cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Madagaskar
Avstroneziya xalıqları atawǵa kanoeda Kalimantan, Úlken Zond atawları yamasa Filippinnen kelgenligi boljaw etiledi. Biziń eramızdıń 1000-jılları átirapında olarǵa Mozambik buǵazın kesip ótken bantular qosıldı. Keyinlew Madagaskarǵa basqa da kóship júriwshi xalıqlar otırıqshı bolıp jaylasadı. Olardıń hár biri atawdıń mádeniy turmısına óz úlesin qosqan. Xalıqtıń etnik quramı on segiz yamasa odan kóp kishi gruppalarǵa bólingen, olardıń eń úlkeni oraylıq tawlı aymaq - Bálent Platodan kelgen merina xalqı bolıp tabıladı.
Etimologiya
Malagasi tilinde ataw Madagasikara ([madaɡasˈkʲarə̥]) dep ataladı, al onıń xalqı "malagasiler" dep ataladı (gónergen frantsuzshada "malgashiler", malag. foko malagasy). Usınıń menen birge, "Madagaskar" toponimi jergilikli atamalardan kelip shıǵpaǵan, bálkim orta ásirlerde Evropada payda bolǵan. Solay etip, ataqlı veneciyalı sayaxatshı Marko Polo óz miynetlerinde "Madageiscar" atın keltirip ótedi, biraq bul atamanıń da negizi atawǵa hesh qanday baylanısı joq. Sebebi Polo miynetlerindegi "Madageiscar" bul Somalidiń Mogadisho portı atınıń buzılǵan transliteraciyası bolıp, sayaxatshı atawdı aljasıp Mogadisho dep oylaǵan. Bunnan sonı shamalaw múmkin, atawdaǵı ayırım jámáátler ózleri jasaǵan kishi aymaqlardı belgilewde atlar isletken bolsa da, "Madagasikara" atamasınan aldın malagasi tilinde heshqanday sóz jergilikli xalıq tárepinen pútkil atawdı belgilew ushın isletilmegen.
Geografiyası
Madagaskar atawı Hind okeanınıń suwları menen juwıladı hám Qubla Afrikanıń shıǵıs qırǵaqlıǵına jaqın jaylasqan bolıp, olardı Mozambik buǵazı ajıratıp turadı. Atawdıń eń bálent noqatı - onıń arqa bólegindegi Caratanana taw dizbeginde jaylasqan sóngen Marumukutru vulkanı (2876 m). Mámlekettiń ulıwma maydanı 587 041 km². Uzınlıǵı - shama menen 1600 km, keńligi - 600 km den artıq. Atawdıń oraylıq bólegin bálent tawlı Andzafi platosı iyelegen bolıp, ol batısta ásten tómenleydi, al shıǵıs qırǵaqtıń oypatlıqlarında keskin túsip ketedi. Atawdıń bir qansha jerlerinde landshafttıń ayrıqsha túri - cingi (malag. tsingy) - kóplegen ushqır múyeshler payda etiwshi vertikal oyıqlardan ibarat hák tas jınısları bar. Bul tábiyǵıy obyektlerdi saqlawǵa Cingi-de-Bemaraxa, Cingi-de-Namuruka hám basqa qorıqxanalar xızmet etedi.
Aymaqları
Atawdı shártli túrde bes aymaqqa bóliw múmkin: shıǵıs qırǵaq, Caratanana taw dizbegi, oraylıq bálent tawlar, batıs qırǵaq hám qubla-batıs aymaq.
Tomsk wálayatı
Tomsk wálayatı (Томская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
Qazaqstan
Jurt sanı
2020- jıldın' shildenin' 1 ku'ninde Qazaqstanda xalıq sanı 18 711,4 mın' adamdı quradı.
Onın' ishinde, 10 063,9 mın' (57,3%) adamdı qalalıq turg'ınlar, 8537,5 mın' adamdı (42,7%) awıldıq turg'ındlar qurap otır.
Ag'ımdag'ı jıldın' qan'tar-maiwsımında AXAJ organdarı tirkeliw ko'rsetkishi boyınsha 397 000 tiwiw faktilerin tirkedi. Tiwg'andardın' sanı qalalıq ja'ne aiwıldıq eldi-mekenderde o'tken jıldın' tiyisti kezen'imen salıstırg'anda, 3,3%-g'a ja'ne 2,9%-g'a o'sti de, tiyisinshe 176 566 ja'ne 190 644 adamda quradı. Bala tiwiwdın' jalpı koeffiytsiyenti 1000 turg'ıng'a 21,8 (21,5) sa'biydi quradı.
Osı kezen' ishinde o'lgenler sanı 129 840 (124 978) adamdı qurap otır, sonın' ishinde qalalıq eldi mekenler u'lesi — 51186 (51661) ja'ne awıldıq jerler — 28654 (29317). O'limnin' jalpı koeffiytsiyenti 1000 turg'ıng'a 10,29 (10,33) adam.
O'liminin' negizgi sebepleri qan aynalımı ju'yesi awrwları bolıp tabıladı, olardın' u'lesine barlıq tirkelgen o'lim oqiyg'alarının' 52,9% (52,5%) tiyesili ekendigi xabarlanıp otır.
Osı kezen' ishinde respubliykada 1 jasqa deyingi 2049 (2087) balanın' shetineiwi tirkelgen. Na'resteler o'liminin' koeffiytsiyenti 1000 tiwg'ang'a 14,7 (14,5) shetineiw. Periynataldıq kezen'de payda bolatın jag'daylar na'resteler o'liminin' en' ko'p tarag'an sebepleri bolıp tabıladı, odan ag'ımdag'ı jıldın' qan'tar-maiwsımında 1037 (1021) na'reste shetinedi. Sa'nler tilimen aytqanda, barlıq na'resteler o'liminin' 50,6% (48,9%)-ı osı jag'dayg'a tiyesili bolıp tabıladı.
Biyılg'ı jartıjıllıqta nekelesiw menen ajırasiwlar sanı, tiyisinshe 54994 ha'm 17467 (48271 ha'm 15183) quradı. Nekelesiw menen ajırasiwdın' jalpı koeffiytsiyenti 1000 turg'ıng'a 8,5 (7,7) nekeni ha'm 2,3 (2,1) ajırasiwdı quradı.
Elde xalıq ko'shi-qonının' on' ayırımı saqtalıp keledi, 2006 jıldın' 1 jartıjıllıqtag'ı onın' shaması 18746 (14148) adamdı quradı. 2006 jılı qan'tar-maiwsım aralıg'ında Qazaqstang'a kelgenler sanı 2005 jıldın' tiyisti kezen'imen salıstırg'anda 5008 adamg'a yamasa 13,2%-g'a, al Qazaqstannan ketkenler sanı 9606 adamg'a yamasa 1,7 ese azaydı. TMD ellerinen kelgenler menen sol ellerge qonıs awdarg'anlar u'lesi olardın' jalpı sanına shaqqanda, 86,1% ha'm 87,9% (88,7% ha'm 66,4%) quradı.
Al el ishindegi ko'ship-qoniwshılardın' sanı 137220 (131019) adamdı qurap otırg'an jayı bar.
Ultlıq quramı
Qazaqstanda 100-dan astam ult (etnoslar men etniykalıq toplar) o'killeri turadı. 2020 jıldın' 1-shildesindegi jag'day boyınsha qazaqlardın' sanı 12 768,0 mın' adamdı, ruslar — 3544,1 mın', ukraiynlar — 241,7 mın', o'zbekler — 605,5 mın', uyg'ırlar — 248,4 mın', tatarlar — 229,1 mın', nemisler — 222,5 mın' adamdı quradı. Respublika xalqının' jalpı sanında en' ko'p u'les salmaqtı qazaqlar — 68,9% ha'm ruslar — 18,8% alıp otır. Basqa etnoslar menen etniykalıq toplar u'lesine respiwbliyka xalqının' 13,2% tiyesili bolıp tabıladı.
2006-jıldın' 1 qan'tarındag'ı jag'daymen salıstırg'anda qazaqlar sanı 94,7 mın' adamg'a, yamasa 1,1%,-g'a, tiyisinshe o'zbekler — 4,6 mın', yamasa 1,1%-g'a, uyg'ırlar — 1,6 mın', yamasa 0,7-%-g'a o'sti; al ruslardın' sanı 17,2 mın' adamg'a, yamasa 0,4%-g'a, tiyisinshe iwkraiynlar — 4,1 mın', yamasa 0,9%-g'a, tatarlar — 0,5 mın', yamasa 0,3%-g'a ha'm nemisler — 0,2 mın', yamasa 0,1%-g'a azaydı.
.at
.at — Avstriya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Qazaqstan
Dini
Qazaqstan jurtında 75% musılmanlar, 21% pravoslav xriystiyanlar, 2% protestantlar bar.
Tariyxı
100px|nobaý|[[Saqtar ko'seminin' altın saiwıtı ]]
.at
Siltemeler
סיומת אינטרנט Toppdomän
Qazaqstan
Sayasat jayg'ası
Qazaqstan — 1995-jılg'ı 30-tamiz respiwbliykalıq referendiwmda qabıldang'an Konstiytiwtsiyya boyınsha — o'zin demokratiyyalıq, zayırlı, quqıqtıq ja'ne a'leiwmettik memleket retinde ornıqtıradı. Qazaqstan Respiwbliykası — preziydenttik basqariw nısanındag'ı birtutas memleket. Respiwbliykanın' en' jog'arı o'kildi organı — Parlament. Ol respiwbliykanın' zan' shıg'ariw qızmetin ju'zege asıradı. Parlament turaqtı jumıs isteytin eki Palatadan: Senattan ja'ne Ma'jilisten turadı.
Senat a'r oblıstan, respiwbliykalıq man'ızı bar qaladan ja'ne Qazaqstan Respiwbliykasının' elordasınan eki adamnan, tiyisinshe oblıstın', respiwbliykalıq man'ızı bar qalanın' ja'ne Respiwbliyka elordasının' birlesken otırısında saylanatın depiwtattardan quraladı. Senattın' 15 depiwtatın Parlament o'kilettigi merzimine Respiwbliyka Preziydenti tag'ayındaydı.
Ma'jilis da'rejeli o'kilettilik ja'ne birtutas jalpıulttıq saylaiw okriwginin' aiwmag'ı boyınsha partiyyalıq tizim negizinde saylang'an 98 depiwtattardan quraladı, ja'ne 9 depiwtattı Qazaqstan xalqı Assambleyası saylaydı.
150px|nobaý|oñğa|Nursultan Nazarbaev Preziydent U'kimetti Ma'jilistegi ko'pshilik alg'an partiyya usınısımen quradı. Respiwbliyka Premer-Miyniystri tag'ayındalg'annan keyingi on ku'n merzim ishinde Premer-Miyniystr U'kimettin' qurılımı men quramı tiwralı Respiwbliyka Preziydentine usınıs engizedi. Premer-Miyniystr Respiwbliykanın' bu'kil aiwmag'ında mindetti ku'shi bar o'kimder shıg'aradı.
Kazaqstan Respiwbliykasının' Konstiytiwtsiyyalıq Ken'esi jeti mu'sheden turadı, olardın' o'kilettigi altı jılg'a sozıladı. Konstiytiwtsiyyalıq Ken'estin' To'rag'asın Respiwbliykanın' Preziydenti tag'ayındaydı.
Qazaqstan Respiwbliykasında sot to'religin tek sot qana ju'zege asıradı. Zan'men qurılg'an Respiwbliykanın' Jog'arg'ı Sotı ja'ne Respiwbliykanın' jergilikti sottarı Respiwbliykanın' sottarı bolıp tabıladı.
Jergilikti memlekettik basqariw ja'ne o'zin-o'zi basqariw
Jergilikti memlekettik basqariwdı tiyisti aiwmaqtag'ı istin' jay-ku'yine jaiwaptı jergilikti o'kildik (ma'sliyxat) ja'ne atqariwshı organdar (a'kimdik) ju'zege asıradı.
Jampıq qala
Jampıq qorǵan — Ózbekstandaǵı materiallıq miyraslar obyekti. Arxeologiya esteligi. Obyekt dáwiri: E.a. IV-III ásirler, eramızdıń IV, IX—XI, XIII—XIV ásirleri. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Qoraózek rayonında jaylasqan. Obyekt mánzili: “Qoybaq” APJ. Kóshpes múlkke bolǵan huqıq : Mámleket múlki. Qaraqalpaqstan Respublikası Materiallıq miyraslar basqarması operativ basqarıw huqıqı tiykarında. Ózbekstan Respublikası Ministrler Mákemesiniń sheshimi menen 2019 -jıl 4-oktyabrde Materiallıq mádeniy miyraslardıń kóshpes múlk obyektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qorǵawına alınǵan.
1850
1850 jıl — 19 asirdin' bir jıllı.
Beşgöze
Beşgöze — Túrkiyanin' Ercincan wálayatı Tercan rayonindag'i awil
Derekler
1.(Turkish) tercan.gov.tr.Qaraldi 3-aprel 2021-jil
Quran
nobaý|Quran
Arab xalqı mádeniyatınıń, ulıwma islam dinindegi xalıqlardıń muqaddes máńgi miyrası – Quran. Diniy alımlardıń tastıyıqlawınsha, "Quran" Allah Taalanıń Muxammed payǵambarǵa wáhiy qılǵan, jer júzindegi bárshe adamzatqa jibergen sońǵı diniy kórsetpeleriniń toplamı. "Quranı Ka'rim" Allahtın' kalamı (sózi) bolıp, onıń hár bir sózi Allah tárepinen sózbe-sóz aytılg'an hám Jábireyil perishte arqalı Muxammed payǵambarǵa s.a.w. jiberilgen. Allah Taala tárepinen aqırǵı payǵambar Muxammed sallalahu alayhi wassalamǵa jiberilgen bul sońǵı kitap tap qıyamet qayım bolǵanǵa deyin adamlar arasında máńgi ámelge asırıladı. "Quranı Kárim" tek belgili qábiyle, xalıq hám ellerge ǵana emes, al hámme adamzatqa, jer júzindegi barlıq xalıqlarǵa jiberilgen.
Quranı Ka'rimnin' wahiy qılıp jiberiliwi muqaddes ramazan ayının' jigirma jetinshi ku'ni tu'nde baslag'an. Sonın' ushın da bul ay muqaddes esaplanadı, oraza tutılg'an ku'nlerdin' jigirma jetinshi tu'nlerinde "Laylat ul Qa'dir", yag'nıy qudiret tu'ni, ilahiy qudiret payda bolg'an teberik tu'n dep ulıg'lanadı.
Quranda islam dini nızam-qag'ıydaları, isenim sha'rtleri, huqıq ha'm moral normaları, insan ushın paydalı bolg'an, ha'mme zamanlarg'a da tuwrı keletug'ın ha'm qıyametke deyin o'zgermeytug'ın hikmetli hu'kimler jazılg'an. Quranı Ka'rimnin' tiykarg'ı mazmunı ha'm maqseti adamzat ideologiyasında ko'p quraytug'ındı rawajlandırıw ha'm İslam dinin orınlaw.
Quranı Ka'rim 23 jıl dawamında ko'n'ilge sin'dirilgen. Muxammed payg'ambardın' s.a.s. buyrıqlarına muwapıq Quran ha'r qıylı ko'lemdegi 30 bo'limge 114 su'rege bo'linedi ha'm 77439 kaliyma, 325743 ha'ripten ibarat 6236 ayat jaylastırılıp, ha'r bir su'rege at berildi. Qurannın' son'g'ı ayatı Muhammed payg'ambardın' s.a.s. o'liminen 18 ku'n burın kewilge ornatıladı. Qurannın' birinshi su'resi - "Fatiyha", song"isi bir ju'z on to'rtinshisi "An-nas" su'resi.
Qurandag'ı su'reler Mekke ha'm Ma'diyne su'relerine bo'linedi. 86 su're, 4780 ayat Mekkede 610-622-jıllarda, 28 su're, 1456 ayat Ma'diynede 622-632-jıllarda ko'n'ilge jaylastılıg'an.
.aw
.aw — Aruba ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Quran
Quran Muhammed payg'ambar s.a.s. ta'repinen ja'mlenip toplam halına keltirilgen edi. Payg'ambar s.a.s. qaytis bolg"an waqıtta Quran sahabalar, qarıy-hafızlar ta'repinen tolıq yadqa alınıp, qurma ag'ashının' qabıqlarına, tastaxtalarg'a, teri ha'm basqa na'rselerge jazıp qoyılg'an edi. Sol da'wirlerde Quranda tolıq yadqa bilgen saqaba ha'm hafizlardan 30 adam sanaqta bar edi. Payg'ambardın' s.a.s. 24 wahiy jazıwshı ka'tipleri bolg'an. Olar gezekpe-gezek ka'tiplik qılg'an. Muxammet (sallalahuw aleihi wassalam) payg'ambardın' en' belgili ka'tibi Zayd ibn Sabit radiyallahuw anhuw bolg'an.
Quranı Ka'rim tariyxta u'sh ma'rte toplam halına tu'sirilgen. Birinshi ma'retebe Muxammed payg'ambar s.a.s. zamanında, ekinshi ma'rte xaliyfa Abiw Ba'kir Sıdıq da'wirinde, u'shinshi ma'rte xaliyfa Usman Zunnurayn zamanında Quraysh qira'a'ti (dialektinde) toplanıp kitap halında keltirilgen.
Quranı Ka'rim xaliyfa Usman buyrig"i boyınsha arabsha kufiy ha'ripte altı nusqada jazılg'an. Olardın' besewi quraysh qira'a'ti menen oqıwdı u'yretug'ın qarıy-hafızlar menen birge Mekke, Sham, Kufa Basra ha'm Ma'diynege jiberilgen. Altınshısın xalifa Usman o'zleri ushın alıp qalg'an. A'ne usı altınshı kitap u'stinde xalifa Usman sheyit boladı ha'm qanı Quran betlerine to'gilgen.
Xalifa Usman Quranin Amir Temur Basradan Samarqandqa keltirilgen. 1869-jılda Tu'rkstan general-gubernatorı Konstantin Kaufmannın' buyrıg'ı menen podpolkovnik Serov onı Peterburgke alıp ketti.
Belgorod wálayatı
Belgorod wálayatı (Белгородская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
Quran
Bul Quran eki ta'repine jazılg'an 353 paraq - yag'ınıy 706 betten ibarat bolıp, onın' biyikligi 68 santimetr, eni bolsa 53 santimetr.
1917-jıldag'ı Rossiyadag'ı ma'mleketlik awdarıspaqtan son' Peterburgta du'zilgen İslam ken'esi sho'lkeminin' talabası ha'm Leninnin' 1917-jıl 9-dekabrde shıg'arg'an buyrıg'ı menen bul Quran Rossiya musılmanlarına qaytarıp berildi. Bashqurstandag'ı Ufa din mekemesinde 1924-jılg'a shekem saqlandı. Bunnan keyin Tu'rkstandag'ı tariyxıy mu'zeyler ha'm a'yyemgi estelikler boyınsha du'zilgen komitettin' talapnaması ha'm Rossiya hu'kimettinin' qararı tiykarında xalifa Usman kitap halına keltirgen Quran 1924-jılı 18-avgustta u'lken saltanan penen Tu'rkstan avtonomiyalı respublikası paytaxtı Tashkentte alıp kelindi. Ha'zirge shekem bul kitap ju'da' qa'sterlenip, ko'zdin' qarashıg'ınday saqlanbaqta.
Quranı Ka'rimnin' so'zlerine bir o'zgertiw kigiziw, bir ha'ribin, ha'tteki ha'ripler belgisin o'zgertiw mu'mkin emes, qatan' qadag'an etilgen.
Issıkól wálayatı
Issiq-ko'l wálayatı  Qirg'izistanda jaylasqan wálayat.
Yazmakaya
Yazmakaya — Túrkiyanıń Erzincan wálayatı Kemaliye rayonına qaraslı awıl.
FIFA jáhán chempionatı
Bul maqala er adamlar assotsiatsiyasi futbol turniri haqqında.Hayallar turniri ushın FIFA hayallar ortasındaǵı jáhán chempionatiga qarang.thumb|FIFA Jáhán chempionati 1978 FIFA Jáhán kubogi, ádette ápiwayi ǵana Jáhán kubogi dep ataladı, bul sporttıń global basqarıw organı bolǵan Xalıq aralıq futbol federaciyasi ( FIFA ) aǵzalarınıń úlken er adamlar qurama komandaları tárepinen ótkeriletuǵın xalıq aralıq futbol jarısı. Chempionat 1930-jılda ótkerilgen dáslepki turnirden baslap, hár tórt jılda bir ret ótkerip kelinip atır, 1942 hám 1946-jıllarda Ekinshi jáhán urısı sebepli ótkerilmegen. Ámeldegi chempion 2018-jılda Rossiyada bolıp ótken turnirde ekinshi márte chempionıqti qolǵa kirgizgen Franciya esaplanadı.
Ámeldegi saralaw basqıshın óz ishine aladı, qaysı komandalar turnir basqıshına saralanıwın anıqlaw ushın da'slep úsh jıl dawamında ótkerilgen. Turnir basqıshında 32 komanda, sonday-aq avtomatikalıq túrde saralawdan ótken miyman kútiwshi mámleket(ler) miyman kútiwshi mámleket(ler) de bir ay dawamında chempionliq ushın gúresedi.
2018-jılg'i futbol boyınsha jáhán chempionatınan baslap jigirma bir final turniri ótkerildi hám jámi 79 qurama komanda qatnastı. Kubokti segiz qurama komanda qolǵa kirgizdi. Braziliya bes ret utqan hám olar hár bir turnirde oynaǵan birden-bir komanda bolıp tabıladı. Jáhán kuboginiń basqa jeńimpazları Germaniya hám Italiya bolıp, hár biri tórtewden ataqqa iye; Argentina, Franciya hám dáslepki jeńimpaz Urugvay, hár biri ekewden ataqqa iye; Angliya hám Ispaniya bolsa birewden ataqqa iye.
Jáhán chempionati dúnyadaǵı eń abıraylı futbol assotsiaciyasi turniri, sonıń menen birge, dúnyadaǵı eń kóp kórilgen hám gúzetiletuǵın birden-bir sport jarısı bolıp tabıladı. 2006-jılǵi Jáhán chempionatiniń barlıq oyınlarınıń ulıwma tamashagóyleri sanı 26, 29 milliardtı quraydı hám final oyının shama menen 715,1 million adam tamasha etedi, bul planetamız xalqınıń 1/9 bólegi bolıp tabıladı.
Jáhán chempionatina 17 mámleket miyman kútiwshilik etken. Braziliya, Franciya, Italiya, Germaniya hám Meksika eki retten, Urugvay, Shveycariya, Shveciya, Chili, Angliya, Argentina, Ispaniya, AQSh, Yaponiya hám Qubla Koreya (birgelikte), Qubla Afrika hám Rossiya miyman kútiwshilik etken. Qatar 2022-jılg'i turnirge bir marte miyman kútiwshilik etedi hám 2026-jılda Kanada, AQSh hám Meksika birgelikte miyman kútiwshilik etedi, bul bolsa Meksikaǵa ush jáhán chempionatında oyınlar ótkergen birinshi mámleket bolıw húrmetin beredi.
Qatnas
Sport ishtirokchilari roʻyxati''
.ax
.ax — Aland atawları ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Gitara
Gitara — sımlı-tartımlı mu'zika a'sbabı; a'detde barmaqlarda, yaki nayda (mizrab) shalınadı.
Atı mag'ınası
"Gitara" ha'm "tar" so'zleri "setar / sitara" so'zi farısshadan grek tilindegi ("kithara", "kifara" bishiminde) Evropa tillerine "gitara" dep awdarıladı. "Duwtar" so'zi farıssha "ekki tarlı", "setar" - "u'sh tarlı", - "to'rt tarlı", "sestarı" - "altıtarlı" tu'rleri bar.
Novgorod wálayatı
Novgorod wálayatı (Новгородская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
.ax
.ax domeni 21-iyun 20006-jılda qosılǵan hám 15-avgust 2006-jıldan baslap iskerlik alıp barmaqta. Usı waqıtqa shekem Aland atawları .fi domenin qollanǵan, Aland atawlarınıń kópshilik saytları .aland.fi. domen atına iye bolǵan.
Qızılqum
Qızılqum shólistanı tiykarınan qumlı tegisliklerden turadı, bul qumlı tegislikler Qızılqum arqa-batıs bólegin óz ishine alıp maydanı 3,5 mln ga jerdi iyeleydi. Arqa-batıs Qızılqum keń tegislik bolıp (75—100 m) jaylasqan. Aral teńizi shól zonalar menen qorshalģan teńizdi arqa-batısın Qızılqum hám batısında Ámiwdarya deltası menen shegaralanģan. Qızılqumda tóbeshikli jerler ushırasıp olardıń biri Beltaw, onıń eni 1-2 km uzınlıģı batıstan-shıģısqa deyin 100 km di iyeleydi. Ortasha biyikligi 70—80 m (teńiz betinen) bálentlikte, al arqa tárepi teńizge qaray jıljımaqta. Keń maydandı iyeleytuģın Jańadarya úlken tegisliklerdi úz ishine aladı, ol jerde tiykarınan taqırlı taslandı jerler esaplanadı.
Shıģıs tárepinde Sultanuzdag tawı, ol Ámiwdaryanıń góne deltasınan baslap shıģıstan-batısqa deyin Xojakólge shekem sozılģan bolıp uzınlıģı 40 km, eni 10—15 km aralıqqa deyin sozılıp, onıń teńiz betinen 485 m bálentlikte jaylasqan. Taw shoqqılarınan Nurataw, Sultanuzdag hám olardıń arasınan áyyemgi tóbeshiklerinen paleozoydan qalģan porodaları ushırasadı. Topıraq quramı sazlı hám taslı jerlerden turadı. Suw deregi tiykarınan grunt suwları nátiyjesinen bolıp, onıń tereńligi 6—60 m tereńlikte jaylasqan. Qızılqumda mıńlaģan qudıqlar qurılģan, olardıń kópshiliginde dushshı suw bolıp onı mal sharwashılıģında shopanlar keńnen qollanadı.
Klimat
Klimatı júdá qurģaq bolıp, keskin kontinentallı, Chabazģan meteostantsiyası maģlıwmatı boyınsha ortasha jıllıq temperatura 10—12°C qa jetedi (maksimal +41,5—+45°C, minimal +22—+28°C), qısı suwıq bolıp arqadan arktika suwıq aģımı keledi. Qıs ayları qardıń qaplap jatıwı 8-22 kún. Birinshi qar oktyabrden túsip, eń sońı aprelde toqtaydı. Jıllı kúnler 157-191 kún dawam etedi. Atmosferalıq jawın-shashın jılına 67—136 mm di quraydı. Ulıwma jawın-shashın jıllıq muģdarı az jawadı.
.ba
.ba — Bosniya hám Gercegovina ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Kegeyli rayonı
Kegeyli rayonı — Qaraqalpaqstan Respublikasındaǵı rayon. Arqa-batısta Moynaq, batısta Bozataw hám shıǵısta, arqa-shıǵısta Qaraózek rayonları menen shegaralasadı.
Xalqı 52,8 mıń adam (2004-jıl).
Maydanı 14.2 mıń km2.
Rayonda 8 awıl puxaralar jıyını (APJ) hámde rayonǵa boysınıwshı Xalqabad qalası bar. Rayon orayı — Kegeyli qalashası.
Kategoriya : Qaraqalpaqstan rayonları
Leningrad wálayatı
Leningrad wálayatı (Ленинградская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
Balkan wa'layati
Balkan - Túrkmenstanin' baş wálayatınin' birinin' ati.
Sverdlovsk wálayatı
Sverlovdsk wálayatı (Свердловская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
.bb
.bb — Barbados ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Kuzörendağlı
Kuzörendağlı - Túrkiyanıń Bolu wálayatı Bolu rayonındaǵı awıl. 2010-jılda 143 xalıq jasaǵan.
.be
.be — Belgiya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Irkutsk wálayatı
Irkutsk wálayatı (Иркутская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
Django
thumb|[[Django logo]] Django — Pythonǵa tiykarlanǵan biypul hám ashıq derekli web-ramka bolıp, ol model-template-view (MTV) arxitektura úlgisine ámel etedi. Onı Django Software Foundation (DSF), 501(c) (3) mámleketlik emes shólkem retinde islengen Amerika ǵárezsiz shólkemi qollap -quwatlaydı. Djangoning tiykarǵı maqseti maǵlıwmatlar bazasına tiykarlanǵan quramalı web-saytlardı jaratıwdı jeńillestiriw esaplanadı. Bul ramka komponentlerdiń qayta isletiliwi hám „jalǵanıw“, tez rawajlanıwı hám ózińizdi tákirarlamamaw principine pát beredi.Python, hátte sazlaw faylları hám maǵlıwmatlar modelleri ushın da qollanıladı. Django sonıń menen birge, jaratıw, oqıw, jańalaw hám óshiriw ushın qosımsha admin interfeysin usınıs etedi, bul introspeksiya arqalı dinamikalıq túrde jaratıladı hám de taǵı basqaruv modelleri járdeminde sazlanadı. Djangodan paydalanatuǵın birpara belgili saytlarǵa PBS, Instagram, Mozilla, The Washington Times, Disqus, Bitbucket hám Nextdoor kiredi.
Djangonıń jaratıwshıları
Django sóziniń ózi bolsa fransuz jazz muzıkashısı Reynxard Django húrmetine qoyılǵan. Onıń túp atı Jan Batist Renart bolıp, laqapı Django bolǵan. Bul sóz sigan tilinde „men uyg'ondim“ degen mánisti ańlatadı.
Django backend quralı retinde
Web-saytlar jaratıw bir neshe basqıshdan ibarat bolǵan quramalı process bolıp, hár qıylı programmalıq qurallardı talap etedi. Eń aldın jaratılajak sayttıń dizayni jaratıladı. Bunda dizayner photoshop programmasın isletip, sayttıń maketini isleydi. Keyin bolsa frontend qánigesi bul sayttıń html kodın jazadı, túrli vizual effektler beredi. Kerekli betler hám tuymelerdi jaratadı. Sonnan keyin estafeta tayaqchasini backend qánigesi aladı. Ol server hám paydalanıwshı ortasındaǵı baylanısti hám de maǵlıwmatlar bazası jumısın jolǵa qóyadı. Áyne mine sol basqıshda djangoning járdeminden paydalanıwımız múmkin. Yaǵnıy server menen baylanıstı jolǵa qoyıw, maǵlıwmatlar bazasınan kerekli maǵlıwmattı shıǵarıw yamasa qandayda maǵlıwmattı bazaǵa kirgiziw sıyaqlı wazıypalardı atqaradı.
Djangonı kompyuterge ornatıw
Djangonı ornatıw ushın, kompyuterge birinshi náwbette python ornatılǵan bolıwı kerek. Sonnan keyin tómendegi buyrıq arqalı django ornatıladı:
.bd
.bd — Bangladesh ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Django
Derekler
[Https://docs.djangoproject.com/en/dev/faq/general/#what-does-django-mean-and-how-do-you-pronounce-it https://docs.djangoproject.com/en/dev/faq/general/#what-does-django-mean-and-how-do-you-pronounce-it]
.cu
.cu — Kuba ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Alıçören
Aliçören - Túrkiyanıń Bolu wálayatı Bolu rayonındaǵı awıl. 2010-jılda 792 xalıq jasaǵan.
.cr
.cr — Kosta Rika ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Jańaqala APJ (Qanlıkól rayonı)
Doslıq MPJ - Qaraqalpaqstan Respublikası Qanlıkól rayonınıń orayı bolǵan Qanlıkól qalasında jaylasqan mákán puxaralar jıyını.
.cr
Siltemeler
Toppdomän
Kolköy
Derekler
<references group="" responsive="1">
.cv
.cv — Kabo-Verde ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Ráwiyatlar
Ra'wiyatlar tariyxıy orınlarg'a, tariyxıy adamlarg'a, tariyxıy waqıyalarg'a baylanıslı ko'rkemlik pa'rwaz benen aytılatug'ın ishinde qıyalıy na'rseleri bar awızeki a'ngimeler. Haqıyqatında usı belgileri menen ra'wiyatlar an'ızlardan ayırılıp turadı. Ra'wiyatlar tariyxta bolg'an adamlardın', urıwlardın', qa'wimlerdin', xalıqlardın' atamalarının' kelip shıg'ıwı menen, tariyxta bolg'an orınlardın', da'ryalardın', ko'llerdin', jerlerdin', qalalardın' atları menen, tariyxta belgili bolg'an tariyxıy waqıyalar menen baylanısta aytıladı. Bulardın' tariyxıy haqıyqatshılıq penen qosa qosımtaları da az emes. Degen menen ra'wiyatlar haqıyqatlıqtı qıyal ku'shi menen su'wretlewi jag'ınan ko'zge tu'sedi. Usı waqıtqa shekemgi ra'wiyatlar o'z aldına janr retinde qaralmay erteklerdin' ishinede an'ızlar menen qosa toplamlarda t.b. jıynaqlarda basılıp keldi. Qaraqalpaq xalqının' onın' ishindegi tolıp atırg'an urıwlardın' payda bolıwı haqqında ko'plegen ra'wiyatlar bar. Mısalı: Qaraqalpaq atamasının' kelip shıg'ıwı basına kiygen qalpaqtan da'lilenedi. Al urıwlardın' ha'r qaysısının' payda bolıwı haqqında o'z aldına ra'wiyat bar. Mısalı: Qońırat urıwının' atamasının' kelip shıg'ıwında Berdaq "Shejiresindegi” Qońırat atlı adam ma'nisinde bolsa, Abulg'azı Bahadırxan keltirgen ra'wiyatta Chorlıq mergennin' ulı Qońırattın' atına baylanıslı payda bolg'an. Qıpshaq so'zinin' kelip shıg'ıwıda Berdaq "Shejire" sinde mınaday ra'wiyat bar: Solay etip Berdaqtın' "Shejire" sinde "Qıpshaq" so'zinin' kelip shıg'ıwı "qıp" so'zinen "shaq" degen adamnın' qosılıwı sebepshi bolg'an. Qońırat, Shımbay, Xojeli, Gu'ldirsin h.t.b. qalalardın' payda bolıwı haqqında da bir neshe ra'wiyatlar do'retilgen. Gu'mis ko'l, Ko'kli ko'l, Qan'lı ko'l t.b., ayırım gu'mbezlerdin', minaralardın' atlarına baylanıslı da bir neshe ra'wiyatlar bar. Mısalı: Nazlımxan sulıw, To'rebekxanım ha'm t.b. Ko'p g'ana ra'wiyatlar batır, biyler, jırawlar, baqsı, shayırlar tuwralı da do'retilgen. Mısalı: Maman biy, Aydos biy, Ernazar biy, To're biy, Turımbiy, Amanbay batır, O'tesh batır, Soppaslı Sıpıra jıraw, Nurabulla jıraw, Berdaq shayır, A'jiniyaz shayır ha'm t.b. tuwralı. Joqarıdag'ı atamalarg'a baylanıslı ra'wiyatlar ha'mmesinen de haqıyqat tariyxıy bolg'an, bir na'rsenin' atlarına baylanıslı ko'rkem etip do'retilgen, a'ngimelerden bayqaymız. Solay etip bir ra'wiyattın' bir neshe tu'rleri bolıwı mu'mkin. Qansha pa'rwaz, qansha qıyal menen torlanıwına qaramastan ra'wiyatlar o'zlerinin' tariyxıylıg'ı menen ayrılıp turadı. Olar qaraqalpaq xalqının' tariyxın u'yreniwinde onı ken' teren' tu'sindiriwde u'lken qosımsha derek bolıp esaplanadı.
.cx
.cx — Mavlud atawı ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Xiywa rayonı
Xorezm wálayatında jaylasqan rayon. Rayon orayı — Xiywa qalası.
Kuzörenemirler
Kuzörenemirler - Túrkiyanıñ Bolu wálayatı Bolu rayonındağı awıl. 2010-jılda 176 xalqı jasağan.
.cy
.cy — Kipr ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Değirmenderesi
<references group="" responsive="1">
Italiyada turizm
nobaý| [[Rome|Rimdegi eń barılatuǵın Kolizey esteligi]] oñğa|nobaý|[[Veneciya qalası, dúnyadaǵı eń kóp barılatuǵın, gózzal qalalardıń biri ]] nobaý|Santa Maria del Fiore soborı, [[Florenciya|Florensiya]] oñğa|nobaý|Sassi di Matera mákan-jayı nobaý|Milan soborı, sayaxatshılar kóp toplanatuǵın orın.
Italiyada turizm–Italiya ekonomikasınıń jetekshi tarmaqlarınıń biri. Italiya milliy statistika institutinıń maǵlıwmat beriwinshe, 2019-jılda Italiyaǵa 65 million sayaxatshı kelgen. Bul dúnyadaǵı eń kóp sayaxat etiletuǵın 5 mámlekettiń biri. Italiya bankiniń 2018-jıldaǵı maǵlıwmatlarına qaraǵanda, turizm tarawı Italiya JIÓniń 5% úlesin quraydı. .
Házirgi waqıtta Italiyaǵa sayaxatshılardıń qızıǵıwına mádeniyat, asxana, arxitektura, kórkem-óner, diniy orınlar, suw ústindegi qala hámkurortlar sebep bolmaqta. Alp hám Apennin tawlarında qısqı hám jazǵı turizm, Ortajer teńizi qırǵaqlarında bolsa teńiz turizmi rawajlanǵan,. Rim 2017-jılda 9,4 million sayaxatshı kelgeni menen, Evropada 3-orındı, dúnyada bolsa 12-orındı iyeledi. Milan bolsa 6,8 million sayaxatshı menen dúnya reytinginiń 27-orının iyelegen. Bunnan tısqarı Veneciya hám Florensiya qalaları dúnyadaǵı eń jaqsı 10  mánzil dizimine kiritilgen. Sonıń menen birge, Italiya dúnyada YUNESKOnıń mádeniy miyras obyektleriniń sanı eń kóp bolǵan mámleket. Rim imperiyasi dáwirinde, orta asirlerde hám Renessansta Italiyadaǵı kóplep estelikler qurılǵan. Mámlekette 4 mıńnan artıq muzeyler, 85 mıń tariyxiy shirkewler hám 40 mıń tariyxiy estelikler bar. Barlıq obyektler Italiya Mádeniyat ministirligi qaramaǵına alınǵan.
Italiyada 1 den 5 julduzǵa shekem miymanxanalar bar. Italiya milliy statistika instituti esap-kitabınsha, 2017-jılda 32988 miymanxanalar iskerligin alıp barmaqta.
Tariyxı
nobaý|Kapri atawı nobaý|Pompey, dúnyanıń eń kóp sayaxatshı baratuǵın 48-qalası nobaý|Cinque Terre kompleksi nobaý|Palermo soborı
Dáslepki saparlar
Adamlar Italiyaǵa túrli asirlerde kelip turǵan. Biraq, áyne turistik baǵdarda17-asirden aristokratlar baslap bergen. Rim qalası asirler dawamında Ullı Britaniya, Arqa Afrika, Batıs Aziyalıq adamlardıń itibarına túsip kelgen. Sawdagerler de Italiyanı sawda islew ushın eń jaqsı orın dep bilgen. Eramızdıń 476-jılı Batıs Rim imperiyası qulaǵanda, Rim qalası endi Evropanıń sıyasıy hám mádeniy orayı bolmay qalǵan edi. Sonday bolsa da, Rim qalasına sayaxatshılardıń aǵımı toqtap qalmadı, olar Rimge áyyemgi ibadatxanalardı, shirkewlerdi hám soǵan uqsas imáratlardı kóriwge keler edi. Bul dúnyadaǵı dáslepki „diniy turizm“nıń baslanıwı edi. Renessans dáwiriniń eń gúllegen waqtında yaǵnıy 16-17-asirlerde Italiya arxitekturasın úyreniw ushın sayaxatsgılar kele basladı. Buǵan Inigo Jonstı mısal etip keltiriw múmkin.
Şengül
Şengül — Túrkiyanıń Erzincan wálayatı Tercan rayonına qaraslı awıl.
Mona Lisa
Mona Liza (Italyansha Gioconda yamasa Monna Lisa; Francuzsha Joconde) — italyan suwretshisi Leonardo de vinchi tárepinen shama menen 1503-jılda sızılǵan jas hayal portreti. Súwret kórkem-óner úlgileri ishinde eń ataqlılarınan sanaladı.Oyanıw dáwirine tiyisli bolıp tabıladı. Luvr muzeyinde saqlanadı.
Atı
Súwrettiń tolıq atı —Ritratto di Monna Lisa del Giocondo — «Liza Jokonda xanım portreti». Italyan tilinde «madonna» sózi «meniń biykem» mánisin ańlatadı. Bul sóz sóz dizbeginiń qısqartirilgan kórinisi «monna» yamasa «mona» dep te aytıladı. Model atınıń ekinshi bólegi kúyewiniń familiyası —del Giocondo bolıp esaplanadı, onı italyan tilinen tuwrıdan-tuwrı «quwnaq, shox» dep awdarmalaw da múmkin. Sol sebepli ayırım orınlarda La Gioconda— «quwnaq, shox» retinde túsiniledi.
Qosjap APJ
Qosjap APJ - Qaraqalpaqstan Respublikası Qanlıkól rayonınıń orayı bolǵan Qanlıkól qalasında jaylasqan awıl puxaralar jıyını.
.cz
.cz — Chexiya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Dashoguz wa'layati
Dashoguz wálayatı Túrkmenstandag'i administrativ bo'lek.
Magliwmat
Bul walayat Túrkmenstanin' arqasinda jaylasip, arqa-shig'isda O'zbekistanin' du'zimine kiretin (avtonom) Qaraqalpaqstan ha'm Xorezm wálayatı menen, qublada Túrkmenstanin' Ahal wálayatı menen, qubla-shig'isda Lebap wálayatı menen, qubla-batisda bolsa Balkan wálayatı menen shegaralas. Maydani 73.4 min' km2. Xalqi: 893.7 min' adam.(1994)
Lebap wálayatı
Lebap wálayatı (Lebap welaýaty) Túrkmenstanda jaylasqan wálayat. Xalqi sani : 1,169,100
.dj
.dj — Djibuti ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Ikizler
İkizler — Tūrkiyaniń Erzincan walayati Tercan rayonina qarasli awil.
Derekler
<references group="" responsive="1">
Moskvа wálayatı
Moskva wálayatı (Московская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
Arzımbetqum APJ
Arzımbetqum APJ - Qaraqalpaqstan Respublikası Qanlıkól rayonınıń orayı bolǵan Qanlıkól qalasında jaylasqan awıl puxaralar jıyını.
Sankt Pelagiberg
nobaý|250x250 nükte| Sankt-Pelagibergdagi sherkew
Sankt Pelagiberg —Shveysariyanıń Thurgau kantonında jaylasqan awıl esaplanadı.
Awıl burınǵı Gottshaus munitsipalitetinde jaylasqan. 1996-jılda Gottshaus munitsipaliteti óz qońsısı menen taza hám úlkenirek Hauptwil-Gottshaus munitsipalitetin payda etiw ushın birlesti.
Tractor Sazi FK
Tractor sazi Tabriz yaki Traktor Sazi Tebriz Traktorsazi Takımı (A'zerbayjansha'da qısqasha: Tirəxtur, Farıssha: تراکتورسازی تبریز), Iran'ın' Tebriz' qalasının' futbol klubı. Iran Birinshi futbol Ligası jen'impazı. Traktör Sazi, Tebriz qalasında Iran Traktör Manufacturing Company din' sponsorlıg'ı menen 1970 jılda qurulg'an. Ha'zirde kulubdın % 30' ti Gharzol hasane Javanan Kheir Co shirketine tiyisli.
2001-2002 sezonında 1. ligasın jen'impazı bolg'an. 2009-2010 sezonında Iran klubları arasında Chempiyonlar ligasına shıg'ıwg'a ha'reketti basladı.
Traktorsazi klubının' u'y oyınlarına ortasha ha'r oyında 80.000 tamashago'ydi sıydıra aladı. Klub, 2013-jılda Aziya Chempiyonlar Ligası'nda birinshi ma'rte qatnasqan.
Qosıg'ı
Yaşa yaşa Tiraxtur yaşa yaşa Tiraxtur   Dayim Yaşa Tiraxtur
Yaşa Yaşa Traktör Yaşa yaşa Traktör   Daima Yaşa Traktör
Yurdumuzun iftixarısan  Azər elin qəhrəmanısan
Yurdumuzun iftiharısın  Azer elin Kahramanısın
Yellər yatar tufan yatar  Yatmaz Tiraxtur bayrağı
Vaglio
Vaglio — Shveysariyanıń Ticino kantonında jaylasqan awıl bolıp,ol burinǵı munisipalitet esaplanadı. nobaý| Havodan koʻrinish (1964) 2001-jılda munitsipalitet qońsı Kagiallo, Lopagno, Roveredo, Sala Kapriaska hám Tesserete munitsipalitetleri menen birlestirilip, jańa Kapriaska munitsipaliteti payda etildi.
Sigourney Weaver
Sigourney Weaver (1949-jil 8-oktabrda) amerikalıq aktrisa.
.dk
.dk — Daniya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.dm
.dm — Dominika ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Тulа wálayatı
Tula wálayatı (Тульская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
Çukuryurt
Çukuryurt —Túrkiyanıń Erzincan wálayatı Tercan rayonına qaraslı awıl.
Derekler
<references group="" responsive="1">
Jiyde
Qaraqalpaqstanda jiydenin' 2 tu'ri bar: tiykarınan tog'aylarda o'setug'ın jabayı tu'rdegi Tu'rkmen jiydesi yamasa Jigildik (Elaeagnus turcomanica), ekinshisi — bahalı miywesi bolg'anlıg'ı ushın qolda o'siriletug'ın Shıg'ıs jiydesi (Elaeagnus orientalis = Elaeagnus angustifolia var. orientalis).
Yaroslav wálayatı
Yaroslav wálayatı (Ярославская область) — Rossiya Federaciyasınıń wálayatlarınan biri.
Rabǵuziy
Burxanatdin Rabatiy Nasritdin Rabǵuziy XIV ásirdiń orta gezinde Xorezmde ómir súrgen belgili sóz ustalarınıń biri. Ol jaslıǵınan ádebiyat, tariyx hám filosofiyaǵa qızıǵıp, el awzınan kóp ǵana ańız hám qıssalardı jıynap, onı xatqa kóshirip aytıp júrgen. Ol arab tilinde jetik bolǵanlıǵı ushında sol túrdegi kóp kitaplardı oqıp, ondaǵı áwliye hám payǵambarlar haqqındaǵı qıssalar jóninde bir kitap jazıp, bul tuwralı óz xalqı menen pikirlespekshi boladı. Sebebi sol waqıttıń ózinde arab tili "qudaydıń tili" esaplanıp, Quran súreleri hám basqa ráwiyatlar basqa tilge awdarılıw múmkinshiligine iye emes edi.
Rabǵuziy bul ráwiyatlardıń eń kerekli jerlerin alıp, ózinshe onı ádebiy usılda islep túrki tilinde ápiwayı xalıqqa túsinikli bolǵan qıssalar dúrkinin payda etpekshi boldı. Onıń aldına qoyǵan máqseti, eń dáslep adamlardı dúnya hám jaratılıstıń payda bolıwı haqqında tanıstırıw edi. Sońınan jin, shaytan, perishte hám ázireyiller haqqında qıssalar toqıp, "o dúnyanıń" jaqsılıq hám jamanlıq álamatları tuwralı pikirler júrgizedi.
"Qıssasul ánbiya" 1859-1881-jılları Qazan qalasında bir neshe mártebe baspadan shıqtı. Sońınan Tashkent qalasında basıldı. Rabǵuziy qıssaları Qazan baspasında "Qıssasul ánbiya" dep atalǵan bolsa, negizgi nusqalarda "Qissaiy Rabǵuziy" dep ataladı. Rabǵuziy qıssaları negizinen 72 qıssadan ibarat bolıp, bulardıń ishinde úlken hám kishi qıssalar da bar. Máselen, Shiys, Muwsa, Salıx, Yusip haqqındaǵı qıssalar kólemi jaǵınan ádewir bar. Hátte Yusip haqqındaǵı qıssa bir lirikalıq povest dárejesine kóterilgen.
Ahal wálayatı
Ahal wálayatıniń administrativ bóliniwi
rayonlar
Merkeşler
Merkeşler - Turkiyaniñ Bolu wàlayatiBolu rayonındaĝi awıl.2010-jılda 319 xalıq jasaĝan
.do
.do — Dominika Respublikası ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Ekinshi dárejeli domenler:
Siltemeler
Toppdomän
Krasnodar U'lkesi
250px|right|frame|Krasnodar U'lkesi
Krasnodar U'lkesi — Rossiya Federatsiyasında jaylasqan u'lke.
Schönenberg an der Thur
1996-jılda munitsipalitet qońsı Buxvil, Kradolf hám Neukirch an der Thur munitsipalitetlerimenen birlestirilgrn hám jańa Kradolf-Schönenberg munitsipaliteti payda etilgen.
Schönenberg an der Thur birinshi márte 883-jılda Thuruftisthorf sıpatında tilge alınǵan. Jáne sonday-aq1359-jılda ol Schönnenberg sıpatında tilge alınǵan.
Uganda
Uganda (Republic of Uganda, Jamhuri ya Uganda ) — Shıg'ıs Afrikada jaylasqan mámleket. Paytaxtı - Kampala.
Çayırdüzü
Çayırdüzü —Túrkiyanıń Erzincan wálayatı Tercan rayonına qaraslı awıl.
Derekler
<references group="" responsive="1">
.ee
.ee — Estoniya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
.ec
.ec — Ekvador ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Ekinshi hám úshinshi dárejeli domenler:
Siltemeler
Toppdomän
Kamchatka úlkesi
thumbnail|right|Bayrag'ı
Kamchatka U'lkesi — Rossiya Federatsiyasında jaylasqan u'lke.
Nawrız APJ (Qanlıkól rayonı)
Nawrız APJ - Qaraqalpaqstan Respublikası Qanlıkól rayonınıń orayı bolǵan Qanlıkól qalasında jaylasqan awıl puxaralar jıyını.
Kızılağıl
Kızılağıl - Turkiyanıń Bolu wálayatı Bolu rayonındaǵı awıl. 2010 -jılda 187 dana xalıq jasaǵan.
Kategoriya:T
Taxtakópir
Taxtakópir — Qaraqalpaqstan Respublikasındaǵı rayon. 1928-jılı may ayında dúzilgen rayon 1963-jılı Shımbay rayonına birlestirilgen. Al 1965-jılı óz atı menen Shımbay rayonınan ajıralıp shıqqan.
Taxtakópir rayonı qublada Beruniy, qubla-shıǵısta Ellikqala, batısta Qaraózek, arqa-batısta Moynaq rayonları, arqa-shıǵısta Qazaqstan Respublikası hám shıǵısta Nawayı wálayatı menen shegaralasadı.
Maydanı 21,1 mıń km2.
Xalqı 42,6 mıń adam (2004).
Rayonda 1 qala (Taxtakópir), 8 awıl puqaralar jıyını (Beltaw, Jańadárya, Múlk, Atakól, Aǵatay Ádilov, Qaraoy, Qaratereń, Qońıratkól) bar.
Rayon orayı — Taxtakópir qalası.
Tábiyatı
Rayon aymaǵı Ámiwdárya tómengi aǵımı shep jaǵasında jaylasqan.
Relyefi, tegislik hám Beltaw qırlarınan ibarat.
Shıǵısı Qızılqum shóli menen baylanısadı.
Egislik jerleriniń kópshilik bólimi shorlanǵan jerlerdi quraydı. Qumǵa jaqın jaylasqan aymaqlardaǵı úyler aǵash kemiriwshi qurt qumırsqadan, termitten jábir kórip, baspanasız qalıp, kóship ketiwge májbúr bolmaqta.
Dástan
Dástan, poema — liro-epik janr; sol janrdǵı ádebiy shıǵarma. Ózbek xalıqınıń  awızeki dóretiwshiligi hám ózbek eski  ádebiyatında keń tarqalǵan. Dástanda anıq waqiya liro-epik súwret detalları járdeminde bayan etiledi. Ol jerde ómir haqıyqatlıǵı keń kólemde qamtıp alınadı, bir yakı eki bas qaharman qatnasadı, personajlar kóp boladı. Syujeti kóp tarmaqlı, túrli reńli. Xalıq awızeki dóretiwshiligindegi Dástanlar poeziya hám ólshem hám uyqassız qara sóz benen jazılǵan kórkem shıǵarma, jazba ádebiyattaǵı Dástanlar poeziyada boladı bunda poeziya waqıyalardı baylanıstırıwshı waziypanı atqaradı. Jazba ádebiyattaǵı dástanlarda lirizm kúshli boladı ásirese házirgi zaman dástanlarında lirik tiykar jánede salmaqlı orın tutadı.Jáhán eski ádebiyatındaǵı dástanlar keń qamtıp alınǵanlıǵı hám kóleminiń úlkenligi, alıp shıqqan social, siyasıy, ádep-ikramlılıq mashqalaları, syujetiniń kóp tarmaqlılıǵı hám dramatizminiń ótkirligi, personajlardıń kópligi menen ajıraladı. Bunday shıǵarmalar orayında jámiyet hám xalıq táǵdiri turadı, jámiyet, xalıq hám qaharman bir-biri menen tıǵız baylanısta, bir pútinlikte súwretlenedi, olar ortasında kelispewshilik bolmaydı, bálki sol xalıq, sol qaharman menen sırtqı dushpanlar ortasındaǵı gúres, jaqsılıq penen jamanlıq ortasındaǵı kelispewshilik súwretlenedi. Olarda watan súyiwshilik, qaharamanlıq insanparwarlıq, mehir-muxabbat, dosliq hám sadıqlıq, miynet súygishlik ideyaların aldıǵa qoyadı. Dáslepki dástanlar Greciyada payda boldı. Olardaápsanawiy qaharmanlardıń mártligi, qudaylardıń káramatı haqqında jazılǵan. Gomerdiń "Iliada" hám "Odisseya", Danteniń "Ilohiy komediya", Ferdawsiydiń "Shaxnama" shıǵarmaları dástan janrınıń eski úlgileri esaplanadı. Dástanlar, óz mánisine qarap, qaharmanlıq ("Alpamıs", "Farhad hám Shirin"), hádiyse-detektiv ("Sabbai sayyor"), romantikalıq ("Tohir hám Zuhra", "Layli hám Majnun"), qaharmanlıq ("Yusuf hám Ahmad", "Saddi Iskandariy"), tariyxıy-memuar ("Shaybaniynama", "Jizzax qozǵalańı"), filosofiyalıq ("Hayrat ul-abror"), fantastikalıq-allegoriyalıq ("Lison uttayr"), didaktikalıq ("Qutadǵu bilig") siyaqlı túrlerge bólinedi. Qaharmanlıq dástanlarda xalıq, jámiyettáǵdiri súwretlense, romantikalıq dástanlarda ashıqlardıń hádiyseleri baslı orında turadı. Tariyxıy-memuar yakı tariyxıy-biografiyalıq dástanlarda bir tariyxıy tulǵalar bórttirip súwretlenedi.Ulıwma dástanlardaideallastırıw joqarı boladı, olarda túrli ápsanalar, hikayalar, dáwler, periler, xızır("Alpamıs" taǵı Bayshubar) sıyqırshılıq kóp qatnasadı. Xalıq dástanları baqsı, jıraw hám xalıq shayırları tárepinen duwtar, dombıra hám xalıq ásbapları xor bolıp aytıladı. Folklordaǵı dástanlar menen jazba ádebiyattaǵı dástanlar kórinisi tárepinen birdey kóriniste bolsada, jazba ádebiyattaǵı dástanlar jazıwshınıń dúnyanı ózine mas tárizde ańlı etiwi, bahalawı hám óz pikir-ideyaları arzıw-ármanların súwretlew usılında parıqlanadı.
Elmalık
Elmalık - Tùrkiyaniñ Bolu wàlayati  Bolu rayonindaģi awili. 2010-jilda 420 dana xaliq jasaydi. .
Arqa Kipr Túrk Respublikası
thumb|right|250px| Arqa Kipr Túrk Respublikası bayraǵı thumb|right|250px| Arqa Kipr Túrk Respublikasınıń jaylasqan ornı
Arqa Kipr Túrk Respublikası (túrkshe: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) — Kipr atawınıń arqasında jaylasqan de fakto ǵárezsiz mámleket. Grek kiprlikler hám de túrk kiprlikleri arasındaǵı kelispewshilikler 1974-jılı atawdıń ekige bóliniwine alıp keldi, hám de keyinshelik 1983-jılı Arqa kiprlikler bir tárepleme ǵárezsizlik járiyaladı. Arqa Kiprdiń ǵárezsizligi tek ǵana Túrkiya tárepinen tán alınǵan, al basqa xalıqaralıq jámiyet (BMSh hám Evropa awqamın qosqanda) pútkil ataw de yure Kipr respublikası qarmaǵında dep tán alǵan. Mámleket paytaxtı - Nikosiya (túrkshe: Lefkoşa). 5 rayonnan (túrkshe: ilçe) turadı.
Siltewler
Zypern Times
Hanshin Tigers
Hanshin Tigers- Yaponiyanın' Osaka qalasında jaylasqan sport klub esaplanadı. Klubqa 1935-jılı tiykar salıng'an. Qara ha'm qızıl klubtın' ren'leri esaplanadı. Owner and President is Akinobu Okada.
Batıs Saxara
thumb|right|250px| Batıs Saxaranın' Afrikadag'ı jaylasqan ornı
Batıs Saxara (‎‎ الصحراء الغربية) — Arqa Afrikada Saxara sho'listanlıg'ının' batısında jaylasqan mámleket yamasa region. Paytaxtı - Layun.
25-yanvar
Bul sánedegi waqıyalar
- Búgin dúnyanıń kóplegen ellerinde studentler kúni keń túrde bayramlanbaqta.
- 25-yanvar Hindistanda Milliy turizm kúni bayramlanbaqta.
- Sonday-aq búgin Irlandiya mámleketinde «Irlandiya Kofesi» bayramı.
-1554-jılı 25-yanvarda Braziliyanıń Qubla-Shıǵısında San-Paulu qalası shólkemlestirildi.
-1905-jılı Qubla Afrikada “Kullinan” atlı dúnyadaǵı eń úlken almas qazıp alındı.
- 1915-jılı 25-yanvarda Aleksandr Bell isimli alım birinshi márte AQShtıń Nyu-York hám San-Fransisko qalaları arasında telefon qońırawın ámelge asırdı.
- Al 1924-jılı Franciyanıń Shamoni qalasında birinshi qısqı olimpiada oyınları baslandı. Oǵan dúnyanıń 18 mámleketinen sportshılar qatnastı.
- 1949-jılı 25-yanaprda birinshi márte amerikalı «Emmi» televiziyalıq sıylıǵı menen xoshametlew usınıs etildi.
Ellikqala rayonı
Ellikqala rayonı Qaraqalpaqstandag'ı rayon. 1977 jıl 23 martda du'zilgen. Arqa shıg'ısdan Qazaqstan Respublikasının' Qızılorda wa'layatı, Batısdan Beruniy, Taxtakópir rayonları, menen qubladan To'rtku'l rayonı, shıg'ısdan Nawayı wa'layatı, Qubladan Xorezm walayatı menen shegaralas. Mayd. 5,4 mın' km2. Xalqı sanı 119,1 mın' (2004). Rayonda 1 qala (Bostan), 12 Awıl puqaralar jiyini (A'mirabad, Gu'ldırsın, Gu'listan, Nawayı, Aqshako'l, Saribiy, Tazabag', Shıg'ıs juldızı, Ellikqala, Qızılqum, Qilshınaq, Qırqqız) bar. Rayon orayı — Bostan qalası.
Üçpınar
Üçpınar — Tùrkiyaniń Erzincan wálayatı Tercan rayonina tiyisli awil.
.et
.et — Efiopiya ushın joqarı dárejeli milliy domen esaplanadı.
Siltemeler
Toppdomän
Tanzaniya
thumb|right|250px| Tanzaniya bayrag'ı thumb thumb|right|250px| Tanzaniyanın' Afrikadag'ı ornı
Recenziya
Retsenziya
Retsenziya tiykarınan alg’anda maqalag’a uqsas keledi, biraq ekewinin’ arasında u’lken ma’nili ayırmashılıq bar. Eger maqalada tuwrıdan-tuwrı alg’anda ja’miyet o’mirinen alıng’an qubılıslar menen faktler qarastırılatug’ın bolsa, retsenziyanın’ obyekt isi, sol haqıyqattın’ ko’rkem shıg’armada yamasa muzıka shıg’armasında, spektaklde t.b. suwretleniwinde bolıp tabıladı. Retsenziyanın’ g’a’rezsiz janr bolıp qa’liplesiwi de sol ayırmashılıg’ınan, tek ja’miyetlik ma’nisi bar shıg’armalardı, spektakllerdi retsenziyalag’an durıs. Retsenziyalap otırg’an miynetke obektivli baha beriw, o’mirdin’ sol shıg’armada gu’rrin’ etilgen qubılısların o’zinin’ qalay tu’siniwin bayanlap shıg’arıwı sha’rt. Retsenziyanın’ eki tu’ri boladı.
Orenburg wálayatı
Orenburg wálayatı (Оренбургская область) — Orenburg oblastı Rossiya Federaciyasın daǵı oblast. Paytaxtı - Orenburg Tıǵızlıǵı - 42,1 km². Oblast 1953-jıl dúzilgen.
Recenziya
Retsenziya
Sın-bibliografiyalıq a’debiy retsenziyada kitap, kitapsha, gazeta-jurnallarda, jıynaqlarda ja’riyalang’an bir yamasa birqansha maqalalar ha’m tag’ı basqa ko’rkem-publitsistikalıq shıg’armalar qaralıp tallanadı. Retsenzist shıg’armanın’ avtorı o’mirdin’ belgili bir qubılısın durıs ko’rsete aldı ma, ol o’zinin’ shıg’armasın qanday ideyalıq pozitsiyadan jazg’an, onın’ temasın qanday da’rejede teren’ ashıp ko’rsetken, o’mir shınlıg’ı haqıyqat suwretlengen be, shıg’armanın’ ko’rkemlik ha’m publitsistikalıq da’rejesi qanday degen sawalg’a juwap beriwge minnetli. Retsenziyanın’ sın eskertkishleri oqıwshılarg’a durıs bag’ıt beriwi tiys. Sonın’ menen qatar miynetkeshlerdi a’debiyat jan’alıqları menen sol waqıtta tanıstırıp otırıw da, sın-bibliografiyalıq retsenziyanın’ minnetine jatadı.
Spektakllerge, kinofilmlerge, kontsertlerge, konkurslarg’a ha’m o’ner o’mirindegi basqa da waqıyalarg’a jazılatug’ın retsenziyalar da usı maqsetlerdi go’zleydi. Bul retsenziyalarda teatr kollektivlerinin’, dramaturglerdin’, stsenaristlerdin’ ja’ne o’nerdin’ basqa da wa’killerinin’ tvorchestvosına tallaw jasaydı.
Tanzaniya
Tanzaniya (Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) — Shıg'ıs Afrikada jaylasqan mámleket. Paytaxtı - Dodoma.
Ximiya
Ximiya (کيمياء χυμα — "(metal)", "Quyiw", "aǵim", χυμευσις — "qaralmaq") — zatlar, olardıń ózgeshelikleri, payda bolıwı hám ximiyalıq reaktsiyalardıń nátijesinde aralasıwı, hám sol zattıń basqa bir nársege aylanıw protsessin úyrenetuǵın ilim.
Printеr
Printеr (print so'zinеn) — su'wretı yaki jazıwdı qag'azg'a ko'shiriw mashinası. Printer ha'r tu'rli bоlаdı. Olаrdın' ishlerındе lаzеrlı ha'm a'detiy printеrler аjıralıp turаdı.
Rembrandt
thumb|200px|right|Rembrandt avtoportreti. Rembrandt Harmenszoon van Rijn (İyul 15, 1606 - Oktyabr 4, 1669) belgili Gollandiyalı su'wretshi.
Ol Leiden qalasında tuwılg'an. 1631-jılı Amsterdamg'a jasaw ushın ketedi, sebebi ol jerde ko'plegen adamlar ol haqqinda esitken ha'm olardın' portretin salıwın qa'ler edi. Ol Saskia van Uylenberg atli hayalg'a uylenedi. Olardın' to'rt balası bolg'an, biraq olardan u'shewi ju'da' erte qaytıs boladı. Saskia qaytıs bolg'annan keyin, Rembrandt Hendrickje Stoffels atli o'zinin' xızmetker hayali menen jasaydı ha'm olardın' Kornelia atlı qızı boladı. Rembrandt 1669-jılı 4-oktyabrde Amsterdamda qaytis boladı.
left|thumb|200px|Tu'ngi baqlaw, Rembrandttın' ataqlı jumıslarlarının' biri. Rembrandt ko'plegen ju'da' belgili su'wretlerdi salg'an. Olardın' birewleri ju'da' u'lken, birewleri qaran'g'ı ha'm qayg'ılı bolg'an. Ol ju'da' jaqsı su'wretshi bolg'anı sonshelli, ko'plegen su'wretleri adamda waqıyada qatnasıp atırg'anday sezim tuwdırg'an. Rembrandt ta'repinen salıng'an su'wretlerdi du'nya ju'zi boylap belgili sanaat gallereyalarinda ko'riwge boladi.
Mari wálayatı
Mary wálayatı