Kleopatra
Kleopatra hám Sezar
Bul waqıtta gúreske Rim aralasadı. Eramızǵa shekemgi 48-jıl iyun ayınıń baslarında Farsalda Yuliy Sezar tárepinen jeńiliwge dus kelgen Pompey Egipet qirģaģında payda bolıp, Egipet patshasınan járdem soraydı. Jas Ptolemey XIII, anıqraģı, onıń máslahátshileri jeńimpazlardıń saqıy marhamatına erisiwge úmit etip, Rimdi jeksen etiwdi buyırdı. Bul Pompey Egipet topıraǵına qádem qoyıwı menen, pútkil átirapındaǵılar kóz aldında ámelge asırıldı (28 sentyabr, 48 jıl ). Biraq patsha nadurıs oyladı : Pompeyni táqip etip, eki kúnden keyin Egipetke qo'ngan Sezar bul qırģınnan ǵázeplenıp, Pompeyning basın Iskandariya diywallarına ko'mip, onda Nemesis zıyarat ornın qurdı. Bir ret Egipette Sezar óz ǵáziynesin Ptolemey XII taxtni qayta tiklew ushın etken háreketleri dawamında Rim bankiri Rabiriusga bergen hám Sezar házir bolǵan qarızlar járdeminde toltırıwǵa háreket etdi. Suetoniusning jazıwısha, Gejir «Egipetti Rim wálayatına aylandırıwga» ፄjur'at eta almadiፄ, ፄtoki qanday da ǵayratkor gubernator oǵan [katta resurslarǵa iye bolǵan wálayat] jańa máseleler ushın súyene otirip qolmasdiፄ ». Biraq, Gejir patshalar bahsida hakamlik qılıw niyetinde ekenligin járiyaladı. Ptolemey XIII Pompey tárepinen tán alınǵan haqıyqıy hukmdor edi, sol sebepli Sezar Kleopatra menen qızıqtı, ol qúdireti sebepli quwırshaqqa aylanıwı múmkin edi. Kelgeninen kóp ótpey, ol Kleopatranı Iskandariyadaģı rezidenciyasına shaqıradı. Ptolemey adamları tárepinen qorǵawlanatuǵın paytaxtqa kirip barıw ańsat jumıs emes edi; Bunı ámelge asırıwda Kleopatraga óziniń ıshqıpazı Sitsiliyalik Apollodor járdem berdi, ol Malikani jasırınsha balıq tutıw qayig'ida alıp ótti hám keyin onı úlken keprende yashirgan halda Sezarning reti kelgendege alıp bardı (filmlerde suwretlanganidek ǵalında emes) Kleopatra ǵalıına qarang). Bul faktdan biz Malikaning mort fizikasi haqqında juwmaq etiwimiz múmkin. Ózin Rim diktatorınıń ayaqlarına tastap, Potinusning qatl etilishini talap etip, óz zalımlarınan qattı shaǵım ete basladı. 52 jaslı Gejir jas Malikani Ptolemey XII shıdamlılıǵıge qaytıw onıń siyasiy máplerine tuwrı kelgenligi sebepli asirga aldı ; Ertesi kúni azanda Gejir bunı 13 jaslı patshahga járiyalaǵanda, ol ǵázeplengen halda saraydan yugurib shıǵıp, jıynalǵanlarǵa qıyanat etilgenin aytıp baqira basladı. Alaman kóterilis kóterdi; biraq Sezar sol waqıtta patshanıń wásiyatnamasın oqıp, onı tınıshlantirishga eristi. Biraq, Gejir ushın jaǵday jáne de quramalılasdı. Oǵan joldas bolǵan otryad tek 7 mıń askardan ibarat edi; Afrikada óltirilgen Pompey tárepdarları toplanıwdı jáne bul jaǵdaylar Ptolemey partiyasında Gejirden qutılıw umidini oyatdı. Potin hám Axilles Iskandariyaga ásker shaqırdı ; Potinusning Gejir tárepinen qatl etiliwi endi kóterilisti toqtata almadı. Rimliklerdiń hiylekerlik hám óz qálew-shıdamlılıǵıden ǵázeplengen qala xalqı tárepinen qollap -quwatlanǵan áskerler Ptolemey XIII jáne onıń singlisi Arsinoe olarǵa qashıp ketkenlerinde, baslıqtı qabıllawdı. Nátiyjede, Gejir eramızǵa shekemgi 48 jıl sentyabrde qamal etilgen hám Iskandariya korollıǵılıq kvartalida armaturadan úzilgen. Sezar hám Kleopatra tek Pergamonlik Mitridatlar basshılıǵındaǵı áskerlerdiń jaqınlashuvi sebepli qutqarildi. Kóterilisshiler eramızǵa shekemgi 47-jıl 15-yanvarda jeńiliwge dus keldiler. Mareotian ko'li qasında, patsha Ptolemey qashıp ketayotib, Erisiw dáryasına cho'kib ketti. Arsinoe asirga alındı hám keyin Gejirdiń g'alabasida ustap turıldı. Sonnan keyin Sezar hám Kleopatraning Erisiw boylap 400 dane kemede shawqımlı bayramlar menen birgelikte sayaxatı baslandı. Kleopatra basqa úkesi Ptolemey XIv menen rásmiy túrde birlesken halda, tiykarınan Rim protektorati astında Egipettiń bólintuǵın húkimdarına aylandı, onıń kepilligi Egipette qalǵan ushlegion edi. Gejir ketkeninen kóp ótpey, 47-jıldıń 23-iyunında Kleopatraning balası dúnyaǵa keldi, ol Ptolemey Sezar atınıń aldı, lekin ol tariyxga iskandariyaliklar tárepinen berilgen Sezarion laqapı menen kirdi. Onıń júzi hám jaǵdayında Gejirge júdá uqsaslıǵı dawa etilgen