cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шығыс Еуропа платформасы
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: География Санат: Платформалар
Қазақстандағы самбо
Ақпарат көздеріне қарағанда жартығасырлық тарихы бар қазақ самбо мектебінің негізін қалаған Мәскеу мемлекеттік дене шынықтыру институтының түлегі Василий Иванұлы Воронкин болған. Ол 1953 жылы республикадағы алғашқы самбо секциясын ашады. Сол жылы Қазақстан біріншілігі де алғашқы рет өтеді. 1960 жылы күрестің бұл түрі Қазақстан X Спартакиадасы бағдарламасына енгізіледі. КСРО құрамына жолды алғашқы болып 1975 жылғы КСРО кубогінің қола жүлдегері жамбылдық Нұрбай Жармұхамедов ашады. Эстафетаны одан әрі қазақтардың алғашқылары болып әлем чемпионы және әлем кубоктораның иегерлері болған КСРО еңбек сіңірген бапкері - Марат Жахитовтың (Жамбыл) шәкірттері жалғастырады. Олар - Қанат Байшұлақов пен Талғат Байшұлақов, солармен қатар КСРО халықтары Спартакиадасының жеңіпазы - Сәлкен Жартыбаев. Жамбыл облысы, және жалпы Қазақстан самбо дамуына қомақты үлес қосқан энтузиастары, қажырлы еңбек еткен азаматтар - Марс Ұрқымбаев, Мақұлбек Байгелдиев және Алтынбек Оразбаев. Жеңіс дәйтүрін жалғастырушы қазақ самбошылары - Арман Ташметов, Бауыржан Садыханов, Асылбек Әлкей, Серік Оразханов, Медет Торғаев т.б.
Санат:Қазақстан самбосы
Наполеон III
Шарль Луи Наполеон Бонапарт (Charles Louis Napoléon Bonaparte), Луи-Наполеон Бонапарт (Louis-Napoléon Bonaparte) атына ауыстырылған, кейін III Наполеон (Napoléon III; 20 сәуір 1808 жыл — 9 қаңтар 1873 жыл) — Францияның 1-ші президенті, Францияның соңғы императоры, Андорра князі.
Өмірбаяны
5 қыркүйек 1870 жылдан 19 наурыз 1871 жылға дейін тұтқында болған.
Санат:Франция президенттері
Күләш Керімбайқызы Сырманова
Күләш Керімбайқызы Сырманова (1954 жыл 3 қаңтар, Түркістан облысы, Мақтаарал ауданы, Жаңаауыл) – техника ғылымдарының докторы (1997), профессор (1999).
Ғылыми еңбектері
80-нен астам ғылыми жарияланымның, 4 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:1954 жылы туғандар
Маятник
200px|thumb|rightМаятник — өзіне түсірілген күштердің әсерінен қозғалмайтын нүктенің немесе осьтің төңірегінде тербелетін қатты дене. Әдетте Маятник деп ауырлық күші әсерінен тербеліс жасайтын денені атайды. Осы кезде Маятниктің осі оның ауырлық центрі арқылы өтпеуі тиіс. Қарапайым Маятник ретінде ұзындығы l болатын жіпке (немесе жеңіл шыбыққа) ілінген кішігірім С салмағы бар жүкті алуға болады. Егер жіпті созылмайды деп қарастырсақ және жүктің мөлшерін жіптің ұзындығымен салыстырғанда ескермеуге болатын болса, ал жіптің массасы жүктің массасымен салыстырғанда ескерімсіз аз болса, онда жүкті О іліну нүктесінен өзгеріссіз l қашықтықта орналасқан материалдық нүкте деп қарастыруға болады. Мұндай Маятник математикалық Маятник деп аталады.
Егер тербелістегі денені материалдық нүкте деп қарастыруға болмайтын болса, онда Маятник физикалық Маятник деп аталады.
Егер тепе-теңдік қалыптан ауытқыған (С0) Маятникті бастапқы жылдамдықсыз қоя берсе немесе С нүктесіне бастапқы ауытқу жазықтығында жатқан және ОС-ға перпендикуляр бағытталған жылдамдық берілсе, онда М. бір вертикаль жазықтықта тербеліс жасайды, ал С нүктесі шеңбер доғасының бойымен қозғалыс жасайды. Маятниктің бұл жағдайдағы қалпы бір координатпен анықталады. Жалпы жағдайда М. тербелісі гармон. тербеліске жатпайды: олардың Т периоды амплитудаға тәуелді болады. Егер де Маятниктің ауытқуы аз болатын болса, онда ол периоды: болатын гармон. тербеліске жуық тербеліс жасайды, мұндағы g — еркін түсу үдеуі; бұл жағдайда Т периоды тербеліс амплитудасына тәуелсіз болады, яғни тербеліс изохронды.
Физикалық Маятник ауырлық күшінің әсерінен аспаның (подвестің) горизонталь осі маңында тербеліс жасайтын қатты денеден тұрады. Болмашы бұрышына ауытқыған М-тің периоды: болатын гармон. тербеліс жасайды, мұндағы І— Маятниктің іліну (аспа) осіне қатысты анықталған инерция моменті, l — О іліну осінен С ауырлық центріне дейінгі қашықтық —Маятниктің массасы. Демек, физикалық Маятниктің тербеліс периоды ұзындығы l0=І/Ml болатын матем. Маятниктің тербеліс периодымен сәйкес келеді. Бұл ұзындық берілген физикалық Маятниктің келтірілген ұзындығы деп аталады. Маятниктер түрліше приборларда (сағат, т.б.) кеңінен қолданылады.
Серіппелі маятник
Серіппелі маятник - серіппенің серпімділік күшінің әсерінен түзу сызықты тербеліс жасайтын дене.
Дереккөздер
Санат:Физика
Монтано-Антилия
Монтано-Антилия (Montano Antilia) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2219 адамды құрайды. Халық тығыздығы 67 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 33 км² шамасында. Пошта индексі — 84060.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Sebastiano martire. Жыл сайынғы мерекесі — 20 қаңтар.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Пьюро
Пьюро (Piuro) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1911 адамды құрайды. Халық тығыздығы 22 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 85 км² шамасында. Пошта индексі — 23020.
Картама
Картама (Cártama) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Малага провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Валье-дель-Гвадальхорсе ауданында (комарка) орналасқан.
