cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
24-may
Búgin rus ádebiyatınıń kórnekli wákili, shayır, Nobel sıylıǵınıń iyesi Brodskiy Iosif Aleksandrovichtiń dúnyaǵa kelgen kúni.
1900-jıl Sankt-Peterburgda imperator Nikolay II baslaması menen «Avrora» kemesi suwǵa túsirildi.
14-iyun
Búgin sonday-aq, dúnyajúzlik donorlar kúni. 2005-jılı may ayında bolıp ótken jáhán densawlıqtı saqlaw assambleyasında dúnyajúzlik densawlıqtı saqlaw ministrleri óz erki menen qan tapsırıwdı qollap-quwatlaw tuwralı arzanı maqulladı. Solay etip dúnyajúzinde 14-iyun sánesin donorlar kúni retinde belgilew haqqında qarar qabıllandı.
23-avenyu
Tariyxı
Kósheniń qurılısı 1811-jılda qabıl etilgen Manhattandi rawajlandırıw jobası tiykarında baslanǵan. Onıń keńligi 100 fut (shama menen 30 metr) etip belgilengen. Keyinirek, 1847-jılda bul aymaqta maydanı 3 gektar bolǵan Madison square garden shólkemlestirilgen.
Qurılısı
23-kósheniń tiykarǵı qásiyetlerinen biri ol jaǵdayda 1902-jılda qurılǵan dúnyaǵa ataqlı 22 qabatlı Flatiron jayı qáddi retlegeni bolıp tabıladı. Ol 22 hám 23-kósheler, Brodvey hám Besinshi avenyu kóshe kesispesilerinen shólkemlesken kishi aymaqta jaylasqan.
Saparov Beknazar Habipovich
1979-jılı Ken'es awqamı Kommunistik partiyası ag'zalıg'ına qabıl etilgen.
Bronislav Komorovski
Graf Bronislav Maria Komorovski (Bronisław Maria Komorowski) – III Polsha respublikasının' 5-nshi prezidenti.
Ózbekstan kinematografiyası
SSSR quramında
1972-jılda „Ózbekstan kino muzeyi“ dúzildi.
1991-jıldan keyin
Rejissyor Ayub Shaxobiddinovtıń „Jánnet mákanım“ („Parizod“) filmi 2012-jılda „ Kinoshok“ festivalınıń Gran-prisi menen táǵdirlengen.
Lukas Podolski
Lukas Podolski Germaniya Milliy futbol komandasi ha'm Londonnin' Arsenal futbol klubi oyinshisi.
Deputat
Deputat — (latınsha: deputatus penen— wákil) — [1]. mámleket wákillik organınıń saylap qoyılǵan aǵzası ; Ózbekstan Respublikasında — xalıqtıń Ózbekstan Respublikası Joqarı Jıynalısı, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarı Keńesi, xalıq deputatları wálayat, rayon hám qala keńeslerindegi kepillikli wákili. Olardıń mártebesi, kepillikleri, deputatlıq iskerliginiń kepillikleri „Ózbekstan Respublikasında deputatlardıń mártebesi haqqında“ Ózbekstan Respublikasınıń nızamında (1995-jıl 6 -may) belgilep berilgen; jámáát (gruppa ) tárepinen qandayda -bir tapsırmanı orınlaw ushın wákil etilgen tulǵa.
Zoologiya
Zoologiya — haywan, Ilim) — haywanlar du'zılısın, tırıshılık etiwın, ko'beyıwın ha'm rawajlanıwın u'yrenetug'ın Ilim  Haywanlardın' ha'r tu'rlılıgı, tarqalıwı, ta'biyatta ha'm insan wo'mırındegı a'hmiyetı, kelıp shig'ıwın u'yrenıw Zoologiyanın' wazıypasına kiredı. Zoologiya bir qansha ilimlerden du'zılgen. Wolardın' bir toparı haywanlardın' du'zılısın, ko'beyıwın, rawajlanıwın, jer betınde tarqalıwın, basqaları - wo'z aldına toparların u'yrenedı.
Botsvana
thumb|right|250px| Botsvana bayrag'ı thumb|right|250px| Botsvananın' Afrikadag'ı ornı
Yuva
Yuva — Túrkiyanıń Ankara wálayatı Chubuk rayonına qaraslı awıl.
Dortmund
Dortmund (Nemis Dortmund, — Germaniyanin' Arqa Reyn-Vestfalıya federal jerındegı qala. Maydanı – 280,7 km2. Xalqı – 580 956 adam (2011). Klimatı : subtropik.
Argotizm
Argotizmler sırttan qaraǵanda kásiplik sózlerge usas, biraq olar kásiplik sózlerden ózlerinin tiykarǵı atama emes, al qosımsha jasalma atama túrinde ómir súriwi, emocionallıq uslublıq máni boyawına iye bolıp keliwi, sóylew tiline tarqalǵıshlıǵı menen ajıratıladı. Kópshilik xalıq tilindegi atamalardan ibarat, sol xalıq tilindegi atamaǵa ózgeshe máni júklenedi de, sózdiń jasalma sıpatı onıń ózgeshe mánisinen anıq sezilip turadı. Máselen, xalıq tilindegi tazalaw sózine jargonlıq máni júklewden kelip shıqqan urlaw argotizmlerinde mine usınday ózgeshelik bar.
Novak Đoković
Novak Đoković (22-may, 1987) Serbiyalik tennisshi. 2011-jil 4-iyul mag'luwmati boyinsha, ja'hannin' 1-shi raketkasi. 2011-jil Wuimbldon, 2015-jil AQSh ashiq chempionati ha'm 2008-jil, 2011-jil, 2012-jil, 2013-jil, 2015-jil, 2016-jil, 2019-jil, 2020-jil, 2021-jil Avstraliya ashiq chempionati jen'impazi.
Argotizm
Derek
''Berdimuratov E. Házirgi qaraqalpaq tili. Leksikologiya (N., 1994)''
CONMEBOL
Qubla Amerika Futbol Konfederatsiyası (isp:Confederación Sudamericana de Fútbol) CONMEBOL deb te aytiladı Qubla Amerikada futbol sport tu'ri boyinsha tiykarg'i mekemesi, ha'm FIFAnin' 6 kontinentleri konfederatsiyalarınan biri. Ja'hanin' en' qa'dimgi kontinental konfederatsiyasi esaplanadi, shtab-kvartirasi Paragvaydin' Luque qalasinda jaylasqan. CONMEBOL Qubla Amerikanin' iri futbol tu'rnirlerin sho'lkemlestiriw ha'm tekseriw islerin a'melge asiradi.
21-avgust
Búgin xalıq aralıq terrorizm aqıbetinde qurban bolǵanlardı eske alıw kúni. Bul kúndi belgilew 2017-jılı Birlesken Milletler shólkeminiń qararı menen tastıyıqlandı. 21-avgustta bul kúndi belgilewdiń baslı maqseti – terrorizm aqıbetinde qurban bolǵanlardı eske alıw hám onıń azabın (zıyanın) kórgen adamlarǵa húrmet kórsetiw bolıp tabıladı.
Yeşilyamaç
Derekler
<references group="" responsive="1">
ABBA
nobaý ABBA 1972-jıllardın' ataqlı toparı. Topardın' ag'zaları Agnetha Fältskog, Björn Ulvaeus, Benny Andersson ha'm Anni-Frid Lyngstad bolg'an. Topar o'z jumısın Shvetsiyanın ' Stockholm qalasında baslag'an.
Pink Floyd
nobaý Pink Floyd 1965-jıllardın' ataqlı toparı. Topardın' ag'zaları Roger Waters, David Gilmour, Syd Barrett, Richard Wright ha'm Nick Mason bolg'an. Topar o'z jumısın Angliyanın' Cambridge qalasında baslag'an.
1710
1710 jıl — 18 asirdin' bir jıllı.
31-avgust
1811 jıl 31-avgustte ataqlı fransuz jazıwshısı Gote Teofil dúnyaǵa keldi.
.aq
Siltemeler
Toppdomän
11-sentyabr
11-sentyabr Эfiopiyada jańa jıl bayramı. Эfiopiya xalqı ushın jańa jıl bayramın belgilew egin jıynaw múddetiniń baslanıwı menen baylanıslı.
Búgin Hindistanda «Onam» dep atalǵan festival ótkerilmekte. Bul festival hár jılı bayramlanatuǵın diyxanlardıń zúráát (daqıl) bayramı. Bul kún Hindistanda ǵalabalı túrde bayramlanadı.
