cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sulfat kislotası
May tárizli bul suyıqlıq iyissiz, reńsiz bolıp, suwdan derlik eki ese awır. Suwda júdá jaqsı eriydi.Sulfat Kislota hawanı hám hár qıylı gazlardı keptiriwde,sonday-aq, hár qıylı zatlar quramındaǵı suwdı tartıp alıwda qollanıladı. Koncentraciyalanǵan sulfat kislota terige tamsa, terini qattı kúydiredi. Sonıń ushın sulfat kislota menen islegende júdá abaylı bolıw kerek. Onıń terige hám kiyimlerge tamıp ketiwinen saqlanıw kerek.Sulfat kislotanı suw menen aralastırǵanda júdá kóp jıllılıq bólinip shıǵadı, onıń sulfat kislotanıń eritpesin tayarlaǵanda kislotanı ıdıs diywalı boylap tamshılatqan halda áste-aqırınlıq penen suwǵa qosıw kerek boladı.Keri jaǵdayda kislota ústıne suw quyılsa olar tolıq aralasıp úlgermesten eritpe qaynap ketedi hám bul qaynaǵan aralaspa shiyshe ıdıstı sındırıp jiberiwi yamasa tasıp ketip kiyimge, terige, kózge tamıp ketiwi múmkin
Geografiyalıq kartalar hám olardıń túrleri
Geografiyalıq kartalardıń dúziliwi
Geografiyalıq kartalar oǵada kóp hám hár túrli. Kartalar — úyreniw, esapqa alıw, saq- law hám basqa maqsetler ushın gózlengen bolıwı múmkin. Kartalar kórsetilgen aymaqtıń úlken-kishiligine, masshtabına, mazmunına hám kózde tutılǵan maqsetine qaray toparlarǵa ajıratıladı. Kórsetilgen aymaqtıń úlken-kishiligine qaray, kartalar: dúnya hám yarımsharlar, materikler hám okeanlar, tábiyiy úlkeler, mámleketler, wálayatlar hám basqa hákimshilik birlikler karta- larına bólinedi. Masshtabına qaray: úlken masshtablı (1:10 000 nan 1 : 200 000 ǵa shekem); orta masshtablı (1 : 200 000 nan 1 : 1 000 000 ge shekem); mayda masshtablı (1 : 1  000  000 hám onnan mayda) kartalar boladı. Belgili bir orınnıń planın dúziwde de belgili masshtabtan (1 : 5000) hám onnan úlken paydalanıladı. Lekin plan kishi aymaqlar ushın dúziledi. Mazmunına qaray, kartalar: ulıwma geografiyalıq hám tematikalıq kartalarǵa bólinedi. Ulıwma geografiyalıq kartalar aymaqlardıń ulıwma kórinisi geografiyalıq ózgesheliklerin súwret- leydi. Bularǵa, tiykarınan, tábiyiy hám siyasiy kartalar kiredi. Tematikalıq tábiyiy kartalarda ayırım tábiyat komponent-   lerine qaraǵanda anıq hám tolıq súwretlenedi. Bunday kartalarǵa 6-klass atlasındaǵı Jer qabıǵınıń dúzilisi, tábiyat zonaları, kli- matı hám basqa kartalardı mısal etip kórsetiw múmkin. Ayırım waqıtları tematikalıq kartalarda bir yamasa eki emes, al bir-biri menen baylanısqan birneshe komponentler kórsetilgen boladı. Bunday kartalarǵa kompleksli kartalar delinedi. (6-klass atlasına qarań). Kartalardıń qollanılıw maqseti olardıń masshtabına, maz- munına hám úskenelew usılına úlken tásir kórsetedi. Bunı bir aymaqtıń bir qıylı mas shtablı hám mazmunlı, lekin hár qıylı maqsetli kartalardı bir-birine salıstırıp, anıq kóriw múmkin. Maqsetine qaray, kartalardı: oqıw, ilimiy, turistlik, úgit-násiyat- law sıyaqlı túrlerge bóliw múmkin.
.sd
Siltemeler
Toppdomän
Qostamǵalı
Qostamģalı - Qaraqalpaqtıń qońırat arısınıń shúllik toparına kiredi. Olar 7 ruwdan turıp, dáryanıń oń tárepinde jasaģan. Sol jılları olar 295 xojalıq bolıp, Xanlıqqa 60 nóker, 177 qazıwshı beriwge tiyisli bolģan. Qostamģalılardıń Arzı atalıq, Sapar xajı, Arpan degen biyleri, Qoshan degen ásker basıları bolģan.
Barrai kóhna karwansarayı
1920-jılǵı Buxara revolyuciyasına shekem ol jerde qorako'l terisi kótere sawdası menen shuǵıllanılǵan. Keyinirek jataqxana, qalanıń finans bólimi, 1-sanlı qala poliklinikası jaylasqan. 2019—2020-jıllarda karwansaray joǵatılıp, ornında jeke mıymanxana qurıla baslanǵan.
Luvr muzeyi
Tariyxı
Dáslepki márte muzey qapıları kópshilik ushın Fransuz Revolutsiyasi dáwirinde 1793-jılı 8-noyabrde ashılǵan. Onıń mińlaǵan kartina hám músinshilik úlgileri ishinde Gioconda (Mona Lisa),Milosslik venera,Samofrakiyalik Nika sıyaqlı ataqlı dóretpeler,Rembrandt,Tizian hám Leonardo de vinci kartinaları bar. 1989-jılı saray ortasına I. M. Pei jaratqan shisha piramida qosıladı.
Qurılısı
Luvr úsh tiykarǵı galereyadan ibarat — Syulli, Rishelyo hám Denon.
Derekler
Kategoriya :Kórkem muzeyler
Qıtay
thumb|right|250px| Qıtay bayraǵı thumb|right|250px| Qıtayın' Aziyadag'ı jaylasqan ornı
Paytaxtı: Pekin qalası. Iri qalaları: Shanghai, Guangjow, Shuncin, Chendu, Tyanczin, Xarbin, Nankin, Lxasa. Tiykarǵı xalqı qıtaylardan ibarat.
XV-XIX asirler
Chin (Cin) imperiyasınıń hálsirewi. XVIII ásir aqırlarına kelip, imperiyanıń basıp alıwshılıq qúdireti hálsiredi. Ekonomikalıq tubalawshılıq hám mámleket xalqınıń tiykarǵı bólimin qurawshı diyqanlardıń jarlılanıwı olardı kóterilis shıǵarıwǵa májbúr etti. Solay etip, Qıtay ishki qarama-qarsılıqlar qısqısında qaldı. Húkimdar dinastiya ómiri tawsılıp atırǵan dúzimdi barlıq sharalar menen saqlap qalıwǵa urındı. Olar barlıq qarsılıqlardı ayawsızlıq penen bastırdı. Bul dáwirde Qıtayǵa Ullı Britaniya hám Franciya sawdagerleriniń kirip keliwi kúsheydi. Olardıń belsendi hareketleri Qıtay húki-metin qáweterge salıp qoydı. Shet elliklerdiń mámleketke kóplep kirip keliwiniń aldın alıw maqsetinde imperator 1757-jılı Qıtay bándirgi orın-ların sırtqı sawda ushın jabıq dep daǵazaladı. «Jabıq esikler» dep at al-ǵan bul siyasat Qıtaydı sırtqı dúnyadan ajıratıp qoyıwǵa qaratıldı. Sırtqı sawda imperator hámeldarları baqlawı astında tek Guanjou portı arqalı ǵana alıp barılatuǵın boldı. Qıtaydıń ózin-ózi jekkeletip qoyıw siyasatı feodallıq tártiplerdiń saqlanıwına járdem berdi. Onıń ekonomikalıq, jámiyetlik hám mádeniy rawajlanıwına úlken zıyankeltirdi. Imperator hákimshiligi ilim hám texnika tarawında basqa xalıqlardıń jetiskenliklerin biykar etti. Mámleket artta qalıwshılıq batpaǵına batıp qaldı. Usınday bir sharayatta Ullı Britaniya húkimeti Qıtaydı óz sawdagerleri ushın ashıwǵa bar imkaniyatı menen urındı. Chin imperatorınıń qaysarlıǵın sındırıw ushın oǵan bir báháne kerek edi.
XIX-XX asirler
Import eksporttan ádewir kóp edi. Qıtay menen Ullı Britaniya arasında dúzilgen konvenciya Qıtaydı jáne de qıyın awhalǵa saldı. Konvenciya Ullı Britaniyaǵa Qıtaydıń 10 nan aslam portına erkin kiriw, ayırım wálayatlarda jeńillikli sawda etiw huqıqın berdi.1884- jılı Franciyanıń Vyetnamdı basıp alıwı sebepli Franciya — Qıtay qatnasıqları buzıldı. Usı jılı Qıtay Oraylıq Vyetnam ústinen rásmiy ústemliginen bas tarttı hám ol jerde Franciya protektoratın tán aldı. Qıtay húkimeti Franciya menen asıǵıs pitim dúzip, Franciyaǵa bir qatar máselelerde kelisim berdi.
1899-jılı «Ixetuan» háreketi qozǵalań túsin aldı. Ixetuanlar Yaponiyaǵa salıq tólewdi toqtatıw, Tayvandı Qıtayǵa birlestiriw talapların qoydı. Chin húkimeti qozǵalańnan qorqıp qaldı. Se-bebi, Ixetuanlar paytaxt hám wálayatlardıń derlik yarımın iye-lep alǵan edi. 1900-jılı húkimet qozǵalańshılarǵa qarsı jibergen áskerler jeńildi. Qozǵalańshılardıń jaqsı shólkemlesken otryadları Pekinge júris basladı hám bul jerde óz hákimiyatın ornattı.
Qitaydin social-ekonomikaliq jagdayi
Pútkil hákimiyattı iyelegen Yuan Shikay demokratiyalıq er-kinliklerdi joqqa shıǵara basladı. Ol jumısın revolyuciya ásker-lerin pútkilley quralsızlandırıwdan basladı. Húkimetke qarsı dúzilgen topar aǵzalarınıń táǵdiri ólim menen juwmaqlanatuǵın edi. Hárbir awılda jazalaw toparı jumıs isledi. Soǵan qaramay, demokratiyalıq kúshler 1912-jılı Gomindan (Milliy partiyanı)dı dúzdi. Partiya basqarıwı lawazımına Sun Yat Cen saylandı.
Geografiyalıq jaylasıwı
Qıtay geografiyalıq jaqtan Shıg'ıs Aziya da jaylasqa. Shıǵısında Tınısh okeanı menen, Arqa-Batısında- Rossiya menen, Arqa-Shıǵısında- Rossiya hám Koreya Xalıq Demokratiyalıq Reapublikası(KXDR)KXDR menen, Arqasında- Mongoliyamenen Batısında- Qazaqstan,Qırǵızstan,Tájikstan,Awǵanstan menen, Qubla-Batısında -Pakistanqarawında bolǵanDjammu-Kashmir,Hindistan,Nepal,Butanmenen, Qublasında- Myanma,Laos,Vyetnam mámleketleri menen shegaralasadı. Mámlekette tek ǵana bir saat poyası bar - UTC+8
.pf
Siltemeler
Toppdomän
.pg
Siltemeler
Toppdomän
Shenchjen
Toponimi
Jen atı haqqında eń áyyemgi jazıwlar 1410-jılda, Ming dinastiyası dáwirinde belgilengen. Xalıq gúrish atızlarında aǵım suwdı „Jen“ dep ataǵan (qıtaysha:圳; „say, suw aǵımi“). Shenjenge bul aymaqta jaylasqan (qıtaysha:深; „shuqır“) drenaj atı berilgen.
Shańaraq
ruwxıy juwapkershiligi menen bir-birine baylanısqan.
Olaf Scholz
Jaslıǵı hám bilimlendiriliwi
Scholz 1958-jıl 14-iyunda Tómengi Saksoniyanıń Osnabryuk qalasında tuwılǵan, biraq Gamburgtiń Rahlstedt rayonında ósken. Onıń ata-anası toqımashılıq sanaatında islegen. Onıń eki úkesi bar, Jens Scholz, anesteziolog hám Shlezvig Golshteyn atındaǵı Universitet medicina orayı bas direktori hám Ingo Scholz texnologiya isbilermeni. Olaf Scholz Oldenfelde qalasındaǵı Bekassinenau baslanǵısh mektepte oqıdı, biraq keyin Grokslohedaǵı Grokslohering baslanǵısh mektebine ótti. 1977-jılda orta mektepti tamamladı. 1978-jılda Gamburg universitetinde bir basqıshlı yuridika bilimlerin jetilistiriw kursı sheńberinde huqıqtanıw boyınsha oqıwdı basladı. Keyinshelik, ol miynet hám miynet nızamshılıǵına qánigelesken advokat retinde jumısqa jaylastı. Scholz 17 jasında Social-demokratiyalıq partiyaǵa aǵza boladı.
Shenchjen
Geografiyalıq ornalasıwı
Shenjen Merwert dáryası deltasında jaylasqan bolıp; qublada Gonkong, arqa-batısta Dongguan qalası menen (eki qalanıń oraylıq bólimleri arasındaǵı aralıq shama menen 60 km), arqa -shıǵısta Xoyjou qalası menen shegaralas. Dongguan Shenjendi Guangdong wálayatı paytaxtı Guangjou menen ajıratıp turadı (Shenjen orayınan Guangjou orayına shekem bolǵan aralıq shama menen 100 km). Merwert dáryasınıń qarama-qarsı jaǵasında, Shenjennen qubla-batısta 60 km aralıqta Juxay hám Makao qalaları jaylasqan. Shenjen menen Gonkong shegarası (Shamchun, qıtaysha:深圳 深圳) hám Shatujiao (Shataukok, qıtaysha:沙頭角 沙頭角) dáryaları boylap ótedi. Shenjen qalasınıń sub-provinsiyasiyal bóleginiń maydanı — 1989 km² (basqa dereklerge kóre — 1953 hám 2050 km²)
Shańaraq
Shańaraqtıń eń áhmiyetli sociallıq wazıypaları — insan násilin dawam ettiriw, balalardı tárbiyalawda, shańaraq aǵzalarınıń turmıs shárayatı hám bos waqtın ónimli shólkemlestiriwden ibarat.
Soraw gáp
— Siziń bayaǵı saparı mennen qattı kewlińiz qalǵan shıǵar, aǵa? — dedi.
Ózbekshe Wikipedia
Ózbekshe Wikipedia — Wikipedianiń ózbek tildegi bólimi, 2003-jıl 21-dekabrden baslap islep kelmekte.
Miynet birjası
Miynet birjası-jumıs beriwshi kárxanalar hám jumıs izlep júrgen adamlar ortasında dáldalshılıq qılatuǵın mámleketlik shólkem. Miynet birjasi jumıssızlardı dizimge aladı, kárxanalardaǵı bos is orinların anıqlaydı hám jumıs izlep júrgen adamlardı bul kárxanalarǵa jumısqa jiberedi. Miynet birjasina xabarlasqan jumıssızǵa, kásibi boyınsha jumıs tabılmasa, “jumıssız” degen at beriledi hám belgili waqıtqa shekem jumıssızlıq napaqası menen támiyinlenip turadı.
Mámleket byudjeti
Mámleket byudjeti mámlekettiń bir jıllıq dáramatları hám qárejetleri jobalastırılǵan tiykarǵı finanslıq hújjet esaplanadı. Mámleket byudjetin dúziwdegi gózlengen tiykarǵı maqset: mámleket aldında turǵan ekonomikalıq hám sociallıq wazıypalardı orınlaw ushın finanslıq tiykardı qáliplestiriw, mámleket ekonomikasın rawajlandırıwdıń keleshektegi jobasın ámelge asırıw, xalıq dáramatların qayta kórip shıǵıw boladı. Mámleket byudjeti dáramat hám qárejet bólimlerinen quraladı.
Nilufar
Nilufar (Nelumbo) — nilufarlaslarģa tiyisli suwda ósetuǵın kóp jıllıq ósimlikler gruppası. Eki yarım shardıń turaqlı regionlarında hám tropiklarda 2 túri — guli aqshıl qızǵılt reń ǵozashalı N. (N. nicifera) hám sarı N. (W. lutea) ósedi. Japraģı iri, qalqansiman, payası uzın, suw betinde qalqıp turadı yamasa suwdan joqarı kóterilip ósedi. Guli jalǵız, iri, eki jınslı, diametri 16 sm ge shekem baradı, aq yamasa aqshıl qızǵılt reń, xosh iyisli, japraģı ústinde ashıladı.
Blokcheyn
Blokcheyn — bul hár túrli maǵlıwmatlardıń úlken bazası bolıp, bul maǵlıwmatlar ayrıqsha “bloklar”ǵa jayǵastırıladı hám úzliksiz baylanısadı. Bulardıń barlıǵı kompyuterler hám internet sisteması arqalı ámelge asırıladı.
Belorussiyada 2020-jılǵı Prezidentlik saylawı
Evropa Awqamı
solğa|nobaý|Minsktegi úgit installyaciyası Belarusdagi prezident saylawları erkin hám ádalatlı bo'lmadi, dep ataladı Evropa Birlespesi (YI) diplomatiyasi basshısı Jozep Barrel bayanatında. Siyasatshı YI atınan sózler eken, „Saylawlar erkin hám ádalatlı bo'lmadi“, dedi.
Xalıqaralıq múnásibet
Qıtay
Aleksandr Lukashenkoni birinshi bolıp saylawlarda utqanı menen Kitay Prezidenti Si Tszinpin qutlıqlawladi.
Pedro Sánchez
Pedro Sánchez Pérez-Castejón (aytılıwı: Pedro Sanches Peres-Kastexon; 1972-jıl 29-fevralda tuwılǵan) — ispan siyasatshısı, 2018-jıl iyunınan berli Ispaniya Bas ministri. Ol sonıń menen birge, 2017-jıl iyunınan berli Ispaniya Socialistik jumısshılar partiyası (PSOE) Bas xatkeri bolıp, 2014-2016-jıllarda da bul lawazımdı iyelep kelgen.
Theobald von Bethmann Hollweg
Shejiresi
Betman Xollveg Brandenburgtıń Xohenfinov qalasında Prussiyalı mulozim Feliks fon Betman Xollvegtiń balası edi. Onıń babası belgili yurist alım, Berlin degi Frederik Uilyam universiteti prezidenti hám Prussiya mádeniyat ministri bolǵan Avgust fon Betman-Xollveg edi. Onıń úlken babası Iogann Yakob Xollveg bolıp, ol 1748-jılda Frankfurt-Mayn qalasında tiykar salınǵan Bathmann bankine iyelik etiwshi bay shańaraq baslıǵı bolǵan Bethmannıń qızına úylengen.
Keyingi ómiri
Betmann Xollveg 1919-jıl iyun ayında Awqamlas kúshlerden Kayzerdiń ornına onı sudqa beriwdi rásmiy túrde soradı. Joqarı áskeriy keńes onıń soranıwın itibarsız qaldırıwǵa qarar etti. Ol kóbinese awqamlaslar tárepinen urıstıń kelip shıǵıwı menen baylanıslı siyasıy jınayatlar ushın sudlanıwı múmkin bolǵanlar qatarında tilge alınǵan.
Xabar
Xabar - latınsha "informaciya" degen sózden alınǵan bolıp, túsindiriw, bayanlaw degen mánisti bildiredi.
.vi
Siltemeler
Toppdomän
Eskiz
Eskiz – eskiz; shala súwret, sızılma. Sızılmashılıq ásbaplarınan paydalanbastan qolda, kóz benen shamalanıp óbiekttiń shamalıq ólshemlerinde orınlanadı.
.vc
Siltemeler
Toppdomän
.la
Siltemeler
Toppdomän
Tısaw kesiw
Tısaw kesiw
1.Bul dástúr balanıń tez rawajlanıp, ayaǵında bekkem turıp, júriwine kómeklesedi;
5.Tusawı kesilgen balaǵa eldiń jası úlkeni esaplanǵan, xúrmetli adamı pátiya beredi, bunnan keyin dástúr boyınsha shashıw shashıladı.
.lt
.lt — Litva ushın joqarı dárejeli milliy domen.
.hn
Siltemeler
Toppdomän
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi
Joqarǵı Keńes baslıǵı
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi tárepinen Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń kelisimi menen Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń deputatlarınıń arasınan jasırın dawıs beriw jolı menen Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń wákilligi múddetine saylanadı.
12) Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik sıylıqlarına hám Qaraqalpaqstan Respublikasınıń húrmetli ataqlarına usınadı;
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyasın hám nızamların buzǵan jaǵdayda Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi tárepinen shaqırtıp alınıwı múmkin. Shaqırtıp alıw haqqındaǵı qarar Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyalıq baqlaw komitetiniń juwmaǵın esapqa alıp, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi deputatlarınıń úshten bir bóleginiń baslaması boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi deputatlarınıń ulıwma sanınıń keminde úshten ekisiniń kópshilik dawısı menen qabıl etiledi.
Tariyxı
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń «Saylaw haqqında»ǵı nızamına muwapıq 2019-jıldıń 22-dekabr hám 2020-jıldıń 5-yanvar kúnleri Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine ótkerilgen saylawlar elimiz turmısında demokratiyalıq mámleket, ashıq puqaralıq jámiyet qurıw jolındaǵı taǵı bir áhmiyetli jańa qádem boldı. «Jańa Ózbekstan, jańa saylawlar» súreni astındaǵı saylawlar hárekettegi nızamlar tiykarında demоkratiya hám járiyalılıq principleri tiykarında ótkerildi. Saylawlarǵa hár tárepleme tayarlıqlar kórildi. Onıń barlıq basqıshların sırt ellerden, xalıq aralıq shólkemlerden baqlawshılar, siyasiy partiyalardıń, ǵalaba xabar qurallarınıń wákilleri baqlap bardı.
Germaniya imperiyası
Tarıyxı
solğa|nobaý|220x220 nükte|[[Versal da German Imperiyasınıń daǵaza etiliwi. Bismark súwrettiń qaq orayında.]] 1870-jıl da Franciya-Prussiya urısı (1870-1871) baslandı. Prussiya kansleri Otto fon Bismark hám Vilgelm I urıs nátiyjesinde Franciya qudiretin joqqa shıǵarıp, Germaniyanı birlestiriwge úmitlengen edi. Franciya imperatorı Napoleon III bolsa Germaniyanıń birlesiwine tosqınlıq etip, Evropa daǵı Franciya húkimranlıǵın saqlap qalmaqshı edi. Arqa Germaniya awqamı áskerleri tolıq jeńiske eristi. 1871-jıldıń 18-yanvarında Versal sarayında Bismark hám Vilgelm I German Imperiyası dúzilgenligi tuwrısında járiyaladı. Imperiyaǵa Bavariya hám qubla german mámleketleri sıyaqlı Arqa Germaniya awqamına aǵza bolmaǵan mámleketler tez arada qosıla basladı. Avstriya Germaniyanıń bir bólegi bolıwdı qálemedi. Francuzlar tárepinen tólengen 5 milliard frank muǵdarındaǵı reparaciyalar german ekonomikasınıń bekkem tiykarı boldı. Bismark jay ǵana rásmiy tárizde Germaniyanıń ekinshi shaxsına aylandı.
.gr
Siltemeler
Toppdomän
Stokgolm
Stokgolm — Shveciya nıń paytaxtı hám eń iri qalası, mádeniyat, media, ekonomikalıq hám siyasiy orayı. solğa|nobaý
Jolımbet Seyitniyazov
Ómiri
Ullı Watan urısı qatnasıwshısı. 1946-jıldan — ekonomikalıq, jámiyetlik hám siyasıy jumıslarda iskerlik júrgizgen. 1946-1981-jıllarda Qaraqalpaqstan ASSRda sovet jumısshısı, Qaraqalpaqstan ASSR Ministrler Keńesi baslıǵı, KPSS MK janındaǵı Joqarǵı partiya mektebi studenti, Ózbekstan Kompartiyası Qaraqalpaqstan Respublikası komiteti xatkeri, Qaraqalpaqstan ASSR bilimlendiriw ministri sıyaqlı juwapkershilikli lawazımlarda islegen.
Dúnyanıń siyasiy kartası
Jáhán hám materiklerde ǵárezsiz mámleketler sanınıń ózgerip barıwı
Jáhánniń  siyasiy  kartasında  sońǵı  dáwirde  eń  úlken  ózgerislerdi keltirip  shıǵarǵan  tariyxiy  waqıya  1991-jılı  burınǵı  Sovet  Awqamı-nıń  tarqalıwı  boldı. Bunıń  nátiyjesinde  15  jańa  ǵárezsiz  mámleket júzege  keldi:  Rossiya,  Ukraina,  Belarussiya,  Moldova,  Litva,  Latviya, Estoniya,  Gruziya,  Arabiya,  Azerbayjan,  Qazaqstan,  Qırǵızstan, Tájikstan,  Túrkmenstan  hám  Ózbekstan. Evropada  1991—1992-jılları  Yugoslaviyanıń  tarqalıwı  nátiyjesinde Sloveniya,  Xorvatiya,  Bosniya  hám  Gersogovina  hám  de  Makedoniya (2019-jıldan  baslap.  Arqa  Makedoniya  dep  ataladı)  ǵárezsiz  boldı. Yugoslaviya  quramında  sonda  tek  Serbiya  menen  Chernogoriya  qaldı. 2006-jılı  bolsa  Chernogoriya  Serbiyadan  bólinip,  ǵárezsiz  mámleketke aylandı. 1993-jıl  1-yanvardan  Chexoslavakiya  mámleketi  ornında  Chexiya hám  Slovakiya  ǵárezsiz  respublikaları  dúzildi. Jáhán  siyasiy  kartasındaǵı  bul  ózgerisler  xalıqaralıq  socialistlik dúzimniń saplastırılıwı menen baylanıslı. Bul process penen baylanıslı túrde  1990-jılı  Evropada  eki  nemec  mámleketi  (Germaniya  Federativ Respublikası  hám  Germaniya  Demokratiyalıq  Respublikası)  qosılıwı nátiyjesinde  birden-bir  Germaniya  Federativ  Respublikası ,  Aziyada bolsa  Yemen  Arab  Respublikası  hám  Yemen  Xalıq  Demokratiyalıq Respublikası birlesiwi esabınan birden-bir Yemen Respublikası dúzildi. Basqa  siyasiy  pocesler  tásirinde  de  jáhánniń  siyasiy  kartasında jańa  suveren  mámleketler  payda  bolıwı  dawam  etti. Afrikada  1993-jılı  kóp  jıllıq  urıs  nátiyjesinde  Eritreya  Efiopiya  quramınan  bólinip, suveren  mámleket  statusına  (dárejesine)  iye  boldı. Okeaniyada  1994-jılı Palau mámleketi AQShtıń  qadaǵalawı  astındaǵı aymaqtan ǵárezsiz mámleketke  aylandı. Qubla-shıǵıs  Aziyada  2002-jılı  Shıǵıs  Timor ǵárezsiz  mámleketler  qatarın  toltırdı. Afrika  materiginde  2011-jıl 9-iyulde  referendum  nátiyjelerine  muwapıq,  Sudan  quramınan  Qubla Sudan  mámleketi  bólinip  shıqtı.
Tabaq tartıw
Tabaq tartıw mádeniyatı
TABAQLARDI TARTIW MÁDENIYATI.
Jınayat
Jınayıy juwapkershilikten azat etiwshi jaǵdaylar
Ózbekstan Respublikası Jınayat kodeksi nde qılmıstıń jınayatlılıǵın inkar etetuǵın jaǵdaylardıń tómendegi 6 túri belgilengen:
Faktorları
Ayrıqsha sanalǵan arnawlı bir jınayat hám ulıwma ayıpkerlik júz etiliwine tásir kórsetiwshi social faktorlar, hádiyseler, processler boladı. Jınayat sebepleri úyrenilip atırǵanda áne usılar esapqa alınadı. Atap aytqanda, birinshiden shaxstıń ózi, onıń dúnyaǵa kóz qarası, qızıǵıwshılıqları, jámiyet hám mámleketke, átirapındaǵı adamlar hám shańaraqqa munasábeti, ol jaǵdayda unamsız sıpatlardıń qáliplesiwi hám kúsheyiwi; ekinshiden — shaxs tárbiyalanǵan, kámalǵa jetken, shańaraqlıq hám social ortalıq; úshinshiden — jınayat ámelge asırılǵan waqıttaǵı sharayat, jaǵdayǵa itibar beriledi.
Samoa
Samoa (Samoa, Само́а), ayırım dereklerde Batıs Samoa — Tınısh okeanınıń qubla bóleginde, Okeaniya geografiyalıq regionınıń Polineziya subregionında jaylasqan, dál usılay atalatuǵın arxipelagtıń batıs bólegin iyelegen ataw-mámleket. Rásmiy atı - Samoa Ǵárezsiz Mámleketi (samoa tilinde Malo Sa'oloto Tuto'atasi o Samoa, Independent State of Samoa). Aldınları Germaniya Samoası (1900-1914) hám Batıs Samoa (1914-1997) dep atalǵan. Mámleket 1976-jıl 15-dekabrde Birlesken Milletler Shólkemine qabıl etilgen, 1970-jıldan Milletler Doslıǵı Awqamı aǵzası.
Carolyn Bertozzi
Ómirbayani'
Carolyn Amerika kórkem óner hám pánler akademiyasınıń aǵzası (2003), Amerika pán rawajlanıwı assotsiatsiyasi aǵzası (2002) esaplanadı.
.bg
Siltemeler
Toppdomän
.bh
.bh — Baxreyn ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Fotozametka
Fotozametka turmıstıń sociallıq tárepleriniń jaqsı hám jaman kórinislerin súwretlewshi operativ xarakterdegi jurnalistlik dóretpe. Fotojurnalistikanıń basqa janrlarına qaraǵanda fotozametka erterek kózge taslandı. Gazeta, jurnal betlerinde ol tekstke qosımsha illyustraciya esabında payda bolıp, 20-jıllardan belgili. Biraq, ol dáwirler fotozametka álipbesiniń tuwılǵan jılları sıpatında korinedi. 40-jıllarǵa kelip, ásirese urıs jıllarında fotozametka mekteplik basqıshqa ótti.
Qaxraman Sariev
Qaxraman Rahmatulaevich Sariev (1980-tuwılǵan) — Qaraqalpaqstan màmleket gayratkeri, 2016-jıl 14-oktyabrden, Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keñesiniñ wàkili.
Noǵay karwansarayı
Noǵay karvonsaroyi Qulbaba Ko'kaldoshga tiyisli bolǵan hám keyinirek janıp ketken So'xta karvonsaroyi ornında 1720—1721-jıllarda qurılǵan. Maǵlıwmatlarǵa kóre, bınanıń 1-qabatında sawdagerler iskerlik júrgizgen bolsa, 2-qabatında chapanlar tikilgan. Gazlı jer silkiniwinen keyin 1976—1977-jıllarda 2-qabatı buzib taslanǵan. Házirde onıń ójirelerinen ónermentshilik ustaxonalari, estelik buyımlar dúkanları hám offislar retinde paydalanılıp atır.
Social media marketing
SMM tekstleriniń ózgeshelikleri
Grafikalıq kontent - fotosúwretler, animaciyalar - qálegen túrdegi grafikalıq materiallar.Diagramma hám video maǵlumatlardı da usılardıń qatarına kirgiziwge boladı.
Ayrım dástúrler
Aydar toy AYDAR TOY~bala tuwılǵannan baslap, qarın shashınan tas tóbesinde qaldırıp, aydar qoyıladı, onı 5,7 jaslarında, eldiń jası úlken adamı, yamasa dayı jurtınan kópti kórgen bir adamǵa aldırıp, shashıw shashılıp, shashıw toy beriledi. Aydardı tek ul balalarǵa qoyadı, burınǵı dáwirde xan, bek áwladlarına miyrasxorlıq belgisi sıpatında qoyılsa, házirgi waqıtları bir jaqsı niyetti ırımlap qoyadı.
.ve
Dizimnen ótiw shegaralanbaǵan, tek úshinshi dárejeli domenler:
Siltemeler
Toppdomän
.mo
Siltemeler
Toppdomän
.cc
Siltemeler
סיומת אינטרנט Toppdomän
Gustav Stresemann
Dáslepki jılları
Stresemann 1878-jıl 10-mayda qubla-shıǵıs Berlindegi Köpenicker Straße 66-da tuwılǵan, jeti perzenttiń eń kishisi. Onıń ákesi pivo satıwshı hám distribyutor bolıp islegen, sonıń menen birge, shańaraqqa tiyisli úyden kishi bar ashqan hám de qosımsha pul ornına bólmelerdi kireyge alǵan. Shańaraq orta klastan tómen edi, lekin máhelle ushın salıstırǵanda jaqsı támiyinlengen hám Gustavqa joqarı sapalı bilim beriw ushın jeterli aqshaǵa iye edi. Stresemann ayrıqsha student edi, ásirese nemis ádebiyatı hám poeziyasında joqarı dárejede edi. 16 jasında ol Andreas gimnaziyasına oqıwǵa kirdi. Ata-anası onıń kitaplarǵa qızıǵıwshılıǵın oyattı - ol tariyxqa júdá qızıǵatuǵın edi, oqıtıwshı mırza Volf onıń "tariyxtıń derlik kesel talǵamı" bar ekenin ayttı. Ol Napoleon hám Iogann Volfgang fon Gyote menen qızıqtı, keyinirek ol 1924-jılǵı shıǵarmasında jazǵan: Gyote hám Napoleon: ein Vortrag. Onıń anası Mathilde 1895-jılda dúnyadan ótti. 1895-jıl dekabr ayınan baslap ol Drezdener Volks-Zeitung ushın "Berlin xatları" n jazdı, kóbinese siyasat haqqında sóylep, Prussiya konservatorların nıshanǵa aldı. Mektepti tamamlaǵanında jazǵan dóretpesinde ol oqıtıwshı bolıwdı jaqtırıwın, biraq ol tek tiykarǵı qızıǵıwshılıq tarawı bolmaǵan tiller yamasa tábiyiy pánlerden sabaq beriw ushın maman bolıwın ayttı. Sol sebepli ol universitetke oqıwǵa kirdi.
Amin Tájiev
Ómiri
Amin Tájiev „Qaraqalpaqstandaǵı Ámiwdárya deltasında toǵaylardı saqlaw hám qorǵalatuǵın tábiyiy aymaqlar dizimin bekkemlew“ joybarın ámelge asırıw boyınsha Muwapıqlastırıwshı komitet birinshi jıynalısında qatnasqan.
Morten Meldal
Ómirbayani'
Meldal óz iskerliginiń baslanıwına jaqın peptid sintezi ushın bir neshe texnika hám ásbaplardı islep shıqtı. Peptid hám organikalıq sintez ásbaplarında, úlken split-miks kompleksin jıynawda isletiletuǵın kóp ústinli sintezni islep shıqtı. Birinshi bolıp peptid hám belok konjugatsiyalarida, polimerlarda hám materialistik pánlerinde qollanılatuǵın asetilen hám azidlarning sikloadlanishini usınıs etdi. Meldal toparı bul reaksiyanı kópshilik funksional gruppa ximiyalarına tolıq ortogonal ekenligin kórsetdi. Keyinirek olar qattı fazalı peptid hám peptid-organikalıq ximiyanı qattı fazalı ximiyalıq biologiya hám belok ximiyası menen birlestiriwge járdem beretuǵın qattı tayanshlardı islep shıqtılar.
Farhad Ermanov
Ómiri
1981—1995-jıllarda avtomexanikalıq, bas injener, Ámiwdárya rayonı „Mańǵıt“ xojalıǵı direktorı, 1995—1998-jıllarda Ámiwdárya rayonı hákimi, 1998—2002-jıllarda Ámiwdárya wálayatı „Mańǵıt“ fermer xojalıǵı baslıǵı.
2010—2018-jıllarda Beruniy rayonı hákimi.
Helmut Kohl
nobaý|Helmut Kohl (1996) Kol (Kohl) Gelmut (Helmut) (1930.3.4, Lyudvigsxafen qalası) — Germaniya kansleri (1982—1998). Xristian-demokratiyalıq aqamı (XDA) aǵzası (1947-jıldan), baslıǵı (1973—1976). Raynland-Pfals federal ornı bas ministri (1969—1976). Germaniya bundestagı deputatı (1976-jıldan). Bundestagtaǵı XDA hám Xristian-sociallıq awqamı (XSA) birlesken fraksiyasi baslıǵı (1976—1982). Kol dáwirinde nemis xalqınıń birlesiw ármanı 1989-jılda Berlin diywalınıń qulatılıwı menen ámelge astı. 1990-jıl 12-sentyabrde Moskva da Germaniya máselesin úzil-kesil sheshiw tuwrısındaǵı shartnamaǵa qol qoyıldı, birden-bir Germaniya mámleketi dúzildi.
Windows 11
Jańalıqları
“Microsoft Teams” sheriklik platformasi Windows 11 paydalanıwshı interfeysine kirgizildi hám oǵan wazıypalar paneli arqalı kirisiw múmkin. Bul platforma Skype ornına usınıs etildi[19][20][21]. Sebebi bunday platformalarga COvID-19 pandemiyası sharayatında talap asqanlıǵı esapqa alındı.
wazıypalar panelindegi tuymeni basıw arqalı vidjet paneli bar. vidjetlar MSN xızmetinen jańalıqlar, sport, hawa rayı hám de finanslıq maǵlıwmatlardı kórsetip baradı [23][24].
Aydarha teregi
alt=Aydarha teregi|nobaý Aydarha teregi (inglisshe-dragon tree) - Sokotra hám Kanar atawları, Somali yarım atawı hám de Efiopiyada tarqalǵan drakana gruppası, piyazlaslar shańaraǵına tiyisli terek túri bolıp tabıladı. Onıń denesinen qızıl reńli smola aǵadı. Bunı sokotralılar aydarha qanı dep ataydı.
Aydarha terekleri jer júzinen qırılıp ketiw qáwipi astında turǵan tereklerden biri bolıp tabıladı.
Qos qatnas
Qos qatnas, angarmonik koefficient — tuwrı sızıqtaǵı 4 Mr M2, M3, M4 noqattıń qatnası menen anıqlanatuǵın san. 4 noqattıń qos qatnası proyektiv geometriyanıń qatar teoremaların, atap aytqanda, Cheva hám menelay teoremaların tastıyıq qılıwda qollanıladı. Eger qos qatnas — I ge teń bolsa, ol garmonik qatnas dep ataladı. Qos qatnas proyektiv geometriyada zárúrli áhmiyetke iye.
23-may
2006-jılı Ózbekstan Respublikası birinshi Prezidenti Islam Karimov Aqsarayda Germaniya Federativ Respublikası nemis ekanomikası shıģıs komiteti basshısı Klaus Mangoldti qabıl etti
Ayoz kárwansarayı
Ayoz kárwansarayı — Ózbekstannıń Buxara qalası tariyxıy orayında jaylasqan materiallıq miyraslar esteligi. Ózbekstan mádeniy miyrasınıń kóshpes múlk obiektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qáwipsizligine alınǵan. Ayaz chinnifurush kárwansarayı, Ahmad Ayozbiy kárwansarayı atları menen de atalǵan.
Hans Luther
Jaslıq jılları. Mámleket xızmetindegi iskerligi
1907-jılda ol óziniń birinshi hayalına úylendi. Lekin kanslerlik lawazımınan azmaz aldın hayalı opat etedi. Olardıń tórtew qızı bar edi, olardan ekewi gódekliginde opat etedi.
Reyxsbanktiń baslıǵı sıpatında
Ekinshi jáhán urısı aqırında ol Myunxen siyasıy pánler institutınıń ekonomika pánleri boyınsha eń húrmetli professorı bolǵan. 1953-1955-jıllar Bundestag qararı menen dúzilgen Germaniya Federativ Respublikası aymaǵın basqarıw qayta shólkemlestiriw komitetiniń baslıǵı bolǵan. oñğa|nobaý|Stoffeler áwliyeindegi Hans Luther jáne onıń ekinshi hayalı Gertruda (Mauts) larning qabri. (Dyusseldorf).
Xalıq ráwiyatları
Xalıq arasında usı kúnge shekem ótkendegi ataqlı
adamlar haqqında ráwiyatlar saqlanıp keledi. Mısalı,
baqsı, shayırlar tuwralı da dóretilgen. Mısalı, Maman biy, Aydos biy, Erejep biy, Ernazar biy, Tóre
Sıpıra jıraw, Nurabılla jıraw, Berdaq shayır hám taǵı
biy sıyaqlı taǵı basqa da ataqlı biyleri haqqında,
Tepebaşı
Tepebaşı — Túrkiyanıń Erzincan wálayatı Tercan rayonına tiyisli awıl.
Friedrich Ebert
Jaslıǵı
solğa|nobaý|F.Ebert 1890-yil. Ebert 1871-jıl 4-fevralda Germaniya imperiyasining Geydelberg qalasında tigiwshi Karl Ebert (1834-1892) hám zayıpı Katarina (1834-1897) shańaraǵında tuwılǵan. Toǵız perzenttiń jetinshisi edi. Onıń ush úkesi jaslıǵında opat etken. Eger ol universitette oqıwdı qálegen bolsa -de, shańaraǵında aqsha joq ekenligi sebepli bunıń ılajı bo'lmadi. Bunıń ornına, ol 1885-jıldan 1888-jılǵa shekem er soǵıwshılıq kásipin iyeledi. Ebert nemis ádetine kóre, Germaniya boylap sayaxat etdi, mámleketti kórdi hám óz óneriniń jańa yopnalishlarini úyrendi. Manngeymda onı ámekisi 1889 -yil]]de oǵan aǵza bolǵan Sotsial-demokratiyalıq partiya menen tanıstırǵan. Ebert Karl Marks hám Fridrix Engelsning dóretpelerin úyrengen bolsa -de, ol sol waqıttaǵı jumısshılar jaǵdayın jaqsılaytuǵın ámeliy hám shólkemlestirilgen máselelerge qaraǵanda ideologiyaǵa onsha qızıqmasdi. Ebert siyasiy iskerligi sebepli politsiyanıń „qora dizimi“ga kiritilgen. Sol sebepli ol turaqlı túrde jasaw jayın ózgertirgen. 1889 -1891-yil]]larda ol Kassel, Braunshveyg, Elberfeld-Barmen, Remshayd, Kvakenbryuk hám Bremen qalalarında jasap, onda Sattlerverbandning (Saddlerlar awqamı ) jergilikli bólimlerine tiykar salǵan hám olarǵa baslıq etken.
Usınıń menen birge, Ebert SPD utıw múmkinshiligi bolmaǵan saylaw okruglarida (1898 vechta (Oldenburg), 1903 hám 1906 Stade (Gannover provinsiyasi)) bir neshe ret Reyxstag (Germaniya parlamenti) deputatlıǵına kandidatin qoyǵan. Biraq, 1912-jılda ol Elberfeld-Barmen (házirgi vuppertalning bir bólegi) okrugi boyınsha Reyxstagga saylaǵanı. Bul SPDni 397 aǵzadan 110 tasi menen Reyxstagdagi eń kúshli partiyaǵa aylantırǵan hám Oray partiyasınan ózib ketken saylaw boldı. 1913-jıl 13-avgustda Avgust Bebel opatınan keyin Ebert 20 -sentyabrde Yenada bolıp ótken qurultoyda 473 dawıstan 433 dawıs menen qospa partiya baslıǵı etip saylandı. Onıń hamraisi Hugo Haase edi. nobaý|Ebert zayıpı Luiza hám olardıń balaları menen shep tárepten ońǵa : Fridrix, Georg hám Geynrix (Rojdestvo 1898)
Opatı
solğa|nobaý|Ebertning kómiw dástúri solğa|nobaý|Geydelbergdagi Ebertning qabri nobaý|1925-jıl Avgust Hummel tárepinen Germaniyanıń birinshi Prezidentiniń yad medalı, old tárepi nobaý|Arqa tárepte onıń tuwılǵan hám opat etken sáneleri kórsetilgen Ebert 1925-jıl fevral ayınıń ortalarında grippdan qattı kesel bolıp qaldı. Keyingi eki hápte ishinde onıń jaǵdayı jamanlasdı hám sol waqıtta ol ot pufagi keselliginiń náwbettegi awrıwınan azap shekip atırǵan edi. Ol 23-fevralǵa qoralı qoylar keshesi ótkir septik kesel bolıp qaldı hám ertesi kúni erte tańda appenditsit bolǵanı ushın asıǵıs appendektomiyani (Avgust Bier ámelge asırdı ) basdan keshirdi. Tórt kúnden keyin ol 54 jasında septik shokdan opat etdi.
Muratbay Nızanov
Muratbay Nızanov - belgili satirik, prozaik hám shayır, dramaturg hám kinoscenarist. Berdaq sıylıǵınıń laureatı. «Doslıq» ordeniniń iyesi. Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.
Zaynap Dayıbekova
Erisken jetiskenlikleri
2021-jılda qılıshbazlıq boyınsha Aziya-Okeaniya licenzion turnirında Zaynap Dayıbekova Tokioda (Yaponiya) bolıp ótetuǵın Jazǵı Olimpiada oyınlarına licenziya qolǵa kirgiziwge eristi. Finalda licenziya ushın keshken bellesiwde ol Aigerim Saribaydı (Qazaqstan) 15:6 esabında jeńiliske ushırattı. 2021-jıl 30-iyun kúni Ózbekstan Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Jaslar kúni bayramı munasábeti menen Zaynaptı "Shuhrat" medalı menen sıylıqladı. Sol jılı Kairda (Mısır) qılıshbazlıq boyınsha óspirimler ortasındaǵı jáhán chempionatında ol jetinshi orındı iyeledi.
Jırtqısh quslar
Jırtqısh quslar, tiykarınan, omırtqalı haywanlar menen azıqlanadı. Olardıń dene dúzilisi hám is-háreketi jemtigin izlew hám uslap alıwǵa iykemlesken. Atap aytqanda, tırnaqları uzın hám ótkir ushlı ilmekke usap qayırılǵan bolıp, jemtigin uslaw hám óltiriwge iykemlesken; kúshli qısqa hám ushı tómenge qayrılǵan tumsıǵı bolsa jemtiginiń etin julıp alıwǵa járdem beredi. Jırtqısh quslardıń kózi júdá kórgish boladı, sonlıqtan jemtigin uzaqtan bayqaydı. Jırtqısh quslar jup bolıp jasaydı. Úlken quslardıń jubı pútkil ómiri dawamında saqlanıp qaladı. Olar tereklerge hám biyik jar taslarǵa uya salıp, jalańash palapan shıǵaradı. Jırtqısh quslar kúndizgi jırtqısh quslar hám japalaq quslar otryadlarına bólinedi.
Sankt-Peterburg
Tariyxı
Sankt-Peterburgqa tiykar salınıwı Rossiyanıń Baltıq teńizine hám ol arqalı Evropaǵa shıǵıw ushın alıp barǵan kóp jıllıq gúresi nátiyjesinde boldı. Qala sanaat orayı retinde tez pát penen ósti. XVIII ásir aqırında-aq qalada 160 sanaat kárxanası bar edi. 1708-jıldan Sankt-Peterburg Ingermanland, 1710-jıldan Sankt-Peterburg guberniyası orayı, 1712—1728 hám 1732—1918-jıllarda — Rossiya paytaxtı boldı. Bul jerde patsha sarayı (1712-jıldan), Senat (1713-jıldan), kollegiyalar (1718-jıldan; 1802-jıldan ministrlikler) hám basqa mámleket mákemeleri jaylasqan. Qala mámlekettiń siyasiy, sanaat, ilimiy hám materiallıq orayı retinde rawajlandı. 1710-jılda Troitsa hám Múqaddes Aleksandr Nevskiy monastrlıǵına tiykar salındı (1797-jıldan Aleksandr Nevskiy lavrası). 1712—13-jıllarda Rossiya imperatorlarınıń ıssıxanasına aylanǵan Petropavlovsk soborı qurıldı. 1711-jılda Rossiyadaǵı birinshi húkimet baspaxanası ashıldı. 1714-jılda Pyotr I niń jeke kolleksiyası tiykarında Rossiyadaǵı birinshi muzey — Kunstkamera iskerlik kórsete basladı. 1725-jılda mámlekettiń bas ilimiy orayı Peterburg Pánler akademiyası shólkemlestirildi. 1756-jılda Rossiyadaǵı birinshi turaqlı, ǵalabalıq teatr dúzildi. 1757-jılda Rossiya súwretlew kórkem-óneriniń rawajlanıwında úlken poziciyaǵa iye bolǵan Peterburg súwretshilik kórkem-óner akademiyasına tiykar salındı. XVIII ásir ortalarında Smolniy monastri ansambli, qısqı saray boy kóterdi. 1814-jılda mámlekette birinshi bolǵan jámiyetlik kitapxana (házirgi Rossiya milliy kitapxanası) ashılǵan.
Xrizantema
Xrizantema - Aster shan'arag'inin' bir jıllıq ha'm ko'p jıllıq ot suw o'simlikleri yamasa  Compositae  Yarrow ha'm Tansy  a'wladlarina jaqin bolip, xrizantemanin' ko'p tu'rleri tez ha'reketlenedi. Bul tu'ri jer sharinin' jaqsi ha'm arqa  zonalarda tiykarinan Aziyada o'setug'in  42 tu'rin o'z ishine aladi.
.hk
.hk — Hong Kong ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Wilhelm Keitel
Jaslıǵı hám Wehrmachtdan aldınǵı lawazımı
Keytelning boyı 1, 85 m (6 fut 1 dyuym) edi.
Múmkinshiliklerge sın pikir bıdırdıwi
Keytel aqli sheklengenligi hám asabiy beyimligi sebepli manipulyatcıyaǵa beyim edi. Gitler onıń miynetsevarligi hám tıńlaǵıshlıǵın qadrlaǵan. Bir kúni Burkhart Myuller-Hillebrand Keytel kimligini soradı : bunı bilip, ol óz baslıǵına sálem bermegeninen qáweterge tústi. Biraq, Frants Xolder oǵan:"Xavotir olmang, bu shunchaki Keytel"
Retropozonlar
Retropozonlar – kóshiw mexanizmi boyınsha retrotranspozonlarǵa uqsaydı, yaǵnıy olardıń nusqaları sintezlenip, basqa orınǵa kóshedi. Biraq tiykarǵı ayırmashılıq olar dúzilisi jaǵınan viruslarǵa ulıwma uqsamaydı hám nusqa kóshiriw ushın ózleride keri transkriptaza fermentine iye emes. Bul úsh túrdegi kóship júriwshi elementler organizmler genomınıń kóp muǵdarın quraydı. Ósimlikler genomınıń shamamenen 50%i transpozon hámretrotranspozonlardan quralǵan. Mısalı, mákke dánlerinde (qızıl) pigmenttiń payda bolıp joǵalıwı antocian reńdi beriwshi gen ishindegi transpozonnıń kóshiwi menen táriplenedi.
Xorezmiy
Altın Orda dáwiriniń eń kózge kóringen sóz sheberleriniń biri Xorezmiy XIV ásirdiń orta gezlerinde jasaǵan bolıp, onıń bizge «Muhabbatnama» dástanı miyras bolıp qalǵan. Shayırdıń qay jerde tuwılǵanı bizge málim emes. Onıń óz atın Xorazmiy dep atawına qaraǵanda xorezmlik bolıwı kerek. Biraqta onıń jazǵan shıǵarmalarına qaraǵanda óziniń Sırdáryanıń tómengi aǵımında jasaǵanlıǵı málim boldı. Sebebi, ol Altın Orda xanı Jánibektiń tusında ómir súrgen bolıp, óziniń belgili shıǵarması «Muhabbatnama»nı sol Sır boyındaǵı Qońırat ulısınıń ámiri Muxammed Xojabekke baǵıshlaydı. Dástan 1353-jılı jazılǵan bolıp, onıń eki nusqası házir Londondaǵı Britaniya muzeyinde saqlanadı. Dástan 473 báytten ibarat bolıp, bulardıń 156 báyt parsı tilinde jazılǵan. Soǵan qarap otırıp, avtor arab hám parsı tillerin de jetik bilgen, — degen sheshimge kelemiz. Bulardıń 317 báyt shıǵatay tilinde jazılǵan bolıp, túrki tiliniń oǵuz-qıpshaq dialektlerine sáykes keledi. «Muhabbatnama» — shın mánisindegi ashıqlıq dástan. Bunda avtor haqıyqıy ashıqlıq obrazǵa kiredi. Ol waqıyanı sırttan baqlawshı emes, bálki ishine kirip baradı. Sonıń ushın da, hárbir báyt oqıǵan adamda úlken tásir qaldıradı. Dástan Altın Orda húkimdarlarınıń biri Muxammed Xojabekke arnaladı. Shıǵarmanıń bas beti de tap usı waqıyalardan baslanǵan. Mısalı: Sonda ornınan turıp Maxmud Xojabek, Ayttı: Shayır poemańdı basla, — dep. Tilegim sol, tez jaz, biraq qısınba, Tayar bolǵay usı jıldıń qısında. Dedim: Qosıq jazıw shayır ushın taxt, Sizdey shaxqa arnaw men ushın baxt. Bunnan kórinip turıptı, Muxammed Xojabek oǵan bul ájayıp dástandı jazıp shıǵıwdı buyırǵan. Dástannıń teması hám syujeti haqqındaǵı gózzal oylar shayırdıń ózinde payda boldı ma, yaki Muxammed Xojabekke aytıp bergen be, qullası belgisiz. Biraq ne degen menen muxabbat haqqında úlken tásirleniwshilik bar. Bul oylardıń rawajlanıwına Muxammed Xojabektiń tásiri bolıwı da múmkin. Xorezmiy bul kisini júdá ádepli, xalıqqa qayır-saqawatlı bolǵan danalar danası sıpatında súwretleydi.
.py
Siltemeler
Toppdomän
.lr
Siltemeler
Toppdomän
.qa
Siltemeler
Toppdomän
Lui Jak Mande Dager
Dagerotipiya
Dager óziniń oylap tapqan bunday fotosúwret shıǵarıw usılın «dagerotipiya» dep atadı. Ol bul jańalıq haqqındaǵı esabatı Parij Ilimler Akademiyasınıń sekretarı Dominik-Francua Aragoǵa tapsıradı. Parij Ilimler Akademiyasınıń 1839-jıl 7-yanvar kúni bolıp ótken ilimiy keńesinde Francua Arago súwretshi Manje Dagerdiń usınǵan esabatı hám onıń ashqan jańalıǵı haqqında xabarlaydı. Ilimiy keńeste qatnasqan bárshe alımlar Manje Dager tárepinen ashılǵan bul jańalıqtı tán aladı. Solay etip, ilimiy keńes ótkerilgen usı sáneni fotografiyanıń payda bolǵan kúni sıpatında qabıl etedi. Dager, talbotlardıń ilimiy izertlewlerinen keyin fotojurnalistika dúnyaǵa keldi. Dagerotipiya usılında súwret salıw on bes jıl dawam etildi. Mine, usı dáwir ishinde dagerotipiya usılı bir qansha rawajlanıp bardı. Soń dagerotipiya-makrokolloid processine joldı bosatıp berdi. Endi ámeliyatqa - súwretlerdi kóbeytiw usılı kirip keldi. Hámme túrdegi fotosúwretlerdi shıǵarıwshı jańa texnika payda boldı.
Anri Karte-Bresson
Anri Karte-Bresson — francuz fotografı, XX ásir real fotografiyasınıń sheberi, fotoxudojnik.
Cezar shifri
Qaraqalpaq álipbesinde Cezar shifrın qollanılıw
Cezar shifrında jazılǵan tekset: Ndudndńtdn vqńq cqńqtǵgqdúkód odndńd ldchkt, rókp udcdlńdóqlkckód sch yńǵúqpqchgq nrúkp!
OhmyNews saytı
Professional hám puqaralıq jurnalistler tárepinen júrgizile baslaǵan dáslepki iri joybar Qubla Koreyanıń OhmyNews saytı.
Immunitet
Immunitet (lat. immunitas — qandayda zattan tek, azat etiw, qutılıw ) — tiri janzatlardıń óz pútkilligi hám biologiyalıq kem ushraytuǵınlıǵın buzıwshi „jat“ faktorlardan qorǵanıw, qarsılıq kórsetiwi, rezistentligi. „Jat“ faktorlarǵa Bakteriyalar bakteriya hám olardıń Toksinlar toksinları [viruslar],[zamarıqlar ], ápiwayı haywanlar,[gelmintler], kóshirip ótkerilgen aǵza hám toqımalar, organizmniń ózgergen óz toqımaları(mıs, o'spe tarizli kletkalar ) hám b. kiredi. Bul faktorlar organizm ushın násillik biygana bolǵan ximiyalıq agentler — [antigenlar] tutadı.
Shukurzya Avazova
AVAZOVA Shukurzya Avazovna (1939. 16. 5, Úrgenish qalası) - Ózbekstan Respublikası xalıq oqıtıwshısı (2002). Xorezm pedagogika institutın tamamlaǵan (1968). 1962-jıldan Úrgenish qalasındaǵı 5-internat mektepte tárbiyashı, 1966-jıldan 5-mektepte baslanǵısh klass oqıtıwshısı.
Temperatura
Temperatura ekologiyalıq faktor sıpatında tiri organizmlerdiń tirishiliginde áhmiyetli orın iyelep, ósimlik hám haywanlar tirishiliginde zat almasıw, bioximiyalıq hám fiziologiyalıq proceslerdiń júz beriwi hám tezligine tásir etedi. Tiri organizmlerdiń Jer sharı boylap tarqalıwında, olardıń mi-nez-qulqı, háreketleriniń payda bolıwında temperaturanıń ornı bar.Temperatura sutka dawamında jıl máwsimleri menen baylanıslı halda máwsimlik hám geografiyalıq zonallıq tárepten ózgeriwsheń faktor. Tiri organizm ushın temperaturanıń shıdamlılıq shegarası beloklar,tirishiliktiń áhmiyetli fermentleri iskerliginiń buzılıwına denaturaciyaǵa alıp keliwitemperatura menen belgilenedi. Temperatura 0°C dan tómenlegende suwdıń muzlawı sebepli muz kristalları payda boladı. Bul óz náwbetinde kletka membranasınıń jaraqatlanıwına jáne kletkanıń nabıt bolıwına alıp keledi. Túrli organizmler normal tirishilik etiwi múmkin bolǵan temperatura ortasha 0°C dan +50°C ǵa shekem bolıp esaplanadı. Biraq planetamızda organizmlerdiń tirishilik iskerligi úlken temperatura diapozonında boladı. Qurǵaq- lıqta eń minimal temperatura –70°C, maksimal temperatura +55°C, teńizdegi minimal temperatura –3°C, maksimal temperatura +35°C ǵa teń bolsa, dushshı suwda temperatura +5°C dan +7°C ǵa shekem, jaz aylarında +20°Cdan +35°C ǵa shekem, geotermal (yunan tilinde «geo» – jer, «terme» – ıssı) suw dereklerinde +25°C dan +90°C ǵa shekem boladı.
Fibrotoraks
Simptomlari
Múmkin bolǵan simptom - bul plemuani qattılasıwı nátiyjesinde payda bolǵan dáslepki boslıqtı qáliplestiriw nátiyjesinde payda bolǵan qayta plevr sezilar payda boladı.
Konservatsiyaliq
Ádetde fibrotoraks-dıń konservativ bolmaǵan saykes emes emleniwi ádetde onıń tiykarǵı sebebin emlew arqalı ámelge asıriladı hám jumsaq jaǵdaylar ushın mólsherlengen. Nawqaslar chekishni biykarlaw etiw ushın usınıs etiledi, sebebi temeki tútininiń tásiri fibrozni kúsheytiwi múmkin. Nawqas tolıq ǵárezsiz túrde nápes ololmasa, fibrotoraks, járdemshi mexanik samallatıw jaǵdaylarında talap etiliwi múmkin.
Ázerbayjansha Wikipedia
Ázerbayjansha Wikipedia — Wikipedianiń ázerbayjan tilindegi bólimi
Amerika Tower banki (Manxetten)
Site
Amerika Tower minarı Altınshı avenyudıń batıs tárepinde (rásmiy atı Amerika avenyusi ) 42-kóshe hám 43-kóshe ortasında, Nyu-York qalasıniń Midtown Manxetten máhellesinde jaylasqan Onıń yuridikalıq adressi Amerika kontinentiniń 1111-avenyusi bolsa da, ol 1 Bryant Park atı menen belgili.
.tv
Siltemeler
Toppdomän
Jaslıq aerodromı
Aerodrom jaqınında jergilikli párwazlar ushın Tuley aeroportı da bar.
Kurt Georg Kiesinger
Kurt Georg Kiesinger (aytılıwı: Kurt Georg Kizinger; 1904-jıl 6-aprel, Albshtad — 1988-jıl 9-mart, Tübingen) — nemis siyasatshısı, "úlken koaliciya" basshısı hám 1966-jıldan 1969-jılǵa shekem Germaniya nıń úshinshi federal kansleri bolǵan. 1958—1966-jıllarda Baden-Vyurtemberg ministr-prezidenti. 1967-jıl maydan 1971-jıl oktyabrge shekem Xristian-demokratiyalıq awqamı baslıǵı.
Hákimiyat
Ózbеkstan Rеspublikası Кonstituciyasınıń 7-statyasında хalıq mámleket lik hákimiyattıń birden-bir deregi ekenligi haqqındaǵı qaǵıyda bekkemlep qóyılǵan. Ózbеkstanda mámleketlik hákimiyat хalıq mápleri tiykarında hám tek Ózbеkstan Rеspublikası Кonstituciyası menen wákillik berilgen organlar hám de Кonstituciya tiykarında qabıl etilgen nızamshılıq penen ámelge asırıladı.Кonstituciyada kórsetilmegen tártipte hákimiyat organları isin toqtatıw yaki biykarlaw, mámleketlik hákimiyat wákilligin bеriw, jańa
Shıǵıs Timor
Shıǵıs Timor yaki Shıǵıs Timor Demokratiyalıq Respublikası — Timor atawınıń shıǵıs bólegin, sonıń menen birge, sol atawdıń batıs yarımındaǵı kishi eksklavtı (Okusi-Ambeno wálayatı) hám Atauru (arqada) hám Jaku (shıǵısta) kishkene atawların iyelegen Qubla-Shıǵıs Aziyadaǵı mámleket. BMSh terminologiyasında Timor-Leshti, al geyde Timor-Leste transliteraciyası da ushırasadı.
Xoleсistit
Xronik xolitsistit
Giltsystitning eń qáweterli tásiri gúreni bolıp tabıladı. Eger orta -arnawlı (1 sm den kem) ot jollarına tusse, ashıw pigmentlari qanǵa kiredi hám keskin pigitlar qanǵa kiredi hám sarılıqtı kesip taslaydı.
Dawasi
Xoletsistitni konservativ emlewde dieta (5 A-№ 5 a), azıq-túliktiń mexanik hám ximiyalıq tırnaw ózgesheligi, kúnine 4-6 ret tutınıw qılıw chastotası. Ótkir xoletsistitda hám konservativ terapiya tásiriniń joq ekenligi, xirurgiya emlew qollanıladı. Keselliktiń sozılmalı, xirurgiya (xoletsistektomiya) nawqastı tereń kompleks úyreniwden keyin málim kórsetkishlerge kóre ámelge asıriladı. Ot pufagining funktsional kesellikleri menen (diskeksiya), operatsiya kórsetilmaydi.
Mineral tóginler
Mineral tóginler. Bul tóginler ximiya zavodlarında arnawlı tayarlanadı. Mineral tóginler hár qıylı boladı. Olar azotlı (selitra), fosforlı hám kaliyli.
.tg
.tg — Togo ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Russha Wikipedia
Russha Wikipedia — Wikipedianiń rus tilindegi bólimi.
Tuvasha Wikipedia
Tuvasha Wikipedia — Wikipedianiń Tuvasha tilindegi bólimi.
Sud
Sud – ádil sudlawdı ámelge asırıwǵa haqılı birden-bir mámleketlik hákimiyat organı esaplanadı.Sudyalar sheshiwshi qararlar hám húkimlerin mámleket atınan shıǵaradı. Bul nárse sheshiwshi qarar hám húkimler barlıq tárepten, sonıń ishinde, mámleketlik organlar tárepinen sózsiz orınlanıwı shárt ekenligin ańlatadı. Ózbekstan Respublikasında sud hákimiyatı konstituciyalıq, hákimshilik,
Kvebek
Kvebek — Kanadadaǵı qala.
Paleogeografiya
Paleogeografiya (eski grekshe παλαιός — áyyemgi + geografiya) — Jer betindegi geologiyalıq ótken zamanda bolǵan fizikalıq-geografiyalıq sharayatlardı, olardıń dinamikasın, bul dinamikanıń dáreklerin (faktorların) — ıqlım ózgeriwi, tektonikalıq háreketlerdi úyreniwshi pán.
Frank tili
Frank tili yaki Lingva franka (rus tilinde ли́нгва фра́нка, italyan tilinde lingua franca ) — ana tilleri basqa bolǵan adamlar ortasındaǵı baylanısıw ushın sistemalı túrde qollanılatuǵın til yamasa dialekt.
Los Angeles
Ekonomikası
Mámleket batısındaǵı tiykarǵı ekonomikalıq, jetekshi sanaat hám ilimiy oraylarınan biri. Tınısh okean jaǵasındaǵı ekinshi zárúrli port (jıllıq júk artıp-túsiriw 25 mln.t).Aeroportı xalıq aralıq áhmiyetke iye. Mámlekettiń iri aviaraketa sanaatı orayı. Kosmik apparatlar islep shiǵarıladı. Radioelektronika (atap aytqanda, EHM,tiykarınan, áskeriy maqsetler ushın úskeneler islep shıǵarıw), priborsazlıq, metallsazlıq, mashinasazlıq, kemesazlıq sanaatı kárxanaları bar. Neftti qayta islew, metallurgiya, ximiya, poligrafiya, tigiwshilik, mebel, azıq-awqat sanaatı rawajlanǵan. Kinosanaat hám videobiznestiń tiykarǵı orayı (Gollivud). Teńiz boyi ıqlım kurorti. Turizm rawajlanǵan. 3 universitet (atap aytqanda, Kaliforniya universiteti fakultetleri, Qubla Kaliforniya universiteti) hám basqa oqıw mákemeleri bar. Qalaǵa 1781-jıl ispanlar tárepinen Jańa Ispaniya vitse-patshalıǵı quramındaǵı Meksika aymaǵında tiykar salınǵan. Meksika ǵárezsizlikke eriskeninen soń, Meksika mámleketi quramına kiredi. Amerika—Meksika urısı dáwirinde (1846—1848) AQSH tárepinen iyelep alındı.
Qala qatań joba tiykarında qurılǵan. Zamanagóy arxitekturalıq esteliklerden Benning-xaus (1911), Doj-xaus (1916), kórkem galereya, shirkew hám basqa imaratlar, muzeyler, observatoriya, áskeriy teńiz bazası bar. Los Anjelesta 1932-jılda 10-Olimpiada, 1984-jılda 13-Olimpiada oyınları bolıp ótken.
Douglas Fairbanks
Filmografiyası
oñğa|nobaý| Feyrbanks 1916-jıl