Пьюро
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Картама
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 105 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 17 км.
Ликерсхаузен
Ликерсхаузен (Lykershausen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Картама
Сыртқы сілтемелер
Санат:Малага елді мекендері
Ликерсхаузен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 214 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 083. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Йозеф Кринг.
Сарыоба (тау, Ақтоғай ауданы)
Сарыоба – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Ақтоғай ауылының оңтүстігінде 50 км жерде орналасқан тау.
Ликерсхаузен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Сарыоба (тау, Ақтоғай ауданы)
Жер бедері
Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 18 км-ге созылып жатыр, енді жері 7 км. Абсолюттік биіктігі 997 м. Сай, шатқал, аңғарлармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады.
Геологиялық құрылымы
Девон жүйесінің орта жəне жоғарғы бөлім жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Қоңыр топырақ жамылғысында сұлыбас, боз жəне т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. Бұлақтарға бай. Тау аңғарында Талдыбұлақ, Қасқа, Майтас, т.б. қыстаулар бар.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Ләззат Оразханқызы Асанова
нобай|Ләззат Асанованың комсомолдық билеті Ләззат Оразханқызы Асанова (27.07.70, Алматы облысы, Панфилов ауданы, Ақжазық ауылы — 25.12.86, Алматы) — Желтоқсан көтерілісінің (1986) құрбаны. 1985 жылы Алматыда П.Чайковский атындағы музыкалық училищеге оқуға түскен. Алматыда 1986 жылғы 17-18 желтоқсанда болған қазақ жастарының отаршылдық және әміршілдік жүйеге қарсы азаттық көтерілісіне белсене қатысқан. Ол Орталықтың билеп-төстеушілігіне наразылық білдіріп, қаладағы Жаңа Алаңға (қазіргі Республика алаңы) алғашқы ереуілшілер қатарында “Қазақтар! Кіріптарлық құлдықта өмір сүргеніміз жетеді! Біз еліміздің тәуелсіздігін жеңіп алған кезде ғана азат бола аламыз!” деген ұранмен шықты. Көтеріліс қатыгездікпен жанышталғаннан кейін басқа да ұсталған 87 адам қатарында А-ға Қазақ КСР ҚК-нің 65-бабымен айып тағылып, (Көтеріліске қатысып ұсталғандар жөніндегі Қазақ КСР ІІМ-нің құжаты, (1211-177, 23.02.1990) қамауға алынды. 1986 жылғы 17-18 желтоқсанда Алматы қаласында болған оқиғаларға түпкілікті баға беру жөнінде республика Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы құрған комиссия мүшесі Ф.Игнатовтың мәліметтеріне қарағанда, Ләззаттың мәйіті бірнеше күннен кейін музыкалық училище жатақханасынан табылған да, ол туралы жатақхананың бесінші қабатынан құлап өлген деген қауесет таратылған. Осыған қарамастан мәйітті Алматы облысы Панфилов ауданындағы Ақжазық кентіне Ішкі істер министрлігі мен Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің қызметкерлері арнайы қарауылдап апарған. Ләззатты жерлеудің алдында денесін ақ жуып, арулаған кезде оның екі білегіне салынған темір бұғаудың қалдырған көкпеңбек іздерін, бас сүйегінің шүйдесі ойылып кеткені анықталды. Осыған қарағанда ол жазалаушылардың қолынан қаза тапқан. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан соң ғана А. жөніндегі шындық қалпына келтіріле бастады. Ләззаттың ерлігіне арналған ән (“Қаһарман қыз — Ләззат қыз”. Музыкасын жазған Жоламан Тұрсынбаев, өлеңі — Абдрахман Асылбектікі), ол жөнінде баспасөз беттерінде ғалымдар мен мемлекет, қоғам қайраткерлерінің пікірлері жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:1970 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Желтоқсаншылар
Сәтімбек Төлешев
Сәтімбек Төлешев (1920, Шу ауданы Жамбыл қаласы – 1977, Алматы) – 2-дүниежүзілік соғыс ардагері, баспагер. Әке мен шешеден ерте айырылып, Саратов қаласындағы балалар үйінде тәрбиеленді. Семей жұмысшылар ф-тін (1937), Алматы пулеметшілер уч-щесін (1939) бітірген.2-дүниежүзілік соғыс кезінде Алматыда құрылған 391-атқыштар дивизиясындағы рота командирі ретінде Холм қаласын азат ету жолында күресті. Кейін батальонды басқарып, 1-гвардиялық әуе-десанттары құрамасында әр түрлі майдандарда шайқасты. Бірнеше рет жау тылына десант болып түседі. Польшадағы партизандар құрамасының штаб бастығы болды. Чехословакия мен Польшаны фашист басқыншыларынан босатуға белсене қатынасып, ерліктің үлгісін көрсетеді. 1945 ж. наурыз айында кеңес Армиясының сапына қайта қосылады. 1949 ж. Төлешевтің отбасы Иванов қаласынан Алматыға оралды. Ол әуелі бірінші, содан кейін екінші баспахананың директоры болды. Алматы «Кітап» ф-сының іргесін қаласып, оның директоры болады. Өмірінің соңғы кездерінде Республика баспа кәсіпорнының Бас директоры қызметін атқарды. Қазақстан баспа өндірісін өркендетуге елеулі үлес қосты. Төлешев Жауынгерлік Қызыл Ту, І және ІІ дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз, Отан соғысының бірінші дәрежелі партизаны ордендерімен, КСРО медальдарымен, бейбіт еңбек майдандарында Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. 1964 ж. ол поляк халқының ең жоғ. ордені – Виртути Милитари күміс кресіне ие болды. Шығыс халықтарының өкілі ретінде мұндай жоғары награданы тұңғыш алған болды. Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері атағы берілді. ''К. Рыспаев''
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар Санат:Жауынгерлік Қызыл Ту орденінің иегерлері
Соус Лаурэль (Мэриленд)
Қала тұрғындарының саны 20479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.1 км² шамасында. FIPS коды — 24-73650.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Монти-Кармелу (Минас-Жерайс)
Монти-Кармелу (Минас-Жерайс) (Monte Carmelo (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Патросиниу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Ай-Пысес-Еган
Ай-Пысес-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сороминск өзенінің оң жағалауынан 107 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 58 км-ді құрайды.
Монти-Кармелу (Минас-Жерайс)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 694 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 353,68 км² шамасында. Халық тығыздығы — 37,4 адам/км².
Ай-Пысес-Еган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Монти-Кармелу (Минас-Жерайс)
Тарихы
Қала 1840 жылы құрылған.
Ай-Пысес-Еган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Монти-Кармелу (Минас-Жерайс)
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Тьоне-ди-Тренто
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3528 адамды құрайды. Халық тығыздығы 104 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 33 км² шамасында. Пошта индексі — 38079.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Виктор. Жыл сайынғы мерекесі — 5 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Ребриха (Касмала тармағы)
Ребриха — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Касмала өзенінің сол жағалауынан 91 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тұрғанбай Елешов
Тұрғанбай Елешов - (1957, Атырау облысында туған). 1976-1978 жылдары - «Доссормұнай» МАБ көлік кеңсесінде тракторшы. 1978 жылдан - «Жайықмұнайгаз» МГӨБ Жаңаталап мұнай өндіру цехында оператор. «Ерең еңбегі үшін» медалымен марапатталған (1999).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Коадаптация
Коадаптация (латынша coadaptation – өзара бейімділік) – эволюциялық процесс кезінде органдардың морфологиялық құрылысы мен атқаратын қызметі жөнінен бір-біріне бейімделуі. Бұл - корреляцияның бір түрі. Коадаптация табиғи сұрыптау кезінде өзгеріске ұшырайтын органдардың құрылысы мен қызметіндегі тиімді байланыстарды қамтитын генетикалық өзгерістер әсерінен жүзеге асады. Коадаптация организмнің жаңа тіршілік жағдайына бейімделуін қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Эволюция Санат:Терминология
Үлкен Юнко-Шор
Үлкен Юнко-Шор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Пятомбой-Ю өзенінің оң жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Асархаддон
Асархаддон  (ассирияша Ашшурахиддин, т.-ө.ж.б.) — Ассирия патшасы (б.з.б. 680 — 690). Саргон әулетінен шыққан. Саяси бүлік кезінде таққа отырған. Асархаддон әкесі Синахериб талқандаған Вавилон қаласы мен оның ғибадатханаларын жаңғыртып, Ассирияның басты қаларының бұрынғы саудагершілік пен салық төлеудегі артықшылықтарын қалпына келтірді. Мемлекетке қауіп төндірген киммериялықтар мен көшпелі халдей тайпаларының шабуылын тойтарыс беру үшін солтүстіктегі сақтардың (скифтердің) көсеміне кенже қызын беріп, құдандалық одақ құрды. Асархаддон. тұсында Ассирия Арабия, Финикия, Мысыр елдерімен соғыста елеулі жеңістерге жетті. Олар Ассирияға қыруар салық төлеп тұрды, Мысырдың ассирияша ат қойылған 20 қаласының көбісін ассириялық әкімдер басқарды. Асархаддон. көзі тірісінде өзінің тағына мұрагерлікке кенже ұлы Ашшурбанипалды тағайындады.
Санат:Б. з. д. 669 жылы қайтыс болғандар Санат:Ассирия патшалары Санат:Бабыл патшалары Санат:Ирак тұлғалары
Каме
Каме — Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Камеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 771 адамды құрады. Пошта индексі — 452331, ОКАТО коды — 80243835001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Губь
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тұрысжан Айнақұлов
Тұрысжан Айнақұлов (24.11.1933, Жамбыл ауданы, Жанкелдин ауылы - 9.2.1997, Қызылорда қаласы) — актер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1967).
1956 ж. Алматы музыкалық училищесін бітірген. 1950-1952 ж. Еңбекшіқазақ ауданы театрында, 1956-1960 ж. Талдықорған, 1960-1990 ж. Қызылорда облыс драма театрларында актер болған. Ол 100-ден аса сахналық бейнелер жасады. Оның ішінде: Қозы, Қарабай Сердәлі, Хазірет (Ғ. Мүсірепов, «Қозы Көрпеш-Баян сұлуында», «Ақан сері – Ақтоқты»), Алексей (В. Вишневский, «Оптимистік трагедия»), Тузенбах (А.Чехов, «Апалы-сіңілі үш қыз») т.б. рөлдерді сәтті орындады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Мәдениет
Әбділғазиз (Османлы сұлтаны)
Әбділғазиз (9 ақпан 1830 — 4 маусым 1876) — Османлы мемлекетінің 32-ші сұлтаны, Ислам халифатының 97-ші халифі.
Әбділғазиз жаңартпалар жүргізуді қалады, халық арасында танымал болды, және халыққа мемлекеттік қазынаны үнемдеуге ант берді. Бірақ ол өзінің жоспарларын жүзеге асыруға берік болмағандықтан, оның жаңартпалары жүзеге аспады. 1862 жылдан бастап сұлтан жүйке жүйесінің бұзылуына ұшырады, сондықтан 1871 жылға дейін мемлекеттік істерді садрағзамдар жүргізді.
Өмірбаяны
нобай|солға|200px|Бақытсыз Әбділғазиз
Әбділғазиз 1830 жылы османлы елордасы Константинопольде османлы сұлтаны II Махмұт шаңырағында дүниеге келді.
Әбділғазиз билеген жылдарының ең маңызды оқиғалары: 1866 жылы Кандияда төңкеріс басталуы, 1867 жылы Белградтың Сербияға өтуі, 1868 жылы Грекияның мәмілегерлік жеңісі, Мысыр бейлербейін басу болды.
1863 жылы Әбділғазиз садрағзам Кешешізада Мехмет Әмин Фуат пашамен бірге Мысырға сапар шекті.
Ажалы
1876 жылдың 30 мамырында садрағзам Мүтержім Мехмет Рүшді паша мен уәзір Құсайын Әуні паша Әбділғазизді тақтан безуге мәжбүрлетті. Бірнеше күннен кейін, 4 маусымда, ресми жариялау бойынша, сұлтан өзінің көктамырын кесіп, өзін-өзі өлтірді. 1871 жылғы соттық үдеріс нәтижесінде Мидхат паша бастаған мемлекеттік қайраткерлер сұлтанның өліміне байланысты екені дәлел болды.
Қызықты деректер
Санат:9 ақпанда туғандар Санат:Стамбулда туғандар Санат:Османлы империясының сұлтандары Санат:Өлтірілген монархтар
Дәулеткелді (ру)
Дәулеткелді - Кіші Жүздің Тама тайпасының құрамына жататын ру.
Тама Әліп және Жөгі атты аталардан құралады. Әліптің қара шаңырағы осы Дәулеткелді руында. Дәулеткелді өз кезегінде Назар, Дербіс, Бағалақ, Қосым сияқты аталардан тұрады. Дәулеткелді ұрпақтары ертеректе Астрахань жерін мекендесе, кейіннен Бөкей Ордасында, Орынбор өңірлерде өмір сүрді. Одан соңғы қазақ тарихындағы түрлі көтеріліс, толқулардан соң бұл рудың адамдары қазіргі Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл облыстарына шашылып кетті. Бұл рудан Баян Байболатұлы, Бұзау батыр, Бақ батыр, Барақ Бигелдіұлы секілді қазаққа танымал батырлар туса, кейінгі өскелең ұрпақтар арасында жазушы Берік Шаханұлы, әнші Амангелді Сембин, ақын Тынышбай Рақым, танымал әнші Сәуле Жанпейісова, белгілі журналист Болатбек Төлепберген секілді жандар бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Алфандега-да-Фе (аудан)
Алфандега-да-Фе (аудан) (Alfândega da Fé (freguesia)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фе муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Ботсван Баспасөз агенттігі
Ботсван Баспасөз Агенттігі (БОПА) (Botswana Press Agency ВОРА) – Үкіметтік ақпарат агенттігі.
1981 жылы негізі қаланды. Габоронда орналасқан. Private Bag 0060, Gaborone; Tel: 31 3631; Telex: 2284.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Осасуна
«Осасуна»  — Испанияның Памплона қаласындағы футбол клубы. Атауын қазақшаға тікелей аударса "Денсаулық" деген мағына береді.
Тарихы
Клуб 1920 жылы құрылған. 1935 жылы бірінші рет Ла лигада өнер көрсетті.
2004/05 жылғы маусымда Испания кубогының финалына шықты де, "Бетистен" ұтылып қалды.
2005/06 жылғы маусымда Испания чемпионатында 4-ші орынға табан тіреді де, 2006/07 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасына қатысты. Үшінші іріктеуде "Гамбургтен" сырт алаңдағы доп басымдығымен ұтылды (0:0, 1:1). Осылайша жарысты УЕФА кубоында жалғастырды. Жартылай финалға дейін жетіп, "Севильядан" жеңілуге мәжбүр болды.
Құрамы
29 тамыз, 2019
Сілтемелер
Санат:Испания футбол клубтары
Мамун
Мамун, әл-Мамун Әбуль-Аббас Абдуллаһ Мамун (786 — 33) — халифа (813 — 33) Аббас әулетінен шыққан. Құлдар мен шаруалар көтерілістерін, қол астындағы кавказ халықтарының ұлт-азаттық көтерілістерін аса қаталдықпен басып-жаншып отырған. Ол билік құрған тұста әдебиет пен өнер дамыды, ежелгі гректердің ғылыми жазбалары араб тіліне аударылды. Мамун Бағдадтағы обсерватория, ғалымдар үйін, медицина мектептерін салуға қаражат бөлді.
Дереккөздер
Санат:786 жылы туғандар Санат:833 жылы қайтыс болғандар Санат:Аббас әулетінің халифтері Санат:Ирактық Аббасилердің халифалары
Сығылу қысымы
Сығылу қысымы (давление сжатия) - іштен жанатын қозғалтқыштарда ауаның немесе жұмыс қоспасы сығылуының ең соңындағы қысымның ең үлкен мөлшері.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Торсық
thumb|200px|Металдан жасалған торсық, кесе және тақсы сауғалық бұйымдары
Торсық – Орталық Азиядағы түркі халықтарының қымыз, шұбат, іркіт құюға арналған ежелгі ыдысы. Әсіресе,
Торсық түйенің, бұғының, өгіздің мойын терісінен жасалады. Жүні жидітілген теріні қалыпқа салып пішеді де таспамен тігеді. Торсықты саба сияқты қарағайдың бүрімен немесе арша, тобылғымен ыстайды. Торсықтың түрлері: Торсықтың бүйірі дөңгелек, мойны жіңішке әрі ұзын болып келеді. Аузына ағаштан тығын тығылады. Ол жоғалып қалмау үшін қайыстан бау өткізіп, бір ұшын торсықтың мойнына бекітіп қояды. Кейбір торсықтарға арнаулы мүйізшапқымен (ысқышпен) әр түрлі өрнек салынады.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
Санат:Тұрмыстық заттар Санат:Ыдыстар
Ацератерий
thumb|left|160px| Ацератерийдің қазбадан табылған бас сүйегі
Ацератерий- қазба түрінде табылған керіктер тұқымдасына жататын мүйізсіз керік.
Биологиялық сипаттамасы
Айератерий осы кездегі керіктерден аласа, бірақ жүрдектеу болған.
Дене тұрқы - 2,5 м-дей, бойы - 1 м-ге жеткен. Аяқтары 3 аша тұяқты, тек кейбір ертерек тіршілік еткен түрлерінде алдыңғы аяғы 4 ашалы. Сававнна сияқты ашық далаларда өмір сүрген.
Таралуы
Ацератерий неоген дәуірінде Батыс Еуропа мен Азияда кең тараған. Ацератерийдің 5 түрінің әр түрлі сүйектері Қырымда, Кавказда, Украинада, Молдавияда жоғарғы миоцен - төменгі плиоцен шөгіндісінен белгілі. Қазақстанда Айератерийдің қаңқасы т.б. түрлі сүйектері жоғарғы олигоцен - төменгі миоцен шөгінділерінен Қостанай облысындағы Жыланшық өзенінің бойынан, Арал теңізі маңынан, Аякөз ауданынан табылған.
Сапфир
Сапфир (sappheivos - көк тас) — Ті мен Ғе қоспасы бар корундтың бір түрі. Электрондық аспап жасауда қоспалар мөлшері шамамен 0,001% синтетикалық cапфир монокристалдары ("лейкосапфир") пайдаланылады. Сапфир инфрақызыл техниканың оптикалық элементтері мен аспаптарын, ИС пен гибридті ИС-дың төсеніштерін жасауда, сондай-ақ ШӨ пластиналарды өңдеуге арналған абразивті зат ретінде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Оптикалық заттар Санат:Диэлектриктер Санат:Мөлдір заттар Санат:Алюминий минералдары
Төменгі барсхан
ТӨМЕНГІ БАРСХАН – 6 – 13 ғ-ларда өмір сүрген көне қала. Байзақ ауданында орналасқан. Төменгі Барсхан туралы алғаш рет Х ғ-да өмір сүрген араб жиһанкездері Кудалы ибн Жапар мен Макдиси жазбаларында айтылады. Тараз аймағындағы ең ірі қалалардың бірі ретінде салыну жобасы жөнінен көне Таразға ұқсайды. Қаланың цитаделі, шахристаны, рабады болған. Төменгі Барсханды 1940 ж. Г.И. Пацевич зерттеді. 1956 ж. Т.Н. Сенигова археол. қазба жұмыстарын жүргізді. Қалашықтың қазіргі орнында мұсылмандар зираты тұр.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары
Ауа текшесі
Ауа текшесі - бөлме көлемінің бір адамға шаққандағы, текшеметрмен (м3) сипатталатын ондағы ауа ортасының санитарлық көрсеткіші.
Дереккөздер
Санат:Медицина
IC 2893-2
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35488, ZWG 67.95.
Сыртқы сілтемелер
IC 2893,02 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Кайзераугст
250px|thumb|Картада орналасуы Кайзераугст (Kaiseraugst) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Рейнфельден округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4980 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.91 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4252, пошта индексі — 4303.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
NGC 6945
NGC 6945 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 12 шілдеде астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 6945 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65132, MCG -1-52-15, near SAO 144663.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Чубра (Бургас облысы)
Чубра (Чубра) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 582 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Асатаяқ (би)
"Асатаяқ" - қазақ биі. Н.Тілендиевтің "Ата толғауы" күйінің сүйемелімен екпінді ырғақта орындалады. Музыкалық өлшемі 2/4. Оны қолдарын асатаяқ ұстаған бір топ қыздар билейді. Қоюшы-балетмейстері З.Райбаев. "Асатаяқты" алғаш сахнаға шығарған Торғай филармониясының құрамындағы "Шертер" ансамблінің бишілер тобы. "Асатаяқ" биі Қазақ ән-би ансамбль "Гүлдер" эстрадалық жастар ансамблі, т.б. шығармашылық ұжымдар репертуарынан кең орын алды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Өнер
Моршвиллер
Моршвиллер (Morschwiller) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Агено округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67304, пошта индексі — 67350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрады. Халық тығыздығы — 121,86 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Дидрихсхаген
Дидрихсхаген (Diedrichshagen) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Алдыңғы-Шығыс Померания ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 492 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,28 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 59 019. Муниципалитеттің басшысы — Детлеф Нойман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Бертувиль
Бертувиль (Berthouville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,53 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 288 адамды құрады. Халық тығыздығы — 38,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Жаркент
Жаркент — қала, Жетісу облысы Панфилов ауданының орталығы (1928 жылдан).
Тарихы
Ш.Уәлиханов 1856 жылы “Шығыс Түркістанға саяхат күнделігі” атты еңбегінде, қазіргі Жаркент өңірінде болған кезін суреттей келе, “'' Үсек өзенінің жағасында аялдауға лаж болмады. Шынында да айналасында құм мен тас, тым болмаса бір шөп болсашы, үй тіккендей таза орынның өзін төңіректі барлап, қанша іздесек те таба алмадық ''”, — деп жазған. Шоқан өткен осы жерде 1882 жылы Жаркенттің іргесі қаланған.
1891 жылы қала болды. Бастапқыда, негізінен, ұсақ қолөнершілер мен сауда-саттық қаласы болған, 1928 жылдан аудан орталығы. Осы кезде жаңа кәсіпорындар ашылып, құрылыстар салына бастады. Қала 1942 — 1992 жылы аралығында Кеңес Одағының батыры И.В.Панфиловтың есімімен аталды.
Географиялық орны
Облыс орталығы — Талдықорған қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 289 км, Алматы қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 331 км жерде, Іле өзені аңғарында, Жетісу (Жоңғар) Алатауынан бастау алатын Үсек (Өсек) өзенінің сол жағалауындағы бұта, шіліктал аралас бетеге, сұлыбас, сарсазан, т.б. әр түрлі астық тұқымдасты шөптер өскен қоңыр, шалғын топырақты жазықта орналасқан.
Халқы
Тұрғыны:
Кәсіпорындары
Құрылыс зауыты, нан, ет, тұрмыстық қажетін өтеу комбинаттары, тігін фабрикасы, т.б. кәсіпорындар жұмыс істейді.
Инфрақұрылымы
7 орта мектеп, педагогикалық мектеп, (республикадағы алғашқы оқу орындарының бірі, 1929 жылы ашылған), мешіт, 2 кинотеатр, 3 кітапхана, мәдениет үйі, 3 клуб, аурухана, емхана, стадион, автостанса, ірі сауда орталығы, т.б. мекемелер бар (1999). 1979 жылы сәулет өнерінің музейі ашылды. Жаркент арқылы Алматы — Қорғас — Үрімші автомагистралі өтеді.
Дереккөздер
Санат:Панфилов ауданы елді мекендері Санат:Жетісу облысы қалалары
Бузе қызғалдағы
Бузе қызғалдағы (Tulipa buhseana) – лалагүлдер тұқымдасының қызғалдақ туысының көпжылдық өсімдігі.
Ботаникалық сипаттамасы
Бузе қызғалдағының биіктігі 15 – 40 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы 1 – 1,5 см, терілі, қатты, ішкі жағынан ұшы жіңішке түкті қабықшалы.
Сабағы жалаңаш, сирек жоғарғыжағы түкті, жапырақ саны екеу, өте алшақ орналасқан, қайырылған, бүгілген, жалаңаш, шамалы кірпікшелі, сызықты, төменгісі жалпақ, ені 3 – 8 мм,әдетте гүлінен едәуір қысқа.
Гүл саны – 1 – 4 (кейде 6-ға дейін), гүл серігі сары, ұзындығы 15 – 30 мм, сүйір, сыртқылары күлгін. Түбі тарамды, ішкісінен 2 есе дерлік жіңішке, ішкілері сопақша, түбіне қарай біртіндеп жіңішкерген, осында тарамды және кірпікшелі, аталықтары гүл серігінен 2 есе қысқа. Олардың жіптері сары, кеңейген түбінде қалың түкті  сақиналы, одан жоғары әдетте түкті, тозандықтары сызықты сопақша, ұзындығы 4 – 6 мм, сары немесе ұшы шамалы  күлгін, сүйір ұшы  қысқа. Түйіні аталықтан шамалы қысқа, қысқа бағанды.
Сәуір - мамыр айларында гүлдейді.
Қазақстанда таралуы
Шөлдегі құмды және сазды топырақта өседі. Торғай, Арал маңы, Қызылорда, Балқаш - Алакөл, Қызылқұм, Түркістан флористикалық  аудандарында, Шу-Іле тауларында кездеседі.
Қызықты мәлімет
Кей мамандардың пікірінше, бұл түрдің биік сабақты популяциясы жеке таксономиялық түр – Талиев қызғалдағы (Tulipa talievii Klikov et Zoz.) деп есептейді. Олар пиязшығының қалың түктеуімен, гүлінен биік жапырақатарымен , түкті сабағымен және ішке қайырылмаған гүл серігі жапырақшаларымен ерекшеленеді. Бұл түр Іле өзені аңғарында, солтүстікке қарай Қапшағай суқоймасынан Арқарлы асуына дейін кездеседі. Дегенмен, жақында ДНК-ның салыстырмалы салмағы мен морфологиясын зерттеуге негізделген жұмыстар нәтижесі Талиев қызғалдағы жеке түр еместігін көрсетті.
Аррот-Шарритт
Аррот-Шарритт (Arraute-Charritte) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64051, пошта индексі — 64120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Сент-Антуан-д'Оберош
Сент-Антуан-д'Оберош (Saint-Antoine-d'Auberoche) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,87 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24369, пошта индексі — 24330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Жандар кітапханасы
Жандар кітапxанасы — американдық жазушы Ренсом Риггздің романы, Мисс Перегрин (Мисс Сапсан) топтамасының үшінші кітабы, "Толымсыз жандар қаласы" кітабының сиквелі болып табылады. Кітаптың түпнұсқасын 2015 жылдың 22 қыркүйек күні ағылшын тілінде “Quirk Books” баспасы шығарды. Роман өзінің ескі, әрі басқаларға ұқсамайтын біртүрлі иллюстрацияларымен ерекшеленеді.
Сюжет
Ұрланып әкетілген ерекше балаларды іздеп жүрген Эмма, Джейкоб пен Эддисон викториандық кезеңдегі Англия орамына кіреді. Харон басты кейіпкерлерге ерекше балалар күшпен ұсталып тұрған Шайтан Акры атты орынға жетуге көмектеседі. Қиратылған әлемде Джейкоб пен оның достарын қызықты оқиғалар мен жаңа кездесулер күтуде. Джейкоб, өзі соңы білмей, Каул Бентамның айласына түседі, себебі, Джейкоб - жауыздық күштері бұрыннан бері іздеп жүрген кітапханашы.
Сиквел
Жандар кітапханасы Ренсом Риггздің Мисс Перегрин (Мисс Сапсан) топтамасының үшінші кітабы, "Ерекше балалар үйі" мен "Толымсыз жандар қаласы" кітаптарының жалғасы болып табылады. Топтаманың төртінші "Күндер картасы" атты кітабы 2018 жылы жарық көрді.
Санат:Фэнтези романдары
Бақылау торы
Бақылау торы — бөгде заттарды және тығындық материалдардың үлкен кесектері түсіп, құбыр бітеліп қалмауы үшін оларды ұстауға қойылған темір тор. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Монти-Формозу
Монти-Формозу (Monte Formoso) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Жекитиньонья мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алменара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 383,821 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,4 адам/км².
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Бояуриян
thumb|
Балауыз мүсіндерінен жасалынған голливуд муражайы
Мұражайдан Мэрилин Монро, Кларк Гейбл, Пол Ньюман, Гэри Купер және т.б. көптеген атақты кино жұлдыздардың бейнесін тамашалауға болады. Бұл жерде қорқынышты зал, "Қараңғылық құпиясы" көрінісі және "Оскар" жүлдесін алған  фильмдер туралы да қызғылықты деректер жинақталған. Осылардан бөлек жүлде алған фильмдер жайлы да бейне клиптер бар.
Бояуриян
Бояуриян
Бояуриян -(лат. Rúbia) –Бояурияндар (Rubiaceae) тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік.
Балауыз мүсіндерінен жасалынған голливуд муражайы
Балауыз мүсіндер музейі – Диснейлендтен қашық емес, Лос-Анджелестен шеткерірек орналасқан "Кино әлемі". АҚШ-тағы кино және телеэкран 230 жұлдызының  балауыздан бейнеленген кейіптері және  әйгілі рөлдерінен көріністер.
Бояуриян
Бояуриян
Бояуриянның ең белгілі түрі - Марена красильная (Rubia tinctorum L.), Бояуриянның бұл түрінен  крапп бояғышын жасайды.
Ботаникалық сипаттама
Тамырының ұзындығы 10-25см қалыңдығы 0,5см іші сағышқызыл түсті, сырты – қоңыр. Жапырақтары сабағына айналмалы орналасқан. Гүлдері майда дөнгелек пішіндес, 4-5 бөліктен тұады, екі жынысты. Жемісі – етжең шырынды, дәнегі бар.
Балауыз мүсіндерінен жасалынған голливуд муражайы
Дереккөздер
Санат:АҚШ мұражайлары Санат: Кино
Бояуриян
Таралуы
Оңтүстік Еуропада және Азия, Америка мен Африканың тропикалық елдерінде жабайы түрінде өседі.
Химиялық құрамы
Өсімдіктің тамыры мен тамырсабақтарынан антрахинон, руберитрин қышқылын, рудиадин, пурпурин, ализарин таза түрінде табылған.
Пайдалануы
Теріден және жүннен жасалған бұйымдарды бояу үшін.
Медицинада тамыры мен тамырсабақтары зәр айдағыш ретінде, өт қалтасы ме бүйректегі тастарды қобсыту үшін, әсіресе, тастар фосфатты және оксалатты болса.
