cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Науру
Жалпы сипаттама
Фосфориттерді өңдеу Науруның жер бедеріне және аралдың орталық аймағындағы үстірттің өсімдік жабынына жойқын әсер етті. 1989 жылға қарай елдің 75 % аумағында белсенді кен шығару жұмыстары жүргізілді және орманның 90 % жойылды (өсімдік жабындының 200 гектары ғана сақталды). Жердің рекультивация жұмыстары жүргізілген жоқ, сондықтан XX-шы ғасырдың соңына қарай құрғақ жердің 80 % «ай пейзажына» ұқсайтын тақыршаққа айналды.
1989 жылы Науру Республикасы БҰҰ-ның халықаралық сотына Австралияның аралды басқарған кездегі әрекеттері туралы қуыным берді — әсіресе фосфориттерді игерудің нәтижесінде ауыр экологиялық зардаптары туралы. Австралия өтемақыны төлеуге міндетті болды. Кен орындарының таусылуы саяси тұрақсыздыққа себеп болды, 1989 жылдан 2003 жылға дейін елде үкімет 17 рет ауысты.
Науру Республикасы шетел азаматтарына паспорттарды сатуымен айналысқан («инвесторлар паспорттары»), бірақ соңғы жылдары осындай тәжірибеден бас тартты.
2003 жылдың басында Науруда қатты саяси дағдарыс орын алды. Президент орнына бірден екі үміткер болды: Рене Харрис және Бернард Довийого. Қақтығыстар кезінде президенттік резиденция жанып кетті және телефон байланысы ажыратылды. Сыртқы дүниемен байланыс бірнеше апта ішінде тек қана портқа жерсеріктестік телефоны бар кеме кірген кезде ғана жүзеге асырылды.
Соңғы жылдары елге келетін кірістің басым бөлігі австралиялық көмек болып табылады. Австралияға жетуді көздейтін босқындарға өз аумағында уақытша баспана беруді Австралия Науруға демеушілік етеді, бұл демеушілік елдің маңызды табыс көзі.
Ауыл шаруашылығы
Аралдың жағалаудағы белдеуде, негізінде, жергілікті нарыққа жеткізілетін банандар, ананастар, папайя, манго, астық ағашы, кокос пальмалары өсіріліп жатыр.
Байланыс
Алғашқы пошта маркалары Науруда 1916 жылы шығарылды.
Наурудағы жалғыз радиостансасы үкіметке ие және негізінде «Австралия радиосы» және Би-Би-Си бағдарламаларын хабар таратады. Сонымен қатар аралда үкіметтік «Nauru TV» телевидениесі бар.
Науруда тұрақты баспа БАҚ-тары жоқ. Кейде «Nauru Bulletin» (ағылшын және науру тілдерінде) және «The Visionary» («Наоэро Амо» оппозициялық партиясының меншігіндегі газета) газеттері шығарылады. Екі аптада бір рет «Central Star News» және «Nauru Chronicle» газеттері жарық көреді.
Туризм
thumb|200px|[[Мельбурндағы Науру-Хауз (ортада). Бұрын бұл ғимарат Наурудың фосфаттық компаниясына ие болған, бірақ 2004 жылы қаржы борыштарын төлеу үшін сатылды]] Аралдағы фосфориттерді өңдеуден кейін қоршаған ортаның ластануы кесірінен туризм шектелуде. Елден кететін барлық жолаушылардан әуежайда тікелей төленетін 25 Австралия доллары көлемінде әуежай алымы алынады. Алымдардан 12 жасқа жетпеген балалар, экипаж мүшелері, транзиттық жолаушылар және қолында Науру Республикасы Әділет министрлігінің арнайы жазбаша рұқсат хаты бар адамдар ғана босатылған.
Ақша жүйесі және қаржы
Наурудың ақша бірлігі Австралия доллары болып табылады. Аралдағы инфляции деңгейі айтарлықтай жоғары — 2001 жылы 4 % (негізгі себеп: әлемдік нарықтағы мұнай бағасының және оны тасымалдауға жұмсалатын шығындарының жоғарлауы) құрады. 2000 жылы бюджет тапшылығы 10 млн австралиялық долл. құрады немесе елдің шамамен 18 % ЖІӨ. Мемлекеттік борыш жоғарлады — 2000 жылы ол 280 млн австралиялық долл. құрады.
Науруда сатудан салық алынбайды, бірақ бірқатар тауарларға салық өндіру ережелері мерзімді өзгеріп тұратын баж салықтары салынады. Темекі өнімдеріне және алкогольге салық салынбайды.
Дүкендердің жұмыс кестесі: дүйсенбіден жұмаға дейін — сағат 09:00 - 17:00-ге дейін, сенбі күндері — сағат 09:00 - 13:00-ге дейін, бірақ көптеген жеке меншікті дүкендер өз кестелері бойынша жұмыс істейді.
Мәдениет
Науру аралының ерте мәдениеті туралы деректер өте аз: Батыстың қатты ықпалынан көптеген салт-дәстірлері жергілікті тұрғындарымен ұмытылды. Көне наурулықтарда жазуы болмағандықтан, елдің мәдени байлығын зерттеуді бастаған ғалымдар қиындықтарға тап болды.
Науру аралындағы отаршылдыққа дейінгі тұрғындарының әлеуметтік ұйымы
thumb|250px|Наурулықтар (1890) Наурулықтардың ерте мәдениеті аралды мекендеген 12 тайпаның мәдениетінде негізденді. Науруда ортақ көсем болған жоқ, және әр тайпаның тарихы бөлек. дәстүрл бойынша тайпалар руларға бөлініп, және рулардағы әрбір адам белгілі бір таптарға қатысты болған: темонибе (Temonibe), эмо (Emo), амененгаме (Amenengame) және энгаме (Engame). Екі ауқатсыз тап итсио (Itsio) және итиора (Itiora) деген атауларға ие болған. Адамның қай тапқа жататындығын анықтау үшін басты фактор — анасының шығу тегі болған. Артықшылықты жағдайға темонибе табының адамдары ие болған. Олар балық аулаумен айналысқан және теңіздегі жеке телімдерін иеленді.
Сол кезде қоныстардың басым бөлігі теңіз жағасында орналасқан, бірақ кейбіреулер Буада көлінің жаныңда тұрған. Арал тұрғындары екі-үш үйден тұратын шағын «қоныстарда» өмір сүрген. Олардың көбісі кейін ауылдарға біріккен. Науруда барлығы 14 облысқа біріккен 168 ауыл болған. Қазіргі кезде олар аралдың 14 облысын құрайтын әкімшілік округтері болып табылады.
Наурудағы әрбір отбасыға телім тиесілі болған, кейбіреулері — Буада көлінің жағасындағы балық тоғандарына ие болған.
Спорт
Сонымен қатар ауыр атлетика, софтбол, баскетбол және теннис секілді спорт түрлері кең тараған. Ел үкіметі көбінесе ауыр атлетикаға назар аударады: дәл осы спорт түрінен Науру үлкен жетістіктерге қол жеткізді. 1990 жылғы Ынтымақтастық ойындары кезінде ауыр атлетші Маркус Стивеннің таңғаларлық жеңісінен кейін Науруда Науру ұлттық Олимпиада комитеті құрылды. 1992 жылы Маркус Барселонада өткен Олимпиада ойындарында алғашқы науру спортшысы болған. Ресми түрде Олимпиада қозғалысына Науру 1996 жылы қабылданды. Науруның алғашқы ресми атлеттері Маркус Стивен, Джерард Гарабван және Куинси Детенамо болған.
Науруның ең табысты теннисистері Дэвид Детудамо және Ангелита Детудамо болып табылады.
Денсаулық сақтау
Халықты сумен қамтамасыз етудің жағыдайын жақсарту және тұрақты санитарлық-профилактикалық іс-шараларды өткізуді негізгі мақсат ретінде көздейтін денсаулық сақтау мәселелерін тиімді шешу бойынша мемлекеттік бағдарламаның нәтижесінде, соңғы жылдары аралда жұқпалы ауруларының таралуын болдырмауына қол жеткізді. Осыған қарамастан, жұқпалы емес аурулар, диабет, гипертония, жүрек-қан тамыр аурулары және қатерлі ісік, сонымен қатар респираторлық аурулар, адамдар өлімінің негізгі себебі болып тұр. Науру халқы семіздіктен қатты азап шегіп жатыр. БҰҰ мәліметтері бойынша, Науру семіздікпен ауыратын адамадар саны бойынша әлемде бірініші орында. . 2003 жылы ересек адамдар арасындағы диабет тарауының көрсеткіші (30,2 %) әлемдегі ең жоғары деңгейде болған. Наурудағы семіздіктің негізгі себебін арзан мол калориялы азықпен, бірінші кезекте ет консервілерімен байланыстырады.
Науру денсаулық сақтау саласындағы ең басты мәселе кадрлардың жетіспеушілігі болып табылады, сондықтан ел үкіметі осы салаға мүмкін болғанша көбірек мамандарды тартуға талпынып отыр. Аралдағы медициналық қызмет көрсетуі тегін. 1999 жылдың шілдесінде Науру жалпы ауруханасы (Nauru General Hospital) және Ұлттық фосфат корпарациясының ауруханасы (National Phosphate Corporation Hospital) бес дәрігер қызмет ететін Науру Республикасының ауруханасына (Republic of Nauru Hospital) біріктірілді. Ауыр сырқаттармен ауыратын науқастарды емделуге негізінде Австралияға жібереді.
1995—1996 жылдары аралығында денсаулық сақтау саласына жұмсалған шығын 8,9 млн австралиялық долларды, немесе елдегі барлық бюджеттің 8,9 %-ын құрады. Кәсіби дәрігерлердің басым бөлігі экспатрианттар болып табылады.
Білім беру
Наурудағы білім беру 6 жастан 15 жасқа (1—10 сыныптар) дейін міндетті болып табылады. Сонымен қатар білім беру системсына ерте жастағы балаларға арналған 2 саты: мектепке дейінгі (Pre-school) және даярлық (Preparatory School) сатылары кіреді.
Бастауыш білім беру 6 жастан 11 жасқа дейінгі балаларға оқудың алғашқы 6 жыл бойы беріледі. Окудың алғашқы екі жылы Ярен округінің (Yaren Primary School) бастауыш мектебінде беріледі, үшінші және төртінші — Айво округінің бастауыш мектебінде (Aiwo Primary School), ал бесінші жылдан бастап — Науру колледжінде (Nauru College). Бастауыш мектепті бітіргеннен кейін экзамендер тапсырылып, бастауыш мектепті бітіргені туралы Сертификат (Nauru Primary Certificate) беріледі.
Келесі саты — орта мектеп (7—10 сыныптар міндетті түрде және 11—12 сыныптар ерікті білім алу). 10 сыныптан кейін орта білім Сертификатын (Nauru Junior Certificate) алу үшін экзамендер тапсырылады. Оқушы білім алуды жалғастырған жағыдайда 12 сыныптан кейін толық орта білім Сертификатына (Pacific Senior School Certificate) ие болу үшін экзаменнен өтеді.
Наурудағы білім беру тегін.
Дереккөздер
Санат:Науру Санат:Аралда орналасқан елдер Санат:Ағылшын тілді елдер мен аумақтар Санат:Унитарлы елдер
Сигма (футбол клубы)
Сигма (чех. SK Sigma Olomouc) — Чехиядағы футбол клубы, Чехия чемпионатының бірінші лигасында ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын Оломоуц қаласындағы "Андрув" стадионында өткізеді.
Клуб 1919 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Чехия футбол клубтары
Буа-ле-Руа (Эр)
Буа-ле-Руа (Bois-le-Roi) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27073, пошта индексі — 27220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 984 адамды құрады. Халық тығыздығы — 181,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Объектіге-бағытталған бағдарламалау
Объектіге-бағытталған бағдарламалау (орыс тілі Объектно-ориентированное программирование; ағыл. Object-orinted programming) — объектілерді қолдану арқылы бағдарламалау парадигмасы, объектілік-бағдарланған архитектурасы пайдаланады. Мәліметтердің әрбір құрылымы тек бір программалық модульде тұруы тиіс. Бұл мәліметтер құрылымындағы өзгерістердің және мәліметтермен орындалатын әрекеттердің оңашалануына кепілдік береді. Мәліметтерге кез келген қатынас құру тек модульді пайдалану арқылы болады. Объектілік-бағдарланған программалау негізгі 3 қасиетімен: инкапсуляцияларымен, мұрагерлігімен және полиморфизмімен сипатталады. Объект ұғымы дәстүрлі Паскаль, Си процедуралық-бейімделген программалау тілдеріне де енгізіледі.
Кіріспе
Объектіге-бағытталған бағдарламалау – объектілердің көмегімен бағдарламаларды жобалау, жазу. Объектіге-бағытталған бағдарламалаудың негізі болып объект саналады. Объект деп – мәліметтер және олармен жұмыс істеу әдістерінің жиынтығы аталады. Объектіге-бағытталған бағдарлама деп – объектілер және олардың өзара әрекеттесу тәсілдерінің жиынтығы аталады.
Буа-ле-Руа (Эр)
Сыртқы сілтемелер
Bois-le-Roi
Объектіге-бағытталған бағдарламалау
Объектілі-бағытталған бағдарламалаудың негізгі принциптері:
Полиморфизм - бір иерархиядағы объектілер үшін бір атаумен берілген әдістерді қолдану мүмкіндігі.
Инкапсуляция - бір объектілік типте мәліметтерді біріктіру.
Мұрагерлік - бір класстың мінездемелерін басқа класс арқылы қолдану мүмкінідігі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Объектіге-бағытталған бағдарламалау Санат:Компьютерлік техника
Жұмсақ терілі тасбақалар
thumb| Жұмсақ терілі тасбақалар (Тrionychoidea) — жұмсақ терілі тасбақалардың сауытында мүйізді пластинкалар болмайды. Дене жабындысы жұмсақ, қыртысты, немесе бұдырлы тері тәрізді болады. Тері астындағы сүйекті сауыты нашар жетілген. Тек қана арқасындағы сауытының ортаңғы бөлімінде шеті шеміршекпен көмкерілген сүйекті пластинкасы болады. Олардың ұзын қозғалғыш тұмсығының ұшынан танау тесігі ашылады. Аяқтарында жүзу жарғақтары болады. Жұмсақ терілі тасбақалар Африканың, Оңтүстік Азияның және солтүстік Американың тұщы суларын мекендейді. Қытайда және Қиыр Шығыста уссуридің жұмсақ терілі тасбақасы (Аmуdо sіnensіs) кездеседі
Дереккөздер
Санат:Тасбақалар
Вочпомъю
Вочпомъю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вымь өзенінің оң жағалауынан 220 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Қорқыт (станция)
Қорқыт — Қызылорда облысы Қармақшы ауданы, Жосалы кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті.
Вочпомъю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қорқыт (станция)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жосалы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 19 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 196 адам (104 ер адам және 92 әйел адам) болса, 2009 жылы 202 адамды (104 ер адам және 98 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қармақшы ауданы елді мекендері
Черный Тенеш
Чёрный Тенеш — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мундыбаш өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кондома. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Математикалық индукция
Индукция (латынша - қоздыру, тудыру) — дербес жеке түсініктер негізінде ақиқаттығы пайымдалатын жалпылама түсінік тұжырымдау.
Математикалық индукция
М. и. — аксиомалар негізінде жалпы түсінік дәлелдеу әдісі.
Толымсыз индукция
Т. и. — дербес түсініктердің кейбір жайттары (толық емес) ғана ескеріліп жалпылама түсінік тұжырымдау әдісі.
Толымсыз индукция арқылы тұжырымдалатын қорытындының ақикат та, жалған да болуы мүмкін. Осы кемшілігіне қарамастан сандар қасиеттерін зерттеуде бұл әдістің маңызы ерекше. Сандардың қасиеттері көпшілік жағдайда бақылаулар нәтижесінде ашылып, соңынан дәлелденіп отырған. Математикалық индукция принципі—
натурал ~x параметріне тәуелді ~A(x) түсінігі ~A(1) үшін дәлелденген болса және кез келген ~n натурал сан үшін~ A(n) пікірі де тура деп кабылданатын болжамнан ~A(n + 1) үшін де тура болатындығы дәлелденсе, онда ~A(x) түсінігі х-тің барлық натурал мәні үшін орындалады
Математикалық индукция әдісін ~n натурал санына тәуелді болатын пікірлер үшін ғана пайдалануға болады. Негізінен бұл әдіс мынадай мәселелерді шешу үшін қолданылады:
Тарихы
Математикалық индукция әдісін жеке маңызды әдіс ретінде түсіну Блез Паскаль мен Герсонидтен басталады, дегенмен қолданудың жекелеген жағдайлары ежелгі уақытта Проклус пен Эвклидте кездеседі. Әдістің қазіргі атауын де Морган 1838 жылы енгізген.
Дереккөздер
Санат:Математикалық логика Санат:Дәлелдеу
Филип Ивановский
Филип Ивановский (Филип Ивановски; 1 мамыр 1985, Скопье, Югославия) — солтүстік македониялық футболшы, шабуылшы, Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.
Сілтемелер
Санат:Солтүстік Македония футболшылары Санат:Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Работнички ФК ойыншылары Санат:Дискоболия ФК ойыншылары Санат:Полония ФК ойыншылары Санат:Вардар ФК ойыншылары Санат:Астана ФК ойыншылары
Пяша (Хопер тармағы)
Пяша — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Пенза облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хопер өзенінің оң жағалауынан 845 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Скрябин атындағы көше (Алматы)
thumb Скрябин атындағы көше. Көшеге орыс композиторы, Мәскеу консерваториясының профессоры, пианист Александр Николаевич Скрябиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 Ма31 шешімі) берілген. Скрябин Александр Николаевич (1871-1915) Мәскеуде дүниеге келген. Ол - «Мистерия», «Божественная поэма», «Прометей» музыкалық шығармаларының авторы. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Боткин көшесінен басталып, Күдерин көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бриусов, Крылов көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 900 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Мовчан Павло Михайлович
Мовчан Павло Михайлович (1939 ж. т.) - украин ақыны, аудармашы, кинодраматург. Украин оқырмандарына «Таң қылаң бергенге дейін», «Кеңілді Күн», «Күн», «Табалдырық», «Ғарыш жайлы әңгіме» және «Біздің үй», «Диплом ұстаған Зозуля» атты киносценарийлерімен жақсы таныс. 1974 ж. «Дніпро» баспасынан жарық көрген «Абай Құнанбаев» жинағына енген ақынның «Ақ киімді, денелі, ақсақалды...», «Келдік талай жерге енді...», «Буынсыз тілің...» өлеңдерін украин тіліне аударған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сопақша
thumb|Сопақша thumb|мысалы:Сопақша Сопақша ovale, ovum)(Овал) — шеңберлер доғаларын түйіндестіру нәтижесінде алынған түйық сызықты сопақша дейді. Сопақшаларды бір осьті және екі осьті деп ажыратады. Үлкен осі |АВ|, кіші осі |DC| болатьш сопақша (1)
Овал (франц. ovale, лат. ovum – жұмыртқа) – тұйықталған дөңес жазық қисық сызық. Бұл жерде дөңестік деп қисық сызықтың кез келген түзумен екіден аспайтын ортақ (нақты) нүктесі болатын қасиеті ескеріледі. Шеңбер мен эллипс овалдың қарапайым мысалы бола алады. Кез келген овалда оның қисықтығы максимум және минимум мәндер қабылдайтын кем дегенде төрт нүктесі болады. Алгебралық геометрияда өзара қиылысатын нүктелері жоқ жазық алгебр. қисық сызықтардың тұйық (дөңес болуы міндетті емес) тармақтары овал деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Қисықтар
Истхамптон (Массачусетс)
Истхамптон (Easthampton) — Массачусетс штатының Гемпшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 15 994 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35.2 км² шамасында. FIPS коды — 25-19330.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Қорлар барлануының көрсеткіші
Қорлар барлануының көрсеткіші Пайдалы қазба қорының A, В және С, категориялары қосындысының A, В, С, және С, категориялары қосындысына қатынасы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Шаған (Жайық алабы)
Шаған – Жайық алабындағы өзен.
Географиялық орны
Ресейдің Орынбор, Қазақстанның Батыс Қазақстан облыстары аумағындағы өзен.
Бастауы
Ресей аумағында Жалпы Сырт қыратындағы бұлақтардан басталып, Орал қаласы тұсында (Қазақстанда) Жайыққа құяды.
Гидрологиясы
Ұзындығы 264 км, су жиналатын алабы 7530 км2. Кішігірім 23 саласы бар. Аңғары сағасынан 40 — 42 км қашықтықта ғана айқын байқалады, ені 2 - 3 км, жағалық еңістігі 3 - 5°, қалған бөліктерінде байқалмайды. Жайылымы Крутая өзені құйғанға дейін бір жағадан екіншісіне ауысып отырады, ені 300 м-ге дейін, одан төменде жайылымы Жайықтың аңғарын қамтыған. Ені 8 км-дей, бірнеше ескі арналар мен өзектер тілімдеген. Арнасы айқын қалыптасқан, жағалары негізінен жарқабақты. Көктемде тасып, жазғы-күзгі кезеңде сабасына түседі, қыста мұз қатады. Көктемгі су тасу кезінде су деңгейі 10 — 13 м-ге дейін көтеріледі. Негізінен жауын-шашын, аздап жер асты суымен толығады. Суының минералдылығы көктемгі су тасу кезеңінде 50 — 150 мг/л-ден жазда 300 — 700 мг/л-ге, қыста 500 — 1500 мг/л-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа су ағымы Новенькое ауылы тұсында 9,94 м3/с. Суында ақмарқа, көксерке, табан, сазан, бекіре, шоқыр балықтары мекендейді. Өзен бойында орналасқан елді мекендерді, Орал қаласын ауыз сумен қамтамасыз етеді, егістік, шабындық суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ресей өзендері Санат:Бәйтерек ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері
Бенежак
Бенежак (Bénéjacq) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64109, пошта индексі — 64800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1875 адамды құрады. Халық тығыздығы — 110,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Заңдылық
Заңдылық (legalitу; lawfulness) — демократиялық саяси жүйенің жалпы принциптері. Заңның бірлігі мен үстемдігімен, мемлекеттік органдардың, лауазымды адамдар мен жеке азаматтардың оны дәл, барлық жерде және бұлжытпай орындауы, құқық бұзушылықтың жолын кесу, құқықтық жауапкершіліктің болмай қоймайтындығы және адамның құқы мен бостандықтарының кепілдігі түрінде көрінеді.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Legaliteit
Вила-Нова-де-Тазен
Вила-Нова-де-Тазен (Vila Nova de Tazem) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Говейя муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Серра-да-Эштрела экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 011 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,77 км² шамасында. Халық тығыздығы — 127,5 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Ауфхаузен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1757 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,32 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 75 115. Муниципалитеттің басшысы — Йохан Юргофски.
Риден (Санкт-Галлен)
250px|thumb|Картада орналасуы Риден (Санкт-Галлен) (Rieden SG) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Зее-Гастер округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 723 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.42 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3314, пошта индексі — 8739.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Риу-Клару (Сан-Паулу)
Риу-Клару (Сан-Паулу) (Rio Claro (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Пирасикаба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Риу-Клару экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 373 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 498,008 км² шамасында. Халық тығыздығы — 382,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1827 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Мәндес теңдеу
Мәндес теңдеулер, эквивалентті теңдеулер - ортақ түбірлер (шешімдер) жиыны болатын теңдеулер. Егер теңдеудің екі жақ бөлігіне ортақ өрнек (мысалы, көпмүше) қосылса немесе екі жақ бөлігі ортақ санға (әрине нөлге тең емес санға) көбейтілсе, онда бастапқы берілген теңдеуге мәндес тендеу пайда болады. Егер де теңдеудің екі жақ бөлігі дәреже көрсеткіші 1-ден кіші емес көпмүшеге көбейтілетін болса, онда пайда болған теңдеу, жалпылама алғанда, берілген теңдеуге мәндес болмайды. Тендеулердің түбірлері жататын өріс көрсетілген болса, мәндес тендеулер ұғымының дәл мағынасы болады. Мәндес теңдеулер ұғымы теңдеулер жүйелеріне де қолданылады. Егер екі жүйенің ортақ шешімдер жиыны болса, онда бұлар мәндес жүйелер деп аталады. Кез келген үйлесімсіз жүйелер анықтама бойынша өзара мәндес болады.
Дереккөздер
Санат:Математика Санат:Алгебра
Йон Ола Санд
200px|thumb|right|Йон Ола Санд 2012 жылы [[Бакуда өткен Еуровидение ән байқауында.]] Йон Ола Санд (Jon Ola Sand) норвеж телевизиялық продюсері, Норвегиялық хабар тарату бірлестігінде (NRK) жұмыс істейді. 2010 жылы Норвегия астанасы Осло қаласында өткен Еуровидениенің 55-ші байқауына орай ол байқаудың атқарушы продюсері ретінде тағайындалды. Санд сол жылғы байқауының иесі телеарнасының телевизиялық продюсері болғандықтан, 2010 жылғы фестиваль өткізуі бойынша жауапты тұлға болған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Еуровидение
Верьер (Коррез)
Верьер (Veyrières) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Юссель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19283, пошта индексі — 19200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 60 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,63 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Өшу коэффициенті
Өшу коэффициенті - тербеліс өлшеуінің жылдамдығын мінездейтін өлшем.
Дереккөздер
Санат:Физика
Бесиана Кадаре
Бесиана Кадаре (Besiana Kadare; 1972 жылы, Тирана) — албан дипломаты. Төтенше және Өкілетті Елші. 2021 жылдан бастап Албанияның ЮНЕСКО жанындағы тұрақты өкілі. Бұрынғы Албанияның БҰҰ жанындағы Тұрақты өкілі және Кубадағы резидент емес елшісі (2016-2021), Албанияның ЮНЕСКО жанындағы Тұрақты өкілі (2011-2016)
Өмірбаяны
1972 жылы туылған. Жазушы Исмаил (1936 ж.т.) мен Хелена Кадаре (1943 ж.т.) қызы. Ол Париж IV Сорбонна университетінде қазіргі заманғы және салыстырмалы әдебиет магистрі және қазіргі заманғы мамандандырылған әдебиет бакалавры дәрежесіне ие. Ол Нью-Йорктегі Албанияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы (БҰҰ) тұрақты өкілдігінде бірінші хатшы қызметін атқарды. 2005 жылы ол Америка Құрама Штаттарының халықаралық даму агенттігінде (USAID) жұмыс істеді. 2008 жылы Франциядағы Албания елшілігінде жұмыс істеді.
2011 жылы Париждегі Біріккен Ұлттар Ұйымының білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) жанындағы Албанияның тұрақты өкілі болып тағайындалды. 2016 жылы ол Нью-Йорктегі Албанияның БҰҰ жанындағы Тұрақты өкілі және Албанияның Кубадағы резидент емес елшісі ретінде Ферит Ходжаның орнына келді. 30 маусымда ол БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунға сенім грамотасын тапсырды. 2018 жылы ол БҰҰ-ның үш агенттігінің: Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасының (БҰҰДБ), Біріккен Ұлттар Ұйымының Халықты қоныстандыру қорының (UNFPA) және Біріккен Ұлттар Ұйымының Жобалық Қызметтер Бюросының (UNOPS) Бірлескен атқарушы кеңесі төрағасының орынбасары болып сайланды. БҰҰ Бас Ассамблеясының 75-сессиясында төраға орынбасары болып сайланды (2020-2021). 2021 жылдың 1 қазанында президент Илир Метаның жарлығымен Ферит Ходжа Албанияның БҰҰ жанындағы Тұрақты өкілі, ал Бесиана Кадаре оның орнына Париждегі Албанияның ЮНЕСКО жанындағы Тұрақты өкілі болып тағайындалды. 10 қарашада ол Албанияның Еуропа және сыртқы істер министрі Олта Ячканың қатысуымен ЮНЕСКО-ның Бас директоры Одри Азулейге сенім грамотасын тапсырды.
Дереккөздер
Санат:Албаниялық дипломат әйелдер Санат:Албанияның БҰҰ жанындағы тұрақты өкілдері Санат:Албанияның ЮНЕСКО жанындағы тұрақты өкілдері
Санкт-Леонхард-ам-Хорнервальд
Санкт-Леонхард-ам-Хорнервальд (St. Leonhard am Hornerwald) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Кремс-Ланд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1185 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 51.57 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KR, ресми идентификациялық коды — 3 13 40.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Андреас Ашауэр саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Уайдин Үмбетбай Уайдаұлы
Уайдин Үмбетбай Уайдаұлы (10.10.1935 ж.т., Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы "Темірбастау" ауылы) - жазушы, журналист, фельетоншы. ҚазҮУ-ды бітірген (1965). 1954- 58 ж. Донбастағы Красный Луч қ-нда шахта құрылысшысы, 1958 ж. Шалқар ауданы газеті редакциясы жанындағы баспаханада әріп теруші болып жұмыс істеген. 1959 жылдан қазақ радиосы, "Ара" журналы, "Өнер" баспасы, Қазақстан кітапқұмарлар қоғамы мен Жазушылар одағында әр түрлі қызметтер атқарған. Уайдиннің "Қара көзілдірік" (1968), "Құрдым шиыр" (1971), "Ендігісін айтпаймын" (1974),"Ішің білсін"(1976),"Контейнермен келген кемпір" (1978), "Тілсіз қоңырау" (1980), "Быды-быды" (1982), "Нанайын ба, нанбайын ба?" (1984), "Инабат иірімдері" (1985), "Мәселе қайда жатыр?" (1987), "Пәлен-пәштуан" (1992), "Мәңгілік мәселе" (1993) кітаптары жарық көрген. Шығармалары орыс, украин, қырғыз, қарақалпақ, тува тілдеріне аударылған. Қазақстан сатириктерінің "Найзагер" қауымдастығы президентінің орынбасары. Қазақстан Жоғ. Кеңесі Құрмет грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1935 жылы туғандар
Ява әдебиеті
Ява әдебиеті  – Индонезия халықтарының явалықтар тіліндегі әдеби нұсқалары, жазба ескерткіштері.
Ява әдебиеті жерігілікті халық фольклоры мен үндістер әдебиеті ықпалының негізінде қалыптасты. 15 – 16 ғасырларда араб және парсы әдебиетінің әсері артты, сондай-ақ малайя әдебиетінің де ықпалы аз болған жоқ. Ал 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Ява әдебиетіне еуропалық (португалдық және голландық) әдебиеттің әсері күшейе түсті.
Қалыптасуы
Көне Ява әдебиетінде мифтік аңыздар, діни әңгімелер, тұрмыстық жырлар т.б. басым болды. 8 – 16 ғасырларда ява жазбасының қалыптасуына байланысты алғашқы жазба әдебиет үлгілері шықты, поэзиялық шығармалар, эпостық туындылар (Мпу Панулухтың «Кришнаның руы», Видаякидің «Нитисастра», Мпу Тантулардың «Арджунаның салтанаты» атты дастан-жырлары т.б.) өрістеді. 16 – 18 ғасырларда ислам дінінің кеңінен тарауына байланысты ява әдебиетінде хроникалық діни шығармалар молайды, Мұхаммед пайғамбар және оның серіктерінің өмірбаяны жайлы аңыздар, әңнімелер көбейді. Ал 18-19 ғасырларда ява әдебиетінің көрнекті туындысы ретінде Ронгварситонның «Патшалар кітабы» алдымен аталады, оның «Чемпорет» поэмасы да (1866) назар аударарлық. Ясодипуро ұлының «Кекті сөздер кітабы» атты шығармасы да осы кезеңде туды. Индонезияда 1 ғасырдың соңғы ширегінде капиталистік қатынастардың дамуы ява әдебиетіне де ықпал жасады, оның жаңа дәуірі басталды. Педагог, жазушы, ағартушы Падмосусастраның (1840-1926) шығармалары кеңінен мәлім болды. С. Мартоарджоно, М. Картодирджо, М. Картодикромо, Т.Сурото т.б. ақын – жазушылар өздерінің көптеген прозалық, поэзиялық туындыларын жариялады. Қазіргі ява әдебиетінің бірқатар жазушылары әлеуметтік өзгерістерді шыншылдықпен бейнелейді. «Жаңғырық» атты әңгімелер мен новеллалар антологиясын 1956 жылы шығарды. 1966 жылы Джокьякартада «Ява жазушылары ұйымын» құрды.
Дереккөздер
Санат:Ява әдебиеті
Суни
Суни (Suni) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1237 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 26 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 47 км² шамасында. Пошта индексі — 8010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Михаил Иванович Чистяков
Михаил Иванович Чистяков (1 қыркүйек 1917, Башқұрт АКСР, Байқибашев ауданы, Үргүш ауылы — 13 сәуір 2006, Өскемен) - орыс ақыны, Қазақстан және КСРО Жазушылар одағының мүшесі, Ұлы Отан соғысы ардагері, Өскемен қаласының құрметті азаматы.
Өмірбаяны
Үлкен балалар, ата-аналарына үй шаруашылығына үлкен көмек көрсете отырып, інілері мен қарындастарын тәрбиелеуге белсенді қатысты. Саша, Мишаға бейресми қамқорлық көрсетіп, оған еркектік қасиеттерді сіңірді, ал Тоня олардың екінші анасы болды. Мишаның балалық шағы қарапайым, ауылда өтті. Ол балалармен бірге саңырауқұлақтарды, жидектерді, жаңғақтарды жинады, жылқылардың түнгі аузына қалдырды, орман перісі мен шайтандар туралы ертегілерді тыңдады.
1933 жылы әкесі қайтыс болды. Ол үйдің арқалықтарынан құлап, опат болды. Тоня Мишаны орнына апарып, Семейдің геологиялық барлау факультетінде оқуға орналасты. Миша жұмысшылар факультетінде оқып жүргенде әдебиетке деген қызығушылық пен жазушылық қажеттілік барған сайын айқын сезілді. Әдебиет классиктерінің шығармаларын оқи отырып, поэзияны жан дүниесінен өткізіп, оның жанынан поэзия ағып жатқанын сезді. Және ол оларды дәптерге, әзірге жасырын жаза бастады. Дәл осы уақытта болашағы туралы айқын көзқарас пайда болды. Оның орны - әдебиет. Ол өзінің өмірін осыған арнағысы келді. Бірақ оның сөздің суретшісі ретінде қалыптасуы баяу, белгісіз және қиын жүрді.
Алматыдағы алты айлық мұғалімдер курсын бітіргеннен кейін, 1939 жылы Михаил Семей мемлекеттік Қазақ мұғалімдер институтының сырттай бөліміне түсіп, бір жылдан кейін оны бітіргендігі туралы диплом алды. 1942 жылы Чистяков 298 дивизияның 888 атқыштар полкінің атқышы ретінде майданға шақырылды. Ол 1942 жылдың қыркүйегінен 1942 жылдың қарашасына дейін Сталинград майданында шайқасты. Шайқастардың арасында ол поэзияны ұмытпады. Біраз уақыттан кейін оның соғыста басынан өткергенінің бәрі алдыңғы қатардағы лириканың бүкіл бөліміне әкелді. 1942 жылы 22 қарашада Чистяков мина жарықшағынан жарақат алды. Ауруханада емделгеннен кейін диагноз қойылды - «жоғары дәрежелі миопия». Әскери комиссияның шешімі негізінде ол әскери қызметке жарамсыз деп танылды.
1943 жылы Михаил Чистяков майданнан оралып, мүгедектігі бойынша зейнетке жіберілді. Өзінің болашақ тағдырын қандай да бір жолмен анықтауға тырысып, ол Қазақ КСР НКПМ институтының жанындағы аймақтық өнеркәсіп кешені директорларының біліктілігін арттыру курстарын аяқтады, содан кейін сертификат алды. 1944 жылы Чистяков Шымкентке қоныс аударды, сол жерде София Ивановна Георгиадимен танысты. Олар 1945 жылы наурызда үйленді. Сол жерде Шымкентте Чистяков облыстық филармонияның директоры Шприцманмен кездесіп, оған өзінің бірнеше өлеңдерін оқып берді. Өлеңдер ұнады, ал Шприцман жас ақынды концерттік бригадаға қосты. Көп ұзамай ол өзі алдыңғы майдандық ақын ретінде өз бағдарламасымен тәуелсіз сөйлей бастады. Ол бүкіл Оңтүстік Қазақстан облысын аралап, Ташкент, Фрунзе, Жамбыл, Түркістанда болды. Бірде Өскеменге келген Чистяков: «Қандай керемет қала! Екі өзен - Ертіс пен Үлбі! Айналасы тау. Сұлулық! Біз сонда көшеміз!» 1947 жылы желтоқсанда Михаил Чистяков және оның әйелі Өскеменге көшіп келді. Ақын №25 орта мектепте жұмыс істеді, содан кейін - Жамбыл атындағы қазақ мектеп-интернатында орыс тілі мен әдебиеті мұғалімі болып жұмыс атқарды. Бұл қызметте ол он жыл жұмыс істеді. Шамадан тыс жүктемеден көзі күрт түсіп, ескі майдандық жара өзін сездірді. Мен сүйікті кәсібіммен қоштасуға тура келді. М. Чистяковтың одан әрі шығармашылық қызметі келесідей дамыды: Пионерлер үйінің әдеби үйірмесі жетекшісі (бұдан әрі - «Костер» әдеби клубы), «Рудный Алтай» газетінің қызметкері, «Алтай сілтемесі» әдеби бірлестігінің жетекшісі.
1960 жыл Шығыс Қазақстанның мәдени өмірінде үлкен әдеби оқиға болды - Михаил Иванович Чистяковтың «Ертіс таңы» атты алғашқы жинағы жарық көрді. 1965 жылы оның тағы бір өлеңдер кітабы республикалық «Жазушы» баспасында жарық көрді. 1969 жылы - «Усть-Камень» 1974 ж. - «Ертіс», 1976 ж. - «Сарбаз туралы естелік». Михаил Иванович облыстық газетте зейнет жасына дейін жұмыс істеді. Осы уақыт аралығында ол жақсы журналистика мектебінен өтті. Ақын өзінің ақындық талантын бағалай алатын редакторларын: Иван Дмитриевич Полунин, Петр Иванович Капустин, Юрий Ефимович Матвеев, Михаил Тимофеевич Новик және басқаларын ризашылықпен еске алады. Жақын ынтымақтастықта Михаил Иванович сонымен бірге қазақ облыстық «Коммунизм туы» (қазіргі «Дидар») газетінің редакторларымен бірге болды. Чистяков қазақ ақындарының өлеңдерін орыс тіліне аударып, «Рудный Алтай» газетінде және «Простор» журналында жариялады. Сонымен, оның аудармаларының арқасында Серік Ғабдуллин, Зарықбай Ибраев, Тоқтарбек Қызықбаевтың есімдері орыс оқырманына белгілі болды.
Михаил Иванович Чистяковтың есімі Қазақстанның жетекші ақындары шеңберінде берік орнықты. Ол студент жастар арасында үлкен қоғамдық жұмысты жүргізетін, Шығыс Қазақстанда көптеген танымал ақындар мен прозашыларды тәрбиеледі. Мәскеу, Ташкент, Алматы қалаларының журналдарында жарияланып отырды. Ол туралы көптеген мақалалар, шолулар, жазбалар жазылған. Ақынға әр түрлі жастағы және әр түрлі мамандықтағы оқырмандардан көптеген хаттар келіп түсті. Аймақ басшылары Михаил Иванович Чистяковтың жұмысын жоғары бағалады. Олар ақынның мерейтойларын кеңінен атап өтті. 1985 жылы қалалық атқару комитетінің шешімімен Чистяковқа «Өскемен қаласының құрметті азаматы», 1997 жылы ШҚМУ Ғылыми кеңесінің шешімімен Михаил Ивановичке Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің құрметті профессоры атағы берілді. Көпжылдық әдеби жұмысы үшін ол Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамоталарымен марапатталды, 1998 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен ақын Чистяков арнайы медальмен «Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген өнер қайраткері» атағына ие болды. Ұлы Отан соғысына қатысқаны үшін 1-дәрежелі «Ұлы Отан соғысы» орденімен марапатталды. Оның есімі «Қазақ КСР-нің қысқаша энциклопедиясына» енгізілді.
Ауыр науқас бола отырып, Михаил Иванович Чистяков ажалды дертпен аяғына дейін күресіп, өзінің 90 жылдық мерейтойын атап өтуге, көптеген жанкүйерлерімен бірге 5 томдық шығармалардың жарыққа шығуына қуануға оптимизмге толы болды. Ол осы уақытты күтті, бірақ бұл күнге дейін жете алмады. Михаил Чистяков 2006 жылы 13 сәуірде қайтыс болды.
Шығармашылығы
Михаил Чистяков 15-тен астам поэтикалық кітаптардың және бір прозалық романның, сондай-ақ «Яков Ушанов», «Ана», «Ертіс бойындағы қамал», «Адалдық», «Дала сұңқары», «Болдиндік күз», «Оралу», «Ібіліс және Құдай туралы», «Жердің айналымы», «Жауап бер, балалық шақ», «Күзгі көктем», «Владимир Потанин» атты ірі өлеңдердің авторы. Ақын олар туралы жазған уақыттың атмосферасына ене отырып, ақиқатарының сенімділігін байқап мұқият жұмыс жасады. Михаил Чистяков майдандық жауынгерлер туралы өзінің сөзін айтқан, туған жерінің еңбекшілерін мадақтаған, Рудный Алтай табиғатын айқын бейнелеген, әйелдердің рухани сұлулығын ашқан, олардың адамгершілік тазалығы туралы, адам өмірінің өтпелігі туралы ой қозғаған бес томдық Жинақ шығармаларының басылымы поэтикалық сөз шеберінің көпжылдық нәтижесі болды. Михаил Чистяковтың жұмысының маңыздылығын ескере отырып, Шығармалар жинағын шығаруды облыстық әкімшілік қаржыландырды.
Санат:Қазақстан ақындары Санат: Шығыс Қазақстан облысы тұлғалары Санат:Қазақстан ақындары
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Өскемен тұлғалары Санат:Өскеменде қайтыс болғандар Санат:Өскеменнің құрметті азаматтары Санат:Орыс ақындары
NGC 3744
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы 11 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3744 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35857, ZWG 126.107, NPM1G +23.0265.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Молочная (Ом тармағы)
Молочная — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ома өзенінің сол жағалауынан 262 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Рейшстет
Рейшстет (Reichstett) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67389, пошта индексі — 67116.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4411 адамды құрады. Халық тығыздығы — 579,63 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Тар-Я
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Илья Николаевич Березин
нобай Илья Николаевич Березин (1818-1896) - орыс ғалымы, шығыс зерттеуші, профессор.
Петербург университетінің профессоры. Ол «Шығыс тарихшыларының кітапханасы» атты жинақ шығарып, оған Рашид ад-Дин, Мұхаммед Шайбани, Қадырғали Жалаири, Әбілғазы еңбектерінің орыс тіліндегі аудармасын енгізген. «Шығыс елдеріне саяхат» деген еңбегі, «Орысша энциклопедиялық сездігі» жарық көрген. Ғалым Алтын Орда тарихымен айналысып, Жошы ұлысы хандарының жарлықтарын зерттеген. Князь В. А. Кудашев кешіріп алған Абай қолжазбасы осы кісі арқылы Петербургтағы Орыс географиялық қоғамына келіп түскен. Ол өлеңдер авторы Абай екенін біле қоймаса да оларды жоғары бағалап, «Географиялық қоғам жазбалары» журналында бастыру мақсатымен атақты ғалымдар П. П. Семенов-Тян-Шанский мен П. М. Мелиоранскийді таныстырған. Березиннің қолында бұл қолжазбамен қатар Абайдың кадет корпусыңда оқитын інісі Халиуллаға жазған хаты, әкесі Құнанбайдың атынан жазған хаттары және ақын ауылының молдасы Ғабитханның хаттары да болған. Бүл аса құнды құжаттар қазір С.-Петербургтегі Күншығыс халықтарын зерттейтін ин-ттың кітапханасында Сақтаулы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1896 жылы қайтыс болғандар Санат:1818 жылы туғандар Санат:Ресей ғалымдары Санат:Ресей шығыстанушылары Санат:Профессорлар
Жыланбұзған
Жыланбұзған — Түркістан облысы Төле би ауданы, Қазығұрт ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2014 жылы Шымкент қаласына қосылған. Қазіргі уақытта Шымкент қаласының Еңбекші ауданындағы тұрғын үй массиві.
Халқы
Тұрғыны:
Дереккөздер
Санат:Төле би ауданының таратылған елді мекендері
Қос өкпелі балықтар
Қос өкпелілер (Lepidosirenidae) — қостынысты балықтардың санатына жататын балық түрі. Олардың бір-біріне өте жақын екі тұқымдасы бар. Оның бірі — тропиктік Африкаға тараған протоптерилер (Protopteridae), екіншісі — Оңтүстік Американың Амазон өзенінде тараған лепидосирендер (Lepidosirenidae). Бірінші тұқымдасына — протептерус туысының бірнеше түрі, екіншісіне бір ғана туыс лепидосирен жатады.
Дереккөздер
Санат:Сүйекті балықтар Санат:Қалаққанаттылар
Өргіқұстар тұқымдасы
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер Санат:Еуразия құстары
Жасырын мойын тасбақалар
thumb| Жасырын мойын тасбақалар (Сryptodira) отрядына жататын тасбақалар мойынын “S” тәрізді етіп сауытының ішіне жиырып алады. Осыған байланысты олардың мойын омыртқаларының көлденең қанаттары жойылып кеткен, немесе нұсқасы ғана сақталған. Жамбас сүйектері дене сауытымен бірігіп кетпеген. Құрлықта тіршілік ететін түрлерінің арқа жағы дөңес болады. Тасбақалар жер шарыныӊ барлық ыстық және қоңыржай ендіктеріне тараған. Шамамен 150-дей түрі бар.
Нағыз құрлықта тіршілік ететін түріне Орта Азия мен Қазақстанда кездесетін — дала тасбақасы (Теstudо һоrsfiеldі) жатады. Бұл тасбақа құмды және далалы, аласа таулы жерлерде және оазистерде кездеседі. Еркектері кішірек болады да ұрғашылары ірі, олардың сауытының ұзындғы 25 сантиметрге дейін жетеді. Тасбақалар қысқы ұйқыдан сәуір айының бас кезінде оянады. Ұрғашылары сәуір — мамыр айларында құмды шұқырлап 2-ден 5-ке дейін жұмыртқа салады да үстін құммен жауып тастайды. Жұмыртқаның дамуы 70—80 күнге созылады. Пайда болған жас тасбақалардың бірқатары осы орнында қалып қыстап шығады. Ересек тасбақалар шөлдегі өсімдіктер күйіп кетіп, қалыпты тіршілік етуіне мүмкіндік болмағандықтан маусым айында кұмға еніп, қысқы ұйқыға кетеді. Көпшілік жағдайда жазғы ұйқы қысқы ұйқымен ұласып кетеді де құмды шөлдердегі тасбақалар 7-8 ай ұйықтайтын болады.
Батпақ тасбақасы (Еmуs orbicularis) ақпайтын, немесе жай ағатын суларда болады. Негізінен құрлықта тіршілік ететін омыртқасыздармен қоректенеді. Дем алуға ғана су жағалауларына шығады. Жұмыртқасын су жағалауларындағы құмға салады. Қысқы ұйқыға кетеді.
XIX ғасырда Үнді және Тынық мұхиттың аралдарында, әсіресе Галапагосс аралында исполин тасбақалары тіршілік еткен.1835 жылы осы аралдарда болған кезінде Ч. Дарвин бұл тасбақаларды толық сипаттап жазған. Олар систематикалык жағынан құрлықта тіршілік ететін тасбақаларға (Теstudo) жақын болған. Көпшілікке белгілі піл тасбақасының (Теstudо plophantopus) оның ұзындығы 2 м болады да салмағы 200 килограмға жетеді.
Дереккөздер
Санат:Тасбақалар
Оларг
Оларг (Olargues) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,6 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34187, пошта индексі — 34390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 614 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,01 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Джордж Байрон
Байрон, Джордж Ноэл Гордон (1788 ж. қаңтардың 22, Лондон — 1824 ж. сәуірдің 19, Мессолоңғи, Грекия,) — ағылшын ақыны, романтизм бағытының көрнекті өкілі, 6-шы барон Байрон, лорд. ХІХ ғасырдағы еуропа әдебиетінің көрнекті өкілі. Байрон есімімен ағылшын әдебиеті ғана емес, ХІХ ғасырдағы әлем әдебиетінің дамуы байланыстырылады. нобай|солға|Джордж Байрон
Өмірбаяны
Байрон ақсүйек отбасында туған. Балалық шағы Шотландиядағы Абердин қаласында өтеді.
Шығармашылығы
1815—16 ж. Англияны тастап, Швейцарияға кетеді. Онда ақынның «Гәвур» (1813), «Абидос қалыңдығы» (1813), «Корсар», «Лара» (1814), «Шильон тұтқыны» (1816), т.б. поэмалары жарық көрді.
1816 ж. Манфред бейнесі арқылы адам тағдырын толғайтын «Манфред» атты философиялық поэмасын жазды. «Дантенің көрегендігі» (1819), «Қиямет елес» (1822), «Қола ғасыр» (1823) поэмаларында, аяқталмаған «Дон Жуан» романында (1818—24) сол кездегі қоғамды сынға алды.
19 ғ. Байронның дүние жүзі әдебиетіне әсер еткендігі соншалық, басқа ұлттық әдебиеттерде «байроншылдық» қозғалысы пайда болды. Байрон көркем әдіс ретінде романтизмнің жаңа қырларын ашты, әдебиетке жаңа тұлғалар бейнесін әкелді, поэтикалық формаларды жетілдірді, саяси сатираның жаңа түрін жасады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1788 жылы туғандар Санат:1824 жылы қайтыс болғандар Санат:Романтизм ақындары  Санат:Ағылшын ақындары Санат:Кембридж университеті түлектері Санат:Хэрроу түлектері Санат:Романтизм жазушылары Санат:Грекия көтерілісшілері Санат:Филэллиндер Санат:22 қаңтарда туғандар
Жердің бедері және оны пландар мен карталарда бейнелеу
Жердің бедері және оны пландар мен карталарда бейнелеу  Жер бетіндегі таулардың, сайлардың, жота-ойпаттардың жинагын жердің бедері дейді. Ал, жер бетіндегі әртүрлі құрылыстар, жолдар, т.б. жиынтыгын геодезияда ситуация дейді.
Жер бедері ерекшеліктеріне байланысты мекен-жай, таулы, және жазық болып бөлінеді: тау, қазаншұңқыр, жота, өзен, қайқы, бел. Таудың ең биік жері-шың, ал тау табаны тау етегі деп аталады.
Жер бетінің бедері топографиялық карталар мен пландарда горизонтальдар, шартты белгілер және биіктерді жазу арқылы бейнеленеді.Құрлық бетіндегі абсолют биіктіктері бірдей нүктелерді біріктіретін қисық-тұйық сызықты горизонтальдар деп аталады.