22-sentyabr
Búgin dúnyajúzlik avtotransporttan paydalanbaw kúni. Bul kúndi ótkeriw baslaması 1998-jılı Franciyada ámelge asırıldı. Franciyanıń 20ǵa jaqın qalalarında sol kúni avtotransporttan paydalanıw ámelge asırılmadı. Adamlar jayaw hám velosipedte júrdi. Keyin ala bul kúndi belgilew dúnyajúzlik kólemde belgilene basladı.
Madina
24.45949°N, 39.61206°W
1874
1874 jıl — 19 asirdin' bir jıllı.
Ándijan wálayatı
Andijan wálayatı Ózbekstanda jaylasqan wálayatı. Ortalıǵı Аndijan qalası. Wálayatınıń eń úlken qalası.
Tashkent wálayatı
Tashkent wálayatı Ózbekstanda jaylasqan wálayat. Ortaliǵi Tashkent qalası wálayatın eń úlken qalası.
Qoyqırılǵan qala
Qala birinshi ret 1936-jılı anıqlanıp, 1952-1957-jıllarda tolıq arxeologiyalıq jaqtan qazıp izertlendi. İlimiy izertlewler dáwirinde estelikten tabılģan tabılmalar menen toplanģan maģlıwmatlar arasında qalanıń atı jóninde birde derek ushıraspaģan. Sonıń ushın da jergilikli xalıq tárepinen qoyılģan Qoyqırılģan qala atı menen úlkemizde belgili bolıp qoymay, dúnya iliminde de solayınsha kirgizilgen. Qalanı qazıp izertlew nátiyjesinde kóplegen kórnekli kórkem-óner shıģarmaları, sonıń ishinde Ámiwdáryanıń tómengi jaģalawındaģı eń áyyemgi freska (sabawģa salınģan sırlı súwret), mayda skulptura, patsha mórleri menen olardıń tańbaları, qarıw-jaraqlar, gúlal, tas ıdıslar, qola, temir, qımbat bahalı taslardan islengen bezeniw buyımları tabıldı. Olardıń arasında alımlardı ayrıqsha tań qaldırģan tabılmalardıń birine kúnniń biyikligin ólshewge arnalģan múyeshlik ásbap — astrolobiyanıń tabılıwı menen astronomiyalıq ásbaptı ornatıw ushın tırnaqtıń ashılıwı boldı. Estelikten tabılģan maymıl statuetkası, Rim mádeniyatına tiyisli shiyshe ıdıslar, Egipet fastaları Qoyqırılģan qalanıń Hindistan, Egipet, Jer orta teńiz qalaları menen baylanısların kórsetedi.
.yu
.yu — Yugoslaviya ushın joqarı dárejeli milliy domen. Yugoslaviya mámleketi atın ózgertkeninen soń Serbiya hám Chernogoriyada qollanıla baslandı. Olar ushın házirde .rs hám .me domenleri dizimnen ótkerilgen.
Qulshılıq
Qul bolg'an ataqlı adamlar
thumb|250px|right|Qulshılıq kontrakti [[Lima/Peru 13.10.1794]]
14-oktyabr
14-oktyabr Amerika Qurama Shtatında «Kolumb kúni». Esletip ótemiz, dúnyaǵa belgili sayaxatshı Xristofor Kolumb 1492-jılı oktyabr ayında Amerika materigin ashqan edi.
Sonday-aq búgin Ukraynada Qorǵawshılar kúni. Bul kúndi mámleketlik bayram retinde belgilew 2014-jıldan baslap ámelge asırılmaqta.
24-oktyabr
Al 1897-jılı Sank-Peterburgta Rossiyadaǵı dáslepki futbol matchı ótkerildi.
1939-jılı 24-oktyabr kúni AQShta dúnyada birinshi márte neylon shulıqlar satıla basladı.
Kareliya
Kareliya, Kareliya Respublikası — Rossiya Federaciyası quramındaǵı respublika. Rossiyanıń arqa-batısında jaylasqan. Mayd. 172,4 mıń km2. Xalqı sanı 771,1 mıń adam (1999). 16 rayon, 13 qala, 44 qalasha bar. Paytaxtı — Petrozavodsk qalası.
1940
1940 jıl — 20 asirdin' bir jıllı.
2-noyabr
Bul sánedegi waqıyalar
Búgin Kambodja mámleketinde suw festivalı ótkerilmekte. Festival mámlketlik kólemde keń belgilenedi. Bul kúni atalǵan mámlkette bayram múnásibeti menen dem alıs kúni.
1947-jılı 2-noyabrde dúnyadaǵı eń keń qanat jayǵan úlken samolyot ushırıldı.
13-noyabr
Bul sánedegi waqıyalar
Búgin xalıq aralıq Kózi ázziler kúni. Bul kúndi belgilew dúnyajúzlik densawlıqtı saqlaw shólkeminiń qararına muwapıq tastıyıqlandı. Maǵlıwmat ornında sonı atap ótiw orınlı búgingi kúnde dúnyada shama menen 124 millionnan aslam kózi ázzi adamlar bar.
1971-jılı 13-noyabrde "Mariner 9" planeta aralıq stanciyası orbitaǵa  shıǵıp, Marstıń dáslepki jasalma joldası boldı.
Kalilingrad wálayatı
Kaliningrad wálayatı (Калининградская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
Ózbekstan
Tariyxı
Arqa Aziya mámleketleri Batıs menen jipek sawdasın rawajlantıra baslagan soń, Parsı qalaları bul sawda-satıqtan paydalanıp, sawda oraylarına aylandılar.Transxoxiana wálayatında hám odan shıǵısda házirgi Qıtaydıń Shinjon Uyǵur avtonom wálayatında jaylasqan qala hám awıl xalıq punktleriniń keń tarmaǵından paydalanǵan halda Sóǵd dáldalshıları bul Iranlıq sawdagerlerdiń eń bayına aylandılar.Ullı Jipek jolı dep atalǵan sawda-satıq nátiyjesinde Buxara hám Samarqand aqır-aqıbetinde asa bay qalalarǵa aylandılar hám geyde Transsokiana (Movarannahr) persiyanıń eń abıraylı hám qúdiretli wálayatlarınan biri edi. áyyemgi dáwir.
Eramızǵa shekemgi 327 jılda Makedoniya húkimdarı Aleksandr Makedonskiy zamanagóy Ózbekstan aymaqların óz ishine alǵan Sóǵdiyona hám Baqtriya Parsı imperiyasi wálayatların basıp aldı. Júzim solqımı, Aleksandrga azǵantay járdem bergeni, sebebi xalıqtıń qattı qarsılıqları kúshli bolıp tabıladı, nátiyjede Iskandar áskerleri Makedoniyanıń arqa bólegine aynalǵan regionda adasıp qalǵanlar Grek-Baqtriya patshalıǵında ornalasqanlar. Eramızǵa shekemgi 1-ásirde shohlik húkimranlıq etken yuejilar Kushan imperiyasi menen almastırildi. Kóp ásirler dawamında Ózbekstan regionin Parsı imperiyalari, sonday-aq Parfiya hám Sasaniylar imperiyalari, sonıń menen birge, basqa imperiyalar, mısalı, turk-farsılar tárepinen islengen Eftalit hám turkiy Gokturk xalıqları.
13-ásirde Chingizxan dáwirinde Móǵullar tárepinen basıp alınıwı regionda ózgerislerge alıp keledi.Orta Aziyaǵa móǵullar shabıwıli regiondaǵı birpara Iraniyzabon xalıqtıń kóship ketiwine alıp keldi, olardıń mádeniyatı hám miyrasların  móǵullar-turkiy xalıqlar iyeledi. odan keyin kelgenler. Buxara, Samarqand, Góne Úrgenish hám basqalardıń shabıwılı nátiyjesinde ǵalabalıq adam óltiriwshiliklar hám úlken vayranshılıqlar, mısalı, Xorezmniń bólimleri pútkilley joq etildi.
Bul dáwirde házirgi Ózbekstannıń kópshilik bólegi Chıǵatay xanlıǵı quramına kigen, sonday-aq Xorezm, hám Altın Orda quramına da kirgen. Altın Orda páseńlewge dus kelgeninen keyin, Temur 1388-jılda onı basıp alǵanǵa shekem Xorezm sófiylar úrim-putaǵı qısqa múddet basqargan. bul gúreslerden 1380-jıllarda Transsoksiyadagi húkimran kúsh retinde payda boldı. Eger ol Chingizxannıń áwladı bolmaǵan bolsa -da, Temur Transoxiananing " ámelde" húkimdarı boldı hám pútkil batıs Oraylıq Aziyanı, Iran, Kavkaz,Mesopotamiya] ni basıp alıwǵa kiristi. ],Kishi Aziya hám [[Aral teńizi dıń arqasındaǵı qubla sahra regionin hámde Sonıń menen birge, ol Rossiya ga 1405 jılda Min úrim-putaǵı shabıwılı waqtında óliwden aldın bastırıp kirgen.
Temur oǵada shápáátsizligi menen belgili jáne onıń basıp alıwshılıǵı genotsid obaimenen birge bolǵan qalalarda da gúzetilgen.
Balyayla
Derekler
<references group="" responsive="1">
Qanlıkól rayonı
Qanliko'l rayonı Qaraqalpag’istan  Respublikasinin’  orayliq   bo’liminde  jaylasqan. 1970-jil 7-dekabrde  Qon’irat  ha’m  Shomanay   rayonlarinin’  bo’limlerinen  Leninabat  ati  menen  ajralip shiqqan. 1993-jil 9-yanvardan  Qanliko’l  rayonı   dep  ataldi. Jer maydani  0,74 min’ km². Xalqi 41,3 min’  adam (2005), tiykarinan  qaraqalpaqlar  ham  qazaqlar  janede bul  jerde  o’zbekler, tu’rkmenler, kareysler, tatarlar, ruslar  ham  basqada  millet wakilleri  jasaydi. Xalqinin’ ortasha  tig’izlig’I  1 km² qa  55,8  adam. Rayonda 1 qala, 4 awil  puqaraliq  jiyini  bar. Rayonnin’ orayi – Qanliko’l  qalası. Rayon aymag’I  to’mengi  Amiwdaryanin’ shep  qirg’ag’indag’I  Serenum  tegisliginde. Relefi: tiykarinan pastegislik, ko’shpe  qumlar  bar (Arzimbetqum  massivi). Qurilis materyallarinan  gil  ha’m  qum  bar. Egislik maydanlarin  Begjap, M.Nurmuxammedov, Qanliko’l, Bazarbay  ha’m  basqa  kanallar  arqali  suwg’ariladi. Respublika ahmiyetindegii  magistrall  kanallarinan  Suwenli, Kindiko’zek, Qiyatjarg’an, Ajiniyaz  kanallari  rayon  aymag’inan  o’tken. Rayonda paxtashiliq, salishiliq   ha’m  sharwashiliq  rawajlang’an. Rayon xalqi  pille,  miywe  ha’m  paliz  o’nimlerin  jetilistiredi. Janede bul  jerde  ko’p  jilliq  terekler, bag’lar, tutzarlar, jaylawlar  bar. Rayonda tiykarinan  7 fermer  xojalig’I  is  ju’ritedi. Rayon xalqinin’  ko’pshiligi  qaramal, qoy-eshki, tawiq, jilqi, tu’ye  bag’adi.
Ağören (Tercan)
Ağören —Turkiyanıń Erzincan wálayatı Tercan rayonındaǵı awıl.
Shomanay rayonı
Shomanay rayonı — Qaraqalpaqstan Respublikasınıń qubla -batıs bólimindegi rayon. 1950 jıl 6 oktyabrde du'zilgen. 1960-jıl 5-fevralda
Oraylıq emlewxana (240 oʻrin), 2 awıllıq emlewxana, 5 vrashlıq punkti, 2 poliklinika, sonday-aq, meditcina orınlarda 1 mıńnan artıq vrash hám shıpakerler isleydi.
19-dekabr
Bul sánedegi waqıyalar
Sonday-aq búgin dúnya ellerinde ayrıqsha bayram atap ótilmekte. Yaǵnıy búgin barmaqlardı ayqastırıw kúni.
30-dekabr
Bul sánedegi waqıyalar
Búgin Madagaskar mámleketinde Respublika kúni bayramlanbaqta. Bul bayram Madagaskarda 1975-jıldan baslap jıl sayın bayramlanadı.
8-dekabr
Bul sánedegi waqıyalar
8-dekabr Panamada Analar kúni keń túrde bayramlanadı. Bul sáne Panamada 1930-jıldan baslap milliy bayram statusına iye boldı.
Talas wálayatı
Talas wálayatı (Талас областы) Qirg'izistanda jaylasqan wálayat.
.as
Siltemeler
Toppdomän
Qazaqstan
A'kimshilik bo'linisiwi
350px|nobaý|oñğa|Qazaqstannın' a'kimshilik kartası
Jurt sanı
2020-jıldın' qan'tar-maiwsım aralıg'ında respiwbliyka xalqının' ta'biyiy o'simi 120 370 adamdı quradı. Tabiyg'iy o'simnin' jalpı koeffiytsiyenti 1000 turg'ıng'a 15,3 (8,1) adamnan keldi.
Quran
Mag'lıwmatlarg'a qarag'anda, Muxammed payg'ambar s.a.s. oqıwdı-jazıwdı bilmegen. Payg'ambar s.a.s.ayatlardı perishte Jabreyilden (aleyhissalam) esitip, yadlag'an ha'm saqabalarına aytıp, uyretip turg'an, olar bolsa yadlap alg'an. Payg'ambar s.a.s. ha'r bir jan'a ayattı qaysı su'rege tiyisli ekenligin ha'm ornın ka'tiplerge tu'sindirip turg'an. Quran su'releri usılayınsha 23 jıl dawamında yadqa alıng'an ha'm xatqa tu'sirilgen.
Quran a'sirler dawamında musılmanlardın' en' qa'dirli kitabı bolıp keldi, bir de bir kimse og'an o"zgeris kirgize almadı, zıyanın tiygize almadı. Bul tuwralı Allah Taalanın' arnawlı ayatı tu'sirilgen: "A'lbette, bul zikirdi (yag'ınıy Qurandı) Biz o'zimiz na'zir qıldıq ha'm onı o'zimiz saqlaymız" (15-"Hisir" su'resi, 9-ayat). Ulamalardın' ta'riyplewinshe Quranı Ka'rimnin'
Quran ta'liymatının' oraylıq ideyası bir Quday tuwralı ta'liymat. Sonday-aq, onda iyman, Allag'a isenim, a'lemnin' jaratılıwı, perishteler, payg'ambarlar, axıret-qıyamet, qayta tiriliw, a'jel, İslam dininin' tiykarları ha'm basqada diniy ko'rsetpeler belgilip berilgen. Ondag'ı morallıq, huquqıy, ja'miyetlik, ekonmikalıq o'lshemler islam dininin' nızamları jıynag'ı - sha'riyatqa negiz etip alıng'an.
Ha'kim awılı (Qarao'zek rayonı)
Ha'kim awılı Qaraózek rayonında jaylasqan awıl. Ha'kim awılı orayı. awılda 37 xojalıq jasaydı. Awıl ortasınan jap yag'nıy "qoldawlı" jap kesip o'tedi. Japtın' astınan kollektor kesip ta o'tedi. Klimatı : keskin kontinental.
Chelyabinsk wálayatı
Chelyabinsk wálayatı (Челябинская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
.bd
Siltemeler
Toppdomän
Bostan APJ (Qanlıkól rayonı)
Bostan APJ - Qaraqalpaqstan Respublikası Qanlıkól rayonınıń orayı bolǵan Qanlıkól qalasında jaylasqan awıl puxaralar jıyını.
Kolköy
Kolköy — Túrkiyaniń Bolu wálayatı Bolu rayonindaģi awil. 2010-jilda 86 adam jasaģan.
Qoskópir (rayon)
Qosko'pir rayonı — Xorezm wálayatında jaylasqan rayon.
Tractor Sazi FK
Qosıg'ı
Yeller yatar tufan yatar  Yatmaz traktör bayrağı
Jiyde
Jiyde (Жийде; Elaeagnus ) — miyweli ag'ash o'simlik tu'ri esaplanadı. Jiyde miywesin azıq sıpatında jergilikli xalıq ko'birek qollanadı. Sonday-aq jiydenin' emlik qa'siyetleri de ken'nen belgili. İsh o'tiwde, a'sirese balalar ushın, jiyde ju'da' paydalı ja'ne ken' tarqalg'an da'rilik qa'siyetke iye miywe bolıp esaplanadı.
Rabǵuziy
ózi Rabat úlkesiniń qazısı bolıp islep turǵanda bul kitaptı jazıwdı qolǵa alǵan hám sol jerdiń ámiri Toqbuǵaǵa sıylıqqa bergen. Rabǵuziy qıssalarınıń XV ásirde kóshirilgen bir nusqası Londonda Britaniya muzeyinde saqlanbaqta. Al XVI ásirde Xiywada tabılǵan bir nusqa ózbekstan İlimler Akademiyasınıń ábu Rayxan Beruniy atındaǵı Shıǵıstanıw institutında saqlanǵan.
Qıssalar negizinen payǵambarlardı násiyatlaw tiykarında jazılǵan bolıp Muwsa, Nuh, Salıx, İbrayım, Isaq, İsmayıl, Yaqıp, Yusip, Lot, Ayub, Dawıt, Sulayman, İysa, Yunus payǵambarlar hám ánbiyalardıń ómirine baǵıshlanǵan hikayatlar menen tolıqtırılǵan.
Schönenberg an der Thur
Schönenberg an der Thur — ShveysariyanıńTurgau kantonında jaylasqan awıl bolıp ol burınǵı munisipalitet esaplanadı.
Xalqı 1831-jılda 190 adam bolǵan bolsa, 1870-jılǵa kelip, 254 adamǵa jetken. 1910-jılda 820 adam bar bolǵan. Xalqı 1960-jılda 813 adam bolǵan bolsa, 1995-jılda 1249 adamǵa koʻbeygen.
Dástan
Bunnan basqada shayırdıń ishki keshirmeleri, qıyalları, oy-pikirlerinen ibarat bolǵan lirik dástanlarda jaratılmatqa. 20-ásir ózbek ádebiyatında dástanlar kemeyiwi roman janrı rawajlanıwı ebepli dep aytiwǵa boladı. Waqiyalardı ápsanalar hám ertekler tiykarında bayan etip, balalarǵa mólsherlengen iri qosıqlı shıǵarmalar jazıwda da dástan janrınan paydalanadı.
.er
.er — Eritreya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
25-yanvar
Bul sánedegi waqıyalar
- 1955-jılı Kolumbiya universitetiniń alımları 300 jılda 1 sekundqa qátelesetuǵın saat oylap taptı.
.eu
Siltemeler
Toppdomän
.fi
.fi — Finlyandiya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Italiya A seriyası
Italiya A Seriyası — Italiya futbol ligalarının en' u'lkeni ha'm abiroylisi. 1929-shi jildan o'tkizilip baslang'an.
28-fevral
Bul sánedegi waqıyalar
- Al Awǵanıstan Respublikasında búgin – Ǵáressizlik bayramı keń túrde belgilenbekte.
Volgograd wálayatı
Volgograd wálayatı (Волгоградская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri. 1936-jıl 5-dekabrde dúzilgen. Aymaǵı 113,9 mıń km.kv. Xalqınıń sanı 2,6 mln (2009), qala xalqı bolsa 76%ti quraydı. Volgograd wálayatında 19 qala, 32 qalasha bar (1991). Wálayat orayı — Volgograd qalası.
15-fevral
Bul sánedegi waqıyalar
- 15-fevral Kanada elinde Milliy bayraq kúni hár jılı belgilenedi.
Qırǵızlar
Qırǵız xalqınıń xojalıǵında b.e.sh. VII ásirlerdegi saklar, b.e.sh. III ásir b.e. IV a'sirlerge tán mal sharwashılıǵı, ónermentshiligi kóbirek saqlanǵan. Sebebi, qırǵız xalqınıń ata-babaları hám ózleriniń qáliplesiwine qatnasqan túrkiy qáwimlerde sol xojalıq túri menen de shuǵıllanǵan. Sebebi, Qırǵızstanda XIX ásirde de óndiris quralları tómen edi. Qırǵızstan jer shárayatı qısı-jazı mallardı (qoy, janlıq, tu'ye, jılqı) jaylawda saqlawǵa múmkinshilik berdi. Sharwalar ayırım mayda oypatshılıqta diyqanshılıq penen de shuǵıllandı. Diyqanshılıq penen shuǵıllanıp otırıqshı turmıs keshirgen qırǵızlar iri qara mal asıraydı. Hár bir urıw birikpelerinde belgili jaylawlar hám taw janbawırlarında jaylasqan qıslawlar boldı. Mallardıń parodaların saqlaw usılları, olardı hár qanday awrıwlardan saqlaw usılları bolǵan. Qan alıw, sınıqshı, operatsiya islew h.t.b. xalıqtıń veterinariyalıq usılları bolǵan. Sonıń menen birge, awırǵan maldı mazarlardan aylandırıw, ayırım ósimlerdiń tútini menen emlegen. Degen menen jılda mallar qırǵınǵa ushıraǵan. Qırǵızstan Rossiyaǵa qosılıw menen veterinariya isleri azda bolsa tarap, mallardıń qırılıwı azayǵan.
Gaziantep (wálayat)
Gaziantep - Túrkiya respublikasindag'i bir wálayatı.
Ahmetler (Bolu)
Derekler
<references group="" responsive="1">
Xoshimin
Xoshimin — aldınǵı atı Saygon bolǵan Vyetnamnıń eń úlken qalası esaplanadı.
Benin
Dinderi:Xriystiyandar-42,8% musılmandar-24,4%.vudu-17,3%,basqaları-15,5%.
15 jastan asqan xalıqtıń oqıw hám jazıw kórsetkishi 34,7% quradı.erler 48%,hayallar 23% (2002 jılǵı sanaq boyınsha)
Astara (Rayon)
Astara - Ázerbayjannıń qublasında jaylasqan aymaq. Rayon orayı Astara qalası.
10-fevral
Bul sánedegi waqıyalar
Búgin Sırdárya walayatınıń shólkemlestirilgen kúni. Sırdarya wálayatı 1939-jılı 10-fevralda shólkemlestirildi.
AFC Chempionlar Ligası 2015
C Toparı
{|
G Toparı
{|
20-fevral
Bul sánedegi waqıyalar
- Sonday-aq búgin dúnyanıń kóplegen ellerinde Kewilli (Volontyor) studentler kúni bayramlanbaqta.
.je
.je — Jersi atawı ushın joqarı dárejeli milliy domen.
11-may
11 MAYDA DÚNYADA BOLǴAN WAQÍYALAR
- 2000 jılı Hindistannıń milliardınshı azamatı - Asta Arora dúnyaǵa keldi;
- 2003 jılı Kolizey arenasında dáslepki ret rok-muzikant - Pol Makkartni dóretiwshilik koncert berdi.
Angliya Premyer Ligası
Angliya Premyer Ligası (English Premier League) inglis futbolınıń eń kúshli ligası. Jámi 20 komanda bellesetuǵın Angliya premyer ligasında futbol máwsimi avgust-may ayları arasında ótkiziledi. Hár klub bir máwsimde jámi 38 oyin ótkizedi. Sezon sońinda joqari tórtlikte oriń alǵan komandalar Chempionlar Ligasında, keyingi úsh komanda bolsa UEFA Evropa Ligasinda qatnasıw huqıqın aladı. Premyer Ligaǵa 2001-jıldan Barclays bankı sponsorlıq etiwdi basladı hám Barclays Premier League atı menen ótkizile baslandı.
Muǵla (wálayat)
Muğla wálayatı - Túrkiyada jaylasqan bir wálayat.
.kh
Siltemeler
Toppdomän
Yuventus (futbol klubı)
2012 jılda o'tkerilgen sorastırıw boyınsha Yuventus Italiyanın' en' taniqli klubı, onın' 130 millionnan aslam tamashogo'yi bar.
Bundesliga
Bundesliga ( nem. Fußball-Bundesliga) - Germaniya futbol klublarının professional futbol ligası. Germaniyada futbol ligalarının' en' u'lkeni. Bunda 20 klub belesedi. Chempionatda ha'r bir komanda 34 oyın o'tkizedi. Du'nyanın en' ku'shli futbol ligalarınan biri.
12-may
Bul sánedegi waqıyalar
Jıl sayın 12 mayda Rossiya hám ǴMDAnıń basqa ellerinde ekologiyalıq bilim beriw kúni belgilenedi. Bul bayram 1991 jılı dúzildi, onıń maqseti - barlıq ilimde hám adam xızmeti tarawlarında ekologiyalıq bilimdi aktuallastırıw. Bul kúni hár túrli ekologiyalıq akciyalar menen is-ilájlardı ótkeriw dástúrge aylanǵan.
Kırıkkale wa'layati
Kırıkkale wálayatı - Túrkiyada jaylasqan bir wálayat.
1065-jıl
1065 jıl — XI asirdın' bir jılı.
14-may
Dúnyada bolǵan waqıyalar
1975 jılı kievli “Dinamo” dáslepki ret futboldan “Kuboklar Kubogın” utıp aldı;
Kataloniya
Маydani — 31,950 km². wálayatın' en' iri qalası — Barselonа. Ma'mleketlik tilleri: katalon tili, ispan tili ha'mde аrаn tili. Kataloniyanin' xalqi sani - 7 508 106 аdamdi (2015) quraydi.
Kızılkışlacık
Geografiyası
Awıl Amasiya qala orayınan 22 km uzaqlıqta jaylasqan.
Gümüşdere
Gümüşdere — Túrkiyanıñ Denizli wàlayatı Tavas rayonına qaraslı awıl.
Osmaniye wálayatı
Osmaniye wálayatı - Túrkiyada jaylasqan bir wálayat.
Robototexnika
Robototexnika robotlardan basqa avtomatlastırılǵan texnikalıq sistemalar menen óndirislik processlerdiń eń jańa texnikalıq dúzilisin tayarlaw menen qollanıw usılların izertleytuǵın ilim.
Avtomatlastırılǵan mashinalar, adamlardıń ornına qáwipli jerlerde yamasa zavodtaǵı awır jumıslardı isley aladı. Robotlar sırtqı kelbeti boyınsha, adamlarǵa uqsas bolıwı múmkin. Házirgi waqıtta alımlar gumanoid robotlardı qoldan kelgenshe adamlarǵa uqsas etip islep shıǵıwǵa háreket etip atır.
Praga
Praga (inglis:Prague) Shexiyanın' paytaxtı. ha'm en' u'lken qalası. Aymag'ı — 496 km2. Xalqı sanı (2018) — 1 294 513.
Stanford universiteti
Stanford universiteti yaki Stanford Amerika Qurama shtatlarınıń Kaliforniya shtatında jaylasqan jeke universitet. Pán, texnologiya, biznes basqarıwı hám basqa bir qatar tarawlar boyınsha AQShta hám dúnyada jetekshi orında turadı. oñğa|nobaý|220x220 nükte|Stanford universiteti aymaǵınıń tóbeden kórinisi Universitet 1885-jıl Leland hám Jane Stanford tárepinen jeke qarjı esabına shólkemlestirilgen. Stanford ilimiy izertlewler parki dep atalǵan ilimiy-sanaat aymaqlıq kompleks quramına kiredi. Geologiya, gumanitar hám anıq pánler, huqıqtanıw, medicina, pedagog, dene tárbiyası boyınsha qániygeler tayarlaydı. 13 mińnen aslam student bilim aladı. Kitapxanasında (1885-jıl islengen) 3,5 millionnan artıq dóretpe saqlanadı.
15-may
Búgin - Moskva metropoliteniniń tuwılǵan kúni. 1935 jıl 15 mayda Moskva xalqı menen qonaqları ushın zárúr waqıya júz berdi. Bul kúni tańǵı saat jetide Moskva metropoliteniniń dáslepki tarmaǵı saltanatlı túrde iske qosıldı.
Dúnyada bolǵan waqıyalar
1969 jıl Pol Makkartni bolajaq zayıbı Linda Istmandı birinshi ret kórip qalǵan;
Oila
Shańaraq xalıqtıń, jámiettiiń turmısı, turmısına tiyisli úrp-ádetlerdi ózinde sınaqtan ótkeredi. Jaqsıların óz qushaǵında saqlap -abaylap keleshek áwladlarǵa jetkeredi. Shańaraq óz perzentlerin tárbiyalap, olarǵa ulıwma insanıylıq qádiriyatlardı sıńırıw menen olarǵa baslanǵısh social jónelis beredi. Óz perzentlerin úlken aǵımǵa — jámiyetke qosıw menen bolsa shańaraq jámiyet baǵdarı, ekonomikası, mádeniyatı hám bilimin de belgilewge óz tásirin kórsetedi. Sol sebepli de Shıǵısda shańaraq áyyemgi-áyyemginen múqaddes qo'rg'on esaplanıp kelingen. Atap aytqanda, ózbek shańaraqlarınıń serildizlik, serbutoqlik qásiyetleri házir de saqlanıp turıptı. Ózbeklerde shańaraqlardıń arnawlı bir turmıs tárizi qáliplesip turmıslıq tájiriybe arttırıp barıwı, qolaylı hám sarishta ruwzıger tutıwı, perzentlerdi ádepli, ruwxıy jetik bolıp jetilisiwinde ǵarrılar, ata-ananıń roli úlken. ózbek shańaraqları ózleriniń bekkemligi, sárenjam -sarishtaligi, balajonligi, aǵayın -xanalaslıq sabaqların húrmet etiwi, miyir-aqıbetli hám basqa qádiriyatları menen ajralıp turadı (qarang Shańaraq tárbiyası ).
Ózbekstannıń mámleket ǵárezsizligi sebepli xalqımızdıń ázeliy milliy úrp-ádet hám dástúrleri qaytaldan tiklena baslandı, bul úrp-ádetler shańaraqtı bekkemlewde zárúrli orın iyeleydi. Ózbekstan húkimeti shańaraq máselelerine mámleket siyasatı dárejesinde orınlanıwı kerek bolǵan ústin turatuǵın wazıypa retinde qaraydı. Ózbekstan Respublikası Konstituciyasiniń 63-statyasına kóre, shańaraq jámiettiiń tiykarǵı buwını esaplanadı, ol jámiyet hám de mámleket tárepinen qáwipsizlikte bolıw huqıqına iye. Analıq hám balalıqtı qorǵaw boyınsha basqa nızamlı hújjetler de qabıl etilip, ámeliy ilajlar belgilengen. Atap aytqanda, " Kem támiyinlengen shańaraqlardı social qorǵaw ilajları tuwrısında" 1994-jıl 22-avgustda párman shıǵarılıp, mútáj shańaraqlarǵa materiallıq hám ruwxıy járdem beriwdiń kólemi keńeytirildi. Shańaraqtı jámiettiiń gúlleniw tabılıwıdash tutqan ornı hám qatnasıwın jáne de asırıw, shańaraqlardıń huqıqıy, social, ekonomikalıq, ruwxıy -etikalıq máplerin hám párawanlıǵın jaqsılawdı mámleket tárepinen qollap-quwatlawdı kúsheytiw hám de izbe-iz támiyinlew maqsetinde Ózbekstan Respublikası Prezidenti 1998-jıldı " Shańaraq jılı" dep járiyaladı. Soǵan tiykarlanıp, shańaraq máplerin támiyinlew boyınshaamalga asırilatuǵın ilajlar tuwrısında mámleket programması islep shıǵıldı. Ózbekstan Respublikası Hayal-qızlar komiteti janında Respublika " Shańaraq" ilimiy-ámeliy orayı dúzildi. Shańaraqlıq turmıs máselelerin huqıqıy tártipke salıwǵa arnalǵan Ózbekstan Respublikasınıń Shańaraq kodeksi qabıl etilgen.
Raphael
Birinshi jumısları
Onın' en' birinshi belgili jumıslarının' biri bul Rıtsardın' tu'si kishi su'wreti sanaladı. Bunda uyqlap atırg'an rıtsar su'wretlengen. Onın' tu'sinde eki sulıw hayal ko'ringen. Birewi jen'il tegis kiyim kiygen ha'm og'an gu'l usınıs etpekte. Ekinshisi qara kiyim kiygen bolıp, rıtsarg'a qılısh ha'm kitap usınıs etpekte. Sulıw hayaldın' artında da'rya ta'repke ketken soqpaq ko'ringen. Ekinshisi tik tawlarg'a alıp barıwshı soqpaq. Raphael tan'law haqqında oylang'an edi. Rıtsar jen'il joldan barıwı kerek pe, yamasa o'zgerisler kiritiwge ha'reket etiwi tiyis pe?
Ankara
thumb|200px|Ankara thumb|200px|Ankara Ankara - Túrkiyanıń paytaxtı.
Adidas
Adıdas — Germanıyanıń sport ayaq-kiyimlerı hám ánjámların islep shıǵarıwǵa mólsherlengen sanaat kompanıyası bolıp, ol 1948-jılda dúzilgen. Onıń Germaniyada 8 kárxanası, Franciya, Ulli Britanıya, AQSh, Kanada hám basqa mámleketlerde 25 ten artıq fırmaları bar. .
Ǵazalkent Aksiyonerlik firmasi
G'azalkent Aksiyonerlik firmasi — aziq-awqat sanaatinin' Iri karxanasi. O'zmiywesabzavotsanaatxoldin' kompaniyasi quraminda. Ko'binshe, miywe ha'm paliz eginleri tiykarinda joqari sapali balalar awqatlarin islep shig'aradi. Tamat pastasi, ju'zim sherbeti, miywe ba'rine ha'm pektinli ishimlikler, tu'rli konservalar, marinadlangan paliz eginleri islep shig'aradi.
Arqa Afrika
Arqa Afrika (شمال أفريقيا) - Afrika kontinentinin' arqasinda jaylasqan bo'legi, onin' u'lken bo'legin Saxara sho'li iyelegen. Bul jerde terretoriyasi boyinsha Afrikanin' en' Iri ma'mleketleri jaylasqan:
Abakan (dárya)
Abakan (Ағбан) — da'rya, Yenisey da'ryasınin' shep ta'repi, Krasnoyarsk u'lkesinde jaylasqan da'rya. Batis Sayan ha'm Altay tawlarinin' arqa ta'repinen baslanatug'in U'lken Abakan ha'm Kishi Abakan saylarinin' qosiliwinan payda bolip, Krasnoyarsk suw ambarina quyiladi. Uzinligi – 514 km. Aymag'i – 32000 km2. Ortasha suw sarpi – 381 m3/sek. Tawlardan shiqqan, ken' alapta ko'p tarmaqlarga bo'linip ag'adi. Ko'binshe, qar ha'm jawinnan suw aladi. Noyabrdin' yariminda muzlap, aprel aqirinda muzlar eriydi. Minusinsk sayligi eginzarlarin suwg'aradi. Abakan boʻyinda Abakan qalası bar.
Sog'd wa'layati
Sog'd (Tajikshe: Суғд) Tajikistan'nin' to'rt wálayatınin' biridir. Uzinlig'i 26,100 kilometr, Xalqi 2000 jilg'i mag'liwmatlarg'a ko're 1,870,000 adamdi quraydi.
Kaliforniya shtatı
Каliforniya - АQSHtin' qubla-shig'isinda jaylasqan shtati. paytaxtı : Los-Anjeles qalası.
FIFA
Futbol Аssоtsiyatsıyalarının' Хаlqarа Federatsiyası (FIFA) (FIFA: Fédération Internationale de Football Association, International Federation of Association Football) - Futbol oyınının' bas uyımı, Tu'rli milliy futbol komandalardı birlestiriwshı, du'nıyanın' Futbol jarısların sho'lkemlestırıwshı mekeme. Onın' qaramag'ınа 208 milliy аssotsiyatsıya kiredı.
Michael Scofield
Prison Break serialınıń oydan shıǵarılǵan baslı qaharmanı
Neymar
Neymar Dа Silvа Santos Junior (Neymar da Silva Santos Júnior; 5-fevral 1992 jil tuwilg?an. – Braziliyaliq julduz futbolshi. 2013 jildan  –  Barselonа futbol klubi oyinshisi.
Mikozlar (Adamlarda zamarriqli kesellikler)
Infekciyanin’ rezervuarlari:
3. Kandidoz
Claudio Bravo
Claudio Andrés Bravo Muñoz (13 April 1983) Chilide tuwılg'an. professional futbolshı. Ispaniyanın FC Barcelona klubı oyınshısı.
Hárip
Tu'rli-tu'rli аlfаvitlеrdın' hа'riflеrı
Latın: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.
Zanetti
Havyer Zanetti 1973 shı jıldın' 10 avgustınde Argentinanın' Buenos-Ayres qalasında tuwılg'an. Laqabı-"El Capitano". yarımqorgawshı Interde kapitanlıq da'rejesın mekkem iyelep tur. Interdın' maqtanıshı ha'm nıshanı esaplanatın veteran, ha'm Argentinada ha'm Interdın' quramında en' ko'p oyın o'tkizgen futbolshı. futbolg'a birinshı qa'demin Havyer 1992 jılda Argentinanın' 2nshi ligasnda oynaytug'ın Talyeres klubında baslag'an. Sol jerde tanılıp, 93de onı Argentinan en' belgılı klublarınan biri bolg'an Banfild o'zine shaqırdı. 2 jıll Banfiltde oynap, berık ha'm durıs qorg'awda o'z abıroyın arttırdı. Ha'm 1995 jılda onı Boka Huniors ha'm River Pleyt alajaq boldı. Birraq Zanetti italiyanı saylap, Interge o'tdı. Interde tez waqıt ishınde tiffozilerdın' su'ygısın qazandı.
Shakira
Shakira (tolıq atı Shakira Isabel Mebarak Ripoll; 1977-jıl 2 fevralda Barrankılyada tuwılg'an) — belgili kolumbiyalıq qosıqshı.
Úrgenish
Ekonomikа
Sanaat qarqanaları:, paxta tazalaw, paxtamay-ekstaktı, qurılıs ka'rqanaları, shiyki zat, tigiwshilik fаbrikaları; ha'm qurılıs materilların islep shıg'arıw rawajlang'an.
Avtomobil
Avtomobil — adamlardi tasiwg'a mo'lsherlengen transport texnikası.
Facebook
Facebook — du'nyadag'ı en' iri sotsial tarmaqlardın' biri. Onı Mark Zuckerberg Harvard u'niversitetinde oqıp ju'rgen gezlerinde oqıw jurtı jataqxanasındag'ı dosları — Eduardo Saverin, Andrew McCollum, Dustin Moskovitz ha'm Chris Hugheslar menen birgelikde 2004-jılda jaratqan. Sayttın' pu'tin du'nyag'a belgili bolıp ketkeni sebepli, Mark Zukerberg 23 jasında jer ju'zinin' en' jas milliarderi dep ta'n alıng'an.
Uran (planeta)
Uran (simbolı: ) - Quyash sistemasınıń 7-shı planetası.
FIFA U-20 Jáhán chempionatı 2013
Shólkemlestirilgen jumıslar hám tımsal
Jarıstan bir jıl aldın, FIFA, sonıń menen birge, Túrkiya Futbol Assotsiatsiyasi aǵzaları tárepinen, 2012-jıl 25-iyunda Istanbuldıń Ciragan Palace Mabeyn Hall mıymanxanasında turnirning rásmiy embleması keń jámáátshilikga usınıldı. . Biletler bolsa 2012-jıldıń 30-noyabrinen satıwǵa shıǵarıldı. Hár bir miyman kútiwshi stadion ushın Miyman kútiwshi Qala logotipleri 2013-jıldıń 20-martında keń ja'ma'a'tshilikkke kórsetildi. Rásmiy logotipte, Turk úylerinde toqilg'an yamasa ilingen Shaytan Kózinen qorǵaw suwretlegen, bul áwmet keltiriw ma'nisini ańlatadı.
Selena Gomez
Gomez musiqa taʼtilini 2012-yil oxirida yakunlabi, yangi, Stars Dance solo albomi ustida ish boshlaganini bildirdi. 2013-yil aprelida chiqqan "Come & Get It" singli Billboard Hot 100 chartining tepa oʻnligiga koʻtarilgan birinchi Selena Gomez ashulasi boʻldi va RIAA tomonidan ikki karra platinaga baholandi. Albomning ikkinchi singli, "Slow Down" 2013-yil iyunida chiqarildi. Butun albom iyulda chiqdi. Musiqa va kinodan tashqari, Gomez yana filantroplik bilan shugʻullanadi: u atrof-muhitni himoyalash xayriya tadbirlarida ishtirok etib turadi.
Merkuriy (planeta)
Merkuriy (simbolı: ) — Quyash sistemasındaǵı planeta.
.km
Siltemeler
Toppdomän
Magzhan Zhumabayev
Miyras
25 iyun 2018-jılda Kazpost shayırdıń 125 jıllıǵına atap estelik pochta markaların shıǵardı.
.mt
Siltemeler
Toppdomän
Ballada
Ballada (frans. ballade, sońǵı; lat. ballo — oyınǵa túsemen) — 1) 14 — 15-ásirler francuz ádebiyatınan qatań orın alǵan lirikalıq janr (F. Viyon); 2) inglis xalıq poeziyasında liro-epikalıq janr hám romantizm poeziyasındaǵı usınday janr (R. Berne, G. Byurger, I. V. Gyote hám basqalar). Romantikalıq B. fantastika, folklor, ápsanalıq - tarıyxıy, social temadaǵı syujetke iye qosıq qatarları menen jazılatuǵın shıǵarma. 20-ásirde B. qatań janr sıpatında óz qımbatlılıǵın joytadı (B. Brext, N. S. Tixonov hám basqalardıń ayırım balladaları ǵana bar). B. janrındaǵı shıǵarmalar úlgisi ózbek ádebiyatı (Saypı Sarayiy — "Suxayl hám Guldursun"; Alisher Nawayı — "Xotam Toy") hám zamanagóy ádebiyat (M. Shayxzada — "Sulh teregi"; Shuhrat — "Mártlik ápsanası"; H. Alimjan — "Ásker Tursun"; Gʻ. Gʻulam — "Suw hám nur")da da ushıraydı; 3) (qosıqta) — B. 12 — 13-ásirde trubador hám truverler dóretiwshiliginiń tiykarǵı janrı sıpatında keń rawajlandı. Oyanıw dáwirinde onıń polifonikalıq túrleri júzege keldi (Gilom de Masho). Muzıkalı romantizm usılında B. syujet (belgili bir tema)lı muzika janrı sıpatında kamer-vokal (tiykarınan, Avstriya hám Germaniya kompozitorları dóretiwshiliginde — F. Shubert, R. Shuman, F. List, I. Brams, X. Volf) hám kamer-ásbap (tiykarınan, fortepiano ushın: F. Shopen, E. Grig hám basqalar) shıǵarmalarında óz sáwleleniwin tapqan. Ózbek ádebiyatında B. kóbirek qahramanlıq yaki muhabbat-qaharmanlıq, filosofiyalıq mazmunǵa iye. (D. Zakirov, I. Akbarov, D. Saydaminova). M. Burhanovtıń qosıqshı hám simfonikalıq orkestr ushın "Muhabbat otı" B.sı (1939, Mashrap ǵázelli) usı janrdıń Ózbekstandaǵı dáslepki úlgisi. . B.nıń ayırım qásiyetleri basqa janrǵa sińdirilgenligi sebepli bunday shıǵarmalar qospaq atamalar menen de ataladı. (mıs, B.-poema, B.simfoniya hám basqalar).
Sxema
Predmetlerdi jobalaw, ońlaw, qadaǵalaw, dúzetiw hám olardan paydalanıw hám de mexanizm, ásbap úskene, qurılma hám taǵı basqalardıń háreket (jumıs) procesiniń izbe-izligi sxemalarda túsindirip beriledi. Sonlıqtan sxema jobaǵa tiyisli grafikalıq hújjet esaplanadı. Onda predmet (mashina) bólekleriniń quramı hám mexanizmlerdiń
Haywan qala
Derekler
''Ягодин В.Н. Городище Хайван кала – раннесредневековый Кердер. Археологические исследования в Каракалпакии, Т., 1981.''
Hassan Diab
Hassan Diab (حسان دياب; 1959-jıl 6-yanvarda tuwılǵan, Bayrut, Livan) — Livan universiteti professorı hám siyasattanıwshısı. 2020-jıl 21-yanvardan beri Livan Bas ministri, burınǵı bilimlendiriw Ministiri (2011-2014).
Ómiri
1959-jıl 6-yanvarda Bayrutta tuwılǵan. Ol Leeds qala universiteti hám Surrey universiteti nde oqıǵan, 1985-jılda Bath universitetinen kompyuter injenerligi pánleri doktorı ilimiy dárejesin alǵan.
P (latın)
P at. 1. Qaraqalpaq álipbesiniń jigirma ekinshi háribi (kirilde) hám sol háriptiń jazılıw tańbası. 2. Erinniń bir-birine tiyiwi arqalı payda bolatuǵın dawıssız ses.
.si
.si — Sloveniya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Buxara mámleketlik medicina institutı
Fakultetler
Stomatologiya fakultetinde 2020-2021- oqıw jılında 706 student bilim alıp atır. Oqıw múddeti 5 jıl bolıp, fakultet quramına tómendegi kafedralar kiredi:
5. Medicinalıq ximiya
Ótesh Alshınbay ulı
Adam shelli sen kórmeseń,
Tuwra baslap júrse joldan,
Xızmet isle soǵan qoldan,
Kewlini qosqanǵa sawdasın berse,
Shayır «Gúlziyba» qosıǵında bolsa qaraqalpaq qızlarınıń sulıw kelbetin, ádep-ikramın, húrmetin, Gúlziybanıń portretin gewdelendirip kórsetip beriw arqalı táriyplep beredi. Mısalı: Kúygelek kibi kózleri,
Ótesh Alshınbay ulı, «Gúlziyba» qosıǵı
Aqlı-qıyalıń ketedi,
Haq bezergen yańlıdı.
Bayan etsem eli-xalqın,
FIFA jáhán chempionatı 2022
2022-jılģı futbol boyınsha jáhán chempionatı (2022 كأس العالم لكرة القدم, 2022 FIFA World Cup) 2022-jılda Qatar maydanlarında ótkerilģen Futbol boyınsha jáhán chempionatı. Bul, tártip boyınsha 22-turnir bolıp esaplanadi. Bul chempionat 2022-jıldıń 20-qawısınan (noyabr) 18-jeldige (dekabr) shekem ótkerilgen. Bul Arab dúnyasında ótkerilgen birinshi jáhán chempionatı bolip tabıladı. Bunnan tısqarı, 2002-jılda Arqa Koreya hám Yaponiyada ótkerilgen turnirden keyin Aziyada ótkerilgen ekinshi jáhán chempionatı boladı. Bul turnir 32 qurama komanda qatnasıwındaģı aqırģı jáhán chempionatı bolıp, 2026-jılda AQSh, Meksika hám Kanadada ótkeriletuģın turnirda, qatnasıwshı komandalar sanı 48ge kóbeyiwi rejelestirilgen. Qatarda jaz jazirama ıssı bolģanlıģı sebepli, bul jáhán chempionatı qawıs (noyabr) ayınıń aqırı jeldı (dekabr) ayınıń ortalarına shekem ótkerildi, bul bolsa may, iyun yaki iyul aylarında ótkerilmeytuģın birinshi turnir esaplanadı. Turnirdaģı birinshi oyın Al-xordagi Al Bayt stadioninda Qatar hám Ekvador saylandı komandaları ortasında bolıp ótti. Final oyını 2022-jıldıń 18-jeldisinde (dekabrında) bolıp ótti. Finalda, Argentina qurama komandası Franciyanı jeńdi. Jáhán chempionatınıń aldınģi chempionı Franciya saylandı komandası esaplanadı.
Ótesh Alshınbay ulı
Ótesh Alshınbay ulı, «Gúlziyba» qosıǵı
Ózimdiki bolsa deyseń,
Aytsa Ibrahim-Adham dep,
Sóylemekke tilim qayım,
Miynet qáwipsizligi
Miynet qáwipsizligi - insan dıń miynet processindegi qawipsizligi, saw-salamatlıǵı hám jumıs uqıplıyatining saqlanıwına qaratılǵan ilajlar. Nızam hújjetlerinde miynet processinde qollanılatuǵın sociallıq-ekonomikalıq, shólkemlestirilgen, texnikalıq, sanitariya -gigiyena, emlew-profilaktika ilajları belgilep qóyıladı. Miynet etiwshi shaxs qawipsizligi, salamatlıǵı, miynet qılıw qábiletin qorǵaw, saw miynet sharayatları jaratıw, kásip kesellikleri júz beriw qáwpin aldın alıw, óndiriste jaralanıwlarǵa jol qoymaw sıyaqlılar miynet qáwipsizligi aldındaǵı wazıypalar esaplanadı.
Alorlar
Tariyxı
Orta ásirlerde aloriylardıń qáliplesiwinde Solor, Bugis, Makassar, Yava, Ternate atawlarınan kelgen emigrantlar qatnasqan. 20-ásirdiń ortalarına shekem Aloriyanlardı Raxalar basqargan. Aloriyalıklar mádeniyatı basqa „sawda etnoslari“na tán bolıp tabıladı. Xalıq punktleri jaǵabo'yi, sızıqlı jaylasıw bolıp tabıladı. Irakuois aǵayınlıq sisteması. Olar jeti patrilineal áwladqa bólingen, eki ekzogam qáwimge birlesken — „jer iyeleri“ hám „sońın ala músápirler“. Neke óz-ara aǵayın, óz-ara. Ana -bala munasábetleri. Eki hápte dawamında balaǵa ǵamxorlıq etkennen keyin, ana onı taslap, dalada islewdi dawam ettiredi. Aydarha ámekilerge sıyınıw ádetiy jaǵday bolıp tabıladı.
Turmıs tárizi
Irakuois tipindegi aǵayınlıq sisteması. Olar jeti patrilineal urıwǵa bólingen, eki ekzogamik fratriyaga birlesken — „jerdiń iyeleri“ hám „sońın ala kelgenler“. Aǵayınlıq neke, óz-ara. Naga aydarhalarına sıyınıw ádetiy bolıp tabıladı.
U (latın)
U háribi kóbinese sózdiń dáslepki buwınında jazıladı: usta, uyqı, uya, ultaraq, ullı, ul, qurılıs, bulaq, qudıq, qulın t.b. Al, ayırım jaǵdaylarda maqul, maqluq, bárqulla sıyaqlı sózlerdiń ekinshi buwınında sonday-aq, eki sózdiń birigiwinen jasalǵan adam atlarında úshinshi buwında da jazıladı: '''Aytmurat, Dáwletmurat, Ázizmurat. Al, universitet, institut, galstuk, ustav, jurnal, fartuk, cirkul''' sıyaqlı ózlestirme sózlerde sozılıńqı aytıladı. Bul aytılǵan eki jaǵdayda da U háribi jazıladı.
.no
.no — Norvegiya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
.np
Siltemeler
Toppdomän
Z (latın)
Kategoriya
Fonetika:
Y (latın)
1. Qaraqalpaq álipbesiniń on úshinshi háribi (kirilde) hám sol háriptiń jazılıw tańbası. Y háribi bas buwında siyrek ushırasadı, kóbinese sózdiń ortasında hám sońǵı buwınlarında jazıladı. Yosh, súyew, kúyew, torǵay, saray, shalǵay hám t.b. 2. Til aldınıń alǵı tańlayǵa jaqınlasıwınan jasalatuǵın dawıssız ses.
.uy
.uy — Urugvay ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Mehrinoz Abbosova
Biografiyası
Shayırlıqqa qızıǵıp, jaslıǵınan Namangannıń tanıqlı shayırları bolǵan Ziyoviddin Mansur, Ǵulomjon Akbarov hám basqalar menen  jaqınnan tanısqan. 2012-jılda bolsa, ádebiyat jónelisi boyınsha Zulfiya atındaǵı mámleketlik sıylıq laureatı bolǵan. Shayırdıń "Men yoshlikman" (2011) hám "Yulduzrang qoʻshiqlar" (2014) atlı kitapları Ózbekstan jazıwshılar awqamı usınısı menen baspadan shıqqan.
Zamira Xojanazarova
Jetiskenlikleri
Óziniń iskerligi dawamında erisken jetiskenlikleri ushın Zamira Xojanazarova Qaraqalpaqstan Komsomol sıylıǵınıń laureatı boldı. Ol QQASSR Joqarǵı Soveti Prezidiumınıń Húrmet Gramotası menen sıylıqlanǵan.
Portal:Ximiya
Adamlar áyyem zamannan baslap aq qant,may hám belokqa bay ósimlik ónimlerin awqatqa paydalanǵan. Olar bunnan 6 mıń jıl burın zerger buyımların tayarlawdı bilgen. Eramızdan 2000 jıl burın Qıtayda awıl xojalıǵı zıyankeslerine qarsı gúreste mıshyaktan paydalanǵan.Sol dáwirde Mısrda ósimlik hám haywan organizminnen hár túrli boyaw zatları, cink(zn) hám kúkirtten dárilik zatlar tayarlaǵan. Barlıq xalıqlar áyyem zamannan-aq ashıw procesin bilgen. Hárbir xalıqtıń ózine tán spirtli ishimligi bolǵan.Onı dánnen,paldan yamasa júzim shiresinen(vino) tayarlaǵan.Uksustan tek azıq tayarlawda ǵana paydalanǵan. Biraq sol dáwirde ximiya menen tek arnawlı kisiler ǵana shuǵıllanǵan.
Ar-Roziy materiallıq elementlerdiń eń kishi birligi-atomlar haqqında,olardıń jáne de kishirek bóleklerge bóliniwi haqqında pikir bildirgen.
.sl
Siltemeler
Toppdomän
.sm
.sm — San-Marino ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Ximiya páni
Ximiyalıq element
Ximiyalıq element - málim bir oń yadro zaryadına iye bolǵan atom túri. Barlıq ximiyalıq elementler D.I.Mendeleyevtiń elementler periodlıq sistemasında keltirilgen; Hár bir element periodlıq sistemada óz tártip (atom) nomerine iye. Búgingi kúnde(2011-jıl) 118 element belgili. Olardan 25 element jasalma jol menen (yadrolıq reaksiya járdeminde) payda qılınǵan. Hár bir ximiyalıq element óziniń atına hám ximiyalıq belgisine iye. 1813-jılı shved ximigi Berceliustıń pikirinshe ximiyalıq belgi ele­ment latınsha atınıń bas háribi yamasa bas háripke keyingi háriplerden birewin qosıp jazıw menen kórsetiledi. Mısalı, H (Hydrogenium) — vodorodtıń ximiyalıq belgisi, onıń latınsha atamasınıń bas háribi; Hg (Hydragirum) — sınaptıń ximiyalıq belgisi onıń latınsha atınıń bas háribi hám jáne bir háribinen quralǵan
Ximiyalıq formula
Ximiyalıq formula — zattıń quramın ximiyalıq belgiler hám zárúr bolsa indeksler járdeminde ańlatılıwı. Ximiyalıq formula: zat qanday elementlerden dúzilgenligin (zapa quramı); zattıń bir molekulası quramına hár qanday elementtiń neshe atomı kiretuǵınlıǵın (muǵdar quramı); zattıń bir molekulasın bildiredi.
Ximiyalıq reaksiya
Bir zattıń basqa zat yamasa zatlarǵa aylanıw qubılısı —ximiyalıq reaksiyalar dep ataladı.
Social psixologiya
Social psixologiya - adamlardıń social toparlarǵa qosılıwın, toparlıq xarakteristikanı, shaxstıń ruwxıy iskerligi hám minez-qulqın, social psixologiyalıq nızamlıqlar, jaǵdaylar, hádiyseler, social ornatılıw sıyaqlılardı izertlewshi psixologiya tarawı. Ilgeri social psixologiyada waqıyalıq filosofiyalıq kóz qarastan úyrenilip kelingen, lekin shaxs, topar, jámiyet múnásebetleri qamtıp alınbaǵan. Social psixologiya pánine ulıwma psixologiya, sociologiya, antropologiya, etiologiya, kriminologiya, filosofiya sıyaqlı pánler tiykar bolıp xızmet etken. XIX ásirdiń ekinshi yarımında social psixologiyanı pán retinde rawajlandırıwǵa dáslepki háreketler baslanǵan. Jáhán jámiyetshiligi tárepinen social psixologiya 1908-jıldan pán retinde tán alınǵan. Ekinshi jáhán urısınan keyingi jıllarda AQSH hám basqa mámleketlerde psixologiya máseleleri boyınsha izertlewler ótkerile baslandı. Ásirese, AQShda Kotordıń ótkergen tájiriybesi, E.Meyonıń izertlewleri social psixologiya tariyxında áhmiyetli ról oynadı. Bul izertlewlerge kishi toparlar tiykarǵı obyekt etip alınǵan tájiriybeler ótkerilgen. Social psixologiya pán retinde baylanıs, qarım-qatnas nızamlıqları, shaxslar ortasındaǵı múnásebet, individual hám toparlıq óz-ara tásir, toparlardıń ishki hám sırtqı dúzilisi, olardıń túrleri, klassifikaciyası, ǵalabalıq jaǵdaylar hám háreketler, social hám milliy sana, mentalitet, milliy tús, xarakter, talǵam, dástúr, úrp-ádet hám basqalardı tekseredi. Social psixologiya bir neshe tarawlardı óz ishine aladı: etnopsixologiya, din psixologiyası, shańaraq psixologiyası, basqarıw (menejment) hám marketing psixologiyası, kishi hám úlken topar psixologiyası, modalar psixologiyası, reklama psixologiyası, insandı insan tárepinen qabıl etiw psixologiyası, ámeliy-social psixologiya sıyaqlılar. Ózbekstanda social psixologiya baǵdarındaǵı izertlewler tiykarınan ǵárezsizlik dáwirinde jolǵa qoyıla baslandı. Bul jumıslar nátiyjesinde social psixologiya tarawlarınan biri — "Shańaraq psixologiyası" ilimiy mektebi payda boldı. Ózbek shańaraǵınıń social, psixologiyalıq, etnopsixologiyalıq qásiyetleri haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ózinde sáwlelendirgen "Shańaraq psixologiyası" sabaqlıǵı jaratıldı. Mámlekette "Respublika shańaraq psixologiyası" ilimiy-ámeliy orayı iskerlik kórsete basladı.
.sv
.sv — Salvador ushın joqarı dárejeli milliy domen.
.sy
.sy — Siriya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Máteke Jumanazarov
Ómirbayanı
Máteke Jumanazarov 1966-yilda Nókisde qaytıs bolǵan. Qaladaǵı Shorsha baba áwliyesine qazalanǵan. Onıń qızı Bibizada Jumanazarova Ózbekstan Qaharmanı Ibrayım Yusupovtıń zayıbı bolǵan.
Derekler
<references group="" responsive="1">