cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хадижа Ариб
Хадижа Ариб (арабша: خديجة عريب, голландиялық дыбысталуы: [xaːˈdiʒaː aːˈrip]; 1960 жыл 10 қазан) — Марокко-голланд саясаткері, 2015 жылдың 12-желтоқсанынан бастап Нидерланд Өкілдер Палатасының спикері болған. Ол 2016 жылдың 13 қаңтарында ресми түрде сайланды, бірақ 2015 жылдың 12 желтоқсанында Анушка ван Милтенбург қызметтен кеткеннен кейін, ол спикердің міндетін атқарушы болды. Ариб 1998 жылы Нидерландыдағы жалпы сайлаудан кейін өкілдер палатасының мүшесі болды және содан бері 2006-2007 жылдар аралығында аз ғана үзіліспен қайта сайланды.
Жастық шағы
Хадижа Ариб 1960 жылы 10 қазанда Мароккодағы Касабланка маңындағы Хедами қаласында дүниеге келді. Ол 15 жасында Нидерландыға келді. Оның ата-анасы Шидамдағы кір жуатын жерде жұмыс істеді.
Саясат
Ариб Еңбек партиясының мүшесі (Partij van de Arbeid, PvdA) және 1998 жылдың 19 мамырынан 2006 жылдың 29 қарашасына дейін және 2007 жылдың 1 наурызынан Парламент депутаты.
Палатада ол нәсілшілдік, кемсітушілік, зорлық-зомбылық, тұрмыстық зорлық-зомбылық және жастарға күтім жасау мәселелеріне назар аударды. Ол (негізінен Бостандық партиясының мүшелері тарапынан) қос азаматтығы және Марокко королі жанындағы консультативтік Комитетке қатысқаны үшін қатты сынға ұшырады. 2012 жылы ол спикер болуға әрекет сәтсіз аяқталды және оның орнына бірінші вице-спикер болды. 2016 жылдың 13 қаңтарында аралық сайлауда спикер болып сайланды, қалған үш кандидатты жеңіп алды. 2017 жылдың 29 наурызында Ариб спикер болып қайта сайланды, ол осы лауазымға жалғыз үміткер болды.
2017 жылғы сайлаудан кейін Ариб Эдит Шипперсті ақпараттандырушы ретінде таңдады, оның рөлі басқарушы одақтарды зерттеу болып табылады.Rutte in pole position as Dutch consider coalitions Шипперс қызметтен  кеткеннен кейін Ариб бұл лауазымға Тьенк Виллинк мен Геррит Залмды тағайындады.
Саяси ұстанымдары
Жумыс барысында Ариб Нидерландыда мигрант болып шыққан әйелдердің құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту үшін күресті. Ол Нидерландыдағы Марокко әйелдер қорының негізін қалаушылардың бірі және президенті. 1989 жылы ол Марокко қоғамындағы әйелдердің жағдайына қатысты мәселелерді көпшілікпен талқылағаннан кейін үш баласымен бірге Мароккода түрмеге жабылды. Голландияның Сыртқы істер министрлігінің араласуынан кейін оған Нидерландыға оралуға рұқсат етілді.
Дереккөздер
Санат:Нидерланд әлеуметтанушылары Санат:Нидерланд педагогтары
Қазақ қыз-келіншектерінің ұлттық киімдері
Қазақ қыз-келіншектерінің ұлттық киімдерінің өздік ерекшеліктері бар. Олардың көбі бұрынғы заманнан сақталып тек қана кішігірім өзгерістерге ұшыраған, ал кейбіреулері, өкінішке қарай, мүлде сақталмаған. Олардың әр-алуан түрлері бар және, ең алдымен, ер адам мен әйелдің киімі деп бөлінеді. Екі түрлі киімнің де өздік айырмашылықтары бар. Ер адамдардың ұлттық киімдерінің модельдері бір қалыпты ұқсас, тек қана қара, қоңыр немесе қара көк түсті болған. Егер сұлу да сымбатты қазақ қыздарының киім-кешектері туралы айтсақ, оларға сан жоқ және де неше түрлі үлгілері бар, қызыл, сары, жасыл, ақ сияқты ашық түсті болған. Бұған себеп, әйел затының көркем заттарды, киімдерді ұнатып киюі не тағуы. Оның үстіне, қазақтардың әлеуметтік деңгейін әйелдердің киіміне қарап анықтауға болатын, сол себепті де олардың киімдері ер адамдардың киімдерімен салыстырғанда қымбат матадан тігіліп, асыл тастармен әрлендірліген. Негізінде қазақ қыздары жастайынан ұлттық киімдерді киюді бастаған. Тіпті жаңа туған баланы да әдейі киіндіріп қоятыны бар еді. Олар өміріндегі белгілі бір себепке орай белгілі ұлттық киім киетін. Қиімнің үлгісі қыздың жасына және мәртебесі мен дәрижесіне байланысты болған. Киілетін киімнің тігілуі де, әшекейі де әр түрлі болатын.
Жаңа туған қыз баланың киімі
Дүниеге жаңа келген нәрестеге иткөйлек кигізген. Иткөйлек дегеніміз қазіргі кездегі жейде сияқты, яғни түймесіз арты ашық, етек- жеңі кең көйлек. Бұл киімді бала қырқынан шыққанға дейін киеді, яғни сәбидің дүниеге келгенінен бастап тура қырық күн бойы. Иткөйлек жұмсақ, табиғи матадан, көбінесе шыт, сиса, бәтес, бөз сияқты маталардан тігіледі, себебі ол жас сәбидің нәзік терісін тітіркендірмей, батпау керек. Иткөйлекті сәбиге ырымдап кигізеді, аңыз бойынша ежелгі уақытта ит адамның қорғаушысы болған, сол себепті де көйлек нәрестені ажалдан, жаман көзден сақтау үшін осындай көйлек кигізетін. Қосымша айта кетсек, қазақтар нәрестенің бақыты иткөйлек киген күннен басталады деп сенген, дәл сондықтан да иткөйлекті көрінген жерге лақтырып не біреуге беруге болмайды. Оны қазақтар асыл зат секілді сақтаған. Бас киімдер жайлы айтсақ, қыз балаға туғанынан бастап сылау тақия кигізетін болған. Сылау тақия дегеніміз жаңа туған балалар киетін бас киім, тіпті телпек деп айтуға болады. Соңымен қатар балаға тіл-көз тимесін деп молдаға дұға жаздырып, былғарыдан жасалған бойтұмардың ішіне сол оқылған қағазды салып, сәбидің мойынына іліп немесе киіміне тігіп қоятын. Мұндай ерекшелік көптеген қазақ балаларында болған. Сонда бойтұмар бір жағынан нәрестені тіл- көзден сақтайтын зат болса, екінші жағынан сырт көзге әшекей сияқты көрініп тұратын. Бала бір-бір жарым жасқа толғанда оның басына сырма атты тақияны кигізеді.
Жасөспірім қыз баланың киімі
Бұл жаста қызды қыз деп бөле бастайтын кез. Баланың есі кірер жасында, яғни төрт-беске толғанда, қысқа шаштарын екі не бір жағынан тартып өріп қойып, басына ою-өрнекпен не моншақтармен өрнектелген, үкісі бар тақия, ал үстіне тізесін жауып тұратын түрлі-түсті көйлек кигізіп қоятын. Қыздардың тақиясы ұлдардың тақиясынан басты айырмашылығы келесіде: ол қымбат, сапасы жоғары матадан тігілуі және үкісінің бар болуы. Кішкентай қыздың ұлттық киімінін тағы біреуі- желетке. Желеткені де әдемі көрінсін деп неше түрлі оюлармен, немесе моншақтармен тігіп қоятын. Желетке көбінесе қыз баланын жылы жүрсін деп кигізіп қоятын, соңдықтан оны жылы, қалын маталардан тігетін. Аяқтарына теріден жасалған етік киетін, балалардың етігі жұмасқ және жеңіл болған, бұл бүлдіргендердің еш қиындықсыз қимылдап жүре алуы үшін. Әлі кішкентай болғандықтан, оларға аса қымбат әшекей бұйымдарды тағуға рұқсат болмаған. Тек қана құлағына кішігірім сырға мен саусақтарына сақина тағуға болатын. Соңымен қатар, баланың аяғы тоңбасы үшін оған байпақ кигізіп қоятын. Байпақ дегеніміз аса жылы аяқ киім, ол киізден жасалып, ал кейде жүннен тоқылып, етіктің ішінен киілетін. Негізінде байпақ тізені жауып тұруы керек, сол себепті оның қонышы етіктің қонышынан ұзынырақ болады. Тізеге келетін жері былғарымен, барқытпен не басқа матамен көмкеріледі. Қыздардың шашын шашбаумен бірге өретін, бұл әдемі көрініп және де шашты төмен тартып оның тез өсуіне себептес болады деп есептелген. Шашбау деген тиындармен тігілген қыздың шашына тағылатын лента.
Бойжеткеннің киімі
Бұрынғы кезде казақтың қызы 12-13 жасынан бастап бойжеткен деп есептелетін. Бұл жасында бойжеткен қыздар әсіресе өзгеше және көркем киінетін. Олар сұлулығын көзге түсетіндей аса әдемі киімдерді киген, таққан қымбат әшекейлерімен таң қалдырып етіп жүрген. Басындағы тақиялары неше түрлі моншақ-тастармен, түрлі-түсті жіптермен безендірілген, ал тақияның үкісі молырақ болған еді. Кей кезде тақияның орнына бөрік киетін. Бөрік те баршаның көзіне ілінетіндей әрлендірілетін. Оның төбесіне үкі, жібек шашақ тағып, жібек жіппен кестелеп, меруерт, маржан не алтын – күміс түймелер қадайтын. Үстіндегі көйлектеріне көшсек, олар аса бос емес, керісінше өзіңе шақ, тіпті кеудесінен тарлау, ыңғайлы, қыз баланың кеудесін жауып тұратын болған, ал етегі ұзын және қос етекті болған. Қос етек көйлек әдетте ақ түсті қымбат жібектен, торғын не шәйі сияқты асыл матадан тігілетін. Мұндай көйлектің етегі кең, жеңінің ұшы мен жағасы, белі бүрмеленіп қатпарлы желбір салынады екен. Тіпті көйлектің жағасы тік шығарылып түрлі кестелермен әрлендірілген, ол артынан не бір жақ иық үстінен түймеленеді. Үстіндегі желетке не камзол барқыт, пүліш, мақпал сияқты аса қымбат және де сапалы матадан тігіледі, ал астары үшін көбінесе атлас, шағи, торғын пайдаланылатын, киімнің өзі де әдемі тастармен әрленетін еді. Оның екі өңірі біріне бірі сәл жетпей тұратындай етіп тігіледі. Сондықтан, түйме орнына камзолдың алдына зергерлер әшекейлеп жасалған, алтын, күміс жалатып, асыл тастан көз орнатқан қаусырма қадайды. Камзолдың желкесінен бастап екі өңіріне және етегіне айналдыра алтын оқа басады не зер тігеді. Кейде құндыз бен түлкінің қара пұшпағымен әдіптейді. Дәл осы желеткені қатты тартып тастап жас қыздар өз төсін жасырған. Желеткені не камзолды белден буып тұратын белбеу атты бұйым алтыннан, күмістен және былғарыдан жасалған. Осы жастағы қыздар тек қана ашық түсті киімдер киген, себебі бұл жастықтың белгісі болған. Аяқтарына биік өкшелі әрі жеңіл аяқ киім, яғни етік киген. Етік – ертеде иленген теріден, бертінде былғарыдан тігілген. Былғарыдан тігілген етіктің қонышы ұзын болып келеді. Былғары етік қара, сары, қызыл түсті бояулармен боялады. Қыз-келіншектер қызыл түсті былғарыдан ою-өрнектеп тігілген етік киген. Оны «сапиян етік» деп атайды. Етіктің басқа да түрі бар.Ондай аяқ киімнің табанына түрлі өрнектер салып, өзің көкшіл түске бояп қоятын. Дәл осындай етік «көк сауыр етік» деп аталатын. Бұл кезде әшекей бұймыдар да аса көп тағылатын. Ұзын қолан шаштарына көптеген тиындармен безендірілген шашбау не күміс шолпы тақса, қолдарына күмістен жасалып қымбат тастармен безендірілген білезіктер, саусақтарына тастары бар сақиналар. Соңымен қатар жалпы жас қыздарға тән әшекей - құлаққа тағатын сырға еді. Сырғаны көбінесе бойжеткен қыздар таққандықтан, олар жеңіл болатын, жасалынатын материалы алтын не күміс. Сырғамен қатар жиі тағылатын және де сырғамен бірдей материалдан жасалатын әшекей – алқа деп аталады.
