cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sergey Mixalkov
Sergey Vladimirovich Mixalkov [1913.27.2 (12.3), Moskva]- orıs jazıwshısı, jámiyetlik ǵayratkeri. Rossiyada xızmet kórsetken kórkem óner ǵayratkeri (1967), Miynet Qaharmani (1973). Maksim Gorkiy atındaǵı Ádebiyat institutında oqıǵan (1935-37). RSFSR Jazıwshılar awqamı boshq-aruvi baslıǵı (1970-90 ). Mixailovning " Balalar ushın qosıqlar" kitapı (1936 ) jaslardı miynetke muxabbat ruxdsa tárbiyalaydı. Ekinshi jáhán urutii jıllarında bir qansha ocherk, gúrriń, hajviy qosıq hám felyetonlar jaratqan. " Shad kewilli qoyan" (1963), "Júziw qáleyman" (1965) jıynaqları baspa etilgen. Ol " Úshek Kenti" (1938), " Arnawlı wazıypa" (1945), " Maktanchoq gójek" (1951), " Ózine yad-gorlik" (1953), " Kóbik" (1975), "Jańǵırıq" (1980), "Puerto Muertodagi qorqınıshlı tun" (1982) sıyaqlı dramalar avtorı. Urıstan keyingi dáwirde jazǵan " Úshek dayı hám qızcha", " Xrustal vaza", " Otız altı hám besh", " Sashaning kashasi", " Styopa ámeki" hám basqa dóretpelerinde balalar turmısı, olardıń ayriqsha xarakteri kórsetilgen. SSSR gimni tekstin jazǵan (G.ElRegistan menen sheriklikte). Ayırım dóretpeleri ózbek tiline awdarma etilgen.
OhmyNews saytı
Qubla Koreyanıń OhmyNews satına Oh Yeon Ho tárepinen 2000-jıldıń 22-fevralında tiykar salınǵan.
«Qubla Koreyada onlayn túrde islewshi Oh Yeon Ho mámlekettiń dástúriy baspasózinen narazı bolıp, Qubla Koreyalı kásiplesleri menen onlayn kúndelikli gazeta shıǵara basladı. Qánigelerdi tartıw hám gazeta shıǵarıwda materiallıq jaqtan qıynalǵanlıqtan, qálewshilerdi jumısqa alatuǵın OhmyNews veb-saytın jarattı»
.tn
.tn — Tunis ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Ekinshi dárejeli domenler
.com.tn, .ens.tn, .fin.tn, .gov.tn, .ind.tn, .intl.tn, .nat.tn, .net.tn, .org.tn, .info.tn, .perso.tn, .tourism.tn, .edunet.tn, .rnrt.tn, .rns.tn, .rnu.tn, .mincom.tn, .agrinet.tn, .defense.tn
Siltemeler
Toppdomän
Xbox 360
thumb|right|200px|Xbox 360, 250 GB. XBox 360 oyın ushın maslastırılǵan konsol. Tiykarǵı qarsılasları — PlayStation 3 hám Nintendo Wii. Birinshi reliz MTV arqalı járiyalanǵan.
Immunitet
Organizmdi infeksion agentler hám b.jat elementlerden qorǵaw faktorları tábiyatı boyınsha úshke bólinedi:
1. Filogenetik I. — anatomik hám fiziologikalıq belgiler menen támiyinlenip, nasldennaslga ótetuǵın nomax-sus qorǵaw faktorları yamasa organizmdiń nomaxsus rezistentligi. Bul faktorlar patogen agentler menen birinshi bolıp baylanıs etedi,. sol sebepli olardıń iskerligi esabına adam organizminiń kóplegen juqpalı kesellik qozǵawtıwshılarına shıdamlılıǵı támiyinlenedi.
2. Tuwma I. (túrge tán, tábiyiy) — bir biologiyalıq turning málim bir patogen agentke salıstırǵanda shıdamlıǵı bolıp, nasldennaslga ótedi. Mısalı, ıyt, qaramal, tawıqlardıń oba keseli keselligi qozǵawtıwshıları adamlarǵa juqpaydı, óz gezeginde adamlar daǵı merez, qızılsha, viruslı gepatit, OITS qozǵawtıwshıları haywanlarda kesellik qozǵatmaydı. Túrge tán I. uzaq jıllar dawamında evolyusiya nátiyjesinde makroorganizm menen patogen mikroorganizmlarning óz-ara munasábeti áqibetinde payda bolǵan.
3. Arttırılǵan I. — ómir dawamında organizm immun sistemasınıń jat antigenlar menen tásirlesiwi esabına júzege keletuǵın qorǵaw bolıp, nasilden nasilge ótpeydi. Arttırılǵan I. tábiyiy hám jasalma boladı. Tábiyiy I. óz gezeginde taǵı ekige bólinedi: 1) tábiyiy aktiv I. — juqpalı kesellikten tawır bolǵannan keyin júzege keledi; 2) tábiyiy tómen I. — anadan balaǵa joldas hám sút arqalı ótedi. Jasalma I. de eki qıylı boladı : 1) jasalma aktiv I. vaksinalar menen emlegende payda boladı ; 2) jasalma tómen I. — sarısuw, qan, immunoglobulin hám plazmalar jiberilgandan sung júzege keledi. Arttırılǵan I. mikrobǵa qarsı (antibakterial I.) jáne onıń júzimsinlerine qarsı (antitoksik I.) payda boladı. Antibakterial I. óz gezeginde steril hám nosteril túrlerge bulinadi. Steril I. de kesellikten keyin patogen mikrob organizmde saqlanıp qalmaydı (kóplegen juqpalı keselliklerge tán). Nosteril I. de kesellik qozǵawtıwshısı organizmde saqlanıp qalıwı múmkin (maye., tuberkulyoz, ish súzek, láń, gepatit sıyaqlı keselliklerde), lekin adamda kesellik belgileri gúzetilmeydi, biraq I. málim bir sebeplerge kóre susaysa, kesellik qaytalanıwı (retsidiv) múmkin.
Adaptiv I. bir organizm limfoid kletkaların ekinshi organizmge kóshirip ótkerilgende, olardıń aktivligi esabına júzege keledi. Mas., aq qan keselliginde ózgergen qan kletkaları óltirilip, donor saw adamnan ko'mik kóshirip ótkeriledi. Toqıma hám aǵzalardı donordan retsipiyentga kóshirip ótkeriwde rawajlanatuǵın qimoya transplantatsion I. dep ataladı. Bul qorǵaw kóshirip ótkerilgen toqıma hám aǵzalardıń bitib ketpewine hám olardıń nekrozga dús keliwine sebep boladı.
Arnawlı bir toqıma hám a'zoda málim bir faktorģa qarsı rawajlanǵan qorǵaw jergilikli I. dep ataladı. Bul qorǵaw sırtqı immun sistema aǵzalarınıń aktivligi esabına júzege keledi.
Organizmde onı kesellik qozǵawtıwshı hár túrlı mikroorganizmlar hám basqa „jat“ faktorlardan qorǵaw etiwshi tábiyiy qurallar ámeldegi (organizmdiń arnalmaģan rezistentligi): teri hám silekey qabatlardıń mexanik tosıqlıq wazıypası, limfa túyinlerindegi isiw, organizm suyıqlıqlarınıń (so'lak, jası, asqazan -ishek, nápes hám sidiktanosil jollarıniń silekey elementları, limfa, qan sarısuwı quramındaǵı lizotsim, interferon, komplement, properdin sıyaqlı faktorlar ) bakteritsid hám normal mikrofloraning antagonistik tásiri, fagocitoz etiwshi kletkalar hám tábiyiy kil-lerlar aktivligi, organizmdiń fizi-ologik reaksiyaları hám b. Arnalmaģan shı-damlılıq qúdiretli qorǵaw faktorı bolıp, makroorganizmning ishki ortalıǵı turaqlılıǵın [Gomeostaz gomeostazi ni turaqlı túrde támiyinlep turadı. Organizm limfoid toqımalarınıń „o'zinikin biyganadan“ ajrata alıw qábileti omırtqalı organizmlerde immun faktorlar sisteması retinde qáliplesken. Organizmde, násillik tárepten biygana bolǵan antigenlarga qarsı immun juwap qan limfoid aǵzalarda (immun sistema ) arnawlı antitelolar hám limfocitler járdeminde ámelge asırıladı.
.to
.to — Tonga ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Zamarriqlar
Zamarriqlardin. duzilisi. Zamarriqlardi mikologiya pani nedi. Zamarniqlar aldin ósimlikler dunyasina jatatugin edi.Ilimpazlar zamarriqlardi teren izertlew natiyjesinde olardı óz aldina dunya sipatinda ajiratqan. Zamarriqlar bakteriyalardan pariqlanip, eukariot organizm bolip esaplanadi.
. Zamarriqlar erkin hareketlene almaydi haywanlarga uqsap geterotrof aziqlanadi. Zamarriqlardin jasawi ushin iziqliq, temperatura da igalliq jetkilikli boliwi kerek. Jaqtiliq  shárt emes Zamarriqtini (072, Jaqtiliq boliwi  : 1) ashitqi zamarrigi súyri-sopaq ti bolip, olardan nan jabiwda paydalaniladi. Domalaqlangan sa qurgatilip, hawasi sorip alingan paketlerde ashitqi korinisinde shiganladi. Ashitqi zamarrigi qantli eritpege salinsa  burtiklenip kóbeyedi. Qamir iylew waqtinda ashitqi qosilsa belgili waqittan keyin koterilip, ashiydi. Ashitilgan qamirdan tayarlangan nan 6 nimleri da porsildaq baladı (22-suwret).pilis zamarriqlari — eger nan celofan qalta ishinde bir neshe p ketse, ústin appaq túk (pilis) basadi. Atirapimizdagi hawada pili zamarriginiñ sporalari barha uship juredi. Nan ashiq turǵanda onin ar tusedi. Celofan qalta ishinde bolsa olar ushin qolay tuwiladi. Sporadan zamarriqtin denesi rawajlanadi. Sporalar sporangiy jasil yaki qaraltim renige kiredi (23-suwret). Sporangiy anilip, ishindegi minlagan sporalar atirapqa shashiladi. Bul nannin buzadı. Onnan shiqqan toksinler adamnin uwlı zaharleniwine alip keliwi múmkin. Biraq, pilis zamarriginin ayırım turlerinen bakteriyalarǵa ntibiotik dari aliniwi múmkin.
3) qalpaqshali zamarriqlar kobinese aziqliq zat retinde paydalaniladi. Jewge jaramli zamarriqlarga qazı quyriq (shampinion), aq qazıqarin zamarrigi da basqalar kiredi. Olardı awqat tayarlawdan aldin 5-7 minut qaynatip, suwın togip taslaw kerek, Sebebi, zamarriqlar qaynatilganda quramindagi uwlı zatlı zatlar suwga shigip ketedi. Uwlı zatlı turlerine qızıl muxomor, tárepke jalgan qozıqarin zamarriqlari kiredi. Olardi jegen adam uwlı zaharleniwi múmkin
, 3. Parazit zamarriqlarga qarakuye, zañ, Verticillium zamarriqlari kiredi Bul zamarriq osimliktin otkiziwchi boliminde parazitlik etip, japiraqlarinin da paqalinin soliwina alip keledi. Zan (tat) zamarrigi 6 simlikte tatqa uqsagan daq payda etedi. Eger parazit zamarriqlarga qarsi óz  waqtinda gures alip barilmasa alar tez tarqalip, ósimliklerdi nabit etedi
Jer bawırlawshılar klasi
Jer bawırlawshılar — haqıyqıy qurǵaqlıqta jasawshı haywanlar. Terisi qurǵaq, dem alıwda qatnaspaydı. Máyegin qurǵaqlıqqa qoyadı. Ókpe arqalı dem aladı. Bul klass qabırshaqlılar, tasbaqalar, krokodiller otryadlarına bólinedi.
Mesut Özil
Mesut Özil 15-oktyabr 1988-jılda tuwılǵan negizi Túrk milletine tiyisli bolǵan 🇩🇪lı futbolshı.
Vanda Vasilevskaya
Vanda Lvovna vasilevskaya (1905.21.1,Krakov- 1964.29.7,Kiyev) — polyak hám orıs jazıwshısı, jámiyetlik ǵayratkeri. Polyak tilinde jazǵan. Krakov universitetin tamamlaǵan (1927). " Sol kúnniń túsi" (1934) qıssası, " watan" (1935) romanında jumısshı hám dıyxanlardıń 20 -ásir basları daǵı turmısı, Ekinshi jáhán urısındaǵı xalıq qaharmanlıq saltları maqtaw etilgen. v. " Oq jay" (1942), " Shın muhabbat" (1944), " Shıra janǵanda" (1946 ). " Ómir hám ólim gúresida" (1958) qıssaları, " Suw uzra qosıq" trilogiyasi (" Batpaqlıqtaǵı órt", 1940 ; " Kuldagi juldızlar" 1946 ; " Dáryalar yonmokda", 1951) sıyaqlı dóretpeler avtorı. "Shın muhabbat" shıǵarmasın Asqad Toliq huqıqlı ózbek tiline awdarma etken (1947).
Marek Grechuta
Marek Michał Grechuta (10 -dekabr 1945 Zamość, Polsha -09 -oktyabr 2006 Krakov, Polsha ) polyak kompozitorı, shayır hám su'wretkeshi. Krakov politexnika institutın tamamlaǵan (1966). Arasında 1966-1971 igru toparı Anawa.
.td
.td — Chad ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.tc
.tc — Tyorks hám Kaykos atawları ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Abdullo Qoshqar meshiti
Abdullo Qoshqar meshiti — Ózbekstannıń Buxara qalası tariyxıy orayında jaylasqan materiallıq miyraslar esteligi. Ózbekstan mádeniy miyrasınıń kóshpes múlk obyektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qáwipsizligine alınǵan.
Abdullo Qoshqar gúzarında 1744-jılda qurılǵan. Házirde batıl jaǵdayında bolıp, kapital remontqa mútáj.
Ryuichi Kihara
Ryuichi Kihara (yaponsha: 木原 龍; 1992-jıl 22-avgustta tuwılǵan) — Yaponiya wákili sıpatında juplıq jarıslarda qatnasqan aldınǵı figuralı ushıwshı. Konkida ushıw boyınsha sherigi Riku Miura menen birge 2022-jılǵı Jáhán chempionatınıń gúmis medalı bayraqdarı bolǵan.
Ryuichi aldınlaw 2014 hám 2018-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında Yaponiya wákili bolǵan Narumi Takahashi hám Miu Suzaki menen juplıqta qatnasqan. Miu Suzaki menen birge eki márte Asian Open Trophy jarısı bayraqdarı hám 2017-jılǵı Yaponiya milliy chempionatınıń altın medal iyesi bolǵan. Juplıq Tórt kontinent chempionatında hám Gran-pri ceriyasında qatnasqan.
Jalǵız halda konkide ushıwshı sıpatında Ryuichi óspirimler ortasındaǵı Gran-pri ceriyasınıń eki márte bronza medalı bayraqdarı bolǵan.
2016—2017-jılǵı máwsim
Ryuichi 2015-jıl iyun ayında Miu Suzaki menen juplıq payda etken.
Miu Suzaki / Kihara juplıǵı 2016-jıl avgust ayı basında Manilada bolıp ótken Asian Open Trophy jarısında birinshi xalıqaralıq medalın (bronza) qolǵa kirgizgeninen keyin, dekabr ayında Yaponiya chempionatında qatnasıp, gúmis medaldı qolǵa kirgizgen. Juplıq fevral ayında Qubla Kareanıń Gangneung qalasında bolıp ótken 2017-jılǵı Tórt kontinent chempionatında qısqa baǵdarlamada on ekinshi hám erkin baǵdarlama boyınsha on tórtinshi orındı iyelep, ulıwma esap menen komandalar arasında on úshinshi orındı iyelegen.
2017—2018-jılǵı máwsim
Suzaki / Kihara juplıǵı óz máwsimin 2017-jıl avgust ayında Asian Open Trophy jarısında gúmis medaldı qolǵa kirgizgen halda baslaǵan. Gran-pri debyutın ámelge asırǵan juplıq noyabr ayında 2017 NHK Trophy turnirında segizinshi orındı iyelegen. Juplıq 2017—2018-jılǵı Yaponiya chempionatında birinshi milliy chempionlıqtı qolǵa kirgizgen hám 2018-jılı Pxyonchxanda bolıp ótetuǵın Qısqı Olimpiada oyınlarında qatnasıwı ushın Yaponiya wákili sıpatında saylanǵan. Fevral ayında bolıp ótken bul Olimpiadada hám juplıq, hám komandalıq, hám jeke jarıslarda qatnasqan. Juplıq 2018-jılǵı Jáhán chempionatında óz máwsimin tamamlaǵan, chempionatta 24-orındı iyelep, erkin baǵdarlama kórgizbesinen shetletilgen.
Baǵdarlamaları
(Miu Suzaki menen)
Nátiyjeleri
GP: Gran-pri ; CS: Challenger seriyası
Etnolog
Ethnologue (qaraqalpaqsha maģanasi "Etnolog") — SIL International (burıńǵı atı Summer Institute of Linguistics - "Jazǵı lingvistika institutı") tárepinen jaratilģan baspa hám elektron formalarda járiyalanıp baratuǵın, dúnya tilleri boyınsha eń ataqlı maǵlıwmatnama. Tolıq atı - Ethnologue:Languages of the World ("Etnolog: Dúnya tilleri").
Nintendo Switch
right|100px right|200px
Nintendo Switch — Nintendo tárepinen islep shıǵılǵan segizinshi áwlad videooyın konsolı. Bul platformanıń ǵalabaǵa usınıs etiliw sánesi 3-mart 2017-jıl. Nintendo Switch Sonydiń PlayStation 4 hám de Microsofttıń Xbox One sıyaqlıları menen básekilese aladı.
Golland Ost-Indiyası
Golland Ost-Indiyası (goll. Nederlands(ch)-Indië) — Malay arxipelagınıń atawları hám Jańa Gvineya atawınıń batıs bólegindegi Gollandiyaǵa tiyisli koloniyalıq aymaqlar.
Wayback Machine
Wayback Machine onlayn-arxiv sanaladı. Oǵan 1996-jılı Massachusetts texnologiya institutı studentleri — Brewster Kahle hám Bruce Gilliat tiykar salǵan. Wayback Machineǵa Internet Archive kommerciyalıq emes kitapxanası iyelik etedi.
Túrkmenshe Wikipedia
Túrkmenshe Wikipedia — Wikipedianıń túrkmen tillindegi bólimi. 2004 jıldan baslap iske tústi.
Figuralı ushıw
Figuralı ushıw — sport túri. Onıń tiykarında konkide júgiriwshi sportshınıń muz ústinde háreket baǵdarın ózgertiwi, aylanıw hám sekiriwler menen baylanıslı arnawlı háreketleri jatadı. Áyeller hám er adamlardıń jalǵız halda, jup halda ushıwı hám sport oyınları boyınsha jarıslardı óz ishine aladı. Jalǵız halda ushıw mektep dep atalǵan 3 májburiy súwretfigura, 7 májburiy elementten ibarat qısqa erkin baǵdarlama (orınlaw waqtı 2 minutqa shekem) hám jeke erkin baǵdarlamasın (áyeller ushın 4 minut, er adamlar ushın 5 minut) orınlawdı quraydı. Jup halda ushıw qısqa baǵdarlama (6 májburiy element — qádemler kombinaciyası, kóteriw; bólek hám birgelikte aylanıwlar, sekiriwler; 3 minutqa shekem dawam etedi) hám erkin baǵdarlamadan (5 minut) ibarat. Sport oyınları baǵdarlamasında 3 májburiy, original hám erkin oyınlar boladı. Figurashılardıń uqıbı 6 ballı sistema menen bahalanadı. Figuralı ushıw sport túri retinde XIX ásirdiń 60-jıllarında payda boldı. Evropa chempionatları — 1891-jıldan jalǵız halda ushıwda (áyeller — 1930-jıldan), 1930-jıldan jup halda ushıwda; jáhán chempionatları — 1896-jıldan jalǵız halda ushıwda (áyeller — 1906-jıldan), 1908-jıldan jup halda ushıwda ótkeriledi. Sport oyınları boyınsha jáhán birinshiligi 1952-jıldan ótkeriledi. Figuralı ushıw 1924-jıldan qısqı olimpiada oyınları baǵdarlamasına kirgizildi (sport oyınları — 1976-jıldan; 1908 hám 1920-jıllarda jarıslar Olimpiada oyınları baǵdarlamasında ótkerilgen).
Ózbekstanda 1972-jıl Figuralı ushıw mektep (Tashkentte) shólkemlestirildi. Onda 200 ge jaqın sportshı shuǵıllandı. Figuralı ushıw boyınsha olimpiada orınbasarların tayarlaytuǵın respublika arnawlı balalar hám jas óspirimler sport mektebiniń tárbiyalanıwshıları Marina Nikityuk hám Rashid Kodirkaevler jup bolıp ushıwda óspirimler ortasında jáhán chempionatınıń gúmis medalına iye boldı (1980). Tashkentli Alina Spirgiadu hám Yuriy Razgulyaev sport oyınları boyınsha óspirimler ortasında jáhán chempionı (1991), keyin úlkenler ortasında birneshe márte Aziya chempionatı hám iri xalıqaralıq turnirleriniń jeńimpazı boldı. Sonıń menen birge, jalǵız halda ushıwda Aziya oyınları, 4 kontinent (Aziya, Afrika, Avstraliya hám Amerika) chempionı, Gran-pri bellesiwleriniń finalshısı Tatyana Malinina hám Roman Skornyakov, jup halda ushıwda Natalya Ponomareva menen Evgeniy Sviridov Ózbekstannıń ataqlı figuralı ushıwshıları esaplanadı.
Górek miyweler
Górek miyweler bir neshe miywe japıraqtan quralǵan. Tuqım piskennen keyin górekler júyinen ashıladı. Ǵawasha, lala, tıshqanshóp, báńgidiywana, mıńdiywana hám bàysheshektiń miywesi górek miywege kiredi.
.tj
.tj — Tájikstan ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Ekinshi dárejeli domenler
ac.tj  aero.tj   biz.tj   co.tj   com.tj   coop.tj   dyn.tj   edu.tj   go.tj   gov.tj   info.tj   int.tj   mil.tj   museum.tj   my.tj   name.tj   net.tj   org.tj   per.tj   pro.tj   tj   web.tj
Siltemeler
Toppdomän
HuffPost
HuffPost – amerikanıń internet-basılımı, RSS-agregator (jańalıqlar, bloglar, podkastlar hám videoxosting saytlarınıń temaları sıyaqlı RSS formatına eksport etiwshi dáreklerden xabarlardı avtomat túrde toplaw ushın qarıydar baǵdarlama yamasa veb-sayt) hám blog bolıp, onıń tiykarın salıwshı hám bas redaktorı Arianna Xaffington. Sayt 2005-jılı 9-mayda Drudge Reporttıń alternativası sıpatında iske túsirilip, 2011-jıldan baslap dúnya júzilik arenaǵa shıqtı hám Kanada, Britaniya, Franciya, 2012-jılı Germaniya versiyaların jarattı. Búgingi kúnde Avstraliya, Braziliya, Greciya, Hindstan, Yaponiya hám Koreya mámleketleri ushın arnawlı versiyalarına iye.
Sobıq miyweli ósimlikler
Noqat, másh, lobiya, burshaq hám aq akaciyalar sobıq miyweli ósimlikler esaplanadı. Sobıq miywe bir miywe japıraqlardan payda bolıp, miywe pisken waqıtta júyinen ashıladı. Hár bir úleske ishki jaqtan tuqımlar jabısıp turadı.
.tk
.tk — Tokelau ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Fibrotoraks
alt=Фиброторакс на снимке рентгенографии грудной клетки|nobaý|363x363 nükte|Tós nurı rentgenografiyasi suwretindegi fibrotorax Fibrotoraks - bul salmaqli chanqoq (fibroz) hám ókpe átirapındaǵı plevral mákan qatlamların birlestiriw, ókpe hám tós qápesiniń kesiliwiniń tómenlewine alıp keletuǵın kesellik. Fibrotoraksning tiykarǵı belgisi nápes qısılıwı. Kesellik ókpe átirapındaǵı suyıqlıqtıń qayta toplanıwı menen birge bolıwı múmkin (plevral effüy). Fibrotorax kóplegen keselliklerdiń tásiri retinde, sonday-aq plevral mákandı (empitem infektsiyasın (emplem) infektsiyasın (Gemosoraks) infektsiyasın (Gemosoraks) infektsiyası retinde payda bolıwı múmkin.
Krakov
Krakov, Krakuv — Polshanıń jan. bólegindegi qala, visla dáryası boyı daǵı port. Krakov voyevodaligining basqarıw orayı. Xalqı 740, 6 mıń kisi (1999 ). K.ga 8—10 -ásirlerde tiykar salınǵan. XI — XVI ásirlerde Polsha mámleketi paytaxtı. Orta ásirlerde ónermentshilik hám sawdanıń iri orayı. 1809—15 jıllarda varshava gersogligi quramında, 1815—46 jıllarda Krakov Respublikası orayı bolǵan. Mámlekettiń zárúrli ekonomikalıq, ilimiy hám materiallıq orayı. Transport jolları túyini. Aeroportı xalıq aralıq áhmiyetke iye. Qara metallurgiya hám mashinasozlik (atap aytqanda, salmaqli mashinasozlik, elektrotexnika hám radioelektronika ) sanaatları rawajlanǵan. Ximiya, cement, mebel, ko'n-teri, tigiwshilik, farmacevtika, parfyumeriya, poligrafiya, temeki, azıqovqat sanaatı kárxanaları bar. Universitet (1364) hám basqa joqarı oqıw orınları, taw kenshilik metallurgiya akademiyası, Milliy hám kórkem muzeyler, teatrlar bar. K. — turizmning iri oraylarınan. K. dıń qáddi. bólegi — vislaning shep jaǵaındaǵı Sortel tepaligida. Arxitekturalıq esteliklerinen Bibi Maryam Kapellasi (10 -ásir), patsha qasri (13— 17-ásirler), kostyollar, Polsha Pánler akademiyası jayı hám basqa saqlanǵan. K. de kinofestivallar hám xalıq aralıq kórgezbeler ótkerilip turıladı. K. dıń tariyxıy orayı Jáhán miyrasları dizimine kiritilgen.
Fibrotoraks
Pleuradagi fibroz pleerodoz dep atalǵan texnikanı isletip, qayta pnevmotorakakning aldın alıw ushın kózaba islep shıǵarılıwı múmkin. Bul usıl (Pleerodiz) sheklengen fibrozni keltirip shıǵaradı, bul kemnen-kem jaǵdaylarda fibrotorakka alıp keliwi múmkin. Bul patologiya kóbinese rentgenografiya yamasa kompyuter tóbeografiyasi (kompyuter tóbeografiyasi) ni (kompyuter tóbeografiyasi) isletedi, ekinshisi bolsa jumsaq islerdi ashıp beredi.
Fibrotorax kóbinese konservativ emlenedi, biraq xirurgiya aralasıwdı talap etiwi múmkin. Eger operatsiyadan keyin ókpe fibrozi yamasa tásirleri bolmasa, ádetde prognoz áp-áneydey.
Fibrotoraks juda az tarqalg`an kesellik turine kiredi
Belgileri
Dem alıw waqtında tós qápesi háreketleniwiniń azayıwı, zálellengen tárepler (tárepler) hám tós qápesi fibrotoraks tekseriwinde gúzetilgende dem alıwdıń tómenlewi. Birpara jaǵdaylarda, tós qápesindegi ótkir awrıw yamasa jóteldi baqlaw múmkin. Salmaqli jaǵdaylarda fibrotorax ókpediń tómen samallatıwı sebepli dem alıwdıń aldın alıw hám ǵayrıtabiiy joqarı dárejedegi karbonat angidridti keltirip shıǵarıwı múmkin.
Simptomlari
Bul belgiler tek visseral plemuka zaqım aliwine alıp keledi. Eger fibrotoraks hesh qanday belgilerge alıp kelmese de, bul buzıqlıqtan azap cheketuǵın adamlar nápes qısılıwı haqqında xabar beriwleri múmkin. Dem alıw az-azdan rawajlanıp, waqıt ótiwi menen jamanlasıwı múmkin. Kemrek keń tarqalǵan, fibrotorax ko'kragiga yamasa qurǵaqlay jótelde qolaysızlıqtı keltirip shıǵarıwı múmkin.
Fibrotorax basqa keselliklerdiń tásiri retinde payda bolıwı múmkin. Dáslepki keselliktiń belgileri geyde de empyema jaǵdaylarında ısıtpa gúzetiledi.
Sebepler
Fibrotoraks kóbinese plemuly isiwdi keltirip shıǵaratuǵın basqa keselliklerdiń tásiri bolıp tabıladı. Bularǵa Ememema yamasa tuberkulyoz keselligi sıyaqlı infektsiyalar kiredi yamasa plevra mákanda qan ketiwi (gemosoraks).
Asbest sıyaqlı birpara elementlardıń tásiri plukani óz ishine alatuǵın hám fibrotoraks-ga alıp keliwi múmkin bolǵan birden-bir ókpe fibroziga alıp keliwi múmkin.
Fibrotoraksning kem ushraytuǵın sebepleri tómendegilerden ibarat : Kollagenning qan tamır kesellikleri (mısalı, scomosiel eritematosmus, sarcomapus hám remomatoid artrit, málim bir dárilerdiń qaptal tásiri. Kóbinese plevalli fibroz menen baylanıslı bolǵan dáriler alkaloidlar, bromlipin, pergalalar hám mezizerid esaplanadı.
Fibroz pleurani quraytuǵın eki toqımaǵa yamasa ekewin payda etedi: jaqtılıqqa tutasǵan visseral plula hám ko'kragiga jalǵawǵan parietal plula. Fibrotorax termini viskeral hám sırtqı (parietal) plemukaga tásir etetuǵın salmaqli fibroz degen mánisti ańlatadı. Shártli pleval effuzi sıyaqlı baslanadı. waqıt ótiwi menen, neytral plevral aǵıs plevraning uzaq waqıt dawamında isiwin keltirip shıǵaradı, bul pleuradagi fibrinning shógiwi hám talshıqlı tırtıqtı rawajlandırıwǵa alıp keledi. Oxir-aqıbet, " qalagenga bay teri suyıqlıǵı átirapında" peel " payda boladı. Sol waqıttan baslap kesellik endi plüüzententisente menen emlenmeydi, sebebi suyıqlıq qabıǵı menen qollap -quwatlanatuǵın boslıqqa qaytadı.
Mexanizmi
Medicinalıq ádebiyatda emlew, mısalı, yatrogen yamasa operatsiyadan keyingi tásirler menen baylanıslı bólek jumıstı kemnen-kem jaǵdaylarda eslab qaladı.
Waqıt ótiwi menen, qaǵıyda jol menende, talshıqlı tıshqan shúberek az-azdan qısılǵan hám qalıńlasadı, tós qápesi yamasa qabırǵalardıń jıldamlıǵın azaytadı. Peel 2 sm den qalıńlaw bolıwı múmkin. Tós qápesi ishinde ókpe siqilib, onı siqib shıǵaradı hám nápes qısılıwına alıp keledi. Fibrotoraks sebepli ókpediń qısılıwı plevra fibrozi sonshalıq salmaqlilashganda, ol diafragma hám ko'kragiga tásir etiwi múmkin.
Mikroskopik da`rejesi
Mikroskopik dárejedegi kollagen tolasida toqılǵan sebet formasında jatadı hám kompyagen cikldı payda etedi. Ádetde, tiykarǵı kesellik plevraning intensiv isiwine alıp keliwi kerek, biraq bul fibrozga qanday alıp keledi. Fibrozni keltirip shıǵaratuǵın anıq mexanizmler ulıwma anıq emes. Soǵan qaramay, izertlewler sonı kórsetedi, beta-Beta ózgeriwi faktorı (tgf-b) fibrotoraks payda bolıwınıń tiykarǵı faktorı ekenligin kórsetedi.
Qırǵızsha Wikipedia
Qırǵızsha Wikipedia — Wikipedianıń qırǵız tilindegi bólimi.
Fibrotoraks
Diagnostika
Fibrotorax, qaǵıyda jol menende, tós radarografiyasi yamasa kompyuter tóbeografiyasi (kompyuter) sıyaqlı tiyisli vizualizatsiya usılları járdeminde medicinalıq tariyxni birgelikte toplaw arqalı kesellikti anıqlaw qoyıw múmkin. vizualizatsiya qılıwdıń bul usılları ókpe átirapındaǵı pibrotoraks hám plemuka qalıńlasıwı múmkin. Tekseriwisiz yamasa kalsifikatsiyasiz qalıń qabıqlog'ning bar ekenligi vizualizatsiya waqtında fibrotoraksning keń tarqalǵan belgileri esaplanadı. KT rentgendan kóre reńdegi qalıńlasqanı sebepleri: yog 'haddan tısqarı qalıńlasıwı yamasa pleuraning haqıyqıy qalıńlasıwı sebepli járdem beredi.
Eger fibrotoraks salmaqli bolsa, qalıńlashpırığı súyiwdiń joǵalıp ketiwine alıp keletuǵın ókpeni sheklewi múmkin. Bunnan tısqarı, mediastinum jismonan tásirlengen tárepke jóneltiriliwi múmkin. Tós yamasa tós qápesi rentgenografiyasi yamasa kompyuterdiń tómendegi tóbeografiyasi menen bir tárepiniń azayıwı sozılmalı tırtıqtı óz ishine aladı. Fibrotoraks keltiretuǵın tiykarǵı kesellik belgileri geyde Xde kórinedi. CT ápiwayı xne suwretde kórinetuǵın belgilerge uqsas belgilerdi kórsetiwi múmkin. Ókpe funktsiyaların sınaqtan ótkeriw ádetde ókpediń qısılıwı keselligine sáykes keletuǵın nátiyjeler kórsetilgen.
Konservatsiyaliq
Dári-dármanlardı qabıllawdan kelip shıqqan fibrobatoriya jaǵdayında, buzılıwǵa alıp keletuǵın náshebent elementlardı tutınıwdı toqtatıw usınıs etiledi. Qlural fibrozni kúsheytiwi múmkin bolǵan kózlerdiń alkaloidlarining tayınlıǵı ádetde aldın aladı. Dári-dármanlardı qabıllaw menen baylanıslı fibrotoraks, ádetde provokatsion emlew toqtatilgan bolsa, toqtaydı. Birpara jaǵdaylarda náshebent elementlardı tazalaw nátiyjesinde kelip shıǵıs fibrotoraxlar sebepsiz emlenishni toqtatgandan keyin jaqsılanadı, biraq fibrotorax ádetde tolıq ótpeydi.
Gúzetiw menen kútiw arnawlı bir jaǵdaylarda fibrotoraksning maksimal jaǵdayları ushın sáykes keledi. Fibrotoraks, tuberkulyoz, emotema yamasa gemosoraks sebepli kelip shıqqan, kóbinese páseńlew keselligin toqtatgandan keyin óz-ózinen ushraydı. Kortikosteroidlar ádetde fibrotoraks emlewde isletiledi, biraq olardıń bul kesellikke qarsı gúresde olardıń natiyjeliligi tastıyıqlanmadi.
Xirurgiyaliq
Fibrotoraksning salmaqli jaǵdayında, bul insan dem alıw qábiletin buzadı, bul fibrotorakni keltirip shıǵaratuǵın picrotoraksni qozǵatadı, dep atalatuǵın texnologiyalar dep atalatuǵın texnologiyalardan xirurgiya jolı menen alıp taslanıwı múmkin. Soǵan qaramay, xirurgiya aldaw tásirler qáwipi, sonday-aq ólim qáwipi, sonday-aq ólim qáwipi menen baylanıslı bolıp, sonday-aq, kóp aylar dawamında saldamlı belgiler ámeldegi bolsa, ádetdegine kórip shıǵıladı. Xirurgiya deportatsiyalari ádetde salmaqli fibrotoraks menen kesellengen adamlar ushın kórip shıǵıladı, nápes qısılıwı hám salıstırǵanda saw ókpege ıyelew, sebebi bul jáne de jaqsı nátiyje múmkinshiligın asıradı. Pleurani xirurgiya jolı menen alıp taslaw, basqa emlew jumısları ushın islemesin.
Boljaw
Fibrotorax, tuberkulyoz keselligi plurisi, empulem yamasa ótkir gemosorak sıyaqlı basqa jaǵdaydı quramalılastıradı, kóbinese 3-6 aydan keyin óz-ózinen ótedi.
Xirurgiya deportatsiya etilgeninen keyin prognoz ózgeriwshen bolıp, ol pútkil ókpediń den sawlıǵın rejimine qaray. Eger qalǵanlar saw bolsa, deportatsiya etilgeninen keyin ókpe funktsiyasınıń birpara tárepleri, mısalı, turmıs konteynerlari jaqsılanıwı múmkin. Biraq, ókpede sezilerli patolonlar bar edi, sonda ókpediń wazıypası tez-tez jaqsılanmaydi hám bunday aralasıwdan keyin de jamanlasıwı múmkin. Fibrotoraxning dawam etiw waqti prognozǵa tásir etpeydi.
Xirurgiya aralasıwdan ólimnen 1% ge shekem, biraq ǵarrı adamlarǵa 4-6% ge shekem kóteriledi. Basqa faktorlar eń jaman xirurgiya ámeliyatların boljaw, atap aytqanda, tolıq xirurgiya aralasıwı, ókpe keselligi fibrotorak hám asbototaklarning ayriqsha sebeplerin emlewden keyin.
Epidemiyalogiyasi
Fibrotorax rawajlanǵan mámleketlerde kemnen-kem jaǵdaylarda, tiykarınan tuberkulyoz keselligi kemrek bolǵanlıǵı sebepli tabıladı. Bul jaǵday Asbestga dús bolǵan jumısshılarda keń tarqalǵan, olar ashılǵanlardıń 5-13, 5 procentinde, geyde o'nlab jıllar dawamında tashxo'y bolmaǵan pleval fibrozni rawajlantıradı.
Qozaq miywe
Qozaq miywe (kapusta, qurtdene, rediska, túrpi) eki miywe japıraqtan payda boladı, piskennen soń eki úleske ajıraladı. Úlesler arasında juqa tosıq bolıp, oǵan tuqımlar birigedi. Qozaqsha miywe dúzilisi menen qozaq miywege uqsaydı, tek boyı kelterek boladı.
.tl
.tl — Shıǵıs Timor ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Qanatshalı miywe
Ayırım (zarań, gújim, sumtalǵa uqsas) dekorativ tereklerdiń miywesi qanatshalı boladı. Sonıń ushın olar qanatshalı miywe dep ataladı.
Tatarsha Wikipedia
Tatarsha Wikipedia — Wkipedianiń tatar tilindegi bólimi.
Tuqım
Tuqım — ósimliklerdiń kóbeyiw organı. Ol urıq, endosperm hám qabıqtan ibarat. Hár bir ósimliktiń tuqımı ózine tán dúzilgen boladı. Ósimlikler tuqım úlesine qaray bir hám eki tuqım úlesli ósimliklerge bólinedi.
.tt
.tt — Trinidad hám Tobago ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Hugo Chávez
Hugo Rafael Chávez Frías (aytılıwı: Ugo Rafael Chaves Frias; 28-iyul, 1954 — 5-mart, 2013) 1999-jıldan tap 2013-jılǵı ólimine shekem Venesuela prezidenti bolǵan. 1997-jıldan Besinshi Respublika Háreketi siyasiy partiyası, 2007-jıldan bolsa Venesuela Birlesken Socialistlik Partiyası (PSUV) basshısı bolǵan. Óziniń bolivarianizm hám „XXI ásir socializmi“ siyasiy ideologiyalarına súyene otirip, ol mámlekette Bolivar revolyuciyası social joybarı sheńberinde jańa konstituciya, qatnasıwshı demokratiyalıq keńesler, qatar zárúrli sanaat tarawlarınıń mámleketlashtiriliwi, den-sawlıqtı saqlaw hám bilimlendiriw tarawlarınıń mámleket tárepinen finanstıń asırılıwı, jarlılıqtı kemeytiw sıyaqlı socialistlik reformalar alıp bardı.
Ómiri
Sabaneta qalasında jumısshı shańaraǵında tuwılǵan Chávez áskeriy oficer bolıp jetisti. Venesuela siyasiy sistemasınan kewli tolmaǵanınan keyin ol 1980-jıllar basında onı tónkeriw ushın jasırın Revolyuciyalıq Bolivarian Háreket-200 (MBR-200) ge tiykar saldı. Chávez 1992-jılǵı áwmetsiz mámleket awdarıspaǵına urınıwda MBR-200 háreketin prezident Carlos Andrés Pérez' diń Demokratiyalıq is partiyasına qarsı alıp shıǵıp, sol qılmısı ushın qamaldı. Eki jıldan keyin ol azatlıqqa shıǵıp, Besinshi Respublika Háreketi atlı social-demokratiyalıq partiyaǵa tiykar salındı hám 1998-jılǵı prezidentlik saylawında jeńimpaz shıqtı. Keyinshelik, ol marginallasqan toparlarǵa keńlew huqıqlar beretuǵın hám Venesuela húkimeti dúzilisin ózgertiriwshi jańa konstituciyanı ámelge asırdı hám 2000-jılǵı ulıwma saylawda qayta saylandı. Ekinshi prezidentlik múddetinde ol Bolivar wazıypaları, kommunal keńesler hám jumısshı-basshı kooperativler sisteması hám de jer reforması programmasın engizdi. 2012-jıl 7-oktyabrde Chávez náwbettegi saylawda qarsılası Henrique Capriles' ti jeńip, tórtinshi márte sayland.
Siyasattaǵı iskerligi
Burınǵı ásker Chaves Venesuela siyasiy saqnasına 1992-jılda ámelge aspaǵan áskeriy revolyuciyası menen kirip keldi. Qamaqta ótkergen eki jılı artınan ol siyasatqa qayttı hám 1998-jılı bolıp ótken saylawlarda iri sırıs menen prezidentlik lawazımın qolǵa kirgizdi. Ózin socialist hám revolyuciyashı dep ataǵan Chaves jarlı qatlam arasında dawamıy sırısqa iye bolǵan hám Venesuelanıń neft sawdasınan jıynalǵan baylıǵın social siyasatları jolında qóllawı menen sońǵı saylawlarda da jeńimpaz shıqqan. Lekin, onıń sınshıları Chavesni ekonomikanı joq qılıw qılıw hám mámleketti diktatura tárepke etaklashda ayblab kelisken. Xalıqaralıq saqnada Chaves AQSh „imperializm“iniń tiykarǵı sınshısı bolǵan hám Vashington dı ózine qarsı 2002-jılda ámelge aspay qalǵan mámleket awdarıspaǵı háreketinde ayıplaǵan. solğa|nobaý|Hugo Chavez Porto Alegr [[Braziliyaga tashrif davomida]] Chávez óz siyasatın anti-imperialist dep suwretlegen, neoliberalizm hám qospaslik kapitalizmini keskin sın pikir etken. Ulıwma alǵanda Chávez AQSh sırtqı siyasatınıń kózge kóringen raxiplerinen biri edi. Ózin Kuba daǵı Fidel Castro kommunist húkimeti hám Boliviya daǵı Evo Morales, Ekvador daǵı Rafael Correa hám Nikaragua daǵı Daniel Ortega sotsialist húkimetlerine birlespeshi tutqan Chávez húkimeti de Lotin Amerikası daǵı sotsializm tolqını bólegi bolıp kóringen. Ol Lotin Amerika integraciyası tárepkashi bolıp, Qubla Amerika Mámleketleri Birlespesi, Amerika Bolivar Birlespesi, Qubla Banki hám TeleSur regionlıq televidenie tarmaǵın dúziwde kómeklashgan. Chávez da watanında, da shet elde jánjelli hám kelispewshiliklerge baslawshı shaxs retinde qabıl etilgen.
2011-jıl 30 -iyunında Chávez saraton kletkaları aralas irińlegen isikti alıp taslaw maqsetinde etilgen xirurgiya ámeliyatınan dúzelayotgani haqqında xabar berdi. 2012-jıl dekabrinde ol ekinshi ámeliyatqa mútajlik sezdi. 2013-jıl 10 -yanvarında ol antyod etiwi kerek edi, biraq Venesuela Milliy Assambleyası inauguratsiyani ol Kuba daǵı úshinshi ámeliyatınan qaytıp kelip, dúzelgunicha qaldırishga razı boldı. Chávez 2013-jıl 5-mart kúni 58 jasında opat etdi.
Jeke ómiri
Chaves eki márte úylengen. Birinshi turmısı Nensi Kolmenares (Nancy Colmenares) menen 1992-jıl ajrashgan. Ekinshi hotini jurnalist Marisabel Rodriges Oropesa (Marisabel Rodríguez Oropeza) menen 2002-jılǵa shekem birge jasaǵan.
Bes perzenttiń ákesi. Birinshi turmısınan tórt perzent: Rosa virxiniya, Mariya Gabriela, Ugo Rafael (Hugo Rafael), Raul Alfonso (Raul Alfonzo) hám ekinshi turmısınan bir qız Rosines (Rosinés) larning ákesi.
Twitterda Ugo Chavesning óz mikroblogi bar. Ol mikroblogi arqalı túrli sıylıqlar jalǵawıb da turadi. Chaves Kuba jetekshisi Fidel Kastro hám Boliviya Prezidenti Evo Maraleslarga da Twitterda mikroblog júrgiziwge shaqırǵan.
Transliteraciya
Transliteraсiya (latın trans - "arqalı, qayta" + litera - "hárip") — bul bir álipbe belgileriniń basqa álipbe belgilerin paydalanıp jazılıwı bolıp, bunda bir jazıw sistemasınıń hár bir tańbası (yamasa tańbalar izbe-izligi) basqasınıń tiyisli tańbası (yamasa tańbalar izbe-izligi) arqalı ańlatıladı. Mısalı, latın álipbesindegi francuzsha "Daudet" familiyasınıń kirill álipbesindegi russha transliteraciyası "Додэ" boladı.
Amerika Tower banki (Manxetten)
Amerika Tower banki—1 Bryant Park atı menen de belgili,Nyu-York qalasıniń Midtown Manxetten máhellesindegi 55 qabatlı júdá bálent imarat. Ol Amerika kontinentiniń 1111-avenyusinda (Altınshı avenyu) 42-hám 43-kósheler aralıǵinda, qiyiq túrde Brayant Parkiniń qarsısında imaratlasqan. imarat Cookfox hám Adamson Associates tárepinen islep shıǵılǵan hám ol Amerika banki ushın Durst shólkemi tárepinen islep shıǵılǵan. Bálentligi 370m, Amerika Tower banki Nyu-Yorktaǵı segizinshi eń bálent imarat, Qospa Shtatlardaǵı onınshı eń bálent imarat.
Seymur Durst 1960-jıllardan baslap bul jerde úlken imarat qurıwdı rejelestirgen halda jer satıp alǵan edi, biraq basqa múlk iyeleri bar ekenligi sebep bunı ete almadı. Onıń balası Duglas Durst XXI ásirdiń basında úlken ofis-júdá bálent imaratın usınıs etedi hám 2003-jılǵa shekem jer satıp alıwdı dawam ettiredi. Bank of America láńger kireyshisi retinde qol qoyılǵanınan keyin, imarat ústinde jumıs 2004-jılda baslanǵan. Qurılıs processinde bir neshe qolaysız jaǵdaylarǵa qaramay, imarat 2009-jılda 1 milliard dollarǵa qurip pitkerildi. Amerika bankinen tısqarı, minar kireyshilerine Marathon Asset Management, Akin Gump Strauss Hauer & Feld hám Roundabout Theater Company kiredi.
Site
Tariyxıy tárepten bul aymaq tóbelikler hám otlaqlardan ibarat bolıp, sayttıń batıs shegarasınan dárya aǵıp ótken. Bank Tower banki qurılısınan aldın bul imarat bir neshe strukturalardan ibarat edi. Kóshe XIX ásirdiń aqırında háwlisi bolǵan qatar úyler menen bánt bolǵan, XX ásir baslarında kommerciya maqsetinde buzıp taslanǵan Sayt daǵı kóplegen burınǵıp strukturalar dúkanlar, restoranlar hám teatrlar edi
.tv
.tv — Tuvalu ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Moynaq aeroportı
Moynaq aeroportı — Qaraqalpaqstannıń Moynaq rayonında jaylasqan burınǵı aeroport. Ol jeńil samolyotlar, barlıq túrdegi vertolyotlardıń rezerv maydanı bolıp, aviaciya jumısları ushın paydalanıladı.
Mozambik buǵazı
Mozambik buǵazı (malag. Lakandranon'i Mozambika, port. Canal de Moçambique, franc. Canal du Mozambique) — Hind okeanınıń batıs bólegindegi Afrika kontinenti hám Madagaskar atawın ajıratıp turatuǵın buǵaz. Ol jer júzindegi eń uzın buǵaz bolıp, uzınlıǵı shama menen 1760 kilometr, buǵazdıń eń tar jerindegi eni - 422 kilometr, eń kishi talveg tereńligi - 117 metr, eń úlken tereńligi - 3292 metr.
Buǵaz arqalı Afrika jaǵaların boylap arqadan qublaǵa baǵıtlanǵan, Iyneli tumsıǵı arqalı ótetuǵın, 1-1,5 uzel tezligindegi turaqlı aǵıs ótedi.
Payda bolıw tariyxı
Bunnan 150 million jıl aldın (mezozoy dáwirinde) áyyemgi superkontinent Gondvana eki bólekke bólingen: batıs (Afrika, Arabstan hám Qubla Amerika) hám arqa (Avstraliya, Antarktida, Madagaskar hám Hindistan). Olardıń shegarası Mozambik buǵazı edi. 125 million jıl aldın Arqa Gondvana "Indigaskar" hám Avstraliya-Antarktidaǵa bolinip, olar arasında Hind okeanı qáliplese baslaǵan. 90 million jıl aldın Hindistan hám Madagaskardıń bir-birinen ajıralıwı júz berdi. Solay etip, Mozambik buǵazı júz million jıldan artıq waqıttan berli bar.
Jaslıq aerodromı
Jaslıq aerodromı — Qaraqalpaqstannıń Jaslıq awılınan 9 km uzaqlıqta jaylasqan burınǵı áskeriy aviabaza. Sovet Awqamı dáwirinde áskeriy bólimlerge xızmet kórsetiw hám ximiyalıq qurallardı sınawdan ótkeriw ushın qurılǵan. 1990-jılda jawılǵan. Házirde bul jerde minez-xulq dúzetiw jumısları ushın mólsherlengen mekeme iskerlik júrgizedi.
Qubla Ázerbayjansha Wikipedia
Qubla ázerbayjansha Wikipedia — Wikipedianiń Qubla ázerbayjan tilindegi bólimi.
Asan qayǵı
Asan qayģı
250px|nobaý|alt=Xalıq qaytip kún kórer|Asan qayģı Asan qayǵı(15-asir) atanıp ketken Hasan Sábit ulı shama menen 1361-jılı yamasa 1370-jılı Edil boyında tuwılǵan. Ol qaraqalpaq, noǵay, qazaq ádebiyatı tarıyxında úlken iz qaldırǵan. XV ásirdiń 20-jıllarında Qazanǵa xan Ullı Muxammed bolǵan. Keyin 1456-jılı Jánibek xannıń ordası quralǵan. Sonıń ushın da, onıń tolǵawlarınıń tiykarı sol dáwirdiń tarıyxıy waqıyaları menen baylanıslı túrde berilgen. Xalıqtıń aytıwına qaraǵanda, Asan ómirindegi ádálatsızlıqqa ashınıp, turmısqa shın kózqaras penen qaraǵan oyshıllardıń biri bolǵàn. Sonıń ushın ol bir jerde otırıp oy súrgen adam emes. Jelmayaǵa minip alıp el gezgen. Edilden Túrkstanǵa shekemgi aralıqtı aralaģan. Xan aldında qaytpay, biy aldında búgilmey óz pikirin aytqan. Dáslep xan sarayında Jánibektiń aqılgóyi bolıp, sońınan xanǵa ókpelep, óz jurtınan shıǵıp ketiwiniń aqıbeti de usınnan bolsa kerek. Sebebi kópshilik tolǵawlarındà Jánibek xandı keskin túrde sınaydı. Jánibek xannıń sol waqıttaģı Altın Orda xanlarınıń biri menen shatasıp qalıwınıń ózi de Asan qayǵıǵa jaqpaydı. Ol ózi xannıń aqılgóy adamı sıpatında: «Urıs heshqanday baxıt alıp kelmeydi. Qandı qan menen juwıp bolmaydı. Olar menen jarasqanıń maqul», — dep táselle beredi. Biraq Jánibek bunıń aytqanın tıńlamaydı. Sonıń ushın da ol saraydı taslap ketken. Asandı qayǵıshıl deymiz. Biraq onıń qayǵısı jeke basınıń qayǵısı emes. Ol xalıq táǵdirin qayǵırıw menen birlikte barlıq janlı maqluqlardan, zıyanlı jánliklerge shekem onıń janı ashıydı. Asan qayǵı—filosof shayır. Sebebi onıń tolǵawlarında úlken filosofiyalıq lapız, tereń oy bar. Mısalı: Taza minsiz hasıl tas, Suw túbinde jatadı, Taza minsiz hasıl sóz, Oy túbinde jatadı, Suw túbinde jatqan tas, Jel tolqıtsa shıǵadı, Oy túbinde jatqan sóz, Sher tolqıtsa shıǵadı. Asan qayǵı kóp ǵana tolǵawların násiyat túrinde qaldırǵan. Onıń násiyatları kópshilikke maqul keletuǵın aqıl-násiyat túrinde beriledi. Adamlardı ayırıp qaramaw, ósek sózlerge isenbew, nápsiqawlıqqa berilmew, jıraw poeziyasınıń eń baslı teması dárejesine kóteriledi. Sonıń ushın da, onıń kóp tolǵawları xalıqtı aqıllandırıwǵa qaratılǵan. Ańızlarda aytılıwınsha, Asan qayǵı Sarıarqada—Ullıtawda qaytıs bolǵan.
Xalıq qáytip kún kórer
Quyrıǵı joq, jalı joq, Qulan qáytip kún kórer. Ayaǵı joq, qolı joq, Jılan qáytip kún kórer. Shıbın shıqsa jaz bolıp, Tazlar qáytip kún kórer. Jalań ayaq músápir, Ǵazlar qáytip kún kórer. Xan menen biyler qısqanda, Xalıq qáytip kún kórer.
El qádirin ne bilsin
Suw qádirin kim bilsin, Suwsap kelip qanbas. Ot qádirin kim bilsin, Suwıqqa tońıp kórmese. As qádirin kim bilsin, Qarnı ashıp kórmese. At qádirin kim bilsin, Jollardà qalıp júrmese. Jer qádirin kim bilsin, Basınàn dáwlet taymasa. El qádirin kim bilsin, Jawdan ayırıp almasa. Gúl qádirin kim bilsin, Ándiyshesi bolmasa. Ómir qádirin kim bilsin, Qáste bolıp qalmasa Arıw qádirin kim bilsin, Jolınà jılàp qàlmàsà. Dos qádirin kim bilsin, Dártine sherik bolmàsà. Kólde júrgen qońır ǵaz, Qır qádirin ne bilsin. Qırda júrgen tuwalaq, Suw qádirin ne bilsin. Jaman adam jelókpe, Er qádirin ne bilsin. Kóship-qonıp kórmegen, Jer qádirin ne bilsin. Qos qollap órmek órmegen, Aw qádirin ne bilsin, Shıńlarǵa shıǵıp kórmegen, Taw qádirin ne bilsin.
Social media marketing kònlikpeleri
Social media marketing kònlikpeleri: xabarlardı durıs jaylastırıw, VKontakte, Facebook, Instagram sociallıq tarmaqlarında maqsetli reklamanı basqarıw, reklama mexanizmlerin tùsiniw, maqsetli reklama byudjetin boljaw hàm onı optimallastırıw, tañlaw hàm flesh-moblar òtkeriw, sociallıq tarmaqlar ushın qosımshalardı islep shıģıw, geo- xizmetler menen islesiw, usınıslar sisteması menen islesiw, arnawlı joybarlar, reyting hàm topıraqlardı anıqlaw principlerin tùsiniw, videoxostingde kanallar jaratıw esaplanadı.
PlayStation (konsol)
PlayStation (basqa atamaları PS, PS1 yamasa PSX) — Sony Computer Entertainment tárepinen islep shıǵarılǵan videooyın konsolı. Bul konsoldıń shıǵıw sánesi Yaponiyada 3-fevral 1994-jıl,, Arqa Amerikada 9-sentyabr 1995-jıl, Yevropada 29-sentyabr 1995-jıl hám de Avstraliyada 15-noyabr 1995-jılda bolıp ótti. Sonday-aq, bul PlayStation Nintendo 64 hám Sega Saturn sıyaqlı besinshi áwlad videooyın konsolları menen básekilese aladı.
PlayStation One
PlayStationnıń dáslepki original versiyası bolǵan PlayStation One Sony tárepinen islep shıǵıldı. Shıǵıw sánesi — 7-iyul 2000-jıl. Sonday-aq, Sony PS Onenan keyin PlayStation 2ni shıǵardı.
Papua-Jańa Gvineya
Papua-Jańa Gvineya (ingl. Papua New Guinea [ˈpæpuːə njuː ˈɡɪni], rus Па́пуа - Но́вая Гвине́я) — Okeaniyadaǵı mámleket bolıp, ol Tınısh okeanınıń qubla-batıs bóleginde, Jańa Gvineya atawınıń hám Bismark arxipelagınıń shıǵıs bólegin, Solomon atawlarınıń (Bugenvil, Buka atawları) hám D'Entrekato atawlarınıń arqa bólegin iyeleydi. Mámlekettiń tolıq atı Papua-Jańa Gvineya ǵárezsiz mámleketi (ingl. Independent State of Papua New Guinea, tok-p. Independen Stet bilong Papua Niugini). Maydanı - 462 840 km². Xalqı - 9 134 073 kisi (2019-jıl 29-noyabr) bolıp, tiykarınan papualar hám melaneziyalılar. Qala xalqınıń úlesi - 15,2% (1991). Paytaxtı - Port-Morsbi. Aymaqlıq bóliniwi: 20 wálayat. Milletler Doslıq Awqamına kirgizilgen. Mámleket baslıǵı - Ullı Britaniya patshasınıń wákili bolıp esaplanatuǵın general-gubernator. Nızam shıǵarıwshı organ - Milliy parlament.
Rásmiy tilleri - inglis, tok-pisin hám xiri-motu tilleri. Xalıqtıń kópshiligi xristianlar, qalǵanları jergilikli dástúriy ıqtıqatlarǵa ámel etedi.
Etimologiya
"Papua" ataması malaysha "papuva" sózinen kelip shıqqan bolıp, qaraqalpaq tiline awdarmada "buyra" degen mánisti ańlatadı (basqa versiyaǵa bola "orang Papua" - "buyra baslı qara adam" degennen alınǵan). Bul at Jańa Gvineya atawına 1526-jılda Portugaliyalı Xorxe de Menezes tárepinen jergilikli xalıqtıń shashları formasına itibar qaratıp berilgen. 1545-jılda ispan teńizshisi Inigo Artiz de Retes atawǵa keldi hám oǵan "Jańa Gvineya" atamasın berdi, sebebi onıń pikirine qaraǵanda, jergilikli xalıq Afrikadaǵı Gvineya aborigenlerine uqsas edi (múmkin, ol jańa atawdıń hám Afrikadaǵı Gvineya mámleketiniń shegaralarında óz-ara uqsaslıq kórgen).
Evropanıń koloniyalastırıw siyasatı baslanǵanınan tap ǵárezsizlikke erisiwge shekem mámleket óziniń rásmiy atın bir neshe márte ózgertken. 1884-1906-jıllarda qubla-shıǵıs bólegi Britaniya Jańa Gvineyası, 1906-1949-jıllarda bolsa Papua (Avstraliya qadaǵalawı astında) dep atalǵan. Arqa-shıǵıs bólegi dáslep Germaniya koloniyası bolǵan hám 1884-1920-jıllarda Germaniya Jańa Gvineyası (1914-jıldan Avstraliya qadaǵalawı astında), al 1920-1949-jıllarda bolsa Milletler Ligasınıń sheshimine bola Avstraliyaǵa tapsırılǵan Jańa Gvineya Aymaǵı dep dep ózgertildi. 1949 jılda Avstraliyanıń eki koloniyası birewine - Papua hám Jańa Gvineya aymaǵına birlestirildi. 1972-jılda provinciyaǵa Papua-Jańa Gvineya aymaǵı dep qayta at berildi.
1975-jıldan baslap Papua-Jańa Gvineya ataması jańa ǵárezsiz mámleket ushın rásmiy at boldı.
Jer-suw haywanları
Jer-suw haywanları klası eń dáslep qurǵaqlıqta jasawǵa ótken haywanlar. Dúzilisi suw hám qurǵaql’iq ortalıǵına beyimlesken. Tórt ayaqta háreket etedi, ókpe hám teri arqalı dem aladı. Júregi úsh kameralı. Máyegin suwǵa taslaydı, lichinkası suwda rawajlanadı. Kópshilik túrleri ushın qurǵaqlıq tiykarǵi ortalıq bolıp esaplanadı.
Milan (qala)
Milan — Italiyanıń arqa bólegindegi qala, Padana tegisliginiń orayında. Lombardiya wálayatı hám Milan provinsiyasining basqarıw orayı. Mámlekettiń iri ekonomikalıq hám materiallıq orayı. Xalqınıń sanı tárepinen (2001-jılda 1, 8 mln. kisi) Rim qalasından keyin 2-orında. Transport jollarıniń iri túyini. Keme qatnaydigan kanallar arqalı Po dáryası menen baylanısqan. Aeroporta xalıq aralıq áhmiyetke iye. M. — mámlekettiń zárúrli sanaat, ilimiy hám materiallıq orayı. Ekonomikalıq aktiv xalıqtıń yarımınan kóplegeni sanaatda isleydi. Sanaatınıń jetekshi tarmaǵı — mashinasozlik (motorsozlik, avtomobilsozlik, samolyotsozlik, traktorsozlik hám basqalar ) hám metallurgiya. Neftni qayta islew, ximiya, jeńil hám azıq-túlik sanaatları da rawajlanǵan. Toqımashılıq, ko'n-ayaq kiyim, poligrafiya kárxanaları bar. Italiyanıń iri baspashılıq orayı. Geografiyalıq jur. lar, harita, atlas, jıllıq jıynaq hám t.b. baspa etetuǵın ataqlı " Turing klub Italyano" Milan (qala ) M. de bir qansha joqarı oqıw orınları, atap aytqanda universitet, texnika institutı, katolik, sawda universitetleri, konservatoriya, Elegant kórkem óner akademiyası hám basqa ilimiy shólkem, kitapxanalar, " La Skala" opera teatri hám basqa teatrlar, muzeyler, kartinalar galereyası bar. Arxitekturalıq estelik júdá kóp: shirkew hám soborlar, jámiyetlik ımaratları saqlanǵan. Sawda universiteti, Milan kórgezbe zalı sıyaqlı zamanagóy ımaratlar qurılǵan. M.ga eramızǵa shekemgi 4-asirde tiykar salınǵan. Eramızǵa shekemgi 196 jıldan Rim quramında (latınsha atı Mediolanum). 11 — 12-ásirlerde ónermentshilik hám sawda orayı bolǵan. 1535-jılda Ispaniyaǵa qosıp alınǵan. 1802-jıldan Italiya Respublikasınıń, 1805-jıldan Italiya patshalıǵınıń paytaxtı. 1815—59 jıllarda Avstriya quramında. 1861-jılda Italiya patshalıǵına qosılǵan.
Kurt Georg Kiesinger
Ómiri
Kurt Georg Kiesinger 1904-jılda Vyurtembergtiń kishi Ebingen qalasında (házirgi Albstadt rayonı) jumısshı shańaraǵında tuwılǵan. Jaslıǵında ol qosıq jazǵan, hátteki kishi toplamın da baspadan shıǵarǵan. Tyubingen universitetinde pedagogika, filosofiya hám ádebiyattı úyrengen. Ol Berlin universitetinde yuridikalıq pánler boyınsha imtixanlardı tapsırıp, oqıwdı tamamlaǵan.
1933-jıldan baslap MSINP (NSDAP) aǵzası. Kiesinger (jaqsı bayanatshı) Úshinshi Reyxtiń úgit-násiyatlaw ministrliginde islegen. Keyinirek, bunı kópshilik onı júzine basqan. Úgit-násiyatlaw ministrliginen Sırtqı isler ministrligine ótti. 1944-jılda RXSA arxivinen tabılǵan xabarshada onıń kásiplesleri Kiesinger „yahudiy lerge qarsı siyasatti qatań túrde toqtatıwǵa háreket etedi“ dep jazılǵan.
Urıs tawsılǵannan keyin, bolajaq kansler amerikalılar tárepinen májbúriy túrde uslap turılǵan. Ol lagerde 18 ay otırǵan hám denasifikaciyadan ótken sıpatında azat etilgen. 1948-jılda Kiesinger XDAǵa (CDU) qosıldı hám bir jıldan keyin dáslepki Bundestagtıń aǵzası boldı. Onıń kandidatlıǵı hám fraksiya baslıǵı lawazımına, hám Adenauer húkimeti ushın da ilgeri súrilgen, biraq ol óte almadı. Olar onı zor arator retinde kóretuǵın edi. Jurnalistlerden biri oǵan salıstırǵanda „gúmis til patshahı“ laqabın da isletken.
1958-jılda Kiesinger Baden-Vyurtemberg bas ministri boldı. 1962-jıl 1-noyabrden 1963-jıl 31-oktyabrge shekem — Bundesrat baslıǵı boldı. Adenauer hám Erxard sıyaqlı iri siyasiy ǵayratkerlerden keyingi orında turar edi. Jurnalistlerden biri aytıp ótkenindey, Kiesingerdiń hálsiz táreplerinen biri onıń kúshsizligi edi.