cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сунь Ятсен
«Төртінші мамыр қозғалысы»
1919 ж 4 мамырында басталған толқу 2 апта ішінде бастапқыда Пекин студенттері одан кейін халықтың басқа топтары»Отанға қауіп төніп тұр»,»21 талап жойылсын», «Мемлекеттің егемендігін сақтап қаламыз» жәнен т.б. ұрандар көтеріп, белсенді түрде наразылық көрсете бастады. Нәтижесінде Үкімет Версаль бейбіт келісіміне қол қоюдан бастартып, отставкаға кетуге мәжбүр болды.
Сунь Ятсен осы кезде Шанхайда еді, бұл қозғалысты қолдағанымен оның өзі және әріптестері қозғалысты дайындаумен өткізуге қатынасқан жоқ. Бұдан бұрын Парижге жіберілетін делегаттар құрамы туралы мәселе қарағанда да,Ол Қытайдың барлық халқының мүддесін қорғаушы емеспін оның құрамына кіруден бастартады.Олбүкіл елдің саяси,экономикалық бірлігін қалпына келтіруге шақырады,тіпті қарулы жолды да ұсынды. Солтүстік пен Оңтүстік саяси біріктіру үшін ресей большевиктерінің тәжірбиесіне ден қоя бастады.
1919 ж қазанда революцияға дайындалу үшін Гоминьдан қалпына келтіріледі. Дегенменде жеңіске жету үшін Сунь Ятсен оңтүстік дуцзуннің қарулы құрлымдарына арқа сүйеу керек деп есептеді. Ал, олар болса өз мақсатына жету үшін қайтадан Гоминьданның беделін пайдалануға қарсы болмады. 1920 ж аяғында Сунь Ятсен Оңтүстік Қытайға қайта оралып, призиденттік қызтетке сайланып, солтүстікке қарсы жорыққа дайындалып жатқан шақта жергілікті билеушілер оны орнына түсіріп тастаған соң Шанхайға қайтты.
Сунь Ятсен маңызды мәселелерді шешудегі жігерсіздігі мен әлсіздігіне көзі жеткен радикалды қайраткерлер дағдарыстан шығу жолы марксизм ілімі мен коммунистік партия құру деп білді.1920-1921 ж І жартысында Қытайда шағын үйірмелер құрылып 56 дан 60 дейін мүшелер болды.Елдегі Марксизмнің басты насихатшылары профессор Чэнь Дусю мен Ли Дачнао болды.
1921 ж жазында Коминтерн бастамасымен Шанхайда Қытай коммунистік партиясының Құрылтай сьезі өтті. 7 маркистік үйірмеден 12 адам қатысады. Жартылай астыртын жағдайда жүргізілді. Сьезд әртүрлі саяси қозғалыстар (Гоминдан да) ынтымақтаспауға, кәсіподақ ұйымдастыру, пролитариаттық саяси сауатын ашу, реакцияға қарсы толқуларға қатысу және т.б міндеттер қойды. Тек 1922 ж Екінші сьезде Комитерннің қысымы мен КПК Гоминданмен бірге біріңғай ұлттық демократиялық майдан құру туралы шешім қабылдайды. Себебі Москвада Сунь Ятсенді болашағы мол одақтас ретінде көзқарас қалыптасқан болатын.
Сунь Ятсеннің «үш халықтық принципі»
1924 ж басында Гуаньчжоуда Гоминданның І-сьезі өтіп онда КПК мен бір майдан құру туралы шешім қабылданды. Сьез шешімінде Сунь Ятсеннің «үш халықтық принципіне» жаңа трактовка берілді. «Ұлтшылдық» дегеніміз енді Қытайдағы шетелдік қанаудың жойылуы және барлық ұлттар теңдігі «Демократизм» халыққа кең құқық пен теңдік қамтамасыз ететін мемлекеттік құрлыс құру, «халық игілігі» шаруаларға жер бөліп беру, жұмысшыларды әлеуметтік қорғау және т.б. деп түсіндірілді. Бастапқыда «Ұлтшылдық» Қытайдың бірінші міндеті Цин әулетін құлату және Қытай (Хань) үкіметіне оралу. 2- «Демократизм» монархия құлаған соң буржуазиялық-демократиялық республика орнату. 3- «Халық игілігі» жерге деген құқықты теңестіру және оны национализациялау (1905ж). Жаңа трактовкада «Үш халықтық принцип» Гоминданның саяси бағдарламасын құрады. Сунь Ятсен дүниежүзілік саяси ойларға өз үлесін қосады.Ол 3  халықтық принцип пен 5 билік конституциясын ұсынады. Үш халықтық принцип ұлтшылдық, халық билігі және халық игілігі жүзінде негізделді. Ал бес билік конституциясының идеясы- мінсіз демократиялық мемлекет осы 5 негізгі билік түрімен жүзеге асады: заң, қылмыс, атқарушы, таңдаулы және бақылау. Сунь Ятсеннің негізгі ұраны- «жер шаруаларға берілсін». Сунь Ятсенді тек ұлы ойшыл ғана емес, ұлы қоғам қайраткері ретінде саналады. Оны «Нақты саясат Конфуцииі» деп те атайды. Осы кезде Қытай  қоғамында  радикалды көзқарастартар күшейе түсті. Олардың негізгі мақсаты айтып кеткендей, Қытайды тәуелсіз Ұлы державаға айналдыру, ішки не сыртқы болсын, шетел державаларынан тәуелді болмау болды.Бұған объективті түрде қызығушылық танытқан қытай ұлттық буржуазиясы болды. Олар мемлекеттің дамуына кедергі болып отырған шетелдіктердің қысымы екенін көрді.
Плазмалық жарғақ
Плазмалық жарғақ (плазмалық мембрана) — жасуша қабықшасы — плазмолемманың негізін құрайтын билипидті-протеинді құралым, қалыңдығы 6-10 нм. Екі қабатты липидті жарғақ құрамына фосфолипидтер, сфингомиелиндер, холестерин кіреді. Плазмалық жарғақты құрауға билипидті жарғақпен байланысқан интегральды, жартылай интегральды және шеткі протеиндер молекулалары енеді. Плазмалық жарғақ 40% липидтерден, 60% протеиндерден тұрады. Плазмалық жарғақ - май мен нәруызды заттардан түзіліп, жасушаның сыртын қаптайды. Ол болмаса жасуша тіршілік ете алмайды. Плазмалық жарғақ - жануар жасушасы қабықшасының бірден-бір құрамбөлігі. Ал өсімдік, бактерия пен саңырауқұлақ жасушасында бұл жасуша бөлігі болып табылады. Оларда мембрана сыртында, сонымен бірге қатты жасуша қабырғасы да болады. Жасушаның ішіндегі барлық қоректік заттар мен қажетсіз өнімдер мембрана арқылы өтеді. Мембрана арқылы жасуша қоршаған ортамен қатынас жасайды.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Қарағанды бірінші мемлекеттік аймақтық электростансасы
Қарағанды бірінші мемлекеттік аймақтық электростансасы (Қарағанды 1-МАЭС) — Қарағанды көмір бассейнін электр энергиясымен камтамасыз ету үшін жасалған энерғетика жүйесіндегі бірінші аса ірі электр стансасы. Стансаны салу Қарағанды көмірі мен Нұра өзені бойында, Самаркан поселкесі (қазір Теміртау к.) тұсынан салынатын су қоймасы негізінде, «Көмір және кокс қорларын көбейту туралы» БК (б) П ОК-нің 1931 ж. 15 тамыз айындағы каулысынан кейін, «Теплоэлектропроект» институты Ленинград белімшесінің жобасы бойынша 1934 ж. басталды. 1935-38 жылдары су қоймасын салу жұмыстары жүргізілді- (1941 ж. ендірістік пайдалануға берілді). 1942 ж. 18 қазанда қуаты 25 мың кВт бірінші турбина агрегаты өнеркәсіптік ток бере бастады. 1945 ж. 140 млн 998 мын кВт/ сағ. электр энергиясы ендірілді. 1951-55 ж. Қарағанды мемл. аймақтық электр стансасында 7 қазан агрегаты, 5 турбина агрегаты, 11 қазан пайдалануға беріліп, бұлардың куаты 271 мың кВтка жетті. Технологиялық процестерді автоматтандыру жөне қол еңбегін механикаландыру жүзеге асырылды (гидравликалық күл тұтқыш, жөңдеу жұмыстары кезінде көмекші құрал-жабдықтарды тасу мен тиеп орналастыру үшін керекті кіші механизация құралдары т. б.).
Ұрыс әрекеттері
Ұрыс әрекеттері —
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ақ боз ат шалу
Ақ боз ат шалу - Тәңірге жалбарынып, құрбандыққа шалу. Әсіресе, әлеуметтік мәртебесі аса жоғары уақиғалар кезінде жасалады. Мысалы, боз биенің сүтіне шомылдырып, ақ киізге отырғызып, ханды көтергенде, ел-жер тағдыры сынға түскен шешуші ұрыстар алдында батырларға, олардың қалың қолы на ақ жол тілегенде Ақ боз ат сойылады. Қысылған әскер басының, Қасына барып тұрганда. Ақ боз атты шалғанда, Мойныңа кісе салғанда Баба түкті шашты Әзіз, Содан бата алғанда Тілеуің қабыл болғанын. Басыңа қыдыр қонғаның, Ұмыттың ба соны, Абылай!
Екі ел арасындағы шапқыншылық тоқтатылып, бітімге келген жағдайда ақ боз бие сойылып, қанына елшілер қолдарының сүқ саусақтарын батырып, енді ешқашан жау болмаймыз деп анттасқан. Ақ боз ат сойып ант беріп, куә болу қазақ салтында XX ғ.-дың басына дейін жеткен. Бұдан басқа ақ боз атты құрбандыққа шалу рәсімі, көптен көріспеген туыс-жегжаты келгенде, жаугершілікте жоғалып кеткен туыс-тумасы табылғанда, табындағы мал өліп, жылқы шығынға ұшырап тоқтамай қойғанда орындалады.
Ал жеті атадан соң дербес ру болып болінген кезде құрбандыққа ала жылқы шалынады. Қазақтың ертеден келе жатқан дәстүрлі жеті атаға толмай қыз алыспайтын рулас ағайындар ру-қауымның демографиялық мөлшері тым көбейген жагдайда, яғни сегізінші атадан әрі көбейіп, жайылым жер жеткіліксіз сезілгенде, арнайы үлкен жиын өткізіліп, алдын ала дайындалған жылқының құйрығын тараптардың ру басылары өзара кесісіп, арнайы керілген ала арқаннан бөлінетін жақтың игі жақсылары аттайды. Соңынан аруақтарга арнап ала жылқыны кұрбандыққа шалып, ру ақсақалдары өз араларында қыз алысуға келісім берген. Ақ боз биені құрбандыққа шалу себебі - аруақтарды риза қылу. Сонымен бірге, өркендеу идеясының бір ғұрыптық көрінісі деуге болады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Шөлдеу
Шөлдеу – организмде су азайған кезде немесе судың және қандағы минералдық, сондай-ақ органикалық заттардың қалыпты арақатынасы өзгерген кезде дамитын физиологиялық сезім. Шөлдеу жеке организмнің немесе бүтіндей түрдің тіршілік әрекетін сақтауға бағытталған негізгі биол. мотивацияға (адам мен жоғары сатыдағы жануарлардың өз қажеттіліктерін қанағаттандыра алатын қимыл-әрекеттерін іске асыруға бағытталған ми құрылымының белсенді жағдайы) жатады. Ол организмдегі су қоры азайғанда немесе су мен минералдық тұздардың (көбінесе NaCl) қалыпты арақатынасы бұзылғанда пайда болады. Шөлдеудің пайда болуы – организмдегі су теңдестігі мен электролиттер тепе-теңдігін тұрақты ұстап тұруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ Шөлдеу кейбір аурулардың ( мысалы, қант диабеті, бүйрек аурулары, тағыда басқа ) белгісі болып саналады. Ми жұмысының бұзылуынан пайда болатын кейбір аурулардың салдарынан суға деген қажеттілік сезілмеуі мүмкін. Ересек адамға денесінің 1 кг массасына шаққанда тәулігіне 38 – 40 мл-ге дейін су қажет. Шөлдеген кезде сілекей бөлінуі шектеліп, ауыз құрғайды, диурез процесі баяулайды. Организмдегі су тапшылығы 4 – 5% болған кезде тер шығу азайып, терінің температурасы көтеріледі, тыныс алу мен жүрек соғуы жиілеп, ас қорыту бездерінің секрециясы төмендейді. Ал денедегі су тапшылығы 8 – 10%-ға жеткен кезде – адамның жұмыс қабілеті күрт төмендеп, сілекей бөлінуі мүлдем тоқтайды, денедегі су тапшылығы 20%-дан асып кетсе, организм өз тіршілігін тоқтатады.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Адам
Белгісіздерді шығару
Белгісіздерді шығару - бірнеше айнымалылары бар теңдеулер жүйесінен айнымалылар саны кем теңдеулер жүйесіне кешу.
Дереккөздер
Санат:Математика
Варувиль
Варувиль (Varouville) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Манш департаментінде орналасқан. Шербур-Октвиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 50618, пошта индексі — 50330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 276 адамды құрады. Халық тығыздығы — 65,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Манш департаментінің коммуналары
Чапаев (Қостанай облысы)
Чапаев — Қостанай облысы Сарыкөл ауданы, Комсомол ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкөл кентінен солтүстік-шығысқа қарай 47 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 216 адам (115 ер адам және 101 әйел адам) болса, 2009 жылы 156 адамды (85 ер адам, 71 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарыкөл ауданы елді мекендері
NGC 6244
NGC 6244 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6244 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59009, UGC 10568, MCG 10-24-59, ZWG 299.32, KAZ 96, IRAS16475+6217.
Жер имараттары
right|thumb| alt=A.|180 px|[["Саутволдтағы жер имаратында өскен ағаш"]]
Жер имараттары — құрылыс жұмыстарын жүргізген кезде оның негізгі материалдары топырақтан құралатын инженерлік имараттар. Атқаратын міндетіне қарай гидро-техникалық (бөгет, канал, тоған және т.б.) жол кұрылысы (жол төсемі, туннель) және арнаулы (тоған, алаң жөне т.б.) имараттар болып сараланады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Татар тілі
Таралуы
Татар тілі Ресей, Орталық Азия, Украина, Польша, Қытай, Финляндия және Түркия сияқты елдерде тараған.
Сөздіктер
Санат:Түркі тілдері Санат:Қыпшақ тілдері Санат:Қыпшақ-бұлғар тілдері Санат:Ресей тілдері Санат:Татарстан
Каменово (Разград облысы)
Каменово (Каменово) — Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 418 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7295. Телефон коды — 08327. ЕКАТТЕ коды — 35897.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Разград облысының елді мекендері
Каменово
Мосдорф
Мосдорф (Moosdorf) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Браунау-на-Инне округінің құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Байланыс реакциясы
Байланыс реакциясы (Реакция связи) — байланыстардың қарастырылып отырған денеге механикалық өсерінен туындайтын күш немесе күштер жүйесі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Нұрулла Зейнурович Юсупов
Нұрулла Зейнурович Юсупов (1 қаңтар 1902 жыл, Баку - 24 шілде 1974 жыл, Алматы) — Қазақстан ауыл шаруашылығының құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. КПСС мүшесі.
Бакуде Жоғары партия мектебін, БКП ОК жанындағы марксизм-ленинизм курстарын бітіреді. Еңбек жолын 1916 жылы Баку мұнай кәсіпшіліктерінде слесарлықтан бастайды. 1923 жылдан партия жұмысында: Баку ауданында партия кеңесінің, Карабах округтік партия кеңесінің секратары, Закавказье өлкелік партия кеңеснің ұйымдастыру бөлімі меңгерушісінің орынбасары. Жолдама арқылы Қазақстанға келіп, 1932-34 жылдары Қоғалы МТС саяси бөлімінің бастығы болып тағайындалады. Ал кейін Қазақстан КП ОК-нің бөлім меңгерушісі, кейіннен Алматы қалалық және аудандық партия кадеттерінің секретары болған. 1956-69 жылдары Алматы мебель фирмасының бас директоры болып қызмет атқарады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:1902 жылы туғандар Санат:1974 жылы қайтыс болғандар
IC 2096
IC 2096 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2096 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Ақ болу
Ақ болу - сауын малында кездесетін желін ауруының атауы. Ол жаппай тобымен ауыртатын іріңсіз барттанып ісінеді. Малдың сүті су секілді бозарып, көгілдірленіп сұйыла түседі.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Иссигау
Иссигау (Issigau) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Хоф ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1088 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). [https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende) Алып жатқан жер аумағы 18,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 75 137. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Гемайнхардт.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Кэнби (Миннесота)
Кэнби (Canby) — Миннесота штатының Yellow Medicine округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1795 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.6 км² шамасында. FIPS коды — 27-09604.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Бехтемир
Бехтемир (Сол Бехтемир) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бия өзенінің оң жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 117 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Бия. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Мырзағұл Шыманов
Сілтемелер
[[Байдосов З., Үш ғасыр перзенттері, Ақтөбе, 1997.
Санат:Тұлғалар
Антропогендік жер сілкінуі
Антропогендік жер сілкінуі — жер қыртысына бір өңірдің шеңберінен аспайтын қысым өзгерісі (мысалы, суқоймаға су толтыру немесе ірі суқойманың тартылуы салдарынан), жер асты суларын сорып алу немесе литосфераға жасалатын басқа да әрекеттерден пайда болатын жер сілкінуі.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау Санат:Жерсілкініс
Кіші Камельяга
Кіші Камельяга — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Камельяга өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пұрсаттылық
Пұрсаттылық немесе Преференция (Praeferentia — «қолдау») — бір немесе бірнеше мемлекеттер үшін импортталатын тауарлардың барлық немесе жекелеген топтарын әкелу кезінде ерекше қолайлы режим жасайтын артықшылықтар. Қоғамдық мәні бар проблемаларды шешу мүддесін көздеп, қайсыбір үдерістерге, құбылыстарға, кәсіпорындар мен ұйымдарға мемлекеттің қолдау көрсетуі қажет болғанда қолданылады. Пұрсаттылықта салық жеңілдіктері, жеңілдікті несие, жеделдетілген тозымпұл нормалары т.б. қамтылады.
Дереккөздер
Санат:Экономикалық терминдер
Минералдарды зерттеу әдістері
Минералдарды зерттеу әдістері - Минерал заттарды зерттеудің, түрліше әдістері бар. Көбіне минералдарды бір-бірінен ажырату үшін олардың жоғарыда айтылған сыртқы белгілері, мысалы: түсі, каттылығы, меншікті салмағы, кристалдық формасы т. с. с. қолданылады. Бірақ көп жерлерде олардың сыртқы белгілерімен ғана канағаттану жеткіліксіз. Әсіресе кен минералдарын айыруда оған қосымша зерттеулер керек. Сол әдістердің бірнешеуін көрсете кетейік. Ең алдымен физикалық-механикалық әдістерге тоқталайық.
Механикалық әдістер
Тап сол сияқты құмдар мен шлихтардан немесе майдаланған тау жыныстарының ұнтағынан магниттік қасиеті бар минералдарды айыруға болады. Әсіресе өзен құмдарында магнетит (Fе3 O4 ) минералының түйіршіктері көп кездеседі. Сол құмды магнит темірмен араластырсақ, оған магнетит түйіршіктері жабысып, жұлдызша сәулеленеді. Осыны мектеп балаларыныүң экскурсиясында керсетуге болады. Бұл әдісті магниттік сепарация әдісі дейді.
Кристаллографиялық және кристаллооптикалық әдіс
Кристаллографиялық және кристаллооптикалық әдіс. Бұл — кристалды минералдардың кристалдық формалары бойынша, әсіресе әрбір затты тұрақты бұрыштары бойынша айыру әдісі. Оны гониометрлік әдіс дейді.
Сонымен қатар кристалдардың түрліше оптикалық қасиеттерін микроскоп арқылы зерттеу әдістері де бар. Микроскоптық әдісте мөлдір минералдың екі жағынан қайралған жұп-жұқа қабыршақтай үлгісіне жарық сәулесін өткізіп қарайды, яғни мұнда мөлдір шлифті микроскоп арқылы қарайды. Егер минерал мөлдір (кара қоңыр) болмаса, оның бір жағын ғана қайрап өңдейді де, сол беттен шағылып қайтқан сәулені микроскоп арқылы зерттейді. Мұндай шлифты беттелген шлиф немесе аншлиф дейді.
Кристаллографиялық әдіс пен кристаллооптикалық әдістің екеуінде де Е. С. Федоровтың аспаптары колданылады (микроскоп гониометр мен универсал стол).
Рентген әдістері
(мұның негізі жоғарыда айтылды).
Қыздыру және балқыту әдістері
Минералдың қандай қызғанда қалай өзгеруін зерттейтін әдісті термопара әдісі дейді. Мысалы, каолин, гипс сияқтанған минералдардың қандай температурада қанша суы буланатынын бақылау арқылы тамаша қорытындылар жасауға болады.
Минералдың кішкене түйіршіктеріне сода сияқты заттың ұнтағын қосып, қызған көмірдің үстіне салып койып балқытады. Егер бұл минерал жеңіл балқитын минерал болса, онда оның металы тез қорытылып бөлініп шығады. Оның құрамындағы басқа заттар қоспа үнтаққа (мысалы, содаға) араласып, шлак болып шығады. Минералды металл мен шлактың түріне, түсіне қарап айырады. Көмірді қыздырып, минералды балқытып отыру үшін май шамның жалыны пайдаланыладьі. Ол жалынды бұрып, көмірдің минерал жатқан жеріне қарай үрлеп отыратын жіңішке түтік болады. Оны дәнекер түтік деп атайды. Соған қарай бүл әдістің аты да дәнекер түтік әдісі деп аталады.
Спектрлік анализ
Әрбір затты (яғни химиялық элементті) қатты қыздырғанда немесе газға айналдырғанда онан шашырап бөлінетін сәуленің түстері (спектрі) сол заттың ішкі құрылысына байланысты болады. Демек, осыған сүйеніп минералдар түйіршіктерін қыздырып, онан шыққан спектрді зерттеу арқылы оның ішінде қандай элемент бар екенін айыруға болады. Спектрлік анализ деп осыны айтады. Спектрлік сәуленің қанықтығына қарай элементтердің мөлшерін де ажыратады. Сондықтан бұл әдіс — өте қолайлы әдіс. Өйткені минералдың кішкентай белшек ұнтағынан қандай элемент қанша мөлшерде екенін тез және оп-оңай айыруға болады.
Xимиялық анализ
Минералдың химиялық құрамын айыратын ең негізгі және дәл әдіс — химиялық анализ. Химиялық анализдің өзі екі түрлі болады:
Химиялық анализден шыққан мәліметтер бойынша минералдың химиялық формуласы шығарылады. Бұл мәселені біз жоғарыда қарастырған едік.
Қорыта келгенде айтарымыз: осы айтылған әдістердің әрқайсысына арналған жеке кітаптар, нұсқаулар бар.
Дереккөздер
Санат:Минералогия
Ландафф (Нью-Гэмпшир)
Ландафф (Landaff) — Нью-Гэмпшир штатының Графтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73.7 км² шамасында. FIPS коды — 33-40660.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Мұхиттағы атырап
Мұхиттағы атырап — мұхитты әр түрлі табиғи белгілері тұрғысынан жіктеу бірлігі; көбінесе шартты түрде дараланады. Нақты тереңдік көрсеткіштері тұргысынан мұхиттар литораль, сублитораль, батиаль, абиссаль және ультраабисаль атыраптарға бөлінеді; орналасу аймағының құрлықтан қашықтығы тұрғысынан мұхиттарды нериттік және пелигиалдык атыраптарға даралауға болады; су қабатындағы жарық сәулелерінің тығыздығы жағынан афотиттік және эвфотиттік атыраптар, бентостарды қоректендіру қасиеті түрғысынан олиготрофтык және эфтрофтық атыраптар дараланады.
Дереккөздер
Санат:Мұхиттану
Қазақ әдебиеттану ғылымы
Қазақ әдебиеттану ғылымы – қазақтың ұлттық көркем әдебиетін зерттейтін ғылым.
Қазақ әдебиетінің тарихы, теориясы, сыны, сондай-ақ текстологиясы мен библиографиясын қарастыратын салалары бар. Қазақ әдебиеттану ғылымының мақсаты мен міндеті – қазақ әдебиетінің туу, қалыптасу және даму жолдарын зерттеу, әдеби құбылыстар мен сыншылдық-эстет., әдеби теориялық, және ғыл.-зерттеушілік ой-пікірлерді анықтап, ғыл. жүйеге түсіру және әр түрлі қоғамдық-әлеум. жағдайлар барысында ұлттық әдебиеттің халық руханиятына, қоғамдық сана-сезімі мен ұлттық таным білігіне жасайтын ықпалын айқындау. Қазіргі Қазақ әдебиеттану ғылымының ұлттық ғылым ретінде туу, қалыптасу және даму жолы негізінен былайша жүйеленеді:
Қазақ әдебиеттану ғылымы пайда болуындағы тарихи алғышарттар кезеңі
Бұл кезең ежелгі әдебиеттен басталып, қоғамдық даму сатыларына сай 20 ғ-ға дейінгі уақыт аралығын қамтыды. Түркі жазба ескерткіштерін хатқа түсіруден бастап, 19 ғ-дың соңына дейін созылған ұзақ мерзім Қазақ әдебиеттану ғылымының тууына дейінгі тарих алдындағы дайындық кезең болғандығы, тарихи сабақтастық принципіне сай өсу-толысу, эвол. даму сипатында өткені анықталды. Ол 19 ғ. шегінде Ресей ориенталист-фольклортанушы ғалымдарының еңбектерімен ғана шектелмей, ұлтттық зиялы қауым өкілдерінің фольклортану, әдебиет тарихы мен теориясы салаларындағы зерттеу еңбектерінде белгілі бір дәрежеде өсіп, ұлттық ғылымның тууына негіз болды.
Қазақ әдебиеттану ғылымының туу кезеңі (1900 – 40)
Сонымен қатар, осы уақыт аралығы Қазақ әдебиеттану ғылымы үшін ғыл. зерттеу әдіснамасын меңгеру, идеялық, шығарм. принциптерді игеру кезеңі болды. Қазақ әдебиеттану ғылымының туу кезеңі тап келген бұл мезгіл республика тарихындағы өте ірі оқиғалар мен орны толмас қателіктерге толы кезең еді. Халық ағарту ісінің жолға қойылуы, мәдениет орындары мен зерттеу ин-ттарының ашылуы, баспасөздің өркен жаюы, т.б. әдеби-мәдени іс-шаралар әдеби мұраны игеруге қолайлы жағдай туғызғанымен, ұлт саясатының бұрмалануы, жеке басқа табынушылық, маркстік-лениндік әдіснаманың тапшылдық, партиялық талаптары оған кері әсер етті. “Ұлтшыл-алашшылдарға” қарсы күрес пен 37-жыл зұлматы Қазақ әдебиеттану ғылымының ізашарларын, тәжірибелі әдебиетші ғалымдарды қуғын-сүргінге ұшыратты, ғыл. жұмыспен еркін шұғылдануға мүмкіндік бермеді. Осындай қиыншылықтарға қарамастан, Қазақ әдебиеттану ғылымы 1900 – 40 ж. аралығында өзінің туу кезеңін аяқтады.
Қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасу кезеңі (1941 – 70)
Қазақ әдебиеттану ғылымы бұл тұста қазақ әдебиеті тарихын кезеңдеуде, жеке ақын-жазушылар шығармалары моногр. тұрғыда зерттеуде, фольклортану мен әдебиет теориясының мәселелерінде көңіл аудараралық соны қадамдар жасады. 50-жылдардың орта кезінен басталған жаңа бетбұрыс жеке басқа табынушылықтың зардаптары мен бұрмалаушылықтарды түзете бастағанымен, Қазақ әдебиеттану ғылымының ұлттық мақсат-мүддеге сай ізденістер жасауына мүмкіндіктер бермеді. Маркстік-лениндік әдіснаманың әдебиеттің таптығы, халықтығы, партиялылығы қағидалары, ұлттық нигилизмнің өріс алуы ғыл.-зерттеушілік ой-пікірдің адымын аштырмады.
Қазақ әдебиеттану ғылымының даму кезеңі (1970 жылдан бастап)
Қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасу кезеңіндегі қиын-қыстау жолындағы талқыдан өткен, әдеби-тарихи, әдеби-теориялық, сыншылдық-эстетикалық ой-пікірді өркендетуде білімі мен біліктілігі, ғылыми сауаттылығы мен табандылығы жоғары әдебиетші, сыншы ғалымдар шоғыры пайда болды. Олар өздерінің туып, қалыптасу кезеңін толық аяқтап, 1970 жылдан бастап даму кезеңіне қадам басқан Қазақ әдебиеттану ғылымының алдына заман тартқан күрделі де көкейтесті мәселелерді шешуге жұмыла кірісті. 1970 – 80 жылдары ғылыми-зерттеу жұмыстары маркстік-лениндік әдіснама ықпалында болса да ұлттық әдебиетті тарихи, теор. тұрғыдан тексеру жұмыстарында табысты қадамдар жасала бастады. Әдебиеттің тарихи бағыттары мен жекелеген жанр түрлерінің қазақ әдебиетінде өсіп-өркендеу жолдары моногр. тұрғыда жан-жақты сөз болып, теориялық мәнде нақтылы ғыл. тұжырымдар жасалынды. Әдебиет жанрлары, тегі мен түрлері: поэзия, проза, драматургия, роман, повесть, әңгіме, трагедия, комедия, юмор мен сатира арнайы зерттеу нысанасына айналды. 1990 жылдан бастап, тәуелсіздік пен еркіндік жағдайында кеңестік кезеңде кеткен қателіктер мен “ақтаңдақтар” қайта қарастырылып, жаңаша бажайлау жұмыстары жүргізілді. 21 ғасырларға қарай Қазақ әдебиеттану ғылымы қазақ әдебиетінің өткеніне шынайы баға бере алатын, бүгінгісіне әлемдік әдебиеттанумен салыстыра отырып, саралай алатын ғылым саласына айналды. Қысқаша айтқанда, Қазақ әдебиеттану ғылымы өзі пайда болғанға дейінгі тарихи алғышарттар кезеңінен бастап бүгінгі күнге дейінгі аралықта, негізінен мынадай нәтижелерге қол жеткізді: бүкіл түркі халықтарына ортақ ежелгі дәуірдегі әдеби мұраны игеруден басталған сыншылдық-эстет., әдеби-тарихилық, әдеби-теориялық сипаттағы ізденістер ұлттық ғылыми-зерттеушілік ой-пікір дәрежесіне дейін көтерілді; әдеби мұраның өте мол қоры жинақталды; қазақ фольклортану ғылымы жеке сала болып оңаша отау тікті, оның жазба әдебиетпен байланысы жан-жақты зерттеліп, түйінді тұжырымдар жасалды; қазан төңкерісіне дейінгі және одан кейінгі әдебиет тарихының көрнекті өкілдерінің өмірі мен шығарм. мұрасы ғыл. тексеріліп, моногр. тұрғыда тұтас және толық қарастырылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақ әдебиеті Санат:Әдебиеттану
Сен (Сена және Марна)
Сен (Saints) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77433, пошта индексі — 77120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1286 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Бонитет
Бонитет  — табиғи қорларды бағалауға, сондай-ақ жануарлар әлемі мен өсімдіктер дүниесін, жерді, топырақты, орманды тиімді пайдаланудың салыстырмалы сипаттамасын бағалауға қолданылатын шартты көрсеткіш. Бағалау табиғат қорларының нақтылы жеке түрлерін есепке алу тұрғысында анықталады. Мысалы, мал Б-і малды тұқымдық және өндірістік топқа бөліп, малдың өнімін арттыру, тұқымдық сапасын жақсартуда жаппай қолданылатын негізгі шаралардың бірі. Орман Бонитеті – орман шаруашылығының өнім көрсеткіші. Бұл отырғызылған ағаштардың жасына қарай, олардың орташа биіктігімен анықталады. Өнім көрсеткіші 1-ден 5-ке дейінгі 5 класқа бөлінеді (бұл жерде аласа ағаштар сапасыз өнім). Ал топырақ Бонитеті – оның құнарлылығын анықтап, ауыл шаруашылығы үшін өте маңызды жер бедерін, ылғалды, микроклиматты, т.б. көрсеткіштерді есепке алады.
Қосымша
Бонитет — кейбір табиғи ресурстарды (пайдаланатын жерді, топырақты, орманды және тағы да басқалары) ұтымды пайдалану максатында бағалауға қолданылатын хиартты көрсеткіш (балл). Бағалау кезіндегі барлық сәттерде жер бедері, микроклимат, ылғалдылық және табиғаттың жергілікті басқа да ерекшеліктері туралы мәліметтер пайдаланылады. Жерді бонитеттеудің негізіне бағалануы ең маңызды агрономиялық қасиеттері бойынша жүргізілген топырақтың салыстырмалы құнарлылығы алынады.
Дереккөздер
Санат:Табиғи қорлар
Масль-Вын-Тяха
Масль-Вын-Тяха — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хапхльнутяй өзенінің сол жағалауынан 58 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фукокур-сюр-Таба
Фукокур-сюр-Таба (Foucaucourt-sur-Thabas) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55194, пошта индексі — 55250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,75 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Владимир (Перник облысы)
Владимир (Владимир) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2411. Телефон коды — 07728. ЕКАТТЕ коды — 11404.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
Прималуна
Прималуна (Primaluna) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лекко провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1916 адамды құрайды. Халық тығыздығы 87 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 22040.
Ұрыс әрекеттері ауданы
Ұрыс әрекеттері ауданы — кең мағынада — соғысушы жақтар ұрыс әрекетін жүргізетін аумақтар мағынада — құрамалар ұрыс жүргізетін жергілікті жер бөлігі.
Ұрыс әрекеттері ауданын оқшаулау
Тылдан немесе майданның өзге өңірлерінен құрлық (теңіз, әуе) аркылы қарсылас әскерінің жақын келуі мен материалдық құрал-жабдық жеткізуіне жол бермеу. Ол ядролық тосқауылдар қою, көпірлерді, тау өткелдерін, жол торабын бұзу арқылы, сондай-ақ қарсылас шебіне тосқауыл қою, қозғалыс жолында оларға соққы беру арқылы жүзеге асады.
Ұрыс бағыты
Cоғыс ұшақтары (тікұшақтар), су үсті кемелері мен сүңгуір қайықтар нысанаға шығып қаруды колданатын бағыт. Әскери-көліктік авиация ұшақтары ұрыс бағытында десант түсіріп, қону алаңын іздестіреді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Мінәжат
Мінажат (араб. сыбырлап сөйлеу, үнсіз егіліп тілеу, жалбарыну) – тілек, дұғаның бір түрі. Өтінішін Алладан сұрап жалбарыну дегенді білдіреді. Адамдар Жаратқанға сиынып, шексіз мейірімінен медет тілейді, мұң-мұқтажын айтып, қажетіне дауа сұрайды. Жан-тәнімен беріліп, жүрек түкпірінен шыққан тілегін айтады. Мұндай мінажат риясыз болып, мекен, уақыт талғамайды. [Ислам|Исламдық] дәстүрде мінажат Аллаға мадақ ретінде қара сөз немесе өлең түрінде де келеді. Қаламгерлер туындыларын Аллаға мадақ айтумен аяқтап, соңында мінажат ететін болған. Мұндай үрдіс сопылық поэзияда да кездеседі. Қожа Ахмет Иасауи “Диуани хикмет” кітабын “Мінажат етті, міскін Қожа Ахмет” деп М. етумен тәмамдаған. Сондай-ақ әнмен айтылатын мінажат өлеңдері бар. Бастан-аяқ Аллаға арналған мадақ өлеңдер “Мінажатнама” деп аталады, мұндай жырлар ислам әдебиетінде ерекше бағаға ие. Қазіргі кезде “Иасауи” вокалдық тобы Иасауи, Ақ Ишан секілді діни ғұламалардың мінажат өлеңдерін сахналық үлгіде орындап жүр.
Дереккөздер
Санат:Дін
Трюсдэйл (Айова)
Трюсдэйл (Truesdale) — Айова штатының Бьюна-Виста округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.4 км². FIPS коды — 19-79095.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 91 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Бьюна-Виста округы (Айова)
Гремяча (Семженьг тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Мюнзинг
Мюнзинг (Münsing) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Бад-Тёльц-Вольфратсхаузен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4142 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 52,20 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 73 137. Муниципалитеттің басшысы — Михель Грасль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Мінбер
Мінбер (منبر) :
Дереккөздер
Санат:Ислам сәулет өнері
Есту сүйекшелері
Есту сүйекшелері (слуховые косточки); (ossicula auditus; лат. ossicula — сүйекшелер және auditus — есіту)—ортаңғы құлақтың дабылдық сүйек қуысында орнаұласып, бір-бірімен буын және бұлшықеттер арқылы қозғалмалы байланысқан сүйекшелер. Оларға балғаша, төс, жасымықша және үзеңгіше сүйекшелер жатады. Балғаша сүйекше: бас, мойын және тұтқадан тұрады. Оның басы төс сүйекшемен буынды байланысады, ал тұтқасы дабыл жарғағымен жалғасады. Төс сүйекше: денеден, ұзын және қысқы аяқшалардан құралған.. Оның денесі балғашаның басымен қозғалмалы байланысады. Төс сүйекшенің қысқа аяқшасы дабыл қуысының қабырғасына байламмен бекиді. Ал ұзын аяқшасы үзеңгіше сүйекшемен буын арқылы жалғасады. Буын аралығында кішкентай жасымықша сүйекше орналасады. Үзеңгіше сүйектің басы және табаны болады. Оның басы төс сүйекшемен буын арқылы байланысады. Ал табаны ішкі құлақтың кіреберісіндегі терезені жауып тұрған ішкі дабыл жарғағымен жалғасады.Есту сүйекшелерісыртқы дабыл жарғағының қолғалыстарын ішкі құлақ кіреберісіндегі ішкі дабыл жарғағына жеткізеді.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Батыс Іле шөгінді алабы
Батыс Іле шөгінді алабы - мезозой-кайнозойдың көмірлі және үміттенерлік газды шөгінділерімен толған, тауарлық Іле ойысының батыс жалғасы бол ып табылатын, ендікке жуық бағытталған бөктерлік ойысым. Ауданы 18 мың км2, Алматы облысының жерінде орналасқан. Оңтүстігінен Іле Алатауымен, Солтүстігінде Алтынемел жотасымен және оның батыс жалғасымен, батысында Кіндіктас және Шу-Іле тауларымен шектелген. Көбірек құлдилаған бөлігі Іле Алатауының солтүстік баурайларына сәйкес келеді. Сейсмобарлау мен терең бурғылаудың деректері бойынша осы тұста аймақтық терең жарылым дамығаны анықталган. Алаптың орталық бөлігі осы жарылымды бойлай қулдилаған және онымен бір мезгілде палеозойлық іргетас та- ужыныстары зәулімдене келе жер бетінде (Қапшағай бөгенінің аумағында) ашылған. Геологиялық қүрылысын қалыптастыруға жалпы қалыңдығы 3,0 км-ден асатын палеоген, неоген, антропоген таужыныстарынан қуралған қүмды-сазды түзілімдердің зор кешені қатысқан. Алматы қаласының солтүстік- шығыс шетіндегі Құлжа даңғыл жолының басталар жерінде бурғыланған 10-П параметрлік терең үңғыма 3127 м тереңдікте эоцен таужыныстарын аршыды. Палеоген, неоген шөгінділерінің палеозойлық түзілімдермен жапсарларындағы таралу сипаты, атап айтқанда ермь-карбон таужыныстарынан қуралған таужыныстары бетін тікелей палеоген шөгінділер кемкеретіндігі, Шығыс Іле шөгінді алабымен салыстырғанда Батыс Іле алабының орныға бастау мерзімі кейінірек болғандыгын керсетеді. Қолда бар геологиялық-геофизикалық материалдар алаптың көнелігі Тянь-Шаннің қазіргі қүрылымының қалыптасуына себепші болған неотектоникалық, эпейоргендік қозғалыстармен байланысты екендігін қапысыз дәлелдейді. Аталған 10-П үңғыма кемегімен неоген шегінділерін бұргылағанда 2500 м тереңдікте аз ғана газ шығымдары байқалды, сазды ерітіндінің бетінде және оның үздіксіз газсыздануы кезінде тез жаратылатын газ көпіршіктері пайда болып тұрды. Бұл аймақта іздестіру, дәл сейсмобарлау жұмыстары жүргізілмеген, сондықтан да бұрғылау жұмыстарын жүргізуге дайындайтын құрылымдар жоқ.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Ақ болып кетті
Ақ болып кетті - сауын малының мезгілінен ерте суалуы, сүтінің тартылуы. Оның себебі сан алуан желіннің түрлі аурулары (айталық, ақ болу, топжелін және т.б.) дәстүрлі мал шарушылығындағы бағым-күтімнің бұзылуы мен өріс отының азаюы және т.б. Жаңбыр аз болып, жердің шөбі ерте қурап кетсе, немесе көктемесе, аш саулықтар мезгілінен бұрын суалып, Ақ болып кетеді. Көбіне қой мен ешкіде жиі кездесетін Ақ болып кету малды сауған кезде желінде сартылдаған дыбыс естіледі. Өйткені, желін тым қатайып кетеді. Мал ақ болып кетуді халықтық тәжірибе былайша да түсіндіреді: сүтті байқаусызда жерге төгіп алу, басып кету, сүтті қадірлемеуден де болады-мыс. Сондықтан, төгілген сүтке саусағын тиігізіп, тәу етіп өзінің маңдайына жағады. Мұндай ырымды жасамаған адамның малы ерте ақ болып кетеді және оның салдарынан ондай үйге «ақ құтаймайды», яғни сүт іріп, айраны ашып кететін болады. Ақ болуды қазақ жаман нышанға балаған, яғни сол шаңырақтың ырыздығы азаяды деп ырымдаған.
Ақ болған саулық малдың желінін мәйітті жуған шүберекпен сүрткен және қасқырдың бас сүйегіне сүт тамызған. Егер мүмкіндік болса, қасқырдың көмейіне ақ болған малды сауса тез айығып кетеді деп сенген.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Боралдай қорықшасы
Боралдай қорықшасы – республикалық мәні бар мемлекеттік табиғи кешенді қорықша.
Құрылуы
1967 жылы Түркістан облысының Түлкібас ауданында ашылған. Қорықша Батыс Тянь-Шань өңіріндегі өсімдіктер мен жануарлардың эндемик түрлерін қорғау мақсатында ұйымдастырылған. Қорықшада сирек кездесетін Түркістан аршасы, Согдиан шағаны, алша, т.б. өсімдіктер түрлері өседі. Қорықша жерінде Ақсу-Жабағылы қорығының Қарабастау жеміс-жидектерді аудандастыру телімі орналасқан.
Ремда-Тайхель
Ремда-Тайхель (Remda-Teichel) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан қала. Заальфельд-Рудольштадт ауданының құрамына енеді.
Атамановка (Карайыдел ауданы)
Атамановка — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Кирзин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 117 адамды құрады. Пошта индексі — 452377, ОКАТО коды — 80234840002.
Ремда-Тайхель
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3002 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 79,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 73 105. Қаланың басшысы — Хорст Энгельман.
Атамановка (Карайыдел ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Ремда-Тайхель
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданғаы бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Атамановка (Карайыдел ауданы)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Самуська
Самуська — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің оң жағалауынан 30 км қашықтықта (Кижиров тармағы) орналасқан. Өзен ұзындығы 72 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Рабиа әл-Адауийа
Рабиа әл-Адауийа (713/714 - 801) - тақуалар мен соттардың Басра мектебінің көрнекті өкілі.
Ол кедей араб отбасынан шыққан. Белгісіз жағдаймен жастайынан күңдікке саналған. Кейін өзінің риясыз құдайшылдығы мен тақуалық өмір салтының нәтижесінде бостандық алған Рабиа әл-Адауийа адамдардан оқшауланып, өзін тақуалық өмірдің азаптары арқылы сыннан өткізіп, бірнеше жыл өмірін шөл данада өткізген. Содан соң Басраға келіп тұрды. Оның ұстаздары жайлы ешқандай дерек жоқ. Зерттеушілер бірінен соң бірі Хасан әл-Басриді оның шәкірті ретінде атап кеткен. Рабиа әл-Адауийа-ның әріптестері мен шәкірттері қатарына Басрада сопылық дәстүрге орай Рабах б. Әсір, Мәлік б. Динар, Шакик әл-Балхи сияқты тақуалар мен сопыларды, белгілі дәстүр жақтаушысы Суфиан ас-Сауриді жатқызады. Рабиа әл-Адауийаның көз қарастары жайлы оның поэтикалық және қара сөзбен айтқан тым келте пікірлері сопылық авторлардың оның өмірінен келтірген әртүрлі көріністер бойынша ғана тұжырым жасауға болады. Бұларда Рабиа әл-Адауийа Тәңірі үшін жалған дүниенің азғырынды  әрекеттеріне жол ашатын  қылықтардың барлығынан бас тартып, шын берілген  тақуа ретінде дәріптеледі. Рабиа әл-Адауийа басқа тақуалар мен соттардың, солармен қатар өзінің де іс-әрекеттеріне баға бергенде «екіжүзділікке»; «менмендікке» дүниелік кеселдерге бой алдырмау үшін солардың  шынайы себептерін ашуға күш салды. Ол қиыншылық біткенді елемей, Тәңірге шын пейілмен берілуді уағыздады, оның ойынша тәңірді сүйіп, құлшылық еткенде адам жұмақтағы жан рақаты үшін немесе тозақ тауқыметінен  қорыққандықтарынан емес, өзі үшін сыйынуы керек.
Идеялары
Рабиа әл-Адауийа тақуалар арасында бірінші болып тәңірғе адамның рухани өмірінің әміршікретінде қалтқысыз берілу керектігін ұсынды. Рабиа әл-Адауийаның түсінігінде діни қағидалар мен тақуалық талаптарын орындаған жағдайда ғана адам жаны қажетсіз кеселдер мен  құштарлықтардан арылады, оны Тәңірі жолына пәк көңілмен берілуге, «сүйікті» мен оның шапағатын  қабылдауға әзірлейді. Рабиа әл-Адауийа өзінің теософиялық көзқарастарын дәлелдеу үшін Құран аяттарына жүгінеді. Рабиа әл-Адауийа идеялары сопылардың өзінен кейінгі ұрпақтары арасына кеңінен тарады және әл-Бистами, әл-Халладж, ибн әл-Фарид, ибн Араби, тағы да басқа көптеген ғұламалардың теософиялық ілімдеріне негіз болды. Сопылардың барлығы да оны қадір тұтты.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Қарағанды вагон депосы
Қарағанды вагон депосы (Қарағанды Сұрыптау стансасы). Қазақстан темір жол Қарағанды бөлімшесіне қарайды. 1935 ж. жылжымалы құрамдарға және жүк пойыздарына техникалық қызмет көрсету үшін құрылған. Депо құрамында 3 қызмет көрсету пункті, көмір тиейтін вагондарды дайындау пункті, 6 мыңдай жартылай вагон мен платформаларды жөндейтін 12 жөндеу жөне көмекші цехы бар.
Дереккөздер
Санат:Темір жол
Шөлейттену
Шөлейттену – адам ның шаруашылық әрекетінің ықпалымен өсімдік жамылғысы сиреп, шөлге ұқсас ландшафт тардың пайда болуы. Дүниежүз. климаттың өзгеруі мен оның қуаңдануының өсуіне байланысты Шөлейттену процесі қарқынды жүруде. Шөлейттену нәтижесінде биологиялық өнім мен түр саны азайып, топырақ құнарсыздана бастайды. Қазіргі кезде құрлық бетінің 1/3 бөлігінде топырақтың құнарлы қабатының жоғалу қаупі бар, ал оның әсерінен Жер шары халқының 1/5 зардап шегуі мүмкін. Соңғы 50 жыл бойында дүние жүзінде 800 миллион га-дан астам жер Шөлейттенуге ұшыраған. Мұның негізгі бөлігі Африка құрлығына келеді. Мысалы, Сахара шөлі оңтүстікке қарай 650 – 700 км шамасында жылжыған, ғалымдардың болжамы бойынша 2020 жылы Оңтүстік Африканың 60 миллион тұрғыны жарамды жерлердің Шөлейттенуі салдарынан өздерінің атамекенінен басқа аудандарға қоныс аударуға мәжбүр болады. Шөлейттену процесі Орталық Азия елдері мен Қазақстан да да жылдам қарқынмен дамуда. Түрікменстанда ұзындығы 1000 км Қарақұм каналының бойында 100 км-лік аймақта топырақ қайталама сортаңданып, шөлге айналды. Арал теңізінің деңгейі 14 м-ге төмендеп, аумағының азаюы салдарынан 2,5 миллион га-дан астам жер қу тақырға айналды. Бұл өңірден жыл сайын 75 миллион т. тұз желмен көтеріліп, 100 км және одан да шалғай өңірлерге жайылуы салдарынан Шөлейттену процесі одан әрі үдей түсіп отыр. Арал түбінің тұзы Тянь-Шань мен Памирдің мұздықтарына жетіп, олардың еруіне ықпалын тигізуде; Арал өңірі тұздарының тіпті Солтүстік мұзды мұхит тан да табылғаны анықталып отыр. Сондықтан БҰҰ-ның эксперттері Орталық Азия аумағындағы елдер өзара бірлесу арқылы кешенді іс-қимылға (орман-мелиорац., гидро-тех., сексеуіл егу, т.б.) және табиғатты ұтымды пайдалануға (малды жайып бағуды реттеу, жер-су қорларын тиімді қолдану, т.б.) тезірек көшсе ғана бұл мәселе оң шешімін тауып, нәтижесін береді деген тұжырым жасады. Шөлейттену процесінің кең етек алуына байланысты дүние жүзінде 17 маусым – Шөлейттенумен күрес күні деп белгіленіп, 1997 жылы “Шөлейттенуге қарсы күресу” туралы Конвенция қабылданған. Қазіргі уақытта дүние жүзінің эколог-ғалымдары Шөлейттенуді мүмкіндігінше тежеу үшін күш салуда. Мысалы, ауыл шаруашығы әдісі, яғни, тақырланып қалған және адам пайдаланбайтын жерлердің көлемін азайту үшін – терраса салу жиі қолданылады, т.б.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Экология
IC 2097
IC 2097 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан Irr (бұрыс галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16134.
Сыртқы сілтемелер
IC 2097 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Шолақсор (ауыл)
Шолақсор — Павлодар облысы Ақтоғай ауданы, Жалаулы ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019 жылға дейін таратылған "Шолақсор ауылдық округі" орталығы болған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 155 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 676 адам (308 ер адам және 368 әйел адам) болса, 2009 жылы 502 адамды (243 ер адам және 259 әйел адам) құрады.
NGC 6250
NGC 6250 — Ara шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 1 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 991, ESO 277-SC20.
Каннон Фолс (Миннесота)
Каннон Фолс (Cannon Falls) — Миннесота штатының Goodhue округіне жататын АҚШ қаласы.