cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Орынбор облысы
Тарихы
XVIII ғасырдың 30-жылдарынан бастап башқұрт және қазақ тайпаларының Ресей мемлекетіне өз еркімен кіруі туралы шешім қабылданғаннан кейін қазіргі Орынбор аумағын Ресейдің орталық губернияларынан көшіп келушілер белсенді түрде игере бастады.
1735 жылы 15 тамызда Ор өзенінің сағасына (Орынбор атауы осыдан шықты) «зеңбіректен жауған оқпен» бірінші Орынбор бекінісі салтанатты түрде қаланды. Бұл жер қазір Жаманқала қаласы орналасқан. Келесі бірнеше жыл ішінде, 1743 жыл қазіргі орналасқан жерінде құрылғанға дейін Орынбор бірнеше рет көшірілді. Орынбор 1744 жылы императрица Анна Иоановнаның жеке жарлығымен құрылған Орынбор губерниясының әкімшілік орталығы болды. Губернияның құрылуының бастауында сол дәуірдің белгілі мемлекет қайраткерлері және зерттеушілері В.Н.Татищев, И.К.Кирилов, П.И.Рычков және тұңғыш Орынбор губернаторы болған И.И.Неплюев тұрды. Губерния өз құрамында қазіргі Қазақстан, Башқұртстан, Татарстан, Челябі және Самар облыстарының бір бөлігін біріктірді. Оның оңтүстік шекарасы Каспий және Арал теңіздерінің жағалауымен өтті.
1920 жылы 26 тамызда Кеңес үкіметі (РКФСР БОАК мен ХКК) РКФСР құрамында «Қырғыз Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасын құру туралы» декрет шығарып, Қырғыз АКСР-нің басқару органдары жергілікті Депутаттар кеңесі, ОАК және Халық Комиссарлар Кеңесі болады, ал әскери аппарат болып Қырғыз әскери комиссариат болатындығын бекітті. 1920 жылы 4 қазанда Орынборда Қырғыз АСКР Кеңестерінің Құрылтай съезі өтті. 1920 жылы Орал, Торғай және Семей облыстары, Күнгей Каспий облысының солтүстік бөлігі, Бөкей губерниясы және Орынбор қаласымен бірге Орынбор губерниясының оңтүстік бөлігінде қоныстанған қырғыз-қайсақтарынан (ол кезде қазақтар осылай аталды) РКФСР құрамында жаңа автономия – Қырғыз АСКР (1925 ж. сәуірден бастап – Казақ АКСР) құрылды. 1925 жылы ақпанда Қазақ АКСР-інің астанасы Орынбордан Ақмешітке, ал Орынбор губерниясы Қазақ АКСР-інің құрамынан шығарылып, РКФСР-ның тікелей бағыныстылығына берілді.
Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің 1928 жылғы 14 мамырдағы қаулысымен жойылған Орынбор, сондай-ақ Самар, Ульяновск, Пенза және Сарытау губернияларының бір бөліктерін біріктіру нәтижесінде әкімшілік орталығы Самарда болған Орта Еділ облысы құрылды. Осы кезде бұрынғы Орынбор және Ор уездері кіретін Орынбор округі құрылды.
1929 жылдың 20 қазанынан бастап Орынбор округі Орта Еділ өлкесінің құрамына кірді.
1930 жылы 30 шілдеде Орынбор округі басқалармен бірге жойылып, оның аудандары Орта Еділ өлкесіне тікелей бағынды.
1934 жылы 7 желтоқсанда БОАК Төралқасы Орта Еділ өлкесінен Орынбор облысын бөліп құру туралы қаулы қабылдады. Сонымен бірге Орынбор облысы депутаттары Кеңесінің сайлауын өткізу жөніндегі ұйымдастыру комитетінің құрамы бекітіліп, төрағасы болып К.Е.Васильев тағайындалды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 26 желтоқсандағы Жарлығымен облыс Чкалов облысы болып өзгертілді (сол қаулымен Орынбор қаласы Чкалов қаласы болып өзгертілді). Облыс 1957 жылдың 4 желтоқсанына дейін Чкалов деп аталды.
Атқарушы билік
2019 жылдың 21 наурызынан бастап Орынбор облысының губернаторының міндетін атқарушы — Денис Владимирович Паслер. 2010 жылдың 15 маусымынан 2019 жылдың 21 наурызына дейін Юрий Александрович Берг Орынбор облысының губернаторы болды. Бұған дейін облысты Алексей Андреевич Чернышев пен Владимир Васильевич Елагин басқарған.
Заң шығарушы үкімет
Заң шығарушы үкіметті 47 депутаттан тұратын Орынбор облысының заң шығарушы жиналысы жүзеге асырады. Заң шығарушы жиналыстың төрағасы Грачев Сергей Иванович.
Заң шығарушы жиналысының комитеттері:
Әкімшілік-аумақтық құрылымы
Орынбор облысының Жарғысына және «Орынбор облысының әкімшілік-аумақтық құрылымы туралы» Заңына сәйкес Ресей Федерациясының бұл субъектісіне келесі әкімшілік-аумақтық бірлік кіреді:
Аудандары
500px|right|thumb|Орынбор облысының әкімшілік картасы
Қалалары
Муниципалды құрылысы
Муниципалды құрылысының құрамында облыстың әкімшілік-аумақтық бірліктерінің шегінде 2016 жылғы 1 қаңтарға қарай 489 муниципалды құрылым құрылды, оның ішінде:
2016 жылдың 1 қаңтарына қарай облыста қалалық мекендер жоқ.
Тұрғындары
Росстат мәліметтері бойынша облыс халқының саны 1 924 578 адамды (2022) құрайды. Халық тығыздығы — 15,56 адам/км2 (2022). Қала халқы — 61,65% (2020).
Халықтың басым бөлігі орыстар. Облыста татарлар, қазақтар, украиндар, башқұрттар, мордвалар – ерзә, чуваштар, немістер де тұрады.
Экономикасы
Экономиканың жетекші салалары — отын өнеркәсібі, қара және түсті металлургия, химия, мұнай-химия және тамақ өнеркәсібі. Орынбор облысының аумағында Ресейдегі ең ірі Орынбор сұйық газ кен орны бар. Орал өңірінде мұнай, темір (Халилов кен орны), мыс (Гайское кен орны) және никель кен орындары, талшықтас (Киембаев кен орны), тас тұзы (Илецское кен орны) өндіріледі. Облыстағы ірі кәсіпорындар: «Орынбормұнай», «Газпром Добыча Оренбург», «Орскнефтеоргсинтез», «Оренбург минералдары», «Орал Болат» (Новотроицк) өндірістік бірлестіктері, «Южуральникель» (Орск), Орск жеңіл металл құрастырылым зауыты, Медногорск мыс-күкірт комбинаты, Гай тау-кен байыту комбинаты.
Астық және мал шаруашылығы саласындағы ауыл шаруашылығы. Орынбордағы мамық орамалдар зауытының өнімдері әлемге кеңінен танымал. Сондай-ақ облыста шипайжайлы ағымдар да бар, мысалы, Соль-Илецкідегі Тұзды көл және Гайдағы бальнеологиялық-балшық шипайжайы.
Өнеркәсіп
Өнеркәсіпте экономикалық белсенді халықтың 25 % жұмыс істейді және жалпы өңірлік өнімнің 55 % өндіріледі.
Көмірсутектерді өндіру
Облыс Ресейдің мұнай өндіруші аймақтарының тізімінде төртінші орында тұр. Республикадағы өндіріс үлесі 4,5% (2011). Отын өнеркәсібі Орынбор облысындағы жетекші сала болып табылады. Мұнайдың 60 % Құрманай, Первомай, Сорочин аудандарында өндіріледі.
Дереккөздер
Санат:Орынбор облысы
Шаян батыр
"Шаян батыр" - батырлық дастан. Халық ақыны Есдәулет Қандеков шығарған дастан жас күнінен ержүректілігімен көзге түскен Шаян деген батырдың Жетісу жерін қалмақтар мен Бұқар хандығы өктемдігінен қорғап қалған ерлік істерін баяндауға арналған. Шығармада тарихи жырға тән нақтылы жер-cу аттары да, ертегілік сарындағы сюжеттер де кездеседі. "Шаян батыр" дастаны тартымды да, қызықты жыр ретінде ауыз әдебиеті үлгісіне айналып, халық арасына кең тараған. Дастан бұрын еш жерде жарияланбаған, мәтіні толық, бастан-аяқ өлеңмен айтылады да, кей жерлерінде қарасөзбен түсініктер берілген, өлең құрылысы, көбінесе, 7 - 8 буынды жыр үлгісіне құрылған, аракідік он бір буынды қара өлең де кездеседі. Автордың 1930 жылы өзі қағазға түсірген жыр қолжазбасы Орталық ғылыми кітапхана қорында сақтаулы.
Коттон -мутон эффектісі
Коттон – мутон эффектісі –жарық сәулесіне перпендикуляр магнит өрісіндегі изотропты затта сәуленің қосарланып сынуы. Мұны алғаш рет коллоидты ерітінділерде шотланд физигі Дж.Керр және оған тәуелсіз италиялық физик К.Майорана ашқан (1901). Алайда оны тереңірек зерттеген француз физиктері Э.Коттон мен Х.Мутон (1907). Коттон – мутон эффектісін бақылау үшін магнит өрісі бағытымен 45 бұрыш жасайтын сызықты полярланған монохромат жарық күшті электрмагнит полюстерінің арасына орналасқан мөлдір изотропты зат арқылы өткізіледі. Полярланған молекулалар салдарынан магнит өрісіндегі зат оптикалық анизотропты затқа (оның оптикалық осі магнит өрісі кернеулігіне параллель болады), ал ол арқылы өткен жарық эллипстік полярланған жарыққа айналады. Сөйтіп, зат ішінде жарық фазалық жылдамдығы әр түрлі болатын кәдімгі және өзгеше екі толқын түрінде таралады. Коттон – мутон эффектісі Зееман эффектісі және Фарадей эффектісі сияқты магниттік-оптикалық құбылыс. Оның теориясы Керр эффектісінің теориясымен бірдей. Коттон – мутон эффектісінің көмегімен молекулалардың құрылымы, олардың қозғалғыштығы анықталады.
Пайдаланған әдебиет
Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
Санат:Физика
Буббио
Буббио (Bubbio) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 898 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 57 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 14051.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Simone il Cananeo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Афонсоейру
Афонсоейру (Afonsoeiro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,36 км² шамасында. Халық тығыздығы — 811,0 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Унтерегген
250px|thumb|Картада орналасуы Унтерегген (Untereggen) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Роршах округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1023 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.14 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3219, пошта индексі — 9033.
NGC 3764
NGC 3764 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан P (пекулярлық галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1862 жылы 20 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3764 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35930, MCG 3-30-20, ZWG 97.25, 2ZW 52, NPM1G +18.0302.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Ана тілі баспасы
«Ана тілі» - баспа. 1990 ж. 5 маусымда ұйымдастырылды.
Баспа еліміздің байырғы баспаларының бірі, мектеп оқулықтарын шығаратын «Мектеп» (қазіргі «Рауан») баспасының құрамындағы үш редакция негізінде отау тікті. 1991 жылдың 1 қаңтарынан бастап өнім шығаруға кірісті. Жаңа баспаның беташар кітабы Әуезовтің «Әдебиет тарихы» еңбегі болды. Кезінде әдебиетке берілген теріс бағалардың «салқыны» тиіп, қаламгердің көп томдығынада біраз жері күзеліп енгізілген бұл еңбек қоғамымыздағы оң өзгерістерге орай алғашқы толық нұсқасы бойынша шықты. Баспа Абай мен Әуезов тақырыбына арналған өдебиеттерді үзбей шығарып келеді. Мысалы, 3. Ахметовтің «Абайдың ақындық әлемі», М. Мырзахметовтің «Абайтану тарихы», Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің «Путь Абая» ( орыс тілінде) эпопеясы, ғалым Т. Әкімовтің «Даналық мәйегі», ғалым-журналист Б. Жақыптың «Мүхтар Әуезов - публицист» кітаптары жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан баспалары Санат:1990 жылы құрылған компаниялар
Сауда либерализациясы
Сауда либерализациясы сауда саясаты аумағында мемлекетаралық қалыпқа келтіруді қамтамасыз етуге талпынатын негізгі мағынасы бар дамыған капиталистік елдердің концепциясы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Вишеград (Кырджали облысы)
Вишеград (Вишеград) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді.
Аспаздық өнім
Аспаздық өнім - аспаздық дайындыққа жеткізілген тамақ өнімі немесе өнімдер қоспасы.
Вишеград (Кырджали облысы)
Пошта индексі — 6646. Телефон коды — 0361. ЕКАТТЕ коды — 11346.
Аспаздық өнім
Аспаздық өнімдер
Аспаздық өнімдер - тамақтар, аспаздық өнімдер және аспаздық жартылай фабрикаттар жиынтығы.
Вишеград (Кырджали облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Аспаздық өнім
Аспаздық өнімдер сапасы
Аспаздық өнімдер сапасы — тұтынушы денсаулығына қауіпсіз, тамақтануға жарамды, тұтыну құрамы және құрам тұрақтылығы сақталған аспаздық өнімдердің сапасы.
Аспаздық өндеу кезіндеі қалдықтар
Аспаздық өндеу кезіндеі қалдықтар - өнімдерді механикалық өңдеу кезіндегі тағамдық және техникалық қалдықтар (өнімдерді алдын ала өндеу кезіндегі).
Аспаздық өндеу кезіндеі шығындар
Аспаздық өндеу кезіндеі шығындар - аспаздық өнімдерді өндіру кезіндегі өнімнің массасының төмендеуі.
Партеногез
Партоногенез ( грек. Parthenos – ұрықтанбай даму және... генез) – организмдердің жыныстық көбеюінің ерекше бір түрі. Бұл ұрықтанбаған аналық клетканың дамуы. Партоногенез жануарлар мен өсімдіктер арасында едәуір кең тараған, мысалы кейбір балдырлар, саңырауқұлақ, тіпті гүлді өсімдіктердіде де кездеседі. Омыртқасыз жануарлардан құрттар мен буын аяқтыларда, омыртқалыларда кейбір бауырымен жорғаулаушыларда байқалады, құстар мен сүт қоректілерде де кездесуі мүмкін. Партоногенездің ерекшілігі соншалық, жәндіктердің кейбір түрінің және бауырымен жорғалаушылардың белгісіз, көбею процесі тек Партоногенез жолымен өтеді. Кейбір организмдерде аталық, аналықтары бар ұрпақтарымен және бен дамыған ұрпақтары кезек пайда болуы да кездеседі.
Дереккөздер
Қазақ совет энцклопедиясы
КуПС
КуПС (Kuopion Palloseura немесе KuPS) — 1923 жылы құрылған Финляндиядағы футбол клубы, базасы Куопио қаласында орналасқан. Өз алаңындағы ойындарын "Савон Саламат Арена" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 5000 адам.
Жетістіктері
Вейккауслига
Финляндия кубогы
Фин лига кубогы
Сілтемелер
Санат:Финляндия футбол клубтары Санат:1923 жылы құрылған футбол клубтары
Жапон балладасы
нобай|оңға|Атом бомбалауынан зардап шеккендердің бірі Жапон балладасы — Ғабит Мүсіреповтың 1967 жылы жарыққа шыққан балладасы. Шығармада адамзат тарихында тұңғыш қолданылған атом бомбасының Жапонияның Хиросима мен Нагасаки қаласына, адам мен табиғатқа тигізген зардабы жайлы жазылған.
Сонымен қатар балладада ядролық жарылыстың ауыр зардабын шеккен жапон халқының жан түршігерлік трагедиясы сипатталған. Оны жазушы поэзиялық леппен, терең сыршыл сезімталдықпен жеткізе білген. Баллада негізінен 3 әңгімеден тұрады : «Арқаның әңгімесі», «Көздің әңгімесі», «Тастың әңгімесі».
Осы арқылы XX ғасырдың ең сұмдық, ең жауыз қасіреті — атом апатын әшкерелейді. Жазушы қара мрамор тасты сөйлету арқылы сұрапыл апат жайын, темір өртенген күн, тас өртенген күн жайын, адам баласының бұл маңайда түгел қырылып жоқ болғанын баяндайды. "Көздің әңгімесінде" жиырма жыл бойы жарық дүниені көрмеген қыз көруден өз үмітін үзбейді. Ал "Арқаның әңгімесінде" дәрігердің: "Арқаң Жапонияның географиялық картасындай", — деген сөздері арқылы автор ауыр апаттың азабын дәлелдей түседі.
Ол: "Мен бұл апатты ешкімге тілемеймін. Әсіресе тоқсан қабат, жүз қабат үйлердің мұндай апатқа ұшырауын тілемеймін. Сол үйлерде құмырсқа илеуіндей ығы-жығы тұратын адамдардың үйіліп, өртеніп жатқанын тілемеймін", — деп жан даусымен үн қатады. Ал "Арқаның әңгімесінде" дәрігердің: "Арқаң Жапонияның географиялық картасындай", — деген сөздері арқылы автор ауыр апаттың азабын дәлелдей түседі. Ол жігіт жиырма жыл ішінде арқасын он алты рет жаматқан. Атом бомбасынының әсерінен екі үлкен қаланың қақ жарты халқы қас қаққанша қырылып, жоқ болғанын, атом бомбасының ауыр зардаптары мен зиянын жазушы шебер суреттеген.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақ әдебиеті Санат:Ядролық қару
IC 50
IC 50 — Кит шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 50 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Қыш ісі
Қыш ісі - адамдар мыңдаған жылдар бойы айналысып келген өте көне өнердің түрі. Қыш құюшылардың өнімдері көпқырлы танымалдылығымен ерекшеленеді. Қазіргі кезде күнделікті тіршілікте әр адам табиғи ыдыс пайдаланғысы келеді. Түрлі құмыралар, сазбалшықтан жасалған кәдесыйлар ерекше көрінеді. Қыш ісімен айналысатын шеберлер бүгінгі күні көп емес, алайда өнімге деген сұраныс жыл сайын артып келеді. Сонымен қатар, сазбалшық денсаулыққа пайдалы. Осыған орай бұл өнер түріне қызығатындар жыл сайын көбейіп келеді.
Қазақстан нарығында авторлық керамика өнімдері бойынша бәсекелестік байқалмайды. Алайда болашақта бұл сала бойынша бәсекелестердің пайда болуы әбден мүмкін. Жоғары сапа, өзіндік стиль, жарнама сауданы өрге бастырады.
Ғимарат
Шеберхана ретінде көбінесе үйдің жоғарғы бөлігіндегі адам тұрмайтын орнын немесе тұрғын үйдің подвалын қолданады. Гаражды да шеберхана етуге немесе цехтағы кішігірім орынды жалға алуға болады.
Жабдықтау
Қышшы шеңбері – ең басты құрал. Оның пайда болғанына 7 мың жылдай уақыт болды. Сол уақыттан бері оны қолдану әдісі еш өзгермеген. Қыш шеңбері – бұл икемді материалдан (ағаш, пластик, тас, металл, т.б.) жасалған, астынан оське бекітілген кішігірім диск. Осьтің екінші жағында дискінің айналымын жүзеге асыратын арнайы құрылым бар. Алғашқы қыш шеңберлері қолмен жұмыс жасауға арналған. Одан кейін пышақты түрлері пайда болды. Олар шебердің екі қолын жұмыс үшін босататындықтан алғашқыларға қарағанда ыңғайлырақ. Қазіргі қыш шеңберлерінің көбісі электрлік болып келеді. Олар ыңғайлы әрі қолөнершінің жұмысын жеңілдетеді.
Технология
Алдымен сазбалшық араластырылады. Әр өнімге түрлі сорт керек: ақ, қызыл, құм араласқан, т.б. Одан кейін оны тең бөліктерге бөліп, қыш шеңберіне, жабыстыру тақтасына немесе формаларға салады. Бұйым белгілі бір алғашқы қалпына келіп, аздап кепкеннен кейін, оны пешке салады. Пешке салар алдындағы жабыстыру сапасы мен кебуіне қарап, дайын өнімнің бүліну деңгейін анықтауға болады. Орташа есеппен ол 20-30% құрайды, алайда бастапқы кезде 60% құрай алады.
Бір құмыраны дайындау үшін 1-2 сағат кетеді: есу – 10 мин., жабыстыру – 7-10 мин., ал қалған уақыт күйдіруге жұмсалады.
Cату
Қыш бұйымдарын тапсырыс бойынша да жасауға болады. Мысалы, жарнамалық кәдесыйлар (тоңазытқышқа арналған магниттер, кеңсе заттарын қойғыштар, т.б.), интерьерді безендіру. Кеңселерді немесе сауда орталықтарын әдемі гүлге арналған құмыралармен безендіру, қыштан жасалған картиналар ілу мен фотосуреттерді қолдан жасалған рамкаларға орналастыру бүгінде үлкен сұранысқа ие. Интерьеріңіз ерекше қайталанбас көрініске ие болады.
Иоганн Вольфганг Гёте атындағы Франкфурт университеті
Иоганн Вольфганг Гёте атындағы Франкфурт университеті  — Майындағы Франкфуртта орналасқан университет. Университет 1912 жылы құрылған, ал 1914 жылы ашылды.
Атақты студенттер
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Бабенхаузен
Бабенхаузен (Babenhausen (Schwaben)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Төменгі Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5176 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,23 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 78 115. Муниципалитеттің басшысы — Отто Гёппель юн..
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Камизарлар
Камизарлар- Лангедок ( Оңтүстік Франция) провинциясы шаруаларының феодалдарға қарсы көтерілісіне (1702 - 1705) қатынасушылар. Көтерілістің шығуына, негізінен, испан мұрагерлігі үшін соғысқа байланысты феодалдар қанаудың күшеюіне себепші болды. 1702ж. 24 июньде гугеноттар көтеріліс бастап, жеңіске жетті. Севанна толқудың орталығына айналды. Басшылары Ж. Кавалье мен Ролан болды. 1703 - 04 жж. көтеріліс Лангедок округының көпшілігін және көрші провинцияларды қамтыды. Камизарлар қамалдарды, шіркеулерді өртеп, дворяндарды, діндарларды, чиновниктерді өлтірді. Көтеріліс айбынынан сескенген үкімет жалған уәде берді. 1704 ж. бітімге қол қойды. Сол жылы күзде көтерілістің негізгі күштері күйретілді, бірақ толқу 1715 жылға дейін созылып, әсіресе 1709 жылы өте - мөте күшейді. К. көтерілісі феод. - абсолюттік тәртіппің құлдырау кезінде басталған тұңғыш халықтық бұқаралық қозғалыс болды.
Дереккөздер
Қазақ Совет энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 5том, 212 бет.
Кола Ди Риенцо
Кола Ди Риенцо (Cola di Riienzo; шын аты-Никола ди Лоренцо Габрини (Nicola di Lorenzo Gabrini), 1313 — 8 қазан 1354)- итальян саяси қайраткері.
Өмірбаяны
1347 жылы мамырда Римде республика орнатылған соң, Кола Ди Риенцо халық трибуны болып жарияланды. Бірақ сол жылдын желтоқсанда оған наразы алпауыт феодалдар оны шетелге қашуға мәжбүр етті. 1350 жылы Прагада тұтқынға алынды. 1352 жылы 25 ақпанда шіркеуден аласталды. Оны өз мақсатына пайдаланбақ болған жаңа папа Иннокентий VI-ның көмегімен ол 1354 жылдың тамызында Римге қайта оралды. Ол Рим алпауыттарымен күресті қайта бастады, бұл үшін халықтан алынатын салықты өсірді, билеудін тирандық әдістерін қолданды. Бұл әрекеттері 1354 жылы 8 қазанда көтеріліс туғызды. Осы көтеріліс кезінде өлтірілді.
Дереккөздер
Санат:1313 жылы туғандар Санат:1354 жылы қайтыс болғандар Санат:Италия саясаткерлері
Б. з. д. 26 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 26 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 26 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Шағырай Төбетов
Шағырай Төбетов (1836, Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы Киров атынданғы ауыл, - 1933, сонда) — әнші-ақын. Жас кезінде Біржан салға ілесіп, шәкірт болған. Өзі ән шығармаса да, халық әндерін, ұстазы Біржанның әндерін, Арқаның басқа да әйгілі әншілерінің шығармаларын орындап, әнші-ақын ретінде танылған. Нұралы (1897), Есенбай (1903), Доскей (1923) тәрізді белгілі ақындармен айтысқан "Бостандық", "Октябрь таңы", "Алғашқы трактор", т.б. өлең-жырлары сол кездегі облысы "Бостандық туы" газетінде жарияланып тұрған. Қопабайұлы Қарсақпен айтысы (1923) жинақта ("Айтыс", 3-т., 1966) басылып шықты.
Динамо (жүзу бассейні)
"Динамо", Алматы қаласындағы ашық жүзу бассейні. "Динамо" спорт кешенінің құрамына кіреді. 1963 жылы салынған 25x12,5 метрлік негізгі ваннасын, жүзуге үйрететін (12 х 6 м.) балалар ваннасы, қыздырыну залы бар. "Динамо" бассейні су полосы мен жүзгіштер командаларын даярлау базасы болып табылады. 2008 жылы бұзылды "Динамо", Өскемен қаласындағы спорт кешені. Спорт залы 36x18 м. Салынып біткен уақыты - 1972 жылы Барлық жас топтары бойынша оқу-жаттығу сабақтарын, спорт- көпшілік шараларын өткізу үшін салынған. Өткізілген жарыстар: rip көтеруден дүниежүзілік 11 чемпионат, көркем гимнастикадан, еркін, самбо, дзюдо күрестерінен, ка¬ратэ, дзюдодан, ҚР чемпионаты, көркем гимнастикадан "Шығыс сұлулары " халықаралық және т.б. турнирлер өтті.
Дереккөздер
Санат:Алматы спорт кешендері Санат:Бассейндер
Мұнай мен газды іздеу-барлау жұмыстарының геофизикалық әдістері
Мұнай мен газды іздеу-барлау жұмыстарының геофизикалық әдістері - Геологиялык қимадағы таужыныстардың физикалық қасиеттерінің әр түрлілігіне негізделген іздеу-барлау әдістері. бұл әдістер кешені әдетте "геофизикалық барлау" деген атауға біріктіріледі. Алайда оларды екіге бөлу орынды, оның біріншісі - "далалық іздеу геофизикасы", екіншісі - "өндірістік барлау геофизикасы". Біріншісінің мақсаты — шөгінді алаптың немесе оның жекелеген алқаптары мен аудандарының аймақтық қойнаулық құрылысын анықтау, сөйтіп Мұнай мен газдың түтқышы рөлін атқаруы мұмкін жергілікті құрылымдарда іздеу бүрғылауларын дайындау. Дала геофизикасында қолданылатын басты-басты әдістер — гравиметрлік, магниттік, электрлік және сейсмикалық әдістер болып табылады. Радиометрлік және геотермикалық әдістерді қолданудың да болашағы үмітсіз емес. Өндірістік барлау геофизикасы кенорынды игеруге дайындау және өндірістік қорларды анықтау мұддесін көздей отырып, Мұнайлы (газды) қабат қимасын және кенорын жатындарының параметрлерін зерттеу шараларын жүзеге асыратын өндірістік геофизика әдістерін пайдаланады. бұл әдістер қатарына жататындар — электрлік каротаж, радыоактывтік каротаж, термокаротаж, акустикалық каротаж т.б.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Ерлан Стамғазиев
Ерлан Стамғазиев 1970 жылы Алматы облысы Кеген ауданы Көппияз ауылында туған. 1989 жылы Алматыдағы П.И.Чайковский атындағы музыка колледжін, 1995 жылы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген. 1998 жылдан Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясында әнші.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әншілері
Ерлан Рысқалиұлы Рысқали
Ерлан Рысқалиұлы Рысқали (1982 жылы 15 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы Шұбартау ауданыда туған) — қазақтың дәстүрлі және халық әндерін кеңінен насихаттап жүрген дарынды әнші. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2016). Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының ұстазы. Сегіз сері, Біржан сал, Ақан серілерден бастау алған халқымыздың Арқа әншілік мектебінің жалғастырушы өкілі.
Дереккөздер
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Қазақстан тұңғыш президенті қоры сыйлығының иегерлері Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы оқытушылары
Партиялық мобилизация
Партиялық мобилизация – коммунистерді армияға немесе халық шөның салаларына жаппай және арнайы шақыру, Компартияның саяси, соғыс немесе экономикалық қиын жағдайларда қолданатын ұйымдық жұмысының төтенше формасы. Жалпы партиялық мобилизация партия ОКөнің тиісті партия органдарының шешімдері бойынша жүргізіледі. Партиялық мобилизация Совет өкіметінің алғашқы кезінде көбірек жүргізілді. Қызыл Армия қатарына алғашқы жаппай Партиялық мобилизация Шығыс майдандағы ауыр жағдайға байланысты РК(б)П ОК- нің 1918 жылы шілдегі қаулысына сәйкес өткізілді. 1918 жылы жазы мен күзінде Партиялық мобилизация бойынша ондаған мың партия мүшелері, 1918 ж. желтоқсан мен 1919 ж. Ақпанында 2557 коммунист – тәжірибелі партия қызметкерлері майданға жіберілді. РК(б)П ОК Азамат соғысының қиын жағдайларында Колчак армиясының шабуылына байланысты Шығыс майданға, Юденич әскерлеріне қарсы Батыс майданға, Деникин армиясына қарсы Оңтүстік майданға Партиялық мобилизация жариялады. 1918 – 20 жылдары Азамат соғысы кезінде Партиялық армияға 200 мыңнан астам коммунист келіп қосылды.
Дереккөздер
Қазақ совет энцклопедиясы
Бессайыс
Бессайыс, қазіргі бессайыс — спорттық жарыстың бір түрі. Оның бағдарламасына спорттың бірнеше түрлері енеді: атпен кедергілерден өту (конкур), семсерлесу, пистолетпен ату (25 метрден), еркін жүзу (300 м), жеңіл атлетикалық кросс (4000 м).
Жарысқа қатысушылардың орны спорттың әр түрінен алған ұпайларының қосындысына байланысты есептеледі. Бессайыс ертедегі Грекияда өткен Олимпия ойындарының бағдарламасына еніп, пентатлон деп аталған. Ол жүгіруден, ұзындыққа секіруден, найза серпуден, диск лақтырудан және күрестен тұрған. Қазіргі Олимпия ойындарының бағдарламасына 1912 ж. енді, дүние жүзі чемпионаттары 1949 жылдан өтіп келеді.
Қазақстанда бессайыс 1955 жылдан дами бастады. 1961 ж. КСРО чемпионатында қазақстандық Б.Сариев пен В. Минеев алғашқы медальдерді жеңіп алды. В. Минеев Токио Олимпиясының чемпионы болды (1964).
КСРО халықтарының 4-спартакиадасында (1967) Қазақстан құрамасы (К.Савитцкий, В.С. Сариев, В. Сватенко) қола, 5-спартакиадада (1971) (В.Сватенко, Ю.Тогобецкий, В.Монахов) күміс, 7-Спартакиадада (Т. Досымбетов, Б.Сычев, Е. Бессонов) қола жүлдегер атанды. КСРО құрама командасының сапында 1970 ж. Францияда өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында Ю. Тогобецкий мен В. Монахов, 1994 ж. Жапонияда өткен 12-Азия ойындарында А. Парыгин, Д.Тюрин, О. Ребровтар чемпион атанды. 1996 ж. А. Парыгин Атланта Олимпиясының (АҚШ) чемпионы болды.
Дереккөздер
Санат:Бессайыс
Сандовалина
Сандовалина (Sandovalina) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Президенти-Пруденти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Президенти-Пруденти экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 455,393 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,9 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Неи-ан-Донжон
Неи-ан-Донжон (Neuilly-en-Donjon) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03196, пошта индексі — 03130.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Федор Тусуниди
Федор Тусуниди (1964, Қарағанды қаласы), ХДСШ-і. Республикада пауэрлифтинг спортының негізін қалаушылардың бірі. Республиканың (1988-1992), КСРО-ның (1989), Азияның (1992) чемпионы. 1992 жылғы Әлем, Еуропа чемпионаттарының күміс жүлдегері.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша пауэрлифтингшілер Санат:Қазақстан пауэрлифтингшілері Санат:Пауэрлифтингтен Азия чемпиондары
Бофор (Эро)
Бофор (Beaufort) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34026, пошта индексі — 34210.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Оме (Жиронда)
Оме (Omet) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33308, пошта индексі — 33410.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрады. Халық тығыздығы — 95,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Шәді Жәңгіров
Cілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы" «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том.
Бе (Иль және Вилен)
Бе (Bais) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 35,18 км² шамасында.
Шәді Жәңгіров
Шығармалар
"Сияр-шәріп", "Фех-қайдан", "Ахуал-қиямет", "Назым Ахмет Жами", "Назым Ибраһим Халиолла", "Хазіреті Мұса мен Перғауын", "Мұсаның таурат алғаны"
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Тарих
Бе (Иль және Вилен)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2082 адамды құрады. Халық тығыздығы — 59,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Мас-Сент-Пюель
Мас-Сент-Пюель (Mas-Saintes-Puelles) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11225, пошта индексі — 11400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 895 адамды құрады. Халық тығыздығы — 32,39 адам/км².
Ана тілі әдебиетін сүйіңдер
«Ана тілі әдебиетін сүйіңдер» — Мұхтар Әуезовтың мақаласы. 1957 ж. жазылып, сол жылы «Қазақстан мұғалімі» газетінде жарияланды. Жазушының 20 томдық шығармалар жинағының 19-кітабына сол күйінде өзгеріссіз енгізілді (1985, 410-414-беттер). Автор мақалада ана тілі мен туған әдебиетінің қадір-қасиетін сөз еткен. Жас буынға ана тілін, ана тіліндегі әдебиетті оқытып-үйретудің екі жолы бар: біріншісі — мектеп арқылы жүзеге асырылса, екіншісі — әр адамның өз бетінше ұзақ уақыт ізденіп, уйренуі. Автор одан әрі: «Бұл дәуірде өз тілін, әдебиетін білмеген, қадірлемеген адам толық мәнді интеллигент емес» деп, жастарға зор міндет, улкен сенім жүктейді. Жазушының ойынша, бала күннен бастап кітаппен достасқан адам ғана, өзін интеллигент санатына қосылдым деуіне болады. Бұл — рас сөз. Әйткені бір ғана мамандықпен тар көлемде қалып, ізденбей, тоқырап қалған адамды мәнді интеллигент деу қиын. Жазушы өз пікірін дәлелдэу үшін, орыстың, еуропаның мәдениетті адамдарының кітапты аса көп оқитынын мысалға келтіреді. «Тіпті үйде отырған, тек үй қызметкері аналар, қарт әжелер, қартаң аталар болсын, бәрінің де көркем әдебиетке көңіл-пейілі, құмарлана әзірленуі, тану бағалауы өзгеше» деп, ағартушылық, ұстаздық біліктілігін асыра, өсіре айтады. Ұлы жазушы өз ана тіліндегі әдебиетті аудармадан, орыс тілінен ғана оқитындарды қош көрмейді, ондайларды «сорлылық» деп кінәлайды, ондайлар толық интеллигенттік сипатқа ие бола алмайды деп тұжырымдайды ойын.
Мас-Сент-Пюель
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Ана тілі әдебиетін сүйіңдер
Дереккөздер
Санат:Мұхтар Әуезов мақалалары Санат:Мақалалар Санат:Қазақ әдебиеті
Жақсыгелді Кемалов
Жақсыгелді Кемалов 1960 жылы Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы Ақтүбек ауылында туған. Мемлекеттік «Дарын» жастар сыйлығының иегері. Қазір Қ. Байжанов атындағы Қарағанды облыстық концерттік бірлестігінің әншісі. Тәттімбет атындағы өнер-саз колледжінде ұстаздық етеді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Екібастұз
Екібастұз — Павлодар облысының оңтүстік-батысында орналасқан қала. 1898 жылы негізі қаланып, қала дәрежесін 1957 жылы алды.
Этимологиясы
Осы өңірде тас көмір кені ашылғанға дейін, оның күншығыс жағында жатқан тұзды көл ерте заманнан бері «Екібастұз» деп мұрағаттық құжаттардан белгілі. Осыған байланысты кейін бұл жерден табылған тас көмір кені де, оның жанына орнаған қалашық пен қала да «Екібастұз» деп аталады.
Екібастұз қаласы өзінің жастығына қарамастан теңдесі жоқ алып кәсіпорындарымен бүкіл әлемге танымал болып отыр. Қысқа ғана мерзім ішінде Қазақстанның «қара алтынды» жерінде пайда болған қала біздің замандастарымыз үшін аты аңызға айналған қала болып отыр. Тек қана Екібастұзда тұңғыш рет Қазақстанда көптеген алдыңғы қатарлы технология өмірге келді, жаңа үлгідегі құрал-жабдықтар зерттелді. Екібастұз қаласы - кеншілер мен энергетиктердің мақтанышы. Қала орасан зор, әлемдегі бай тас көмірімен танылып отыр. №1, 2-МАЭС- тердің іске қосылуы арқасында Екібастұз жылу энергетикалық кешенінің ірі орталығы болып отыр. Бүгінгі таңда үш бірдей – «Богатырь», «Солтүстік» және «Шығыс» кеніштерінде көмір өндіріледі. Екібастұз көмірі Қазақстанның, Орал, мен Батыс Сібірдің электр станцияларының жұмыстарын үздіксіз қамтамасыз етіп отыр. Қала тек географиялық орнымен ғана емес,сонымен қатар тарихи ерекшелігіне байланысты қалыптасты. Екібастұз көмірі мен электр қуаты бүкіл аймақтың кәсіпорындар: Павлодар химия, мұнай өңдеу, алюминий, трактор, Ақсу ферроқорытпа зауыттары - Екібастұздағы «қара алтынның» арқасында өркендеп отыр. Сондай-ақ Екібастұз көмірі Қазақстан мен Ресейдің арасын жалғастырушы буын болып табылады. «Шығыс» кеніші - әлемдік тәжірибеде тұңғыш рет бейімделген көмір қабаты жағдайында көлденең жатқан шектеулі қуатымен жобаланды және көмір шығарудың жаңа технологиясын енгізді.
Тұрғындары
Тұрғындар саны — 128 981 адам, ал бірнеше ауылдық аймақтарындағы тұрғындарымен қоса 145 491 адам (1 қаңтар 2023 жылғы санақ бойынша).
Ұлттық құрамы (1 қаңтар 2019 ж. бойынша) :
Дереккөздер
Санат:Екібастұз
Еңбекшілер көшесі (Астана)
Бұрынғы атауы Трудовой көшесі. «Заречное» тұрғын алабы. Еңбекшілер көшесі Жиделі, Үшкөпір көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1181,7 м.
Еңбекшілер - «еңбек сүйгіш, еңбекқор, бейнетқор» деген мағынаны білдіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Крот
Крот (Croth) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27193, пошта индексі — 27530.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1264 адамды құрады. Халық тығыздығы — 120,27 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Пентатлон
Пентатлон, көне заманғы (байырғы гректердің) Олимпиялық ойындардың бағдарламасына енген бессайыс. Бұл жарыс жүгіру, секіру, дискі және найза лақтыру, күрестен, кейбір мәліметтер бойынша жұдырықтасудан да өткен.
Черняев ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ленин, Белозёрка, Зелёновка, Маршановка, Тучковка, Черняевка ауылдары кіреді. Орталығы – Ленин ауылы.
Пентатлон
Дереккөздер
Санат:Спорт
Черняев ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1374 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарасу ауданы ауылдық округтері
IC 4434
IC 4434 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51651, ZWG 104.30, ZWG 104.30, NPM1G +16.0386, DRCG 29-9.
Сыртқы сілтемелер
IC 4434 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Соусэмптон (Массачусетс)
Соусэмптон (Southampton) — Массачусетс штатының Гемпшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 5 387 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 75.3 км² шамасында. FIPS коды — 25-62745.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Туманейка
Туманейка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Пенза облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хопер өзенінің сол жағалауынан 879 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Ле Куй Дона атындағы Вьетнам мемлекеттік техникалық университеті
Ле Куй Дона атындағы Вьетнам мемлекеттік техникалық университеті — Вьетнамның жетекші техникалық жоғары оқу орындарының бірі болып саналады.
Қазіргі университет
ВМТУ-да 33-ден астам мамандық бойынша дайындау өткізіледі. 2007 жылы университетте шамамен 9 мың студент оқыды. Университеттің оқытушылардын саны 800-ден астам болып табылады.
Факультеттер және олардың кафедрасы
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Арқалық
Арқалық сөзінің мағынасы:
Елді мекендер:
Таулар:
Банари
Банари (Banari) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 677 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 32 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Пошта индексі — 7040.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Lorenzo Martire.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Б. з. д. 27 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 27 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 27 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Волженка
Волженка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Корега өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ежваль-Ю
Ежваль-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чов-Ю өзенінің сол жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ороль
Ороль (Ourol) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Мариния-Сентраль ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 144 км² шамасында.
Элгон
Элгон тауы сөнген жанартау болып табылады. Ол Кения мен Уганда шекарасында екі жаққа созыла орналасқан. Таудың биіктігі 4321 м-ді құрайды.
Тау биіктігі бойынша Кенияда екінші, ал Африкада төртінші орынды иеленеді. Элгонның биік шыңы Вагагай деп аталады.
Тау жергілікті турғындар үшін ағаш, бад бамбук, жабайы аңдар еті және дәрілік өсімдіктер сияқты түрлі өнімдерімен бағалы. Ол Найробидан 470 шақырым қашықтықта орналасқан. Тау жалпы 169 шаршы шақырымды алып жатыр. Таудың төменгі баурайы өсімдіктерге бай. Ал Элгонның солтүстік бөлігі құрғақ болып келеді. Элгон 1968 жылы саябақ ретінде жарияланған болатын.
Мұндағы климат ылғалды. Осының әсерінен таудың құрғақ 5 аймағы біраз дымқылданады. Жылдық жауын-шашын көлемі 1,270 мм-ден асады. Элгон тауы Ұлттық саябағы 169 шаршы шақырым аумақты алып жатыр, ол таудың солтүстік-шығыс жағында орналасқан.
Құрғақ кезең маусымнан тамыз айына дейін жәнө желтоқсаннан наурыз айына дейін созылуы мүмкін. Дегенмен кез келген сәтте жауын жауып кетуі ықтимал. 1896 жылы С.В.Хоблей тауды толығымен айналып шыққан алғашқы еуропалық атанды.
Дереккөз
1. Алматы: “Аруна” баспасы. 208 бет. Сер.:“1100 қызықты дерек”.
Шәкір-Шәкірат
«Шәкір-Шәкірат» – батырлық дастан. Ол қазақ арасына кең тараған қиял-ғажайып ертегілер мен «Мың бір түннен» алынып, жеке қиссаға айналдырылған. Дастанда ағайынды Шәкір мен Шәкірат атты екі жетім баланың көптеген қиындықтарды бастан кешсе де, адамгершілік, парасаттылық жолдан таймай, бір-біріне көрсеткен адалдығы мен қайырымдылығы, халық алдындағы беделі жан-жақты баян етіледі. Қазақ халқының талай ұрпағы жаттап өскен дастан алғаш рет 1840 жылы Қазан қаласында «Қисса-и Шәкір-Шәкірат падиша һашим балалары» деген атпен жеке кітап болып басылды. Кейін де осы атпен сол қалада 1872, 1899 жылы және Ш.Хұсайынов баспасынан бірнеше рет (1880, 1883, 1888, 1890, 1894, 1901, 1909, 1912, 1916) жарық көрді. 1894 жылғы шыққан басылымы 10 мың дана таралыммен жарық көргені жайлы мәлімет хақас ғалымы Н.Ф.Катановтың сол жылғы «Деятель» журналында (10-нөмір) жарияланған мақаласында берілген. Жыр ел арасына ауызша кең тараған. Қолжазба нұсқалары Мәскеу, Санкт-Петербург, Қазан, Ташкент, Алматы, Семей қалаларының архивтері мен мұражайлары және кітапханалар қорында сақталған. Дастанның кітаптық басылымдар негізінде қарағандылық халық ақыны Тәужи Айнатасов жырлаған «Шәкір-Шәкірат» және Нұрғазы Омаровтың жырлауынан жазып алған «Шәкір-Шәкірат қиссасы» атты нұсқалары Қазақстан Республикасы ғылым академиясының қорында сақтаулы.
Дереккөздер:
Санат:Қазақстан әдебиеті
Светлая (Пижма тармағы)
Светлая — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пижма өзенінің оң жағалауынан 283 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Биғали Әбдікерұлы Қайыпов
Биғали Әбдікерұлы Қайыпов (16.7.1951 жылы туған, Арал қаласы) – қоғам қайраткері, экономика ғылымдарының кандидаты.
Қызылорда педагогика институтының (қазіргі Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті) филология факультетін, Алматы халық шаруашылық институтының жоспарлау-экономика факультетін, Мәскеу қоғамдық ғылымдар академиясын бітірген.
Еңбек жолын 1968 – 69 жылдары ауылдық мектепте мұғалім болып бастады. Облыстық, республикалық комсомол комитеттерінде бөлім меңгерушісі, хатшы, Қазақстан Компартиясы ОК-нда нұсқаушы, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасы төрағасының көмекшісі болып істеді. 1985 – 95 жылдары Сырдария аудандық Кеңесі атқару комитетінің төрағасы, Арал аудандық партия комитеттінің 1-хатшысы, аудандық Кеңестің төрағасы, Арал ауданының әкімі қызметтерін атқарды. 1995 – 99 жылдары ҚР Парламенті сенатының депутаты, 1999 – 2001 жылдары ҚР Президенті әкімшілігінде мемлекеттік инспектор, 2001 жылдан Республиканың мұнай өндірісі саласында басшылық қызметте.
Несская
Несская — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вижас өзенінің сол жағалауынан 131 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Көл шұңқыры
250 px|thumb
Көл шұңқыры — көл суы жиналатын жер бетінің ойысы. Көл шұңқырының су ең көп жиналатын деңгейіне дейінгі бөлігі көл табаны немесе көл ыдысы деп аталады. Көл шұңқыры жер қойнауындағы (эндогендік) және жер бетіндегі (экзогендік) процестердің әрекетінен және адамдардың шаруашылық әрекетінің нәтижесінде қалыптасады. Эндогендік процестердің әсерінен тектоникалық, жанартаулық ойыстар, экзогендік процестердің әсерінен эрозиялық, эолдық, оқпалық, бөгелмелік ойыстар қалыптасады. Бөгелген Көл шұңқыры (бөген, әуіт) — адамдардың шаруашылық өрекетгерінің нәтижесі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Уцнах
250px|thumb|Картада орналасуы Уцнах (Uznach) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Зее-Гастер округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5541 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.55 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3339, пошта индексі — 8730.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
NGC 3749
NGC 3749 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3749 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35861, ESO 320-8, MCG -6-26-2, AM 1133-374, IRAS11333-3743.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)