cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юрий Павлович Бордолимов
Юрий Павлович Бордолимов (24 қаңтар 1970, Красноводск, Түрікмен КСР, КСРО) — кеңестік және түрікменстандық футболшы, қорғаушы.
Клубтық
Карьерасында КСРО, Түрікменстан, Қазақстан чемпионаттарында доп тепті. 2008 жылы "Шагадам" клубында ойнап жүріп карьерасын аяқтады. Кейін кәсіпкерлікпен айналысты.
Ұлттық құрама
Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасы сапында 9 кездесу өткізді. 1994, 1998 жылдары Азия ойындарына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Түрікменстан футболшылары Санат:Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Небитчи ФК ойыншылары Санат:Ниса ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Атырау ФК ойыншылары Санат:Жеңіс ФК ойыншылары Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары Санат:Тараз ФК ойыншылары Санат:Шагадам ФК ойыншылары
Шарғылар
Ағаш қаңқаға оралған көптеген сым орамдарынан тұратын шарғымен де жүргізуге болады. Мұндай шарғыны соленоид деп аталады. Шарғыда электр тогы жүргенде, оның маңында магнит өрісінің пайда болатынын аңғару қиын емес. Соленоид ішіндегі магнит өрісінің күш сызықтары паралель және оны сырт жағынан орап жатады.
Легитимация
Легитимация - [франц. Le'gitimasion - заң күшін беру] - қоғам¬ның саяси өміріндегі қандай да бір саяси іс-әрекеттің, саяси әрекет етуші тұлғаның, оқиғаның немесе фактінің қоғамдық мойындалу процедурасы. Ол саясатты және билікті бекітеді, саяси шешімдерді түсіндіріп, ақтайды, саяси құрылымдардың құрылуын, олардың озгеріске үшырауын, жаңаруын талқылап, жеткізеді. Легитимация зорлықсыз келісімді, құптауды, бағынуды қарастырады. Ол сенімге негізделеді, өйткені легитимді билік және саясат - жоғары беделге ие. Саяси қүбылысты заңдастыру оның заңнамалық өнделгендігін білдірмейді, сондықтан оны легализациямен шатастыруға болмайды.
Легитимділік
Легитимділік - [лат. legitimus - занды] - қоғамның, халықаралық ұйымдардың, мемлекеттердің ресми биліктің заңдылығын мойындауы. Легитимділік қоғам мүшелерінің жалпыға ортақ тәртіпті, сайлау қорытындыларын, билік құрылымдарының қызметі мен қалыптасуын оң қабылдап, саналы түрде толық мойындауынан көрініс табады. Легальдьшықпен шатастыруға болмайды. Халықтың саяси билікті, оның заңдылығы мен шешімдерін құптап, растауын білдіреді.
Легитимділік түрлері
Легитимділік түрлері - М.Вебер легитимділіктің негізгі үш түрін атап көрсетеді: дәстүрлі, харизмалық, рационалды-құқықтық. Дәстүрлі легитимділік дәстүрлерге, билік¬ке бағыну әдет-ғұрпына, байырғы қалыптасқан тәртіптің мызғымастығы мен қасиеттілігіне сену арқылы пайда болады. Бұл негізінен монархиялық басқару үлгісіне тән. Харизмалық леги¬тимділік басшының ерекше қасиеттеріне, жеке басы қабілетіне, яғни харизмасына негізделеді. Мұндай легитимділік сенімнен және көсем мен бүқараның эмоц. тұлғалық қатынасынан қүралады. Рационалды-құқықтық легитимділік билікті қалыптастырудың рационалды қабылданған ережелерін қүрметтеуге негізделеді. Мұнда билік саяси құрылым орнатқан құқықтық ережелерге, тәртіптің ақыл-ойға сыйымдылығына негізделеді.
Мемлекеттік билік легитимді болуы үшін мынадай екі шарт орындалуы тиіс: Биліктің легитимділігі оның заңдар, құқықтық ережелер мен принциптер негізінде қызмет етуінен, билік пен саяси институттардың заңдылығынан, олардың қажеттілігі мен мақсатқа лайықтылығын танудан, мемлекеттің саясаты мен саяси бағытын қолдаудан тұрады. Легитимділік саяси тұрақтылықтың маңызды шарты болуымен бірге биліктің мемлекеттегі саяси көзқарас, ой-пікірлермен үйлесімділігін, азаматтардың құқынлықтық түсініктеріне сай келетіндігін білдіреді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Фьючерстік биржа
Фьючерстік биржа - тауар биржаларының саудасын ұйымдастырудың қазіргі нысаны. Фьючерстік биржада сауда тек қана фьючерстік келісімшарттар арқылы жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Биржалар
Б. з. д. 592 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 592 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 592 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ақпараттық сигналдар
Ақпараттық сигналдар  (Информационные сигналы; information signals) — нысан немесе процесс туралы ақпаратты немесе нысанға жеткізуге арналған ақпараты бар сигналдар. Өлшеуіш құралдар үшін — бұл өлшеу нәтижесі (сандық мәні және өлшем бірлігі), өлшеуіш арнаның нөмірі, өлшеу уақыты немесе өлшенген шаманың өңделу нәтижесі туралы ақпарат.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Кабреспин
Коммунаның INSEE коды — 11056, пошта индексі — 11160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,54 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Мата атаулары мен түрлері
260px|нобай|солға|Мата 260px|нобай|оңға|Маталар 250px|нобай|Маталардың түрлері
Сырт киімдік бағалы маталар:
Барқыт, берен, тұқаба, биқасап, бүлде, дүрия, қамқа, қойқын, қыжым, мақпал, мауыты, міндала, пайы, баршын, парша, пүліш, саң, тапта, ұштап, тібек, шұға, мана, ләмбөк, дыраб, манат, масаты, борлат, бояк, бұйдас, зипуын, дабы, сылаң, касапдар, қаламы, қымқап.
Жібек маталар:
Баршын, кініпас, кіріс, кіләңқор, күлдірі, қатипа, батсайы, сарпөңке, сіндіп, тапта, торғын, торқа, шәйі,қырмызы, атлас, кінауыз, маңлық, құлпы. 160px|нобай|солға| 160px|нобай|солға|
Жұқа маталар:
нобай|cолға|Қарапайым мата thumb|thumb|нобай|Ал-Мукалладағы шағын мата дүкені нобай|Мата
Масаты:
Қазақтар түсінігінде, бұл сөздің мағынасын жұмсақ түкті барқыт, жібек мата. «Қазақ әйелдерінің үстінде масаты ма, жібек пе, шағи ма ...әйтеуір, бәрі жарық-жұрық етеді.»(С.Шарипов, Шығ.). Бір сөздікте бұл сөздің төркінін араб тіліне апарып тірейді де, мағынасын – «түгі құбылып, тұрған барқыт тәрізді мата» деп түсіндіріледі. (Раб.-рус.сл., 1, 1970, 85.). Бұл ретте біз К.К.Юдахин сөздігін қолдаймыз. Онда «машаты» сөзін иран сөзі екендігін белгілейді де, «килем» сөзін қарауды нұсқайды. Нұсқаған беттен «машаты килем» тіркесін көреміз де оның тұсындағы аудармасы – мешхедский ковер делінген (К.Юд., КРС№, 1965, 386,520). Енді осныдай ой елегінен өткізсек, біздің «масаты» тұлғасында қолданылып жүргеніміз дыбыстық өзгерістерден өткен Иран жеріндегі Мешхед қаласы болмақ. Демек сол қаладан жасалып шыққан кілем, маталардың алдында Мшхед сөзі қосылып, кейін келе біздің тілімізде «масат – масаты кілем» немесе «масаты» күйінде қалыптасып кеткен. Осы себептен де оның араб емес, парсы сөзі екендігіне күман келтіре алмаймыз. Ә.Нұрмағанбетов. Бес жүз бес сөз. А., 1994. 203б).
Қазақтар арасында кең таралған жібек маталардың ішінен көбірек тарағаны:
Мақпалдың үш түрі бар: 180px|нобай|солға|Бүгінгі заманың маталарының әртүрлілігі. Сол жақтан: мақта, велвет,мақтадан тоқылған биязы мата,киіз, атлас, тоқыма жібек
Қазақы өлшемдер
Қазақ халқы киім тігу барысында өлшем бірлігі ретінде адам денесі мен дене мүшелерінің өлшемдерін пайдаланған. Айталық, киім өлшемдерін алғанда құлаш, шынтақ, аршын қатарлы өлшемдер қолданса, тігін тіккенде, пішкен кезде бұдан кішкене  өлшемдерді – қол өлшемдерін қарыс, сүйем, сынық сүйем т.б. жиі қолданған. Төрт еліден сәл үлкен өлшем тұтам бүгілген төрт саусақпен алақан арасындағы қуыстың ұзындығына тең өлшем. Бабыр жазбаларында тұтам шамамен 8-805 см-ге ұзындық өлшемі делінген. Оның алақанды жазғандағыжазғандағы бас саусақтардың түбі тұсындағы ені – орта тұтам, шынашақтың тұсынан ұстаған өлшем кіші тұтам делінеді. Бұл өлшемдер киім тіккенде бау, ызба, зер, таспа өлшемдерін алуға қолданылған.
Дереккөздер
Қазақ халқының ұлттық киімдері: Мата түрлері/ құраст.Хинаят Б., Сужикова А. – Алматы: «Алматыкітап», 2007. - 196-197б.
Снищук Петр Поликарпович
1945 жылы туған, 1970 жылы Алматы көркемсурет училищесін бiтipгeн, мүсін өнерімен шұғылданады, ҚР суретшілер Одағының мүшесі Петр Снищук ағашты оюмен шұғылданады. Ол өзінің саусақтарының ұшымен өзi еңбек ететін материалдың жылылығы мен нәзіктігін жақсы сезінеді. Cypeтші мүсін, жіңішке рельефтер, сәндж оюлары арқылы ағашты жандандырады. Cypeтші ізденісінің негізгі рухани байлық, пен өмipгe деген құштарлық. Бұл қасиеттер оның Дева Марияға арналған рельефті икондарында кездеседі. Оларда ана мен баланың арасындағы бip-бipiнe деген жылы сезімге болашақтың қайғысы көлеңке түcipeтiн сияқты. Шебер өз туындыларында негізінен фольклорлық бейнелерге назар аударады. Олар оның туған жері Украинаның табиғатында көpiнic табады. Нәзік те балғын қыз денесі ағашпен тұтасып жапырақтар мен бұтақтардың жанында нәзік және әсем болып көрінеді.
Дереккөздер
1. Қазақстан суретшілері кітабы, 2011ж.
2. ↑http://www.shuak.kz/
Санат: Суретшілер Санат:1945 жылы туғандар
NGC 3990
NGC 3990 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3990 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37618, UGC 6938, MCG 9-20-43, ZWG 269,24.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Мороя
Мороя — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Щугор өзенінің сол жағалауынан 217 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Расинг (футбол клубы, Виллемстад)
Расинг Виллемстад футбол клубы — Кюрасаоның Виллемстад қаласындағы футбол клубы. 1925 жылы құрылған.
1936/37 жылдары Кюрасао чемпионы атанды.
Дереккөздер
Санат:Кюрасао футбол клубтары Санат:1925 жылы құрылған футбол клубтары
IC 4709
IC 4709 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 4709 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Иосиф Ионович Дик
Иосиф Ионович Дик – орыс, кеңес балалар жазушысы. .
1922 жылы 20 тамызда Мәскеуде дүниеге келген. 1940 жылы жергілікті «Рыбинская правда» әдеби үйірмесінің мүшесі болып, әңгімелер жаза бастайды. Ұлы Отан соғысы кезінде қолынан айырылып, көзін зақымдап алады. Самарқандтағы әскери ауруханада ұйымдастырылған әдеби үйірмеге қатысады. Ол қаламды ауызында ұстап жазуына тура келеді. 1947 жылы «Золотая рыбка» әңгімелер жинағы жарық көреді. 1949 жылы Жазушылар Одағының мүшесі болады.
Балаларға арналған кітаптары:
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар  Санат: Орыс жазушылары
Амфревиль-су-ле-Мон
Коммунаның INSEE коды — 27013, пошта индексі — 27590.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 561 адамды құрады. Халық тығыздығы — 74,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Саяси таңдау
Саяси таңдау - шешімдерді қабылдау тәсілі, нәтижесінде барлық нсқалардан бас тартып, бір ғана вариант таңдау. Саясатта ешқашан басым вариант болмайды. Көбінесе нұсқаны таңдауда басқа вариант шешімдері көңіл толмаушылық тудырады. Дәл осы тетік саяси бейтарап тұрғындар үшін электоралдық тандауда қызмет жасайды.
Саяси таңдаудың ерекше жағдайы - саяси ерік шешуші рөл атқаратын ақпарат тапшылығы жағдайында шешімдерді қабылдау. Ал қажетті ақпарат жеткілікті болған жағдайда таңдау бар ақпараттарды логикалық талдау негізінде қажетті қорытындыға жеткізеді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Сәуле Мұханбедианқызы Айтбаева
Сәуле Мұханбедианқызы Айтбаева-1960 жылы 22 мамырда Торғай облысы Жақсы кентінде дүниеге келген. Қазақстандағы ең алғаш генерал атағын алған бірінші әйел. Сонымен қатар Ақмола облыстық мәслихатының кезектен тыс төртінші сессиясы барысында Ақмола облысының әкімі С.Кулагин— Сәуле Айтпаеваға салтанатты түрде «Ақмола облысының құрметті азаматы» белгісі мен куәлігін тапсырып, марапаттады.
Дереккөздер
http://alashainasy.kz/omir/saule-muhanbediankyizyi-aytbaeva-51019/ https://i-news.kz/news/2016/07/21/8349437-elimizdegi_en_algashky_aiel-general_saul.html
Санат:Генералдар
Сан-Себрия-де-Вальяльта
Сан-Себрия-де-Вальяльта (Sant Cebrià de Vallalta) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Маресме ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Пикэнс (Миссисипи)
Қала тұрғындарының саны 1325 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.4 км² шамасында. FIPS коды — 28-57200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Жұлынғы
Жұлынғы — соғылманы тескенде пайда болатын қалдық. Қобылағыштаумен ығыстырылып шығарылатын материалдың бөлшегі.
Пиявец (Кырджали облысы)
Пиявец (Пиявец) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 6813. Телефон коды — 03631. ЕКАТТЕ коды — 56575.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Сұлубұлақ
Сұлубұлақ (2008 жылға дейін — Чкалов) — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Шаблан Ділдәбеков ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жетісай қаласынан солтүстікке қарай 25 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 898 адам (467 ер адам және 431 әйел адам) болса, 2009 жылы 1012 адамды (519 ер адам және 493 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Пьедикавалло
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 187 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 11 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 13812.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Фенол-формалин қоспасы
Фенол-формалин қоспасы. Тістер созылмалы периодонтитке шалдыққанда ем ретінде фенол-формалин (40% формалиннің бір тамшысы фенолдың екі тамшысы) қоспасын қолданады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Құттыбаев
Құттыбаев(2. 12. 1929, ж. т., қазіргі Шымкент обл., Қызылқұм ауд.) — қазақ совет жазушысы, әдеби-от зерттеушісі. 1953 жылдан КОКП мүшесі. Қазақтың С. М. Киров атынд. Мемл. ун-тін (1952) бітірген. Филол. ғыл. кандидаты (1956). 1956—59 ж. Қазақстан Жазушылар одағында қыз-мет етті. 1960 жылдан Қазақтың мемл. қыздар пед. ин-тыныц қазақ әдебиеті кафедрасының доценті. Ауыл өмірінің бейнесіи суреттейтін «Сыр көктемі» (1963), «Борай» (1969)Г, Отан соғысы кезіндегі тыл еңбеккерлерініц ерлік ісіне арналған «Оның ұрпағы» (1972) повестері мен «Мақтагүл» (1959) әң-гімелер жинағы, «Шындық және шы-ғарма» (1959) атты зерттеуі жария-ланды. М. Горькийдің «Зыковтар», Н. Зарудныйдің «Қанды шекара», Н. По-повтың «Бородино шайқасы», В. Баныкиннің «Чапаев туралы әңгімелер», «Көктемдегі тасқында» повестерін қа-зақ тіліне аударды.
IC 287
IC 287 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170040, NPM1G -12.0112.
Сыртқы сілтемелер
IC 287 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Компания
Компания - заңды тұлға статусына ие сауда, өндіріс, көлік, сақтандыру және т.б. кәсіпкерлердің бірлестіктері. Мұндай бірлестік қатысушыларының жалпылай белгіленуі (хаттағы қысқартылған К°) фирманың ресми басшысының атына қосылады.
Б. з. д. 593 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 593 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 593 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Компания
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Сергей Данилович Щеголихин
1953 жылы тyғaн, 1977 жылы БСО жанындағы қалпына келтіру орталығы Ленинград политехникумының көркемсурет бөлімшесін бітрген, кескіндеме өнерімен шұғылданады,ҚР суретшілер Одағының мүшесі Сергей Щеголихин лирика және қала пейзажы саласында жұмыс жасайды. Өзін қоршаған ландшафтардың қарапайым әсем көpiнiciнe көз тоқтатып, оның өзгерістегі тipшілін бейнелейді. Дарынды кескіндемеші ерекше композициялар іздемейді, әшейінде көзге түсе бермейтін нәзік түстер арқылы табиғат жағдайының сол сәттегі көңіл-күйін, өмірді сезіну түйсігін бере алады. Tiптi көңілсіз қоңыр-салқын күздің күндерін ғажайып күн сәулесін байқауға болады. Егер де ол ашық кұнді суреттейтін болса, онда полотноның үстіңгі жағынан төгілген күн сәулесінен бар тipшiлiк жадырап, жайнап тұрғандай әсер қалдырады.
Дереккөздер
1. Қазақстан суретшілері кітабы, 2011ж.
Санат: Суретшілер
Хемменталь
250px|thumb|Картада орналасуы Хемменталь (Hemmental) — Швейцарияның Шаффхаузен кантонында орналасқан коммуна.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 555 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.78 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2934, пошта индексі — 8231.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шаффхаузен елді мекендері
Пероза-Канавезе
Пероза-Канавезе (Perosa Canavese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 498 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 113 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 10010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Крез (Лидия патшасы)
Крез (Κροίσος, Крез, Крес; 595—546 б.з.б) - Лидияның соңғы патшасы. Әкесі Алиатт мұралыққа қалдырған Лидия патшалығын едәуір ұлғайтты. Кіші Азияның батыс бөлігін түгел дерлік басып алды. Оның байлығы аңызға айналып, халыққа тарады. Парсы патшасы Кир II-ге қарсы соғыста Каппадокиядағы Птерия түбінде жеңіліске ұшырады да, Лидия астанасы Сарды жау қолына көшті.
Дереккөздер
Санат:Б. з. д. 595 жылы туғандар Санат:Б. з. д. 546 жылы қайтыс болғандар Санат:Лидия патшалары
Саяси тарих
Саяси тарих - саяси теорияларды, көзқарастарды, институттар мен оқиғаларды олардың хронологиялық тізбегінде және бір-бірімен байланысты уақыт ауқымында қарастыру. Адамзат тарихы белгілі бір мағынада - өткен саясат. Сондықтан саяси зерттеулер белгілі бір деңгейде саяси тарихқа көңіл бөледі.
Саяси тарих пән ретінде - қоғам дамуынан көрініс табатын таптар, әртүрлі әлеуметтік топтар қатынастарын әлеуметтік-саяси мәселелерді, үрдістер мен тенденцияларды олардың тарихи дамуында зерттейтін қоғамдық ғылым.
Дереккөздер
Санат:Саяси тарих
Шәукілдек
Дереккөздер
Санат:Сутартарлар
Геронтология
thumb|250px| right Геронтология(грекше geron және logos – ілім) – адамның және жануарлар организмінің қартаю заңдылықтарын зерттейтін ғылым. Егде тартқан және қартайған адамдардың ауруларын клиникалық медицинаның гериатрия (грекше geron және іatreіа – емдеу) деп аталатын бөлімі зерттейді. 20 ғасырдың 30–40-жылдары Қазақстанда қариялар мен мүгедектер үйі, геронтологиялық және гериатриялық кабинеттер (Алматы, Қарағанды, т.б.), ауруханаларда гериатриялық бөлімдер ашылды, жүйелі зерттеулер жүргізіле бастады. Бұл зерттеулердің нәтижесінде қартаюдың әлеум.-гигиеналық себептері мен клиник. белгілері анықталды; адам жасының ұлғаюына байланысты жүрек пен қан тамырларында пайда болатын өзгерістер зерттелді; егде тартқан және қартайған адамдардың әдетте байқалмайтын жүрек ақауларына сипаттама берілді. Физиол. және биохим. көрсеткіштердің қалыпты деңгейі анықталып, егде тартқан және қартайған адамдардың денсаулығын тексеру әдістемесі ұсынылды. Кейбір дәрілердің қартайған организмге тигізетін әсері, вегетативтік жүйке мен лимфа жүйесіндегі морфол. және гистохим. өзгерістер зерттелді. Қарттар мен егде жастағы адамдардың психикасы мен мінез-құлық ерекшеліктерін, жас психологиясының бір саласы геронтологиялық психология зерттейді. Ол қартаюдың белгілерін, яғни адам организмінің функционалдық мүмкіндіктерінің (сыртқы әсерлерді қабылдауы көмескіленіп, қимыл белсенділігі баяулауы, күш-қуатының азайып, денсаулығының нашарлауы) біртіндеп төмендеуін қарастырады. Психика функцияларындағы (зерде, ес, зейін, т.б.) өзгерістер бір жақты ғана байқалады. Қарт адамдардың психикасына интеллектуалдық және эмоционалдық «ішкі әлемге кету», өткізген өмірін бағалау мен ұғынуға байланысты қайғыру, өміріндегі басты мақсаттары орындалмаса, өкіну, түңілу сияқты қасиеттер тән болады. Алайда қартаюды тек регрессивтік құбылыс деп қарамау керек. Қартаю дамудың бір кезеңі. Бұл кезеңде адамның рухани жетілу деңгейі жоғары болады. Мыс., қанағаттану, парызын өтеген жағдайда өмірге ризашылық, мейірімділік, т.б. қасиеттермен қатар кемелденген адамдардың даналыққа жетуі – осы қартаю кезінде орын алатын құбылыс. Қарт адамның шығарм. белсенділігі жоғары болатындығы жиі байқалады. Қартаюдың психик. ерекшеліктері мен өзгерістеріне ерте кезден назар аударылса да, Геронтология ғылыми пән ретінде егде жастағы адамдардың көбеюі, олардың жұмысқа қабілеттілігі мен тұрмыс жағдайының, сондай-ақ іс-әрекетінің сипаты мен құндылықты бағдарларының өзгеруіне, яғни жеке адамның даму мәселелеріне, т.б. байланысты пайда болды. Геронтологияның қазіргі кездегі негізгі міндеттеріне адамды кәрілікке дайындау, егде жастағы адамдар мен қарттардың белсенді әрі толық өмір сүруі амалдарын зерттеу, т.б. жатады.
Креационизм
Креационизм (лат. creatio, creationis — жарату) — биологияда органикалық дүниенің көп түрлілігі, теологиялық және дүниетанымдық түсінік (өмір), органикалық өмірдің негізгі формалары, адамзат, Жер планетасы, сонымен қатар әлемнің өзі де, Құдай құдіретімен жасалды деп уағыздайтын көзқарас. Ол биологияда түр өзгермейді, эволюциялық дамымайды деп қарайды. 18-19 ғасырлардың басында көптеген зерттеушілер осы көзқарасты қолдады. Бірақ Ч.Дарвиннің эволюциялық ілімі креационизмге қирата соққы берді. Ол биологиялық түрдің өзгеретіндігін дәлелдеп, олардың өзара байланыстылығын ашты.
Тарихы
Креационизм термині жақында пайда болғанмен, оның тарихы діннің тарихымен тығыз байланысты. Бұл термин XIX ғасырда кең қолданыла бастады. Креационизм "Көне келісімде" айтылған әлемнің жаратылу тарихын растайды. Әртүрлі ғылыми деректер, әсіресе эволюция теориясының таралуы, жаңа ғылыми көзқарастар мен әлемнің діни бейнесі арасында қайшылықтарды тудырды. Осының әсерінен креационизм пайда болды. 1932 жылы Ұлыбританияда "Эволюцияға қарсы қозғалыс" басталды. Оның мақсаты "ғылыми" мәліметтерді таратып, эволюцияның жалған екенін, ал библиялық әлем бейнесінің ақиқат екенін көрсету. 1970 жылы бұл қозғалыстың белсенді қатысушылар саны 850ге жетті. 1972 жылы Ұлыбританияда "Ньютон атындағы ғылыми одақ" құрылды.
АҚШ-та креационисттер арқасында кейбір штаттардағы қоғамдық мектептерде эволюциялық биологияны үйретуге тыйым салынды. Ал 1960 жылдары "Жас жер креационисттері" мектептерде "ғылыми креационизм" сабақтарын енгізу мақсатына жетті.
1975 жылы таза креационизмнің мектепте үйретілуі сот шешімі бойынша заңсыз деп есептелінгендіктен, оның атауын "Жаратылыс ғылымы" деп, ал 1987 жылы "Жүйелі ой" деп өзгертті. Алайда бұл атауға да сот жүзінде 2005 жылы тыйым салынды.
Қазіргі уақытты әртүрлі елдерде осы бағытты ұсатанатын көптеген қоғамдық ұйымдар, топтар мен одақтар бар. АҚШ-та 4еу, Ұлыбританияда 4еу, Аустралияда 2еу, Оңтүстік Кореяда 2еу, Украинада 2еу, Ресейде 2еу, Түркияда 1еу, Венгрияда 1еу, Сербияда 1еу.
Креационизм исламда
Исламңың эволюциялық теорияға сыни көзқарасы христиандық сынмен салыстырғанда әлдеқайда қатал. Ол кейбір жерлерімен француздық постструктуалисттердің "Символдық айырбас және өлім", "Терроризм жаны" (Ж. Бодрийяр), "Капитализм және шизофрения" (Ж. Делез, Ф. Гваттари) секілді шығармаларында бейнеленген идеяларына ұқсас. Қазіргі уақытта исламдық креационизмнің белсенді таратушысы Харун Яхья болып табылады. Харун Яхьяның эволюция теориясы туралы мәлімдемелері әртүрлі ғылыми сындарға түседі.
"Ол түрлердің өзгеріссіз қалатынын фотосуреттер көрсетіп дәлелдегісі келеді, алайда кейбір түрлердің пайда болып,ал кейбір түрлердің неліктен жоқ болып кететінін түсіндіре алмайды." айтады.
Исламда, адамдар мен жындарды Құдай жаратты делінген. Сонымен қатар қазіргі кездегі көптеген сунниттердің эволюция теориясы туралы көзқарастары эволюциялық креационизмге жақын.
Мұражайлар
нобай|Жаратылыс музейі, Цинциннати қаласы (АҚШ) нобай|солға|"Жаратылыс куәгерлер музейі" Глен Роуз, Техас штаты Қазіргі кезде креационисттердің құрастырған мұражайлары төрт елде жұмыс жасайды. Ең көбі АҚШта - 21, Канадада 5 музей, Ұлыбритания мен Түркияда бір бірден.
1984 жылы Техаста Карл Бо "Жаратылыс куәгерлер мұражайының" негізін салды. 2007 жылы 28 мамырда американдық Цинциннати қаласында үлкен креационизм мұражайы ашылды. Компьютерлік технология арқасында бұнда альтернативті Жер тарихы бейнеленген. Мұражайдың негізін қалаушылардың айтуы бойынша, әлемді жаратқаннан бері 10000 жыл ғана өтті. Бұл мұражай Таурат және Інжіл арқасында жасалынды. Мұражай ашылуынан бұрын 600 академик балаларды бұл мұражайға кіргізуге болмайтын туралы петицияға қол қойды.
Дереккөздер
Санат:Креационизм Санат:Діни философия Санат:Дін және ғылым
Мәди Хасенов
Мәди Хасенов(01.12.1936, Ақмола облысы Зеренді ауданы Қошқарбай ауылы – 1992, Ақмола) – жазушы. Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі (1971). Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1978).
Арғын тайпасының Қарауыл руынан шыққан.
Көкшетау педагогика училищесін (1954), ҚазМУ-ды (1961) бітірген. 1961 жылдан Целиноград қаласындағы «Тың өлкесі» газетінде, 1966 жылдан «Коммунизм нұры» газетінде қызмет атқарған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1 желтоқсанда туғандар Санат:1938 жылы туғандар Санат:Зеренді ауданында туғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар Санат:Астанада қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері Санат:Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері
Майра Шатырманқызы Хасенова
Хасенова Майра Шатырманқызы (1942 жылы туған) – инженер-механик. Еңбекшілдер ауданы Краснофлотский кеңшарында механизатор болып ұзақ жылдар жұмыс жасаған. ҚазКСР Жоғарғы кеңесінің депутаты (1980 – 84). Халықтар Достығы ордені, медальдармен марапатталған.
Ақпараттық стратегия
Ақпараттық стратегия  (Информационная стратегия; information strategy) — ақпараттық ресурстарды басқаруда мемлекет қолданатын принциптер мен әдістер жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Жаман Көктал өзені
Жаман Көктал – Іле алабындағы өзен.
Михаил Генрихович Горлин
Михаил Генрихович Горлин ─ орыс ақыны. .
Жаман Көктал өзені
Географиялық орны
Алматы облысы Балқаш ауданындағы өзен. Ұзындығы 65 км.
Михаил Генрихович Горлин
1909 жылы 29 мамырда Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген. 1927-1931 жылдары Берлинде профессор М. Фасмерадан славян филологиясын игеріп, 1933 жылы «Н.В. Гоголь және Э.Т.А. Гофман» тақырыбында диссертация қорғайды. Горлин бала кезінен өлең жазумен айналысады, 1930 жылы кейінірек неміс тілінен өзі аударған «Сказки и города» жинағы Д. Мираев деген бүркеншік атпен жарық көреді. 1931-1933 жылдар аралығында жыл сайын өзінің орыс тіліндегі өлеңдері енген «Сборник берлинских поэтов» жинағы жарық көріп отырады. 1936 жылы орыс тіліндегі жалғыз «Путешествия» жинағы жарық көреді.
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар  Санат: Орыс жазушылары
Жаман Көктал өзені
Бастауы, гидрологиясы
Жайлау қонысы жанындағы көлшіктен басталып, Ілеге (сағасына 37 км жетпей) құяды. Арнасы өзгеріп тұрады. Сағасына жақын қамыс, құрақ, бұта өскен. Құстар ұя салады. Мал суаруға пайдаланылады.‎
Дереккөздер
Санат:Балқаш ауданы өзендері Санат:Іле су алабы
Жидебай батыр
Абылайдың сенімді серігі, жауқарақ басы, пікірлес досы әрі биі. Абылайды ақ киізге отырғызып, хан көтеруге қатысқан кісі. Абылай ханның майдандағы ұрыс тағдырын шешетін, әрі қосымша тың күш ретінде ұсынылатын 5000 қолды басқарған екен. Жидебай батыр Абылай хан тұсында хәм билік айтып, хәм жұртына бас болады. Шежірелердің айтуынша, Жидебай батырдың алғашқы үлкен жорыққа қатысуы – «Аңырақай шайқасы». Заманында Абылайхан қазіргі Балқаш-Ақмола өңіріне жауды кіргізбей сақшы қолдарымен тоқтата тұруды тапсырған екен деседі. Сарыарқаға қазақ, қалмақ, жоңғар, торғауыт таласқанда еңбегін сіңірген ердің бірі болады. Жидебай батыр Аңырақай шайқасына, Қаншеңгел, Ақсүйек соғысына қатысып ерлік көрсеткен, Баян тауын, Ертіс маңын, Нұра бойын, Қарақаралы, Ұлытау, Ақмола, Балқашты азат еткенде – мыңбасы; Тарбағатай, Батыс Алтай шайқасы, Аягөз, Талдықорған - Шоңжы, Құлжа, Алатау жорығы, Талғарды азат еткенде әскер басы болған. Талғар қаласы маңындағы Жидебай асуы, Абай қыстауындағы Жидебай қорығы осы батырдың атымен аталған.
Жидебай батыр – XVIII ғасырлардығы жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте ерекше ерлігімен тарихта өшпес із қалдырған тарихи тұлға. Жидебай батырдың Абылайханның замандасы болғандығын М.Ж.Көпеев те нақтылай айтқан екен. Абылайхан Жидебайды өте қиын, алынбайды-ау деген қамалға, берілмейді деген бекініске, мықты-мықты деген жау күшіне жұмсаған. Оның қайталанбас ерліктері халық ауызында сақталып келген көптеген нұсқалы аңыздар арқылы кейінгі ұрпаққа жақсы мәлім. Ел арасындағы əңгімеге қарағанда Ордадағы жиындарда хан Жидебайдың сөзіне ерекше мəн беріп отырған. Жəне Жидебай да шындықты бүкпей, ханнан қаймықпай бетке айтқан. Бірде Абылай хан “Жеті жарғы” заңын жүзеге асырып отыратын, жеті адамнан тұратын “Жеті жарғыш” ұйымын сайлайды. Солардың ішінде Жидекең де болады. Тағайындалғандардан хан: “Түрлі-түрлі жау көп, солар жайлы не айтар едіңдер?” – деп сұрайды. Сонда Жидекең: “Жау екі түрлі болады: көрініп келетін қауіпсіз жау бар, жекпе-жекке шығасың, күшің асса жығасың, ол өзіндей адам, несіне бұғасың: көрінбей келетін қауіпті жау бар, сенен де сақ, ұтып алар амалын тап, ақылдан түспе, ойланып істе, сақтанбасаң солардан, кетеріне мен кепіл, басыңда тұрған бақ” деген екен.
Жыр
Қазақстан Республикасы орталық ғылыми кітапханасының қол жазба қорындағы 364- бумада сақталған «Жидебай батырдың тарихы» атты жыр батыр туралы халықтық аңыздардың негізінде дүниеге келгені айқын аңғарылады. Жырдың басында қарасөз бен өлеңді араластыра отырып берілген шежірелік мағлұматтарды қазақ халқы ауызша тарихнамасының өзге де үлгілері қуаттап растайды, одан әрі қарай Жидебайдың жас кезінде шешесі өліп жетімдіктің зарын тартып, ақырында өгей шешесі тарапынан көрген зәбірі салдарынан 15 жасында елінен кетіп, Абылай бастаған қолға барып қосылып, алғашқы ұрыстың өзінде-ақ топ жарғандығы суреттелуі де – қазақ қаһармандық эпосының ұзақ уақыттағы дамуы барысында қалыптасқан типологиялық мотивтер. Батырлардың балалық шағы бітпей жатып алғашқы ерлігімен танылуы да арысы – әлем, берісі – түркі - моңғол халықтары эпосына тән ортақ сарым. Қаһармандық эпос көпшілігінде бас қаһарман 6-7, әрі кеткенде 10 жасында жорыққа аттанып, жалғыз өзі мыңдаған жауды жеңіп жатады. Соның айқын көрінісі осы томға енген «Жидебай батыр» мен «Олжабай батыр» жырының Е.Құлсариев жырлаған нұсқасында бас кейіпкерлердің алғашқы рет әскери қақтығысқа түсулері 15 жасында орын алғандығы баяндалады. Жас батыр Бұланты, Өлеңті өзендерінің аралығында болған, кейін “қалмақ қырғын” аталып кеткен шайқаста ханның да, халықтың да көзіне түседі. Оның үстіне тарихи- жыр кейіпкерлерінің өзге қаһармандардан басты айырмашылығы олардың қан майданда өзге батырлардың шамасы келмеген қалмақ батырын өлтіріп, қазақ әскерінің рухын көтеру арқылы бас батырға айналуы, ерліктің небір үлгілерімен талайды тамсантқандығы болып табылады. Ал, мыңдаған жауды жеңуде ол өзге де батыр серіктерімен тізе қоса отырып ерлік көрсетеді. Бұл жыр 1927 жылы Семей облысында жазылып алынған.
Жидебай Қожаназарұлы – Қазақ мемлекеттігін қалыптастыруда айрықша тер төккен, халқына қадірі асқан, туған жерін азат етуде ерлік көрсеткен, сөзімен елді аузына қаратқан, ісімен халқын ұйытқан өз заманының аса ірі тұлғасы, қазақ тарихының көрнекті қайраткері. Қаз дауысты Қазыбек бидің: «Замана өтпес болсайшы, Жидекең өлмес болсайшы» дейтіні де, Г.Н.Потаниннің ел аузынан жазып алған «Сарыарқадай жер қайда, Жидебайдай ер қайда?» дейтіні де сондықтан.
Жер бетіндегі әр халықтың табынатын, қасиетті пір тұтатын адамдары болған, қос түлкісі қасиетіне айналған Жидебай батыр – өз заманындағы халқының бағдаршамы болып, тығырыққа тірелген ұрыс кезінде темірқазықтай бағыт беріп жол сілтеген ірі тұлға. 34 жыл ат үстінде жаукершілікке қатысып 100 жасаған баһадүр бабамыз, ғасырлар өтсе де, асқақ рухымен кешегі мен бүгінге жол сілтеп, сағы сынған пенделерге, адасқан жандарға үміт шырағын жағып келеді. Бұған дәлел, бүгінгі күнге дейін жалғыз қазақ емес, әр түрлі ұлттың өкілдері қысы – жазы Жидебай батыр мазарына арнайы келіп, аруағына бас иіп тағзым етіп жатады.
Тарихта Жидебайдың Абылай ханның ерекше шолғыншы жасағын басқарған беделді де белді батыры болғандығы белгілі. Ел аузында Абылай хан алпыстан асқан Жидебай батырды Қарақожа еліне жорыққа жұмсағаны. Балқаш көлінің Ұзынарал тұсында су астында төселген тас өткелді тауып Жидебайдың өткені. Өткел арқылы кезінде Ұлы Жібек жолының бір тармағы өткені. Үш ғасырға жуық ұмыт болған өткелді Жидебайдың ғана тапқаны. Сөйтіп, жауға тұтқиылдан тиіп, Қарақожа елін бағындырып қайтқаны. Қарақожа «Бұл жолды Жидебай ғана білсе керек еді, өткелден өткізген көзің шыққыр Жидебай екен ғой» дегені жайында аңыз сақталған.
Үлкен Кырока
Үлкен Кырока — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Локчим өзенінің оң жағалауынан 114 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Жидебай батыр
Шайқастары
Қазақ халқының құбы қалмақ шапқыншылығына қарсы күресі бес жарым ғасырға, берісінде Жоңғар мемлекетімен соғысы екі ғасырға созылды. Ұзаққа созылған осы соғыстың жайы туралы әртүрлі аңыз, әңгіме жыр түрінде жеткен шежіре ұлан-ғайыр. Ойрат билеушісі Хара Хуланың баласы Батур қонтайшы бір орталыққа бағынған Жоңғар мемлекетін құрды. 1635-1653 ж. Батур қонтайшының тұсындағы алғашқы соғыс 1635 жылы болды. Жәңгір хан мен Жалаңтөс баһадүр бастаған қазақ қолы жоңғарларға қарсы тұрды. Бұдан кейін 1652 жылы жоңғарлар үлкен дайындықпен келіп, тұтқиылдан шабуыл жасады. Қазақтар жеңіліс тауып қол бастаған Жәңгір хан опат болды. Осыдан бастап жоңғарлардың қазақ жеріне жорықтары үдей түсті.18 ғасырдың басында 1711 – 1712, 1714, 1718-1725, 1742 жылдары қазақ елі жоңғарлардан көп зардап шекті, солардың бірі Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама деген атпен ел есінде сақталған соғыс еді. Тұтқиылдан тиген құба қалмақ қазақтарды солтүстік – батысқа қарай тықсырып тастады. Жоңғарлар, Еділ қалмақтары, Жайық қазақтары, башқұрттар жан – жақтан шабуыл жасап, қазақтардың жойылып кету қауіпі төнді. Осы кезеңде Тәуке хан сияқты ел басшысының керек екендігі көрінді. Тәуке (Тәуекел – Мұхаммед – Батыр хан) 1718 жылы қайтыс болған еді. Жоңғар хандығының билеушісі Сыбан Рабдан (1697–1727) ел басшысыз қалған осындай кезеңді шебер пайдаланды. Бұл тұста қазақ хандығы ішкі жағынан ыдырай бастаған болатын. Жеті жарғы бойынша тәртіпке салынған заң жүйесі бұзылып, береке,бірлік әлсірейді. 1723 жылдың қысы қазақ даласында қайың сауған ақ тышқан жыл болып халық қатты жұтайды. Осы жұттың көктемін қазаққа шабуыл жасаудың оңтайлы кезеңі деп тауып жоңғарлар жетпіс мың әскерімен жеті бағытта шабуылға шығады. Бірінші мыңдықты Сыбан Рабданның баласы Халдан Серен басқарады. Ол Балхаш көлі маңындағы елдерді шабады. Екінші түменге Сыбан Рабдан қонтайшының інісі Жолан Бату қолбасшылық етіп, Алтай, Емел аралығы арқылы Көктал өзеніне өтеді. Үшінші қолмен Сыбан Рабданның немересі Әмір Сана Нұра өзені бойында соғыс салады. Төртінші оқиға Халдан Сереннің баласы 18 жастағы Серен Доржа басшылық жасап, Шелек өзеніне жетеді. Бесінші онмыңдыққа Халдан Сереннің тағы бір баласы Дода Доржы ноян қолбасшы болып Шу өзеніне беттейді. Жетінші қолды Сыбан Рабданның өзі басқарып Іле өзеніне қарай өтеді. Барлық қолды бақылау, жетекшілік жасау Сыбан Рабданның інісі Шоны Добаға тапсырылды. Сөйтіп, жойқын соғыс басталады. Осыншама әскер, қыстағы ауыр жұт, елдің ішкі берекесіздігі қосылып қазақтардың бейберекет, ес – ақылынан айырылып босуына мәжбүр етеді. Қазақтар жан – жақтан көмек сұрайды. Бірақ ешкім көмек бермей қазақтар өз күшімен ұрыс салады. Соғыс ұзаққа созылып қырғын үдей түседі. Қазақтардың үштен екідейі қырылады. Осы тұста бірлік өте қажет еді. Батырлар қол жиып бас біріктіре бастайды. Жан – жақтағы күшті топтастыру үшін Ерасыл батыр (Қаракерей Қабанбай) бас батыр болып тағайындалады.
Үлкен Кырока
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жидебай батыр
Шайқастары
Батырлар келіп жатыр дамыл алмай,
Үлкен Кырока
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жидебай батыр
Шайқастары
Деген соң қол жинады ер Қабанбай.
Карел Крейбих
Карел Крейбих ( 1883-1966) - чехословакия жұмысшы қозғалысының қайраткері. 1918 жылдан бастапЧехословакиядағы неміс социал-демократтарының солшыл қанатын басқарды (1920-1929). Ұлттық жиналыс депутаты. Ол сонымен қатар Чехословакияның 1950-1952 жылдарғы КСРО-дегі елшісі.
СУВТ
СУВТ (Sport Unie Brion-Trappers) — Кюрасаоның Виллемстад қаласындағы футбол клубы. 1925 жылы құрылған.
Карел Крейбих
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
СУВТ
Сілтемелер
Санат:Кюрасао футбол клубтары
Жидебай батыр
Шайқастары
Жапырып жау қалмақты қуамыз деп,
Келіпті қосынымен ер Бөгенбай.
Үзенгілес серіктері бірге жүрген
Қас батыр Әлтекеден Ер Жидебай
Сөз ұстарақылшысы би Қазыбек,
Үйсіннен іздеп келіпті Райымбек.
Бар екен ақ шабдар ат жетегінде,
Арнаған Орта жүздіңкөсеміне.
Жорыққа ер Жидекем мінеді деп,
Жидекеңнің ақ шабдар атты күтіп, баптап,
баққан орыны туралы марқұм Турағұл Жұмабайұлы ағамыз айтқан еді.
Төкіш (Төлепберді) Ақышев пен Әл – Машанидің «Қазақстанның тас қола дәуірі мирастары атты кітабындағы (Алматы 1996 ж.) «Алғашқы жер шалған бабалар» деген тақырыбындағы эпиграф: Атақты жер шолушы Абылайдың «Жидебайы» деп беріліпті. Тағы да осы кітапта: «Қанжығалы Бөгенбай – Жидебай батырмен бірге Абылай тобында болып, Шыңғыстау, Ертіс бойын жоңғарлардан тазартқан батырлар. Жидебай – Абай қыстауы – Жидебай батырдың шығыстағы бекінісі болған... «Болатқожа, Ақша- Түйте тұқымы бары 1760 жылдары Қазыбек би, Жидебай, Жарылғап батырлар бабалары Қаратау – Сыр бойындағы ежелгі қоныстарын тастап, Орталық Қазақстандағы Солтүстік Балхаш өңіріне, қазіргі Ақтоғай, Қарқаралы, Абыралы, Баянауыл жерлеріне қоныстанған» деп жазады атақты ғалымдар.
Батыр туралы «Бабалар сөзінде» (59 том), «Қазақ энциклопедиясында» Мәшһұр Жүсіптің «Қазақ шежіресінде» деген (7 том), Ә. Бөкейхановтың, C.Дубиннің, Ю.Поповтың еңбектерінде кеңінен баяндалған. Адольф Янушкеевич Жидебай батыр туралы, Шыңғыстаудағы Жидебай қыстауы жөнінде Құнабайдан мол мағлұмат алған.
Елі мен жерін жаудан қорғауды басты мақсат етіп ұстанған Жидебай батыр Қожаназарұлының елу жылын ат үстінде өткізді. Өмірінің кейінгі отыз жылдан астам уақыты ел бірлігін сақтауға атсалысумен өткен.
Шешендігі
Жидекеңнің сөз шебері болғандығы жайлы ел ішінде талай-талай қызықты əңгімелер баршылық. Оның батыр ғана емес, өткір тілді шешен болуы, тереңнен толғап айтуы бірден-бір себеп болған. Сеңкібаймен, Тобықты Қаременде бимен дос-жар болған.
Әулиелік
Сонымен бірге, батырдың көріпкелдік қасиеті болғандығын жасырмайды. Мұндай ерекшелігі бар адамдарды халық әулие санаған. Сондықтан, Жидебай көпшіліктің қиялында елі мен жерін жаудан қорғаған батыр ғана емес, әулие, қасиетті тұлға ретінде де сақталып қалған. Оның аңыздағы көрінісі қос қызыл түлкі арқылы бейнеленеді. Мұны жоғарыдағы әңгімеден де аңғаруға болады. Тағы бір қызығы осындай аңыздың желісі күні кешеге дейін сабақтастығын жоғалтпай жалғасын табуында жатыр.
Тарихшылардың бағасы
Ғалым Әлкей Марғұлан халық батырлары жайында өз ойын тұжырымдай келе былай дейді: «Тарихи дәуірдің әлеуметтік жосындары, тұрмыстық тілегі, бейбітшілікпен күн кешуді арман етуі – елдің ең ізгі тілегі еді. Бірақ, халық көксеген бұл тілек өткен жаугершілік замандарда ұзақ ғасырлар ішінде орындала қоймайды. Көрші отырған жұрттардың бірімен бірі жауласуы ел қорғайтын алып ерлерді аса қажет етті».
нобай|Жол көрсеткіш нобай|Жидебай әулие күмбезі
Қайтыс болуы және кесенесі
Жидебай батыр  жүзге  келіп  қайтыс  болған. Мәшһүр-Жүсіп қолжазбасымен Т. Ақышев, Н. Әбдуов зерттеулеріндегі мәліметтерді жинақтай қарастырсақ, Жидебай Қожаназарұлы Сыр бойындағы Қаратау өңірінде туып, Шет ауданына қарасты Ақсу-Аюлы тауының солтүстік батысында жерленген. Кесенесі Қарағанды облысы Шет ауданының орталығы Ақсу-Аюлы кентінің солтүстігіндегі Шерубай-Нұра өзенінен 50 шақырым жерде орналасқан.
Аю, биржа машығында
"Аю" ("bear"; «Вär» (Baissespekulant m) - Биржа машығында — төмендету жолын калайтын саудагерді белгілейтін термин («Бұқа» ұғымына қарама-қарсы). «Аю» рөлінде әрекетететін саудагер, өзінің қолындағы акцияларды (немесе келісімшарттары) сату жолымен, биржадағы бағаны төмендетуге арандатып, белгілі бір уақыт аралығы өткен соң, оны барынша пайдалы төмен бағамен сатып алуға ұмтылады. Термин сонымен қатар баға түседі деп күтетіндердің бәріне арналады.
Жидебай батыр
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
Санат:Жидебай батыр Санат:Қазақ батырлары Санат:Шет ауданында жерленгендер
Аю, биржа машығында
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Ақбел
Ақбел (1993 жылға дейін – Пушкино) — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл, Ақбел ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Бұқар жырау ауданының шығыс бөлігінде, аудан орталығы - Ботақара кентінен солтүстікке қарай 24 км-дей жерде.
Тарихы
Ақбел 1997 жылға дейін Пушкин ауылы болып аталған. Іргесі 1921 жылы құрылған. Округ аумағында 1927-1961 жылдары Пушкин атындағы ұжымшары, 1961-1997 жылдары Пушкин кеңшары болды. 1997 жылы Пушкин ауылының аты Ақбел болып өзгертілді. 2000 жылы Пушкин атындағы кеңшары таратылды. Ауылдық округтің құрамына Ақбел, Алабас, Құрама ауылдары кіреді.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 979 адам (482 ер адам және 497 әйел адам) болса, 2009 жылы 625 адамды (324 ер адам және 301 әйел адам) құрады.
Округ аумағында Қорғанкөл көлі бар. Кеңшар кезінде балық аулау кәсібі болған. Окрутте 62 жеке шаруа қожалығы құрылған. Клуб, Қ. Сәтбаев атындағы мектеп-интернат, фельдшерлік-акушерлік пункт, 2 сөйлесу пункті, пошта бөлімшесі, 5 жеке меншік дүкен (1-Құрама ауылында) жұмыс істейді. Округ аумағы арқылы Қарағанды—Ақбел—Баянауыл автомобиль жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері‎
Леополду-ди-Бульойнс
Леополду-ди-Бульойнс (Leopoldo de Bulhões) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Орталық Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гояния экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1949 жылы құрылған.
Санат:Гояс елді мекендері
Рцывашки
Рцывашки — Ресейдегі өзен. Кабардин-Балқар Республикасы, Солтүстік Осетия-Алания Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черек Балкарский өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Черек. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кабардин-Балқар өзендері Санат:Солтүстік Осетия өзендері
Құю-тығындау автоматы
Құю-тығындау автоматы- өнөркәсіп орындарында сүт, айран, су-сын және минералды сулар, шарап т. б. сұйықтар құйылған бөтелкелердің аузын тығыңмен бекітетін машина. Бұл автомат құю конвейері бойында орна-ласады. Конвейер бойында Қ.-т. а-нан басқа да (мыс., бөтелкелер жуу машинасы, құю, саиа тексеру және эти-кетка жабыстыру) автоматтары орналасады. Шарап өндірісінде полиэтилен тығындар бекітетін ПУА-71, металл тығындарға арналған УА-2 М авто-маттары пайдаланылады. УА-2 М бір соғ-та 200 бөтелкені тығындайды. Ар-наулы шанақтан түсетін тығындар жылжыма арқылы бөтелкенің аузына тірелген кезде кривошипті механизммен бекітіледі. Механизмнің әрбір қозғалысы кезінде шанақтан бір тығын түседі. Тағамдық және сусындық сұйықтарды сапалы құю үшін вакуумды конвеперлер қайдаланылады, Бұл конвейерде ВУА типті тығындау автома-ты жұмыс істейді. Қ.-т. а. сыйымд. 0,25 л-ден 1 л-ге дейінгі бөтелкелерді ағаш,полиэтилен, темір, қалайы, картонтығындармен бекіте алады.
Орталық Азия ойындары
Орталық Азия ойындары – екі жылда бір рет өтетін бұрынғы КСРО Орталық Азия республикаларының спортшылары қатысатын спорттық жарыс. Ойындар Азия Олимпиада кеңесінің және Халықаралық Олимпиада комитеті қамқорлығымен өтеді.
Қысқабас дельфиндер
Қысқабас дельфиндер (Lagenorhynchus) - теңіз дельфиндері туыстастры. Дене ұзындығы 3 м дейін. Басы қысқа. Қысқа тұмсығы маңдай, мұрын жастығынан жөнді бөлектенбеген. Құйрық сабағының үстіңгі және астыңғы шеттерінде тері қыры бар. Арқа жүзбеқанатының артқы шеті ойысталған. Көпшілік түрлері қара. 6 түрі белгілі, оның 3 түрі: ақтұмсықты К.д., атлант К.д., тынық мұхит К.д. ТМД кеңістігіне қарасты су аймағында таралған. Алдыңғы екі түрі Баренц және Балтық теңіздерінде, ал үшіншісі, Куриль аралдарымен Приморье жағалауында кездеседі.
Орталық Азия ойындары
Тарихы
1994 жылдың сәуір айында Ташкентке Халықаралық Олимпиада комитеті президенті Хуан Антонио Самаранч келді. Кездесу барысында Өзбекстан президенті Ислам Кәрімов Ташкентте Олимпиада ойындарын өткізу мүмкіндігі туралы сұрады, оған ХОК президенті Олимпиада хартиясының өтініші бойынша кем дегенде аймақтық жарыстар өткізу керек деп жауап берді. Осыдан кейін Ташкентте Қазақстан, Өзбекстан, Кыргызстан, Түрікменстан және Тәжікстан Ұлттық Олимпиадалық комитеттер басшыларының кездесуі өтті, онда Орталық Азия ойындарын ұйымдастыру туралы шешім қабылданды.
Қысқабас дельфиндер
Дереккөздер
Санат:Биология
Орталық Азия ойындары
Тарихы
Әр ойындар екі жылда бір рет өткізілетіне қарамастан, әртүрлі себептермен олар бірнеше рет жойылып, 2005 жылдан кейін іс жүзінде өткізілмейді.
Алғаш 1995 жылы Ташкент қаласында өтті. Ресми ашылу салтанатына сол кездегі Халықаралық Олимпиада комитетінің президенті Хуан Антонио Самаранч қатысты. Ойын барысында қазақ спортшылары 75, өзбек спортшылары 65 алтын медальға ие болды. Екінші Орталық Азия ойындары 1997 жылы Алматыда өтті. Оған Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Түрікменстан спортшылары қатысты. Қазақстандықтар 125, өзбекстандықтар 35, қырғызстандықтар 13 алтын жүлдені еншіледі. Осы ойындар барысында боксшылар Б.Жұмаділов, І.Бұқаров, Р.Мусинов, Н.Сманов, Е.Ибрайымов, С.Өмірбеков, ауыр атлет А.Храпатый, палуандар Б.Байсейітов, Ю.Мельниченко, М.Мамыров, М.Мәмбетов ерекше көзге түсті. Үшінші Орталық Азия ойындары 1999 жылы Бішкекте өтті. Мұнда да қазақстандықтардың басымдығы айқын аңғарылды. Қазақстан 119, Қырғызстан 27, Өзбекстан 18 алтын медаль алды. 2001 жылы Түрікменстанда өтуі тиіс төртінші Орталық Азия ойындары Түрікменстанның бас тартуына байланысты өтпей қалды. Бесінші Орталық Азия ойындары 2003 жылы Душанбе қаласында өтті. Қазақстандықтар көптеген спорт түрлері бойынша қосалқы командаларды жіберді. Соның өзінде ''44 алтын медальмен I орынға шықты. Өзбектер 25, тәжіктер 15, қырғыздар 4 алтын медаль'' алды.
Дереккөздер
Санат:Орталық Азия ойындары
Санту-Антониу-де-Вагаш
Санту-Антониу-де-Вагаш (Santo António de Vagos) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вагуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 773 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,64 км² шамасында. Халық тығыздығы — 183,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері