cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aral (futbol klubı)
FK Aral Nókis futbol klubı. Qaraqalpaqstanniń Nókis qalasınıń futbol klubı.Úy oyınların Nókistegi Turan stadionında ótkizedi. Ózbekstan Birinshi ligasında qatnasadı. 2012-jıldan baslap klubtıń atı "Aral Nókiske" ózgertilgen.
Nancy
Nancy - Franciyada jaylasqan qala. Xalqi : 105,516 mıń. Klimatı: subtropik.
Granada
Granada qala. Ispaniya da jaylasqan qala. Xalqi sani : 539,416 min'. Klimati : subtropik.
Bilbao
Bilbao qala. Ispaniya da jaylasqan qala. Xalqi sani: 309,212 min'. Klimati. : subtropik.
24-may
Búgin Evropada parkler kúni. Bul kúndi bayram kúni retinde belgilew Evropanıń milliy hám tábiyiy parkler federaciyası tárepinen ámelge asırıldı. Esletip ótemiz, Evropada parkler kúni 1999-jıldan baslap hár jılı 24-may sánesinde belgilenedi.
24-may Kanadada patshayım Viktoriyanıń tuwılǵan kúni ǵalabalı túrde belgilenedi. 1819 jıl Viktoriya Ullıbritaniya taxtındaǵı xannoverler dinastiyasınıń aqırǵı wákili retinde tariyx betlerinde qaldı.
Al Bolgariyada bolsa búgin «Slavyan jazıwı hám mádeniyatı» kúni bayramlanadı.
Búgin Eritreyada Ǵáressizlik kúni keń túrde belgilenedi.
Sonday-aq búgin, Xalıq aralıq qorıqlar (qorıxana) kúni. Jıl sayın bul kún Xalıq aralıq tábiyattı qorǵaw keńesiniń baslaması menen belgilenedi. Qorıqlar – tábiyattıń jaratılısın hám onıń barlıq túrlerin ózgerissiz sol qálpinde saqlaytuǵın aymaq bólegi bolıp tabıladı.
1844-jıl 24 may kúni Vashingtonnan Baltimorǵa morze telegrafınan dúnyada birinshi telegramma jiberilgen kún retinde bul kún tariyx betlerinen orın aldı. Esletip ótemiz, Telegraftıń payda bolıwı adamzattıń eń aktual hám eń qısqa múddette anıq maǵlıwmatlardı alıwǵa bolǵan zárúrligin anaǵurlım dárejede qanaatlandırdı.
Búgin sonday-aq, dúnyaǵa belgili amerikalı qosıqshı, jazıwshı, kompozitor, aktyor hám súwretshi Robert Allenniń tuwılǵan kúni. Sonday-aq ol ádebiyat tarawı boyınsha Nobel sıylıǵınıńda laureatı.
1686 jılı 24-mayda nemis fizigi Gabriel Daniel sınaptı birinshi bolıp qollanǵan. Sonday-aq ol Farangeyt shkalasın jaratqan alım retinde tariyx betlerinde qaldı.
Al 1032 jılı Abu Ali ibn Sino Venera planetasınıń Quyash átirapı boylap ótiwin gúzetti hám jazıp qaldırdı.
1830-jıl 24-mayda AQShta Baltimor-Ogayo temir jol tarmaǵı iske túsirildi.
1956-jıldıń 24-may sánesinde Shveycariyanıń Lugano qalasında dúnyada birinshi «Evrovidenie» qosıqlar tańlawı ótkerildi.
1995-jıl – Mel Gibsonnıń «Arıslanjúrek» filmi úlken ekranlarda jarıq kórdi.
2001 –jılı rus «Vikipediya»sına birinshi maqala jaylastırıldı. Sonı aytıp ótiw orınlı, «Vikipediya» - bul internet tarmaǵındaǵı dúnyajúzlik elektron enciklopediya túri bolıp tabıladı.
Pamplona
Pamplona qala. Ispaniya da jaylasqan qala. Xalqi sani: 509,916 min'. Klimati : subtropik.
PFK Bunyodkor
Bunyodkor PFK Bunyodkor Professional futbol klubı; Quruvchi PFK — Tashkent qalası futbol klubı. Ózbekstan joqarı Ligası wákili. Bunyodkor PFK 2007-jılldan baslap joqarı ligada oynaydı, 2008-jıllı joqarı Ligada birinchi orındı iyelledi. 2008-jıldıń 4- avgustınen klub atı ózgertirildi. „Quruvchi“ endi „Bunyodkor“ dep atala baslandı. 2013 jıllı joqarı liga jeńimpazı bolǵan.
Python (Programmalastırıw tili)
thumb|[[Guido van Rossum]] Python (pʌɪθ(ə)n - payton, piton) — bul túrli tarawlar ushın joqarı dárejedegi ulıwma maqsetli programmalastırıw tili esaplanadı. Onıń dizayn filosofiyası zárúrli sheginiwden paydalanǵan halda kodtıń oqılıwına pát beredi. Onıń til konstruksiyaları hám obiektke jóneltirilgen jantasıwı programmistlerge kishi hám iri joybarlar ushın anıq, logikalıq kod jazıwda járdem beriwge qaratılǵan. Sonıń menen birge Python jasalma intellekt hám de maǵlıwmatlar injeneriligi tarawlarınıń tili esaplanadı. Python derlik barlıq platformalarda isley aladı, atap aytqanda Windows, Linux, Mac OS X, Palm OS, Mac OS hám basqalar usılar gápinen bolıp tabıladı. Python Microsoft.NET platforması ushın jazılǵan realizatsiyasi da ámeldegi bolıp, onıń atı — IronPython programmalastırıw ortalıǵı bolıp tabıladı. Guido van Rossum 1980-jıllardıń aqırında ABC programmalastırıw tiliniń dawamshısı retinde Python ústinde isley basladı hám birinshi ret 1991-jılda Python 0.9.0 versiyasın járiyaladı. Python programmalastırıw tiline bolǵan talap jıldan jılǵa asıp barıp atır. CodingDojo portalınıń izertlewlerine kóre, 2020-2021-jıllarda Python tilinde programmalastırıwshı qánigelerge eń kóp talap bolǵan.
Sintaksisi
Ol Lua tiline uqsap, bir waqtıniń ózinde bir neshe ózgeriwshige baha beriw múmkin. Sonıń menen birge, jańa ózgeriwshi kiritpesten turıp, eki ózgeriwshiniń bahaların almastırıw múmkin: Jáne onı funksiyalarınan da sonday túrde qaytarıwıńız múmkin:
Oxford
Oksford (ayırım dereklerde oksford dep ju'rgiziledi)— Ullı Britaniyadaǵı qala, London qalasınan arqa-batısda, Temza dáryası boyında jaylasqan. Oksfordshir grafliginiń basqarıw orayı. Xalqı 132 mıń adam (1999). Poligrafiya sanaatı rawajlanǵan, mashinasazlıq, elektrotexnika kárxanaları bar. Qala qoljazbalarda 912-jıldan tilge alınǵan. A'yyemgi universitet qalalarınan (XII asirde universitet islengen) sanaladı. Inglis gotika usılında qurılǵan universitet kolledjleriniń kompleksi qala túsine ayriqsha kórinis qosadı. 1541-jıldan Angliya episkopiniń rezidenciyası. Arxitekturalıq esteligi kóp. Oksford universiteti, teatr, kitapxana, muzey hám basqa da imaratları bar.
Ilim
Ilim — obyektiv Bilimler islenilip dúzúliwshi hám teoretik jaqtan qollanılǵan adamzat jaratqan bilim. Oniń tiykarǵi faktlerdi jıynaw, olardı hámiyshe tazalaw hám úyrenip turiw, basqa tárepten analiz etiw hám sol esapda, tábiyat yaki jámiyetshilik waqıyaların bayan etiw, Faktlar yaki tájiriybeler menen tastiqlanǵan teoriyalar hám gipotezalar tábiyat yaki jámiyet ko'rinisinde sáwlelenedi.
Adigey tili
Adigey tili — Rossiya Federaciyasındaǵı Adigeya hám Qarachay-Cherkasiya Respublikalarında jasawshı adigey xalqınıń tili. Kavkaz (iberiy-kavkaz) tilleriniń abxaz-adigey toparına kiredi. Adigey tili 4 dialektke bólinedi: abadzex, bjedux, temirchay, shapsuch. Dawıssızlardıń kópligi menen ajıralıp turadı. Sózlik quramı tiykarınan bir buwınlı sózlerden shólkemlesken. Jazıwı Kirill grafikası tiykarında.
Derekler
<references group="" responsive="1">
Ideologiya
İdeologiya (ιδεολογία, — idеya; ha'm — bilim) — İdеоlоgiya — ulıwma bеlgılengеn idеyalardın' (pоlitikа, sotsial ha'mde ja'maatlık) jıynalg'an stukturalar sisteması. Tаr mаg'ınаdа İdеоlоgiya  — pоlitikа ha'm оnı o'zgertetın logikalıq ha'mde psiqologiyalıq jıynag'ı.
İdeologiya tiplerı
XIX a'sirdе 5 bas ideologıyalıq tıp qurаlg'an:
XX a'sirde Fashıst ideologiya quralg'an.
Sudan
right|150px thumb|right|250px| Sudan bayrag'ı thumb|right|250px| Sudanın' Afrikadag'ı ornı
Sudan (جمهورية السودان) — Arqa Afrikada jaylasqan mámleket. Paytaxtı - Xartum. Shama menen 31,894,000 milliong'a shamalas adam ha'zirde Sudanda jasap kelmekte. Mısırda ha'm Sudanda jaylasqan Nil da'ryası Jer ju'zindegi en' uzın da'rya esaplanadı.
14-iyun
Búgin adam qanınıń gruppasın dáslepki ret ashqan (izzertlep tapqan) avstriyalı immunolog, Nobel sıylıǵınıń laureatı Landshteyner Karldıń dúnyaǵa kelgen kúni. Esletip ótemiz, ol – 1868-jılı 14-iyunda tuwılǵan.
Búgin 14-iyun sánesinde Amerika Qurama Shtatında «Amerika bayraǵı kúni» belgilenedi. Amerika bayraǵı 1777-jılı Amerika shtatlarınıń rásmiy bayraǵı retinde juldızlı sızıqlardan ibarat boldı. Amerika bayraǵı kúni 19-ásirdiń 80-jıllarınan baslap belgilendi. Al 1949 jıldan baslap, rásmiy bayramlar kalendarına kirgizildi.
14-iyun xalıq aralıq blogerler kúni. Bul kúndi bayramlaw ideyası 2004-jılı baslama retinde keń jámiyetshilikke usınıs etilgen. Soń dúnyanıń 40 mámleketinen 400den aslam  adam birlesip, blogerler kúnin belgilew boyınsha sheshim qabıllaǵan.
Búgin dúnyanıń kóplegen ellerinde – Ǵalabalıq toqıma toqıw kúni. Birinshi ret dúnyajúzinde keń jámiyetshilik aldında toqıma toqıw kúni Parijde ótkerilgen. Bul kúndi ótkeriw ideyasın Danil Lens isimli sheber oylap tapqan. Házirgi waqıtta ǵalabalıq toqıw kúni tek ǵana Franciyada eses, al dúnyanıń basqada mámleketlerinde – AQSh, Angliya, Shveciya, Finlandiya, Norvegi, Эstoniya hám basqada mámleketlerde ótkeriledi.
Al Armeniyada bolsa búgin jazıqsız sudlanǵanlardıń huqıqların qorǵaw kúni.
Búgin AQShtıń 45-shi prezidenti Donald Tramptıń tuwılǵan kúni. Ol 1946-jılı 14-iyunda AQShtıń Nyu-York shtatında dúnyaǵa keldi.
AQShta zıǵır qaǵazı (najdachka- zıǵır qaǵazı: V SShA zapatentovana najdachnaya bumaga) patentlengen kún. Dáslepki zıǵır buyım góne Qıtayda payda boldı. Olar maydalanǵan qabırshaqlardan hám qumnan tayarlanadı. Keyin olardı tábiyiy jelim menen jıltıraǵan metal yaki aǵash qabırshaqlarına jabıstırdı.
Qasım Áwezov
Qasım Áwezov (1897-1938) Qaraqalpaqstannıń mádeniyatın, ádebiyatın, dóretiwshiligin rawajlandırıwda belgili jámiyetlik isker, jazıwshı, dáslepki jurnalist sıpatında úlken úles qostı. Ol qarqalpaq ádebiyatın, ásirese dramaturgiyasın qáliplestiriwshilerdiń biri. Bul iste tek shólkemlestiriwshi emes, al da'slepki qaraqalpaq dramasının' dóretiwshisi.
Qasım Áwezov 1897-jılı Shımbay rayonındaǵı házirgi Keńes sovxozınıń Kirov atındaǵı bóliminde tuwılǵan. 1920-30-jılları Qaraqalpaqstanda, Qazaqstanda, Moskvada basshı orınlarda kóp jıllar islewine baylanıslı Q.Áwezov bir qansha rus jazıwshıları menen Qazaqstan hám Orta Aziya jazıwshıları menen tanısıp, pikir almasıp, o'ziniń dóretiwshilik isine tájiriybe toplaydı.
Qasım Áwezov 1925-jılı 16-jılǵı Shımbay waqıyası haqqında "Каракалпакстан к 10-летию Казахстана" (Alma-ata, 1930), "Qaraqalpaqstan ma'deniyatı gúllenip rawajlanıw jolında" (1934) taǵı basqa miynetler jazadı. 1928-1932-jılları Qaraqalpaqstan jazıwshılar birlespesiniń jumısına aktiv qatnasadı. Onın' dramalıq bo'limine basshılıq etedi. 1932-jılı 19-iyun qararı menen Qaraqalpaqstan oblastlıq partiya komiteti QarAPP tı tarqatıp, Qaraqalpaqstan jazıwshılarınıń shólkemlestiriw komitetin du'zip, oǵan Qasım Áwezov baslıq, A.Begimov juwaplı xatket etip saylanadı.
Q.Áwezov A.S.Pushkinnin' "Evgeniy Onegin" romanın awdarıwdı baslap, onnan ayrım úzindiler ja'riyalaydı. A.Nawayının' "Farhad hám Shiyrin" dástanın awdarıwǵa qatnasadı. Hamza Hákimzada Niyaziydin qosıqlarınan awdarmalar daǵazalap baradı. Molerdin "Skapenniń hiylesi" komediyasın basqa da bir qatar ko'rkem a'debiy shıg'armaların balalar ushın seriyalarınan ko'p shıǵarmalardı rus tilinen qaraqalpaq tiline awdardı.
30-jıllardıń bas gezinde Q.Áwezov "Sapar qaraqalpaq" kinostsenariyin jazadı. Bunda 1916-jıllardaǵı Shımbay waqıyası menen Qaraqalpaqstandaǵı awdarıspaq jıllarındaǵı turmıs súwretlenedi.
"Tilek jolında" shıǵarması Q.Áwezovtın' da, qaraqalpaq dramaturgiyasınıń da baslaması boldı. Dramanın' qısqasha mazmunı tómendegishe: Shıǵarmada miynetkesh xalıqtın awır turmısı real beriledi. Esim bolısının' puxaraları Sayeke, Aynazar, Qabıl, Ayxan ha'm basqalar ha'r ta'repleme eziwden, azaplanıwdan a'bden tarıg'adı. Suwsızlıqtan eginleri quwrap, ashlıqtan boldırg'an olardı Esim japtın' ılaylı qazıwı haldan taydıradı. Olar o'zlerinin' kem-kem qıyınlap baratırg'an ku'n korisi tuwralı zamannın', el basqarıwshılardın' a'dilsizligi tuwralı ayta baslaydı. Bunın' u'stine olardın' arasına birinen son' biri aqsaqaldın jasawılı Salıq O'ndiriyage, Qalmurat baydın' jalpıldag'ı Ma'demin diyxanlardın' baydan alg'an qarızın o'simi menen qaytarıp alıwg'a, Quaxmet iyshannın' suwpısı Turım qayır-sadaqa ushın pul jıynawg'a keledi ha'm barı-jog'ın tın'lamay olardı urıp-so'gip azaplaydı. Bul sıyaqlı ha'dden tıs jo'nsizlikler qazıwshılardın' ashıqtan-ashıq narazılıg'ın keltirip shıg'aradı. Ko'p uzamay-aq bul narazılıq aktiv gu'res xa'reketi menen almasadı. Olar qarız pul ha'm salıqlardı to'lewden bas tartıp, kelgen jasawıllardı quwıp saladı. Usınday waqıya shiyelenisken waqıtta qazıyashılardın' arasına ma'rdikarg'a ha'r jeti u'yden bir adam alıw haqqında Shımbay uezdi baslıg'ının' pa'rmanı kelip jetedi. Bul xabar olar arasında jan'a baslap tutanıp kiyatırg'an gu'res otının' birden layalap alısıwına sebepshi boladı. Sa'yeke basqarg'an qazıwshılar toparı Arzımbet bolıstın' u'yine topılıp barıp, onın o'zin janındag'ı bay, iyshan ha'm ha'meldarları menen qosa urıp jıg'adı, tutqıng'a aladı. G'a'zebi qaynag'an xalıq Shımbayg'a basıp keledi, ken'eslerdi qıyratadı. Uezd baslıg'ı pristavtı o'ltiredi. Biraq ko'terilis oraydan shaqırtılg'an patsha soldatları ta'repinen qan to'gispe menen bastırıladı, onın' basshıları tutqıng' alınıp, To'rtku'ldin' tu'rmesine qamaladı. Pesa o'lim jazasına hu'kim etilgen ko'terilis basshılarının' Qızıl a'skerler ta'repinen azat etiliwin ko'rsetiw menen tamamlanadı. Onda qarapayım xalıq tilinen sheber paydalang'anı bayqaladı. Aysha, Qabıl, Qudıyar personajları daralang'an halında ko'rinbeydi. Geybir personajlardın' so'zleri uzaq sozılıp ketedi. Stilistikalıq kemshilikler, tu'siniksiz so'zler ushırasadı. Pesa ayrım kemshiliklerine qaramastan, da'slepki qaraqalpaq draması sıpatında joqarı bahalanıp kelmekte.
Shayırdın' qosıqları siyasiy mazmung'a iye, su'ren-shaqırıqlarg'a qurılg'an. "Ulyanov-Lenin" (1924), "Qayta saylawda" (1927), "Miynet" (1930), "A'bdiqa'dir", "Bayramgul Ayımbetova" (1932), "Quyash" (1936) qosıqları usınday mazmung'a iye. "Aydın", "Erkin ko'l" degen at penen shayır shıg'armaları 20-jıllardın' aqırı, 30-jıllardın' basında qaraqalpaq ha'm rus tillerinde basıldı.
Onın' ko'lemli poeziyalıq shıg'arması "Qazıw" lirikalıq poeması. Poema 1935-jılı Qızketken kanalının' ashılıw saltanatına arnalıp jazılg'an. Onda abadan turmıstın' girewi bolg'an suw ushın xalqımızdın' mashaqatlı miyneti su'wretlengen. Poema shaqırıq, su'ren, publitsistikalıq ruxta jazılg'an.
Xalila Dáwletnazarov
Xalila Dáwletnazarov – Shayır, qıssaxan hám jurnalist.
Ómiri hám miynet jolı
Xaliyla Dáwletnazarov 1952 - jılı 10 - fevralda Kegeyli rayonınıń «Xalqabad» awılında diyxan shańaraǵında dúnyaǵa keldi. Ol Xalqabad awılındaǵı 25 - sanlı orta mektepti 1969 - jılı tabıslı tamamladı. Áskeriy xızmette de bolıp qayttı. 1977 – jılı Japaq Shamuratov atındaǵı kórkem-óner bilim jurtın oqıp pitkerdi hám usı jılı «Qaraqalpaqstan jasları» gazetasına ádebiy xızmetker bolıp jumısqa alınadı. Bir neshe jıldan soń Qaraqalpaqstan teleradiokompaniyasında redaktor, bólim baslıǵı, soń «Qaraqalpaqstan» baspasında redaktor, 1996 - jıl 10 - fevraldan «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasınıń bas redaktorınıń orınbasarı lawazımında isledi. 1979 – 1985 - jıllar aralıǵında Berdaq atındaǵı qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń filologiya fakultetiniń studenti boldı. Ol Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan jurnalistler awqamınıń aǵzası.
Dóretiwshiligi
Xalila Dáwletnazarov óziniń shayırlıq jolın jetpisinshi jıllarda basladı hám sekseninshi jıllardıń ortalarında belgili bir hawazǵa iye tanımalı shayır boldı. Onıń «Xat», «Sen maǵan kerekseń» dep atalatuǵın dáslepki toplamları shayırlıqtıń tuńǵısh soqpaqları bolsa da, olarda ótkir sózdiń ushqınları shashırap, jıllı sezimlerdiń lebi sezilip turar edi. Shayırdıń keyingi jılları shıqqan «Ashıq bolmaǵan kim bar», «Xosh qal jaslıǵım», «Dos bolıw hámmeniń qolınan kelmes» toplamları oqıwshı jurtshılıqtıń súyikli shıǵarmaları boldı, xalıq arasına keńnen tanıldı. Xalila Dáwletnazarov poeziyası óziniń sezimtallıǵı, rasgóyligi hám ápiwayılıǵı menen daralanıp turadı. Ol ne haqqında sóz etse de, jaqsı islerge súyinip, namaqulshılıqlarǵa kúyinip shın kewilden aytadı. Poeziyasınıń ilhamlı qıl qálemi menen ráń - báreń súwretler salıwǵa erisedi. Xalila Dáwletnazarov qaraqalpaq ádebiyatı, mádeniyatı kórkem óneriniń rawajlanıwına óz úlesin qosıp kiyatırǵan, shayırshılıq penen qosa qıssaxanlıq jaǵınan da kózge túsip kiyatırǵan insanlardıń biri bolıp tabıladı. Nasırıy qosıqlarınan 10 nan artıq kitaplar, 8 poema, 100 den artıq epifaniyalar (nasırıy qosıqlar), 200 den artıq publicistikalıq maqalaları basıp shıǵarıldı. Olardan: «Xat» (1980), «Sen maǵan kerekseń» (1986), «Sen jaqsı qızsań» (1988), «Ashıq bolmaǵan kim bar» (1991), «Xosh bol jaslıǵım» (1993), «Álwidaǵ muhabbat, álwidaǵ» (1993), «Dos bolıw hámmeniń qolınan kele bermeydi» (1994), «Ashıq bolıp jasań» (2011), poeziyalıq kitapları hámde “Hásiret háwiri” (1985), “Tınıshlıq haqqında sóz” (1986), “Anama xat” (1987), “Álwidaǵ muhabbat, xosh bol jaslıǵım” (nasırıy) (1993), “Ziywariy shejire” (1995) hám “Batırlıq bayazı” (2016) poemaları.
Ataq hám sıylıqları
aldı.
Ómiri hám dóretiwshilik xızmeti dáwirindegi tiykarǵı sáneler
shańaraǵında dúnyaǵa keldi. xızmetker bolıp jumıs isledi. komitetinde dáslep redaktor, keyin aǵa redaktor bolıp jumıs alıp barǵan. universitetiniń qaraqalpaq filologiyası fakultetin sırttan oqıp pitkergen. teleradiokompaniyasında bólim baslıǵı. lawazımında islegen. kelmekte.
Derekler
Дәўлетназаров ҳаққында] / И. Сейдамбетов // Қарақалпақстан жаслары. – 2014. – 26 июнь
London universiteti
London universiteti (inglisshe University of London) -Ullı Britaniyadag'ı eń iri universitet hám ilimiy izertlew oraylarınan biri. 1836-jılı patsha Vilgelm IV pármanına muwapıq, mámlekettiń ayırım universitetlerinin' studentlerine ilimiy dáreje beretuǵın (tiyisli imtixanlardı tapsırǵanınan keyin) shólkem retinde islengen. 1898-jıl qayta duzilip, joqarı oqıw jurtı wazıypasın da o'tey basladı. 1907 hám 1910-jıllarda parlamenttiń arnawlı sheshimi menen London universiteti quramına Universitet (1826-jıl islengen) hám Korollıq (1829) kolledjleri qosıldı. London universiteti texnikalıq pánler, ekonomika, yuridikalıq, teologiya, medicina, pedagogikalıq, muzika pánleri boyınsha qániygeler tayarlaydı. Universitette social hám tábiyiy pánler boyınsha túrli ilimiy izertlew institutları bar. 1947-jıl London universiteti qasında Britaniya medicina federatsiyasi qurılg'an. Kitapxanasında 1 mln.nan artıq dóretpe saqlanadı. Universitette 55 mıńǵa jaqın student tálim aladı, 1,5 mıńǵa jaqın oqıtıwshı isleydi. Ilimiy hám ilimiy-metodikalıq ádebiyatlar baspadan shıg'aradı.
