cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
I Феодосий
Ұлы Феодосий - I Флавий Феодосий  397-395 жылдары Рим императоры болды. Шығыс және батыс Рим империясының соңғы императоры. 397 жылы Грациан императорымен тең басқарушы ретінде Рим империясының шығыс бөлігін биледі. 394 жылдан бастап бүкіл Рим империясын жалғыз өзі басқарды. Феодосий қайтыс болғаннан соң 395 жылы империя батыс және шығыс болып екіге бөлініп кетті. Бүгінгі күнгі тарихта ол Византия деп аталады. Ол империяның бірегей діні ретінде христиан дінін таңдап, заңмен бекітті. Пұтқа табынушылыққа тыйым салды. Осыдан кейін Олимпиада ойындарын мерекелеу тоқтатылды. Феодосийдің іс-әрекеті Еуропаның діни дамуының бағытын анықтап берді. Осы еңбегі үшін христиан жазушылары оны ұлы деген теңеуге лайық деп тапты. 74 жылы ол Дунай маңындағы Мезия провинциясында әскери қолбасшы лауазымына ие болып, сарматтармен күресте үлкен жетістіктерге жетті. Осы соғыстағы жеңісі Феодосийдің императорлық билікке дейін жетуіне себеп болды. Ұлы Феодосий 395 жылы 17 қаңтарда Медиоланда шемен ауруынан қайтыс болды. Оның бальзамдалған денесі сол жылы Константинопольге жеткізіліп, жерленді. Өлерінен бұрын Феодосий ұлдарына Рим империясын мұрагерлікке бейбіт түрде бөліп беруге үлгеріп кетті. Феодосий жуас, қайырымды, ашық адам болған. Ол қарапайым адамдарды ұнатып, адал адамдамдарға барынша мәрттік пен кеңдік көрсеткен.
Бәс
Бәс ( салт.) Ел ішінде ертеден келе жатқан қызықты салт пен әдеттің бірі - бәс тігу. Бұл ас пен тойда ғана емес әр уақытта бола беретән қызықты бәсеке. Бәстің түрі де көп болады. Мысалы күш сынасу, ауыр тас көтеру, өгізді, түйені көтеру, судан жүзіп өту, бір қойдың етін өзі жеп кету , күрес,мергендәк сайысы , жаяу жарыс т.б. Бәс шарттары бойынша оған бәйге тігіледі. Бәйгені ұтылған жақ немесе ұйымдастырушылар төлейді. Оған дәмелілер қатысады. Бұл көпшілік алдында өтеді. Бәс жеңімпаздары құрметке бөленеді, мақтау алады. Оның есімін де жұрт ұмытпай айтып жүреді. Мысалы, XIX ғасырдың орта кезінде Шығыс Қазақстанда өмір сүрген Малмақ деген өте күшті адам бір үлкен аста салмағы 700 келідей тасты көтеріп әкелген. "Малмақ,көтерген тас" деп аталатын осы ескерткіш бұл күндері Үржар ауданы жерінде жатыр. Карон палуанмен бәсте Балуан Шолақ 51 пүт кір тасын көтерген. Арқанын әйгілі палуаны Таңатқан Дүйсекейұлы бәске тігілген атан өгізді көтеріп алып кеткен.
Дереккөздер
1. Қазақ халқының салт-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.
2. http://www.koshpendi.kz/index.php/turmysdasturleri/sharuashylyk-dasturler/
Санат:Салт-дәстүрлер
Уәсіл Қабул Қабулов
Қабулов Уәсіл Қабул ұлы (05. 09. 1921 жылы туған, Ташкент ) — өзбек сов. ғалымы, техника ғыл. докторы (1962), Өзб. КСР FА-ның академигi (1966; 1962 жылдан корр. мүшесi). 1944 жылдан КОКП мүшесi. Ташкенттiң темір жол инженерлері институтын бiтiрген (1949). Өзб. КСР FА-ның Құрылыс институтында (1950—1956) және Есептеу орталығында (1955-1966) қызмет етті. 1966 жылдан Өзб. КСР FА-ның Кибернетика институтынын директоры. Негiзгi еңбектері құрылыстардың сейсмикалық орнықтылығы, тұтac орта механикасын алгоритмдеу мәселесiне арналған. Қабулов — 4 монографияның және 100-ден астам мақалалардың авторы.
Дереккөздер
Санат:1921 жылы туғандар
IC 4603
IC 4603 — Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан RN+* типті галактикалық тұмандық.
Сыртқы сілтемелер
IC 4603 Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз)
Жолбарыс Әбішұлы
Әбішұлы Жолбарыс (7.11. 1943, қазіргі Қазалы ауданы, Жалаңтөс Баһадүр ауылы, – 28.11. 2003, Астана) – аудармашы-журналист, мәдениет қайраткері, Қазақстан Республикасы Журналистер одағының лауреаты. ҚазМУ-дың журналистика факультетін бітірген (1969). Еңбек жолын 1963 – 65 жылы  Қазалы  ауданы «Ленин туы» газетінде тілші болып бастады. 1969 – 90 жылы  Қазақ мемлекеттік баспасының редакторы, Қазақстан КП ОК жанындағы Партия тарихы институтында В.И. Лениннің то¬лық шығармалар жинағы басып шығару жөніндегі Бас редакциясының аға ғылыми редакторы, «Қазақстан» баспасының бұқаралық-саяси әдебиет редакциясының меңгерушісі, Қазақ ақпарат агентігі (ҚазТАГ) бас редакторының орынбасары, 1990 – 97 жылы  ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің,  Қазақстан Республикасы  Парламенті Мәжілісінің аппаратында аға кеңесші, сектор меңгерушісі, Хатшылық мүшесі қызметтерін атқарды. 1997 жылдан өмірінің соңына дейін Қазақстан Республикасы  Парламенті Мәжілісі Аппаратының Редакциялық-баспа бөлімінің меңгерушісі болды. Тәуелсіз еліміздің жаңадан жазылған 5 томдық «Қазақстан тарихы» академиялық басылымының алғашқы құ¬қықтарын қазақ тіліне аударды. Аудармашылардың жыл сайынғы дәстүрлі респ. байқауының жүлдесі 2004 жылдан Әбішұлы атындағы жүлде болып қайта тағайындалды.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”,
Сар-Вож (Чуб тармағы)
Сар-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чуб өзенінің сол жағалауынан 53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әлқоба
Әлқоба (الْقُبَّة — «шатыр» немесе «кішкентай бөлме») — қуыс, бөлмедегі немесе басқа үй-жайдағы ойықша. Негізінен жатын бөлме ретінде, пәтер ішіндегі баспалдақтың орналасқан жері, негізгі залда — әңгімелесу орны ретінде қызмет етеді.
«Әлқоба» сөзі бастапқыда кез келген ұйықтайтын бөлмеге немесе тіпті пердемен бөлінген төсекке қатысты болды. Енді ол негізінен жарық басқа бөлмелерден шыны есіктер немесе терезелер арқылы енетін осындай шағын бүйірлік бөлмелерге қатысты қолданылады. Бұл сөз араб тілінен шыққан, бастапқыда шатыр деген мағынаны білдірген. Мәуірлерден ол жатын бөлме немесе бүйірлік бөлме мағынасымен алдымен испан және португал тілдеріне (alcoba, alcova), содан кейін қалған роман тілдеріне (alcova; alcôve) өтті. Ескі француз тілінен ол жартылай әлі күнге дейін шатыр мағынасында сақталған aucube формасына ие болды, оны Уолфрам фон Ешенбах орта неміс тіліне енгізді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс
Ауриландия
Ауриландия (Aurilândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Аникунс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4213 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 565,152 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,5 адам/км².
Вэстминстер (Массачусетс)
Вэстминстер (Westminster) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 7 277 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 96.7 км² шамасында. FIPS коды — 25-77010.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Үлкен Ширша (Үлкен Ширша тармағы)
Үлкен Ширша — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ширша өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Мәмлүк қыпшақ тілі
Мәмлүк қыпшақ тілі — түркі тілдерінің қыпшақ тобына жататын тіл. XIII—XV ғасырларда Мысыр және Шам аумағында мәмлүктер және араб шенеуніктері мен көпестері арасында койне ретінде қолданыста болып, әдеби тіл қызметін атқарған.
Атауы
Мәмлүк қыпшақ тілі ортағасырлық араб тіліндегі әдебиетте жәй ғана «түркі (түрік) тілі» деп аталды (اللغة التركية — әл-лұғат әт-түркия). Кейінгі замандағы зерттеушілер оған өзге атауларды қолданған, мысалға: қыпшақ-оғыз тілі, алтынорда-мысыр тілі (Ә. Н. Нәжіп), қыпшақ жазба тілі, мәмлүк-мысыр Й-тілі , мысыр қыпшақшасы, мысыр-сирия қыпшақшасы.
Сипаттамасы
Мәмлүк қыпшақ тілі түркі тілдерінің қыпшақ тобына жатады. XIII—XV ғасырларда Мысыр және Шам аумағында мәмлүктер және араб шенеуніктері мен көпестері арасында койне ретінде қолданыста болып, әдеби тіл қызметін атқарған. Әліпбиі араб жазуының негізінде құрылған.
Мәмлүк қыпшақ әдеби тілі Орта ғасырларда Шығыс Еуропа мен Солтүстік Африкада (Мысыр) түркі тілдерінің қыпшақ және оғыз диалектілерінің негізінде қалыптасты. Бұл тілдің сөздік қоры мен грамматикасында түрікмен элементтері басым болды, оның көптеген сипаты сол уақыттағы Алтын Орданың аралас түркі тіліне сәйкес. Мәмлүк қыпшақтарының тілі қазіргі замандағы солтүстік қыпшақ тобына жататын тілдерге ұқсас.
Мысырдағы мәмлүктердің тарихы
«Мәмлүк» (مملوك) сөзі араб тілінен аударғанда біреудің иелігіндегі адамды немесе жалдамалы адамды білдіреді. Кейде бұл сөзді «құл» деп те аударып жатады, бірақ, сол замандағы деректерге сәйкес, мәмлүктердің құлдардан айырмашылығы көп. Қожайындары оларды өз балаларындай тәрбиелеп, білім берген. Қарапайым құлдар ауыр жұмысқа жегілсе, мәмлүктер әміршілердің бұйрықтарын орындап, ел билігіне араласқан, әскери қызмет атқарған.
Тарихи деректерге сәйкес, мәмлүктер Мысырда өз сұлтандығын құрмай тұрып біраз уақыт бұрын пайда болған. Бұл өңірдің ең алғашқы тегі түркі билеушісі Ахмед ибн Тулунның әкесі Бағдат халифасының мәмлүгі болған, кезінде Мәуереннаһрда құлдыққа түсіп, артынан халифаттың астанасында бас уәзір мансабына дейін жеткен. Тулунның қолдауымен оның ұлы Ахмед Мысырдың уәлиі (наменгері) болып тағайындалады. Кейінірек ол тәуелсіз билеушіге айналып, Бағдаттағы халифаға тек дін істерінде ғана бағынатынын ескертеді.
1249 жылы билікке келген сұлтан Тұран-шаһ (Салах әд-Диннің інісі Әл-Әділдің ұрпағы) бахрилер деп аталған мәмлүктердің тобына ұнамаған саясат жүргізді. Олардың арасында пайда болған қарама-қайшылықтардың нәтижесінде 1250 жылы Тұран-шаһ бір топ бахрилердің қолынан қаза табады. Сұлтанның өлімінен кейін басталған тұрақсыздық кезеңінде Құтыз басқарған мәмлүктер күшейіп, бахрилер Сирияда бас сауғалауға мәжбүр болды. Шыңғыс ханның немересі Хулагу хан басқарған моңғолдар Таяу Шығысқа жорыққа аттанғаннан кейін Құтыз бен бахрилер тіл табысып, 1260 жылы Айн Жалұт шайқасында Кетбұға-ноян бастаған моңғолдардың қолын жеңеді. Жаудан төнген қауіп сейілгеннен кейін мәмлүктер арасында қайтадан таққа талас басталып, бахрилерді басқарған Бейбарыс Құтызды өлтіріп, сұлтан атанады.
Мысырды мәмлүктер билеген заманды зерттеген ғалымдар 1250—1381 жылдарды «бахрилер кезеңі», 1381—1517 жылдарды «буржилер кезеңі» деп екіге бөліп қарастырады. Бахрилер деп Ніл өзенінің ортасында орналасқан Рауда аралында өмір сүріп, сол жерде дайындық жүргізген мәмлүктерді атайды (бахр деп арабша теңізді немесе үлкен өзенді атайды). Буржилердің атауы олардың қамалдар мен қорғандарда әскери дайындықтан өтуіне байланысты пайда болған (бурж — мұнара). Осман империясы 1517 жылы Мысырды жаулап алғаннан кезеңнен бастап 1811 жылы орын алған «Қорған құрбандығы» (Мұхаммед Әли мәмлүктерді қырған күн) оқиғасына дейінгі дәуірді бектік (бекзада) мәмлүктер заманы деп атайды. Мәмлүктердің көп бөлігін Қыпшақ даласын мекен еткен түркі қыпшақтар құрады. Олардың арасында күрдтер, парсылар, армяндар, гректер және т. б. халықтардың өкілдері де бар еді.
Мәмлүк қыпшақ тіліндегі әдебиет
''Негізгі дереккөз: [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/12/842/10654.pdf Cumhuriyet'in 80. yılında Türkiye'de Memlûk-Kıpçak Türkçesi çalışmaları]''
Мәмлүк қыпшақ тілінің сөздігі
«Китаб әл-идрак» бойынша мәмлүк қыпшақ тіліндегі кейбір сөздердің мағынасы:
Әдебиет
Санат:Түркі тілдері
NGC 3902
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 6 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3902 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36923, UGC 6790, MCG 4-28-55, ZWG 127.60, IRAS11467+2623.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Костромка (Чепца тармағы)
Костромка — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чепца өзенінің оң жағалауынан 218 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Казелетте
Казелетте (Caselette) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2641 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 186 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 10040.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giorgio; Santi Mario, Marta, Audiface e Abaco.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Липовый Донец
Липовый Донец — Ресейдегі өзен. Белгород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Донец өзенінің оң жағалауынан 1003 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Дон бастауынан Оскол өзені және Айдар өзендерінің алаптарын қоспағанда РФ мен Украина шекарасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Белгород облысы өзендері
Әйелдердің киім-кешегі
Әйелдердің киім-кешегі. Ғұрыптық салтқа негізделген, ұлттық нақыштағы ою-өрнектермен әшекейленген, әлеуметтік дәрежені көрсететін әйелдердің киімдері. Қазақ әйелдер киім-кешегі көшпелі тұрмыс пен ауа райына бейімделіп, шаруашылық пен мәдени ғұрыптық негізде болған.
Әйел киімдерінің қазақ елінің бәріне мәлім ортақ түрлері: көйлек, кимешек, жаулық, сәукеле, желек, тақия, қамзол, көзекей, кебіс, мәсі, кәкірекше сияқты киімдер. Сондай-ақ, әшекей, ажар жағынан қыз киімдері, келіншек киімдері, орта жастағы әйелдер мен қарт бәйбішелердің киімдері деп жас ерекшеліктеріне қарай тігіледі. Қазақ қолөнер шеберлері киімге катысты әртүрлі әшекейді зерделей білген. Маусымдық, өлкелік, әлеуметтік және жас ерекшеліктеріне байланысты, сонымен қатар күнделікті тұрмыстық және сән-салтанатты киім-кешек түрлерін тігуде мата, басқа да қажетті заттарға үлкен мән берілген.
Мереке, той-думандарда, аста, дүбірлі жиындарда әжелер бастарына ақ кимешек, шылауыш, күндіктерін салып, үстілеріне ақ шағидан жалбырлы көйлек, жалаң бешпет, сыртынан оқалы шапан, түлкі ішіктерін киіп, белін жібек белбеумен буып, оюлы кебіс мәсі киіп төрден орын алған. Ал келіншектер, әйелдер бастарына кестелі кимешек шылауыш, түйреуіштерін тағып, сәукеле, қызыл желектерін салады, үстілеріне желбір көйлек, кестелі көйлек, кәзекей кестелі жекет, кестелі кәмзол, жанат ішіктерін киеді, жібек, кемер белбеу тағынады, құлақтарына алтын сырга, мойындарына алтын-күміс алқа тағып, білегіне білезік, саусақтарына жүзік салып, кестелі тізе қап, биік өкшелі көксауыр етік, қызыл етік, шеттік етік киеді. Сондай-ақ, қазақ қыздары мен бойжеткендері шаштарына шашбау тағып, құлаққа сырга, қолға білезік, сақина салып, мойындарына алтын- күміс алқалар тағып, қос етекті алты қиық, төрт қиық койлектерін киіп, кестелі тізе қап, аяқтарына оюлы қызыл, көк, қара былғары етік киеді.
Қазақ әйелдерінің бас киімдері өзіндік ерекшелік- терімен өзгешеленеді және жасалуының өзіндік ғұрыптық, салттық негізі бар. Әйелдердің бас киімдері: бергек, бөрік, жаулық, желек, жырға, кимешек, күндік, орамал, қарқара, сәукеле, тақия, шәлі (жібек, шілтер, оюлы түрі бар) қасаба, бүркеніш, шылауыш және т.б. Қазақ әйелдерінің бас киімдері олардың жасы мен отбасыдағы жағдайына байланысты ерекшеленеді. Жаздыгүні қыздар түрлі-түсті жібек, барқыт, мақпалдан тігілген, төбесі жайпақ дөңгелек тақыя (тебетей) кисе, қыс маусымында ауқаттылар камшат бөрік киген. Бойжеткендер мен қыздар зере, тақия, төбетай, қарқара бөріктерінің төбесіне үкі таққан, себебі қазақ наным-сенімінде үкі құсы киелі саналады. Қыздардың тақиясы қызыл, күлгін, жасыл, т.б. бір түсті шұға, барқыт, мауыты сияқты кездемелерден, өңді маталардан қабатталып сырылып тігіледі.
ӘЙЕЛДІҢ СЫРТ КИІМІ
Белдемше – той-думандарда көйлек үстінен киетін сәнді сырт киім үлгідерінің бірі. Той киімі ретінде жаңа түскен келінге да арнап тігіледі.
Келеме – жібектен тігілген, сәнді киер сырт киім.
Кеудеше – кеудеге киетін сырма, жұқа жеңіл киім.
Кәзекей – жеңсіз, жағасы кеңірек ойылған, етегі белден төменірек түсетін, бағалы матадан тігілген жеңіл киім.
Кіреуке – алтын тінді зерлі жіппен тігілген, аса қымбатты, сәнді жібек шапан.
Сатипа – жеңіл шолақ сырт киім.
Тізеқап – суықта, аязды күндері екі бұтқа ғана киетін, ауы, ышқары жоқ екі балақ.
Қырмызы тон – қыз-келіншектерге арналып қызыл масатыдан тігілген қаптал шапан.
Қамқа тон – иі қандырылып өңделген жұмсақ қой терісінен, қамқадан, өзге де әдемі аң терісінен жаға салып тігілген, қаусырмамен түймеленетін бағалы киім.
Қыздар мен әйелдердің өздеріне лайықтап сәндеп тіккен шапандары, шекпендері, тайжақылары, тондары, ішіктері, т.б. сырт киімдері бар. Олардың үлгілері, нақыштары ерлердің сырт киімдернен өзгеше, жатық тігісті, кестелі, зерлі-оқалы, пішімі сыпайы, сәнді келеді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Бердібек Сәрсенұлы Бейсенов
Бердібек Сәрсенұлы Бейсенов (15.9.1927 жыл/30, Жамбыл облысы Сарысу ауданы 1-ауыл - 19.3.2002 жыл, Алматы) - әнші, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1961).
Репертураы
Оның репертуарында Абайдың "Көзімнің қарасы...", М.Төлебаевтың "Кестелі орамал", "Тос мені, тос", І.Жақановтың "Нені ойладың", "Даниярдың әні", сонымен қатар А.Т. Новиковтың "Түнгі аңыз", Н.А. Римский-Корсаковтың "Май түні" операсынан Левконың екінші әні, Дж. Вердидің "Риголетто" операсынан Герногтың әні, т.б. композиторлардың туындылары орын алды. 1958 ж. Мәскеу қаласында өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне қатысқан.
Дереккөздер
Санат:15 қыркүйекте туғандар Санат:1927 жылы туғандар Санат:Сарысу ауданында туғандар Санат:19 наурызда қайтыс болғандар Санат:2002 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан әншілері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Қазақконцерт әншілері Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері Санат:Қазақ ән-би ансамблі әншілері Санат:Қазақ филармониясы әншілері
Б. з. д. 361 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 361 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 361 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бушвилье
Бушвилье (Bouchevilliers) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Лез-Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27098, пошта индексі — 27150.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Бірлік Туы
нобай|Бірлік туы газетінің №8 басылымы. 1917
"Бірлік туы (بىرلىك تۋى)"– алғашқы қазақ басылымдарының бірі. 1917 ж. 24 маусымнан 1918 ж. сәуір айының ортасына дейін Ташкент қаласында аптасында 1 рет шығып тұрған. Негізін қалаушы әрі алғашқы редакторы — Мұстафа Шоқай. Газетті шығару ісіне Қ. Болғанбаев пен С. Қожанов тікелей атсалысты. Газет 1917 жылы Ақпан революциясынан кейін қалыптасқан қоғамдық-саяси жағдай, сондай-ақ, ел ішіндегі әлеуметтік-экономикалық ахуал туралы хабарларды жариялап, елді бірлікке шақырып, азаттық жолындағы күрестің жаршысы болды. Газет қазақтардан басқа, қырғыз, өзбек, татар, т.б. түркі халықтарының арасына кеңінен тарады. 1917 ж. тамызда өткен Түркістан өлкесі қазақ-қырғыз съезі баспасөз туралы мәселе бойынша “жаңадан шыға бастаған “Бірлік туы” барша қазақ-қырғызға ортақ болсын” деген қаулы қабылдаған. “Бірлік туы” Түркістан автономиясы мен Алашорда үкіметіне қолдау көрсетіп, бұл жөнінде “Түркістан автономиясы”, “Бостандық һәм автономия”, “Қоқан шаһарында болған жалпы мұсылман съезінің қаулылары”, “Сырдария қазақ-қырғыз съезі” деген мақалалар жариялады. “Бірлік туы” кеңестік биліктің Түркістан өлкесінде орнығуына наразылық танытып, оның таптық негізді басшылыққа алған саясатын сынайтын “Кім дос, кім қас?”, “Өзіміздің большевиксінгендерге”, “Қазақ халқының дұшпандары”, “Тұла бойы қан сасиды”, “Қоқан қырғыны”, “Мұстафа хаты”, т.б. мақалалар жариялаған. Газет кеңес өкіметі тарапынан қысымшылық көріп, жабылды.
Жастардың жұмыссыздығы
Жастардың жұмыссыздығы - мектепті аяқтау мен еңбек іс-әрекетіне қосылу арасындағы кезеңмен байланысты жұмыссыздықтың белгілі бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Саясат әлеуметтануы
Жалаңаштық
Жалаңаштық — еш киім киілмеген, жалаңаш дененің қалпы, көрінісі. Антикалық замандардан бізге жалаңаштанған денені бейнелейтін (еркек пен әйелдікі) көптеген өнер туындылары жетті. Бірақ әртүрлі мәдениеттерде әдемілік идеалы туралы пікірлер әртүрлі болған. Кейбір мәдениеттерде жалаңаштық сөгіске ұшырайды.
Әртүрлі мәдениеттерде жалаңаштық әркелкі таралып, бағаланады. Қоғамдардың басым көпшілігінде ең кем дегенде дененің бір бөлігін жауып жүру дәстүрлі нормаға жатады. Бірақ бұл норманың түсінігі өзгерістерге ұшырауы мүмкін. Жалаңаштықпен жыныстың бастапқы немесе екінші дәрежелі белгілеріне жататын және мәдениет, заман, әлеуметтік жағдайға байланысты көрінетін ұят сезімі байланысты. Яномама тайпасы сияқты жабайы тайпаларға өзін киінген сезіну үшін бел тұсындағы бір жолақ мата жеткілікті. Сонымен қатар толық жалаңаштық мүлдем сөгілмейтін халықтар бар. Оның қарсысы — кейбір қатаң мұсылман мәдениеттерде әйел денесі толығымен жабылу керек. Батыс әлемінде ұят деңгейі бір мәдениеттен екінші мәдениетке ауысып тұруы мүмкін. Мысалға америкалықтар адамдар көзіне жалаңаштанумен қатар ішкі киіммен жүруді де ұят деп санайды да, медициналық процедураның кезінде де халатпен жамылуы мүмкін, ал көптеген скандинавтар толық жалаңаштықтан ұялмайды.
Тағы қараңыз
Санат:Жалаңаштық Санат:Адамның сексуалдылығы
Автобустың маршруты
Автобустың маршруты - автобус маршрутының жолы, жолаушыарды бастапқы пунктен соңғы пунктке дейін кестеге сәйкес арнайы құрастырылған аралық аялардамаларда түсіру мен отырғызу.
Дереккөздер
Маршрут
Цунвазо көшесі (Алматы)
right|thumb|Ғылым академиясы Көшеге 1932-1942 жылдары дұңған педтехникумында ұстаздық еткен Юсуп Цунвазоның есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 21.01.2000 № 69 қаулысы) берілген. Цунвазо Юсуп (1911-1981) Алматы қаласында дүниеге келген. Ол Қазақ КСР ҰРА шығыстану бөлімінде дұңған тілі кафедрасының меңгерушісі болған.
Көше Жетісу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Октябрьская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1500 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Алтыаяқ
Алтыаяқ - ертеректегі тұрмыста пайдаланган керегесіз, уық пен шаңырақтан тұрғызылған уақытша қос түрінің атауы.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Кісәпірлік
Кісәпірлік — мінездегі жағымсыз, жексұрын қылық. Кісәпірлік бірнеше мағынада қолданылады: 1. Қалтаға түсіп, ұрлық жасаушы адам. 2. Қиын-қыстау жағдайда шыдамдылық пен төзімділік көрсетіп, ауыр халден құтыла білу. 3. Адамдармен қарым-қатынас жасауда өзінің ойындағы мақсатына жету үшін қандай да кедергі-тосқауыл кездесетін болса да ондай жағдайдан босанудың амал-айласын тауып, онан құтылып кете алатын қабілеттілігі. Кісәпірліктің тағы бір ерекшелігі — мақсатты ісін жүзеге асыру үшін түрлі айлакерлік жасап, қару-құрал қолданып, адамдардың өмірін жоюға дейін барады. Мінездегі кісәпірлік істеген ісі мен қимыл-әрекетіндегі қылмысын, ұрлық-қорлығын мойындамай қасарысып қарсылық көрсетуден танбайтын жексұрын қылық.
Дереккөздер
Санат: Мінез-құлық
Ременовиль
Ременовиль (Remenoville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,46 км² шамасында.
Сәулелі тәж
Сәулелі тәж (лучистый венец); (corona radiata, грек, corona — тәж, radiata — сәулелі) — сүтқоректілер жұмыртқалықтарындағы аналық жыныс жасушаларының дамуына байланысты дамып жетілетін құрылым. Жұмыртқа жасушасы цитоплазмасын ішінен сыртына қатады.
Ременовиль
Коммунаның INSEE коды — 54455, пошта индексі — 54830.
Сәулелі тәж
Овоцит цитоплазмасының микробүрлері осы өсінділердің араларында орналасып, сөулелі тәж түзеді. Сәулелі тәж жұмыртқа жасушасынын қоректенуін қамтамасыз етеді. Сондай-ақ ол қорғаныс және қоректендіру қызметтерін атқаратын фолликул жасушаларымен тығыз байланыста болады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Ременовиль
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,85 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Шығыс өркениет
Шығыс өркениет – шығыс мәдениеттерінің әр түрлі уақыт және мекен кеңістігіндегі даму деңгейін бейнелейтін жалпы атау. Шығыс өркениет көп жағдайда Батыс өркениетіне қарама-қайшы ұғым ретінде қолданылып, дәстүрлі қоғамның батыс мәдениетінен ерекшелігін айғақтай түсу үшін пайдаланылады. Шығыстағы дала өркениеті, ислам өркениеті, қытай өркениеті, үнді өркениеті, т.б. сипаты жағынан әр алуан және әрқайсысының өздеріне тән ерекшеліктері бар мәдениеттердің болуы олардың бастау алатын рухани, діни, мәдени бастауларының әрқилылығымен анықталады. Жалпы адамзат өркениетінің ішінде өзіндік қайталанбас ерекшелігімен, рухани құндылықтарға қосқан мол үлесімен ерекшеленетін қазақ мәдениеті де дала өркениетінен бастау алатын, ислам өркениетімен құнарлана түскен жалпы Шығыс өркениет аясындағы дербес төл өркениет.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Қоғам Санат: Тарих
Қоңыржал
Қоңыржал сөзі мынадай мағыналар беруі мүмкін:
Қоңыржай климат
thumb|right|280px|Жер шарының климат картасы.(Қоңыржай климат жасыл түспен белгіленеді) Қоңыржай климат — қоңыржай белдеу климаты.
Атмосфераның жалпы циркуляциясындағы батыстан шығысқа қарай соғатын ауа ағысының қоңыржай ендіктердегі циклондармен өзара әрекеттесуінің нәтижесінде құралады. Сипатына қарай полюстік және тропиктік климаттар арасынан орын алады.
Сипаты
Қазақстанның көптеген өңірлерінде қоңыржай континенттік климаттың белгілері байқалады.
Дереккөздер
Санат:Климат
Қазақ сайттары редакторларының конференциясы
Конференцияға Қазақстанның түкпір-түкпірінен 100-ге жуық интернет сайт тарының редакторлары қатысты.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сайттар туралы аяқталмаған мақалалар
Кілт
thumb Кілт (Ключ; key)
Қабулова Саодат
Қабулова Саодат (15. 12. 1925 жылы туған, Ферғана облысы, Марғұлан) — өзбек совет әншісі (колоратуралық сопрано), КСРО халық артисі (1959). Москва консерваториясын Д. Б. Белявскаядың класы бойынша бiтiрген (1954). 1941- 1948 жылдары Мұқыми атынд. театрда iстедi. 1954 жылдан Өзбектің А. Науаи атынд. опера және балет театрының әншісі. Ұлттық опералардан - Зухра (Жалилов пен Бровцынның «Тахир мен Зухрасынца» ) т. б. партияларды орындады. 1956—1957 жылдары гастрольдiк сапармен Үндiстанда, Бирмада, Ауғанстанда, Камбоджада болды. 1972 жылы Қазақстанда еткен еңбек әдебиетi мен өнерінің он күндігіне қатысты.
Дереккөздер
Санат:1870 жылы туғандар
Бет айғақ
Бет айғақ (салт). Халықтық  құқықтық  салтында  жоғалған малды,  затты тапқан,  көрген  адамдар сүйінші сұрайтын әдет бар. Мал «зат! Иесі оның  сүйіншісін  береді немесе «қалағаныңды ал» дейді. Ал қылмыстық істерде  қылмыскерді, ұрыны, тағы  басқа жат істерімен жүргендерді ұстаған адамға  сүйінші  орнына  берілетін  ынталандыру  сыйлығы бар. Оның аты – «бет айғақ!. Мұны «бет айғақ» жасаған адамға  бұрынғы  билер  кеңесінің  тәртібі  бойынша малдың мүліктің, ақшаның  бестен бірі  беріледі. Әрине, әлгі адам  қылмыскердің іс-әрекетін дәлелдеп, айғақты  заттармен, куәлермен оның  мойнына  қойып беруге  міндетті. Бұл істі елдің билері  ақсақалдардың   қатысуымен шешеді. Шешім сол сәтте  орындалады.
Дереккөздер
1. Қазақ халқының салт-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.
2. http://www.koshpendi.kz/index.php/turmysdasturleri/sharuashylyk-dasturler/
3. http://www.egemen.kz/kz/bas-bet/82-zhanalyktar-muragaty/9423-d1-8d-d1-82-d0-bd-d0-be-d0-b3-d1-80-d0-b0-d1-84-d0-b8-d1-8f-d0-bb-d1-8b-d2-9b-d1-8d-d1-82-d1-8e-d0-b4-d1-82-d0-b5-d1-80-2
Евгений Александрович Тарасов
Карьерасы
Қазақстан Ұлттық құрамасында 2001-03 жылдары ойнап, алты кездесуде бір гол соқты. Карьерасында Ресей, Қазақстан клубтарында ойныап, 2007 жылы 28 жасында футболшылық ғұмырын аяқтады.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Зенит ФК ойыншылары Санат:Сокол ФК ойыншылары Санат:Тобыл ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Қызылжар ФК ойыншылары Санат:Ақжайық ФК ойыншылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Үтір
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том Сыздық Р., "Қазақ тілінің анықтағышы", Астана, 2000.
Санат: Лингвистика Санат: Тіл Санат:Тыныс белгілері
Майзағара
Майзағара (Salsola foliosa) - сораң тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Майзағара - арам шөп болып табылады.
Сипаттамасы
Биіктігі 15-80 см, жапырағы бүтін жиекті, етженді, кезекті орналасқан. Гүлі қос жынысты, жеке-жеке немесе масақ гүл шоғына топтасқан. Аталығы 5 рет, аналығы 2 рет тамыз-қыркүйекте гүлдейді. Жемісі - сары не қызыл түсті жидек. Майзағара Оңтүстік-шығыс Еуропа, Закавказье, Сібір, Кавказ, Орта Азияда таралған. Қазақстанда Көкшетау, Ақтөбе облысында, Мойынқұм, Қызылқұм, Күнгей, Іле Алатауында, Тобыл - Есіл, Ертіс, Балқаш - Алакөл алқабыңда сортаң жерлерде кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Сораң тұқымдастары Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы
Әжібай Қарпықұлы
Әжібай Қарпықұлы (1791 — 1866) — би. Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық көтерілісін қолдаушы және оған белсене қатысушы. Кенесары Орынбор және Батыс Сібір губернаторлықтарының жеріне (Ұлытау — Ырғыз — Торғай) тұрақтай алмай, оңтүстікке қарай ойысқанда, Ресей үкіметінің қысымы мен қуғынына ұшыраған Әжібайдың елі де Сарыарқадан Сыр бойының Қоқан хандығына қараған Шиелі қыстағының маңына көшіп барған. Әжібайды Қоқан ханы өз руының датқасы етіп бекіткен. Әжібай датқа Арқадағы ағайындарымен қатынасын үзбей, белгілі би ретінде олардың дауларына араласып, рулар арасын ежелгі қазақ заңымен реттестіріп отырған. Омбы облыс мемлекеттік архивінде сақталған құжаттарда 1862 жылы қазан айында Сарысу бойын жайлайтын Кіші жүз рулары мен Ұлытаудың батыс бөктерін мекендеген қыпшақтардың арасындағы мал дауын шешуге Әжібайдың ерекше ықпалы болғандығы атап көрсетілген.
Аен
Аен (Ahun) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,74 км² шамасында.
Әжібай Қарпықұлы
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қарағанды облысы
Аен
Коммунаның INSEE коды — 23001, пошта индексі — 23150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1579 адамды құрады. Халық тығыздығы — 46,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Қабу машинасы
Қабу машинасы — бұйымдарды қатарлай қабып тiгyгe арналған тiгiн машинасы. Он eкi инелi М-12 Қабу машинасы көп тараған. Ол eкi жiптi тiзбектен шалып, бiрден он eкi қатар тiгic жасайды. Тiгiстердің арасы 60 мм, жылдамдағы 600 айн/мин. Машина инелерi 12 ине жүргiзгiш және бiр бiлiк арқылы қозғалады. Машинада 12 тұзақтауыш, 12 рейка. 2 жылжытқыш бiлiкше бар. Бұл Қабу машина арасына мақта салынған бұйьмдарды (көрпе, пальто) қабу үшiн қолданылады. Жұмыс өнiмдiлiгi бiр инелi қабу машинанан 5-6 есе артық болады.
II Шапур
Ұлы II Шапур - 309-379 жылдар аралығындағы Парсы еліндегі Сасанидтер империясының тоғызыншы патшасы болған. Ол - II Ормизд патшаның ұлы. Ормизд өлер алдында туылғандықтан Шапур нәресте кезінен патша болып сайланды. Ол билік құрған кезден бастап Сасанидтер империясы үшін нағыз алтын ғасыр кезеңі басталды. Өзінің 70 жылдық билігінде ол Рим империясымен әлденеше рет соғысты. Осы соғыстардың нәтижесінде Сасанидтер империясы өз территориясын біршама кеңейтті. Римдік Месопотамияның Насибис және Амида тәрізді үлкен қамалдарын басып алды. Ұлы II Шапур Арменияны да жаулап алды. Римдіктердің берік одақтасы болған II Аршактың патшалығын сатқын жауынгерлерінің көмегімен басып алып, патшаны өзін-өзі өлтіруге мәжбүр етті. Сөйтіп, ол Арменияға зороастризм дінін енгізбек болды. Алайда армян ақсүйектері бұған табанды түрде қарсылық көрсетті. 337 жылы Шапур 297 жылы Парсы патшасы Нарсе мен Рим императоры Диоклетиан арасындағы 40 жылғы достастықты бұзып, жиырма алты жылға созылған соғысты (337-363) жж бастады. Ұлы II Шапурдың тұсында Авеста жинағы толықтырылды, сондай-ақ дінбұзарлар мен жолдан таюшылар жазаланып, христиандар қудаланды. Ұлы II Шапур 379 жылы қайтыс болды. Шапурдың билігі тұсында оның империясы бұрынғы күйімен салыстырғанда мықтылығымен, айбындылығымен даңқы артты.
Дереккөздер
Санат:Парсы патшалары
Жасанды қоректендіру
Жасанды қоректендіру (Искусственное питание) — адам организміне (жұта алмаған кезде, асқазан ауруларында, ессіз жатқан науқасқа және т.б. жағдайларда) қоректік заттарды енгізу. Асқазанға зонд арқылы сұйық тамақты, бұлшық етке немесе тері астына тамыр арқылы белогы заттарды, қанды, плазманы, витаминдерді, глюкоза ерітінділерін, кейбір минералдық заттарды және т.б. енгізеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Аурулар
Уругвай (футбол клубы)
Уругвай ФК (SV Uruguay) — Бонэйрдің Ринкон қаласындағы футбол клубы. 1944 жылы құрылған. Қазіргі күнде Бонэйр жоғары лигасында ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын Антонио Тренидат стадионында өтізеді, сыйымдылығы 1500 адам.
Мәдениет және мәдени құндылықтар
Қоғамның, шығармашылық күштер мен адам қабілетінің, адам өмірінің өзара қатынастары мен өмірді ұйымдастыру түрлері және пішімінде білдірілген, сондай-ақ олар жасаған материалдық және рухани құндылықтар дамуының тарихи белгілі бір деңгейі.
Мәдени құндылықтарға құлықтылық және эстетикалық идеалдар, өзін ұстаудың нормалары мен үлгілері, тілдер, жергілікті тіл ерекшеліктері мен сөйленістер, ұлттық дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар, тарихи жер аттары, ауыз әдебиеті, көркемдік кәсіп пен қолөнер, мәдениет пен өнер шығармалары,тарихи-мәдени маңызы зор мәдениет қызметінің ғылыми зерттеу тәсілдері мен нәтижелері, аумақтың тарихи-мәдени қатынасында ғажайып болып табылатын ғимараттар, құрылыстар кіреді.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Этеплĕх Monument
Б. з. д. 362 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 362 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 362 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ақбауыр шулығаш
Ақбауыр шулығаш (Apus melba) - қоӊыр жолақпен бөлінген алқымы және бауыры - ақ, қара шулығаштан денесі ірірек (110 Г шамасында, қанатыныӊ алымы - 60 см мөлшерінде) құс. Жерорта теӊізі, оӊтүстік-батыс Азия, Үндістан, Африка және Мадагаскардыӊ тауларында қыстайды. Қазақстанда Манғышлақ және Жоӊғар Алатауынан солтүстікке аласа таулар мен жағалық жарларды бойлай ұялайды. Ұяларды жартастар жарығына салады. Өмір сүру дағдысы бойынша қара шулығащқа ұқсас.
Дереккөздер
Санат:Ұзынқанаттылар
Алтын асық
Алтын асық — домбыраның қосалқы тиегі. Жасанды дыбысты (фальш) жою үшін ерте кездегі домбырашылардың ойлап тапқан тетігі. Ол табалдырық тиектің жанында тұрады да, керегінше арлы-берлі жылжытылып отырады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Айдархан Қалтаев
Қалтаев Айдархан 18.12.1950 жылы туған, Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы Жаңақорған кенті) – физика-математика ғылымдарының докторы (1999), профессор (2000). Халықаралық инженер академиясының корреспонденті мүшесі.
Дереккөздер
Санат:18 желтоқсанда туғандар Санат:1950 жылы туғандар Санат:Жаңақорғанда туғандар Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары Санат:Халықаралық инженерлік академиясының корреспондент мүшелері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті оқытушылары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті декандары Санат:Қазақстан инженерлері
Ащы мия
Ащы мия. Оны ақ мия деп те атайды. Көп жылдық шөп тектес өсімдік. Бүкіл шөбі мен тұқымы дәрі. Басты ем болатын аурулары: жедел және созылмалы дизентерияға; асқазан ауырып, аздап запыран құсқанда; шиқан, сыздауық және басқа жарақаттың іріңдеуіне, жара-ларға; қышыма, бөріткен, ескілікті теміреткіге; ақ кір көп келуге. Маусым – шілдеде гүлдеп, шілде – тамыз айларында жеміс салады. Қызылорда облысының барлық аймақтарында кездеседі.
Дереккөздер
1. Қазақстанның өсімдіктері кітабы, Атамұра 2011ж.
2. http://halykemi.wordpress.com/
Илин
Илин — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі, Адыгея Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Супс өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Авелинополис
Авелинополис (Avelinópolis) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Аникунс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Гояс елді мекендері
IC 4604
IC 4604 — Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан RN+* типті галактикалық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 1112, ESO 517-*N3, CED 131B, Rho Oph nebula.
Сыртқы сілтемелер
IC 4604 Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз)
Антенналы түйіспелі мина
Антенналы түйіспелі мина — антеннасы кеме корпусымен жанасқан кезінде минаны жаратын жарылғышпен және антенналармен жабдықталған теңіз минасы. Бұл миналар сүңгуір кайыққа қарсы миналық бөгеттер қою кезінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Миналар
Бекар
Дереккөздер
Санат:Терминология
Пржевальский атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Пржевальский атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс жиһангері, жазушы, Орта Азияны зерттеуші географ, генерал-майор, Петербор Ғылым академиясының құрметті мүшесі Николай Михайлович Пржевальскийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 №31 шешімі) берілген. Пржевальский Николай Михайлович (1839-1888) Смоленск облысы Починков ауданында дүниеге келген. Ол Орталық Азияның көптеген жерлерінің табиғатын алғаш жазған, жоталы тауларды, қазан шұңқырларды, көлдерді ашқан. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Маяковский көшесінен басталып, Рысқұлов даңғылына дейін жалғасып жатыр. Көшенің ұзындығы - 900 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Винчендон (Массачусетс)
Винчендон (Winchendon) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 114.1 км² шамасында. FIPS коды — 25-80405.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Си-о-Се Поль көпірі
Си-о-Се Поль көпірі - 33 доғалы көпір деген мағынаны береді. Көпір 1599 - 1602 жылдар аралығында, I Аббас шахтың тұсында салынған. I Аббас шах – Парсы империясындағы Сәфәуид әулетінің ең көрнекті билеушісі және қолбасшысы. Аббас – Иран шахы Сұлтан Мұхамедтің үшінші ұлы және тақ мұрагері. Әкесінің орнын 1587 жылдың қазан айында басты. Аббас Сәфәуид билеушілерінің арасында жігерлігімен және саяси көрегенділігімен ерекшеленді. Елінде жолдар мен көпірлер салдырып, қалаларды безендіруге күш салды. Көпірдің ұзындығы -290 метр, ені - 13,5 метр. Исфахан қаласында орналасқан. Заянде өзенін кесіп өтеді.
Әбілпейіз кесенесі
Әбілпейіз (Әлпейіс) кесенесі  — 18 ғасырдан] сақталған сәулет өнері ескерткіші.
Шыңғыстаудың солтүстік беткейінде Әлпейіс (Әбілпейіз) өзенінің жоғарғы жағында, Әбілмәмбет ханның баласы Әбілпейіз сұлтан бейітінің басына салынған. Кесене тастан үйген шағын бейіттерден тұратын ескі қорымның оңтүстік бөлігінде орналасқан. Шикі кірпіштен тұрғызылған (диаметрі 9 м).
Оберег (қала)
250px|thumb|Картада орналасуы Оберег (қала) (Oberegg AI) — Швейцарияның Аппенцелль-Иннерроден кантонында орналасқан коммуна.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1861 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14.7 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3111, пошта индексі — 9413.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аппенцелль-Иннерроден елді мекендері
Саръю (Вымь тармағы)
Саръю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вымь өзенінің оң жағалауынан 425 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Пештақ
Пештақ, пиштақ – портал улгісі. Таяу және Орта Шығыс елдерінің орта ғасырдағы қоғамдық және діни ғимараттарына тән. П., негізінен, шаршыланып келген, еңселі. Ортасында кіре беріс есігі бар жебеге ұқсас үлкен арқа орналасады. П. Орта Азияда 11 ғ-дан белгілі. 14 ғ-дың аяғы – 17 ғ-да П. құрылысы бірмаша өріс алды. Осы кезде П. тұрғызу өзіндік мәнермен (әсем нақышты, жылтыр тақташаламен көмкерілген, т.б.) жүзіге асырылып отырды. Кейбір П-тар әсемдігі мен еңселілігі жағынан негізгі ғимараттан оқшауланып тұрады.
Дереккөз
Қазақ мәдениеті
Глубник
Глубник — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Щугор өзенінің оң жағалауынан 159 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Буыршын (аудан)
Буыршын (布爾津; بۇرچىن ; Бурчин) — Қытай Халық Республикасы, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы Іле Қазақ автономиялық облысының Алтай аймағына қарасты әкімшілік-аумақтық құрылым. Аудан аты оның аумағында ағып жатқан Буыршын өзенінің атауыннан алынған.
Тарихы
Аудан 1919-жылы құрылды.
Географиясы
Аудандық қала Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының солтүстігінде Ертіс өзенінің солтүстік жағасында орналасқан. Буыршын ауданы территориясында Қанас көлі пейзажды туристік зонасы жайғасқан. Қанас көлі – Буыршын ауданының, Алтай тауларының батыс Солтүстік бөлегіндегі қалың тау орман ішіне орналасқан, табиғи қорғалатын аймақ. Соңғы жылдары Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының туризм индустриясының жаңғыруы арқасында Қанас көліне туристер көптеп келуде. Қанас өзені қорық ішіндегі негізгі өзен. Ол шығыс-cолтүстіктен батыс-оңтүстікке қарай ағып тұтас өңірді кесіп өтеді де, Буыршын өзеніне құяды. Көлемі 44 мың 780 шаршы метр. Көлдің ең терең жері 188.5 метр, Қытай бойынша құрылықтағы ең терең көл болып есептеледі. . Аудан оңтүстігінде Жеменей ауданымен оңтүстік-шығысында Алтай қалалық ауданымен, солтүстік-батысында Қаба ауданымен, солтүстігінде Ресей-Қытай екінші шекарасы арқылы Алтай Республикасымен және Моңғолияның Баян-Өлгей аймағымен шекараласады thumb|300px|left|Қанас көлі көрінісі
Әкімшілік бөлінуі
thumb|250px|right|Буыршын кентінің көшесі Буыршын ауданы 4 кентке және 2 болысқа және 1 ұлттық болысқа бөлінеді :
Дереккөздер
Санат:Алтай аймағы
Казелле-Торинезе
Казелле-Торинезе (Caselle Torinese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 16783 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 551 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Пошта индексі — 10072.
Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Виктор.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Биология және биотехнология факультеті (ҚазҰУ)
Биология және биотехнология факультеті — Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті факультеті. 1934 жылы «Биология факультеті» болып құрылған.
Тарихы
thumb|right|Факультет құрылғандағы оқытушылар құрамы. 1934 жыл
Алғашқы жылдары факультетте ботаника және зоология деп аталатын 2 кафедра жұмыс істеп, онда барлығы 22 студент қана білім алды. Келесі жылдары олардың саны артып, өсімдіктер физиологиясы, жануарлар және адам физиологиясы, дарвинизм және генетика, топырақтану, гидробиология және ихтиология, гистология және цитология, микробиология, биофизика, биохимия, табиғатты қорғау кафедралары ашылып, соған сәйкес білім алушылардың саны да артты.
Қалыптасқан алғашқы жылдардан-ақ биология факультеті профессор-оқытушылар құрамы деңгейінің өте жоғарылығымен ерекшеленіп келеді. Факультетте А. Н. Бартнев, П. И. Мищенко, П. И. Громаковский, Н. В. Павлов, А. С. Пазаренко, В. С. Корнилова, М. А. Розенберг, В. А. Догель, Г. З. Бияшев, Б. А. Домбровский, Т. Б. Дарқанбаев, Н. Л. Удольская, Н. З. Хусаинова, М. Ф. Авазбакиева, А. П. Полосухин, С. Р. Шварцман,  Т. М. Масенов, П. А. Лер, Байтулин И. О. және т.б. ірі ғалымдар мен дарынды педагогтар жұмыс істеді.
Халықаралық байланыс
Биология факультеті 78 жылдың ішінде биология ғылымының әртүрлі салалары бойынша ғылыми-зерттеу мекемелерінде, өндірістерде, тек қана Қазақстанның білім беру саласында ғана емес, ТМД елдерінде, сонымен қатар алыс шет елдердің (АҚШ, Франция, ГФР, Израиль, Грекия, Ұлыбритания, Дания және т.б.) білім саласында қызмет атқаратын 11 мыңнан аса мамандар даярлады. Биология факультетінің түлектері республикамыздың әртүрлі қызмет ету салаларында және шет елдердің Гарвард, Техас, Вирджиния университеттерінде (докторлар Архат Абжанов, Руслан Бияшев, Рүстем Омаров, Дос Сарбасов, Таттым Шайкенов), Густава Рози (Франция) институтында (доктор Мұрат Сапарбаев), Торонто (Канада) университетінде (доктор Нұрлан Келдібеков), Ұлыбритания университетінде (докторлар Күлпаш Нұрқиянова, Майра Танкиманова, Шолпан Давлетова), Арканзас штатының (АҚШ) Медицина ғылымдарының университетінде (доктор Раушан Құрмашева), Австралия университетінде (доктор Серiк Елiбаев) және көптеген мамандар табысты еңбек етуде.