cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сен-Илер-Котт
Сен-Илер-Котт (Saint-Hilaire-Cottes) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Бетюн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62750, пошта индексі — 62120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 827 адамды құрады. Халық тығыздығы — 114,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Биолингвистика
Биолингвистика  - тілдік қарым-қатынасты нейрофизиологиялық және генетикалық факторлар арқылы белгілейтін биологиялық қызмет ретінде қарастаратын тіл білімінің бөлімі.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Мысльбек Йосеф Вацлав
Мысльбек (Myslbek) Йосеф Вацлав (20. 6. 1848–2. 6. 1922) – чех мүсіншісі. Жаңа дәуірдегі чех реалистік мүсін өнері мектебінің негізін салушы. Мысльбек шығармалары шебер жасалуымен және образ айқындығымен ерекшеленді. Табор қаласындағы Я. Жижка ескерткіші жобасының (19 ғ-дың 70 жылдары), Прага Ұлттық театр ғимаратындағы және Палацкий көпіріндегі топтама мен сәндік фигуралардың (19 ғ-дың 80–90 жылдары), Прагадағы Вацлав князьға тұрғызылған ескерткіштің (1913 ж. ашылды), көптеген мүсіндік портреттердің авторы болып келеді.
Пульс Сайрама
«Пульс Сайрама»– аудандық газет. 1963 жылдары «Знамя труда» газеті таратылғаннан кейін өз алдына басылым болып шыға бастады. 2000 жылдан бері Г.Әсетова басқарады. 2002 жылдары газет тілшісі Н.Жамбеков «Ауданның үздік журналисі» атағын жеңіп алса, басылым «Әйел басқаратын ең үздік БАҚ мекемесі» атағын және «Ауыл – 2003» облысы байқауында екінші орын алды.
Сілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"
Санат:Түркістан облысы газеттері‎ Санат:Орыс тілді газеттер
Boeing 757
Boeing 757 — екімоторлы тар фюзеляжды ортамагистральды жолаушы ұшағы. Ұшақ 1982-2005 жылдары американдық Боинг компаниясымен өндірілген. 757 экипажы екі ұшқыштан тұрады. Ұшақта әйнек кокпит (ұшқыштар кабинасы), екі контурлы турбореактивті қозғалтқыш, қарапайым құйрық тірегі және аса критикалық қанаты бар. Ұшақ өндірісі 2004 жылы 28 қазанда тоқтатылды, барлығы 1050 ұшақ өндірілді. Соңғы өндірілген ұшақ 2005 жылы 28 қарашада Shanghai Airlines әуекомпаниясына тапсырылды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Boeing ұшақтары Санат:Жолаушы ұшақтары
Кугарчи (Кугарчин ауылдық кеңесі)
Кугарчи — Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Кугарчин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 866 адамды құрады. Пошта индексі — 453345, ОКАТО коды — 80238840001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Алькала-дель-Рио
Алькала-дель-Рио (Alcalá del Río) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-дель-Гвадалькивир ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11004 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 13 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің Мәдениет комитеті (1999-2003)
ҚР Үкіметінің 1999 ж. 29 сәуірдегі қаулысымен құрылды.
ҚР Үкіметінің 2003 ж. 24 қарашадағы қаулысымен комитет таратылды, функциялары меи өкілеттіктері ҚР Мәдениет министрлігіне берілді.
Милфорд (Огайо)
Милфорд (Milford) — Огайо штатының Clermont округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Суөткізгіштік
Суөткізгіштік - заттардың өзі арқылы суды, ылғалды өткізу қасиеті, яғни судың сіңірілуіне қарсыласа алмауы, немесе дененің ылғалды өзінің сыртқы қабатында ұстап қала алмауы.
Дереккөздер
Санат:Механика
Матино
Матино (Matino) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Лечче провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 615 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 525 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 73046.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Giorgio Martire.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Әджібаев Төлеген
Әджібаев Төлеген (1963, Түркіменстан). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1986). 1986-1999 жылдары-Өзен бұрғылау жұмыстары басқармасында бүрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері, бөлім бастығы, бас инженердің орынбасары, бас инженер, өндірістік-техникалық қамтамасыз ету Басқармасының бастығы. 1999 жылдан - «Бұрғылау» ЖШС директоры.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сити оф Лонг Прэйрай (Миннесота)
Сити оф Лонг Прэйрай (City of Long Prairie) — Миннесота штатының Todd округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3458 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.3 км² шамасында. FIPS коды — 27-38060.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Полиморфтық
Полиморфтық - кейбір микроағзалар жасушалары пішіндерінің өзгеруі. Бұған табиғатта аса көп тараған протеус бульгарис деген шіріту бактериялары жатады. Кейде олар ұсақ таяқшаға ұқсаса, кейде ұзарып, жіп тәрізді күйге айналады.
Дереккөздер
Санат:Микроағзалар
Вайнах
«Вайнах» – Батыс Қазақстан облыстық Шешен-ингуш ұлттық мәдени орталығы.
1995 ж. ақпанда құрылған. Төрағасы – '''Р.С. Магомадов'''. Орталықтың мақсаты – облыстағы шешендер мен ингуштардың салт-дәстүрін дамытып, көмекке мұқтаж отбасыларына жәрдем жасау. Орталық қайырымдылық іс-шараларын ұйымдастырып, облыстағы балалар үйіне көмек көрсетіп тұрады. Басқа ұлттық-мәдени орталықтармен байланыс орнатып, ұлтаралық татулықты нығайта түсуге өз септігін тигізуде. Орталық мүшелері облыс пен Тараз қаласының қоғамдық өміріне белсене қатысуда.
Дереккөздер
Санат:Вайнахтар Санат:Батыс Қазақстан облысы қоғамдық ұйымдары
Армиял Тасымбеков
Армиял Тасымбеков - 1930-жылдардағы саяси куғын-сүргін құрбандары туралы сериялық зерттеу мақалалар жазған көсемсөзші. 1953 жылы Жаркент ауданында дүниеге келіп, 1999 жылы Алматыда қайтыс болған. Көбіне газет- журналдар мен теледидарда жұмыс істеген. Өмірінің соңғы жылдары [http://www.enu.kz/kz/#.UKNr_ocz3JM Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде] де қызмет атқарды. Баспасөзде адам тағдыры мен өнер әлемі туралы эссе, мақалалар жазып тұрды. «Жазығы не еді апалардың?» атты мақалалар топтамасы Алматыдағы жастардың «Өркен» газетінде жарық көрді. Осының негізінде деректі фильм де түсірді. 1994 жылы «Жалын» баспасынан «Жан дауысы: АЛЖИР архипелагі» атты кітабы жарияланды.
Дереккөздер
Санат:Алаш қозғалысы
Горна-Митрополия (Плевен облысы)
Горна-Митрополия (Горна Митрополия) — Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Долна-Митрополия қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 830 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5869. Телефон коды — 06556. ЕКАТТЕ коды — 16345.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Плевен облысының елді мекендері
Кәдімгі ементұмсық
Кәдімгі ементұмсық – конус тәрізді үлкен тұмсығы және қысқа құйрығы бар дене бітімі тығыршықтай, едәуір ірі денелі (47-61 кило)  қунақ. Үлкен басы, қысқа денесі және ырғалып үрген жүрісі аздап тотыға ұқсас етеді. Жабын қауырсындарының реңі сүйкімді, шарап реңкті сұрғылт және қоңырқай олып келеді. Қанаты және құйрығы ақ аралас қара түсті. Аталығы мен аналығының түстері бірдей десе де болады. Еуразияның жалпақ жапырақты орманында өмір сүреді, далалық және шөлейт зоналарда болмайды. Қазақстанда кәдімгі ементұмсық тек қана көктемде және күзде, әсіресе атыс аудандарда ұшып өтеді. Тек Батыс Тәңіртау аймағындағы Қиыр оңтүстікте, Өзбекстанмен шекаралас жерде оқшауланған ортаазиялық түршенің ұялауы мүмкін. Ол дәлме-дәл іргелес- Піскем өзенінің жоғарғы ағысында өмір сүреді. Кәдімгі ментұмсық сүйекжемісті өсімдіктердің : шие, қара өрік, доланалардың тұқымымен қоректенеді. Ол қуатты тұмсығымен сүйекшлерді оңай шағып, дәнің алып жейді. Алайда балапандарын бунақденелілермен қоректендіреді. Дауысы- нәзік шиқыл, әуені- күңгірлете шырылдау.
БҰҰ-ның Азия әне Тынық мұхит елдеріне арналған экономикалық және әлеуметтік комиссия
БҰҰ-ның Азия әне Тынық мұхит елдеріне арналған экономикалық және әлеуметтік комиссия (АТМЕЭӘК) — БҰҰ-ның экономикалық комиссиясы. . Африка және Латын Америкасы елдеріне де арналған. Экономика және техникалық (жоспарлау, өнеркәсіп, электр энергиясы, қазба байлықтары, демография т.б.) түрлі саладағы дамуы және осы өңірде бұл проблемалардың шешілуі жайында бюллетеньдер сериясын шығарумен де айналысады.
Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2007
Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2007 — Футболдан Қазақстан чемпионатының он үшінші маусымы. "Қазақмыс" клубы бірінші рет жеңімпаз атанды.
Финалдық кезең
Санат:2007 жылғы футбол Санат:Футболдан Қазақстан бірінші лигасы
Сергей Васильевич Дрожжин
Сергей Васильевич Дрожжин (1941 жылы туған), вальцовщик, қоғам қайраткері. 1972 жылдан Қарағанды металлургия комбинатындағы «1700» салқын прокат станын іске қосуға қатысып, вальцовщиктер бригадирі болып істеді. Еңбек өнімдідігін арттыруға арналған талай жұмысшы бастамасының ынтагері болды. 1999-2004 жылы ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты.
КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1979). ҚазКСР Жоғарғы Кенесінің депутаты. КОКП 26-съезінің делегаты. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1941 жылы туғандар Санат:Қарағанды облысы тұлғалары Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Конарско (Благоевград облысы)
Конарско (Конарско) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 966 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2792. Телефон коды — 07442. ЕКАТТЕ коды — 38220.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Қарасу
Қарасу:
Елді мекендер:
Қырғызстан:
Өзендер:
Басқа мағыналар:
Предикат
Предикат (predіcatum — баяндау) — пікір түрінде қасиет пен ерекшеліктерді білдіретін пікір баяндауышы. Предикат белгілі бір нәрседе әлдебір қасиеттің (белгінің) барын не жоғын бейнелейді.
Мысалы, “Бүркіт — жыртқыш құс” деген пайымда предикат “жыртқыш құс” сөздерімен айтылып тұр. Предикат заттарға (субъектіге) ерекшелік пен қасиеттердің тән немесе тән емес екенін белгілейді. Предикат пікірдің субъективті-предикаттық құрылымының, қарапайым категориялық силлогизмнің қажетті және негізгі бөлігі болып табылады. Кең мағынасында предикат деп не ақиқат, не жалған мәніне ие болатын логикалық пропозиционалдық функцияны атайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Лингвистика
NGC 6547
NGC 6547 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Сейітмұхамет Тәбәрікұлы
Дереккөздер
Санат:Алаш қозғалысы
NGC 6547
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 7 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6547 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61378, UGC 11110, MCG 4-43-1, ZWG 141.48, ZWG 142.1.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Паулло
Паулло (Paullo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10359 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1253 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 20067.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Өсімдіктер физиологиясы, генетикасы және биоинженериясы институты
Өсімдіктер физиологиясы, генетикасы және биоинженериясы институты – ауыл шаруашылық дақылдарының физиологиялық, генетикалық механизмін зерттеу негізінде жаңа сорттар шығару және сұрыптау әдістерін жетілдірумен айналысатын ғылыми мекеме. ҚР Білім және ғылым министірінің қарамағында. 1993 жылы құрылған, Алматы қаласында орналасқан.
Құрамында 11 лаборатория бар (2005). 1993 жылдан бастап институт жанында аспирантура және докторантура ашылды. Институттың негізгі ғылыми бағыттары: сұрыптаудың генетик. негізінде айрықша белгілері бар өсімдіктің жаңа формаларын биоинженериялық әдіспен қысқа мерзімде шығару және ауыл шаруашылығы дақылдарының мол өнім беретін сорттарын шығару; өте сирек кездесетін және шаруашылық үшін маңызы бар өсімдіктердің гермоплазмасын ұзақ уақыт сақтау әдісінің және қалпына келтірілген көшеттерді өсіру мен оларды микроклондау әдісімен көбейтудің аса тиімді биотехнологиясын жасау; өсімдіктердің физиологиялық және генетикалық механизмін зерттеудің нәтижесінде, олардың қоршаған ортаның қауіпті жағдайларына, ауруларға, зиянкестерге төзімділігін арттыру және мол өнім алуды қамтамасыз ету; биологиялық активті заттарды (биопестицидтер, т.б.) қолданып, өсімдіктердің көбеюі мен төзімділігінің ғылыми-әдістемелік негізін жасау. Институт өсімдіктердің аязға, қуаңшылыққа төзімділігінің физиологиялық механизмін ашатын бейімделудің перманентті теориясын ұсынды. Өсімдіктердің морфогенезі мен қайтадан қалпына келуінің (мысалы: бидайдың көбею клеткасы алынған) клеткалық деңгейдегі механизмі ашылды. Микроспоралар дамуының гаметофитті жолынан спорофитті жолға ауысуынан андрогенездің (көбеюдің бір түрі) іске асатыны анықталды. Сұрыптаудың қалыптасқан әдісі бойынша 6 – 8 жылда алынатын гомозиготалы линияларды 1 – 2 жылда шығаруға мүмкіндік беретін сұрыптау процесін жылдамдатудың гаплоидты биотехнологиясы жетілдірілді. Оқшауланған буданды ұрықты өсірудің биотехнологиясы жасалып, соның нәтижесінде бидайды өзінің жабайы түрде өсетін тұқымдасымен будандастырып, төзімді буданды сорты алынды. Дәрілік, тағамдық және мәдени өсімдіктерді клонды микрокөбейтудің биотехнология әдістері жасалды. Белоктық, ферменттік және ДНҚ маркерлерін қолдана отырып, бидай мен арпаның генетик. әр түрлілігін зерттеу негізінде олардың бағалы генотиптері анықталды. Институтта жасалған физиология-генетикалық және биотехнологиялық әдістердің негізінде ауыл шаруашылығы дақылдарының (бидай, күріш, арпа, асбұршақ) 26 жаңа сорты шығарылды. Ғылыми жаңалықтары мен өнертабыстары үшін институт ғалымдары 26 авторлық куәлік пен патент алған. Институт Ресей, Украина, АҚШ, Ұлыбритания, Германия, т.б. елдердің көптеген ғылыми орталықтармен бірлесе ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізеді. Институтта Қазақстан Ғалымдарының академиясында: І.Рақымбаев, Ф.Полымбетова, биология ғылым докторлары, проф.: Б.Әнәпияев, Б.Сәрсенбаев, І.Жанбакин, Е.Богданова, О.Киршанская, А.Седовский, Н.Хайленко, Л.Мамонов, С.Кенжебаева, І.Өтеулин, А.Кохметова, т.б. жұмыс істейді.
Мініс Әбілтайұлы
Мініс Әбілтайұлы (1930 жылы туған, Монғол Халық Республикасы (МХР), Баян-Өлгий аймағы) – МХР-дің ғылымы. Тарих ғылымдарыныӊ докторы болған(1972). Монғол Халық Революциялық партиясының (МХРП) мүшесі. Абай атындағы педагокилақ институтын бітірді (1955). МХРП ОК-нің жанындағы Партия тарихы институты директорының орынбасары болып жұмыс істеді. «МХР Баян-Өлгий аймағындағы қазақ халқының тарихы» атты монографияның тағы басқа ғылыми еңбектердің авторы. Санат:1930 жылы туғандар Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері Санат:Тарих ғылымдарының докторлары
Әдиев Руслан
Әдиев Руслан (1965, Ақтау қапасы). Қазақ политехникалық институтын (1988), Уфа энергия қорлары көлігінің проблемалары институтының аспирантурасын (2001) бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты (2001). 1988-1995 жылдары - слесарі-қурастырушы, бригадир, шебер, құрастыру цехының бастығы, өндірістік-техникалық басқарманың бастығы. 1995-1998 жылдары - «Станок жасау зауыты» АҚ бірінші вице-президенті, президенті. 1998-2004 жылдары - «Қазтрансойл» ЖАҚ бас менеджері. 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ департаментінің директоры.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
NGC 2073
NGC 2073 — Қоян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2073 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17772, ESO 554-31, MCG -4-14-24.
Қызылкөл су құбыры
Қызылкөл су құбыры - Люсин бұлақтарының жерасты су құбыры. 1977 жылы пайдалануға берілді. Көршілес Орынбор облысының Соль-Илецк ауданындағы Люсин кентінен 5 км қашықтықта орналасқан. Жоба бойынша өндірістік қуаты 2.77 мың км3 су көлемін құрайды. Су құбырының ұзындығы 107.4 км. 9 елді мекенді сумен қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан су құбырлары
Логась-Юган
Логась-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куноват өзенінің оң жағалауынан 46 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 222 км-ді құрайды.
Елтай темір кендері
Елтай темір кендері  – Қостанай облысында 1950 жылы ашылған темір (магнетит) кендерінің тобы. Рудный қаласының оңтүстігінде 47 км жерде орналасқан.
Логась-Юган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Елтай темір кендері
Геологиялық құрылымы
Кендер Қарасу антиклиналі бойында, диорит интрузиясы мен төменгі тас көмір шөгінді-жанартаутекті жыныстарының жапсарынан орын алады. Жыныстар бетін қалыңдығы 40 м-дей мезо-кайнозой шөгінділері жапқан.
Жатыс сипаты
Әр кенде қабат, линза тәрізді бірнеше кентас денелері бар. Олардың ұзындығы 500 – 550 м, қалыңдығы 5 – 40 м, құлау бұрышы солтүстік-батысқа 20 – 25°, тереңдігі 50 – 400 м.
Минералдары, құрамы
Тұтас және сеппе түрінде кездесетін негізгі кентас минералдары – магнетит пен гематит. Тотығу белдемінде (тереңдігі 50 – 60 м) магнетит кентастары мартит пен қоңыр теміртасқа айналған. Кентас құрамында 20 – 30%-дан 50 – 60%-ға дейін темір, 0,5 – 4%-дай күкірт бар. Кентас оңай байытылады. Елтай темір кендерінен барланған өндірістік қоры 15,2 млн. т, кентастағы темірдің орташа мөлшері 45,0%; ал болжамдық қоры 50 – 100 млн. т шамасында.
Дереккөздер
Санат:Қостанай облысы кен орындары
Экстремумның қажетті шартты
Экстремумның қажетті шартты - 1. Бір айнымалды y=f(x) функциясының х0 нүктесінде экстремумы бар болуы үшін f'(х)-тің осы нүктеде нөлге тең болуы немесе туындының болмауы қажетті шарт; 2. Көп айнымалды u = f(х1, х2,...,хn) функциясының (х10, х20,...,х0n) нүктесінде экстремумы бар болуы үшін осы нүктеде функцияның барлық дербес туындыларының нөлге тең болуы: немесе кейбір туындылырының бар болмауы қажетті шарт.
Дереккөздер
Санат:Математика
Кешегі Оспан ағасы
Кешегі оспан ағасы	- Абайдың 1895 ж. жазған өлеңі. Көлемі 18 тармақтан тұратын бір шумақ. Інісі Оспан қайтыс болғанда шығарған топтамасына кіреді.
Базеличе
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2841 адамды құрайды. Халық тығыздығы 60 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 47 км² шамасында. Пошта индексі — 82020.
Кешегі Оспан ағасы
Сүйікті баласы Әбдірахман өліп, аза шөккен ақын осыдан 2-3 жыл бұрын қайтқан інісін еске алып, «адамзаттың» жомарты, досына жаз, жауына аяз болып, әрқашан әділдік таразысын тең ұстаған кешегі Оспанды да алған жоқ па еді бұл өлім» деп, өзіне-өзі сабыр айтады.
Базеличе
Елді мекеннің қамқоршысы — San Leonardo Abate.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Кешегі Оспан ағасы
Өлең композициялық құрылысы, жазылу түрі, айтпақ тұжырымы жағынан ақынның Әбдірахман қазасына арнаған топтамасына енетін: «Арғы атасы қажы еді...», «Кешегі өткен ер Әбіш», «Бермегенкүлға кайтесің ірген..» «Жылағанды тоқтатып...» жұбату жырларын еске тұсіреді. Бұлардың барлығында да әрісі Мүхамбет Расулдан бастап, бөрісі Оспанға дейінгі дүниеден өткен белгілі адамдардың асыл қасиеттерін атай отырып: «Оны да алды бұл елім, сабырлық қылсаң керек-ті» деген жазмышқа еріксіз кенген дәрменсіз пенденің жұбанышын білдірген. Өлең 7-8 буынды, -а, -ә, -б, -ә түріндегі шұбыртпалы ұйқаспен жазылған. Алғаш рет Абай шығармаларының 1933 жылғы толық жинағына енгізілді. Аздаған текстологиялық өзгерістерге ұшыраған. Өлеңнің 8-жолы 1933 жылғы басылымда «Алысқанын демепті», 1939 жылғы жинақта «Алысқанды демепті» болса, қалған басылымдарда бұл жол Мүрсейіт қолжазбалары бойынша «Алысқанды демепті» түрінде алынған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Балансталған полиморфизм
Балансталған полиморфизм - популяция полиморфизм, популяция ішіндегі екі немесе бірнеше генетикалық әртүрлі формалардың оптимальды қатынасы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Муханиха
Муханиха — Ресейдегі өзен. Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Камышевка өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері
Жоғарғы мурсаля
Жоғарғы мурсаля — Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Кугарчин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 152 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кысьва
Кысьва — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уролка өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Бразиландия-ди-Минас
Бразиландия-ди-Минас (Brasilândia de Minas) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Батыс Солтүстік-Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Паракату экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 163 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2 515,34 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,8 адам/км².
Кысьва
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Бразиландия-ди-Минас
Тарихы
Қала 1995 жылы құрылған.
Кысьва
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бразиландия-ди-Минас
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Мақсат Тәж-Мұрат
Мақсат Тәж-Мұрат - әдебиеттанушы-ғалым, эссеист. Филология ғылымдарының кандидаты. 1959 жылы Атырау облысы Жылой ауданы Төлес ауылында туған. ҚазҰУ-ды бітірген. Республикалық баспасөз құралдарында жауапты қызмет атқарған. Әл-Фараби атындағы ҚазҮУ-дың доценті. Қазір «Ана тілі» ұлт апталығы газетінің бас редакторы. Бірнеше кітаптың және мақалалардың авторы: «Шәңгерей: жасампаздық өмірі» (1998), «Батыс Алашорда: библиографиялык сөздік тәжірибесі» (2003). Алашорданың Батыс бөлімі туралы зерттеулер жұргізген. Алаш қайраткерлері А.Абылаевтың, Қ.Асановтың, Ғ.Әлібековтің, Ғ.Есшғұловтың, К.Жәлшовтің, А.Мәметовтің, Н.Ипмағамбетовтың, С.Қаратілеуовтің т.б. өмірбаяндарын жазған.
Дереккөздер
Санат:Алаш қозғалысы
Ирхаузен
Ирхаузен (Irrhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Федоровка (Оргон тармағы)
Фёдоровка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ортон өзенінің сол жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Таптым Әділов
Әділов Таптым (1948, Түркіменистан). 1967-1976 жыпдары - Красноводск МӨЗ технология цехының кокс қондырғысында оператор. 1976-2000 жыпдары - «Қазмұнайгаз» БӨ» АҚ «ОМГң ӨФ газ өңдеу Басқармасының № 1 газ өңдеу цехында технологиялық қондырғылардың операторы, 2002 жылдан - технологиялық  қондырғыларды жөндейтін 5 разрядты слесарь. «Еңбек Қызыл Ту» (1986), «Құрмет» (1999) ордендері мен «Еңбектегі ерлігі үшін» (1981) медалымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Нёрдлинген
Нёрдлинген (Nördlingen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Донау-Рис ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 19023 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 68,10 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 79 194. Қаланың басшысы — Херман Фауль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Вильгельмина Друкер
Вильгельмина Друкер( Вильгельмина Элизабет Лензинг отбасында 1847 жылы 30 қыркүйекте Амстердам қаласында дүнеге келген, 1925 жылы 5 желтоқсанда дүниеден өтті.) Голландиялық жазушы және саясаткер. Голландияның алғашқы феминисттерінің бірі, Друкер сонымен қатар Gipsy, Gitano и E. Prezcier деген лақапаттармен танымал болған.
Өмірбаяны
Вилгельмина Друкер тігінші Констанция Кристина Линзинг пен неміс-еврей банкирі Луис Друкерден туған екі қыздың бірі болып табылады. Әкесі Луис Друкер анасына үйленуден немесе балаларын ресми түрде мойындаудан бас тартты, бұл нидерландық Вильгельминаның қиын жағдайда өскенін білдіреді. Друкер анасы айналысқан кәсіппен айналысты және 1886 жылдан бастап әлеуметтік-демократиялық облигациялар жиналысына, De Unie одағына, Nederlandsche Bond voor Algemeen Kies-en Stemrecht (Голландияның жалпыға бірдей сайлау құқығы лигасы) және De Dageraad бостандықтар қауымдастығына қатысты. Кейінгі жылдары социализм Друкерге үлкен қалыптастырушы әсер етті. Өзінің жеке тәжірибесіне сүйене отырып, ол әйелдерге әсер ететін әлеуметтік механизмдерді талдап, түсініп, өзгеріске жету үшін қандай әрекеттер жасау керектігін түсінді. Бүркеншік атпен ол бай әйелден туылған балаларды ғана мойындайтын, әкесінің моральдық стандарттарын сынға алған кітап жазды.
Друкер сонымен қатар өгей ағасы либералды саясаткер Хендрик Людевик Друкерге қарсы сот ісін бастады, сот Друкердің әкесі Луиден Лодевикке қалған мұраны алуға байланысты болды. Друкер ол сотты 1888 жылы жеңіп қаржылық тәуелсіздікке қол жеткізді. Осыдан кейін Друкер радикалды және социалистік топтардың басқа әйелдерімен бірге әйелдер мен қыздарға арналған апта сайынғы журнал De Vrouw (әйел) құрды. 1889 жылы Друкер Vrije Vrouwen Vereeniging (VVV немесе еркін әйелдер қауымдастығы) құрды, ол 1894 жылы Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht (әйелдер құқығы қауымдастығы) болды. Друкер VVV қауымдастығын 1891 жылы Австрия, Германия және басқа елдерден келген делегаттармен қосылып Брюссельдегі Халықаралық социалистік жұмысшылар конгресінде, екінші Интернациолдық конгресінде таныстырды.Италия барлық елдердің социалистік партияларының манифесттерінде ерлер мен әйелдердің толық құқықтық және саяси теңдігі туралы үндеуді қамтуы керек деген қарар қабылдауға шақырды - бұл қарарды конгресс қабылдады.
1893 жылы Друкер және оның оң қолы Дора Шук-Хавер екеуі 1926 жылға дейін созылған «Evolutie» апталық журналын құрды. Друкер Нидерландыда дәріс оқыды, бірнеше әйелдер кәсіподақтарын құруға қатысты және 1897 жылы жаңадан құрылған Vereeniging Onderlinge Vrouwenbescherming (VOV немесе әйелдерді өзара қорғау қоғамы) мүшесі болды, ол тұрмыс құрмаған аналар мен олардың балаларының құқықтарын қорғады. Друкер VOV әйелдердің құқықтары үшін және әділетсіз заңдар мен ескірген моральға қарсы қоғамдық салада жұмыс істеу үшін барлық әйелдерді - үйленген немесе тұрмысқа шықпаған, балаларымен немесе баласыз біріктіретін әскери ұйым болуы керек деді. Ол VOV-дың миссиясы мен рөлі туралы өзінің ойлары мен идеяларын түсіндірді, мысалы, Blijf van mijn Lijf (сөзбе-сөз менің денемнен аулақ бол, әйелдер паналары желісі) және Vrouwen tegen Verkrachting (Әйелдер зорлауға қарсы) сияқты белсенді ұйымдардың негізін қалады. Әйелдердің теңдігіне қол жеткізу үшін күресуге шақырған шайқастары үшін оған «Ижзерен» (темір) немесе «Долле» (ессіз) Мина деген лақап ат қойылды, ол әйелдер корсетінің символикалық түрде көпшілікке жағылуынан кейін одан да танымал болды. 1970 жылы негізі қаланған, әйгілі феминистік белсенділер тобы Dolle Mina Амстердамдағы көкірекшені жағу рәсімінде Вильгельмина Друкердің есімімен аталды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Амстердамда туғандар Санат:Жазушылар Санат:Саясаткерлер
Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі (финал)
Футболдан Еуропа чемпионаты 2008 (финал) — 2008 жылы 29 маусымда Венадағы "Эрнст Хаппель" стадионында өткен 2008 жылғы Футболдан Еуропа чемпионатының шешуші матчы. Испания құрамасы 1:0 есебімен Германияны ұтып, 44 жылдан соң екінші рет Еуропа чемпионы атанды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Футболдан Еуропа біріншілігінің финалдары
Белгібай Бектұрғанов
Белгібай Бектұрғанов (1894-1967) - халық ақыны. ОҚО, Түлкібас ауданындағы Майлыкент деген жерде кедей шаруа отбасында туған.
Ескі жыр-дастан, толғау-термелерді көп білген. Өзі де өлеңдері жергілікті баспасөзде жарияланған. Ауылды советтендіруге, байларды конфискелеу, коллективтендіру жұмысына белсене қатыскан.
Дереккөздер
Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:Қазақстан ақындары
Үлкен Рассоха (Лапа тармағы)
Үлкен Рассоха — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лапа өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Горни-Дыбник (Плевен облысы)
Горни-Дыбник (Горни Дъбник) — Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Долни-Дыбник қауымының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2027 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5880. Телефон коды — 06512. ЕКАТТЕ коды — 16537.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Плевен облысының елді мекендері
Иван Иванович Артоболевский
Иван Иванович Артоболевский (9.10.1905 (26.9),Мәскеу, Ресей - 21.9.1977,Мәскеу облысы, КСРО) - машина және механизмдер теориясы саласындағы кеңес ғалымы, 1946 жылдан КСРО ғылым академиясының академигі. Социалисттік еңбек ері (1969)
Діни қызметкерінің отбасында туған. 1938 жылы әкесін Кеңес одағы ату жазасымен өлтірген.
1926 ж. К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылық академиясын бітірген.
1966 жылдан Бүкіл одақтық "Знание" қоғамының төрағасы, КСРО Жоғары Советінің (7-9 шақырылуы) депутаты. Ол 3 рет Ленин орденімен т.б. да ордендермен және медальдармен марапатталған. Артоболевскийға 1946 ж. КСРО ғылым академиясының П.Л.Чебышев атындағы сыйлығы, 1959 ж. Дүние жүздік бейбітшілік советінің Жолио-Кюри атындағы күміс медалы, 1966 ж. Чехославакия ғылым академиясының "Ғылым мен қоғам дамуына еткен қызметі үшін" медалы, 1967 ж. Инженер-механиктер институтының (Англия) Дж.Уатт атындағы халықаралық алтын медалі берілді.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Лонгвилл (Миннесота)
Лонгвилл (Longville) — Миннесота штатының Cass округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.6 км² шамасында. FIPS коды — 27-38114.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Надеждинка (Қарабалық ауданы)
Надеждинка — Қостанай облысы Қарабалық ауданы, Тоғызақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қарабалық кентінен оңтүстік-батысқа қарай 9 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 722 адам (359 ер адам және 363 әйел адам) болса, 2009 жылы 570 адамды (282 ер адам және 288 әйел адам) құрады.
Альколеа-дель-Рио
Альколеа-дель-Рио (Alcolea del Río) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-дель-Гвадалькивир ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3407 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 50 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 53 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Қазақстан компартиясы басқару органдарының қызметі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қоғамдық-саяси жағдай
Республиканың партия ұйымын Ж.Шаяхметов басқарды. Ол ҚК(б)П ОК—нің 1946 жылғы 20—22 маусымдағы Пленумында сайланды. Соғыстан кейінгі кезеңде Коммунистік партия идеологиялық жұмысты күшейтуге кірісті. 1946 жылы БК(б)П ОК-нің «Звезда» және «Ленинград» журналдары туралы, «Драмалық театрлардың репертуары және оны жақсарту шаралары туралы», «Большая жизнь» кинофильмі туралы» қаулылары жарық көрді.
Қазақстанда аталған қаулыларды негізге алған саяси науқан 1946 жылғы 26 қыркүйекте Алматыда өткен әдебиет пен өнер қайраткерлерінің жиналысынан бастау алды. Жазушылардың шығармашылығы саясаттан тыс, социалистік реализм принциптерінен ауытқығандығы үшін сыналды. Жазушы Ә.Тәжібаевты «Біз де қазақпыз» кітабында патшалар мен хандарды мадақтағаны үшін сынға алды. Мұндай жиналыстар республикалың барлық облыстарында өте бастады. Журналдар идеолоғиялык зиянды еңбектерді басқаны үшін кінәлі деп табылды. Театрлар буржуазиялық драматургтер пьесаларын, мысалы, Лопе де Вега, Шеридан, Бомарше, т.б. сахналағаны үшін жазғырылды.
ҚКЖО (Қазақстан кеңестік Жазушылар одағы) белсенді жүргізілген саяси науқан нәтижесінде 1947 жылы қазіргі заман тақырыбына лайық шығарма тудыру жөнінде міндеттеме алуға мәжбүр болды. 1947 жылдың 21 қаңтарында ҚК(б)П ОК-нің «Қазақ КСР ғылым академиясының Тіл және әдебиет институтының жұмысындағы өрескел саяси қателіктер туралы» қаулысы шықты. Көп ұзамай ҒА-да партия жиналысы өтті. Тіл және әдебиет институтының ғылыми зерттеулер жоспары қайта қаралды, революцияға дейінгі қазақ әдебиетіне байланысты тақырып алынып тасталды. М.Әуезовтің шығармашылық және ғылыми қызметі сыңға алынды. Ол орысқа қарсы, реакцияшыл, кертартпа көзқарасты насихаттаушы ретінде айыпталды. Қаулының мәнін түсіндіру үшін Алматыда ғылым, әдебиет пен өнер қайраткерлерінің жиналысы шакырылды. 1948 жылы 23 ақпанда Қазақстан композиторлар одағының жалпы жиналысы өтті. Е.Брусиловский, В.Великанов сияқты сазгерлер «Орыс музыкасы классиктерінің тәжірибесін мансұқ еткені үшін» сынға алынды.
1948 жылы тамызда Қазақстанда Қазақ КСР ҒА ҚК(б)П ОК-нің келісімімен барлық биологиялық және медицина ғылымдары институттары мен секторларының ғылыми-зерттеу еңбектері жоспарын қайта қарауға бұйрық берді. 1948 жылы 21 қыркүйекте ҚК(б)П ОК-нің Бюросы республикадағы агробиология ғылымының жағдайын тексеру туралы шешім қабылдады.
ҚК(б)П-ның кезекті IV съезі 1949 жылдың 25 ақпаны мен 1 наурыз аралығында Алматыда өтті. Съезде КСРО құрамындағы республиканың экономикасы мен мәдениетін одан әрі дамыта түсу жолдары анықталды, партиялық-ұйымдастырушылық және көпшілік-саяси жұмыстарды жандандыра түсу қарастырылды. 1951 жылы 10 сәуірде ҚК(б)П ОК-нің «Правда» газетінде жарияланған «Қазақстан тарихы мәселелерін маркстік-лениндік тұрғыдан сөз ету туралы» атты мақала жөнінде қаулысы шықты. Бұл қаулы республикадағы тарих ғылымының бұдан былайғы дамуына кері әсер етті. Тарихшы Е.Бекмаханов қуғынға ұшырады. Ол партия қатарынан шығарылды, «кеңеске қарсы әрекеті үшін» қызметінен босатылып, 25 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол Сталиннің жеке басына табыну әшкереленген соң ғана ақталды. Республиканың Қ.Сәтбаев, А.Жұбанов, А.Н.Самойлович, Е.Исмаилов, Б.Сүлейменов, Қ.Жұмалиев, т. б. көптеген көрнекті ғалымдары құғын-сүргінге ұшырады.
Халық шаруашылығы (1945—1953 жылдары)
IV бесжылдық жылдарында (соғыстан кейінгі бірініші бесжылдық 1946—1950 жылдары) капиталистік елдермен әскери текетірес жағдайында И.В.Сталин халық шаруашылығы үшін аса қажетті төрт бағытты атап көрсетті: металл — қару-жарақ және кәсіпкерлерге арналған құрал-жабдықтар шығару үшін; жанармай-отын — зауыт, фабрикалар мен транспорттың қызметін қамтамасыз ету үшін; мақта — әскерлерге киім-кешек шығару үшін; астық — әскерді азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін.
1947 жылдың желтоқсанында КСРО министрлер Кеңесі мен ҚК(б)П ОК-нің «Ақша реформасын өткізу және өнеркәсіп, азық-түлік тауарларына карточканы жою туралы» қаулысы шықты. Нәтижесінде ашық саудаға көшіп, бірыңғай мемлекеттік бөлшек сауда бағалары белгіленді. Тұтыну тауарларының тапшылығы жағдайында, жеңіл өнеркәсіпті шұғыл дамытуға бағытталған шараларға қарамастан «Б» тобының салаларында жағдай өте нашар күйде қалды. 1950 жылы республикада бар болғаны 65 жеңіл өнеркәсіп орны болды.
1951 жылдың 15—18 желтоқсанында Қазақстан Коммунистік партиясының кезекті V съезі болып өтті. Съезде шаруашылық және мәдени құрылыстар саласында бірқатар кемшіліктер жіберілгендігі анықталды. Ж.Шаяхметов ҚК(б)П ОК-нің Бірінші хатшысы болып қайта сайланды. Тың эпопеясы. Сталин қайтыс болғаннан кейін (1953 жылы 1 нayрыз) жеке басқа табынуға карсы науқан басталды. 1954 жылдың 5-6 ақпанында өткен Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің пленумында Ж.Шаяхметов хатшылық қызметтен босатылды.
Тың көтерілгенге дейін Қазақстан мемлекетке 1,3—1,5 млн т, жақсы шыққан жылдары 2 млн т астық берсе, 70-жылдары орташа жылдық норма 14 млн т болды, оның 6-7 т-ын ғана республика өз қажетіне жүмсай алды. Тың игергеннен бері республика күріш те өсіре бастады Астық сапасы біртіндеп жақсарды. Қазақстандағы ауыл шаруашылығы ғылымының дамуы өз әсерін тигізді. Шортандыдағы астық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының қызметі жемісті нәтиже бергені белгілі. Бұл институтты көп жылдар бойы академик А.И.Бараев басқарды. Қазақстанның селекционерлері астық дақылдарының құрғақшылыққа және аязға тәзімді сорттарын көптеі шығарды.
Тың игеру Қазақстанның өндіргіш күштерін дамыту мәселесіндегі қарама-қайшылықтарды шиеленістіре түсті. Тың игеруге өте көп мөлшерде материалдық және қаржы қоры жұмсалды. Республика 1954 — 1956 жылдары көптеген тракторлар мен астық комбайндарын, жүк таситын және арнаулы машиналар, электр станцияларын, трактоp соқаларын, дәнсепкіштер сатып алды. 1954—1958 жылдары мемлекет ауыл шаруашылығын механикаландыру, өндірістік құрылыс мекемелерін салу үшін 9,7 млрд сомнан астам қаржы жұмсады. Соның нәтижесінде тың жердің өндірістік инфрақұрылымы республиканың өзге аймағына қарағанда қарқынды дамыды. Қазақстанның оңтүстік және батыс облыстары бұл салада қысым көрді. Бұл жақта өндіргіш күштер тапшылығы өсті, әлеуметтік-экономикалық жағынан да тың игерілген аудандардан артта қалушылық байқалды.
Өндірісті басқарудың тетіктерін жақсарту мақсатында Коммунистік партия 1957 жылдың ақпанында басқарудың салалық емес, аумақтық принципіне көшті. Қазақстанда төмендегідей Халық шаруашылығы кеңестері (ХШК) құрылды: Алматы, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Семей, Қостанай, Оңтүстік Қазақстан, Ақтөбе, Гурьев. ХШК бұрынғы әдіспен жұмыс істеуді жалғастырды. Мекеме басшылары мен еңбекшілер орталықтан басқару әдісіне бой үйретіп үлгерген еді. Ауыл шаруашылығын Көтеру арқылы халықтың тұрмыс жағдайын жақсарту мөселесін партия өз басшылығына алды. Бұл үшін КОКП үлкен-үлкен үш ауқымды бағдарламаны алға ұсынды:
1957 жылғы қыркүйектен — 1960 жылғы қаңтарға дейін республика партия ұйымын Н.И.Беляев басқарды. КОКП ОК-нің Пленумы (1958 жылы ақпан) машина-трактор станцияларын таратын, техникасын ұжымшарларға сатқан дұрыс деп тапты. Қазақстан ұжымшарлары мемлекеттен трактор, комбайн, т.б. ауыл шаруашылығы техникаларын — барлығы 160 млн сомға сатып алуға мәжбүр болды. Ал бұл техникалардың басым көпшілігі тозып біткен болатын, Беляевтің тұсында тың өлкесін құру дайындығы аяқталды.
Қазақстан 1960—1980 жылдарда. 1959 жылдың 14-15 қаңтарында өткен ҚК(б)П-ньң ІХ съезі КСРО-ның 1959—1965 жылдарға арналған халық шаруашылығын өркендетудің жетіжылдық жоспарынын жобасын талқылауға арналды. 1960 жылы 19 каңтарда Қазақстан компартиясы ОК-нің пленумы өтті. Д.А.Қонаев ҚК(б)П ОК-нің бірінші хатшысы болып сайланды. 1960 жылдың 10—12 наурызында ҚКП-ның X съезі өтті. Съезде жетіжылдық жоспарды мерзімінен бұрьш орындаудың іс-шаралары анықталды. Қазақстан Компартиясы ОК-нің Бірінші хатшысы болып тағы да Д.А.Қонаев сайланды. КОКП-ның жаңа Бағдарламасы — коммунистік қоғам орнату бағдарламасын қабылдауды міндетіне алған КОКП-ның 1961 жылдың 17—31 қазаны аралығында өткен XXII съезі карсаңында Қазақстанда партияның XI съезі (27—29 қыркүйек) ашылды. Партия Жарғысына сәйкес аталмыш съезден соң әр бес жыл сайын съезд өтіп отырды.
Екі жылдан кейін, яғни 1964 жылдың караша айында өткен КОКП ОК-нің Пленумы партияны аумақтық-өндірістік белгілер бойынша қайта құру кағидаларын мақұлдады. Нақтылап айтсақ, бұл шара партия басшылығының өзгеруіне байланысты жүргізілді. 1964 Жылдың қазанында Н.С.Хрущев басшылықтан кетті де, оның орнына әуелі бірінші хатшы, ал 1966 жылдан бастап КОКП ОК-нің Бас хатшысы болып Л.И.Брежнев сайланды. Бұл орында ол 1982 жылға дейін отырды.
60-жылдардың ортасындағы шаруашылық реформасы. Л.И.Брежневтің тұсында елде реформа жүргізу әрекеті байқалды. Экономика саласында 60-жылдардың ортасында халық шаруашылығы экономикалық тиімділік пен жоспарлаудың жаңа жүйесіне көшуді колға ала бастады. Ендігіде өндіріс орындарындағы жұмыстың негізгі көрсеткіші өндірген өнімнің жалпы мөлшерімен емес, керісінше, оны қаншалықты дәрежеде өткізе білудің әдіс-тәсілімен өлшенетін болды. Халық шаруашылығы кеңесі таратылып, Орталық өндірістік министрліктер қайта қалпына келтірілді. Өндіріс мекемелерінің басы- байлылығы көзделіп, міндетті түрдегі экономикалық көрсеткіштердің енны мейлінше қысқартылды. Оның есесіне өндірілген өнімнің бағасын Баға жөніндегі мемлекеттік комитет белгілеп отырды. Ал мемлекеттік жабдықтаудың құрылуы жоғарыда айтып өткен өндіріс мекемелерінің Пасыбайлылығына қарама-карсы әсер етті. Кеңестік экономикалық ғылымда, шындап келгенде, «Жеке меншіктің социалистік түрі» деген ұғым шындап колға алынған емес. Халықтық жеке меншікті иемдену құқығы Коммунистік партия басшылығындағы мемлекет қолында болды. Сондықтан да XX ғасырдың 60-жылдарындағы реформалар басталмай жатып аяқсыз қалды. Ал республикамыз партияның орталық органдары белгілеген шешімдер шеңберінде шектелді.
1977 жылғы 7 қазанда КСРО-ның Жоғарғы Кеңесі жаңа Конституцияны бекітті, ол 1936 жылғы Конституцияның орнына келді. Конституцияда ел «социализмнің дамуы» сатысына көтерілді деп қорытынды жасалды. Бұл жаңа термин 80-жылдардың басында «коммунизмге өту» идеясын кемсітушілік жағдайында енгізілген.
Д.А.Қонаевтың басшылығымен қазақтар партияның да, өкіметтің де жетекшілік қызметтеріне көптеп тартыла бастады. Сол кездерде сан жағынан орыстардың жергілікті кадрлардан басымдығы бұрынғыдай, емес азая бастады. Бұл әсіресе 1971 жылдан кейін, Д.А.Қонаев партияның Саяси бюросының толық мүшесі болып сайланғаннан кейін күшейе түсті.
Бүгінде, Кеңес өкіметі кезіндегі республика партия қызметкерлерінің қызметіне талдау жасай отырып, мынадай қорытынды жасауға болады. Орталықтың қысымына қарамастан, республика басшылығы Қазақстанды қандай жағдайда да дамыта түсуге ұмтылды. 1960—1970 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптік сипаттағы ғана емес, мәдени-тұрмыстық саладағы да құрылыстар мен объектілерді салу қарқынды жүрді. Бұлар — Медеу спорт кешені, Қазақстан қалаларындағы шағын тұрғын аудандар, мәдениет сарайлары, ірі әмбебап дүкендер, т.б. көптеген құрылыстар. Бұл кезеңде құрылған экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени құрылым кейінгі кезде Тәуелсіз Қазақстанның күш алып кетуіне негіз болды.
XX ғасырдың 70—80-жылдарындағы социалистік экономиканың дамуы. 1970—1980 жылдарда өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында өсу қарқынының баяулауы байқалды. Ал сырт көзге осіресе 70-жылдары өнеркәсіптің дамуы өте қарқынды болып көрінді. Қазақстан түсті металлургияның негізгі базасы болып есептелді, кең байтақ елде жылу-энергетикалық кешен қалыптасты, химия саласы ұлғайды, қара металлургия өсе түсті. Кен байыту секторы айтарлықтай ілгеріледі, жоғары технологиялық өнім өндіру, керісінше, жоққа тән еді.
Мұндай жағдайда ауыл шаруашылығы өнімінің көлемін азайту жалғыз жол болып табылады. Ауыл шаруашылығының тиімділігін арттыру үшін басшылық көптеген реформалар жүргізді. 70-жылдардағы Коммунистік партия пленумдарының басым көпшілігі ауыл шаруашылығын дамыту мәселелерін қарауға арналды. Партия жыл сайын капитал салу көлемін ұлғайтты, ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алу деңгейін қайта қарастырды, тыңайтқыштар мен улы химикаттарды кеңінен қолдануды ұсынды, суландыру бағдарламасын іске қосты, т.б. Алайда аталған шаралар ауыл шаруашылығы салаларын дамытудағы жағымсыз көріністі жоя алмады. Өйткені елдегі ұжымдық (шындығында, мемлекеттік) шаруашылық өндірістің дамуын қамтамасыз етуге емес, дайын өнімді иеленуге бағытталғанды.
Ядролық сынақ алаңдары
Соғыстан кейінгі жылдарда Қазақстан АҚШ пен КСРО арасындағы әскери-стратегиялық бәсеке едөуір маңызға ие бола бастады. 1947 жылдың 21 тамызында КСРО мемлекеті арнайы қаулымен атомдық зерттеу сынак алаңын ашу туралы шешім қабылдады. Таңдау Қазақ даласына, оның ішінде Семей қаласы маңына түсті. Сол жылдың күзінде сынақ алаңының құрылысы басталып та кетті. 1949 жылдың тамыз айында ядролық сынақ жүргізіле бастады.