cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ақтас (Бадам ауылдық округі)
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданының таратылған елді мекендері
Генри Милль
Генри Милль (1683-1771 шамасында) - 1714 жылы алғашқы жазба мәшинесін жасап шығарған ағылшын өнертапқышы.
150px|нобай|оңға|Алғаш жазба мәшинелерінің бірі
Өмірбаяны
Ол New River Company-да гидротехникалық құрылыс инженері қызметін атқара отырып, көзінің тірісінде екі жаңалықтың патенттігіне ұсыныс береді. Оның бірі күйме рессораларына қатысты болса, екіншісі - Хат тану мәшинесіне байланысты еді. Оның жазба мәшинесіне ұқсас жаңалығын патенттеуден бас тартып, бұдан кейін сол жаңалығы ұмыт қалады. Жазба мәшинесінің алғаш үлгілерінің ішіндегі белгілерінің бірі - Пеллегрино Туррині. Бұл алғашқы жазба мәшинелерінің, соның ішіндегі Турринің негізгі мақсаты - көзі нашар көретін жандарға жазабілу мүмкіндігін беруде еді.
Қайнар көзі
Санат:Өнертапқыштар
Майн-Таунус (аудан)
Майн-Таунус (Main-Taunus-Kreis) — Германия ауданы. Аудан орталығы —Хофхайм-в-Таунус қаласы. Аудан Гессен жерінде орналасқан. Дармштадт әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 222 км² шамасында. Тұрғыны 227,1 мың адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 1021 адам/км². Ауданның ресми коды — 06 4 36. Аудан 12 елді мекенге бөлінеді.
Қалалар мен қауымдар
(30 маусым 2010)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен аудандары
Жұмағұл (тау, Қарағанды облысы)
Геологиялық құрылымы
Тас көмір гранитоидтарынан түзілген.
Жер бедері
Беткейлері тік құламалы, кей жерлерде түпкі жыныстарының жер бетіне шығуы байқалады.
Өсімдігі
Таудың күңгірт қоңыр топырағында қараған, қарағай мен көк терек өседі.
Мармозеткалар
Мармозеткалар немесе ойынпаздар - Амазонканың оңтүстік жағындағы тропикалық ормандарды мекендейді. Олар биік ағаш бұтақтарында жылдам жүреді, бірақ олар секірмейді. Олар ағашқа жатып демалғанда, құйрықтарымен бұтаны орап алады. Құйрықтары ұзын әрі үлпілдек. Мармозеткалар 3-8 мүшеден тұратын отбасымен бірге жүреді. Түнде ағаш қуыстарында ұйықтайды. Ұрғашылары отағасын өзі таңдайды. Әкесі онымен бірге балаларға қарайды, уақытының көбін солармен бірге өткізеді. Көршілермен келіспей қалғанда төбелеспейді, тек қатты айғаласып барып тыншиды.
Оңтүстік Қазақстан облыстық телерадио компаниясы
Оңтүстік Қазақстан облыстық телерадиокомпаниясы– «Қазақстан телерадиокорпорациясы» акционерлік қоғамының Оңтүстік Қазақстан облыстық филиалы – Оңтүстік Қазақстан облыстық «Қазақстан – Шымкент» телерадиокомпаниясы 1990 ж. 5 қарашада ашылды. Мемлекеттік қаржыландыру жүйесі бойынша телеарнаның облыс көлеміне тәуліктік хабар тарату мөлшері жексенбі және мереке күндерінен басқа уақытта 1 сағат. Ал бұдан басқа жеке телеарна арқылы тәулігіне 16 сағат қалалық телебағдарлама эфирге шығады. Облыстық телерадио ұжымында 72 адам жұмыс істейді. Олар күніне 17 сағаттық теледидар (екі арнада) және 1 сағаттық радио хабарларын дайындайды. Материалдар үш тілде дайындалады: қазақша – 70%, орысша – 25%, өзбекше – 5%. Радио материалдары да үш тілде: қазақша – 70%, орысша – 20%, өзбекше – 10%. Облыстық теледидар хабарларын облыс халқының 95%-ы, Өзбекстанның Ташкент, Жызақ, Сырдария облыстарының тұрғындары көреді, ал қалалық «Қазақстан – Шымкент» бағдарламасын облыс тұрғындарының 40%-ы көре алады. Облыстық телерадиокомпанияны 2002 жылдың 1 қарашасынан Атжан Жапайұлы басқарады.
Мармозеткалар
Дереккөздер
Санат:Жануарлар
Оңтүстік Қазақстан облыстық телерадио компаниясы
Дереккөздер
Санат:Қазақстан телеарналары Санат:Түркістан облысы
Ортақшыл
Ортақшыл — елді мекен атаулары:
Ақбар Қадыров
Акбар Кадыров — 1955 жылдың 12 қарашасында дүниеге келген.Қырғыз футболшысы және футбол жаттықтырушысы.
Өмірбаяны
Ол «Ыстықкөл» (Қаракөл) клубында футболшы ретінде ойын көрсеткен болатын. Қырғызстанның ірі лигасында екі маусымды өткізген. 1993 жылы ол 26 матчтың ішінде 26 гол соғып, Давран Бабаевқа жол беріп (39), чемпионаттың бомбардир дауын бойынша екінші орын алды. 2000 жылы 8 матчқа қатысып, 1 гол соқты.
2011 жылы Ыстықкөлдің бас лигасының бас жаттықтырушы болып жұмыс істеді. Маусымның бірінші жартысында клуб 10 матчтың ішінде бір ғана жеңіске жетте алды, содан кейін  жарыстарға қатысудан бас тартты.
Сілтемелер
Санат:Қырғызстан футболшылары Санат:12 қарашада туғандар Санат:Ыстықкөл ФК ойыншылары Санат:Қырғызстан футбол жаттықтырушылары
Шары
Шары - ежелгі қала орны. Жамбыл облысы Мойынқүм ауданы Қызылту ауылынан солтүстікке карай 6 км қашықтықта орналасқан. 1989 жылы ҚазҰУ-дің археологиялық тобы (жетекшісі М.Елеуов) ашып, зерттеу жұмыстарын жүргізген. Шары орны екі төбеден тұрады. Оңтүстік төбе аумағы 340x320 м, биіктігі 2,5 м. Екінші солтүстік алаң үшбұрыш пішіндес (320x60x180 м). Қазба жұмыстары барысында керамикалық ыдыстар табылды. Зерттеу жұмыс-ары Шоры 10 - 14 ғасырда өмір сүрген деп болжау жасаүға мүмкіндік береді.
Харцунген
Харцунген (Harzungen) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Нордхаузен ауданының құрамына енеді.
Шары
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары
Харцунген
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 207 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,86 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 62 016. Муниципалитеттің басшысы — Бригитте Ротгенгер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
IC 527
IC 527 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25821, UGC 4810, MCG 6-20-39, ZWG 180.49, NPM1G +37.0218.
Сыртқы сілтемелер
IC 527 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Әйтей батыр
Әйтей Батыр Әйтей Құлманбетұлы 1712 жылы қазіргі Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы Жарсу өзенінің бойында жылқышының үйінде дүниеге келген. Шапырашты руының Асылынан тараған Орынбет ұрпағы, Құлманбеттің үш ұлының ең үлкені. Жастайынан жылқы бағып, тай мініп, асау үйреткен бала, ержете аттың құлағында ойнайтын шабандоз, бапкер, жылқыны өте жақсы танитын сыншы (сейістік) және ат бәйгесі мен көкпар, жеке сайыстарға көп қатысып, шынығып өседі.
IC 4947
IC 4947 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Әйтей батыр
Ол бала жігіт кезінен-ақ XVІІІ ғасырда қазақ жеріне, әсіресе, Жетісу өлкесіне тұтқиылдан шабуыл жасаған құба қалмақтың басқыншылық соғысына қарсы күрес жүргізген айтулы қазақ батырларының бірі. Елінің бас бостандығы мен тәуелсіздігі үшін, атамекен жерді жаудан қорғап қалу үшін арпалыс жолында жан аямай жасақ жинап, күш біріктірген қолбасшы.
IC 4947
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64138, ESO 185-69, AM 2011-620.
Сыртқы сілтемелер
IC 4947 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Әйтей батыр
Тарихи деректер мен ел аузындағы, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, бізге жеткен шежіре мен аңыз әңгімелерге қарағанда, албан руынан шыққан беделді, ел билеген батыры Хангелдінің басшылығымен Әйтей қалмаққа қарсы көптеген ұрысқа қатысып, әбден шыңдалды.
- Ата, батаңызды беріңіз! Жекпе-жекке мен шығамын! - депті. Сонда Хангелді оның түрін көріп: - Балам, жастау екенсің, жасың нешеде, қайратың қандай еді? - деп сұрайды. Әйтей: - Ата, жасым он жетіде, бір топ тал шыбықты бұрағанда суын шығарушы едім, - дейді. Хангелді: - Олай болса, балам, Алла жар болсын, Бәйдібек бабаңның әруағы қолдасын, әу¬мин! - деп қысқа қайырып, батасын береді.
Ауыздықпен алысқан құлагерін ортекедей орғытып Әйтей де жазыққа шықты. Екі сарбаз бір-біріне құйындата қарсы шаба жөнелді. Басын жіберген құлагердің құйрығы ұшқан құстың қанатындай түп-түзу болып көрінді. Екі ат бір-біріне жақындасқанда, батырлар ұстаған найзалардың қалқанға тиген ащы дауыстары шаңқ-шаңқ етіп, бар назарын осы екі сарбазға аударып тұрған жасақтарға естіліп тұрды. Екеуі бірін-бірі көпке дейін ала алмайды. Қалмақтың қара күші басым болғанымен, амал-тәсілі шамалы, қимылы борпылдақ екен. Әйтейдің шапшаңдығына төтеп бере алмаған қалмақ әбден қансорпа болып терлеп, берекесі кете бастады.
Екеуінің ұрысы қанша уақытқа созылғанын кім білсін, бір кезде көз ілеспес жылдамдықпен қимылдаған Әйтей найзаның ұшымен қалмақтың кіндігінің тұсынан шаншып, бұрап-бұрап жіберіп, тартып қалғанда, оның ішек-қарны ақтарылып, өзімен бірге жерге түседі. Жерге екі бүктеліп топ ете түскен жауының басын Әйтей қылышымен шауып алады. Мұны көрген қазақ жасақтары қуанғанынан «Бақтиярлап, Қарасайлап!» төңіректі күңірентіп жіберді. Қалмақтар жағы алдыңғы сенімінен айырылып, қатты абыржиды. Олардың жан-жаққа бытырап қаша бастағанын байқаған қазақтар лап қойып, жауды жеңеді. Осы ұрыстан кейін сол жердің аты «Ойрантөбе» болып, күні бүгінге дейін ел аузында айтылып келеді.
Ата-бабаның әруағы қолдап, алғашқы рет қалмақтың Жамқайын батырымен жекпе-жек ұрыста жеңіске жеткен бала жігіт Әйтейдің атағы тез арада Жетісу аймағына тарайды. Әйтейдің жұрт көзіне түсіп, батыр деген атаққа ие болып, соғысқа нағыз араласқан кезі осыдан басталады. Хангелді Әйтей батырды сарбаздарының мыңбасы етіп сайлайды. Жалындаған жас жолбарыс Әйтей батыр әскери қолбасшылыққа ие болғаннан соң дереу іске кіріседі. Алғашқыда әскери жоралғыны неден бастарын білмеген ол, ағайын-туғанның «бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып», ұйымшылдық демеуі арқасында тізгін-шылбырды жетегіне алғаннан кейін, ар жағын тез-ақ меңгеріп кетеді.
Әйтей де басқа батырлардай елін, жерін қорғауда, азат етуде көптеген соғыстарға қатысып, жеңіске жетіп, қазақты ұятқа қалдырмайтындай, қалмақтарды қысқанда суын шығаратын батыр және ел қамқоршысы болды. Басқа батырларға қарағанда Әйтейдің соғыс әдісі өзгеше болатын. Қарсы келген жаулары басы-көзін, қол-аяғын қорғаймын деп жүргенде, ол көбінесе кіндіктің тұсынан найзамен шаншып, болмаса қылышпен шауып, ішек-қарнын ақтарып, ердің басынан жерге шұбатып түсіреді екен. Сондықтан, оның ұрысын естіген қалмақ маңайынан алыс болуға тырысатын. Онымен жекпе-жекке шығудан қашады екен.
Күз айы. Әйтей батырдың шатыры Қаскелеңнің терістік етегіндегі Қаратөбенің астындағы сайда, жау көре алмайтын Қарасу өзенінің бойында болатын. Осы қоныстың соғыста стратегиялық маңызы зор екенін батыр өте жақсы білген. Қаратөбенің шоқысында тұрған күзетші-сақшы жан-жақты қырағылықпен көз жетер алыстағы аттыларды көріп, байқап хабарлап тұратын. Осындай жайбарақат күндердің бірінде аттан түспей әбден шаршаған жасақтардың көңілдері жай, тынығып жатқанда қалмақтар қоршап алып, естерін жиғызбай, соққыға жығады, біразы қашып құтылады. Әйтей бастаған біраз тобы қалмаққа берілмей, қасық қаны қалғанша соғысып, олардың да сазайын береді. Қазақ сарбаздары қол жинап, соғысуға қайта келгенде, Әйтейді жеті жерінен найзамен түйреп, ат басы бойы жоғары көтеріп қойып, өздері қашып кетіпті. Бұл 1761 жылан жылы, батырдың қырық тоғызға келген мүшел жасы екен. Елімізде мүшел жасты адамның өз өміріне қауіпті жас деп айтады.
Әйтей қамығу, қорқу дегенді білмейтін көзсіз батыр еді. Сол кезде оған тең келерлік батыр сирек болатын. Батырлық қасиет оның жүрегінде де, білегінде де бар еді. Бірақ кейбір батырлардай Әйтейдің бағы жанбады. Фәни дүниеден ерте өтті, - деп, Шыбыл Жауғашар батырдың күрсініп, жүрегін елжірете айтқан әңгімелерін әкем Аманнан балалық шағымда көп естуші едім, - дейді, белгілі ақын, сазгер Жарылқасын Аманов.
Әйтейдің артында қалған балалары - Барлыбай, Естемес, Пұстынбай ұрпақтары кейін бабасының қаза болған жеріне қоныс теуіп, олардан тараған немере-шөберелері өсіп-өрбіп, өз алдына бір ауыл болады. Содан бері осы ауыл Әйтей батыр ауылы аталып келеді. Ал, Әйтей үлкен ұлы Мамырдың ұрпақтары әкесінің туып-өскен қазіргі Еңбекшіқазақ ауданы жерлерін мекендеп қалады.
Кейін ұжымдастыру кезінде де колхоз Әйтей батыр болып аталды. Осы ауылда төрт бейіт бар. Қазіргі күмбез тұрғызылған бейіт -«Шошақ мола» деп аталады.
Ұлы Отан соғысы жылдары Әйтей батыр колхозын әйел адамдар басқарды. Әйтейдің бесінші буыны Есімнің қызы Мәстура - колхоз бастығы, Әйтейдің үшінші ұлы Барлыбайдан туған Маманның шөбересі Жазылбектің кіші ұлы Андайбектің әйелі Алуа - партия ұйымының хатшысы болды. Қазақтың дәстүрі бойынша ертеде әйелдер ата-бабасының есімін атамаған. Аудан көлеміндегі бір мәжілісте:
Сіздер қай колхоздансыз? - деген сұраққа Мәстура да, Алуа да ізеттілік, әдептілік сақтап, бабасының есімін айта алмай, күбірлеп жауап бермейді.
Содан бері аудан басшылары ауылдың атын өзгертіп «Интернационал» деп қойды.
Қазір осы ауыл екі мыңнан астам тұрғыны бар елді мекен. Қаскелең ауданының құрылғанына жетпіс жыл толуына байланысты Қаскелең, 1999 жылы Қарасай батыр ауданы болып атанды.
Дереккөздер
ЖАРЫЛҚАСЫН АМАНҰЛЫ ақын, сазгер, күйші.
Совет Хан Ғаббасовқа.
Қаз дауысты Совет Хан ! Қаз дауысты Қазыбектей – үндісің ?! Байтұрсынов Ахметпен – ойың бір, Ахметтей білімдісің.., тілдісің. Ұрпақ үшін... Түн ұйқыңды – төрт бөліп, Көкірегің  өрт болып, Қайран Ерім – жүрмісің ?..
«Жаның таза, тәнің таза болмаса, Жойылады Рухың»  деп, «Егер Рухың болмаса, Жойылады тілің,дінің, ғұрпың»  деп, Шыбын жаның шырқырап жүр Ерім ай, «Бірте бірте жойылып, Кетер ме екен – Ұлтым»  деп !
«Өзге тілдің бәрін біл, Өз тіліңді құрметте»- ...              Деген ақын кім екен ? Кезі кеп бір тілдессе. Өз тілімді білемін, Ұмытпаймын өлгенше. Жалау ету – жат тілін, Дерем – саған міндет пе ? Сақта Алла тағы да, «Үш тұғырлы тіл»  деген, Ұшырадық – індетке ?! Саналы да  санаулы, Сөз астарын – түсінер. Тілін білмей өзінің «Өзге тілді – білем»  деп, Қандай адам – күпінер. Біз секілді – Ұрпақ та, Мәңгүрттеніп кетпесе, «Сатқындар»  деп, бәрі де, Бетімізге – түкірер…
Қайран – Сәкем, Тіл мен Діннің, Діл  мен Тіннің, Тазалығы   қамы үшін, Қайнап жатыр көкірегің де, Болат, құрыш – намысың. Ұртындағы қан мен майды, Айырмайтын топастар, Ұстап берген жауыздарға, Алаштың Әлихан мен Ахметтей арысын. “Заман солай болды ғой,  деп, Айтатында бар шығар. Қиянатты көріп тұрып, Оған қалай жан шыдар. Қаз дауысты Совет Ханым, Ауыр жүк бар мойның да Ердің Ері – нар шыдар. Байтұрсынов Ахметтей бір тумам, Сөйлеп кетсең – тіліңнен бал тамшылар. Құтты болсын – Жетпіс жасқа келгенің, Әлі талай ақыл кенің, Бұлақ көзің   аршылар.
24. 01. 2009ж.
Санат:Қазақ батырлары Санат:1712 жылы туғандар Санат:1761 жылы қайтыс болғандар
Коневочка
Коневочка (Коневка) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Медведица өзенінің оң жағалауынан 631 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мламолово (Кюстендил облысы)
Мламолово (Мламолово) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 798 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2654. Телефон коды — 0702. ЕКАТТЕ коды — 48711.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Бревис (Бразилия)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95084 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9 550,454 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,0 адам/км².
Тарихы
Санат:Пара елді мекендері
Гаттико
Гаттико (Gattico) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Новара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3312 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 205 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 28013.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Santi Cosma e Damiano.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Перасенсе
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28.70 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Бальсорано
Бальсорано (alsorano) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Л’Акуила провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3706 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 63,92 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 57,98 км² шамасында. Пошта индексі — 67052.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Rocco. Жыл сайынғы мерекесі — 16 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Саяси ұстаным
Саяси ұстаным - қоғамдағы саяси қатынастар жүйесіндегі топтар немесе жеке адам жағдайы, орны және интегралдық сипаты.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Төменгі Лазер-Яха
Төменгі Лазер-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Дзержинское (Солтүстік Қазақстан облысы)
Дзержинское — Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл, Дзержинский ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тимирязево ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 14 км-дей жерде.
Бабатай (Ақтөбе облысы)
Бабатай — Ақтөбе облысы, Темір ауданы, Қайыңды ауылдық округі құрамындағы ауыл. КАТО коды — 155637200.
Дзержинское (Солтүстік Қазақстан облысы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 675 адам (327 ер адам және 348 әйел адам) болса, 2009 жылы 339 адамды (174 ер адам және 165 әйел адам) құрады.
Шұбарағаш
Өзен:
Дзержинское (Солтүстік Қазақстан облысы)
Дереккөздер
Санат:Тимирязев ауданы елді мекендері
Бабатай (Ақтөбе облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен солтүстік-батысқа қарай 61 км-дей жерде, Шилі өзенінің жағалауының аңғарында орналасқан.
Инфақұрылымы
Ауылда орта мектеп, амбулатория, дүкендер, мейрамхана, клуб бар.
Транспорты
Елді мекен арқылы Ақтөбе-Ойыл-Шұбарқұдық тас жолы өтеді.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 429 адам (223 ер адам және 206 әйел адам) болса, 2009 жылы 413 адамды (213 ер адам және 200 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Темір ауданы елді мекендері
Кохичу-Ах
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сунжа өзені Аргун өзенінің құйылысынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шешенстан өзендері
Дублет
Дублет (франц. doublet, double сөзінен — қос, егіз) — 1) физикада: бір-біріне жақын орналасқан спектрлік сызықтар жұбы; олар спин-орбиталық өзара әсердің салдарынан болады (мысалы, натрий спектріндегі сары дублет); 2) қандай да бір заттың екінші данасы не бірдей екі заттың біреуі; 3) бір-бірімен желімделген екі бөліктен тұратын жасанды асыл тас. Оның үстіңгі бөлігі нағыз асыл тас болып есептеледі; 4) екі ұңғылы аңшы мылтығының бір мезгілде атылуы.
Дереккөздер
Қазақ энцклопедиясы
Санат:Ғылым
Поляр пагы
Пак, поляр пагы — мұхиттың поляр жағындағы жылжып жүретін көп жылдың мұз қабатының жиынтығы. Жазда пакты құрайтын мұздың қалыңдығы еруге байланысты жұқарады да, ал қыста жаңадан жауған қар мен судың қатуына байланысты ұлғаяды. Егер пак төменгі ендікке келіп еріп отырмаса, онда Солтүстік мұз мұхитын түгелімен мұз басқан болар еді. Оңтүстік жарты шарда пак мұхитпен тура шектесіп тұрғандықтан, мұхит ағысымен жылжып, төменгі ендікке барып ериді. Солтүстік жарты шарда пак Сибирь жағасынан Гренландия мен Шпицбергеннің арасындағы бұғаз арқылы жоғарғы ендікке дейін көтеріліп, одан әрі Оңтүстіккө қарай ығады. Жазда Солтүстік мұз мұхитында пак шетінде мұз алқаптары бірбірінен айрылып тұрады да; олардың аралығы теңіз кемелерінің солтүстікке қарай жылжуына мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:География
Түрікменстан қаһарманы
Түрікменстан қаһарманы (Türkmenistanyň gahrymany) — Түрікменстандағы ең жоғарғы марапат. 1992 жылдың 30 қыркүйегінде қабылданды. Түрікменстан қаһарманы атағын алғандар оған қоса «Алтын ай» (Altyn aý) медаліне ие болады.
2014 жылдан бері қолданыстағы нұсқасы
2014 жылы қабылданған Алтын ай медалінің нұсқасы бір-бірінен ығысқан екі шаршының бұрыштарынан жасалған кәдімгі сегізбұрышты жұлдызға жазылған шеңбердің пішініне ие. Жұлдыз алтыннан жасалған және әртүрлі өлшемдегі 128 гауһар тастармен безендірілген 48 күн сәулесінен тұрады. Медальдың жалпы диаметрі — 60 мм.
Медальдің ортасында күн сәулесінің фонында Түрікменстанның алтын картасы, оның айналасында алтын жарты ай мен бес жұлдыз бейнеленген. Айналдыра ені 3 мм жолаққа сақинаға 50 изумруд салынған.
Медальдың сырт жағында «Altyn Aý» Türkmenistanyň medaly» деген жазу және реттік нөмірі ойып жазылған.
Бірата
Бірата — екі-үш ұрпақтан (ата – әке – бала) тұратын патронимиялық құрылым. Төрт ұрпақтан тұратын мұндай агнаттық құрылым сирек те болса кездесетін. Дегенмен, біратаның басым көпшілігі жоғарыда айтылғандай екі-үш ұрпақтан құралды. Біратаны ата балалары деп те атай береді. Қазан төңкерісіне дейінгі орыс тарихнамасында шаруашылық ауыл (хозяйственный ауыл) деген атпен белгілі. Дәстүрлі қазақы ортадағы материалдық және рухани игіліктің басты өндірушілері, яғни экономикалық және рухани (мәдени, ғұрыптық және т.б.) қарекеттің бірден бір корпоративтік субъектілері болды.
Ауылдың негізгі әлеуметтік ұйытқысы екі-үш ұрпақтан тұратын әулет болғанымен шаруашылық және институционалдық қажетттілікке байланысты оның құрамына екі немесе үш, кейде төрт-бес атадан қосылатын туыстары да, тіпті, кірмелер де кірді. Үлкен күшті қажет етпейтін күнделікті шаруашылық, ғұрыптық және тұрмыстық қарекетті атқаруға біратаның әлеуметтік қауқары жеткенмен, ауқымды өндірістік операциялар мен рухани,тіпті,саяси жағынан да аса маңызды, әрі көлемді ғұрыптық немесе мерекелік шараларды бірнеше біраталар бірлесе атқарып отырды (қырқым, қыстау үйлер, қора-қопсы салу, көш-кон ұйымдастыру т.с.с.).
Яғни экономикалық жағынан да, институционалдық тұрғыдан да негізделген өзара әлеуметтік қатынастарға түсті. Демографиялық шегі мен әлеуметтік шекарасы экономикалық, экологиялық, саяси-институционалдық тұрғыдан негізделген, шежірелік жосынның жеті аталық принципімен дәйектендірілген бұл қатынастардың жүйесі, түптеп келгенде, жеті аталық ру-қауымның әлеуметтік- экономикалық және институционалдық құрылымы болып табылады. Демек, жетіата - осы қатынастардың бірден бір ұйымдық формасы.
Біратаның әлеуметтік құрамы мен демографиялық мөлшері оның экономикалық ресурсына байланысты болды. Деректер бай әулеттердің ауылы орта есеппен 9-15, орташалардың - 5-8, кедейлердің – 2-3 шаңырақтардан тұрғандығын көрсетеді. Алайда жылдың жылы мезгілі - жаз айларында жайылымдағы шөптің құнарлылығы мен өсімталдығы ерекше артқан кезеңде бірнеше біраталар уақытша бірігіп, үлкен ауылға айналып отырды. Қазан төңкерісіне дейінгі орыс зерттеушілері мұндай ауылдағы отбасылардың саны кейде 100, тіпті, 150-ге дейін жететіндігін жазды. Бірақ бұл көрсеткіштер XIX ғасырдың екінші жартысында қазақ даласында жүргізілген саяси – әкімшілік реформалардың нәтижесінде, осының тікелей салдары болып табылатын қазақ жерінің орыс мемлекетінің меншігі болып жариялануына байланысты күрт өзгерді. Жер тапшылығына байланысты байлардың жаз мерзіміндегі ауылдарының құрамындағы отбасылардың саны енді 50 – 60-тан асқан жоқ. Бұл тенденция орыс отаршылдығының уақыт өткен сайын күшеюіне байланысты өрши берді.
Жылдың суық мезгілдерінде – қара күз деп аталатын күздің соңғы айында, қыста және ерте көктемде үлкен ауылдар әулеттік (бірата) принцип бойынша әлеуметтік негізі біратадан тұратын шағын ауылдарға бөлініп кетіп отырды. Соңғы кезде кейбір қазақстандық зерттеулерде біратадан тұратын шағын ауылды шағын қауым, ал жоғарыда аталған үлкен ауылды кеңейтілген қауым ретінде қарастырылып жүр. Шынтуайтында, қазақы ортадағы бірден бір қауым – жетіаталық экзогамиялық құрылым. Жетіаталық ру-қауымның жылдың жылы мезгілдерінде үлкен, ал суық мерзімдерде шағын ауылдарға сегменттелуін оның экологиялық бейімделу стратегиясы деп бағамдаған жөн.
Анастомоз
Анастомоз (άναστομωσις — анастомоз, жалғама)- адам мен жануарлар организмдері мүшелері мен жүректі тікелей байланыстыратын негізгі (магистральды) қан тамырларының бүйірлік тармақтарының магистральды тамырлардан шеткей жатқан өзара жалғасы. Жалғама — құрылысы мен жалғану сипатына байланысты артерия доғалары, артерия торлары, ғажап торлар, тамырлар тораптары, артериола-венулалық жалғама болып бірнеше түрге бөлінеді. Артерия доғалары — бір мүшені қоректендіретін бірнеше артериолаларды өзара доға тәрізді біріктіреді. Қан тамырлары соңғы тармақтарының өзара байланысып торлануын артерия торлары деп атайды. Ал екі артерия немесе вена тамырлары аралығындағы қылтамырлар (капиллярлар) торын "ғажап тор" дейді. Ғажап торлар бауырда (вена капиллярларының торы) және бүйректе (артерия капиллярларының торы) кездеседі. Дене мүшелерінің әртүрлі жазықтық деңгейінде орналасқан қан тамырларының байланысып жалғасуынан — тамырлар тораптары түзіледі. Артериолалар мен венулалардың қылтамырларға тарамдалмай, тікелей өзара байланысуынан артериола-венулалық жалғама пайда болады. Анастомоз — негізінен қозғалмалы ағзаларда (қарын, ішек т.б.), аяқтар буындарында, түлғада жақсы байқалады. Анастомоз денедегі қан қысымын реттеумен қатар, айналма тармақтар түзіп, мүшелердің қанмен толық деңгейде жабдықталуын қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Бір әкенің балалары
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Санта-Мария-и-Сан-Мигел
Санта-Мария-и-Сан-Мигел (Santa Maria e São Miguel) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Синтра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Santa Maria).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Айыртау
Елді мекендер:
Таулар:
Анда кондорасы
Анда кондорасы- алып құс.Қанатының ұзындығы 3 м.Биіктігі 5000 метр, кейде одан да биік тауларды мекендейді.Кондорлар топтанып жүреді,ұрпақ қалдыруға таяған кезде ғана жұптасады.Шатқалдарға ұя салады. 2 жұмыртқадан табады.Олрады ұрғашысы басып шығарады.Балапандар өте баяу жетіледі және тек алты жылдан кейін ғана отбасын құрай алады.Көбінде өлекселерді қорек етеді,кейде жаңа туған,әлсіз төлдерге шабуыл жасайды.
Трезебург
Трезебург (Treseburg) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Вернигероде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 92 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,91 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 85 340. Муниципалитеттің басшысы — Йёрг-Петер Хартман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Дуань Хуэйзун елшілігі
Дуань Хуэйзун Елшілігі - Хань империясының б.з.б. 30 — 10 жылдары аралығында Үйсін мемлекетіне жіберген елшілігі. Елшілікті Батыс Хань империясының Батыс өлке өкілдігінің (Си юн ду ху фу) бастығы (б.з.б. 33 — 19), дипломат, қолбасы Дуань Хуэйзун (б.з.б. 84 — 10) бастап келді. Б.з.б. 2 — 1 ғасырларда Хань империясы ұұн тәңірқұттарына қарсы күресте одақтас іздеп, батыс өлкеге, әсіресе, үйсін еліне жиі елшіліктер жіберіп, үйсін күнбилері мен шонжарларына қыздарын ұзатып, өзара қарым-қатынас орнатуға тырысты. Бұл үйсін елін іштей ірітіп, берекесін кетірді. Елдің жоғары билігінде үйсін күнбилерінің ғұннан және қытайдан алған әйелдерінен туған мұрагерлері арасында тақ таласы өріс алды. Б.з.б. 53 жылы Үйсін мемлекеті үлкен күнби және кіші күнби билеген иеліктерге бөлініп, үлкен күнбилікті қытай ханшайымынан тараған ұрпақ, кіші күнбилікті ғұн бәйбішенің балалары биледі. Ішкі өзара қырқыс одан әрі күшейіп, ол халық толқуларына ұласты.Хань империясы осы тұста үйсін елімен арадағы қарым-қатынасты өзіне оңтайлы түрде реттеу мақсатымен елшіліктер жіберді. Дуань Хуэйзун өзінің үйсін еліне барған әр жолғы елшілік сапарында мол сыйлық-тартулармен, түрлі айла-шарғылармен үйсін елінің ішкі істерін Хань империясының пайдасына шешіп отырды. Б.з.б. 16 жылы кіші күнби Мочжэнцзян елді біріктіру мақсатымен Хань империясын жақтаушы ұлы күнби Цылимиді өлтіртеді, Хань сарайы Мочжэнцзянды жазаламаққа Дуань Хуэйзунды үйсін еліне аттандырады. Ол үлкен күнбилікке қытай ханшаның немересі Ичжимиді тағайындайды. Дуань Хуэйзунның б.з.б. 14 жылғы үйсін еліне кезекті елшілік сапары шапқыншылық сипатта болды. Ол өз әскерімен Үйсін ордасына басып кіріп, кіші күнби Мочжэнцзянды өлтіреді. Кіші күнби етіп Хань империясын жақтаушы, дәрменсіз Анлиді тағайындайды. Ол осы еңбегі үшін императордан сыйлық алып, жоғары шенге ие болады. Ал үйсін ордасындағы саяси жағдай сол күйінде қала берді. Б.з.б. 10 жылы Дуань Хуэйзун үйсін еліне кезекті елшілік сапармен келеді. Бұл оның Орта Азияға 8-рет, үйсін еліне 5-рет келген сапары еді. Қытай жазба деректері бойынша, (“Ханьнаме, Дуань Хуэйзунның өмірбаяны”) ол осы соңғы елшілік сапарында үйсін жерінде қайтыс болған.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 5-том
Сильвестр Сталлоне
Сильвeстр Гардэнцио Сталлоне (Sylvester Gardenzio Stallone; 6 шілде 1946 жыл, Нью-Йорк, АҚШ) — америка актері, режиссер, сценарийші, продюссер.
Көптеген шытырман фильмдерге түскен, соның ішінде «Рэмбо» және «Рокки» сериялары да бар. Фильмдердің, мультфильмдердің дыбысталуына қатысқан. Туған інісі бар – Фрэнк Сталлоне, әнші әрі актер. Үш рет үйленген. Бес баласы бар.
Фильмдері: «Капоне» (1975), «Полицейская история» (телехикая) (1975), «Бегство к победе» (1981), «Скалолаз» (1993), «Ангел мести» (2002), «Неудержимые» (2011), т.б.
Өмірбаяны
Сильвестр Сталлоне Нью-Йоркте туды. Оның әкесі, шаштараз Фрэнк Сталлоне-ажа (Frank Stallone, 1919-2011), - Сицилии иммигрант; ана, Лейбофиш Жаклин, - франциялық және жебірей тектің. Әке Сталлоне, Фрэнк, белгілі өзінің құтырған табиғатымен және қаталдықпен аттарға ойын үшін поло болды, ал да сияқты әйелдің үлкен әуесқойы. Ана Сталлоне, Жаклин - белгілі вашингтонского адвокаттың Джона Пола Лейбофиша(1896-1956) қызы легендарном "Даймондз Хорсшу Клаб" Билли Роуза сахнада жұрт алдында сөйледі. 15 жаста, кейін әке-шешенің таратуының әуелгіде азат әкемен, Сталлоне анаға деген көшті және арнаулы мектепте оқу қатал жасөспірімдердің стал. Кейін актер Швейцарияға Американың колледжіне оқуға деген жөнелді, бұл ретте бапкермен подрабатывая және театрда ойнап келе жата. Штаттарға деген қайтып және қарамастан, қатты уже актермен стать жолға қойып, Слай драматическое өнерді университетке Майами танысу барды. Оқуды актерлік факультетте аяқтап, Нью-Йорк деген қайтты және қарамастан
Үлкен ұлы - актер Сэйдж Сталлоне 2012 жылы 36 жасында қайтыс болды.
Дереккөздер
Санат:АҚШ кинорежиссёрлері
Клифтон Хилл (Миссури)
Клифтон Хилл (Clifton Hill) — Миссури штатының Рэндольф округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.3 км². FIPS коды — 29-14896.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 124 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Рэндольф округы (Миссури)
Сәбіз
Сәбіз (Daucus) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын екі, бір не көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.
Барлық жерде өседі. Азықтық және асханалық сұрыптары бар. Асханалық сұрпы онша ірі емес, тамыр жемісі жұмсақ, қантты. Асханалық сұрыптарының ең таңдаулысы Нантская 4, Витаминная 6, Лосиноостровская ІЗ. Сәбіз республиканың көпшілік облыстарында өсіріледі. Оның егіс көлемі 5 мың гектарға жуық. Гектарынан 120 центнерден өнім алынады. Қазақстанда аудандастырылған негізгі сұрыптары: Бирючекутская 414, Витаминная 6, Консервная, Мирзои сарысы 304, Мирзои қызылы 228, Нантская 4, Шантанэ 2461. Жаңа жиналған сәбіз — құнарлы тағам. Адам организмінде тез арада А витаминіне айналатын каротин құрамы (6—9 мг %), басқа көкөністердегіден көп. Әсіресе балаларға өте пайдалы. Сәбізді ең дұрысы 0 градус С температурада сақтаған жөн. Сәбізді жаңа жиналған күйінде де, кептіріп те, өңдеп те пайдаланады, оны сұйық және қою тағамдарға, соусқа, винегретке т. б. қосады. Сәбіз шырынының езбесінің т. б. диеталық және емдік қасиеті бар. Кептірілген сәбізді сорпаға, борщқа, щиге т. б. көкөніс тағамдарына қосады (пайдаланар алдында 30 минуттей салқын суға салып жібітеді). Сәбізді тураған, тұтастай және үгітілген күйінде тамаққа қосады. Сәл қуырылған не қақталған (қабыршақтанғанша) сәбізді ыстық сорпаға қосса дәмі мен иісі жақсарады. Майға қуырылған сәбізді сорпаға не соусқа әзір болардан 15—20 минут бұрын салып дәмін кіргізеді, витаминдерін байытады. Сәбізге май қотанда, оның құрамындағы каротині еріп, жақсы сіңеді.
Ботаникалық сипаттамасы.
Сәбіз – сабағыныңбойы 1 метрге дейін жететеін, екі жылдық шөп тектес өсімдік. Бірінші жылы жуан тамырынан бірнеше жапырақ шығады, ал екінші жылы сабағы өсіп шығып, гүлдеп, тұқым береді. Сәбізді ботаникалық тұрғыдан аса сипаттаудың қажеті жоқ, себебі ол көпшілік қауымға белгілі мәдени өсімдік. Қазақстанның оңтүстігінде өсіріледі. Дәрілік шикізат ретінде және витаминдік дәрі ретінде өсімдіктің түбір түйнегі мен дәні – тұқымы күз кезінде жинап алынады.
Химиялық қасиеті.
Оның тамыр – жемісінің құрамында каротин, В тобындағы витаминдер, крахмал, қант, А витамині, азотты заттар, минералды тұздар, флавноидтар, органикалық қышқылдар бар. Дәндерінің құрамында эфир майлары және флавоиол қосындылары, каротин бар.Сәбіз құрамында қант, ақуыз, пектин заттары, минерал тұздары (калий, натрий, фосфор) және организмге қажетті басқа да заттар бар.
Өсімдік туралы
Сәбіз – негізінен екіжылдық өсімдік. Бірінші жылы жапырақ түзуші ортасы мен тамыры өссе, екінші жылы ғана тұқымы пайда болады. 60-қа жуық түрі Африка, Аустралия, Жаңа Зеландия және Америкада кең тараған. Тамыр жүйесі жақсы дамыған, еттілігі мен түріне қарай ұзартылған конус, цилиндр пішіндес болады және салмағы 30 граммнан 300 граммға дейін жетеді. Түсі ақ, ақшыл сары, қызыл-сары болып келеді. Ең алғаш сәбіз Ауғанстанда өсірілген. Осы елде сәбіздің ең көп түрі тіркелген. Сәбіздің барлық дерлік мәдени түрі оның табиғи немесе жабайы түрінен селекция нәтижесінде алынған. Дегенмен, сәбіздің алғашқыда тамыры үшін емес, хош иісті жапырақтарына бола өсірілгенін айта кету керек. Сәбіздің мәдени түрі Еуропаға тек X-XIII ғасырларда келген. Көптеген кітаптарда сәбіздің сол кезеңнен бастап қана тағам ретінде қолданылғаны жайлы деректер бар. Сәбіздің құрамында каротиндор-каротин, фитоен, фитофлуен, ликопин; В, В2 витаминдері, аскорбин қышқылы, 3-15 % мөлшерінде қант, және аз мөлшерде эфир майы бар.
Қолданылуы
Сәбіздің тамыры жеуге жарамды, және ол тағам индустриясында үлкен орын алады. Сонымен қатар сәбіз медицинада да қолданылады. Көбінесе, авитаминозды емдеуде үлкен сұранысқа ие. Көмірсутек айналымын қалпына келтіріп, жасуша аралық қышқыл түзу процесіне қатысады және иммунитетті арттырады. Сәбіз тұқымдарынан алынған эфир майы косметика саласында пайдаланылады.
Мал дәрігерлігінде қолданылуы
Мал дәрігерлігі практикасында сәбіздің тамыры витаминдік азық ретінде асыл тұқымды бұқаларға, айғырларғы, қошқарларға беріледі. Оны ұсақтап, жемге араластырып береді. Малға күндік берілу мөлшері : бұқа мен айғырға – 0,5 – 1,5 кг, қошқарға - 0,3 – 0,8 кг. Сәбіз жапырағын да малға дәреумендік азық ретінде беруге болады. Оның тұқымдық дәнінен жасалған тұнба ( 1:10 ) малдың асқазан – ішек жұмысын жақсартуға, ішектегі желді айдауға, бүйректегі, қуықтағы тасты шығаруға пайдаланылады.
Сәбіз төресі
Сәбіз төресі. Тазартылып, жуылған сәбізді жұмсарғанша (ең дұрысы бұға) пісіреді, сонан соң ұсақтап үгеді де, оған қою сүт, тұз, қажетінше қант қосып, қайнатады, жақсылап араластырады. Езбеге қаймақ не сары май қосып, ыстықтай дастарқанға қояды. Табақшадағы езбенің жиегіне қытырлақ нан (сүт, жұмыртқа, қант қоспасына батырылған нанды майға қуырып алады) қойса тіптен жақсы. 500 г тазартылған сәбізге: 1 стақан сүт соусы, дәмі татығанша қант пен тұз керек.
Бұқтырылған сәбіз
Бұқтырылған сәбіз. Тазартылып, жуылған сәбізді сопақшалап не төртбұрыштап кесіп, кастрөлдегі ыстық суға салады да, оған қажетінше сары май, қант, тұз қосады. Ыдыстың қақпағын жауып, жұмсарғанша бұқтырады. Осыдан кейін ыстық сүт құйып, ұнға шыланған сары май (2 шай қасық) қосады да, үнемі араластыра отырып қайнатады. Мұны әртүрлі қою тағамға гарнир ретінде немесе сары маймен, қуырылған нанмен бірге жеуге де болады. 500 г тазартылған сәбізге: і ' / г стақан сүт, 6 шай қасық ыстық су, қажетінше сары май, тұз, қант қажет
Сәбіз котлеті
Тазартылып, жуылған және үгітілген сәбізді кастрөлге салып, оған ыстық сүт, 1 шай қасық сары май, аздап қант ('/г шай қасық) қосып, баяу жанған отқа қойып, жұмсарғанша бұқтырады. Сонан соң араластыра отырып, жарма себеді де, қоюланғанша (үнемі араластыра отырып) қайнатады. Піскен қойыртпақты сәл суытып алғаннан кейін, оған шикі жұмыртқа, тұз қосып жақсылан араластырады да, ыстықтай котлет жасап, қытырлақ нан ұнтағына аударыстырып, майға қуырады. Дастарқанға қояр алдында котлетке май не қаймақ, сүт не қаймақ соусын қатады. 500 г тазартылған сәбізге: 3/4 стақан сүт, 21 /2 асқасық жарма, 2 жұмыртқа, 3 ас қасық, сары май қажет.
Сүзбе қосылған сәбіз запеканкасы.
thumb Сәбіз котлеті секілді әзірленген қойыртпаққа, сүзілген не ет тартқыштан өткізілген сүзбе, қант, жұмыртқа, тұз қосып, осының барлығын араластырады. Содан кейін оны ішін маймен сылап, қатқан нан ұнтағы себілген табаға салып, бетін тегістеп, нан ұнтағын сеуіп, май бүркіп, баптағаннан кейін, бу пешіне қойып, қызылкүрең тартқанша (20—25 минут) пісіреді. Запеканканы дастарқанға әкелгенде, қаймақты не қаймақ соусын бөлек қояды. 1 кг тазартылған сәбізге: 500 г сүзбе, 3 ас қасық жарма, 3 жұмыртқа, 3 ас қасық қант, 3 ас қасық сары май, 3 ас қасық кепкен нан ұнтағы керек.
Алма қосылған сәбіз (шикідей)
Сәбізді ірі үккішпен үгіп, оған ұсақтан туралған алма, лимон шырынын, цедра, қант қосып, мұның барлығын жақсылап араластырады. Лимон шырынының орнына апельсин шырынын да пайдалануға болады. Мұны салқын ет тағамдарына тұздық, не гарнир ретінде пайдаланған жөн. 300 г сәбізге: 300 г алма, 2 лимон, бір шымшым тұз, 2 ас қасық қант қажет. Ақжелкен қосылған сәбіз. Сәбізді үккішпен үгіп, оған ақжелкен мен сірке суын қосады. Оны пісірілген етке, қуырдаққа, котлетке т. б. тағамдарға қосып жейді. 200 г сәбізге: 4 ас қасық езілген ақжелкен, сірке суын қосқан 1 /в стақан су, қажетінше тұз бен қант қажет.
Сәбіз туралы тақпақ
Көкөніс бұл қалаулы,
Жасамас онсыз палауды.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер Санат:Көкөністер
Әдебиеттің тегі мен түрі
Әдебиеттің тегі мен түрі әдебиет яғни сөз өнері эпос, лирика, драма дейтін негізгі үш салаға жіктеледі. Бұлар әдеби жанрлар мен түрлердің тегі деп те аталады және олардың әрқайсысы мазмұны және суреттеу, баяндау тәсіліне қарай өз тарапынан жүйе құрып, жанрлық түрлерге бөлінеді.
Бөлінгенімен, ішкі байланыстарын үзбей, бояулары бір-біріне кіріксе де, өздеріне тән ерекшеліктерін сақтап қалады.
Эпос — әдебиеттің негізгі үш тегінің бірі, әдебиеттің баяндау жанрларының басын құрайды. Эпостық шығармада оқиға өз бетінше автордың еркінен тыс жүріп жатқандай әсер береді. Мұнда оқиғаны суреттеу тәсілінің бір ерекшелігі — сюжет желісінің тежелетіндігі. Эпостық жанрдағы шығармаларда негізгі әңгімеге қатыссыз “бөгде” бір нәрселер бейнеленетін секілді. Шын мәнінде бұл — эпостың өзінің жанрлық мақсатына жету үшін қолданатын тәсілдерінің бірі. Эпос тұтастықты көксейді, шындық дүниені қалайда кең көлемде көрсетуді қалайды. Нәтижеде қомақты, өркешті, кең тынысты шығарма туады. “Батыр Баян” поэмасында Мағжан осы тәсілді шебер іске асырады. Жорыққа аттануға әскерін жинаған Абылай ханға Баян батырды күттіру арқылы оның тұлғасын ғана биіктетіп қоймайды, сол арқылы поэмаға қосымша талай оқиғаларды суреттеп, шығарма ауқымын барынша кеңейтеді, құлашын кең жазады. Эпос оқиғасы сырт оқиға ғана емес. Қаһарманның ішкі дүниесіне бойлау, оның жан диалектикасын ашу қандайда қызғылықты оқиғадан кем әсер етпейді. Эпостық шығармалар тарихы сонау қадым замандардан басталады. Аңыз, ертегі, дастан, жырлар — біздің баға жетпес ұлттық мұрамыз. Болмысты бейнелеу, адам мен қоғам өмірін суреттеу эпос жанрында негізгі үш арнамен атқарылады. Ол жанрлар шағын көлемді (анекдот, мысал, әңгіме, новелла, әпсана-хикаят), орташа көлемді (поэма, повесть) және ірі көлемді (эпопея, роман) болып бөлінеді.
Үш текті әдебиет жанрларының бірі — лирика, адамның көңіл-күйін шертеді. Бұл жанрда “ақын адамның ішкі ғаламы мен тысқы ғаламы түйіседі” (Байтұрсынов). Адамның сырттан алған әсері көңіл көрігінде балқып, нәзік сәулелі сезімге айналады. Жалт өткен сезім жарқ етіп ақын жүрегін дөп сөзбен жарып шықса, міне, бұл — лирика. Лирика — алдымен сезімнің гүлі, гүлдің хош иісі, көз жауын алған көркі. Мұнда субъектілік басым. Эпоста автор оқиға көлеңкесінде қалса, лирикада алға шығады, өзі өлең мазмұнына айналады. Және өз қалпын “бетін өзгертпейді” (Аристотель). Өлеңнің лирик. кейіпкері көбіне автордың өзіне тартады. Лирик. кейіпкер — жүрегін от сезімге ораған ой адамының бейнесі. Лирик. өлеңдегі сұрапыл тебіреніс, толғаныстар, қызу қанды қарбалас әсерлер соқыр сезім емес, ой көзді сезім. Абай: “Өмірде ойға түсіп кем-кетігің, Тулағыш мінезің бар, жүрек, сенің” десе, бұл — лирик ақын бейнесі. Ой мен сезім лирикада ғашықтардай табысады, сол махаббат ләззатынан көркем сөз атты перзент туады. “Қуатты ойдан бас құрап, Еркеленіп шығар сөз” деп Абай тегін айтпаған. Өлең қолдан жасалмайтынын, ой, қайрат, жүрек тұнығынан қайнап шығатынын ескерткен. Лирик. жанр түрлері қазақ ауыз әдебиетінде терме, толғау нысанында қалыптасты. Әлемдік әдебиетте ертеден өріс алған элегия (мұңды өлең), ода (мадақ өлең), эпиграмма (әжуа өлең), эпитафия (жоқтау), сонет сыршыл, композициясы белгілі нормамен жазылатын өлең секілді түрлері қазақ поэзиясында берік орын тепті. Саяси-әлеум. лирика түрлері де дамыды. Тақырыбы мәңгілік саналатын махаббат лирикасы, табиғат лирикасы түрлерінен қазақ поэзиясы әлемдік поэзияның қай-қайсысымен де иық теңестіретін шығармалар тудырды.
Әдебиеттің үшінші тегі — драма. Мұнда оқиға көз алдында өтіп жатады. Кейіпкерлер бастарынан шиыршық атқан шым-шытырық оқиға кешеді. Бәрі әрекет үстінде. Жәй әрекет емес, тайталасқан күрес, айтыс-тартыс, қырқыс. Айлаға қарсы айла, әрекетке қарсы әрекет. Оны істейтін кейіпкерлердің характері. Бәрі соған байланысты: жақсылық та, жамандық та. Характер, мінезділік — адамның өзегі, алтын арқауы. Атом бөлшектенгенде орасан зор энергия пайда болатыны мәлім. Характер ядро іспетті. Драманың ойдағыдай шығуы сол ядроның қуатын қалай “босата” алғанына, яғни кейіпкердің мінезін қалай аша білгендігіне байланысты. Оның тәсілі сан алуан. Характер қақтығыста, тартысқа көрінбек. Қшінде бүккен сырлары, әлеум.-саяси көзқарасы, өзге де адамгершілік, құлықтылық, ар-инабаттылық қасиеттері жан алып, жан берген күрес, шайқастарда ашыла түспек. Ғ. Мүсіреповтың драмаларындағы характерлер дәл сондай шиеленіс, күрес үстінде ашылады. Біреулері махаббаттай пәк, асыл да асқақ сезім үшін, сүйген жарының жолында өзін құрбан етеді. Сөйтіп рухани сұлулығымен көрермен жүрегінде мәңгі ұялайды. Қайсыбірі ұсақтығымен, арам, арсыздығымен жирендіреді. Екеуі жиылып адамның іштей жуылуына, жаңғырып шыңдалуына бастайды.
Ауыл-аймақ
Қос сөзді тұтас алсақ та немесе оның құрамындағы «ауыл» мен «аймақ» сөздерін дербес қарағанда да мағынасы кез келген адамға түсініксіздік тудырмайды. Алайда басқа түркі тілдерінің немесе туыс саналып жүрген өзге тілдер дерегіне үңіле қарасақ, осы сөздердің қай-қайсысының да тұңғыш, алғашқы мағыналары болғандығы анықтала түседі. Қазіргі тұрғыдан алғанда, «аймақ» сөзінің екі түрлі — өлке, өңір, атырап және айнала, маңай, төңірек сияқты мағыналары бар: «...Таусылар емес тау қырман, Аймаққа төне тұр қарап» (Ғ. Қайырбеков, Құрдас.). Ал «ауылдың» (түсіндірме сөздігіміздің көрсетуінше) төрт мағынасын білеміз. Ауылдың қазақ тіліндегідей мағынасы қырғыз, алтай, хакас тілдерінде де кездеседі. Өте ерте кездерде «ауыл» сөзінің «көрші» мағынасы болғандығын жазба моңғол тілі деректерінен табамыз:
Әдебиеттің тегі мен түрі
Дереккөздер:
Қазақ Ұлттық энциклопедиясы
Ауыл-аймақ
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Әдебиеттің тегі мен түрі
Дереккөздер:
Санат:Әдебиет
Коллинеарлық
Коллинеар векторлар қасиеттері
Санат:Векторлық талдау Санат:Аффиналық геометрия Санат:Математикалық қатынастар
Муньоро Ньямау
Муньоро Ньямау (5 желтоқсан 1942, Кийси, Кения) — кениялық жеңіл атлет, қысқа қашықтықтарға жүгіруші. 1968, 1972 жылдары Олимпиада чемпионы атанды.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер Санат:Кения жеңіл атлеттері Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары Санат:Кения Олимпиада чемпиондары Санат:1968 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Листонос
Листонос -салмағы 7-15 г болатын кішкентай жарғанат.Насекомдармен,сөлді жемістермен қоректенеді.Өте қомағай.Ұсақ листоностор топтанып үңгірде,жылы әрі салқын қуыстарда тіршілік етеді.Олардың көздері әлсіз,сондықтан олар күндіз де,түнде де нашар көреді.
Дереккөздер
Санат:Жануарлар
Байдук (Тяжин тармағы)
Байдук — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тяжин өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Конструктивизм
Конструктивизм (contructio - құру) - адамды қоршаған материалдық ортаны жобалаудың жаңа әлеуметтік-функционалдық міндеттерін айқындайтын кеңес өнерінің 1920 - 30 жылдарындағы бағыт. Конструктивизмнің басты принциптері: жоспарланған шешімдері мен конструкциялардың көзделген мақсатқа барынша сәйкестігі, салынатын құрылыстың тиімділігі, жаңа әлеум. тұрмысқа үйлесетін, әрі жергілікті жағдайлар мен ұлттық дәстүрлерді жете бағаламайтын тұрпайы формаларды асыра әдемілеу. Конструктивизм ерекшелігі құрылыстардың стилистик. ішкі және сыртқы кескіш қарапайым, біркелкі болды. Архитекторлар қабырға мен терезе ойықтарының көптеген қажетсіз элементтерін алып тастады. Конструктивизм архит. ғимараттарының композициялық құрылысы асимметриялы, көлденең бағытталған, терезелері тұтас 1-қабаты ішіне қарай шегініңкі немесе тіреу-бағаналары жүйелі болып келеді. Қазақстанда конструктивизм үлгісі 1926 жылдан бастап орнықты. Алматы қалысының қоғамдық орт. бөлігіндегі: Үкімет үйі (қазіргі Қазақ Ұлттык өнер академиясы, 1928 - 31, арх. М.Я. Гинзбург), байланыс үйі 1939, (арх. Г.Г. Гераспмов), т.б. конструктивизм әдісімен салынған.
Шамшырақ
thumb|right|Шамшырақ thumb|[[Кронштадтта]] thumb|[[Осиновец шамшырағы ]] Шамшырақ, маяк — кеменің жағалауды бағдарлауына әрі өз орнын анықтауын және оны әр түрлі навигациялық қауіптерден сақтандыруға арналған мұнаралық құрылыс. Шамшырақ жарықтауыш оптикалық жүйелермен және әр түрлі сигнал беруге арналған техникалық құралдармен: акустикалық (наутофон, диафон, сирена, су асты қоңырауы, осциллятор), радиотехникалық (радиошамшырақ) және радиоакустикалық аппараттармен жабдықталады.