cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ла-Исла-де-Ароса
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 72,11 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Понтеведра елді мекендері
Роккетта-Танаро
Роккетта-Танаро (Rocchetta Tanaro) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1438 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 90 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 14030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Assunzione della Vergine Maria.
Б. з. д. 315 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 315 жылы туғандар
Роккетта-Танаро
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Б. з. д. 315 жыл
Түсініктемелер
*
Ягенахой-Яга
Ягенахой-Яга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерута өзенінің оң жағалауынан 135 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Бидерт
Бидерт (biedert) - емшектегі балаларға арналған кілегейлі қоспа. Кілегей, су және сүт қантының әр түрлі қатынасымен дайындалады.
Мына үйде отыр Разақ...
«Мына үйде отыр Разақ...» - Абайдың 1896 ж. шығарған өлеңі. Көлемі 6 жол.
Әубәкір аулында қонақта отырған Разақ дейтін жігітке арнап айтқан. Ақын ел қамын, халық мүддесін ойлайтын игі жақсылардың азайып кеткеніне налыс білдіреді. «Кәне, сол Разақтан сұрап көріңдерші, не айтар екен, кімді атар екен?» - дей келіп, өзі ортанқол ретінде Әуезді (Үлкен қожаны) атайды, басқалардын барлығын аты жоқ қол мен шынашаққа теңейді. Ақынның сөз арасында айтқан әңгімесінің өзінен оның толық адам туралы түбегейлі ойы көрініс берген. Өлең 8 буынды шалыс ұйқаспен шығарылған. Алғаш ақын шығармаларының 1933 жылғы жинағына енгізілді. Басылымдарында ешқандай текстологиялық өзгеріс байқалмайды. Өлең орыс тіліне аударылған.
Дереккөздер
Санат:Абай шығармалары
Лиховидов Федор Федорович
Лиховидов Федор Федорович (1930 – 2002) – мемлекеттік қайраткері, Көкшетау қаласының Құрметті азаматы (2000). КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген соң, 1964 жылы Көкшетау қалалық атқару комитетінің төрағасы болып тағайындалады.1965 жылы мамыр айында Лиховидов қалалық партия комитетінің 1-хатшысы болып сайланып, осы қызметті 15 жыл атқарды. Кейіннен Көкшетау облысы партия комитетінің Жеңіл және тамақ өнеркәсібі бөлімінің меңгерушісі, үгіт және насихат бөлімінің меңгерушісі, облыстық атқару комитеті Баспа ісі, полиграфия және кітап саудасы басқармасы бастығының орынбасары, «Полиграфия» бірлестігінің директоры қызметтерін атқарған. 3 мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Қоғамдық қатынастар
Қоғамдық қатынастар - белгілі қоғам немесе қоғам қалыптасу қатынастарының барлық түрлерінін жиынтығы. Қоғамдық қатынастар саяси, экономикалық қатынастармен бірреттік болмай, олармен тек пен түр ретінде қатынасады. Осындай қатынастардың жалпы жүйесінде өзіне белгіленген ролін ойнайды. Қатынастар жүйесінде қоғамдық экономикалық қатынастар, басқа қоғамдық қатынастардың сипаты мен мазмұнына қарай басым роль атқарады. Экономикалық қатынастармен қатар әлеуметтік, идеологиялық, саяси қатынастар да бар.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Соціальні відносини
Таутандар
Таутандар (лат. Gymnocephalus) — алабұға тәрізділерге жататын ұсақ балықтар. Таутандар Ақ және Балтық теніздерінде, Солт. Мұзды мұхит өзендерінің алаптарында, Қара және Каспий теніздерінің солтүстік бөліктеріне құятын өзендерде кездеседі. Қазақстанда Таутандар кең тараған, тек респуликаның оңтүстегіндегі су алаптарында кездеспейді.
Туыстың 4 түрі, Қазақстанда 1 түрі – кәдімгі Таутандар (G. cernua) бар. Оның денесінің ұзындығы 8 – 12 (20) см, салм. 15 – 25 (100) г. Су түбінде үйір құрып тіршілік етеді. Жыныстық жағынан 2 – 3 жасында жетіледі. Табиғи жағдайда 7 – 12 жылдай тіршілік етеді. Сәуір – маусым айларында су температурасы 8 – 20 oС болғанда су түбіндегі қиыршық тастарға, өсімдік тамырларына 100 мыңға жуық уылдырығын шашады.
Таутандардың шабағы зоопланктонмен, ересегі зообентоспен қоректенеді. Қоректену белсенділігі ымыртта арта түседі. Кәсіптік маңызы шамалы, кәсіптік балықтардың (табан балық, т.б.) қоректік бәсекелесі болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Алабұғатәрізділер
Вой-Вож (Лыханъю тармағы)
Вой-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лыханъю өзенінің оң жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Амангелді (Мақтаарал ауданы)
Амангелді — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Мақтаарал ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінен солтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 161 адам (83 ер адам және 78 әйел адам) болса, 2009 жылы 335 адамды (165 ер адам және 170 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Херизау
250px|thumb|Картада орналасуы Херизау (Herisau) — Швейцарияның Аппенцелль-Ауссерроден кантонында орналасқан қала.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25.17 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3001, пошта индексі — 9100.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аппенцелль-Ауссерроден елді мекендері
Меллингхаузен
Меллингхаузен (Mellinghausen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дипхольц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1066 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 24,41 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 51 027. Муниципалитеттің басшысы — Хайнер ф.д. Беренс.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Корктағы Ирландия ұлттық университеті
Университет Утрехт Еуропалық университеттер қауымдастығына кіреді.
Тарихы
1998 жылы университеттің атауы University College Cork — National University of Ireland, Cork атауына өзгерді''.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Петершам (Массачусетс)
Петершам (Petersham) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 234 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 176.9 км² шамасында. FIPS коды — 25-53120.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
IC 4579
IC 4579 — Жылан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55852, ZWG 136.63, NPM1G +23.0408.
Монтагуден
Монтагуден (Montagoudin) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33291, пошта индексі — 33190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Емдік педагогика
Емдік педагогика - қиын және анамальды балалардың тұлғаларын және мінез-құлықтарын түзету мақсаттағы медициналық және оқу-тәрбиелік әдіс-тәсілдер мен шараларды өңдейтін педагогиканың саласы. Ең бірінші болып бұл терминді еңгізген - В.П. Кащенко.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Қылтүтікті ақау анықтағыш
Қылтүтікті ақау анықтағыш (Деффектоскопия капиллярная) — сырттай қарағанда бұзылмаған дененің ішкі құрылысындағы көзге көрінбейтін ақауларды анықтайтын тәсіл.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Фарингит
нобай| Фарингит (грек. pharynx — жұтқыншақ) — жұтқыншақтың кілегей қабығының қабынуы. Фарингит жедел респираторлы аурулардың, тұмаудың, т.б. жұқпалы аурулардың әсерінен болады. Кейде жұтқыншаққа әр түрлі факторлардың әсер етуінен де (мысалы, ауыз арқылы суық ауамен демалғанда немесе қатты суықта сөйлескенде, сондай-ақ өте ыстық не өте суық тағам жегенде) дамиды.
Фарингиттің екі түрі бар. Жедел Фарингит көбінесе жұқпалы болады. Бұл кезде жұтқыншақтың кілегей қабығы қызарып ісінеді. Науқас адамның тамағы құрғап, жыбырлаған сияқты, бір нәрсе кілегей қабыққа жабысып тұрғандай сезінеді. Дене температурасы қалыпты болады. Егер Фарингиттің жедел түрін дәл уақытында емдемесе, ол созылмалы түріне ауысады. Бұл кезде жұтқыншаққа өте көп мөлшерде қақырық жиналады, соның салдарынан ауру адам үнемі жөтеліп, қақырық тастайды, әсіресе бұл таңертеңгілік мезгілде байқалады. Кейде көп жөтелгеннен науқастың жүрегі айнып, құсуы да мүмкін. Фарингиттің созылмалы түрінің дамуына созылмалы тұмау, тонзиллит, мұрын қуысының іріңді қабынуы, тіс кариесі, организмде зат алмасу процесінің бұзылуы, жүрек, бауыр және бүйрек аурулары себеп болады. Сондай-ақ Фарингиттің дамуына ауаның өте құрғақ болуы, темп-раның күрт өзгеруі, ауадағы шаң-тозаң және зиянды заттардың қалыпты мөлшерден көп болуы да үлкен әсер етеді.
Емі: Фарингитке шалдықтыратын жағдайларды болдырмау; денені шынықтыру. Егер дене температурасы көтерілсе, оны төмендетін дәрі-дәрмектер ішу; антисептикалық ерітінділермен тамақты шаю; ингаляция жасау.
Фарингитпен жануарлар да ауырады. Оған суық ауа райы, малдың кейбір жұқпалы аурулары: түйнеме, сақау (жылқыда), пастереллез, т.б. себеп болады. Мал ауырғанда қорегін жұтуы қиындап, аузынан сілекей ағады. Тамағынан өтпеген жемінің қалдығы танауынан түседі. Дене температурасы көтеріліп, жұтқыншақ маңы ісінеді. Малды жылы жерге жатқызып, сульфаниамидтер және антибиотиктер береді, серотерап. (гамма-глобулинді егу) ем қолданылады.
Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы, 9 том
Санат: Медицина Санат: Аурулар
Ле-Марти
Ле-Марти (Les Martys) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,18 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11221, пошта индексі — 11390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Багратион атындағы көше (Алматы)
thumb Багратион атындағы көше (Алматы)
Көшеге орыс армиясының әскербасы Петр Иванович Багратионның есімі(Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12. 1956 №31 шешімі) берілген. Багратион Петр Иванович (1765-1812) Кизляр қаласында дүниеге келген. 1812 жылы Отан соғысында Бородино шайқасында ұйымдастырушылық қабілетімен көзге түскен.
Көше солтүстіктен оңтүстікке қарай Ақпаев көшесі мен Александров аралығында созылып жатыр. Рысқұлов даңғылын қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 900 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Б. з. д. 316 жыл
Түсініктемелер
*
2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі лаңкестік актілері
2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі лаңкестік актілері (кейде жай ғана 9/11 деп аталады) — АҚШ-та орын алған төрт өзара келісілген жанкешті лаңкестік шабуылдардың тізбегі. Бұл шабуылдардың жауапкершілігін «әл-Қағида» лаңкестік ұйымы өз мойнына алды.
thumb|right|[[Дүниежүзілік сауда орталығының (ДСО) жарылыс сәті.]] 11 қыркүйектің таңында «әл-Қағидаға» қатысы бар он тоғыз лаңкес төрт топқа бөлініп төрт рейстік жолаушылар ұшағын басып алды. Әрбір топ бастапқы ұшу дайындығынан өткен кем дегенде бір адамнан құралды.
Басқыншылар бұл лайнерлердің екеуін Нью-Йоркте, Манхэттеннің оңтүстік бөлігінде орналасқан Дүниежүзілік сауда орталығының мұнараларына бағыттады. American Airlines 11 рейсі Дүниежүзілік сауда орталығының 1-ші мұнарасына соқтығысты (солтүстік), ал United Airlines 175 рейсі 2-ші мұнарасына (оңтүстік) соғысты. Соның нәтижесінде бұл екі мұнара қасындағы ғимараттарға үлкен нұқсан келтіріп, құлады. Үшінші ұшақ (American Airlines 77 рейсі) Вашингтон маңында орналасқан Пентагон ғимаратына бағытталды. Төртінші авиалайнердің (United Airlines 93 рейсі) экипажы мен жолаушылары ұшақ басқаруын лаңкестерден тартып алуға әрекеттенді ; ұшақ Пенсильвания штатындағы Шенксвилл қаласының маңындағы далада құлады.
Шолу
19 лаңкестен басқа, шабуылдар нәтижесінде 2977 адам қаза тапты, тағы 24 адам із-түссіз жоғалып кетті. Қаза тапқандардың көбісі азаматтық тұлғалар болған.
Қайғылы оқиғаның ресми нұсқасы бірқатар журналистер, ғалымдар мен куәгерлердің тарапынан сынға ұшырады. Тәуелсіз тергеулер өткізіліп, олардың кейбірінің желісі бойынша деректі фильмдер түсірілді.
Тағы қараңыз
Санат:Лаңкестік Санат:АҚШ тарихы Санат:Дүниежүзілік Сауда Орталығы Санат:Әл-Қағида
Пфюльгрисайм
Пфюльгрисайм (Pfulgriesheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67375, пошта индексі — 67370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1273 адамды құрады. Халық тығыздығы — 264,66 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Елена Васильевна Образцова
Елена Васильевна Образцова (7 шілде 1939 жыл, Ленинград, КСРО – 2015 жылғы 12 қаңтар, Лейпциг, Германия) – совет және орыс опера әншісі. 1976 жылы КСРО-ның халық әртісі, 1976 жылы Ленин сыйлығының лауреаты, 1990 жылы Социалистік Еңбек Ері болған. 2007 жылдың маусым айынан 2008 жылдың қараша айына дейін Михайлов театрында операдан көркемдік жетекші қызметін атқарады. 1992 жылы Токио Музыка академиясында сабақ берген. Образцова 1973-1984 жылдар аралығында П.И. Чайковский атындағы МГК-де сабақ беріп, 1984 жылы профессор болған. 2015 жылы 12 қаңтарда 76 жасында Лейпцигтегі емханада қайтыс болды.
Дереккөздер
Санат:Опера әншілері Санат:Опера режиссерлары Санат:1939 жылы туғандар
Байзақ Мәмбетұлы
206 × 300px|нобай|оңға|Байзақ Мәмбетұлы Байзақ Мәмбетұлы, Байзақ датқа (1789, Тараз — 1864, Шымкент) — Қазақстанның оңтүстік өңірінде Қоқан хандығына және Ресей империясына қарсы ұлт-азаттық күресті ұйымдастырушы батыр, Тараз аймағында елді отырықшыландыруға көп күш жұмсаған. Шыққан тегі: Ұлы жүз құрамындағы Дулат тайпасы, Шымыр руынан.
Одан Бекболат, Жиенбет, Сәмбет, Мәмбет тарайды. Мәмбеттен Байзақ туған. Байзақ жасынан атбегі, құсбегі, мергендікті меңгерген. Шешен, билер, ел басқарған беделді кісілердің жанында жүрген. Өсе келе ауыл ағасы, жүзбасы, мыңбасы болған. Елді кәсіппен айналысуға отырықшылыққа арық қаздырып, егіншілік ұйымдастырған. Байзақ Мәмбетұлы туған өлкесі Қоқан хандығына да, Ресейге де қарамай тұрған тәуелсіз кезде ер жетіп, ел басшысы ретінде қалыптасқан. Оңтүстік өңірді Қоқан хандығы басып алғаннан кейін, ағасы Байтерекпен бірге сұлтан Рүстем Асфендиярұлы бастаған көтеріліске (1821) қатынасады. Көтерілісшілер қатты жазаланса да, Байзақ Мәмбетұлы беделді адам ретінде, өз руластарына датқа болып тағайындалады. Байзақ Мәмбетұлы датқа Қоқан отаршыларының айтқанына көнбей, қазақтардың мүддесін қорғай отырып, тәуелсіз саясат жүргізуге ұмтылады. Отаршыларға қарсы күресте Кенесары Қасымұлының сенімді серігі ретінде әйгілі болады. Оның сарбаздары Кенесары қолына қосылып, Қоқанның бірнеше бекінісін алды (1841), Созақ аймағын азат етуге қатысты. Қазақтар мен қырғыздардың Қоқан хандығына қарсы көтерілісіне басшылық жасады (1858). Патша генералы Колпаковскийдің әскеріне қарсы Алматыға жақын Ұзынағашта болған соғыс қимылдарына өз қолымен келіп қатысқан. Әкесі Мәмбет пен Абылай ханның өсиетін ұстап, қазақтың “арқасын тамға, аузын нанға сүйеу” жолында өмір бойы еңбек етті. Жергілікті халықты егіншілік кәсіпке үйрету үшін кезінде 160 км канал қаздырған. Оның игілігін Әулиеата (қазіргі Тараз) төңірегіндегі халық күні бүгінге дейін көріп отыр. Байзақ Мәмбетұлы датқа Қоқан хандығының әкімі Әлімқұлдың бұйрығымен зеңбірек аузына байланып атылды. Оның быт-шыты шыққан денесінен қалған екі саусағы Талас өзеннің жағасындағы Сарыкемер ауылының маңына жерленді. Жамбыл облысының бір ауданы Байзақ Мәмбетұлы есімімен аталады.
Байзақ пен Ақмолда
Елі сыйлаған, тыңдаған Байзақтың сол абырой, атағын, қадір-қасиетін, шешендік, батырлық, қабілетін білген Қоқан бектері оны датқа, би етіп, сол өңірді баскаруды тапсырады. Сөйтіп олар Байзақ датқаның беделін пайдаланып, алым-салық, зекетті мол жинамақ болады. Жинайды да. Осы бір ауыр тауқыметті, ел тұрмысының күйзелген халін сезінген Байзақ датқа кейін Қоқан бектеріне қарсы шығады. Ел-жұрт Байзақтың айтуымен алым-салық төлеуден бас тартады. Елді қоқандықтар қанауынан құтқару үшін Ресейге қосылуды қолдайды. Сол мақсатпен ол Сұраншы, Сарыбай Тезек төремен бас қоса ақылдаса отырып, Жетісу, Әулиеата, Шымкент аралығындағы соғыстарға қатысады. Оның кейбіріне өзі тікелей басшылық етеді. Баласы Ақмолда батыр өз жасағымен Ұзынағаш, Бішкек, Меркі, Әулиеата қалаларындағы соғыстарға қатысып, ерлік көрсетеді. Байзақ датқа сол жолы Шоқан Уәлихановпен танысып, пікірлеседі. Осының барлығын белгілі жазушы Сәуірбек Бақбергенов өзінің "Ақбоз атты ару" (1986) романында жан-жақты суреттеген. Романның 124-128-беттерінде Байзақ датқаның кескін-келбетін, ақыл-парасатын, баласы Ақмолдаға айтқан сын-сыйпатын, әкелік парызын автор былайша кескіндепті. "...Байзақ ерен биік, орта бойлы екі жігіттің бойындай бойы бар, көбеңге біткен сәмбі талдай түп-түзу, іші жоқ, иығы тік, жауырыны дөп-дөңгелек, төңкерген қазандай, кеудесі аяққаптай апай төс кісі. Атқа мінсе де, төрде отырса да, топ бастап жаяу жүрсе де елден ерек көзге түсіп, бәрінен оқшау тұратын. Енді, міне, қартая бастаған шағында нақ қасынан тағы бір өзі сияқты солқылдақ көк теректің өсіп келе жатқанын байқап, іштен шүкірлік етіп, қуанатын. Әке деген қызық, қуана тұрып, күдіктенетін. Әке көпке дейін үнсіз қалды. Әлден уақытта баласына бүтін денесімен ат үстінен бұрыла қарап: Қаратау мен Алатаудың құз-қиясына балапан салған бүркітті талай-талай көрген әке емес пе, баласын ауыр да соңғы сыннан өткізбек еді. Бала үндеген жоқ. Әкесіне қарап еді, ол шанында да, томағасын сыпырып тастаған кәрі бүркіт сынды екен. Көзінің жиегі қызарған, беті айқыш-ұйқыш әжім, мұрны дөң, қоңқақ, мойны қыртыс-қыртыс, жүні түлеген тазқараның алқымына ұқсайды. Саусақтары тасқа, түғырға көп жармасып, талайды бүрген қыранның тұяғы тәрізді тарам-тарам, айғыз-айғыз еді, әлдеқандай сафиянмен қаптағандай сап-сары, бұж-бұж екен. Әке мен бала тау етегіне ілікті.
Байзақ датқа 75-ке қараған жасында қоқандықтардың қолынан опат болады. Оған өшіккен Қоқанның бектері батырды алдап, Шымкентке шақыртып алады да, тірідей балталап шауып өлтіреді. Денесін өртеп, күлін зеңбірекпен аспанға атады. Сөйтіп ел-жұртты үрейлендіреді. Кейін ағайын-туыстары Байзақ датқаның шауып тасталған жалғыз шынтағын тауып алып, еліне апарып жерлейді. Ол белгі-мүрде Михайловка селосынан 12 шақырым жерде тұр. Бүгінде датқаның басына ескерткіш орнатып, күтімге алынған. Байзақ Мәмбетұлы зерттеліп, жазылуға тұрарлық халқымыздың белгілі-беделді ел қамқоры болған азаматы. Оның есімі Жамбыл облысы Свердлов ауданына берілді. Байзақ датқа айтыпты дейтін кесімді, әділ, тапқыр билік сөздері ел арасында аз емес, бірақ ескеріліп жиналмаған, архивке, қолжазба қорына түспеген.
Ел арасындағы сөздер
Ел арасынан біз жазып алған бірер шешендік, тапқырлық сөздер мыналар:
1
Қоқандықтар билеген заманда, бір күні Байзақ баланың үлкен атасының үйіне бес-алты зекетші келіпті. Жалғыз сиырдың сүтіне қарап отырған жарлы шал қалай мақұл дей қойсын, қатты сасыпты. Сол кездің өзінде-ақ шешендігімен аты шыққан қаршадай Байзақ бала әлгі зекетшілердің үстіне келе қалса, жасы үлкендеу біреуі: Сонда бала тұрып:
2
Байзақ датқа сайланған алғашқы жылдар екен. Әкесінен бөлек ауыл болып ақ орда көтеріп, ел басқарып жүреді. Бір күні үйіне әкесі келеді.
3
Байзақ датқаның айтуынан қалған қанатты нақыл сөздер де баршылық, солардың кейбірі мыналар:
Байзақ датқа жөнінде...
Байзақ датқа жөнінде жоғарыда аталған жазушы С. Бақбергеновтың романында және Қазақ энциклопедиясында (2-т. 85-бет.) қазақ хандар тарихына байланысты ("Казахско-русские отншения ХVІІІ-ХІХ в.в сб. документов и материалов". Алматы, 1964 г.) жинақта жазылған. Әсіресе, филология ғылымдарының докторы, профессор Жанқара Дәдебаевтың әулие ата туралы қомақты еңбегінде жанжақты зерттелген. Бұл жағынан Абылайханның әулетімен, екінші жағынан Мәделі қожа әулетімен туыстық қарым-қатынаста болған. Сондықтан да болар. Мәделі қожа мен Майлықожаның шығармашылык мұрасында Байзақ датқаның өзі мен айналасы туралы деректерге кең орын беріледі. "Қараның өтті хандары" деген шығармасында Майлықожа қара халықтан шығып, хан болған ірі елбасылар жайында толғай отырып, Мәмбет бидің әулетіне ерекше көңіл бөледі.
деп, ақын Мәмбет бидің кіндігінен тараған ұрпақтарының өсіп-өнген тұтас бір ел болғанына сүйсінеді. Сондай-ақ ақын бұл елдің ортасынан атағы алты алашқа шыққан батырларды да даралап көрсетеді:
Ақын сөзінің жалғаны жоқ. Байзақ жасы ұлғайып, билік іске көшкенде, жауға шапқан батырлық істі Ақмолда атқарды. Ақмолдаға қатысты ақындық мадақ сөздің негізінде осындай шындық жатыр. Майлықожа Байзақ пен Батырбек арасындағы талас-тартыс жайын да назардан тыс қалдырмайды, екі датқаның бір-біріне ашуының калың жұртқа жарты ғасырлық ауыр жүк болғанын бейнелі түрде баяндайды: Тарих деректерінде екі датқа арасындағы текетірестің бір ғана қыры, бір мезеттік көрінісі ғана сақталған. Ол Қоқан мен Ресей, Коқан езгісі мен Кенесары-Наурызбай көтерілісі тұсындағы оқиғалар тобына қатысты. Ақын бұл екі "наһан" арасындағы қырын-қабақ жанжалдың жарты ғасырлық тарихы барын нұсқайды, әрі олардың арасындағы мұндай тартысты тарихи-әлеуметтік, саяси сипаты жоқ "ашу" деп қана бағалайды. Енді бір тұста Майлықожа Байзаққа деген өзінің құрметін ашық білдіреді:
Екі тармақ өлең Майлықожаның Байзаққа деген аса құрметі мен ықылас-пейілінің тазалығын анық танытып тұр. Бұл сөздерде ақынның Байзаққа сүйсіну, оны құрметтеу сезімі мөлдіреп тұнып жатыр десе болғандай. Осы тұста ақиық айтыскер ақын Сүйінбайдың Байзақ туралы:
деген жыр жолдары еске түседі. Екі ақын да өздерімен заманы бір, ортасы бір Байзақтың адамдық, азаматтық қасиетін, кісілгін өлшеусіз жоғары бағалайды. Майлықожаның "Сайлаудың сақтан, - жұртым, сарсаңынан" толғауында Байзақтын балалары Ақмолда мен Тайымқұл арасында болыстық мансап үшін талас туғаны туралы айтылады. Майлықожа шығармаларының екінші кітабында бұл толғауға мынадай сипаттама берілген: "Дулат Байзақ датқаның баласы Ақмолда болыс болып жүргенде, бір сайлауда оның шешесі бөлек інісі Райымқұл болыстыққа таласады. Халық Ақмолданы сайлайды. Сонда да Райымқұл болыстықты қимайды. Бұл әңгімені Сыр жағында жатқан Майлықожа естиді. Майлықожа осыларды татуластыруға келсе, Райымқұлдың Сыздық деген баласы қайтыс болған екен. Сонда Майлықожа Райымқұлға көңіл айта отырып, Ақмолда екеуін татулыққа шақырган... Ақмолда мен Райымқұл арасындағы мұндай іс бұрын баспасөз бетінде жарық көрген еңбектердің бір де бірінде баяндалмаған болатын. Майлықожаның толғауы Байзақтың екі ұлының өмірі, тұрмыс-тіршілігі жайында тың деректер береді. Байзақтын туыстық айналасын тануда толғау жүйесінде көрініс тапқан мәліметтердің де маңызы зор. Толғауда Райымқұл, Ысмайыл, Төрегелді, Жүсіп, Назар бірдей аталып, ақынның тоқтам салып, татулыққа шақырған тілегі солардың бәріне бірдей арналады:
Ақын ағайынды кісілерді татулыққа шақыра отырып, Ақмолда, Төрегелді, Райымқұл - Байзақтың осы үш баласының шағын образын жасаған. Ақмолда туралы ақын былай жырлайды:
Толғауда Райымқұл бейнесі де жарқырап көрініс тапқан:
деп, Байзақ балаларының ішінде елге қариялық айтып, жол көрсетуге Төрегелдінің лайықты екендігін ақын ашық білдірген.
секілді жыр жолдары Төрегелдінің батырлығына қоса ақылға бай, пайым-парасаты терең кісі болғанын аңғартса керек. Байзақ пен оның айналасы туралы шығармалардың маңызы мен мәні екі тұрғыда айырықша жарқырап көрінеді. Оның бірі - тарихи-танымдық тұрғы. Ақын-жыраулар Байзақ және оның айналасы туралы жырлай отырып, сол дәуірдің ірі тарихи оқиғаларына да назар аударды.
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары Санат:1789 жылы туғандар Санат:1864 жылы қайтыс болғандар
Акреуна
Акреуна (Acreúna) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Вали-ду-Риу-дус-Бойс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19986 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 565,989 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,7 адам/км².
Санат:Гояс елді мекендері
Зарқұм
Зарқұм – мұсылман әскерлерінің жеңісі мадақталатын, әлемнің көптеген елдеріне кеңінен таралған діни қисса. Қисса қазақ даласына ислам дінінің орнығуымен бірге әуелде ауызша таралған. Алғаш рет қазақ тілінде 1877 жылы Қазан қаласынан кітап болып шыққан. Құрастырушысы мен баспасы белгісіз. 1879, 1881, 1888 жылдары Ш.Хұсайыновтың құрастыруымен университет баспаханасында, 1883 жылы Вячеслав баспаханасында, 1902, 1904, 1907 жылдары Ш.Хұсайынов ұрпақтарының құрастыруымен университет баспаханасында, 1909, 1910, 1914, 1916 жылдары Б.Л. Домбровский баспаханасында (Қазан), барлығы 12 рет жарық көрген. Қиссада Мұхаммед пайғамбар (ғ.с.) заманында ислам дінін қорғау мақсатында болған соғыс қимылдары суреттеледі. Шайқас эпикалық ауқымда жырланған (қара Діни қиссалар). “Зарқұм” қиссасы – ислам дінін қорғау жолындағы мұсылмандар күресін көркем бейнелейтін діни тақырыптағы құнды ескерткіштердің бірі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Хұсейін Жүсіпұлы Әмір-темір
Хұсейін Жүсіпұлы Әмір-Темір (17 қаңтар, 1940 жылы Қызылорда облысы, Тереңөзек ауданы, Қызылту ауылында туған) – театр режиссері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Н. Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық музыкалық драма театрының көркемдік жетекшісі.
Жалпы мәліметтер
Алматы қаласындағы өнер институтының театр бөлімін (1967) және Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік театр өнері институтының Жоғары режисерлік курсын (1972) бітірген. Алғашында Қарағанды және Қызылорда облыстарының драма театры труппаларында актер, одан кейін соңғы театр сахнасында спектакльдер қоюмен режисерлік өнерге бет бұрды. Театрда тұңғыш рет Т.Ахтановтың “Махаббат мұңы” спектаклін (1973) қойған. Бұдан кейінгі жылдары қойған спектакльдері қатарында: О.Бодықовтың, С.Баязитовтың, Д.Досжановтың, Я.Амандықовтың, І.Сүйенішовтың, С.Балғабаевтың, Т.Нұрмағанбетовтің, Иран-Ғайыптың, А.Кіребаевтың пьесалары бар. Әмір-темір аталмыш спектакльдерді қоюмен жергілікті авторларды драматургия жанрына тарта отырып, Қызылорда облысы театрының репертуарын жаңа туындылармен толықтырды. Әмір-темір театр сахнасына ұлттық классикалық қаламгерлер Ғ.Мүсірепов, (“Қозы Көрпеш – Баян сұлу”, 1968, 1985; “Ақан Сері – Ақтоқты”, 1979), М.Әуезов (“Түнгі сарын”, 1978; “Еңлік – Кебек”, 1985, соңғысын Т.Өтебаевпен бірге), Б.Майлин (“Майдан”, 1987) және осы заманғы қазақ жазушылары Т.Ахтанов (“Ант”, 1975, 1982; “Әке мен бала”, 1976; “Күшік күйеу”, 1977), С.Жүнісов (“Қызым, саған айтам”, 1973; “Жаралы гүлдер”, 1975), І.Мұхамеджанов (“Бөлтірік бөрік астында”,1975; “Өзіме де сол керек”, 1979; “Жат елде”, 1983), Д.Исабеков (“Әпке”, 1978; “Ертеңді күту”, 1981; “Мұрагерлер”, 1983; “Жоғалған ескерткіш”, 1991), Ә.Әлімжанов пен М.Д. Симашко (“Комиссар Жангелдин”), Н.Оразалин, “Тас киіктер” (соңғы екеуі де 1980), сондай-ақ аудармалар бойынша В.М. Шукшин (“Өлермендер”, 1975), И.Эркень (“Сау басыма сақина”, 1979; сол жылы Бүкілодақтық байқаудың дипломымен марапатталған), У.Шекспир (“Король Лир”, 1977, сол жылы Республикалық театрлар байқауының 3-дәрежелі дипломымен марапатталған), Ф.Шиллер (“Зұлымдық пен махаббат” (1980; Бүкілодақтық байқаудың лауреаты атанды, 1981), И.П. Друцэ (“Ең киелі қасиет”, 1982), т.б. драматургтар шығармаларын қою арқылы Қызылорда облысы драма театрының өсіп-өркендеуі мен шығармашылық даму жолына аса елеулі үлес қосты. 1993 – 2003 жылдары Талдықорған қаласындағы қазақ драма театрының, ал 2003 жылдан Қызылорда облысы драма театрының көркемдік жағын басқарады. Тараз қаласында өткен 6- және Петропавл қаласында өткен 10-Қазақстан театрлары фестивальдерінің лауреаты (1998, 2002).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театр режиссёрлері Санат:Сырдария ауданында (Қызылорда облысы) туғандар
Керпер
Керпер (Kerpert) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Гингам округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22092, пошта индексі — 22480.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Сираж әд-Дин Әбу Хафс Омар
Сираж әд-Дин Әбу Хафс Омар (т. ж. б. — 1457/46 ж. ш.) — араб астрономы, географ. Ол “Харидат әл-ажамб уа фаридат әл-ғариби (“Кереметтер інжу-маржаны және таңғажайып ақықтар”) атты 14 тараудан тұратын еңбек жазған. Онда түрлі қалалардың, елдердің, теңіз бұғаздары мен аралдардың, өзендер мен таулардың аттары беріліп, оларға геогр., геол. сипаттама жасаған. Еңбекте тоғыз-оғыздар жайлы мағлұматтар берілген. Сираж әд-Дин Әбу Хафс Омар ортағасырлық шығыс авторларының бізге жетпеген еңбектерін пайдаланған. Сондай-ақ еңбекте келтірілген әлемнің дөңгелек картасында қазіргі қазақ жерін мекендеген түркі тайпаларының орналасуы көрсетілген. Бұл еңбек араб елінен тысқары жерлерге де әйгілі болды. 16 ғасырда парсы, түрік тілдеріне аударылды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Покъю
Покъю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вымь өзенінің оң жағалауынан 351 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 74 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша : 03020200212103000020718
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мезьер-ан-Вексен
Мезьер-ан-Вексен (Mézières-en-Vexin) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Лез-Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,7 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27408, пошта индексі — 27510.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 644 адамды құрады. Халық тығыздығы — 50,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Ковил (Кырджали облысы)
Ковил (Ковил) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6913. Телефон коды — 03641. ЕКАТТЕ коды — 37558.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Иван Густавович Кэбин
Кэбин Иван Густавович (11. 09. 1905, Ранну, қазіргі Эст. КСРО-ның Кохтла-Ярве ауд. — 25. 10. 1999, Тиллис) — сов. мемлекеті мен партия қайраткері. 1927 жылдан КОКП мүшесi. Шаруа семьясында туған. 1923 жылдан Ленинград облысының Гатчинск ауданында маусымды жұмыстарда iстедi. 1925- 1926 жылдары Ленинград сов.-партия мектебінде оқыды. 1927-1936 жылдары совет, партия жұмыстарындa болды. 1936-1938 жылдары Қызыл профессура институтында оқыды. 1939-1941 жылдары Губкин атынд. Mосквa мұнай институтының оқытушысы. 1941- 1947 жылдары Эстония К (б) П OК-нiң аппаратында iстедi. 1947-1948 жылдары Эстония К (б) П OH-нiң жанындағы Партия тарихы институтының директоры. 1948- 1950 жылдары Эстония КП OK-нiң секретары, 1950 жылдан оның 1-секретары. 5 рет Ленин орденімен және басқа орден, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1905 жылы туғандар Санат:1999 жылы қайтыс болғандар
Гассино-Торинезе
Гассино-Торинезе (Gassino Torinese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9658 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 473 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 10090.
Елді мекеннің қамқоршысы — Natività di Maria Vergine.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Ақеспе (Ақтөбе облысы)
Ақеспе — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Кішіқұм ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Қоғалы (өзен, Қаратал алабы)
Қоғалы – Қаратал алабындағы өзен.
Ақеспе (Ақтөбе облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 108 км-дей жерде.
Қоғалы (өзен, Қаратал алабы)
Географиялық орны
Жетісу облысы Кербұлақ және Көксу аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 44 км, су жиналатын алабы 332 км².
Қауіпті ойын
«Қауіпті ойын» (ағыл. Dangerous Game) — 1993 жылы шыққан кинофильм.
Қоғалы (өзен, Қаратал алабы)
Бастауы
Бастауын Белағаш асуының солтүстік-шығыс беткейінен алып, Қарымсақ ауылынан төменде Быжы өзеніне оң жағынан құяды. Арнасы толығымен дерлік тау шатқалымен өтеді.
Ақеспе (Ақтөбе облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 96 адам (50 ер адам және 46 әйел адам) болса, 2009 жылы 43 адамды (23 ер адам және 20 әйел адам) құрады.
Қауіпті ойын
Сюжет
Фильм фильмде. Нақтырақ айтқанда психологиялық триллердің түсірілім процессі туралы. Мадонна басты рөлді сомдайтын актрисаны, ал Джеймс Руссо оның фильм бойынша жолдасы Харви Кейтельді – жобаның режиссерін ойнайды. Түсірілім кезінде процесс кәдімгі өмірмен ауысып қалады да, фильмнің соңында ол Мадоннаны қызғанып, оны ұрып жығады да, содан соң ол біреуді атады. Бірақ кім екені белгісіз.
Қоғалы (өзен, Қаратал алабы)
Гидрологиясы
Жыл бойы арнасында су болады. Негізінен жер асты сумен толығады. Жағалау бойы шабындық, атырабы мал жайылымы.
Ақеспе (Ақтөбе облысы)
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Қоғалы (өзен, Қаратал алабы)
Дереккөздер
Санат:Көксу ауданы өзендері Санат:Кербұлақ ауданы өзендері Санат:Қаратал су алабы
Қауіпті ойын
Қызықты факт
Мадонна бұл фильмнің басты рөлін ғана емес, оның продюсері болып тағайындалған болатын.
Дереккөздер
Орыс уикипедиясынан аударылған.
Ойлау әрекетінің педагогикасы
Ойлау әрекетінің педагогикасы - ойлау эрекеті жүйесінің шектерінде эзірленеді- және жергілікті педагогикалык алаңшаларда іске асады. Оның негізінде ұйым ойлау эрекетінің түсінігі жатыр. Бұл уғымды енгізгсн Г.П. және П.Г. Щедровицкилер.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Джекфрут
Джекфрут — Оңтүстік Азия мен Бразилияда өсірілетін тропикалық жеміс.Джекфрут Могасеае тұқымдасына жатады, отаны Үндістан мен Бангладеш. Бұл Бангладештің ұлттық тағамы. Джекфрут — ең ірі жеуге жарамды жеміс. Жеміс, әдетге, қант шырынында консервіленген түрде сатылады. Одан тәтті чипсылар дайындайды. Піспеген джекфрутты көкөніс ретінде қуырады немесе бүтіндей жейді. Ол белокқа бай. Джекфрут тұқымдарын көмбелеп пісіреді, дәмі каштанға ұқсас.
NGC 3892
NGC 3892 — Crater шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 4 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3892 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36827, MCG -2-30-30.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Баланы қырқынан шығару
Баланы қырқынан шығару - тіршілік цикліне қатысты атқарылатын рәсімнің бірі. Дәстүрлі ортада бала дүниеге келгеннен кырқынан шыққанға дейінгі алғашқы қырық күндік «өтпелі кезеңді» қауіпті, қатерлі санап, жаңа туған нәрестені шырақ жағып күзетіп, қасынан адам үзілмей бағады. Бала қырқынан шыққанша «сүт тырнағын», «қарын шашын» алмайды. Қырық күннен аман өткен нәрестені «қарақұлақтанды» деп қуанып, «қырқынан шығару» тойын жасайды. Баланы қырқынан шығарарда шомылдыратын ыдыстың түбіне күміс жүзік, күміс білезік, күміс сөлкебай сияқты заттар салып, 40 қасық таза су құяды. Қазақ ұғымында күміс - адалдықтың белгісі, күміс салыпған су — ең таза су (арам су, уланған ас құйылса күміс ыдыс қараяды) боп есептелінеді және оған жын-шайтан жоламайды.
Қырық шелпек пісіріп, келген қауымға таратады. Кейбір өңірлерде оның бірнешеуін бесікке тізеді, оны қасқой кемпір шымшысын деп ырымдайтын болғандықтан, шымшыма нан деп атайды. Баланы қырқынан шығарған әйелдер білезік, сөлкебайларды бөлісіп алады. Баланы шомылдырып болған соң, «қарын шашын» алып, ақ шүберекке түйіп, тұмарша етіп, баланың оң жақ иығына немесе бесігіне қадап қояды, ал «сүт тырнағын» адам баспайтын жерге немесе «ұрпағы көп болсын», - деп жеміс ағашының түбіне көміп тастайды.
Осы күні баланың ит көйлегі шешіледі. Ит көйлегіне әр алуан тәтті түйіп, бір иттің мойнына байлап қоя береді. Ауыл балалары сол итті қуып жүріп ұстап алып, тәттіні бөліп жейді. Баланың ит жейдесін киелі санап, ақсақалдар алыс жолға шыққанда, дауға барғанда қойындарына тығып алып жүрген. Бала таппаған, үнемі түсік тастаған әйелдер оны басына жастап жатады екен.
Ұл баланы қырқынан шығару мерзімі
Ұл баланы қырқынан 37, 39 күнде шығарады. Бұл ұл баланың қызға төлейтін қалың малы аз болсын деген ниетте істеледі. Ұлбаланы ерте жетіледі, жылдам өседі деген түсінікпен 40 күн толмай жатып қырқынан шығарған.
Қыз баланы қырқынан шығару мерзімі
Қыз баланы қырық күннен асырып 42-44 күнде қырқынан шығарады. Қыз бала, жеңілтек болып кетпесін, байсалды, ибалы да инабатты, орнықты болсын деп анық қырық күн (жұп санда 40, 42, 44) толғаннан кейін қырқынан шығару рәсімін орындаған.
Баланы шомылдыру
Бұл кәдеге жиналған ауыл әйелдері ыдысқа 40 қасық су құйып теңгелер салған суға баланы шомылдырады.
Сүт тырнағын алу
Баланың тырнағын алғаннан соң адам баспайтын жерге көміп тастайды.
Қарын шашын алу
Бұл шашты шүберекке түйіп, тұмарша етіп тігіп баланың оң иығына қадайды. Жалпы баланың шашын еш уақытта ашық-шашық жерге тастамайды. Адам аяғы баспайтын жерге көміп отырады. "Қарын шаштың қарғысы қатты болады" деген мақал да осы салтқа байланысты.
Ит көйлегін ауыстыру
Баланың қырқынан шыққанша киетін "ит көйлегіне" сәбиді қырқынан шығару үстінде түлі тәттілерді түйіп бір иттің мойнына Байлап қоя береді. Жас балалар итті қуып жетіп тәттілерді өзара бөлісіп алады. Бойына бала бітпей жүрген әйелдер қалап алатын дәстүр бар. Баланың анасы ит көйлекті жыртып береді.
Толқын
thumb|right Толқын — ай мен күннің тартылыс күштерінен, желдің әсерінен, атмосфералық қысымның ауытқуларынан, су асты жер сілкіністері мен жанартау атқылауларынан немесе кеме қозғалыстарынан пайда болатын теңіздер мен мұхиттардағы сулы ортаның тербелмелі қозғалысы.
Қума толқын
Қума толқын (Бегущая волна) — желі бойымен жүктемеге қарай энергия тасымалдайтын толқын. Фидердің толқындық кедергісі антеннаның кіріс кедергісімен үйлескен жағдайда радиотаратқыш фидерге беретін энергия қума толқын арқылы антеннаға толығымен беріледі.
Қума толқын антеннасы (Антенна бегущей волны) — геометриялық осі бойынша қума толқын таралатын (қабылданатын) антенналар. Мұндай антенналар қатарына "толқындық канал", спиральдық антенна, диэлектрлік антенна, Бевереджа антеннасы, ромбалық антенна, т.б. антенналар жатады. Көбіне барлық толқындағы радиоқабылдағыш құрылғыларда қолданылады.
Синусоидалық толқын
Синусоидалық толқын - қандай да бір физикалық шаманың гармоникалық тербелістерінің ортада нақты анықталған жиілікпен таралуы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы Санат:Механика Санат:Электроника
Теректі орамы (Астана)
Теректі орамы (Астана) - Бұрынғы атауы ФЗО қысқа көшесі. Теректі орамы Ақбидай көшесінен басталады. Ұзындығы - 112,7 м.
Теректі - терегі мол өсетін жерді айтады. Сондай-ақ Қазақстанның әр түкпірінде кездесетін осы аттас елді мекендер бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Б. з. д. 317 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 317 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 317 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Грязнуха (Чепца тармағы)
Грязнуха — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чепца өзенінің сол жағалауынан 479 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Дидье Дрогба
Дидье Ив Дрогба Тебили (Didier Yves Drogba Tébily, 1978 жылы 11 наурыз, Абиджан қаласы) - Кот-д’Ивуарлық футболшы, шабуылшы. Қазіргі таңда малий ұлтынан қыз алған Дрогбаның өзінен аумай қалған 3 баласы бар. Қайырымдылық жұмыстарын көп жүргізіп, басқа футболшыларға үлгі болған «Тито» Біріккен Ұлттар Ұйымының «Қайырымдылық» елшісі атанған.
Футболшы болып қалыптасуы
5 жасында Францияға ағасының қолына көшіп барады. Ол кезде ағасы Мишель Гоба тәжірибелі футболшы болатын. Бірақ, 3 жылдан кейін ата-анасын сағынған бала Дидье қайтадан өз еліне қайтады. Бала күнінде Дрогбаның анасы оны Югославия президенті Иосип Титоның құрметіне арнап «Тито» деп атайтын. Еліне оралған соң, ол Отанында көп тұрақтай алмайды. Ата-анасы елдегі жұмыссыздыққа байланысты жеп отырған нандарынан айырылып, қайтадан Франциядағы туысқандарының қасына баруға мәжбүр болады. Алғашында Францияның Ванн қаласында тұрып, кейіннен Париж маңындағы Энтони қалашығына тұрақтайды. Сол жердегі жергілікті клубта «Тито» алашқы ойындарын өткізіп жүреді. Алғашында ол оң қапталдағы қорғаушы позициясында ойнап жүреді. Уақыт өте келе ағасының (Мишель Гоба) кеңесімен орталық шабуылшы рөлін атқаруға көшеді. Энтони қалашығындағы клубта жақсы өнер көрсеткеннен кейін, оны жартылайкәсіби клуб-«Левалуаға» шақырту алады. Біраз уақыт өткеннен кейін клуб бапкері Жак Лонкардың көңілінен шықпай қалады. Мектепті жарытып оқымай, әрең тәмәмдаған ержеткен «Көсем» Парижден Ле-Манға көшіп, сондағы колледжде бухгалтер мамандығы бойынша білім алады. Сондай-ақ, «Ле-Ман» жастар клубында өнер көрсетіп жүреді.
Алғашқы 2 жылында ол көптеген жарақаттар алып, ауыр жаттығу сындарынан өтеді .. Сол кездегі «Ле-Ман» клубының бас бапкері Марк Вестерлопп:« Дрогба күнделікті футбол ойнауды жүйелі түрде үйренуі үшін бақандай 4 жыл кетті. Оның үстіне жанұясындағы ауыр тұрмысқа байланысты ол көбінесе қосымша жұмыс істеді. Тек есейгеннен соң кәсіби футболшыға айналды»-деген екен. 21 жасқа келген «Піл» енді футболға шынымен-ақ ден қоюға ұйғарады. өйткені бұдан кейін оның кәсіби футболшыға айналуы екіталай еді. Оны Дрогбаның өзі де іштей сезетін. Осындай ауыр жаттығулардың нәтижесіен кейін, Дахи Зоко «Ле-Манның» негізгі құрамына енеді. 1999 жылы алғаш рет кәсіби келісім-шартқа отырады. Аталмыш клубтағы бірінші маусымда 30 ойын өткізіп, қарсыластарының қақпасын 7 мәрте мазалайды. Екінші маусымында оның орнын Даниель Кузен басады. Алғашында жарақаты үшін ауыстырылған ойыншы, кейіннен Дидьеден де жақсы ойнап негізгі құрамда маусым аяқталғанша тұрақтап қалады. Келесі маусымда ол қайтадан негізгі құрамнан орын алып, 21 ойын өткізіп, 5 гол салады.
«Генгам» клубы
2002 жылы қыста «Генгам» клубы ивуарлықты 80 мың фунт. стерлинге сатып алады. Клубта өткізген алғашқы маусымында 11 рет алаңға шығып, 3-ақ гол ұрады. Дегенмен, маусым аяғында клубтың 1 Лигада сақталып қалуына өз септігін тигізеді. Өзін шебер футболшы ретінде осы клубта кеңінен танытып, «Генгамның» 1 Лигада 7-ші орынмен аяқтауына үлесін қосады. Сол клубта жасындай жарқылдаған тағы да Францияның болашақ жұлдызы Флоран Малуда алаңда «Пілмен» тез тіл табысып, бір-біріне голдық пастар беріп көпшіліктің көңілінен шығатын. Бірақ, мұндай талантты футболшылар ортаңқол яки төмен клубтарда көп тұрақтамайтын. Кез-келген мықты футболшының өмірбаянындағыдай, алғашында төмен клубтарда доп теуіп, кейіннен үлкен топ-клубтарға ауысу-заңдылық.
Сол мықты футболшы-Дрогба да марсельдік «Олимпикпен» 4 жылдық келісім-шартқа отырып, 3.3 млн фунтқа кете барады. Әрине қуана-қуана!
«Марсель»
«Марсельдің» бас бапкері Ален Перрен «Титоны» бірден негізгі құрамға алады. Бірінші маусымның өткізген 55 ойынында 32(!) гол салады. «Марсель» сапында ол УЕФА кубогінде өнер көрсетіп, жартылай финалда «Ньюкаслдың» қақпасына екі гол ұрып, командасын финалға деін жеткізеді. Бірақ, финалда «Валенсиядан» жеңіліп қалады. Маусым аяқталған соң, ол Фрунцияның үздік футболшысы атағына ие болады. Ал Чемпиондар Лигасының аясында «Портуға» қарсы өткізген ойында қарсылас команданың бас бапкері ол кездері әлемге әлі таныла қоймаған жас Жозе Моуринью бір сұхбатында:«Егер де менің клубыма ойыншы керек болса, мен бірінші ретте Дрогбаны өзіме алатын едім»-деп мәлімдейді. Сол жылы маусым аяқталысымен Дрогба Еуропа нарығындағы үлкен аукционға түседі. Көптеген клубтар оны өзіне алғысы келеді. «Челсиге» су жаңа бапкер Моуриньо келісімен «Пілді» өз қосынына алады. 2004 жылдың шілде айында Диьде Дрогба өзінің екінші Отаны Францияны тастап, бақыт кемесіне отырып, лондондық «Челсиге» жүзіп кете барады.
«Челси»
Дрогба өзінің бір сұхбатында:«Маған салса, жүрек қалауымен мен «Марсельде» қалар едім. Мені «Челсиге» ауысуыма ешкім мәжбүрлеген жоқ. Кейде маңызды келісім-шарттардан бас тартуға болмайды. Бірақ, мені жақын танитын достарым біледі, мен аталмыш клубқа ақша үшін бара жатқан жоқпын. Жозе Моуриьо мені өзінің қосынында көргісі келеді. Оның үстіне Кежман, Муту, Роббен және Макалеле сынды танымал ойыншылардың қасында доп теуіп, жаттығу мен үшін нағыз футболшы болуыма көп септігін тигізеді деп ойлаймын»-деп ағынан жарылды «қара маржан». 2005 жылғы маусымда ивуарлық Англия Суперкубогінде және премьер-лигада маңызды голдар салып, «Челси» сол жылы тұңғыш рет Англия чемпионы атанады. Келесі жылы Дидье тағы да «ақсүйектердің» премьер-лигада бірінші орын алуына көмегін тигізіп, чемпион атанады.