cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Newton
Newton (ағыл. «жаңа дыбыс») — үш мэмберден тұратын Қазақстандық Q-pop жанрын бағыттаған бойзбенд. 2017 жылы 24 тамызда "Жалықтым" əнімен дебют жасады.Топтың жаңа продюсері - Тимур Бақтыбаев. Топтың жанкүйерлерінің атауы "Powers".
2017
2017 жылы топ дебют жасамастан бұрын TOP Entertainment-тің ютубтағы арнасында топ мүшелері туралы бейнебаян шыққан болатын.Кейіннен сол жылы 24 тамыз айында топ Жалықтым бейнебаянымен дебют жасады. Бейнебаян алғаш рет Gakku Tv арнасында жарық көрді.
2018
2018 жылдың басында топ ендігіде Eighty Eight Entertainment атынан өнер көрсететіндіктерін жариялады.11 қаңтар күні Awa атты əнге түсірілген топтың екінші бейнебаяны жарық көрді.Сол айда топтың лидері Young Khanның топ құрамынан шыққандығы белгіле болды.6 ақпан күні Eighty Eight Entertainmentтің ютубтағы арнасына "Newton vlog" атауымен топтың күнделікті өмірін, қызықты оқиғаларды көресететін бейнекүнделік тұсауын кесті.13 наурыз күні Alyska əні шықты. 18 сəуір күні Shimayla жəне 8 тамыз күні Janym sol əндеріне түсірілген бейнебаяндар жарық көрді. Араға аз ғана уақыт салып дəлірек айтсақ 23 тамыз күні Jauap əніне түсірілген бейнебаяндарын халық назарына ұсынды.Топ қазан айында Қазақстанның 11 қаласында концерттік тур өткізді.Концерттік тур жайындағы бейнекүнделіктер Gakku Tv арнасында жарияланды.Желтоқсан айында өткен "Жыл таңдауы 2018" Ұлттық музыкалық шарасында Newton тобы жүлдеге ие болып, жылды сəтті аяқтады.
2019
2019 жылы 4 наурызда НТК арнасына берген сұхбатында Smit топтан шығып кеткендігін мəлімдеді.Оның бұл шешімі денсаулығына байланысты болған. Осы жылы топ белсенділігі бәсеңдеген болатын. Тіптен топ жанкүйерлері арасында топтың тарағандығы туралы сыбыстар да шыға бастады. Ресми хабарландыру шықпағандықтан жанкүйерлердің көп бөлігі бұған сенбеді. Өкінішке орай 5 тамыз күні Gakku арнасына берген сұхбаттарында топ жұмысын тоқтататынын хабарлады.
Newton vlog
Newton vlog - топтың күнделікті өмірі жайлы бейнекүнделік.
Дереккөздер
Санат:Q-pop Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары Санат:Newton
Азаматтық қорғаныс (журнал)
Азаматтық қорғаныс журналы, Ресей ТЖМ-нің ай сайын шығатын ғылыми-әдістемелік, суретті және тәжірибелік басылымы. 1956 ж. бастап шығарылады. АҚ және ТЖ, құтқарушылық іс, апат медицинасы саласында қызмет ететін мамандарға, сондай-ақ бейбітшілік және әскери уақытта халық пен аумақтың жеке және ұжымдық қауіпсіздігі мәселелерін зерттеушілерге және оқытушыларға арналған.
Дереккөздер
Санат:Ресей журналдары
Келі
Келі жасауға ағаш таңдау
Келі қазақ дастарқанының шырайын келтіретін ақталған тары, қуырған бидай, түйілген жарма, құрт, ірімшік, жент сияқты тағамдарды дайындауға қажетті басты тұрмыстық бұйым болған. Сондықтан шеберлер төзімді, сапалы келі жасау үшін жұмысты ағаш таңдаудан бастайды. Өйткені сазда, сортаң немесе сулы жерде өскен ағаштар келі жасауға лайықсыз: сазда өскен сары ағашты кептіру қиын, әрі ол кепкенде жарылып кетеді; сортаң жер ағашының сүрегі тығыз болғанмен, кепкенде қақ айырылады. Қазақтың «диқаншы құдайдан су сұраса, келіші қу сұрайды» деген мақалы келіге ағаш таңдаудың осындай қыр-сырын меңзейді. Келі жасауға Шығыс Қазақстанда – еменді, Оңтүстік Қазақстанда – тұт ағашын, Жетісуда – қарағаш пен жидені, Қызылордада – тораңғыны таңдап алған. Келі жасауға ағаш таңдайтын, таңдап алынған ағашты өңдеп, затты түйіп ұнтақтайтын құрал жасайтын шеберді халық "келіші" деп атаған. Келішілер жаз бен күз жаңбырсыз болған құрғақшылық жылдары келі жасайтын ағаш кеспегін мол етіп жинайды. Кеспектерді шөлді жерде өскен немесе сусыз қаңсып жұмырланып өскен жерінен жинайды. Ондай ағашты қысқа қарай түбірімен қазып алады. Оның діңін екі жағынан аралап, болашақ келінің кеспегін дайындайды. Одан әрі кеспектерді кептіруге кіріседі. Ел арасында келі жасайтын кеспекті кептірудің әдіс-тәсілдері көп болған. Мәселен, Оңтүстік Қазақстанда кеспектің қабығын аршымай, құмға көміп, Жетісу өлкесінде қабығы аршылмаған кеспектің арамен кесілген екі жағына сиырдың жапасын шаптап, қара көлеңкеге қойып кептірген. Сыр өңірінде кеспектің екі шетінен 1 қарыс мөлшерінде қабығын қалдырып, қалған жерін аршып тастап, екі шетіне саз балшық жағып көлеңкеде кептірген. Шеберлер ұңғуыр, тышуыр, шаппашот, қашау сияқты құралдарды алма-кезек қолдана отырып, келі жасайтын кеспектің ішін ойып алып тастайды. Келі оюда әр өңірдің шеберлері қалыптастырған тәсілдері бар.
Келі жасау үрдісі
thumb|right|250px|Келі жасалу үрдісі. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР ҰМ материалдары бойынша суретін салған Ж.Шәйкен.]] Қызылорда өңірінің келішілері алдымен кеспектің ортасын бір рет ұзын бұрғымен бұрғылап алады. Одан әрі бұрғыланға жер мен оның айналасын қыздырылған үшкір темірмен қариды. Шебер ағашты ыстық темірмен қайта-қайта қарып отырып, келі оймасының нобайын келтіріп алған соң қуысқұлақ немесе имекбас қашаумен түгел ойып шығады. Қарақалпақстанда тұратын қазақ шеберлері кеспек ортасын аздап шұңқырлап ойып алып, сол жерге көмір шоғын салып, сол шоқпен қарып ояды, кейде кеспек ішін аспаппен үңгіп алып, қайнап тұрған қазанға қақпақ сияқты төңкеріп жауып, ыстық бумен ағаш ішін жібітіп алып та ояды. Келішілер келінің түбін екі түрлі тәсілмен ояды. Тары, бидай, жүгері тәрізді дәнді дақылдарды түюге, жармалауға қолданатын келінің түбін тегіс етіп ояды. Оны "түбі тегіс келі" деп атайды. Тары ақтауға қолданатын келі түбін шұңғылдап ояды. Мұндай келіні "түбі шұңғыл келі" деп атайды. Келінің іші ойылып болған соң оны өңдеу, дайындау жұмысы одан әрі жалғасады. Кейбір шеберлер ойылған келінің ішіне топырақ толтырып, жерге бір жұмадай уақыт көміп тастайды. Келі ішіндегі, сыртындағы құрғақ топырақ ағаш бойындағы ылғал мен тұзды өзіне сорып алады. Топырақтан шығарып алған келіні бірқалыпты температурада жылы жерде әбден кептіреді. Кейбір шеберлер іші ойылған келіні қызған тандыр ішінде ыстық қозға қақтап алып, оның іші-сыртын қойдың құйрық майымен, түйе қомының майымен сіңіріп майлайды. Қатты құрғақта келі жарылып кетпес үшін оның иіні мен тағанын айналдыра түйенің иленбеген шикі терісімен қаптап тастайды. Шикі тері кепкен кезде тарылып, келіні сыртынан құрсаулап, қатты қысып қалады. Келінің терімен қапталмаған жерін былғарымен ысқылап өңдейді. Ауқатты адамдар келінің сыртын күмістелген ою-өрнекпен, келсабының бас жағын күміс шытыралармен әшекейлеп жасатқан.
Келі түрлері мен атаулары
Ел арасында келінің ондаған түрі мен атаулары кездеседі: кейде топырағы берік, қатты жерден ойылған, келі орнына уақытша пайдаланатын шұңқырды – "жер келі", келәсін тастан, ал келсабының ағаштан жасалған түрін – "тас келі", қандай да  бір ағаш түрінен жасалған келіні – "ағаш келі", оның кептірген темекі жапырағын ұнтақтау үшін қолданатын кішкентай түрін – "насыбай келі", тек науат, шақпақ қант, сәукеле қант, құрт, ірімшік түюге қолданатын шағындау аппақ келіні – "бәйбіше келі" деп  атайды. Бәйбіше келінің тағаны темір қаңылтырмен қапталып, бетіне күміс шайылады. Екі иініне мүйізден тұтқа орнатылып, ернеуі сүйекпен әшекейленеді. Мұндай келіні, әдетте, ауқатты отбасының бәйбішесі ұстаған. Қазақ жерінің кейбір өңірінде ағаш аз өсетін болғандықтан шеберлер келіні екі-үш ағаш кесіндісінен қиюластырып та жасаған. Мұндай келі "құрама келі" деп аталады. Құрама келінің сырты тез жарылмау үшін түйе терісімен қаптап, тартып тастаған. Келінің ең үлкенін "нар келі" деп атайды. Нар келіні ертеде, әдетте, тары сөгінен жарма, жент дайындап сататын саудагерлер арнайы тапсырыспен жасатқан. Мұндай келінің ішіне бірден 4-5 шелек дән кеткен. Осындай келінің ішіндегі дәнді екі жігіт бір-біріне қарама-қарсы тұрып екі жақтан екі келсаппен түйген. Қуырған бидай, тары, жүгері түюге арналған орташа келіні "тоқал келі" дейді. Ел ішінде келі жасайтын шеберлер сиреп кеткен соң, ағаш келінің орнына темірден жасалған шағын келілер де пайда болды. Ондай келіні жасалған материалына қарай халық "темір келі" деп атайды. Келі мен келсап ертеден егіншілікті кәсіп еткен Жетісу аймағында ұзатылатын қыз жасауының құрамына енген. Жаңа түскен келіннің іске икемділігіне, ептілігіне оның келімен тары түюіне қарап баға берген.
Әдебиеттер
Санат:Қазақ мәдениеті Санат:Тұрмыстық бұйымдар Санат:Қолөнер Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Термодинамикалық потенциал
Термодинамикалық потенциал - әрқайсысы жүйенің барлық термодинамикалық қасиеттерінін толық сипатын беретін, термодинамикалық жүйенің күйін сипаттайтын параметрлердің белгілі бір функциясы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Жедел пневмония
=Жедел пневмониялар=
Жедел пневмониялар - этиологиясы мен патогенезі әр түрлі болып келетін өкпе паренхимасы мен аралық тканьнің экссудативті қабынуы. Процеске тамыр жүйесі жиі қатысады.
=Классификациясы=
Клиникалық- морфологиялық сипатына қарай: 1 Паренхиматоздық пневмония. а) крупозды пневмония б) түйінді пневмония 2 . Интерстициялық пневмония. Орны және көлеміне қарай 2 жақты болып бөлінеді. 1. Бір жақты ( сол не оң жақты) а) тұтас пневмония. б) бөлік пневмония. в) сегментарлық пневмония. г) тұтас бөліктік емес пневмония. д) орталық пневмония.
2. Екі жақты пневмония (көлемін көрсету керек).
Ауырлығына қарай: 1. Өте ауыр пневмония. 2. Ауыр пневмония. 3. Орташа ауырлықты пневмония. 4. Жеңіл және абортивті пневмония. Даму барысына қарай: 1. Жедел пневмония. 2. Ұзарған пневмония.
=Этиологиясы=
1. Бактериялар (пневмококк -70-96%, алтын сары стафилакокк- 0,5-5 %, Фридлиндер пневмобацилласы -3-8 %, көкшіл- ірің таяқшасы- 3-8 %, стрептакокк -1-4% ). 2. Вирустар ( А2 –грипінің вирусы – 77,1%, Б- грипінің вирусы -16,4%, С- грипінің вирусы 1%, аденовирус – 3,6% , парагрипп вирусы- 1,2% , тыныс синцитий вирусы-1,5%). 3. Орнитоз -0,6%. 4. Микоплазма- 0,5-1,5%. 5. Риккетсиялар, патогендік гриптер. 6. Аллергия. 7. Табиғи және химиялық факторлар: салқын тию, күйік, сәуле, улар.
1. Қоздырғыш организмге екі жолмен енеді: а) эндогендік жол: стафилакокк, стрептококк, протей,пневмококк, ішек таяқссссшасы. б) экзогендік жол орнитоз қоздырғышы, микоплазма,пневмококк. 2. Организм реактивтілігінің өзгеруі және шартты патогендік флораның бас көтеруі. 3. Инфекцияның бронх арқылы тарауы 4. Бейімдеуші факторлар әсері 5. Бронхтың секреция бөлу функциясының бұзылуы мен оның кірпікшелі эпителийінің өзгеруі. 6. Мукоцилиарлық клиренстің өзгеруі мен гуморалдық иммунитеттің төмендеуі. 7. Паренхиманың жергілікті қорғаныс механизімдерінің әлсіреуі және қан айналысының бұзылуы. 8. Өкпе тканінің инфильтрациясы пайда болу. 9. Қабыну процесінің тарауы.
=Клиникасы (басты синдромдар)=
1. Жай қабыну синдромы: қалтырап тоңу, дененің қызуы, бас ауруы, қан қақыру, қызба, кеуденің ауруы, ЭТЖ өсуі, лейкоцитоз, СРБ,ДФА фибриногеннің көбеюі. 2. Өкпе инфильтрациясы синдромы: кеуденің зақымданған жағының тыныс алуда қалыңқы болуы, дауыс дірілі мен бронхофонияның күшеюі, өкпе дыбысының әлсіреуі, везикула тынысының өзгеруі ,крепитация, рентгенологиялық белгілер. 3. Бронхообструктивті синдром: қақырық қиналып түсетін жөтел, экспираторлық демікпе, қысқырған өкпе дыбысының қорап реңі болуы, құрғақ сырылдардың естілуі. 4. Тыныс жетіспеушілік синдромы: демікпе,цианоз,ӨТС мен Тиффно-Вотчал тестігінің азаюы. 5. Жүрек әлсіздігінің белгілері болуы мүмкін 6. Астения синдромы: делсалдық, әлсіздік, тәбеттің болмауы, тез шаршау. 7. Басқа органдар мен жүйелер зақымдану синдромы:асқазан-ішек жолы, бүйрек, нерв жүйесі өзгерістері.
=Емдеу принциптері=
- Ауруханаға жатқызу, жатқан орында жеткілікті ауа болу,құнарлы тамақтандыру және тамақтың ішінде белоктің, майдың ,көмірсудің, витаминдердің жеткілікті мөлшерде болуы. - Антибактериалық терапия, антибиотиктерді қосып беру және оларды сульфаниламидтермен беру. Биспецификалық ем: - Дезинтоксикация емі. - Өкпе тканіндегі микроцикуляция жақсарту - Артериалық гипотонияда- тамызғыш арқылы преднизолонның 30-40мг венаға жіберу. - Тыныс аналептиктері - Жүрек гликозидтері (строфантин, корглюкон) - Наркотиктер тобына жатпайтын жөтел дәрілері - Обструктивті синдромда эуфилин, сальбутамол,солутан
Жаңа солшылдар
Жаңа солшылдар – дамыған батыстық елдердегі зиялы қауым өкілдерінң, студенттердің, басқа да әлеуметтік жіктедің қозғалысының атауы. «Ж.С.» қозғалысы өткен ғасырдың 60-шы жылдарында батыс елдеріндегі студенттік қызу айтыстар тұсында пайдаболды. Бұл қозғалытың ортақ бағыты – капиталистік қоғамның құндылықтардың теріске шығару, бюрократияға жіне адамды жаншушы билік құрылымдарында қарсы шығуы – оны саяси өмірдің солшыл бөлігіне жатқызады. Алайда, бұл өзінің әлеуметтік құрамы жағынан өте қарама-қайшылықты қозғалыс. Ол соншалықты қарама- қайшылықтарға толы солшыл радикалды идеологияны өмірге әкелді. Буырқанған жастардың көсемдері, көбіне өздеріне идеялық рух беруші ретінде неміс-американ философы әрі әлеуметтанушысы Г.Маркузені (1898-1979) атады. Сондай-ақ «Ж.С.» қозғалысының теориялық көзқарастарының дерек көзі ретінде неміс-американ психологы әрі әлеуметтанушысы Э.Фроммның (1900-1980), австриялық-американдық дәрігер әрі психолог В.Райхтың (1957-1987), неміс философы әрі әлеуметтанушысы Т.Адорноның (1903-1969) еңбектерін мойындады. «Ж.С.» идеологтары К.Маркс іліміне сүйене отырып, оның кейбір категориялары мен идеяларын өздерінше түсіндіруге тырысты. Мысалы, Маркузенің пікірінше, индустриалды дамыған елдердің жұмысшы табы тұтынушылықжарысқа түсе отырып, әлеуметтік тұтастыққа ықпалдасып, өзіндік төңкерістік рөлінен айырылады. Оның бойынша, осы жағдайларда дамыған қоғам шеңберінде төңкерістік бастама радикалды студенттердің, гуманитарлы зиялылардың және халықтың люмпендендірілген бөлігіне өтеді, ал әлемдік деңгейде – байларға қарсы тұратын кедей елдердің үлестен құр қалған бұқарасының еншісінде. «Ж.С.» төңкерістік күрес міндеттерін өздерінше түсіндіреді. Қазіргі кезде «Ж.С.» қозғалысынң жақтаушылары аса көп емес, ол зиялы қауым мен студент жастардың арасныда бөлшектенген, аз ғана топтарда кездеседі. Олардың бұрыңғы мүшелерінің көпшілігі социал-демократтарға, басқа да балама қозғалыстарға қосылды.
Учжулю
Учжулю (туған жылы белгісіз – біздің заманымыздың 13 ) – ғұн тәңірқұты (б.з. 8 – 13). Б.з. 8 ж. Қытай императоры тағына отырған Ван Ман ғұн тәңірқұтын шекарадағы бағынышты князь дәрежесіне түсіруді ойластырады. Ол үшін оның мөрін төменгі дәрежелі мөрмен ауыстыруды қолға алады. Б.з. 9 ж. Қытай елшісі тәңірқұтқа келіп, патша әулетінің ауысқанын, сол себепті ескі мөр алынып, орнына жаңасы берілетінін білдірді. Алғаш мөрді ауыстырғанмен артынан мөрдің төм. дәрежедегілерге берілетінін білген У. Ван Манның билігін мойындаудан бас тартып, Қытайға қарсы әрекетке кірісті. Осылайша ғұндар іс жүзінде Қытайдан бөлініп кетті. Ван Ман ғұндар арасына алауыздық тудыру үшін Улэй Хянь деген князді тәңірқұт деп жариялап, У-ге қарсы жіберді. Бірақ Хянь У. тәңірқұтқа қосылып кетті. Ғұн әскерлері 80 жыл бойы соғыс көрмеген шекарадағы аудандарды бір жылда қаңыратып кетті. Үздіксіз шабуылдар жасаған ғұндар Қытайдың шекара аудандарына шабуыл жасауды жалғастыра берді. Ван Ман әскер шығармақ әрекетін жүзеге асыра алмады. Сөйтіп, У. ғұндардың қытайлардан тәуелсіздік алуына қол жеткізді.
