, Годдард АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін зерттеулер жүргізген Аннаполистегі зертханаға жөнелтілді. Годдард өзі құрастырған зымыранның бөліктерін анықтады
Германияда ұлттық социалистердің билікке келуімен барлық зымырандық әзірлемелер тек әскери сипатта болуы мүмкін болды. 1934 жылы желтоқсанда фон Браун тобы 2000 м-ден астам биіктікке сұйық отын қозғалтқышында екі зымыран ұшырды. Ұшыру Боркум аралынан жүзеге асырылды, өйткені Кумерсдорф полигоны нақты ұшырылымдар үшін кішкентай болатын. 1936 жылы зымыран орталығы (неміс: Heeresversuchsanstalt Peenemünde) құрылысы басталды.Балтық жағалауындағы Уседом аралындағы Пенемюнде балықшылар ауылының ауданында. Уолтер Дорнбергер оның әскери басшысы болды, ал фон Браун оның техникалық директоры болды. Бұл аймақтан зымыран оқтары солтүстік-шығыс бағытта шамамен 300 км қашықтықта атылуы мүмкін, ал ұшу жолы теңіз үстінен өтті.
Люфтваффе компаниясымен бірлесе отырып, Peenemünde орталығы сұйық отынмен жұмыс істейтін зымыран қозғалтқыштарын және ұшақтарға арналған реактивті күшейткіштерді әзірледі. Сондай-ақ олар Франция, Ұлыбритания, Голландия және Бельгияның қалаларын атқылау үшін пайдаланылған дыбыстан жоғары «Вассерфолл» зениттік зымыранын және алыс қашықтықтағы V-2 (А-4) баллистикалық зымыранын жасады.
«Фау-2»
Вермахттың техникалық тапсырмасына сәйкес Дорнбергер мен фон Браун 300 км қашықтыққа салмағы 1 тонна зарядты жеткізуі керек болатын бастапқы массасы 12 тонна зымыран жасауы керек еді. Бірқатар сәтсіздіктерден кейін тек 1942 жылдың қазан айында А-4 зымыраны 200 шақырымға жуық ұшып өтті. Осы сәттен бастап жұмыс барған сайын табысты болды.1943 жылдың жазында арнайы комиссия шартты нысанаға дәл тиетін екі А-4 зымыранын ұшыруды көрсетті. Бұл Рейхтің қару-жарақ және оқ-дәрілер министрі Альберт Спирге және Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы, ұлы адмирал Доеницке үлкен әсер қалдырды, олар осы жаңа «ғажайып қарумен» британ үкіметін тізе бүктіреді деп сенді.
1942 жылы 22 желтоқсанда Адольф Гитлер Пенемюнде және Цеппелин зауыттарында А-4 зымыранының және оның құрамдас бөліктерінің жаппай өндірісін орналастыру туралы бұйрыққа қол қойды. 1943 жылы 7 шілдеде Дорнбергер, фон Браун және Штейнхоф полигонының басшысы Гитлердің Шығыс Пруссиядағы «Вольфшанц» штаб-пәтерінде «өш алу қаруын» сынау туралы баяндама жасады.Гитлер қуанып, көп ұзамай фон Браунға профессор атағын берді. Полигон басшылығы Пенемюнде, Винер Нойстатт және Фридрихсхафен зауыттарында зымырандарды жаппай өндіру үшін қажетті материалдар мен білікті кадрларды кезексіз алуға қол жеткізді.
1944 жылдың қаңтарынан бастап Лондонға зымырандық шабуылдар басталғанға дейін 1500-ден астам зымыран атылды. Үгіт-насихаттық мақсатта V-2 (Vergeltungswaffe 2 - «Retaiation Weapon 2») деп өзгертілген алғашқы А-4 жауынгерлік зымыраны 1944 жылы 7 қыркүйекте Ұлыбританияға атылды.
Жеті ай бойы «V-2» Англия мен Бельгия қалаларында 4300-ге жуық зымыран ұшырылды. Оның ішінде Англияда 1402 ұшыру жасалды, оның 75% ғана оның аумағына жетті, ал Лондонға тек 517 зымыран түсті. Шығындар 9277 адамды құрады, оның ішінде 2754 адам қаза тауып, 6523 адам жараланған. Алайда, неміс қолбасшылығы зымырандық соққылардың жоспарланған жаппай ұшыруына қол жеткізе алмады.Гитлерлік басшылық күткендей, жауды үрей мен дүрбелең тудыруы тиіс «кек қайтару қаруының» мүмкіндіктері асыра бағаланған болып шықты. Зымырандық қарулар соғыс барысын Үшінші рейхтің пайдасына өзгерте де, оның күйреуіне де жол бере алмады.
Реактивті ұшақтармен тәжірибелер
1936 жылы Куммерсдорф полигонындағы фон Браунның зымыран командасы ұшақта сұйық отынмен жұмыс істейтін реактивті қозғалтқышты орнату мүмкіндігін зерттеді. Эрнст Хейнкель бұл жұмысты ынтамен қолдап, эксперименттерге алдымен Heinkel He 72, ал кейінірек екі He 112 жауынгерін ұсынды.1936 жылдың аяғында Рейх әуе министрлігі Вернер фон Браун мен Эрнст Хайнкельге көмектесу үшін сынақ ұшқышы Эрих Варзицті жіберді. Біріншіден, Варциц сол кездегі ең тәжірибелі сынақ ұшқыштарының бірі болды; екіншіден, ол техникалық білімнің бірегей багажына ие болды.Браун Варзицті жердегі сынақ стендіндегі қозғалтқыштың жұмысымен таныстырып, ұшақта орнатылған ұқсас қозғалтқышты көрсеткеннен кейін ол:"«Сіз бізбен жұмыс істеп, реактивті қозғалтқышты ауада сынап көресіз бе? Сонда, Варзиц, сен атақты боласың. Ал кейінірек біз Айға ұшамыз - сіз рульде! ”"1937 жылы маусымда Нойхарденбергте (Берлиннен шығысқа қарай 70 км қашықтықтағы үлкен кен орны, соғыс жағдайында балама аэродром ретінде сақталған) He 112-нің бірі фон Браун зымыран қозғалтқышында сынақ ұшуына шықты. Ұшақ қонғанына қарамастан «Ішінде» және фюзеляж өртеніп кетті, ұшақтың артқы жағында орналасқан итергіш қозғалтқышпен қанағаттанарлық ұша алатыны ресми түрде дәлелденді.
Гельмут Вальтердің сутегі асқын тотығындағы зымырандармен жүргізген тәжірибелері ұшақта орнатуға ыңғайлы жеңіл және қарапайым Вальтер реактивті қозғалтқыштарын жасауға әкелді. Гельмут Уолтердің Кильдегі фирмасына да Рейх әуе министрлігі He 112 үшін зымыран қозғалтқышын жасауды тапсырды. Нойхарденбергте екі түрлі зымыран қозғалтқышы да сынақтан өтті: этил спирті мен сұйық оттегімен жұмыс істейтін фон Браун қозғалтқышы және Вальтер қозғалтқышы жұмыс істейді. катализатор ретінде сутегі асқын тотығы және кальций перманганаты.Фон Браун қозғалтқышында отынның тікелей жануы нәтижесінде реактивті ағын пайда болды, ал Вальтер қозғалтқышында ыстық бу пайда болатын химиялық реакция қолданылды. Екі қозғалтқыш те күш пен жоғары жылдамдықты қамтамасыз етті. He 112-дегі кейінгі ұшулар Уолтер қозғалтқышында орын алды. Ол сенімдірек, басқару оңайырақ болды және ұшқышқа да, ұшаққа да аз қауіп төндірді.
Фон Браун NSDAP және SS
1937 жылы фон Браун NSDAP-қа қосылды. 1947 жылғы 23 сәуірдегі Германияның американдық оккупация аймағының әскери әкімшілігінің құжатында (Әскери үкіметтің ағылшын кеңсесі, Америка Құрама Штаттары) фон Браун 1 мамырда Ұлттық социалистік партияға қосылды деп көрсетілген. 1937 жылы, ал 1940 жылдың мамырынан соғыстың соңына дейін СС офицері болды.
Соғыстан кейін фон Браун неліктен NSDAP мүшесі болғанын түсіндіре отырып, былай деп жазды:
«Маған Ұлттық социалистік партияға қосылуды ресми түрде сұрады. Ол кезде (1937 ж.) мен Пенемюндедегі әскери-зымыран орталығының техникалық директоры едім... Менің партияға өтуден бас тартуым өмірлік жұмысымды тастауға мәжбүр болды. Сондықтан мен қосылуды шештім. Менің партияға мүше болуым мен үшін ешқандай саяси қызметке қатысуды білдірмеді...1940 жылдың көктемінде СС Стандартенфюрер Мюллер Пенемюндеге мені көруге келіп, СС рейхсфюрері Генрих Гиммлердің мені СС қатарына қосылуға көндіру туралы бұйрықпен жібергенін хабарлады. Мен дереу әскери қолбасшыма... генерал-майор В.Дорнбергерді шақырдым. Ол маған ... егер мен бірлескен жұмысымызды жалғастырғым келсе, келісуден басқа амалым жоқ деп жауап берді.
Фон Браунның бұл сөзін кейбір өмірбаяншылар даулайды, өйткені 1940 жылы Ваффен-СС әлі Пенемюндеде жүргізілген жұмысқа қызығушылық танытпады. Фон Браун позициясы бар адамдарды NSDAP және SS-ке қосылуға итермеледі деген дау бар. Гиммлердің артында SS формасымен түскен суретіне түсініктеме беру Браун форманы тек сол оқиға үшін кигенін айтты. Алайда, 2002 жылы Пенемюндедегі бұрынғы СС офицері Эрнст Кютбах BBC-ге фон Браунның ресми іс-шараларға SS формасымен үнемі қатысқанын айтты [23]. Бастапқыда фон Браун Унтерштурмфюрер дәрежесін алды, кейін Гиммлер оны үш рет дәрежесін көтерді. 1943 жылдың маусымында ол SS Штурмбанфюрер болды. Фон Браун бұл жыл сайын пошта арқылы алатын автоматты жарнама екенін айтты.
Құл еңбегін пайдалану
Освенцимді қоса алғанда, бірнеше концлагерьлерді жобалауға инженер ретінде қатысқан SS генералы Ганс Каммлер концлагерь тұтқындарының зымырандарды жасау үшін мәжбүрлі еңбегін пайдалануды ұсынды. 1943 жылы сәуірде Пенемюндедегі V-2 зауытының бас инженері Артур Рудольф жұмыс күшінің жетіспеушілігіне байланысты бұл идеяны қолдады.Кейінірек, V-2 зымырандарын жасау кезінде осы зымыранды қару ретінде пайдаланудан қаза тапқан адамдардан көп адам қайтыс болды деп есептелді. Фон Браун жасырын Миттелверк зауытына талай рет барғанын мойындап, зауыттағы жұмыс жағдайын «жиіркенішті» деп атады, бірақ ол ешқашан өлім мен ұрып-соғуды көрмегенін алға тартты. Фон Браун 20 мың адам тұратын Дора-Миттельбау концлагеріне өзі бармағанын айтты, аурудан, ұрып-соғудан, төзгісіз еңбек жағдайында қайтыс болған немесе өлім жазасына кесілген
1944 жылы 15 тамызда фон Браун V-2 өндірісін басқаратын Альбин Саватцкиге хат жазып, онда ол Бухенвальд концлагерінің жұмысшыларын жеке таңдауға келісті. Ол 25 жылдан кейін сұхбатында мойындағандай, бұл адамдар «қорқынышты жағдайда» болды.
«Вернхер фон Браун: «Ғарыш үшін крест жорығы» кітабында фон Браун жұмысшылардың өмір сүру жағдайларын білетінін, бірақ оны өзгертуге мүлдем қабілетсіз екенін бірнеше рет айтады. Оның досы Миттельверкке барғаннан кейін фон Браунның сөзін келтіреді: Бұл қорқынышты болды. Менің бірінші серпінім СС күзетшілерінің бірімен сөйлесу болды, мен оған өз ісіммен айналысуым керек, әйтпесе мен сол жолақты түрме формасын кию қаупім бар! адамгершілік принциптері мүлдем пайдасыз болар еді.
Фон Браунның әріптесі Конрад Данненбергтен The Huntsville Times газетіне берген сұхбатында фон Браун мәжбүрлі жұмысшылардың тұңғиық жағдайына наразылық білдіре ала ма деп сұрағанда, ол: «Егер олай болса, онда менің ойымша, оны сол жерде атып тастауға болар еді» деп жауап берді.
Фон Браун тұтқындарға адамгершілікке жатпайтын әрекеттерге қатысты деп айыпталды. Дора концлагерінде тұтқын болған француз қарсыласу мүшесі Гай Моранд 1995 жылы диверсия әрекетінен кейін: Менің түсіндірмелерімді де тыңдамай, (фон Браун) Мейстерге 25 соққы беруді бұйырды ... Содан кейін соққылар жеткілікті күшті емес деп шешіп, ол мені одан да қатыгездікпен ұруды бұйырды ... фон Браун маған оны аударуды бұйырды. Мен шынымен де дарға асуға лайық ең сорақыға лайықпын... Оның өз басым құрбан болған қатыгездігі оның нацистік фанатизмінің айшықты айғағы деп есептеймін.
Феноменологиялық әлеуметтану
Феноменологиялық әлеуметтану (А. Шюц, П. Бергер, Т. Лукман) - күнделікті әлеуметтік қарым-қатынастарды және олардың әлеуметтік өмірінің бастауындағы рөлін зерттеуге негізделген, әлеуметтік тәсілдер.
Вернер фон Браун
Фашистер кезінде тұтқындау және босату
Дора-Миттельбау концлагері арқылы өткен француз тарихшысы Андре Сельенің айтуынша, 1944 жылы ақпанда Генрих Гиммлер Шығыс Пруссиядағы Хохвальдтағы штаб-пәтерінде фон Браунды қабылдады. Нацистік билік иерархиясындағы өз позициясын нығайтуды қалайтын Гиммлер Ганс Каммлердің көмегімен барлық неміс қару-жарақ бағдарламаларын, соның ішінде V-2 әзірлеуді бақылауға алуға тырысты Пенемюнде. Сондықтан Гиммлер фон Браунды V-2 мәселесі бойынша Каммлермен тығыз жұмыс істеуге шақырды. Алайда, фон Браунның айтуынша, ол V-2-дегі мәселелер таза техникалық және оларды Дорнбергердің көмегімен шеше алатынын айтты.
Феноменологиялық әлеуметтану
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Жүсіпбек Алтайбаев
Жүсіпбек Алтайбаев (23.08.1911, Шет ауданы - 1987) - сықақшы. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан.
Вернер фон Браун
Фашистер кезінде тұтқындау және босату
Шамасы, фон Браун 1943 жылдың қазан айынан бастап SD бақылауында болды. Бір күні ол фон Браун және оның әріптестері Клаус Ридель мен Гельмут Гретруп бір-бірімен сөйлескенде «жеңілгендік сезімдерін» көрсеткені туралы хабар алды. Гиммлердің фон Браун коммунистерге жанашырлық танытады және V-2 бағдарламасына саботаж жасады деген жалған айыптауларын ескере отырып, сонымен қатар фон Браунның ұшқыш дипломы болғанын, үкімет ұсынған ұшақта үнемі ұшқанын және сондықтан Англияға қашуға әрекеттенетінін ескере отырып, мұның бәрі фон Браунды гестапоның тұтқындалуына әкелді.
Жүсіпбек Алтайбаев
Сыртқы сілтемелер
Санат:23 тамызда туғандар Санат:1911 жылы туғандар Санат:Шет ауданында туғандар Санат:1987 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан сықақшылары Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Вернер фон Браун
Фашистер кезінде тұтқындау және босату
Жаман ештеңе күтпеген фон Браун 1944 жылы 14 немесе 15 наурызда тұтқындалып, Штеттиндегі  Гестапо түрмесіне жеткізілді. Ол жерде не айыпталғанын білмей екі апта болды. Берлиндегі Абвердің көмегімен ғана Дорнбергер фон Браунды шартты түрде босатуды қамтамасыз ете алды, ал Альберт Спир, рейхтің қару-жарақ және соғыс өнеркәсібі министрі Гитлерді V-2 бағдарламасы жалғасуы үшін фон Браунды қалпына келтіруге сендірді.1944 жылғы 13 мамырдағы «Фюрерпротоколл» (Гитлердің кездесу хаттамасы) естелігінде Спирдің сөзіне сілтеме жасай отырып, Гитлердің әңгіме соңында былай деп айтқанын жазады: «Б.-ға келсек, мен оның қудалаудан босатылатынына кепілдік беремін. жалпы қиындықтарға қарамастан, бұл қажет».
Америкалықтарға берілу
1945 жылдың көктемінде Қызыл Армия Пенемюндеден 160 шақырым жерде болды, фон Браун өзінің даму тобын жинап, оларды қалай және кімге тапсыру керектігін шешуге шақырды. Тұтқындарға қатысты Қызыл Армияның репрессиясынан қорқып, фон Браун және оның қызметкерлері американдықтарға берілуге ​​тырысты. Каммлер фон Браун командасына орталық Германияға көшуді бұйырды.Сонымен бірге, әскер қолбасшылығынан бұл бұйрыққа қайшы, әскер бөлімдеріне қосылу және соғысу туралы бұйрық алынды. Каммлердің бұйрығы американдықтарға берілу мүмкіндігін арттырды деп есептеген фон Браун жалған құжаттарды жасап, өзінің 500 командасын Миттельверк аймағына жіберіп, олар жұмысын жалғастырды.Фон Браун оның сызбалары мен құжаттарын SS жойып жібереді деп қорқып, олардың көшірмелерін Харц тау жотасындағы қараусыз қалған шахта оқпанына жасыруды бұйырды.
Наурызда фон Браун іссапарда жүргенде апатқа ұшырап, сол қолы мен иығын сындырып алды. Сынық күрделі болды, бірақ фон Браун ауруханадан шығуы үшін оған гипс салынғанын айтты. Дизайнер, алайда, тәуекелді бағаламады, сүйек дұрыс жазыла бастады, бір айдан кейін ол ауруханаға қайта оралуға мәжбүр болды, оның сүйегі қайтадан сынып, таңғыш тағылады.
Сәуірде одақтас әскерлер Германияға жеткілікті тереңдікке еніп кетті. Каммлер ғылыми топқа Бавариялық Альпідегі Обераммергауға пойызбен баруды бұйырды. Мұнда олар СС-тің мұқият қорғауында болды, егер олар жауға соққы беру қаупі төнсе, барлық зымырандарды жоюға бұйрық берді. Алайда, фон Браун SS майоры Куммерді американдық бомбалаушы ұшақтардың оңай нысанасына айналмас үшін топты жақын маңдағы ауылдарға таратуға сендіре алды.
2 мамырда американдық сарбаздармен бетпе-бет келгенде Вернердің ағасы және зымыран инженері Магнус оларға ағылшын тілінде: «Менің атым Магнус фон Браун. Менің ағам V-2 ойлап тапты. Біз берілгіміз келеді». Қолға түскеннен кейін фон Браун баспасөзге:
«Біз соғыстың жаңа құралын жасағанымызды білеміз, енді моральдық таңдау – қай ұлтты, қай жеңімпаз халықты ұрпағын аманат еткіміз келетіні – бұрынғыдан да өткір тұр. Біз әлемнің Германия басынан өткерген қақтығысқа түсіп қалмауын қалаймыз. Біз мұндай қаруды Киелі кітаптан тәлім алған адамдарға тапсыру арқылы ғана әлемнің ең жақсы қорғалатынына сенімді бола аламыз деп сенеміз.»
Құрама Штаттардың жоғары лауазымды шенеуніктері олардың қолына құнды олжалардың қалай түскенін жақсы түсінді: фон Браунның есімі «Қара тізімде» бірінші орында тұрды - американдық әскери сарапшылар неміс ғалымдары мен инженерлерінің тізімінің кодтық атауы. мүмкіндігінше тезірек жауап алуды қалайды. 19 шілдеде аумақты Кеңес Одағының оккупациялау аймағына беруден екі күн бұрын Лондондағы АҚШ Артиллериялық корпусының реактивті қозғалыс бөлімінің бастығы майор Роберт Стивер және подполковник Р.Л. Гармиш Мюнхенге.Содан кейін топ Нордхаузенге, ал келесі күні оңтүстік-батысқа қарай 60 км жерде американдық оккупация аймағында орналасқан Витценгаузен қаласына жеткізілді. Фон Браун британдық және американдық барлау қызметтері Үшінші рейхтің экономикалық, ғылыми және технологиялық элитасының өкілдерінен жауап алған «Дастбин» тергеу орталығында қысқа уақыт болды]. Ол алғашында Америка Құрама Штаттарында «Операция «Операция» бағдарламасы бойынша жұмысқа қабылданды, кейінірек «Қағаз қыстырғыш» операциясы деп аталды.
АҚШ армиясы
1945 жылы 20 маусымда АҚШ Мемлекеттік хатшысы фон Браун мен оның қызметкерлерінің Америкаға көшуін мақұлдады, бірақ 1945 жылдың 1 қазанына дейін бұл туралы жария түрде жарияланбады [38]. Браун Америка Құрама Штаттарының Біріккен Барлау Мақсаттары Агенттігі (JIOA) жалған өмірбаяндарын жасап, NSDAP мүшелігіне сілтемелер мен нацистік режиммен байланыстарды қоғамдық жазбалардан алып тастаған ғалымдардың бірі болды. Оларды нацизмнен «жуып» алған Америка үкіметі ғалымдарға АҚШ-та жұмыс істеуге қауіпсіздік кепілдігін берді. «Қағаз қыстырғыш» операциясының атауы ғалымдардың жаңа өмірбаяндарын «АҚШ үкіметінің ғалымдарының» жеке істеріне тіркейтін қағаз қыстырғыштарынан шыққан.
Алғашқы жеті маман Америка Құрама Штаттарына 1945 жылы 20 қыркүйекте Делавэр штатындағы Ньюкасл қаласындағы әскери аэродромға келді. Содан кейін олар Бостонға ұшып, Бостон Харборындағы Форт Стронгтағы АҚШ армиясының барлау базасына қайықпен жеткізілді. Содан кейін Брауннан басқа барлығы Пенемуэндте алынған құжаттарды бөлшектеу үшін Мэриленд штатындағы Абердин сынақ алаңына келді. Бұл құжаттар ғалымдарға зымырандармен тәжірибе жасауды жалғастыруға мүмкіндік беруі керек еді.
Ақырында, фон Браун және оның Пенемюндедегі қалған командасы Форт-Блисстегі (Техас) жаңа үйіне, Эль Пасоның солтүстігіндегі АҚШ армиясының негізгі базасына келді. Фон Браун кейінірек оның жаңа ортасына «шынайы эмоционалды ілтипат» ояту қиын болғанын жазды.Оның бас инженері Вальтер Ридель 1946 жылы желтоқсанда жарияланған «Неміс ғалымы американдық тағам дәмсіз, ал тауық еті резеңкеге ұқсайды» деген мақаланың кейіпкері болды. Материал Америка Құрама Штаттарында фон Браун командасының болуын анықтады, бұл Альберт Эйнштейн мен Джон Дингеллдің сынына себеп болды. Немістердің тұрмыс жағдайын қандай да бір жолмен жақсарту, мысалы, жарықтармен жабылған ағаш еденге линолеум төсеу туралы өтініштері қабылданбады.Фон Браун былай деп атап өтті: «...Пенемюнде біз бұзылдық, бірақ мұнда біз әрбір тиынды санадық...». 26 жасында фон Браун мыңдаған инженерлердің жұмысын басқарды, ал қазір ол инженерлік білімі толық емес 26 жастағы майор Джим Хемиллге бағынады. Қол астындағы немістер оны «Герр профессор», ал Хемилл «Вернер» деп атады. Браунның қосымша ресурстар туралы өтініштері жауапсыз қалды, ал зымырандарға арналған жаңа идеялар туралы кез келген ұсыныс қабылданбады.
Соғыстан кейінгі уақыт
Фон Браун бастаған әзірлеушілер тобы құжаттамамен бірге американдықтарға тапсырғанына қарамастан, бұл кеңес инженерлеріне қалған бөліктерден сызбалардың көпшілігін қалпына келтіруге кедергі болмады. Пенемюнденің зымыран қозғалтқыштары R-1, R-2, R-5 зымырандарының кеңестік қозғалтқыштарының прототипі болды.
Құрама Штаттардағы Фон Браунның өзі Форт-Блисстегі (Техас) армияның қаруды жобалау және әзірлеу қызметін басқарды. 1950 жылдан бастап Хантсвиллдегі, Алабамадағы Redstone Арсеналында жұмыс істеді. 1955 жылы 11 қыркүйекте ол Америка азаматтығын алды. Америка Құрама Штаттарында фон Браунға тек қысқа қашықтықтағы зымырандарды әзірлеу тапсырылды. Ғарыштық спутникке келісім-шарт бәсекелестерге – АҚШ Әскери-теңіз күштеріне берілді.
1956 жылдан бастап фон Браун Redstone континентаралық баллистикалық зымыранын (сонымен қатар оның негізіндегі зымырандар - Юпитер-S және Juno) және Explorer сериялы спутнигін әзірлеу бағдарламасының жетекшісі болды. Кеңестік жерсеріктерді ұшырғаннан кейін оған өзінің Juno-ны ұшыруға рұқсат етілді, бірақ тек бір метр биіктікке көтеріле алатын Әскери-теңіз күштерінің зымыран тасығышын сынақтан өткізгеннен кейін ғана. Осылайша, фон Браун спутнигі бір жылға кешігіп ұшырылды.1960 жылдан бері фон Браун Америка Құрама Штаттарының Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасының (NASA) мүшесі және NASA ғарыштық ұшу орталығының директоры болды. Сатурн сериялы зымыран тасығыштары мен Аполлон сериялы ғарыш аппараттарын әзірлеу бөлімінің басшысы.
КСРО 1957 жылы Жердің алғашқы жасанды серігін ұшырғаннан кейін АҚШ билігі ғарыштық ұшуларға назар аудара бастағанына қарамастан, 1961 жылы ғарышқа ұшқан бірінші адам тағы да американдық емес еді. Юрий Гагариннің ұшуы Джон Кеннедиді негізгі баяндамаға итермеледі, онда ол ұлттың беделі үшін 1970 жылға дейін американдық астронавттың Айға қонуын қамтамасыз ету қажет деп мәлімдеді. Вернер фон Браун АҚШ-тың Ай бағдарламасының басшысы болды.
1969 жылы 16 шілдеде «Сатурн-5» зымыран тасығышы «Аполлон-11» ғарыш кемесін айналмалы орбитаға шығарды.
1969 жылы 20 шілдеде «Аполлон-11» кемесінің командирі Нил Армстронг Ай бетіне аяқ басқан жер бетіндегі бірінші адам болды. Осы ұшуы үшін фон Браун NASA-ның ерекше қызметі үшін медалімен марапатталды.
1970 жылдың қаңтарынан бастап NASA әкімшісінің жоспарлау жөніндегі орынбасары, ал 1972 жылдан бастап Мэриленд штатындағы Германтаун қаласындағы Fairchild Space Industries компаниясының вице-президенті болып өнеркәсіпте жұмыс істеді.
Оның Ай станциясының жобалары екі державаның (АҚШ пен КСРО) Айды зерттеудегі басымдық үшін күресінің қысқаруына байланысты жүзеге аспады. Оның жұмысының нәтижелері зымыран технологиясының басқа конструкторларының ғарышты бағындыруы үшін қуатты негіз болды.
Өлім
1972 жылы NASA-дан кеткеннен кейін ол бес жыл ғана өмір сүрді және 65 жасында Вирджиния штатының Александрия қаласында ұйқы безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Жергілікті Эви Хилл зиратында жерленген.
Дереккөздер
Санат:23 наурызда туғандар Санат:Великополь воеводтығында туғандар Санат:16 маусымда қайтыс болғандар Санат:Виргинияда қайтыс болғандар Санат:АҚШ ғалымдары
Федор Александрович Бредихин
Федор Александрович Бредихин - орыс астрономы. Петербург ғылым академиясының акадимигі (1890, 1877 жфлдан корр мүшесі). Мәскеу университетінің профессоры. Мәскеу университетінің жанындағы обсерваторияның және Пулков обсерваториясының директоры.
Еңбек жолы
Федор Александрович Бредихин орыстың астрофизика мектебін құрған, комета формулаларының теориясын жасаған. Ол каметалардың  физикалық теориясын құрып, кометалардың құйрықтары газ молекулаларынан құралған және метеорлар ағыны  кометалардан пайда болды деген қорытынды жасаған. Комета формаларының механикалық теориясы жайында  жүргізген зерттеулері арқасында Федор жер жүзіне танылған.  Комета ядросынан  ұшып шығатын  заттардың қозғалысын  зерттеп, комета құйрықтарын үш топқа бөліп, олардың классификациясын жасаған. Федор Күн, комета және тұмандықтардың спектрлерін зерттеген..
Дереккөздер
Санат:8 желтоқсанда туғандар Санат:Николаев облысында туғандар Санат:14 мамырда қайтыс болғандар Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар Санат:Қоғамдық игілік жазушылары Санат:Ресей астрономдары Санат:XIX ғасыр астрономдары Санат:Санкт-Петербург ғылым академиясының мүше-корреспонденттері
Нойвид (аудан)
Нойвид (Landkreis Neuwied) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Нойвид қаласы. Аудан Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан. Рейнланд-Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 626,79 км² шамасында. Тұрғыны 185 307 адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 296 адам/км². Ауданның ресми коды — 07 1 38.
Аудан 62 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц аудандары
NGC 4581
NGC 4581 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы 20 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4581 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42199, UGC 7801, MCG 0-32-28, ZWG 14,83.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
NGC 234
NGC 234 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 234 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2600, UGC 463, MCG 2-2-28, ZWG 434.32, ZWG 435.1, IRAS00409+1404.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Кашкамяк
Кашкамяк (Качатокомяк) — Ресейдегі өзен. Пенза облысы, Саратов облысы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уза өзенінің оң жағалауынан 118 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура өзені бастауынан Сура су торабына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сен-Жори-де-Шале
Коммунаның INSEE коды — 24428, пошта индексі — 24800.
Кашкамяк
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сен-Жори-де-Шале
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 615 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,38 адам/км².
Кашкамяк
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Ульянов облысы өзендері
Сен-Жори-де-Шале
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Кеңейте бұрғылау
thumb|Сверлолар Кеңейте бұрғылау (Рассверливание) — алдын ала өнделген тесіктің диаметрін үлкейту үшін бұрғымен өндеу.
Кеңейте бұрғылау көмегімен әр-түрлі пайдалы тесіктер жасалады. Кеңейте бұрғылау барлық машинажасау салаларында қолданылады
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Корурипи
Корурипи (Coruripe) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Шығыс Алагоас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Мигел-дус-Кампус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2000 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44727 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 971,4 км² шамасында. Халық тығыздығы — 46,04 адам/км².
Тарихы
Қала 1866 жылы құрылған.
Фаулья
Фаулья (Fauglia) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Пиза провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3124 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 74 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 42 км² шамасында. Пошта индексі — 56043.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Гетчинсон тісі
Гетчинсон тісі . Ортаңғы күрек тістердің кесетін шетінің жарты ай тәрізді кетілуі. Оған себеп — алғашқы тіс ұрықтарының, өскіндерінің бұзылу және туа пайда болған мерез ауруында байқалады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Мальбранш Никола
Мальбранш Никола (6 тамыз, 1638, Париж - 13  қазан, 1715) - француздық дін қызметшісі, теолог және философ.
Оның философиялық еңбектеріндегі ең есте қалатыны “тосын сөз” туралы оқыту мәселесі, яғни көпшіліктің “себеп” деп жүргеннің шынында ғажайыптың араласуымен болған “оқиға” екені жайында. Философтың басты шығармысының бірі – “Ақиқатты іздеу” деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Франция тұлғалары Санат: Философтар
IC 967
IC 967 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49721, MCG 3-36-15, ZWG 103.31, KUG 1355+147, IRAS13559+1442.
Сыртқы сілтемелер
IC 967 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Тұман
thumb|Туман thumb|Туман thumb|Туман Тұман — атмосфераның жерге таяу қабатына ұсақ су тамшыларының немесе мұз кристалдарының жиналуы. Су буының сублимациясы нәтижесінде қалыптасады. Тұмандағы көріну қашықтығы оны құраушы түйіршік мөлшеріне және бірлік көлемдегі су жиынтығының шамасына байланысты. Тұман тамшыларының радиусы 1-ден 6 мкм-ге (кейде 5 – 15 мкм) дейін, су жиынтығының мөлш. 0,05 – 0,1 г/м3-ден аспайды.
Физикалық генезис бойынша тұман суыну тұманы және булану тұманы; пайда болуының синоптиктик жағдайына қарай: массаішілік және шептік тұман болып ажыратылады. Суыну тұманы өз кезегінде жер бетінің радиациялық сууы нәтижесінде пайда болатын радиациялық тұман және жылы ылғалды ауаның құрлық немесе су үстінде сууынан пайда болатын адвективті тұман болып бөлінеді. Тұман көлік қатынасына үлкен бөгет жасайды. Ғылыми-зерттеу жұмыстарында, химиялық өндірісте, жылу техникасында, әскери істе жасанды тұман пайдаланылады.