cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мақталы (Мақталы ауылдық округі)
Тарихы
1957–97 жылы Киров ауданындағы мақта өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. Оның негізінде Мақталыда және округтегі Алтынсарин, Жайлаукөл, Жаңадала, Қазыбек би, Жібек жолы, Мұратбаев, Алмалы, Чехов, т.б. ұсақ ауылдарда жеке шаруа қожалықтары құрылған.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, дәрігерлік пункт, т.б. мекемелер жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Мирон, Элевтерлік Мирон
Мирон, Элевтерлік Мирон — б. э. бұрынғы V ғ. бірінші жартысындағы гректің даңқты мүсіншісі, Фидий мен Поликлеттің ілгері замандасы. Беотияда туған, б. э. бұрынғы V т. бас кезіндегі аса ірі шебер Агеладтың қолында оқыған, Афиныда жұмыс істеген, басқа да грек қалаларына арналған көптеген тапсырмаларды орындаған. Батыл да жаңашыл Мирон шартты архаикалық өнер дәстүрлерінен біржола қол үзіп, қимыл-қозғалысты беруде таңғажайып шеберлікке жетті. Ол жасаған жеңімпаз атлеттер мүсіндері ерекше танымал болды. Мирон мүсіндерінің көбісін қоладан құйды: ол сомдаған «Диск лақтырушы» (Рим, Ұлттық музей), сондай-ақ «Афина мен Марсий» (Афина — Майндағы Франкфурт музейі; Марсий — Рим, Латеран музейі) мүсіндерінің римдік Mәpмap көшірмесі сақталған.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Өнер
Қарлығаш (би)
«Қарлығаш» — А. Жұбановтың «Қарлығаш» әнінің желісімен орындалатын қазақ биі.
Биді 1944 жылы балетмейстер Ю.П. Ковалев «Абай» операсында алғаш қойды. Музыкалық өлшемі 2/4. Ырғағы баяу, лирикалық сазды. Би сюжетінде сүйген жігітін күткен қыздың жабырқаған кө-ңілін құрбылары жұбатып, оны ақыр соңында жігітімен табыстырады. Бұл биді эстрада бишілері мен әуесқой ансамбльдер жиі орындайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақ биілер
Любовка (өзен)
Любовка — Ресейдегі өзен. Тула облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Любовское суқоймасы орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Упа өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тула облысы өзендері
Гуардабозоне
Гуардабозоне (Guardabosone) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 339 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 57 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 13015.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Крик
Крик — Аустралияның ішкі шөл және шөлейт алқаптарындағы жаңбырдан кейін қысқа мезгілге ғана толығатын уақытша өзендер мен ағыс арналары.
Дереккөздер
Санат:География
Меранжес
Меранжес (Meranges) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Баша-Серданья ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,38 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Кавриаго
Кавриаго  (Cavriago) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Реджо-Эмилия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9229 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 560 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 42025.
Елді мекеннің қамқоршысы — Иоанн Креститель. Жыл сайынғы мерекесі — 24 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Ескі сурмет
Ескі сурмет — Башқұртстанның Чекмагушев ауданындағы ауыл, Резяп ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 14 адамды құрады. Пошта индексі — 452221, ОКАТО коды — 80256845008.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Альваро Арбелоа
Альваро Арбелоа Кока (Álvaro Arbeloa Coca; 17 қаңтар 1983 жылы, Саламанка) — испандық футболшы, қорғаушы.
Қолға үйретілген жануарларға байланысты басқа да шаруашылық салалары
Омарта шаруашылығы
Thumb|200px|left|[[Балара]]Балара - жарғаққанаттылар отрядына жататын, қолға үйретілген бунақденелілердің бір түрі. Оның екі жұп мөлдір жарғаққанаттары бар. Құрсақ бөлімі көкірек бөлімімен жіңішке сабақша арқылы байланысқан. Құрсағы өте қозғалмалы, онда улы бездері мен шағатын шаншары орналасады. Балараның 2 күрделі, 3 қарапайым көзі бар. Астыңғы жағы мен астыңғы ерні бірігіп, тұмсыққа айналған, тұмсығымен гүл шырынын сорады. Жұмысшы аралардың тұмсығы жақсы жетілген. Дернәсілдерін басы мен көкірек бөлігіндегі сілекей бездерінен бөлінетін сүтке ұқсас затпен қоректендіреді. Артқы екі аяғында гүл тозаңдарын жинайтын себетшесі болады Балараны ерте кезде жабайы аралардан қолға үйреткен. Мысыр елінде бұдан үш мың жыл бұрын омарта шаруашылығы жақсы дамыған. Балара киелі жәндік болып саналған. Балараның алғаш қолға үйретілген аймақтары - Азияның оңтүстігі және оңтүстік-шығысы деп есептеледі.Баларалар топтанып тіршілік етеді. Әрбір топта бір аналық, көптеген жұмысшы және аталық аралар болады. Аналық араның денесі ірі, құрсағы үлкен, ұнда тек жұмыртқа салады. Аталық аралар аналық арадан кіші, денесі жалпақтау, олар аналық араларды ұрықтандырған соң өледі. Әрбір ұяла 2-3 мыңдай аталық аралар болады. Жұмысшы аралар - ұядағы ең денесі кіші аралар тобы. Олар гүл шірнесін, тозаңын жинап, балға, балауызға айналдырады. Үяны тазалайды, дернәсілдерді, аналық араны қоректендіреді, ұяны қорғайды, ұядағы ылғалдылық пен температураны реттейді. Әрбір ұнда 60-70 мыңдай жұмысшы балара болады.
Альваро Арбелоа
Клубтық
Альваро мадридтік Реалмен өте жас кезінде сатып алынып, клубтың жастық командасында ойнай бастайды, команданы сол кезде Рафаэль Бенитес жаттықтырған. Уақыт өте келе резервті құрамаға ойнай бастайды, негізгі құрама сатысында 2 рет ойынға шығады, бірақ ол жерде тұрақтана алмайды. 2006 жылдың 24 шілдесінде Депортиво Ла-Коруньяға көшеді, бұл трансферді көбірек ойын уақытын алу үшін болған деп себеп келтіреді.
Тез уақыт ішінде Ливерпуль клубының назарына түседі және 2007 жылдың 31 қаңтарында ағылшын клубына өтеді. Келісім шарт суммасы 2,5 миллион фунт стерлинг құрады, ақшаның жартысын Реал Мадрид алды. Оның Ливерпульдегі дебюті 10 ақпанда Ньюкасл Юнайтед клубына қарсы ойында өтті, мерсисайдтық клуб ол ойында жеңіліс тапты. Альваро бұл ойында Жермейн Пеннант орнына шықты. Бұған қарамастан оның толық дебютін Барселонаға қарсы Чемпиондар Лигасының 1/8 финалында өткен матч десе де болады. Арбелоа бұл ойынға негізгі құрамында сол жақ қорғаушы позициясында шығады. Оның негізгі мақсаты Лионель Мессиге қарсы жақсы қорғану болды. Барселона бірінші гол соққанымен (кірген доп Арбелоаның да қатесі), Ливерпуль екі гол соғып жеңіске жетеді.
Қолға үйретілген жануарларға байланысты басқа да шаруашылық салалары
Жібек шаруашылығы
thumb|200px|Жібек Жібек шаруашылығы. Жібеккөбелегі - қабыршаққанаттылар (көбелектер) отрядының бір түрі. Қазіргі кезде жабайы түрі кездеспейді. Бұдан 5 мың жыл бұрын Қытайда қолда өсіріле бастаған. Жібеккөбелекті кейде тұткәбелек деп те атайды. Өйткені ол тұт ағашының жапырағымен ғана қоректенеді. Шет елдерде бұдан басқа емен көбелегінен де жібек өндіріледі. Жібеккөбелектің дернәсілдері бірнеше рет түлеп, піллә түзеді. Піллә - жібеккөбелектің қуыршаққа айналған кезде,арнайы бөлінетін безінен түзілетін сыртқы қабаты. Піллә өте жіңішке, біртұтас ұзын жібек жіптен тұрады. Одан арнайы өңдеу арқылы табиғи жібек алынады. Жібек шаруашылығы Жапония, Қытай, Үндістан, Корея, Түркия, Италия, Испания, Бразилия, Орта Азия, Кавказ жерлерінде бар.
Альваро Арбелоа
Клубтық
2007 жылдың 7 сәуірінде Арбелоа Ливерпуль үшін бірінші голын соғады (Рединг футбол клубы қақпасына), солай ол 14 жарым жыл ішінде Ливерпуль сатысында 2 номерлі футболка киіп, ресми матчта гол соққан бірінші ойыншы болды, және осы уақыт ішінде Ағылшын Премьер-Лигасында осындай номермен гол соққан ойыншы болды. 1992 жылдың 16 желтоқсанында Майк Марш Лигу Кубогының Төртінші раундының қайта ойналған матчінде Кристал Пэлас футбол клубы қақпасына гол соғады, ал екі жеті бұрын Премьер-Лигада (1992 жылдың 28 қазанында) сол клубқа гол соққан.
Қолға үйретілген жануарларға байланысты басқа да шаруашылық салалары
Жібек шаруашылығы
Қазақстанда жібек көбелегі Өзбекстанмен шекаралас оңтүстіктегі аудандарда ғана өсіріледі.
Альваро Арбелоа
Клубтық
2007/2008 Ағылшын Премьер-Лигасының маусымының алдында Арбелоа «2» номерді «17» номерге ауыстырады, ол номер командадан Крэйг Беллами кеткеннен кейін босайды.
Қолға үйретілген жануарларға байланысты басқа да шаруашылық салалары
Жібек шаруашылығы
Жібек көбелектің жұмыртқаларын тоңазытқыштарда белгілі температурада сақтайды. Көктемде тұт ағашы жапырақ шығара бастағанда,
Сен-Пьерр-де-Лож
Коммунаның INSEE коды — 61446, пошта индексі — 61370.
Қолға үйретілген жануарларға байланысты басқа да шаруашылық салалары
Жібек шаруашылығы
арнайы бөлмелерде тақта тәрізді темір тордың үстінде өсіреді. Үнемі тұт ағашының жас жапырағымен қоректендіреді. Қазіргі кезде жібеккөбелекті сұрыптау арқылы олардың мол өнім беретін қолтұқымдары шығарылған. Бұл салала Ресей ғалымы Б. Л. Астауровтың еңбегі зор.
Альваро Арбелоа
Ұлттық құрама
Қатысқан турнирлері
Қолға үйретілген жануарларға байланысты басқа да шаруашылық салалары
Үйқоян шаруашылығы
thumb|400px|Жабайы қоян Үйқоян шаруашылығы. Үйқоянның арғы тегі - жабайы қоян. Біздің жыл санауымыздың алғашқы ғасырларында (ІІІ—IV ғғ.) Испания, Марокко елдерінде қолға үйретілген. Бірте-бірте басқа елдерге таралған. Үйқояны еті, терісі және түбіті үшін өсіріледі. Қазір дүние жүзінде үйқоянның 60-қа жуық қолтұқымы өсірілуде. Үйқоянның денесі жабайы қояннан ірі, 7-10 жыл өмір сүрелі және жыл он екі ай көбейе береді. Көжектері 3-4 айда жыныстық жағынан жетіліп, ұрпақ бере бастайды. Өте өсімтал, бір аналық үйқояны жылына 3-6 рет ұрпақ береді. Әрбір ұрпақ берген кезде 6-8 көжектен туады.
Сен-Пьерр-де-Лож
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,45 адам/км².
Альваро Арбелоа
Сілтемелер
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Депортиво Ла-Корунья ФК ойыншылары Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Сен-Пьерр-де-Лож
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Қолға үйретілген жануарларға байланысты басқа да шаруашылық салалары
Үйқоян шаруашылығы
Етті, етті-терілі бағытта өсірілетін үйқоян қолтұқымдарын 3-4 айында сояды. Үйқоян еті - жеңіл әрі сіңімді тамақ, тез қорытылады. Жас балалар, аяғы ауыр әйелдер үшін өте пайдалы. Үйқоянын еті үшін Франция, Италия елдері өте көп өсіреді.
Үйқояндардың етті, етті-терілі, терілі және түбітті қолтұқымдары бар.
Етті-терілі қолтұқымдарға - мардер, шынша (шиншилла), шампан үйқояндары жатады. Қолтұқымдардың дене мөлшері орташа, терісі мен түгі сапалы болады. Етті қолтұқымдарға - ақ, сүр, күміс түсті, қара-қоңыр түсті үйқояндары жатады. Олардың денесі ірі, кейбірінің салмағы 7-8 килоға дейін жетеді. Терілі қолтұқымдарға - ақкіс, аляска, рекс үйқояндары жатады. Олардың тірідей салмағы 2-3,5 кг. Түгі әдемі және біртегіс. Үйқоянының терісі әдетте боялмай, табиғи түсі, түгі қырқылмай пайдаланылады. Түбітті қолтұқымдарға - татар, ангор үйқояндары жатады. Түгінің 90-92 пайызы түбіт, қылшығы аз. Мұндай қолтұқымдар түгінің түсі ақ, қара және көк болып келеді. Әр үйқояннан 360- 500 г түбіт алынады. Үйқоянын қолға өсіру тиімді. Олар тез көбейеді, онша күтім талғамайды. Мектеп жанынан үйқоян өсірушілер үйірмесін ұйымдастыруға болады.
Бұғы шаруашылығы
thumb|200px|Бұғы Бұғы шаруашылығының екі саласы бар. Бірі - солтүстік жетелі өсіру, екіншісі, мүйізін алуға байланысты бұғы өсіру шаруашылығы.
Солтүстік бұғысын өсіру Еуразияның, Солтүстік Американың тундра аймағында ерте кездей бастап дамыған. Жергілікті түрғындар солтүстік бұғысын мініс келігі ретінде, жүк тасу үшін пайдаланады. Еті, терісі үшін қолда өсіреді.
Мүйізін алу үшін кәдімгі бұғы мен теңбіл бұғыны қолда өсіреді. Олардың сүйектенбеген мүйізінен өте бағалы пантокрин дерісі жасалады. Мүйіздің шипалық қасиеті өте жоғары. XIX ғасырдың 40-жылдары Оңтүстік Алтайда жабайы бұғылар арнайы қоршалған жерлерде қолда өсіріле бастады. Бұғы өсіретін шаруашылықтар Қиыр Шығыста, Краснодар өлкесінде де бар. Қазақстанда Шығыс Қазақстан облысының Қатон-Қарағай ауданында ұйымдастырылған.
Шошқа шаруашылығы
Шошқа шаруашылығы - үй хайуанаттарының негізгі саласы. Шошқаның еті, майы тағам ретінде кеңінен пайдаланылады. Сонымен бірге терісі, басқа да өнімдері, халық қажетіне жаратылады. Шошқаның арғы тегі -доңыз.
Қазақстанда жабайы қабан мен ақ шошқа мегежіндерін ұрықтандыру арқылы шошқаның етті-майлы жетісу шошқа қолтұқымы шығарылды. Ол еліміздің оңтүстік-шығыс аймақтарының табиғи жағдайларын бейімделген. Өсімтал және тіршілік етуге өте бейім қолтұқым.
Аң шаруашылығы
thumb|150px|Түлкі Үлбірлі бағалы аңдар арнайы темірден жасалған торларда қолдан өсіріледі. Қаракүзен, көгілдір, күміс түсті түлкілер, бұлғын, сазқұндыз, ондатрлар - қолда өсірілетін аңдар. Олардан алынатын басты өнім - үлбір (мех). Аң шаруашылығы көптеген шет елдерде жақсы дамыған. Біздің елімізде енді ғана дамып келеді.
Қолға үйретілген жануарлар негізінде әр түрлі шаруашылықтар ұйымдастырылған. Жабайы бунақденелердің омарта шаруашылығының, жібек шаруашылығының ұйымдастырылуы соның айғағы. Үйқоян шаруашылығы, бұғы шаруашылығы, шошқа шаруашылығы халықты еттерімен қамтамасыз етсе, үйқояннан түбіт, бұғыдан дәрілік мүйіз алуға болады. Шошқа шаруашылығының ет пен майы, сондай-ақ терісі пайдаланылды. Аң шаруашылығының негізгі өнім- үлбір.
Қазақстанда омарта шаруашылығы XIX ғасырдың бас кезінде Шығыс Қазақстан өңірінде дами бастады. Бірте-бірте Жетісу аймағына және т.б. таулы жерлерге тарады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Тур де Франс
Үлкен топса идеясының ауторы Анри Дегранж бірге Париждегі Café de Madrid кафесінде 1902 жылы қарашаның 20 да түскі астанған (дәл сол күні) журналист L’Auto Гео Лефевр (Géo Lefèvre) болып табылады. Le Tour de France көпкүндігінің сәттілігі L’Auto үнжариясы үшін де сәтті болды деген сөз, үнжария жазылушылары 1903 жылғы 25 мыңнан (Турға дейін) Турдан кейінгі 65 мыңға дейін өседі; ал 1908 жылы бұл сан 250 мың жетіп жығылады, ал «Тур де Франс» кезінде 1923 жылы күніне 500 мың данасы сатылған еді. Үнжария тиражының рекорды 1933 жылғы «Тур де Франс» кезінде — күніне 854 мың болған. Бүгінгі күндері Турды «Тур-де-Франс қоғамы» — L'Équipe үнжарисы ішіне кіретін Amaury Sport Organisation (ASO) медиа-холдингының филиалы басқаруда.
Жарыс сипаттамасы
Тур де Франс әдетте 21 кезеңнен тұрады: Жарыстық толық ұзындығы - (трасса және кезеңдерi жылда өзгеріп тұратындықтан) 3000 және 4000 км аралығында. Турдың жеңімпазы деп барлық кезеңдердің уақытын қосқанда ең аз болатын жарысшы танылады. Еш кезеңді ұтпай жалпы Турды жеңуге болады (мысалы 1990 жылы Грег лемонд жеңгендей). Жалпы есепте қандай орын алғанын тәуелсіз велоспортшы үшін Турдың бір кезеңінде жеңіске жету өте мәртебе болып саналады. Уақыттан бөлек тағы басқа номинациялар бар: Бұл номинациялардың жеңiмпаздарына арнайы түстi жейделер тағаындалған.
Санат:Велоспорт Санат:Веложарыстар
Jiayu G3
Jiayu G3 — Андроид операциялық жүйесінде жұмыс істейтін қытайлық Jiayu компаниясының моноблок форм-факторындағы сенсорлы дисплейі бар смартфоны. Jiayu G3 телефоны өз классындағы қарсыластарына қарағанда әлдеқайда арзан бағаға сатылады — телефонның ресми бағасы 899 юань ($145) деңгейінде бекітілген, бірақ әртүрлі интернет-аукциондардағы баға 200 АҚШ долларына дейін жетеді, себебі бұл смартфон ҚХР-дан тыс мемлекеттерге ресми экспортталмайды.
Тағы қараңыз
Санат:Смартфондар
Кібісе жылы
Кібісе жылы —  төрт жыл сайын бір айналып келетін, басқа жылдарда 365 күн болса, бұнда 366 күн бар жыл.
Міне, осыдан келіп, славьяндар «ви­сокосный», ал мұсылман елдері «Кібісе жыл» деп атайтын жыл пайда болды. Ал үш жылда бір рет қайталанып келетін басы артық бір күн ақпан айының үлесіне тиді. Осылай Кібісе жылы пайда болды.
Дереккөздер
Санат:Күнтізбе
Қабаттылық
Қабаттылық. Қабаттарының бір-бірімен алмасып отыруымен сипатталатын шөгінді жыныстарға тән нақыш түрі.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
278 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:278 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:278 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
19 ғасырдағы ресми іс-қағаздар тілі
'''Бұл кезенде қазақ даласында сот билігінің үш түрі болды. '''
Қазақ даласында ел билеу, әкімшілік-сот істеріне қатысты көптеген жаңа атаулар пайда болды.
Хандар дәуірінде белгілі бір заңға сүйеніп салынатын мемлекеттік алым-салық дейтін жоқ болатын. Ата-баба дәстүріне сүйенген сый тарту, жол-жора түрлері болатын. 19 ғасырдың 30 жылдарынан бастап қазақ даласына мемлекеттік салық келді.
1822 жылғы Устав бойынша қазақ балаларына орыс мектептерінде оқуға право берілді, Орынбор, Омбы кадет корпустарында қазақ балалары оқи бастады. Бұл кезде қазақ даласында баспасөз, ана тіліндегі мектептер, таза қазақ тілінде кітап бастырып шығару ісі болмады.
19 ғасырдағы қазақ тілінде жазылған іс қағаздары нұсқасының бірқатары
19 ғасырдың бірінші жартысында қазақ тілін танытатын көркем әдебиет үлгілерімен қатар ресми-эпистолярлық әдебиет болды. Жоғарыда келтірілген құжаттарды сол ресми-эпистолярлық әдебиет үлгілеріне жатқызуға болады. Бұл құжаттар тіл тарихын зерттеуге, сол кезеңдегі саяси-әлеуметтік жағдайды көрсетуге септігін тигізумен қатар, қазақ даласындағы 19 ғасырдың бірінші жартысында ресми іс қағаздар болғандығын, қазақ әдебиетінде дәл қазіргідей нормаға түсе қоймаса да ресми стиль қалып-тасқандығының куәсі бола алады.
19 ғасырдың бірінші жартысында Қазақстанның батыс өлкесіндегі халық өмірінде болған елеулі оқиға — Исатай мен Махамбет бастаған шаруалар көтерілісі. Бұл көтеріліс көркем әдсбиетте ғана емес, іс қағаздар тарихында да өз ізін қалдырғанын М.Өтемісұлының М.Ладищинскийге жазған хатынан, Жәңгір ханның Исатай Тайманұлына хатынан т.б. материалдардан көре аламыз.
19 ғасырдың бірінші жартысында қазақ даласындағы ел басқару системасы мен әлеуметтік құрылысты білдіретін хан, ханзада, ханым, ханша, төре, сұлтан, би, қазы, ақсүйек, бай, кедей, қарашы, қара, қара қазақ, қара жұрт сөздері жиі қолданылған. Байтақ сөзі ел, жұрт мағынасында жұмсалған. Ел, халық мәнінде алаш сөзі де жиі қолданылады. Теңдік сөзінің мәні қазіргіден мүлде бөлек. Егер даугер айып пен пұлды төлете алса теңдік алды деп, төлете алмаған күнде теңдік бермеді дейтін болған, яғни, теңдік сөзінің ертедегі мағынасы әділет, заңдылық сөздерінің мағынасымен жуықтас.
Әрине, 18 ғасырдың екінші жартысы мен 19 ғасырдың бірінші жартысында жазылған құжаттар тілі жайында ғалымдар әр түрлі пікірлер айтып келді. Осы күнге дейін олар шағатай, татар тілдерінде жазылды деген пікір басым.
"19 ғасырдың екінші жартысындағы қазақ әдеби тілі деген еңбегінде" Б. Әбілқасымов "Сөз жоқ, бұл документтердің тілінде түркі әдеби тілінің дәстүрлі орфографиясы, кейбір морфологиялық формалары, қалыптасқан сөз тіркестері мен жекелеген лексемалары сақталды, бірақ олардың негізгі төсегі - қазақтың байырғы сөздсрі мен дағдылы грамматикалық құрылысы еді.
Егер "кітаби тілді" түркі әдеби тілінің өзі емес, оның қазақ авторлары қолданған түрі, қазақ топырағындағы көрінісі ретінде қарайтын болсақ, оның да анықтауды қажет ететін жақтары баршылық" дей келе, өз ойын былай қорытады: "... біздіңше 19 ғасырдың екінші жартысында Ыбырай мен Абай негіздеген жаңа жазба әдсби тіл қалыптасқанға дейін қазақ қаламгерлерінің пайдаланған тілін "кітаби" тіл деп атамай, көне қазақ жазба әдеби тілі дсп атаған дұрыс. Өйткені туыстас түркі халықтарының ешбірінде "кітаби тіл" деген ұғым да, термин де жоқ, керісінше, қазіргі жазба әдеби тілдері қалыптасқанға дейінгі жазба туындыларын көне әдеби тілде жазылды дейді. ...Сөйтіп қазақ қаламгерлері 16 ғасырдан өткен ғасырдың екінші жарымына дейін осы аталған қазақтың көне жазба әдеби тілінде ресми іс қағаздарын жазды, өзара хат жазысты."
"19 ғасырдың 1 жартысындағы ресми іс қағаздар тілі" тақырыбына қосымша 1812 жылғы   14   желтоқсан   —   кедей   қазақ Б.Қаражігітовтің өз қызын сату туралы хорунжий И.Замятинмен жасасқан шартынан
''1812 жылғы желтоқсанның 14-і күні, қырғыз-қайсақтардың Кіші ордадағы Сыртқы редуты маңында көшіп жүрген Жағалбайлы руына жататын, старшын Байзақ Арыстанғұловтың әміріндегі қырғыз Бөкенбай Қаражігітов өзінің кедейлігіне байланысты және асырауында жас балалар санының едәуір болуы себепті солардың ішінен менің өз әйелім Тамарамен жалпы келісуім бойынша және өз старшыным Арытанғұловтың, сондай-ақ бүкіл ауылдағы жолдастарымның рұқсатымен өзімнің алты жастағы туған қызым Әтікейді переселендердің Сыртқы редутының хорунжийі Иван Замятинге оның біржола иеленуіне жарлық негізінде оның есіміне бағасы 14 сомға саттым, бұл 1808 жылғы мамырдың 23-і күні болды; 14 сом ақшаны түгел алдым, сол жөнінде өзімнің осындай таңбамды саламын... ''
Жәңгір ханның Исатай Тайманұлына хатынан
''... "Әр түрлі адамдардан Сіз халықты тәртіп бұзуға және менің бұйрықтарымды орындамауға айдап салып, сіздің үйретуіңізбен кейбіреулер бүлік шығарып жатыр деген жайсыз хабарлар алып отырмын. Сіздің ақыл-парасатыңызды білгендіктен мен Сізді өз сенімімнен айырғым келмейді, алайда бұл жайында анығын білгім келіп, мен тікелей келіссөз жүргізу үшін Сіздің маған келуіңізді талап етемін, бірақ Сіз мен өзіңізді осындай қылығыңыз үшін ашуымды білдіруге шақырып отыр деп ойламаңыз, егер мен Сізге ашулы болсам, өзіме шақырмас едім. Егер Сіз, старшын, менің сөзіме сенбей, келмей қалсаңыз, мен Сізді өз кінәңізді сезініп, Сіздің бұрын адал қызмет етуге қабылдаған антыңызға қарсы шығып отыр деп ойлаймын. Әлбетте, мен сенің тілегіңді білемін, бірақ сен ныспыңның талап еткенін тыйып, сондықтан да талап ететін өз тілектерінңің орындалуын күтуге тиіссің, бірақ өзіңді жолдас санап, өзіңмен терезесі тең адамға жауласқан кезде мейірімділік күту деген не болмақ: бұл күту емес, қайта тек күштеп тартып алу ғана болады. Мен мұны сенің қызметте көрсеткен ынта-ықыласыңды көбірек ойлап жазып отырмын: әйтпесе бос ойларға салыңып, сонан соң оларды жайып жіберетіндерге жазбайтыныма еш күмән жок. "''
Беріш руы қазақтарының Орынбор генерал-губернаторы К. ІІеровскийге өтінішінен 1837 жылғы 11 маусым
''"Біздің үстімізден қойылған хан Жәңгір Бөкеев бізді әділетсіз соттауда және біздің дініміздің ережелеріне ешбір сәйкес келмейді, сол себепті біз ешқандай әділ com көрмей, жаппай жан дауысымыз шығып жүрміз, ол күн өткен сайын жер-жерде күшейген үстіне күшейе түсуде; өйткені біз үшін жәбір-жапа мен қысым күннен-күнге үдеп барады. Сұлтандар, билер мен қожалар, ханның еркін орындаушылар бізге барлық жерде қысым көрсетіп, бізді еш кінәміз болмаса да, ұрып-соғып азаптайды, біздің меншігімізді еріксіз тартып алады,  олардың үстінен шағым айту өзіңе пәле тілеп алу және көрінеу талан-таражыға түсу деген сөз. Бізді қорғаушы адам жоқ және біз өз: билеушілеріміз арасынан қорлаудан, жәбір-жапа мен алуан түрлі қысым көруден бақа еш қанағат және біздің қайыршылық жағдайымызға қандай болса да жаны ашығандық таба алмаймыз, Енді біздің бір ғана үмітіміз қалды, ол жоғары дәрежелі сіздің мархабатты қамқорлығыңызға жүгіну. ''
''Біз жоғары мәртебелі Сізден біздің Орал ведомствосының қызмет адамдары құрамына кіруге рұқсат етуді мейлінше қатты өтініп отырмыз, яғни бізге Оралға жақын жерде тұруга, император ағзамның қызметіне көмектесуге және алыстағы қалаларға, мысалы, Ново-Александровск бекінісіне және басқа да сол сияқты жерлерге баруымызға рұқсат берілсе екен. Біз бәрімен: am, қой, түйе, ал қажет болған жағдайда, адал берілген ресейліктерден талап етілетіні сияқты, адамдардың өзін де беріп қызмет етуге әзірміз. ''
''Сонымен бірге біз беріш руының старшыны Исатай Тайманұлының басқаруында қала беруді аса құрметпен өтінеміз, бізді басқаратын бастықтардың барлық бұйрықтары мен әкімдерін сол арқылы алғымыз келеді. Осы Исатай старшын болмайынша, біз өзімізден талап етілетін міндеттерді дәл атқара аламыз деп сенбейміз; өйткені біздің арамызда тыныштық пен тәртіпті әрқашан орнатып келген сол. ''
Егер біз білдірген тілек оны өзіміздің баяндағанымыздай етіп орындалмайтын болса, біз болашақта бұдан да зор бейшаралықты бастан кешірген күйімізде қала береміз де, біздің халқымыз мүлдем күйзеліп, барынша жоқшылыққа ұшырайды ".
1832 жылғы 18 маусым. Сүйік Абылайханов сұлтанның Қазақ хандығы тарапынан қазақ халқынан алым-салық жинау туралы Омбы облысының губернаторына хатынан
''...Жоғары дәрежелі Сізге қоқандықтардың ұлы мәртебелі тақсыр императордың бодандары болып табылатын маған қарасты қырғыздардан қазір 50 және 40 қойдан біздің ешбір келісімімізсіз бір-біреуден баж салығын жинап алғанын хабарлай аламын, соның салдарынан көз жастарын көл етіп, егер біз шын мәнінде Ресейдің боданы болсақ, оның тарапынан ешқандай қорғау болмай отырғаны неліктен? — деседі. Сол себепті барлық жақсы билер жиналып, менен жоғары дәрежелі Сізге өздері және халық үшін ізгі ниет білдіруге өтініш жасауды сұрады. Тағы бір айтатыным: қоқандықтар Алматы өзенінің ағысы бойынша, Ақсары өзеніне жақын қара қырғыздар қонысына айналасы 80 сажын, қалындығы 2 аршын болатын қорған салды, онда бір дуан бегі және онымен бірге 100 адамға жететін әскері бар. Құлан және Әли сұлтандарды еріксіз әкетіп, сол қорғанда қалдырды, қазір онда не болып жатқаны бір құдайға ғана мәлім. Ал біз өз тарапымыздан олардан қатты қорқамыз, өйткені біздің Ресей боданы екенімізді білген олардың бізге қандай болса да зұлымдық істеуі мүмкін... ''
Осыны куәлаңдырып, 8-класты сұлтан Сүйік Абылайханов өз мөрін басты.
1847 жылғы 20 тамыз. Жанқожа Нұрмұхаметов батырдың Райым бекінісінің бастығы подполковник Ерофеевке Хиуа феодалдарының қазақтарға шабуылы туралы хаты
''Егер Сіз, подполковник Ерофеев, маған дос болсаңыздар және осында шын мәнінде бізді қорғау үшін келіп, өз патшаңыздың әмірімен сол үшін бекініс салсаңыздар, онда маған көмектесіңіздер және тонаушылыққа тыйым салыңыздар, ал оның іздерін менің ауылдарымнан өз көзіңізбен көре аласыз. Осы бір қанқұйлы адамдардың әрекеттері, міне, мынадай: олар киіз үйлерді өртеп, барлық нәрестелердің бесіктерін талқандап, ал өздерін суға тастаған. Егер Сіз көмек бермесеңіз, онда мен өз қырғыздарыма кепіл бола алмаймын. Бір жағынан тонауға ұшырап және Сізден қорған көрмеген соң бәрі Сырдария өзенінің арғы бетіне өтіп кетеді де, сонда біздің халқ-ымыздың қайғы-қасіреті күшейе түседі; толассыз өзара қырқыспайды, өйткені осында орыстар келіп, бекініс салған кезден бастап, ол жақта көшіп жүрген қырғыздар менің қырғыздарыма көп ашулы. Мен мұны Сізге бұрын да хабарлағанмын және Жанғазының өзі маған жазған хаттарында Сізбен достығым үшін мені қорқытқан еді. Мен губернатор мырзада болғанымда, менің орыстармен достығым мені Ілкей мен Жанғазыға ғана емес, сонымен қатар хиуалық пен қоқандықтарға да қарсы каруландырады. Сондықтан да Сізге өз өтінішімді қайталаймын: мені жауларымнан қорғаңыз; менде сіздерден, орыстардан басқа дос қалған жоқ. ''
Жанкожа батыр әз мөрін басты, оның хатшысы Төлеген қолын басты.
1823 ж. Ұлы жүз сұлтандарының, билерінің және атақты қазақтарының Ресей бодандығына берген анты
''"Төменде аталатын мен өзімнің асқан мархабатты ұлы тақсырым император, бүкіл Ресейдің самодержеці және ұлы мәртебелі император атағымен бүкіл ресейлік тақтың заңды мұрагері ұлы мәртебелі Александр Павловичке алдағы уақытта бұйырса адал, ізгілікті және айтқанынан шық-пайтын боданы болуға, адал боданға лайықты ұлы мәртебеліге ынта-ықыласпен қызмет етуге және ашық та, жасырын да ешқандай қарсылық жасамауға, қайта барлық, нәрседе ұлы мәртебелі императордың жарлығы бойынша іс істеп, жан-тәнімді аямай орындауға; ал өзіме бағынышты халықты әділ сот бойынша тыныштықта ұстауға және ұлы мәртебелі императордың мүдделеріне және өз боданым қырғыз-қайсақ халқының пайдасына қарсы қандай болса да іс-әрекеттен аулақ ұстауға; ал егер өзім мұны істей алмасам, ол жөнінде Ресей шекара командирлеріне дер кезінде хабарлауға тиіспін және солай істеймін деп құдіреті күшті құдайдың атымен уәде беріп ант етемін. ''
Өзімнің осы антымның қорытындысында құранды сүйіп, өз мөрімді басып отырмын ".
'' (Бұдан әрі Ұлы жүз сұлтандарының, билері мен атақты қазақтарының 33 мөрі мен таңбалары бар). ''
''Сұлтандар мен билерден Ресей бодандығына ант алған —губерниялық хатшы Тасболат Бекболатов. ''
''Сұлтандар мен билерден ант алған — заңды имам Мұхамед Мұхамедов. ''
''Ант алуды аударғанда губерниялық хатшы Кринкин аудармашы болды. ''
1845 жылғы 5 мамыр. Ұлы жүздің барлық рулары мен бөлімшелері сұлтандарының, билерінің, құрметті қазақтарының өздерін Ресей бодандығына қабылдау туралы өтініші
Үйсін болысының сұлтандарынан, жалайыр, албан, дулат, суан, шапырашты, ысты, андас руларының, көшек, мырза, сүбітай, қалқа, ақбұйым, арықтыным, байшігір, сиыршы, қарасыбан, балғалы бөлімшелерінің; албан руының, айтбозың, сегізсары, қызылбөрік, қоңыр бөрік, әлжан бөлімшелерінің; дулат руының, сыйқым, жаныс, шымыр, бот-бай, сары үйсін бөлімшелерінің cyaн руының, байтөлеу, тұрдымбет, мұрат бөлімшелерінің; шапырашты руының, асыл, шыбыл, әпкіш, екей, есқожа бөлімшелерінің; ысты руының ойық,, тілік бөлімшелерінің билері мен атақты қырғыздарынан:
ӨТІНІШ
''Сізден біздің Ресей үкіметінің адал бодандығына өткіміз келетінін, егep бастықтарға қолайлы болса, биылғы жазда Каратамда округ ашуды сұрайтынымызды жоғарыдағы бастықтардың назарына жеткізуіңізді сұрайды. ''
''Сондықтан мөріміз бен таңбамызды басамыз (Бұдан әрі 31 мөр мен таңба басылған). ''
Дереккөздер
Санат:Тарих
(702) Алауда
(702) Алауда — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1910 жылы 16 шілдеде Джозеф Хелффрич Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Астероидтың аты шалғындық бозторғайлар туысының латынша аталуынан шықты.
Серігі
2007 жылы астероидтың серігі бар екені анықталды. Оның аты Пичи-унем (кішкентай құс) деп қойылды.
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Рэйсланд (Кентукки)
Рэйсланд (Raceland) — Кентукки штатының Гринап округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2355 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.7 км² шамасында. FIPS коды — 21-63858.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Жарып өту қысымы
Жарып өту қысымы. Сумен қаныққан қақпақ рөлін атқаратын тау жынысытардағы ірі кеуектерге тиесілі капиллярлық күш пен сол қақпақ өңіріне жынауыьи тау жынысытан келіп жеткен мұнай немесе газ массаларының су тамшыларын кеуектерден ығыстырып шығару күшінің арасындағы айырмамен өлшенетін қысым. Қақпақты Ж.Ө.Қ. неғұрлым жоғары болған сайын оның мұнай мен газ жатынын қалқалау мүмкіндігі де солғұрлым жоғары болады, яғни аталған кақпақ көмірсутек жатынынан туындайтын артынды қысымның мейілінше мол мөлшеріне төтеп беруге қабілетті. Ж.Ө.Қ.-ның мөлшерін іс-тәжрибеде анықтау мақсатында кеуектері сумен қаныққан цилиндр пішінді тау жынысы үлгісі алынады да, ондағы су массасы қысымы бірте-бірте артып отыратын газ массасымен ығыстырылады. Газдың суды ығыстырып шығару, яғни газдың үлгіні (қақпақты) жарып өту сәті үлгінің қарсы жақ беткейіңде газ көпіршікгерінің пайда болу сәтімен анықталады. Ж.Ө.Қ. төмеңдегі формула көмегімен анықталады: р = 6/(lg).(pt/M)1/2; мұндағы: р — Ж.Ө.Қ., яғни үлгінің қарсы жақ беткейінде газ көпіршіктерінің пайда болуы сәтіндегі қысым; б — газ-су жапсарындағы беткейлік тартылыс мөлшері; l - үлгінің ұзындығы; g — кеуек пішіндерінің коэффиценті (g=1,4); м - судың түтқырлығьг, t - кадағалау уақыты. Қақпақты Ж.Ө.Қ. кең аралықта өзгереді, ол 10 МПа мөлшеріне жетуі, тіпті одан да жоғары болуы ықтимал.
IC 3857
IC 3857 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 3857 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Бевей
Бевей (Beuveille) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,9 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54067, пошта индексі — 54620.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Алес (Гар)
Алес (Alès) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30007, пошта индексі — 30100.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41432 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1788,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Кешенді қосылыстар
Кешенді қосылыстар немесе координациялық қосылыстар — жай химиялық қосылыстардың әрекеттесуі нәтижесінде түзілетін құрамы күрделі химиялық қосылыстар. thumb|right|200px|Цисплатин - кешенді қосылыс Pt - кешентүзуші Кешенді қосылыстарға кристаллогидраттар CuSO4·5H2O, аммиактар CaSO4·4NH3, ашутас KAl(SO4)2·12H2O, т.б. күрделі қосылыстар жатады.
Кешенді қосылыстарда орталық орын алып тұрған ион немесе атом кешентүзуші деп, ал оның айналасына жиналған, яғни координацияланған иондарды немесе молекулаларды лигандалар деп атайды. Кешен түзушінің айналасына координациаланған лигандалардың жалпы саны оның координациялық саны деп аталады. Кешентүзуші ион және лиганд ішкі сфераны құрайды, оны кешенді ион немесе кешен деп атайды. Координациялық сан немесе валенттілік ол орталық кешентүзуші ионнның айналасына координацияланатын лигандтар саны. Кешенді ионның заряды сыртқы иондар зарядының қосындысына тең, бірақ мәні кері болады. Кешен түзушінің зарядын табу үшін Кешенді қосылыстардың құрамына кіретін басқа иондардың барлығының зарядының алгебралық қосындысын шығарып, оған теріс мән қояды. Негізгі кешен түзушілерге хим. элементтердің периодтық жүйесінің қосымша топшаларында орналасқан d-элементтері жатады. Маңызды лигандтарға жататын полюсті молекулалар: H2O, NH3, CO, NO, NH2OH, т.б., аниондар: F, Cl-, Br-, Қ-, O2-, OH-, CN-, т.б. Полюсті молекулалар Кешенді қосылыстардың сыртқы сферасында аниондар немесе катиондар болуы кешен ионының зарядына байланысты. Егер қосылыстағы кешен ионының заряды оң болса, сыртқы сферада аниондар орналасады, ал кешен ионының заряды теріс болса, сыртқы сферада катиондар орналасады.
Кешенді қосылыстардың атауы кейбір электрбейтарап молекулалардың – лигандалардың қалыптасқан аты бойынша аталады, мысалы: H2O – аква, NH3 – амин, NO – нитрозил, т.б. Егер лигандалардың саны бірнешеу болса, олардың санын грекше көрсетеді: 2 – ди, 3 – три, т.б. Кешенді қосылыстар су ерітіндісінде диссоциацияланады. Кешенді қосылыстар химиялық талдауда, сирек кездесетін маңызды металдарды бөліп алуда, тазартуда т.б. қолданылады. Кешенді қосылыстардың өсімдіктер мен жануарлар организміндегі биологиялық зат алмасу процестеріндегі маңызы зор.
Вернердің координациялық теориясы
Вернердің координациялық теориясы - швейцариялық химик Альфред Вернер 1893 жылы ұсынған координациялық валенттілік пен кешенді қосылыс туралы теория. Альфред Вернер кез келген элемент өзінің әдеттегі валенттілігін толық қанықтырған соң да, тағы да қосымша координациялық валенттілік көрсетуге қабілетті болып келеді деген пікірді білдірді. Нақ осы координациялық валенттілік есебінен кешенді қосылыс түзіледі. Ал Вернер теориясы бойынша әрбір кешенді қосылыстағы ішкі және сыртқы сфера ажыратылады.
Кешенді қосылыстар туралы түсініктің негізін Швейцария химигі Альфред Вернер ұсынса, мұны тұрақтандыра отырып, сәтті дамытуға Л.А.Чугаевтің, А.А.Гринбергтің, В.В.Лебединскийдің және т.б жұмыстары үлкен рөл атқарды.
Вим Кифт
Виллем Корнелис Николас (Вим) Кифт (Willem Cornelis Nicolaas "Wim" Kieft; 12 қараша, 1962, Амстердам) — нидерландылық футболшы, шабуылшы. Нидерланд құрамасының экс-футболшысы.
1988 жылғы Еуропа чемпионы. Карьерасында "Аякс" (Нидерланд), "Пиза" (Италия), ПСВ (Нидерланд), "Бордо" (Франция) клубтарында ойнаған. 1990 жылы әлем чемпионатына қатысып, бір гол соққан (топтық турнирде Мысырдың қақпасына). "Аякс" сапында алты дүркін Нидерланд чемпионы атанған. 1988 жылы Еуропа Чемпиондары кубогын ұтып алды. Төрт дүркін Нидерланд кубогы иегері болды, 1982 жылы "Алтын бутсы" иегері атанды.
Сілтемелер
Санат:Нидерланд футболшылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары Санат:Пиза ФК ойыншылары Санат:ПСВ ФК ойыншылары Санат:Бордо ФК ойыншылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Сен-Пьерр-де-Ногаре
Сен-Пьерр-де-Ногаре (Saint-Pierre-de-Nogaret) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48175, пошта индексі — 48340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,67 адам/км².
Сен-Робер (Коррез)
Коммунаның INSEE коды — 19239, пошта индексі — 19310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 346 адамды құрады. Халық тығыздығы — 56,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
УЕФА кубогының финалы 1979
1978/79 жылғы УЕФА кубогының финалдық матчы.
Сілтмелер
Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары Санат:Црвена Звезда ФК ойындары Санат:1979 жылғы футбол Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойындары
Яйла
Яйла — Бас Қырым қырқасындағы тау шалғыны және тау дала өсімдігі өсетін тегіс тау. Жергілікті халық бұл тауды мал жайылымы ретінде пайдаланған. Шығыс Карпаттағы полонинаға ұқсас.
Дереккөздер
Санат:География
Боденкирхен
Боденкирхен (Bodenkirchen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Ландсхут ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5351 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 62 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 74 120. Муниципалитеттің басшысы — Моника Майер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Фейзольо
Фейзольо (Feisoglio) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 370 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 53 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 12050.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Lorenzo.
Сейсмология институты
Санат:Қазақстанның ғылыми мекемелері
Тукундува
Тукундува (Tucunduva) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Роза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5998 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 180,804 км² шамасында. Халық тығыздығы — 33,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Катка (Корожечна тармағы)
Катка (Кадка) — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Корожечна өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 57 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Уголь су торабынан Рыбинск суқоймасының басына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Эрнст Уәлиұлы Нұғыманов
Эрнст Уәлиұлы Нұғыманов(18.6.1940 ж.т., Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал а.) – медицина ғылымының докторы (1994), профессор (2003). КСРО Денсаулық сақтау ісінің үздігі. Алматы мемлекеттік медицина институтын (1964, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. 1964 жылдан Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтында кіші, аға, жетекші, бас ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі, профессор қызметтерін атқарады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Мұнайдағы газдың жекелене еруі
Мұнайдағы газдың жекелене еруі. Мұнайдағы газ массасының қысым жоғарлаған сайын арта түсуімен сипатталатын сол газдың еру процесі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Теңіздің тасуы
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
279 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:279 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:279 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Полозна
Полозна — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Орлов облысы, Тула облысы, Брянск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рессета өзенінің сол жағалауынан 82 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Белёв қаласынан Упа өзені және Угра өзені өзендерін қоспағанда Калуга қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 3258A
NGC 3258A — Antlia шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 2 мамырда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3258A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30815, ESO 375-32, MCG -6-23-30.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Азат ауылдық әкімдігі
Азат ауылдық әкімдігі — Ақмола облысы Ақкөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Азат ауылы кіреді. Орталығы - Азат ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1152 адамды құрайды.
Микробиология
thumb| alt=A.| [[Луи Пастер.]] Микробиология (грекше «микрос» - кішкене, «логос» - ғылым) — көзге көрінбейтін, ұсақ тірі ағзалардың құрылысын, биологиялық, биохимиялық қасиеттерін, табиғатта жүріп жатқан процестердегі рөлін, пайдасы мен зиянын жан-жақты зерттейтін ғылым.
Ашылу тарихы
Бактерияларды табу, зерттеу XVII ғ. ұлғайтып көрсететін аспаптың шығуына байланысты дамыды. Ұсақ ағзаларды алғаш рет голландиялық Антон Левенгук (1632-1723) ашқан. Ол 150-270 есеге дейін ұлғайтып көрсететін микроскоп жасап, сонымен қолына ілінген заттардың (тоқтау су, теңіз суының тамшысы, бұрыштың тұнбасы және т.б.) барлығын қараған. Бактерия жайлы алғашқы дерек 1683 жылы А. Левенгуктың Лондондағы Король қоғамына бактерияның мөлшерін, пішінін, қозғалысын сипаттап жібірген хатында баяндаған.
1870-1880 жылдары француз ғалымы Луи Пастер ағзаларда ауру тудыратын, тағамдарды бүлдіретін ұсақ ағзалар бар екенін тәжірибе жүзінде дәлелдеді. Олардың кейбір түрлерінің ауасыз ортада тіршілігін жалғастыратынан көрсетіп, микробиология ғылымының дамуына орасан зор үлес қосты.
Жетістіктері
Микроорганизмдердің басым көпшілігі – бактериялар. Сонымен қатар микробиология төменгі сатыдағы саңырауқұлақтарды, ашытқы саңырауқұлақтарын, ұсақ балдырларды, қарапайым организмдерді, вирустарды зерттейді.Өйткені бұл организмдердің сыртқы пішіні, құрылысы өте ұқсас, әрі сол ортаға тигізетін биохимиялық әсері жағынан да бірлестікте болады.
Микробиология ғылымының жетістіктері қазіргі кезде ауыл шаруашылық дақылдарының өнімділігін арттыруда, түрлі өсімдіктер мен жануарлар зиянкестеріне қарсы күресте, шырынды азық – сүрлемді даярлауда кеңінен қолданылады. Микроорганизмдерді барлық судан кездестіреміз. Әсіресе олардың басым көпшілігі судың түбіндегі қорыста қоректік заттардың молырақ жерінде тіршілік етеді. Ал өзіміз тыныс алатын ауада да олар жеткілікті. Көбінесе олар ауасы нашар, әсіресе халқы тығыз, өнеркәсіптер жиі орналасқан жерлерде көп тараған.
Жалпы микроорганизмдер дүниесінің табиғаттағы маңызы орасан зор. өсімдіктер мен жануарлар қалдықтарды микробтардың қатысуымен шіріп, ыдырайды. Олардың денесіндегі түрлі химиялық элементтер ауа мен топыраққа тарайды. Осының нәтижесінде қайтадан тіршілікке қажетті заттар пайда болады.