cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Theobald von Bethmann Hollweg
Dáslepki múddeti
1914-jıl 5-iyulda Avstriya-Vengriya sırtqı isler ministri Leopold Berchtoldtıń doslıq haqqındaǵı sorawina juwap retinde Xoyos missiyası Berlin ge keliwi artınan krizis pátine shıqtı. Britaniya Bethmann Hollwegti Evropa úlken mámleketleri ortasındaǵı diplomatiyalıq ózara kelisimlerge qospawına isentirdi. Biraq, bul shamaǵa isenip qalıw Avstriya nı Serbiya dan jeńillikler talap etiwge úndedi. Onıń tiykarǵı uwayımı Raymond Puankareniń ózi Sankt-Peterburg qa jasırın missiya tayarlap atırǵan bir waqıtta elshileri tárepinen jetkerilgen Rossiya shegarasındaǵı manevrlar edi. Ol graf Sergey Sazonovqa sonday dep jazǵan edi: „Rossiyanıń saparbazlıq ilajları bizdi de saparbazlıq ilajların kóriwge májbúr etedi hám bul halda Evropada urıstıń aldın alıw qıyın boladı“.
Urıs ministri Erix fon Falkenhayn 29-iyulda urısqa saparbazlıq járiyalamaqshı bolǵanında, Bethmann ele de buǵan qarsı edi, biraq Reyxstagtı bul máseleni talqılawına jol qoymaw ushın ol óz vetosınan paydalandı. Pourtalestiń 31-iyuldaǵı telegramması Zustand drohender Kriegsgefahrdı járiyalaǵan jas Helmut fon Moltkeniń esitiwdi qálegen zatı edi.
Ishki siyasatta Bethmann Hollwegtiń jumısları júrispedi hám onıń sol socialistler hám liberallar hám oń milletshiller menen mawasaǵa keliwi Germaniya siyasiy basqarıw principiniń kópshilik bólegin biyganalastırdı.
Birinshi jáhán urısı
nobaý|351x351 nükte|Betmann Xolveg, 1914—1915-jıllar. nobaý|306x306 nükte|Betmann Xolveg, 1909-jıl. 1914-jıl 28-iyunda Sarayevoda ertsgercog Franc Ferdinand óltirilganinen keyin, Betmann Xollveg hám onıń sırtqı isler ministri Gotlib fon Yagov Germaniya Avstriya-Vengriyanı Serbiya Patshalıǵına qarsı háreketlerin sózsiz qollap-quwatlawında zárúrli rol oynadı. Britaniya sırtqı isler ministri Grey Avstriya-Vengriya hám Serbiya ortasında dáldalshılıq qılıwdı usınıs eter eken, Betmann Xollveg Avstriya-Vengriyanıń Serbiyaǵa hújim etiwin qáledi hám sol sebepli de ol inglisler jibergen xabar tekstin buzıp, xattıń aqırǵı qatarın óshirip tasladı:"Qalaberse, bul jerde dúnya isenim payda etedi hám men kásipleslerimnen, jaǵdaydıń gilti Berlinde ekenligin esitpektemen, eger Berlin tınıshlıqtı saldamlı tárizde qálese, ol Venanıń oylamastan siyasat alıp barıwına tosqınlıq etedi." Serbiyaǵa Avstriya-Vengriya ultimatumı daǵaza etilgeninde Kayzer Arqa teńiz boylap qılıp atırǵan sayaxatın tamamladı hám demde Berlinge qaytadı.
Vilgelm 26-iyul kúni keshte Potsdam stanciyasına kelgeninde, onı reńi quwarǵan, tınıshsızlanǵan hám azmaz qorqıp ketken kansler kútip aldı. Bethmann Hollwegtiń qáweteri jaqınlasıp kiyatırǵan urıs qáwipinen emes, bálki onıń hiylesiniń kólemi ashiq jariya bolǵanında Kayzerdiń ǵázebinen qorqıwınan kelip shıqqan edi. Kayzerdiń oǵan aytqan birinshi sózleri júdá qattı edi:"Bulardıń barlıǵı qalayınsha júz berdi?"
Kansler túsindiriwge urınıw ornına keshirim sorap napaqaǵa shıqtı. Vilgelm bunı qabıllawdan bas tarttı hám qáhár menen bılay dedi:"Óziń pisirgen astı, endi óziń jeyseń!"
Urıs anıq ekenligine qaramay, Betman Xollvegg padıshah Nikolay II Imperator Rossiya armiyasında saparbazlıq daǵaza qılınǵanǵa shekem nemis imperatorlıq armiyasında saparbazlıq járiyalawdan qashtı. Bul Germaniya húkimetine ózin Rossiya hújiminiń jábirleniwshisi bolǵan dep dawa qılıw imkaniyatın berer edi hám urıstıń úlken bólegi dawamında Germaniyanıń shahqa qarsı social-demokratiyalıq partiyası tárepinen qollap-quwatlandı.
Franciya ǵa bastırıp kiriwi waqtında Germaniya Belgiya nıń biytárepligin buzıwı áqibetinde Britaniya urısqa qosıladı. Urıstan aldınǵı sırtqı siyasatınıń tiykarǵı bólegi Ullı Britaniya menen jaqsı munasábetler ornatıw isteginde bolǵan Bethmann Hollweg bunnan xapa boladı. Xabar etiliwinshe, ol Ullı Britaniya elshisi Edvard Goschennen Ullı Britaniyanıń 1839-jılda imzalanǵan London shártnaması Belgiya nıń biytárepligin kepilleytuǵın „bir bólek qaǵaz“ («ein Fetzen Papier») qalayınsha Britaniyanı urısqa kirisiwi múmkinligi haqqında soraǵan edi.
Betman Xollveg Britaniya urısqa kiriwi múmkinligin shama etip, birqansha jobalar dúzgen hám Britaniya imperiyasınıń koloniyaların biyqararlastırıw, atap aytqanda, hind-german pitnesin joybarlawda jaqınnan qatnasqan edi. nobaý|Betman Xollveg formada. Ol heshqashan armiyada xizmet etpegen, biraq urıs baslanǵanınan keyin general kiyimi menen eń húrmetli ataqqa tayınlanǵan.
Germaniya revolyuciyası
1918-jıl dawamında Germaniyanıń urıstı qollap-quwatlawı is taslawlar hám siyasiy úgitlerdiń kúsheyiwine alıp keldi. Oktyabr ayında Germaniya Imperatorlıq teńiz flotındaǵı teńizshiler Britaniya teńiz flotı menen juwmaqlawshı toqnasıw ushın júzip ketiw buyrıǵı artınan kóterilis qıldı. Kil kóterilisi urıstı tamamlawǵa sebep bolǵan noyabr revolyuciyası n keltirip shıǵardı. Betman Xollveg Reyxstagtı tınıshlıq ózara kelisimlerin alıp barıwǵa kóndiriwge háreket etti.
Keyingi ómiri
nobaý|Bethmann Hollwegtiń Gohenfinowdaǵı qábri Berlindegi siyasattiń intellektuallıq tárepdarları bolǵan kansler orınbasarı Arnold Wahnschaffe (1865-1941) hám Artur Zimmermann onıń jaqın hám qábiletli kásiplesleri edi. Bethmann Hollweg Batıs frontta Flamenpolitlıqtı islep shıǵıw ushın tikkeley juwapker edi.
Burınǵı kansler omiriniń qalǵan qısqa waqtın pensiyada ótkerdi hám óz esletpeleri haqqında jazdı. 1920-jıl Rojdestvodan azmaz waqıt ótkennen, ol samallap kesellik, ótkir pnevmaniyaǵa aylandı. Ol 1921-jıl 1-yanvarda dúnyadan ótti. Hayalı 1914-jılda qaytıs bolǵan, tunǵısh balası bolsa urısta qaytıs bolǵan edi. Betman Xollveg Xohenfinovta kómilgen.
Onıń qızı Zex Burkeskroda Myunxen degi Rossiya delegaciyası xatkeriniń zayıbı edi.
Quraq
Quraq – bul bir buyımda reńi hám fakturası hár túrli bolǵan gezlemeniń qaldıqların birlestiriw. Bul usıl menen kópshiktiń tısları, kórpe, divan hám stul jawǵıshlar, gilemsheler, sonıń menen birge, kiyimler ushın bezek hám tolıqtırıwshı detallardı da islewge boladı. Quraq texnologiyasında qálegen gezlemeden, hám taza, hám aldın paydalanılǵan gezlemeden de paydalanıw názerde tutıladı. Taza gezlemeni paydalanıwdan aldın dekatirovka (jipek hám jún gezlemelerdi ózgermewi ushın puw yamasa qaynaǵan suw menen qayta islew usılı), puwlaw kerek, sebebi bir buyımda eki túrli gezlemeniń paydalanılıwı nátiyjesinde, buyım juwılǵannan keyin óz kórinisin ózgertiwi múmkin. Dáslep paydalanılǵan gezlemeniń bóleklerin bolsa kraxmallaw hám utyuglew kerek. Paxta talshıqlı gezleme qaldıqları islew ushın qolaylı esaplanadı. Olardan uslaǵısh, salfetkalar, sháynek ushın ısıtqıshlar, kórpe, gilemshe, kópshik tısları hám hátteki kiyimler de tigiwge boladı.
Nájimatdin Ańsatbaev
Ómiri hám dóretiwshiligi
Belgili rejisser hám aktyor N. Ańsatbaev basqarǵan teatr jámááti 2008- hám 2014-jılları Ashxabadta ótkerilgen xalıq aralıq teatrlar festivalına, 2009-jılı Kairda ótkerilgen XXI xalıq aralıq teatr festivalına «Eń sulıw kelinshek» spektakli menen qatnasıp, qaraqalpaq teatr ónerin jáhánge tanıtıwǵa salmaqlı úles qostı. Ol óziniń ómirlik joldası talantlı aktrisa Ajar Ańsatbaeva menen birlikte teatr saxnasında tamashagóylerdiń esinde qalatuǵın onlaǵan obrazlardı dóretti, tórt perzentti kamalǵa keltirdi. N.Ańsatbaev kúshli jáne jaǵımlı dramalıq bariton dawısqa iye. Usınıń nátiyjesinde ol xalıq súygen qosıqshılardıń birine aylandı. N. Ańsatbaev atqarǵan kóp sanlı qosıqlar, muzıkalı spektakller menen operalardaǵı ariyalar tıńlawshılar arasında keńnen tarqalǵan. Kóp jıllar dawamında N. Ańsatbaev direktor hám bas rejisser sıpatında Qaraqalpaq mámleketlik muzıkalı teatrın tabıslı túrde basqardı. 2009-jılı Ózbekstannıń barlıq teatrları arasında «Yilning eng faol teatri» nominiciyası boyınsha birinshi orındı aldı. Onıń saxnalastırǵan P. Aytmuratovtıń «Talaplıǵa nur jawar» spektakli Tashkent qalasında 2011-jılı ótkerilgen «Seni kuylaymiz zamondash» atamasındaǵı I festivalda eń aldıńǵı, al 2013-jılı ótkerilgen festivalda «Nur sayada qalmaydı» spektakli III orındı alıwǵa miyasar boldı. N.Ańsatbaev tájiriybeli ustaz bolıp tabıladı. Onıń basıshılıǵında kóp sanlı talantlı aktyorlar ósip shıqtı, búgingi kúnde Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutınıń Nókis filialında rejissura boyınsha sabaq berip kelmekte. N.Ańsatbaevtıń miynetleri Mámleket tárepinen joqarı bahalandı. 1969-jılı oǵan «Qaraqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken artist», 1974-jılı «Ózbekstan xalıq artisti» ataqların aldı. 1980-jılı Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtı, 2000-jılı «Mehnat shuhrati», al 2009-jılı «El yurt hurmati» ordenlerin alıwǵa miyasar boldı.
Macnelly Torres
MakNally Ltorres Berrio (Ispansha: Macnelly Ltorres Berrío) 1984-jıl 1-noyabrde Kolumbiyada tuwılǵan. Kolumbiyalı futbolshı, yarım qorǵawshı bolıp, „Deportivo Kali“ klubı hám Kolumbiya qurama komandasında oynaydı.
Klublardaǵı iskerligi
Ltorres „Atletiko Junior“ tárbiyalanıwshısı esaplanadı. 2002-jılda ol Mustang kubogında komandası ushın depyut etedi hám 2004-jılda ol chempionat altın medalların qolǵa kirgiziwge járdem beredi. 2005-jılda MakNally „Kukuta Deportivo“g'a kóship ótti, bir jıl ótkennen keyin ol ekinshi márte Kolumbiya chempionına aylandı hám Libertadores kubogın qolǵa kirgiziwde komandaǵa járdem berdi.
Xalıqaralıq iskerligi
2003-jılda Kolumbiya jaslar qurama komandası quramında Ltorres BAA da bolıp ótken jaslar ortasındaǵı jáhán chempionatında qatnastı hám bronza medalların qolǵa kirgizdi. 2007-jılda Macnelly LtorresNally terme jámááttiń KONKAKAF Altın Kubogiga dawagerlik etken edi.Gondurasga qarsı oyında ol Kolumbiya qurama komandası safida depyut etken.
Aminokislotalar
Aminokislotalar kishi molekulalı organikalıq birikpeler bolıp, organikalıq karbon kislotalardıń birikpelri bolıp esaplanadı. Tiriorganizmlerdegi beloklardıń hár túrliligi beloklar quramına kiriwshi aminokislotalardıń túrli variantlarda kombinaciyalar payda etiwisebepli támiyinlenedi. Aminokislotalar molekulası barlıq aminokislotalar ushın birdey bolǵan eki bólimnen, aminotopar (–NH2) hám karboksil topar (–COOH) jáne hár bir aminokislota ushın ózine tán bolǵan bólek – radikaldan ibarat (7-súwret). hám kópshilik mikroorganizmler kletkalarındaǵı beloklar quramına kiriwshi barlıq aminokislotalar tábiyatda ushıraytuǵın basqa zatlardan sintezlenedi. Biraq bul qásiyet adam hám haywanlarda (ayırım qamshılılardan basqa) joq. Adam hám haywanlar bir neshe aminokislotalardı basqa organikalıq zatlardan sintezley almaydı. Bul aminokislotalar olardıń organizimine awqatlıq quramında qabıl qılınıwı kerek. Bul aminokislotalar almaspaytuǵın aminokislotalar dep ataladı. Mısalı: valin, izoleycin, leycin, lizin, metionin, treonin, triptofan, fenilalanin. Adam hám haywan organizminde basqa organikalıq zatlardan sintezlenetuǵın aminokislotalar almasatuǵın aminokislotalar dep ataladı.
.vu
.vu — Vanuatu ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.vn
.vn — Vyetnam ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Sandıq
Sandıq- ruwzıger buyımı bolıp, ishinde úy ánjamları, kiyim-kenshek,bezeniw buyımları hám basqa buyımlar saqlanıwı ushın arnalǵan. Ol, tiykarınan, aǵashtan tayarlanıp, betine qańıltırdan bezek (naǵıs) beriledi. Forması tórt múyesh, ústi qaqpaqlı bolıp, zulpın hám de uslap kóteriw ushın eki qaptalına saqıyna ornatıladı, jerden kóterilip turıwı ushın astına sına qaǵıladı. Sandıqtıń aldı, artı hám astınǵı taxtayları bir-birine qosıp shegelenedi, beti pardozlanadı.Betine qosquraq, shash, nayzalı, badamsha hám basqa naǵıslar salınǵan sandıqlar ámeliy ónerdiń joqarı úlgisi bolıp esaplanadı.