Санат:Тұлғалар Санат:Тарих
Pokémon Go
Pokémon Go — көпқолданушылы, рольдік, шынайы өмірмен толыққан Pokémon сериясының ойыны.
Niantic компаниясы жасаған, алғашында АҚШ-та, Австралия мен Жаңа Зеландияда 2016 жылы 6 шілдеде мобильдік iOS пен Android құрылғылар базаларына шығарылған. Шыққан күнінен соң, апта ішінде жоғары танымдылыққа ие болды.
Қақ жасау
Қақ жасау - көкөніс, жеміс-жидектерді үй жағдайында кептіру. Көкөністерді: сәбіз, сельдерей, петрушка, аскөк, эстрагон, базилика және пастернак тамырларын суық сумен жуып, тазалайды. Содан кейін тілімдеп немесе қырлы етіп кесіп, ортасына селдір мата немесе жіңішке жіптен тоқылған тор керілген ағаш рамаға жұқалап жаю керек. Торды пештегі от жанып біткен соң, 2—3 сағаттан кейін, температурасы 70°С-дан артпаған жағдайда кірпіштердің үстіне немесе духовкаға қоюға болады. Кептіру, әдетте, 5—6 сағатқа созылады. Туралған өсімдіктердің сарғайған және бүлінген жапырақтарын алып тастайды да, кептіруге арналған көкті салқын сумен мұқият жуып, сосын суын сорғытады, сабақтарды біріктіріп, шағын буда етіп бастайды. Жылы күндері будаларды шатырдың астына, сарайда, үйдің төбесінде және басқа да желдің өтіндегі жерлерде жіпке немесе сымға іліп қойып келтіреді. Одан кейін оларды ақырына дейін духовканың есігін ашып қойып сонда кептіруге болады. Ылғалды күндері көкті жуып, майдалап турап, плита немесе духовкада, 40—50°С температурада 2,5-3,5 сағат кептіру керек (петрушка үшін 65-70°С). Бұдан жоғары температурада оның хош иісті заттары буланып ұшып кетеді және витаминдері жойылады. Көктің әр түрін жеке-жеке кептіреді. Кебуіне қарай көк пен тамырларды араластырып салқындатады. Сосын тығыз жабылатын банкаға немесе қаңылтыр қалбырларға салып құрғақ жерде сақтау керек.
Өрік және шабдалы
Кептіру үшін тек піскен жемісті ғана алу керек. Оны жуғаннан кейін ортасынан жарып сүйегін ажыратады, Сосын бір қатарға кесілген жағын жоғары қаратып ыдысқа қою керек. Күн көзінде кептіру 4-5 күнге созылады. Түнге қарай үйге кіргізіл қою керек, өйткені шық басқан жемістер ылғалданып қалуы мүмкін. Жеміс жақсы қақталған кезде оларды бір подносқа қалыңдау етіп жайып, көлеңкеде әбден кептіруге болады. ЬІдыстарға салынған жемісті пеште немесе духовкада 60-70°С температурада 10-12 сағат кептіреді. Жүзімді, әдетте, күннің көзінде 4-9 күн бойы кептіреді. Оны кептірер алдында 3—5 секунд ас содасының қыздырылған (95-97°С-ге дейін) 5 проценттік ерітіндісіне салып алған жөн. Одан кейін дереу таза сумен жуып ыдысқа салады. Бұлайша өңдеу кептіруді тездетуге ықпал етеді. Өйткені, жүзімнің сыртында көптеген майда тесіктер пайда болады. Пеште кептіргенде температура 65-70°С болу керек. Жүзімді егістікте де кептіруге болады, бұл үшін жүзім шоғын сырғауылға тартылған сымға байлап қояды.
Қауын қақтау
Ол үшін қанттылығы жоғары сортты қауындарды таңдап алу керек. Алғаш қауынды тұтастай кептіреді, сосын ортасынан бөліп, тұқымын алып тастап, қабығын аршиды да, қалыңдығы 2—4 ем етіп ұзынынан тіледі. Тіліктерді ағаш ыдыста 8-12 күн кептіреді. Кепкен қауын жұмсақ, иілгіш, ашық-сары немесе ашық қоңыр түсті болуы тиіс. Қазақстанның қауынды көбірек өсіретін оңтүстік облыстарында қауынқақ және қауынқұрт жасайды.
Қара өрік қағы
Қара өрік қағын жасау үшін тек әбден піскен жемістерді іріктеп алған соң оны жуып, жүзімді өңдегендей содамен өңдеу керек. Қара өрікті күндіз күнге кептіргеннен кейін түнге қарай татырлық астына қояды. Оны пеште бірден кептірмейді, салқындату үшін кідіртіп алып, екі түрлі әдіспен кептіреді. Алғашында (3-4 сағаттай) 40-50°С температурада келтіреді, сосын 4-5 сағат кідіртеді. Екінші рет 55-60°С температурада 10-12 сағат бойы әбден кептіреді.
Құрманы (кептіру үшін піскен, бірақ әлі қатты жемісті құрманы пайдаланады) қабықсыз, бойлай немесе көлденеңінен кесіп кептірген дұрыс. Жемістерді кескенде құрма қарайып кетпес үшін тоттанбайтын болаттан жасалған пышақты пайдаланған жөн. Кеплтірілген құрманың бетінде қантты жұқа қабат пайда болады және түрі мен дәмі цукатқа ұқсайды. Қайнату кезінде оның қышқылтым дәмі қайта шығатындықтан, кептірілген құрма компот жасауға жарамсыз.
Итмұрын қағы
Кептіру үшін піскендерін таңдап алып, қаңылтыр табаға бір қабат етіп салады да, 100°С-қа дейін қыздырылған духовкаға немесе пешке қояды. Содан кейін жемістерді елекке салып, араластыра отырып 60-70°С температурада 7 сағаттай ұстайды. Кептіріп болған соң жемістен гүл жапырағын бөліп алу керек және 1-2 күндей бөлме температурасында ұстаған жөн. Егер итмұрын жақсы кепсе, басқан кезде оның қабығы майыспайды, керісінше серіппелі болады. Өте қатты кепкен жеміс үгіліп кетеді.
Алма мен алмұрт қағы
Алма мен алмұрт қағын жасау үшін жемісті ең алдымен жақсылан жуып, жел қақтырады, сосын қалыңдығы 0,51 ем бөліктерге бөліп, тұқымын алып тастайды. Ақ түсін сақтап қалу үшін кескен алмаларды 2-3 минут тұз ерітіндісіне (1 л суға 20 г тұз) салады, ал алмұртты оның буына ұстайды. Қақты шатыр үстіне, үй төбесіне, шошала ішіне жаняды. Күн көзіне жайылған қақ 3-4 күнде тобарсып қалады. Духовкада алманы 65-85°C температурада (5-6 сағат), алмұртты 65-75°C температурада (8-12 сағат) әбден кептіруге болады. Таңқурай, қара бүлдірген, қарамық жидектерін, сондай-ақ шиені пеште немесе духовкада шиені 70-75°C температурада (10-12 сағат), жидектерді 40-60°C температурада (2-4 сағат) кептіреді.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс Санат:Жеміс-жидектер
Дамир Бұлтбайұлы Буданбеков
Дамир Бұлтбайұлы Буданбеков (17.02.1955 жыл, Жамбыл облысы, Шу қаласы) - боксшы, аға жаттықтырушы. Қазақ.
Әкесі - Сағындықов Бұлтбай. Анасы - Сағындықова Назымкүл, жаттықтырушы-кеңес беруші.
Октябрьдің 50-жылдығы атындағы Жамбыл педагогикалық институтының филология факультетін бітірген (1985), орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан).
Бокстан жасөспірімдер арасындағы (1971, 1972), жастар арасындағы (1974) Қазақстан біріншіліктерінің жеңімпазы; ҚазКСР чемпионы (1974); Жастар ойындарының (Горький, 1974), КСРО Кубогының қола жүлдегері (Запорожье, 1975). КСРО спорт шебері (1974). Бокстан ҚазКСР (1991), ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1991). «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1996). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткөрі (1996).
Дереккөздер
Санат:17 ақпанда туғандар Санат:1955 жылы туғандар Санат:Шуда (Жамбыл облысы) туғандар Санат:Жамбыл педагогикалық институты түлектері Санат:Қазақстан Ұлттық бокс құрамасының бас жаттықтырушылары Санат:Бокстан жасөспірімдер арасындағы Қазақстан чемпиондары Санат:Бокстан жастаер арасындағы Қазақстан чемпиондары Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары Санат:Бокстан КСРО Жастар ойындарының қола жүлдегерлері Санат:Бокстан КСРО кубогының қола жүлдегерлері Санат:КСРО спорт шеберлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген жаттықтырушылары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Шешен Республикасы
Шешен Республикасы, Шешенстан (Нохчийн Республика, Нохчийчоь) — Ресей Федерациясының субъектісі, Солтүстік Кавказдың шығысында орналасқан республика. Аумағы 16,171 км². Солтүстіктен оңтүстікке қарай шамамен 170 км, батыстан шығысқа қарай 100 км-ге созылады. РФ келесі субъектілерімен шектеседі: батысында — Ингушетиямен, солтүстік-батысында — Солтүстік Осетиямен және Ставропол өлкесімен, солтүстік-шығыста, шығыс және оңтүстік-шығыста — Дағыстанмен; оңтүстік-батысында және оңтүстігінде тәуелсіз мемлекет — Грузиямен шектеседі.
Солтүстік Кавказ экономикалық ауданының бөлігі және Солтүстік Кавказ федералды өңіріне кіреді.
1978 жылғы Ресей Федерациясы - Ресей (РКФСР) Конституциясының өзгерісіне сәйкес, 1993 жылы 9 қаңтарда құрылды. Шешен Республикасындағы ұрыс қимылдарынан кейін референдум өткізілді, онда 2003 жылғы 23 наурызда тұрғындардың көпшілігі Ресей Федерациясының бөлігі болып қалуға дауыс берді.
Республика басшысы - Р. А. Қадыров (2007 бастап), Парламент төрағасы - М. Х. Даудов (2015 бастап), Үкімет төрағасы - М. М. Хучиев (2018 бастап).
Халық саны 1,4 миллионнан асады, астанасы - Грозный. Мемлекеттік тілдер: шешен және орыс. Уақыт белдеуі Мәскеу уақытына сәйкес, UTC-ден ығысу +3:00 құрайды.
Этимологиясы
Орыс тілінде шешендердің негізгі тұрғылықты жерінде құрылған РФ субъектісінің атауы бүгінде Шешен Республикасы немесе Шешенстан деп аталады. Атаудың этимологиясы орыс тіліндегі шешендер экзоэтнонимімен байланысты және XVIII ғасырдың басынан басталады (этнонимнің ертерек шыққаны туралы пікірлер бар). Республиканың шешен тілінде атауы — Нохчийн Республика немесе Нохчийчоь. Ұлттық атау шешендердің — нохчий эндоэтнонимімен байланысты.
Географиясы
Шешенстан Республикасы Еуропалық Ресейдің оңтүстігінде — Солтүстік Кавказдың шығыс бөлігінде орналасқан, кейде бұл аймақты Солтүстік-Шығыс Кавказ деп те атайды. Шешенстан Республикасының шекарасының ұзындығы 841 км. Республиканың ауданы - 16 171 км², 2018 жылға дейін Шешен Республикасы мен Ингушетия Республикасы арасындағы шекара түпкілікті белгіленбегендіктен, мысалы, ҮРЭ-да оның аумағы туралы әртүрлі ақпарат көздері әртүрлі мәліметтер берді, мысалы, 2017 жылғы басылымында 15,6 мың км² деп көрсетілген. 2018 жылдың 26 қыркүйегінде Ингушетия басшысы Ю.-Б. Б.Евкуров пен Шешенстан басшысы Р.А.Қадыров республикалар арасындағы шекараны белгілеу туралы келісімге қол қойды, содан кейін аудан нақтырақ көрсетіле бастады. Шешенстан солтүстіктен оңтүстікке қарай 170 км, батыстан шығысқа қарай 100 км-ге жуық созылып жатыр. Ресей Федерациясының келесі субъектілерімен шектеседі: батысында – Ингушетиямен (153 км 400 м), солтүстік-батысында – Солтүстік Осетиямен (13 км 300 м) және Ставропол өлкесімен (119 км 300 м), солтүстік-шығыста, шығыста және оңтүстік-шығыста – Дағыстанмен (471 км); Шешен Республикасы оңтүстік-батыста тәуелсіз мемлекет – Грузиямен шектеседі (84 км).
Дереккөздер
Санат:Шешенстан
Сапролит-гумиттер
Сапролит-гумиттер — құрамының басым-көпшілігін гелификацияланған микроқұрамбөліктер құрайтын қазба көмірлер класы;
Дереккөздер
Санат:Геология
Рид Сити (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 2430 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.1 км² шамасында. FIPS коды — 26-67820.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Термодинамикалық цикл
Термодинамикалық цикл - термодинамикалык жүйе жүзеге асыратын дөнгелектік процесс.
Дереккөздер
Санат:Физика
Авариялық-құтқару операциясы
Дереккөздер
Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
Санат:Құтқару
Қызыр Мамырбекұлы
thumb|right|200px|Қызыр Мамырбекұлы Қызыр Мамырбекұлы ) (1893 - 1931) — қазақ ақыны
Шығармалары
«Сәлиха-Сәмен» әсілінде ғашықтық дастан. 1946 жылы алғаш жарияланатын кезде авторы Әсет Найманбайұлы делініп, арада біраз дау туған екен. Ал оны Қызыр Мамырбекұлы жазған деушілер де көп болған. Авторы кім болса ол болсын, жергілікті халықтың аңызы бойынша оқиға осы Шіңгіл жерінде болған деседі. Жұрт соның куәсі етіп, Сәлиха мен Сәмен бекінген «Жаятас» деген жерді көрсетеді. Дастан - қосыла алмаған екі ғашықтың трагедисымен аяқталады.
Дереккөздер
Санат:1893 жылы туғандар Санат:1931 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ ақындары
Бөлей Жөнақынұлы Демесінов
Бөлей Жөнақынұлы Демесінов (1943 жылы туған, Түрікменстан, Мары облысы) – селекционер-ғалым, биология ғылымдарының докторы (1984), профессор (1985]), Түрікмен ауыл шаруашылығы ғылым академиясының корреспондент мүшесі.
Башқортостандағы Уфа ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1968).
Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыты – шөл-шөлейтті жерлерде мал тұқымының өнімділігін арттыру. Оның үлкен бір зерттеу нысаны – Маңғыстау өлкесінде асыл тұқымды Ахалтеке жылқыларын жергілікті Адай жылқысымен будандастырып, сапалы тұқым алу; елтірісі бағалы қаракөл қойын осы өңірде өсіріп, жерсіндіру. Демесіновтің осы мәселелер жөніндегі бағалы ұсыныстары мен ғылыми жаңалықтары Маңғыстау облысы мал шаруашылығында, Оңтүстік Қазақстан облыстарында, сондай-ақ мал тұқымын асылдандыру жөніндегі тәжірибелері ТМД елдерінде кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:1943 жылы туғандар Санат:Мары облысында туғандар Санат:Қазақстан селекционерлері Санат:Биология ғылымдарының докторлары Санат:Түрікмен ауыл шаруашылығы ғылым академиясының корреспондент-мүшелері Санат:Уфа ауыл шаруашылығы институты түлектері
Меруертгүл
Меруертгүл, мамыр қынжыгүлі, мамыр інжугүлі, май інжугүлі (Convallaria majalis) – қасқыржемдер тұқымдасының інжугүл туысына жататын көп жылдық өсімдік. Биіктігі 30 см, тамыры ұзындығы Жемісі – қызыл жидек (кейде сары). Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Өсімдік туралы
Меруертгүлдің елімізде табиғи өсетін түрі бар. Ол лалагүлдер тұқымдасына жатады. Көгалдандыруда мамырлық меруертүлдің (Convallaria majalis) деген түрі қолданылады. Ол сәуір, мамыр айларында гүлдейді. Гүлдерінің түсі сұрпына қарай ақ немесе қызғылт түсті. Жапырағы жалпақ, ширатылып келеді. Гүлсидамы жапырақтарының ортасынан шығады. Бір гүлсидамында 6-20 дана кішкене қоңырау секілді гүлдері болады. Меруертгүл өте нәзік өсімдік. Оны көгалдандыруда көбінесе топтап егеді. Меруертгүлді тал, теректердің астына, альпі шоқысына немесе көктемгі гүлзардың жиегіне егеді. Гүлдеп болған соң қып-қызыл моншақ тәрізді жеміс салады. Меруертгүлдің барлық бөлігі тұтастай улы болып келеді, соған қарамастан табиғаттағы меруертгүл ерекше қорғауға алынған. Себебі оның көктемгі әдемі гүлімен қатар, жидегі дәрілік мақсатта қолданылады.
Күтімі
Көп күтімді қажет етпейді. Құнарлы, жеңіл топырақта тез көбейіп, жақсы өседі. Көлеңкеде өскен меруертгүлдің гүлі сабақ басында ұзақ сақталады.
Көбейтілуі
Меруертгүлді тұқымын себу, қалемшелеу арқылы да көбейтеді. Ең оңай тәсілі ерте көктемде немесе күзде тамыр сабағын бөлу арқылы көбейту.
Меруертгүл туралы тақпақ
Жапырағы үлкен болса да,
Моншақтай нәзік гүлдері.
Меруертгүл деп аталған
Ұқсаған соң түрлері.
Дереккөздер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Санат:Қасқыржемдер Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Талдаудың термиялық әдістері
Талдаудың термиялық әдістерін физикалық-химиялық процестердің термодинамикасына негіздей отырып, мына топтарға бөлуге болады:
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым
Кок-Пела (Пага тармағы)
Кок-Пела — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пага өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 66 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Куин Анна (Мэриленд)
Куин Анна (Queen Anne) — Мэриленд штатының Queen Anne округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 176 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 24-64500.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
IC 3014
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38562, UGC 7119, MCG 7-25-28A, ZWG 215.31, KUG 1206+391.
Сыртқы сілтемелер
IC 3014 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
NGC 2573
NGC 2573 — Octans шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 29 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2573 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6249, ESO 1-1, IRAS02425-8934, Polarissima australis.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз)
Абхаз патшалығы
Абхаз патшалығы — Қап (Кавказ) тауы өңіріндегі ортағасырлық мемлекет.
Астанасы — Кутатиси (Кутаиси) қаласы болған. Халқы негізінен — абхаздар, мегрелдер және свандардан құралған. 8 ғасырдың 80-жылдары абхаз князі Леон ІІ Батыс Грузия халқының Византияға қарсы азаттық күресіне басшылық етіп, патша деген атақ алды. Бүкіл Батыс және Шығыс Грузияның бір бөлігі Абхаз патшалығының құрамына кірді. Ол көршілес грузин мемлекеттерімен, Таяу Шығыстағы және Жерорта теңіз алабындағы елдермен қызу сауда жүргізіп отырған. 9-10 ғасырдың 1-жартысында Абхаз патшалығы біршама күшейді. Георгий (955 жылы) және Леон ІІІ (955-967) патшалардың тұсында мемлекет жері едәуір кеңейді. 975 жылы Абхаз патшалығы біріккен Грузия мемлекетінің құрамына енді.
Дереккөздер
Санат:Абхазия тарихы Санат:Грузия тарихы Санат:Абхазия
Урняк (Миякин ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Пой
Пой — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1804/810/42 орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Асанов ауылдық округі
Асанов ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Пой
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Асанов ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Асаново, Малое Белое, Михайловка, Плоское, Толмачёвка ауылдары кіреді. Орталығы – Асаново ауылы.
Велезо
Велезо (Veleso) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Термодинамикалық тепе-теңдік
Термодинамикалық тепе-тендік - әжептәуір үлкен уакыт аралығынан соң өздігінен түзілетін тұйык жүйе күйі.
Асанов ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1944 адамды құрады.
Велезо
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 291 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 58 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 22020.
Асанов ауылдық округі
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы ауылдық округтері
Термодинамикалық тепе-теңдік
Дереккөздер
Санат:Физика
Қараой (Жетісу облысы)
Қараой — Жетісу облысы Ақсу ауданы, Молалы ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы.
Велезо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Амазон дельфині
Амазон өзенінің дельфині басқа дельфиндерге қарағанда еріншек. Олар 30 жылға жуық өмір сүреді. Бұл дельфин шөбі мол таяз суларда олжасын оңай ұстайды. Сондай-ақ олар таза суда тіршілік етеді. Денесінің үстіңгі жағы - қоңырқай. Құйрық жүзбеқанаты әлсіз болғандықтан, суда тез жүзе алмайды.
Абхаздар
Абхаздар (өз атауы — а́псуа, аԥсуаа; აფხაზები) — Абхазияның негізгі халқын құрайтын абхаз-адығ халқы.
Грузияда — 96 мың адам, соның ішінде Абхазия Республикасында 93 мың (1992). Біразы Түркия, араб елдеріне 19 ғасырдың 2-жартысында қоныс аударған. Абжуй, гудаут, самурзакан этникалық топтары бар. Жалпы саны 115 мың адам.
Амазон дельфині
Дереккөздер
нобай|солға|[[Дуйсбург зообағындағы Амазондық дельфиндер]]
Абхаздар
Тілі
Еуропа нәсілінің балкан-кавказ тармағына жатады, абжуй, бзыб тілінде сөйлейді, жазуы кириллицаға негізделген.
Ат спорты
Ат спорты  — ат үстінде орындалатын спорттық жарыстар. А. с-ның қазіргі заманғы түрлері: атпен мәнерлеп жүру (жай жүру, желдіру, шоқырақтатып шабу, пассаж, пьяффе т.б.), кедергілерден өту (конкур-иппик), үш сайыс (манежде жүру, алаңда атты сынау және кедергілерден өту), жарысу (1200-3200 м қашықтықты барынша тез шауып өту, стипл-чейз, кросс), атпен аң аулау, үлкен қашықтыққа ат шаптыру (25, 50 және 100 км) т.б.; ұлттық түрлері: бәйге, аударыспақ, көкпар, қыз қуу, теңге ілу. А. с-нан ең алғашқы Олимпиялық ойындар б.з.б. 680 ж. өткізілген. Атпен жүрудің арнаулы мектептері 16 ғ-дың бас кезінде Италияда, Францияда, Австрияда пайда болды. А. с. Олимпиялық ойындар бағдарламасына 1900 ж., дүние жүзі және Еуропа чемпионаттары бағдарламасына 1953 ж. енгізілді. Халықар. А. с. федерациясы (FEІ) 1921 ж. құрылды. Қазақстан оған 1952 жылдан мүше. 1956 ж. Алматыда алғашқы А. с. мектебі ашылды. Қазақстандық шабандоздар алғаш Олимпиялық ойындарға 1960 ж. қатысты. Шабандоз С.Филатов Абсент атты ахалтеке сәйгүлігімен (Жамбыл обл, Луговой жылқы з-ты) ең жоғарғы көрсеткішке жетіп, 1 алтын (Рим — 1960), екі қола медальді жеңіп алды (Токио — 1964; Мехико — 1968). 1996 ж. Кечкемет қаласында (Венгрия) дүние жүзі ат спортшыларының 1-фестивалі өтті. Оған 23 мемлекеттің шабандоздары қатысты. Осы жарыста қазақстандық атбегілер ұлттық А. с. түрінің бәрінен өнер көрсетіп, жеңіске жетті. Абайдың (1995), Жамбылдың (1996), М.Әуезовтың (1997) мерейтойлары құрметіне ұйымдастырылған халықар. деңгейдегі аламан бәйгелерде қазақстандық шабандоздар Т.Медеушиев, О.Әмірғалиев, А.Өзіқазақ, Н.Сатыбаев т.б. жүлдегер атанды.
Амазон дельфині
Дереккөздер
Санат:Дельфиндер Санат:Оңтүстік Америка сүтқоректілері
Ат спорты
Санат:Ат спорты
Абхаздар
Діні
Діні — мұсылман-сүннит, православие дінін ұстанатындар да бар.
Кәсібі
Абхаздардың негізгі кәсібі — егіншілік, отарлап мал бағу, омарташылық және аң аулау. Жүгері, бидай, темекі, мақта, жүзім, жеміс-жидек, ірі қара, тауда ешкі өсіреді. Кейін шай, цитрус жемістерін өсіре бастады. Дәстүрлі қолөнері — ауыл шаруашылығы құралдарын, ыдыс-аяқ, аң мүйізінен, темірден әшекейлер жасау, кесте тігу, кілем тоқу, ағаш өңдеу. Үлкен патриархалдық отбасына — аталықтарға бірігеді. 19 ғасырда көршілік қауым көбейе бастады. Дөңгелек, төртбұрышты шетеннен тоқылған баспаналар 19 ғасыр ағаш үйлермен, 2 қабатты тас үйлермен ауыстырылды.
Мәдениеті
Ерлер — жүннен тоқылған немесе мақталы шалбар, көйлек, бешпет, бурка, киіз қалпақ киеді. Әйел киімдері — бүрмелі шалбар, тік жағалы көйлек, бешпент, байлауыш, ағаш кебіс.
Ұлттық тағамдары — мамалыга, ашыған сүт, ірімшік, көкөніс, пісірілген қой, қуырылған құс еті (аджика).
Қазақстандағы абхаздар
Абхаздар Қазақстанға Ұлы Отан соғысы жылдары және оның алдында күштеп көшірілген. 2009 жылғы санақ мәліметі бойынша Қазақстанда 76 адам тұрады.
Дереккөздер
Санат:Грузия халықтары
Қараой (Жетісу облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан батысқа қарай 103 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 28 адам (12 ер адам және 16 әйел адам) болса, 2009 жылы 28 адамды (14 ер адам және 14 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
Кункун-Еган
Кункун-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пурум-Сабун өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ахалтеке жорығы
Ахалтеке жорығы, Ашғабадтан ауған-парсы шекарасына дейінгі аралықта тұратын түрікменнің ахал, теке тайпаларын бағындаруға бағытталған.
NGC 7046
NGC 7046 — Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 10 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7046 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66407, UGC 11708, MCG 0-54-9, ZWG 375.20, IRAS21123+0237.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз)
Бассано-Романо
Бассано-Романо (Bassano Romano) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Витербо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4277 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 114,18 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 37,46 км² шамасында. Пошта индексі — 1030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Gratiliano. Жыл сайынғы мерекесі — 12 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Вальхермосо-де-ла-Фуэнте
Вальхермосо-де-ла-Фуэнте (Valhermoso de la Fuente) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Манчуэла-конкенсе ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,08 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Физикалық шамалар жүйесі
Физикалық шамалар жүйесі– кей шамалар тәуелсіз саналып, кейбіреулері тәуелсіз шамалардың функциясы болатын ретпен құрылған өзара байланысқан физикалық шамалар жиынтығы. Физикалық шамалар жүйесі шартты түрде басқа шамалардан тәуелсіз деп қабылданған негізгі физикалық шамалар және негізгі шамалар арқылы анықталатын туынды физикалық шамалардан тұрады. Физикалық шама бірлігі – мәні бірге тең шектеулі өлшемді физикалық шама. Біртекті физикалық шамалардың мөлшерін көрсетуге қолданылады.
Дереккөздер
Физика : Жалпы білім беретін мектептің 9 - сыныбына арналған оқулық.
Старый Мост (Мостар)
250px|thumb|Мостар көпірі Мостар көпірі (Stari most) — Мостар қаласындағы Неретва өзені арқылы өтетін көпір. Көпір 1560-шы жылдарында салынған. 1990-шы жалдарында қиратылып, 2004 жылы бұрынғы қалпына келтірілді.
2005 жылы көпір маңындағы жер ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасына енгізілді.
Дереккөздер
Санат:Көпірлер
Үлкен Репь-Еган
Үлкен Репь-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Юганская тармағының сол жағалауынан 148 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Михалич (Варна облысы)
Михалич (Михалич) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9284. Телефон коды — 05132. ЕКАТТЕ коды — 48524.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Михалич
Фрадизела
Фрадизела (Fradizela) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,46 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Питанги (Минас-Жерайс)
Питанги (Минас-Жерайс) (Pitangui (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пара-ди-Минас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 818 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 568,332 км² шамасында. Халық тығыздығы — 41,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1715 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Сапропелдер
Сапропелдер — көлдер өңірінде қалыптасатын органикалық минералды түзілімдер; бұлардың құрамындағы органикалық заттар көл суында тіршілік еткен өсімдіктер мен жәндіктердің, кейде көлді қоршаған құрлықтар өңірінен әкелінген жер үсті өсімдіктерінің ыдырауы нәтижесінде калыптасқан заттар есебінен түзілсе, минералды бөлшектері көбінесе құм және саз түйіршіктерінен, сирегірек суда еріген кальций, темір және марганец минералдарынан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Нидеррёблинген (Хельме)
Нидеррёблинген (Хельме) (Niederröblingen (Helme)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зангерхаузен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 453 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 87 300. Муниципалитеттің басшысы — Клаус-Дитер Пальман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Жюль Риме
Жюль Риме (фр. Jules Rimet; 14 қазан 1873, Жоғары Сона, Франция — 16 қазан 1956, Сюрен, Франция) — ФИФА-ның үшінші президенті ретінде әлемге танымал болған тұлға. ФИФА-ны 33 жыл үздіксіз басқарған. Бұл рекордтық көрсеткіш.
Өмірбаяны
Риме сонымен бірге 1897 жылы Париждің "Ред Стар" клубын құрған, 1919-1949 жылдары Франция Футбол Федерациясын басқарған. 1873 жылы Франциядағы Жоғары Сона аймағында дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыстың ардагері, лейтенант шенін алған. 1921 жылы ФИФА-ның президенті боп сайланды да, әлем чемпионатын ұйымдастыру ісіне бел шеше кірісті. Рименің белсенуімен 1930 жылы Уругвайда тұңғыш әлем чемпионаты өтті.
2014 жылы түсірілген режисер Ф. Обертеннің "Олар әлемді біріктірді" фильмінде Жюль Рименің рөлін Жерар Депардье сомдады.
Сілтемелер
Санат:ФИФА президенттері
Құсман Мұсағалиұлы Сауанаев
1956 жылы 8 шілдеде Ақтөбе облысы Қобда ауданы Ортас кентінде туған. Қазақ.
Әкесі - Сауанаев Мұсағали Қазиханұлы, марқұм. Анасы - Сауанаева Алтыншаш Қанапияқызы, марқұм.
Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының жекпе-жек факультетін бітірген (1983), оқытушы-жаттықтырушы.
2004 жылдан бері - күрестен ҚР құрамасының оқытушы-жаттықтырушысы.
Еркін күрестен Азия Чемпионатының жүлдегері Мәмбетов Мұратты; еркін күрестен жасөспірімдер арасында өткен Әлем чемпионатының жүлдегері Шамсудинов Элдарды; еркін күрестен жастар арасында өткен Азия чемпионатының, Әлем чемпионатының жүлдегері Оразғалиев Бауыржанды; еркін күрестен әскери қызметкерлер арасында өткен Азия Чемпионатының, Әлем чемпионатының жүлдегері Османов Сейфудинді тәрбиелеген.
Үздік жаттықтырушы (2003, 2004). Күрестен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы.
Әскери атағы - запастағы сержант.
Хоббиі - туған өлкеде серуен құру.
Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.
Үйленген. Жұбайы - Сауанаева Мәрия Нұрмұханқызы, үй шаруасымен айналысады. Ұлы - Сауанаев Бекжан Құсманұлы (1988 жылы туған), күрестен ҚР қола жүлдегері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Спорт
Клочков ауылдық округі
Клочков ауылдық округі – Қостанай облысы Қамысты ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019 жылы құрамына таратылған Талдыкөл ауылдық әкімдігінен Талдыкөл ауылы қосылды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Клочково, Талдыкөл ауылдары кіреді. Орталығы – Клочково ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 937 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қамысты ауданы ауылдық округтері
Қосылыс
Дереккөздер
Санат:Механика
Саркони
Саркони (Sarconi) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Потенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1349 адамды құрайды. Халық тығыздығы 45 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 30 км² шамасында. Пошта индексі — 85040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Вайсвайль
Вайсвайль (Weisweil) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Эммендинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2126 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 19,09 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 16 049. Муниципалитеттің басшысы — Олифер Грумбер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Сарқынды сулар
Сарқынды (ақаба) сулар – қоқыс  қалдықтармен ластанған, елді мекендер мен өндіріс орындарының аумағынан канализация жүйесі арқылы сыртқа ағызып жіберілетін сулар.
Дереккөздер
Санат:Геология