2-iyul
Búgin Ózbekstan Respublikasınıń mámleketlik gerbi qabıl qılınǵan kún. 1992 jıl 2-iyun sánesinde «Ózbekistan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi haqqında»ǵı Nızam qabıl etildi.
Búgin dúnyaǵa belgili teńiz sayaxatshısı Amerigo Vespuchidiń tuwılǵan kúni. (1454-07-02). Vespuchi dúnyada birinshi ret Qubla Amerikaǵa ekspediciya shólkemlestirip, ol jer dúnyanıń jańa materigi degen pikirdi aytadı. Sońın ala bul materik Amerika ataması menen usı teńiz sayaxatshısınıń húrmetine qoyılǵan.
Búgin Ózbekstan xalıq artisti Gúlshexra Jámiylovanıń tuwılǵan kúni. Ol 1946-jılı 2-iyun kúni dúnyaǵa kelgen.
Búgin xalıq aralıq sport jurnalistleri kúni. Bul kún 1995-jıldan baslap xalıqaralıq sport baspasózi baslaması menen dúnyanıń kóplegen mámleketlerinde hár jılı 2-iyun sánesinde belgilenedi.
Búgin dúnyajúzlik «Ufologlar kúni». Ufo ataması «elgisiz aspan denesi» degen mánisti bildiredi. Yaǵnıy ufologlar jerde bar bolmaǵan aspan denelerin úyreniwshi qániler.
1698-jılı 2-iyulda Tomas Seyveri ismli alım dúnyadaǵı eń birinshi puw mashinasına patent aldı.
1900-jıl 2-iyul sánesinde Parijde ekinshi Jazǵı Olimpiada oyınlarınıń ashılıw saltanatı bolıp ótti.
1954-jıl 2-iyuldan baslap Evropa mámleketleri óz-ara telekórsetiwlerdi almasıw maqsetinde Evropa radioxabar keńesiniń sheńberinde xalıq aralıq Evrovidenie telekanal shólkemi jumıs isley basladı.
1976-jıl 2-iyul sánesinde Qubla Vetnam hámde Arqa Vetnam birlesip, Vetnam socialistlik mámleketi bolıp járiyalandı.
Búgin Ázerbayjanda «policiyashılar» kúni.
23-avenyu
23-avenyu (kóshe) (inglisshe: 23 rd Street) — New Yorktıń Midtown Manhattan okrugindaǵi eki tárepleme kóshe. Araldı shıǵıstan batısqa kesip ótetuǵın tiykarǵı magistral jollardıń biri. Kóshe batıstaǵı On birinshi avenyudan shıǵıstaǵı FDR magistralina shekem dawam etedi.
23-avenyu 1811-jılda Manhattandi rawajlandırıw boyınsha keń qamtılǵan joba qabıl etilgeninen keyin payda boldı. Onda ataqlı mıymanxanalar, atap aytqanda, Fifth Avenue, sonıń menen birge, kóplegen teatrlar boy tiklegen. Bunnan tısqarı, kóshede 2013-jılda qurılǵan Flatiron Building, MetLife Tower hám One Madison sıyaqlı júdá bálent tariyxıy imaratlar jaylasqan.
Jaylasıwı
Manhattandaǵi basqa nomerlengen kósheler sıyaqlı 23-kóshe de 5-avenyu tárepinen batıs hám shiǵis bólimlerge bólingen. Bul bólimlerdiń hár ekewi Flatiron aymaǵınıń bir bólegi bolǵan Madison maydanında jaylasqan. 6-avenyudan baslanıp, batıs 23-kóshe blogı arqalı ótedi. Shıǵısta Lexington avenyusinan baslanıp, kóshe arqada Kips qoltıǵı hám qublada Gramerci hám Piter Cooper Village shegaraları boylap ótedi.
Infrasisteması
XIX ásirdiń ortalarına kelip kóshe házirgi Gudzon Yards 30 hám 32-kósheler hám de onnan tómendegi kósheler arasındaǵı poezd stanciyasın baylanıstıratuǵın keń transport tarmaǵınıń bir bólegine aylanǵan. Sol waqıtlarda tez-tez júz berip turǵan parovozlardiń puw qazanı jarılıw qáwipi sebepli 30-kósheden tómende háreketleniw qadaǵan etilgen, sol sebepli de jolawshılar New York qalası jáne onıń arqasındaǵı qalalar ortasında reysshi poezdlerde stansiyaǵa barǵanlar hám odan keyin atlar tartıp júretuǵın tramvay (at qosıp júriletuǵin vagon) ǵa ótiwge májbúr bolǵan. Atlar tartıp júretuǵın tramvay bándirgileri tiykarınan 23, 14, Christopher hám Chambers kóshelerinde jaylasqan.
Sonıń menen birge, 1870-jıllarda Altınshı avenyu boylap estakadali temir jol jatqızılǵan, bul jergilikli dúkanlarǵa klientler aǵımın sezilerli dárejede asırǵan. 23-kóshede 1880-jılda Ekinshi avenyu, 1878-jılda Úshinshi avenyu hám 1867-jılda Toǵızınshı avenyu boylap bándirgileri bolǵan uzın jónelisler jatqızılǵan. XX ásirdiń ortalarına kelip parallell túrde jer astı metro jolları qurılǵaninan soń, olardıń barlıǵı buzip taslanǵan. Házirgi kúnde kóshede bes metro bándirgisi bar.
1869-jılda Hudson qirǵaǵinda Pavonia Ferry kompaniyasınıń parom terminalı ashılǵan. Onıń paromlari Manhattan qarsısında jaylasqan Jersey-City qalasına jónep ketiwge mólsherlengen. XX ásirdiń baslarına kelip paromlar júdá eski jaǵdayǵa kelip qalǵan hám 1942-jılda terminaldıń ózi buzip taslanǵan.
Tariyxıy arxitekturası
1825-jıl 1-yanvarda 22 hám 23-kósheler arasında jaylasqan burınǵı federal arsenal bınasında (házirgi Brodveyning bir bólegi) New York jas óspirimler qamaqxanası sánelgan Bloomingdale Road ashıldı. Ol sud tárepinen belgisiz múddetke húkim etilgen 16 jasqa deyingi balalar ushın mólsherlengen edi. Dáslepki 10 jıl dawamında 1120 dana bala usı qamaqxanada saqlanǵan. 1854-jılda qamaqxana New Yorkning East Riveridagi Jonǵıll's aralına kóshirilgen.
Shama menen 1860-jılǵa kelip New York irlandlari negrlerdi Five Points aymaǵınan quwıp shıǵıwdı hám qara tánliler Manhattan boylap jaylasıwǵa májbúr boldı. Solay etip, qubladan 23-kóshe, arqadan 40-kóshe hám shıǵıstan Altınshı avenyu menen shegaralanǵan blok bir yarım mıń qara tánlilerdiń turaq jayına aylandı. Qara tánliler aǵımı kóshede zamanagóy imaratlar boy tiklewine tosqınlıq etpegen. 1845-jılda 23 hám 24-kósheler hám de Toǵızınshı hám Onınshı avenyular menen shegaralanǵan orında óz dáwiriniń ataqlı arxitektorı Alexandr Jekson Devis joybarı boyınsha tórt qabatlı London Terrace turaq jay kompleksi júzege kelgen. Qurılıs waqtında ol dúnyadaǵı eń iri turaq jay kompleksine aylanǵan. 1930-jılda London Terrace qayta qurılǵan: bul orında 16-18 qabatlı 14 jay júzege keltirilip, jámi 1670 shańaraqqa mólsherlengen.
1849-jılda Lexington prospekti menen kesilisken orında, qala xaliqliq nátiyjelerine kóre, New York qala kolledjiniń gotika usılındaǵı jayı qurılǵan (arxitektorı — James Ranwik). 1928-jılda jay buzip taslanǵan.
1857-jılda Besinshi avenyu menen kesilisken kósheniń bir bólegin satıp alǵan sawdager Aymosom Ano 1859-jılda bul aymaqta sawlatli miymanxana qurdirǵan. 6 qabatlı, 800 qonaqtı qabıllaw ushın mólsherlengen miymanxana sol dáwirler ushın dúnyadaǵı eń úlkeni edi. Mıymanxana Respublikashılar partiyasınıń shtab-kvartirasi bolıp xızmet etken hám prezidentler Ulysses Grant hám Chester Arthur da onda bolǵan. 1860-jılda Uels taxt miyrasxorı shahzadasi Edvard VII niń mıymanxanaǵa saparı onıń átirapındaǵı aymaqtıń kommerciya kórkemligin sezilerli dárejede asırdı. 14 hám 23-kósheler, Altınshı avenyu hám Brodvey ortasındaǵı bólim tez arada Lady's Mile dep at berildi. 1908-jılda mıymanxana buzib taslandı jáne onıń ornına Xaliq araliq oyınshıqlar orayı ashıldı. Kóshede 1884-jılda júzege keliw etilgen taǵı bir ataqlı mıymanxana Chelsea dep atalǵan.
1863-jılda kóshediń Tórtinshi avenyu menen kesilisken jayında Milliy dizayn akademiyası jayı (arxitektorı — chikagolik Peter Bonnet) qurılǵan. Veneciyadagi Dojlar sarayına uqsatıp qurılǵan bul jay yarım ásirge barmay jaramsız jaǵdayǵa kelip qalǵan. XX ásirdiń baslarında bul orında MetLife Tower júdá bálent jayı qurılǵan.
1878-jılda úlken sawdager Stern Brothers Besinshi hám Altınshı avenyular ortasında kólemi tárepinen sol dáwir ushın aqıl bovar etpes sánelgan baza qurdirgan. Onıń joybarı arxitektor Henry Pherenbah tárepinen islep shıǵılǵan bolıp, 7 qabatlı hám keńligi 200 fut (shama menen 60 metr) ti quraǵan. Baza New Yorkdagi eń iri quyma temir úylerden birine aylanǵan.
Teatrlar
Kósheniń Brodveyga jaqınlıǵı bul jerde XIX ásirdiń aqırına kelip kóplegen teatrlarning payda bolıwında qol kelgen. 1868-jılda Segizinshi avenyu menen kesilisken orında bir neshe million dollarlıq Grand Opera House teatri qurılǵan. 1938-jılda RKO Pictures kinokompaniyasi onı kinoteatrǵa aylantırǵan. Biraq usı kinoteatr 1960-jılda Penn-Saut turaq jay kompleksin qurıw programmasınıń bir bólegi retinde pútkilley buzib taslanǵan. 1869 -jılda Altınshı avenyu menen kesilisken orında Booth's Theatre ashılǵan. Jaqsı rawajlanbaǵan kommerciyalıq iskerlik artınan 1881-jılda ol qurılıs bahasınıń yarımına satıp jiberilgen hám keyinirek bazaǵa aylantırılǵan. 1888-jılda impresario F.F Proktor hám Segizinshi avenyu ortasında óz teatrini ashqan. Onıń jumısqa túsiriliwinde elektr jaqtirtqish hám fonograf sıyaqlı sol dáwir ushın úlken jańalıq esaplanǵan úskenelerden paydalanılǵan. 1907-jılda teatr kinoteatrǵa aylantırılǵan, aradan 30 jıl ótip órt nátiyjesinde wayranaǵa aylanǵan.
1966 -jıl 17-oktyabrde Arqa 22-kóshede jaylasqan 7-imarattıń jertólesinde órt júz bergen. Waqıya ornına jetip kelgen ot óshiriwshiler Arqa 23-kóshedegi 6-jay arqalı jalın oshaǵina barıwǵa háreket etken. Sol waqıtta 6-imarattiń aǵash pollari menen birge 12 ot óshiriwshi tómenge qulap túsken. Hádiyse 2001-jıl 11-sentyabr waqıyalarına shekem New-York ot óshiriwshileri arasında jábirleniwshiler sanı boyınsha eń úlkeni bolıp qalǵan.
2016-jıl 17-sentyabr kúni Batıs 23-kóshede Altınshı avenyu kóshe kesispesi qasında jarılıw júz berip, 29 kisi jaralanǵan. Awǵanistanda tuwılǵan 28 jaslı puqara terrorshiliq háreketin baslawda gúmanlanıp, qolǵa alınǵan.
Batis 23-kóshe
Batıs 23-kósheniń Chelsea miymanxanasi boylap ótetuǵın bóleginde kóplegen kórkem-óner galleriyaları hám bir neshe teatrlar jaylasqan. Onınshı avenyudan onsha uzaq bolmaǵan orında burınǵı estakadali temir jol ornında qurılǵan High Line Park kósheni kesip ótedi.
Ataqlı imaratları
West Side avtomagistrali hám 23-kósheniń batıs múyeshi aralıǵinda Chelsea suw parki jaylasqan. Onıń maydanı 1 gektardı quraydı. Parkte iytler seyil etiw maydanı, balalar maydanshası hám basketbol maydanları bar.
Shıǵıs 23-kóshe
Kósheniń bul bóleginiń ayriqsha qásiyetlerinen biri ol jerde 1909-jılda Besinshi avenyu menen kesilisken orında qurılǵan 213 metrli MetLife minarasinıń jaylasqanlıǵı esaplanadı. Tórt jıl dawamında, 1913-jılda Wulwort jayı qurılǵanǵa shekem, ol dúnyadaǵı eń bálent jasalma qurılıs sánelǵan. Kóshedegi taǵı bir júdá bálent jay — 188 metrli Uan-Medisson 2013-jılda qurip pitkerilgen. Mediamagnat Rupert Merdok onıń 4 qabatın 57 million dollarǵa satıp alǵan.
Birinshi avenyu menen kesilisken 423-úyde Den sawlıqtı saqlaw orayı eń húrmetliler menen islew bóliminiń úlken kampusi jaylasqan. Úshinshi dárejeli profilaktika programmasına iye bul imaratta xirurgiya, kardiologiyaliq, urologiyaliq hám psixiatriya bólimleri ámelde bolıp, olarda hár qıylı izertlewler alıp barılmaqta.
FDR avtomagistrali menen kóshe kesispesinen onsha uzaq bolmaǵan orında, kósheniń arqa bólegi aqırında taǵı bir salamatlastırıw orayı — Acer Lewi ulıwma juwınıw bólmesi qurılǵan.
Bul jerde XX ásir baslarında qurılǵan juwınıw bólmeleri daslep qalaǵa birinshi bolıp kirip kelgen evrey emigrantları atı menen atalǵan. 1980-jılda juwınıw bólmeleri Milliy tariyxıy jaylar reestrina kiritilgen.
2002-jılda Arqa darya jaǵısı boylap 18 hám 23-kósheler ortasında burınǵı cement zavodı hám avtoturar jay ornında maydanı 8000 m² bolǵan Stuyvesant Cove Park qurılǵan. Kósheniń shiǵis tárepinen qarama-qarsi tárepte Gidroaeroport jaylasqan bolıp, onnan basqa jergilikli teńiz portlarına párwazlar ámelge asırılǵan.
Ekonomikası
23-kóshe tariyxan qalanıń tawıq hám bódeneden basqa quslardıń mákiyeni oraylarınan biri bolǵan hám kóshede házirde de kóplegen kiyim-keshek dúkanları bar. Kóshede dúkanları bolǵan iri usaqlap satıw sawda tarmaqları arasında Best Buy hám The Home Depotlar da bar.
23-kóshede jaylasqan restoranlar, kafelar, tez awqatlanıw shaqapshaları hám basqa awqatlanıw kárxanaları tiykarınan ofis xızmetkerlerine mólsherlengen bolıp, bul mákemelerdiń kóbisi ulıwma awqatlanıw xızmetlerin kórsetedi. Kóshe degi restoranlar tárepinen usınıs etiletuǵın milliy tamaqlar arasında tay, italyan, ispan hám fransuz tamaqları bar.
Kóshe abıraylı aymaqlardan ótedi, bul bolsa ol jaǵdayda jaylasqan kóshpelis múlktiń materiallıq ma`nisine sezilerli tásir etedi. 2017-jıl mart ayında Park hám Lexington avenyulari arasındaǵı 230 m² ofis maydanı ijarası jılına 240 000 dollarǵa jetken, Gramersidagi 93 metrli kvartiraning bahası 1 000 000 dollardı quraǵan. 2015-jıl iyul ayında kóp qabatlı úydegi tórt xanalı penthaus 6 440 000 dollarǵa satilǵan.
Jámiyetlik transportı
Bul kóshede New York qalasınıń tómendegi metro stansiyaları jaylasqan :
Altınshı avenyu menen kesilisken orında Manhattan, Jersey City hám Hobokenni baylanıstıratuǵın PATH baǵdarları bándirgisi jaylasqan. M23 avtobus baǵdarı kóshe boylap háreketlenedi.
Saparov Beknazar Habipovich
Saparov Beknazar Habipovich 1948-jılı 18-aprelde Qaraqalpaqstan ASSRının' Xo'jeli rayonı 5-shi awıl sovetinde tuwılg'an. Milleti Qaraqalpaq, shan'araqlı 7 perzentli bolg'an.
Xo'jeli rayonında 1955-jılı mektepke barıp 1963-jılı mekteptin' 8-klassın pitkerip, sol 1963-jılı Fergana oblastının' Marg'ulan qalasındag'ı Plan-ekonomika texnikumına kirip, 1966-jılı sawda-ekonomisti qaniygeligin alg'an.
1970-jılı oktyabr ayında Sovet armiyası qatarına shaqırtılıp, Krasnodar krayında ishki-isler voyıskasında hizmet o'tegen ha'm SSSR Qurallı ku'shlerinin' zahiradag'ı oficer esabında bolg'an.
1976-jılı Tashkent halıq xojalıg'ı institutının' sawda ekonomika fakultetinin' sırttan oqıp pitkerip joqarı mag'lumatlı sawda-ekonomisti qaniyqeligin alg'an.
1966-1980 jıllar aralıg'ında Qaraqalpaqstannın' sawda-ekonomika tarawları ka'rhanalarında ha'r tu'rli lawazımlarda, son' 1981-1989 jıllar aralıg'ında sawda-ekonomika tarawları ka'rhanalarında basshı lawazımlarında jumıs islegen.
1990-jılı Ken'es hu'kimetinin' Qaraqalpaqstandag'ı sawda waziri etip tayınlang'an.
1991-jılı 30-avgust ku'ni Ken'es Hu'kimeti (SSSR) tarqatılıp sonın' menen birge Ken'es hu'kimetinin' Qaraqalpaqstandag'ı sawda wazirligi tarqatılg'an.
O'tken XX-asirde hu'kimranlıq qılg'an Ken'es hu'kimetinin' Qaraqalpaqstandag'ı en' son'g'ı sawda waziri Saparov Beknazar Habipovich 2021-jıldın' 17-may ku'ni 73 jasında dunyadan man'gige ko'z jumg'an.
Nagradaları: '''Qaraqalpaqstan ASSRına miyneti singen sawda xizmetkeri. SSSR tutınushlar kooperaciyası Lenin ordenı'''
Zaza tıli
Zaza tili — Túrkiya ha'm Iran jasawshı Zaza xalqının‘ ana tili.
Guadalajara
"'Guadalajara '" Meksika nin' Paytaxtı. Xalqi : 7,5 mln. Klimati : Subtropik
Santander
Santander — İspaniyada jaylasqan qala. Kantabriya regionı paytaxtı. Xalqı sanı : 179,921 adam (2011). Klimati : subtropik.
Mısır
thumb|right|250px| Mısır bayraǵı thumb|right|250px| Mısırdıń Afrika kartasındaǵı ornı
Mısır Arab Respublikası (جمهورية مصر العربية) — Afrikanıń arqa-shıǵısında hám de kishi bólimi Aziya materigindegi Sinay yarım atawında jaylasqan mámleket. Jaǵaları arqadaǵı Jer orta teńizi, shıǵısta Qızıl teńiz suwları menen juwıladı. Suvaysh kanalı bul eki teńizdi tutastıradı hám házirgi Afrika hám de Aziyanıń shegarasın belgileydi. Suvaysh kanalınıń ótkenligi, Aziya hám Afrika tutasqan aymaqta jaylasqanlıǵı Mısırdıń ekonomikalıq geografiyalıq ornınıń qolaylılıǵın belgileydi.
Paytaxtı - Kair qalası bolıp, ol Nil dáryası deltasında jaylasqan. Nil - Jer júzindegi eń uzın dárya esaplanadı. Házirde Mısırda shama menen 80 085 862 adam jasap kelmekte.
Basqarıw forması - prezidentlik respublika. Mısır Afrika mámleketleri arasında xalqınıń sanı boyınsha Nigeriya hám Efiopiyadan keyingi úshinshi orında turadı. Xalıqtıń tábiyiy ósiwi joqarı dárejede saqlanbaqta. Mısır xalqı jılına derlik 2,5 % ke, yaǵnıy 2 millionnan zıyat adamǵa kóbeyedi. Qala xalqınıń úlesi 45 % átirapında hám bul kórsetkish Arqa Afrikanıń basqa mámleketlerine salıstırǵanda pásirek dárejede. thumb|left|Mısır piramidaları Eń iri qalaları qatarına Iskenderiya hám Giza kiredi. Mısır bir milletli mámleket bolıp esaplanadı, sebebi xalqınıń 99 % i arablardan ibarat. Keń tarqalǵan din - islam. Biraq, mısırlılardıń 10 % ke jaqın bólimi xristian dinine tiyisli. Mısır Arab Respublikasınıń mámleketlik byudjeti ushın Suvaysh kanalı arqalı kemeler tranzitinen túsetuǵın bajılar áhmiyetli dáramat deregi. Mısır ekonomikasınıń áhmiyetli tarmaqlarınan jáne biri turizm bolıp esaplanadı.
Tuğlu
Tugʻlu — Túrkiyanıń Adıyaman wálayatınıńKahta qalasındaǵı awıl. Awılda kurdlar jasaydı.
Saragosa
Saragosa - (Zaragoza) – İspaniyada jaylasqan  qala. Xalqı : 701 090 adam (2010). Klimati : subtropik.
Ózbekstan kinematografiyası
Ózbekstan kinematografiyası — Ózbekstan kino kórkem óneri hám kino sanaatı. Onıń tiykarın „ Ózbekfilm“ kinostudiyası quraydı.
Tarıyx
Házirgi Ózbekstan aymaǵında kinofilmlerdiń birinshi kórgizbesi 1897-jılda Tashkentte bolıp ótken. Xudoybergan Devonov (1879 -1940) ózbek kinosınıń tiykarshısı esaplanadı. Devonov Xorezmniń tarıyxıy dıqqatqa iye orınları: minaralar, meshitler hám basqa esteliklerdi súwretke alıp, ekranda kórsetken 1908-jıl ózbek kinosınıń tuwılǵan jılı esaplanadı.
SSSR quramında
1925-jılda Buxkino sherikliginde „Ólim minarası“ filmin súwretke aldı. Sol jılı „Shıǵıs juldızı“ kinofabrikasi ashılıp, 1958-jılda oǵan „Ózbekfilm“ dep at berildi.
Jıllar dawamında studiyada Komil Yormatov, Nabi Ganiyev, Latif Fayziev, Zagid Sobitov, Ravil Botirov, Elyor Ishmuhamedov, Uchqun Nazarov, Shuhrat Abbosov, Ali Hamraev hám basqalar dóretiwshilik etti. Klassik kinofilmler qatarına „Tohir Zuhra“, 'Nasriddin Buxarada", „Maftuningman“, „Mahallada duv-duv gap“, " O'tkan kunlar" filmleri kiredi. Rejissyor Yusup Raziqovtiń pikrinshe, „Tashkent — nan qalası“ filmi kinostudiyanıń eń úlken jetiskenligi bolıp tabıladı.
1970-1980-jıllarda Sh. R. Rashidov járdeminde úsh iri tarıyxıy serial súwretke alındı: Olar Odil Yoqubov shıǵarması tiykarında „Uluǵbek ǵáziyneleri“, Oybek romanı tiykarında 10 bólimli „Alisher Navoiy“ videofilmi, 17 bólimli Kamil Yashin romanı tiykarında „Órtli jollar“
1990-jılda Pirimqul Qodirov romanı tiykarında 10 bólimli „Bobur“ tarıyxıy serialı tayarlandı.
1991-jıldan keyin
„Socialistikalıq haqıyqatlıq“ dáwirin qayta kórip shıǵıw 80-jıllar aqırındaǵı filmlerden („Siz kimsiz? “, „Tas but“, „Ásker ertegi“, „Jabayı“) baslanıp, birinshi ilimiy fantastika filmi „Abdullajon, yamasa Stiven Spilbergke arnalǵan“ (1991-jıl, rejissyor Zulfiqor Musoqov) hám „Tańǵa shekem“ filmleri bolıp tabıladı. Bul dáwirge kelip kinematografiya tarawında burılıs júz berdi, bul bolsa Yusup Roziqovtıń „Arator“, „Órtoq Boykenjaev“ sıyaqlı filmleriniń payda bolıwına alıp keldi. 1998-jıldan baslap kino kórkem óneri rawajlanıwınıń ekinshi basqıshı baslandı, bul milliy usıldı tańlaw menen xarakterlenedi ("M. Abzalovanıń „Shımıldıq“, S. Nazarmuhamedovtıń „Chayongul“, M. Radjabovtıń „Parij momo“, „Dilhiroj“, Yusup Raziqovtıń „Yodgor“, H. Nasimovtıń „Yodgor“, Yolqin To'ychiev hám Ayub Shaxobutdinovtıń „Qardaǵı lala“ „Bir tús ushın“).
Zamanagóy kino procesiniń ayrıqsha tárepi sonda, ózbek filmleri qoyılatuǵın kinoteatrlarǵa keletuǵın jaslardıń úlken auditoriyası qáliplesken. Bul basqıshqa kelip bir qatar filmler kinofestivallarǵa qatnasa baslaydı: „Jol bolsın“ (2006, rejissyor Tamara Kamalova ), „Vatan“, „Bulaq“ (Derek), „Jurt“, „Aspandaǵı jigitler“, „Yad“, „Soǵinch“ soxili", „Oidina“, " PS " . Ataqlı prokat filmleri: „Romeo hám Juletta“, „Boivaccia“, „Ketma“ filmleri usılar qatarınan bolıp tabıladı.
Murod Radjabov súwretke alınǵan „Super kelinchak“ va „Ichkuyov“ komediyaları sońǵı filmleri edi. Kinotanıwshı Gulnora Abikeevanıń pikirinshe, ózbek kinosı „filmler sanı sapadan ústin turatuǵın“ Hindistan tájiriybesine qaratılǵan. Ózbek kinosınıń klassikasi Shuhrat Abbosovtıń pikirine kóre, „elege shekem kúshli qarama-qarsılıq, ideyalar qarama-qarsılıǵı bolmaǵan filmler shıǵarılmaqta“. Kritik Rozika Mergenbayeva "Kim keminde 10 mıń AQSH dolları tapsa, kinofilm súwretke alıwı múmkin, kino qániygeleri olardı „xon-taxta“ — kesiw taxtasi deydi, yaǵnıy asıǵıs pirogtay tayarlanadı", dep aytıp ótedi.
Maǵlıwmatlarǵa kóre 2008-jılda „Milliy seriya“ mámleket baǵdarlaması qabıl etilip, bunıń ushın Tashkent qalasında studiya qurılǵan.
Hújjetli film
Hújjetli filmler „Ózbekfilm“nen tısqarı „Ózbektelefilm“, „Ózkinoxronika“ kinostudiyaları hám kommerciyalıq kinostudiyalarında da súwretke alınbaqta.
Animaciya
Birinshi animaciyalıq quwırshaq filmi 1965-jılda jaratılǵan hám „6x6 kvadratta“ dep atalǵan, „Batır shımshıq“ animaciyalıq multfilmi 1969-jılda ekranǵa shıǵarılǵan. „Ózbekfilm“ kinostudiyasında balalar ushın multfilmler súwretke alınǵan: „Tilsimli kóylek“ (1980), „Kók pil balası“ (1976 ), „Kva-Kva“ kvarteti (1977), „Tilsimli ánar haqqındaǵı ertek“ (1982), „Eski Usto ertekleri“ (1986) hám úlkenler tamashagóyleri ushın bolsa: „Jawın jawadı“ (1984), onıń prodyuseri Sergey Alibekov.
Ǵárezsizlik jıllarında tiykarınan milliy temalarǵa arnalǵan seksennen artıq multfilm jaratıldı. „Gúlal“ („Gúlal“) filmi xalıq aralıq festivallardıń abıraylı sıylıqları menen táǵdirlengen; „Bar, bereket“, „Búkir ashıq“, „Ur, toqpaq“, „Eki qońsı hám qawın“. Animaciya tarawında 2010-jılǵa kelip „Ózge planetalıq miyman“ atlı birinshi 3D multfilmi súwretke alınǵan. 2011-jılda ádebiy shıǵarmalar, xalıq ertek hám ráwiyatlarına tiykarlanǵan „Shıraq ápsanası“, „Gózzal quwırshaq“, „Jo‘raxon“, „Zumrad hám Qımbat“, „Isenbeyseń“ multfilmleri tayarlandı.
Film islep shıǵarıw
2004-jılda „Ózbekkino“ mámleketlik aksionerlik kompaniyası „Ózbekkino“ Milliy agentligine aylantırıldı. Tap sonday jaǵdayda „Qaraqalpaqkino“ agentligi júzege keldi. „Ózbekkino“nıń „Ózbekfilm“, „O'zkinohronika“, „Qaraqalpaqfilm“ kinostudiyaları, „5-studiya“ EMTO, sonıń menen birge, 14 aymaqlıq bólimleri bar. Bunnan tısqarı, kinematografiya salasında kino hám video ónimler jaratıw menen shuǵıllanatuǵın 700 ge jaqın kárxana, studiya hám dóretiwshilik awqamlar dizimge alınǵan.
Iri kinoteatrlardan biri Tashkenttegi Alisher Navoiy atındaǵı kino sarayı bolıp tabıladı. Bul 11 kinozal óz ishine 5 mıńǵa jaqın tamashagóydi sıydıra aladı. 2022-jıl sentyabr jaǵdayına kóre, Ózbekstanda 99 kinoteatr isleydi.
2020-jıllar
2019-jılda Firdavs Abduxoliqov „Ózbekkino“ bas direktorı etip tayınlanıwı menen Ózbekstan kinematografiyasında túpkilikli reformalar baslandı. 2020-jılda respublikamızdıń 200ge jaqın belgili kinematografları ashıq shaqırıq járiyalay otırıp, ol jaǵdayda barlıq tarawdıń wákillerin milliy kino máselelerin sheshiwge qosılıwǵa hám baslanǵan reformalardı qollap-quwatlawǵa shaqırdı. Reformalar, atap aytqanda, belgili rejissyorlar Ali Hamroev hám Qamara Kamalovalar tárepinen qollap-quwatlandı. Ózgerislerdiń maqsetke muwapıqlıǵı hám sapasına gúmanlardı rejissyor Zulfiqor Musoqov „Multiplikacion filmler kinostudiyasi“ DUK, „Respublika kinoprokat orayı“, „Kinoshılar úyi“ hám „Kino sanaatı xızmetkerlerin qayta tayarlaw hám mamanlıǵın asırıw orayı“ iskerlikleri tamamlanılıwınan pushaymanlanıp, ózgerislerdiń maqsetke muwapıqlıǵı hám sapasına kelispewshilik bildirdi. Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2021-jıl aprel ayında „Kino kórkem óneri hám kino sanaatın sapa tárepinen jańa basqıshqa kóteriw hám tarawdı mámleket tárepinen qollap-quwatlaw sistemasın jáne de jetilistiriw ilájları tuwrısında“ǵı pármanǵa qol qoyıw arqalı reformalardı baslawǵa jol ashtı. Pármanǵa muwapıq, „Ózbekkino“ Milliy agentligi Ózbekstan Kinematografiya agentligi dep qayta at berildi, aymaǵında jazǵı kinoteatr qurılǵan Kinoshılar úyi rekonstrukciya etildi, hám de hár jılı ótkeriletuǵın „Jipek jolı dúrdanası“ Tashkent xalıq aralıq kinofestivalı Aziya, Afrika hám Latın Amerikası xalıq aralıq kinofestivalınıń dawamshısı retinde engizildi hám 24 jıllıq tánepisten keyin dáslepki ret 2021-jıldıń gúzinde Tashkenttegi rekonstrukciya etilgen Kinoshılar úyinde bolıp ótti.
2021-jılda BDKInıń Tashkentte birinshi shet el filialı ashıldı. Timur Bekmambetov penen birgelikte Tashkentte animaciyalıq filmler mektep-studiyası ashıldı, onıń oqıwshıları „Xoja Nasriddin“ multfilmin islep shıǵarıw proceslerinde qatnasıp atır. 2022-jıldıń gúzinde Kinoshılar úyinde ǴMDAdaǵı eń iri DCP ekranı ornatıldı hám „Ózbekfilm“ kinokonserniniń eń jańa panoramalı pavilyonı prezentaciyası bolıp ótti. Onda Bahadır Yalańtush haqqında tarıyxıy film súwretke alıw jumısları alıp barılmaqta.
Sońǵı úsh jıl ishinde Ózbekstanda bir waqıttıń ózinde bir neshe joqarı sapalı filmler súwretke alındı, olar xalıq aralıq sıylıqlarǵa kandidat bolǵan.
Miroslav Klose
nobaý|[[Futbol|Miroslav Klose ]] Miroslav Klose juldiz futbolshi. Germaniyanin' milliy komandasi oyinshisi.
Ózbekstan kinematografiyası
Qospa joybarlar
Sońǵı eki jılda Ózbekstan Kinematografiya agentligi Prezident qararına muwapıq shet el kino dóretiwshileri menen sheriklikti rawajlandırmaqta. Birgelikte islep shıǵarıw boyınsha kelisimler, atap aytqanda, Belarus, AQSH , Italiya , Rossiya , Qazaqstan , Qırǵızstan , Yaponiya , Tájikstan wákilleri menen dúzildi. .
Aleksandr Geynrix
Aleksandr Geynrix Lokomotiv futbol klubinin' juldiz futbolshisi. O'zbekistanin' milliy komandasi oyinshisi.
The Carpenters
nobaý The Carpenters 1968-jıllardın' ataqlı toparı. Topardın' ag'zaları Richard Carpenter ha'm Karen Carpenter bolg'an.
Bjejnitska Veñgoja
Bjejnitska Veñgoja (polyak:Brzeźnicka Węgorza) Polshanın' arqa-batısında jaylasqan da'rya, Regadan bo'linip shıg'adı. Da'ryanın' bası Lobez ha'm Pomeraniyadaki Dravsko qalalarınan ag'ıp o'tedi.
Las palmas
Las palmas qala. Ispaniya da jaylasqan qala. Xalqi sani: 80,213 min'. Klimati : subtropik.
Mádeniyat
Mádeniyat qalası - Qaraqalpaqstan Respublikası Qaraózek rayonıda jaylasqan. Klimatı : keskin kontinental.
Çaldere
Çaldere (Túrkiya ) — Túrkiyanıń Erzincan wálayatı Kemaliye rayonına qaraslı awıl
Tarragona
Tarragona — İspaniyanın' shıg'ısında Jer orta ten'izinın' batıs ta'repinde jaylasqan qala. Xalqı : 134,085 min'. (2012) Klimatı : subtropik.
Mezosfera
Mezosfera – 50-90 km biyiklik aralig'inda jaylasip, hawanin' temperaturasi onin' to'mengi bo'leginde – 100C, joqarg'i bo'leginde bolsa – 1000C shekem pa'seyedi. Mezosferada tu'nde gu'mis ren'li bulutlar ko'riniwi mu'mkin.
Namibiya
thumb|right|250px| Namibiya bayrag'ı thumb|right|250px| Namibiyanın' Afrikadag'ı ornı
Namibiya (Republic of Namibia) — Qubla Afrikada jaylasqan mámleket. Paytaxtı - Vindxuk. Shama menen 2,108,665 milliong'a shamalas adam ha'zirde Namibiyada jasap kelmekte.
Prezident
Prezident (latınsha pre - "aldında" hám sedere - "otırıwshı", yaǵnıy qaraqalpaqsha "aldında otırıwshı") — qandayda bir shólkem, kompaniya, kásiplik awqamı, universitet yamasa mámleket basshısı lawazımı bolıp tabıladı. Bul sóz etimologiyalıq tariyxı tárepinen, qandayda bir jıynalısta yamasa bayramda eń aldında otırǵan kisi mánisinen kelip shıqqan. Prezident házirde kópshilik mámleketlerde saylap qoyılatuǵın mámleket baslıǵı. BMShǵa aǵza bolıp kirgen 190 nan aslam mámlekettiń 140 tan aslamında prezident lawazımı engizilgen.
Prezidentlik basqarıw forması birinshi márte AQShda 1787-jılı payda bolǵan.
Qaraqalpaqstan Respublikası tariyxında birinshi hám házirge shekemgi sońǵı prezidentlik lawazımın Dáwletbay Shámshetov 1991-1992-jılları iyelegen.
Balıq
Balıqlar (Pisces) — suw haywanlarının' parafiletik bo'legi. Olardın' 25,000 nan aslam tu'rleri bar, Balıqlar adamlar ushın kerekli awqat deregi esaplanadı.
Kemaliye
Kemaliye — Turkiyanıń Bursa wálayatınıń Keles rayonına qaraslı awıl.
11-iyul
Búgin xalıq aralıq shokolad kúni. Bul sáne 1995-jıldan baslap belgilenbekte. Alımlardıń aytıwınsha, shokoladtıń quramında adamdı demaldıratuǵın hámde nervtı tınıshlandıratuǵın elementler bar.
11-iyul Finlandiyada «Qulpınay karnavalı» kúni. Bayram kúni qalalarda kópshilikke barlıq qulpınaydan tayarlanǵan taǵamlar usınıladı. Olardan: qaymaqlı qulpınay, qulpınaylı muzqaymaq, qulpınaylı tort hám taǵı basqalar. Bul kúni kópshilik milliy kiyimlerin kiyip, qalanı seyil etedi. Esletip ótemiz, Finlandiyada eń úlken qulpınay plantaciyaları bar.
Búgin Mońǵoliyada «Nadom» bayramı ótkerilmekte. Bul bayram Mońǵoliyanıń milliy bayramı bolıp, bunda milliy sport túrleri boyınsha jarıslar shólkemlestiriledi. Olardan mońǵol gúresi, atshabar hám basqada jarıslar bolıp ótedi. Esletip ótemiz Nadom bayramı Mońǵoliyada 1921-jıldan baslap bayramlanbaqta.
Búgin dúnyajújlik xalıqlar kúni. Sáneniń belgileniwi mına qızıqlı derekten baslanǵan: 1987-jılı 11-iyul kúni saat 12:00de dúnyadaǵı 5 milliartınshı adam dúnyaǵa kelgen. Solay etip Birlesken milletler shólkemi baslaması menen bul sáneni xalıqlar kúni dep atap ótiw belgilendi.
Búgin Qıtayda teńiz kúni keń túrde belgilenbekte. Bul sáneni belgilew 2005-jıldan baslanǵanın atap ótiw orınlı.
1976-jılı Martin Frobisher ekspediciya shólkemlestirip, nátiyjesinde 11-iyul kúni Grenlandiya atawın ashtı.
1919-jılı 11-iyul sánesinde Gollandiyada 8 saatlıq jumıs kúni engizildi.
1984-jıldan baslap AQShta barlıq avtotransportlarda qáwipsizlik qayısı (bellik, remen) bolıwı shárt ekenligi járiyaladı.
Búgin Rossiyada «Shıraq operatorları» kúni. Bul kúni muzıkalı shıraqlar kompoziciyasınan keńnen paydalanıw ǵalabalasqan. Házirgi waqıtta muzıkalı shıraqlar kompoziciyası ásirese teatrlarda, koncert saxnalarında, bayram showlarında qollanılmaqta.
Botsvana
Botsvana (Republic of Botswana; setsvana tilinde Lefatshe la Botswana) — Qubla Afrikada jaylasqan mámleket. Paytaxtı - Gaborone. Shama menen 2,029,307 milliong'a shamalas adam ha'zirde Botsvanada jasap kelmekte.
Tyumen
Tyumen qala. Rossiya da jaylasqan qala, paytaxtı Tyumen wálayatı. Xalqi : 1,109,16 min'. Klimati : subtropik.
.ai
.ai — Anguilla ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Belorus mámleketlik universiteti
Belorus ma'mleketlik universiteti (Белару́скі дзяржа́ўны ўніверсітэ́т (універсітэ́т), qisqartilg'an ati (БДУ), 1921-shi jilda Minskte paydalaniwg'a tapsirilg'an ma'mleketlik universiteti. Ha'zirgi ku'nde, Belorussiyada en' abiroyli universitetlerdin' biri esaplanadi.
Valyuta
Valyuta (ital. valuta, lot. valere — qadirleniw, baha) — 1) Ma'mleketdın' pul birligi ha'm onın' tu'ri (altın, gu'mıs, qag'az); 2) shet ma'mleketlerdın' xalqara qollanıwshı pulları, sonın'day sol ma'mleketlerdın' pul birliginde ko'rsetilgen ha'm xalqara esapkitapta paydalanılatug'ın kredit ha'm to'lew hu'jjetlerı (veksellar, shekler, Plastik kartalar banknotlar ha'm b.). Valyuta ataması to'mendegıdey qo'llanılıwı mu'mkin:
.al
.al — Albaniya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän