cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Буджак (Ғағауызстан)
Тарихы
1977-78 жылдары шарап жасау бағытындағы "Буджак" кеңшар –зауыты құрылып, оған 250 га жүзімдік пен 100 га бақ отырғызылды. 1978 жылдың мамыр айында Үкіметтің қаулысына сәйкес Буджак қалалық типтегі кентін құру туралы шешім қабылданды.
07.12.1994 ж. № 310 - XII "жергілікті мемлекеттік басқару туралы" Заңның негізінде Буджак кенттік Кеңесінің Атқарушы комитеті Буджак ауылының примэриясы болып қайта құрылды.
Инфрақұрылымы
Ауылда 67 шаруашылық субъектілері тіркелген, оның ішінде:
Ауыл аумағында әлеуметтік сала объектілері:
Базалық адрес
Базалық адрес (Базовый адрес; base address) — 1) адрестелетін мәліметтердің белгілі бір жиынтығы үшін тұрақты атқарушы адрестің аддитивті бөлігі; 2) салыстырмалы адрестерді санаудың бастапқы нүктесі; 3) мәліметтер блогында салыстырмалы түрде басқа адрестер көрсетілетін адрес. Жадқа мәліметтерді сақтау кезінде адресті осы блокта орналасқан қандай да бір адреске қатысты көрсету қолайлы болады. Бұл жағдай адрестеуді қысқартуға мүмкіндік береді. Өйткені 1 базалық адреске салыстырмалы турде онша көп емес санды қосуды немесе одан алып тастауды талап етеді; 4) компьютердің жедел жадындағы атқарылу адресінің тұрақты бөлігі. Салыстырмалы түрде базаны ілгері-кейін ығыстыру арқылы атқарылу адресі анықталады.
Микроскоп (айрық)
Микроскоп:
Нысананы талқандаудың тиімділігі
Нысананы талқандаудың тиімділігі (эффективность поражения цели) — нысананы талқандау дәрежесі сипаттамаларының жиынтығы. Нысананы талкандау мүмкіндігі жөніндегі алдын ала күтілген математикалық сан кепілді шығын т.б. көрсеткіштер бойынша болған материалдык шығынмен есептеледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Буена Виста (Колорадо)
Буена Виста (Buena Vista) — Колорадо штатының Чаффи (Chaffee) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.9 км² шамасында. FIPS коды — 08-10105.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Клайн-Нойзидль
Клайн-Нойзидль (Klein-Neusiedl) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Вена округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 833 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 5.96 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — WU, ресми идентификациялық коды — 3 24 07.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Леопольд Винклер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Санта-Крус-ду-Пиауи
Санта-Крус-ду-Пиауи (Santa Cruz do Piauí) — Бразилиядағы муниципалитет, Пиауи штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Пиауи мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пикус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 611,501 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,2 адам/км².
Санат:Пиауи елді мекендері
Евгений Фёдорович Авдокушин
Авдокушин Евгений Фёдорович - ресей экономисті, экономика ғылымдарының докторы, профессор, әлеуметтік ғылымдар Ресей академиясының академигі.
Биография
Ол Мәскеуде әскери отбасында, 1945 жылдың 28 желтоқсан күні дүниеге келген. 1961 жылы ол Мәскеудегі №2 Загорян мектебінің 8 сыныбын бітірді.
Ғылыми басылымдарының тізімі
в КНР». – ИНИОН АН СССР. – 1988. – 2,6 п.л. рыночная         экономика. – М.: Экономическая газета. – 2000. – 1, 5 п.л.
Сыртқы сілтемелер
Авродушин кітаптары
Санат:1945 жылы туғандар Санат:Ресей ғалымдары Санат:28 желтоқсанда туғандар
Эптон Синклер
Эптон Билл Синклер-кіші (1878—1968) — XX ғасырдың 1-жартысында әйгілі болған америкалық жазушы, ол 100-ге тарта кітап жазды. Сондай-ақ әшкерелегіш журналистиканың майталман шебері болған. Американың социалистік партиясының белсенді мүшесі ретінде де танылды, кейін Демократиялық партияға ауысты.
1906 жылы оның «Джунгли» атты романы оқырманның назарын авторға аудартып, қоғамның өміріне ықпал етті. Тамақ өнеркәсібіндегі еңбекшілердің жағдайы мен санитарлық аһуалды суреттейтін бұл шығарма тіпті заңнамалық өзгерістерді енгізуге де әсерін тигізді.
Оның «Көмір патшасы» (1917), «Мұнай!» (1927), «Депрессия аралы» (1935), «Форд-Америка хикаяты» (1937) сияқты романдары АҚШ-тағы индустрияландыру заманының жалпы келбетін сипаттайды.
1940—1953-шы жылдары ол басты кейіпкері Лэнни Бадд есімді саясаткер туралы 11 романнан тұратын кітаптар топтамасын жазып шығарды. Оның үшінші кітабы үшін жазушыға Пулитцер сыйлығы табысталды.
Ұлы тоқырау жылдарында Эптон Синклер Калифорния штатының губернаторы сайлауына үш рет үміткер ретінде қатысты.
Дереккөздер
Санат:АҚШ жазушылары Санат:АҚШ саясаткерлері
Говернадор-Луис-Роша
Говернадор-Луис-Роша (Governador Luiz Rocha) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Орталық Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Президенти-Дутра экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6347 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 372,991 км² шамасында. Халық тығыздығы — 17,0 адам/км².
Санат:Мараньян елді мекендері
Стефан Петтерсон
Стефан Бенгт Петтерссон (Stefan Bengt Pettersson; 22 наурыз 1963 жыл, Вестерос, Швеция) — швециялық футболшы, шабуылшы.
1990 жылғы әлем чемпионатына қатысқан.
Командалық
«Аякс»
Сілтемелер
Санат:Швеция футболшылары Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Норрчепинг ФК ойыншылары Санат:Гетеборг ФК ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары
Көпіршік мамыт
Көпіршік мамыт (Diarthron vesiculosum) – көкендер тұқымдасы, мамыт туысына жататын бір жылдық өсімдік.
Өсетін жері мен таралуы
Қазақстанда шөлді аймақтарда, Торғай үстіртінде, Сарыарқаның батыс және шығыс шоқыларында, Зайсан қазаншұңқырында, Тарбағатай жота]сында, Балқаш-Алакөл ойысында, Жетісу және Іле Алатауларында, Шу-Іле тауларында, Батыс Тянь-Шань жоталарында өседі.
Дереккөздер
Санат:Көкендер Санат:Қазақстан флорасы
Кепшік
thumb|right Кепшік – қазақ халқының көне ұрмалы аспабы. Кепшікті тұтас ағаштан шауып жасаған. Кейінгі жетілдірілген түрлері тегенге ұқсас – дөңгелек шеңбер ағаш. Жасалу жолы : Иіліп жасалған ағаш шеңберге иленбеген мал терісін айналдыра қайыс баумен байлап бекітеді. Тері әбден кепкен соң шеңбер кенересіне тартып қаптайды. Кепшіктің іші қуыс, бір жағы ғана көн терімен қапталады. Даңғыра аспабынан айырмашылығы шанағының ішіне темір теңгешелер ілінбейді. Дыбысы шаңқылдаған ащы. Кепшікте ойнау саусақ буындарының ептілігі мен икемділігін қажет етеді. Ертеде Кепшікті қыз-келіншектер бидай суырып, сұлы ұшырып, тары тазалау үшін тұрмыстық мақсатта қолданып келген. Кейін келе оны би ырғақтарын сүйемелдеуге, ал бақсы-балгерлер зікір салып, ауруларға ем жасағанда өз әуендерін сүйемелдеуге қолданатын болған. Муз. мақсат үшін соқпалы құрал ретінде пайдалану ісі осы бақсылардың өз дауыстарын сүйемелдеп зікір салу әрекетінен туындаған. Түркі тектес халықтардың барлығына ортақ бұл аспаптың көне нұсқалары еліміздің бірқатар мұражайларында сақталып отыр. Кепшіктің тектес түрі өзбектерде – дойра, ұйғырларда – дап, түріктерде – табла деп аталады. Ұмытылған көне аспаптарды қалпына келтіріп, алғаш дыбыстаған, ұрмалы аспаптар тобына жатқызған – аспаптанушы Б.Сарыбаев. Қалпына келтірген шебер – Д.Шоқпарұлы. Кепшіктің түрлері Республикалық халық музыка аспаптары мұражайында сақтаулы тұр, ал жетілдіріліп жасалған нұсқалары фольклық ансамбльдерде қолданылуда.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың саз аспаптары
Папай (Пшад тармағы)
Папай — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пшада өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кубань су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Қара теңіз су алабының өзендері Пшада Дедеркай өзенінің шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Қаратеңіз су алабындағы өзендер.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Криотекті құрылым
Криотекті құрылым — мұз түйіршіктерімен жымдаса бірегейленген тау жыныстары мен органотекті минералды шөгінділерге тән құрылым; мұз түйіршіктерінің кеуектер мен қуыстарды иелену пішіндеріне орай төрт түрге бөлінеді. . Олар: жапсарлы, жарғақты, қуысты және баршалы К. Қ.-дар.
Дереккөздер
Санат: Геология Санат: Геофизика Санат: География
Барокко
thumb|[[Караваджо]] Барокко (италяндық barocco — әлеміш). — 17 ғасырдың аяғы мен 18 ғасырдың 1-жартысында Батыс Еуропада дамыған архитектуралық стиль.
Барокко Қайта өркендеу дәуірінен кейін пайда болып, Еуропа архитектурасы ауқымынан асқан бірінші әлемдік стиль. Оның негізгі ерекшелігі — көрнекі салтанат, еңселілік, құрылыс жобасы мен қасбетіндегі күрделі формалар, мүсін мен архит. өрнектерді шамадан артық қолдану. Бароккода аумақты мүсін мен кескіндеменің ерекше дамығаны сонша, тіпті негізгі архитектуралық құрылыстың өзімен “тайталасып” қалатын кездері болған. Жалпы стильдік бағыт сақталғанымен, әр елдегі Барокконың өзіндік ерекшелігі болды. Мысалы, Италия архитектурасында Барокконың стильдік ерекшеліктері ғимараттың іші-сыртына бірдей сіңіп кеткен.
Барокко стиль ретінде, алдымен, Италияда қалыптасты. Өйткені, 17 ғасырдағы ірі шеберлер: архитектор әрі мүсінші, Италияның ең үлкен архитектор ансамблі — Әулие Петр соборының алдындағы алаңның авторы Л.Бернини, Сан-Карло шіркеуінің авторы Ф.Бароминни, Римдегі Санта Мария шіркеуінің авторы К. Райнальди, күрделі композициялық шешімге әуес, Туриндегі Кариньяно палаццосының авторы Г. Гваринилер осы стильде жұмыс істеді. Ал Францияда құрылыстың сырты классикалық қалпынан көп өзгермеді, бірақ ішкі әрлеуінде ерекше байлық, салтанат (Во Ле Виконт қорғаны, Версаль сарайының cоғыс және бейбітшілік залы) көз тұндыратын. Бұл кезеңдегі француз архитектурасына классикалық сыртқы түр мен Барокколық ішкі мазмұнды қарама-қарсы қою тән болды.
Тұтастай алғанда, Франция архитектурасы абсолютизм идеясын (Версаль сарайы мен паркінің жобасы) ашық білдірді. Испанияның сол кездегі әлеміш формаларға жақын тұрған архитектурасы Италия Бароккосын қабылдауға жайлы жағдай жасады. Мұндағы Барокко жетістіктері Х. Чурригердің және оның шәкірттерінің (чурригереск мәнері, яғни Чурригер енгізген ерекше әлемнің безендіру бөліктері) еңбектерімен тікелей байланысты. Бельгияда Барокконың дамуына Италия мен Испанияны көп аралаған атақты суретші П.П. Рубенстің үлкен ықпалы болды. Германияда бұл бағыттағы құрылыс 18 ғасырдың басында ғана өрістеді және оны осы елдердегі Барокконың жиынтығы деуге болады. Өйткені, елдің батысы мен Баварияға француз құрылысшылары, солтүстік аймағына нидерландтар, оңтүстігіне италиянлықтар қатты әсер етті. Барокко стиліндегі айтарлықтай сарайлар мен шіркеулер 17—18 ғасырда Чехияда да (Черн графтарының сарайы, Прагадағы Әулие Николай шіркеуі) тұрғызылды. 17 ғасырдағы төңкерістің әсері тиген Англияның классикалық архитектурасында да сол кезеңнен бастап Барокко белгілері қылаң берді. Барокконың әлемдік архитектуралық қазынасына қосылуына мемлекеттер арасындағы мәдени байланыстар мен отарлық үстемдік те (Америкада) әсер етті.
Интерьердегі барокко
Барокко стилі үшін көрнекі сән-салтанат тән болып келеді, алайда ол өз бойында симметрия сияқты классикалық стильдің маңызды қасиетін сақтайды. Қабырғадағы өрнек (монументтік кескіндеме түрлерінің бірі) ерте христиан дәуірінің еуропалық интерьерлері әшекейінде пайдаланылып келді. Барокко дәуірінде ол барынша кең таралды. Интерьерлерде көптеген түстер және ірі, керемет сәнделген бөлшектер пайдаланылды: фрескалармен әшекейленген төбе, мәрмәр қабырғалар және декор, жалатылған алтына. Контраст түстер тән болып келді — мысалы, шахмат тәртібінде плиткалармен рәсімделген мәрмәр еден. Көп алтын жалатылған әшекейлер осы стильге тән қасиет болып келді. Жиһаз өнер туындысы болды және тек интерьерді безендіруге ғана арналды. Үстелдер, дивандар мен креслолар қымбат бағалы, сән-салтанатты матамен қапталды. Далда шымылдықтары және төменге төгілген жамылғылары бар орасан үлкен кереуеттер, алып шкафтар кең таралды. Айналар мүсіндермен және өсімдік ою-өрнектері салынған жапсырма әшекейлермен сәнделді. Жиһазға арналған материал ретінде көбіне оңтүстік жаңғағы мен цейлон қара ағашы пайдаланылды Барокко стилі кішігірім үй-жайларға жарамайды, өйткені шомбал жиһаз бен әшекейлер кеңістікте көп орынды иеленеді. Қазіргі таңда стильдеу және барокконың мынадай бөлшектерін пайдалану арқылы барокко стилінің атмосферасы жаңғыра түсуі мүмкін: Пайдаланылатын бөлшектер көркем-эстетикалық жоспарда өзара үйлесуі тиіс.
Торре-Де-Руджеро
Торре-Де-Руджеро (Torre di Ruggiero) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Катандзаро провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1243 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 56 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24 км² шамасында. Пошта индексі — 88060.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Domenica. Жыл сайынғы мерекесі — 6 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Адулюгем
Адулюгем — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулышман өзенінің сол жағалауынан 120 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Телецкое көлінің су алабы. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Алғашқы ауыздылар
Алғашқы ауыздылар (Protostomіa) – көп жасушалы қос жақтаулы симметриялы жәндіктердің бір тобы. Олардың бұлай аталуы – алғашқы ауыз жасуының дами келе ауыз қуысына айналуына байланысты. Алғашқы ауыздылардың көпшілігі теңізде, аздаған түрі тұщы суда, топырақ арасында тіршілік етеді. Бұларға жалпаққұрт, жұмырқұрт, буылтық құрттар, буынаяқтылар, ұлулар жатады. Дене тұрқы 2 – 3 мм-ден 50 – 60 см-ге дейін, өте ірі түрлері 30 см-ге жетеді. Алғашқы ауыздылар – жұмыртқасының спираль бойынша бөлшектенуімен, денесінің ауыз қуысына қарама-қарсы ұшынан анус саңылауының ашылуымен, мезодерманың телобластық (ұрықтың 2 немесе бірнеше клеткасы) құрылуымен, денесін қаптайтатын хитин, кутикула, бақалшақ түріндегі сыртқы қаңқасының болуымен ерекшеленеді. Осыған орай Алғашқы ауыздылардың табиғатта өз орны бар.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Тілдің шығуы туралы одағай теориясы
Тілдің шығуы туралы одағай теориясы - тілдің шығуы туралы теориялардың бірі, оған сәйкес тіл көңілкүй әсерінен шыққан ауа күшімен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
The Killers
The Killers — әнші Брэндон Флауэрс және гитарист Дэйв Кенинг  2001 жылы  Лас-Вегаста құрған америкалық инди-рок тобы. Қазіргi уақытта төрт студиялық және бір концерттік альбом шығарды. The Killers бүкіл әлем бойынша сатылған альбомдар көшірмелерінін саны 22 миллионнан асты. «Грэмми» марапатына жеті рет ұсынылған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:АҚШ рок топтары Санат:АҚШ музыкалық топтары
Иммунды профилактика
Иммунды профилактика — иммунитет туғызу арқылы жұкпалы аурулардың алдын алу.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Цикхузен
Цикхузен (Zickhusen) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстик-батыс Мекленбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 582 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,44 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 58 108. Муниципалитеттің басшысы — Ханзёрг Ротерман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Кеңес үкіметі
Кеңес үкіметі, немесе Кеңестер билігі – бұрынғы Ресей империясында (1917 жылдың 1 қыркүйегінен Ресей Республикасы) Уақытша үкімет қарулы күшпен құлатылған Қазан төңкерісінен кейін орнатылған билік жүйесінің атауы; кейде “Кеңес үкіметі” ұғымы Кеңес Одағындағы жалпы билік жүйесінің атауы ретінде де қолданылады. “Кеңес” (орыс тілінде Совет) сөзі алғаш рет төңкерісшіл жұмысшы табының сайланбалы жетекші органы – Жұмысшы депутаттары кеңесі түрінде 1905 – 07 жылғы бірінші орыс революциясы барысында пайда болған.
Кеңес одағының құрылуы
1918 ж. наурызға қарай кеңестік билік бұрынғы Ресей империясы аумағының басым бөлігінде орнады. Банктер, кәсіпорындар мемлекет мүлкіне айналдырыла бастады. Германиямен уақытша бітім жасалды. Ресейдің 2-дүниежүзілік соғыстан шығуы, кеңестік биліктің нығаюы бұрынғы Антанта әскери одағы елдерінің наразылығын туғызып, оның соңы шет ел мемлекеттерінің ақ гвардияшыларға әскери және экон. көмек жасауына әкеп соқты. Кеңестік билікті сақтап қалу үшін большевиктер “әскери коммунизм” саясатына көшті, контрреволюцияға және саботажға қарсы күресетін төтенше комиссиялар (1917 – 22 ж.) құрды, бұқаралық Қызыл Армия ұйымдастырды. Кеңес өкіметінің уақытша төтенше органдары ретінде, Қазан төңкерісі кезеңіндегі әскери-рев. к-ттер тәжірибесін пайдалана отырып, революциялық комитеттер (ревкомдар, 1918 – 20 ж.), сот органдары болып табылатын әскери трибуналдар (1917 – 22 ж.) құрды. Осындай шаралар арқылы Кеңес үкіметі Азамат соғысында жеңіске жетті. Елде жеке-дара партиялық диктатура орнату бағдары айқындала бастады. 3-Бүкілресейлік кеңестер съезінің (23 – 31 қаңтар, 1918) Ресейді Федеративті Республика (РКСФР) деп жариялауына байланысты, 1918 ж. 30 сәуірде Ташкентте РКСФР құрамындағы Түркістан автономиялық кеңестік социалистік республикасы (Түркістан АКСР-і, Түркреспублика), 1920 ж. 12 қазанда РКСФР құрамындағы Киргиз (Қазақ) автономиялық кеңестік социалистік республикасы (Қазақ АКСР-і, Кирреспублика) құрылды (1919 жылдан съезге дейін Қазақ өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитет – Қазревком жұмыс істеді). Кеңес үкіметінің Орта Азияда ұлттық-мемлекеттік межелеу жүргізуіне байланысты, 1924 ж. 27 қазанда Түркістан АКСР-і таратылып, қазақ облыстары Қазақ АКСР-іне қосылды. Ол 1936 ж. Қазақ КСР-іне айналды. Алайда орталық Кеңес үкіметі (қ. Кеңес Одағы) одақтас республикаларға дербес билік жүргізу мүмкіндігін берген жоқ. Ресейдегі мемлекттік биліктің сайланбалы органы 1918 – 36 ж. Жұмысшы, шаруа және қызыләскерлер депутаттарының Кеңестері болды. Қазіргі Қазақстан аумағы алғашқыда жекелеген Ресей губернияларының, 1920 – 36 ж. Қазақ АКСР-і ретінде Ресей Кеңестік Федеративтік Социалистік Республикасының құрамына қосылатын. Кеңес үкіметінің 1917 – 36 ж. жергілікті және орталық билік органдары – құрамы көп сатылы және ашық дауыс беретін сайлау жолымен қалыптасатын кеңестер съездері болды.
Жұмысшы депутаттары кеңесі
Жұмысшы депутаттары кеңесі - КСРО-дағы мемлекеттік өкіметтің сайланып қойылатын өкілетті органдар. Ол Ресейдегі 1905-07 ж. революцияда, жұмысшылар ереуіліне басшы орган ретінде, бұқаралық творчествосы нәтижесінде құрылды. Кейбір кеңестер революцияның өрлеу кезеңінде қарулы көтеріліске басшылық ететін органына айналды. 1905-07 ж. кеңестердің тәжірбиесі 1917 ж. Буржуазиялық-демократиялық Ақпан революциясында және Қазан төңкерісінде үлкен рөл атқарды. 1917 ж. Ақпан революциясы барысында құрылған  кеңестер пролетариат пен шаруалардың революциялық-демократиялық диктатурасының органдары болды. Петроград жұмысшылары мен солдаттарының үлгісімен Қазақстан еңбекшілері де кеңестер құруға кірісті. 1917 жылдың наурыз – сәуірінде Қазақстан қалаларының көпшілігінде кеңестер құрылды. 1917 жылдың 7 наурызда Әулиеата горнизонының солдаты Тюрин қаласында митинг өткізді. Онда солдаттар мен жұмысшылардың кеңесі құрылды. 1917 ж. 27 және 31 мамырда өткен жұмысшылар мен солдаттар депутаттарының Сырдария облыстық кеңесі отырысында Әулиеата уезінің II болысынан болыстық атқару комитетінің сайлау кезінде жіберілген бұрмалаушылық жөніндегі шағымдарын талқылаған. 1917 ж. 2 мамырда солдаттар мен жұмысшылар депутаттарының Әулиеата және Бішкек кеңесі бірлескен комиссиясы жазда қуаңшылықтан егіннің және шөптің күйіп кеткенін хабарлап, күзде аштықтан халықты аман алып қалудың шараларын белгілеуді өтінген. 1917 ж. 11 сәуірде солдаттар мен офицерлер депутаттарының комитеті Әулиеата жұмысшылар депутаттар кеңесіне бірікті. Оны слесарь Н.Чернышев басқарды. 1917 ж. 24-25 қыркүйекте жұмысшылар мен солдаттардың Әулиеата кеңесі халықтың талабына сәйкес жалдаптардың қоймаларын тінтіп, асықты ашыққан тұрғындарға таратылып берді. Басмашыларға қарсы күресіп, Кеңес өкіметінің орнығуына аянбай күш жұмсады.
Қазақстанда Кеңес үкіметінің орнатылуы
Кеңес үкіметі орнауының екі түрлі жолы болды:
Перовск (Қызылорда) жұмысшылары мен солдаттары өкімет билігін 1917 жылғы 30 қазанда (29 қараша) өз қолына алды. Ол кезде бұл үлкен әскери гарнизон орналасқан ірі темір жол станциясы болатын. Бұл жерде Совет үкіметі бейбіт жолмен орнады.
Сырдария облысында Кеңес үкіметінің орнауы оның саяси – экономикалық және әкімшілік орталағы Ташкент қаласында 1917 жылғы 31 қазанда қарулы күреспен орнады. 1917 жылы қараша айының орта кезінде Кеңес үкіметі Черняев (Шымкент) қаласында жеңді. Қараша – желтоқсан айларында Кеңес үкіметі Әулиеата, Түркістанда, Қазалы, Арал поселкесінде және облыстың басқа да ірі елді мекендерінде қан төгіссіз бейбіт жолмен орнады.
Семейде үкімет билігі жергілікті Кеңестің қолына 1918 жылы ақпанның 16 – нан 17 – не қараған түнде көшті.
1917 жылғы желтоқсан – 1918 жылғы наурыз аралығында Кеңес үкіметі Торғай облысының орталығы Қостанай, Ақтөбе қалалары мен басқа да ірі елді мекендерде орнады. Торғай облысында Кеңес үкіметінің орнауына А. Иманов, Қ. Қойдосов, В. Чеклиров, В. Зинченко және т. б күрескерлер елеулі үлес қосты.
1917 жылы қарашада Орынборда атаман Дутов контрреволюциялық төңкеріс жасап, өкімет билігі казактардың «Әскери үкіметі» қолына көшті. Атаман Дутовтың казактар тобы, Алашорда үкіметі, меньшевиктер Кеңес үкіметіне қарсы бірікті. Дутовшыларға қарсы күрес жүргізіліп шұғыл әскери көмек көрсетілді. Нәтижесінде 1918 жылы 18 қаңтарда Орынборда қарулы күреспен Кеңес үкіметі орнады.
Оралда Кеңес үкіметі қиын жағдайда орнатылып, 1918 жылы 15 қаңтарда жеңіп шықты.
Жетісуда Кеңес үкіметін орнату жолындағы күрес, контрреволюциялық күштерінің басым болуына байланысты 1918 жылдың көктеміне дейін созылды. Мұнда революцияны қолдаушылардың қосқан үлесі елеулі болды.
Олардың арасында Т. Бокин, Т. Өтенов, Ж. Бабаев, А. Розыбакиев сияқты жергілікті халық өкілдері бар еді. Верный жұмысшылары Қызыл гвардия жасақтарын ұйымдастырды, әскери төңкеріс комитетін құрды.
Сөйтіп, наурыздың 2–не 3–не қараған түні Верныйда әскери – революциялық (төңкеріс) комитеті басқарған күштер қала еңбекшілерінің қолдауына сүйеніп «әскри үкіметтің» тірегі болған қамалды, қару – жарақ қоймаларын, почта – телеграфты т. б маңызды мекемелерді басып алды да, Верный қаласында Кеңес үкіметін орнатты.
Кеңес үкіметі наурыз айында Жаркентте, Сергиопольда (Аягөз), Талдықорғанда, көкектің бас кезінде Лепсіде орнады.
Сөйтіп, 1917 жылдың қазан айынан бастап 1918 жылдың наурыз айына шейін Кеңес үкіметі Қазақстанның көп жерінде жеңіске жетті, яғни Кеңес үкіметі өлкеде түгел орнап бітті.
Социалистік шаруашылық пен мәдениеттің негіздерін жасау
Кеңес үкіметі жеңгеннен кейін Қазақстанда да ескі мекемелер оның ішінде уақытша үкіметтің комиссарлары, отарлау чиновниктік - әкімшілік, қоныстандыру басқармасы, сот жүйесі жойылып, Қазақстанда жаңа үкіметтің басқару жүйелері құрыла бастады. Жергілікті жерлерде шаруа Кеңестері, халық шаруашылығы Кеңестері құрылды. Кеңестердің атқару комитеттері жанынан денсаулық сақтау, әділет, қаржы, ағарту, жер, өнеркәсіп бөлімдері ұйымдастырылды. Бұл шаралар Кеңес үкіметі жауларының қарсылыығын туғызды. Сондықтан ішкі конрреволюцияға қарсы күресу үшін қазақ жерінде Бүкілроссиялық төтенше комиссиясының (Б.Т.К) органдары құрылып, қызыл террор енгізілді.
1918 жылы 21 наурызда Орынборда Кеңестердің бірінші Торғай облыстық съезі басталды. Съезде жергілікті басқару жүйесі, әлеуметтік мәселелер жайында қаулы қабылданды. Бұл съездің қаулысы бойынша Алаш қозғалысының үнқағазы «Қазақ» газеті жабылды.
1918 жылы 20 сәуірде Ташкентте Түркістан Кеңестерінің V съезі болды. Бұл съезде құрамында Жетісу облысы бар Түркістан автономиялы Кеңестік Социолистік республикасы жарияланды.
Ұлтаралық қайшылықтар саясатын жоюда шұғыл шаралар белгіленді. Верныйда орыс – қазақ қатынастарын реттеу жөніндегі комитет құрылды. (Комиссардың орынбасары Т. Бокин) қазақ, ұйғыр, орыс қатынастарын реттеу жөніндегі комитет жұмыс істеді (Комиссардың орынбасары А. Розыбакиев.)
Кеңес үкіметі өлкедегі ірі өнеркәсіпті, банктерді, тасымал жолдарын мемлекет қарамағына алды. Кәсіпорындарда 8 сағаттық, шахталар мен кеніштерде 6 сағаттық жұмыс күні енгізілді. Капиталистер мен патша чиновниктерінің иелігіндегі 3,5 млн десятина жер кедей шаруаларға бөлініп берілді. Большевиктер «жоғарыдан» коммуналар мен ауылдарды көбейтуді жүзеге асырып, орташаларды социализмге күштеп енгізбек болды. 1918 жылы сәуірде Петроградта Семей облысына 200 отбасы орыс жұмысшылары көшіп келіп, ауылшаруашылық коммуналарын ұйымдастырды.
Қазақстанда осы жылдары мәдени құрылыс бағдарламасы жүзеге асырылды: - Мектептерде ана тілінде тегін оқыту енгізілді. - Ақмола халыққа білім беру бөлімінің бастығы С. Сейфуллин болды. - Бөкей облысының халыққа білім беру комиссары С. Мендешев болды. Кеңес үкіметі
Кеңес Одағының ыдырауы
1936 жылғы КСРО Конституциясына сәйкес, кеңестер съезінің орнына халық тікелей сайлайтын Еңбекшілер депутаттары кеңестерінің біртұтас жүйесі белгіленді. Бұл өзгерістердің баршасы коммунистер қолымен жасалды, шын мәнінде мемл. билікті большевиктер партиясы жүргізді. Өкімет билігі кеңестер қолында деп есептелгенмен, олардың қызметін партия органдары басқарды. 1977 жылғы КСРО Конституциясы бойынша, Еңбекшілер депутаттары кеңестерінің жүйесі Халық депутаттары кеңестері болып өзгертілді. Кеңестерге депутаттар сайлау формальді сипат алды. Кеңес үкіметі бір партиялы тоталитарлық жүйенің көз алдайтын демократиялық фасады рөлін ғана атқарды. Бір партияның билігіндегі әкімшіл-әміршіл жүйемен сіңісіп кеткендіктен, Кеңес үкіметі терең дағдарысқа ұшырады. Жүргізілген реформалар (жаңа экон. саясатты аяғына жеткізбей тұжыру, жеделдетіп индустрияландыру мен күштеп ұжымдастыруды өткізу, тың және тыңайған жерлерді игеру науқанын жүргізу, қайта құру, т.б.) елді уақытша табыстарға жеткізгенімен, негізінен, экон. және әлеум. қайшылықтарды тереңдете түсті, ұлт мәселесінің шешімін тосқан түйінді тұстарын елеусіз қалдырды, 1977 ж. КСРО Конституциясы бойынша жетекшілік рөлін заңдастырып алған (6-баб) КОКП мемл. құрылымдарды толығымен билеп, Кеңес үкіметін алмастыруын ашық жүргізді, Кеңес үкіметі нің басқару жүйесі онан әрі тығырыққа тірелді. Кеңес үкіметінің дамыған елдерге қарағанда саяси және экон. жағынан көп артта қалып қоюы – басқару жүйесін жетілдіруді талап етті. Осы мақсатта 1986 ж. жариялылық, жеделдету, қайта құру саясатын жүргізе бастау – партиялық диктатура мен оған тығыз байлаулы кеңестік жүйені тоқырауға ұшыратты. 1991 ж. КСРО-ның ыдырауына байланысты, орталық Кеңес үкіметі құлады. Тәуелсіздік алған одақтас республикалардың бәрі өз елдеріндегі Кеңес үкіметінен бас тартып, өркениет талабына сай жаңа мемл. құрылымдар жасауға көшті.
NGC 671
NGC 671 — Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 17 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6546, UGC 1247, MCG 2-5-29, ZWG 437.27, IRAS01443+1252.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Укыр-Вэркса-Кикя
Укыр-Вэркса-Кикя — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тюнемпыль-Кикя өзенінің оң жағалауынан 49 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
Еңбекшідихан
Еңбекшідихан — Түркістан облысы Сауран ауданындағы ауыл, Иасы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шорнақ ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 27 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1534 адам (722 ер адам және 762 әйел адам) болса, 2009 жылы 1859 адамды (942 ер адам және 917 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сауран ауданы елді мекендері
Витторио Эмануэле Орландо
Витторио Эмануэле Орландо (19.05.1860, Палермо,-01.12.1952, Рим)- иальян мемлкеттік қайраткері. Итальян либерализмі басышларының бірі.
1917-1919 ж. үкімет басшысы болды. Фашизмнің қаупін жете бағаламай және оны революциялық қозғалысты басып-жаншудың құралы деп санап, 1925 жылға дейін фашизмге қызмет етті. Итальяның конститутциялық мемлекеті күйретіле бастағаннан кейін оппозициялық қарсы әрекетке көшті. 1943 ж. Муссолиниді үкімет басынан тайдыруда елеулі роль атқарды. 1948 жылдан сенатор болды. .
Дереккөздер
Санат:Италия тұлғалары
Қабарда-Балқария
Қабарда-Балқария, Қабарда-Балқар Республикасы – Ресей Федерациясының құрамындағы автономиялық құрылым. Солтүстік Кавказда орналасқан. РФ-ның Ставрополь өлкесімен, Солтүстік Осетиямен және Қарашай-Черкесиямен шекараласады. Жер аумағы 12,5 мың км², халқы 782 мың адам (2002). Астанасы – Нальчик қаласы. Байырғы тұрғындары республика халқының басым көпшілігін құрайды, соның ішінде: қабардалар – 363,5 мың (48,2%), балқарлар – 70,8 мың (9,4%) адам. Орыстар – 241 мың адам (38,8%). Оннан аса басқа ұлт өкілдері (украиндар, осетиндер, немістер, корейлер, месхет түріктері, армяндар, татарлар, грузиндер, тау еврейлері мен татарлар) бар. Мемлекеттік тілі – қабарда, балқар және орыс тілдері. Республика басшысы – президент. Жоғары өкілетті органы – екі палатадан (Республика кеңесінен және өкілдер палатасынан) тұратын заң шығарушы жиналыс; ол 4 жыл мерзімге сайланады. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі 9 аудан, 8 қала, 4 қалалық кент, 115 ауылдық әкімшілік.
Географиясы
Қабарда-Балқария Кавказдың солтүстік беткейі мен Қабарда жазығында орналасқан. Оңтүстік-батысы мен оңтүстігін Бүйір жотасы, Бас немесе Суайрық жоталарының шыңдары (Эльбрус – 5642 м, Дыхтау – 5203 м, Шхара – 5068 м) алып жатыр. Республиканың солтүстік-шығыс жағында, Малка өзінің Терекке құяр тұсында жер бедерінің биіктігі 200 м-ге дейін төмендейді. Терек пен Малка өзендерінің аңғары шалғынды, орманды. Орман алқабының (емен, қайың, қарағай, тағы басқалар) жалпы ауданы 331 мың га. “Эльбрус” өңірі мемлекеттік табиғи ұлттық бағы ерекше қорғалатын аймаққа жатады. Климаты континенттік, Қабарда жазығының қаңтардағы орташа температурасы –4°С, шілде айында 23°С, ал таулы өңірдің орташа температурасы қаңтарда –12°С, шілдеде 4°С болады. Жауын-шашынның жылдық мөлшісі 500 мм-ден (Қабарда жазығында) 2000 мм-ге (таулы өлкеде) жетеді. Жері – қара топырақты, шалғынды қара қоңыр және қара қоңыр. Таулы өңірде сілеусін, сусар, қоңыр аю, қабан, елік, жабайы өгіз, тауешкі, құстардың алуан түрлері кездеседі.
Тарихы
Қабарда-Балқария жерін адам баласы өте ерте заманда мекендеген. Бақсан шатқалындағы Сосруко және Сос үңгірлері, Чегем шатқалындағы қала-төбе үңгірі мезолит дәуірінен (б.з.б. 8 – 5 ғасырлар) қалған ескерткіштер, ал неолит дәуірінің ескерткіштері Агубек қонысынан, Кенже өзеннің жағасындағы ескі жұрттан, тағы басқалар табылды. Сондай-ақ қола дәуірінің ескерткіштері де республика аумағында (Долин қонысы, Нальчик обалары, Тас көпір зираты, Жемталы қазынасы) көп ұшырасады. Ерте темір дәуірінде Қабарда-балқария жерінде сақтар мен сарматтар мәдениетінің белгілері болған. Кейін сақ, сармат, аландар қабарданың синд, меот, зих, керкет тайпаларына зор ықпалын тигізген. Адыгтар деген жиынтық атаумен белгілі болған бұл тайпалар Азау, Қара тағы жағалауын мекендеген адыгей, қабарда, черкес халықтарының арғы аталарына жатады. Б.з.б. 1 ғасырдың орта шенінде Таман түбегінде синд тайпаларының өзіндік мемлекеттік бірлестігі болды. Ол кейін Боспор патшалығы құрамына енді. Синдтер егіншілікті, қолөнерді, теңізде жүзуді кәсіп еткен. 4 ғасырда оларды ғұндар өзіне бағындырды. Балқар халқы алан тайпалары мен бұлғарлардың және [[Қап тауына таяу қоныстанған қыпшақтардың өзара араласуынан пайда болған. Балқар тілі түркі тілдері шоғырындағы қыпшақ тілі тобына жатады. Алтын Орда, ол ыдырағаннан кейін Қырым хандығының құрамына кірді. 1557 ж. Қабарда (Темрюк билеген тұста) билеушілері Ресей мемлекетінің қол астына өтті. Иван ІV Грозный Қабарда князі Темрюктың қызы Марияға үйленіп, қабарда ақсүйектері патша сарайында, әскерде жоғары мәртебелі қызметтер атқарды. 16 – 18 ғасырларда қабарда халқы Ресей мен Осман сұлтандығы арасындағы соғыстарға белсене қатысты. 1735 – 39 ж. орыс-түрік соғысынан кейін жасалған Белград келісімшарты бойынша Қабарда бейтарап ел болып жарияланды, ал Кічік-Кайнаржа бітімі (1774) бойынша Түркия оның Ресей құрамындағы ел екендігін мойындады. Ал Балқария Ресейге 1827 ж. қосылды. 1870 ж. Владикавказ туған жылының салынуы өңірдің шаруашылық жүргізу дағдыларын жаңа сапалық сатыға көтерді. 1917 ж. Ақпан революциясы мен Қазан төңкерісінен кейін болған билігі қолдан қолға өтіп, ақыры кеңес өкіметі орнады. 1921 ж. қаңтарда Қабарда мен Балқария әкімшілік округ ретінде Таулық АКСР-і құрамына енді. 1921 ж. 1 қыркүйекте РКФСР құрамында Қабарда автономия округін құру туралы декрет шықты. 1922 ж. 16 қаңтарда БОАК қаулысы бойынша Балқария округі Таулық АКСР-інен бөлініп, Қабардамен біріктірілді де, Қабарда-Балқар автономия округі құрылды. 1936 ж. Қабарда-Балқар АКСР-і аталды. 1944 – 57 ж. балқарлықтар Қазақстанға заңсыз жер аударылғанда, республика Қабарда АКСР-і ретінде өмір сүрді. 1957 ж. Қабарда-Балқар АКСР-і қалпына келтіріліп, балқарлар тарихи отандарына қайта орала бастады. 1991 ж. қарашада республиканың Жоғары Кеңесі ел егемендігі туралы декрет қабылдап, Қабарда-Балқар КСР-і жарияланды. 1992 ж. ол “Қабарда-Балқар республикасы” аталды. 1992 ж. 31 наурызда РФ-ның субъектісі ретінде федеративтік келісімшартқа қол қойды.
Экономикасы
Қабарда-балқария – индустриалды-аграрлы республика. Көп салалы өнеркәсібі мен интенсивті дамыған ауыл шаруашылғы бар. Өндірістік кешендері түсті металдарды қорытуға, вольфрам мен молибден өндіруге маманданған. Федералдық меншіктегі Тырныауз кен-металлургия комбинат осы саладағы жетекші кәсіпорындардың бірі. Машина жасау ісі жақсы дамыған, қазіргі кезде оның өнеркәсіп өнімдерін шығарудағы үлесі 30%-ға жетіп отыр. Сонымен қатар жеңіл индустрия, құрылыс материалдары өнеркәсібі, электр техникасы мен электронды жабдықтар шығару ісі жақсы жолға қойылған. Энергетика, полиграфия өнеркәсібін, ағаш өңдеу кәсібін өркендету мәселесіне маңыз беріліп отыр. Қабарда-балқариядан шығатын кабельді өнімдерге, алмасты аспаптарға, былғары және үлдірік бұйымдарға сырт рынокта сұраныс жоғары. Өндіріс орындары негізінен Нальчик, Прохлад, Терек, Тырныауз, Нарткача, Бақсан, Майск өнеркәсіп орталықтарына шоғырланған. Солардың арасында Тырныауз вольфрам-молибден комбинациясы, Нарткача химия комбинациясы, “Иском” комбинациясы, Терек алмасты аспаптар заводты, Нальчиктегі жартылай өткізгіш приборлар заводты, “Эльбрус” жиhаз жасау комбинациясы, “Казак” фабрикасы, тағы басқалар ірі кәсіпорындар саналады. Ауыл шаруашылық егін егу және мал өсіру бағытында қалыптасқан. Ауыл шаруашылық жерінің 40%-ын егістік алқап алып жатыр. Бидай, жүгері дақылдарымен қатар күнбағыс, тары, зығыр, көкөніс, картоп егіледі. Мал шаруашылығы құрылымында етті-сүтті мүйізді ірі қара, қой өсіру кәсібінің үлесі мол. Әсіресе, жылқы бағу мұнда дәстүрлі шаруашылық сипатын иеленген. Қабарда жылқыларының жүйріктігімен, төзімділігімен әрі таулы жерге бейімдігімен тек Ресейге емес, шет елдерге де ертеден даңқы шыққан. Қабарда-балқария аумағынан Солтүстік Кавказ темір жолы (Нальчик қаладан 4 км) өтіп жатыр. Соңғы кезде автомобиль және әуе көлігімен қатынас жақсы дамып келеді. Жүк және жолаушылар тасымалының жалпы көлемінің 80%-ы автокөліктің үлесіне тиеді. Республикааралық және халықар. тасымал Қ.-Б. жерін қиып өтетін “Кавказ” автомагистралі арқылы жүзеге асады. Республика соңғы жылдары халықар. туризм орт-на айналып келеді. Әсіресе, тау шаңғысы спорты мен альпинизмді дамытуға мүмкіндік мол. Эльбрус ауданында, Бақсан өзеннің жоғары ағысында спорт кешені салынған, Чегем және Эльбрус өңірі тауларында аспалы жолдар жұмыс істейді.
Мәдениеті
Қабарда және балқар халықтары тарихи тағдырлас болғандықтан, тілдеріндегі айырмашылықтарға қарамастан, олардың әдебиеті бір арнада қатар дамыды. 1923 ж. қабарда-черкес тілінің, 1924 ж. қарашай-балқар тілінің жазуы қабылданды. Қабарда мен Балқар әдебиетінің негізгі бастауы – фольклор. Онда түрлі өлең-жырлар, ертегілер, мақал-мәтелдер, батырлық эпостар, тағы басқалар ауыз әдебиеті үлгілерінің мол қазынасы бар. Екі халыққа ортақ “Нарттар” эпосында ерлік пен еңбек құдіреті, халықтың дүниетанымы, этика-эстетикалық көзқарасы шынайы бейнеленеді. 19 ғ-да Қабарда ақыны әрі филолог-ғалымы Ш.Б. Ногмов (1794 – 1844) қабарда-черкес тілінің әліппесін, грамматикасын құрастырды, “Адыгей” халқының тарихын (1861) жазды. Алғашқы қаламгерлері – С.Хан-Гирей, Қази Атажукин, Юрий Ахметуков (Қази-бек), С.Урусбиев, тағы басқалар шығармаларын орыс тілінде жазды. Кеңес өкіметі тұсында Б.М.Пачев, К.Б.Мечиев, П.Кешоков, Т.Борукаев, Али Шогенцуков, Ә.Кешоков, І.Кулиев, А.Налоев, тағы басқалар ақын-жазушылар шықты. Қабар және балқарда қолөнер кәсібі мен дәстүрлі бейнелеу өнері жақсы дамыған. Киімдерге қошқар мүйіз, көгеріс, геометриялық өрнектер салып зерлейді. Белдік, қаусырма ілгек, қару-жарақ түрлері мен ат әбзелдерін күміспен сіргелейді. Балқар әйелдері геометриялық пішіндер салып текемет басады, әр түрлі киіздерден оюлап, сәнді сырмақтар жасайды. Ал қабардаларда бойра, шымши тоқу ісі кең тараған. Олар ағаштан жиhаз, ыдыс-аяқ жасап, оймыштап бедерлейді. Қабарда және балқар ұлттық музыкасының дені ән мен би жанрын қамтиды. Кең тараған ұлттық билері – кафа, удж, исламей (қабардаларда); тюз-тепсеу, тегерек-тепсеу, абзех (балқарларда). Ұлттық музыкалық аспаптары: шыкэ-пшынэ, жия қобыз, қаңғыр қобыз, қыл қобыз, накырэ, сырына, сыбызғы, пхъачыч, карс (соқпалы); пшынэ, қобыз (тілді), т.б. Театр өнерінің шығу төркіні халықтың әдет-ғұрып ырымдары мен ойындарында жатыр. Ақын-импровизаторлар (джегуаколар) мен “капчилер” өнерінде, теке биі (ажа-кафа), т.б. халық ойындарында театр қойылымдарының көптеген элементтері кездеседі. Қазіргі Қабарда-Балқар драма театры 1940 ж. құрылған. 1990 ж. “Адыгтардың халықтық әндері мен аспаптық әуендері” атты музыкатану антологиясы жарық көрді. Әсіресе, “Қарашайлар мен балқарлардың нарт эпостары” атты шығарма ғылымға қосылған қомақты үлес болды.
Дереккөздер
Санат:Ресей республикалары Санат:Түркі этникалық топтары *
Алдатөмпек
Алдатөмпек  – Бозащы мен Солтүстік Үстіртте кездесетін қызыл құмырсқаның илеуі. Жазық жер бетінен томпиып, кейде биіктігі 1 м-ге дейін барады. Оңтүстік беті – тік, солтүстік беті – жатаған, түйетайлы болып келеді. Құмырсқалар топырақты сілекейлерімен қатырып жасайды. Бұл жұмыспен жазда, әсіресе, жауыннан кейін айналысады, ал қыста төмпек астындағы жердің терең қатпарына кетеді. А-ті Э.А. Эверсманн 1825 – 26 ж. экспедиция кезінде беткі бөлігін қазып зерттеп, қызыл құмырсқаны термит тұқымдасына қосып, ғылыми айналымға алғаш енгізген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология
Киптотекті
Дереккөздер
Санат: Геология Санат: Геофизика Санат: География
Элма (Айова)
Элма (Elma) — Айова штатының Хауард округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.3 км². FIPS коды — 19-25095.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 598 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Хауард округы (Айова)
Миттертайх
Миттертайх (Mitterteich) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Тиршенройт ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6852 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 39,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 77 141. Қаланың басшысы — Роланд Грильмайер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Ирка (Шуд тармағы)
Ирка — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шуда өзенінің сол жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені Котельнич қаласынан, қала типті ауылдағы Аркуль Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үлкен Алматы (өзен)
Үлкен Алматы өзені (Большая Алматинка) – Қаскелең өзенінің оң саласы.
Географиялық орны
Алматы қаласы және Алматы облысы жерімен ағады.
Бастауы
Іле Алатауындағы 3000-3500 м биіктіктегі екі қуатты мұздықтан басталады.
Гидрологиясы, қоректенуі
thumb|left|150px|Сайран көлі, 2007 жыл, қыркүйек айы Ұзындығы - 96 км. Су жиналатын ауданы - 425 км2. Биік тау бөлігінде өзен арнасы тік, шатқалды, ені 5,0 - 7,0 м, тереңдігі 0,5 - 0,6 м, төменгі ағасында ені 8 м, тереңдігі 0,5 м. Жылдық орташа су ағымы Терісбұлақ сағасында секундына 5,0 м3-ге жуық. Мұздық, көп жылдық қар, жауын-шашын суымен толығады. Сел қаупі өте күшті өзендердің бірі. 1921 және 1950 жылы жойқын сел жүрді. Сел қаупіне қарсы осы өзен арнасы басып өтетін Үлкен Алматы көліне бөгет салынған. Қала ішіндегі арнасы бетондалған, Сайран демалыс бөгені жасалған. Өзенде сел қоймасымен 40-метрлiк темiрбетонды бөгет құрастырылған. Үлкен Алматы бойында бірнеше СЭС, санаторийлер, оқушылар демалатын лагерьлер бар.
Өзеннiң негiзгi қоректенуi - жартастар, мұздықтар және мәңгi қарлардың облысы. Аршаның тоғайлары бар биiк тау шалғындары төменде көрiнiп қалады, қылқан жапырақ және жапырақты орманды белдiктер өтедi. thumb|right|200px| Үлкен Алматы өзенінің Алматы қаласы Каблуков көшесі бойындағы ағысы
Салалары
Ірі салалары: Өткелді, Терісбұтақ (теңiз деңгейiнен 3200 м биiктiкте Іле Алатауының баурайынан басталады, ұзындығы -11 км, су жиналатын ауданы 32,3 км2), Қызылкүнгей, Серкебұлақ, Құмбел, Аюсай.
Дереккөздер
Санат:Алматы өзендері Санат:Іле ауданы өзендері Санат:Іле су алабы Санат:Қарасай ауданы өзендері
Синтездеуіш
Синтездеуіш, сөздің (сөздік хабарлардың) цифрлық синтездеуіші (Синтезатор, цифровой синтезатор речи (речевых сообщений); synthesizer, digital synthesizer of speech (speech messages) — цифрлық код негізінде адамның сөзін автоматтық жаңғыртуға арналған құрылғы.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
NGC 7567
NGC 7567 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
IC 1450
IC 1450 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Кеттенхаузен
Кеттенхаузен (Kettenhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 271 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 1,68 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 32 061. Муниципалитеттің басшысы — Уве Краускопф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ньева-де-Камерос
Ньева-де-Камерос (Nieva de Cameros) — Испаниядағы муниципалитет. Риоха автономды бірлестігіне қарасты Риоха провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьерра-де-Камерос ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,05 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 40 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Риоха елді мекендері
Титандарға шабуыл
2011 жылдан бастап Рё Судзукадзэ Хадзимэ Исаяманың мангасынан негізделіп "Коданся" баспасына лайт-новеллалар топтамасың шығарды. Nitroplus компаниясы манга негізінде 4 визуалды роман шығарды. Тэцура Араки 2013 жылы манга аниме түрінде экранға түсірді. Анимені 3-маусымына дейін "Wit Studio" анимациялық студиосы салды. 4-маусымынан бастап анимені "MAPPA" анимациялық студиосы салды. 2015 жылы манга фильм түрінде экрандалды.
Сегура (Иданья-а-Нова)
Сегура (Иданья-а-Нова) (Segura) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Титандарға шабуыл
Желі
Мангадағы оқиғаға дейін 100 жыл бұрын «Титан» деп аталатын белгісіз гуманоид нәсілі адамшылықтың түгеліне жуығын жере бетінен қырады. Титандар ақыл-ойға ие болмайды, олар иесікті түрде адамдарды жейді. Бірақ олар жоғары бой және қатты регенерацияға ие болған үшін, титандарды жоюға мүмкін емес деп айтуға болады. Сол үшін адамдар амалсыздан үш өте жоғары қыбырғалар артында қорғалды. Оларға Шина (жап. シーナСи:на,ішкі қабырға), Роза (жап. ローゼ Ро:дзэ, ортаңғы қабырға) және Мария  (жап. マリア Мариа, сыртқы қабырға) деген аттар қойылды. Манганың басты кейіпкері Эрен Йегер, отбасымен бірге Мария қабырғасының сыртындағы Шигансине қаласында тұрады. Бір күні кенеттен сыртта өте үлкен титан пайда болады, ол Мария қабырғасын сындырады(Ол титанға «Колосс» деген ат қойылады). Колоссқа сауытталған титан басты қақпаны сындырып көмек береді. Қақпа арқылы басқа жай гиганттар кіріп, өзінің жолындағы барлық адамдарды жей бастайды. Осы оқиғада көптеген адам өледі, ал Эренның анасын оның көзінше жейді. Эрен өзінің ең жақын екі досымен бірге қаладан қашуға жөнеледі. Эрен барлық титанды өз қолымен жер бетінен жоюға уәде береді. Осыдан бес жыл өтеді. Эрен екі досымен, Микаса және Арминмен титандарға қарсы шығатын шолушы легионы әскерлер қатарына кіреді. Осыдан басталып олар адамзатты қорғауға шығады.
Сегура (Иданья-а-Нова)
Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73,76 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,2 адам/км².
Титандарға шабуыл
Кейіпкерлер
Эрен Йегер (жап.. エレン・イェーガー Эрэн Йэ:га:) – оқиғаның басты кейіпкері. Идеалистік және албырт адам болып табылады. Анасының өлімінен кейін титандарды жер бетінен жоюға уәде берді. Оның титанға айналу қабілеті бар.
Сегура (Иданья-а-Нова)
Ауданның қамқоршысы — Әулие Маринья (Santa Marinha).