cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Әл-Мәида сүресі
Жуық аудармасы
Әй Пайғамбар! Ауыздарымен: “Сендік” деп, жүректері сенбегендермен Яһудилерден күпірде жарысқандар сені кейітпесін. Олар өтірікке құлақ асады; сондай-ақ саған келмеген басқа бір қауым үшін тыңдайды. Және олар сөзді орындалғаннан кейін өзгертеді: “Егер сендерге осы берілсе, оны алыңдар да, егер ол берілмесе, онда бой тартыңдар!”,- дейді. (Мұхаммед Ғ.С.) Алла (Т.), біреудің бұзылуын қаласа, сен ол үшін Алладан дәнеңеге ие бола алмайсың. Міне солар, Алланың жүректерін тазартуды қаламағандар. Оларға дүниеде жапа әрі ақыретте де, зор азап бар. (41)
Семей мешіттері
Семей мешіттері.1854 ж. Семей қаласында 8 мешіт болған.
Әл-Мәида сүресі
Жуық аудармасы
Олардың қасындағы Тәуратта Алланың үкімі бола тұра саған қалайша жүгініседі? Сонан соң да одан олар бас тартады. Өйткені олар сенуші емес. (43)
Семей мешіттері
Абай заманында осы 8 мешіттің жанында 8 медресе жұмыс істеген. Онда 581 бала дәріс алған. Абай Қамали қазіреттің мешіті жанындағы медреседе оқыған (қазіргі Қызыләскер көшесі, 100- үй). Мешіт 1947 ж. естеніп кеткен. Ал ағаштан салынған медресе үйі 1991 ж. бұзып алынып, Семейдегі Абайдың әдеби-мемориал. музейі үйі жанына кешірілді. Мешіт бұрынғы жобасымен қайта салынды. Кезінде Ташкенттіктер, бұқаралықтар салғызған Сарт мешіті, Тоқал мешіті Ибрагим молда мешіті, Ғидаят мешіті қазір жоқ.
Хамитұлы мешітінің құрылысы осы күнге дейін жақсы сақталған. Құрманғали Мезеннің мешіті де жұмыс істейді. Мусин мешітінде мәдени орталық ретінде ұлттық рәсімдер, тұрмыс-салт, дәстүр кештері өтіп тұрады. Акрам молда мешітінің мұнарасы алып тасталған. Жатақхана ретінде пайдаланылады. Ертістің сол жағындағы мұсылман қауымы Тінібай Қаукенұлы мешітіне барып, мінәжат етіп тұрады. Осы мешіттердің барлығы Абай өмір сүрген уақытта Семей мұсылмандарының құдайға құлшылық етіп отыратын қасиетті орындары болған.
Әл-Мәида сүресі
Жуық аудармасы
Және пайғамбарлардың ізінше өзінің алдындағы Тәуратты растаушы етіп, Мәриям ұлы Ғисаны жалғастырдық. Әрі оған ішінде туралық, нұр болған алдындағы Тәуратты бекітуші сондай-ақ сақтанушылар үшін тура жол, үгіт түрінде Інжілді бердік. (46)
Семей мешіттері
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мешіттері Санат:Семей
Әл-Мәида сүресі
Жуық аудармасы
Інжіл иелері ондағы Алланың нұсқауымен үкім етпесе, міне солар бұзақылар. (47)
(Мұхаммед Ғ.С.) саған шынайы түрде Құранды өзінен бұрыеғы кітаптарды растаушы және оларды қорғаушы түрінде түсірдік. Олардың араларына Алланың өзіңе түсіргенімен үкім қыл. Өзіңе келген шындықтан айрылып, олардың ойларына еліктеме! Сендердің әрбіреулерің үшін бір жол-жоба қойдық. Егер Алла қаласа еді, барлығыңды бір-ақ үммет қылар еді. Алайда сендерге берген жол-жобаларында сынамақшы. Ендеше жақсылыққа жарысыңдар. Біртұтас барар жерлерің Алла жақ. Ол сендердің таласқан нәрселеріңді білдіреді. (48)
Олар жаһилиет дәуірінің үкімін іздей ме? Анық нанған ел үшін Алладан жақсы үкім беруші кім? (50)
Әй мүміндер! Яһудилер мен Христиандарды дос тұтпаңдар! Олар бір-біреулерінің достары. Сендерден кім оларды дос тұтса, сонда күдіксіз ол олардан. Расында Алла залым елді тура жолға салмайды. (51)
Сондай жүректерінде дерті бар мұнафықтардың: “Бізге бір сұмдық келуінен (Мұсылманнан күн кетіп қалуынан) қорқамыз” деп, олардың арасында жүгіріп жүргендерін көресің. Бәлкім Алла бір жеңіс берер немесе өз қасынан бір әмір берер, сонда олар жүректеріндегі жасырғандарына өкінер. (52)
Ал сондай иман келтіргендер: “Шынайы түрде сендермен біргеміз деп, Алланың атымен мықты ант ішкендер осылар ма?” дейді. Олардың амалдары жойылып, зиян етушілерден болды. (53)
Әй мүміндер! Сендерден кім дінінен шықса, Алла (Т.) жедел бір қауым әкеледі; Алла оларды жақсы көреді және олар да Алланы жақсы көреді. Мүміндерге қарсы жұмсақ, кәпірлерге қарсы қатал, Алла жолында соғысады. Сөгіс берушілердің сөгісінен олар қорықпайды. Осы, Алланың қалағанына беретін ілтипаты. Өйткені, Алла өте кең, аса білуші. (54)
Шынайы түрде сендердің достарың Алла және Елшісі және де намазды толық орындайтын, зекет беретін әрі рүкуғ қылушы мүміндер. (55)
Кім Алланы, Елшісін және мүміндерді дос тұтса, шынайы түрде Алланы жақтаған топ. Солар, жеңіске ие болады. (56)
Әй мүміндер! Сендерден бұрын Кітап берілгендерден діндеріңді сайқы-мазаққа ойыншық еткендерді дос тұтпаңдар және кәпірлерді де дос көрмеңдер. Егер мүмін болсаңдар, Алладан қорқыңдар. (57)
Және қашан намазға (азан) шақырсаңдар, олар оны ойын қылып келекеге алды. Осы, олардың шынайы түрде түсінбейтін халық болғандықтарынан. (58)
(Мұхаммед Ғ.С. оларға) айт: “Әй кітап иелері! Бізді Аллаға әрі өзімізге түсірілгенге және бұрынғы түсірілгенге иман келтіргендігіміз үшін ғана қоштамайсыңдар ма? Шынында көбін бұзақысыңдар.” (59)
(Оларға) айт: “Сендерге Алланың қасында жаза тұрғысынан бұдан да жаманын хабарлайын ба?” Алла біреуді қарғап оған ашуланса және олардан маймылдар, доңыздар, тағы бұтқа табынатындар қылса, міне солар, орны жаман және тура жолдан мүлде адасқандар. (60)
Және қашан олар сендерге келсе: “Иман келтірдік” дейді. Расында олар қарсылықпен кіріп және онымен шыққан болатын. Алла олардың жасырғандарын жақсы біледі. (61)
Олардың көбірегінің күнәда, дұшпандықта және арам жеуде жарысқандарын көресің. Олардың істеген істері неткен жаман. (62)
Егер олардың сопылары, ғалымдары; оларды күнәлы сөздерінен, арам жеулерінен тыйса еді! Әрине олардың істегендері нендей жаман. (63)
Және Яһудилер: “Алланың қолы байланған (сараң)” деді. Бұл сөздері себепті олардың қолдары байланып, лағынеттелді. Керісінше, Алланың құдырет қолдары ашық, қалағанынша береді. Әрине Раббың тарапынан саған түсірілген (Құран), олардың көбінің азғындығын, қарсылығын арттырады. Сондай-ақ олардың арасына қияметке дейін дұшпандық, өштік салдық. Сондықтан әрқашан олар соғыс үшін от тамызса, Алла оны өшірді. Олар жер жүзінде бұзықтыққа тырысады. Алла бұзақыларды жақсы көрмейді. (64)
Егер кітап иелері иман келтіріп, тақуалық қылса еді, әлбетте олардың жамандықтарын жойып, оларды Нағым жаннатына кіргізер едік. (65)
Егер олар Тәурат, Інжілді және Раббылары тарапынан өздеріне түсірілгенді толық орындаса еді, әрине олар үстіңгі жақтарынан (ағаштардың жемістерінен) әрі аяқтарының астынан (жердің өсімдіктерінен) жейтін еді. Олардың бір орташа тобы бар. Дегенмен олардың көбінің істеген істері жаман еді. (66)
Әй Пайғамбар! Раббың тарапынан түсірілгенді жалғастыр. Егер оны істемесең, елшілік міндетін жалғастырмаған боласың. Алла сені адамдардан қорғайды. Күдіксіз Алла қарсы болған елді тура жолға салмайды. (67)
Негізінен Аллаға сенгендер, Яһудилер, Сабилер, және Христиандардан кім Аллаға, ақырет күніне иман келтіріп, ізгі іс істесе, сонда оларға қорқу да жоқ әрі қайғырмайды. (69)
Кенен (кітап)
Кенен — 2011 жылы Астана қаласы «Шаңырақ Медиа» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Бақытжан Әзірбаев. Беттер саны — 344.
Әл-Мәида сүресі
Жуық аудармасы
Әрине Израил ұрпақтарынан серт алып, оларға елшілер жіберген едік. Қашан да оларға бір елші, көңілдері тартпаған нәрсе келтірсе бір бөлімін өтірікке ұйғарып, бір бөлімін өлтіреді. (70)
Кенен (кітап)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Шаңырақ Медиа баспасының кітаптары
Әл-Мәида сүресі
Жуық аудармасы
Расында Мәриям ұлы Мәсихты: “Алла” дегендер кәпір болды. Негізінде Мәсих: “Әй Израил ұрпақтары! Аллаға құлшылық қылыңдар! Менің Раббым; әрі сендердің Раббыларың! Өйткені, кім Аллаға ортақ қосса, расында Алла оған жаннатты арам етеді. Оның орны тозақ оты. Сондай-ақ залымдар үшін жәрдемші жоқ” деген. (72)
Расында: “Алла, үштің үшіншісі” дегендер кәпір болды. Бір Тәңірден басқа тәңір жоқ. Егер олар бұл айтқандарынан тыйылмаса, олардан; сондай қарсы келгендерге күйзелтуші азап кездеседі. (73)
Сонда да Аллаға тәубе етіп, жарылқану тілемей ме? Алла (Т.) аса жарылқаушы, ерекше мейірімді. (74)
Мәриям ұлы Мәсих; бір пайғамбар ғана. Одан бұрын да пайғамбарлар өткен. Оның анасы шыншыл. Екеуі де тамақ жейтұғын. (Әй Мұхаммед !) Қара! Оларға аяттарымызды қалай ашық баян етеміз. Сонсоң қалай бұрылып бара жатқандарын көр! (75)
(Мұхаммед Ғ.С.) оларға айт: “Алладан өзге сендерге пайда, зиян келтіре алмайтынға құлшылық қыласыңдар ма?” Негізінде Алла, әр нәрсені естуші, білуші. (76)
Сондай Израил ұрпақтарынан қарсы болғандарға, Дауыт және Мәриям ұлы Ғиса (Ғ.С.) ның тілі арқылы лағынет етілген. Ол қарсы келулері, шектен шығуларының салдарынан. (78)
Олар бір-бірлерін істеген жамандықтарынан тыймайтын болған. Расында олардың істегендері нендей жаман. (79)
Олардан көбінің кәпірлерді дос тұтқанын көресің. Алланың ашуына жолығып, азапта мәңгі қалатындықтан олардың ілгері жіберген нәрселері нендей жаман. (80)
NGC 7743
NGC 7743 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Әл-Мәида сүресі
Жуық аудармасы
Егер олар Аллаға, Пайғамбарға және оған түсірілген Құранға иман келтірген болса, оларды дос тұтпас еді. Бірақ олардың көбі бұзақылар. (81)
NGC 7743
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Әл-Мәида сүресі
Жуық аудармасы
Әрине мүміндерге адамдардан ең қатты дұшпан түрінде Яһудилерді, Мүшріктерді табасың. Және мүміндерге сүйіспеншілік тұрғысынан олардың жақынырағын: “Біз Христианбыз” дегендерден табасың. Бұл олардың даналары, тақуаларының болуы және олардың менменсімейтіндіктері себепті. (82)
NGC 7743
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7743 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72263, UGC 12759, MCG 2-60-11, ZWG 432.22, IRAS23417+0939.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Әл-Мәида сүресі
Жуық аудармасы
“Аллаға әрі өзімізге келген шындыққа неге иман келтірмейміз? Өйткені, Раббымыздың игі елдермен бірге етуінен үміт етеміз.” (84)
Сонда Алла оларға бұл сөздері себепті астарынан өзендер ағатын, онда мүлде қалатын бақшаларды бағыштады. Жақсылықтың бодауы осы. (85)
Және қарсы болғандар, аяттарымызды өтірікке жорығандар солар тозақтық. (86)
Әй мүміндер! Алланың сендерге халал еткен жақсы нәрселерді арам етіп шектен аспаңдар. Шынында Алла шектен шығушыларды жақсы көрмейді. (87)
Және Алланың сендерге берген халал, таза несібесінен жеңдер. Сондай-ақ өздерің иман келтірген Алладан қорқыңдар. (88)
Алла (Т.) анттарыңды бос сөзді есепке алмайды. Алайда біле тұра істеген анттарыңнан жауапкер етер (Ант бұзсаңдар.) Оның төлеуі: үй-іштеріңе жегізетін орта есеппен он міскінді тамақтандыру, не оларды киіндіру, немесе бір құл азат ету. Мұны таппаған біреу, үш күн ораза ұстау. (Бұзған) анттарыңның жазасы осы. Анттарыңды қорғаңдар. Алла (Т.) сендерге аяттарын осылайша түсіндіреді, шүкірлік етерсіңдер. (89)
Әй мүміндер! Арақ, құмар, тігілген тастар (бұттар) және бал ашатын оқтар лас, шайтанның істерінен. Одан сақтаныңдар, құтыларсыңдар. (90)
Аллаға бой ұсыныңдар және де Елшісіне бой ұсынып сақтаныңдар. Сонда егер жүз бұрсаңдар, біліңдер! Пайғамбарымыздың міндеті ашық түрде жалғастыру ғана. (92)
Иман келтіріп ізгі іс істегендерге, қашан олар сақтанса, сене отырып игілік істесе, тағы сақтанып сенсе, сонан соң сақтанып жақсылық істесе, (бұрынғы) жегендері күнә емес. Өйткені, Алла жақсылық істеушілерді жақсы көреді. (93)
Әй иман келтіргендер! Алла, кімнің, өзін көрмей-ақ қорқатынын мәлімдеу үшін; ыхрамда, қолдарың, найзаларың жетіп тұрған арқылы әлбетте сендерді сынайды. Кім бұдан кейін шектен шықса, оған күйзелтуші азап бар. (94)
Әй мүміндер! Сендер ыхрамда аң өлтірмеңдер. Сендерден біреу оны әтейге өлтірсе, оның жазасы; өлтіргеніндей бір мал, оны сендерден екі әділ кісі Кағбаға баратын бір құрбанды үкім етеді. Не бодауына міскіндерді тамақтандыру немесе оның орнына ораза ұстау. Бұл істегенінің жазасын тату үшін. Алла (Т.) өткенді кешірді. Кім қайтадан істесе, Алла оны жазалайды. Алла өте үстем, өш алу күшіне ие. (95)
Сендерге теңіз аңы және оны жеу халал қылынды. Сендерге әрі жолаушыларға пайдалы. Және сендерге ыхрамдағы мезгіл бойынша құрлықтың аңы арам қылынды. Алдына жиналатын Алладан қорқыңдар. (96)
Алла (Т.) құрметті үй Кағбаны, адам баласы үшін тұрақ қылды. Және құрметті айды, құрбандықты және мойнына тағылған белгілерді де. Бұл Алланың көктердегі әрі жердегі нәрселерді шынайы түрде білетіндігін және күдіксіз Алланың әр нәрсені толық білуші екендігін білулерің үшін. (97)
Пайғамбарға жалғастыру ғана міндет. Алла көрнеу істегендеріңді де, жасырғандарыңды да біледі. (99)
(Мұхаммед Ғ.С.): “Сені арам нәрсенің көптігі қызықтырса да, лас пен таза бір емес. Ендеше, әй ақыл иелері! Алладан қорқыңдар, әрине құтыласыңдар” де. (100)
Әй мүміндер! Егер айқындалса сендерге жаман болатын нәрсені сұрамаңдар. Құран түсірілгенде оны сұрасаңдар білдіретін еді. Алла оны кешті. Алла аса жарылқаушы, өте жұмсақ. (101)
Алла (Т.) “бахира, сайыба, уасила және хам” деп арнауға бұйырмады. Бірақ кәпірлер Аллаға өтірік жала қойды. Олардың көбі түсінбейді. (103)
Қашан оларға: “Алла түсірген Құранға және Пайғамбарға келіңдер” делінсе, олар: “Аталарымызды тапқан жол өзімізге жетеді” дейді. Ата-бабалары еш нәрсе білмеген және тура жолда болмаған болса да ма? (104)
Әй мүміндер! Сендер өздеріңді түзелтулерің керек. Өздерің тура жолда болсаңдар, адасқан біреу сендерге кесір тигізе алмайды. Барлықтарыңның барар жерлерің Алла жақ. Сонда Алла сендерге не істегендеріңнен хабарын береді. (105)
Әй мүміндер! Қашан сендерге өлім таяп, өсиет еткен сәтте, араларыңа өздеріңнен екі әділ ксі, немесе сендер жер жүзінде жолаушы жүріп өлім қайғысы келсе, өздеріңнен басқа екі айғақ болсын. Егер бұл куәлерден күдіктенсеңдер, намаздан кейін екеуін тосып қоярсыңдар. Сонда екеуі: “Алланың атымен ант етеміз. Егер жақындарымыз болса да антымызды сатпаймыз, Алланың әмірі бойынша куәлікті жасырмаймыз. Егер жасырсақ, әлбетте күнәкар боламыз” деп ант ішеді. (106)
Сонда егер ол екеуінің күнәкар болғандықтары байқалса, әріптестер жақтан ең жақын лайықты екеу, олардың орнына тұрып: “Алланың атымен берген куәлігіміз ол екеуінің куәліктерінен көрі аңығырақ. Әрі біз шектен шықпадық. Егер олай істесек, әрине залымдардан боламыз” деп ант ішеді. (107)
Бұл тұп-тура куәлік берулеріне және анттан кейінгі анттың қабыл етілмеуінен қорқуларына ең жақын жағдай? Және Алладан қорқыңдар, әмірді тыңдаңдар. Алла бұзақы елді тура жолға салмайды. (108)
Қиямет күні Алла (Т.) пайғамбарларды жинап алып: “Сендерге не жауап берілді?”,- дейді. Олар: “Біздің ешбір мәліметіміз жоқ. Күдіксіз Сен ғана көместерді толық білушісің” деп жауап береді. (109)
Сол уақытта Алла (Т.): “Әй Мәриям ұлы Ғиса! Саған әрі анаңа берген нығметімді есіңе ал. Сол уақытта сені Жебрейіл арқылы қуаттаған едім. Бесікте және ержеткенде адамдармен сөйлесуші едің. Саған Кітапты, даналықты, Тәурат, Інжілді үйреттім. Және сол уақытта Менің бұйыруыммен балшықтан құстың бейнесі құсаған жасап, оның ішіне үрлегеніңде бұйыруыммен құс болатын еді. Және бұйыруыммен іштен туған соқырды да, аламесті де жазатын едің. Және бұйыруыммен өлікті (тірілтіп) шығарар едің. Және сол уақытта Израил ұрпақтарына ашық дәлелдермен келгеніңде, олардың қарсы шыққандары: “Бұл ашық жадыдан басқа еш нәрсе емес” дегенде, сені олардан қорғаған едім” деді. (110)
Сол уақытта Хауариларға: “Маған әрі Елшіме сеніңдер” деп білдірген едім. Олар: “Біз сендік, біздің шынайы Мұсылман болғандығымызға куә бол” деген еді. (111)
Сол уақытта Хауарилар: “Әй Мәриям ұлы Ғиса! Раббың бізге көктен бір дастарқан түсіре ала ма?” деген еді. “Егер сенсеңдер Алладан қорқыңдар” деді. (112)
Хауарилар: “Біздің одан жегіміз келеді. Жүректеріміз орнықсын әрі сенің бізге шын айтқаныңды білейік. Сондай-ақ оған куә болушылардан болайық” десті. (113)
Мәриям ұлы Ғиса: “Әй Алла! Раббымыз! Бізге аспаннан дастарқан түсір! Бұрынғы, соңғымызға мереке әрі Сенен бір белгі болсын. Бізді ризықтандыр! Сен ризықтандырушылардың ең жақсысың” деді. (114)
Алла: “Күдіксіз Мен, ол дастарқанды түсіремін. Сонда, егер одан кейін сендерден кім қарсы келсе, шынайы түрде Мен оны дүниеде ешкімді азаптамаған азаппен азаптаймын” деді. (115)
(Сол уақта) Алла: “Әй Мәриям ұлы Ғиса! Адамдарға, Алланы қойып, мені әрі анамды екі тәңір етіп алыңдар деп сен айттың ба?”,- дейді. (Ғиса Ғ.С.): “Әй Алла! Сені пәктеймін. Тиісті болмаған нәрсені айту маған жараспайды. Егер деген болсам, сонда Сен, оны анық білесің. Сондай-ақ менің ішімдегіні Сен білесің, мен Сенікін білмеймін. Сен шынайы түрде көместерді толык білушісің” дейді. (116)
Оларға: “Сен, маған бұйырғанды ғана; Аллаға құлшылық қылыңдар! Менің әрі сендердің Раббыларың дегеннен басқаны айтпадым. Олардың ішінде болғанымда, оларға байқаушы болдым. Сен мені алған шақта, оларға өзін бақылаушысың. Негізінде Сен әр нәрсені толық білушісің.” (117)
“Егер оларды азаптасаң да олар құлдарың, егер оларды жарылқасаң да күдіксіз Сен аса үстем, хикмет иесісің.” (118)
Алла (Т.): “Бүгін шыншылдардың шындықтары пайда беретін бір күн. Оларға астарынан өзендер ағатын жұмақтар бар. Олар онда мәңгі қалады да, Алла олардан разы болады әрі олар да Алладан разы болады. Бұл ірі қол жеткендік.” дейді. (119) Көктер мен жер әрі екі арасындағылар Алланың меншігінде. Оның әрі нәрсеге күші толық жетеді. (120)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Құран сүрелері
Бірінші Пеженга
Бірінші Пеженга — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Пеженга өзенінің оң жағалауынан 6,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кострома облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Шершнишка
Шершнишка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белая өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Еділбай Ісләмұлы Иманқұлов
thumb|Еділбай Ісләмұлы Иманқұлов Еділбай Ісләмұлы Иманқұлов (20.11.1953 жыл, РКФСР, Орынбор облысы, Орынбор ауданы, Чебеньки кенті) - мемлекет қайраткері. Қазақ.
Орынбор политехникалық институтын (1977) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Алматы саясаттану және басқару институтын (1991) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі.
1977 жылдан - «Ақтөбеқұрылыс» тресі «Ақтөбеарнайықұрылыс» құрылыс басқармасында шебер, жұмыс атқарушы, аға жұмыстар атқарушысы, 1981 жылдан - бас инженер. 1986 жылдың мамырынан - Ақтөбе қалалық Халық депутаттары кеңесі Фрунзе аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1986 жылдың тамыз айынан - Ақтөбе қалалық Халық депутаттары кеңесі атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасарының м.а., бірінші орынбасары. 1991 жылдан - Ақтөбе аймақтық мемлекеттік мүлік жөніндегі комитетінің төрағасы. 1993 жылдан - Ақтөбе облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары - Мемлекеттік мүлік жөніндегі аймақтық комитеттің төрағасы. 1996 жылдан - Ақтөбе облысы әкімінің орынбасары. 1999 жылдан бері - ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Экономикалық және өңірлік саясат комитетінің мүшесі.
«Қазақстан Республикасы - Еуропалық Одақ» парламенттік әріптестік комитетінің, ТМД қатысушы мемлекеттері парламентаралық ассамблеясының мүшесі. Канада және Малайзия Сенатымен, Моңғолия Ұлы Мемлекеттік Хуралымен, ГФР Федеративті Парламентімен, Хорватия Республикасының Парламентімен әріптестік тобының мүшесі.
«Құрмет» орденімен (2008); «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астанаға 10 жыл» (2008) медальдарымен; ТМД қатысушы мемлекеттері парламентаралық ассамблеясының Құрмет грамотасымен марапатталған. ҚР Президентінің Алғысымен ескерілген (2003).
Дереккөздер
Санат:20 қарашада туғандар Санат:1953 жылы туғандар Санат:Орынбор ауданында туғандар Санат:Орынбор политехникалық институты түлектері Санат:Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институты түлектері Санат:Нұр Отан мүшелері Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары Санат:Құрмет орденінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Кучебешь
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Амтсберг
Амтсберг (Amtsberg) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Кенді Таулар ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4012 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,23 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 81 010. Муниципалитеттің басшысы — Зильфио Краузе.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Софрониево (Враца облысы)
Софрониево (Софрониево) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мизия қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 3348. Телефон коды — 09165. ЕКАТТЕ коды — 68148.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
Хицхузен
Хицхузен (Hitzhusen) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Зегеберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1315 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,93 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 60 040. Муниципалитеттің басшысы — Хорст-Гюнтер Хунгер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Ардец
250px|thumb|Картада орналасуы Ардец (Ardez) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Инн округінің құрамына кіреді.
Сольн
Сольн (Saulnes) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында.
Ардец
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 61.39 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3741, пошта индексі — 7546.
Сольн
Коммунаның INSEE коды — 54493, пошта индексі — 54650.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2349 адамды құрады. Халық тығыздығы — 587,25 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Кадеттер арасындағы шахматтан әлем чемпионаты
Әдебиет
Санат: Шахматтан әлем чемпионаттары Санат: Әлемдік шахмат чемпионаты Санат: Жастар чемпионаттары
Брену
Брену (Brenoux) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48030, пошта индексі — 48000.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,13 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Массив
Массив (латынның massa сөзінен туындаған француздың massif сөзі - "жақпартас") —
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Магниттік вариациялар
Магниттік вариациялар - Жердің магниттік өрісіне тән көрсеткіштердің белгілі бір уақыт аралығындағы (тәулік, ай, жыл және т.б.) орташа мөлшері мен нақтылы өлшенген сәттегі мөлшерінің арасындағы айырмалар. Күн активтілігінің циклдік өзгеруінен, Жердің орбиталық және айналу қозғалыстарынан, Жер қойнауындағы процестерден және т.б. көптеген себептерден болады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Маршенвиль
Маршенвиль (Marchainville) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61250, пошта индексі — 61290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Ақжем
Ақжем– еттен жасалынатын құс жемі. Ол бірнеше сағат бойы суық суға салынып, қан-сөлінен әбден арылған малдың не аңның шабақталған шикі етінен жасалады. Әбден үйретіліп, бабына келтірілген бүркітке, сұңқарға, ителгіге, қаршығаға т.б. аңшы құстарға беріледі. Ақжем құсқа артық май бітірмей, үнемі жаратып ұстауға мүмкіндік береді. Ақжем жеп бабында жүрген құс аңға салғанда барлықпайды.
Дереккөздер
Санат:Сұңқартәрізділер
Ескі Четырман
Ескі Четырман — Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл, Бала-Четырман ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 302 адамды құрады. Пошта индексі — 453295, ОКАТО коды — 80254805006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Михедько Александр
Михедько Александр Михайлович (1911, бұрынғы Көкшетау облысы Арықбалық ауданы – 1979) – еңбек ардагері. Социалистiк Еңбек Ері (1957). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Еңбек жолын 1929 жылы ұжымшарда жұмысшы болып бастаған. Армия қатарынан босатылғаннан кейін МТС-та механик болып жұмыс істеген. 1952 жылы Красный полевод ұжымшарының төрағасы, 1961 жылы бұрынғы Көкшетау облысы Константинов кеңшарының директоры болып тағайындалаған. Облыс аумағынан көшіп кеткен.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Франциск II
Франциск (Франсуа) II (фр. François II; 19 қаңтар 1544, Фонтенбло сарайы, Франция — 5 желтоқсан 1560, Орлеан, Франция) – 1559 жыл 10 шілдеден бастап Франция королі. 1558 жыл 24 сәуірден бастап Шотландияның патша-консорты. Валуа әулетінен шыққан монарх.
Бала кезі
left|thumb|284x284px|Франциск ІІ, 1551 жыл Генрих ІІ үлкен ұлы, атасының құрметіне аталған. 1558 жылы 24 сәуірде Шотландияның жас патшайымы Мария Стюартқа үйленген. Некелескеннен кейін Шотландияның патша-консорты атанды. Франциск пен Мария төрт және алты жаста болғанда (24 қаңтар 1548 жыл) олардың одағы жайлы шешім қабылданған болатын. Кейінгі он жылды Мария Францияда өткізді.
Таққа отыру
thumb|Франциск ІІ және Мария Стюарт 1559 жылы 10 шілдеде жазатайым оқиғадан кейін, Генрих ІІ қайтыс болады. Одан кейін таққа отырған Франциск өте аурушаң, қыңыр және психикалық жағынан төзімсіз он бес жасар жасөспірім болған еді. 21 қыркүйекте Реймста оның тәж кию жорасы өтті. Елдің заңы бойынша Франциск кәмелетке толды, бірақ біреудің көмегінсіз ол елді басқара алмайтыны анық болды.
Шынымен де, Франциск мемлекеттік істерді әйелі Мария Стюарттың ағаларына тапсырды. Оның анасы Екатерина Медичи ұлына үлкен ықпал еткен. Мария Стюарттың отбасысы үлкен байлыққа кенелді. Ал жас патша ештеме жасамай, уақытын басқа сарайларға жүріп-тұруға, аңшылыққа жұмсады.
Елдегі діни саясаты
left|thumb|258x258px|Франциск ІІ, 1559 жыл Гиздар әулеті таза католиктер болғандықтан бұл Францияның діни саясатына әсер етті. Олар Францисқа әкесінің жолын қууға демеуші болды. 1559 жылы Генрих ІІ жылы дінбұзарлықты жасаған адамдарды өлтіруі туралы заң қабылдаған еді. Оның үстіне Франциск бұл заңдарды қаталдандырды.
Францисктың өлімі
1560 жылы Францисктың құлағын құрт жеп, гангрена басталды. Екі апта ауырып, патша Орлеанда көз жұмды. Оның балалары болмағандықтан, таққа оның он жасар інісі Карл ІХ отырды.
Санат:19 қаңтарда туғандар Санат:Фонтенблода туғандар Санат:5 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:Орлеанда қайтыс болғандар Санат:Алтын руна орденінің иегерлері Санат:Франция дофиндері Санат:Франция королдері Санат:XVI ғасырдағы Еуропа билеушілері Санат:Шотландия монархтарының жұбайлары Санат:Валуа Санат:Сен-Дени аббаттығында жерленгендер Санат:Тәж киілген балалар
68 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:68 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
60er
Хабардар етуші
Хабардар етуші (Оповещатель; notification) — пайдаланушы қандай да бір операциялар орындау үшін программада қарастырылған дыбыстың немесе визуальдық ескертпенің кез келген түрі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Платформалық массив
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Бриньон
Бриньон (Brignon) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30053, пошта индексі — 30190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 815 адамды құрады. Халық тығыздығы — 122,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Гипертониялық криз
Гипертоникалық криз
Гипертониялық криз деп нерв жүйесінің,қан айналымының бұзылыстарға ұшырап,әртүрлі гуморалдық әсерлердің нәтижесінде қан қысымының кенеттен көтеріліп кетуін айтады. Бұндай бұзылысқа жетелейтін жәйсіз жағдайлар мыналар: 1)науқастың нерв және психикалық жүйесінің зорығуы 2)көп мөлшерде арақ ішу 3)егер қан қысымын түсіретні дәрілерді рұқсатсыз тоқтатып тастатса 4)ауа райының кенеттен өзгеруі 5)клиникада гипертониялық криздің 5 түрі болады.Оның ішінде жиі кездесетіндері:гипертониялық криз,кардиалды криз,мидың ангиогипертониялық және ми қантамырларының қыспасынан т.б. зиянды әсер пайда болатын криздар.
Клиникалық белгілері:
Жаңа басталып келе жатқан кезде науқас мазасызданады.Жүрек соғуы жиілейді,науқас түрегеліп отыруға мәжбүр бола бастайды.Ауа жетпей жүрегі қысылады.Басы қатты ауырады.Кейін жүрегі айнып құсқысы келеді,тіпті құсуы да мүмкін.Науқастың тілі күрметіліп,сөздері түсініксіздеу бола бастайды.Науқастың қан қысымы қатты көтерілгені байқалады.ЭКГ тексергенде QRS тісшесінің кеңейгенін,ST сегментінің төмен түскеніп,оның терістігін байқауға болады.
Жедел жәрдем
Біріншіден науқасқа дұрыс күтім керек.Дереу тез арада седуксен немесе дроперидол дәрілері құйылуы тиіс.Лазекс -40-80мг,коргликон-0,06%-1 мл бәрін бірдне қанға салу керек.Бұлшық етке клофелин 0,01%-0.5мл,25% магний сульфат-10мл,50%,аналгин-2мл жіберіледі.Егер қан қысымы түспесе 20 минуттан кейін пенталгинді қанға тамызады.Кейін ганглиоблокаторлар қосылады. Осындай жедел жәрдем көрсетілгеннен кейін науқас ауруханаға жеткізілуі тиіс.
Дерек көздер
Ішкі аурулар проподевтикасы,Айтбембет Б.Н,Алматы-2009.
Газпром Арена
Газпром Арена, Крестовский Арена немесе Санкт-Петербург стэдиум — Санкт-Петербург қаласында орналасқан футбол стадионы. 2018 жылғы әлем чемпионатына орай салынған арена.
2018 жылғы желтоқсанға дейін "Санкт Петербург" деп аталды.
Стадион жайлы ақпараттар
Сыйымдылығы — 56 196 (ӘЧ-2018 күндері 64 468). Концерт кезінде 80 000 адамға дейін жайғаса алады.
Стадиондағы алғашқы футбол матчы 2016 жылы 27 қазан күні Санкт-Петербург құрылысшыларынан құрылған клуб пен "Метрострой" командаларының арасында өтті.
2017 жылғы Конфедерациялар кубогы мен 2018 жылғы әлем чемпионатынының бірнеше кездесу ойналды.
Орақ Байдалыұлы
Орақ Байдалыұлы (1822, қазіргі Маңғыстау ауданы – 1910, Түрікменстан) – батыр, ақын, Маңғыстаудағы Досан Тәжіұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісі басшыларының бірі.
Газпром Арена
Сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Ресей футбол стадиондары
Орақ Байдалыұлы
Орақ Абыл, Махамбеттің ақындық рухында тәрбиеленіп өскен; патша өкіметінің отарлаушылық саясатына қарсы шыққаны үшін түрмеге түсіп, одан қашып шығады. Ел ішінде жүре алмай, түрікмен елін паналайды. Көне Үргеніш қаласының маңындағы Шикәбір қорымында жерленген. Орақ өмірінің көбін қуғын-сүргінде өткізген, ақынның сөз мұралары кейінгі ұрпаққа жетпей қалды. Оның тек «Орақтың қызбен айтысы» және «Орақтың әні» деген шығармасы белгілі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Крушельницкий Марьян Михайлович
Крушельницкий Марьян Михайлович (18. 4. 1987, қазіргі Тернополь обл., - 5. 4. 1963, Киев) - украин совет актері, режиссер, театр қайраткері, профессор (1947). КСРО халық артисі (1947).1943 жылдан КОКП мүшесі. Шаруа семьясында туды. Сахналық қызметін 1915ж. бастады. 1924 ж. Прага ун-тінің филос. ф-тін бітірді 1924-52 ж. Киевтің "Березиль" театрының (қазіргі Харьковтың Т. Г. Шевченко атынд. драма театры) актері болып, көркемдік жағын басқарды. Рольдері: Иван (Кропивницкийдің "Жүрекке ерік берсең - еріксіздікке тап боларсың" пьесасында), Швандя (Треневтің "Любовь Яроваясында"), Гаврила ( Корнейчуктың "Богдан Хмельницкийінде"). Ол - украин сахнасында В. И. Лениннің сахналық тұлғасын (Корнейчуктың "Шындығында") тұнғыш жасаған актерлердің бірі. 1952 жылдан өмірінің соңына дейін Украинаның И. Франко атынд. театрында (1956 жылдан бас режиссері болды) қызмет етті. Театрда спектакльдер қоюмен бірге Киевтің театр өнері ин-тында пед. қызметпен шұғылданды. Киноға 1926 жылдан түскен. 3-4 сайланған УССР Жоғ. Советінің депутаты. КСРО Мемл. сыйлығының лауреаты ( 1947,1948). 2 рет Ленин орденімен және Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Қазақ Совет Энциклопедиясы
Қазақстан халқы ассамблеясы
Қазақстан халқы Ассамблеясы — 1995 жылғы 1 наурызда Қазақстан Республикасының Президентінің Жарлығымен құрылған Мемлекет басшысы жанындағы консультативті-кеңесші орган. Ел Президенті Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру идеясын алғаш рет 1992 жылы Тәуелсіздіктің бірінші жылына арналған Қазақстан халқының бірінші форумында жариялады. Мұндай институтты құру қажеттілігі саяси тұрғыдан, сондай-ақ жаңадан құрылған, тәуелсіз, полиэтносты, поликонфессиялық мемлекеттің тұрақты дамуы тұрғысынан туындаған еді. Аталған бастама мәдениет аралық диалогты нығайтудың жаңа кезеңінің негізін қалап, этносаралық қатынастарды дамыту мәселелерін жоғары деңгейде шешуге мүмкіндік жасайтын әлемдік тәжірибедегі тың бағыт болып табылды. Жиырма жылдық тарихында Ассамблея қарқынды дамып, елеулі өзгерістерді бастан кешірді. Оның дамуы барысында Н.Назарбаевтың этносаралық толеранттылық және қоғамдық келісімнің қазақстандық үлгісі қалыптасты. Осы жылдар ішінде Қазақстан халқы Ассамблеясының институционалдық құрылымы нығайып, қоғамды ұйыстырушы әлеуеті толысты, ол халық дипломатиясының маңызды күретамырына айналды. Бүгінде Ассамблея ел Президенті Төрағалық ететін конституциялық орган болып табылады. Бұл оның ерекше мәртебесін айқындайды.
Ассамблеяның қызметі
thumb|300px|Қазақстан түрлі халық өкілдерінің әнұран шырқау сәті
Бұл бірегей институт еліміздегі барлық этнос өкілдерін ортақ мақсатқа ұйыстыра отырып, республикадағы тұрақтылықты сақтау мен ел дамуының мақсатына айтулы үлес қосып келеді.
Ассамблея қызметінің арқасында Қазақстанда этностық немесе діни ерекшелігіне қарамастан әрбір азаматтың Конституциямен кепілдік берілген азаматтық құқықтары мен еркіндігі толығымен қолданылатын этносаралық және конфессияаралық келісімнің айрықша үлгісі қалыптасты. Қазақстанның көпэтностық бай кеңістігінде сенім, келісім мен өзара түсіністік үлгісі орнады.
Бүгінде республикада Қазақстан этностарының мәдениеттері, тілдері, дәстүрлерінің дамуына қажетті барлық жағдай жасалған. Этномәдени бірлестіктердің өзінің саны тұрақты өсуде, қазір олар 800-ден асады, оның ішінде 28-і республикалық. 15 тілде газет-журнал, 8 тілде радиобағдарламалар 7 тілде телебағдарламалар шығады. Білім беру толықтай өзбек, тәжік, ұйғыр және украин тілдерінде жүргізілетін 88 мектеп жұмыс істейді. 108 мектепте 22 этностың тілі жеке пән ретінде жүргізіледі. Осымен қатар, балалардан басқа үлкендер де 30 этнос тілдерін оқуға мүмкіндік алған 195 этно-білім беру кешендері, жексенбілік және лингвистикалық мектептер ашылды. Қазақ және орыс театрларын қоспағанда елімізде тағы төрт ұлттық – өзбек, ұйғыр, корей және неміс театрлары жұмыс істейді. Әр жыл сайын Қазақстан этностарының тілдерінде бірнеше ондаған жаңа кітаптар жарық көреді. Жыл сайынға халықтық мерекелер Наурыз, 1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі мерекесі, масленица, сабантой дәстүрге айналды. Егер мемлекеттің қалыптасу кезеңінде басты міндет этносаралық төзімділік пен қоғамдық келісім негізінде қоғамды ұйыстыру болса, ел дамуының жаңа кезеңінде, стратегиялық басымдық ретінде, қоғамның барлық азаматтары мойындаған ортақ құндылықтар мен қағидаттар жүйесіне негізделген Ұлт Бірлігіне жету болып табылады. Сондықтан 2010 жылы сәуірде азаматтық қоғам мен мемлекеттік институттардың, азаматтардың сындарлы ұсыныстарын жинақтаған Қазақстанның Ел Бірлігі Доктринасы қабылданды. Қазақстанның Ел Бірлігі Доктринасы – халықтың, уақыт талабына сәйкес, бірігу қажеттігін түсінуіне негіз. Бұл – бізді қандай күш біріктіреді және біртұтас етеді - соны түсінудің тәсілі. Бұл – болашаққа бірігіп ұмтылудың серпіні.
Ел Президенті еліміздегі тіл мәселесіне ерекше көңіл бөліп келеді. Этносаралық қатынастар жүйесінде мемлекеттік тіл ел бірлігін қалыптастырудың маңызды факторы болып танылған. Сондықтан да Ассамблея қызметінде мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту маңызды орынға ие.
Ассамблея қызметі этносаралық қатынастар мәселелерін тиімді шешіп келе жатқан ел ретінде Қазақстан Республикасының халықаралық беделінің өсуіне ықпал етуде. Бүгінде Н.Назарбаевтың этносаралық толеранттылық пен қоғамдық келісім үлгісі әлем назарын аударып отыр.
Қазақстандық үлгі Біріккен ұлттар ұйымында, ЕҚЫҰ-ға қатысушы елдерде, Копенгагенде, Венада, Женевада, Нью-Йоркте өткен халықаралық форумдарда таныстырылып оң бағаға ие болды, ЕҚЫҰ-ға қатысушы 56 мемлекет тіліне аударылды.
БҰҰ-ның Бас хатшысы Пан Ги Мун елімізге сапары барысында Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметімен танысып Ассамблея принципі БҰҰ-ның жұмыс принципімен толық сәйкес келеді деп атап өтті.
Қазақстандық үлгі Қазақстан халқы Ассамблеясы мен ЕҚЫҰ-ның ұлттық азшылықтар ісі жөніндегі Жоғары комиссары арасындағы өзара іс қимылдың негізгі бағыттарының біріне айналды. Қазақстандағы қоғамдық келісім үлгісіне қызығушылық танытушы мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар саны күн санап артып келеді.
Ассамблея туралы Заң
2008 жылғы 20 қазанда Қазақстан Республикасының «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» Заңына қол қойылды. Осы заң этносаралық қатынастар саласындағы негізгі принциптерді айқындай отырып, Қазақстан халқы Ассамблеясы мен оның құрылымдарының мәртебесін заң деңгейінде бекітті. Этносаралық қатынастар субъектілерінің жұмысының елімізде жүргізіліп келе жатқан саяси бағытпен үндес жаңа жүйесін қалыптастырды.
Заң Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік ұлттық саясатты іске асыруға, қоғамдық-саяси тұрақтылықты қамтамасыз етуге, мемлекеттік және қоғамның азаматтық институттарының этносаралық қатынастар саласындағы өзара іс-қимылының тиімділігін арттыруға бағытталған Қазақстан халқы Ассамблеясының жұмысын ұйымдастыру тәртібін айқындайды.
Заңға сәйкес Қазақстан халқы Ассамблеясы ол – заңды тұлға құрылмай, Қазақстан Республикасының Президенті құратын, мемлекеттік ұлттық саясатты әзірлеуге және іске асыруға ықпал ететін мекеме.
Ассамблеяның мақсаты қазақ халқының топтастырушы рөлін арқау ете отырып, қазақстандық патриотизм, Қазақстан халқының азаматтық және рухани-мәдени ортақтығы негізінде қазақстандық азаматтық бірегейлікті және бәсекеге қабілетті ұлтты қалыптастыру процесінде Қазақстан Республикасында этносаралық келісімді қамтамасыз ету болып табылады.
Ассамблея құрылымы
Қазақстан Республикасының Президенті Ассамблеяны құрады және қайта ұйымдастырады, Ассамблея қызметінің бағыттарын айқындайды, Ассамблея басшылығының лауазымды адамдарын қызметке тағайындайды.
Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президентіне — Елбасына Қазақстан халқы Ассамблеясын өмір бойы басқару құқығы тиесілі. Ассамблеяның құрылымын Ассамблея Сессиясы, Ассамблея Кеңесі, Ассамблея Хатшылығы, облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) ассамблеялары құрайды.
Ассамблея Сессиясы – Ассамблея мүшелерінің жиналысы Ассамблеяның жоғары басқарушы органы болып табылады. Сессияны Қазақстан Республикасының Президенті қажеттілігіне қарай, бірақ жылына кемінде бір рет шақырады. Кезекті Сессияны шақыру туралы өкім кезекті Сессияның еткізілетін күні, орны жене күн тәртібі көрсетіліп, ол басталғанға дейін отыз күннен кешіктірілмей қабылданады, бұл туралы ресми бұқаралық ақпарат құралдарында хабарланады. Кезектен тыс Сессия Ассамблея Төрағасының, Ассамблея Кеңесінің бастамасы бойынша немесе Ассамблея мүшелері жалпы санының кемінде үштен бірінің өтініші бойынша шақырылады жене оны өткізу туралы шешім қабылданған күннен бастап бір ай мерзімде өткізіледі.
Ассамблея тарихында 18 сессия өткізіліп, онда қоғам өмірінің маңызды мәселелері мен мемлекет дамуының негізгі бағыттар талқыланды. Сессиялар аралығындағы кезеңде Ассамблеяны басқаруды Қазақстан Республикасы Президентінің шешімімен құрылатын Ассамблея Кеңесі жүзеге асырады. Кеңестің құрамын Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді. Қазақстан халқы Ассамблеясының жұмыс органы оның Хатшылығы дербес құрылымдық бөлім ретінде Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің құрамына кіреді. Ассамблеяның және облыстар (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) ассамблеяларының құрамы - этномәдени және өзге де қоғамдық бірлестік өкілдерінің, мемлекеттік органдар өкілдерінің және олардың қоғамдағы беделі ескеріле отырып Қазақстан Республикасы азаматтарының қатарынан қалыптастырылады. Қазіргі уақытта Ассамблеясының құрамында 390 мүше бар. Ассамблеяға мүшелікке кандидатуралар облыстардың этномәдени және өзге де қоғамдық бірлестіктерінің ұсыныстары негізінде облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) ассамблеялары сессияларының шешімі бойынша, сондай ақ республикалық, өңірлік этномәдени және өзге де қоғамдық бірлестіктердің жоғары органдарының шешімі бойынша ұсынылады. Ассамблея қызметін ғылыми сүйемелдеу үшін Ғылыми-сарапшылық кеңес құрылып, қызмет атқаруда. Ғылыми-сарапшылық кеңестің құрамына Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттары, этномәдени бірлестіктердің, ғылыми және білім беру ұйымдарының өкілдері, сондай-ақ ғалымдар, тәуелсіз сарапшылар мен мамандар кіреді. Этносаралық мәселені жариялаудың ерекшелігі ескеріле отырып Қазақстан халқы Ассамблеясы жанынан Журналистер мен сарапшылар клубы құрылған. Клуб жұмысының басты бағыты журналистер мен сарапшылар үшін этносаралық тақырыпты жариялаудың лайықты дәстүрін қалыптастыру, сондай-ақ Ассамблея мен БАҚ арасындағы байланысты тереңдету болып табылады. Барлық аймақтарда Достық үйлері өз жұмысын тиімді атқарып келеді, Мемлекет басшысының тапсырмасымен Астана қаласында – Бейбітшілік және келісім сарайы салынды. Мұнда жыл сайын Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиялары, әлемдік дәстүрлі діндер съездері, өзге де маңызды іс-шаралар өтеді.
Ассамблеяның жұмыс органы Ассамблея Хатшылығы Президент Әкiмшiлiгiнiң құрылымында дербес құрылымдық бөлiм болып табылады. Хатшылықты бiр мезгiлде Ассамблея Төрағасының орынбасары болып табылатын Хатшылық меңгерушiсi басқарады. Осы тетіктер Ассамблеяның мемлекеттік басқару мен қоғамдық қатынастардағы нақты әрекет етуі мен тиімділігінің негізі.
Ассамблеяның және облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың ассамблеяларының құрамы Қазақстан Республикасы азаматтарын - этномәдени және өзге де қоғамдық бірлестік өкілдерін, мемлекеттік органдар өкілдерін және қоғамда өзіндік орны, абырой-беделі бар тұлғаларды қамтиды.
Ассамблеяның басты ерекшеліктерінің бірі оның еліміздің жоғары заң шығару органында - Парламентте этностық топтар мүдделерінің кепілді өкілдік етуін қамтамасыз етуі болып табылады.
Парламент Мәжілісіне Қазақстан халқы Ассамблеясынан сайланған 9 депутат еліміздің барлық этностары атынан өкілдік етеді. Бұдан басқа қазақстандық этностық қоғамдастық өкілдері Парламенттегі өкілдігі өкілді органдарға саяси партиялар арқылы сайлауға тікелей қатысу негізінде жүзеге асырылады.
Жалпы алғанда негізінен Ассамблея жұмысының арқасында біздің елімізде этносаралық және конфессияаралық келісімнің бірегей моделі, әрбір азамат этникалық және діни ерекшелігіне қарамастан Конституцияда кепілдік берілген азаматтық құқықтары мен бостандықтарын толық пайдалана алатындай ерекше сенім, ынтымақ, өзара түсініктік ахуалы қалыптасты.
Республикада Қазақстанның барлық этностарының мәдениетін, тілін, дәстүрін дамыту үшін қажетті жағдайдың бәрі жасалған. Ассамблея қызметі Қазақстанның этносаралық қатынастар мәселелерін тиімді шешетін ел ретіндегі халықаралық беделін арттыруға ықпал етеді.