Ұзатылатын қыздың киімі
Ұзатылатын қыздың киімінің ең басты ерекшелігі - сәукеле. Сәукеле бас киімдерінің ішіндегі ең әдемісі әрі күрделісі болып есептелген. Қалыңдық күйеуінің еліне барғанда да сәукелесімен барған. Келіншек оны той өткенше киіп отырып, той өткен соң сәукелені іліп қойып, оның орнына бергекті желек киетін. Сәукеленің негізі оның төбесі, ол қиық конуска ұқсас болып көрінеді. Төбе не талдырма етіп қозы жүнінен арнайы басқан ақ киізден, не арасына қыл салып сырығы асыл матадан жасалады. Содан кейін төбені кестелеген, шет-шетіне құндыз жұрын ұстаған немесе алтын, күміс оқамен зерлеген тыспен тыстайды. Сәукеле төбесінің биіктігі екі сүйем, кейде одан да биік болады. Төбенің өн бойын алтын, күміс, меруерт, маржанмен, асыл тастармен өрнектеп, алтын жіппен әшекелейді. Сәукеленің екі жақ самай тұсынан бетке жеткізе шолпы тәрізді ендіріп бірнеше қатар маржан тізілген салпыншақтарды бетмоншақ немесе сәукеленің бетмоншағы деп атайды. Сәукеленің төбесінде алтынмен, күміспен әшекейленген қатырғы болады. Тізілген моншақты, асыл матадан, ақ жібектен жүргізген желекті осы қатырғыға бекітеді. Мұны бергек деп атайды. Кейде бергекке тоты құстың бірер тал қауырсынын тігінен қыстырып бекітіп қояды, оны қарқара дейді. Сәукеленің арт құлағы шашқап тәрізді белге дейін жетеді. Осы бас киімнің ең сыртынан жауып қойған шашақты әшекейлі жібек мата бар, ол көйлектің етегі құсап, жерге сүйретіліп жүреді. Кейде батырлар да осындай, сәукеле тәрізді мол әшекейлі дулыға киетін. Оның темірмен, шынжыр тормен қапталған, әсем түрлері көп. Бұларды «жыға» деп атаған.
Қыз ұзатуда киілетін көйлек жайлы айтсақ, ол басқа көйлектерден аса ерекшеленеді, себебі ұзату күнінде қыздың бұрынғыдан да әсіресе сымбатты және сұлу болуы керек. Киген көйлегі сәукелесі сияқты қымбат матадан тігіліп, бас киімі не түсі сай не бірдей болуы керек. Қыз ұзату көйлегі неше түрлі ою-өрнектермен, маржан және басқа да асыл тастармен безендірілген болуы керек. Бұл деген қалындықтың қаншалықты көркем екенін, сұлулығының мөлшерін көрсететін. Келесі қарастырылатын киім ол шапан. Шапан – қалындықтың сырт киімі. Ол да асыл матадан алтын жіппен зер салынып, өрнектеліп тігіледі. Шапанның өңіріне оюлы өрнек салынса, етегіне өсімдік тектес өрнектер кестелер тігілген. Бұл - өсіп-өңсін, өркенді болсын деген тілек белгісі. Әшекей бұйымдар туралы айтсақ, олардың да саны артылуда. Бұл жолы әшекей бұйымдардың саны аса көп, қымбат болуы керек. Алтын сырға, білезік пен алқа, қымбат тастары бар жүзік, асыл тастармен әрленген шолпы, алтыннан жасалған белбеу. Көбінесе қалындықтың қыз ұзату киімі ақ жібектен тігіледі, камзолы не шапаны да дәл сондай түсті немесе түсі сәйкес болатындай тігіледі. Кейде көйлектің сыртынан шапан емес камзол киетін. Ол болса алтын түсті жіптермен кестеленіп әрлендірілген, тағы да асыл тастар мен түрлі түймелер қадалған. Аяқтарына бұрынғыдай сапиян етік не көк сауыр етік киетін, той кезінде бұл етіктер одан да әдемі көрінсін деп ою-өрнектерін молырақ кестелеп тігілетін.
Жас келіншектің киімі
Келін жұбайының үйіне келгенде, яғни өзге үйдің босағасын аттағаннан кейін, оған жаулық салып өз қызы ретінде еншілеп алады. Тұрмысқа шыққан жас келіншек бастапқыда басына ормал тағып жүреді. Бұл орамалды тағуының себебі үй шаруасын атқарғанда шашы оған бөгет жасамуы үшін, соңымен қатар тамақ әзірлегенде шашы байқаусыздан жейтін тағам арасына түсіп кетпес мақсатымен. Кейбір адамдардың пікірі бойынша, жас келіннің орамал тағуының себебі ол тіл-көзден сақтануы үшін, себебі үйге жақын арада келін болып түскен олар, үйге жас келінді көруге келген көптеген адамдармен кездесуге тура келеді. Жас келіндер әсіресе ақ орамал тағатын. Неге ақ орамал десек, қазақтарда бұрын ақ орамал ақ ниеттің, адалдықтың белгісі болып есептелетін. Егер киім жайлы айта кетсек, жаңа түскен келіншектің киімі бойжеткеннің киімінен айырмашылығы аса көп деп айтуға болмайды. Ең басты айырмашылығы ол бұрынғыдай бөрік не тақия кимей, қарапайым ақ немесе ашық түсті орамал тағуы. Дәл осы орамал арқылы қыздың тұрмысқа шыққанын білуге болады. Басқа айырмашылығы ол киімдерінің үлгілері бұрынғыдай болса да, яғни қос етек көйлек, камзол кисе де, олардың біраз қарапайымырақ болуы. Көйлектерінің жағасына қол инемен көркемдеп қайып тігіп қоятыны да бар болған, соңымен қатар сол жағаларының өңіріне бірнеше түйме қадап қоятын. Бір сөзбен айтқанда, киімдері жас қыз болып жүрген кезінен айырмашылығы ою-өрнектерінің аз болуы және де маржан мен асыл тастарының саны бұрынғыдан кем болуы. Егер әшекей бұйымдар жайлы айтсақ, олардың қымбаттылығы да, саны да азаятын. Бұған себеп қыз келіншектің үй жұмысын атқаруға ыңғайлы болсын деп, соңымен қатар аса бағалы әшекейлердің жұмыс істеп жүрегенде бүлініп қалмасы үшін. Жалпы айтсақ, жас келіншектердің киімі тұрмысқа шықпаған қыздырдың киіміне аса ұқсас, дегенмен бұл тек уақытша ғана. Келіншек бала туғаннан бастап басқа киім кию керек болатын. Жас келіншектер аяқтарына етіктен көрі мәсі киетін. Мәсі ол жұмсақ былғарыдан не құрымнан тігілетін аяқ киім. Етіктен айырмашылығы - өкшесінің болмауы, сонымен қатар сыртынан кебіс кию керектігі. Кебіс те былғарыдан тігіледі, бірақ оның басы жұмсақ былғарыдан, ал табанын қатты ұлтаннан биік етіп тігеді. Жас келіншектер кебісті ою-өрнектеп тігеді, бұл сүйкімсіз көрінетін аяқ киімнің түрін жұмсартып, қыздың аяқ киіміне ұқсауына себептес болады.
Әйелдердің (ана болғандардың) киімі
Келіншек алғаш рет балалы болғанда орамал емес, оның орнына кимешек кие бастаған. Кимешекті кию құрметке ие болу деп саналған, яғни келіншектің нәрестені дүниеге әкеліп жұбайының ұрпағын жалғастыруға мүмкіндік беретіні үшін қадірленген. Қазақтың нақылы: «Кимешек киім ғана емес – мәртебе. Кигеннің ажарын ашады, қарағанның мысын басады» деп бекерден бекер айтпайды ғой. Соңымен қатар, баланы емізіп отырғанда ананың кеудесі ашылып қалмас үшін кимешекті киген деп айтады. Осылай кимешек ана болғанның белгісі деп есептеледі. Жас әйелдер кимешектерін түрлі оюлармен, өрнектермен әшекейлеп, сәндеп киген. Негізінде кимешек ақ матадан немесе ақ жібектен көбірек пішіліп әйелдің басын, иығын, кеудесі мен жауырынын жауып тұрады. Кимешекке қарап әйелдің жағдайын, жасын білуге болатын. Мысалы, егер кимешек тек қана ақ матадан, ешқандай ою-өрнексіз, кестесіз болса, бұл әйелдің жесір болып қалғанының белгісі болып есептелетін. Айта кетсек, әр жасқа сай кимешектің түрлері болады. Дәл сол себепті әйелдің жас не аса жас емес екенін білуге болады. Әйелдің жасына жас қосыла бере, оның кимешегі де қарапаыймырақ бола бастайды. Қазақстанның жерінде бұл бас киімнің әр алуан түрі бар, яғни түрлі жерде оны басқалай, өзгеше тағады. Мысалы, Шығыс Қазақстандағы келіншектердің кимешегі қысқа болып, алдынғы жағына бұрышы қиылған төрт гүл келеді, ал Сырдарья жерлеріндегі келіншектер бет жағы шаршы келіп, төменгі ұзын ұшы омырауға түсіп, төбесі жинақтала келе түйіліп, кейде-кейде оның үстіне бөрікше киілетін бүрмелі кимешекті киетін. Әйел дүниеге екінші баланы әкелгенде, оның кимешегінің үстіне шылауыш жабады. Шылауыш дегеніміз кимешектің үстіне тағылатын үлкен ақ орамал. Осы шылауышты төбелдірік атты ою-өрнекпен кестелеп, оны қымбат тастармен әрлендірілген түйреуішпен қадап қоятын. Кимешек аса ыңғайлы бас киім екенін дәлелдейтін факт, әйелдердің кимешек киіп түрлі ұй жұмстарын атқарғаны, олардың осы бас киімді киіп тойға, қонаққа аттануы, яғни әрдайым оны киюі. Үстіне киетін киім туралы жалпы айтқанда, құрсақ көтерген әйел киімдерін молдау қылып тігеді, бірақ қызбен салыстығанда әшекей саны азырақ болады. Көйлектер жайлы айтсақ, егер әйел әлі де жас болса, оның киімі өзгеріссіз қалады. Әйтсе де өңірі бүрмеге дейін ашық, оның асты-үсті әдіптеліп сырып өрнектелетін көйлектер де бар, киімнің мұндай ашықтығын «қақпа» деп атайтын. Ана болған әйел осы қақпа арқылы бала емізетін. Егер де әйел орта жасқа келіп қалса, ол біраз бостау киім-кешек киетін, белі мен жеңі кең болып бүріледі және де бұрынғыдай қос етек емес, тек қана бір етегі бар көйлек. Бала туған келіншектер көйлектерінің жақтарын жас қыздар сияқты оқаламайды, жай ғана кестелейді. Аяқтарына көбінесе мәсі киетін. Мәсі былғарыдан тігіледі. Мәсінің сыртынан кебіс не ластық киілуі қажет. Бұл аяқ киім өте жұмсақ және жеңіл, сол себепті де оны кию өте ыңғайлы деп есептелген. Ал әшекей бұйымдарды қарастырсақ, олардың саны да, маңызы да жыл сайын артатын. Нақтылап айтсақ, әйелдің орта жасқа таяған сайын оның көбірек жүзік, сақина, білезік таққаны абзал болып есептеледі. Әшекей бұйымдардың да салмағы, бағасы ақырындап арта бастайды.
Әжелердің киімі
Қазақ әжелерінің киімі басқа әйелдерден өзгеше болатын. Бастарына киетін кимешек ешқандай ою-өрнексіз, тек қана аппақ матадан болатын. Бірақ мұндай кимешек киген адам аса қадірлі және құрметті болып есептелген еді. Қазақ халқының бұрынғы нақылы бар ғой: «Кимешек қартатпайды, марқайтады» деген, дәл сол нақылға сүйеніп отырып әжелерімізді аса ардақты адамдар деп айтсақ қателеспес едік. Аса қарт бәйбішелер шалма да киетін. Шалма дегеніміз еркектер мен әйелдер басына орап қоятын матаның бір бөлігі деп айтуға болады. Әжелер ашық түсті шалма тақпаған. Егер қарт әйелдердің киімі жайлы айтсақ, олар неғұрлым етекті және де мол қаусырмалы, үлкен қалталы болатын. Осы қалталар керекті заттарды салып қою үшін әдейі тігілетін. Көйлектері жас келіншектердің киімдерімен салыстырғанда бос, қос етекті емес болған, соңымен қатар аса ашық түсті, яғни сары, қызыл, жасыл сияқты болмаған. Ою-өрнек, не моншақ пен асыл тастар көйлекке қадалмаса да, басқа әйелдердің көйлектеріне тән оқалы жақ болған. Қарт әйелдердің үстіндегі камзол болса аса бай оқалы өңірмен безендірілген. Камзолдары қымбат, сапалы матадан тігілетін, көбінесе көк не жасыл түсті болатын. Олардың әшекейлері көбінесе тана және жылтыр болатын. Қалталарына күміс тіс шұқығыш пен күміс тарақтарын салып алатын. Жас қыздар сияқты шаштарына әрлендірілген шолпы тақпаған және де алтын-күміс алқа салмаған. Ал асыл тастары бар білезік, ауыр алтын сырға, сақина, күміс түйме, теңге сияқты әшекейлі заттарды басқа әйелдер сияқты таға берген. Әжелер аяқтарына кестеленген мәсі не көксауыр кебіс киетін. Қарт адамдар суыққа аса сезімтал болғандықтан аяқтарын жылуда ұстау үшін байпақ киетін. Байпақ ол, айтылып кеткендей, киізден тігіліп, етіктің ішінен киілетін аяқ киім түрі. Оның ұзындығы әдетте тізеге дейін болады, себебі байпақтың қонышы етіктің қонышынан қысқа емес, керісінше ұзынырақ болуы тиіс. Қарт әйелдердің киімдері көбінесе қымбат және қалың матамен тысталатын.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық киімдері
Надия Мурад
Надя Мурад Басе Таха (күрд. نادیە موراد, араб. نادية مراد , 1993, Кочо, Ирак) – ирактық құқық қорғаушы, Біріккен Ұлттар Ұйымының есірткі және қылмыс жөніндегі кеңсесінің ізгі ниет елшісі, 2018 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығының лауреаты. 2014 жылы оны Кочо ауылынан ұрлап әкетіп, үш ай бойы Ислам мемлекетінің жауынгерлері құлдықта ұстады.
2016 жылы Time журналы Надя Мурадты әлемдегі ең ықпалды жүз адамның тізіміне еңгізді. Ирак үкметі Надя Мурадтың әлемдік қауымдастыққа ислам мемлекетінің бақылауындағы территориялардағы езид әйелдерінің қауіпті жағдайлары туралы ақпаратты тарату рөлін атап өтіп, оны 2016 жылы Нобель сыйлығына ұсынды. Ол Ирактық және езидтік Нобель сыйлығына ұсынған бірінші әйел.
Надя Мурад – «Надя бастамасы» ұйымының қалаушысы, ол геноцидтен, жаппай қатыгездіктен және адам саудасынан зардап шеккен әйелдер мен балаларға өмірі мен қоғамдастығын сауықтыруға және қалпына келтіруге көмектесуге арналған ұйым. Қазіргі уақытта ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Хатшысы тағайындайтын тұрақты даму мақсаттарына байланысты бағдарламаларда заңды қорғаушы ретінде жұмыс істейді. .
Ерте жылдар
Надя Мурад 1993 жылы Ирактың солтүстігінде орналасқан Синджар қаласының жанындағы Кочо ауылында езидтердің ықшам тұрғылықты жерінде дүниеге келген. Оның отбасы ауыл шаруашылықпен айналасқан; Надядан басқа отбасында тағы да 10 бала болған: 8 ұл және 2 қыз. 2003 жылы Надяның әкесі қайтыс болды.
Надя білімді жергілікті мектепте алды. Балалық шағында тарихқа қызықшылуғын көрсеткен және мұғалім болғысы келген. Орта білімді бітірген соң, ол жоғарғы білім беру жұйесіне түскісі келген, бірақта Ислам мемлекеті (немесе ДАИШ) ауылды басып алған соң, Надя университетті бітіре алмады.
Құлдық
Белгісіз отбасының көмегі арқасында ол Киркук қаласында орналасқан босқындар лагерінде тұрған ағасына жете алды. Кейін Дахук қаласында орналасқан лагерге жетіп, мыңнан аса басқа босқындармен бірге Германияға жетті. Қазіргі таңда сол мемлекетте өзінің туған әпкесімен тұрып жатыр.
Отбасы
2003 жылы әкесі қайтыс болганнан соң, ол анасымен, 8 ағасы мен және 2 әпкесімен тұрды. Ислам мемлекетінің жауынгерлері Кочо ауылын алған соң Надяның анасын, 6 туған ағасын, 5 жиендерін, тағы да басқа туыстарын ислам дінін қабылдамағандарын үшін өлтірді. Ал туған әпкелерін құлдыққа сатып жіберді.
Надяның отбасынан тек 2 ағасы және 2 әпкесі тірі қалды. Ағалары және бір әпкесі қазір Исламдық Күрдістанда босқындар лагерінде, ал екінші әпкесі – Германияда. Надяның әпкелерін және бір жиенін туысқандары құтқарып алды, бірақ одан басқа екі жиендерінің тағдыры белгісіз болып қалды.
Мансап және белсенділік
нобай|солға|Надя Мурад Вена қаласында, 2018 жыл нобай|солға|Надя Мурад АҚШ президенті Доналд Трамппен, 7 шілде 2019 жыл 16 желтоқсан күні 2015 жылы Надя Мурад Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінде адам саудасы туралы көпшілікке айтты. Ол Кеңестің тарихында адам саудасы туралы айтқан бірінші адам болды. Мурад елші ретінде адам саудасы мен босқындар туралы жергілікті және әлемдік ақпараттық-түсіндіру бастамаларында қатысады.
2016 жылы қыркүйек айында адвокат Амал Клуни Біріккен Ұлттар Ұйымының есірткі және қылмысқа қарсы іс-қимыл бюросында сөз сөйлеп шықты, содан соң 2016 жылы маусым айында Надя Мурадты ДАИШ командирлеріне қарсы сот ісінде клиент ретінде ұсыну туралы шешім қабылдады. Амал Клуни ДАИШ-тың әрекеттерін «өндірістік масштабтағы зұлымдықтың бюрократиясы» деп сипаттады, өйткені оның ойынша адам саудасы қазіргі таңда онлайн Фейсбук арқылы жұмыс істейді. Ал Мурадқа осы жұмыс барысында үлкен қауіп төнді.
3 мамыр 2017 жылы Надя Мурад Ватикан қаласында Рим Папасы Франциск пен архиепископ Галлахермен кездесті. Кездесу барысында Надя ДАИШ тұтқынында жүрген езидтерге көмектесуге және Иракта орналасқан азшылықтардың автономиялық аймағын құру мәселелерін талқылады.
Ал 2018 жылы режиссер Александрия Бомбах Надя туралы «Менің иығымда» атты деректі кино шығарды.
2019 жылы Надя Мурад Діни бостындықпен айналысатын Министірлікке ашық мәлімдеме жасады, ол өзінің оқиғасы және 3 тамыз күні 2014 жылы болған шабуылдан кейін езидтердің басынан өткен қиындықтар туралы айтты. Надя Мурад діни құдалаудан аман қалған азаматтарға көмек көрсету делегациясының мүшесі болды. Делегация құрамында 17 шілде 2019 жылы Надя АҚШ президенті Доналд Трамппен кездесті, ол өзінің отбасы мүшелерінен, оның ішінде анасынан және алты ағасынан айырылғаны туралы жеке оқиғасымен бөлісіп, Доналд Трампты бір нәрсе жасауды өтінді. нобай|Надия Мурадтың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Лалиш, Линиш ғибадатханасында сөйлеген сөзі, Нинава
Жеке өмірі
2018 жылы тамыз айында ол Абид Шамдин атты езид азаматына күйеуге шықты. Оның жұбайы да құқық қорғаушы.
Марапаттар
Бамби сыйлығы (2019 жыл)
Дереккөздер
Санат:Бейбітшіліктен Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Ирак құқық қорғаушылары
Уртатау
Уртатау — Башқұртстанның Давлекан ауданындағы ауыл,      Сергиополь ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 65 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ортақ (Ақмола облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Зеренді ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 82 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 708 адам (355 ер адам және 353 әйел адам) болса, 2009 жылы 485 адамды (256 ер адам және 229 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Зеренді ауданы елді мекендері
Абвер
Абвер (немесе abwehr - қорғаныс, тойтарыс) 1919-44 жылдардағы германияның әскери барлау және қарсы барлау органы. Абвер Германияның эскери дайындықтарының құпиялылығын, шабуылдың тұтқиылдығын және оның бірден жеңіске жетуін қамтамасыз етуге тиісті болды. Абвер әсіресе Кеңес Одағына қарсы соғыс жүргізу мен онда агрессия дайындауға үлкен мән берілді. Алайда 1944 ж. Кеңес Одағына қарсы істеріндегі бірқатар сәтсіздіктер мен сыртқы барлау және фашист басқыншыларының басқа органдар арасындағы бәсекелестік (конкуренттік) қақтығыстарға байланысты абвер таратылды. Соңынан абвер бөлімдері империализм қауіпсіздігінің бас басқармасының құрамына ендірілді.
Дереккөздер
Санат:Әскери барлау
Иттер (Тироль)
Иттер (Тироль) (Itter (Tirol)) — Аустриядағы коммуна. Тироль федералды жеріне қарасты Кицбюэль округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1115 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 10.44 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KB, ресми идентификациялық коды — 7 04 07.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Грат саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тироль елді мекендері
Курсель-сюр-Нье
Курсель-сюр-Нье (Courcelles-sur-Nied) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Мец-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,06 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57156, пошта индексі — 57530.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
NGC 1493
NGC 1493 — Horologium шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
NGC 5514
NGC 5514 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
NGC 1493
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
NGC 5514
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
NGC 1493
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 2 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1493 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14163, ESO 249-33, AM 0355-462, IRAS03558-4621.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Horologium (шоқжұлдыз)
NGC 5514
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Малево (Смолян облысы)
Малево (Малево) — Болгариядағы ауыл. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4891. Телефон коды — 03053. ЕКАТТЕ коды — 46286.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Смолян облысының елді мекендері
Кіші Емец
Кіші Емец — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы, Курган облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Емец өзенінің оң жағалауынан 102 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Есіл өзенінің құйылысынан Тобыл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілден Тобылға дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Перляк
Перляк — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тым өзенінің оң жағалауынан 706 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Васюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Лумпциг
Лумпциг (Lumpzig) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 561 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 10,70 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 77 029. Муниципалитеттің басшысы — Курт Генч.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Мұхаммед әл-Мұғтазз
Мұхаммед әл-Мұғтазз (محمد المعتز‎‎; 845, Самарра — 18 маусым 869, Самарра) — Ислам халифатының 32-ші халифасы, мүміндердің әмірі.
Өмірбаяны
Әл-Мұғтазздың билігі кезінде түркі қолбасшылардың арасында да, әскердің басқа да бөліктерінде қарама-қайшылық пен күрес жалғасты. Халифа әл-Мұғтазздың дәуірі түркілердің саяси ықпалының ең күшті болған және қарсы күштердің де бас қосқан уақыт болып табылады. Әл-Мүтәуәккилден басталған түркілерге қарсы әрекет ақырындап күшейіп бар жатты. Бір жағынан, әскердің ішінде басқа да ұлттардан кейбір топтардың құрылуы, екінші жағынан, халықтың нақты түрде күреске кірісуі — түркі текті қолбасшылар үшін қауіптің белгісі еді.
Әл-Мұғтазз халифалықтан алыстатылғаннан кейін жанын аман алып қалатынына сөз бергенімен әл-Мұстағинді өлтірткен болатын. Әл-Мұғтазз әл-Мұстағинге берген сөзін бұзумен қатар, Ибраһим әл-Муаядты да мұрагерліктен алыстатып, оны және бауыры Әбу Ахмедті түрмеге қамайды.
Әскерлер мемлекет қазынасында түк қалмағандықтан, жалақыларын сұрап әл-Мұғтаззға келеді. Әл-Мұғтазз оларға ештеңе төлей алмайтын болғандықтан, оны тақтан алыстатуға шешім қабылдап, биліктен бас тартуға мәжбүрлейді. Оған халифалықтан бас тартқандығын растайтын сөздерді өз қолымен жаздыртып алғаннан кейін, үш күн бойы ас-сусыз азапталып өлтірілуі сол кездегі халифалық биліктің қаншалықты деңгейде болғанын көрсетуге жеткілікті болса керек.
Дереккөздері
Санат:Аббас әулетінің халифтері Санат:Ирактық Аббасилердің халифалары
Гримменштайн
Гримменштайн (Grimmenstein) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Нойнкирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1347 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 14.74 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — NK, ресми идентификациялық коды — 3 18 12.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Энгельберт Пихлер саналады.
Маттенкур
Коммунаның INSEE коды — 88292, пошта индексі — 88500.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Кассано-Маньяго
Кассано-Маньяго (Cassano Magnago) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Варезе провинциясында орналасқан.
Блокчейн
thumb|right|200px|Блокчен жүйесі Блокчейн (block chain, blockchain) — биткойн (Bitcoin) немесе оның баламасы жүйесінде транзакциялары тобын жазуға арналған арнайы құрылым. Қарапайым тілмен айтқанда, сіздің өміріңізге қатысты барлық шынайы дерек, жазбаларды тізбектеп сақтау технологиясы. туған сәтіңізден бастап ешбір дерек тыс қалмайды. Тіпті бір кезде жол ережесін бұзғаныңыз, досыңызға шотыңыздан ақша аударғаныңыз, интернет дүкеннен жасаған саудаңыз, үйленгеніңіз, барлығы-барлығы блоктарда тізбектеліп сақталады. Қысқаша айтқанда қағазға жазылатын деректердің барлығын блокчейнге де жазуға болады. Айырмасы blockchain-де жазбаны қолдан жасауға, өшіруге, жасыруға болмайды. Өткен күнмен жазба жасай салатын нотариустар, айыппұлыңызды базадан өшіретін пысықайлар, несие тарихын жаңартатын алаяқтар дәурені өтеді. Блокчейн деректерін яғни блоктарды және олардың мазмұнын иесі рұқсат етсе кез-келген адам көре алады. Демек blockchain желісінің пайдаланушысына оның деректерін растайтын нотариус, тіркеуші, аудитор, сақтандыру агенті, бақылаушылар сияқты делдалдар қажет болмайды.
Термин алғаш рет Bitcoin жүйесінде енгізілген толығымен қайталанатын таратылатын дерекқордың атауы ретінде пайда болды, бұған блок көбінесе әртүрлі крипто-валютада операциялар деп аталады, бірақ блоктық тізбектер технологиясы қандай да бір өзара байланысты ақпарат блоктарына дейін кеңейтілуі мүмкін.
Транзакциялық блок
Транзакциялық блок - Bitcoin жүйесінде транзакциялар тобын жазу үшін арнайы құрылым. Мәміле оның форматы мен қолдары тексерілгенде және транзакция өзі бірнеше басқа адамдармен бірге топтастырылған және арнайы құрылым - блокқа жазылғанда, толық және сенімді («расталды») болып саналады. Блоктың мазмұны тексерілуі мүмкін, себебі әрбір блокта алдыңғы блок туралы ақпарат бар. Барлық блоктар бір дерекқорда жасалады, ол дерекқорда кез келген уақытта орындалатын барлық операциялар туралы ақпараттар қамтылады. Тізбектегі бірінші блок - негізгі блок (ағылшын генезис блогы) - бұл ата-аналар блогы болмағандықтан, бөлек оқиға ретінде қарастырылады.
Бұл жеке тұлғаларға ғана емес, заңды тұлғаларға да қатысты. Blockchain технологиясы арқылы келісімшарттар, сатып алу-сату операцияларын жасауға болады. Еш жасырын схемасыз, айқын түрде мемлекеттік сатып алу операцияларын, тендерлерді өткізіледі. Бұл жүйе жемқорлықты, бюрократиялық созбалаңды жоюға пәрменді. Банк жүйелеріне енсе, тіпті бірнеше бөлімдерді толығымен қысқартуға, банк операцияларының бірнеше кезеңін азайтуға мүмкіндік береді. Ипотекалық пәтерлер, жылжымалы мүлікті сатып алу-сату кезіндегі алаяқтық мүлдем жойылады дейді мамандар.
Мамандардың айтуынша: «бұл кезінде интернетте революциялық идея болған. Біреу сенсе, біреу сенбеген. Блокчейн технологиясы да өмірімізге енеді. Бұл жүйе арқылы біз қоғамдағы қаржылық айқындылыққа, қаражат пен уақытты үнемдеуге, қоғамның сенімін қалпына келтіруге қол жеткізе аламыз».
Блокчейн технологиясының артықшылықтары мен кемшіліктері
Сарапшылар блокчейнді бүгінгі таңдағы ең перспективалы технология деп санайды. Блокчейн технологиясының негізгі артықшылықтары:
Мәліметтерді сақтауды орталықсыздандыру. Блокчейн желіге қатысушылардың барлығында бірден сақталады, бұл бұзу немесе ұрлау ықтималдығын нөлге дейін азайтады.
Барлық деректер ашық, сондықтан кез келген адам ақша аударымы туралы ақпаратты олардың шынымен жіберілгеніне көз жеткізу үшін бақылай алады.
Транзакцияны қайтару мүмкін еместігі. Төлеушінің төлемді тоқтатуға немесе жоюға мүмкіндігі жоқ.
Дегенмен, блокчейн қазіргі уақытта мінсіз емес. Ол әлі аяқталмаған және әлемнің көптеген елдерінің бағдарламашылары онымен жұмыс істеуде. Ең көрнекті кемшіліктер:
Масштабтау мәселелері. Мәліметтер қоры тым үлкен болғанда, ақпаратты тексеруге көп уақыт кетеді. Тиісінше, төлемдер әлдеқайда баяу. Bitcoin-де төлемді аударудың орташа уақыты қазір 4-5 сағатты, ал максимум 2 күнді құрайды. Соңғы уақытқа дейін бұл уақыт 10 минуттан аспағанына қарамастан.
Көптеген штаттар үшін заңсыз статус. Технологияны өз тәуекеліңізбен пайдаланыңыз. Айқын прогреске қол жеткізілгенімен, бірқатар елдер әртүрлі салалардағы блокчейннің болашағына қызығушылықпен қарайды.
Ақылды келісім-шарттар сияқты, іске асыру құны жоғары.
Дереккөздер
Санат:Криптовалюта
Бузенберг (Пфальц)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1337 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 40 002. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Клониг.
Дереккөздер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Элморе Сити (Оклахома)
Элморе Сити (Elmore City) — Оклахома штатының Garvin округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 756 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.2 км² шамасында. FIPS коды — 40-23600.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Кіші Тұйықты
Кіші Тұйықты — Ақмола облысы Зеренді ауданы, Мәлік Ғабдуллин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Зеренді ауылынан шығысқа қарай 26 км-дей жерде, Кіші Тұйықты көлінен батысқа қарай орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 282 адам (147 ер адам және 135 әйел адам) болса, 2009 жылы 219 адамды (111 ер адам және 108 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Зеренді ауданы елді мекендері
Брюно Беллон
Брюно Беллон (Bruno Bellone; 14 наурыз 1962 жыл, Тулон, Франция) — француз футболшысы, шабуылшы. 1984 жылғы Еуропа чемпионы.
Карьерасы
Карьерасының басым бөлігін "Монакода" өткізді. Жеті маусым ойнап, бірнеше жүлдені қанжығаға бөктерді де, 1987 жылы "Канға" ауысты. Бір маусымнан соң "Монпельеге" ауысты да, 1989 жылы "Канға" қайта оралды.
1990 жылы ауыр жарақат алды да, 30-ға жетпей карьерасын аяқтады.
Ұлттық құрама сапында 1981 жылы тұңғыш рет алаңға шықты.
1984 жылғы Еуропа чемпионатына қатысып, 4 кездесуде алаңға шықты. Финалда Испания қақпасына екі доптың бірін соғып, Еуропа чемпионы атанды.
Монсальви
Коммунаның INSEE коды — 15134, пошта индексі — 15120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 874 адамды құрады. Халық тығыздығы — 43,08 адам/км².
Брюно Беллон
Сілтемелер
Санат:Франция футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Кан ФК ойыншылары Санат:Монпелье ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Монсальви
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Канталь департаментінің коммуналары
Бюджеттің кассалық атқарылуы
Дереккөздер
Санат:Қаржы Санат:Экономика
Рэкетир 2 (фильм)
Рэкетир 2 — 2015 жылы шыққан режиссер Ақан Сатаевтың Рэкетир филімінің екінші бөлімі. Әлемдік және Қазақстандағы көрсетілімі — 2015 жыл 28 мамыр.
Суреттеме
Аты шулы қазақстандық кинематограф Ақан Сатаевтың Рэкетир фильмінің жалғасы. Фильмнің басты рөлдердердегі кейіпкерлеріне қастандық ұйымдастырса да, Саян аман қалып, отбасы құрады.
10 жыл өтсе де, өткен арттан қалмай, туған інісі кейіпінде Руслан сақталып қалады. Булат кек алуды өте қатты қалайды, інісінің өлімі үшін ол да қастандыққа дайын.
Алайда 90 жылдар бітті, енді кек алу оңай емес. Сондай-ақ, Жан өрге өсіп, өзіне мықты күзет құрып алды. Осы кезде Руслан өзінің берік достарымен Жанға барып, барлығын айтпақшы болады. Алайда, Жанның үйіне келгеде күзеттің тіпті орнынан жылжымайтының байқайды. Жігіттер қайғырып та кетеді, бірақ біраз уақыт өткеннен кейін Жанға тікелей түсетін бір шешім табады. Оның қызы бар және Рус жігіттемен оны алып қашуды және ол арқылы жақындауды жоспарлайды.
Қыздың және күзеттін сеніміне кірген сон бар қызық та басталады.
Шешен-Ингуш Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы
Шешен-Ингуш Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы (шеш. Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советийн Социалистийн Республика; Нохч-Гӏалгӏай Автономни Советски Социалистически Республика), немесе Шешен-Ингуш АКСР (Чечено-Ингушская АССР), немесе Шешен-Ингушетия (Чечено-Ингушетия) — 1936—1944 және 1957—1993 жылдары болған РКФСР құрамындағы автономиялы республика. Орталығы Грозный қаласы болған.
1979 жылғы санақ бойынша республиканың аумағы 19,300 км² және халық саны 1,155,805 адамға тең: оның 611,405-і шешендер, 134,744-і ингуштар және қалғаны орыстар және басқа ұлт өкілдері.
Ресей империясы
1810 жылы қазіргі Ингушетия өз еркімен Ресей империясының құрамына енді, және қазіргі Шешенстан 1859 жылы ұзақ созылған Кавказ соғысы кезінде Ресеймен аннексияланды.
