cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IC 2293
IC 2293 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23352, MCG 4-20-24, ZWG 119.54.
Алессандра Амбросио
Алессандра Корин Амбросио (Alessandra Corine Ambrosio, 11 сәуір 1981 жыл, Эрешин, Риу-Гранди-ду-Сул, Бразилия)  — бразилиялық супермодель. АҚШ-тағы ішкиім сататын әйгілі Victoria's Secret компаниясындағы жұмысымен таңымал, ол Victoria's Secret — PINK line брендінің ағашқы моделі. Сонымен қатар Next, Armani Exchange, Christian Dior және Ralph Lauren брентарының алғашқы моделі.
Алессандра Бразилияның оңтүстігіндегі Эрешин деген кішкентай қаласында туған.Ол жартылай поляк,жартылай итальяндық әйел. Фотомодель болу Алекссандрада 18 жастан бастап қалыптасты.Оның фотомодельдық мансабының бірінші қадамдары 12 жаста басталды,осы кезде ол модельдық курстарға жазылған.15 жасында  Elite Model Look сайысында жеңімпаз болып атанды.
Санат:1981 жылы туғандар Санат:11 сәуірде туғандар Санат:Бразилия фотомодельдері
Пордонга
Пордонга (Пардата) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Устья өзенінің сол жағалауынан 335 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Александр Петрович Сумароков
Александр Петрович Сумароков (1717 жыл 25 қараша - 1777 жыл 12 қазан) - орыс ақыны әрі драматургы.
Өмірі
Ежелгі дворян тұқымынан шыққан. 1732-1740 жылдары әскери корпуста оқыды. Алғашқы өлеңдерін Василий Кириллович Тредиаковскийге еліктеп жазды. «Хорев» (1747), «Гамлет» (1748), «Синав пен Трувор» (1750) трагедияларын жазды. 1756-1761 жылдары орыс театрының директоры болды. 1759 жылы «Еңбекқор ара» атты тұңғыш орыс әдеби журналын шығарды. 1770 жылдары «Елестегі мүйізді», «Шеше қызымен бірге», «Іріткі салғыш әйел» (1772) комедияларын, «Әулекі Дмитрий» (1771), «Мстислав» (1774) трагедияларын жазды.
Дереккөздер
Санат:Ақындар Санат:Ресей ақындары Санат:Жазушылар Санат:Тарихи тұлғалар Санат:1717 жылы туғандар Санат:1777 жылы қайтыс болғандар
Джиноза
Джиноза (Ginosa) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Таранто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 22 421 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 118 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 187 км² шамасында. Пошта индексі — 74013.
Чехов (Қостанай облысы)
Чехов — Қостанай облысы Фёдоров ауданы, Баннов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Джиноза
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Maria SS.ma del Rosariocopatroni: SS. Medici Cosma e Damiano.
Чехов (Қостанай облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы — Фёдоровка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде.
Джиноза
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Чехов (Қостанай облысы)
Дереккөздер
Санат:Фёдоров ауданы елді мекендері
NGC 6401
NGC 6401 — Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан VIII типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз)
Жапония Ұлттық футбол құрамасы
Жапония Ұлттық футбол құрама командасы — Жапонияны халықаралық матчтар мен футболдан өтетін турнирлерде ұсынатын ұлттық құрама. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Жапония Футбол Қауымдастығының қол астында бақылауда. Құрама команданың бас бапкері — Хадзиме Мориясу.
Құраманың лақап аттары
Әдетте, құраманы Сакка Ниппон Дайхё (жапон. サッカー日本代表), Ниппон Дайхё ((жапон. 日本代表), немесе жай Дайхё ((жапон. 代表) деп атайды. Құраманың ресми лақап аты болмаса да, оны жиі бас бапкердің атымен атайды. Соңғы уақытта, құраманы "Көк Самурайлар" деп атайды. Бірақ БАҚ.-да оларды бұрынғыша, бапкер атымен атайды. Мысалы: Zaccheroni Japan (жапон. ザッケローニジャパン), немесе Zac Japan (жапон. ザックジャパン).
Әлем чемпионаттарында
1998 жылға дейін Азиядан Корея Республикасы тұрақты түрде және басқа да бір-екілі құрамалар ғана әлем чемпионатына қатысып келді. 1998 жылы Азияға төрт жолдама бөлініп, Жапония да финалдық турнирге жолдама ала алды. Бірақ Хорватия, Аргентина, Ямайка құрамаларынмен бір топқа түсіп, үшеуінде де ұтылды, құрама бір гол ғана соқты (соңғы турда Ямайка қақпасына).
2002 жылғы әлем чемпионаты Корея мен Жапонияда өтіп, жапон футболшылары іріктеусіз, алаң иелері ретінде қатысты. Турнирде "самурайлар" тұңғыш ұпайын иеленді, тұңғыш жеңістерін тойлады. Бірінші турда Бельгиямен 2:2 есебімен тең түсті, екінші турда Ресейді 1:0 есебімен ұтты. Соңғы турда Туниске айқын басымдық танытты: 2:0. Тұңғыш рет екінші кезеңге шыққан жапондар 1/8 финалда Түркияға жол берді.
2006 жылы бір ғана ұпаймен топта соңғы орында қалды, 2010 жылы турнирді жеңіспен бастады, Камерунды 1:0 есебімен ұтты. Келесі турда Нидерландыға дәл осындай есеппен жол берді. Үшінші орында Данияны күтпеген жерде 3:1 есебімен ұтып кетіп, 1/8 финалға шықты да, онда Парагвайдан пенальтилер арқылы ғана сүрінді.
Құрамы
2018 жылғы әлем чемпионатындағы құрамы
Формасы
Қазіргі уақытта Жапон Ұлттық құрамасын формамен Adidas компаниясы жабдықтайды. Негізгі форма мойнында қазыл квадрат, иығында ақ сызықтары бар футболка мен ақ шортыдан, және көк гетрдан тұрады. Сақтық форма ақ футболка, көк шорттан, және ақ гетрлардан тұрады.
Демеушілік
Жапон құрамасы - әлемдегі ең көп қаражаттандырылатын құрамалардың бірі. Құраманың басты демеушілері: Kirin, Adidas, Sony, Saison Card International, FamilyMart, Fujifilm, Japan Airlines және Nissan.
Сілтемелер
Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасы
Қуандық Ералыұлы Ералин
Қуандық Ералыұлы Ералин (14 сәуір 1950 жылы туған) – педагогика ғылымдарының докторы (1997), профессор (1999), Қазақстан Білім беру ісінің үздігі (1997), Қазақстан Республикасы Мәдениет қайраткері (2007). Шымкент педагогика институтын бейнелеу өнері және сызу мамандығы бойынша (1973) және Мәскеу мемлекеттік педагогика университетінің аспирантурасын (1985) бітірген. Халықаралық қазақ-түрік университетінде оқытушы, доцент, профессор, декан, кафедра меңгерушісі (1973–96), Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінде (1996–2004) жұмыстар істеді. 2004 жылдан Халықаралық қазақ-түрік университетінде профессор, декан, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады.
1992 ж. «Изобразительное искусство Казахстана в системе художесвенно-профессиональной подготовки будущих учителей изобразительного искусства и художественного труда в педагогических институтах» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Оның ғылыми жұмыстарының негізгі бағыты – болашақ бейнелеу өнері мұғалімдерін дайындаудың теориясы мен практикасы, оқушыларға көркемдік білім беру мен эстетикалық тәрбие беру әдістемесі, т.б. Ералин 115 ғылыми жарияланымның, оның ішінде 4 монография мен 24 оқу құралдарының авторы.
Сыртқы сілтемелер
http://ukgu.kz/en/node/1467
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Тотықтырғыш
Тотықтырғыш (Оксидант, окислитель) — тотығу процесіне себепші болатын заттек (озон, азот қос тотығы, асқын тотықтар және тағы басқа). Тотықтырғыш ақаба судың тазаруына себепші болады, ксепобиотиктердің ыдырауын тездетеді.
Тотықтырғыш - тотығу-тотықсыздандыру үрдісі кезінде электрондарды қабылдаушы зат.
Дереккөздер
Санат:Физика
Әлимарданбек Топчибашев
Әлимардан бек Топчибашев, Әлимардан бей Топчубашов (Əlimərdan bəy Topçubaşov; 4.5.1865, Тифлис – 5.11.1934, Париж) – Әзірбайжан халқының көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, публицист. 1884 ж. Санкт-Петербург университетінің тарих және филология факультетіне оқуға түсіп, бір жыл өткен соң заң факультетіне ауысқан. 1887 ж. студенттердің революциялық ұйымына қатысқаны үшін университеттен шығарылып, оқытушыларының араласуымен қайта қабылданды. 1889 ж. университетті алтын медальмен бітіріп, сол университетте оқытушылық қызметте қалдырылды. 1894 ж. адвокаттық қызметке ауысып, Бакуге оралды. 1897 – 1917 ж. Баку қаласында орыс тілінде шығып тұрған “Каспий” газетінің және Әзірбайжан тіліндегі “Хаят” газетінің редакторы болды. 1905 ж. тамызда Нижний Новгород қаласында өткен бүкілресейлік мұсылмандардың бірінші съезіне қатысып, съезде “Ресей мұсылмандары одағы” ұйымының ОК-не сайланды. Бірінші Мемлекеттік Думаға мүше болып, онда мұсылман фракциясын құруға жетекшілік етті. Выборг үндеуіне қол қоюшылардың қатарында болды. 1917 ж. патша өкіметі құлатылғаннан кейін Бакудегі Мұсылман кеңесін басқарды. Уақытша үкіметтің тұсында 1917 ж. тамыз айында өткен Мемл. мәжіліске қатысып, сөз сөйледі. Ол өз сөзінде 1916 жылғы көтерілісті басу барысында Қытайға ауып кеткен 83 мың қазақ-қырғыз босқындарының оққа ұшқаны, аштан өлгені жайлы мәлімдеп, Уақытша үкіметтің ұлттық мәселені шеше алмай отырғанын сынға алды. 1918 ж. Әзірбайжан ұлттық тәуелсіздігін жариялағанда ұлттық парламенттің төрағасы болып сайланды. Әзірбайжан Демокр. Республикасы 1920 ж. сәуірде кеңес өкіметінің қарулы күшімен құлатылғаннан кейін Францияға эмиграцияға кетуге мәжбүр болды. Онда М.Шоқай секілді саяси эмиграция өкілдерімен тығыз қарым-қатынас орнатты. 1934 ж. Кавказды кеңестік бұғаудан азат етуді жақтаған эмиграцияда жүрген қайраткерлерді топтастырып, Кавказ конфедерациясы атты ұйым құруға ұйтқы болып, жетекшілік етті.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Саясат
Абланица (Благоевград облысы)
Абланица (Абланица) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Хаджидимово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2764 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Көксала (өзен)
Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданының жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 152 км, су жиналатын алабы 2270 км2.
Гидрологиясы
Аңғары кең, арнасы тік жарлы. Ірі салалары: Арсалан, Ақшатау. Наурыздың аяғында тасиды, жазда қарасуларға айналады. Жайылмасы – шабындық.
Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы
Музыка әлемі –адамзат мәдениетінің байлығы ішіндегі мұхиттай шексіз, ғажайып дүние. Музыка да адамның асқақ, асыл ойлары, арман- мақсаты, ізгі тілектері, қуанышы, қайғы-қасіреті мен әр түрлі сезім иірімдері бейнеленеді. Музыканың адам жан-дүниесіне тигізетін әсері орасан,, сондықтан оны шынайы ықыласпен қабылдау арқылы ғана түсінуге болады. Қаншама ғасырлар бойы жинақталған музыкалық қазына- ұшы-қиыры жоқ, аса мол мұра. Әлемдік музыка қорына әр халық, ұлт өзіне тән өрнекпен өлшеусіз үлес қосып келеді Музыка мәдениетінің өткеніне ой жүгіртіп, әр алуан тарихи деректерге жүгінсек, халық өнерінің қоры шексіз де, музыкалық аспаптардың түрі көп болғаны анық. Өткен ғасырлар үніне құлақ түрсек, біздің ата – бабаларымыз тастан, ағаштан, өсімдіктен, малдың терісінен, сүйегінен, мүйізден, ішектен, қылдан т. б. алуан түрлі заттардан дыбыс шығаруға болатынын аңғарып, қарапайым музыкалық аспаптар жасап алды. Сол ұмыт болған қазақ халқының аспаптарын қайта жаңғыртып, олардың кең түрде насихатталуына мол еңбек сіңіріп, соңына қыруар мұра қалдырған Болат Шамғалиұлы Сарыбаев еді. Болат Шамғалиұлы Сарыбаев көне аспаптарды жинауға 1960 ж. бастап кіріскен екен. Сол жылдары Алматы консерваториясының ұстазы Б. Сарыбаевтың үйі ерекше мұражайға айналды. Ол жинаған аспаптар саны 300 - ге жетті. Зерттеуші еліміздің түрлі аймақтарынан көне аспаптарды тауып, оларды зерттеп, жетілдіріп, орындау әдістерін меңгерді, шәкірттерін баулыды. 1968 жылы көне ұлттық музыкалық аспаптардан ансамбль ұйымдастырды. Б. Сарыбаев аспаптарды ойнау тәсіліне қарай мынадай түрге бөледі: үрлемелі, ұрмалы, сілкімелі, ысқышты, ішекті, шертпелі, тілшекті. «Екі ішектің бірін қатты, Бірін сәл - сәл кем бұра. Нағыз қазақ, қазақ емес, Нағыз қазақ – домбыра» - деп ақын жырлағандай, халқымыздың ғасырлар бойы жинақталған ұлттық құндылығы мен дүниетанымын дәл суреттеп жеткізе алатын қоңыр үнді домбыра екені даусыз.
Домбыра
Домбыра аспабының қалай пайда болғанына байланысты қазақ халқының ортасында сақталған аңыз аса мол. Солардың біразын Б. Сарыбаев, Қ. Жұбанов, Ө. Жәнібеков, А. Сейдімбеков еңбектерінде жақсы көрсеткен. Домбыра және домбыра күйі туралы сөз қозғағанда осы зерттеушілердің еңбектеріне сүйенеміз. Ақселеу Сейдімбек «Күй шежіре» еңбегінде осы аңыздардың екеуіне ерекше назар аударады. Соның бірі Шығыс Қазақстан обылысы Күршім ауданының тумасы Арғынбек Қилыбаев ақсақалдың айтуымен хатқа түскен «Қос ішек» күйінің аңызы.
Ертеде бір аңшы жігіт болыпты. Сол аңшы жігіт биік таудың қиясын, қалың қарағайдың арасын тұрақ еткен бұғы - маралды аулап, кәсіп етсе керек. Бірде жолы болып, биік таудың қиясынан теңбіл марал атып алады да, маралды етекке түсіру үшін ішек – қарынын алып тастайды. Содан арада айлар өткенде, аңшы жігіт аң атуға ұрымтал жер еді ғой деп, баяғы теңбіл маралды атқан жерге соқса, құлағына бір ызыңдаған дауыс естіледі дейді. Барлап қараса, өткенде атқан маралдың ішек - қарынын қарға - құзғын іліп ұшқан болу керек, қарағайдың бұтағына қос тін болып керіліп қалғанын көреді. Ызыңдаған дыбыстың сол ішектен шығып тұрғанын аңғарады. Қарағайдың бұтақтарына керіле кепкен ішекті сәл ғана жел тербесе ызыңдап, жанға жайлы дыбыс шығарады. Оның өзі бірде уілдеп, бірде сарнап, енді бірде сыңсып жылағандай болып, аңшы жігітті алуан түрлі күйге бөлейді. Сол жерде аңшы жігіт «қой мына қос ішекке тіл бітейін деп тұр екен, бір амал жасайын» - деп, ішекті үйге алып келеді де, бір аспап жасап, соған қос ішекті тағады. Содан тартып көрсе, шынында да қос ішекке тіл біткендей сұңқылдап қоя береді. Бұл үн аңшы жігіттің ғана жанын жадыратып қоймайды, тыңдаған жанның бәрін ұйытады. Осылайша домбыра көптің сүйіп тыңдайтын аспабына айналады.
Қылқобыз
Қылқобыз – қазақ халқының ұлттық аспаптарының ішіндегі ең көне аспап. 9 - 10 ғасырларда өмір сүрген Қорқыт ата дәуірінен бері қылқобыздың сарыны үзілмей келеді. Қылқобыз – екі ішекті, ыспалы музыкалық аспап. Жалпы, ұлттық аспаптардың ішінде қобыз үнге бай, киелі, қасиетті деп танылады. Сонымен қатар, қанша ғасырлар қойнауынан жетсе де қобыздың бұрынғы түрі мен қазіргі түріндегі үні бір сарынды. Себебі, оның ішегі ықылым заманнан бері жылқының қылынан тартылып келді, ысқышы да. Оның қылқобыз аталуы да сондықтан. Қылқобыздың ішіндегі ең үлкен түрі – «нар қобыз». Қылқобызды халқымыз киелі аспап ретінде қастерлейді. Қазақ қобыздың үні шыққан жерге жын - шайтан жоламайды деп ырымдайды.
Жетіген
Жетіген – (жеті ішекті) көп ішекті шертіп ойналатын музыкалық аспап. Жалпы тұрқы ұзынша, жәшік тәріздес, бетіне жұқа тақтайдан қақпақ жабылып, үн беретін ойықтары салынады. Жетіген аспабының жасалуы да, ойнау әдіс - тәсілі де өте күрделі. Ертеректе ел арасында сақталған көне жетігеннің ішегі аттың қылынан тағылып, тиектің орнына асықтар пайдаланылатын болған. Аспаптың құлақ күйі осы асықтарды әрлі - берлі жылжыту арқылы келтірілген. Ішек сандары жетеу болғандықтан, аспап жетіген аталған. Жетіген туралы аңыз. Ерте кезде ауылда бір қария тұрады. Оның жеті ұлы болыпты. Бір жылы қатты жұт болып, адамдар тамақсыз қалады, сөйтіп қарияның үйіне қайғы орнайды. Аштықтан үлкен ұлы Қания өлгеннен кейін қария кепкен ағаштың бөлігін алып, оған ішек салып, тиек қойып, «Қарағым» күйін орындайды, Төралым деген екінші ұлы өлгеннен кейін екінші ішек тартып, «Қанат сынар» деген күй шығарады, үшінші ұлы Жанкелдіге ол «Құмарым» күйін, төртінші ұлы Бекенге «От сөнер», бесінші ұлы Хауасқа «Бақыт көшті», Жұлзарға «Күн тұтылуы» атты күй шығарады. Ең кіші ұлы Қиястан айрылған қария жетінші ішекті тартып, «Жеті баламнан айрылып құса болдым» атты күй орындайды. Аспаптан қайғыға толы көп дыбысты ала отырып, орындаушы әртүрлі әуен арқылы өзінің балаларының бейнелерін көрсетеді. Бұл шығарылған әуендер одан әрі дамытылып, аспапты орындаудағы күй - пьеса түрінде бізге «Жетігеннің жетеуі» деген жалпы атпен жеткен. «Жетіген» деген атау екі сөзден тұрады: жеті және ән» - «жетіген» деген ұғымды береді.
Адырна
Адырна - қазақтың көп ішекті шертпелі аспабы. Аспаптың шанағы қуыс, беті көн терімен қапталады. Б. з. б. аңшылар ұстанған көне аспап саналады. Оның көне үлгісі әуелде садақ тәріздес болған. Кейін бұғы, марал, киік, бөкен тәрізді аңдарға ұқсастырып жасап, мүйіз бен құйрықтың екі арасына ішектер тартып ойнаған. Адырнаны тізенің үстіне қойып, басын иыққа тіреп, ішектерін іліп тартып кейде шертіп ойнайды. Адырнаның ішегі шуда жіптен немесе тарамыстан тағылады, аспаптың тұрқы 48 - 50 см., қалыңдығы 8 - 10 см, 7 - ден 13 - ке дейін ішектер тағылады. Адырна қазіргі кезде фольклорлық әуендер мен шағын күйлерді орындауға қолданылады.
Сыбызғы
Сыбызғы - қазақтың үрмелі көне музыкалық аспабы. Қурайдан, ағаштан, кейде жезден де жасалады. Ұзындығы 600 - 650 см не 700 - 800см болады. 3 - 4 ойықты. Сыбызғы ойықтарынан демді жай немесе күшті шығару арқылы түрлі дыбыс әуендері туады. Сыбызғы негізінен бақташылар арасында кең тараған. Бұл аспаптың жетілдірілген түрі фольклорлық - этнографиялық ансамблдер мен оркестрлерде қолданылады.
Шаңқобыз
Шаңқобыз - қазақтың көне музыкалық аспабы. Ағаштан, темірден кейде күмістен жасалады. Ағаштан жасалған шаңқобызға жіп байланып, сол жіпті серпіп тарту арқылы ортасындағы тілше тербеліп, дыбыс шығарады. Ол ашалы сым темірден немесе күмістен жасалған. Белгілі бір музыкалық әуен шаңқобыз арасында бекітілген тілін саусақпен шалып тарту арқылы орындалады. Негізгі дыбысы тілдің мөлшеріне байланысты. Дыбыс көлемі бір октава шаңқобыз тартушы тіл қимылы арқылы да түрлі дыбыстар шығарып отырады. Кейде орындаушылар саусақтарына қоңырау іліп алып та ойнайды. 19 ғасырда музыкалық аспап ретінде көбіне әйелдер пайдаланды. Шаңқобызға арналған «Қыз зары», «Қыз ұзату», «Қыздың мұңы» әуендері мен «Шаңқобыздың толғауы» сияқты күйі де бар.
Мүйіз сырнай
Мүйіз сырнай - ескі үрмелі мүйізді аспап. Ол үш тесікті мүйізден жасалады. Сырнай - сыңсымалы дыбыспен ерекшеленеді және жол сапарларда хабар беруші аспап ретінде қолданылған.
Ұран
Ұран - әскерлер қолданатын үрмелі музыкалық аспап. Ұзындығы әртүрлі екі түтікшенің әрқайсысында үш саңылау бар.
Тұяқтас
Тұяқтас – қазақ тұрмыс салтында ежелден бар музыкалық аспап. Ұзатылатын қыз ұзатылуына 3 - 4 күн қалғанда қоштасу әнін айта бастайды. Әуенін тұяқтаспен сүйемелдеп отырады. Жаңа сойылған жылқының тұяғын кесіп алып, суға қайнатады, тұяқтың ішкі сүйегі босап, сыртқы қабығы бөлектенеді. Оны әбден ішін тазартып, күнге кептіреді. Бүгінде бұл аспап музыкалық аспап ретінде ансамбль мен оркестрлерде кеңінен қолданылады.
Асатаяқ
Асатаяқ - тұтас ағаштан жасалған, оның басында темір теңгешелер, қоңыраулар ілінген, сілкіп ойнайтын аспап. Қоңыраулар күміс, алтын, қорғасын сияқты асыл тастардан жасалған. Қоңыраулар соғылғанда әдемі үн шығады.
Сақпан
Сақпан – (зырылдауық) қазақ халқының көне музыкалық аспаптарының бірі. Ертеде бұл аспапты малшылар мен бақташылар мал қайыру үшін қолданатын болған. Кейін зырылдауықтың “сақпан”, “шартылдауық”, “зымырауық” деген түрлері музыкалық аспаптарға айналды. Қазіргі кезде бұл аспаптар “Сазген”, “Адырна” көне аспаптар ансамбльдері мен әйгілі “Отырар сазы” оркестрінде қолданылып жүр. Зырылдауық аспабының жасалу әдісі күрделі болғанымен, ойнау тәсілі өте қарапайым. Ол музыкалық шығармаларда кездесетін оқыс дыбыстарды ойнау үшін қолданылады. Қазақ халық музыкалық аспаптары музейінде зырылдауықтың бірнеше үлгісі сақталуда. Олар белгілі шебер Дәркембай Шоқпарұлының шеберханасында қалпына келтірілген.
Дабыл
Дабыл – бұл «дабыл қағу» деген сөз. Дабыл ұрып ойналатын аспап. Даусы күркіреп шығады.кнфункеие
Даңғыра
Даңғыра - қазақтың көне ұрмалы - сылдырмақты, қатты дыбысты музыкалық аспап. Бұл бір жағы терімен қапталған, ішкі жағынан темір алқалар сақиналар мен сылдырмалар ілінген дөңгелек шығыршық. Даңғыра шамандық әдет - ғұрыптардың бөлінбес белгілемесі болып табылды.
Кепшік
Кепшік – қазақ халқының көне ұрмалы аспабы. Кепшікті тұтас ағаштан шауып жасаған. Кейінгі жетілдірілген түрлері тегенге ұқсас – дөңгелек шеңбер ағаш. Иіліп жасалған ағаш шеңберге иленбеген мал терісін айналдыра қайыс баумен байлап бекітеді. Тері әбден кепкен соң шеңбер кенересіне тартып қаптайды. Кепшіктің іші қуыс, бір жағы ғана көн терімен қапталады. Даңғыра аспабынан айырмашылығы шанағының ішіне темір теңгешелер ілінбейді. Дыбысы шаңқылдаған ащы. Кепшікте ойнау саусақ буындарының ептілігі мен икемділігін қажет етеді. Ертеде Кепшікті қыз - келіншектер бидай суырып, сұлы ұшырып, тары тазалау үшін тұрмыстық мақсатта қолданып келген. Кейін келе оны би ырғақтарын сүйемелдеуге, ал бақсы - балгерлер зікір салып, ауруларға ем жасағанда өз әуендерін сүйемелдеуге қолданатын болған. Музыкалық мақсат үшін соқпалы құрал ретінде пайдалану ісі осы бақсылардың өз дауыстарын сүйемелдеп зікір салу әрекетінен туындаған.
NGC 1936
NGC 1936 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Узанс
Юзанс (usance - пайдалану мерзімі) - басқа елге төленуге тиіс аударма вексель бойынша сауда ғұрыпы белгіленген мерзімі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сауда Санат:Экономикалық терминдер
Миусс
Миусс (Миус) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кушум өзенінің сол жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 59 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ырғыз Сулак су торабынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Суды аэрациялау
Суды аэрациялау (грек, air — ауа) — су құрамындағы органикалық заттарды тез тотықтандыру үшін, оны ауамен қолдан қанықтыру. Ауыз суды тазарту үшін қолданылады.
Дереккөздер
{{wikify
{{Суретсіз мақала}}
Санат:Геология
{{Geology-stub}}
Джозеф Най
Джозеф Самюэль Най (19 қаңтар 1937 жыл) — америкалық саясаттанушы және Гарвард университетіндегі Джон Кеннеди атындағы Басқару мектебінің деканы.
Сыртқы сілтемелер
Жеке сайты
Санат:Саясаттанушылар Санат:19 қаңтарда туғандар
Серринья (Баия)
Серринья (Баия) (Serrinha (Bahia)) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серринья экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 383 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 568,405 км² шамасында. Халық тығыздығы — 132,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1786 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Вакуум туралы
«Вакуум туралы» — Әбу Насыр Әл-Фарабидің іргелі трактаттарының бірі.
Бұл еңбектің арабша нұсқасы түрікше және ағылшынша аудармаларымен бірге 1951 жылы Түркияның Анкара қ-нда басылып шықты.
Әл-Фараби бұл еңбегінде вакуумның жоқ екендігін ежелгі гректерде кездесетін тәсілмен (яғни тәжірибелік зерттеулер жүргізіп) және физ. ғылымның сол кездегі жетістіктеріне сүйене отырып, дәлелдеуге ұмтылды. Ол бұл трактатында вакуум жөнінде бірін-бірі жоққа шығармайтын екі пікір ұсынды: бірінші пікірінде — материяда мүлдем бос кеңістік (яғни абсолют бостық) жоқ, бірақ материяның жаратылысы бізге белгісіз десе, екінші пікірінде — салыстырмалы түрде бостықтың болуы мүмкін екенін аңғартып, бірақ ол шын мәніндегі абсолют бостық емес, ауасы сиретілген кеңістік дейді. Бұл екі көзқарастың екеуін де филос. мен физиканың дамуы дұрысқа шығарды.
Дереккөздер
Санат:Әл-Фараби Санат:Физика
Катуница (Пловдив облысы)
Катуница (Катуница) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді.
Баранзас
Баранзас (Үлкен Баранзас) — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тутуяс өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Катуница (Пловдив облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 376 адамды құрайды.
Баранзас
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Катуница (Пловдив облысы)
Пошта индексі — 4120. Телефон коды — 03117. ЕКАТТЕ коды — 36676.
Баранзас
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Катуница (Пловдив облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Журжан
Журжан – Хорезмшах мемлекетінің солтүстік аумағында болған көне қала; қысқаша Үргеніш.
Ершовка (Тошня тармағы)
Ершовка — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тошня өзенінің оң жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Интразоналылық
Интразоналылық - азоналылықтың жеке құбылысы - бір немесе бірнеше географиялық (табиғи) зона ауқымында заңды дақтар түзетін, бірак ауданы бойынша басым болмайтын қандай да бір ландшафтының немесе табиғи құбылыстың әр телімде таралуы (мыс., тайга мен туңдрадағы сфагнум батпақтары, шөл мен даладағы сорлар).
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Ареяш-ди-Вилар
Ареяш-ди-Вилар (Areias de Vilar) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 457 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,04 км² шамасында. Халық тығыздығы — 241,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Сан (өзен)
thumb|right|200px| Сан өзені (San, Сян) – Польшаның оңтүстік шығысындағы өзен, Висланың оң саласы.
Жоғарғы ағысында Польша мен Укранина шекарасымен өтеді. Шығыс Бескидтен басталып,иреліңкі аңғармен Карпаттың солтүстік беткейін кесіп өтіп, Сандомеж ойысы үстімен ағады. Көктемдегі тастер салынған, ағаш ағызылады. Сан бойында Санок, Пшемысль, Ярослав қалалары орналасқан.
Тасарық ауылдық округі
Тасарық ауылдық округі:
Болденка
Болденка (Ольховка) — Ресейдегі өзен. Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нудоль өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Истра бастауынан Истра су торабына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Пьюбега
Пьюбега (Piubega) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Мантуя провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1630 адамды құрайды. Халық тығыздығы 102 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 46040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Бірнеше мемлекеттер аумағында орналасқан сутоғандарын пайдалану
Бірнеше мемлекеттер аумағында орналасқан сутоғандарын пайдалану — Қазақстан Республикасы мен көршілес мемлекеттердің немесе су бассейндерінің бірлігімен байланысты мемлекеттердің аумағында ішінара орналасқан сутоғандарын мүдделі мемлекеттермен жасалған келісімдерге сәйкес пайдалану.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Қосшы қалалық әкімдігі
Қосшы қалалық әкімдігі — Ақмола облысындағы әкімшілік-аумақтық бөлік.
Географиялық орны
Солтүстігінде Астана қаласымен, батысы мен оңтүстігінде Целиноград ауданымен шектеседі.
Әкімшілік құрамы
Қалалық әкімдік құрамына Қосшы қаласы мен Тайтөбе ауылы кіреді. Әкімшілік орталығы – Қосшы қаласы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 5359 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Ақмола облысы қалалық әкімдіктері
Линия
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Монтефальчоне
Монтефальчоне (Montefalcione) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3394 адамды құрайды. Халық тығыздығы 226 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 83030.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Орал қақпалары
Орал қақпалары - Орал қаласындағы тарихи орындар. Олар Үлкен қақпа (Самар қақпасы), Кіші қақпа (Орынбор қақпасы) және қызыл қақпа (Патша қақпасы) деп аталды. Үлкен қақпа мен Кіші қақпa бұрынғы Түркістан алаңына (қаз. Театр мен Красноармейск көшелерінің қиылысында) орналасқан.
Орал қақпалары бекініс ретінде пайдаланылған. Қақпалардың кірпіш мұнарасынаСурет:артиллерия зеңбірек орнатылып, оның қасында қарулы күзет тұрды. Күзет 19 ғ-дың ортасына дейін сақталды, кейін таратылды. Үлкен қақпадан Самараға қарай почта жолы, Кіші қақпадан Орынбор бағытына жол шыққан. Патша қақпасы 1919 жылдан бастап қызыл қақпа деп аталды. Ол қазіргі Ленин даңғылы мен Театр көшесінің қиылысында, облыс әкімшілінің үйінің қасында орналасқан. Қызыл қақпа «Жеңіс арқасы» қақпасы деген атпен Ресей патшасының құрметіне 19 ғ-дың 90-жылдары салынды. Ол 20- жылдары жергілікті өкіметтің шешімімен алынып тасталды.
Бандениц
Бандениц (Bandenitz) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Людвигслуст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 487 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,36 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 54 004. Муниципалитеттің басшысы — др. Юрген Зенгер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Самбус
Самбус — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кенга өзенінің сол жағалауынан 100 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Кеть өзенінің құйылысынан Васюган құйылысына дейін. Өзен саласы — Кеть, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қорғас (Қытай)
Қорғас (霍尔果斯, ) — ҚХР-дың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялы ауданы Іле-Қазақ автономиялық облысындағы қалалық аудан.
Тарихы
1983 жылы қарашада Қорғаш уезінде КСРО-мен шекарада (КСРО ыдырағаннан кейін, Қазақстанмен шекарада) Қорғас шекара бекеті ашылды.
Сонымен қатар, Қорғас шекара өткелі аймағында Шыңжаң өндірістік-құрылыс ғимаратының бөліктері тұрғын үй инфрақұрылымы бой көтерді. Қытай Халық Республикасы Мемлекеттік Кеңесінің 2014 жылғы 26 маусымдағы жарлығына сәйкес Қорғаш уезінің батыс бөлігі Қорғас жеке қалалық уезіне бөлінді.
Әкімшілік бөлініс
Қорғас қалалық уезі 4 көше комитетіне бөлінген.
Экономикасы
2009 жылғы желтоқсанда Орталық Азиядан Қытайға жобалық қуаттылығы жылына 60 миллиард текше метр газ шығаратын 1833 шақырымдық трансшекаралық газ құбыры пайдалануға берілді. Қорғаста Орталық Азиядан (Түркіменстан мен Өзбекстанның шекарасынан шыққан және Өзбекстан мен Қазақстан территориялары арқылы өтетін) газ құбыры Қытайдың Батыс-Шығыс газ құбырына PipeChina Батыс құбыр желісі компаниясына қосылады. 2020 жылдың соңында Қытайға Орталық Азиядан келетін газ құбыры арқылы 39 миллиард текше метрден астам табиғи газ жеткізілді. Батыс-Шығыс газ құбыры 27 провинцияның, орталық бағынышты қалалардың және автономиялық облыстардың, сондай-ақ Гонконгтың арнайы әкімшілік ауданының 500 миллионнан астам тұрғындарын газбен қамтамасыз етеді. Орталық Азиядан құбыр арқылы табиғи газ импорты 2020 жылы Қытайдағы газ тұтынудың жалпы көлемінің 15% -дан астамын құрады.
Сілтеме
Санат:Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының қалалық аудандар
Жасөркен
Жасөркен — Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы, Қызылқайнар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аса ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 39 км-дей жерде. Жағасы ну тоғайлы, жайылымды Талас өзенінің жағасында жатыр. Ауылдың 1928 жылға дейін "Шолақ діңгек" аталуы - таудан аққан сулар жар бетін талдың кесілген діңгегіне ұқсатып шайғандықтан, жер бедеріне байланысты Шолақ діңгек ауылдық кеңесі болып құрылып, құрамына қазіргі Жасөркен және Қызылқайнар ауылдары кірген.
Халқы
Тұрғыны 1202 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) елді мекендері
Бірөткелді транзистор
Бірөткелді транзистор (Однопереходный транзистор) — бір электронды-кемтіктік (эмиттерлік) өткелі, базалық облыста екі түзетпейтін түйіспесі және үш шығысы бар шалаөткізгіш аспап. Оның ажыратып косу және күшейткіштік қасиеттері базаның кедергісіне, оған негізгі емес заряд тасымалдаушылардың инжекциясы нәтижесіндегі модуляциясына тәуелді. Б.ө.т-дың қарапайым эквивалент сызбасы екі тізбекгей қосылған резистордан және олардың ортақ нүктесіне қосылган диодтан тұрады. Б.о.т. тиристорларды іске қосу схемаларында, кідірту схемаларыңца, уақыт релесінде және т.б. кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Мөңке би
Тілеуұлы Мөңке би — белгілі би, Әбілқайыр хан кеңесшілерінің бірі, жырау. Тілеу Айтұлы (1630, қазіргі Ақтөбе облысы – 1684, Сайрам қаласы) – би әрі батыр қолбасшы. Ноғай ұлысының билеушісі Мұсаның ұрпағы, Мөңке бидің әкесі. Әлімұлы тайпасы Шекті руынан шыққан.
Шамамен 1675 жылы дүниеге келген. Ата тегі шежіре бойынша өз әкесі Тілеу әрі қарай Айт, Бөлек, Қалу, Сирақ, Мұса хан, Уақас би, Нұраддин болып жалғаса береді.
Мөңке би өз заманында «ердің құнын екі ауыз сөзбен шешкен сұңғыла би», келер күнді айнытпай болжайтын сәуегей және дала даналығының көрінісі іспетті ой-тұжырымын тағылымды поэтикалық жырға айналдырған жырау ретінде танылды. Мөңке бидің философиялық толғаулары, риторикалық сұрақ-жауап, болжау, билік, кесім, шешім түріндегі мұралары өзіндік ерекшелігімен көзге түседі. Көшпелі тірліктің тіні бұзылмаған қоғамда заман аңысын аңдап, оның келешек кескін-кейпін дәл болжай білу Мөңке би шығармашылығының басты белгісі. Оның “Түрлі-түрлі халық болады‚ Күндіз-түні жарық болады… Дүниенің жүзіне‚ Өре мен темірден жол тартылады… Адам ақысыз жұмыс істемейді‚ Дүниені түрлеп кестелейді” деген толғау жолдарынан келер күнді болжаған сәуегейлік көрінеді. Сондай-ақ,
“Құрамалы-қорғанды үйің болады‚
Айнымалы‚ төкпелі биің болады.
Халыққа бір тиын пайдасы жоқ
Ай сайын басқан жиын болады.
Домалақ-домалақ түймедей дәрің болады‚
Жастарға билігі жүрмейтін кәрің болады,
Алашұбар тілің болады‚
Дүдәмалдау дінің болады.
Әйелің базаршы болады‚
Еркегің қазаншы болады” деп келетін жолдардан болашақтың бет алысын‚ бағыт-бағдарын тап басып танығандығы аңғарылады.
Оның көркем бейнесі Ж. Аймауытовтың «Ақбілек» романы мен «Ел қорғаны» пьесасында, Ә. Кекілбаевтың «Үркер» романында көрініс тапты. Мөңке бидің өмірі мен шығармашылық мұрасы туралы әр жылдары А. Жұбанов, Т. Кәкішев, С. Негимов, Б. Адамбаев, Қ. Сыдиықұлы, М. Тілеужанов,С. Байменше, Б. Омаров, Ж. Асанов, К. Төлеубайұлы, тағы басқалар ғалымдар ғылыми-зерттеу еңбектерін жазды.
«Шекті Мөңке би жеті жасында билік айтып, кісі құны дауды бітірген екен». (А.Байтұрсынов).
Мөңке би, тарихымызда есімі құрметпен аталатын, үлкен философ, терең ойшыл, ұлы ақын. Қара қылды қақ жарған, мың жылдығын болжаған дала кемеңгері Мөңке бидің ұрпақтары Ақтөбе облысы көптеген аудандарында тұрады.
Республикаға танымал мүсінші Құрақбай Егізбаевтың граниттен ойып жасаған Мөңке бидің мүсіні Ақтөбе қаласының 101 атқыштар дивизиясы атындағы көшеде орнатылды. Мүсін ақшыл түсті мәрмәр тастан жасалынған. Тұғырдың биіктігі — 2,7 м, ескерткіштің биіктігі − 1,5 м. Суретші С.Әлімбетов.
Джал (Нью-Мексико)
Джал (Jal) — Нью-Мексико штатының Lea округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1996 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.5 км² шамасында. FIPS коды — 35-35040.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Рю-сюр-Отен
Рю-сюр-Отен (Rupt-sur-Othain) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55450, пошта индексі — 55150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,13 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Грасстон (Миннесота)
Грасстон (Grasston) — Миннесота штатының Kanabec округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.5 км² шамасында. FIPS коды — 27-25424.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
IC 2294
IC 2294 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2294 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Әбдеш Ерғалиев
Әбдеш Ерғалиев (21 желтоқсан 1912 ж., Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы, Терісаққан ауылы – 1993 ж.) – техника ғылымдарының докторы (1967), профессор (1971).
2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Қарағанды кен-металлургия институтын бітірген (1942). Қазақстан КП ОК-нің нұсқаушысы (1942–47), Алтай кен-металлургия институтының директоры (1950–63), Қазақстан Ғылым Академиясы кадр басқармасының бастығы, сектор меңгерушісі (1947–50), Кен ісі институты директорының орынбасары, лаборатория меңгерушісі, жетекші ғылыми қызметкер (1965–93) болып жұмыс істеді.
Оның ғылыми жұмыстары пайдалы қазынды кен орындарын ашудың жаңа тәсілдеріне, жүйелеріне, теориясы мен практикасына, сондай-ақ жер қойнауы байлықтарын тиімді пайдалану мәселелеріне арналған. Ерғалиевтың 11 авторлық куәлігі бар. 4-сайлау Қазақ КСР-і Жоғары Кеңесінің депутаты. 1-дәрежелі Отан соғысы және «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1912 жылы туғандар Санат:Қарағанды облысында туғандар Санат:1993 жылы қайтыс болғандар Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Ильтеряк
Ильтеряк — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Шаймурат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 569 адамды құрады. Пошта индексі — 453025, ОКАТО коды — 80235880004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ара уы
thumb|right|235px|Араның бізгегі right|thumb|235px|Жұлынып кеткен араның бізгегі Ара уы немесе апитоксин - жұмысшы ара шаншары арқылы улы бездеріненшығатын өткір иісті, түссіз, қоймалжын улы зат.
Тығыздығы 1,1313 г/мл, сулы ертіндісінің pH 4,5-5,5. Уда 40 % құрғақ қалдық болады, ауада тез кебеді. Токсикалық қасиеттер ұзақ уақыт сақталады.
Химиялық құрамы
Ара уының құрамын кіретін химиялық белсенді заттарды бірнеше топқа бөлуге болады:
Удың химиялық құрамы араның жасына байланысты өзгереді.
Клиникасы
Уланудың клинакалық көрінісі әр түрлі болады. Көбіне ара шаққан ағзаның ерекшеліктеріне байланысты. Көбінесе - жанға батырлық ауру, ісіну. Ісінуі ауыз қуысында немесе тыныс алу жолдарында болса - адам өміріне үлкен қауып тудырады: асфиксияға әкелуі мүмкін.
Ара уына аллергиялық реакция 0,5—2 % адамдарда бар. Кейбір сезімтал адамдарда анафилактиялық шок болуы мүмкін.
Алғашқы көмек
Ара шаққанда алғашқы медициналық көмек - араның шаққан жерінен бізгегін алып тастау керек. Сосын шаққан жерін этил немесе мұсатырлы спиртімен сүртіп қою керек. Антигистамин препараттар жақсы көмектеседі. Ауыр жағдайларда - жедел медициналық жәрдемді шақыру керек.
Апитерапия
Апитерапия - араның уымен емдеу тәсілі.
Ара уы белгілі мөлшерде гемоглобин деңгейін көтереді, қанның қоюлығын және көтерінкі ұйығыштығын кемітеді. Сонымен қатар, холестерин деңгейін түсіріп, диурезды көтереді. Қан тамырларын кеңейтіп, ауру мүшеге қанның жеткізілуін күшейтіп, жалпы тонусын көтеріп, ұйқыны дұрыстап, тәбетті күшейтеді. . Халық медицинада Бүйрек ауруларын емдеуге, туберкулезде кең қолданады.
Дереккөздер
Санат:Улы заттар
Порста (Двиница тармағы)
Порста — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Двиница өзенінің сол жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Сенека
Сенека Луций Анней (біздің заманымыздан бұрын 5 жылы Кордуба, – біздің заманымыздың 65, Рим) – римдік философ, мемлекет қайраткері. Император Неронның тәрбиешісі және ел басшылығына ықпалын жүргізген кеңесшісі болған. Кейіннен императордың қаїарына ұшырап, өзін-өзі өлтіруге мәжбүр болды. Сенеканың көптеген еңбектері (“Луциге хаттар”, т.б.) бізге түпнұсқа түрінде жеткен. Өз дәуірінің шиеленісті мәселелерін бейнелеген Сенека ілімі өте қайшылықты болды. Грек философтарының ізімен, яғни дүниені материалдық бірлікте және зерделі тұтастықта қарастыра отырып, Сенека негізінен этикетика-ғибраттық мәселелермен шұғылданды. Егер олардың шешімдері дұрыс табылса, оның сөзімен айтқанда, рухтың тыныштығы мен тұнықтығына қол жетеді. Ол өзінің негізінен индивидуалистік этикасын қоғам және мемлекет міндеттерімен байланыстыруға тырысты. Сенека этикасы кейінен христиандық идеологияның дүниеге келуіне үлкен ықпалын тигізді.
Дереккөздер
Санат:Ежелгі Рим философтары
NGC 6382
NGC 6382 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Сумбава
Сумбава (Sumbawa) — Кіші Зонд архипелагындағы арал, Индонезия құрамында. Басты қаласы — Габа.
Арал туралы
Жері 15,5 мың км2-ге жуық. Биіктігі 2821 м-ге дейінгі қатпарлы-жақпарлы таулардын тұрады. Субэкваторлық белдеуде орналасқан, қуаңшылық маусымы шілдеден қазанға дейін. Жылдық жауын-шашын мөлшері 1200 мм-ге жуық. Тропиктік орман мен саванна алып жатыр.
Шаруашылығы
Күріш, жүгері, темекі, кофе егу мен мал шаруашылығы дамыған.
Санат:Индонезия аралдары Санат:Үнді мұхиты аралдары
Карозино
Карозино (Carosino) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Таранто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6283 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 628 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 74021.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Biagio Vescovo e Martire.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Оту
Оту (Authou) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,96 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 355 адамды құрады. Халық тығыздығы — 119,93 адам/км².
Серроландия
Серроландия (Serrolândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жакобина экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Оту
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Серроландия
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 085 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 373,762 км² шамасында. Халық тығыздығы — 32,3 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Жуликовка
Жуликовка — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сухона өзенінің сол жағалауынан 145 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бабяк (Благоевград облысы)
Бабяк (Бабяк) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Белица қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2784. Телефон коды — 074404. ЕКАТТЕ коды — 2107.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
NGC 1925
NGC 1925 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC76, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Климент (Пловдив облысы)
Климент (Климент) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді.