cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pútkil dúnya statistika kúni
Pútkil dúnya statistika kúni (ingl. World Statistics Day) — birinshi márte 2010-jıldıń 20-oktyabrde belgilengen bayram kúni. Bul kúnge Birlesken Milletler Shólkeminiń statistikalıq komissiyası tárepinen tiykar salınǵan.
Birinshi ótkerilgen kúni bul bayramdı dúnyanıń 103 mámleketi, sol qatarda Afrika materiginiń 51 mámleketi belgiledi.
Siltewler
Pútkil dúnya statistika kúni saytı
Turin
thumb|right| Mole Antonelliana, Turin Turin (İt: Torino;) — Italiyada jaylasqan qala. Xalqı : 900,863 (2013) adam. Klimatı : Subtropik
Apelsin
thumb|right|250px| Apelsin nobaý|250px|Apelsin
Apelsin (Citrus sinensis ) — bir ósimlik túri.
Paxta
thumb|300px|Gawasha. Paxta gawasha hasili bolip tekstil o'nermentshiliginde ken'nen qolanilatin tabiyiy o'simlik. Qaraqalpaqstan'da paxta ondiriliwi SSSR dawrinde en' tiykarg'i diyqanshiliq tarawi esaplang'an.
Pingvin
Pingvin - qanatı kelte ha'm jin'ishke bolıp yeskekke aylang'an. Ayaqları denesinin' keyingi bo'limine tutasqanlıqtan wolar qurg'aqlıqta tik ju'redi. Yeskek qanatları ja'rdeminde wolar saatına 30 km tezlikte su'n'giy aladı. Antarktida Tınısh okeanı atawlarında, Avstraliya, Tu'slik Amerika ha'm Afrika jag'alarında tarqalg'an. Balıqlar ha'm shayan ta'rizliler menen azıqlanadı. Imperator pingvininin' boyı 120 sm, salmag'ı 45 kg keledi. Pingvinler koloniya bolıp uya saladı. Wolar suwıqqa ju'da' shıdamlı. Imperator pingvini qısta 60-70 C suwıqta ma'yek tuwıp, sho'je shıg'aradı.
Bangladesh
Bangladesh yaki rásmiy Bangladesh Respublikası — Qubla Aziyada jaylasqan mámleket. Paytaxtı Dakka qalası. Bangladesh Hind okeanınıń jaǵasında jaylasqan.
Bayıwlılar
Bayıwlı - u'kige qarag'anda biraz kishkene. Keshqurın sımg'a, tereklerdin' quwrap qalg'an shaqalarına qonıp alıp, jemtigin an'lıp wotıradı. Bul qus wo'simliklerge ziyan tiygizetug'ın qon'iz, shegirtke, kemiriwshilerdi joq yetip ju'da' u'lken payda beredı.
Palermo
"'Palermo'" Italiya da jaylasqan port qala. Xalqi : 263 min'. Klimati : Subtropik
Doha
right|thumb|
Doha — Qatardın paytaxtı. Xalqı : 1.351.000 (2016). Klimati : tropik.
Almurt
thumb|right|250px| Almurt
Almurt (Pyrus ) — bir ósimlik túri.
Siyshembi
Siyshembi parsı til parsısha se — úsh) — dúyshembi hám sárshembi arasındaǵı hápte kúni. AQShta ádette saylawlar siyshembi kúnleri bolıp ótedi. Latın Amerikası hám Ispaniyada 13-sáne siyshembige tuwrı kelgen kún áwmetsiz dep esaplanadı. Siyshembi — hápteniń dúyshembiden keyingi, sárshembiden aldınǵı ekinshi kúni. Qarań: Hápte.
Shabdal
thumb|right|250px| Shabdal
Shabdal (Prunus persica ) — bir miywe tu'ri.
Almeriya
Almería İspaniyada Andalusiya regiyonında jaylasqan qala. Almería provinsiyası quramına kiredi. Aymaǵı – 295 km2. Xalqı – 190,013 adam (2010).
Taekwando
thumb|250px| Taekwando sport turlerinin' biri.
Buddizm
thumb| [[Budda skulpturası]] Buddizm (sanskritshe – बुद्ध धर्म, buddha dharma buddanın' ilimi) – du'nya ju'zine ken'in taralg'an negizgi 3 dinnin' biri. B. z. b. V–VI İndiyanın' bu'gingi Bihar shtatında payda boldı. Buddizmnin' negizin salıwshı Siddhartha Gautama dep esaplanadı. Buddizm basqa ilim-an'lawlardı boyına oday sin'irdi ja'ne onın negizgi qag'ıydası jan iyesine jamanlıq jasamaw bolg'anlıqdan, jer ju'zine sog'ıssız taradı. Ha'zirgi gezde Buddizm dinin 1 mlrdqa jaqın adam uslanadı. Buddalıq diniy ilim ko'z-qaraslardın' quramalı sisteması b. t.
Isenim
Ahimsanı ju'zege asırıw ushın Buddizm Vedanı joqqa shıg'aradı. budda iliminde etika ma'selelerine ko'p kewil bo'lingen. Buddizmnin' negizine qorshag'an ortadan bo'linbey qarastırılatug'ın jeke adamdı asıra maqtaw ja'ne bolmıstı pu'tkil du'nya menen baylanısıp jatqan erekshe psixologiyalıq protsess retinde qabıllaw printsipleri alıng'an. Buddizmdegi negizgi en' iri bag'ıtlaar - hinayana ja'ne mahayana. Buddizm o'zinin' rawajlanıw barısında u'sh da'wirden o'tti: hinayana, ha'r kimdi tuwıw – o'liw aylanısınnan qutılıwdı u'yretetug'ın baslang'ısh danalıq mektebi (b.z.b. V a'. – b.z. bası); ekinshi, bodhisattva – qutqarıwshı ko'megi menen qutılıw; u'shinshi, mahayana (b. z. V a'.-ına deyin) gezi. mahayana negizinde budda (iso'kirek ko'zi ashılg'an) bolıwg'a mu'mkinlik beretug'ın jan'a paydalı usıllar diniy na'siyat berildi (V a'.-dan keyin). Ol vajrayana dep ataladı. Aziyanın' ko'plegen ellerinde Buddizm ha'zirgi gezdin' o'zinde ja'miyetlik ja'ne jalpı ma'ml. o'mirge a'hmiyetli ta'sir etip otır. Bul ellerdin' bir qatarında Buddizm memleketlik din bolıp esaplanadı. Imperialistler Buddizmnin' ta'sirin esapqa ala otırıp, bul dindi o'zinin' reaktsiyashıl sıyasıy maqsetlerine paydalanıwg'a tırısadı. Son'g'ı on jıllıqta neobuddizm yamasa metabuddizmnin' bir qatar jan'a bag'ıtları payda boldı. Ha'zirgi waqıtta budda uyımları Aziya ellerinde ha'r tu'rli ja'miyetlik rol atqaradı. Olardın' geybirewleri kolonializmge qarsı, ultlıq g'a'rezsizlik ushın gu'reske belsene qatısıwda. Bizdin' elimizde budda lamaitlerdin' izin quwıwshılardın' kishkene toparları Qalmaq, Buryat, Tuvada turadı. Buddizm ko'z-qarasına du'nyadan beziwshilik, jeke o'zine ta'nlik ta'n. Qanawshı ja'miyette baylıq, ku'sh, hu'kimet kimnin' qolında bolsa, sog'an jalbırı- nuw jer betindegi azap shekkeni ushın gu'nadan qutqaradı dep tu'sindiredi. Sonlıqtan adam o'tkinshi, jalg'an o'mir su'retug'ın mısal denesin oylamay, ma'n'gi o'mir su'retug'ın janın qutqarıwdın' qamın oylawı kerek. Bul – qanawshılar menen kelisiwdi diniy na'siyat beretug'ın Buddizm dinnin' reaktsiyalıq jaqlarınnan biri. Ol dindi qabıllag'an ellerdin' o'mirine a'dewır ta'sir jasadı. Buddizm taralıwı sinkretikalıq ma'deniy komplekslerdin' qurılıwına ta'sir etti. Bulardın' jiıyındısı budda uyımı – 1950 j. qurılg'an buddashılardın' du'nya ju'zlik doslıg'ı.
Buddizm ha'm sıyasat
Bir-birine belgili bir qatnastag'ı ja'miyetlik fenomenler. Buddizmnin' ja'miyetlik o'mirge ja'ne adamnın' o'mirlik minnetlerin anıqlawı tikkeley usı diniy isenim menen tıg'ız baylanıstı. Onın asa man'ızlı qag'ıydası turmıs men azap shegiwdi uqsastırıwında. Buddizm ja'miyetlik qatnaslardı o'zgertiwge, onı jaqsılawg'a ku'sh salmaydı. Ol adamlarg'a awqamnın' mu'sheleri retinde jaqsı halda ko'riniwi ushın du'zeliwge minnetlemeydi. Buddizm adamdı o'zi tuwg'an, o'mir su'rip otırg'an ja'miyetlik shınlıqtan alıslatıwg'a tırısadı. Usı orayda, Buddizmde ja'miyetlik doktrinanın' barlıgın sha'rtti tu'rde g'ana moyınlawg'a boladı.
Galatasaray S.K. (football)
Galatasaray Futbol klubi Istanbul qalasıniń futbol klubi.
Fernando Alonso
Fernando Alonso (29 iyul 1981); İspaniyalı Formula 1 jari'si' piloti', F1 Ja'han basqishlarinda qatnasqan. (2005-2006). ha'mde Scuderia Ferrari komandasi'nda oynag'an.
Catania
Catania — Italiyada Sitsiliya atawinda Jer orta ten'izinın' jag'asında jaylasqan port qala. Xalqı : 268 mın'. Klimati : Subtropik
Byenxoa
Byenxoa (óz atı Biên Hòa) — Vyetnam qublasında jaylasqan qala, Dongnay provinciyasınıń paytaxtı.
Jer maydanı: 268 km²
Xalqınıń sanı: 800.000 (2011)
Puerto-Riko
Puerto-Riko yaki rásmiy Puerto-Riko Respublikası — Oraylıq Amerikada jaylasqan mámleket. Paytaxtı — San-Xuan qalası.
Erik
thumb|right|250px| Erik
Erik (Prunus armeniaca ) — bir ósimlik túri.
Xans Kristian Anderson
Аndеrsеn Xаns Kristian  (02.04.1805, Оdensе q. — 1.8.1875, Kоpеngаgеn) — daniya jаzıwshısı. a'lemgе belgіlі bаlаlаr ha'm u'lkеnlеrgе аrnаlg'аn еrtеklеr аvtоrı.
“Imprоvizаtоr” (1835), “Теk skripkаshı” (1837), “qоs bаrоnеssа” (1-3, 1849) romаnlаrı, “Mulаt” piyesası, “Aqın bаzаrı” (1842) jоljаzbа оshеrktеr kіtаbı, “Mеnіn' o'mіrіnnin' еrtеgіsі” o'mіrbаyanlıq kіtаbı t.b. Shıg'аrmаlаrı a'lеm оqıwshılаrınа jаqsı tаnıs. Nеgіzіnеn, a'dеbiy еrtеkler, pоvеslеrı menen atag'ı shıqqan. “Bаlаlаrg'а аytılg'аn еrtеklеr” (1-3 kіt., 1835—37), “jаn'а еrteklеr” (1845 — 48), “Оgig'аlar” (1852 — 53) erteklerı tanılg'an. “qаyıspаs qаlаyı sоldаt” (1838), “Shoshqа bаg'ıwshı” (1841), “Bu'lbu'l” (1843), “Su'ykimsiz pаlаpаn” (1843), “qarshаqız” (1844), “ko'lеn'kе” (1847), “Аnа” (1848) t.b. Tаnilg'аn еrtеk kіtаplаrındа jazıwshı ha'm tаzаlıg'ı menen qızıqlıg'ı, a'dalat, jаqsılıq sеzіmlеrіn' аshıp ko'rsеtkеn.
Tasbaqa
Tasbaqalar — denesi arqa ha'm qarın ta'repinen su'wek ha'm mu'yizli bekkem kese sıyaqlı qalqan menen qaplang'an. Qalqanlar qabırg'alar, womırtqalar ha'm palwan su'yeklerı menen baylanısqan. Qa'wipli jag'day bolg'anda tasbaqalar basın, ayaqların ha'm quyrıg'ın qalqannın' ishine tartıp aladı. Tasbaqalaqdın' moynı uzın, bası ju'da' ha'reketshen' boladı.
15-mart
15 Mart, Gregoriyan kestesinde jıldın' 74. (Ayrım jıllarda 75.) ku'nidir.
Allod
Allod (grekshe - jerge tolıq iyelik yetiw) Batıs evropa feodal jámiyetınde áwladtan-áwladqa miyras bolıp wótetuǵın jer-múlik.
Dzyudo
thumb|right| Dzyudo - sport turleriniń biri.
UEFA kubogi 2001/2002
UEFA kubogi 2001/2002 -
Vigo
Vigo İspaniyada jaylasqan qala. Xalqi : 294,997 (2014) adam. Klimati : Subtropik Pontevedra
Boks
thumb|155px| Boks - sport turleriniń biri.
Atlanta
Atlanta - AQShta jaylasqan qala. Xalqınıń sanı 2,528,984 mıń adam. Klimatı subtropikalıq.
1619
1619 — 17 asirdin' bir jıllı.
Mila Nitich
Mila Nitich – pop-qosıqshı.
Coronel Fabriciano
Coronel Fabriciano, Braziliya.
Tennis
thumb| Tennis eki adam yaki eki kisilik ekki topar arasinda oynalatug'in sport oyini. Oyinshilar torli raketka menen rezina Tennis tobi raqibinin' maydanina urib tusiriwleri kerek. XIX asr aqirinda Evropada payda bolg'an bul oyin tezde dunyaga tarqaldi. Millionlar oyini bolmish tennis Olimpiya Oyinlari qatarina kiritilgen."Qirollar o`yini" esaplanadi.
Coronel Fabriciano
Aymaq: 221,049 km².
Xalqi': 105.037 (2009).
Atmosfera
Atmosfera hám onıń dúzilisi
Atmosfera (grekshe, puw — hawa qabıǵı) geografiyalıq qabıqtıń eń joqarı bólimin iyelegen, jeńil hám háreketsheń hawa qabıǵı. Ol Jerdiń basqa qabıqları menen turaqlı túrde baylanısta bolıp, óz ara tásir etisedi. Atmosferanıń tómengi shegarası Jer betinen, joqarǵı she- garası 2 mıń km biyiklikten ótedi. Atmosfera massasınıń 99,5% i 80 km ge shekem bolǵan tómengi qatlamına tuwra keledi. Atmosferanıń gaz quramın birinshi bolıp 1774-jılı franciyalı ilimpaz A. Lavuazye anıqlaǵan. Házir onıń quramında 78% azot, 21% kislorod hám 1% basqa gazler ushırasadı. Jer ózine tartıw kúshi menen hawanı uslap turadı. Sonıń ushın da, plane- tamızda at mosfera bar. Atmosfera qatlamlı dúzi liske iye. Olar bir-birinen tem peraturası, tıǵızlıǵı, basımı qusaǵan ózgeshe likleri menen ayırılıp turadı. Tómengi qatlam — troposfera (grekshe, burılıs) Quyash nurı hám Jerden qaytqan nur esabınan ısıydı. Hawa tempe raturası teńiz qáddinde +140C bolsa, troposferanıń joqarı shegarasında —550C qa shekem tómenleydi. Bul qatlamǵa atmosfera hawa massasınıń 80% i tuwra keledi. Hár túrli pro- cesler (suwdıń aylanba háreketi, jawın-shashınlar, samallar) sol qatlamda baqlanadı. Qalıńlıǵı ekvatorda 17 km, po lyuslarda 8 — 9 km. Hawanıń tem peraturası hár 100 m biyiklikke kóter- ilgende ortasha 0,60C su wıydı. Troposferadan joqa rıda stratosfera (50 — 55 km ge she kem), mezosfera (80 — 85 km ge shekem), termosfera (1000 km ge shekem), ekzosfera (2000 km ge shekem) jaylasqan
Klimat payda etiwshi faktorlar
Jer beti klimatınıń hár qıylı bolıwına, tiykarınan, úsh faktor tá sir etedi. Geografiyalıq keńlik fak torı temperatura, basım, hawa massaları hám úzliksiz samal- lardıń zonallıq tarqalıwına alıp keledi. Hawa temperaturası nıń Jer betinde tarqalıwı qu yash energiyasına baylanislı. Ekva tordan hár eki polyuslar tárep te hawanıń ortasha jıllıq temperaturası 25 — 260C tan –100C ǵa shekem tómenleydi. Klimattıń tiykarǵı kórsetkishi bolǵan jawın-shashın muǵdarı hám úzliksiz samallar klimattı payda etiwshi ekinshi faktor — atmosfera basımı hám hawa massalarına baylanıslı. Troposferanıń bir qıylı ózgeshelikke iye bolǵan úlken kólemdegi hawaları hawa massası dep ataladı. Jer júzinde ekvatorial (ıssı hám ıǵal), tropikalıq (ıssı hám qurǵaq), ortasha (jıllı hám ıǵal), polyuslıq, yaǵnıy arktika hám antarktika (suwıq hám qurǵaq) hawa massaları dep ataladı. Bular izbe-izlikte ekvatordan polyuslarǵa qaray hár eki yarımsharda almasadı. Úshinshi klimat payda etiwshi faktor — jer ústi dúzilisi tábi - yat kompleksleriniń hár qıylı bolıwına klimat arqalı tásir etedi.
Klimat poyasları
Ekvatordan polyuslerge qaray ıssılıqtıń ke- meyiwi hám de hár túrli keńliklerde jıl boyı yaki máwsimler boyınsha hár túrli hawa massalarınıń bolıwı sebepli jer júzinde 7 tiykarǵı hám 6 aralıq klimat poyasları júzege kelgen. Tiykarǵı poyaslarda jıl boyı atları tiyisli hawa tipi menen baylanıslı bir hawa massası boladı Aralıq poyaslarda hawa tipleri máwsimler boyınsha almasıp turadı
UEFA kubogi 2000/2001
UEFA kubogi 2000/2001 -
Qáreli
thumb|right|250px| Qárelı thumb|right|250px| Qárelı
Qárelı (Prunus domestica etc. spp. ) — bir ósimlik túri.
Xojeli
Xojeli - Qaraqalpaqstan Respublikasındaǵı qala. Nókis qalasınan 10 km uzaqlıqta jaylasqan. Xalqı sanı 121,8 (2018) adamdı quraydı. Klimatı : 	Relyefi tiykarınan tegislikten ibarat. Klimatı keskin kontinental. Jıllıq ortasha temperatura +11°. Yanvardıń ortasha temperaturası -6,9°, eń tómen temperatura -32°. Iyuldıń ortasha temperaturası +27,1°, eń joqarı temperatura +44°. Vegetaciya dáwiri 196 kún. Jılına 120 mm jawın-shashın túsedi. Xojelide paxta tazalaw, gerbish zavodı, paxta mayı, sút zavodları, tigiwshilik fabrikası, Nan, gósh kombinatları, gáz kompressor stantsiyası, 4 avtokárxana, miyribanlıq úyi, 20 ǵa jaqın ulıwma bilim beriw mektebi, kásip-óner kollejleri, 2 muzika, balalar hám óspirimler sport mektebi, xalıq teatrı, 4 mádeniyat úyi, 14 kitapxana, mádeniyat hám istiraxat baǵı hám estelik bar. Oraylıq emlewxana hám onıń bólimleri, poliklinika, 2 medicina dispanseri, hám tez járdem bólimi xızmet kórsetedi.
Xalmurat Saparov
Iskerligi hám dóretiwshiligi
Shayırdıń «Nálshe», «Jas usta», «Qurqıltay», «Baxıtlı balalıq», «Ayǵa ushıp barǵanda», «Meniń kúnlerim», "Jas asker"
Awır atletika
thumb|180px| thumb|180px| Awir atletika sport turlerinin' biri.
Xalmurat Saparov
Iskerligi hám dóretiwshiligi
«Quslar menen sırlasqanda», «Altın dáwran», «Watan suńqarı», «Tábiyat — óz úyim», «Quyash balalarımız»,
toplamları basılıp shıqtı.
Onıń «Jas usta» qosıqlar toplamı 1970-jılı Tashkentte basılıp shıqtı. «Qawınnıń shiresi», «Qasqırlar menen
betpe-bet» gúrrińler toplamı «Qaraqalpaqstan» baspasında jarıq kórdi.
Sıylıqları
Xalmurat Saparov 1984-jılı «Baxıtlı balalıq», «Qurqıltay», «Ayǵa ushıp barǵanda» hám «Jiyrentay» qosıqlar toplamları ushın Qaraqalpaqstan Respublikası Berdaq atındaǵı sıylıqtıń laureatı boldı.
Sonday-aq, oǵan Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri húrmetli ataǵı berildi.
Temir
Тemir (, Fe) — Меndelеvtın' da'wirlik sistemasının' 4 toparı 8 kategoriya elementı. Тa'rtip nоmеrı - 26.
Simvоlı
Тemir elеmеntinin' simvоlı - Fe (Fеrrum dep oqıladı).
1648
1648 — 17 asirdin' bir jıllı.
Milan
Milan (Milano, yaki "joldın ortası", — Italiyanın' ekinshi u'lken qalası, Lombardiya regiyonının' paytaxtı.
Milan - moda paytaxtı, belgili insaniyat orayı. Milanda Leonardo Da Vinchidin' biybaxa o'neri bolg'an "Sirli sham jarıqlıg'ı" saqlanadı.
Milan italyanları ha'm shet elli-lerge o'z belgili festivaları - moda ko'rgizbeleri, ha'm ma'deniy waqıyalarg'a jalp etedi. Duom esteligi, Viktor Emmanuel galeriyası ha'm La Skala teatrı da sol jerde jaylasqan. Milanın' Duom maydanında bir neshe diqqatqa ılayıq a'bida estelikler bar - Viktor Emmanuil esteligi, Emmanuil galereyası.
Duomo esteligi Milanın' tiykarg'ı tamasha qılınatug'ın jeri. Har ku'n sag'at 9.00-12.00 ha'm 14.30-18.00 ge shekem ashıq boladı. Esteliktin' birinshi tasın 1386-shi jılda baslansa da, ol 1813-shi jılda qurıp pitkerilgen. Estelik du'nyada gotika uslubı en' ko'p qolanılg'an esteliklerden biri.
Erkole Roza ta'repinnen qurılg'an Viktor Emmanuil esteligi Duomo meydanının' orayı ha'm turistlerdin' en' toplanatug'ın jeri.
Viktor Emmanuil galereyası jen'is tawı motivli kiriw menen baslanadı ha'm kishi ko'shelerde dawam etedi. Ha'r ku'ni galereya qalanın' ma'deniy o'mirinin' orayına aylanadı. Bul aralıqda belgili, kafe ha'm restoranlar jaylasqan. Galereyanın' orayı gu'nbezinin' aldında bolsa mozaykalı o'gizdi ko'riwge boladı. Ra'wayatlarg'a qarag'anda, eger 3 sag'at esteliktin' ishinde jasap, onın' basında qonsan'ız arzıwınız a'melge asadı eken.
Tariyxı ha'm Ulıwma mag'lıwmat
Eger Roma Italiyanın' paytaxtı bolsa, Milan en' u'lken italyan regionu bolg'an Lombardiyanın' paytaxtıdır. Milan Italiyanın' u'lkenligi boyınsha ekinshi qalası ha'm u'lkenin' siyasiy-ekonomikalıq orayı. qala ten'iz qa'dinen 100 metr ba'lentlikde jaylasqan. nemisshe "Mayland" atalg'an Milan so'zinin' mag'ınası latın tilinen awdarg'anda "ken'likte jarıspa" degen mag'ananı an'latadı. Milan eramızdan aldıng'ı 6-5-shı a'sirlerde gallar (francuzlar) ta'repinen salınıp. Uzun tariyxı boyunsha pu'tin Evropa basqınshıları Milandı basıp alıwg'a ha'reket qılg'an. Milan bir neshe da'wir, u'lken Rim İmperiyasının' paytaxtı bolıp. 1157-shi jılda Milan g'a'rezsiz bolsa da, bu, ko'p waqıtg'a sozılmadı. 1277-shi jıldan 1500-jılg'a shekem Milandı Viskont ha'm Sforts su'lalası basıp alg'an. Ha'mde bul da'wirlerde de qalada bir neshe ta'riyxiy estelikler qurılg'an.
Geografiyası
Milan qalası Italiyanın' arqasında, Padana tekisliginde (it. Pianura Padana), Olana ha'm Lambro saylarının' boylarında jaylasqan.
Xalqı
2010-jılg'ı mag'lıwmatlarg'a ko're Milanın' xalqı sanı 1,3 milliyon adamdı qurag'an.
Transportı
240 px|left|thumb|Malpensa Hawa jolları ko'rinisi
Milan qa'dimnen Italiyanın' en' u'lken avtomobil magistralı orayı bolg'an. Basqada, A1 (Rim - Neapol), A4 (Turin - Triest), A7 (Genua), A8/A9 ha'm dairaw A50(batıs)/A51(shıg'ıs)/A52(arqa) avtomobil magistralları bir birine baylanısqan.
Hawa jolları transportı
Milan eki Malpensa ha'm Linate du'nya ju'zlik hawa portlarına iye. Milannan biraz aralıq uzaqda jaylasqan Malpensa du'nya ju'zlik hawa portı ha'zirgi waqıtda tranzit ushıwlar u'shın bir mo'njellengen. qalada intensiv temir jol baylanısı (Malpensa express) bar. Linate Hawa portı qala orayında jaylasqan ha'mde evropadag'ı ha'm jerli ushıwlarg'a, "Orio al Serio bei Bergamo" bolsa daqa kishi hawa bolıp ko'binshe ushıw, karter ushıwlarg'a ha'm ju'k tasıwlarında xizmet ko'rsetedi. Milanın' hawa portları elde 30 million jollawshını tasıw mu'mkinshiligine iye.
Temir jolları transportı
Oraylıq Milan (it. Milano Centrale) — 1931 shi jılda qurılg'an, evropanın en' u'lken temir jol vokzallarınnan sanaladı. Vokzal Art Deco u'slubında qurılg'an. Gu'mbezinin' uzınlıg'ı 341 m, ba'lentligi 66.500 m², ima'ratdın' fasadı 200 m, 24 platformag'a ha'm ku'ndelik 330 000, jollawshı tasıw mu'mkinshiligine iye. "S" (Suburban Railway Service) temir jol xizmeti 8 beketge iye bolıp ko'binshe qala-a'trapi, qalalar-ara ha'm "R" regional  ko'rinistegi tasıwlardı a'melge asıradı.
Ko'lik transportı
240 px|thumb|Milan traleybusı Evropada u'lken tramvay ha'm traleybus orayı esaplanadı.
Traleybus kestesi Metro 25px {| | valign="top" |
Bari
Bari — Italiyada jaylasqan qala. Xalqi : 322,751 (2013) Klimati : subtropik
Miniatyura
Miniatyura (francuzsha - miniature, latınsha minium - qızıl boyaw) ko'rkem usılları ju'da' sulıw bolg'an kishkene ko'lemlı su'wretlew wo'nerinin' shıg'armaları. Worta a'sir qoljazbaların ko'rkemlik jag'ınan bayıtıw ushın jaratılg'an ko'rkem ıqsham qolaylı su'wretler toplamı.
Anar
thumb|right|250px| Anar
Anar (Punica granatum ) — bir ósimlik túri.
Limon
thumb|250px| Limon
Limon (Citrus × limon ) — bir o'simlik tu'ri.Limon ayazlawda eñ nirinshi jàrdemshi wazıypanı òteydi. Bunnan tısqarı onıñ paydalı qàsiyetleri kòp bolıp, sol sebepli onı ayyem zamanlardan berli azıq-awqat sıpatında qollanılıp kelmektemiz.
* òzinde kòp biriktiriwshi toqıma hàm kislotalardi saqlaydı
* gormonlar turaqlılıģın tàmiyinleydi.
Qollanıwģa bolmaytuģın jaģdaylar
* asqazan ymasa isheklerde jara bolsa
* sitrus miywelerge alergiya bolģan jaģdayda
* pankreatitke shalinģan bolsañiz.
1665
1665 — 17 asirdin' bir jıllı.
Qállibek Kamalov
Qállibek Kamalov (1926-jılda tuwılǵan) — qaraqalpaq mámleketlik ǵayratkeri, Ministrler Soveti baslıǵı (1963—1984).
Bilimlendiriwi
1947-jılda Qaraqalpaq Mámleketlik Universitetin tamamlaǵan.
Miynet iskerligi
1942—1947-jıllarda orta mektep oqıtıwshısı sıpatında jumıs islegen. 1947-jıldan mámleket hámeldarı retindegi iskerligi baslanǵan. 1949-jılda oblastlıq jaslar shólkemi birinshi xatkeri etip tayınlandı. 1951—1952-jıllarda Qaraqalpaqstan ASSR ministrler keńesi baslıǵınıń orınbasarı, 1952—1953-jıllarda Nókis qala atqarıw keńesi baslıǵı, 1953—1956-jıllarda Qaraqalpaqstan kommunal xızmetler ministri, 1956—1958-jıllarda Qaraqalpaqstan transport ministri, 1958—1959-jıllarda Qaraqalpaqstan ASSR KP MK 1-xatkeri, 1959—1963-jıllarda Qaraqalpaqstan ASSR minisrler keńesi baslıǵı, 1963—1984-jıllarda Qaraqalpaqstan ASSR KP MK 1-xatkeri, 1984—1986-jıllarda SSSRnıń Kostansa (Ruminiya) daǵı konsulı wáziypalarında iskerlik alıp barǵan. Ulıwma esapta 6 márte burınǵı Awqam Joqarı Keńesine deputat etip saylaǵan. Paxta isi boyınsha sudlanǵan.
Kitapları
Qallibek Kámalov «El xızmetinde» estelik kitabınıń avtorı bolıp tabıladı ."Sharof Rashidovtıń tapsırmasına tiykarlanıp, 1963-jıl erte báhárde Tashkentten baǵshılıq tarawınıń akademigi esaplanǵan ataqlı baǵman Rizamat aǵanı respublikamızǵa mirát ettik. Áne sol aqsaqal basshılıǵında Nókistegi joqarı hám orta arnawlı oqıw orınlarınıń studentleri járdeminde derlik 2 mıń gektar maydanǵa túrli miyweli terek nálleri egildi. Usı baǵdı ónimge kirgenine shekem úsh-tórt jıl waqıt dawamında mámleket aqshası esabınan saqlap-abaylap, kútim berdik"
Shańaraǵı
Qallibek Kámalovtıń qızı Sharof Rashidovtıń balası — Ilhamǵa turmısqa shıqqan. 1949-jıl Lyubov Semyonovna Kamalova (1927-2022) menen turmıs qurǵan. 4 perzenti bar. Balası — Murat Kamalov Joqarǵı Keńes baslıǵı bolǵan (2020-2022-jıllar). Ol Sharof Rashidovtıń jiyenine úylengen.
Oslo
260px|thumb|right|Oslo Oslo — Norvegiyanıń Paytaxtı. Xalqı: 1,958 mıń. Klimatı: Subtropik
.az
.az - Ázerbayjannıń internet domeni.
Canta
Canta - Peru batıs bóleginde jaylasqan Lima regionindegi qalasha esaplanadı. Qala Chillon dáryası boyında jaylasqan hám Kanta wálayatınıń paytaxtı esaplanadı. Xalqı 2, 385 kisi ( 2017 yilgi xalıqtı dizimge alıw daǵı maǵlıwmatlar ), ol sonıń menen birge, Canta rayonınıń paytaxtı esaplanadı. Jimligi hám tábiyiy landshaftlarınıń gózzallıǵı sebepli Limadan kelgen sayaxatshılar tez-tez keledi. Qala teńiz boyinan 2819 m biyiklikte jaylasqan.
Kelip shıǵiwı
Canta sózi áyyemgi xalıq sóyleytuǵin kauki tilinen alınǵan bolıp, olardıń mánisin tómendegi eki mánis penen kórsetiw múmkin:
Geografiyası
Qala Limadan103 kilometr araliqta jaylasqan, shama menen úsh saatlıq avtobusda Pontificia Universidad Catolica del Perudan geografiya studentleri keledi. Obrajillo kishi qalası jaqın jaylasqan esaplanadı.
Tarıyxı
XVI asirde bir waqtıniń ózinde arqaǵa  Inca Pachacutec húkimranlıq etken. Ispaniya konkistadorlari Kantani gullep-jasnaǵan orında taptı. Bul Don Nikolas de Riberaga posilka sıyaqlı berildi. Ispaniya qurallig`inan ǵárezsizlik ushın kampaniya waqtında onıń xalqi azatlıq jumısın kúshli qollap -quwatladi. Onıń ushın 1839 jılda ol " qaharman awıl" dep daǵaza etilgen.
Aşgabat FK
Aşgabat FK ha'zirgi waqıtda Túrkmenstan Joqarı Ligasında belesiwdi dawam etirip atır.
Tyias Browning
Browning oraylıq qorǵawshı sipatında oynawdan tısqarı, oń qanat qorǵawshısı sıpatında da oynay aladı.
Aşgabat FK
Túrkmenstanın' joqarı ligasının' 2 ma'rte chempionı Aşgabat futbol klubı 2006-nshi jılldan beri joqarı ligada oyınlar o'tkizip atır. klub 2007 ha'm 2008-nshi jıllarda chempion bolg'an.
Tyias Browning
Jaslar komandasi
Browning Angliyaniń Liverpool qalasinda tuwilǵan. Ol o'ziniń Wigan Athletictaǵi komandalaslari Li Nikolls ha'm Jek Fillips penen bir mektepte oqiǵan. Ol Qitay qurama komandasinda oynaw huquqina iye bolǵan, buniń sebebi oniń anasi ta'repinen babasi Ying-Ving Chiang (1939-1992), Angliyaniń Maklesfild qalasinda aspaz bolip islegen, Qitaydiń Sinxuy okrugindaǵi Meige awilinan Angliyaǵa ko'ship kelgen. Oniń ana ta'repinen babasi qara ta'nli britaniyaliq hayalǵa u'ylengen. 2019-jılda Browning Qitay puqaraliǵin qabil etken.
Klubtaǵi iskerligi
Browning "Everton"ǵa 2004-jılda on jasina kelip qosilǵan. "Everton"ǵa o'tkenge shekem segiz ay dawaminda jergilikli komandada oynaǵan ."Everton" jaslar komandasina o'tkeninen soń, Browning klub qorinda oynap baslaǵan ha'm ol jerde tiykarǵi quram oyinshisina aylanǵan. Keyin ol 2010/11-jılǵi ma'wsimde Everton Reservesqa U18 Premer-liga chempionliǵin qolǵa kiritiwde ja'rdem bergen. Browning klub qorinda rawajlanip, ol jerdegi iskerligi dawaminda oń qanat qorǵawshisi poziciyasinda oynaǵan.
Guangzhou Evergrande
2019-jıldiń 20-fevralinda Browning na'malim to'lem ornina Qitay Superligasiniń "Guangzhou Evergrand" klubina o'tken. 2019-jıldiń 5-martinda ol OChL-2019 sheńberinde Yaponiya niń "Sanfrecce Hirosima" komandasina qarsi o'z u'yinde 2:0 esabinda jeńiske erisken halinda klub quraminda debyut qilǵan.
Shanghai Port F.C
2022-jıldiń 22-avgustinda Browning Qitay Superligasiniń "Shanhay Port" klubina o'tken.
Xaliqaraliq iskerligi
Browning Angliyani 17 jas, 19 jas ha'm 21 jasqa shekem bolǵan tipte qorǵaǵan. 2010-jılda Browning 4 ma'rte, Angliya U17 ushin maydanǵa tu'sken, atap aytqanda, Nordic turnirine shaqirilǵan. 2013-jıldiń mart ayinda Browning Angliya U19 qurama komandasina da'slepki ma'rte shaqiriw aladi ha'm Túrkiya U19 qurama komandasi u'stinen 1:0 esabinda jeńiske erisedi. Ol 19 jasqa shekem bolǵan qurama komanda qatarinda to'rt oyinda maydanǵa tu'sken.
2014-jıl may ayinda Browning birinshi ma'rte 21 jasqa shekem bolǵanlar qurama komandasina shaqirilǵan. 2014-jıl 22-may ku'ni Browning Angliya U21 qurama komandasinda debyut qilǵan ha'm oyinda Qatar U21 u'stinen 3:0 esapta jeńiske erisken. Browning 2020-jılda Qitay qurama komandasina da'slepki ma'rte shaqiriw alǵan, biraq xaliqaraliq maydandaǵi debyutin 2021-jıl 30-may ku'ni Guamǵa qarsi Ja'ha'n chempionati saralaw oyininda o'tkergen.
Aziya Kubogi 2004
Aziya kubogi Qıtay 2004 年亚洲杯足球赛 final basqıshı Qıtay'da 17 iyun ha'm 7 Avgust ku'nlerı arasında bolıp o'tdı. Pekin'degı final oyınında Qıtay' menen yaponya oyında chempion bolg'an.
Shiye
Shiye (Prunus sp. ) — bir o'simlik tu'ri.
Wilhelm Roentgen
220px|nobaý|Wilhelm Rentgen Wilhelm Conrad Röntgen (27-mart 1845-10-fevral 1923) ataqlı fizik ilimpaz ha'm bolg'an.
Yarmarka
Yarmarka - ko'tere sawda bolatug'ın, tu'rli mámleket sawdagerlerı qatnasatug'ın, zat satıw ha'm almastırıw wornının' atı esaplanadı. Yarmakalardın' tiykarg'ı maqseti qa'ridarlardı tovarlar benen vositashilarsiz, tanistiriw ha'm u'lgirji ha'm shekene sawdanı uyımlastırwdan iba'rat. Yarmarka, islep shig'arilatug'ın ha'm bazarg'a shig'ariwg'a mo'njelengen tovar tuwrısında mag'lıwmat berıw. Yarmarka universal, ko'p tarmaqli ha'm ixtisaslasqan boladi (mas, texnika, q.x., xalıq xojalıg'ı tovarları, azıq-awqat ha'm basqalar).
1636
1636 — 17 asirdin' bir jıllı.
1185
1185 — 12 asirdin' bir jıllı.
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford (aytılıwı: Ernest Rezerford; 1871-jıl 30-avgust Spring Gruv, 1937-jıl 19-oktyabr Kembridj) — inglis fizigi, kelib shıg'ıwı Jan'a Zelandiyalıq. Yadrolıq fizikanın' «atası» retinde tanılg'an, atomnın' planetar modelın jaratqan. 1908-jılda ximiya boyınsha Nobel sıylıg'ı jen'impazı bolg'an. London patshallıq ja'miyeti ag'zası (1903 jıldan). R. 1907— 19 jıllar Manchester, 1919 jıldan dan Kembridj u'n-ti professorı ha'm bir waqıtdın' o'zinde Kavendish lab. direktorı. R. 1903 jılda F. Soddi menen birgelikde radioaktiv jemiriliw nazariyasın jaratdı ha'm bir element atomının' basqa element atomına aylanıwın ispatlab berdi. 1911 jılda atomnın' Quyash sistemasına uqsas planetar modelin jaratdı. Sol modelge tiykarlanıp 1913 jılda N Bor atom du'zilisinin' kvant nazariyasın ha'm spektrlar nazariyasın jaratdı. 1919 jılda azotdı kislorodg'a aylantırg'an birinshi jasama yadro reaksiyasın a'melga asırdı; bul menen ha'zirgi zaman yadro fizikasına tiykar saldı. Sol waqıtdan baslap R. atom yadroların tez ju'riwshi za'rreler ta'sirinde jasama jol menen o'zgertiriw ma'seleleri menen shug'ıllana basladı. 1921 jılda ol neytral za'rreler — neytronlardın' barlıg'ı tuwrısındag'ı pikirdi wortag'a tasladı. 1932 jılda R.din' sha'kirti J. Chedvik neytrondı oylap taptı.
Rutherford ko'pqana fizikler (G. Mozli, J. Chedvik, J.D. Kokroft, M.L. E.Olifant, N. Bor, X. Geyger, O. Gan, P.L.AGyapitsa ha'm b.)dı tarbiyalap jetistirdi. Nobel sıylıg'ı laureatı (1908).
Balalıq jılları
Rutherford jan'a Zelandiyanın' Nelson qalası jaqınımdag'ı kishi Srping Gruv (ing. Spring Groove; ha'zirgi Brightwater) awılında tuwılg'an. Atası — James Rutherford, anası — Martha Thompson. Ernest 12 balanın' 4-shisi bolg'an.
Ilimiy o'miri
Atom du'zilisi ha'm radioktivlikdi izert qılıw boyınsha belgili inglis alımı, yadro fizikasının' jaratıwshılarınan biri. E. Rutherford London patshalıq ja'miyeti — Angliya pa'nler akademiyasının' ag'zası edi, ja'handegi tu'rli ma'mleketlerdin' 30 dan artıq akademiyaları ha'm ilimiy jamiyetlerinin' veteran ag'zası edi. 1908-jılda ol radioaktivlikdi izert qılıwg'a tiyisli isleri ushın Nobel sıylıg'ı jen'impazı boldı. 1898-jılda Rutherford radioaktivlik ha'diysesin u'yreniwge kirisdi. Onın' bul tarawdag'ı birinshi u'lken oylap tabıwshılıg'ı uran shıg'aratug'ın nurlanıwdın' bir bo'lekli emesligin anıqlaw edi. Sonday qılıp, pa'nge radioaktivlik haqqında birinshi martta α- va β- nurlar haqqındag'ı ideya kirdi. (Alfa jemiriliw ha'm Beta jemiriliw). Sol jıldın' o'zinde Rutherford o'z ilimiy jumısın baslag'an Kembridj (Cambridge) dag'ı Cavendish laboratoriyasın taslap, Kanadag'a ko'ship o'tdi. Bul jerde ol Monreal u'niversitetinin' professorı qılıp tayınlanadı. Alımnın' ko'pqana kerekli oylap tabıwshılıqları a'ne sol ilimiy oray menen baylanıslı. 1900-jılda ol jan'a radioaktiv element — Toriy emanatsiyasın oylap taptı. 1901—1903 jıllarda inglis alımı Frederick Soddy menen birgelikde teksiriwler alıp bardı, natiyjede bir elementdin' basqa elementke tabiyiy aylanıwı oylap tabıldı ha'm atomlardın' radiokativ jemiriliw nazariyası islep shıg'ıldı. 1907-jılda Rutherford Angliyag'a qaytadı ha'm Manchester u'niversitetinde isleydi. Ol jerde 1908-jılda ol alfa za'rrenin' geliydin' ekki ma'rte ionlasqan atomı ekenligin u'zil-kesil ispatladı. 1911-jılda Rutherford maqala baspa qılıp, onda atomnın' yadro (planetar) modelın oylap taptı. 1913-jılda Niels Bohr ha'm Henry Moseley isleri payda boldı, olardın' a'melge asıwında E. Rutherfordtın' izertlewleri ko'p da'rejede ta'sir yetdi. En' son'ında, 1919-jıllda alım elementlerdin' jasama o'zgertiriliwi mu'mkinligı haqqındag'ı sheshımge keledi. E. Rutherford jan'a atomistikanın' tiykarshısı boldı.
PHP
PHP (/pi:.eɪtʃ.pi:/ inglizshe PHP: Hypertext Preprocessor — «PHP: gipertekst preprocessorı»; dáslebinde PHP/FI (Personal Home Page / Form Interpreter) dep atalǵan, són, onıń ataması Personal Home Page Tools — «Personallıq web-betlerdi jaratıw quralları» ataması menen tanılǵan) — C programmalastırıw tili tiykarında jaratılǵan, web-qosımshalardı islep shıǵarıw ushın arnalǵan hám házirgi kúndegi eń keń tarqalǵan skriptli til. Házirgi waqıtta kopshilik hosting-provayderler tárepinen qollap-quwatlanıwshı dinamikalıq web-saytlardı jaratıw ushın isletiletuǵın dáslepki orınlarda turıwshı tillerden biri bolıp esaplanadı. .
Til hám onıń interpretatorları (Zend Engine) ashıq kodlı joybardıń bir bólegi retinde islep shıǵarıp hám rawajlandırıp kelmekte. Joybar óziniń licenziyasına iye hám ol GNU GPL menen durıs kelmeydi.
PHP bul web programmalastırıw tarawındaǵı eń zor oylap tabıwlardıń biri bolıp esaplanadı. Eger de biz insan denesindegi súyeklerdi HTML, onıń terisin CSS dep esaplasaq, onda PHP tikkeley insanniń miyi retinde qaraladı. Óytkeni, PHP tili oylaw hám pikirlew qásiyetine iye. Demek, sayttıń qaysı bóliminde PHP kodlardı isletemiz?
Xalqabad
Xalqabad - (rus: Xалкабад, ing: Khalkabad) Qaraqalpaqstan Respublikası Kegeyli rayonı aymaǵına kiriwshi qalasha. Xalqabad Shımbay-Nókis jolında, Nókisten 28 km arqada jaylasqan. 1996-jılǵa shekem qala statusında bolǵan.
PHP
Bul sorawǵa PHP kodların endi úyrenip atırǵan adam juwap taba almawı tábiyiy, biraq, azǵana kod jazıwdan xabarı bar adam, usı da sorawma dep aytıwı anıq. PHP kodların biz sayttiń ózgeriwshileri bar hámme bóliminde, izlew, dizimnen ótiw, saytqa kiriw, baza menen islew, bazaǵa maǵlıwmat kiritiw hám maǵlıwmatlardı redaktorlawda, ulıwmalastırıp aytqanda zárúzlik bolǵan hámme orında PHP tilin paydalanıw múmkin. PHP tilin bilgen adam web-programmalastırıw tarawında keń imkaniyatlarǵa iye boladı.
Nayrobi
Nayrobi (Nairobi) — Kenyanın' paytaxtı. Xalqı sanı : 2,940,911 (2007). Klimatı ekvatorial, mussonlı.
PHP
PHP bul web-saytlar hám web-qosımshalar jaratıw ushın júdá qolaylı til bolıp esaplanadı. PHP fayllardı kóriw ushın arnawlı lokal-serverler (Denwer, OpenServer) yamasa hosting xızmetin usınıs etiwshi saytlardan arnawlı orınlar kerek boladı. Úyreniwdi endi baslap atırģanlar ushın Openserver lokal-serveri túsinikli hám ańsat. OpenServer quramalı bolǵanı menen kóp qolaylılıqlarǵa iye. PHP fayldıń tiykarģı keńeytpesi *.php.
Hababam sınıfı
Hababam Sınıfı (film seriyası)
Lyublyana
Lyublyana — Sloveniyanın' paytaxtı. Lyublyanitse da'ryası boyında, onın' Sava da'ryasına quyılıwı jaqınında jaylasqan. Xalqı 270,5 mın' adam (2000). Transport jolları tu'yini. Aeroporti xalqara a'hmiyetke iye. Mashinasazlıq ha'm metallsazlıq (iri gidrokuwırlar zavodı, elektrotexnika buyımları, priborlar i.sh.) sanaatları rawajlang'an. Ximiya, poligrafiya, farmatsevtika, ka'n-ayaq kiyim, ag'ashsazlıq, toqımashılıq, azıq-awqat sanaatı ka'rxonaları bar. Sloveniya pa'n ha'm ko'rkem o'ner akademiyası, u'niversitet (1595), filarmoniya (1702), yadro izertlew inti ha'm b. ilmiy izertlew mekemeleri, milliy, etnografiya muzeylerı, kitapxanalar, milliy ha'm zamanago'y galereyalar bar. Turizm rawajlang'an. Xalqara yarmarkalar o'tkiziledi. L. slavyanlar awılı spatında 1144 jıldan belgili bolg'an. 13-a.din' 2-yarımınan qala, Krayna tariyxiy wa'layatının' administrativ orayı. . 1335—1918 jıllarda (waqıtı menen) gabsburglar hu'kimranlıgı astında bolg'an. 1918 jılda Serb, xorvat ha'm slovenlar patshalıg'ı (1929 jıldan Yugoslaviya) payda bolıwı menen L. — Sloveniya, 1992 jıldan ga'rezsiz Sloveniya Respublikası paytaxtı. Arxitekturalıq esteliklerden Grad qasiri (9—19-a.ler), yepiskop sarayı (16—18-a.ler), shirkewler, San-Nikolay soborı (18—19-a.ler), ratusha, opera teatrı ima'ratı ha'm b. saqlang'an.
PHP
Qollanıw tarawları
Tildiń web-programmalastırıw tarawındaǵı tanıqlılıǵı, web-qosımshalardı islep shıǵarıwdaǵı úlken kólemdegi toplamı hám qosımsha modullerdiń bar bolıwı, parqı hám artıqmashılılıǵı arqalı belgilenedi.
Hababam sınıfı
Xababam klası, yaǵnıy qaraqalpaqsha tártipke baǵınbaytuǵınlardan jıynalǵan klass - Rifat Ilgazdıń Xababam klası kitaplar seriyasınan qurastırılǵan filmler seriyası. Seriyadaǵı birinshi film 1975-jılı túsirilgen "Hababam Sınıfı" bólimi. Onnan keyin 1975-jılǵı «Hababam sınıfı sınıfta kaldı» (Xababam klası klasta qaldı), 1976-jılı «Hababam sınıfı uyanıyor» (Xababam klası oyanıp atır), 1977-jılı «Hababam sınıfı tatilde» (Xababam klası demalısta), 1978-jılı «Hababam sınıfı dokuz doğuruyor» (Xababam klası toǵız tuwadı) jáne 1981-jılı «Hababam sınıfı güle güle» (Xababam klası xosh bol) filmleri. Seriyadaǵı jańa áwlad filmleri: 2003-jılǵı «Hababam sınıfı merhaba» (Xababam klası sálem), 2004-jılǵı «Hababam sınıfı askerde» (Xababam klası áskerlikte), 2005-jılǵı «Hababam sınıfı üç buçuk» (Xababam klası úsh yarım), 2019-jılǵı «Hababam sınıfı yeniden» (Xababam klası jańadan) jáne 2020-jılǵı «Hababam sınıfı yaz oyunları» (Xababam klası jaz oyınları.
PHP
Qosımsha múmkinshilikleri
Til Netscape standartlarına bola, HTTP cookie-faylların avtomatikalıq túrde qollap-quwatlaydı.
Hababam sınıfı
Xronologiya
Hababam Sınıfı 1975-jıldan berli súwretke túsirilip baslanǵan filmler seriyası
PHP
Tariyxı
1994-jılı PHP tiliniń jaratıwshısı Rasmus Lerdorf óziniń saytına kiriwshi klientler ushın Perl programmalastırıw tilinde arnawlı qabıq programma jazıp ámelde qollaǵan.
Qarlıǵash
Qarlıǵash — denesiniń arqası kókshil-qara, qarın tárepi aq, mańlayı hám moynı qızǵısh-qońır, qanatları jińishke hám uzın, quyrıǵı uzın bolıp yekige ayırılǵan boladı. Ayaqları qısqa hám hálsiz rawajlanģan, jalpaq hám qısqa tumsıģı júdá úlken bolıp ashıladı. Qarlıǵash tumsıǵınıń járdeminde hawada ushıp baratırıp shıbın-shirkeylerdi uslaydı. Qarlıǵashlar derlik kún boyı hawada ushadı. Azıǵın hawada uslaydı.
1172
1172 — 12 asirdin' bir jıllı.
Piste
thumb|right|250px| Piste
Piste (Pistacia vera ) — bir o'simlik tu'ri.
Akkalvadi
Akkalvadi — Indiyanıń Maxarashtra shtatında jaylasqan Ahmednagar rayonındaǵı Parner taluka qalasındaǵı awıl esaplanadı.
Dini
Awıl xalqınıń tiykarǵı bólegin hinduler quraydı.
Ekonomikasi
Xalıqtıń tiykarǵı bólegi awıl xojalıǵı esaplanadı.
Qubla Afrika
Qubla Afrika — Afrika kontinentinin' Qubla bo'leginde jaylasqan aymaq. Batıs ha'm qubla ta'repten Atlantika okeanı menen shıg'ıs ta'repı bolsa Hind okeanı menen qorshalg'an.
Keyptaun
Keyptaun (Cape Town,  — Qubla Afrika Respublikasınıń paytaxtı. Xalqı sanı boyınsha Yohannesburgtan keyıngı ekinshı qalası. Klimatı: Subtropik
Kuzestan (Ostan)
Kuzestan irannın' 30 wa'layatınan biri. Paytaxtı - Аxvaz qalası.
1475
1475 — 15 asirdin' bir jıllı.
Kopengagen
Kopengagen — Daniyanın' paytaxtı ha'm en' u'lken qalası. Xalqı 495,6 mın' adam (2000). Kopengagen a'trapı ha'm joldas qalalar benen birge bo'lek adviministrativ birlik tiykarında ajratılg'an. Klimati — Tundra.
Salvador
Salvador yaki El-Salvador Respublikası — Oraylıq Amerikada jaylasqan mámleket. Paytaxtı - San-Salvador. Xalıq sanı 6 344 722 átirapında (2016-j.).
Nikosiya
(grek. Λευκωσία, тур. Lefkoşa, англ. Nicosia) — Nikosiya Kiprdin' Paytaxtı. Klimati : Subtropik
Arqa Nikosiya
1164
1164 — 12 asirdin' bir jıllı.
Nаtriy
Nаtriy – Меndеlеv da'wirlik sistemasının' l toparı kategoriyasındag'ı, 11shı sаn аstındа jaylasqan ximiyalıq elemеnt. Nаtriy siltili mеtаllаrg'а kiredi, onın' аtоm mаssаsı 22,98977.
Аshılıw tаriyxı
1807nshı jıldа inglis ximigı G.Devi, qatı siltili elеktrоliz ja'rdеminde, mеtаllаrdı – Nаtriy һa'm kаliydı tаbаdı. Bul wаqıttа nаtriyg'а sоdiy (Sodium) atı beriledi.
Ekkinshi jıllı, tаnılg'аn "fizik аnnаllаrı" A. Gilbеrt bul mеtаlldı nаtrоniy (Natronium) dep аtаwdı usınadı. Sоn'rа Bеrsеllius bul atdı nаtriyg'а (Natrium) shekem qısqаrtаdı.
1135
1135 — 12 asirdin' bir jıllı.
Jasırınbaq
Jasırınbaq – balalar oyını.
Oyınnıń maqseti
Balalardı ziyreklikke, shaqqanlıqqa, jaǵdayǵa qarap is tutıwǵa úyretiw.
Oyınnıń barısı
Oyın jolı menen 1,2,3,4,5,6,7 «ketti» dep baslanadı. «Ketti» sózi qaysı balaǵa tuwrı kelse, sol bala kózlerin jumıp turadı. Qalǵan oyınshılar bolsa, túrli táreplerge jasırınadı (Terek artına, shuqırlarǵa). «Jatqan» bala, yaǵnıy kózi jumıq bala kózin ashpay turıp, “boldı ma”, “boldı ma” dep soraydı. Jasırınǵan balalardıń birewi “boldı” dep juwap beredi. Sonnan keyin ol jasırınǵan balalardı izlep ketedi. Sol waqıtta balalar bir-birin panalap juwıradı. Jatqan bala olardı quwadı. Eger jasırınǵan oyınshılardan birewi, shetke burin jetip kelse “jettim” dep baqıradı. Eger jasırınǵan balaǵa jetip alıp qolın tiygizse, “qol tiydi, tuttım” dep toqtaydı. Aqırı uslanǵan bala shekke jetedi, yaǵnıy kózin jumıp turadı. Eger quwǵan bala jasırınǵan oyınshılardıń birde birewin tuta almasa onda jáne jatadı.
Oyın qaǵıydası
Oyın baqshada da, úyde de oynawǵa arnalǵan. Bunda balalardıń ózlerine erkinlik berilgen, tárbiyashı bolsa baqlap baradı. Eger oyın kóshede oynalsa, mashinalar kem háreket etetuǵın jerde alıp barıladı. Eger jasırınǵan balalar “boldı ma” degen sorawǵa “boldı” dep juwap berse, jatqan bala 1,2,3,4,5,6,7 “ketti” dep izley baslaydı.
Shri-Lanka
Shri-Lanka yaki rásmiy Shri Lanka Demokratiyalıq Sotsialistlik Respublikası (sinxalsha Sri Lankā Prajathanthrika Samajavadi Janarajaya) - Aziyada jaylasqan mámleket.
Tehran (Ostan)
Tehran ostani irannın' 30 wa'layatınan biri. Paytaxtı - Tehran qalası.
Manila
right|thumb|Manila
Persepolis FK
Persepolis (farıssha; باشگاه فوتبال پرسپولیس) — Iran milliy futbol chempionatındag'ı 3 İri Tehran komandasınnan biri. Iranda «Peruzi"(Jen'is) atı menen tanılg'an. Persepolis atının' mag'anası «Persiya yaki farıs qalası"dır. Persiya qalası du'nyanın' en ta'riyxiy qalalardan biri bolg'an.
Vodorod
Vоdоrоd (, inglis. Hydrogen) – Меndelev da'wirlik sistemasının' birinshi elеmеntı. Таbiyatta ken' tаrqаlg'аn. Vоdоrоdtın' 5 izоtоptаn u'shewı o'zine kiredi: ¹H – Protiy (Н), ²H – Dеytеriy (D) һa'm ³H – tritiy (T). nobaý|Vodorod spektri sinovi Vоdоrоdtın' qattı bo'legi - jen'il iyisiz ga'z. hаwa yaki kislorod penen qаtnаshqаndа janıwshan ha'm partlag'ısh boladı. Etanol һa'm timer, nikеl, pаllаdiy, plаtinа uqsag'an mettallаrg'a eriwshen'.
Akkra
Akkra (Accra) — Gananın' paytaxtı. Xalqı : 2,291,352 adam (2012). Klimatı Subtropik
.uz
.uz — Ózbekstan ushın Internet domen hám mámleket kodı joqarı dárejeli milliy domen esaplanadı. Dizimnen ótiw kitapı xızmetlerin aldın Euracom GmbH tárepinen ámelge asırılǵan, lekin keyinirek UZINFOCOM ushın usınıs etildi. Jazıwlardı ekinshi dárejede tuwrı alınadı, lekin burınǵı dizimge alıw, sonıń menen birge, gov.uz co.uz hám com.uz hám basqa úshinshi dárejeli domen atları da bar.
Xabarovsk
Xabarovsk (1893-jılǵa shekem Xabarovka) — Rossiya Federatsiyasındaǵı qala. (1880-j.dan), Xabarovsk úlkesi orayı, Amur dáryasınıń oń jaǵasındaǵı port. Uzaq shıǵıstıń áhmiyetli transport jolları túyini. Temir jol stansiyası. Aeroport bar. Xalqı sanı 583,1 mıń adam (2002). qala 1858-jıldan Xabarovka áskeriy postı tiykarında payda bolǵan, 1880 jıldan Primorye wálayatınıń administrativ orayı. 1884-jıldan Priamurye general-gubernatorlıǵı orayı. 1893-jıldan worıs sayaxatshısı Ye.P.Xabarov sharapına X. dep atalǵan. 1902-jılda Xabarovskda "Arsenal" áskeriy zavodı qurılǵan. 1904 jıldan Amur áskeriy flotınıń bazası. 20-a. baslarında X. Uzaq shıǵıstıń iri sawda orayına aylandı. 1926—38 jıllarda Uzaq shıǵıs úlkesı orayı. Mashinasazlıq hám metallsazlıq (stanoksazlıq, kemasazlıq hám keme ońlaw, kabel hám b. zavodlar), neftdi qayta islew, jenil, azıq-awqat sanaatı kárxanaları bar; qurılıs materialları islep shıǵarıladı, ximiyafarmatsevtika zavodı xizmet kórsetedi. 8 joqarı oqıw jurtı, 7 ún-t institut, 3 teatr, úlketanıw, ádebiyat, muzeyler, teleoray bar. qala átirapinda 3 sanatoriya, dem alıw orayı bar.
Iytelgi
thumb|right|250px| İytelgi thumb|Falco cherrug
İytelgi (Falco cherrug) — lashınlar semeytvosına kiretug'ın jırtqısh qus tu'ri. Denesinin' uzınlıg'ı 60 sm ge shekem, al qanatların jayg'anda uzınlıg'ı 130 sm ge shekem jetedi. Arqasındag'ı pa'rleri surg'ılt ren'li, ko'kireginde bolsa ashıg'ıraq ren'de boladı. Bul qus tog'aylar menen ashıq maydanlar aralasqan orınlarda ushırasadı. Sho'l ha'm tog'aylı sho'l aymaqlarında ja'ne tu'slik-shıg'ıs Evropa ha'm Aziyada uya saladı.
Xanchjou
Xanchjou — Qıtaydıń shıǵıs bólegindegi qala, Chjetszyan provinsiyasınıń administrativ orayı. Xalqı sanı 606,1 mıń. Adam (1998). Transport jolları túyini. Shıǵıs Qıtay teńizi qırǵaǵındaǵı, Fuchuntszyan dáryası hám ullı kanal boyındaǵı iri port. Jipek sanaatı orayı. Mashinasazlıq, ximiya, Metallurgiya rezina, aynashisha, sement, teri sanaatı kárxanaları bar. Shay qayta islenedi. Eksport ushın bambuk buyımlar hám jipekshilik tovarları islep shıǵarıladı. úniversitet bar. Klimat kurortı. Qalaǵa 6-a.de tiykar salınǵan. 1129—1279 jıllarda qubla Sun patshalıǵı paytaxtı bolıp, Linan dep atalǵan. Monǵollar istilası waqıtında wayran qılınıp, 1356 jılda qayta qurılǵan. Arxitekturalıq esteliklerden Sixu kóliniń arqasında, Gushan tawı bawırında worta asirlerde qurılǵan boǵarxitekturalıq ansambli, jánede, budda ibádatxanası, pagodalar saqlanǵan. Turizm tarawı rawajlanǵan.
Kambodja
Kambodja Aziyadag'ı mámleket.
Isfaxan (Ostan)
Isfaxan ostani irannın' 30 wa'layatınan biri. Paytaxtı - Isfaxan qalası.
.ru
'.rú - Rossiya mámleketiniń internet domeni.
Angela Cavagna
nobaý Angela Cavagna; (6-ıyun, 1966, Genova), Italiyaliq aktrisa, qosıqshı hám model.
Ázerbayjan Marshı
Sózi
Azərbaycan! Azərbaycan! Ey qəhrəman övladın şanlı Vətəni! Səndən ötrü can verməyə cümlə hazırız! Səndən ötrü qan tökməyə cümlə qadiriz! Üçrəngli bayrağınla məsud yaşa! Üçrəngli bayrağınla məsud yaşa!
Minlərlə can qurban oldu, Sinən hərbə meydan oldu! Hüququndan keçən əsgər, Hərə bir qəhrəman oldu!
Sən olasan gülüstan, Sənə hər an can qurban! Sənə min bir məhəbbət Sinəmdə tutmuş məkan!
Namusunu hifz etməyə, Bayrağını yüksəltməyə Namusunu hifz etməyə, Cümlə gənclər müştaqdır! Şanlı Vətən! Şanlı Vətən! Azərbaycan! Azərbaycan! Azərbaycan! Azərbaycan!
Surinam
Surinam — Qubla Amerika daǵı mámleket. Paytaxtı - Paramaribo qalası.
Gambiya
Gambiya - Afrikadaǵı mámleket.
Buxarest
Buxarest Ruminiyani'n' Paytaxtı. Xalqi : 1,9 mln. Klimati : Subtropik.
Wanna Be a Bride
Wanna Be a Bride (Kelin bolıwdı qáleymen) (mısır arabshası:عايزة أتجوز; [ˈʕæjzæ (ʔæ)tˈɡæwːez]) — Ghada Abdel Aal dıń ataqlı kitabı, avtordıń bir neshe (áwmetsiz) turmıs qurıw usınısları haqqındaǵı tap sol atamadaǵı blogına tiykarlanǵan halda jazılǵan. Kitap Egipettiń Dar al-Shuruq baspasında 2008-jılı basıp shıǵarılǵan. Dóretpe komediyalıq uyǵınlıqqa iye hám bul onıń ǵalabalıǵına sebep bolǵan. Sonıń menen birge, onda avtordıń hár bir áwmetsiz turmıs qurıw usınısı waqtında júzege kelgen pikirleri hám sezimleri haqqında da sóz baradı. Kitapta Mısırda ekonomikalıq sebeplerge kóre kesh turmıs qurıw menen baylanıslı ayırım máseleler de kórsetilgen.
Avtorı
Ghada Abdel Aal 1978-jıl 21-dekabrde Egipettiń Mahallat ul-Kubro qalasında tuwılǵan. Dhada Abdel Aal farmacevt bolıp isleytuǵın háwesker jazıwshılardan biri. Sonıń menen birge, ol eki teleserialdıń ssenariyin jazǵan. Ghada Abdel Aal óziniń rásmiy blogında jeke ózin tómendegishe tanıstıradı:"25 jastan 35 jasqa shekem bolǵan 15 million áyeldiń wákili, bul másele olardıń qolında bolmasa da, turmıs qurıw ushın hár kúni jámiyet tárepinen basımǵa ushramaqta" .
Awdarmaları
Ghada Abdel Aaldıń Wanna be a Bridge kitabı úsh tilge awdarmalanǵan.
Qabıl etiliwi
Kitap ta, blog ta Mısırlı jaslar (erkek hám áyeller) arasında júdá ǵalaba tús alǵan. 2010-jılda kitap tiykarında ataqlı kino aktrisa Hend Sabry qatnasıwındaǵı serial da súwretke alınǵan. Kitap unamlı bahalarǵa iye bolǵan, sonıń menen birge, Mısır ǵalaba xabar quralları, ataqlı tok-shoular hám gazetalarında da keń jarıtılǵan (mısalı, Al-Masry Al-Youm, Los Angeles Times, La Repubblica, The Independent).
Porsıq
Porsıq (Meles meles ) — suwsarlar semeystvosına kiretug'ın su't-emiziwshi haywan. Porsıq haywan go'shi menen de, o'smlikler menen de azıqlanadı. Porsıqtın' ini ju'da' quramalı qurılıstı esletedi. Onda uyqılaw jerinde jin'ishke g'ana soqpaq qaladı.
.tm
.tm - Túrkmenstanin' Internet domeni.
Mexiko
"'Mexiko'" Meksika nin' Paytaxtı. Xalqi : 7,5 mln. Klimati : Subtropik
Tóresh Allanazarov
Toresh Allanazarov - rejissyor hám dramaturgiya izertlewshisi. 1916-jılı Qońırat rayonınıń Sorkól awılında tuwılǵan.
Iskerligi
Dáslep eski mektepte, soń jańa mektepte oqıǵan. 1933-jılı Tórtkúldegi pedtexnikumdı pitkerip, Kegeylide muǵallim bolıp isleydi. Toresh Allanazarov 1934-39-jılları Moskvadaǵı Lunacharskiy atındaǵı mámleketlik teatr óneri institutında bilim aladı. 1945-jılǵa shekem qaraqalpaq mámleketlik teatrında aktyor hám rejissyor, 1951-jılı Tashkenttegi teatr institutınıń rejissyorlıq fakultetin pitkerip kelip, respublikalıq mámleketlik tetrda bas rejissyor bolıp isleydi.
Ol 1959-1965-jılları N.Dáwqaraev atındaǵı Til hám ádebiyat institutında kórkem-óner bólimin basqarsa, 1965-1967-jılları respublikanıń mádeniyat ministri, soń Tashkent mámleketlik mádeniyat institutında kafedra meńgeriwshisi (1974-1983) 1983-jıldan baslap N.Dáwqaraev atındaǵı Til hám ádebiyat institutında ilimiy xızmetker wazıypasın atqaradı.
T.Allanazarov ádebiy dóretiwshilik penen 1939-jıldan baslap shuǵıllanǵan. Ol J.Aymurzaev penen birge “Ráwshan” (1956), A.Begimov penen birlikte “Ǵárip ashıq” pyesaların dóretti hám saxnalastırdı. Ol M.Gorkiydiń “Dushpanlar”, “Vassa Jeleznova”, A.Qahhardıń “Jańa jer”, I.Frankonıń “Urlanǵan baxıt”, Molyerdiń “Tartyuf”, Ǵ.Músirepovtıń “Qız jipek” pyesaların awdarǵan.