Тарам бұлшық еттер
Тарам бұлшық еттер (радиальные мышцы) (musculi radiales, лат. musculus — бұлшық ет, radialis — тарам, сәулелі) — көз алмасы ортаңғы тамырлы қабығындағы кірпікті денені құрайтын бірыңғай салалы бұлшықеттер. Олар көз бұршағына жалғасып, оны іліп тұратын 100-ден астам сәулелі тарамдардан тұратын кірпікті өсінділер құрайды. Көз қаршығын кеңейткіш еттер де, тарам бұлшық етке жатады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Бибі Диқанбайқызы Керімжанова
Бибі Диқанбайқызы Керімжанова (1920 жыл, Қырғызстан – 1983 жыл) – қырғыз әдебиетін зерттеуші ғалым. Қырғыз ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1954). Қазақ.
Ғылыми еңбектері
Ол көптеген мақалалар мен 36 ғылыми-зерттеу еңбектерінің авторы. Оның
Марапаттары
ұлттық әдебиеттану ғылымын танытуға сіңірген еңбегі үшін
Баба (Мишкин ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бесқарағай (Абай облысы)
Бесқарағай (2007 жылға дейін – Большая Владимировка) — ауыл, Абай облысы Бесқарағай ауданы және Бесқарағай ауылдық округі орталығы.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4861 адам (2385 ер адам және 2476 әйел адам) болса, 2009 жылы 4377 адамды (2018 ер адам және 2359 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бесқарағай ауданы елді мекендері
Монте-Сан-Джакомо
Монте-Сан-Джакомо (Monte San Giacomo) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1675 адамды құрайды. Халық тығыздығы 33 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 51 км² шамасында. Пошта индексі — 84030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giacomo e Sant Anna.
Сыйымдылық түрлендіргішті аспаптар
Сыйымдылық түрлендіргішті аспаптар (емкостные преобразующие приборы) — қағаз бетіне түскен бояу қалыңдығын өлшеуге арналған аспаптар. Ондағы сыйымдылық келесі формуламен анықталады: С=ε0εs/d; мұнда е0 — электр тұрақтылығы, е — салыстырмалы диэлектрлік, өтімділік. Ол бояудың байланысты алынады. S — конденсатор тілімшелерінің ауданы; d тілімшелердің ара қашықтығы.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Гранд Хэйвен (Мичиган)
Гранд Хэйвен (Grand Haven) — Мичиган штатының Ottawa округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10412 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.2 км² шамасында. FIPS коды — 26-33340.
Бақылау флотациясы
Бақылау флотациясы — негізгі флотациялау операциясынан шығатып камералық өнім, онда қалған бағалы заттарды толығырақ бөліп алу үшін бақылау операциясынан өтеді. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Есіл темір жол стансасы
Есіл темір жол стансасы – 1-санатты телімдік станса. Қостанай, Астана және Арқалық бағыттарына қызмет көрсетеді. Ақмола – Қарталы жаңа темір жолын салуға байланысты 1939 жылы зерттеу жұмыстары аяқталды. 1939 жылы 8-мамырда Алматыдан келген 500 комсомол жастар мен жақын жердегі Бірлік, Рассвет, Игілік елді мекендерінің жұмысшылары Есіл – Қарталы темір жол стансаның құрылысын бастады. Қазіргі кезде Есіл темір жылы торабында 12 мекеме бірлесіп жұмыс істейді: депо, техникалық қызмет көрсету пункті, жол машина станса, т.б. Олар Есіл станса арқылы өтетін темір жол көліктерінің еш кедергісіз, тоқтаусыз өтуін қамтамасыз етеді.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері Санат:1939 жылы құрылған елді мекендер
Баян Байболатұлы
Батыр Баян Байболатұлы - 1731 жылы дүниеге келіп, 1771 жылы қайтыс болған. Таманың Дәулеткелді руынан. Әкесі Байболат та уағында елді қорғаған, жүрегі ештеңеден қаймықпайтын батыр болған екен. Баян батыр атымен танылған бірнеше батырлар болған. Абылай ханның байрақдары болған. Бірақ, "Шаңды жорыққа" қатысып, сол жорықтан қайтып келе жатқан жолда қайтыс болған батыр Баян осы кісі. Баянның мазары кешегі Қапшағай көлінің астында қалып кетті.
thumb|right|200px| Одан тараған ұрпақтар қазіргі Жамбыл облысы Сарысу ауданы мен Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданында өмір сүруде. Берік Шаханұлы бабасы Баян Батыр туралы біршама зерттеулер жүргізіп, оның өмір жолына шолу жасады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары Санат:1731 жылы туғандар Санат:1771 жыл
Қызылтілді зиягүл
Қызылтілді зиягүл (Senecio pyroglossus) – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық декоративті өсімдік.
Таралуы
Қазақстанда Жетісу Алатауында Лепсі және Срқан өзендерінің жоғарғы бөлігінде кездеседі. Орман алқаптарында, түрлі  шөп өскен субальпілік шалғында өседі. Мал жайылымы салдарынан саны азаюда. Өте сирек кездесетін эндемик түр болғандықтан Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Ботаникалық сипаттамасы
Биіктігі 20 – 30 см, тігінен өскен тамырлары бар. Сабағы қарапайым. Төменгі жағындағы сағақты жапырақтары жіңішке жұмыртқа тәрізді, жиегі тегіс емес. Орта және жоғары жағындағы жапырақтары сағақсыз, 2 – 5 себепті  сабақтың жоғарғы жағында топтасқан. Орама жапырақтарының ұзындығы 10 мм-дей, ені 10 – 15 мм. Гүлі қызыл түсті, ұзындығы 20 – 25 мм, ені 2 – 3 мм болатын тілшесі орамасының ұзындығынан шамамен  2 мм ұзындау. Тұқымы цилиндр тәрізді, қырлы, шамамен ұзындығы 3,5 мм. Тұқымынан көбейеді.
Шілдеде гүлдеп, тамыз айында жеміс береді.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер
Сарыоба (тау, Қызылорда облысы)
Сарыоба – Алтыншоқысу тауларының орта тұсындағы тау, осы таулардың ең биік жері (249 м).
Географиялық орны
Қызылорда облысы Арал ауданы Шоқысу темір жол айырмасынан (Ақтөбе облысы Шалқар ауданында) солтүстік-шығысқа қарай 13 км жерде орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Негізі палеозойда, кейіннен мезо-кайнозойда түзілген түпкі тау жыныстары жер бетіне жақын орналасқан. Олардың үстін неоген мен төрттік кезеңнің шөгінділері жауып жатыр. Таудың солтүстік-батыс беткейі тіктеу, қалғандары көлбеу жəне жатық келген.
Өсімдігі
Шөл даланың құмдақты сұр, бозғылт сұр, құба топырағында жусан, изен, баялыш, бұйырғын, теріскен, т.б. шөптесіндер өскен. Оңтүстік, оңтүстік-шығыс етегінде Байталының бұлағы жылғасы (жазда құрғап қалады) мен қонысы созылып жатыр.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы таулары
Бағандар
Бағандар — бөренелерден (диаметрі кемінде 25 см), металл арқалықтардан, рельстерден, темір-бетон элементтерінен, ірі тастардан жасалынған, тігінен немесе қарсыластын танктері келетін жакка 60-75° келбеу етіп топыраққа казып орнатылған танкіге карсы бөгеттер. Жердін бетінен биіктігі 0,5-1,2 метр бағандар 3-5 қатар етіліп, шахматтык тәртіпте орнатылады. Бағандардың катардағы бір-бірінен ара кашыктыгы қарсыластын танктерінін түріне және техникалык сипаттарына байланысты болады. Қатарлардың ара қашықтығы жалпы алғанда бәгеттердің барынша тиімділігіне және беріктігін камтамасыз ету жағдайына карай анықталады. Тікенекті сыммен оралған бағандар танктерге ғана емес, сонымен бірге жаяу әскерге карсы бөгеттер кызметін де қоса атқарады. Бағандар құру кеп еңбекті қажет ететіндіктен, әдетте, олар танктердің маневр жасауына мүмкіндігі шектеулі тар өңірлерде, қорғаныс алдын ала даярланып жатқан кезде орнатынады. Қазіргі жағдайда бағандарды тек танкіге гана емес, сонымен қатар, БТР-ларға, ЖҰМ-дарға және ұрыс даласында қолданынатын баска да жылжымалы құралдарға, сондай-ақ, теңіз жағалауы маңындағы аудандарда және десантка қарсы қолдануға болады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Жер асты суы
thumb|right|300px|Жер асты суы Жер асты суы – жер қыртысын құрайтын тау жыныстарының аралығындағы су.
Ол шөгінді және борпылдақ тау жыныстары бөлшектерінің арасын, ұсақ кеуектерін, магмалық және метаморфтық жыныстардың жарықтары мен жіктерін, гипс, доломит, әктас жыныстарындағы карст қуыстарын толтырып жатады. Жер асты суы қалыптасу жағдайына, тереңдігіне, арын күшінің мөлшеріне қарай қалқыма су, грунт және артезиан сулары болып 3 топқа бөлінеді.
Қалқыма су – кішігірім ойпаттарда, құм-шағылдар арасында жауын-шашын немесе тасыған өзен, көл суларының топыраққа сіңуінен уақытша пайда болған, жер бетіне ең жақын жатқан арынсыз жер асты суы. Оның қорына, химиялық құрамы мен температурасына ауа райының өзгерістері үлкен әсер етеді. Сондықтан су қорын құрайтын негізгі көз жойылғанда, бұл су құрғап қалады. Жауын-шашын мол жылдары, өзен қатты тасығанда, қыста қар қалың жауғанда қайтадан пайда болады.
Жауын-шашын мол жылдары, көктемде қар ерігенде, күзгі көп жауын кезінде бұл судың деңгейі едәуір жоғары көтеріледі, ал құрғақшылық жылдары, қыс пен жаз айларында оның деңгейі төмендеп, тереңдеп кетеді. Грунт суы неғұрлым тайызда жатса, оның көтеріліп-төмендеу мөлшері де соғұрлым көп болады. Тайыз жердегі грунт суының деңгейі бір жыл ішінде 1,5 – 2 метр және одан да көп мөлшерде өзгеріп отыратын болса, тереңдегі сулардың деңгейі тек бірнеше см-ге ғана өзгереді. Су деңгейінің өзгерісіне, жыл маусымдарының ауысуына байланысты бұл сулардың минералдылығы, химиялық құрамы мен температурасы да өзгеріп отырады.
Жер асты суының  кен  орны
Жер асты суының кен орны – жауын-шашынның, өзен суларының жерге сіңуінен пайда болатын жер асты суларының шоғырланған орны. Судың сапасына, химиялық құрамына, температурасына қарай тұщы, ашқылтым, термальді, шипалы (минералды), өндірістік қазба байлықты су кен орны болып бөлінеді. Ал қалыптасу жағдайларына қарай өзен арналарының грунт сулары, тау жыныстарының жарықшаларының, карст қуыстарының грунт сулары, артезиан алаптарындағы арынды сулар, тектоникалық жарықтардағы сулар, тау етегіндегі ысырынды конус сулары, құм массивтерінің грунт сулары, т.б. болып бөлінеді. Ең ірі жер асты суының кен орындары таулы аудандарға жанаса орналасқан қиыршыққұм, шағылқұм, малтатастардан құралған ысырынды моллас кешендерінде, өзен арналарының аллювиальдік шөгінділерінде, ірі артезиан алаптарында кездеседі. Жер бетіне таяу (10 – 30 м) жатқан жер асты суының кен орындары өзен арналарындағы аллювиальдік шөгінділерде орналасқан.
Термальді су кен орындары, негізінен, тереңде жатқан артезиан сулы қабаттарда, кейбір таулы аудандардың тектоникалық жарықтарында таралған. Температурасы 100°С-тан асатын тұщы термальді су кен орындары Жаркент (Алматы облысы) артезиан алабында 4000 – 4500 м тереңдіктен табылған. Бұл бүкіл жер шарындағы тұщы сулардың ең тереңге сіңген деңгейі. Басқа жерлерде мұндай тұщы сулар 2000 м тереңдіктен аспайды. Қазақстанда 623 жер асты суының кен орындары зерттеліп, қоры анықталған. Жер асты суының кен орындары елді мекендерді, қалаларды, ірі өндіріс орындарын, санаторий, профилакторийлерді ауыз сумен, емдік қасиеті бар минералды сулармен қамтамасыз етуге пайдаланылуда.