.vi
.vi — Amerika Virjin atawları ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Altın
Altın — sulıw sarı reńge dónedi, jıltıraǵanda dóniwi jáne de artadı.Júdá jumsaq, shókkishleniwshi, plastikalıq hám sozılıwshı metall. Tıǵızlıǵı 19,32 g/cm3 eriw temperaturası 1064 oC. Bir gramm altınnan 3,5 km sım tartsa sonday juqalıqta shókkishlese boladı, onnan jaqtılıq shıǵıwı múmkin. Bunday altın japıraqtıń qalıńlıǵı 0,0001 mm átirapında boladı. Bunday qalıńlıqta tayarlanatuǵın altın «susal» altın delinedi hám ol sarı jıltır (zerbaraq) bezeklerde keń qollanıladı. Altınnıń eń áhmiyetli qásiyeti onıń ximiyalıq shıdamlılıǵı. Altın ashıq hawada, hátte qızdırılǵanda da oksidlenbeydi, oǵan ıǵallıq tásir etpeydi, ol kislota, silti hám duzlardıń tásirin sezbeydi. Oǵan kúkirt vodorodı da tásir etpeydi. Altın folga suwında eriydi. Xlordıń tásiri astında 200 oC da altın metallı xlorlı kóriniske ótedi hám ol suwda jaqsı eriydi. Sınapta altın jeńil eriydi. Temperatura 10 — 30 oC bolǵanda sınaptaǵı altın 15 % ke jetedi hám qatadı.
Willy Brandt
Willy Brandt (nemisshe aytılıwı: Villi Bg'ant; haqıyqıy atı hám famılıyası — Herbert Ernst Karl Frahm (Herbert O'rnst Karl Fram); 1913.18.12, Lyubek 1992) — GFR siyasat hám mámleket ǵayratkeri. GFR federal kansleri (1969—1974), Germaniya (Batıs Berlin) social-demokratiyalıq partiyası baslıǵı (1958—1963), Germaniya social-demokratiyalıq partiyası (SDPG) baslıǵı (1964—1987). Batıs Berlindi basqarıwshı burgomistr (1957—1966). GFR koalicion húkimetinde (XDS—XSS hám SDPG) vicekansler hám sırtqı jumıslar ministri. Socialistlik internacional prezidenti (1976-jıldan). Nobel tınıshlıq sıylıǵı laureati (1971).
Audioadapter
Audioadapter - ol sistemalı platanıń razyomında jaylasqan boladı hám dawıstı qayta islew menen baylanıslı esaplaw ámellerin orınlaydı.
.vg
.vg — Britaniya Virgin atawları ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Tiller
Búgingi kúni planetamızda 7 milliardtan aslam xalıq jasaydı. BMSH maǵlıwmatları boyınsha 2025-jılda jer sharında 8,1 milliard adam jasaytuǵın bolsa, ásirimizdiń ortalarında bul kórsetkish 9,6 milliardqa jetedi. 1987-jılı 5 milliàrdtàn zıyatıraq bolǵan. Olar 5000 nan aslam tilde sóylesedi. Jer sharındaǵı xalıqlardıń úshten eki bólegi 13 túrli tilden paydalanadi. Dúnya júzi tillerinen inglis, rus, francuz, qıtay, arab, ispan tilleri rásmiy xalıq aralıq tiller dep tabıladı. Ózbekistan mekteplerinde balalar 7 túrli tilde: ózbek, qaraqalpaq, rus, tájik, qazaq, túrkmen, qırǵız tillerinde, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mekteplerinde balalar 5 tilde: qaraqalpaq,ózbek, rus, qazaq, túrkmen tillerinde bilim hám tárbiya almaqta. Ózbekistan Respublikası 1989-jılı 21-oktyabrde til haqqında Nızam qabıl etti. Qaraqalpaqstan Respublikası 1989-jılı 1-dekabrinde til haqqında Nızam qabılladı. Bul Nızam boyınsha qaraqalpaq hám ózbek tili Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik tili bolıp tabiladi.
Modem
Modem - telefon tarmaǵı arqalı kompyuter menen baylanıs ornatıw imkaniyatın beriwshi qurılma.
.vg
Siltemeler
Toppdomän
Lorcha
Lorcha Ispaniyanıń valensiya regioninda jaylasqan munisipalitet bolıp tabıladı. Alicante provinsiyasi quramına kiredi. Maydanı — 31, 80 km2. Xalqı — 715 adam (2010 ).
.vc
.vc — Sent-Vinsent hám Grenadin ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Fiksator
Fiksator – 1. Zatlardı anıq jaǵdayda bekkemlep qoyatuǵın apparat; sharikovoy fiksator-sharikli fiksator. 2. Dizimge alıwshı (jazıp, belgilep qoyıwshı) adam.
Wäinö Aaltonen
AALTONEN (Aaltonen) Vyaynyo Valdemar (1894. 8. 3, Martilla — 1966. 30. 5, Xel'sinki) — fın músinshii. Psixologiyalıq portretlar («Ya. Sibelius», marmar, 1935, Sibelius úy-muzeyinde), háykeller («Qızlar» gruppası, granit, 1917—41) avtorı; monumental hám bezew háykeller ustası (A. Kivi g'aykali, bronza, 1932—34, Xel'sinki; monumentlar — «Doslıq», bronza, 1952; «Tınıshlıq», granit, 1950—52; Laxtida, Tınıshlıq Altın medalı, 1953 hám b). Sonıń menen birge ol súwretshi hám medal' soǵıw ustası retinde de dóretiwshilik etken. A. ijodi adamgershilikliligi, ideya daǵı sezim-ruwxıylıqtıń anikligi bilen ajralıp turadı.
Qurbanbay Záretdinov
Qurbanbay Záretdinov - Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik akademiyalıq muzikalı teatrınıń bas dirijyorı, Ózbekstan kórkem óner ǵayratkeri, Qaraqalpaqstanǵa xızmet kórsetken kórkem óner ǵayratkeri, Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatı Qurbanbay Záretdinov 1951-jılı tuwıladı. 1975-jılı M.Ashrafiy atındaǵı Tashkent mámleketlik konservatoriyasın tamamlǵan. Maǵlıwmtı boyınsha qánigeligi: xor dirijyorı.
Iskerligi
1968-1970-jılları Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik muzikalı teatrı xor artisti.
1970-1975- jılları M.Ashrafiy atındaǵı Tashkent mámleketlik konservatoriyası studenti.
1975-1981- jılları J.Shamuratov atındaǵı Nókis mámleketlik kórkem óner kolledji oqıtıwshısı hám direktor orınbasarı.
1981-1989-jılları Qaraqalpaq mámleketlik filarmoniyası orkestr dirijyorı.
1984-1985-jılları Sankt-Peterburg Kichi opera hám balet teatrı dirijyor stajeri.
1989-1990-jılları Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik muzikalıq akademiyalıq teatrında bas xormeysteri.
1990-2003-jıllar Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik muzikalıq teatrı bas dirijyorı.
1992-2005-jılar Qaraqalpaqstan Respublikası kompozitorlar awqamı baslıǵı.
2003-2005-jıllar Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik muzikalıq teatrı bas xormeysteri.
2005-jıl Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik muzikalı teatrınıń bas dirijyorı.
Dóretpeleri
«Tumaris», «Báhár», «Búlbúl», «Ustaz», «Nazlımxan sulıw» hám basqa shıǵarmalardıń avtorı. «Ájiniyaz» operasında, «Ayjamal» baletinde, «Maysaranıń hiylesi», «Aleko» operalarında hám teatrda saxnalastırǵan barlıq muziklıq spektakllerde dirijyorlıq etip, tamashagóylerdi hayran qaldırdı. Ol Qazaqstan, Daǵıstan, Bashqurstan Respublikalarında, Tashkent qalasında, Xorezm wálayatında ótkerilgen mádeniyat-doslıq kúnleriniń, festivallardıń, Ózbekstan Respublikası Ǵárezsizlik, Nawrız ulıwma xalıqlıq bayramardıń, iri mádeniy konferenciyalar, úlken teatrlastırılǵan koncertlerdiń belsendi qatnasıwshısı. 2008-jılı Ashxabad qalasında ótkerilgen muzikalıq festivalınıń qatnasıwshısı.
