cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palaw
Noqatlı palaw
Palaw tayarlawdan bir kún aldın noqat juwılıp, suwıq suwǵa ivitib qóyıladı hám salqınlaw orında saqlanadı. Bul palaw ushın gósh 10 -15 grammli, piyaz halqa -halqa etip, geshir bolsa «no'xatcha» usılında to'g'raladi. Gúrish juwılıp, jıllı suwǵa 2—3 saat ivitib qóyıladı. Qazanda may dog'lanib, gósh solinadi, sırtı qızargach, piyaz taslanadı hám hár ekewi qızarguncha qovuriladi. Keyininen geshir salınıp, tezlik penen suw quyıladı hám ivigan noqat qosıp 1 saat dawamında mildiratib qaynatiladi. Noqat yumshagach zirvakka duz hám tatımlıqlar solinadi. Tayın bolǵan zirvakka ivitilgan gúrish salınıp, suw quyıladı. Suwı tartılgach, 20 minuta dem beriledi. Keyin jaqsılap aralastırılıp, lágenge suziladi hám salat menen birge dasturxanǵa tartıladi.
Insult
Perdeler arasinda qan quyiliwi
Perdeler arasına qan quyiliwi—basqasha subaraxnoidal qan quyiliw dep ataladı. Bunda qan mıy perdeleriniń arasına qantamirlarinin` jarılıwı nátiyjesinde quyıladı. Miydiń tiykari hám ústki bólimlerinde qan quyıladı. Nawqas qattı bas awırıwınan, aǵıwınan hám qusıwdan shaǵım etedi. Nerv salasında menińial belgiler gúzetiledi. Nawqas jaqtılıqqa, sırtqı tásirotlarga oǵırı tásirli boladı. Talma belgileri bas miydiń ústki (konveksital) bóleginde qan quyilganda klonik-tonik qaltırawlar gúzetiledi. Eger miydiń hasası (bazillar) de qan quyilish bolsa, bunda II— III—Iv—vI gelle bas mıy nervleriniń zıyanlanıwı gúzetiledi. Qol hám ayaqlarda láńlanish bolmaydı, gipotonus, giperrefleksiya, giperesteziya, nawqasda psixik qozǵalıwlar gúzetiledi. Juwan qarınlar ishine qan ketkende dem alıw hám júrek jumıs iskerliginiń buzılıwları, júz terisi ko'kargan, hushi joǵalǵan, dene temperaturası 39°C hám odan da joqarı boladı. Miyacha yarım sharlariga qan quyilganda bas aylanıw, qusıw, jelke hám moyindiń arqa tárepinde awrıw, nistagm, ataksiya jaǵdayları gúzetiledi. Mıy ústininde qan quyilsa, gelle bas miyanervlarining yadroları hám olardıń jolların zálelleydi. Bunda alternashgan belgiler (yuzning bir tárepinde gelle bas mıy nervleriniń láńlaniwi bolsa, keri tárepte bolsa gemiparez) gúzetiledi. Bas mıy toqımalarına qan quyilsa, kóbirek ishki kapsula, orta mıy arteriyasında bolsa, ulıwma mıy belgileri, jergilikli mıy belgileri menen birgelikte keledi. Bas mıy qabıqlog'iga jaqın orında qan quyilsa, sóylew buzılıwları motor yamasa sensor afaziya boladı. Menińial belgiler bunda kemrek ushraydı, arqa mıy suyıqlıǵında qan bolmaydı. Eger arqa mıy suyıqlıǵında qan bolsa, ol jaǵdayda aralas qan ketiwi gúzetiledi.
Škoda Auto
Skoda markalı avtomobiller 100 den artıq mámleketlerde satıladı hám 2018-jılda dúnya boylap satıwları 1, 25 million donaga jetti, bul ótken-jılǵa salıstırǵanda 4, 4 procentke ko'p bolıp tabıladı. Operatsion payda 2017-jılda 1, 6 milliard evroni quradı, bul ótken-jılǵa salıstırǵanda 34, 6 procentke kóp. 2017-jıl jaǵdayına kóre, Skodaning payda tushum kórsetkishleri vW Group brendlari arasında Porschedan keyin ekinshi orındı iyeledi. „SKODA AvTO“ 1895-jılda Chexiyanıń Mlada-Boleslav qalasında islengen.
Insult
Perdeler arasinda qan quyiliwi
Subaraxnoidal qan ketiw 50 jasqa deyingi nawqaslarda ushraydı. Buǵan sebep bas mıy qantamirlar anevrizmlari 50 % ni quraydı. Kemrek jaǵdaylarda arterial gipertenziya hám bas mıy qantamirlari aterosklerozi baslawshı boladı.
Palaw
Parsısha palaw
Ózbekshe palaw jáne onıń túrleri
Ilvasinli (kaklikli) palaw
Qazanda yog'ni dog'lab, kaklik góshi salıp qızarguncha qovuriladi hám piyaz solinadi. Piyaz qızargach, geshirdi salıp eki-úsh aralastırilganidan keyin suw quyilib, tómen órtda 1 saatqa mildiratib qaynatiladi. Keyin tatımlıqlar sepilib, duzı retlenedi. Juwıp tayarlanǵan gúrish salınıp, ádetdegi sıyaqlı damlanadi. Demlew múddeti 25—30 minuta. Dasturxanǵa tartıwda kaklik góshi ajıratıp alınıp, palaw jaqsılap aralastırıladı, keyin lágenge júzip, hár bir adamǵa bir bólek kaklik góshi esabında palaw júzine terip shıǵıladı hám dasturxang tartıladi.
Xarakteristikası hám túrleri
Palawdıń mińnen aslam túrleri ámeldegi bolıp, tayarlaw usılı hám tımsalliqlari boyınsha bir-birinen keskin, birpara túrlerinde bolsa azraq parıq etedi. Palaw tayarlaw procesi tiykarınan ekige: zirvak pısırıw hám gúrish salıwǵa bólinedi.
Škoda Auto
Ekinshi jáhán urısı
Ekinshi Jáhán urısında Chexoslovakiyani basıp alınǵanında, Skoda Works ፄReichswerke Hermann Goringፄ dıń bir bólegine aylanıp Germaniya ushın xızmet etip, áskeriy jer transportı quralları, áskeriy samolyotlar, basqa qural komponentleri hám patron qutıların islep shıǵarǵan. Avtomobillerdiń islep shıǵarılıwı 1939 -jılda 7552 den 1944-jılda 683 ke shekem kemeydi, sonnan tek 35 tasi jeńil avtomobiller edi. 1945-jıl yanvar hám may ayları arasında jámi 316 júk mashinaları islep shıǵarılǵan. Ullı Britaniya hám AQSh hawa kúshleri 1940 -1945-jıllarda Skoda Worksni bir neshe ret bombardimon etken. 1945-jıl 25-aprelde juwmaqlawshı ǵalabalıq hawa hújimi bolıp, Skoda qurallanıw bazaları derlik joq etildi hám 1000 ǵa jaqın adam qaytıs boldı yamasa jaralandi.
Palaw
Parsısha palaw
nobaý|Parsısha lobıyalı palawParsısha palaw túri tiykarınan Iran,Awǵanstan,Pakistan,Ázerbayjan,Túrkiya, arqa Irak hám bólekan Tadjikistande tayarlanadı.Ózbekstande bul palaw túri Samarqand (Samarqandcha palaw ) hám bólekan Buxarade tarqalǵan. Palawdıń bul túrinde, gara (zirvak) hám gúrish bólek pisiriledi hám lágenge suzilayotganida birlestiriledi, lekin aralastırilmaydi.
Insult
Klinikasi
Yamasa shep tárepte qol-ayaqtıń láńlanishi, ayaq pánjesi tısqarına buralib qalǵan, qoldı kóterip taslaǵanda láńlangan qol «qamchisimondek»
Škoda Auto
1925-jılda Laurin & Klementn kompaniyasın Skoda Works sanaat konglomerati satıp alınǵan hám 1944-jılda konglomerat mámleket múlki aynalǵan. 1991-jıldan keyin kompaniya az-azdan jekelestirildi hám 2000-jılda Skoda volkswagen toparıning tolıq quramına kiretuǵın sho'ba kárxanasına aylandı.
Insult
Klinikasi
Bolıp, nawqas xirillab nápes aladı. Sopor hám koma jaǵdayına demde túsip qaladı. Nawqastıń dene temperaturası 39—40°C, suwıq qatqanday titirew, tamır
Palaw
Bódeneli palaw
Bódeneler shoqmarıp, qaynoq suwǵa batırıp alınadı hám keyin pati yulinadi. Ishi ashılıp, chavag'i alıp taslanadı hám ıssı suwda jaqsılap juwıp, suwı qochgach, duz, burısh hám bir-birine qosıp tuyilgan tatımlıqlar kompleksi sepib qóyıladı.
Insult
Dawlaniwi
Medicina miyirbiykeleri insult menen awırǵan nawqaslardı júdá ıqtıyatlıq menen qarawları talap etiledi. Nawqas basın dene bóleginen azmaz bálent kóterip qoyıw, háreket etiwlerine jol qoymaw kerek. Keselliktiń ótkir dáwirinde nawqastı tınısh qoyıw, awızında tıs protezlari bolsa, alıp qoyıw kerek. Awız átirapı hám ishin so'lak hám qusuq qaldıqlarınan tazalap, taza hawa kiriwin támiyinlew, tómengi jag'ni ustap turıw, tilin keyin basıp tartıp ketpewi hám dem alıwın jaqsılaw ushın hawa ótkeriwshi qoyıw, joqarı nápes jolların elektrotsos járdeminde tazalaw, as qazanǵa zond qoyıw talap etiledi. Miyada qan aylanıwın jaqsılaytuǵın dárilar— eufillin 2, 4 % 5—10 ml tamır ishine, magneziy sulfat 25 % 5—10 ml bulshıq et arasına novokain menen, papaverin 2 % 2 ml, dibazol 1 % 2—4 ml bulshıq et
Škoda Auto
Laurin hám Klement
Kóplegen avtomobil óndiriwshilar sıyaqlı, Skoda Auto 1890 -jıllardıń baslarında velosiped islep shıǵarıwdı basladı. 1896 -jılda velosiped óndiriwshisi retinde Skoda (keyin Laurin hám Klement) zavodlaritashkil etilgen.
Palaw
Behili palaw
Ferǵanasha yamasa Samarqandcha palaw ushın tayarlanatuǵın zirvak pisiriledi. Behining tuki archilib, tórt máwsimge bólinedi, urıwı hám zaha bolǵan jayların alıp taslanadı hám zirvakka salıp pisiriledi. Eger zirvak quwırılǵan palaw usılında tayarlansa, ol jaǵdayda biyn bólekleri gósh hám geshir menen birge qovuriladi, keyin suw quyıladı. Mabada ivitma palaw usılında bolsa, ol halda biyn máwsimleri tap shala pishguncha geshir menen birge mildiratib qaynatiladi, keyin gúrish solinadi. Qalǵan processler joqarıdaǵı retseptlarda aytılǵan sıyaqlı tayarlanadı. Demlew múddeti 25 minuta. Tamaq tayın bolǵanda biyn bólekleri ajıratıp alınıp, palaw jaqsılap aralastırıladı, lágenge salıp, júzine behilarni terip dasturxanǵa tartıladi.
Ivitma palaw
Palawdıń bul túrin tayarlaw gúrish uyıtıwdan baslanadı, onıń ushın tazalanǵan gúrish 3—4 ret juwılıp, jıllı suwǵa duz salıp ivitiladi. Uyıtıw múddeti shama menen 2 saat dawam etedi. Gósh, may, geshir hám piyaz joqarıdaǵı sıyaqlı to'g'raladi. Bul palawdıń dietalıǵın arttırıw ushın ósimlik mayı, mısalı paxta, zig'ir, ayǵabaǵar, mákke, zeytun maylarınan da tayarlasa boladı. Bunda paxta hám zig'ir mayların ortasha órt menen uzaq múddet — 1 saat, tap aq tútin chiqquncha dog'lanadi, ayǵabaǵar, mákke hám zeytun mayların bolsa uzaq dog'lamasdan, qızıwı menenoq to'g'ralgan gósh solinadi. Onsha qızartirib jibermay, halqa -halqa etip to'g'ralgan piyaz solinadi, bir-eki aralastırilgach, geshir bir qatlam etip solinadi, tezlik penen suw quyıp, 1 saat dawamında mildiratib qaynatiladi. Sol waqıt ishinde zirvakka duz, ziyre solinadi, biraq qálempir hám zirk solinmaydi.
Insult
Gemorragik insult
Gemorragik insult, basqasha aytqanda bas miyaga qan quyilish bolıp tabıladı. Tiykarǵı keltirip shıǵarıwshı sebepler: xafaqan keselligi, bas mıy aterosklerozi, olardıń birgeliktegi uyqaslasıwı, bas mıy qantomirlarining anevrizmlari, bas mıy jaraları, vaskulitlar, leykoz, qant keselligi hám basqalar. Bas miyge qan quyiliwina eki tiykarǵı sebep boladı. Birinshiden, qantamirlarinin` jarılıp ketiwi bolsa, ekinshiden, qantamirlar ótkezgishliginiń aynıwı, bunda qantamirlar jarilmaydi.
Palaw
Orta Aziya xalıqları palawı
Orta Aziyada palawdı úlken lágende júziwedi hám dasturxanǵa tartıwadı. Palaw tutınıw qılıp atırǵanda, geyparalar onı qol menen jesedi. Palawdı pomidor, qıyar hám piyazlı ashshı -dushshı salati hám shay menen tutınıw qılıwadı. Palawdıń bul túri dúnyada eń ataqlı hám keń tarqalǵan esaplanadı.
Škoda Auto
Ósiw strategiyası
2011-jılda Skoda Auto óziniń volkswagen toparı menen 20 -jıllıq sheriklikti bayramladı. Aprel ayında Mlada Boleslavda ótkerilgen ilajında 75000 den artıq qonaq keldi. Sol -jıldıń basında kompaniya 2018-yilgi ósiw strategiyası haqqında tolıq maǵlıwmatlardı usınıs etdi: hár altı ayda keminde bir jańa model yamasa qayta ózgertirilgen model islep shıǵilıwı názerde tutılǵan. Sonı esapqa alıp, kompaniya 2011-jılda Jeneva avtosalonida kórsetiw etilgen logotip hám CI-ni qayta islep shıqtı. Ilajdıń tiykarǵı dıqqatqa iye jayı Skodaning vision ፄDፄ dizayn konsepsiyası boldı ; keleshektegi 3-áwlad Oktaviya ushın birinshi edi. Skoda sentyabr ayında Frankfurt-Maynda IAÁke Mission ፄLፄ dizayn izertlewin usınıs etdi, bul kompaniyanıń bolajaq Rapid modeliniń hasası kórinisi edi. Sol -jılı kompaniya Indiyanıń Pune qalasında (2011-jıl oktyabr) jańa Rapid modelin islep shıǵarıwdı basladı hám volkswagenning Bratislava zavodında (2011-jıl noyabr) Qkoda Citigo ni jumısqa túsirdi. 2012-jılda Skoda ǵalabalıq óndiristiń eki jańa modelin usınıs etdi. Parij avtosalonida Rapidning Evropa nusqası kórsetildi. Bul mashina bahaları tárepinen birinshi áwlad Octavianing miyrasxorı bolǵan. Ekinshi model — bul 2012-jıl dekabr ayında kórsetiw etilgen 3-áwlad Octavia. Tap sol ayda Nijniy Novgorod GAZ zavodında Yeti ónimin jergilikli islep shıǵarıw jolǵa qoyıldı.
Palaw
Ivitma palaw
Zirvak tayın bo'lgach, ivitilgan gúrish qatlam etip solinadi, órt bálentlatilib, gúrish júzi menen ese qaynoq suw quyıladı hám duzı retlenedi. Ivitilgan gúrish qazanǵa solingach, qansha suw tartsa sonsha quyıp turıladı. Gúrishli qatlam kepkir menen shıǵarılıp, ala qalǵanları qazandıń qaynayotgan jaylarına jıljıtıp, júzin silab qóyılsa suwı jaqsı tartıladı hám palaw sashılıwǵa biyim bolıp pishadi. Suwı tartılǵan gúrishni qazan ortasına gúmbez etip toplap, 20—25 minuta dawamında damlab qóyıladı hám órt pastlatiladi. Qazanda palaw jaqsılap aralastırılıp, lágenge solinadi hám salat menen dasturxanǵa tartıladi.
Quwırılǵan palaw (Ferǵanasha palaw )
Damtovoqni ochgach, palawdı kovlab jaqsılap aralastırıladı. Sonda góshi hám geshirsi gúrishge bir tegisde qarıwadı. Palawdı úlken lágenge gúmbez etip suziladi, ústine góshi jaylanadı hám dasturxanǵa salat menen birge keltiriledi.
Škoda Auto
Ósiw strategiyası
2012-jılda Skoda Chexiya jollarında sırtqı serikler paydalanıwı ushın Octavia Green E Line elektron mashinalarınıń shıǵındılarsız parkini usınıs etdi. 2011-jıl aqırında flotda ótkerilgen ishki sınaqlardan keyin, E-fleet 250 mıń km basıp ótti. Sol -jıl dawamında, Skoda bir neshe zárúrli waqıyalardı bayramladı, sonday-aq 1905-jıldan beri islep shıǵarılǵan on tórt million dana Skoda avtomobilleri, úsh million Fabias (May), 500 mıń Superbalar Kvasiny zavodında (iyun ) hám 5 Kitayda Skoda zavodlarında.
Palaw
Tariyxı
Házirgi waqıtta palaw Orta Aziya,Kavkaz,Jaqın Shıǵıs hám Turkiyade júdá kópshilikke arnalǵan hám áwesek tamaq esaplanadı. Bul úlke hám mámleketlerden tısqarı,Arqa Evropa hám Bolqon yarım atawıdıń birpara jaylarında palawdıń hár túrlı túrleri tayarlanadı hám jaxsı kórip tutınıw etiledi.
Škoda Auto
Skoda
Birinshi jáhán urısınan keyin Laurin & Klement kompaniyası júk mashinalardı islep shıǵarıwdı basladı, lekin 1924-jılda máselelerge dus kelip, olardıń ımaratlarında órt júz bergeninen keyin kompaniya jańa serik qıdırdı.
Usı waqıtta, „ፄAkciová společnost, dříve Qkodovy závodyፄ“ (aldınǵı Skoda Works kompaniyası ), bul qural óndiriwshi hám multi-sektorǵa iye kompaniya Pilsende jaylasqan bolıp, Yeropadagi eń iri sanaat kárxanalarınan biri hám Chexoslovakiyadagi eń iri korhona bolıp, quralsız islep shıǵarıw baǵdarın keńeytiwdi rejelestirgen hám 1925-jılda Laurin & Klementni satıp aldı. Hispano-Suiza menen sheriklikte avtomobiller islep shıǵarıwdı basladı. Keyinirek óndiristiń kóp bólegi Skoda atı menen chiqa basladı. 1930 -jıldan baslap islep shıǵarıw ushın jıynaw liniyasi isletilingen. Tap sol-jılı avtomobil islep shıǵarıwdı jańa kompaniya — ፄAkciová společnost pro avtomobili prysmyslፄ yamasa qısqartirilgan ፄASAP quradıፄ. ASAP Skoda Worksning tolıqqonli sho'ba kárxanası bolıp qaldı hám avtomobillerdi Qkoda markası astında satıwdı dawam ettirdi. Mlada Boleslav qalasındaǵı zavoddan tısqarı, onıń quramına firmanıń wákilxanası, sawda ofislari hám xızmetlerin, sonıń menen birge, Pragadagi oraylıq ustaxona da bar edi. Sol waqıtta Mlada Boleslav qalasındaǵı avtozavod 215000 kvadrat metr maydandı iyelegen hám 3750 kók jaǵalı hám 500 dane aq jaǵalı jumısshılardı jumıs menen támiyinlegen.
Laurin hám Klement
1894-jılda 26 jaslı václav Klement Mladá Boleslav, Bohemia Patshalıǵı (búgingi Chexiya, keyin bólegi Avstriya -Vengriya) bir kitap satıwshı edi, ol óziniń Germaniyada islep shıǵarılǵan velosipedin remontlaw ushın ol jaǵdayda ıqtıyat bólimlerin alıw múmkinshiligi bolmaǵan. Klement Zeydel hám Naumannga atlı velosiped óndiriwshi kompaniyaǵa chex tilinde xat tayarlap ol jaǵdayda velosipedin remontlap eriwdi sorap velosipedin olarǵa qaytarıp jiberedi, juwap xati nemis tilinde bolıp, ol jaǵdayda: „Eger siz bizdan juwap alıwdı qáleseńiz, biz sizdan talap etemiz xabarıńızdı biz túsinetuǵın tilde jetkezing“ Juwaptan qaniqmagan hám óziniń isbilermenlik potentsialın ańlap jetken Klement, hesh qanday texnikalıq tájiriybege iye bolmaǵan halda, 1896 -jılda vaslav Laurin menen birgelikte Mlada Boleslavda velosiped remontlaw ustaxonasini ashıwǵa qarar etdi. Klement menen sheriklik etiwden aldın, Laurin jaqın átirap daǵı Turnov qalasında velosiped islep shıǵaruvch jay ashqan edi. 1898-jılda olar jańa qurılǵan zavodqa kóship ótkennen keyin, Werner „Motocyclette“ni satıp aldı. Laurin & Klementning birinshi mototsiklining aldı bólegine old dóńgeleklerin háreketlendiriwshi dvigatel ornatılǵan bolıp, bul sınaqlar nátiyjesinde qáwipli hám isenimsiz ekenligin tastıyıqladı, bul sınaq nátiyjesinde Laurin aldı tislerin yoqotishiga alıp keledi. Dvigatelge maslasqan hám qawipsizlew mashinanı proektlestiriw ushın, juplıq nemis qánigesi Robert Boschga basqa elektromagnit sistema boyınsha máslahát alıw ushın xat jazdı.
Insult
Klinikasi
Ol jaǵdayda menińial hám ulıwma mıy belgileri júdá rawajlanǵan boladı. Jergilikli mıy belgileri bolmaydı yamasa kem rawajlanǵan boladı. Qan ketiw kútpegende baslanadı. Nawqasda birdan bas awrıw, jelke mushagining keriliwshenligi, Kernig, Brudzinskiy belgileri rawajlanǵan boladı. Bas awrıw kúshli bolıp, onıń tásirinen nawqaslar qichqirib jiberedi, qolı menen basın uslaydı, basadı. Júzi qızargan, psixik qozǵalıwlar, shaǵılısıwǵa háreket etediler, keprende yotolmaydi, dene temperaturası bálent boladı. Arqa mıy suyıqlıǵında qan boladı. Salmaqli jaǵdaylarda nawqastıń hushi bolmaydı, sopor yamasa koma jaǵdayda boladı. Jergilikli mıy belgileridan—
Palaw
Qazili palaw
Qazini suwıq suwlı ıdısqa salıp, 2 saat dawamında qaynatib pisiriledi. Qaynab shıǵıwı menen iyne sanchiladi, keri jaǵdayda qazı jarılıp ketiwi múmkin. Qazı pishgach, qazannan alıp sawıpıp qóyıladı. Bólek qazanda góshsiz palaw tayarlanadı. Onıń ushın ósimlik mayı jaqsı dog'lanib, piyaz jazlanadi. Qazini basqa ıdısda qaynatılǵany, sol qazandıń ózinde pisiriledi. Yaǵnıy, piyaz jazlangach, qazini to'garak etip baylanısqan halda salıp, ústinen geshir to'kiladi, tezlik penen suw quyıladı hám 2 saat mildiratib qaynatiladi hám qaziga iyne urıladı. Eger suwı bug'lanib ketsa, qaynoq suw qosıp, qazisi pishguncha qayın ataveriladi. Keyin gúrish solinadi, suwın tartgach, 25—30 minutaǵa damlab qóyıladı. Dem jeb bo'lgach, qazini alıp, párik-párik etip kesiledi. Palaw aralastırıp, lágenge suziladi hám júzine qazı páriklerin terip dasturxanǵa tartıladi.
Shodibek palawı
Gúrish 4—5 ret juwılıp, qurıtılıp qoyıladı, biyn ortasha kubik etip tuwrap, qaraymaslıǵı ushın jıllı suwǵa batırıp qoyıladı yamasa gúrishke qosıp qurıtıladı. Góshti shashlikke tuwraǵanday, piyazdı halqa-halqa, geshirdi bolsa kishi formada tuwraǵannan keyin qazanda may daǵlanadi. Piyazdı, keyin góshti salıp, qızarǵanda, geshirdi basıp, suw quyıp otta mildiretip qoyıladı. Zirvak jetilgende, biyn aralastırılǵan gúrish salınıp demlenedi. Eger biyn bólek qurıtılǵan bolsa gúrishten aldın salıp, suwı gúrish ústinen quyıladı. Suwı jaqsı tartılıwı ushın jalındı kúsheytip, gúrish qatlamı kepkir menen sılap qoyıladı. Demlew múddeti 25—30 minut. Palawdı qazanda jaqsı aralastırǵannan son', lágenge súzip dasturxanǵa tartıladi.
Škoda Auto
Tariyx
1859 -jılda Skoda Works qural óndiriwshi kompaniya retinde islengen. SKODA AvTO (hám odan aldınǵı Laurin hám Klement) avtomobil islep shıǵaratuǵın eń áyyemgi kompaniyalar arasında 5-kompaniya bolıp, Daimler, Opel, Peugeot hám Tatra menen bir qatarda úzliksiz tariyxga iye.
Insult
Klinikasi
Urıwı tezlashgan, suwıq ter basıw, arqa miyani punksiya etkende arqa mıy suyıqlıǵında qan boladı. Jergilikli mıy belgileri kem rawajlanǵan boladı.
Škoda Auto
Skoda
Shassilarning jańa dizayni jańa Popular (845-1, 089 santımetr kub), Rapid (1, 165-1, 766 santımetr kub), Favorit (1, 802-2, 091 santımetr kub) hám Superb (2, 492-3, 991 kub) modelleri ushın tiykar boldı. 1933-jılda Skoda Chexoslovakiya avtomobil bazarınıń 14 procentlik úleske iye bolǵan, Praga hám Tatradan keyin úshinshi orındı iyelegen bolsa, 1936 -jılda jańa modeller onı bazardıń jetekshisine aylantırǵan hám 1938-jılda bazardıń 39 procent úleske iye bolǵan.
Insult
G`amqorliq qiliw
Nawqas hushina kelgen kúnden baslap, jeńil uwqalaw, nápes shınıǵıwları hám de tómen háreketler qılıw usınıs etiledi.
Profilaktika
Aldın alıw ushın dem alıw, miynet qılıw hám awqatlanıwdı tuwrı jolǵa qoyıw ; psixik-asabiy zo'riqmaslik, tamır keselliklerin waqıtında davolatish kerek. Em dem alıw hám júrek-tamır sisteması iskerligin turaqlılastırıw, miydiń qan menen támiyinleniwin jaqsılaw, miyada isik payda bolıwına jol qoymaw, xirurgiya usılı yamasa zárúr dári-dármanlar menen nawqas sawlig`ini qayta tiklew, shıpabaxsh dene tárbiya, massaj hám taǵı basqadan ibarat.
Palaw
Siltemeler
* [http://www. centralasia-travel. com/ru/publication/plov Plov: vidi, legendi, mifi] * [http://feelgood. ua/pravilnoye-pitaniye/plov-narodov-mira-v-chem-otlichie-feelgood/ Plov narodov mira: v chem otlichie] * [http://findfood. ru/termin/plov Shto takoe plov? Vidi plova]
Do'lmali palaw
Qazanda yog'ni dog'lab, suyekli gósh hám piyaz salınıp qovuriladi, keyininen geshir salınıp, ústine do'lmalar teriledi, ko'mib turarlı etip suw quyıladı hám tómen órtda 1 saat dawamında mildiratib qaynatiladi. Duzı retlenip, tatımlıqlar sepiladi. Keyininen juwıp tayarlanǵan gúrish salınıp, ádetdegi sıyaqlı 20 -25 minutaǵa damlanadi. Dasturxanǵa tartıwda do'lmalarni tıtıp jibermesten alıp, palaw aralastırıladı hám lágenge salınıp, ústine hár bir adam ushın 2 esabında do'lmalar terip shıǵıladı hám dasturxanǵa tartıladi.
Škoda Auto
Ekinshi Jáhán urısınan keyingi dáwir
1945-jıl iyul ayında Mlada Boleslavdagi zavod qayta qurılǵan, Ekinshi Jáhán urısınan keyingi Skodaning birinshi 1101 ceriyali avtomobilin islep shıǵarıw baslandı. Bul tiykarınan Ekinshi Jáhán urısınan aldın ataqlı bolǵan Skodaning „Popular“ modeli edi. 1948-jıldıń kuzida Skoda (basqa barlıq iri óndiriwshiler qatarında ) kommunistlik rejali ekonomikanıng bir bólegine aylandı, yaǵnıy ol bas kompaniya Qkoda Works den ajralıp shıqtı. Qolaysız siyasiy sharayatlarǵa hám kommunistlik siyasat bolmaǵan, texnikalıq rawajlanǵan mámleketler menen baylanıstı joytıwına qaramastan, Skoda 1960 -jıllarǵa shekem jaqsı abıraynı saqlap qaldı, hám kompaniya Qkoda 440 Spartak, 445-oktavia, Felisiya hám Qkoda 1000 MB sıyaqlı modellerdi islep shıǵardı. 1959 -jıl oxirlardagi tórt cilindrli, ıqsham kabriolet kupe bolǵan „Skoda Felicia“ 1960 -jılda AQShga export etildi. Onıń usaqlap satıw bahası 2700 AQSh dolları átirapında edi, bunıń ornına úlkenlew, qolay hám kóbirek sánatli hám qolay ayrıqshalıqlarǵa iye bolǵan jaqsı úskenelestirilgen v8 markalı avtomashinanı satıp alıw múmkin edi (sol waqıtta benzin bir gallon ushın 30 tsentdan kem turar edi, sol sebepli benzin puxtalıǵı AQShda birinshi dárejeli áhmiyetke iye bolmaǵan ). Tez arada Felicias avtomobillerin harid etken Amerikalıqlarǵa avtomobil qatar mashqalalardi tuwdırdı, bul bolsa mashina abıraysına ziyan jetkezdi. Sonday etip, Felicias avtomobiliniń Shtatlardaǵı satıwı júdá tómen edi hám qalǵan mashinalar túp usaqlap satıw dizimdiń bir bóleginde qalıp ketti. Sol waqıttan berli „Skoda“ markalı avtomobiller AQShga usaqlap satıw sawda ushın alıp kirilmadi. 1980-jılda, Skoda (keyin atındaǵı ፄAutomobilové závody, Narodni PODNIKፄ yamasa qısqartirilgan ፄAZNP) ፄ ele da konseptual 1960 -jıllarda qalǵan avtomobil islep shıǵarıwdı dawam etdi. Dvigateli moshinaning arqa bóleginde bolǵan Skoda 105/120 (Estelle) hám Rapid sıyaqlı modllar jaqsı satılıwdı dawam etti, usınıń menen birge 1970-1980-jıllarda RAC Rallining zamanagóy avtomobillerine qarsı báygede ózin uaxshi kórsete aldı. Olar 17-jıl dawamında RAC rallida óz klassların jutıwdı. Avtomobiller 120 to'rmizlash otkuchiga iye, 1, 289 kub santımetrlik dvigateller menen úskenelestirilgen edi.
Palaw
Kovatok palaw (tok oshi)
Palaw ushın mólsherlengen qoy góshi eki bólekke bólinedi hám laxim bóleginen maydalanǵan gósh tayarlanadı. Qalǵan suyekli gósh piyaz hám geshir menen quwırıwda isletiledi. Dog'langan yog'da piyaz jazlaganidan keyin, suyekli gósh salınıp, qızartirib qorvuriladi, keyin geshir solinadi, suw quyıp tómen órtda qaynatiladi. Góshning laxim bóleginen tayarlanǵan maydalanǵan góshga mayda to'g'ralgan piyaz, duz hám burısh qosıp aralastırıladı.
Tariyxı
Áyyemgi arab hám parsı ádebiyatınıń eń jaqtı wákillerinen biri,Mıń bir tún shıǵarmasında hám IX—X ásirlerdiń qo'lyozmalarida palawdıń bayramǵa say taǵamlıǵı haqqında maǵlıwmatlar berilgen. Mısalı, olardıń geyparalarında palaw — pilav, pilaf dep atalǵan. Izertlewshilerdiń pikrine qaraǵanda, Jaqın Shıǵısda payda bolıp, arnawlı bir rawajlanıwǵa eriskeninen keyin, bul tamaq Orta Aziyada jáne de kóbirek rawajlanıwǵa erisken hám bul xalıqlardıń palaw tayarlaw usılı hám isletgen tımsalliqlari palawdıń házirgi dáwirdegi kóriniske alıp keliwge úlken úles qosqan.
Parsısha palaw
Ózbekshe palaw — ózbek milliy tamaq túri. Pısırıw usılınıń túrli-tumanlıǵına hám isletiletuǵın tımsalliqlariga qaray, palawdıń 40 tan artıq túrlerge ajratıladı. Mısalı,qovurma palaw,ivitma palaw, kishmishli palaw,bedana palaw,qazi palaw,behili palaw, tuwrama palaw, toy palaw, maydalanǵan gósh palaw, sofaki palaw (Samarqand wálayatı), qorma palaw (Qashqadárya), súzbe palaw (Xorezm), kespas palaw (Surxondaryo) hám basqalar. oñğa|nobaý|Buxarasha palaw Palaw tayarlaw daǵı tiykarǵı processler: a) may shajlaw (yog'ni qazanǵa salıp, aq tútin payda etgenge shekem qızdırıw ); b) zirvak pısırıw ; d) gúrish salıw. Gúrish terip tazalanıp, jıllı yamasa suwıq suwda 3—4 ret juwıladı. Gúrish zirvak júzine bir tegis etip solinadi hám suw quyıladı. Gúrish solingach, qozsız kúshli jalın berip, qazan maydanın teppe-teń qaynatıw kerek, keri jaǵdayda palaw «tirik» bolıp qaladı. Gúrish suwdı putkinley tartǵannan keyin, gúrishni kepkir menen qazandıń ortasına gúmbez etip o'yib, damcho'p suqiladi hám damtovoq menen berk jawıp 20 minutasha damlanadi. Palawdıń eń kóp tayarlanatuǵın túrleri: quwırılǵan (Ferǵanasha ) palaw — qoy mayı eritiladi, shıjıǵı júzip alınadı, may dog'langandan keyin oǵan góshdan tazalanǵan bir bólek suyek tastap jiberiledi. Suyek qızg'ish kóriniske kirguncha qovuriladi (bul process oshga tús beredi). Suyek alıp taslanıp, párik-párik to'g'ralgan piyaz taslanadı. Qısqasha -qısqasha to'g'ralgan gósh salıp, quwırıw dawam ettiriledi. Piyaz qızarib qovurilgach, qazanǵa sabanlarsha etip to'g'ralgan geshir solinadi, bir az duz salıp aralastırıladı. Geshir bawırrang kóriniske kirgende, oshga salınatuǵın suwdiń yarımı quyıp qaynatiladi. Zirvak 20—25 minuta mildiratib qaynatiladi. Quwırılǵan palaw ushın 1 kg gúrishge 500 g gósh, 250 g may, 500 g geshir, 4—5 bas piyaz, bir shay qasıg'ida ziyre, zirk, qálempir kerek; ivitma palaw — dog'langan yog'da qısqasha -qısqasha to'g'ralgan gósh qovuriladi, keyininen piyaz solinadi. Quwırıw piyaz qızarguncha dawam etedi. Qazanǵa to'g'ralgan geshir taslanıp, 10—15 minuta dawamında qovuriladi, bir az duz da taslanadı hám qazanǵa suw quyıladı. Zirvak tayarlawǵa kirisiwden aldın gúrishni duzlaqta 3—4 ret juwıp, ıssı suwǵa ivitib qóyıladı. Ivitma palaw ushın 1 kg gúrishge 150—200 g noqat solinadi. Noqat keminde 10 saat ilgeri ivitib qoyılıwı kerek. Palaw áyyemginen Orta Aziyanıń hár qanday toy, seyil, bayram hám qonaqdorchiliklarida tayarlanadı. Palaw tayarlaw ózbekler ortasında, ásirese, er adamlar (jigitler) ga tán pazıylet esaplanadı.
Insult
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Palaw
Xarakteristikası hám túrleri
Zirvakning tiykarǵı tımsalliqlari may, piyaz hám gósh esaplanadı. Orta Aziya hám Jaqın Shıǵıs xalıqlarında tiykarınan qoy yamasa qara maldıń góshi, birpara jaylar hám xalıqlarda bolsa balıq yamasa at góshi isletiledi. Mısalı kaspiyolditurkmanlar hám qozoqlar,Sirdaryo hám Amudarya arqalında jasaytuǵınlıq qozoqlar,qoraqalpoqlar hám birpara o'zbeklar palawdı balıq góshi, tiykarınan osoytr balıg'i menen tayarlasadı. Bunnan tısqarı, zirvakning mayı retinde de túrli maylar isletiledi. Mısalı, Orta Aziyanıń barlıq xalıqları tiykarınan qoy mayı yamasa paxta mayın isletiwedi. Qaraqalpaqlar, araloldi hám kaspiyoldi qazaqlar saryog',tojiklar bolsa tiykarınan zig'ir jawını isletiwedi. Jaqın Shıǵıs hám basqa mámleketlerde bolsa joqarıda sanap ótilgen maylardan tısqarı zeytun moyi yamasa ósimlik jawını isletiwadi.
Qartdumba palaw
Pútin bóleklerge bólingen quyrıq mayı 1 saat dawamında qaynatib alınıp, keyin sawıpıladı. Qazanǵa paxta yamasa zig'ir mayı salıp dog'lab, pısırılgen quyrıq bólekleri taslanadı hám sırtı qızargunicha qovuriladi. Keyininen piyaz salınıp, bir az aralastırıladı, geshirdi quwırılǵanstan tezlik penen suw quyıp, geshir shala pishguncha mildiratib qóyıladı. Zirvakka duz, zirk, ziyre hám qálempir qosıladı. Tayın zirvakka juwılǵan gúrish salınıp, suwı tartılgach, 20—25 minutaǵa damlab qóyıladı. Dasturxanǵa tartıwda palawdıń bul túri aralastırilmay, lágenge aldın gúrish qatlamı suziladi, keyininen geshir onıń ústine solinadi. Quyrıq bolsa mayda bóleklerge bolınıp, geshirdiń júzine qóyıladı hám dasturxanǵa tartıladi.
Škoda Auto
Ekinshi Jáhán urısınan keyingi dáwir
Estelle hám odan aldınǵı modellerdiń sport versiyaları „Rapid“ atınan paydalanıp islep shıǵarıldı. „Soft-tap“ versiyaları da bar edi. Bir payıtlar Rapid „kambag'al adamdıń Porschesi“ dep tariyp berińan, hám 1980-jıllarda Ullı Britaniyada sawda salasında úlken jetiskenliklerge erisken. 1987-jılda Favorit ıqsham aldı ótkeriwshili avtomobil retinde satıwǵa shıǵarıldı hám sol waqıttaǵı Arqa Blokdıń ush tiykarǵı óndiriwshisiniń biri edi, qalǵanları vAZ dıń Lada Nátiyje hám Zastavaning Yugo Sáne edi. Favoritning kórinisi Bertone italyan dizaynerlik kompaniyasınıń jumısı edi. Batıs Evropadan litsenziyaǵa iye, lekin ele da Qkoda tárepinen islep shıǵarılǵan 1289 kub santimetorli dvigatelden paydalanılǵan halda, Skoda injenerleri batıs islep shıǵarıw menen salıstırıwlanatuǵın mashinanı jarattılar. Texnologiyalıq boslıq ele da bar edi, biraq demde yopila basladı. Favorit Chexoslovakiyada hám basqa Arqa blok mámleketlerde júdá ataqlı edi. Sonıń menen birge, ol Batıs Evropada, ásirese Ullı Britaniya hám Daniyada júdá arzan bahalarda sotilgan hám isenimli dep tabılǵan. Biraq, ol zamanagóy Batıs Evropa dızaynları menen salıstırıwlaganda ápiwayı dep qabıllandı. Favoritning bezew dárejesi jaqsılandi hám ol 1994-jılda Felicia engizilgunga shekem sotila basladı.
Insult
G`amqorliq qiliw
Nawqastı qiymildatpastan, dem alıwın jaqsılap, basın azmaz bálent kóterip, kiyimlerin sheship jatqızıw kerek. Eger nawqas qusgan bolsa, awızın tazalap qoyıw kerek. Zotiljam bolmawi ushın nawqastı oń hám shepke jambas etip yotqizib turıw, arqasına, tós qápesine gorchica hám bankanı kunaro qoyıw kerek. Antibiotiklar buyıriledi. Quyrıq, gúrek tarawlarına oblipexa yamasa balıq moyidan surtib turıw kerek. Nawqastıń siydigi tutilib qalsa, kateter qoyıw menen siydirib alıw kerek. Keselliktiń birinshi kúninen baslap gemiparez yamasa gemiplegiya bolsa, kontrakturalarning aldın alıw ushın láń bolǵan qol-ayaqlardı fiziologikalıq jaǵdayǵa keltiriw, olardıń tiyine kópshik qoyıp, jelke bo'g'imi menen birdey biyiklikte bolıwın támiyinlew zárúr. Láńlangan qoldıń bir neshe ret denesinen uzoqlashtirib qoyıw, qo'lni ishin joqarı (spinasiya) jaǵdayǵa qoyıw, barmaqlardı tuwrılap ashıp qoyıw kerek. Bularǵa qum qapshıqlardan paydalansa boladı. Qoltıq astına hámlik yamasa kópshiksheni 30 minutaǵa shekem qoyıw kerek. Ayaqtı tuwrılawda dize bo'g'imiga hám ayaq pánjesine qum qapshıqlar qoyıw kerek boladı.
Palaw
Pomidor quymaqlı palaw
Yog'ni dog'lab, piyaz jazlanadi, keyin gósh salınıp qızargunicha qovuriladi, keyin geshirdi qosıp, bir-eki aralastırıladı hám suw quyilib 50—60 minuta dawamında mildiratib qaynatiladi. Pomidorlarning «Alma», «Sıylıq» dep atalıwshı sortlarınan apelsin úlkenligidegi birdey, ezilmagan, qip-qızıl pıskenlerin tańlap alıp juwıp jibergach, bánt tárepi kesip taslanıp, ıqtıyatlıq menen ortasındaǵı eti hám urıwları alınadı. Payda bolǵan pomidor «kosachalariga» duz sepib, lágenge awdarıp qóyıladı. Keyininen hár bir pomidorning ishine bir danadan máyek chaqib, azraq duz hám burısh sepib qóyıladı. Tayın bolǵan zirvakka juwılǵan gúrish salınıp, ádetdegi sıyaqlı tárzde palaw damlanadi. Aldınan gúrish maydanın kepkir menen tegislep, qasıq járdeminde tereńsheler payda etinadi. Hár bir tereńshege bir danadan ishine máyek chaqilgan pomidor jaylanadı, pomidorning forması buzılmawı ushın damtovoq ornına úlken tabaqsha jabıladı. Órt pastlatilib, 25—30 minuta dem yediriladi. Sol múddette pomidor ishindegi máyek qatıp pishadi. Tayın bo'lgach, pomidor quymaqları alıp qóyıladı hám palaw aralastırılıp lágenge suziladi. Júzine hár bir adamǵa bir dana pomidor quymaq esabında qoyıp, dasturxanǵa tartıladi.
Insult
Klinikasi
Demde túsip ketedi, ayaqta da usınday boladi. Qol-ayaqlarda bulshıq etler tonusi tomenlegen — gipotoniya, shemirshek reflekslari tomenlegen yamasa shaqırilmaydi, patologikalıq reflekslari ushraydı. Sezim azayadı yamasa joǵaladı. Láńlaniw hámme waqıt oraylıq xarakterde bolǵanı ushın az-azdanlıq menen bulshıq etler tonusi asıp baradı, shemirshek refleksleri bálent, sóylewi uǵımsız— dizartriya, motor hám sensor afaziyalar gúzetiledi. Eger qan mıy juwan qarınlarına quyilsa, bunda keseldiń jaǵdayı awir salmaqli — koma jaǵdayında, názer qaraw, qusıw, júrektiń tez-tez urıwı, dem alıwdıń qıyınlasıwı hám talma xuruji klonik hám tonik qaltırawlar gúzetiledi. Birjilga shekem—tiklanish dáwiri, bir jıldan keyin bolsa qaldıq dáwiri dep ataladı.
Palaw
Quwırılǵan palaw (Ferǵanasha palaw )
Tiykarınan qoy góshi hám qoy mayında qovurib tayarlanǵanı sebepli bul palaw ıssılı tamaq esaplanadı. Onı suwıq awqatqa aylandırıw ushın, ásirese jaz mawsimında hám ıssımijoz kisiler tóplanǵanda paxta mayı hám qara maldıń góshi salıp tayarlanatuǵın usılı da bar. Qoy jawını kubik (1 x1 x1 sm) formasında yamasa badamday-badamday etip to'g'raladi. Góshni bolsa tap kebapke to'g'raganday, bas barmaqtıń birinshi buwını úlkenliginde kesiledi. Tiykarınan qabırǵa hám san góshi tańlap alınadı. Qabırǵa suyekleri 4 sm shamada, jilikli suyek bolsa 10 sm den aspaytuǵın etip chopiladi. Bul palaw ushın oq — „tuxum“ piyaz hám „mushak“ yamasa „sariq mırzayi“ sortlı geshirler saylanadı. Piyazdı halqa -halqa etip, geshirdi shırpınıń paqalı úlkenliginde, sabanlarsha formasında to'g'raladi. Qazandı qurǵaqlay qızdırǵannan keyin quyrıq mayı solinadi hám ortasha órt berip eritib, shıjıǵı alınadı, keyin sustroq órtda tap aq tútin chiqquncha may dog'lanadi. Jaqsı dog'langanini biliw ushın yog'qa iri duz taslasanadi, sonnan keyin bir bas archilgan piyaz yamasa barmaq sıyaqlı jaydaq qabırǵa suyek tastap qızartirib keyin alıp taslanadı. Ásirese palawdı paxta mayında tayarlaǵanda bul metoddıń áhmiyeti úlken esaplanadı. May jaqsı chuchib, dog'langanida piyaz taslanadı, kavlab-kavlab, qızarguncha jazlanadi. Piyaz shig'il bolıp qızarganda gósh taslanadı, bunı da kovlab sırtı qabıq alǵanında, geshirdi salıp mortlıǵı joǵalǵanǵa shekem qovurilado. Keyininen suw quyıp, tómen órtda mildiratib qaynatiladi, duz hám tatımlıqlar da suw quygandan keyin solinadi. Palawdıń mazalı shıǵıwı uzaǵıraq qaynawına baylanıslı esaplanadı.
Insult
Dawlaniwi
Arasına etiledi. Nawqasqa birinshi kúni shıyrınchoy, mıywe sherbeti keyinirek yutinish bolmasa, zond arqalı kúnine 5 ret awqatlantırıw talap etiledi.
Palaw
Parsısha palaw
Palawdıń bul túri de júdá hár-qıylı usıllarda tayarlanadı. Qosılatuǵın ónimler Orta Aziya palawınan onsha kóp parq etpeydi hám bir neshe qosımsha tımsalliqlar qosıladı. Mısal ushın, bul palaw túri tayarlanayotganida oǵan geyde hár-qıylı miyweler, nan yamasa kók shóp qosıladı. Tamaq úlken lágende (tabaq ) suziladi hám salat, shay yamasa sherbet menen tutınıw etiledi.
Škoda Auto
Ósiw strategiyası
Qkoda Auto úlken, jeti orınlı Qkoda Kodiaq markalı avtomobildi 2016 -jılda islep shıǵarıwdı basladı, ol 2016 -jıl oktyabr ayında Parij avtosalonida usınıs etilgen hám satıwlar 2017-jıl basında baslanǵan. 2017-jıldıń ekinshi yarımında rásmiy túrde Qkoda Yeti ornın basatuǵın jańa kompakt Skoda Karoq avtomobili sotila baslandı. Avtomobil óndiriwshisi 2018-jıl dekabr ayında jańa shańaraqqa tiyisli avtomobil — Qkoda Scala usınıs etdi. 2019 -jıl fevral ayında kompaniya Jenevade jańa Skoda Kamiq krossoverini usınıs etdi.
Insult
Ishemik insultler
Ishemik insultning vertebrobazillar qantomirlar salasında (omırtqa, bazillar arteriyalar hám arqa mıy arteriyası ) zıyanlanıw bolsa, nawqas bas aylanıwı, oǵıw, qusıw hám teń salmaqlılıqtıń aynıwı (mastga uqsap júriw), qulaqta shawqım bolıwınan, jelke hám moyindiń arqa salasındaǵı awrıwdan shaǵım etedi. Nerv salasın tekserganimizda nistagm, diplopiya, ataksiya (statikalıq hám dinamikalıq ), sóylew ózgerisleri, kóriw hám esitiwdiń tómenlewi, dizartriya, o'tkinchi tetraparezlar hám de hushning o'tkinchi buzılıwları gúzetiledi. Ishemik insultlar kóbirek ǵarrı jas daǵı adamlarda ushraydı. Bas mıy qantomirlar aterosklerozi, arterial gipotenziya, stenokardiya, infarkt miokard hám basqa kesellikler nátiyjesinde kelip shıǵadı.
Palaw
Tariyxı
Batıs Evropade palaw haqqındaǵı birinshi maǵlıwmatlar XvII ásirdiń aqırlarında jetip barǵan. Turkiyaǵa jiberilgen Fransiya elshileri óz orınlarına qaytıp ketkenlerinen keyin palaw haqqında jerleslerine hám patshaǵa áp-áneydey maǵlıwmatlardı beriwgen. Sonnan keyin bul tamaq haqqında Batıs Evropada unıtıwǵan hám tek XIX asirde palaw retsepti Suvaysh kanalı qurıwshıları tárepinen Evropaǵa qayta alıp kirilgan.
Škoda Auto
volkswagen Group sho'ba kárxanası
velvet revolyuciyası m enen kommunizmning qulashi Chexoslovakiyada úlken ózgerislerge alıp keldi hám ópshilik sanaat korxonalari jekelashtirildi. Skoda avtomashinası ushın mámleket shólkemleri kúshli shet el serikti alıp keldiler. volkswagen Chexiya húkimeti tárepinen 1990 -jıl 9 -dekabrde saylanǵan hám nátiyjede 1991-jıl 28-martda volkswagen menen qospa kárxana tuwrısında pitim tuzilib, 1991-jıl 16 -aprelde 30 procent úlesin volkswagen toparına tapsırilgan. 1990 -jılǵa shekem, Skoda ele da eski hám kishi dvigatelli avtomobillerdi islep shıǵarar edi.
Ósiw strategiyası
2010 -jıl Skoda Auto ushın islepchiqarish hám basqarıw kózqarasınan eń zárúrli-jıllardan biri boldı. 2010 -jıl 1-sentyabrde prof. Doktor HC Winfried vahland Qkoda Auto bas direktorı bolıp kompaniyanı basqarıw ushın juwapkerlikti óz moynına aldı. Tap sol-jılı, 2018-jılǵa kelip kompaniyanıń -jıllıq satılıwın keminde 1, 5 millionǵa asırıwdı rejelestirgen (keyinirek „Ósiw strategiyasi“ dep ataladı, Láń-cs|Růstová strategie).
volkswagen Group sho'ba kárxanası
Skoda ushın jarısta volkswagen fransuz avtomobil óndiriwshisi Renaultga qarsı oynaldi, sebebi onıń strategiyalıq jobası Chexiya zavodlarında joqarı bahadaǵı modellerdi islep shıǵarıwdı óz ishine almaydı ; Renault Renault Twingo markalı avtomashinalardı Qkoda zavodlarında islep shıǵarıwdı usınıs etdi.
Doshım palwan
Ómiri
Doshım palwannıń ákesi haqqında ápsana kóp. Shılpıqtıń etegindegi úlken bul toyda qurdıń ortasında xannıń bas palwanı: – «Qáne, gúreske biz benen túskendey márt barma?» – dep, taltańlap júrse kerek. Oǵan hesh kim «men» dep shıǵa qoymaptı. Buǵan shıdamay tula boyın bezgek dirildetkendey qaltırap turǵan Zárekege joralarınıń birewiniń kózi túsipti. Ol Zárekege «Saǵan ne boldı?» dep soraǵanda ol: – «Yaq awırǵanım joq, biraq jawırınım qızıp tur, usı palwanǵa tússem be, dep turman», – deydi.
Xabar óz elatınıń bolısına jetipti. Biraq ústinde shekpen, belinde belbewiniń joqlıǵın aytıptı. Bolıs Zárekeni kiyindirip, ortaǵa shıǵarıptı.
Dóretiwshiligi
Onıń birinshi ret palwan degen atı 1922-jılı Taxtakópirde bolǵan Qosalı bolıstıń merekesinde shıǵadı.
Ómiri
Záreke ortaǵa shıǵıwın shıqsa da, jarlılıqtan kewili qaytıq bolıp qalǵanlıqtan, dáslebinde xannıń palwanınan qashıńqırap, durıslap uslasa almaptı. Xan palwan da oǵan jartıwlı ámel ete almaptı. Kewili hawlıqqanın qoyıp, ózine kelgen Záreke xan palwanına endi hár túrli ámeller isley baslaptı. Ádewir waqıt ayqasıptı. Sóytip júrgeninde qarsılası qolayına kelgen waqıtta janbasqa mindirip arqalawı menen bastan aynaldırıp, ılaqtırıptı. Jıǵılǵan xan palwanı ornınan tura almaǵan. Onı kiyizge salıp alıp shıǵıptı. Ol waqtaǵı tártip boyınsha jıqqan palwan shekpeniniń etegin jayıp, qorshaǵan alamannıń aldınan aynalıp ótiwi kerek eken. Sol dástúr boyınsha Záreke endi qurdı aynalıwǵa shıǵayın dep atırǵanda, birew kelip oǵan: – «Sen házir qashpasań, xan seni óltiredi», – depti. Záreke ústindegilerdi ılaqtırıp, óz kiyimlerin alıp, kópshiliktiń ishine kirip, keyin túnletip, awılǵa hayt qoyıptı. Al, ashıwı kelgen xan: – «Qayda jańaǵı xan palwanın jıqqan «qara ayaq», tabıńlar, alıp kelińler!» – depti. Jurt arasına jasırınǵan Záreke ólimnen aman qalıptı.
Dóretiwshiligi
Ismayıl xoja jıǵılǵannan keyin taxtakópirliler arlanıp, ózleriniń belgili palwanlarınıń biri Reyimbek qazaq degendi ortaǵa shıǵaradı. Doshım aranı kóp almay, onı da jambastan urıp jıǵadı.
Záreke Jádik awılına kelgennen keyin úylenedi. Palzada, Xanzada, Dáwlet degen úsh qızı hám Ospan, Doshım atlı ulları tuwıladı. Qızlar erjetip, turmısqa shıǵadı, balaları úylenedi.
Ibrayım bolıstıń Ásen hám Turman degen dilmashları Doshım palwanǵa ǵamqorlıq etip, gúreske shıǵıwdan aldın óz aldına ishine 12 qırǵawıl salınıp, pisirilgen sháwleni berse, ol duz tatpaptı.
Onıń «qara ayaq» atanıw sebebi mınaday bolıptı. Ol ómiriniń kóp waqtın etiksiz, jalań ayaq júrip ótkergen, gúresken waqta onıń usı jalań ayaǵın kórgen xan onı solay ataptı. Sonnan baslap Záreke «qara ayaq» atanıp, xan palwandı jıqqan belgili palwan atanıptı. Biraq ol qaytıp gúreske túspepti.
Degen menen, Doshımnıń túri-túsinen gúreske erisedi, degen úmitte bolmaptı. Tek haq táwekel depti.
Júregi háwlirip, burın bunday qurǵa túspegen jas jigit azanda da hesh nárse ishpey-aq gúres maydanına keledi. Gúrestiń qurı tutılıp, ortaǵa bas palwanlar shaqırıladı. Birinshi bolıp Taxtakópirli Ismayıl xoja degen ortaǵa shıǵadı. Oǵan qarsı hesh kim shıqpay turǵan bir kezde mereke basqarıwshısı Shımbaylı Ibrayım bolısqa: – «Há bolıs, palwanıńdı shıǵar!» – dep mirát etedi. Bunnan keyin ortaǵa Doshım palwan shıǵadı. Bolıs eki palwandı salıstırıp, qattı qáweterde bolıptı. Eki palwan bir maydan ayqasıp, Doshım atı shıqqan xoja Ismayıl palwandı arqalawı menen mereke basqarıwshınıń aldına aparıp, kóterip uradı. Bul jerde jıynalǵan Doshımnıń hámme awıllasları quwanǵanınan jılap jiberedi.
Bolıstıń merekesine barlıq qaraqalpaqtıń bolıslarına xabar berilgen bolıp, bolatuǵın tamashalar da aytılǵan. Shımbaydıń bolısı Ibrayım bul merekege aparatuǵın palwan taba almaptı. Sonda onıń dilmashları Doshımdı aparayıq depti. Doshım kiyim-kensheginiń joqlıǵın bánelep: – «Bara almayman», – depti. Olar kiyim-kenshek tawıp berip, alıp ketipti.
Sol merekede Doshım bas palwan bolıp tanıladı. Atı-abırayı kóterilip, onı alıp barǵan el aǵası Ibrayım bolıs, Ásen hám Turman dilmashlar úlken quwanısh penen elge qaytadı.
Ómiri
Biraq óz elinde jasay beriwge qorqıp, jetim balaların ertip, Záreke palwan Jádik awılına kelip jan saqlaptı.
Insult
Klinikasi
Aqıylıq, diplopiya hám jeńil gemiparezlar boladı. Juwan qarınlar ishine qan ketkende kesellik birdan baslanıp, hushning joǵalıp ketiwi, dem alıw shawqımlı
Mazda
Mazda retinde málim, Yaponiyanıń Fuchū,Hiroshima qalasındaǵı transmilliy avtomobil óndiriwshi korporatsiya.
2015-jılda Mazda 1, 5 islep shıǵarǵan million avtomobil global satıwǵa shıǵarıldı, olardıń kópshiligi (1 millionga jaqın ) kompaniyanıń Yaponiya daǵı zavodlarında islep shıǵarılǵan, qalǵanları bolsa dúnya boylap hár qıylı basqa zavodlarda islep shıǵarılǵan. 2015-jılda Mazda dúnya boylap islep shıǵarıw boyınsha on besinshi iri avtomobil óndiriwshisi edi.
Atı
Mazda atı kompaniyanıń birinshi úsh dóngelekli júk mashinaların islep shıǵarıw menen payda bolǵan. Model atı ushın basqa kandidatler arasında Sumera-Go, Tenshi-Go hám basqa atlar da bar edi.
Ford Motor kompaniyası menen sheriklik
1974-jıldan 2015-jılǵa shekem Mazda Ford Motor Companymenen sheriklik etdi, ol 1979 -jılda 24, 5 % úleske iye boldı, 1995-jıl may ayında bolsa Mazda úlesi 33, 4 % ga kóterildi Alan Mulally basqarıwı astında Ford 2008-jıldan 2015-jılǵa shekem Mazdadagi úlesin basqıshpa-basqısh alıp tasladı, Ford 2014-jıl jaǵdayına kóre Mazda aksiyalarınıń 2, 1 % iga iyelik etdi hám kópshilik islep shıǵarıw hám de rawajlanıw baylanısların uzdi. Ford menen bul sheriklik 1960 -jıllarda Mazdaning finanslıq qıyınshılıqları sebepli baslanǵan. 1979 -jıldan baslap 7 teńi keńeytiw arqalı procent finanslıq úlesin 24, 5 % ge shekem jetkezdi, Ford Mazda menen ámeldegi sheriklikti keńeytirdi, nátiyjede túrli qospa joybarlar ámelge asırıldı. Sheriklik 1971-jılda Mazda B-Series Arqa Amerika ushın Ford Courier variantın islep shıǵarǵannan keyin baslanǵan, keyinirek ol basqa bazarlarda da usınıs etilgen. Mazda'ning Bongo hám Titan kabinli júk mashinaları 1976 -jıldan baslap tiykarınan Aziya hám Tınısh okeanı regioninde Ford nıshanı menen sotila baslandı. Bular avtomobil landshaftınıń barlıq tarawlarında — ásirese, júk mashinaları hám kishilew avtomobiller salasında úlken hám kishi háreketlerdi óz ishine aladı. Mazda 1980-jıldıń báhárinde Fordga mexanik uzatmalar jetkiziwdi basladı. Mazda Familia platformasi 1980-jıldan baslap Laser hám Escort sıyaqlı Ford modelleri ushın isletilingen, Capella arxitekturası bolsa Fordning Telstar sedani hám Probe sport modellerine kirip bardı.
Atı
Mazda jazıwı sawda ushın juwapker bolǵan Mitsubishi kompaniyasınıń korporativ ramzi menen birgelikte Toyo Kogyo úsh dóngelekli júk mashinası dizimnen ótken sawda belgisin islep shıǵarıw ushın isletilingen.
Rásmiy túrde kompaniya atı haqqında tómendegilerdi aytıp otedi:"Mazda Batıs Aziyadaǵı eń áyyemgi civilizatsiyadan uyqaslıq, aqıl hám donolik qudayı Ahura Mazdadan keledi. Toyo Kogyoning tiykarǵı aǵzaları Mazdani Shıǵıs hám Batıs civilizatsiyasınıń baslanıwı ramzi, bálki avtomobil civilizatsiyası hám mádeniyatınıń ramzi retinde aytıwdı."Kompaniya web-saytında taǵı aytılıwına qaraǵanda, bul at kompaniya tiykarlawshisi Jujiro Matsuda atınan da kelip shıqqan. Basqa usınıs etilgen ısımlar „xudo“ (Sumera) hám „farishta“ (Tenshi) degen mánisti ańlatadı; ekewi de Matsudaning insaniy ıqtıqatına kúshli qızıǵıwshılıǵın kórsetedi.
Ford Motor kompaniyası menen sheriklik
Mazda sonıń menen birge, Fordga 1991-jılda Explorer'ni islep shıǵıwda járdem berdi. Mazda 1991-jıldan 1994-jılǵa shekem tek 2 qapılı Mazda Sortajo retinde sotilgan. Biraq Mazda versiyası áwmetsiz boldı, Ford bolsa (basıdanoq 4 yamasa 2 qapılı model retinde bar edi) bir demde Qospa Shtatlarda eń kóp sotilgan sport avtomobiline aylandı hám on jıldan artıq waqıt dawamında bul atdı saqlap qaldı. Mazda 1994-jıldan baslap hám 2010 -jılǵa shekem óziniń Arqa Amerika bazarındaǵı B ceriyali júk mashinaları ushın tiykar retinde Ford Ranger pikapidan paydalanǵan, Mazda salıq ǵárejetler sebepli Arqa Amerikaǵa B ceriyali júk mashinaların import qılıwdı toqtatgan. Alternativ dvigatel texnologiyasına uzaq waqıttan berli ıshqı ketken bolǵanınan keyin, Mazda 1995-jılda Millenia sánatli sedanida avtomobilde paydalanıw ushın birinshi Miller ciklı dvigatelin usınıs etdi. Millenia (jáne onıń Miller tipidagi v6 dvigateli) 2002-jılda islep shıǵarıw toqtatilgan bolsa -de, kompaniya jaqında 2008-jıldan baslap Demio'da paydalanıw ushın talay kishilew Miller-siklli tórt cilindrli motordı usınıs etdi.Wankel texnologiyasidagi jetekshiligi sıyaqlı, Mazda (házirshe) avtomobil salasında Miller sikli dvigatelinen paydalanǵan birden-bir avtomobil óndiriwshisi bolıp qalıp atır. 2008-jıl kuzidagi jáhán finanslıq daǵdarısı fonında Ford óziniń aktiv bazasın tártipke salıw jolı retinde Mazda'dagi úlesin satıwdı joybarlawtirayotgani haqqında xabarlar payda boldı. BusinessWeek Ford hám Mazda ortasındaǵı birlespe júdá tabıslı bolǵanın, Mazda 90 dollar tejaganini túsintirdi. 2008-jıl 18-noyabrde Ford Mazda'ning 20 % úlesin satıwın járiyaladı hám óz úlesin 13, 4 % ga qısqartirdi hám nátiyjede 1996 -jıldan beri iyelep turǵan kompaniya qadaǵalawınan waz keshti. Ertesi kúni Mazda shártlesiw sheńberinde Forddan óziniń 6, 8 % aksiyaların shama menen 185 million AQSH dollarına qaytarıp satıp alıwın, qalǵan bólegin bolsa kompaniyanıń biznes sherikleri satıp alıwın járiyaladı. Sonıń menen birge, Hisakazu Imaki bas direktor lawazımın ketiwı jáne onıń ornına Takashi Emenouchi keliwi haqqında xabar berilgen edi. 2010 -jıl 18-noyabrde Ford óz úlesin 3 % ge shekem qısqartirdi, sebebi múlkshiliktiń qısqarıwı rawajlanıp atırǵan bazarlarda ósiwdi támiyinlew ushın kóbirek maslasıwshanlıqtı támiyinleydi hám Sumitomo Mitsui Financial Group onıń eń iri aksiyadoriga aylanadı. Ford hám Mazda qospa kárxanalar hám texnologiyalıq maǵlıwmatlar almasinuvi arqalı strategiyalıq serik bolıp qalıwdı. 2015-jıl 30 -sentyabrde, Ford aksiyaları aksiyalardıń azayıwı sebepli 2 % ten bir az kóbirekqa túsip ketkeninde, Ford Mazda'dagi qalǵan aksiyaların sotdi.
Qáwenderlik
Mazda bir neshe professional sport jámáátleriniń tiykarǵı qáwendersi esaplanadı, atap aytqanda :
Tariyxı
1968-jıl dawamında Mazda Kanadada (MazdaCanada) rásmiy iskerligin basladı, eger Mazdas Kanadada 1959 -jılda payda bolǵan. 1970-jılda Mazda rásmiy túrde Amerika bazarına kirdi (Mazda Arqa Amerika Operatsiyaları ) hám onda júdá tabıslı boldı hám tek Arqa Amerika qarıydarları ushın Mazda Rotary Pikapini (ádetiy jamlı B-Series modeline tiykarlanǵan ) jaratılıwmasha bardı. Búgingi kunga shekem Mazda Wankel motorlı pikap islep shıǵarǵan birden-bir avtomobil óndiriwshisi bolıp qalıp atır. Bunnan tısqarı, bul aylanba dvigatelli avtobus (Mazda Parkway, tek Yaponiyada usınıs etiledi) yamasa stansiya vagonini (birpara bazarlar ushın RX-3 hám RX-4 liniyalari ishinde) usınıs etken birden-bir marka bolıp tabıladı. Toǵız jıllıq rawajlanıwdan keyin, Mazda aqır-aqıbetde 1970-jılda AQSHda óziniń jańa modelin shıǵardı.
Jetekshileri
heklengen sınaqlarda.