cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бувайсар Сайтиев
Спорттық ғұмырнамасы
Боз кілемде айбыны асқан Бувайсардың спорттық ғұмырнамасында күтпеген жағдайлар да кездесті. 1994 жылы екі дүркін Олимпиада чемпионы Иван Ярыгиннің мемориалында қызық жайт орын алды. Ол кездегі күрестің ережесі бойынша белдесу 5 минутқа созылатын. Бувайсар екінші айналымда америкалық спортшымен белдесіп ұтылып жатты. Электронды есептегіштегі уақыт – 4.56. Төрт секундтың ішінде төрт ұпай алу мүмкін емес. Оның үстіне төрешілерге 18 жастағы балуанның есімі беймәлім еді. Сайтиевке тиесілі бір ұпай берілместен қалды. Кілемдегі төрешінің ысқырығын ести сала америкалық балуан Сайтиевтің аяғына жармаса кетті. Міне, осы мезетте біздің кейіпкеріміз қарсыласын өзінен асыра лақтырып, 3 ұпайға қол жеткізді. Және тағы бір ұпайды белсенділігі үшін алды. Есеп теңесті: 7:7. Енді бір ұпай алса, келесі айналымға жолдама алмақ. Америкалықтан ес кетті. Бойын қорқыныш билеген болар сірә, кілемге бапкерінің итермелеуімен шығып, ұтылып қалды. Осы жарыста есімі күрес жанкүйерлері мен мамандарына бейтаныс Бувайсар Сайтиев алтыннан алқа тағынды. Ресей ұлтты құрамасы осыдан бастап Сайтиевті жаттығу жиындарына шақыра бастады. Бір қызығы, Сайтиев өзінің барлық белдесулерін еске сақтайды екен. Бір кездері еркін күресте ағайынды Сайтиевтердің даңқы аспандап тұрды. Бувайсардың інісі Адам Сайтиев Сидней Олимпиадасының чемпионы тәжін киген балуан. Бүгінгі таңда ол омыртқа жарығының кесірінен күрестен қол үзуге мәжбүр. Адам Сайтиевтің боз кілемге қайтып шығар-шықпасы әзірге белгісіз. Бір отбасынан шыққан балалардың спорт әлемінде құлаштап қанат қағулары бір бұл емес. Әлемдік күрес тарихындағы соңғы жайтты алып қарайықшы. Бейжің Олимпиадасында белдескен ағайынды француз жігіттері Стив пен Христоф Женолар алғашқысы чемпион атаққа қол жеткізсе, соңғысы жеңіс тұғырының үшінші сатысынан көрінді. Бұл жігіттер төрт жылда алауы бір рет тұтанатын Олимпиада ойындарында олжа салуымен ерекшеленбек, әйтпесе, бір ұядан түлеп ұшып, халықаралық деңгейге жеткен спортшылар қазақ қоғамында да бар.
Жеке өмірі
Бувайсар қазіргі жары Индирамен отбасын құруды түбегейлі шешкен соң барып, танысқан. Екі жас бір жылдай телефон арқылы тілдесіп тұрды. Жаттығу жиындарынан, жарыстардан балуанның қолы босай бермейтін. Афины Олимпиадасына бір ай қалғанда 29 жастағы Бувайсар болашақ жарымен некелесті. Қазір Сайтиевтер отбасында Әбдірахым, Әлихан, Дэни атты үш ұл өсіп келеді.
Бүгінгі таңда күрес жанкүйерлері «Бувайсар Сайтиев Лондон Олимпиадасына қатыса ма, жоқ па?» деген сауал төңірегінде бас қатыруда. Бұл жайлы спортшы: «Мен өз өмірімде түрлі қалаларды мекен етіп, көптеген дос таптым. Боз кілемдегі жеңістеріме олар менен бетер қуанады. Мен мұны неге айтып отыр дейсіз? Күресте қалар-қалмасым ұжымдық түрде шешілмек. Ол шешімнің қашан қабылданатыны әзірге белгісіз» деген түсініктеме таратты.
Бувайсар Сайтиевке Шыңғысхан кубогын Мәскеуде Ресейдегі Моңғолия елшілігі өкілдері табыстады. Аталған кубокты күрес әлеміндегі ең мықты балуанға екі жылда бір рет беруге 2006 жылы Моңғолия президенті мен Ұлттық олимпиадалық комитеті шешім шығарған болатын. Ұйымдастырушылардың назары бұл жолы Олимпиаданың үш дүркін чемпионы, әлем чемпионатының алты мәрте жеңімпазы Бувайсар Сайтиевке түскен екен.
Мені Моңғолия жерінде көп таниды, балуан достарым да бар. Аты аңызға бергісіз Хорлоогийн Баянмунхпен жақсы доспын, ол Мюнхен Олимпиадасында аса ауыр салмақта белдесіп, менің ұстазым Дмитрий Миндиашвилидің шәкірті саналатын атақты Иван Ярыгиннен ұтылған еді. Баянмунхпен бір кездескенімде, бизнесмен достарымен бірігіп, 2012 жылғы Лондон Олимпиадасы қарсаңында жүз шақты талантты жеткіншектің басын қосып, дайындағалы жатқандықтарын айтып берген-тін. Айтпақшы, көп жылдан бері моңғол жерінде менің атымда дәстүрлі турнир өтіп келеді. Бұл жарыста топ жарып, ерекше танылғандар болашақта ел намысын қолдан бермейтін тастүлектер болып қалыптасатынына сенімім мол, – деді журналистерге берген қысқаша сұхбатында Сайтиев.
Санат:1975 жылы туғандар Санат:Ресей Олимпиада чемпиондары Санат:Ресей балуандары Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Шухрат Нұраұлы Мәсімов
Шухрат Нүраұлы Мәсімов
1959 жылы 17 қарашада ӨзКСР Ташкент  қаласында туған. Ұйғыр.
Анасы - Бакиева Шәмшінұр, зейнеткер, ұйғыр тілі мен әдебиетінің мұғалімі болып жұмыс істеген.
Абай атындағы Қазақ педагогикалық институты филология факультетін бітірген (1985), орыстілі мен әдебиетінің, ұйғыр тілі мен әдебиетінің мұғалімі.
Ұйғыр, қазақ және орыс тілдерін біледі.
1977 жылдан - Алматы облысы Шелек ауданының «Асы» кеңшарында жұмысшы. 1978 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1980 жылдан - Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының студенті. 1985 жылдан - «Коммунизм туги» (қазіргі «Ұйғыр авази») газетінің корректоры, тілшісі, аудармашысы.
2000 жылдан бері - «Ұйғыр авази» газетінің мәдениет және білім беру бөлімінің редакторы.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Мәдениет қайраткері.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Камлякова Халбуви Ибрайемқызы, Алматы қаласындағы №101 ОМ математика мұғалімі Ұлы-Мәсімов Нұсрат, «Мектеп» баспасының редакторы; қызы - Мәсімова Диларам, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ студенті.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Антонида Семеновна Плахина
{{Тұлға {{{!}} style="background: transparent" {{Ленин ордені}} {{Ленин ордені}} {{Ленин ордені}} {{{!}} style="background: transparent" {{Қызыл Ту ордені}} {{{!}} style="background: transparent" Социалистік Еңбек Ері (1976) {{!}}} Антонида Семеновна Плахина - Социалистік Еңбек Ері (1976), ауыл шаруашылығының озаты, сауыншы. 2 қараша 1937 жылы Ресейдің Омбы облысы Горький ауданы Чулико ауылында туған.
2041 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2041 жылы туғандар
Антонида Семеновна Плахина
Өмірбаян
1937 жылы 2 қарашада Омбы облысы Горький ауданы Чулино ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. Еңбек жолын 1955 жылы бастаған. 1956 жылы Қазақстанға көшіп келіп, Алматы облысы Қарасай ауданы "Каменский" колхозының мал фермасында сауыншы болып жұмыс істей бастады (кейінірек Октябрьдің 40 жылдығы атындағы ұжымшар болып өзгертілді).
2041 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2041 жылы қайтыс болғандар
Антонида Семеновна Плахина
Өмірбаян
1970 жылы әр сиырдан 6030 литр сүт алды, сол үшін Ленин орденімен марапатталды. Ауыл шаруашылығындағы ерен еңбегі үшін 1976 жылы Социалистік Еңбек Ері атағына ие болды. 1985 жылы әр сиырдан 8021 литр сүт алды, ол үшін Лениннің үшінші орденімен марапатталды.
2041 жыл
Түсініктемелер
*
Антонида Семеновна Плахина
Өмірбаян
Екі рет КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды (8 және 9 шақырылым).
Шеронвилье
Шеронвилье (Chéronvilliers) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,51 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 510 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Шағалалар
Шағалалар (Larus) — татреңтәрізділер отряды, шағала тұқымдасына жататын құс туысы. Қазақстанның кез келген су алабында кездесетін 9 түрі бар.
Сипаттамасы
Шағалалар жақсы ұшып, жүзеді, бірақ суға сүңги алмайды. Қанаттары ұзын, аяқтары қысқа, аяқ саусақтарының арасы жарғақты. Шоғыр құрып тіршілік ететін түрлері де бар. Ұясын жерге, шың басына, судағы жартасқа шөптен жасайды. Ірі жәндіктермен, моллюскалармен, тышқан тәрізді кемірушілермен, балықтармен қоректенеді.
Шағалалардың ішіндегі ең ірілерінің бірі — дуанбас. Ең майдасы — кіші шағала (L. minutus), оның денесінің ұзындығы 290 — 300 мм, құйрығы 85 — 95 мм, тұмсығы 21 — 25 мм, салм. 120 — 150 г, түсі сұр қоңыр. Түр тармағын құрмайды, жыл құсы. Ұясын республиканың солтүстік өңірлерінен бастап, оңтүстікте Қамыс — Самар комитетіне дейінгі аймақтарда салады. Ұясында 2 — 3 жұмыртқа болады, жылына бір рет балапан басып шығарады. Ең жиі кездесетіні — қылаң шағала (L. argentatus), оның денесінің ұзындығы 580 — 640 мм, құй-рығы 160 — 190 мм, тұмсығы 55 — 90 мм, салм. 750 г-нан 1,1 кг-ға дейін, қанатының түсі күмістей. 10 түр тармағының республикада 2-уі кездеседі.
Жыл құсы, көктемде ұшып келіп, барлық жазықты-сулы жерлерге ұя салады. Көл шағаласы (L. ridibundus), оның денесінің ұзындығы 420 мм, құйрығы 130 мм, тұмсығы 40 мм, салмағы 255 — 345 г, түсі қоңыр сарғыш. Түр тармағы жоқ. Жыл құсы, республиканың сулы жерінің бәрінде кездеседі. Шағалалардың Халықаралық табиғат қорғау одағының “Қызыл кітабына” 4 түрі (бұлардың ішінде өте сирек кездесетіні: Шығыс Қытай теңізі мен Сары теңіздің жағалауларында мекендейтін — қытайлық кіші шағала (L. saundersi) 1 түр тармағы қорғауға алынып, енгізілген.
Йеггелебен
Йеггелебен (Jeggeleben) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зальцведель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 397 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 19,59 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 81 210. Муниципалитеттің басшысы — Бернхард Гроте.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Карел Томан
Карел Томан (чех. Karel Toman, шын аты – Антонин Бернашка) – чех ақыны. ХІХ ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы атақты чех ақындарының бірі. Шығармалары модернистік бағытта болды. Карел Томанның алғашқы өлеңдер жинағы 1898 жылы «Қан ертегілері» деген атпен жарыққа шықты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін атағы шыға бастады, Чехияның Мемлекеттік сыйлығын иеленген. Өлеңдер жинағы: «Қан ертегілері» («Pohádky krve», 1898) «Өмірдің кеудесі» («Torzo života», 1902) «Мұңлы саяхат» («Melancholická pouť», 1906) «Күн сағат» («Sluneční hodiny», 1913) «Verše rodinné a jiné» (1918) «Айлар» («Měsíce», 1918) «Тыныштық даусы» («Hlas ticha», 1923) «Жүзжылдық күнтізбе» («Stoletý kalendář», 1926).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Аврен (Кырджали облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 448 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6930. Телефон коды — 03645. ЕКАТТЕ коды — 93.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Гольдинген (Санкт-Галлен)
250px|thumb|Картада орналасуы Гольдинген (Санкт-Галлен) (Goldingen SG) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Зее-Гастер округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Бад-Айльзен
Бад-Айльзен (Bad Eilsen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Шаумбург ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Прага көтерілісі (1945)
Прага көтерілісі
Прага көтерілісі (Pražské povstání)-1945 жылы 5 мамыр күні Сергей Буняченко басқарған көтеріліс. Ол чеx xалқының арасында кең өрістеген демократиялық қозғалыстың орынды жалғасы болды. Көтеріліс Прага гарнизоны бастығының бейбіт манифестацияны атқылауы салдарынан шықты. Көтеріліске студенттер, қолөнершілер мен жұмысшылар қатысты. Прага көтерілісі стиxиялы түрде өтті, оның жоспары да, басшы орталығы да жоқ еді. Көтеріліс жеңіліспен аяқталды.
Құрбандар
Көтеріліс көптеген зардаптар әкелді, оның ішінде адам өлімінің үлесі көп болды. 1694 адам қаза тапты, оның ішінде тұрғындар да кіреді. Шамамен 1000 неміс горнизоны көтерілісте қаза тапты.
Сілтемелер
Санат:Чехия тарихы Санат:Көтерілістер Санат:1945 жыл
Үлкен Шиленга
Үлкен Шиленга — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Төменгі Лупья өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 3723
NGC 3723 — Crater шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Березовый (Крутец тармағы)
Берёзовый — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Пенза облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Крутец өзенінің сол жағалауынан 5,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Әбдірахман ибн Ауф
Әбдірахман ибн Ауф, (عبد الرحمن بن عوف) көрнекті сахабалардың бірі болған.
Отбасы
Ибраһим бин Ғабдур-рахман, Яһия және Әбу Салама Абдур-рахман ибн Ауфтың балалары. Абдуррахман ибн Ауф Умм Күлсім бинт Уқба және Тамадурге үйленген.
Исламды қабылдауы
Абдуррахман ибн Ауф Ислам дінін қабылдаған ең алғашқы сегіз адамдардың бірі болған.
Халифаттықа келгеннен кейінгі рөлі
халифа Әбу Бәкір (Аллаһның оған игілігі мен сәлемі болсын) 634-жылы қайтыс болғанға дейін кейін Абдуррахманды шақырып Умар ибн әл-Хаттабты өзінің орынбасары ретінде тағайындайтынын мәлімдейді.
Дүнеден өтуі
Хиджраның 33-жылы Осман ибн Аффанның билігі кезінде Левант (بلاد الشام) қайтыс болады, бүгінгі күнгі Амман, Иордания қаласының солтүстік беткейінде жерленеді.
Жаннатқа қабылданған он адамның бірі.
Моргонджори
Моргонджори (Morgongiori) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 892 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 20 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 45 км² шамасында. Пошта индексі — 9090.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Әбікен Бектұров
Бектұров Әбікен Бектұрұлы (25.12.1901, Павлодар облысы Баянауыл ауданы — 22.12.1985, Алматы) – техника ғылымдарының докторы (1945), профессор (1946), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (1946). Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1945).
Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан.
Омбы ауыл шаруашылық институтынтын (1931), Орта Азия мемлекеттік университетінің аспирантурасын (1935) бітірген. 1935—1960 ж. ҚазМУ-де оқытушы, декан, 1946—1968 ж. Химия ғылымдары институтының директоры, 1968—1985 ж. сол институттың бейорганикалық синтез зертханасын және бейорганикалық химия бөлімінің меңгерушісі. Қазақстан Ғылым Академиясының Минералдық қор бөлімінің академия-хатшысы болды (1968—1985). Негізгі ғылыми еңбектері минералдық тыңайтқыштар өндіру мен минерал тұздарды өңдеудің химиясына және технологиясына арналған. Бектұров фосфатты шикізаттарды өңдеудің қышқылдық, термиялық, сондай-ақ, фторсызданған мал азықтық фосфат өндірудің циклондық әдістерін тауып, өндіріске енгізді, Қаратау фосфоритінен минералдық тыңайтқыштар өндіру әдістерін жүйеледі. Ленин, “Октябрь революциясы”, “Құрмет белгісі” ордендерімен және медальдермен марапатталған.
1991 жылдан Қазақстан Химия ғылымдары институты Бектұровтың есімімен аталады.
Дереккөздер
Санат:1901 жылы туғандар Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:1985 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Түр оның белгілері және құрамы
Түр. Түр өлшемдері (критерий)
Түр тірі ағзалар жүйесіндегі негізгі құрылымдық өлшем бірлігі болып табылады. Кезінде К. Линней (1735) негізін қалайтын еңбек жасағанымен күні бүгінге дейін бұл ұғымға жалпы мақұлданған ғылымда анықтама жоқ. Қазіргі замандағы көбірек қолданылатын түсінік мынау: түр- бұл сыртқы белгілері және тіршілік әрекеттерінің үдерістері бойынша ұқсас, біркелкі жағдайларға мұқтаж, белгілі аумақта топтасып - популяция түрінде мекендейтін және өзге түрлермен бұдан түзбейтін дарақтардың тобы. Былай да анықтама беруге болады:түр бұл төрт өлшем бойынша ұқсас дарақтар тобы. Сол өлшем бойынша тірі ағзалардың бір түрі екіншісінен, тіпті жақын туыстастарынан ерекшелендіріледі.
Анатомиялық - морфологиялық немесе жай ғана морфологиялық өлшем
Бұл көпке дейін негізгі ғана емес, жалғыз ғана болып келген ең ежелгі өлшем. Атап айтқанда Карл Линней, оған дейінгі барлық ғалымдар және одан кейінгі бірнеше ұрпақтар сол өлшемді қолданып келді. Морфологиялық өлшем дегеніміз бұл сыртқы және ішкі құрылыстың ұқсастығы. Бір түрге жататын өсімдіктердің гүлі және өзге мүшелерінің құрылысы бірдей болады. Бір түр жануарлары сырттай ғана емес, іштей де ұқсас болып келеді. Олардың жүрегі, өкпесі,миы және өзге мүшелерінің құрылысы бірдей.
Бірақ, морфологиялық нышан түрді анықтауға жеткілікті болмай шықты. Тіпті XX ғасырдың өзінде-ақ егіз-түрлер деген табылды. Бұл сыртқы айырмашылықтары айқын білінбейтін жануарлар немесе өсімдіктердің мүлде дербес түрлері. Оларды салыстыру арқылы ажырату мүмкін емес.Мысалы:
Физиологиялық-биохимиялық өлшем
Мұны көбінесе тек физиологиялық, кейде биохимиялық (тірі материяның химиялық құрамы) өлшем деп те атайды. Бұл өлшемді дарақтардың белгілі бір түрге тиесілігін анықтаған кезде оған биохимиялық талдау мен физиологиялық шамаластығын салыстыруды қолдану деп түсіндіріледі. Атап айтқанда егіз-түрлер осылай айқындалып, ажыратылды. Осы және генетиқалық өлшемді қолдану соңынан кейбір дербес түр деп есеп- телгендер біріктірілді.
Генетиқалық өлшем
Бүгінгі күні негізгі өлшем болып есептеледі.Бұл ұғымға хромосоманың мөлшері, саны мен пішіні, көбею және эмбриогенез мерзімі, тіпті күйттеу мінез-құлығының «жүру жолы», еркін шағылысып, өсімтал ұрпақ бере алуы қамтылады. Жалпы алғанда көбеюге байланыстылардың барлығы енеді. Қазіргі түрлер атап айтқанда биологиялық жыныстың оқшаулану арқасында толық жүйеленген бірлік болып есептеледі. Жыныстық оқшаулану тетіктері өте көп. Ата тегі ортақ гүлді өсімдіктердің жақын туыстас түрлерінде тозандық түтікте тозаңдардың өну мерзімі ерекше болады. Соның нәтижесінде бөтен түрдің аталық жасушасы ұрықтық капшықка түскенге дейін жұмыртқажасуша қартаяды немесе өте жас болады да, бөтен тозаң кабық пішіні мен құрамында айырмашылық болғандықтан өне алмайды. Алайда адам сынақтәжірибелерінде бұл биологиялық кедергілерді жеңіп, тұраралық будандастыру нәтижесінде өсімдіктердің іріктемелерін шығаруға қол жеткізді. Жануарларда жыныстық кедергілердің әр алуан реңдерге, күйттеу кезеңіндегі мінез-құлыққа және хромосомалар құрылысындағы айырмашылықтарға байланысты болуы мүмкін.
Егер тіпті жаңа тіршілік иесі - тұраралық будан пайда болса, бұл оның ұрпақ беруін көрсете алмайды. Жыныс жасушаларының ойдағыдай түзілуі үшін міндетті түрде ұқас хромосомалар арасындағы үлескілер алмасуынан етуі қажет. Тұраралық будандарда бұл болмайды, сондықтан жыныс жасушаларын түзбей, ұрықсыз (бедеу) қалады. Мәстек қашыр мен қарта қашыр тұраралық буданға айқын мысал бола алады. Бұлардың бір ата-енесі - есек, екіншісі - жылқы. Мұндай дарақтардық мөлшері орташа, өте төзімді, көп жұмыстар атқарады, өте қартайып, өледі. Алайда олардан ешқашан ұрпақ пайда болмайды. Өйткені жылқының хромосомалары есектід хромосомаларына ұқсамайды. Жылқының № 1 хромосомасы есектің № 1 хромосомасының түйірлерімен алмаса алмайды, өйткені олардың мөлшері және пішіні, сондай-ақ барлық қалған хромосомалар жұбы сәйкес келмейді.Түрді анықтау кезінде өлшемнің (критерий) қандай болса да біреуін ғана қолдануға болмайды. Тіпті бұл өлшем өте ежелгі (морфологиялық) болса да, негізгі (жыныстық) болса да пайдалануға келмейді. Бір ғана өлшемді пайдалану кезінде сөзсіз қателіктер кетеді. Түр иеленушілікті сенімді түрде анықтау үшін өлшемдер жиынтығының барлығын пайдалану қажет.
Эволюциялық-географиялық өлшем
Мұнда түрдің таралуы,оның таралу аймағы және дәл сол ағза мүдделігіндегі табиғи жағдайлар жиынтығы қамтылады. Түрлердің барлығы өзінің таралу сапасы бойынша 2 үлкен топка бөлінеді. Түрлердід бірі үлкен таралу аймағында орналасады және сонымен катар бұлар аумаққа біркелкі топтармен таралады. Сондай-ақ өзге түрлер таралу аймағы бірінен-бірі жеке оқшаулап, аумаққа бытыраңқы орналасады. Бұл нақтылы түрдің қалай пайда болып орнығуына тәуелді жайт. Бірақ тірі ағзалар аумаққа зерзаттар бойынша біркелкі таралады деп салыстыруға бол- майды. Кез келген түр табиғатта популяция - оқшауланған дарақтар тобы түрінде өмір сүреді.
Нью Салем (Массачусетс)
Нью Салем (New Salem) — Массачусетс штатының Франклин округіне жататын АҚШ қаласы.
Түр оның белгілері және құрамы
Дереккөздер
Санат:Биология
Від, біялогія Uri Chéng (seng-bu̍t-ha̍k)
Нью Салем (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 929 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 152.2 км² шамасында. FIPS коды — 25-45490.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Коура
Коура — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мунжа өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 4377
IC 4377 — Apus шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Кішкентай ханзада
нобай|Кішкентай Ханзада
IC 4377
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51013, ESO 41-4.
Кішкентай ханзада
Кішкентай ханзада (Le Petit Prince) — француз авторы Антуан де Сент-Экзюперидің ең танымал аллегориялық шығармасы. Алғаш рет 1943 жылы 6 сәуір Нью-Йоркта басылып шықты.
IC 4377
Сыртқы сілтемелер
IC 4377 Санат:Apus (шоқжұлдыз)
Кішкентай ханзада
Бұл кітаптағы бүкіл суреттерді автордың өзі салды. Суреттемелер кітаптан да танымал. Ең маңыздысы — бұл иллюстрация емес, олар шығарманың органикалық бөлігі. Себебі ертегінің авторы мен кейіпкерлері бұл суреттерге жиі желеуретеді және олар туралы талас қылады. «Үлкендер де кезінде алдымен кішкентай бала болған, бірақ көбісі бұл туралы ұмытқан», - деп жазған Антуан де Сент-Экюпери кітабында.
Жазылу тарихы
Экзюпери бұл повесті Нью-Йоркта тұрғанда жазғандықтан 1943 жылы ең алғаш «Рэйнал-энд-Хичкок» баспасы шығарған басылымда Катерина Вудс ағылшын тіліне аударған болатын. Францияда бұл шығарма тек соғыстан кейін 1946 жылы «Эдисьон Гаймар» баспасымен шығарылған.
Аудармалар
thumb|[[Жапониядағы ұлттық этнология мұражайындағы "Кішкентай ханзаданың" аудармалары.]] 2011 жылға қарай «Кішкентай ханзада» әлемнің 180 тіліне аударылған. Олардың ішінде көбісі еуропалық, азиялық, африкалық және америкалық тілдерге аударылған. Малиде бамана тіліне, Испанияда арагон тіліне, Кюрасаода креол тіліне және Францияда гаскон тіліне аударылған. Үндістанның бір өзінде хинди, телугу, маратхи, панджаби, малаялами, бенгал және конкани тілдерінде басылымдар бар. Қытайда 30 басылым, ал Кореяда 60 басылым шығарылған болатын. 2011 жылға қарай «Кішкентай ханзада» кітабының жалпы тиражы 80 миллионға жеткен.
Қазақ тіліндегі аудармасы
Қазақ тілінде алғаш рет КСРО кезінде Тәкен Әлімқұловпен "Кішкентай шахзада" деп аударылған. Қазіргі кездегі соңғы аудармасы 2013 жылы Атамұра баспасымен "Кішкентай ханзада" деп аударылған. Аудармашысы - Жанар Қонаева.
Өнерде
Кинематограф және мультипликация
Хакім Сағадатұлы Омаров
Хакім Сағадатұлы Омаров (20.09.1909, Петропавл қаласы. - 13.02.1999. Астана қаласы.) - спорт журналисі, жазып ойналатын шахмат бойынша республиалық чемпионатының бірнеше мәрте жеңімпазы. Кептеген келелі мәселелердің, жарияланымдардың, шахмат есептерінің авторы. Қазірде Астанадағы Шахмат клубы Омаров атында.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:КСРО журналистері
Кіші Губистая
Кіші Губистая — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Губистая өзенінің сол жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Юзерш
Юзерш (Uzerche) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,85 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19276, пошта индексі — 19140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3226 адамды құрады. Халық тығыздығы — 135,26 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Гней Помпей Магнус
Гней Помпей Магнус немесе Гней Помпей Ұлы (б. з. б. 29. 9. 106 — 29. 9. 48) — рим қолбасшысы және саяси қайраткері. 83 ж. Корнели Сулла тобына қосылды. Оның тапсыруымен Сицилия мен Африкадағы қарсыластарын талқандады. 78— 77 ж. Лепид бүлігін басуға, 77—72 ж. Серториға (Испанияда) қарсы соғысқа, 71 ж. Спартак көтерілісін жаныштауға қатысты. 66 жылдан Митридат VI Евпаторға қарсы соғыста рим әскерлерін басқарды, мұнда римдіктер жеңіске жетіп, жаңадан Вифиния, Понт, Сирия провлары құрылды. 55 ж. консул (Лициний Краспен, бірге), кейіннен Испанияны билеуші. 48 ж. Фарсал маңында Помпей әскері Цезарь әскерінен жеңілді. Египетке қашып барған жерінде өлтірілді.
Дереккөздер
Санат:Қолбасшылар
Сапониндер
thumb|right|Сапониндердің химиялық құрылысы Сапониндер (лат. saponis—сабын) - өсімдік гликозидтері тобына жататын азотсыз күрделі органикалық қосылыстар. Сапониндер ерітінділері шайқағанда тұрақты көбік береді. Табиғатта кең таралған: көп өсімдіктердің жапырақтарында, сабақтарында, тамырларында, гүлдерінде, жемістерінде кездеседі. Углеводты және углеводсыз агликоннан (сапогенин) құралады.
Физикалық қасиеттері
Сапониндер - түссіз немесе сарғылт оптикалық белсенділігі бар аморфты зат. Суда және спирттарда ериді, органикалық еріткіштерде ерімейді. 4 моносахариді бар сапонин кристалдық түрінде алынған. Не ғұрлым моносахаридтер саны көбейсе - сол ғұрлым суда және басқа полярды еріткіштерде еру қасиеті жақсарады. 1-4 моносахаридті қалдығы бар сапониндер суда нашар ериді.
Сапониндердің өзгеше қасиеті - судың сыртқы керілісін азайтатындығы және шайқағанда тұрақты көбікті түзейтіндігі.
Химиялық қасиеттері
-СООН карбоксилды топтың және урон қышқылының бар болыуна байланысты:
Қышқыл Сапониндер бірвалентті металдармен еритін, екі немесе одан көп валентті металдармен ерімейтін тұздарды түзейді.
Гидроксид тобы сірке, пропион, ангелик, т.б. қышқылдарымен ацилдануы мүмкін.
Қышқыл реагенттермен (SbCl3, SbCl5, FеСl3, конц. H2SO4) әрекеттескенде бояулы өнім түзейді.
Қышқыл немесе ферменттік гидролиз кезінде моносахаридтерге және агликонға (сапогенин) ыдырайды.
0-ацилгликозидты байланысы бар сапониндер сілтінің әсерімен гидролизденеді.
Агликондардың түрлері
Агликонның химиялық құрамына қарай :
Үш терпеноидты Сапониндер скваленнен тікелей синтезделеді, құрамында 30 атом көміртек болады.
Стероидты сапониндер
Әдетте Стероидты сапониндердің құрамында спиростан немесе фуростан туындылары болады. 3-ші орында гидроксил тобы бар спирт туындысы болғандықтан оларды спиро- немесе фурастанол гликозидтері деп атайды.
Спиростан|thumb|200px Фуростан|thumb|200pxДиосцин|thumb|200px
Спиростанолды сапониндерде көбінесе 27 атом көміртек болады. Стероидты сапониндің молекуласының углеводты бөлігі 3-ші гидроксилға қосылады және 1-6 моносахарид (D-глюкоза, D-галактоза, D-ксилоза, L-рамноза, L-арабиноза, галактурон қышқылы және глюкурон қышқылы) құрамында бола алады. D-хиновоза, D-апиоза және D-фукоза қалдықтары бар сапониндер белгілі. Моносахаридтер сызықты және тармақты тізбектерді құрастырады. Көмірсулы компонент С-1, С-2, С-5, С-6, С-11 атомдарына да жалғануы мүмкін. Көмірсулы тізбек біреу (монодесмозидтер), екеу (бидесмозидтер), өте сирек үшеу (тридесмозидтер) болады. Ацилдық тобы (сірке, бензой, 2-гидрокси-2-метилглутар, күкүрт қышқылдардың қалдықтары) молекуланың сапогенді болігінде де көмірсулы бөлігінде де болуы мүмкін.
Спиростанол гликозидтердің маңызды уәкілі - диосцин (құрамында сапогенині - диосгенин және 3 тармақты тізбектелген гликозид бар). Диосцин Диаскореяның (лат. Dioscorea) тамырсабағында болады. Фармацевтикада кортикоидты препараттардың өндірісінде қолданылады.
Фурастанол қатарындағы сапониндерде С-3 орнында көмірсулы тізбек және С-26 орнында D-глюкозаның қалдығы болады. Қышқылдардың немесе ферменттердің әсерімен С-26 орнынан D-глюкозаның қалдығы ажыраған кезде спиростанол сапонин түзеледі.
Спиростанол сапониндерде гемолитикалық, гипохолестеринемикалық, канцеролитикалық және фунгицидты, микробқа қарсы, моллюскоцидты әсерлері болады. Ал фуростанол сапониндерде гемолитикалық және фунгицидты әсері аз болады, бірақ антиоксидантты, анаболикты және иммуномодульды ықпалы болады.
Стероидты гликозидтер өсімдіктердің жапырақтарында фурастанол түрінде синтезделеді. Бүкіл өсімдік бойымен тасынып, олар жапырақтардың және сабақтарының арнайлы жасушалар - идиобласттарда жиналады. Көбісі тамырсабағына тасынып, сол жерде спирастанол (белсенді) түріне айналады.
Үш терпеноидты Сапониндер
Үш терпеноидты Сапониндердің құрамында 33 атом көміртек болады және олар химиялық құрылысының алуан түрліілігімен сипатталады (33 топ бар).
Агликонның құрамына байланысты оларды екі топқа бөлуге болады:
Тетрациклды Үш терпеноидты Сапониндер
Тетрациклды Үш терпеноидты Сапониндер 4 топты болады:даммаран, циклоартан, ланостан, кукурбитан топтары.
Даммаран туындылары
Даммаран туындылары жень-шеньның, қайынның құрамында табылған. Жень-шень гликозидтер 2 агликонның - панаксадиол және панаксатриолдың туындылары.
Жень-шень көмірсу тізбектерде 3-тен 6-ға дейін моносахаридты қалдықтар болады (глюкоза, рамноза, арабиноза, ксилоза).
Пентациклды Үш терпеноидты Сапониндер
Пентациклды Үш терпеноидты Сапониндер өсімдіктердің 70 тұқымдасының уәкілдерінің құрамында табылған.
Пентациклды Үш терпеноидты Сапониндер көп топтарға бөлінеді, ең көп таралған топтар - олеанан, урсан, лупан туындылары және гопан мен фриделинтуындылары.
Гликоалкалоидтар
Стероидные алкалоидтардың негізінде стероидты қосылыстар болады. Олардың гетероциклдарының құрамындағы азот атомы сілті қасиеттерін береді. Гликоалколоидтар көбінесе алқа тұқымдастарында, лалагүл тұқымдастарында табылған.
Агликонның құрамына байланысты 2 топқа бөлінеді:
Гликоалколоидтың ең таралған уәкілі - Картоп гликоалкалоиды соланин (генин — соланидин).
Томатидин — спиросолан агликоны және оның туындысы томатин, қызанақ пен картопта табылған.
Гликоалколоидтардың адам үшін токсикалық әсері белгілі. Көбінесе ішек-қарын жолдарында олар гидролизденіп зиянсыз гликозидтерге айналады. Тікелей енгізген жағдайда олардың әсері жүрек гликозидтел\рдің әсеріне ұқсас болады, жүйке жүйесінің параличіне және өлімге келтіруі мүмкін. Олар қайнатқанда, қуырлғанда немесе кептірілгенде жоғалмайды. Көбінесе жасыл түйнектерді, жапырақтарында және жемісінде болады.
Гликоалкалоидтардың фунгицидты (томатин, соланин), моллюскоцидты (томатин, соласонин, соламаргин), инсектицидты (демиссин, томатин, соланин, хаконин, лептины, соламаргин, соласонин), ісікке қарсы әсерлері (соламаргин, соласонин, соланин, солаплюмбин), қабынуға қарсы әсерлері (соласодин, томатин) белгілі.
Применение
Халва, кондитер өнімдерінде, сыра т.б. эмульгатор ретінде қолданылады.
Медицинада қақырық түсіргіш ретінде, зәр айдағыш, тыныштандырғыш ретінде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Химия Санат:Фармакология
Каньельес
Каньельес (Canyelles) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Гарраф ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,23 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Саудадан түскен ақша
Саудадан түскен ақша бөлшек сауда мен қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындары халыққа тауар сату жолымен және ұйымдарға, мекемелерге, кәсіпорындарға ұсақ көлемде көтере сату жолымен алған ақшалай қаражат сомасы. Саудадан түскен ақшаға сондай-ақ киім-кешек, аяқкиім тігу және жөндеу, мәдени-тұрмыстық, шаруашылық заттарды жөндеу жұмыстары бойынша халыққа ақылы қызмет көрсетуден түскен ақша да жатады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Бақша қарақшысы (фильм)
Бақша қарақшысы (Чучело) - Ролан Быковтың алтыншы сынып оқитын қыздың сатқындыққа және де жолындағы көптеген үлкен қиындықтарға төтеп бере алғаны туралы көркем фильмі. Бұл фильм 1982 жылы Владимир Железниковтың 1981 жылы өз немересінің бүкіл кінәні өзіне алып, бойкотқа ұшырауына сүйене отырып жазылған хикаяты бойынша түсірлген. КСРО кезінде бұл фильм ашық және аян фильм болып табылды. Себебі, бұл фильмде ең тұңғыш рет КСРО оқушылары антигеройлар болып табылды. Фильм көптеген кең қоғамды резонанстарды және көлемді талқылауларды тудырғызды БАҚ-та. 1986 жылы фильм мемлекеттік сыйлыққа ие болды. Сонымен қатар бұл фильм Лаондағы ұлтаралық кинофестивальда басты жүлде иегері тағайындалды.
Тарихы
1970 – 1980 жылдар аралығында Ролан Быков кинорежиссер ретінде жұмыс басында тұрған жоқ. Себебі, ол Госкиномен дүрдараз қарым-қатынастарда болды. Фильм киносюжетін таңдауға Быковқа көмек берген бір жайт болды. Оның әйелі Елена Санаева, баласы Павел оқып жүрген Владимир Железниковтың «Бақша қарақшысы» хикаятына үлкен көңіл бөліп жүрді. Елена осы хикаятты қызық көріп, өз күйеуіне осы кітапты түнде оқуға ұсынады. Ертесіне ерте тұрған Елена күйеуінің жын ұрып, осы кітапты қабырғаға лақтырғанын көреді де, мынандай қорытынды жасайды: бұл кітаптың экранизациясы жақын арада өтеді. Мектептегі қудалаумен Быков жақсы таныс еді. Себебі, оның баласы Павел бастауыш сыныптарда қуылған оқушы ретінде саналды.
Сюжеті
Ока өзенінің жағасында ауыл мектебіне жаңа оқушы келеді - Лена Бессольница. Ол өзінің әскерде қызмет еткен атасы Николай Николаевич үйінде қоныстанады. Атасы өз үйін сурет галереясы ету мақсатында таңдаулы суреттерді жинаумен айналысады. Оның тұйық мінезі қала тұрғындарына жаға бермейтін. Лена алтыншы сыныпқа келгенде, сыныптастары алдынан күліп өткенімен, оны жақтыртпайтынын ашық көрсетеді. Миронова - өз мақсатын жақсы білетін және соған жету үшін бәрін беретін мықты жан, Лохматый - сыныптағы ең күшті оқушы, адамның басты қасиеті - алып күш деп есептейді, Шмаркова – сыныптың сұлуы, әрдайым өз пайдасын ойлайды, Попов - Шмаркованы сүйеді, Валька - сыныптағы ең мұқтаж оқушы, сондықтан да бақыт ақшада деп есептейді, Марина - өз анасының қол астынан шығып, Мәскеуге әкесіне баруды армандайды, Васильев - сыныптағы ең момын оқушы, Ленаны мазақтамайтын жалғыз осы, Сомов - бай отбасынан шыққан, сыныпта үлкен сыйластыққа ие. Сыныптастары Ленаны атасы секілді бейжай, тым жабық адам деп ойлайды, оны жақтыртпайтыны да осы себептен. Оқушылар Ленаны қанша мазақ етсе де, ол әрдайым күліп жауап береді. Оның бұл қылығын мүлдем түсінбейтін сыныбы, оны бақша қарақшысы деп атап кетеді. Тек Дима Сомов қана Ленаға өз қолғабысын танытып, қолдап жүреді. Достық қарым-қатынасы махаббатқа ұласады, алайда махаббаты ұзаққа созылмайды. Балалар сабақтан киноға бармақшы болады. Барлығы сыртқа шыға бергенде, сыныпта Мәскеуге бару үшін жинаған ақша қалып қойғаны байқалады. Лена ақшаны алуға ұмтылып, сүрініп құлайды. Дима оған «не деген ебедейсіз едің», - деп өзі жүгіре жөнеледі. Сыныптан мұғалімнің Димаға айқайлап жатқан дауысын естіп, есік артына Лена тығылады. Оқушылардың қайда қашқанын сұрап жатып, мұғалім Диманы сужүрек деп балағаттайды. Бұған шыдамаған Дима балалардың қайда екенін айтып береді. Парта астында Шмаркова мен Попов тығылып отырғанын Дима да, Лена да білмеген. Балаларға жаза болсын деп, оларды Мәскеуге сапарға жібермей қояды сынып жетекшісі.
Жазаланған балалар кінәліні таппақшы болады. Диманың қорыққанын сезініп, Лена кінәні өз мойнына алады. Оқушылар Ленаға бойкот жариялап, оған түрлі қиыншылықтар көрсетеді. Кейде тіпті ұрып соғатын. Лена ұзақ уақыт бойы Дима кінәсін мойындайды деп үміттенеді. Бірақ, Дима бұған бел буа алмайды. Дима мен Лена дос болады, айтқанымен Бессольницаны әрі қарай жақтай берсе, сол секілді сыныпқа мазақ боламын деп ойлайды. Диманың көмегімен сыныптастары оның көйлегін ұрлап, өртеп жібереді.
Балалардың шектен шыққанын түсінген Попов Диманы ұстап береді. Бессольцевадан басқа барлығы оған бойкот жариялайды.
Лена атасымен бірге қаладан кетеді. Николай Николаевич барлық суреттері мен үйін қала музейі ретінде қалдырады. Ал Ленаға қатты ұқсайтын әжесінің портретін мектепке тапсырады.
Мектеп тақтасында, портрет астында "кешір бізді, бақша қарақшысы" деп жазылып тұрады.
Осылайша фильм аяқталады.
Жетістіктері
Лаондағы XXXII МКФ Гран-при (Франция)
Түсіру тобы
* Сценарий авторлары: Владимир Железников, Ролан Быков
* Режиссёр: Ролан Быков
* Оператор: Анатолий Мукасей
* Художник: Евгений Маркович
* Композитор: София Губайдулина
* Дыбыс операторы: Владимир Курганский
* Дирижёр: Сергей Скрипка
Фильм түсірлген жерлер
Фильм Тверь қаласында түсірілді. Арнаулы дубльдер Тверь облысындағы Торжок қаласында түсірілді.
Ерекешеліктері
Осы кинофильмде Быков өз отбасысын толығымен түсіруге амалданды. Сонымен қатар Быков өз қайын атасын кинофильмде түсіргісі келді онымен қарым-қатынасын бекіту мақсатында.
Осы кинофильм жарыққа шыққаннан кейін бүкіл КСРО екі үлкен қауымға бөлінді:
Дереккөз
Санат:Ролан Быковтың фильмдері Санат:1983 жылғы КСРО фильмдері Санат:КСРО драма фильмдері Санат:Мосфильм студиясы фильмдері Санат:Жастар фильмдері Санат:КСРО балалар фильмдері Санат:Мектеп туралы фильмдер Санат:Владимир Железников шығармаларын экрандаулар
Ықшамдалған кескін
Ықшамдалған кескін (Упрощенное изображение) — сызбаны салуды және оқуды жеңілдету үшін бұйымның тұрлаусыз ұсақ элементтерін ескермей сызылған бейнесі. Мысалға шартты кескіндегі суретте бұрамамен біріктірілген екі тетіктің ықшамдалған сызбасы берілген. Оны сурет кескінмен салыстырып көріңіз. Ықшамдалған кескіндер құрастыру сызбалары мен жалпы түр сызбаларында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Төлем айналымы
Төлем айналымы – ақша айналымының бір бөлігі, онда ақша төлем құралы ретіндегі міндетін атқара отырып, міндеттемелерді өтеу үшін пайдаланылады. Қолма-қол ақшасыз нысанда да, қолма-қол ақша нысанында да жүзеге асырылады. Кәсіпорындар, ұйымдар және бірлестіктер арасында тауар-материалдық құндылықтар, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер үшін қолма-қол ақшасыз есеп айырысу Төлем айналымы а-ның негізгі бөлігін құрайды.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
Санат:Экономика Санат:Қаржы
2042 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2042 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ақтөбе ауыл шаруашылық колледжі
Ақтөбе ауыл шаруашылық колледжі — мемлекеттік арнаулы орта оқу орны. 1977 ж. Ақтөбе ауыл шаруашылық техникумы болып ашылған. 1996 ж. Ақтөбе ауыл шаруашылық колледжі болып аталды. Колледжде мал дәрігері, менеджмент, экономика, бухгалтерлік есеп және қадағалау, ауыл шаруашылығын механикаландыру, автоматтандыру және электрлендіру, агрономия мамандары даярланады. Сырттай оқытатын бөлімі бар.
Дереккөздер:
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Алматы колледждері
Вале-Верде (Алмейда)
Вале-Верде (Алмейда) (Vale Verde (Almeida)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,44 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Майжарылған
Майжарылған – Шу-Іле тауларының орта тұсында орналасқан тау.
Георгафиялық орны
Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы жерінде орналасқан. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 40 – 42 км-ге созылып жатыр. Енді жері 22 – 25 км. Ең биік жері 540 м.
Геологиялық құрылымы
Тау төмен палеозой мен силурдың метаморфты шөгінді жыныстарынан түзілген.
Жер бедері
Беткейлері эрозия күштер әрекетінен қатты тілімделген. Беткейлерінен Қарасай өзені бастау алып Балқаш көлінің оңтүстігіндегі Алакөл көліне құяды. Өзен арналары көктемде ғана суға толады. Жаз айларында құрғап қалады.
Өсімдігі
Майжарылған тауы шөл және шөлейт белдемде жатқандықтан оның сұр, сортаңды сұр топырағында шөлге төзімді жусан, бетеге, қараған, баялыш, т.б. өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Мойынқұм ауданы таулары
Гватемала
Тұрғындары, негізінен, киче-майя тайпаларына жататын үндістер мен метистер. Ресми тілі — испан тілі. Тұрғындары католиктер, бұған қоса протестанттар да кездеседі. Елді президент басқарады. Заң шығарушы органы — бір палаталы Ұлттық конгресс.
Жерінің көпшілік бөлігі таулы-қыратты. Кен байлықтарына (хром, марганец, алтын, күміс, т.б.) бай. Климаты субэкваторлық, мусондық. Тау жоталарында орт. температура 15 — 20°С, жазық жерлерде 23 — 27°С. Жауын-шашынның орташа мөлш. 500 — 1000 мм, тау бөктерлерінде 3500 мм-ге дейін жетеді. Жерінің 50%-ін қалың орман алып жатыр.
Қазіргі Гватемала аумағын ерте заманда үндіс тайпалары қоныстанған. Орта ғасырларда майя тайпасының жоғары дамыған мәдениеті болған. Елді 1524 — 24 жылдары испан отаршылары басып алды. Ұлт-азаттық қозғалысы нәтижесінде 1821 ж. 15 қыркүйекте Гаусс тәуелсіз мемлекет болып жарияланды. 19 ғ-дың аяқ кезінен елге Америка капиталы үстемдік жүргізді. 1957 ж. аграрлық реформалар барысында көптеген кәсіпорындар мемлекет меншігіне алынды. 1954 — 85 жылдар аралығында Гватемалада жиі-жиі әскери төңкерістер болып, бірнеше үкімет ауысты. Ұлттық революциялық бірлік ұйымы мен үкімет әскерлері арасындағы 30 жылға созылған қарулы қақтығыстар 1996 ж. желтоқсан айында тоқтатылды. Гватемала — артта қалған аграрлы ел. Тұрғындардың 65%-і а.ш-нда еңбек етеді. Негізгі өнімдері — кофе, қант қамысы, мақта, банан. Кен байлықтарының көптігіне қарамастан, оны өндіру нашар дамыған. Халық тұтынатын тауарлар шет елден әкелінеді. Ел экономикасына шет ел капиталы үстемдік жүргізеді. Жұмыссыздық өте жоғары деңгейде (40%). Гватемала — БҰҰ, Латын Америкасы елдері экон. одағы, т.б. көптеген халықар. ұйымдарға мүше. Негізгі сауда серіктестері: АҚШ, Орт. Америка елдері, Жапония, Германия, Мексика.
Дереккөздер
*
Төлемақы
Төлемақы – жер телімдерін, жер бетіндегі көздердің су ресурстарын, жануарлар дүниесін, орманды, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды, радиожиілік секторын, кеме қатынайтын су жолдарын пайдаланғаны, қоршаған ортаны ластағаны, сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастырғаны үшін төленетін ақшалай өтем.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Қатынас (математика)
КАТЫНАС, екі санның қатынасы — бір санды екінші санға бөлу. Бір шаманы өлшем бірлігі ретінде қабылданған екінші шамамен салыстыру (өлшеу) нәтижесінде пайда болатын сан, біртекті екі шаманың қатынасы деп аталады. Егер екі шама ортақ бір өлшем бірлігі арқылы өлшенетін болса, онда бұлардың катынасы осыларды өлшеген санға тең болады.
Шамалардың (сандардың) катынасы — ~a : b өрнегі, мұндағы ~a және ~b - кез келген математикалық шамалар (немесе сандар).
Дереккөздер
Санат:Математика
Санат:Алгебра
Әулие ағаш
Әулие ағаш - мола, бұлақ басына немесе айдалада жалғыз өскен, діңі ерекше үлкен, жуан ағаш. Ондай ағашты киелі санап, басына барып сыйынып, ырымдап ақтық (шүберек, әлем) байлайды.
Мұндай ғұрыптық жосын әулие ағаш мифтік үш әлемді - аспан әлемін, жерді, жер астын жалғастырып тұратын дәнекер функциясын атқарады деген көне наным-сенімнен бастау алады. Қазақ даласында әулие ағаштар көптеп кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Федор Федорович Ушаков
thumb|Ф.Ф.Ушаков
Ушаков Федор Федорович(1744, Ярославль губерния Романов- 14.10.1817, Темников қаласы)- орыстың флот қолбасшысы, адмирал (1799,контр-адмирал;1793 жылы вице-адмирал). Теңіз кадет корпусын бітірді (1766). Балтық флотында қызмет етті. 1768-1774 жылы орыс-түрік соғысына қатысты. 1787-1991 жылы орыс-түрік соғысының басында «Св.Павел» кораблін басқарды. Қара теңіз флотының командашысы. Ол 1790 жылы Керчь теңізі шайқасында, Тендра көлінде (1790) түрік флотына күйрете соққы берді. 1799 жылы сәуірде А.В.Суворовтың армиясы Италияға кіргенде, ол француз армиясын Оңтүстік Италиядан қуды. Александр 1 оның еңбегін бағаламады, оны әуелі Балтық еспе флотының командирлігіне тағайындады да, кейін 1807 жылы отставкаға шығарды. 1812 жылы Отан соғысы кезінде У.Тамбов губдндағы халық жасақтарының бастығына тағайындалды, бірақ ауру болғандықтан қызметтен бас тартты. Өз имениесінде қайтыс болды. Орыс және Совет Әскери-Теңіз Флотының бірнеше жауынгер корабліне Ф.Ф.Ушаков есімі берілген. КСРО Жоғарғы Советі Президиумының 1944 жылғы 3 наурыздағы Бұйрығымен 1- және 2-дәрежелі Ф.Ф.Ушаков ордені және Ушаков медалі белгіленді.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Легислаура
Легислаура
1. жұмыс істелу уақыты және сайланған органның жұмысының кезеңімен сайланған органның жұмысының кезеңі, периоды;