2013-jılı Tashkent qalasında teatr jámááti menen gastrol saparında bolıp "Alpamıs" spektakli dirijyorı, 2014-jılı Respublikamızdıń barlıq qala gám rayonlarında orkestr artistleri menen balalar muzika hám kórkem óner mekteplerinde gastrol saparlarında, 2016-jılı Tashkent qalası A.Nawayı atındaǵı Ózbekstan mámleketlik úlken teatrında "Ájiniyaz", "Tumaris" operaları, "Assalam Tashkent aqshamı" simfonikalıq orkestrı koncerti menen qatnasıp tamashagóylerdiń itibarına sazawar boldı. 2013-jılı saxnalastırılǵan "Tumaris" operası hám 2015-jılǵı "Qırq qız" baletiniń avtorı. Qaraqalpaqstan Respublikası Mádeniyat hám sport isleri ministrliginiń 2015-jıl juwmaǵı boyınsha "E'tirof" tańlawınıń "Jıldıń eń jaqsı kompozitorı" nominaciyasınıń iyesi.
.la
.la — Laos ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Güzbulak
Güzbulak — Túrkiyaniń Erzincan wálayatı Tercan rayonına qarasli awil.
Másnawiy
Másnawiy — arab sózi bolıp ekilik degen mánini ańlatadı. Bunda Qosıq birgelki Únles uyqasqa tiykarlanadı. Másnawiylerdiń hárbir bánti óz ara uyqasatuǵın eki qatardan ibarat boladı (a-a, b-b, v-v tárizde). Másnawiy shıǵıs ádebiyatında kóp qollanıladı, ásirese ol Dástanlıq shıǵarmalarda keń paydalanılǵan.
= Derekler =
Fotojurnalistika janrları
Fotojurnalistika da jurnalistikaniń basqa túrlerindey shınlıqtı biliw processinde waqıyanı anaw yamasa mınaw janrdıń ishinde beredi. Janr - bul forma menen mazmunnıń specifikalıq qásiyetiniń birikken shıǵarması. Bir neshe onlaǵan jıllar ishinde fotojurnalistika janrlarınıń belgili sisteması qáliplesti. Bul processke álbette óz gezegi menen baspasózdiń tásiri bolsa, ekinshi jaǵınan fotografiya, kórkem óner sıpatında tán alına basladı. Házirgi zaman praktikasında baspasózdiń periodikalıq illyustraciyasın mınaday toparlarǵa bóliwge boladı: fotozametka, fotoreportaj, fotosúwretleme, fotokorrespondenciya, fotoocherk hám fotomontaj. Bul fotojurnalistika janrları belgili, keskin maqsetke bola ajıraladi. Fotozametkanıń tiykarında jeke fakt, fotoreportajda waqıya, fotoocherkte qubılıs turadı. Baspa sózde jeke fakt bolsa zametkaǵa, jámiyetlik qubılıstı sáwlelendiriwde yaki jeke adam tuwralı pikir júritip minez-qulqın ashqanda ocherk janrı talaplarına juwap beredi. Ekinshi ózgesheligi - sıpatlamanıń shıǵarmaǵa júkleniwinde. Fotozametkada fakt tek ǵana baslı máseleni súwretlep tolıq emes túrde beriledi. Fotoreportyor waaqıyanı - faktti dálilleydi. Úshinshi belgisi - fotojurnalistlik shıǵarmalardıń kompoziciyalıq ózgesheligi. Máselen, fotoreportaj benen fotoocherkti salıstırayıq. Birinshisinde, shınlıqtıń ózgeriwi hám montajlıq súwretlerde izbe-izliktiń támiynleniwi bolsa, ocherk jazıwshıǵa tek hújjetlilik, shınlıqtı kórsetiq arqalı sheklenbey, juwmaqlardıń durıslılıǵın támiynlewi kerek. Sol jaǵdayda ol súwretlenip atırǵan waqıyanı kórgizbeli anıq kórsetiw ushın qollanıladı.
.lb
.lb — Livan ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Fotojurnalistika janrları
Bóliniwi:
Fotojurnalistika janrların negizinen 2 toparǵa: informaciyalıq hám publicistikalıq dep ajıratıw kerek. Birinshisine fotozametka, fotosúwretleme, fotoreportaj kirse; fotokorrespondenciya, fotoocherk, fotomontaj publicistikalıq janrlarǵa jatadı.
Fotojurnalistikanıń janrlıq túrlerge bóliniwi jurnalistikadan parıq qıladı. Negizinen jurnalistika informaciyalıq, analitikalıq hám kórkem publicistikalıq túrlerge bólinedi. Fotoreportyor kóp materialdıń ishinen eń kerekli jámiyetlik áhmiyetke iye problemalı máwritlerdi tawıp túsiriwi kerek.
Gindukush
Gindukush(pushtu هندوکش‎ hám urdu ہندوکش‎ — Hindikush; — «hind tawları», yamasa «hindler ájeli») — Orta Aziya taw dizbegi.
Geologiya
solğa|nobaý|Awģanıstan tawları Gindukush burama tawlarǵa tiyisli bolıp, hind plitasınıń basımı sebepli Orta Aziyadaģı kontinental massada payda bolģan. Geologik qatnasıqlarģa salıstırģanda ol jas hám ele da kóteriledi. Gindikush batıstan shıǵıs tárepke 1200 km, arqadan qublaǵa shekem bolsa shama menen 240km.
Gindikushtıń kópshilik bólimi Afganıstandıń zamanagóy aymaǵında jaylasqan bolıp, eń joqarı shıńları menen shıģıs bólimi Pakistanǵa tiyisli. Arqa-shıǵısda Gindikush Àmudàriya tárepinen sheklengen jáne onıń aldınǵı Panje, Pamir baslanadı. Shıǵısta Ginverush shegarası Chitral dáryasın quraydı.
Tiykarǵı dizbekler - bul Hayal, Pagman hám Gindikushtıń ózi, shıǵısına, oraylıq hám arqa Gindukush, olar Surxab hám Kokcha dáryaları oypatlıqları shegaralanģan. Batıs Gindikush salıstırmalı tùrde tómen (keńligi 3500-4000 m).
Gindukush dizbeleri (6059 m biyiklikte) Kabuldıń shıǵısında hám arqa-shıǵısında jaylasqan ;Olardıń qublasındaģı Hindu-Radj dizbesi Nurıstan tawlıq aymaǵın qáliplestiredi. Shıģıs Gindukushtıń batısı 6 mıń m den asadı hám kúshli mızlıqlar júrgizedi;Shıǵısda joqarı taw shòlleri keń tarqalǵan, arqa Pamirning reńine uqsaydı, olar tawlar menen biyik kóterilgen. " Barog'il" passsi (3777 m). Qar liniyasining biyikligi 5 mıń m dı quraydı..
Pandj dáryasınıń arqaında jaylasqan Badaxshan tárepten qaraģanda Gindukush júdá biyik turaqlı diywalǵa uqsaydı, derlik ótiw qıyın. Oypatlıqta dizbeniń biyikligi derlik 5000 m.
Afganistanda jaylasqan Gindmuushning bir bólegi 4000 den 5000 m ge shekem bolǵan qurǵaqshıl tawlardan ibarat. Afganistan hám Pakistan ortasındaǵı shegara regionindegi tiykarǵı Ginkukush dizbesi - bul Himolay tawları menen salıstırıladı hám ol jerde uzınlıģ 20 km ge shekem mızlıqlar ushırasadı.
Ginkukushning kirisiw múmkin bolmaǵan regionlarında elege shekem qısımnan hám tómenletiwshikten qashqan kishi xalıqlar jasaydı. Nurıstan, Dardich hám Arqa Iranlıq xalıqlar Gindukushta keń tarqalǵan. Chitral oypatlıģında dart tilles kalashlar arasında elege shekem islam dininen aldınģı gindukush dini saqlanģan.
Ginkmushning qublası -shıǵısı talibanlardıń turar jayı bolıp, olar Afganistan húkimetine hàm olardı qollap -quwatlaǵan xalıq aralıq kúshler (NATO) ģa qarsı akciyalar ótkergen (2021 shekem).
Gindukush shıńları
Gindikushtıń eń biyik tawları 7000 m den aslam biyiklikti quraydı :
Ontogenez
Ontogenez – Tiri organizmlerdiń qáliplese baslawınan tirishiliginiń aqırına shekem izbeiz júz beretuǵın morfologialıq, fiziologialıq, bioximiyalıq ózgerisler jıyındısı individual rawajlanıw yaki ontogenez (grekshe onton – janzat, genezis – rawajlanıw sózlerinen alınǵan) delinedi. Ontogenez túsinigi 1866-jılda E. Gekkel tárepinen ilimge kiritilgen. Ontogenez jınıslı kóbeyetuǵın organizmlerde máyek kletkanıń rawajlanıwınan, jınıssız kóbeyetuǵın organizmlerde ana organizminen ajıralıwdan baslanadı hám ómiriniń aqırına shekem dawam etedi. Ontogenezdiń úsh tipi parıqlanadı. Lichinkalı rawajlanıw. Lichinkalı ontogenez máyek kletkada sarıwız zatı az bolǵan organizmlerde, mısalı, shıbın-shirkeylerde, balıqlarda hám amfibiyalarda ushırasadı. Olardıń máyeginen jetik formalardan óz dúzilisi menen parıq qılatuǵın, ózi ǵárezsiz azıqlanatuǵın lichinka rawajlanadı. Lichinkalı rawajlanatuǵın organizmlerde metamorfoz hádiysesi baqlanadı. Metamorfoz organizm individual rawajlanıwı dawamında dúzilisinde júz beretuǵın tereń ózgerisler bolıp tabıladı. Haywanlarda metamorfoz tiykarınan tirishilik tárizi yamasa jasaw ortalıǵınıń ózgerisi menen baylanıslı halda ámelge asadı. Metamorfoz benen rawajlanatuǵın haywanlardıń tirishilik ciklinde lichinkalıq dáwiri bir yamasa bir neshe basqıshta boladı. Bunday haywanlarda ontogenezdiń hár bir basqıshında sol organizm túriniń bar ekenligin támiyinleytuǵın áhmiyetli tirishilik funkciyalar ámelge asadı. Mısalı, lichinkalıq dáwirinde areal boylap tarqalıw, er jetken dáwirde kóbeyiw procesleri baqlanadı. Lichinkalı rawajlanıw otırıp jasaytuǵın organizmlerdiń lichinkaları tarqalıwı hám arealdıń keńeyiwine imkaniyat jaratadı. Bir túrdiń lichinkaları hám erjetken formaları túrli ortalıqta jasawı, túrli azıq penen azıqlanıwı sebepli túr ishindegi gúrestiń keskinligi kemeyedi. Bazı haywanlardıń lichinkaları kóbeyiw qásiyetine de iye (bawır qurtı, exinokokk).
.lc
.lc — Sent-Lyusiya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.li
.li — Lixtenshteyn ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Jıraw
«Jıraw» sózi— «jır jırlaw» sózinen alınǵan bolıp, onıń kelip shıǵıw tariyxı oǵada uzaq dáwirlerdi óz ishine aladı. Tyurkolog alımlar geyde bul sózdiń kelip shıǵıwın VIII ásir menen baylanıstırsa, geyde XI ásir waqıyaları menen baylanıstıradı.
Tısaw kesiw
Tısaw kesiw
TUSAW KESIW DÁSTÚRI
2.Ata-ananıń tusaw kesie ushın tańlaǵan húrmetli adamınıń ruwxanıy xám fizikalıq qásiyetleri balaǵa beriledi~degen túsinik, usı dástúrdiń mazmunı bolıp tabıladı.
3.Bul dástúr balanıń ómirlik jolın ashıw degen mazmunǵa iye.
4.Ata-anası tańlaǵan adam ǵana, saltanatlı túrde, yaǵnıy óziniń dástúrlerine sáykes balanıń tusawın kesedi.
6.Balanıń ayaǵına ala jip baylanıw kerek. Bunıń mánisi: xár bir adamnıń ómirinde aq-qara jaǵdaylar ushırasadı, soǵan sáykes aq-qaranı ádil ajıratatuǵın ádil insan bolsın degen tilekke, jaqsı niyetke baylanıslı.
Tamara Doshumova
Tamara Ǵaniyevna Doshumova (1954.10.3, Nókis) — qosıqshı. Qaraqalpaqstan (1977), Ózbekstan (1980) hám Tatarstan (1981) xalıq artisti. Tashkent mámleketlik teatr hám súwretshilik kórkem-óneri institutınıń drama hám kino aktyorı fakultetin tamamlaǵan (1986). 1968—1996-jılları Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan mámleketlik filarmoniyasi qasındaǵı "Ayqulash" ansambliniń jeke atqarıwshısı, 1996-jıldan "Ámiw tolqını" ansamblinda qosıqshı bolıp jumıs islegen. Kúshli, nápesi keń, bálent hám jaǵımlı dawısqa iye. Repertuarınan qaraqalpaq xalıq ("Nalıw", "G'ulpaq" hám t.b), Xorezm("Bolmaydı" hám t.b) qosıqları, qaraqalpaq hám de ózbek kompozitorleri dóretpeleri ("Kewil kewilden suw isher", N. Muhammeddinov; "Qosıǵıma óziń qanat bolasań", "Seniń bul dúnyada bar ekeniń", "Yar etpe", X. Turdiqulov; "Besik jırı" M. Jiyemuratov; "Jollarım", M. Ashrafiy hám t.b) orın alǵan. Hamza atındaǵı Ózbekstan Mámleketlik sıylıǵı laureati (1981).
Vaxsh
vaxsh (Surxob) yaki Kyzyl-Suu (Kizil-Suu) — Tadjikistandag'i daryo,Panj dáryasınıń oń irmog'i. Uzınlıǵı 524 km². Háwiziniń maydanı derlik 39,1 mıń km². Vaxsh Arqa Olay dizbesiniń arqa qaptal qushaǵından baslanıp, Olay oypatlıqsı boylap oqadi; Kirgizstande Qızılsuv,Tadjikistan aymaǵına ótkennen keyin Surxob („Qızılsuv“) dep ataladı, keyininen eń iri irmog'i — Obihingov dáryası qosılǵannan keyin vaxsh atını aladı. Vaxsh joqarı aǵımında ayırım orınlarda tereń daradan ibarat úlken qıyalıqtaǵı oypatlıqta tez oqadi. Tómen aǵımında keń oypatlıqǵa shıǵadı. Jiliko'l awılıǵa shekem hám odan tómende, tap Panj dáryasına quyilguncha dárya ózeni tarmaqlanadı, qalıń toǵayzorlar, kól hám batpaqlıqlar kóp ushraydı. Vaxsh Panj menen qosılǵannan keyin Amudarya payda boladı. Vaxsh háwizinde ulıwma maydanı 4518 km² ni quraytuǵın 862 mızlıq bar. Vaxsh mızlıq, qar suwidan to'yinadi, jıllıq aǵımınıń 50 % iyul—sentabrda oqib ótedi. Qishda (dekabr—fevralda) aǵıs muǵdarı 10 % ni quraydı. Ortasha suw sarpı 661 m³/sek. Vaxsh eń ılaylı dáryalardan, onıń hár 1 m³ suvida 4, 5 kg ılaylı bar, jıllıq muǵdarı 90 mln. t ga teń. Noyabr—fevralda qıraq muzları, muz úzindileri aǵımı gúzetiledi. vaxsh energiya rezervlerine bay. Norak GES hám Rog'un GES qurılǵan. vaxshning suwı tómen aǵımında bólekan suwǵarıwǵa sarplanadı. Tómen aǵımında keme qatnaydi. vaxsh boyında Norak,Qo'rg'ontepa (oypatlıqta ) hám b. Qalalar jaylasqan. Vaxshdan iri vaxsh hám Kebiroobod kanalları shıǵarılǵan. Vaxshdan hám háwizindegi kóldan jılına 200— 900 s baliq ovlanadi.
Derekler
{{derekler}
Tet tabaq
Tet tabaq
TET TABAQ~"ortańǵı tabaq" dep te ataladı, bas tabaqtan keyingi ekinshi tabaq--soyılǵan qoydan jambas, ǵarrı jilik yamasa asıq jilik, eki tal beldeme, eki tal arqa, eki tal qabırǵa sıyaqlı músheler tartıladı. Quda-qudaǵaylar kútilip atırǵan jerde bul kóbinese qudaǵaylar, qudashalar ám olarǵa erip kelgen áyellerge tartıladı.
.ls
.ls — Lesoto ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Xalıq tıǵızlıǵı
Xalıq tıǵızlıǵı - 1 km² ǵa tuwrı keletuǵın xalıq sanı. Xalıq tıǵızlıǵı boyınsha esap-kitaplar xalıq jasamaytuǵın aymaqlar hám úlken ishki suwlardı esapqa almawı múmkin. 2013-jıl jaǵdayına kóre, dúnya xalqınıń ortasha tıǵızlıǵı 1 km² ushın 52 adam, Antarktidanı esapqa alǵan halda 48 adam. Xalıq sanı artqan sayın tıǵızlıq da asıp baradı. 1890-jılda dúnya xalqınıń ortasha tıǵızlıǵı 1 km² ǵa 12 adamdı quraǵan bolsa, 1950-jılda ol 18 adamdı, 1992-jılda bolsa 40 adamdı quradı.
nobaý|240x240 nükte|2018-jılǵı Mámleketler xalqınıń tıǵızlıǵı boyınsha jáhán kartası.(hár kvadrat kilometrge adamlar)
Xalıq tıǵızlıǵı boyınsha dúnya mámleketkeri hám qalalardıń kórsetkishleri
Birliktegi maǵlıwmatlar : kvadrat kilometrge adam
Iri basqarıw birlikler arasında xalıqtıń eń tómen tıǵızlıǵı Nunavutda bolıp, ol 0,02 adam/km². Nunavut Kanadanıń eń úlken hám eń jańa aymaǵı bolıp, onıń maydanı 1, 9 million km2 hám xalqı 33 697 adamdı quraydı.
Eń kóp xalıq jasaytuǵın mámleketler hám aymaqlar
Dizim kishkine mámleketler esapqa alınbaǵan halda dúzilgen, maǵlıwmatlar 2013-jıl jaǵdayına kóre berilgen. Birliktegi maǵlıwmatlar: kvadrat kilometrge xalıqtıń qatnası.
Shárt pısıqlawısh
Is-hárekettiń isleniw shártin bildiretuǵın pısıqlawıshqa shárt pısıqlawısh delinedi.Shárt pısıqlawısh ne qılsa? ne qılsań? ne qılǵanda?qáytkende? ne qılmay? ne qılmaǵansha? t.b. sorawlarǵa juwap beredi.Shárt pısıqlawısh tómendegi sózler arqalı  bildiriledi:1. Shárt meyil hám shárt meyildiń basqarıwındaǵı sózlerden boladı. M ı s a l ı : Berseń alarsań, ekseń orarsań. Eńbek etseń emerseń. (Q.n.m.) Eger tabılmasa bul balanıń da, qoydıń da joq bolǵanı. (S. S.)2. Orın seplik qosımtalı kelbetlik feyil hám kelbetlik feyilli toplamnan boladı. M ı s a l ı : Ol kuzovtıń erneginen asılıp bekkem uslamaǵanda jıǵılıp ketetuǵın edi.(J. S.) Avtomatlastırǵanda miynettiń sapası túp tamırınan ózgeredi. («E. Q.»)3. -ǵan/-gen qosımtalı kelbetlik feyilge jaǵdaydasóziniń dizbeklesiwi arqalı bildiriledi. M ı s a l ı : Ol qatań ashıwlanǵan jaǵdayda kimdi bolsa da ayamaydı. (T.Q.)Shigitti erte ekken jaǵdayda onnan mol ónim alıwǵa boladı. (X. S.)4. Hal feyil hám hal feyilli toplamnan boladı. Mısalı: Sáwir bolmay táwir bolmas. (Naqıl) Mıńdı tanıǵansha birdiń atın bil. (Naqıl)
Yusup Has Hajib
Yusup Has Hajıb XI ásirde jasaǵan shıǵıs elleriniń kópshiligine belgili bolǵan kórnekli shayır hám alımlarınıń biri. Ol jasap turǵan zaman túrkiy xalıqlar birlespesiniń eń rawajlanǵan zamanı, Qaraxaniyler mámleketiniń ilim hám pán jaǵınan ósıp, joqarı basqıshqa kóterilgen dáwiri edi. Sonıń ushın da, bul ájayıp shayır túrkiy tilindegi jazba poeziyasınıń baslawshılarınıń biri boldı. Yusup Has Hajıbtiń pikiri boyınsha mámleketti basqarıwdıń ózi bilim tiykarında bolmaǵı kerek. Mámleketlik degenniń ózi — adamlardı qurǵın jasawǵa baslaw. Bul jolda oǵada kóp adamlar bas qatırǵan. Talay-talay kitaplar basılıp shıqqan. Al, bul kitaplardıń bári de arab hám parsı tillerinde edi. Al, men bolsam, sol kitaplardan paydalanǵan halda túrkiy tilindegi dáslepki danıshpanlıq kitabın jazbaqshı boldım. Bul kitaptıń negizin eldi ádillik penen basqarıw usılları quraydı,—dep kórsetedi.
.ps
.ps — Palastin ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
סיומת אינטרנט Toppdomän
ISO 639-1
ISO 639 -1: „Tillerdiń atların belgileytuǵın kodlar, 1-bólim, Alfa-2 kodları“ — tillerdi belgilew ushın paydalanılatuǵın kodlar. Birinshi tarawı kodlardıń diziminen turadı. Ulıwma kod sanı — 136, pútkil dúnya tilleriniń jazılıwın támiynleydi.
Máselen:
Aleksandr I
Aleksandr I (1777.12.12, Peterburg — 1825.19.11, Taganrog)- Rossiya imperatorı (1801-1825). Ákesi imperator Pavel I saraydaǵı til biriktiriw qurbanı bolǵannan soń (1801), taxtqa otıradı. Aleksandr Vena kongressi hám „Muqaddes awqam“nıń (1815) shólkemlestiriwshilerinen biri. Ol ishki siyasatta orta liberal reformalardı ámelge asırǵan (ministrlikler hám ministrler kabinetin shólkemlestirgen (1802), Peterburgta pedagogika institutın ashtırǵan (1804) hám basqa) bolsa da, sonıń menen birge áskeriy awıllar shólkemlestirgen, dıyxan hám áskerler kóterilisin shápáátsizlik penen bastıradı. 1810-jıllar ortasınan tariyxqa arakcheevshilik atı menen kirgen oǵırı reakcion ishki siyasat júrgize baslaǵan. Aleksandr dáwirinde Gruziya (1801), Finlyandiya (1809 ), Bessarabiya (1812), Azerbayjan (1813) jerleri; burınǵı Varshava gercogligi (1815) Rossiya tárepinen basıp alınadı. Taj Konstantinge, keyin bolsa Nikolay I ge tapsırıladı.
.lt
Siltemeler
Toppdomän
.co
.co — Kolumbiya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Tonıkók
Tonıkók jazıwı. Bul jazıw 750-jılı Selengi dáryası boyında ornatılǵan bolıp, onıń avtorı Tonıkók biy. Tonıkók ózi Anatolıya túrklerinen bolıp, óziniń bilimliligi hám tapqırlıǵı jaǵınan Bilke qaǵannıń birinshi keńesshisi dárejesine erisken. Ol negizinen túrk qaǵanatınıń tarıyxında, túrklerdıń tabǵashlarǵa tutqın bolǵan dáwirlerinde payda boladı. Ilimi hám óneri jaǵınan Bilke qaǵanǵa unap qalıp, qaǵandı qaytadan tárbiyalaydı hám Bilkenıń óz mámleketin qaytadan tiklep alıwına sebepshi bolǵan adam edi.
Sonıń ushın da, qulpı tastaǵı jazıwlar 716-jıllardaǵı waqıyalardı bayanlawdan baslanǵan. Bunda Tonıkók óziniń Tabǵash elinde tárbiyalanǵanlıǵın hám bul jerge tutqın sıpatında kelgen Bilke qaǵanǵa járdem bermekshi bolǵanın, sońınan qaǵandı alıp qashıp, batır jigitlerge basın qosqanın, solay etip qaytadan túrk qaǵanlıǵın dúzgenligi haqqında aytadı. Biraq esteliktegi jazıwlarǵa qaraǵanda Tónıkók hesh waqıtta qaǵan (xan) bolǵan emes. Bıraq bilimi ózine jetetuǵın bilgir, sóz sóylese ılay suwdı tındırǵanday sheshen adam bolǵan. Bul pikirler onıń:
Aqıl iyesi, Sóz iyesi men boldım. Jawımız jırtqısh qustay kóp edi, Biz jemtik edik.
— degen sózlerinde ayqın seziledi.
Qulpı tasta bayan etilgendey-aq, qaytadan payda bolǵan túrk qaǵanatına qáwip kóp. Ele eńsemizdi kótere almay atırǵan waqıtta-aq oǵuzlardan elshi keldi. Talabı bizlerge urıs ashıw eken. Elshi ayttı: «Toǵuz oǵuz qaǵanı sawashqa tayarlanbaqta. Tabǵashlarǵa Kún Senundi jiberdi. Qotanlarǵa Tonra Esimdi jiberdi. Hámmesi birigip, endi el bolmaqshı bolǵan túrk qaǵanatın qıyratpaqshı». Bul jerde de Tonıkók óziniń aqıl tájiriybelerin iske saladı.
Usı sózdi esitip, Túnde uyqım kelmedi. Kúndiz otıra almadım. Aqırı qaǵanıma, Bılayınsha ótindim.
Solay etıp, bul jeke sawashlarda da túrk qaǵanatı jeńiske erisedi.
Tonıkók jazıwınıń jáne bir ózgesheligi sonda, ol qapaǵanlardıń sárdarı Túrk Sir Bodanǵa tuwrı múnásibette bolǵan. Onıń batırlıǵı hám adamgershiligi haqqında da qulpı tasta jıllı sózler jazılǵan. Sebebi, Túrk Sir Bodan túrklerdıń sol qanatınıń belgili sárdarı bolsa da, bul haqqında úlken hám kishi jazıwlarda jarıtıwlı maǵlıwmatlar joq. Al, bıraq Tonıkók bolsa onıń erligine hesh qanday shek keltirmeydi. Jazıwdıń sońında: '''«Men Bilke Tonıkók, Elteris, Bilke qaǵan, qapaǵan ushın gúrestim. Men bolmasam, qapaǵanda, Túrk Sir Bodanda jasay almaǵan bolar edi»''' — degen sózler bar.
Introversiya - ekstroversiya
Introversiya - ekstroversiya - psixologiyada keń tarqalǵan gruppalaw kriteriyası yaki ózlik qásiyetlerin ólshew kórsetkishi. Eń tanıqlıları Karl Yung hám Gans Ayzenkke tiyisli introversiya - ekstroversiya.
''Introversiya hám ekstroversiya atamaların birinshi ma'rte Yung kirgizgen, biraq olardıń túsinigi hám psixologiyada qollanılıwı dáslepki mánisinen parıq etedi. Shaxslar ara minez-qulıqqa itibar qaratqan halda,Yung introversiyanı "turmıstıń subyektiv ruwxıy mazmunǵa jóneltirilgenligi menen xarakteristikalanǵan minez-qulıq túri" dep táriypledi (ruwxıy aktivlik ishkerige jónelgen); hám ekstroversiya "sırtqı obyektlerge qızıǵıwshılıqlar konsentraciyası menen xarakteristikalanǵan minez-qulıq túri"(ruwxıy aktivlik sırtqı dúnyaǵa jónelgen)sıpatında''.
Ekstroversiya dostana,kirisimli,háreketsheń minez-qulıq bolsa,introversiya bolsa kóbirek kem gáp hám jalǵızlıqta kórinetuǵın boladı. .
Kulita karwansarayı
Kulita karwansarayı — Ózbekstannıń Buxara qalası tariyxıy orayında jaylasqan materiallıq miyraslar esteligi. Ózbekstan mádeniy miyrasınıń kóshpes múlk obiektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qáwipsizligine alınǵan. Karwansaray batıs tárepinde Toqi Telpakfurushon sawda gúmbezine tutasqan.
Kulita karwansarayında aldın hayallar bas kiyimi menen sawda etilgen, keyninen onda aqsha almastırıwshılar iskerlik alıp barǵan. Sońınan ol jerde tatar sawdagerleri jasaǵan hám Rossiya imperiyasınan alıp kelingen ónimler saqlanǵan. 1920-jılǵı Buxara revolyuciyasınan keyin imarattan baza retinde paydalanılǵan. Keyin ol Buxara qala kommunal xojalıǵına berilip, imarattan xalıq ushın jataqxana retinde paydalanılǵan.
1992-jıldan beri karwansarayda Ózbekstandaǵı dáslepki temirshilik óneri muzeyi iskerlik kórsetpekte.
.hn
.hn — Gonduras ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Pavel I
Pavel I [1754.20.9(1.10) - Peterburg — 1801.12.(24).3] — Rossiya imperatorı (1796-jıldan), Pyotr III hám Ekaterina II niń ulı. Rossiyada áskeriypoliciyashılıq rejimin, armiyada pruss tártiplerin daǵaza etken; dvoryanlardıń jeńilliklerin sheklegen, ózbasımsha siyasat júrgizgen. Dáslep revolyuciyalıq Franciyaǵa qarsı shıqqan, biraq, 1800-jılı Napoleon I menen awqam dúzgen. Gvardiyashı oficerler til biriktiriwi nátiyjesinde óldirilgen. Onıń ornın Aleksandr I iyelegen.
Kleopatra
Kleopatra vII Filopator (Κλεοπάτρα Φi'λοπάτωρ; eramızǵa shekemgi 69—30 -jıllar ) — MakedonlarningPtolemey (Lagid) áwladınan ellinistik Egipettiń aqırǵı Malikasi. Rim generali Mark Antonining dramatik muhabbat gúrrińi menen ataqlı. Onıń húkimranlıǵınıń sońǵı jıllarında Egipet Rim tárepinen jawlap alıw etildi, Kleopatranıń ózi Oktavianıń tutqın hayalına aylanbaw ushın óz janına qas etdi. Ol filmler hám kórkem ádebiyatqa baylanıslı dóretpelerdiń eń ataqlı áyyemgi qaharmanlarınan biri bolǵan.
Ulıwma maǵlıwmat
Kleopatra VII Egipetti 22 jıl izbe-iz ájaǵaları (olar dástúriy túrde rásmiy erler) Ptolemey XIII hám Ptolemey XIV menen birgelikte, keyininen Rim komandiri Mark Antoniymenen haqıyqıy nekede basqargan. Ol Rim istilosidan aldın Egipettiń aqırǵı ǵárezsiz húkimdarı edi. Ol Yuliy Sezar hám Mark Antoniy menen bolǵan muhabbatı sebepli keń ataqlılıqqa eristi. Onıń Sezardan Sezarion atlı balası, Antoniydan eki balası hám bir qızi bolǵan bolıwı múmkin. Kleopatra ushın derekler -Plutarx, Suetonius, Appian, Dio Cassius, Josephus Flavius. Kóbinese, áyyemgi tariyx izertlewlerine kóre, Kleopatranı qaralaw Egipetke qaraqshılıq etken Oktavian jáne onıń átirapındaǵılar tárepinen ámelge asırılǵan, olar hár qanday jol menen xanzadaǵa dóhmet etiwge umtıla otırıp, onı tek ģana Rimdiń qáwipli dushpanı, bálkim Antoniydiń jawız kósemi retinde de kórsetgen. Biraq, birpara tariyxshilar ele de oǵan qoyılǵan buzıqlıq hám ótirik haqıyqat ekenligine ıseniwde. Mısalı, eramızǵa shekemgi IV asirde jasaǵan Rim tariyxshısınıń Kleopatra haqqındaǵı hukmi saqlanıp qalǵan. Avreliy viktor : " ፄOl sonshalıq buzıq edi, ol tez-tez ǵarlıq qılatuǵın edi hám sonday gózzallıqqa iye edi, kóp adamlar onı bir keshede iyelew ushın ólimleri menen tóleytuģın edi ".
Kelip shıǵıwı
Kleopatra eramızǵa shekemgi 69 jılda tuwılǵan. (rásmiy túrde Ptolemey XII húkimranlıǵınıń 12 jılı ) shamalarǵa kóre Iskandariyada. Ol patsha Ptolemey XII Auletning ush (málim) qızlarıdan biri (kánizekten tuwılǵan bolıwı múmkin), sebebi Strabonning sózlerine kóre, bul patshanıń tek bir nızamlı qızı, eramızǵa shekemgi 58-55 jıllarda Malika Berenis Iv bolǵan. Kleopatraning balalıǵı hám jaslıǵı haqqında hesh nárse málim emes. Shubhasız, ákesi taxtdan aǵdarılǵan hám Egipetten haydalgan. Onıń qızı (Kleopatraning singlisi) Berenis Malika bolǵan 58-55 jıllardaǵı qozǵalańdan qattı tásirlengen. Siriyanıń Rim gubernatori Gabiniyning áskerleri tárepinen taxtga tiklengen Ptolemey XII ózin oba, repressiya hám adam óltiriwshiliklerge taslaydı (bunnan Berenitsa jábirleniwshi boldı ). Nátiyjede, ol quwırshaqqa aylanadı, tek Rim bar ekenligi sebepli húkimette saqlanadı hám mámleket finansı dárdeserge túsedi. Atasınıń húkimranlıǵı dáwirindegi qıyınshılıqlar bolajaq Malikaga saboq boldı, ol raxiplerden jáne onıń jolında turǵanlardıń barlıǵınan, mısalı,miloddan aldınǵı 44-jılda kishi úkesi Ptolemey XIvdan keyinirek singlisi Arsinoe Iv den qutılıw ushın barlıq qurallardı isletdi.e
Taxtga jol
Eramızǵa shekemgi 51-jılda dúnyadan ótken Ptolemey XIInıń wásiyatnaması taxtti Kleopatra jáne onıń úkesi Ptolemey XIII ga tapsırdı, ol sol waqıtta shama menen 9 jasda edi hám ol rásmiy túrde turmısqa shıqtı, sebebi Ptolemey áwladı ádeti boyınsha biradar óz sińlisine úyleniwi kerek edi. Ptolemey shańaraǵı daǵı barlıq qızlar Kleopatra, ul balalar bolsa Ptolemey ısımlarına iye edi. Kleopatra óziniń úkesi - kúyewinen úlken edi hám hayal -regent boldı. Ol 18 jasında taxtga Rim menen kelisim halda rásmiy ataǵı menen o'tirdi: Tea Filopator (Thea Filopator), yaǵnıy atasın jaqsı kóretuǵın hayal quday (eramızǵa shekemgi 51 jıldaǵı steladagi jazıwdan ). Húkimranlıqtıń dáslepki úsh jılı,Nildıń jetkilikli dárejede suw basıwı nátiyjesinde payda bolǵan eki jıllıq ónim jetispewshiligi sebepli ańsat kechmadi. Hukmdarlardıń keliwi menen tezlik penen partiyalardıń jasırın gúresi baslandı. Kleopatra daslep jalǵız ózi húkimranlıq etdi, inisin alıp tasladı, lekin keyin ol hámeldar Potinusga (húkimet baslıǵı bolǵan ), komandir Axilles jáne onıń tárbiyashısı Teodotga súyenip ósh aldı. 27-oktyabr eramızǵa shekemgi 50-jıl. dagi tariyxıy hújjetlerde Ptolemey atı birinshi orınlarda jazılǵan. Eramızǵa shekemgi 48 jıldıń jazında Siriyaģa qashıp, onda ásker toplaǵan Kleopatra bul áskerdiń basında Egipet shegarasında, Pelusiy qorǵanınan onsha uzaq bolmaǵan orında rezidenciya quradi; úkesi onda armiya menen birge jaylasıp, onıń mámleketke kiriwin to'sgan edi. Burılıw noqatı Rim senatori Pompeyning Egipetke qashıp ketiwi hám Ptolemey tárepdarları tárepinen óltiriliwi edi.
.hm
.hm — Herd hám Makdonald ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Opel
Opel Automobile GmbH (nemisshe aytılıwı :[ˈoːpl̩]), ádetde Opel dep qısqartırıladı, nemis avtomobil óndiriwshisi bolıp, 2021-jıl 16 -yanvardan berli Stellantisning sho'ba kárxanası esaplanadı. Ol 1929 -jıldan 2017-jılǵa shekem Amerika avtomobil óndiriwshisi General Motors hám PSAga tiyisli edi. Group, Stellantisning salafi, 2017 - jıldan 2021 - jılǵa shekem. Opel avtomobilleri Ullı Britaniyada vauxhall atı menen satıladı. Birpara Opel avtomobilleri 2020 jılǵa shekem Avstraliyada Holden brendi astında, Arqa Amerika hám Qıtayda bolsa Buick, Saturn hám Cadillac brendlari astında islep shıǵarılǵan.
Opel óziniń túbirlerin 1862 - jılda Ryusselsxaym-am-Maynda Joqlıq Opel tárepinen tiykar salınǵan tigiw mashinası óndiriwshisi menen baylanıstıradı. Kompaniya 1886 - jılda velosipedler islep shıǵarıwdı basladı hám 1899 - jılda óziniń birinshi avtomobilin islep shıǵardı. Fritz fon Opel baslıqlıǵında dúnyadaǵı birinshi raketa programması bolǵan Opel RAK programması menen kompaniya aviatsiya hám kosmik ushıwlar tariyxında zárúrli rol oynadı: Hár qıylı qurǵaqlıq tezligi boyınsha rekordlarga erisildi hám dúnyadaǵı birinshi raketalı ushıwlar 1928 hám 1929 - jıllarda ámelge asırıldı. 1929 - jılda birjaǵa qoyılǵannan keyin, General Motors Opelning tiykarǵı úlesin, keyin bolsa 1931 jılda tolıq qadaǵalawdı óz qolına aldı, bul bolsa avtomobil óndiriwshisin tolıq iyeledi. sho'ba kárxanasına tiyisli bolıp, derlik 90 jıl dawamında nemis avtomobil óndiriwshisiniń amerikalıq múlkin ornatǵan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Opel_N%C3%A4hmaschinen_1901.jpg/220px-Opel_N%C3%A4hmaschinen_1901.jpg|nobaý|Advertisement for the Opel Perfecta sewing machines (1901) link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Opel_bicycle5.JPG/220px-Opel_bicycle5.JPG|nobaý|Opel safety bicycle
Android Studio
Android Studio - 2013-jıl 16 -mayda Google I/O konferensiyasında daǵaza etilgen Android platformasi menen islew ushın mólsherlengen programmalastırıw ortalıǵı (IDE).
Bul programmalastırıw ortalıǵınıń dáslepki 0.1-talqını 2013-jıl may ayında daǵaza etilgen. 2014-jılda daǵaza etilgen 0. 8-talqindan baslap beta-test kórinisinde usınıldı. Birinshi turaqlı versiya 1. 0 2014-jıl dekabr ayında shıǵarıldı, usınıń menen birge Eclipse ushın Android Development Tools (ADT) plaginini qollap-quwatlaw tamamlanıldı.
JetBrains kompaniyasınıń IntelliJ IDEA programmasına tiykarlanǵan Android Studio rásmiy Android qosımshaların islep shıǵıw quralı bolıp tabıladı[1] Bul islep shıǵıw ortalıǵı Windows, macOS hám GNU/Linux ushın ámeldegi[2] 2017-jıl 17-mayda jıllıq Google I/O konferensiyasında Google Java hám C++'dan tısqarı Android platformasi ushın rásmiy programmalastırıw tili retinde Android Studio'da qollanılatuǵın Kotlin tilin qollap-quwatlawın járiyaladı.
Qásiyetleri
Sheklewler
Fayllardı avtomatikalıq saqlawdı pútkilley óshirip qoyıw múmkinshiligi joq. Bul islep shıǵıwshılardıń tiykarǵı alternativ bolmaǵan pozitsiyasi bolıp tabıladı. Óndiriwshiler bul usıl programmistler ushın qolay boladı degen pikirge kelgenler[3]
Múmkinshilikler
Programmanıń jańa talqini islep shıǵilıwı menen onıń múmkinshilikleri keńeytirip barıladı. Búgingi kúnde qiyidagi múmkinshilikler ámeldegi[4]: