cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сүюге асық
Сюжет
Лэндон Картер мектепте өте танымал. Ол сымбатты, ешкімге тәуелсіз және ұсқынсыз оқушыларға қатыгез. Сондықтан ол көріксіз Джейми Салливанды елемейді. Джейми әрдайым шіркеу хорында ән айтатын, сабақты кілең беске оқитын және драма үйірмесіне қатысатын дін қызметкерінің жалғыз қызы. Бірде Картер мен оның достарының кесірінен оқыс оқиға болды: Клэй атты жігіт Лэндонның тобына қосылғысы келіп, түнде олардың көзінше мұнарадан секіріп, басымен судағы құбырға соғылады. Бұны көрген Картердың достары қашып кетеді. Ал жігіт Клэйды судан шығарып алады да, сол жерден тайып тұрады. Алайда апат мен қуғынның кесірінен полиция қызметкерлері оны ұстап алады. Мектеп директоры оқушысын мектептен шығармаса да, оны жазалайды. Енді Картер күнде сабақтан кейін сыпырушының жұмысы істейді, демалыс күндері сабақ үлгерімі нашар балаларға көмектесіп, мектеп спектаклінде ойнауы тиіс.
Осыдан кейін Лэндон спектакльге қатысатын және өз қалауымен артта қалған оқушыларға көмек беретін Джеймиді жиі кездестіретін болды. Лэндон басты рөлді сомдауға дайындалу үшін қыздан көмек сұрайды. Джейми келіседі, бірақ жігіт оған ешқашан ғашық болмайтынына одан сөз алды. Лэндон менмендікпен ант береді. Уақыт өте келе Лэндон бұрын жақтырмай жүрген Джеймиді ұнатып қалады. Қызда жігітке ғашық болады. Бірақ екеуі де бұл сезімді мойындағысы келмейді – алдымен Лэндон достарының көзінше қызға олар кездесе алатын бір ғана жер бар және ол түс деп айтады. Содан соң Джейми Картердің кешірімін қабыл алмайды. Ең өзгерісті кезең спектаклдің көрсетілімі кезінде болады. Сахнада жігіт ибалы, тәртіпті оқушының орнына өзгерген әдемі Джеймиді көріп, сценарийге қарамастан оны сүйеді. Қызғаныштан іші жарылған Белинда, Картердің бұрынғы қызы Джеймиді мазақ етеді. Бұл Лэндон мен оның достарының арасындағы ұрыстың себепшісі болды. Содан соң жігіт қызды жұбатып, оны жолығуға шақырады. Бұдан кейін олар бірге болады.
Лэндон Джеймидың аққандықпен ауыратындығын білген соң, жұптың алдында жаңа сынақ пайда болады. Бірақ бұл диагноз Картерді тоқтатпайды. Лэндон сүйіктісіне телескоп құрастырып, оған жұлдыздарды көрсетіп, оны қуантпақшы болады. Сол кезде жігіт қызға оған тұрмысқа шығуды сұрайды. Сондай-ақ, Лэндон отбасысын тастап кеткен әкесімен татуласады.
Ғашықтар шіркеуде үйленеді. Тойға Картердің бұрынғы достары да келді. Олар жұптан кешірім сұрап, қателіктерін мойындайды. Лэндон мен Джейми бақытты жазды өткізеді. Содан соң қыз қайтыс болады.
Төрт жылдан кейін дәрігер бол үшін колледжге түскен Лэндон, туған қаласына оралады. Ол Джеймидің әкесіне келіп оның әйелінің күнделігін қайтарады. Сонында Картер сүйіктісімен көп бақытты кезеңдерді өткізген кемежайға барып, мұңмен оны өзгерткен қарым-қатынасты есіне түсіреді.
Саундтректер
Мэнди Мур актриса ғана емес, керемет әнші болып табылады.Фильм үшін ол бірнеше өлеңді орындады. Мектеп концертінде Мэнди Switchfoot Only Hope әнін орындады.
1. "Cannonball" — The Breeders
2. "So What Does It All Mean?" — West, Gould, & Fitzgerald
3. "Empty Spaces" — Fuel
4. "Lighthouse" — Mandy Moore
5. "Friday on My Mind" — Noogie
6. "An 14. "Only Hope" — Mandy Moore
15. "Get Ur Freak On" — Missy Elliott
16. "Flood" — Jars of Clay
18. "Someday We'll Know" — Mandy Moore and Jonathan Foreman
19. "Learning to Breathe" — Switchfoot
20. "All Mixed Up" — 311
21. "Dare You To Move" — Switchfoot
22. "You" — Switchfoot
23. "It's Gonna Be Love" — Mandy Moore
25. "Cry" — Mandy Moore
26. "No One" — Cold
NGC 3729
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3729 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35711, UGC 6547, MCG 9-19-117, ZWG 268.51, KCPG 290B, IRAS11310+5324, KUG 1131+534.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Бад-Ибург
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 560 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,44 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 59 004. Қаланың басшысы — Драго Юрак.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Низас (Эро)
Низас (Nizas) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34184, пошта индексі — 34320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 579 адамды құрады. Халық тығыздығы — 67,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Маркос Алонсо Мендоса
Маркос Алонсо Мендоса (Marcos Alonso Mendoza; 28 желтоқсан 1990 жыл ) — испаниялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Челси" клубының қорғаушысы.
Клубтық
Атасы Маркос Алонсо Пенья да, әкесі Маркитос та футболшы болған, атасы да, әкесі де Испания ұлттық құрамасында доп тепкен.
2010 жылы карьрерасын "Реал Мадрид" клубында бастады, бірақ бәсекелестің тым жоғарылығынан "Болтон Уондерерске" ауысты. "Реал Мадрид" сапында 2010 жылы сәуір айында "Расингке" қарсы ойында бір рет қана Испания чемпионатында алаңға шықты.
2016 жылдан бері "Челсиде" ойнап келеді.
Халықаралық
2018 жылы тұңғыш рет Испания құрамасы сапында алаңға шықты.
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары Санат:Фиорентина ФК ойыншылары Санат:Сандерленд ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары
Ютрихау
Ютрихау (Jütrichau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Анхальт-Цербст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 512 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 18,22 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 170. Муниципалитеттің басшысы — Дорит Дальхов.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Журалева Евгения Александровна
Журалева Евгения Александровна (1964 жылы туған, бұрынғы Солтүстік Қазақстан облысы Ленин ауданы Коммунизм ауылы) – ғалым, филологиялық ғылым докторы (2008).
Иванов мемлекеттік университетін бітірген (Ресей, 1988). Ленин атындағы Мәскеу мемлекеттік педагогикалық университетінде машықтанушы (1991 – 92). «Сорос – Қазақстан» қоры гранты (1999, 2001) мен «Жоғары оқу орнының озық оқытушысы» гранттарының (2006) иегері. Қазақстан халқының кіші ассамблеясының мүшесі (2005). Журалева 100-ден астам ғылыми. еңбектің авторы.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Тұлғалар
Буррели (түрме)
Буррели түрмесі (Burgu i Burrelit) — Албанияның солтүстік-шығысындағы Буррели қаласына жақын жерде, аудандық полиция бөлімшесі аумағында орналасқан, қауіпсіздігі жоғары түрме. Онда 198 тұтқынға дейін болуы мүмкін. 2011 жылы түрмеде 182 тұтқын болса, 120 түзеу қызметкері жұмыс істеген. Буррели түрмесі - үш аймаққа бөлінген және 21 000 м² аумақты алып жатқан бір қабатты ғимарат.
Буррели түрмесі 1992 жылы Албан Демократиялық партиясы Албан Еңбек партиясының диктатурасын құлатқаннан кейін жабылды. Ол 1997 жылы қайта ашылды және қазір Албаниядағы белсенді 21 түрменің бірі болып табылады, өмір бойына бас бостандығынан айырылған тұтқындарды ұстайтын бес түрменің бірі және ұйымдасқан қылмысқа қатысы бар адамдар жазасын өтеп жатқан екі түрменің бірі. Бірқатар азаматтық белсенділер абақты жауып, оны 1944-1992 жылдар аралығында азапталып, өлтірілгендерге арналған ескерткішке айналдыруды ұсынды.
Тарихы
Буррелиде түрме құру жоспары 1937 жылы Албан патшасы Ахмет Зогу тұсында пайда болды, бірақ қаржыландыру мәселесіне байланысты ол 1939 жылға дейін аяқталмады.
Буррели түрмесі Энвер Ходжа режиміне дейін және кезінде саяси тұтқындарды ұстады, олардың көпшілігі сол жерде заңсыз түрмеге қамалды. Онда оларды азаптап, адамгершілікке жатпайтын жағдайда ұстады. Албанияда диктатура кезінде жүзден астам түрме жұмыс істей алды, бірақ Буррели түрмесі Кафе Бар және Спач түрмелерімен бірге олардың арасында ең қатаң бұйрықтармен ерекшеленді. Ақырында Албания Халықтық Социалистік Республикасының партиялық аппаратында көрнекті қызметтер атқарған көптеген адамдар, олардың отбасы мүшелері түрмеге жабыла бастады. Сонымен қатар, түрмеде діни конфессияға айыпталғандар, сондай-ақ оппозициялық қозғалысқа кез келген нысанда қатысы барлар да болды. Оппозициялық әрекетке айыпталған адамдар кем дегенде 20 жылға сотталды, бірақ олардың көпшілігі тіпті ұзартылды. Осылайша, «Балқан Мандела» лақап аты бар Питер Арбнори Буррели түрмесінде 28 жыл отырды.
Мәдениетте
Дэвис Гуггенхаймның 2014 жылғы "мәңгі жаман балалар" сценарийінің жобасына сәйкес, оқиға Буррели түрмесінде басталды.
Дереккөздер
Санат:Албания түрмелері
Клиент (ақпараттану)
Клиент (client - тұтынғыш, тұтыншы) - сервер деп аталатын басқа компьютердегі ортақ желілік ресурстарды пайдаланатын компьютер.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Клиенттер
Санат:Ақпараттық технологиялар
Сарыағаш орамы (Астана)
Сарыағаш орамы (Астана) - бұрынғы атауы №131 қысқа көше. Сарыағаш орамы Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабыда (оң жақ) орналасқан. Ұзындығы - 409,6 м.
Сарыағаш - қала, Сарыағаш ауданының орталығы. Облыс орталығы Шымкент қаласынан оңтүстікке қарай 110 шақырым жерде орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Бағана
Бағана- тұрақты баспананың төбеге жабылған ағашын берік ұстап тұратын ұстын, тіреу (ағаш) діңгек. Қазақ түсінігінде үй тіреусіз, бақансыз болмауы керек. Яғни бағана ғұрыптық функция да аткарады. «Тіреусіз үй — көр» деген тұрақты сөз тіркесі осыған байланысты қалыптасса керек. Сондықтан қыстық тұрақты баспана салған қазақтар үйдің төбе жабынына қарай арқалықтың бір жерінен ағаштан тіреу қойған және оны бақанға ұқсатып «бағана» алтыннан, күмістен жасалған бұйымның оймышталған бетіне жалатып, өрнектеп әшекейлейді. Қорытпаны пайдаланып, зергерлік бұйымдарды әшекейлеп безендіру тәсілін бағдар жүргізу, бағдарлау, қарала жүргізу, кавказдау деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
2053 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2053 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2053 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Боқан Айтжанов
Боқан Айтжанов (1914, Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы Ауыздыбас ауылы – 1992) – жылқышы.
1931 – 45 жылдары Бекдаштағы сульфат өндірісінде жұмысшы, 1945 – 59 жылдары Маңғыстау облысы Чапаев атындағы кеңшарда жылқышы болды.
Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған (1949).
Пәтигүл Сәбитова
Пәтигүл Сәбитова (29.12.1936 жылы туған, ҚХР, Құлжа қаласы) - ақын, филология ғылымының кандидаты (1965). Екі жылдық курста оқып, кейін Шыңжаң университетінде сабақ берген. 1955 жылы отбасымен Қазақстанға қоныс аударған. ҚазҰПУ-ды бітірген (1960). Қазір Шығыстану институты жанындағы ұйғыр орталығының аға ғылыми қызметкері. Алғашқы өлеңдері 1957 жылы "Күрес әндері" деген жинақта шықты. Кейін "Жалын шабыты" (1958), "Жастар дауысы" (1961), "Біздің отрядтың балалары" (1965), "Менің арманым" (1967), орыс тіліндегі "Ұйғыр ақындарының дауысы" жинақтарына енген. "Менің кішкентай достарым" атты балаларға арналған прозалық жинағы (1967), "Қамқоршы Хамза" (1969), "Біздің кластың балалары" (1970), "Кім айтыпты" (1972), "Қадырдың түстері" (1990) атты әңгімелер жинақтары, "Шаһадат" (1984) повестері, "Дәуір образы" (1975), "3ия Самади" деген монографиялары (1989) басылып шықты. Ұйғыр мектептерінің екінші және оныншы, он бірінші сынып оқушыларына арналған оқулықтардың авторы. Халықараралық "Алаш" әдеби сыйлығының лауреаты (2003). "Достық" орденімен марапатталған (1996).
Боқан Айтжанов
Дереккөздер
Санат:1914 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Қорытынды (математика)
ҚОРЫТЫНДЫ, логикалық — белгілі бір түсініктің ақикаттығына көз жеткізу үшін айтылатын ой түйіні; ой түйін белгілі бір теорияның аксиомаларына және бірқатар жорамалдарға немесе болжамдарға негізделеді және де алдыңғы белгілі аксиомалар мен болжамдардан бастапқы айтылғандармен логикалық байланыста болатын жаңа пікірлерге жол беріледі. Бұл әдістің математикалық теорияларды аксиомалар негізінде қалыптастыруда маңызы зор. Аксиомалық теориялардағы логикалық қорытындыны зерттеумен математикалық логика айналысады.
Дереккөздер
Санат:Математика
Борнхольм
Борнхольм аралы (Bornholm) – Балтық теңізінің оңтүстік-батыс бөлігіндегі арал. Данияның қармағында. Жері 588 км². Халқы -     41 802 адам (2011). Борнхольм аралының солтүстік бөлігі архейлік граниттен, оңтүстік бөлігі палеозой мен мезозойдың құм тасы, тақта тасы және әк тасынан түзілген. Жері морена және су мен мұздық шайып әкелген шөгінділерден құралған адырлы жазық, биіктігі 162 м. Оңтүстік-шығысы мен батыс жағасын бойлай қылқан жапырақты ағаш отырғызылған құм төбелер алып жатыр. Жерінің 17%-ке жуығы орман. Саз бен каолин бар. Гранит алынады. Басты қаласы және порты-Ренне.
Саксон Грамматик
Саксон Грамматик (Saxo Grammaticus; 1140 ж.ш. — 1216 ж.ш.) — дат тарихшы-шежіресі.
«Дандардың іс-әрекеті» (Gesta Danorum) атты 16 томдық еңбектің авторы. Мұның алғашқы 9 кітабы ежелгі сканднав аңыздарынан құралған, ал қалған 7 кітабында 1185 жыдға дейінгі Дания тарихы жөніндегі материалдар жинақталған. Саксон өз еңбегін латын тілінде жазды. Еңбек алғаш Парижде 1514 ж. басылып шықты, дат тіліне бірнеше рет, сондай-ақ неміс, ағылшын тілдеріне аударылды.
Дереккөздер
Санат:Тарихшылар Санат:Дания тарихшылары
Абленвиль
Абленвиль (Hablainville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54243, пошта индексі — 54120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Кейт Хадсон
Кейт Гэрри Хадсон (Kate Garry Hudson; 19 сәуір 1979 жылы, Лос-Анджелес, АҚШ) – американ актрисасы.
Кейттің бірінші некесінен Райдер Расселл Робинсон атты ұлы бар. Қазір ол Muse тобының мүшесі Мэттью Белламимен кездесіп жүр. Екеуінің бір баласы бар.
Дүниетаным
Дүниетаным - жеке адамның, әлеуметтік топтың, таптың немесе тұтас қоғам қызметінің бағытын және шындыққа деген қатынасын айқындайтын принциптердің, көзқарастардың мақсат-мұраттар мен сенімдердің жүйесі. Дүниетаным қалыптасуына саяси, адамгершілік және эстетикалық көзқарастар көп эсер етеді. Ғылыми білімдер Дүниетаным жүйесіне ене отырып, адамның немесе бүкіл топтың қоршаған әлеуметтік және табиғат заңдылықтарын бағдарлау мақсаттарына қызмет етеді. Сонымен қатар, ғылым адамдарды әртүрлі нанымдар мен адасулардан құтқарып, оның шындық болмысты ақыл-ойы арқылы тануына жағдай жасайды.
Дүниетаным - адамдар мен табиғатқа, жалпы құндылықтарға, моральдық ережелерге жеке тұлғаның жалпы қатынасын білдіретін негізгі сенім, қалып, таным немесе қоғам мүшелерімен ортақ көзқарас қалыптастырып, қоршаған ортамен қатынас қалыптастырудағы негізгі өлшем. Ол - адамның дүниені ақиқатпен теориялық және тәжірибелік жағынан бірлікте тану мақсатындағы рухани-тәжірибелік әдіс. Дүниетанымда тұтас адамзат әлемінің үлгісі сияқты мәдениет категорияларының жүйесі көрініс тапқан.
Дүниетаным - әлемді түсіну, қабылдау, қоршаған ортадағы шынайылыққа жалпылама көзқарастар жүйесі.
Дүниетаным - адамның өзіне, әлемге, өзінің әлемдегі орнына деген көзқарастар жүйесі.
Дереккөздер
Санат:Дүниетаным Санат:Эпистемология
Айтқұл Шәкенұлы
Айтқұл Шәкенұлы (1855, Жыңғылды ауданы – 1940, Сартөбе) – емші. Тобыштың Тоқабай атасының ұрпағы. Ол барлық өмірін халықтың игілігіне арнап, емшілікпен айналысқан. Айтқұл адамдарды емдеуде Маңғыстау жерінде өсетін емдік шөптер мен жануарлардың майын, етін пайдаланған. Мысалы, адыраспан өсімдігінің кезеңдік өскіндерінен тұнба жасап ішкізіп, суық тигенде оның буына отырғызып емдеген. Сонымен бірге биенің, қойдың іш, бүйрек майларын, сарүйек жыланның етін, оның тастаған түлек қабығын емге жаратқан. Айтқұл емші Сарытөбеде жерленген.
Бағар көбейсін
Бағар көбейсін - мал басы көбейіп, өсе берсін, бағатын мал мол болсын деген мағынада малшыларға қарата айтылатын тілек. Қазақы салт бойынша өрісте мал бағып жүрген малшымен кездескен кезде бағар көбейсін деп амандасу, сонымен қатар бата беруде бағар көбейсін деп айту игі тілектен туған. Диқанмен амандасқанда Қырман тасысын! Қыдыр дарысын! дейтіні сияқты бұл да малшымен амандасу салтында орныққан тілекті сөз басы.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Септеулік шылаулар
Септеулік жалғаулар послелог — толық мағыналы сөздерге тіркесіп, әр түрлі грамматика/грамматикалық қатынасты білдіретін шылаулар. Септеулік шылаулар белгілі бір септік жалғаулы сөздерді меңгеріп, оларға бағыттық, мақсаттық, мезгілдік, үдету, ұқсату, қайталау т.б. грамматикалық мағыналар үстеп тұрады. Мысалы: ''Ол қалаға оқу үшін келді. Ауылға қарай аяңдады.''
Ондай септік қатынастар мыналар:
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика
Сен-Жаммес
Коммунаның INSEE коды — 64482, пошта индексі — 64160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 629 адамды құрады. Халық тығыздығы — 155,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Транзисторлі коммутатор
Транзисторлі коммутатор - оталдыру жүйесінің электр қондырғысы-күш шынжырын автоматты түрде қосады және ажыратады, от алдыру катушкасын бастауыш орауды іске қосады.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Техника Санат:Машинажасау
Бад-Лар
Бад-Лар (Bad Laer) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Оснабрюк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 9144 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 46,85 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 59 005. Муниципалитеттің басшысы — Хольгер Рихард.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Вэндэлл (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 986 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83.4 км² шамасында. FIPS коды — 25-74525.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Ренессанс
thumb|right|upright|Әйел кескіні (Симонетта Веспуччи), [[Франкфурт (1480–1485), Сандро Боттичелли сызған]] thumb|upright|[[Лоренцо Медичи, Флоренция билеушісі, өнерді қаржыландырушы, (Васари сызған портрет)]] thumb|right|350px|"Астрономиялық жабдықтар мен құралдар" Гольбейннің «Елші» суреті (1533) Ренессанс (Renaissance, Rinascimento, ол ri – «қайта» және nasci – «туылу» сөздерінен құралған тұрақты термин) — ХІV-ХVІІ ғасырларға аралығындағы еуропалық жаңа мәдениет қозғалысы. Ол орта ғасырдың соңында Италияның орталық өңіріндегі қалалар – Флоренция, Милан қалаларынан басталып, еуропаның өзге елдеріне кеңейген. Ренессанс сөзі бұл күндері ауыспалы мағынада "Өркендеу, гүлдену, жаңару, көркею, қайта серпілу" секілді мағыналарды береді. Ренессанс дәуірінде ежелгі антикалық мәдениетке қайту, ежелгі грек-рим мәдениеті мен философиясынан үйрену, сурет пен бейнелеу өнерінде, өнер мен әдебиетте тегіс гуманизмді (адамгершілікті), пантеизмді (табиғат құдайшылдығы), натурфилософияны негіз еткен тың шығармашылық сынақтарын жасау, католик дінінің озбырлықтарына ащы сын айту, дінді реформациялау, протестантизм, гелиоцентризм, утопия, жаңа теңіз жолдарының толассыз ашылуы секілділерде көрініс тапты.
Ренессанстың басында 1453 жылғы Осман Түрік сұлтаны Мехмед Фатих - нің Визентия империясын түбегейлі жеңіп, Стамбулды (Константинопол) иелеп, Жерорта теңізін империя ішіндегі көлге айналдырған құдіретті Осман империясының құрылу дүмпуі тұрады. Өздерін әскери, саяси және мәдени қыспаққа ұшырағандай сезінген батыс еуропалықтар ендігі жерде жаңа ізденіс жасай бастады және өздерінің бұрынғы дәстүрі мен дағдысын қайта қарап, жаңа мәдениетке бой ұрды. Әсіресе, Визентиядан қашқан көптеген христиан ғалымдары мен әдебиетшілері Азияға салыстырғанда әлдеқайда мешеу батыс еуропа елдеріне жаңа мәдениет ала барды. Араб, Түркі, Парсы халықтарының грек мәдениетін, әсіресе Аристотель туралы жүйелі зерттеулері, астрономия, табиғат тану, математика салаларындағы жетістіктері еуропаның мәдени айналымына енді; мылтық, компас, қағаз жасау, баспа техникасы қатарлы шығыс тапқырлықтары еуропада қолданылып, олардың Атлант мұхитына қарай жаңа теңіз жолын ашуына, білім мен мәдениеттің қағаз бен баспаға сүйеніп тез таралуына қол жеткізді. Сөйтіп жаңа мәдениет қозғалысы - Ренессанс дәуірі басталады.
Ренессанс Еуропаның орта ғасырдан жаңа заманға өтуінің көпірі болды. Қоғамның білім, мәдениет, саясат, өнер, діни сенім салаларында түгелдей жаңалықтар, тапқырлықтар, төңкерістер болып өтті. Дегенмен әлем халықтарын әлі күнге тамсандыратыны көбінесе ренессансы дәуірінің ғажайып әдебиеті мен өнер туындылары болды.
«Ренессанс» деген атпен белгілі болған бұл қозғалыс ақсүйектік сипатта болса, ал Реформация қозғалысы — діни бағытта жүзеге асырылды. Ренессанс идеялары бұқара халықтың арасынан гөрі, қоғамның үстемдік етуші таптарының арасында кеңінен тараса, ал Реформация идеялары бүкіл халық тарапынан кең қолдау тапты. Ренессанс дәуірі мен Реформацияның өзара қарым-қатынастары әрі күрделі, әрі бір қалыпты емес, бірақ соған қарамастан бұл мөдени төңкерістер жаңа заманның жаршысы, адамзат баласының мәдениет саласындагы жарқын кезеңдерінің бірі болды.
Белағаш ауылдық округі (Абай облысы)
Белағаш ауылдық округі – Абай облысы Бородулиха ауданындағы әкімшілік-аумақтық бөлік.
Ренессанс
Ренессанс мәдениеті
thumb|right|350px|Мұса, Микеланлджело туындысы Ренессанс мәдениеті деп аталатын алғашқы буржуазиялық мәдениет — XIV ғасыр аяғында XV ғасыр басында Еуропада, оның ішінде Италияда қалыптасты. Бұл мөдени төңкеріс Венециядан басталып, бүкіл Италияны қамтыды. Қайта жаңғыру дәуірін Еуропаның көптеген мемлекеттері, атап айтқанда: Франция, Испания, Нидерланд, Польша, Чехия, Венгрия, Англия, Балқан елдері және т.б. бастарынан кешірді. Бұл кезеңде итальян қоғамы Грекия мен Римнің көне мөдениетіне ерекше мән беріп, көне мәдени мұраларды жаңғыртумен қызу айналыса бастады.
Белағаш ауылдық округі (Абай облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Белағаш, Бековка, Зенковка ауылдары, Дүйсекен, 41 темір жол айрықтары кіреді. Орталығы - Белағаш ауылы. Округ құрамында болған Өмірзақ ауылы 2018 жылы, Беккарьер ауылы 2019 жылы таратылған.
Ренессанс
Ренессанс мәдениеті
Тұңғыш рет Еуропа діни идеялар негізінде емес, жалпы адамзаттық гуманистік идеялар рухында бірігуге мүмкіндік алды. Бұл дәуір адамзат тарихындағы сындарлы заман болды. Еуропа бастан кешірген бұл өтпелі кезең — қоғамдық-саяси және мәдени өмірде елеулі орын алды: Экономика саласында — бұл географиялық ашулар заманы мен капиталдың алғашқы қорлану заманы, отарларды жыртқыштықпен бөліп, басып алынған халықтарды айуандықпен тонау заманы, отаршылдық соғыстар заманы болды. Саясат саласында — тәуелсіздік үшін күрес заманы болды. Жаңадан қалыптасып келе жатқан жас буржуазия мүдделері басымдылық танытып «бюргерлік мәдениеттің» барған сайын ұлттық сипатқа ие бола бастау заманы болды. Толассыз соғыстар, отаршылдардың айуандық әрекеттері және соның нәтижесінде тереңдей түскен таптық қақтығыстар, халыққа қырғидай тиген түрлі аурулар эпидемиясы, талай дарынды еркін ой иелерін отқа жаққан инквизиция оттары, толассыз діни соғыстар — осылардың бәрі Еуропа халықтарының өткен тарихы, дәуір сипаты болды.
Белағаш ауылдық округі (Абай облысы)
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2466 адамды құрады.
Ренессанс
Ренессанс мәдениеті
Дүниежүзілік мәдениет тарихындағы үлкен тарихи белес — Ренессанс аяқталды. «Қайта жаңғыруды» барлық өркениетті халықтар өз бастарынан өткізген. Ренессанс тек қана Батыс Еуропа халықтарына ғана тән мәдени құбылыс деген көзқарастың мүлдем қате екендігін мәдени-тарихи деректер жоққа шығарып отыр, өйткені Үнділер Ренессансы XVI—XVII ғасырларда болса, Кіндік Азиядағы бұл мәдени өрлеу X—XV ғасырларды қамтиды. Демек, мәдени дамудың шегі жоқ, оның арнасы да кең, әрбір ұлттың дүниежүзілік мәдениетке қосар үлесі, одан алар өзіндік орны бар. Олай болса, «Қайта жаңғыру» (Ренессанс) мөдениеті тек ежелгі мәдениетке мирасқорлық, ұмытылған өркениет мұраларының игі дәстүрлерін қайта жандандыру, өткен үлгілерді қайталану ғана емес, қайта сол көне және кейінгі рухани қорлар тоғысынан қуат алып, тыңнан бой түзеу, гүлдену.
Италияндық Ренессанс
Осы орайда, Ренессанс мәдениетінің өзіндік сипатына тоқтала кеткенді жөн көрдік. Олар: гуманизм, антроцентризм, орта ғасырлық христиандық дәстүрлерді нәрлендіру, көне мәдени мұраларды қайта жаңғырту (философия мен өнердің көне туындыларын тірілту) және дүниеге жаңа көзқарас болып табылады.
Ренессанс мәдениетінің жоғарыда көрсетілген өзіндік ерекшеліктері оның дәуірлеріне тікелей байланысты болып келеді, өйткені бұл өзгерістер заман ағымына, дәуір тынысына тікелей тәуелді болғаны ақиқат. Ренессанс мәдениеті төрт кезеңге бөлінеді. Жоғарыда көрсетілген белгілер енді ғана біліне бастаған кезең «проторенессанс» (қайта жаңғыру қарсаңы) деп аталады. Екі ғасырға созылған бұл тарихи кезеңнің әр ғасыры (XIII ғасыр дученто, XIV ғасыр — треченто деп аталады) тамаша дарынды адамдарды өнер сахнасына шығарды. Солардың бірі — Ренессанс мәдениетінің бастауында болған ұлы Данте Алигьери (1265— 1321 жылдары).
Әдебиет
Ұлы дарынның қыл қаламынан шыққан атақты комедияларының кереметтігі соншалық — оны талантына бас иген ұрпақтары бұл туындыны «Құдіретті комедия» деп атады. Данте, Франческо Петрарка (1304—1374 жылдары) және Джованни Боккаччо (1313—1375 жылдары) Қайта өрлеу (жаңғыру) дәуірінің дарынды өнер қайраткерлері және итальян тілінің негізін қалаушылар болды. Олардың шығармалары дүниежүзілік әдебиетке қосылған тамаша туындылар қатарынан орын алды. Мысалы, Петрарканың Мадонна Лаураның өмірі мен өліміне арналған сонеттері өзінің тірі кезінде-ақ әлемге әйгілі болды. Оның жолын қуушылардың бірі «Декамеронның» авторы атақты Боккаччоның гуманистік идеяларға толы реалистік новеллалары — дүниежүзілік әдебиет саласындағы соны құбылыс болып саналады. thumb|right|200px|««Махаббаттың түсімдегі қасіреті» (1499) — ренессанстық баспаның жетістігі Ренессанс кезеңінің мәдени дәстүрлері, оның өзіне ғана тән ерекшеліктері айқындала бастаған кезең — XV ғасыр, яғни «Бастапқы Ренессанс дәуірі» (кватроченто). Ал Италия мәдениеті идеялары мен принциптерінің гүлденген кезеңі және оның құлдырау қарсаңын — «Кемелденген Ренессанс кезеңі» (Чинквеченто) деп атаймыз. Бұл дәуір XVI ғасырды қамтиды. Ренессанс мәдениетінің басты назары адам тұлғасына аударылды. Адам бойындағы ізгі қасиеттерді жан-жақты көрсету арқылы оны биік дәрежеге көтеру және оның ар-намысын, абыройын қорғау — басты орынға қойылды. Міне, сондықтан да болар, шынайы гуманизм адамның бостандық алуға, бақытты болуға, өз қабілетін дамытуға құқығы бар екендігін жариялады, адамдар арасындағы қарым-қатынаста теңдік, әділдік, адамды сүю және адамгершілік принциптерін жақтады. Ерекше атап өтетін бір жайт, Ренессанс заманының гуманизмі адамды дін бұғауынан босатуға бағытталды, яғни дін мен шіркеу ықпалын әлсіретуге барынша күш салды. Ендеше бұл дәуірдің гуманистік идеялары — рухани төңкерістің негізі болды, ал өз кезегінде бұл төңкерістер буржуазиялық революциялар толқынымен және жаңа Еуропа мәдениетінің қалыптасу процесімен тығыз байланысты болды.
Ренессанс дәуірінде неміс әдебиеті де айтарлықтай табыстарға жетіп, тамаша көркемсөз шеберлері, халық ақындары мен жазушылары әдебиет пен өнер сахнасына шықты. Солардың бірі — немістің атақты ақыны Ганс Сакс (1494—1576 жылдары) пен өткір сатиралық шығармалардың шебері, неміс Ренессансының соңғы өкілі Иоганн Фишарт (1546—1590 жылдары) болды.
Францияда гуманистік қозғалыс тек XVI ғ. басында ғана етек алды. Француз гуманизмінің тамаша өкілі — ұлы сыншы Франсуа Рабле (1494—1553 жылдары) болды. Ол өзінің «Гергантюа мен Пантагрюэль» атты белгілі романында өзі өмір сүрген қоғамды сынға алды. Рабле жаңа қоғам бейнесін жасады. Оның тұрғындары ғылымға бас июші — бауырластар, мұнда екіжүзділерге, опасыздарға және т.б. орын жоқ. Француз мәдениетінің ірі өкілі, аса көрнекті гуманист әрі ойшыл Мишель де Монтень (1533— 1592 жылдары) болды. Оның басты шығармасы — «Тәжірибелерде» философиялық, тарихи, этикалық мәселелер көтерілді. Бұл еңбек схоластика мен догматизмге қарсы бағытталып, рационализм идеялары насихатталды, сондықтан да болар бұл еңбек бүкіл Батыс Еуропалық ақыл-ойдың дамуына орасан зор ықпал жасады.
Ренессанс дәуіріндегі адам
thumb|left|300px|Дәуіт, Микеланджело туындысы Ренессанс мәдениетінде басты назардың адамға, оның табиғатына аударылу сырын қалай түсіндіруге болады? Қоғамдағы мұндай түбегейлі өзгерістің — әлеуметтік-экономикалық факторларға, оның ішінде тауар-ақша қарым-қатынастарының дамуына тікелей байланысты болды. Адамның тәуелсіздігін сезіне бастауына, енді ғана туындап келе жатқан еркіндікке қол жеткізуіне, ең бірінші кезекте қала мәдениеті себепкер болды. Италия қалаларында тамаша ірі өнеркәсіп орындарының болғаны тарихтан белгілі. Солардың ішінде Ренессанс мәдениетінің ошағы болған — Флоренцияның мерейі үстем болды. Табиғи байлықтардың тапшылығы және тағы да басқа жағдайларға байланысты Италия басқа мемлекеттермен сауда-саттық жасауға ерекше мән берді. Италия қалалары Батыс елдерімен де, мұсылман елдерімен де сауда-саттық жасады. Мұның өзі ел экономикасының одан әрі дамып, қала мәдениетінің гүлденуіне әкеліп соқты, ал қала мөдениетінің ықпалымен «жаңа адамдар» қалыптасты. Бірақ жаңа адамдардың қалыптасуы әлі де болса орта ғасырлық заман ықпалына байланысты болды, қаншама уақыт өтсе де христиандық дәстүрлердің қаймағы шайқалмаған болатын, сондықтан да болар адамдар орта ғасырлық шырмаудан шыға алмай аласұрды. Міне, осындай тарихи кезеңде көне мәдени мұраларды «тірілтуге» деген жаппай құлшыныс «жаңа адамдардың» қайталанбайтын, ерекше мәдениеттің қайнар бұлағын ашуына мүмкіндік берді.
Бұл мәдени төңкерістің барысыңда Қайта жаңғыру даналарының басты назарында Платон сияқты көне заман ойшылдарының ілімдерінің болуын қалай түсіндіруге болады. А.Ф. Лосев осы орайда тамаша ғылыми тұжырым жасап, бұл жағдайды неоплатонизммен байланыстырды. Оның пікірінше, Ренессанс дәуірінің өкілдері мәдениетті орта ғасырлық догматтан тазартты, оны қайта қарау арқылы қайта жаңғыртып, жаңа мазмұн берді. Ол мәдениет тарихындағы неоплатонизмнің үш түрін атап көрсетті. Олардың біріншісі — көне замандық — космологиялық, екіншісі — орта ғасырлық — теологиялық, үшіншісі — жаңғырған — антроцентристік неоплатонизм. Көне заманның неоплатонизмі Платон ілімін қайта қарай отырып, рухтың табиғатын, заттар қозғалысын, космостық айналыстың ақиқаттығын космологиялық тұрғыдан түсіндіруге әрекет жасаса, орта ғасырлық неоплатонизм табиғат пен дүниеден жоғары өмір сүретін, жоқтан болмыс тудыратын абсолюттік жан теориясына негізделді. Жоғарыда атап көрсетілген «антропологиялық жаңғырған неоплатонизм» бір жағынан, көне заман неоплатонизмінің көмегімен материалдық дүниені жоғары көтеріп, орнықтыруға тырысса, екінші жағынан оның орта ғасырлық неоплатонизммен ортақ қасиеттері, белгілері бар. Демек, сұлулық пен әсемдікке толы дүниені аңдап-түсіну — «жаңғыртушылық» дүниетанымдық мақсаттардың бірі болып саналады. Құдай жандандырған дүние әр уақытта да адам назарында болған, оны қатты қызықтырған. Жарық дүниенің құпия сырларын танып-білуде адамның сезімдерінен артық не бар, ендеше бұл қағиданы ескере отырып, жаңғыртушылар «адам көзіне» пара-пар келетін бұл дүниеде еш нәрсе жоқ деп есептеді.
Бейнелеу өнері
right|300px|thumb|«[[Мона Лиза — Джоконда», Леонардо да Винчи]] Сондықтан да Ренессанс дәуірінде өнер салаларының ішінде сурет салу және т.б. ұдайы даму үстінде болды. Шындығында да, дүниені танып-білумен қатар оны шынайы жеткізе білуде суретшілердің мүмкіндіктері мол, олай болса олардың дүниетанымдық мақсаттарды шешудегі белсенділігінің сыры да осында болса керек. Ал бұл жағдай итальяндық Қайта жаңғыру дәуірінің көркемдік сипатта болуына тікелей әсер етті.
Ерекше атап өтетін бір жайт, итальян тарихшыларының гуманистерге деген көзқарастары әр түрлі болып келеді. Италияның өткен тарихына көз жүгіртетін болсақ, Ренессанс дәуірі бұл елдің өзара қақтығыстар мен соғыстарға толы кезеңімен сайма-сай келеді. Тарихи деректерге жүгінсек, дүние жүзіне атағы шыққан кейбір гуманистер Италияның бостандығын тұншықтырушы мейірімсіз билеушілерге қызмет еткен, тіпті шетел басқыншылығы кезінде патриоттық сезімін көрсете алмай дәрменсіздік танытқан. Бірақ бұл келеңсіз көріністерге қарап біржақты көзқарас тумауы керек, өйткені дүниежүзілік көлемде гуманистер жаңа қоғамдық күш болды. Олардың табиғи дарыны, ұшқыр ойлары текке кеткен жоқ, өйткені осы бір ұлы ойшыл даналардың арқасында ғана Қайта жаңғыру дәуірінің мәдениеті Жаңа заман мәдениетінің жаршысы, бастамасы болды.
Ренессанс мәдениетінің өкілдерінің ішінде сол дәуірдің тынысын терең сезінген, сол бір аласапыран кезең мен жарық дүниенің әсемдігін, адамның жан-дүниесін өнер туындылары арқылы бере білген алып тұлғалар болған. Солардың бірі — өнер алыбы Леонардо да Винчи (1456—1519 жылдары). Өз заманында ол айналыспаған ғылым мен білімнің, мәдениет пен өнердің бірде-бір саласы болмаған. Ол әрі мүсінші, әрі суретші, әрі математик, әрі инженер, әрі геолог, әрі философ, әрі ақын, әрі физик т.б. болған. Сегіз қырлы, бір сырлы Леонардо да Винчи ұшу аппаратының қанатының, токарь станогының жобаларын жасады. Леонардо да Винчи — сонымен қатар ғылымның әр саласына байланысты жазылған әр тақырыптағы ғылыми трактаттардың авторы.
left|thumb|300px|«[[Ең соңғы қонағасы» (1498)]] Леонардоның керемет ұлы туындысы және барлық замандардағы ең ғаламат суреттерінің бірі — «Ең соңғы қонақасы». Миландағы Санта-Мария-делле-Грацие шіркеуіндегі бұл сурет бізге жартылай бүлінген күйінде жетті. Бұл суретте Христос барлық сезімдер орталығына айналған, оның ішкі жан-дүниесі, қайғысы мен сабырлылығы — заңды құбылыс. Шығармада көрсетілген драманың терең мәні де осында болар, өйткені мұндағы сатқын, опасыз Иуданың сол бір құпия кештегі келбетінің өзі де үлкен шеберлікпен берілген. Жаугершілік, қиын-қыстау заманда салынған бұл сурет екінші жағынан заман талабынан туған, мәңгі өшпес тақырыпқа арналған патриоттық шығарма болып табылады.
Дүниені дүр сілкіндірген, бұл күндері Париждегі Лувр музейінің інжу-маржаны болып отырған «Мона Лиза — Джоконда» туындысы ғасырлар бойы көрген адамды таңғалдырып келеді. Леонардо «Джоконданы» салуда ұзақ еңбектенді, қажымай-талмай жетілдіре түсудің нәтижесінде артына баға жетпес асыл мұра қалдырды. Оның көркем мұрасы сан жағынан алғанда онша көп болмаса да, оның бірде-бірін мыңмен айырбастауға болмайды, бәлкім оның қаламының құдіреті де осында болар.
350px|thumb|left|[[Афина мектебі, фреска Рафаэль Санти 1509ж. сызған.]] Осы орайда өнер тарихындағы ұлылардың бірі — Рафаэль Санти (1483—1520 жылдары) нағыз кемелді шағында — 37 жасында қайтыс болғанына қарамастан, артына мәңгілік өшпес мұра қалдырды. Оның атақты туындысы — «Сикст мадоннасы» Меккедегі қара тас арабтар үшін қандай киелі болса, «Сикст мадоннасы» еуропалықтарға да сондай қасиетті дүние. Рафаэль өзінің әйгілі болған шығармалары «Афины мектебі», «Конестабиле құдай — ана», «Парнас» және басқаларында гуманизм идеяларын кеңінен насихаттап, адамның әлі де ашыла қоймаған рухани мүмкіндіктерін ашып көрсетуге тырысады.
Адамзат қоғамына мәңгілік рухани азық болған шығармалардың авторы, тасқа тіл бітірген тендесі жоқ мүсінші, тамаша қыл қалам шебері, сәулет өнерінің сарбазы, өнердің қай саласының болсын майталманы — атақты Микеланджело еді. Оның өнерінің ішіндегі қай туындысын алсаңыз да, алдымен адамды, оның ақыл-парасатын, оның бойындағы ізгілік қасиеттерді аңғара аламыз. Микеланджелоның атақты мүсіндері — «Давид», «Моисей», «Бұғаудағы құл», «Өлім халіндегі құл» және т.б. қатар «Құдай — ана — Дони», «Кашино түбіндегі шайқас» сияқты суреттерінде қасірет шеккен халықтың қилы тағдыры, оның азаттық үшін күресі, ана жүрегі, ана махаббаты, сәулелі болашақ пен өмірдің сан-салалы көріністері нанымды берілген. Оның атақты «Давид» мүсіні туралы Вазарий таңдана былай деп жазды: «Микеланджелоның» қолынан шыққан Давидтің алып мүсіні қазіргі кез бен ежелгі дүниеде Грекия мен Римде жасалған мүсіндердің даңқын тартып алды» Шындығында да, тұла бойы ерлік пен күшке толы, өз ісінің әділдігіне сенімді, қуатты да сүйкімді Давидтің мүсіні азаттық аңсаған елдің айбынды батырының, табиғат күштерін бойына жинақтаған ұлы адамның бейнесі болатын. «Давид» мүсіні дүниеге келген күн — Италияда ұлттық мейрам болып жарияланды, бұл өнер туындысына, жалпы өнер атаулыға деген халықтың асқан құрметі болатын.
Дін
thumb|left|350px|Варфоломей түні (католиктердің протестанттарды (30 мың) аяусыз қырған оқиғасы), Франк Дюбос сызған. 1572-1584ж. Германияда гуманизм идеялары XV ғасыр ортасына қарай тарай бастады және оларды негізінен прогрессивтік интеллигенция мен жоғары оқу орындарының ұстаздары қолдады. Немістің жаңғыру мәдениетінің қалыптасуында экономикалық факторлар: тау-кен өндірісінің дамуы, кітап бастыру ісінің жолға қойылуы мен тоқыма өнеркәсібінің қарышты қадамы айрықша рөл атқарды. Шаруашылық саласына тауар-ақша қатынастарының еркін енуі және Германияның жалпы Еуропалық нарықтық процестерге араласуы адамдардың сана-сезімін өзгертті. Сонымен қатар саяси ыдыраңқылық жағдайларындағы Германияның өзінде де католиктік шіркеуге, оның озбырлық әрекеттеріне қарсылық күшейе түсті. Сондықтан да шіркеуді қайта құру жолындағы күрес неміс жерінде қарқынды жүргізілді. Осы орайда Мартин Лютердің Библияны неміс тіліне аударуы — Германиядағы Ренессанс дәуірінің бастамасы болды. Бұл аударма жұмысы 20 жылға созылды және осыдан кейін іле-шала Библия (Ӏнжіл) ағылшын, француз және т.б. тілдерге де аударылды. Библияның неміс тіліне аударылуы — немістің ортақ әдеби тілінің қалыптасуына да әсерін тигізді. Германиядағы Қайта жаңғыру дәуірі Реформациямен (католиктік шіркеуді реформалау жолындағы қозғалыспен) тығыз байланысты болды. Реформация жолындағы бұл қозғалысты Мартин Лютердің өзі басқарды.
Еуропаның басқа бір елі — Испанияда Ренессанс басқа елдерге қарағанда қарама-қайшылықтарға толы болды. Мұнда гуманистер католицизм мен католиктік шіркеуге қарсы шыққан жоқ, өйткені оған Испанияда қалыптасқан қоғамдық-саяси жағдай өз әсерін тигізді.
Философия
thumb|right|300px|Томас Мор отбасы, Rowland Lockey, кейін жас Ганса Гольбейна, 1594ж. Немістің гуманистік әдебиетінің белгілі өкілдерінің бірі — Иоганн Рейхлин (1455—1522 жылдары) — «Письма темных людей» деп аталатын атақты сатиралық шығарманың авторы. Ол бұл еңбегінде ғылыми атақтары бар магистр мен бакалаврлардың қара ниетін айыптап, қоғамдық өмірді сынға алды.
Нидерландыдағы Ренессанс алыбы Роттердамдық Эразм (1496—1536 жылдары) болды. Ол өзін «әлемнің азаматымын» деп атады. Эразмның «Есерсоқтықты мақтаған сөз», «Үйдегі әңгіме» сияқты өмірдің сан-саласын қамтитын сатиралық шығармалары Германияға, Францияға, Испанияға, Англияға кеңінен тарады. Ол өз шығармаларында корольдер мен князьдердің, феодалдардың саяси озбырлықтарын әшкерелеп, халыққа қайғы-қасірет әкелетін соғыстарды сынға алды. Бұл тұста Нидерландының ұлттық гимнінің авторы Филипп Альхонде, суретшілер Питер Брейгел (1525—1569 жылдары), Франс Хале (1580—1660 жылдары) және т.б. баға жетпес туындылар берді. Нидерландының мәдени өмірінің басты ерекшелігі қалаларда ғана емес, сонымен қатар шағын деревняларда да риторикалық қоғамдардың құрылуы болды. Бұл қоғамдардың мүшелері өлең, ән, пьеса, әңгіме шығарудан өнер сайысына түсетін болды. Мұндай риторикалық қоғамдар халықтың мәдени дәрежесінің көтерілуіне үлкен үлес қосты.
Англияда гуманистік идеялардың орталығы — Оксфорд университетінде өз заманының алдыңғы қатарлы ғалымдары — Гросин, Линакр, Колет және т.б. жемісті еңбек етті. Әлеуметтік философия саласындағы гуманистік қағидалардың дамуы «Утопияның» авторы Томас Мордың (1478—1553 жылдары) есімімен тығыз байланысты болды. XVI ғасырдың бірінші жартысында көркем әдебиет саласында драматургия алдыңғы орынға шықты. «Қаңғыбастар» ретінде қатаң жазалану қаупіне қарамастан, елде актерлердің «Қыдырма» топтары көбейе түсті. XVI ғ. Лондонда байлар үйлеріндегі жеке меншік театрларды есептемегенде, 9 театр жұмыс істеді. Солардың ішіндегі ең ірісі — «Глобус» театры — ағылшын халқының ұлы драматургы, ағылшын Ренессансының алыбы — Уильям Шекспирдің (1564—1661 жылдары) шығармашылығымен тығыз байланысты болды. Ерекше атап өтетін бір жайт, ағылшын театрларына барлық сословиенің өкілдері — ақсүйектер де, шенеуніктер де, көпестер де, жұмысшылар мен шаруалар да, қолөнершілер де бара алатын, сондықтан да болар, театр өнерінің өрге басуы, оның демократиялық сипаты — ағылшын қоғамындағы демократиялық жүйенің қалыптасуына ерекше ықпал жасады. Шекспирдің шығармашылығы гуманистік идеяларға толы болды. Оның қыл қаламынан шыққан «Гамлет», «Король Лир», «Отелло», «Юлий Цезарь», «Асауға тұсау», «Генрих VI», «Ричард III» сияқты трагедиялары мен тарихи пьесалары дүниежүзілік даңқ пен құрметке ие болды. Жалпы алғанда, Жаңғыру дәуіріндегі театрдың дамуы Шекспирдің атымен тығыз байланысты. right|255px|thumb|«Глобус» театрыОл театр саласындағы реалистік ағымның жаршысы болды. Дүние жүзіндегі барлық театрлар Шекспир мектебінен өтті, ал бұл тамаша дәстүр бүгінгі заманда одан әрі жалғасуда. Жаңа тарихи жағдайда театр әрбір халықтың, әрбір мәдениеттің тынысын жан-жақты беруге талпыныс жасады. Театрлар қойылымдарында, әсіресе Шекспир қойылымдарында этикалық кең құлаш байқалды, әлеуметтік сатира мен өмірлік реализм басты орынға шыға бастады. Ең бастысы, бұл қойылымдарда халықтық рух басым болды. Ренессанс дәуірі қарсаңында Испанияда ұлт-азаттық қозғалыстың нәтижесінде елдің ұлттық бірігуі жүзеге асырылды. Сегіз ғасыр бойы арабтардың қол астында болған испандықтардың ұлттық тәуелсіздігі үшін күресі жеңіспен аяқталған-ды. Осы бір азаттық күрес заманында «рыцарьлық» романдар кеңінен тарады. Бұл жанрдың негізін қалаушы атақты трагедиялық комедияның «Селестинаның» авторы Фернандо де Рохас еді. Бұл тамаша әдеби дәстүрді Испанияның ұлы жазушысы, мәңгі өшпес туынды — «Дон-Кихоттың» авторы Мигель де Сервантес пен «История жизни пройдохи» деп аталатын әйгілі романның авторы, жазушысыншы Франческо де Кеведо (1580—1645 жылдары) одан әрі жалғастырды. Испанияның ұлттық драматургиясының негізін қалаушы, Шекспирмен қатар «Дәуір алыбы» деген құрметті атаққа ие болған, екі мыңдай әдеби шығармалардың авторы ұлы Лопе де Вега (1562— 1635 жылдары) дүниежүзілік драматургия саласында алдыңғы қатарда болды. Оның атақты туындылары — «Би мұғалімі», «Валенсия жесірі», «Құмыра көтерген қыз», «Ақымақ қыз» халық көңілінен шықты.
Музыка
XVI ғасыр ортасында Реформациялық қозғалыстың жеңіске жетуі ұлттық мәдениеттің жандануына зор ықпал тигізді. Германияның музыкалық мәдениеті де сан салалы, бай болып келеді. Әншілік өнермен қатар балет, опера жанрлары да қалыптаса бастады. К. Пауман, П. Хопхаймер, Г. Изак сияқты ұлы композиторлар таңғажайып музыкалық шығармалар берді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениеттер
Тревилле
Тревилле (Treville) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 259 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 55 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 15030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Ambrogio.
Кіші Кондома
Кіші Кондома — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кондома өзенінің сол жағалауынан 370 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кондома. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 4387
IC 4387 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50904, ESO 271-24, MCG -7-29-10.
Сыртқы сілтемелер
IC 4387 Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Қарлыға Еркеғұлқызы
Қарлыға Еркеғұлқызы (1951 жылы туған, Түрікменстан, Байрамалы қаласы) – оператор. Ресейдегі Красноводск химия-технология техникумын бітірген (1974). 1974 жылдан Жаңаөзен Қазақ газ өңдеу зауытының технология қондырғысында газ өңдеу операторы болып жұмыс жасаған. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1979).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:1951 жылы туғандар
ОФК Чемпиондар Лигасы 2013/14
ОФК Чемпиондар Лигасының 13-ші маусымы.
Тейяр де Шарден Пьер
Тейяр де Шарден Пьер (1881 – 1955) – француз палеонтолог ғалымы, философ және теолог.
Шығармашылық жолы
Тейяр де Шарден Пьердың адам және әлем туралы көзқарастары ортодоксты томистік көзқарастарға ұқсамайды, өйткені ол “христиандық эволюционизм” тұжырымдамасын қалыптастырды. Әлемнің эволюциялық даму ерекшеліктерін ескермеуге тырысқан діни ілімдерден өзгеше түсініктеме бергені үшін Тейяр де Шарден Пьерды шіркеу басшылары сабақ беруден аластатып, философиялық-теологиялық шығармаларына тыйым салған болатын. Дегенмен, 20 ғасырдың 60-жылдарынан бастап оның көзқарастарын көптеген модернистік ағымдардың өкілдері кең қолдана бастады. Тейяр де Шарден Пьер адамның пайда болуына алып келген әлемнің эволюциясын діни тәжірибе мен ғылымның қол жеткізген жаңалықтарын біріктіре отырып анықтауға тырысты, сөйтіп, “ғылыми феноменологияны” жасамақшы болды. Күрделі сана мен руханилық иесі адамды Тейяр де Шарден Пьер бүтін ғарыштың алдын ала жоспарланған эволюциялық дамуының нәтижесі деп түсіндіреді. Тейяр де Шарден Пьер тұжырымдамасына пантеизм, яғни бүкіл тіршілікке таралған Құдай идеясы тән. Тейяр де Шарден Пьер бойынша Құдай – “универсум құрылымының” әрбір бөлшегінде ерекше рухани күшаруашылығыжігер түрінде көрсетілген, ол эволюцияның қозғаушы және бағыттаушы күші болып табылады. Әлемдік эволюцияны Тейяр де Шарден Пьер бірін-бірі алмастырған төмендегідей сатылардан өтеді деп біледі: “өмір алды”, “өмір”, “ой” және “шалғай өмір”. Аталған эволюциялық сатылардың “ой“ деңгейінде дүниеде адам баласы пайда болған. Ол өз бойына психикалық энергияны жинақтап, “неосфераны” туындатады. “Шалғай өмір” сатысы адамдардың рухани бірігу күйін білдіреді. Тейяр де Шарден Пьердың тарихи-философиялық көзқарастарына оптимизм, христиандық либерализм тән. Ол болашақта христиан діні мен гуманизм, ғылым мен мистика бірігіп, қазіргі заманның қауіп-қатерлеріне төтеп берер жол табады деп сенді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Промисан
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 414 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 782,145 км² шамасында. Халық тығыздығы — 42,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1923 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері