cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Есенберлин романындағы Алаш рухы
І.Есенберлин романында айқын байқалатын құбылыстың бірі – танымдық фантазиялық және философиялық қарым, оның кең әрі мол сипаты. Жазушы кітаптың өн бойында өзінің дүниетаным, талғам таразысынан ауытқымайды. Ол – атақты хандардың, айбынды әмірлердің даңқы мен байлығы қарапайым халық қанымен, жасымен суарылғандығын дәл бейнелеп көрсете білді. Зорлыққа, қарудың күшіне ғана негізделген Алтын Орданың ұзақ жылдар бойы салтанат құруы, хандардың өзара алауыздығы мен бақталастығы, азғындауы, оларға қарсы езілгендердің күреске шығуы, үздіксіз соғыстар мен жазықсыз қырылған халық тағдыры шынайы суреттеліп, шебер қиюластырылады. «Алтын орда» деген географиялық атау, өткеннің бұлдыр елесі емес, нақтылы кұрамы, билеу жүйесі бар ел екендігі, ол мемлекеттің басында дарын, қайрат, қабілеті күшті қайраткерлер де, ата даңқына малданған, ұсақ мінезді, қара басының мүддесі үшін ғана бәрін сатып жіберетін опасыз, күйкі жандар да отырғаны жүректі сыздатып, сананы сан-саққа бұратын әсерлі қалыпта қатар түзейді. Халық қолдамаған, бейбітшілікке, еңбекке, әділетке негізделмеген әкімшіліктің өмірі ұзақ болмайтынын ұқтырады. Жалпы мемлекеттік емес, жеке бастың қамынан шыққан мақсат әрқашан бұзықтыққа, опасыздыққа апарып соғатындығын еске салады.
Жеке адамның бойындағы алапат алғырлықтың арамзалықка ауысып, қалың нөпір қарапайым халықты да, ел үшін етегімен су кешіп, кеудесін оққа төсеп жүрген есіл ерлерді де қайранға тастап, өз мақсатының игілігі үшін жапа шектіртіп, қырғынға ұшыратқан опасыз пиғылдары олардың бір өзінде «қырық кісінің айласы бар» хандық тұлғалармен қабат өріліп көрсетілген бейнелері эпопеяның әр бетінде көрініс тауып жатады. Терең ақылдың опасыздық айласына айналып, бет қаратпас өжет батырлықтың жауыздыққа ұласып жатқан жантүршігерлік қым-қуыт психологиялық сәттер халық тарихының қатпар-қатпар шындығы екені көз алдыңа келеді. Ол – бүгінгі заманның да ақиқаты. Жазушы өзі өмір сүрген кезең шындығын өткен дәуір елесін көз алдымызға келтіру арқылы беруге тырысқан. Ел басқару мен мемлекет билігіндегі ғасырлар бойы қайталанып келген, тіпті жаңа қоғамдық формацияның тұсында да сыртқы түрі ғана өзгергенімен, мемлекеттік тұрғыдан империялық идея мен жеке тұлғалардағы өзімшіл пиғылдың жаңа формада етек алып отырғанын тарихи кейіпкерлер бейнесі арқылы еске салады. Тарих пен қазіргі заман диалектикасын көркемдік тұрғыдан танып, заман шындығын өнер туындысымен бейнелеп бере білген жазушы қуатына сүйсінесіз.
Дала төсіндегі тарлан тұлға, тарихи нысананың бірі, аты аңызбен астасып кеткен Тоқтамыстың эпопеядағы тұтас бейнесі емес, бір ғана сәтін еске түсірейік: «Тоқтамыстың өзі бастаған, қаныпезер әскері қыпшақтың әділетсіздікке қарсы бас көтерген ер жігіттерін қойдай қырды, тіпті қуып жүріп сауғалай қол көтергенін қылышпен шапты, қашып құтыламын дегенін найзамен түйрей жер құштырды.
Күн бесінге айналғанда дүние жүзі қып-қызыл қанға боянып, ұрыс тынды. «Қыпшақ қырылған» деген жер содан қалды. - Кімде-кім маған қарсы қол көтерсе, осылай қырылады! - деді Тоқтамыс. «Ханның бұларды алдап ұрғанын» кеш білген ел осылайша қырылып калмақ. «Қырық айлалы хан» тағы да алдап түсірді. Өйткені «халық деген алақанын түкіріп күреске шықса, кімді болса да алып ұратын балуан екенін ол бұрыннан сезетін». Сондықтан да Тоқтамыс көкжиекте шоғырланып жинала бастаған халықты көріп сескенеді. «Көп қорқытады, терең батырады» деген қағиданы жақсы түсінген ол алпыс екі тамырлы айлаға көшеді. Жолбарыс жүректі батырлар бастаған азаматтық ойдағы арында топтың талабына көнгендей, келісімге келгендей болып алдаусыратып барып, орайын тауып оларды орға түсіреді.
Қоғамдық формациялардың кез-келген тұсында да, тарихи дамудың қай кезеңдерінде де қайталана беретін психологиялық сәттерді (ұқсастықтарды) терең түсініп, жіті сезінген жазушы талантына тәнті боласыз. Тарихи дәуірлердің көркем бейнесін жасап, ой қорытып, келер күндер елесін де болжай алған, тіпті сол күндерге эпопея беттеріндегі суреттелген түрлі оқиғалар арқылы кейінгі ұрпаққа бағыт беруді, ой тастауды мақсат еткен І.Есенберлин кемеңгерлігін бүгін де жасыруға болмас. І.Есенберлин эпопеясындағы дәуір шындығы сол суреттеліп отырған кезеңге ғана тән деп қарауға, жағымсыз қылық, опасыз жан, айлалы әрекет, арамза ой, өзімшіл пиғыл, үстемшіл идея тек сол ғасыр адамдарын көрсететін ғана бейнелер деуге болмайды. Ол – жазушы өмір сүрген ортаның да жарқын көрінісі одан кейінгі кезеңнің де елесі. Әр бетті оқыған сайын бүгінгі күнмен астасып жатқан тарихи сипаттар жазушы қиялымен өріліп, шеберлікпен жымдасқан қияметті тірлік, қиянатқа толы өмір, қасиетті сенім мен қасіретті өлім, алау арман мен айықпас қайғы араласқан аласапыран оқиғалар арқылы көз алдыңнан өтіп жатады. Қаталдық пен кекті көңілдің, қатыгездік пен шуақты мейірдің мәңгілік айқасын жеріне жеткізе суреттеп, бейнелеп бере алған Ілияс Есенберлин тәуелсіздік рухы мен ұлттық сана, ұлттық намысты оятып, азаттыққа ұмтылу идеясын қалыптастырудың арнаға айналар қайнар көздерін ашып берген. Қай кезде де ел басында, мемлекет тұғырында жүрегіне ұлттық сана сезім ұялап, бойына ұлттық сана сіңген, ойын ұлттық патриотизм кернеген, жадында халық тарихы орын тепкен, бар күш-жігерін, парасат-білімін, ақыл-зердесін шын таза гуманистік идеямен көмкере біліп, өзі басқарып отырған мемлекеттің болашағы үшін, сол мемлекетті иеленетін, жер, суын ғасырлар бойы қан төгіп жүріп қорғап келген негізгі күшін халықтың ұлттық тағдырына арнайтын, шын күйінетін адам болмайынша зұлым саясат, сұрқия мінез, жеке бастың қамы үшін ғана күрес қайталана беретінін, жалғаса беретінін ескертіп тұрғандай.
Заманнан адам өркениетінің негізгі мәні олардың осы бір өмірді құратын шындықты түсінуге жақындай беру құлшынысынан тұрады. Эпопеяның әр бетінде «Ханның алдауы – халықтың соры болатын» құбылыс екенін есіңе салып, ой жетегіне салатын сөйлемдер жазушы қиялының тұңғиық сырына бойлатады. Ал І.Есенберлиннің тарихи тақырыпқа жазылған романдар шоғыры Алаш ұранды әдебиеттің рухани жалғасы, оның рухы мен идеясын біздің дәуірімізде қайта жаңғыртқан шығарма болғаны шындық.
Дереккөздер
1.	Р.Нұрғали. Әуезов және алаш. – Алматы: Санат, 1997. – 432 б.
2.	// Писатель. Личность. Человек. – Алматы: Атамұра – Қазақстан фонд имени Ильяса Есенберлина, 1993. – 88 стр.
3.	І.Есенберлин. 10 томдық. 8-том. – Алматы: Жазушы, 1984.-304б.
4.	// Жұлдыз, 1975, №1
Санат:Тарих
Жылқыбас
ЖЫЛҚЫБАС– Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы қыстау. Бақасу ауылынан оңтүстікке қарай 3 км жерде, Үйдене өзенінің жағалауында орналасқан. Жылқыбастың алқабын мал қыстатуға, шабындыққа және мал жайылымына пайдаланады.
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы"
Өкім
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:Құқық Санат:Заң
NGC 4241
NGC 4241 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39483, IC 3115, UGC 7333, MCG 1-31-40, ZWG 41.69, VV 431, VCC 267.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Қымбат Рамазанқызы Тілеуова
Отбасы
Жары: актер, ҚР еңбек сіңірген әртісі Ерік Қалиұлы Жолжақсынов.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театр актрисалары Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары Санат:Қазақ ұлттық өнер университеті оқытушылары
Кіші Мартан
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шешенстан өзендері Санат:Ингушетия өзендері Санат:Солтүстік Осетия өзендері
Атаулардың қосарлануы
Атаулардың қосарлануы (Совмещение имен; overlapping of names) — кейбір мәтіннің мағыналық бөлігінде сол бір ғана объектіге әр түрлі атаулармен қол жеткізуге болатын жағдай.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Ле-Вьен
Ле-Вьен (Le Vilhain) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Монлюсон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 26,37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03313, пошта индексі — 03350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Планета Сатпаева
Планета Сатпаева - Медеу Сәрсекенің «Сәтбаев» ғұмырнамасының жаңа тараулармен, соны деректермен толықтырылған орыс тіліндегі 3-басылымы. Оны 2002 жылы «Өнер» баспасы ҚР Мәдениет министрінің қолдауымен жарыққа шығарған. Роман-эссе «Баянауыл атырабында», «Ұлытау жотасында» және «Алатау баурайында» атты 3 бөлім, 36 тараудан тұрады.
Ғұмырнаманың алғашқы 3 тарауы шежірелік деректерді пайдалана отырып, қазақтың тұңғыш академигі туған өлкенің екі жарым ғасырлық қордалы тарихын әңгімелеп, рухани ділі бай, өнер дарыған ортадан ділмар шешендер, дүлдүл ақындар мен жыраулар, қара қылды қақ жарған әділ билер мен ел қамқоры болған батырлар шыққанын сөз етіп, солардың заңды жалғасы ретінде 20 ғасырда Қаныштай заңғар ғалымның туғанын айғақтайды. «Кедергілер арқылы Сәтбаевқа» деп атаған көлемді кіріспесінде автор осы тақырыпқа келу жолын өз өмірімен жанастыра сипаттап, ұлы ғалым есімі мен ісіне орта мектепте оқып жүрген кезінен ынтық болып, Абай хакім өсиетімен «болмаса да ұқсап бағып», Қаныштай инженер болуды армандап, техника институтқа түскенін, тағдыр жазуымен әдебиетшінің ауыр жолын таңдаған тақта, белгілі археолог, академик Ә.Х.Марғұланның айтуымен Қаныш Имантайұлының өмір жолын әдеби айшықтауға ынтыққанын, ақыры сол ізденістің ондаған жылдарға созылғанын бүкпесіз әңгімелеген.
Дереккөздер
Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев
Гайана президенттерінің тізімі
Санат:Гайана президенттері Санат:Президенттер тізімі
Серр-е-Монгюиар
Серр-е-Монгюиар (Serres-et-Montguyard) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,85 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 193 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Дмитриевка (Даниловка тармағы)
Дмитриевка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Даниловка өзенінің сол жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Қадиша Мамырбекқызы
ХАДЫ-ВАҢ, Қадиша Мамырбекқызы (1893/1900, Қытай, Шыңжаң өлкесі, Толы ауд. — 1963, Үрімжі қ.) — қоғам қайраткері, Қытай қоғамдық қауіпсіздік әскерінің ген.-майоры.
Төре руынан шыққан. Шыңжаңдағы Алтай аймағы қазақтарының билеушісі болған Әлен Жеңісханұлының әйелі. Жас кезінде мұсылманша білім алған. 1933 жылдан бастап әлеум. оқу-ағарту істеріне белсене араласты. Қоғамдық істерге белсенді араласқаны үшін 1942 ж. Шыңжаң өлкелік үкіметі оны отбасымен Үрімжіге жер аударып, күйеуімен бірге түрмеге қамады. Екі жылдан соң оны түрмеден босатып, Үрімжі аймағындағы қазақтардың арасына елді Үш аймақ төңкерісін қолдамауға үгіт-насихат жүргізуге жіберді. 1946 ж. Шыңжаң өлкелік коалиц. үкіметі құрылғанда Үрімжі қала-аймағының уәлиі (әкімі), ген.-м. дәрежесіндегі аймақтық қоғамдық қауіпсіздік әскерінің басшысы, Гоминьдан партиясының депутаты болды. 1949 ж. Гоминьдан шенеуніктерімен бірге Қытай Компартиясы жағына шықты. 1951 ж. барлық қызметтерінен босатылып, зейнетке жіберілді.
Сілтемелер:
Санат:Қытай қазақтары Санат:Қоғам
Тапфхайм
Тапфхайм (Tapfheim) — Германия Федеративтік Республикасының Бранденбург жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Донау-Рис ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4000 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 44,46 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 79 218. Муниципалитеттің басшысы — Карл Мальц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бранденбург елді мекендері
Әбілхайыр ханның тарихы
("Әбілхайыр ханның тарихы") — парсы тілінде жазылған тарихи шығарма. Оны Масуд ибн Осман Кухистани 1540— 51 ж. Әбу әл-Лати ханның тапсыруымен жазған. Онда Әбілхайыр ханның Көшпелі өзбек мемлекетінің (қ. Әбілхайыр хандығы) негізін қалауы жайлы әңгімеленді. Еңбекті жазу барысында автор Жувейнидің, Жүзжанидің, Шараф ад-Дин Әли Йездидің, Абд әр-Разақ Самарқандидің тарихи шығармаларын пайдаланған. Шығарма кіріспе мен 12 тараудан және қорытындыдан тұрады. Көптеген ғалымдардың пайымдауынша, ол 15 ғасырдағы Шығыс Дешті Қыпшақ өзбектерінің тарихын баяндайтын бірден-бір еңбек. Онда Әбілхайыр ханның таққа отырар алдындағы тарихы, бұлікшіл өмірлердің одан бұрынғы билеуші Жұмадүк ханды талқандауы, т.б. жайлар сөз болады. Әбілхайырдың Махмұдқожа, Мұстафа хандармен, бауырлары Ахмет, Махмуд ханмен соғыстары баяндалады. Шығармада қазақ даласының 15 ғасырдың 2-ширегінде саяси бытыраңқылықта болғаны айтылады. Сондай-ақ Орта Азия мен Темір әулеті арасындағы қарым-қатынастарға едәуір орын берілген.
Центрден тепкіш сауыт-қорам
150px|thumb|rightЦентрден тепкіш сауыт-қорам (Изложница центробежная) — балқыған металл ортадан тепкіш күштердің әсерімен қалыптың қабырғаларына ысырылып барып құйма болып қататын сауытқорам. Шойын және болат құбырлар, балдақтар, төлкелер, ернеушелер алу үшін қолданьшады.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Цзян Вэнь
Цзян Вэнь – Қытай актері, кинорежиссер және сценарийші. .
1963 жылы 5 қаңтарда Хэбэй провинциясының Таньшань қаласында дүниеге келген. 6 жасында Бейжіңге көшіп келеді.
1980-1984 жылдары Қытайдың Орталық театр институтында оқыған. 1984 жылы актерлік мансабын бастайды. Қытай жастар театрында қызмет атқарады. Алғашқы рөлі 1986 жылы түсірілген «Соңғы ханшайым» фильміндегі тақ мұрагері Пу И рөлі болған.
Алғашқы сәтті рөлінен соң оны режиссер Сэ Цзинь «Фужун ауылы» фильміне басты рөлді сомдауға шақырады.
1987 жылы «Қызыл гаолян» фильмінде басты рөлді сомдап шығады. 1995 жылы «Күн шуақты күндер» фильмінің сценарийін жазады. Осы фильмнің режиссерлік жұмысы үшін Тайвань «Алтын жылқы» кинофестивалінде жүлдеге ие болады.
2010 жылы «Пусть летят пули» фильмін түсіреді.
Дереккөздер
Санат: Актерлер
Көктамыр қаны
Көктамыр қаны  - көмір қышқыл газына қаныққан қан. Көктамыр қаны үлкен қанайналым шеңберінде дене мүшелер жүйелерінен көктамырлармен (веналармен) жүрекке қарай, ал кіші қанайналым шеңберінде жүректен (оң қарыншадан) өкпеге қызылтамырмен (өкпе артериясымен) ағады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Xwînwerîn
Сен келмедің
«Ты не пришла» немесе «Ты не пришёл» — әзербайжан композиторы Алекпер Тагиевтің әніне, Медина Гюльгюннің сөзіне жазылған ән.
Әнді өз уақытында халық әртісі Зейнаб Ханларова орындаған болатын,, Әзербайджанның халық әртістері Мамедбагир Багирзаде, Фаик Агаев, түрік әншілері Сибель Джан, Гюльден Карабоджек және Гюлай Сезер, Өзбекстан әншісі Насиба Абдуллаева және басқалары. Фаик Агаевтің орындауында әннің бейнеклипіде шығарылған болатын. Бейнеклипті сонымен қатар Гюлай Сезерде түсірген еді. Және де музыканы Әзербайжанның еңбек сіңірген әртісі Гюльбахар Шукюрлюде орындаған болатын.
«Ледниковый период» шоуында осы музыка аясында Алихан Самедовтің орындауында Алена Бабенко және Роман Костомаров өнер көрсеткен болатын. Музыканың әуені Согдиананың орындауындағы «Вспоминай меня» және  Бьянканың  «Измена» әнінің әуеніне ұқсайды. 2012 жылы ресейлік әнші Сати Казанова  осы әнді өз репертуарына қосып, оны әзербайжан тілінде орындап шыққан болатын. Түп нұсқалы мәтін (азерб.)
Deyirdin baharda görüşərik biz
Daşlaramı﻿ dəydi sındı əhdimiz?
Aylar, illər keçdi, sən gəlməz oldun
Sən gəlməz oldun, sən gəlməz oldun,
Sən gəlməz oldun, yarım
Sən gəlməz oldun
Deyirdin qapına qonaram quş tək
Quşlar cəh-cəh vurdu, sən gəlməz oldun
Yaşamaq eşqi ilə vəcdə gərək
Gözləyirəm mən, gözləyirəm mən, gözləyirəm mən
Примечания[өңдеу | қайнарын өңдеу]
↑ Натали Александрова. Эта музыка будет вечной // газета «Region plus». — 17 ақпан 2006.
↑ Мынаған өту: 1 2 3 Видео исполнения песни Мамедбагиром Багирзаде.
↑ Мынаған өту: 1 2 Сати Казанова презентовала песню Sən gəlməz oldun на азербайджанском языке
↑ Видео исполнения песни Зейнаб Ханларовой.
↑ Видео исполнения песни Фаиком Агаевым.
↑ Güldən Qaraböcək Bakıda konsert verdi (азерб.)
↑ Видео исполнения песни Гюлай Сезер.
↑ NASIBA ABDULLAYEVA Sen Gelmez Oldun
↑ Клип Фаика Агаева. ↑ Клип Гюлай Сезер.
↑ Видео исполнения музыки песни Гюльбахар Шукюрлю
↑ Видео исполнения музыки Ширзадом Фаталиевым в сопровождении Азербайджанского государственного симфонического оркестра в Москве.
↑ Видео исполнения музыки Константином Московичем во время празднования Новруза в Кишинёве.
↑ Видео выступления Алёны Бабенко и Романа Костомарова под музыку песни
↑ Автор песни "Вспоминай меня". Официальный сайт Согдианы.
Станислав Иванович Петрович
Станислав Иванович Петрович (27.8. 1936, Ақмола (қазіргі Астана) қаласы) - тау-кен инженері, техника ғылым доктары (1989). Қазақ тау-кен-металлургия институтын бітірген (1959). Жолымбет кен шахтасында тау-кен шебері, бас инженер, бас механигі (1959-62), Қазақстан Ғылым Академиясы Тау-кен ісі институтында кіші ғылым қызметкер (1962-63), аспирант (1963-65), аға ғылым қызметкер (1965-71), 1971 жылдан зертхана меңгерушісі қызметтерін атқарды. Негізгі ғылым зерттеулері көмір және тау-кен-металлургия кәсіпорындарындағы күнтізбелік жоспарлау міндеттерін математикалық модельдеу (жасау, құру, үлгілеу) және күрделі техника жүйелерді шұғыл басқару, кен өндіретін және қайта өңдейтін өндірістердің өзара үйлесімді қарым-қатынасы проблемаларын шешуге арналған. 80-нен астам ғылыми еңбектер мен өнертабыстардың авторы, оның алтауы шетелде жарияланған. «Қатты пайдалы қазбалар табу жұмыстарындағы қазу және автоматтандырылған жобалаудың тиімді әдістерін меңгеру, жоспарлау және басқару» тақырыбы бойынша жасаған жұмыс жинағы үшін академик Қаныш Сәтбаев атындағы сыйлық лауреаты (1996) атанды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Тело
Тело (Thélod) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,76 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,44 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Сандувиль
Сандувиль (Sandouville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,8 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76660, пошта индексі — 76430.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 764 адамды құрады. Халық тығыздығы — 51,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Қарақты
Қарақты, көзі қарақты. Тіркес мағынасын түсіндірме сөздікте — хат танитын, сауатты деп көрсетеді. Біздің байқауымызша, осы сөз тіркесіне түсінік берген авторда аздап аңғармаушылық болған сияқты. Келтірілген мысалдың мағынасына ой жүгіртсек те сол жағдай сөзіледі. «Тоқсанбай елдегі көзі қарақты молдалар мен тәуіптерді шақырып, ем-дом істеп жатыр» (С. Омаров, Қайырлы.). Шынына көшсек, «көзі қарақты» сөз тіркесі ертеде қазақтар арасында «тәуіп» аталған, ем-дом жасауды кәсіп еткен, өздерін түк білмесе де «балгер» санаған дүмше молда, бақсыларды дәріптемек болғанда ғана қолданылғанын ескермесек болмайды. Мұндай тіркестің басқа жағдайда қолданылғанын білу былай тұрсын, ешкім де естімеген болар. Бұл бір, реті келгенде, жол-жөнекей айтылған пікір ғана. Мәселе — сөздің алғашқы мағынасын іздестіруде ғой. Мұнда бізге тарихын қарастыруды талап ететіні — тіркесіп келген сөздің соңғысы — «қарақты». Тілде мынадай заңдылық та жиі ұшырасады. Әсіресе, қос сөздер мен тұрақты сөз тіркестерінде тұлғасы әр түрлі болғанмен мағынасы бірдей сөздер ғана ыңғайласып отырады. Мысалы, бала-шаға, қыз-қырқын қос сөздерінің бірінші сыңарлары бізге түсінікті де, ал екіншісін біле бермейміз. Шындығына келгенде, олар да «бала», «қыз» сөздерінің басқа түркі тілдеріндегі тұлғасы: түрікменше біздегі «бала» мағынасын «шаға», чуваштарда «қыз» сөзін «хиир» тұлғалары береді. Дәл осы сияқты, мына «кәзі қарақты» тұрақты тіркесіндегі сөздер де мағыналас болуы мүмкін деп жорамалдап, іздестіре түссек, жорамалымыз теріске кетпейтініне кезіміз жетеді. Якут тілінде—«харах»,тува тілінде—«карак», хакасша — «харах» дыбыс құрамындағы сөздер қазақ тіліндегі «көз» мағынасы орнына қолданылады. Осы тілдерде көрсетілген тұлғалардан («көз» мағынасын беретін) туындаған етістік мағынасындағы сөздер «жақсы көре алатын», «көргіш», «алыстан кәретін» сиякты мағыналарды да береді. Мысалы, хакас тілінде «харахтығ» тұлғасы «көргіш» мағынасында қолданылады. Басқа түркі тілдеріндегідей емес, қазақ тілінде соңғы «ғ» дыбысы түсіп қалып отыратыны белгілі (сарығ — сары; кішіғ—кіші т. б.). Осы дәстүрге сай «көз» сөзіне «характығ» тіркесіп, қалыптасқан десек, «кезі қарақты» дегеніміз «көзі көргіш» болып шыға келеді. Ертеде қазақтар аурудың жағдайынан бірнәрсе біледі деп ойлаған тәуіптерін осындай сөз тіркесі арқылы дәріптегенін байқаймыз. Бір ескерте кетер жайт — «қарақ» сөзінің қазіргі біздегі «көз» мағынасын беруі ертедегі түркі тайпаларына да тән болған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Грузиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Грузияның 3 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандардың барлығы тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Грузия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 16 нысан үміткер ретінде тіркелген.
Ренату Санчеш
Ренату Жуниор Луш Санчеш (Renato Júnior Luz Sanches; 1997 жылы 18 тамызда туған, Лиссабон, Португалия) — португалиялық футболшы, "Пари Сен-Жермен" футбол клубы мен Португалия ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы.
2016 жылғы Еуропа Чемпионатының жеңімпазы. Өзінің ерекше шашына қарай "Жыртқыш" атты лақап атын иеленді. Еуроның ең жас жеңімпазы болып табылады.
Клубтық мансабы
Ренату — өз туған қаласындағы "Бенфика" клубының тәрбиеленушісі. 2015 жылы 30 қазанда "Тонделаға" қарсы ойында Сангриш лигасында дебютті ойынды өткізді, 2 жартыда Жонаспен алмасты. 25 қарашада Чемпиондар Лигасында қазақстандық "Астанаға" қарсы, Ренату лиссабондық клуб үшін халықаралық деңгейді дебютті ойынды өткізді.
Грузиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Ренату Санчеш
Клубтық мансабы
2016 жылы 10 мамырда мюнхендік "Бавариямен" бес жылдық келісім шартқа тұрды, трансфердің сомасы 35 миллион еуроны құрады. Санчеш бавариялық клубтың сатында алғашқы португалдық футболшы болды. 2016 жылы 9 қыркүйекте "Шальке 04" клубына қарсы "Бавария" сатында дебюттік ойынды өткізді.
Грузиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Франция
Ренату Санчеш
Халықаралық мансабы
2014 жылы жасөспірімдік құраманың сатында Ренату Мальтада өткен жасөспірімдік Еуро чемпионатында ойнады. Ол жарыста Шотландия, Швейцария және Англияға қарсы ойындарға шықты. Шотландықтарға қарсы ойында Санчеш гол соқты.
2016 жылы 25 наурызда Болгария ұлттық құрамасына қарсы жолдастық кездесуде Ренату Португалия ұлттық құрамасының сатында дебюттік ойынды өткізді.
Сол жылдың жазында Ренату Францияда өткен Еуропа чемпионатының жеңімпазы болды. Жарыста ол Исландия, Венгрия, Хорватия, Польша, Уэльс және Францияға қарсы ойындарда ойнады. Поляктарға қарсы Еуро 2016-ның ширек финалында алғашқы минуттардан бастап аланда ойнады. Ол Португалия ұлттық құрамасының тарихында бастапқы сатыда ойнаған ең жас футболшы болды(18 жас 316 күн). Сол кездесуде гол соғып, ойынның есебін теңестіріп, Португалияның келесі кезекке өтуіне көмектесті. Сонымен қатар Ренату Еуропалық үздіктің ең жас жеңімпазы болды.
Командалық
Португалия
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Суонси Сити ФК ойыншылары Санат:Лилль ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Ориландия-ду-Норти
Ориландия-ду-Норти (Ourilândia do Norte) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Фелис-ду-Шингу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 054 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13 826,010 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1988 жылы құрылған.
Санат:Пара елді мекендері
Лёк-Ю-Вой-Вож
Лёк-Ю-Вой-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лёк-Ю өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Аюжидек
Аюжидек (Arctostaphylos) – орыс ормандарында кездесетін өсімдік түрі. Ботаниктер мен орманшылар аюжидекті кемсітіп ағаш тектес өсімдіктердің ең төменгі тобы бұташықтарға жатқызады. Көбінесе 1,5 м-ден аспайтын жатаған бұтақтарының бөрікбасы күңгірт-жасыл барқыттан тігілген жастыққа ұқсайды. Кейде аюжидектің шағын тоғайлары бір-бірімен жалғасып көп жерді қамтиды. Қысқа бұтақтарының бойында сопақша келген ұсақ жапырақтар орналасады.
Мамыр айының алғашқы жылы күндері аюжидектің күңгірт-жасыл реңін, жаңа шыққан күлгін түсті гүлдері әшекейлейді. Құмыра тәрізденген гүлдері бұтақтың ұшында басын иіп тұрады. Гүлдердің құрылысы ерекше. Жеке гүлінің түбінде хош иісті шірне болады.
Бунақденелілер мен басқа жәндіктердің көмегінің арқасында тозаңданып, ұрықтанған өсімдікке енді сәннің қажеті жоқ. Кеше ғана көз қызықтыратын сәнді гүлдері солғын тартып солып қалады. Өсімдіктің ендігі қалған барлық күші түйін тастап, одан жеміс жасауға жұмсалады. Тамыз айында жемісі пісіп жетіледі.
Аюжидек қалың жапырағын түсірмейтін мәңгі жасыл бұташық. Бұл сыртқы құрылысы жағынан қызамықпен өте ұқсас. Екеуінің де әдемі сопақша келген қызыл түсті жемістерінің ішінде бестен тұқымы болады. Екеуі көбіне бірге өседі. Сондықтан қызамық пен аюжидекті шатастырып алу оп-оңай. Оның жемісінің ішінде үлкендігі бытыра оғындай ғана өте қатты сүйегі болады. Бұл екі жемісті дәмі арқылы айыруға болады. Қызамықтың жемісі шырынды және қышқылтым болса, аюжидектікі ұнның дәміне ұқсайды. Қызамықтың жапырақтары ұш жағы төмен қарап иіліп тұрады және бетінде қара нүктелері бар. Аюжидектің жапырағы иілмейді және бетінде қара нүктелері жоқ. Бір кезде аюжидек жемісін солтүстік халқы нанның орнына пайдаланыпты деген сөз бар. қазір оның шағын жемісі тағам ретінде ешкімді қызықтырмайды. Оның жапырағының құрамында эфир майлары, С дәрумені, илік заттар, арбутин және метиларбутин деген глюкозидтер, органикалық қышқылдардан - гал, хинна, эллага, урсол қышқылдары бар. Несеп жолдарының ауруын емдеу және дезинфекциялау үшін пайдаланады. Жапырағын жылына екі рет - өсімдік әлі гүлдеп үлгермеген көктемде және жеміс толық піскен күз кезінде жинайды.
Дереккөздер
Санат:Көкбұталар
Еловка (Жоғарғы Айпа тармағы)
Еловка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Айпа өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шаяхмет Молдабеков
Шаяхмет Молдабеков (10.1.1939 жылы туған, Оңтүстік Қазақстан облысы Ордабасы ауданы Шұбар ауылы) – ғалым, химия ғылымының доктары (1984), профессор Мәскеу химия-машина жасау институтын бітірген (1961). 1961 – 66 жылдары Қазақ химия-технологиялық институтында ассистент, аға оқытушы, 1966 – 68 жылдары Мәскеу қаласындағы ғылыми-зерттеу институтында аспирант, 1968 – 75 жылдары “Бейорганикалық заттар технологиясы” кафедрасында аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, 1975 – 80 жылдары Қазақ химия-технологиялық институтында проректор, ректор (1980 – 87), 1987 – 2005 жылдары кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған. 2005 жылдан Қожа Ахмет Иасауи атындағы Халықар. қазақ-түрік университетінде кафедра меңгерушісі.
Ғылыми еңбектері
Негізгі ғылыми еңбектерінің бағыты өндірістік қалдық газдарды аса зиянды және улы құраушыларынан тазалау және олардан тауарлы өнімдер алудың ғылыми негізін жасау мәселелеріне арналған. Еңбек Қызыл Ту орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары
Экологиялық қауіпсіздік
Экологиялық сенімділік — экожүйенің бар болуының сукцессиялық немесе эволюциялық кезеңінің (тәуліктік, маусымдық, жыл аралық және ғасырлық табиғи өзгерістер шегінде) бойында біршама толық қалпына келу және өздігінен реттелу кабілеті. Экологиялық сенімділіктің сақталуының қарапайым механизмі — белгілі бір себеппен ығыстырылған түрдің немесе қауымдастықтың экологиялық тұрғыдан қарағаңда оларға жақын басқа түрмен не қауымдастықпен алмасуы. Егер ондай түр болмаса оны алшақтаулы түрлер ауыстырады. Мысалы, көп жерлерде қасқырлардың орнын бұралқы иттер, табиғи далаларда тұяқтылардың орнын кеміргіштер, кейде, тіпті өсімдікпен қоректенетін жәндіктер басады. Мұндайда жекелеген түрлер ғана емес, өзара байланысты түрлер топтары да жоғалып кетуі де мүмкін. Күрделі өзгерістерге ұшырағанда әр түрлі деңгейдегі қауымдастықтардың алмасуы биогеоценоздың, тіпті ландшафтардың ауысуына (орман жапан далаға, тундраға және т.б. ауысады) апарып соқтырады. Мұндай жағдайларда олардың өнімділігі мен өндіргіштігі күрт төмендейді. Ең қауіптісі — құнарлы жерлердің шөлге немесе шөлейтке айналуы.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Холунген
Холунген (Holungen) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 932 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,79 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 61 051. Муниципалитеттің басшысы — Бенно Мумдай.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Кіші класты автобус
Кіші класты автобус-ұзындығы 6 метрден 7,5 метрге дейінгі автобус.
Нава-де-Сотробаль
Нава-де-Сотробаль (Nava de Sotrobal) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Пеньяранда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 44,64 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 40 км.
Құлантау вермикулит кен орны
Құлантау вермикулит кен орны - Түркістан облысындағы Шақпақ Баба ауылынан солтүстік-батысқа қарай 3 км жерде. Кен орны 1964-1968 жылдары барланып, 1971 жылы қорының мөлшері анықталған.
Геологиялық құрылымы
Құлантау вермикулит кен орны ортаңғы-жоғарғы кембрий әктастарынан тұрады, олар солтүстік-шығысқа қарай құлдилап еңістене орналасқан. Мору қыртысының түзілуі барысында биотит гидраттану салдарынан гидробиотит пен вермикулитке алмасқан.
Жатыс сипаты
Вермикулитті мору қыртысы дамыған бөлікше Құлантау үстіндегі тегіс алаң түрінде шығысқа қарай еңістеу (5- 10°) орналасқан. Кендік бөлікше ендік бағытта 500-600 метрге созылған, ені 400 метр. Оны қалыңдығы 3-5 метр голоцендік түзілімдер жауып жатыр. Бұрғылау ұңғымаларының деректері бойынша кен денесінің қалыңдығы 15-40 метр, орташа мәні 20 метр. Кендегі вермикулиттің мөлшері 35% (орташа мөлшері 12,6%). Қатты қыздырғанда вермикулит күмпиіп ісінеді, ісіну коэффиценті 4,8-11, көлемдік салмағы 75-200 кг/м3, жылу өткізгіштігі 0,04-0,06 ккал/мЧсағЧград ауқымында, толық деформацияланғыштығы 21- 25%, шартты серпімділігі 1-3%, түйірлерінің морттық көрсеткіші 2-6%. В + С1 категориясымен есептелген вермикулит қоры 168 мың тонна.
Дереккөздер
Санат:Түркістан облысы кен орындары
IC 5007
IC 5007 — Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Құрақ көрпе
Көрпе – дүрия, батсайы, торғын, шағи, шәлі, жібек, сәтен, атлас, т.б матадан жасалып, сырты кестеленеді. Тұтыну қажетіне қарай қалың, жұқа, үлкен, кіші етіп жасаса, дәулетіне сай арзан, қымбат материалдан дайындайды, соған сай бала көрпе, шәлі көрпе, төсеніш көрпе, жүн, қалың, атлас көрпе деген түрлері болады. Ал енді түрлі геометриялық пішіндегі мата қиындыларынан әшекей, өрнекпен құралып жасалған түрін құрақ көрпе деп аталады екен. Осы сипаттама беріліп отырған көрпе түрі – құра көрпе. Жамылғыш құрақ көрпенің беті қызыл және көк түсті көп сатылы фигуралармен өрнектелген. Сол фигуралар көрпе ұзындығы бойынша бой түзеген жолақтар симметриалы орналасқан. Көрпе бордюрі жасыл түсті велюрдан жіңішке жолақталып тігілген. Ал, астары түрлі-түсті мақта (хлопчатобумажный) матадан тігілген.
Дуэнвэг (Миссури)
Дуэнвэг (Duenweg) — Миссури штатының Джаспер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.4 км². FIPS коды — 29-20314.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1121 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Джаспер округы (Миссури)
Опи
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 470 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 9,5 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 49,46 км² шамасында. Пошта индексі — 67030.
Жыл сайынғы мерекесі — 24 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Владимир Стойкович
Владимир Стойкович (вуковица: Владимир Стојковић, гаевица: Vladimir Stojković; 28 шілде 1983, Лозница, Югославия) — сербиялық футболшы, қақпашы. Сербия және Черногория сапында 2006 жылы әлем чемпионатына, Сербия сапында 2010 және 2018 жылғы әлем чемпионаттарына қатысқан. 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына да қатысты.
Қызықты фактілер
"Црвена Звезда" клубының түлегі болғандықтан, "Црвена Звезда" жанкүйерлері 2010 жылы Владимирдің "Партизанға" өткенін ұнатқан жоқ. Себебі бұл екі клуб бір-бірімен бітіспес қарсылас болатын. "Црвена" жанкүйерлері өздерінің форумында Стойковичке арнап некролог оқыды, сондай-ақ сол жылы 12 қазанда Сербия - Италия матчында Стойковичке әр нәрсе лақтырды. Стойкович жарақат алды да, нәтижесінде ойын өтпей қалды.
Сілтемелер
Санат:Югославия футболшылары Санат:Сербия және Черногория футболшылары Санат:Сербия футболшылары Санат:Сербия және Черногория Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Сербия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары Санат:Нант ФК ойыншылары Санат:Витесс ФК ойыншылары Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары Санат:Хетафе ФК ойыншылары Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары Санат:Партизан Белград ФК ойыншылары Санат:Маккаби Хайфа ФК ойыншылары Санат:Ноттингем Форест ФК ойыншылары
Тишаново (Кюстендил облысы)
Тишаново (Тишаново) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 2591. Телефон коды — 07939. ЕКАТТЕ коды — 72494.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Жоау Мариу
Жоау Мариу Навал да Кошта Эдуарду (João Mário Naval da Costa Eduardo; 19 қаңтар 1993 жыл, Порту, Португалия) — португалиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2016 жылғы Еуропа чемпионы.
Командалық
«Спортинг»
Португалия-20
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Порту ФК ойыншылары Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары Санат:Витория Сетубал ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Уньюш
Уньюш (Unhos) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 507 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,48 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2 122,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иса Мәсіх (São Silvestre).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Сол-Пада
Сол-Пада — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хейм-Паюта өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Лев Николаевич Гумилев
thumb|Әке-шешесімен бірге Лев Николаевич Гумилев (1912 ж. қазанның 1, Ресей, Петербор губерниясы, Царское село — 1992 ж. маусымның 15, Санкт-Петербург) — белгілі кеңестік және Ресей этнолог- XX ғасырдың көрнекті еуразияшыл ғалымы, тарихшы-этнолог, тарих және география ғылымдарының докторы, ақын, парсы тілінен аудармашы. Этногенез пассионарлық теориясының авторы. Қазақстанның ежелгі тарихын жетік білген. Ресей жаратылыстану ғылыми академиясының академигі, география және тарих ғылымының докторы, ұлы дала халықтарының тарихын зерттеген маман. Пассионар этногенез теориясының негізін салушы.
Өмірбаяны
Ақын Николай Гумилев пен ақын Анна Ахматованың ұлы. Балалық шағын Тверь губерниясының Слепнёво атындағы Бежецк уезінде әжесінің қолында өткізген. 1917 - 1929 жылдары аралығында Бежецк қаласында тұрды. Бежецк қаласының №1 мектебінде 1926 жылдан 1929 жылға дейін білім алды. Ал 1930 жылы Ленинградта оқыды. 1930—1934 жылдары Саян, Памирдегі, Қырымдағы экспедицияларда жұмыс істеді. 1934 ж. Гумилев Ленинград университетінің тарих факультетіне түсіп, Батыс пен Шығыстың өздеріне тән әр түрлі мәдениеттерінің бір-бірімен байланысы, сонымен қатар ерте орта ғасырлардағы халықтардың тарихи жөніндегі мәселелер қамтылған алғашқы «Удельно-лестничная система у тюрок в VI – VIII вв.» мақаласын жаза бастайды. Бірінші рет 1935 ж. түрмеге қамалады, бірақ анасының аралсауымен көп уақыт өтпей босатылады. 1938 ж. Гумилев қайта түрмеге қамалып, 5 жылға бас бостандығынан айрылады. 1944 ж. өз еркімен майданға кетіп, 1945 ж. Берлин операциясына қатысады. 1945-1948 ж. университетті жедел (экстерно) түрде бітіріп, «Политическая история первого тюркского каганата (546-656)» атты кандидаттық диссертация қорғады. Тұтқында жүргенде «Хунну» кітабын жазып, ол кітап кейіннен «Степная трилогия» кітабының бір бөлігі болды: «Хунну» (1960), «Древние тюрки» (1967), «Поиски вымышленного царства» (1970). Алғашқы екі кітабында Гумилев ұлы дала этносының тарихын суреттесе, «Поиски вымышленного царства» бөлігінде еуропалықтардың Еуразия даласының тұрғындарына алдын ала жоспар бойынша жасалған қарым-қатынастарының қалай туындағаны көрсетілген. 60-70 жылдарда Гумилевтің ғылыми еңбектерінің тарихи құрылымы жалпылама түрде қабылданған кеңестік тарихи ғылымнан түбегейлі айрықша болды, сондықтан да оның жұмыстары теріс бағаланды. Гумилевтің зерттеу әдістері толық көлемде «Этногенез и биосфера Земли» (1989) мақаласында көрсетілген. Гумилевтің тарих ғылымына қосқан негізгі үлесі «Древняя Русь и Великая степь» (1989) мақаласы болды. Онда IX-XII ғасырлардағы Еуразия этностарының бір-біріне өзара әсерлері қарастырылған. Автордың айтуы бойынша, тарих ұзақ уақыт бойы еуроорталықтандырушылық ұстаныммен бағаланды. Гумилев тарихтың міндеті цивилизацияның («суперэтностармен») ауысуына қатысты, тарихи процестердің мәніне байланысты этностардың дамуын оқып үйрену деп санады. Тарихи зерттеулердегі осы бағыт қазіргі уақытта жүзеге аса бастады. 1991 жылы Ресей жаратылыстану ғылымдарынң акдемигі (РАЕН) болып таңдалды. Зейнетке шыққанға дейін 1986 жылы Ленинград мемлекеттік университетінің география Ғылыми-зерттеу институтында жұмыс істеді. 1992 жылы 15 маусымда Санкт-Петербургте қайтыс болды. Александро-Невской лаврлары Никольскта жерленген. 2005 жылы тамызда Қазанда «Санкт-Петербург күндеріне және Қазан қаласының мыңжылдығын тойлауына байланысты» Лев Гумилевке ескерткіш қойылды, онда мынандай сөздер жазылған : «Өмір бойы татарларды жала жабудан қорғаған орыс адамына». Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жеке бастамасымен 1996 жылы Қазақстан Республикасының елордасы Астанадағы жоғары оқу орындарының бірі Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Гумилевтің есімімен аталды. 2002 жылы университет қабырғасында Л. Н. Гумилевтің кабинет-мұражайы құрылды.
Л.Н. Гумилев мұражайы
150px|left|Л.Н. Гумилевтің жүз жылдығына арналған Қазақстан пошта маркасы Лев Николаевич Гумилевтің мұражай-кабинеті 2002 жылдың қазанында Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ базасында ректор М.Ж. Жолдасбековтың бастамасымен ашылған (2000-2004 жж.). Мұражай-кабинеттің ашылуына зор көмегін тигізген және қолдау көрсеткен ұлы ғалымның асыл жары Наталья Викторовна Гумилева (Симановская). Мұражай экспозициясын құруға ғалым шығармашылығының зерттеушілері - Е. Ділмұхамедов, М. Новгородов, М. Козырев, В. Биличенко, Е. Масловтың сынды белді азаматтар атсалысты. 2004 жылы Н.В. Гумилева ғалымның Мәскеу жұмыс кабинетiн университетімізге мұра етіп қалдырған болатын. Онда жұмыс үстелі, баспа машинкасы, кресло, кiтап шкафы, кiтап, фотосурет және (мүсінше, құмыра, сиясауыт) әр түрлi мемориал заттары бар. Л.Н. Гумилевтiң мұражай экспозициясын кеңейту мен Мәскеуден Астанаға Л.Н. Гумилевтiң Мәскеу кабинетiн тасымалдауды ұйымдастыру туралы шешімді 2005 жылы университет ректоры, профессор С.Әбдiманапов қабылдаған болатын (2004-2008 жж.). 7 қазан күні Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде немере жиені, профессор Маргарита Иоанновна Новгородованың қатысуымен Л.Н. Гумилевтің мұражай-кабинетінің жаңа экспозициясының тұсаукесері өткен болатын. 2012 жылы Лев Николаевич Гумилевтің 100 жылдығы қарсаңында ЕҰУ ректоры Ерлан Сыдықовтың қолдауымен Е.С. Асылхановтың әзірленген және бекітілген дизайны бойынша мұражай-кабинет қайтадан қалпына келтірілді. Бүгінде [http://www.enu.kz/enu-turaly/gumilyov/l-n-gumilev-murazhaiy/ Л.Н. Гумилев мұражайы] – Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ғылыми-зерттеу және мәдени-ағартушылық құрылымдық бөлімшесі болып табылады. Мұражай нақты, жазбаша, бейнелеу көздерін жинап, сақтап, көрмеге қояды, сондай-ақ, кино -, фото -, тарих және география ғылымдарының докторы, еуразия ғылыми бағытының атақты өкілі Лев Николаевич Гумилевтің өмірбаяны мен көрнекті тарихшы-этнологтың ғылыми қызметінен сыр шертетін дереккөздерін. Мұражайдың түпкi мақсаты - Л.Н. Гумилевтің өмірі және қызметімен танысу, еуразияшылдық идеясын кеңінен насихаттау мен тарату,белсендi азаматтық позиция тұрғысынан тәрбиелей отырып, студенттің мәдени, адамгершiлiк-эстетикалық, отаншылдық рухын дамыту, университет абыройын асқақтату.
Мұражайдың негiзгі міндеті - Л.Н.Гумилевтiң өмірі мен қызметіне қатысты мұражай экспонаттарын зерттеуде (фотосурет, жеке заттары, құжаттар, хаттар) және мұражайдың ғылыми қорын құрастыруды негiзге ала отырып жинақтау, сақтау жұмыстарын жүргізу; мұражай қорларының алғашқы және екiншi есепке алу жүйесiн ретту; материалды жинақтау мен зерттеу негізінде экспозициялар және уақытша көрмелер құру; экскурсиялар, дәрiстер, семинарлар, мұражай сабақтары, ғылым және мәдениет қайраткерлерiнiң кездесулерi,түлектер кештерiн ұйымдастыру, университет қонақтарына таныстыру саяхатын өткізу, студенттермен,аспиранттармен, оқытушылармен, қызметкерлерiмен ғылыми-ағартушылық жұмыстар жүргізу және тағы басқа жиындарды өткізу.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түркітанушылар
IC 588
IC 588 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29057, UGC 5399, MCG 1-26-10, ZWG 36.23, NPM1G +03.0240.
Сыртқы сілтемелер
IC 588 Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Оберндорф-Зальцбург
Оберндорф-Зальцбург (Oberndorf bei Salzburg) — Аустриядағы қала. Зальцбург федералды жеріне қарасты Зальцбург округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5556 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 4,55 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SL, ресми идентификациялық коды — 5 03 26.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Петер Шрёдер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Зальцбург елді мекендері
Мартан
Мартан — Ресейдегі өзен. Шешен Республикасы, Ингушетия Республикасы, Солтүстік Осетия-Алания Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 112өзенінің оң жағалауынан км қашықтықта Сунжа орналасқан. Өзен ұзындығы 61 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сунжа өзені бастауынан Грозный қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.