cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Домино
Тарихы
11 ғ-да Қытайда куат пай(сүйектегі кесте) деген атпен пайда болған. Еуропаға венециялық саяхатшы Марко Поло әкелген.
Ойнау ережесі
Екіден төрт адамға дейін ойнайды. Екі адам үшін жеті плитка, үш-төрт адам үшін бесеу бөлінеді. Қалғаны жабық қорыққа («базар») орналастырылған. Қарапайым «аула» доминосында ойыншы 1: 1 дублімен басталады, ал егер ешкімде ондай дубль болмаса, басқалары өсу ретімен жүреді. 0: 0-ден бастап («бос-бос», «жалаңаш <Вася>») жүруге тыйым салынады. Егер қолдарда дубль болмаса, олар ең аз ұпай санымен сүйектен басталады: 0: 1-ден бастап және одан әрі қарай.
Ойын ойыншылардың бірі соңғы өлімді қойған кезде аяқталады, яғни оның қолында домино қалмағанда. Әрі қарай, онымен бірге қалған серіктестерінің ұпайлары есептеледі, олар жеңімпаздың активіне түседі. Әдетте партия келісім бойынша 200, 300, 500 ұпайға дейін ойнайды. Егер қарсыластың «қолында» 0: 0 бір ғана дубль қалса, онда ол 25 ұпай болып саналады (егер басқа сүйек бар болса, онда «бос-бос» ешқандай жолмен есепке алынбайды).
Мүмкін, ойын «балықпен» аяқталуы мүмкін - бұл әр ойыншының қолында әлі де сүйектері болған кездегі бұғаттаудың атауы, бірақ ешкімде есеп беретін ештеңе жоқ.
Бұғаттау кезінде («балықтар») жеңімпаз қолында ең аз ұпай бар адамға тиесілі: ол барлық басқалардың ұпайларын өзінен алып тастайды.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша үстел ойындары Санат:Құмар ойындары
Лозовская
Лозовская (Безыменка) — Ресейдегі өзен. Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Березовая өзенінің сол жағалауынан 6,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Медведица Терса өзенінің құйылысынан сағасына дейін. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Волгоград облысы өзендері Санат:Дон су алабы өңірі өзендері
Жорғаторғай
Жорғаторғай (Podoces panderi) – торғайтәрізділер отряды, қарға тұқымдасына жататын құс.
Қазақстанда Оңтүстік Балқаш маңында, Қызылқұм және Үстірттің кейбір құмды жерлерінде кездеседі. Тұрқы 30 см-дей, салм. 80 – 100 г, сұр түсті. Құмда қалдырған ізі түзу бір сызық болып созылып жатады. Даусы ащы шырылдап шығады. Отырықшы құс. Ұясын ағаш бұталарына салады, ондағы 3 – 6 көгілдір жасыл түсті жұмыртқаларын аналығы басып шығарады, аталығы аналығына жем тасиды. Балапандарын екеулеп 18 – 20 күндей, осынша уақыт ұшқаннан кейін асырайды. Жорғаторғай тіршілігінің көпшілігін жер бетінде жемін ұстаумен өткізеді. Қауіп төнген кезде ұшпайды, жорғалап қураған бұта түбін тасалайды. Ешқашан топ құрмайды. Жәндіктермен және шөл өсімдіктерінің дәндерімен қоректенеді. Іле жорғаторғайы (P. p. ilensis) – Қазақстан эндемигі, саны аз, таралу аймағы жылдан-жылға азаюда, сондықтан қорғауды қажет ететін құс.
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер
Гипобиосфера
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Гроссарль
Гроссарль (Großarl) — Аустриядағы жәрменкелік коммуна. Зальцбург федералды жеріне қарасты Санкт-Йохан-Понгау округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3634 адамды құрайды (15 мамыр 2001). Алып жатқан жер аумағы 129.2 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — JO, ресми идентификациялық коды — 5 04 11.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Голлеггер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Зальцбург елді мекендері
Гёльниц
Гёльниц (Göllnitz) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 341 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,06 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 77 009. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Юрген Хайч.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Темир (өзен)
Темир — Ресейдегі өзен. Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Аварское Койсу өзенінің оң жағалауынан 98 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сулак өзені бастауынан Чиркейск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дағыстан өзендері
Жорын
thumb|right|190px|ЖОРЫН Жорын, хамеродос (Chamaerhodos) – раушангүлділер тұқымдасына жататын екі және көп жылдық шөптесін кейде бұташық өсімдіктер туысы. Қазақстанда таулы аймақтардың тасты, тастақты беткейлерінде, ормандарда, өзен бойларында, құмды жерлерде өсетін 4 түрі (Алтай жорыны, Жоңғар жорыны, құм жорыны, түзу жорыны) бар. Бұлардың биіктігі 5 – 60 см, тамыры жуан, жайылып өскен қатты бұтақтары болады. Жиегі тілімденген жапырақтары өркенге кезектесе орналасады. Тостағанша жапырақшалары түспейді, күлтесі бесеу, ұзындығы тостағаншамен бірдей немесе сәл ұзынырақ, ақ не қызғылт түсті. Гүлдері ұсақ, сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Маусым – тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы тықыр.
Дереккөздер
Санат:Раушангүлділер
Барним (аудан)
Ба́рним (Landkreis Barnim) — Германия ауданы, өзімен аттас төбеде орын тепкен. Аудан орталығы — Эберсвальде қаласы. Аудан Бранденбург жерінде орналасқан. Жер аумағы 1494 км² шамасында. Тұрғыны 176,9 мың адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 118 адам/км². Ауданның ресми коды — 12 0 60.
Аудан 25 елді мекенге бөлінеді.
Қалалар мен қауымдар
(30 желтоқсан 2010)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бранденбург аудандары
Порту-Салву
Порту-Салву (Porto Salvo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Оейраш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13724 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,35 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1933 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Maria).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Бураның жарауы
Бураның жарауы - бураның ұрғашы түйеге шағылысуға дайын екендігін білдіретін ерекше күйті. Бураның жарауының күйті қоңыр аңдар тәрізді суық маусымда, аяз күшейіп қатты қысқан кезде келеді, яғни жарайды. Бұл қазақ ай санауының Қамбар тоғысы бойынша үштің айының соңы, бірдің айының бас кезіне сәйкес келеді. Осы кезде бураның қарақұсы тұсының жүні адырайып, оның астында болатын безі ісініп, үлкейіп, мінез-құлқы өзгереді. Бойынан ерекше иіс білінеді. Қазақтар мұны шайыр деп аталатын бураның желке безінен шыққан шуаш тәрізді тұтқыр қоймалжыңның әсерінен болады дейді. Мұндай без атанның желкесінде де болады, алайда одан мұндай иіс шықпайды.
Готтар (субмәдениет)
Го́ттар (Goths, gothic, және варварский,грубый ал қазақша дөрекі) - XX ғасырдың 70 - сінші жылдарында Ұлы Британияда панкттік қозғалыс базасында өмірге келген жастар субмәдениеті. Готикалық субмәдениет мүшелері өздерінің әртүрлілігімен ерекшеленеді, бірақ бұл субмәдениеттің барлық мүшелері өзіндік бір спецификалық стильге ие және готикалық әуендерге қызығушылықтары бар болып келеді. Бұл субмәдениеттің мүшелері көбіне жастар болғанымен, 14 - 45 жастан жоғары адамдар да мүше бола алады.
Бураның жарауы
Жараған кезінде көзіне ілінген тірі жанды таптап, шайнап, күркіреп, көзі жанып, тісін қайрап, «өңешін шығарып» қатыгезденіп кететіндіктен, Бураның жарауыны тұсаулап тастайды, тым қауіптілерінің аузына тұмылдырық, құрсау, қаусыр кигізіледі. Өркешіндегі шуда ұшына «ту» деп аталатын қызыл шүберек пен қызылды-жасылды мата байлайды. Мұндай белгісі бар бурадан сырттайғы жұрт сақтанып, айналып өтеді. Буралар қыстың соңғы айларынан көктемнің басына дейін жарап, отыз шақты аруананы қайытуға мүмкіндігі болады.
Готтар (субмәдениет)
Готтар тарихы
Ұлы Британияда панкттердің әсері жойылып жатқан кезде 1970 жылдың аяғында готтар пайда болды. Олар негізіне белгілі бір музыкалық готтық-роктардың пайда болуымен ерекшеленеді. Готикалық рок группалар: Әуенге әуестенген бұл ұйымдар негізінде 1980 жылдары готикалық қозғалыстар пайда болды. Міне ғалымдардың пайымдауынша осы жылдары нақты готтар субмәдениеті пайда болды делінеді.
Бураның жарауы
Жараған бураға тап болып, қашып құтылған адам осы жағдайды былайша суреттейді: „''Атыма мініп інгенді жетекке алып келе жатыр едім, інген бұйданы оқыс тартып қалды да қолымнан шығып кетті, жалт қарасам, қиыс артымыздан төрт аяғы төрт жаққа кетіп, үсті басы аппақ ала көбік, өркештері лоқалақтап, шаңды боратып, мойнын төмен салып жіберген бір бура бізге үшып келеді екен... Бура інгенді соғып өткен кезде аз тоқтап, онан құтырынғандай маған жалт қарады. Құлағын едірейтіп, басын көтере қалды. Енді бір мезетте мойнын төмен салып жіберіп, аузын арандай ашып, менің артымнан тайпала жөнелді. Қара бураның енді ерні, басы, шудасы, өркеші бәрі тажалдай тақап қалған екен... Оның алып денесі, қып-қызыл көзі, талтайған аяқтары енді дәл қасымыздан үстімізге құлап келе жатты...''“
Готтар (субмәдениет)
Готикалық стиль
Сыртқы бейнесі, яғна киімі, аяқ киімі, шаштың бірнеше стильдері, атрибуттар, темір әшекейлер, бұлар негізінен готикалық субмәдениеттің ең маңызды бейнесі болып табылады. Бұл бейне рок жұлдыздарының имиджтерінен пайда болған делінеді. Қазіргі таңда готиканың негізгі элементтері- киімінде қара түстің болуы, темірден немесе күмістен жасалған готикалық символды бұйымдар, және макияж. Готикалық атрибуттар - олар, анх (Ежелгі грекиялық шексіз өмір белгісі), кресттер, көртышқан белгілері, өлімнің белгілері. Ал макияжды көбіне жас қыздар, сонымен бірге жас ұлдар қолданады. Ол негізінен күнделікті атрибут болып табылады. Оған біріншіден ақ пудра(Негізінен адамның бейнесі өте ақ болу керек), көзінің айналасында қара бояу, қызыл немесе қара ерін бояғыштар. Сонымен қосы әр түрлі татуировкалар мен пирсингтер де бар.
Бураның жарауы
Қуған бура жақындап қалғанда сырт киімді шешіп, басқа бағытқа лақтырып құтылады екен. Бура сол киімді таптай басып жатқанда шығандап қашқан дұрыс делінеді.
Готтар (субмәдениет)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мәдениет Санат:Өркениет Санат:Субмәдениет
Кэтрон (Миссури)
Кэтрон (Catron) — Миссури штатының Нью-Мадрид округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.0 км². FIPS коды — 29-12052.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 68 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Нью-Мадрид округы (Миссури)
Албататка
Албататка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тяжин өзенінің оң жағалауынан 110 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Қамысты көшесі (Астана)
Қамысты көшесі Шет көшесінен басталып, Көксеңгір, Арқарлы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -1725,9 м. Бұрынғы атауы Гидростроительдер көшесі.
Қамысты - «қамысы мол» деген мағынаны білдіреді. Республиканың Қызылорда, Орал, Қостанай, Шығыс Қазақстан облыстарындағы елді мекен, өзен, көл атаулары.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
NGC 4175
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4175 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38912, UGC 7211, MCG 5-29-36, ZWG 158.45, HCG 61C, The Box, IRAS12099+2926.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Тарифтік реттеу шаралары
Тарифтік реттеу шаралары (mesuresfor tariff regulation; turifliche Regelungsmabnahmen pi; regulo -ycmраиваю, привожу a порядок - Тауарлар мен көлік кұралдарын Қазақстан Республикасынын кедендік шекарасы аркылы өткізу кезінде кедендік тарифті пайдалана отырып, сырткы экономикалык және кеден ісі саласындағы өзге де кызметті мемлекеттік реттеуді камтамасыз ететін, Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген шаралар.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Силикотермия
Силикотермия (лат. Silicum – кремний және грек. Termo- жылу) - металл тотықтарын кремниймен тотықсыздандыру арқылы металдар мен қорытпалар алу процесі. Кендегі кейбір метал қалдықтарының тұрақты қысымда (изобаралық) пайда болу потенциалының өзгерісі кремнийдікінен төмен, яғни сыртқы жағдай өзгергенде кремний тотықтары  металдардікімен салыстырғанда орнықты келеді (кремнийдің оттек  қосып алу қабілеті металдардікінен жоғары). Сондықтан жоғары температурада кремний тотықтары көп мөлшерде түзіледі де, металл тотықсыздандырылады. Силикотермиялық процестер доғалық пештерде жүргізіледі. Силикокотермия көбінесе жоғары сапалы болатттарды қорытуға қажет ферроқорытпалар мен лигатура алу мақсатында қолданылады. Кремний көптеген металдармен силицидтер деп аталатын берік химиялық қосылыстар түзеді де, кальцийдің, магнийдің, цирконийдің, сирек  металдардың т.б. рудаларын силикометриялық тәсілмен тотықсыздандыруға мүмкіндік береді. Силикометриялық процесс республикамызда Ермак ферроқорытпа зауытында кеңінен пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Металлургия
Дондук Дашы
Дереккөздер
Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:1761 жылы қайтыс болғандар Санат:Қалмақ хандары
Explorer 43
Explorer 43 немесе IMP-I — Interplanetary Monitoring Platform бағдарламасы бойынша ұшырылған америкалық жасандысерік.
Бұл бағдарламаның аппараттары планеталар арасындағы кеңістіктегі плазманың және магнит өрісінің бар-жоғын анықтауға бағытталған еді.
Осы жасандысеріктің биіктігі 182,12 см, диаметрі 135,64 см болды.
Дереккөздер
Санат:Жер серіктері Санат:Ғарыш техникасы
Жанышқан тары
Жанышқан тары. Ақтаған тарыны келіге салып сүтке, майға қаймаққа жанышады. Кейде жанышқан тарыға қант, мейіз қосады. Тары шұжық. Ақтаған тарыға ет,ұсақтап тураған өкпе-бауыр, ішек-қарын қосып шұжық айналдырған. Сол сияқты ақтаған тары, күріш немесе олардың жармасын қосып бүрме, жұмыр, үлпершек, қарта айналдырған, сондай-ақ семіз өңештер, қолқалар, жөргемдер жасаған. Қаймақтан сарымай айырғанда іркіліп шығатын қышқыл сүт. Оны кейде шайқаған майды шынылау үшін суық суға салып сығымдаған, одан қалған сүтті май сүтінін шалабы деп, кей жерлерде май шалап деп атаған.
Дереккөздер
1. Қазақ халқының ұлттық тағамдары кітабы,Атамұра 2011ж.
2. ↑http://kitaptar.com/
Санат:Қазақ асханасы
Монреаль-дель-Кампо
Монреаль-дель-Кампо (Monreal del Campo) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Хилока ауданында (комарка) орналасқан.
Бусандыру
Бусандыру - халық емшілігіндегі ыстықпен емдеу жолы, терлету тәсілі. Бусандыру жалпы емдеу тәсілінің атауы, ал оның ауру түріне қарай қолданылатын өзіндік сипатты түрлері көп-ақ. Мысалы, жіпсіту, яғни аз ғана терлету, көбіктендіріп терлету, аққұлақтандыру, бұршақтату, моншақтату, сел, қара, ащы, сасық, жан терлерін шығару, малма ету, сүмектендіру, сорпасын шығару, сүйек терін алу т.б.
Монреаль-дель-Кампо
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2765 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 89 км² шамасында.
Бусандыру
Қаталаған жылқыны суарып болған соң, желе жортып бусандырады. Мініс атының арқасы кетіп, барттанып ісікке асқынса, оны құрым киізбен жабулап, сойылған қойдың өкпесі мен талағын аттың арқасына тартып, желе жортып бусандырады. Жөтелді емдеуде киізбен жабулап, басын дорбамен тумшалап, қайнатылған аршаның суымен булап бусандырып, қарағай бүрі немесе арша суымен суарған. Күшті жөтелмен білінетін жылқының қадақ, шаншу ауруларын басына жемдорба, үстіне кежім кигізіп, тұмшалап булау арқылы терлетіп емдеген. Жерді шұңқырлап қазып, ішіне от жағып, ыстық қоламтаға тұрғызып, ту сыртынан үй тігіп, тұмшалап бусандырған. Жылқының таңдай, тіл, танауда кездесетін ауруларын қарсы қандауырлау шарасын жасап, кейін тұз жегізіп, бусандырып терлетіп ем жасаған.
Монреаль-дель-Кампо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Бусандыру
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Дондук Омбо
Дондук Омбо(т.ж.б. – 1741) – Еділ қалмақтарының ханы. Ол билік еткен тұста Ресей қалмақтардың қарулы күштерін Түркиямен соғыста пайдаланды. 1738 ж. жазда қазақ жеріне шапқыншылық жорық ұйымдастырды.
IC 496
IC 496 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 496 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Созылғыштық
Созылғыштық - материалдың кирамай, пішіні мен өлшемдерінің өзгеру қабілеті.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Гоулдсборо (Мэн)
Гоулдсборо (Gouldsboro) — Мэн штатының Хэнкок округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Қапал көшесі (Астана)
Қапал - Ақсу алабындағы, Алматы облысының Ақсу ауданындағы өзен. Ұзындығы - 42 шақырым. Ол Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік-батыс сілемі - Қаратаудың солтүстік беткейіндегі бұлақтардан басталып, Қызылағаш өзеніне құяды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Тромбофлебит
Тромбофлебит (thrombophlebіtіs; грек. thrombos – ұйыған қан, phleps, phlebos – көктамыр (вена) және іtіs – қабыну) – көктамыр қабынуы ауруы.
Пайда болуы
Тромбофлебит бастапқыда көктамыр қантамырларының қабынуы (қ. Флебит.), одан кейін тромбоздың пайда болуымен сипатталады. Сонымен қатар тромбофлебит әр түрлі хирургиялық операциялардан кейін, әйелдерде жүктіліктің соңғы кезеңінде немесе кейбір жұқпалы аурулардың (бөртпе, іш сүзегі) асқынуынан пайда болады. Тромбофлебит, көбінесе, аяқтың венасында кездеседі. Тромбофлебит асқынғанда әр түрлі қауіпті ауруларға әкеледі. Әсіресе, бетте болатын Тромбофлебит өте қауіпті, себебі бұл миға келетін вена қан тамыры қабынуының дамуына жағдай жасайды.
Түрлері
Тромбофлебиттің жедел және созылмалы түрлері, сондай-ақ көктамырда ұйыған қанның орналасуына қарай бөлінеді:
Емі
Тромбофлебиттің жедел түрімен ауырған адамды ауруханада емдейді, ұйыған қан түйіндерін ерітетін антибиотиктер береді. Іріңдеп кеткен Тромбофлебитке операция жасалынады. Тромбофлебиттің кейбір созылмалы түрінде аяққа эластик шұлық кигізіп не емдік бинтпен байлап тастайды, емдік гимнастика жасап, физиотерапевтік ем тағайындалады.
Дереккөздер
Санат:Гематология
Дахла қаласы
Дахла қаласы (Египет) – Египеттегі оазис және Жаңа Алқап губернаторлығының аудан орталығы .
Фарафра және Харга оазистерінің арасында орналасқан. Оазисте 17 ауыл бар, тұрғындарының жалпы саны 70 000 адам. Негізгі тұрғын аудандардың біріне оазистің Орталығы – Мут жатады. Ол Фиван үштігіндегі әйел құдайдың құрметіне аталған. Этнографиялық музейі бар. Халық саны 20 439 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Екінші аудан – Эль-Каср – Ортағасырда саздан тұрғызылған қала. Ауыл өнеркәсібінің орталығы болып табылады. Үшінші ауданға Каламун елді мекені жатады. Оазис батыстан шығысқа қарай 80 км, ал солтүстіктен оңтүстікке 25 км-ге созылып жатыр. Перғауындар мен оазис билеушілерінің арасындағы алғашқы байланыс біздің заманымызға дейінгі 2550 жылдар шамасында орнаған болатын. 1819 жылы Арчибальд Эдмонстоун алғашқы европалық саяхатшы болып Дахлаға кеген. Кейінірек басқа саяхатшылар да келеді, бірақ 1908 жылы Герберт Уинлок алғашқы болып қаланың ерекшеліктері мен тарихи маңызды жерлері жайында жазылған жүйелі жазбалар қалдырған.
Дереккөздер
Санат:Мысыр қалалары
Аңырақай шайқасы
Аңырақай шайқасы (1729 ж., кей деректерде 1730 ж.) — біріккен қазақ қолының жоңғар басқыншылығына қарсы жүз жылдық азаттық соғысында бетбұрыс жасаған ең ірі жеңісі.
Саяси және әскери бірлікке қол жеткізген үш жүз жасақтары 1728 жылы бастап, Балқаш пен Шу бойына қарай жылжып, ұрысқа әзірлене бастады. Бұл кезде жоңғарлар қазақ жерін тұтастай иелену ниетінде еді. Қазақтардың әрекетін сезген олар да Шу мен Балқаштың оңтүстігінде үлкен шеп құрды.
Үш жүз жасақтары шешуші шайқас алдында Хантауында, Сұңқар тауында (кейін бұл жер Әбілқайыр тауы аталды) жиналды. Шайқас солтүстігі Балқаш, оңтүстігі Отар даласы, батысы Шу, шығысы Күртіге дейінгі аралықтағы жерлерде өткендігін осы өңірлерде жиі кездесетін қазақ, қалмақ қорымдары дәлелдейді. Аңырақай аталатын да осы өңір. Бұл шайқаста (40—45 күн) қазақтар ірі жеңіске жеткен. Ұрысқа бас қолбасшылар Қабанбай батыр, Бөгенбай батырлар сайланды,Орта шепті Бекжан батыр басқарды. Үш жүз жасақтарының қимылын үйлестіру міндетін Қазыбек батыр, Көптеген қазақ батырлары соғыс өнерін жетік білетіндігін көрсетті. Ұлы жүз қолын Жолбарыс хан мен Төле би, Орта жүз қолын Қаракерей Қабанбай Бөгенбай батыр,Бекжан батыр,Шақшақ Жәнібек, Кіші жүзді Тама Есет, Шекті Тайлақ т.б. батырлар басқарып, үлкен ерлік көрсетті. Қазақтың көптеген руына қолбасшы болып сайланған Бөрібай батыр,қазақ садақшыларының жеке жасағын ошақты Саурық батыр басқарды. Шайқасқа болашақ қолбасшы Шапырашты Наурызбай да қатысқан.
Пьеррфик
Пьеррфик (Pierrefiques) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76501, пошта индексі — 76280.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Аңырақай шайқасы
Шайқастың ең басында Бөлек батыр Қараұлы жоңғар әскерлерінің қолбасы Аңырақаймен жекпе-жекке шығып, оны өлтіреді. Солайша қазақ қолдарының рухын көтерген.
Бұл шайқаста көптеген батырлар жекпе-жекке шықты. Бұл соғыста көптеген атақты батырлар қаза тапты. Соққыдан есін жия алмай қалған қалмақтар сусыз сортаң жерде шөлге ұшырап, одан әрі соғыса алмай Аягөз, Шарға қарай жөңкіле қашты.
Қазақтар бұл соғысты әрі қарай дамыта алмады. Оған шайқастың соңында Болат хан жараланып, қайтыс болғаннан кейін басталған тақ үшін талас кедергі келтірді. Көпшілік Болат ханның баласы жас Әбілмәмбетті қолдады. Бұған наразы болған Әбілқайыр майдан даласын тастап, Кіші жүздің қолын Ырғыз арқылы батысқа алып кетті. Болат хан өлгеннен кейін «қазақтың бас ханы болу жолы менікі» деп сеніммен жүрген Әбілқайыр жеме-жемге келгенде билік тізгінінің басқаның қолында кеткенін көргенде шарт сынып, ашуланып, қазақ әскерін жау қолына тастап еліне кетіп қалады. Кеткенде де жай кетпей жолындағы бірнеше ауылды шауып тонай кетеді. Бұл Әбілхайырдың тарих және болашақ ұрпақ кешпейтін сатқындығы еді. Осыдан соң біріктірілген қазақ халқының жасақтары ыдырай бастады да, Жоңғар әскерінің 1 бөлігі аман қалады. Сол жылы сүмбіле айында болған Аңырақай шайқасына да қатыспаған себебі осы болатын. Өйткені сол кездегі қазақ ордасының заңды иесі Әбілмәмбет пен Абылай, Төле, Қазыбек билер мен Қабанбай бастаған батырлар бірауыздан Қанжығалы Бөгенбайды бас қолбасшы етіп сайлаған болатын. Әбілхайырдың Аңырақай соғысына қатыспаған. Ол оған дейін ақ қолбасшылық дәрежесінен айрылып өз еліне кетіп қалған болатын. 1726 жылы бүкіл қазақ болып қолбасшы сайлаған хандар мен билер батырлар, Әбілхайырдың ұрыс кезінде қазақты жау қолына тастап кеткенін кешірмеді. Аңырақайда ерекше көзге түскен Аңырақты жекпе жекте өлтірген Сатай, Бөлек батырлар, Шымыр Қойгелдi, Ошақты Саңырық, ағайынды Дулат Сеңкiбай мен Шойбек, Сыйқым Ырысбек, Суан Бағай, Ботбай Сәмен, Сiргелi Қара Тiлек, Жаппар, Қаумен, Дәулет, тағы басқалар – бәрi де ұлы жүз қолының батырлары. Қазыбек бектiң оқ қағар батыры 35 жастағы албан Қангелдi де осы шайқаста жекпежекке шығып жеңiске жетедi. Бұл ұрысқа ұлы жүз жасағын қолбасы Шапырашты Қазыбек Тауасарұлы, болшақ қолбасы Шапырашты Наурызбай да қатысты. Ал Жадамбаны жеңген Арғын Олжабай батыр, Арғын Естербек, Қарабек, Тұра (бәлкiм, дұрысы Нұра), Ағындық, Тарақты Тоғай, Қарауыл Қасым мен Қалабек және басқа батырлардың бәрі Бөгенбай жасағындағы батырлар еді. Ал кіші жүзден Тама Есет батыр мен Шекті Тайлақ батыр сияқты батырлардың артынан ерген жасақтары ғана қатысты. Әбілхайыр сол кеткенен қайтып артына қайтпады. Кейінгі Аңырақайды Әбілхайыр басқарды деп жүрген деректің бір де бірі шындыққа жанаспайды. Тарихтағы Бөгенбай батырдың ерлігін Әбілхайырға тартып әперу, тарихи еңбегін жоққа шығару тарихқа қиянат. Болашақ ұрпақ осы шындықты білгені дұрыс.
Аңырақай шайқасына қатысқан батырлардың мекенжайын саралап қарасаң да, бұл соғысқа Бөгенбай мен Қазыбек қолы ғана қатысқаны аңғарылады. Қабанбай қолы қалмақтар Аңырақай жаққа қосымша күш жiберiп қоймасын деген мақсатпен Қарқаралы жақта жол кесiп соғысады. Осының өзiнен де бұл маңызды шайқасқа қазақтардың бiр бiрiмен байланысып, кең көлемде ойласып дайындалғанын көрсетедi. Бiрiншi жекпежекке Қазыбек бек қолынан Бөлек шықса, екiншi болып Бөгенбай қолынан Олжабай батыр шығады. Ол қалмақтың Жадамба деген батырын жеңедi. Ал Әбiлқайыр қолынан осы ұрыста жекпежекке шыққан бiрде-бiр батырды тарих айтпайды. Оның бiрақ себебi бар: ол бұл соғысқа басшылық та жасамаған, қатыспаған да. Сол кездiң жағдайына көз жiберсек, 1726 жылғы Әбiлқайыр бас қолбасшылық жасаған Қалмақ қырылған шайқасынан кейiн жанжаққа бытырай қашқан жауды қуалай соғысып, Бөгенбай қолы Арқаға, Қабанбай шығысқа, Қазыбек бек Шуға қарай бет алды. Ал Әбiлқайыр қолы да, одан қашқан қалмақ та батысқа кеткен жоқ: қалмақтар өз елi жаққа орағыта қашып, Хан тауына барып паналаса, Әбiлқайыр қолы оңтүстiкте тұрып қалды, ол Бөгенбаймен де, Қабанбаймен де, Қазыбек бекпен де iлесiп кеткен жоқ. Ал Аңырақай шайқасына дейiнгi үш жыл аралықта Әбiлқайыр қолы не Бөгенбай қолымен, не Қабанбай, Қазыбекпен қол бiрiктiрiп қалмаққа шапты деген дерек жоқ. Алайда Қалмақ қырылған соғысында бытшыты шыққан қалмақ қолы емiнеркiн, еш кедергiсiз Хан тауының баурайында қайтадан күш жинап, қайтадан қәуiптi жауға айналып келе жатты. Неге? Өйткенi Бөгенбай, Қабанбай не Әбiлқайыр қолымен бiрiгiп қана қарсы шықпаса, тек Ұлы жүз қолының оған шамасы келмейтiн едi. Ал олардың бiрiгiп жатқанын бiлсе, қалмақтар айылын жыйған болар едi. Бұл жағдай ненi көрсетедi? Әбiлқайыр әлi оңтүстiк өңiрiнде жүргенменен, бүл арадағы жағдайға араласпағанын, турасын айтқанда, оның үш жүзге бас қолбасылық қызметiнiң Қалмақ қырылған соғысынан кейiн бiткенiн көрсетедi. Сондықтан болмаған жағдайды болды деп боямалаудың, менiңше, Әбiлқайырға да, тарихқа да пайдасы жоқ.
Егер Әбiлқайыр бас қолбасылық қызметiн әлi де жалғастыра берген болса, 1729 жылдың ерте көктемiнде оңтүстiк өңiрiнде, кәзiргi ОҚО Бәйдiбек ауданының жерiнде, өткен Ұзынбұлақ соғысына да араласқан болар едi. Өйткенi бас қолбасының құптауынсыз қандай соғыс өтуге тиiс? Қалмаққа қарсы бұл ұрысты тек ұлы жүз қолы жүргiзiп, жеңiске жетедi. Қалмақ қолын Донық, қазақ қолын Қазыбек бек басқарады. Бiрiншi жекпежекке Қазыбек бектiң бала күннен досы әрi бас батыры дулат Мүйiздi Өтеген батыр шығып, қалмақтың Ботхишар (қазақ жамандау айтады) атты бас батырын жеңедi. Бұл – “Өтеген бебамыз жеңiске жеткен соғыс!” – деп, бүкiл Дулат мақтан етiп келе жатқан айтулы соғыс. Жамбылдың бұл екеуiн бөлiпжармай: “Өтеген, Қазбекке барайын,... Қазақтың қамқор ерлерi”, деуi сондықтан “1982, 1-том, 81-бет). Ұзынбұлақ соғысына қатыспаған, басшылық жасамаған Әбәлқайыр одан кейiн өткен Аңырақай соғысына қай жөнмен, қандай қыйсынмен басшылық жасайды сонда? Оның алдындағы соғыста еш көмек бермеген, өлген тiрiлгенiне жаны ауырмаған, көмектеспеген батырға ендi келiп: “Мына соғысқа сен басшылық жасай қой!” – дейтiн адамдар қандай адамдар? Ал олар өйтiп сұрамаса, Әбiлқайыр келiп: “Мына соғысты мен басқарып берейiн”, – дей ме? Бұл екеуiнiң де қисыны келмейдi. Ал қисыны жоқ нәрсенi зорлап қисындатудан тарих опа таппайды. Еш соғысына қатыспаса, бас қолбасылық қызметi жалғаспаса, Әбiлқайыр неге үш жыл бойы оңтүстiктен кетпеген? Бұл арада қанша айтқың келмесе де, Әбiлқайырдың мiнезi мен ұстанымына тоқталмай кете алмайсың. Оның, тарихшылар жазғандай, өте өзiмшiл, тәкаппар, атақ құмар адам болғаны рас деп ойлаймыз.
1726 жылы Ордабасыда хандар мен билердiң бiрiккен жыйыны Әбiлқайырды үш жүздiң бiрiккен қолына бас қолбасы етiп сайлады да, үш жүздiң ұлы ханы етiп сайламады. Ұлы ханды сайлау мәселесiне жауды жеңгеннен кейiн оралатын болып келiстi. Әбiлқайырдың басшылығымен Қалмақ қырылғанда қазақ қолы тамаша жеңiске жеттi, алайда ол жеңiс түбегейлi болмады, қалмақ қолы қазақ жерiнен бiржола қуылмады. Сондықтан ба, ол жеңiстен кейiн жыйын да шақырылған жоқ, ұлы хан сайлау мәселесi де сөз болған жоқ. Алайда Сәмекенiң науқас екенiн, ол өлсе, орнына хан сайлануы тиiс екенiн Әбiлқайыр бiлдi, күттi, сондықтан оңтүстiктен кетпедi. Ал ол кезде Бөгенбай да, Қабанбай да, Қазыбек бек те қалмақтармен соғысты Әбiлқайырдың қатысуынсызақ жалғастырып жатты. Соғыс онсызақ жүрiп жатты деген сөз Әбiлқайыр ол кезде бас қолбасы емес еді. Көп адам Әбiлқайырдың оңтүстiктен тек 1730 жылы ғана кеткенiне қарап, 1729 жылы өткен Аңырақай шайқасына да қатысқан болар деп жорамалдай салады. Ал ол кезде Жолбарыс хан ұлы жүзге өз билiгiн жүргiзiп жатты. Сондықтан не ұлы хан емес, не бас қолбасы емес күй, әрине, Әбiлқайырды риза етпедi. Сәмеке өлiп, орнына Әбiлмәмбет ұлы хан сайланып кеткен соң, ызалы ол 1730 жылы Ырғыз арқылы батысқа кетiп бара жатып, жолай бiраз қазақ ауылына қырғыйдай тиiп тонай кетедi. Аңырақай шайқасына дайындалып жатқан шақта ұлы жүз ханы Жолбарыс та, Төле би де Әбiлқайырдың алдағы ұрысқа қатысуын сұраған. Өйткенi Хан тауы маңында шоғырланған қалмақтың саны күн сайын көбейiп келе жатқанын олар бiлiп отырды. Оларға жеке қарсы шығуға Ұлы жүз қолы аздық еттi. Алайда Әбiлқайырдан жауап болмады. Неге? Өйткенi оны шақырғанға дейiн бұл соғысқа бас қолбасы Бөгенбай болатынын Жолбарыс хан, Төле би және Қазыбек би үшеуi шешiп қойған болатын. Қазыбек бек өзiнiң “Түптұқыйаннан өзiме шейiн” атты естелiк кiтәбiнде: “Мен ендi Жолбарыс ханнан: “Ұлы жүз қолын баста!” деген ресми жарлық алдым... Осыдан бұрын бас қолбасшылыққа белгiленген Бөгембай батыр,..” деп, бәрiн апанық жазады ( Алматы, 2 басылым, 2008, 948-бет). Сондықтан кеше ғана үш жүздiң әскерiне бас қолбасы болған Әбiлқайыр ендi Бөгенбайдың қоластында соғысқысы келмедi. Әрi Жолбарыс ханның шақыруына келе қалуды ол өзiнше кiшiреу деп те түсiнуi мүмкiн. Оның ондай мiнезi барын, мәселен, 1718 – жылы Аягөз маңында болған ұрыста Қайып пен Әбiлқайыр өзара тiл табыса алмай, соның кесiрiнен қазақ қолы қалмақтардан жеңiлiс тапқанын тарихшылар жазады (Моисеев). Ол Жолбарыс ханды, өз ағасы болса да, менсiнбеген, жақтырмаған. Сәмекемен де бақталас болған.
Аңырақай шайқасында Абылайдың алғаш аты шыққан. Ол Дулат Сеңкiбай батырдың қолында соғысқан. Ел аңыз етiп жүргендей жекпежекте емес, дода соғыста Шарышты өлтiрген. Жалпы, соғыс тәртiбi бойынша, бас қолбасының алдын ала келiсiмiнсiз өз бетiмен жекпежекке шыға беруге рұқсат етiлмеген. Ал ешқандай аңызда да, деректе де Әбiлқайыр басқарған соғыста алғаш Абылайдың аты шығыпты делiнбейдi.
Ордабасы жиынында дәл сол кезеңде Әбiлқайырға ерлiгi жағынан да, батырлығы жағынан де ешкiм шендес келмейтiнiн мойындап, оны бас қолбасы сайлап отырған Төле би мен Қазыбек би ендi 1730 жылы оның ұлы хан сайлануына неге қарсы болды? Оның басты себебi: Әбiлқайырдың Аңырақай шайқасына қатыспай қойуы. Жолбарыс ханның қасында Аңырақай шайқасы аяқталғанша бiрге болған Төле мен Қазыбек Әбiлқайырдың ол қылығын кешiрмедi. Ал егер Әбiлқайыр бас қолбасылық жасап, Аңырақай шайқасында тағы даңққа бөленген болса, онда, сөз жоқ, екi би де оның бас хан болуын қолдайтын едi. Әбiлқайырдың тарихи еңбегi бағаланбады деген байбаламға құлақ асып, қазақтың екiншi бiр перзентi Бөгенбайдың басшылық жасаған ғажап ерлiгiн неге Әбiлқайырдың қанжығасына байлай салуымыз керек? Сонда Аңырақай шайқасына Әбiлқайыр басшылық жасады десек, шындық та, Бөгенбай жасады десек, жалған бола ма? Жалпы, бiз көрген адамға сенуiмiз керек пе әлде күштеген адамға ма? Шындық шiркiннiң сонда өзiне емес, бiзге байланысты болғаны ма?
Біздің байқауымызша, кей рушыл тарихшыларға шындықтан гөрi аңыз немесе “жорамал шындық” ыңғайлы. Мәселен: “Бiздiң бәлен деген бабамыз батыр, Абылайдың ең сенiмдi қолбасы болған”, – дегендi талай оқыдым да, естiдiм де. Ал сол Абылайдың қасында жүрген Қазыбек бектi оқысам, Абылайдың үш ақ бас қолбасы болған, қалған батырдың бәрi не Бөгенбай, Қабанбайдың, не Қазыбек бек пен Наурызбайдың мыңбасы, жүзбасы, онбасы ғана. Алайда: “Менiң бабам онбасы батыр болыпты”, – дегендi әлi ешкiмнен естiген емеспiн. Қазыбек бектiң кiтәбiн мойындағысы келмейтiн де негiзiнен солар: бөсiңкiреп, өсiрiңкiреп айтқанды және оның ешбiр куәсi болмауын ұнататындар. Тарихи шындық бiреудi кiнәләу немесе көтермелеу үшiн айтылмайды. Тек Аңырақайға ғана қатысты емес, осындай ары тарт, берi тарт айтыстармен жүрiп, бiз кезiнде анықтап алатын, жазып қалатын талай шындықтан айрылып қалдық. Бiлетiнi, естiгенi бар талайлар берекесiз айтыс пен тартыстан қашып, көп дүниенi iшiнде алып кеттi. Ал бiзге әлi ақыл кiрер емес. Кей тарихшылар Әбiлқайыр жайында: “..."Ол iнiсi Бұлқайыр басқарған 70 мың жiгiтi бар әскердi шепке қалдырып кеттi”, дептi. Соған қарағанда, Әбiлқайырдың өзiмен бiрге де бiрер мың жiгiт кеткен болу керек. Ал нақты тарихи деректе қазақты 1723 жылы көктемде “Ақтабан шұбырындыға” ұшыратқан бүкiл қалмақ қолының жалпы саны 40 мыңнан әзер асқан. Қазақтың үш жүзiнiң жалпы әскерi де сол шаманың ар жақ, бер жағынан асып көрмеген. Аңырақайда қазақ әскерінің саны 44 мың болған. Ал егер бiр Әбiлқайырда соншама әскер болса, қалмақтарды қалайша бiр дегенде жайпап тастамай, бақандай 35 жыл бойы соғысқамыз? Бұл не, Әбiлқайырды мадақтау ма, мазақтау ма? Менiңше, бүйтiп бүйректен сыйрақ шығарып, болмағанды жорамалмен толтыра бергенше, сол Аңырақай шайқасына өзi қатысқан, шайқасты басқарған Бөгенбайдың қасында жүрген Қазыбек бектiң жазбасына құлақ асқанымыз жөн. Тарихты әрқайсымыз өз бетiмiзше бүйтiп бөстiре берсек, ол ешқашан өздiгiнен шындыққа қарай төмендемейдi, аспанда аңыз боп iлiнiп тұра бередi.....АЛ АҢЫРАҚАЙ СОҒЫСЫН БАСҚАРҒАН ҚАНЖЫҒАЛЫ БӨГЕНБАЙ БАТЫР ЕКЕНІН БОЛАШАҚ ҰРПАҚ БІЛГЕНІ ДҰРЫС....
Халқымыз үшін Аңырақай шайқасының маңызы орыстардың Бородино даласындағы, Еуропаның біріккен қолының Ватерлоо, КСРО халықтарының Ұлы Отан соғысындағы Сталинград түбіндегі жеңістерімен бірдей.
Қосымша мәліметтер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Шайқастар
Етреваль
Етреваль (Étreval) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,37 км² шамасында.
IC 4917-2
IC 4917-2 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Етреваль
Коммунаның INSEE коды — 54185, пошта индексі — 54330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,89 адам/км².
IC 4917-2
Сыртқы сілтемелер
IC 4917,02 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Етреваль
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Сен-Жан-д'Еро
Сен-Жан-д'Еро (Saint-Jean-d'Eyraud) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24427, пошта индексі — 24140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,1 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Абел-Фигейреду
Абел-Фигейреду (Abel Figueiredo) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Парагоминас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 614,252 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1991 жылы құрылған.
Санат:Пара елді мекендері
Гыаёль
Гыаёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тобысь өзенінің оң жағалауынан 66 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тұрақты аймақ
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Торино-ди-Сангро
Торино-ди-Сангро (Torino di Sangro) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Кьети провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3079 адамды құрайды. Халық тығыздығы 96 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 66020.
Овер-сюр-Уаз
Овер-сюр-Уаз (Auvers-sur-Oise) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Понтуаз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,69 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6840 адамды құрады. Халық тығыздығы — 539,01 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Эмо (субмәдениет)
Эмо (emo: және emotional — эмоциональді) — Музыкалық топтардың негізінде құрылған жастар субмәдениеті. Оның мүшелері эмо-кидтер (emo + kid — жас адам; бала) немесе, жыныстық бөлініске байланысты: эмо-бой (boy — ер бала, жігіт), эмо-гёрл (girl — қыз, қыз бала).
Субмәдениет ақыры қалыптасып, 2000 жылдары танымалдылықтың шыңына жетті, бірақ оның гүлденуі ұзаққа созылмады. 2010 жылдардың басында эмо стилі сәнден шығып, көптеген жанкүйерлер оған деген қызығушылықтарын жоғалтты. Бұл жерде көптеген басқа субмәдениеттерден де, жалпы қоғамнан да эмо стиліне теріс көзқарас маңызды рөл атқарды
Өмірлік көзқарастары
Эмо-лықтар үшін эмоцияны көрсету өте маңызды болып табалады. Оларды айыратын белгілер: өзінді ұсыныс білдіру, әділетсіздікке қарсы шығу, ерекше және сезімтал өмірлік сезімталдық. Негізінен эмо- өте сезімтар әрі өкпелегіш болып келеді. Эмо дегенде көбіне жыланышты жігіттер мен қыздарды да айтуға болады. Эмо да готтар тәрізді панк-роктан пайда болған. Бірақ Гот пен Эмо-ның айырмашылығы: Эмо-өзін жек көреді, сондықтан суицидке жақын болып келеді, ал готтар-әлемді жек көреді.
Киіну үлгісі
Эмо-ның шашының стилі негізінен кекілі мұрыннын ұшына дейін келетін, бір көзін жайып тұратын, ал қыздар үшін кішкентай балалар тәріздес бантик, хвостик қылып ала алады. Еріннің түсі терінің түсімен бірдей боялады. Ал тырнақтары қара түске боялады. Ал киім үлгісі негізінен қызғылт-қара болып келеді. Эмолар үшін ҚАРА: бақытсыздық, уайымшылдық, қайғыру белгілері болады. Ал ҚЫЗҒЫЛТ: бақытты сәттерді еске түсіреді, готтардан бірден-бір айырмашылық және панк-рокка деген сүйіспеншілік.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мәдениет Санат:Субмәдениет
Фармацевтика
350px|оңға|Дәрілер Фармацевтика — дәрілердің адам мен жануарлардың организмдерін тексеретін және дәрілерді іздестіру, шығару, сақтау, дайындау және сату мәселелерімен айналысатын ғылым түрі.
Көптеген фармакологиялық қасиеттері бар химиялық қосылыстар өнделмеген күйде не пайдасыз, не зиянды болып келеді. «Фармацевтика» осындай қосылыстарға нақты топ адамдарды емдеуге арналған  бірегей мөлшерленген түр береді.
«Фармацевтика» термины «фармация » терминының синонимы емес.
Тарихы
"Фармация" мен "фармацевтиканы" екі түрлі тарихи кезең,  дәрі- дәрмектерді жасаудың екі түрлі тәсілдемесі ретінде қарастыруға болады. Ғасырлар бойы қолданылған фармация тәсілі  аз өнімді, шектелген мөлшерде шағын топ адамдарға дәріні дайындауға бағытталды және көп жағдайда жанама әсер береді.
Бұл тәсілдің жетілмегендігі мен тиімсіздігі(ғаламдық сауда мақсаттарына) XIX ғасырдың басында айқын болды. Сол кезде АҚШ-та жаппай стандартталған,өнімділігі жоғары, экономикалық жағынан тиімді  дәрі- дәрмектердің өнеркәсіптік өндірісі басталды.
Дереккөздер
Санат:Фармация
Жоса (өзен, Ұлытау облысы)
Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерінде. Ұзындығы 135 км, су жиналатын алабы 3090 км².
Бастауы
Ұлытаудың батысындағы аласа шоқылардың етегінен басталып, Ақшолақ қыстауы тұсында тартылып қалады.
Гидрологиясы
Көктемде қар ерігенде су ағады, жазда құрғап қалады. Қар суымен толығады. Жоса шаруашылық қажеттеріне пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ұлытау ауданы өзендері Санат:Шалқар су алабы
Шайыртастақтар
Шайыртастақтар - "Шайыртасты-шайырлы заттар" ("Вещества асфальтосмолистые") мақаласын қараңыз.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Ивановци (Кюстендил облысы)
Ивановци (Ивановци) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 адамды құрайды.
Иболар
Иболар (өз атауы – игбо) — Нигерияның оңтүстік-шығысындағы халық. Саны шамамен. 26 миллион адам. Нигерида 21,6 млн., сондай-ақ олар Камерунда (120 мың адам), Либерияда (100 мың адам), Сьерра-Леонеде (100 мыңға жуық адам), Ганада (70 мың адам), Экваторлық Гвинеяда (60 мың адам), Гамбияда (7-10 мың адам), АҚШ-та (шамамен 250 мың адам), Ұлыбритания (20 мың адамға дейін), Аустралия мен Канадада тұрады.
Ивановци (Кюстендил облысы)
Пошта индексі — 2562. Телефон коды — 09314. ЕКАТТЕ коды — 32144.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Топырақ
Топырақ — бұл Жердің өсімдік өсетін үстіңгі қабаты.Өсімдіктердің, жануарлардың (әсіресе микроорганизмдердің), климат жағдайларының және адамдардың әсерімен өзгерген жер бетінің үстіңгі борпылдақ қабаты. Топырақ бойында құнарлылық қасиеті, яғни өсімдіктерді сумен, басқа да қоректік элементтермен қамтамасыз ететін қабілеті болады. Механикалық құрамы (топырақ түйіршіктерінің мөлшері) бойынша топырақ құмды, құмдақ сазды және саз топырақ болып бөлінеді. Жасы мен генезисі бойынша — қыртысты күлгін топырақ, батпақты топырақ, ормандық сұр топырақ, қара топырақ, қоңыр топырақ, күрең топырақ, тағы басқалар болып бөлінеді. Топырақтың жер бетінде таралуы зоналық (горизонтальды және вертикальды) заңдылыққа байланысты.
Иболар
Тілі
Конго-кордофан тілдері шоғырының нигеро-конголез тобына кіретін тілде игбо тілінде сөйлейді. Кең тараған диалектісі – онича мен оверри. Онича диалектісі негізінде әдеби тілі дамыған. Жазуы латын әліпбиіне негізделген.
Діні
Дінге сенушілердің діни көзқарастары: христиандар (протестанттар, католиктер), дәстүрлі нанымдар.
Шығу тегі
Прото-ква тобына жататын иболардың ата-бабалары және олардың көршілерінің көпшілігі Африканың Ұлы көлдері аймағынан және Шығыс және Орталық Африкадағы Ай тауларынан, саванналар арқылы келген деген пікір бар, қазір олардың орнында Сахара басым. Шөлдену кезеңі адамдарды одан әрі оңтүстік пен солтүстікке Нигер мен Бенуэнің түйіскен жеріне қоныс аударуға мәжбүр етті, онда Нок мәдениеті дамыған.
Топырақ
Топырақтану
Топырақтану ғылымының негізін орыс ғалымы В.В.Докучаев қалады. Оның Петербургте басылып шыққан «Орыстың қара топырағы» (1883 ж.) атты еңбегінде топырақтың дұрыс анықтамасы, оның қасиеттері туралы ғылыми негізделген түсініктер берілген. В.В.Докучаев топырақ түзілу процесінің бес факторға байланысты екенін анықтады. Оларға: бастапқы аналық жыныстар, ауа райы, жер бедері, уақыт және өсімдіктер мен жануарлар жатады. Кейін ғылыми зерттеулердің нәтижесіне байланысты бұларға су (топырақ суы, жерасты суы) және адамның шаруашылық әрекеті қосылды. Топырақ жеке әртүрлі өлшемдегі қатты бөлшектерден тұрады. Қатты бөлшектер сумен және ауамен қоршалған. Сондықтан топырақты үш фазалы жүйе ретінде қарастырады. Топырақтың жоғарғы беті борпылдақ. Мұның құрамында көптеген өлі органикалық заттар бар (өсімдіктер қалдығы,қарашірік). Бұл қарашірікті аккумулятивті А қабаты. Тереңірек, өте тығыз иллювиалды өтпелі В қабаты жатыр. Оның астында топырақ түзуші - С қабаты орналасқан. Барлық топырақтар бір-бірінен осы генетикалық қабаттарымен ажыратылады. Әр түрлі топырақтың генетикалық қабаттары қалыңдығымен, түстерімен, қүрылымымен, морфологиялық қасиеттерімен ерекшеленеді. Топырақтың қалыңдығы санмен көрсетіледі. Мысалы, кейбір топырақтарда А қабаты небәрі 0-5 см, ал кейбіреулерінде 0-50 см болады. Топырақтың типтеріне байланысты А, В, С қабаттары бірнешеге бөлінуі мүмкін. Топырақ қабаты тереңдеген сайын аэрация нашарлайды. Оттегінің мөлшері азайып, көмірқышқыл газы мен органикалық заттардын ыдырауы кезінде бөлінетін басқа да газдардың мөлшері артады. Топырақтың жоғарғы қабаттарында өсімдікке қажетті фосфор, калий, азот, кальций және басқа заттар жинақталған. Топырақтың әртүрлі қасиетіне (қышқылдығы, тұздылығы, ылғалдылығы) байланысты өсімдіктерді көптеген экологиялық топтарға бөлуге болады. Мысалы, топырақтың қышқылдығына байланысты:
Иболар
Кәсібі
Негізгі кәсіптері – егін шаруашылығы. Ямс, маниок, жүгері, көкөніс, майлы пальма, аздап күріш егеді. Орманнан ағаш даярлап, ең құндыларын сыртқа сатуға шығарады. Терушілікпен айналысады, жеміс-жидек, дәрілік шөп жинайды. Территориясының көп бөлігінде улы цеце шыбыны болатындықтан мал шаруашылығымен аз айналысады. Сиырды қасиет тұтады. Аң аулау кәсібі кең тараған. Темір ұсталығы, қыш-құмыра, тоқымашылық, өрмелі заттар жасау қолөнері дамыған.
Топырақ
Сазды топырақ
Құламаларда тұрақты және су бұзып кетуіне қарсы келе алатын топырақ; жолдың негізі үшін жақсы материал болып табылады.
Иболар
Әлеуметтік құрылысы
Туыстық қатынас әке жағынан саналады. Ал кейбір топтарында (мысалы, абам, ада, т.б.) туыстық жақындық шеше жағынан есептеледі. Иболарда бірыңғай, орталықтанған билік болмаған. Әке жағынан туыстар ру тобына (умуннаға) бірігіп, оны окпара басқарады. Туыстық жүйесі – омаха тектес. Иболардың бай ауыз әдебиеті, халықтық, фольклорлық мерекелері, түрлі салт-жоралғылары бар. Әруаққа сыйыну кең тараған.
Топырақ
Құмайт топырақ
Ылғалды және құрғақ күйінде байланысы жақсы топырақ: құрғақ және тым ылғалды жерлерде жолға себуге пайдаланады.
Иболар
Әлеуметтік құрылысы
Елді мекендегі әр үй өзгелерден бөлектеніп, дуалмен қоршалады. Үйлері төрт бұрышты немесе дөңгелек пішінді етіп сырғауылмен құрастырылып, іші-сырты балшықпен сыланады. Шатыры пальма жапырағымен, кейде беті кедір-бұдырланған темірмен жабылады. Елдің солтүстік өңіріндегі үйлер сазбалшықтан қаланады.
Ұлттық киімдері – ерлер жейде сыртынан үлкен жамылғы оранады. Әйелдер кеудеше киеді де белдемше орнына матамен оранады. Қалалықтар, көбінесе, еуропаша киінеді.
Топырақ
Топырақта тіршілік ететін организмдер
Топырақта тіршілік ететін организмдер эдафобионттар немесе педобионттар деп аталады. Қоңыржай аймақтағы орман топырағының 1 шаршы метрінде 1000 жуық жануарлар түрін,нематодтар мен қарапайымдылардың 10 млн-нан аса, аяққүйрықтар мен топырақ кенелерінің 100 мыңнан аса түрлерін табуға болады. Эдафобионттардың көптеген экологиялық топтарының классификациялары бар. Тіршілік ортасымен байланысы бойынша топырақ жануарлары негізгі үш экологиялық топқа бөлінеді: балдырлар (Cyanophyta), бактериялар (Bacteria), саңырауқүлақтар (Fungi) және қарапайымдар (Protozoa) жатады.
Иболар
Әлеуметтік құрылысы
Ұлттық тағамдары ямс, кокоямс, маниок, жүгері, көкөніс тәрізді өсімдік тағамынан құралады. Ас пісіргенде пальма майы мен ащы тұздықты пайдаланады