Құрылуы
Ақпан және Қазан төңкерістерінен кейін кеңестер билікке келгенде, 1921 жылы 20 қаңтар күні Шешенстан мен Ингушетия Таулы Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы құрамына енді. Көп ұзамай болған Таулы АКСР ыдырауы нәтижесінде 1922 жылы Шешен жері Шешен Автономиялы облысы болды. 1924 жылы өмір сүруін тоқтатқан Таулы АКСР Солтүстік Осетин Автономиялы облысы және Ингуш Автономиялы облысы болып бөлінді. 1934 жылдың 15 қаңтарында Шешен және Ингуш автономиялы облыстары Шешен-Ингуш Автономиялы облысы болып қосылды, және жылы бұл субъект республика мәртебесіне ие болып, Шешен-Ингуш АКСР атауын алды.
Екінші дүниежүзілік соғыс және ыдыратылуы
1942–43 жылдары Ұлы Отан соғысы кезінде 40,000-ға жуық шешендер соғысқа қатысып жатқанда, республиканың кейбір бөліктерін Нацистік Германия басып алған еді.
Республика ыдырауы
1990 жылы 27 қарашада Шешен-Ингуш Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасының Жоғарғы Кеңесі Шешен-Ингуш Республикасының мемлекеттік егемендігі туралы декларация қабылдады және 1991 жылғы 24 мамыр күні РКФСР Конституциясының 71-і бабына енгізілген өзгерістерге сәйкес автономиялық республика Шешен-Ингуш КСР деп атала бастады. Алайда бұл өзгеріс КСРО Конституциясына енгізілмеген, сондықтан КСРО ыдырауына дейін ресми түрде ол АКСР болып қала берген.
1991 жылы 8 маусым күні Жохар Дудаевтың бастамасымен Грозныйда Бірінші шешен ұлттық конгресі делегаттарының бір бөлігі өзін Шешен халқының Бүкілұлттық съезі (ОКЧН немесе НХДК) деп жариялады. Көп ұзамай Шешенстан ШИКСР-нан бөлініп, тәуелсіз Шешен Республикасы жарияланды.
Тамыз бүлігі Шешен-Ингушетиядағы қоғамдық-саяси жарылыстың катализаторы болды. Бұқаралық қозғалыстың ұйымдастырушысы және жетекшісі Джохар Дудаев басқарған ОКЧН Атқару комитеті болды.
NGC 1489
NGC 1489 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Шешен-Ингуш Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы
Республика ыдырауы
Дудаев және ОКЧН-ның басқа басшылары Жоғарғы Кеңес жиналыстар өткізетін ғимаратты жаулап алуды шешті. Шешен-ингуш парламентінің 40-тан астам депутаты соққыға жығылды, Грозный қалалық кеңесінің төрағасы Виталий Куценконы сепаратистер терезеден лақтырып жіберді, содан кейін ауруханада аяқтады. Доку Завгаев шерушілердің қысымымен Шешен-Ингушетия Жоғарғы кеңесінің төрағасы қызметінен кетті.
NGC 1489
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14165, ESO 549-42, MCG -3-11-3.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Шешен-Ингуш Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы
Республика ыдырауы
1991 жылдың қазан айының басында Уақытша Жоғарғы Кеңесте ОКЧН жақтастары (4 мүше, Хусейн Ахмадов басқарған) мен оның қарсыластары (Юрий Чёрный басқарған 5 мүше) арасында конфликт туындады. Ахмадов бүкіл Кеңес атынан жоғары билік органы ретінде ОКЧН Атқару комитетін жоғары қоятын бірқатар заңдар мен қаулылар шығарды. 1 қазанда Шешен-Ингуш Республикасының Шешен Республикасы (Нохчийчоь, Noxçiycö) ретінде тәуелсіздігі және Ингуш Автономиялық Республикасынан бөлінуі жарияланды.
5 қазанда Уақытша Жоғарғы Кеңестің 9 мүшесінің 7-еуі Ахмедовті отставкаға жіберу және заңсыз актілерді жою туралы шешім қабылдады. Сол күні ОКЧН Атқару комитетінің Ұлттық гвардиясы Кеңес отыратын Кәсіподақтар үйінің ғимаратын басып алды, сонымен қатар Шешен-Ингуш АКСР МҚК ғимаратын басып алды. 6 қазанда ОКЧН Атқару комитеті «диверсиялық және арандатушылық әрекеттері үшін» Уақытша Жоғарғы Кеңесті таратқаны туралы хабарлады. Кеңес бұл шешімге қарамастан келесі күні өз жұмысын толық күшінде қалпына келтіру туралы шешім қабылдады (32 депутат). Жаңа төраға болып заңгер Бадруддин Бахмадов сайланды.
1991 жылы 27 қазанда ОКЧН жақтастарының бақылауымен республиканың шешен бөлігінде Шешен Республикасында (Нохчийчө) президенттік және парламенттік сайлау өтті. Джохар Дудаев өзін-өзі жариялаған республиканың президенті болып сайланды. Сайлау нәтижелерін Шешен-Ингушетия Министрлер Кеңесі мойындамады. Дудаевтың қыркүйектегі төңкерісінен кейін заңды билік құрылымдары бірнеше ай бойы сақталды. Осылайша, Шешен-Ингушетияның Ішкі істер министрлігі мен КГБ 1991 жылдың аяғында ғана таратылды.
7 қарашада РКФСР президенті Борис Ельцин Шешен-Ингушетия аумағында төтенше жағдай жариялау туралы жарлық шығарды. Алайда оны жүзеге асырудың практикалық шаралары сәтсіз аяқталды. Ханқаладағы аэродромға қонған арнайы жасақтары бар екі ұшақты шешен сепаратистері бөгеп тастады. Дудаевқа қарсы партиялар мен қозғалыстардың жетекшілері шешен сепаратистерінің жағына өтті. Шешен-Ингушетияның Уақытша Жоғарғы Кеңесі мен оның милициясы дағдарыстың алғашқы күндерінде-ақ ыдырап кетті.
11 қарашада РСФСР Жоғарғы Кеңесі Президент Ельциннің Шешен-Ингушетияда төтенше жағдай енгізу туралы жарлығын бекітуден бас тартты.
1991 жылдың 30 қараша және 1 желтоқсан күндері аралығында Шешен-Ингушетияның үш ингуш аймағында – Малгобек, Назрань және Сунженскийде РКФСР құрамында Ингуш Республикасын құру туралы референдум өтті. Референдумға ингуш халқының 75 пайызы қатысып, 90 пайызы қолдады.
«Шешен революциясының» нәтижесінде Шешен-Ингушетия іс жүзінде Ичкерия Шешен Республикасы және Ингушетия болып екіге бөлінді. 1992 жылы 16 мамырда РКФСР Ата Заңына енгізілген өзгертуге сәйкес іс жүзінде ыдыраған Шешен-Ингуш КСР-і Шешен-Ингуш Республикасы деген атау алды.