cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malagasiler
Kelip shıǵıwı
Malagasilerdiń kelip shıǵıwı máselesi quramalılıǵınsha qalıp kiyatır. Madagaskar atawınıń áyyemgi xalqı negroid rasasına tiyislime yamasa negroid quramı Arqa Afrikadan Bantu xalqı migraciyasınıń tolqınlarınan birinde payda bolǵanba, belgisiz. Biziń eramızǵa shekemgi I mıń jıllıqta indoneziyalılar atawǵa kóship óte basladı. Olar ózleri menen birge mongoloid rasasın, ózleriniń tilin hám ózine tán ayrıqsha mádeniyatın alıp kelgen.
Quramı
Malagasiler túrli mádeniyat hám ózine tán ayırmashılıqlarǵa iye bolǵan bir neshe etnikalıq toparlarǵa bólingen, olar geyde qáwimler dep ataladı. Eń anıq bóliniw Antananarivu hám Fianarancua átirapındaǵı platoda jasawshı "tawlı" etnikalıq toparlar (merina, becileu) hámde atawdıń qalǵan bóleginde, birinshi náwbette teńiz boyında jasawshı "jaǵadaǵı" (côtiers) xalıqlar arasında saqlanıp qalǵan. Bulardan basqa Madagaskar tariyxı dawamında bir qansha aralas etnikalıq jámáátler de qáliplesken.
Kuban
Kuban — Rossiya Federaciyasınıń Stavropol hám Krasnodar úlkesindegi dárya. Arqa Kavkazda jaylasqan. Elbrus tawı jan bawırlarınan baslanıp Azov teńiziniń Temryuk qoltıǵına quyıladı. Óz. 870 km, háwiziniń maydanı 57900 km². Teńizge quyılıw jerinen 116 km joqarıda dáryadan Protoka tarmaǵı ajıralıp shıǵadı. Sol jerden Kubannıń deltası (maydanı 4300 km²) baslanadı. Tiykarǵı jıǵaları: Úlken hám Kishi Zelenchuk, Urup, Laba, Belaya, Pshish. Jıllıq ortasha suw bálentligi Krasnodar qalası qasında 425 m³/ sek. Dárya aǵımın tártipke salıp turıw ushın Nevinnomisk kanalı, Tshchik, Krasnodar, Shapsug suw bazaları qurılǵan. Kuban eteginde zárúrli salıkeshlik rayonı shólkemlestirilmekte.
Deltasınan balıq awlanadı. Dáryanıń tómengi bóleginde (Krasnodar qalasınan quyılıw jerine shekem) keme qatnaydı. Dárya jaǵasında Karachayevsk, Cherkessk, Nevinnomisk, Armavir, Novokubansk, Kropotkin, Úst-Labinsk, Krasnodar, Temryuk qalaları bar.
.bg
.bg — Bolgariya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
.bi
.bi — Burundi ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.gl
.gl — Grenlandiya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.bh
Siltemeler
Toppdomän
Baxadir Yangibaev
Baxadir Yangibaevich Yangibaev (1960-jıl Qaraqalpaqstan Respublikası Beruniy rayonında tuwılǵan) - Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi baslıǵı (2006-2017).
Bilimlendiriwi
Maǵlıwmatı joqarı. Tashkent avtomobil jollar institutın, Tashkent mámleketlik ekonomika universitetin tamamlaǵan. Qánigeligi injener-qurıwshı, ekonomist.
Miynet iskerligi
2006-jıldan 2017-jılǵa shekem Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler keńesi baslıǵı. Jumıs iskerligin Beruniy jol ońlaw hám qurılıs basqarması ustasınan baslaǵan. 1982—1993-jıllarda jaslar hám partiya komitetlerinde túrli lawazımlarda iskerlik kórsetken. 1993-jıldan 1995-jılǵa shekem akcionerlik-kommerciyalıq "Isbilermenbankı" Qaraqalpaqstan bóliminiń kadrlar boyınsha inspektorı, ekonomikalıq-analiz bólimi baslıǵı, 1995—1996-jıllarda Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıǵınıń járdemshisi, 1996-jıldan 1999-jılǵa shekem Ózbekstan Respublikası Oraylıq Banki Qaraqalpaqstan boyınsha bas basqarması baslıǵınıń birinshi orınbasarı, 1999—2002-jıllarda Ózbekstan Respublikası akcionerlik-kommerciyalıq "Ǵállebankı"nıń Qaraqalpaqstan Respublikası aymaqlıq filialı basqarıwshısı, 2002-jıldan 2006-jılǵa shekem Qaraqalpaqstan Respublikası Finans ministri, 2006—2017-jıllarda Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıǵı wáziypalarında iskerlik alıp barǵan. 2017-jıldan - Shomanay rayonı hákimi.
Sıylıqları
Baxadir Yangibaev Sadıq xizmetleri ushın medalı menen sıylıqlanǵan.
Qırım
Qırım yarım atawı (Крым; Крим; Къырым; Κιμμερία/Ταυρική) Ukraina qublasındaǵı yarım ataw sanaladı. Maydanı — 27 mıń km2. Batıs hám qublada Qara teńiz hám shıǵısında Azov teńizine tutasqan. Arqada tar (8 km shamasında) Perekop moynı arqalı Shıńıs Evropa tegisligi menen tutasqan. Qırım yarım atawınıń shıǵısında Qara teńiz hám Azov teńizi aralıǵında Kerch yarım atawı, batısında Qırım yarım atawınıń bir bólegi — Tarxankut yarım atawı jaylasqan. thumb|Qırımnıń yarım atawı Qırım atawınıń arqa-shıǵıs jaǵası boylap Azov teńiziniń kishi qoltıqshaları (Sivash hám basqalar) sozılǵan. Arqası (yarım atawdıń úlken bólegi) sahralı tegislik (Sahralı Qırımnıń), qublası (maydanı jaǵınan kishi) Qırımnıń tawları menen bánt. Eń biyik jeri 1545 m (Roman-Kosh tawı). Qublasında Qırımnıń qubla jaǵası boylap kam-bar tegislik sozılǵan; jaǵanıń qaslarında lakkolitke uqsas magmatik jınıslar (Ayudaq tawı), áyyemgi vulqan dizbekleri (Qaradaq tawı) ushraydı. Paydalı qazılmaları: Kerch temir rudası, kóllerinde duz hám shıpabaxsh ılaylar, hák tas, saz, mergel. Qırım atawınıń arqa bóliminiń ıqlımı ortasha qurǵaq. Qısı jıllı (yanvardıń ortasha temperaturası G, 2°); jazı ıssı (iyuldıń ortasha temperaturası 24°). Qırım atawınıń qubla jaǵasında ıqlım orta teńiz ıqlımı; jazı ıssı (iyuldıń ortasha temperaturası 24°) hám qısı jıllı (yanvardıń ortasha temperaturası 4° qa shekem). Jıllıq jawın batıs bóliminde 1000 -1200 mm, shıǵısında 500–700 mm, arqasında 300–500 mm. Yarım atawdıń dáryaları kem suwlı; áhmiyetlileri — Chyornaya, Belbek, Kacha, Alma, Salgir. Arqa Qırım kanalı, Salgir dáryasında Simferopol suw bazası qurılǵan. Bir neshe iri shor kóli bar. Arqa bóleginde kashtan, Sivash boylap kashtan, shor, shorlı topıraqlar, oraylıq bóleginde qaratopıraq, taw aldı hám tawlarda sıltısızlanǵan qaratopıraq, gúńgirt tawtoǵay, jaylawlarda qaratopıraqsıman taw-otlaq topıraqlar tarqalǵan. Arqa bóleginiń jer maydanı aydap egin egiledi. Azıraq bóleginde sahra ósimlikleri saqlanıp qalǵan. Tawlarda (ásirese, arqa táreplerinde) qaraǵay toǵaylıqları bar. Qırımnıń qubla jaǵasında orta teńiz átirapına tán ósimlikler ósedi. Kórgizbeli terek hám putalardan ibarat parkler, baǵlar, júzimzarlıqlar, temeki plantaciyalari kóp. Qırım tawlarınıń qubla eteginen teńiz jaǵası qala-kurortları jaylasqan. Yarım atawda birneshe qorıq jer, Nikita botanika baǵı bar. Qırım qalaları arasında Yalta qalası júdá ataqlı.
.bj
.bj — Benin ushın joqarı dárejeli milliy domen.
SIltemeler
Toppdomän
.gm
.gm — Gambiya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Manǵıtlar
Manǵıt — turkiy xalıqlar quramına sińip ketken iri qáwimlerden biri. Ózbekstan aymaǵında, 1923—1926 -yilgi maǵlıwmatlarǵa kóre, manǵıtlardıń ulıwma sanı 130 mińnen aslam kisi. Sonnan burınǵı Buxara amirligi aymaǵında (100 mıń kisi), Buxara oazisi hám Qarsı átirapında (44 mıń kisi), Zarafshonning tómen aǵımında (8 mıń kisi) orta aǵımında (10 mıń kisi), Chorjo'y rayonında (11 mıń kisi), Jizzaqta (2600 kisi), Xorezmde (10 mıń kisi) jasaǵan. Manǵıtlar qaraqalpaqlar hám Arqa Kavkazdagi no'g'aylar quramında da bolǵan, bir bólegi bolsa Qubla Turkistonda jasaǵan. Ózbekstanda jasawshı manǵıtlar bir qansha iri hám mayda urıwlarǵa bólingen.Eń irileri: aq manǵıt, ash manǵıt, qara manǵıt, shala manǵıt, boyg'undi manǵıtlar. Bulardan tısqarı temirxo'ja, isoboy, gaulak, ko'sa, toz,arabayır, baqirchi, kula, tamǵalı, manǵıt qazaq, on eki cho'qay, gruppa batır, beshkal, chobakchak, uz, uvolay hám basqa manǵıtlar Buxara xonligining siyasiy turmısında aktiv qatnasqanlar. 1756—1920 -jıllarǵa shekem Buxara amirligini mekeme etip elgen hukmdorlar manǵıtlardıń toq urıwınan bolǵan,usınıń sebepinen xonlikda úlken jeńilliklerge iye edi. Manǵıtlar XIII asirde Sahrası Qipchoqda, úlken bir bólegi bolsa volga hám Ural dáryaları aralıǵinda jasawǵan. Qipchoqlar tásiri astında óz tillerin esten shıǵarıp, turk-qipchoq tilin qabıl etkenler. XIv ásirdiń aqırında bólek Manǵıt ordanı shólkemleskenler. Xv ásirdiń ortalarında manǵıtlar nog'ay (yamasa no'g'ay) dep atalǵan, olardıń ordası bolsa, No'g'ay orda atınıń alǵan. XVI ásirdiń ortalarında No'g'ay orda Úlken hám Kishi No'g'aylarga bólingen. Keyinirek Úlken No'g'ay quramındaǵı manǵıtlar ózbekler, qaraqalpaqlar, bólekan qazaqlardıń etnik quramına kirgenler. XVI asirde házirgi Ózbekstan qududiga kóship kelgenler. Áyyemginen dıyxanshılıq menen shuǵıllanıp kelgen ózbeklerdiń tásiri astında manǵıtlardıń bir bólegi az-azdan otırıqshılasıp barǵan, bir bólegi bolsa XIX ásir aqırı hám XX ásirdiń baslarına shekem yarım otırıqshı halda jasap, sharbashılıq menen shuǵıllanıp kelgen. Olar qorako'l hám jaydarı qoyni bagıwǵan. Manǵıtlar dıyxanshılıq, ónermentshilik menen shuǵıllanǵan.
.gm
Siltemeler
Toppdomän
Fotozametka
Fotozametka házirgi zamannıń jańa faktlerin toplawdı aldına maqset etip qoysa, gazeta, jurnallar fotozametkanıń ishinde usı kúnniń áhmiyetli, jámiyetlik turmıs penen baylanıslı, oqıwshılardı baylanıstıratuǵın qubılıs haqqındaǵı fotozametkanı baspaǵa tayarlawǵa talpınadı. Qanday da sociallıq áhmiyetke iye fakt bolıp, waqtında gazeta betlerine túspese, ol materialdıń tásirsheńlik uqıbı tómenleydi. Fotozametka óziniń boyına shın informaciyanı jámlegen bolıwı kerek. Bul janr mınaday sorawlarǵa juwap izleydi: Kim, ne, qay jerde, qashan. Kúndelikli baspada bul janr jámiyetlik turmıstıń jaqsı hám jaman táreplerin sáwlelendiriw ushın qollanıladı. Óz gezeginde zaman fotozametkasın úsh túrde:
1. Bazıda gazeta betlerinde oqıwshılar qısqa formada berilgen jańalıqlar menen tanısadı. Fotosúwrette jámiyetlik áhmiyetli fakt sáwlelengen. Bir fotozametkada berilgen súwretlerge avtordıń pikiri, bahası berilmeydi. Mine, bul túsinik berilmegen fotozametkaǵa jatadı.
2. Kúndelikli baspasózde mınaday fotozametkanı ushıratıwǵa boladı. Bunda turmıstıń belgili bir fakti aytılıp, onın basqa faktor arasındaǵı ornı bahalanadı. Avtor óz pikirin bildiredi. Bunday fotozametkanı tusinik berilgen dep qarawǵa boladı. Fotozametkanın sońǵı túri ashıp kórsetilgen fotozametka. Bunda biz jergilikli baspada da baspaǵa túsken sociallıq áhmiyetke iye fakt, detaldı hár tárepleme súwretlewge boladı.
Polat Maxsetbaev
Polat Maxsetbaev — (tolıq atı Maxsetbaev Polat Maxsetbay uli; 15 oktyabr 1987-jıl, Nókis qalasında tuwılģan). 2022-jıl 21 iyuldan baslap Qaraqalpaqstan Respublikası Jaslar agentligi basliģi
Ómirbayanı
Polat Maxsetbaev 1987-jıl 15 oktyabrde Nókis qalasında tuwılģan. Ózbekstan Liberal-demokratik partiyasınıń aģzası. Qaraqalpaqstan Respublikası Jaslar agentligi basqarması baslıģı. 2013-jıl Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı pitkergen, rus tili boyinsha oqıtıwshı.
Miynet joli
Nókis rayon hákiminiń jaslar siyasatı, sociallıq rawajlanıw hám ruwxıylıq-aǵartıwshılıq máseleleri boyınsha orınbasarı lawazımınında islegen. (3 aprel 2021-jıldan — 20 iyul 2022-jılģa shekem.)
Siltemeler
__INDEX__
Angela Merkel
Angela Merkel (Angela Dorothea Kasner) (1954.17.7, Gamburg) — Germaniya mámleketi kansleri. Fizika pánleri doktorı (1986). Leypzig universitetin tamamlaǵan, bunnan tısqarı onlaǵan universitet dárejesine iye. Tiykarınan, 2019-jıl dúnyanıń eń abıraylı universitetlerinen bolǵan Garvard Universiteti doktorlıq dárejesine iye boldı hám universitette sóylep shıqtı. 1978-jıl dan Germaniya Demokratiyalıq Respublikası Pánler Akademiyasınıń fizikalıq ximiya oraylıq institutı ilimiy jumısshısı, 1990-jıl Germaniya Demokratiyalıq Respublikası demokratiyalıq húkimetiniń baspasóz xatkeri orınbasarı, birlesken Germaniya federal húkimetiniń baspasóz hám informaciya mekemesi referenti, 1990-jıl dan Xristian-demokratiyalıq awqam hám GFR bundestagı aǵzası, 1991-jıl dan Germaniya hayal-qızlar hám jaslar jumısları boyınsha, 1994-jıldan qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw hám yadro reaktorları qáwipsizligi máseleleri boyınsha federal ministr, 1998-jıldan Xristian-demokratiyalıq awqamı bas xatkeri, 2000-jıl aprelden baslıǵı, 2002-jıl sentyabrden GFR bundestagında Xristian-demokratiyalıq awqam/Xristian social awqamınıń birlesken frakciyası baslıǵı. 2015-jılda bolsa "Time" jurnalı tárepinen "Jıl Adamı" dep tán alınǵan hám sonıń menen birge kóp márte "Forbes" tárepinen dúnyanıń "Eń abıraylı hayalları dizimi"inde joqarı orınlardı iyelegen. 2005-jıl 22-noyabrden GFR federal kansleri. 2021-jılda Angela Merkel napaqaǵa shıqtı hám onıń pensiya pulı 15 000 evro bolıwı aytıldı.
.gn
.gn — Gvineya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.bn
.bn — Bruney ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.bm
.bm — Bermud atawları ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Qaxraman Sariev
Ómiri
Qaxraman Sariev 1980-jılı tuwılĝan. 2002-jılda Tashkent mamleketlik Shiĝistanıwshılıq institutın tamamlaĝan.
Qaxraman Sariev Qaraqalpaqstan ekonomika ministri bolıp jumıs islegen. 2016-jıl 14 - oktyabrden Qaxraman Sariyev 2006- jıldan berli usı lawazımdı iyelep kelgen Baxadır Yangibaev ornına Qaraqalpaqstan Ministrler keñesiniñ baslıǵı etip tayınlanĝan.
2020-jılı „Sanaat kàrxanaları iskerligi ekonomika hàm statistikalıq analiz (Qaraqalpaqstan Respublikası mısalında)“ temasında doktorlıq dissertatciya jumısın qorĝadı.
Shohi Ahsi meshiti
Shohi Ahsi meshiti — Ózbekstannıń Buxara qalası tariyxıy orayında jaylasqan materiallıq miyraslar esteligi. Ózbekstan mádeniy miyrasınıń kóshpes múlk obyektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qáwipsizligine alınǵan.
Meshit XVII asirde qurılǵan. Sovetlar dáwirinde ayaq kiyimi xambarı retinde paydalanılǵan. SSSR qulap Ózbekstan ǵárezsizlikke eriskeninen keyin kapital remontlanǵan. Házirde meshit retinde paydalanılıp atır.
.bo
.bo — Boliviya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.bs
.bs — Bagama atawları ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Websayt
Sayt tómendegishe túrlerge bólinedi:
1.Vizitka - qanday da bir kompaniya haqqında maǵlıwmat beriwshi sayt.
2.Katalog - bul sayt vetrina dep júritiledi. Bunda magazinler, tovarlar, xızmetler, bahalar, agentlikler tárepinen usınıladı. Saytta usınday maǵlıwmatlar beriledi.
3.Elektron magazin.
4. Promosayt - bunda tek ónimler reklama qılınadı.
5. Korporativ saytlar - kompaniya iskeriligin keńeytiwge mólsherlengen. Onıń quramında elektron magazinler de bolıwı múmkin. Sonday-aq, bul sayt arqalı elektron hújjetler almasıladı. Internet dodalawlar alıp barıladı.
6. Informaciyalıq sayt - bul ǵalaba xabar qurallarınıń elektron variantı, internet basılımlar.
7. Portal - sózbe-sóz awdarması "dárwaza" degen mánini bildiredi. Veb-saytlar parqlı túrde portal ózinde jámlewshi iri resurs esaplanadı.
.va
.va — Vatikan ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Max Keith
Max Keyth „Coca-Cola Gmbh“niń baslıǵı.
.va
Jalǵız ǵalabalı ataqlı .va domenleri:
Siltemeler
Toppdomän
Max Keith
Ekinshi jáhán urısı jıllarında „Coca-Cola GMBH“ǵa ishimlik ushın shiyki zat jetkiziliwi toqtatıladı. Sonda zavod islewi toqtap qalmawı ushın Max Keyth alma gúnjarasınan jańa ónim jaratadı. Ónimge „Fanta “ degen at beriledi. Coca-Cola GmbH awqamlaslar blokadası sebepli Ekinshi jáhán urısi waqtında Coca-Cola siroptı ala almadı. Turaqlı Coca-Cola támiynatı 1942-jılda emlewxanalardaǵı jaradar áskerlar ushın ajıratılǵanınan soń tamamlanadı. Zavodtıń islewin támiynlew ushın Keyth alma talasınan tayarlanǵan, sidr pressinen qalǵan miyweli xosh iyisli ishimlik hám sır óniminen Fanta jarattı. Ishimlik 1943-jılda úsh million qutı satılǵan hám firmanıń Germaniyadaǵı biznesin qollap-quwatlaǵan. 1945-jılda, urıstıń sońǵı basqıshında Keyt nemis generalı tárepinen finans kárxana atın ózgertiwdi buyırǵan, biraq ol biykarlaw juwabın bergen hám general Keytke qarsı heshqanday ilaj kóre almastan, hawa hújiminde óltirilgen.
Shuhrat medalı
„Shuhrat“ medalı — Ózbekstan Respublikasınıń 1994-jıl 5-may kúngi Nızamı menen shólkemlestirilgen.
Nızamı
„Shuhrat“ medalı menen Ózbekstan Respublikası Prezidenti sıylıqlaydı. Medal menen sıylıqlaw tuwrısındaǵı Párman baspasózde hám basqa ǵalaaba-xabar qurallarında daǵaza etiledi. „Shuhrat“ medalı menen sıylıqlaw Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti, Ózbekstan Respublikasınıń Konstituciyalıq Sudinıń Baslıǵı, Ózbekstan Respublikası Joqarı Sudinıń Baslıǵı, Ózbekstan Respublikası Bas prokurori, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵi Keńesiniń Baslıǵı, wálayatlar hám Tashkent qala hákimleri, ministrlikler, mámleket komitetleri hám keńseler basshılarınıń hám de jámiyetlik birlespeler respublika shólkemleriniń usınısnamasına qaray ámelge asırıladı. „Shuhrat“ medalın jáne bul sıylıqqa tiyisli hújjetti saltanatli jaǵdayda Ózbekstan Respublikası Prezidenti yamasa onıń atınan Ózbekstan Respublikası Oliy Majlis Nızamshılıq palatası Spikeri, Ózbekstan Respublikası Oliy Majlis Senati Baslıǵı, Ózbekstan Respublikası Bas ministri, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵi Keńesiniń Baslıǵı, wálayatlar hám Tashkent qala hákimleri, sonıń menen birge Ózbekstan Respublikası Prezidenti tapsırmasına qaray basqa shaxslar tapsıradı. „Shuhrat“ medalı menen sıylıqlanǵan shaxslar bazalıq esaplaw muǵdarınıń bes esesi muǵdarında birjola tolıq tólenetuǵın pul sıylıǵın aladı. „Shuhrat“ medalı menen sıylıqlanǵan shaxslar nızamshılıqta belgilep qoyılatuǵın jeńilliklerden paydalanadı. „Shuhrat“ medalı kókirektiń shep tárepine taǵıladı. „Shuhrat“ medalı menen óliminen keyin sıylıqlanǵan táǵdirde medal sıylıqlaw haqqındaǵı hújjet hám birjola tolıq tólenetuǵın pul sıylıǵı sıylıqlanǵannıń shańaraǵına tapsırıladı.
Minezlemesi
„Shuhrat“ medalı dáslep 0,5 mikron qalıńlıqta nikel, keyin bolsa 0,25 mikron qalıńlıqta altın eritpe oralǵan mıs eritpesinen tayarlanadı hám derlik túrli reńdegi emal berilgen boladı. Medal diametri 34 millimetrli sheńber formasında. Medaldıń aldınǵı tárepinde kóterilip kiyatırǵan quyash nurları ishinde Ózbekstan ekonomikalıq qúdiretiniń belgisi bolǵan tábiyat kórinisi toqıma tártipte súwretlengen. Medaldıń tómengi bóleginde aq emal fonında qabariq háriplerde „SUHRAT“ degen jazıw jazılǵan. Háriplerdiń bálentligi 2 millimetr. Medaldıń shetleri eki tárepden toqıma sheńber menen jiyeklengen. Medaldıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Tómengi bóleginde medaldıń nomeri 1 millimetr shamadaǵı oyıq shrift menen jazılǵan. Medaldıń qalıńlıǵı 3 millimetr. Medal respublika Mámleket bayraǵındaǵı reńlerinde jolaq shayı tawar sırılǵan bes múyeshtegi qadaǵısh (kolodka) qa sheńber hám qıstırıp qoyıwsha járdeminde jalǵanadı. Tawardıń eni 24 millimetr. Kók, aq hám jasıl jollarıniń eni 7 millimetrden, qızıl jollarıniń eni 1,5 millimetr. Túyrewishtiń boyı 48 millimetr, eni 45 millimetr. Medal ilgeshek menen taǵıladı.
Uluǵbek tamokifurush kárwansarayı
Ulug'bek tamokifurush karwansarayı — Ózbekstannıń Buxara qalası tariyxıy orayında jaylasqan materiallıq miyraslar esteligi. Ózbekstan mádeniy miyrasınıń kóshpes múlk obiektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qáwipsizligine alınǵan.
1920-jılǵı Buxara revolyuciyasına shekem ol jerde temeki ónimleri kótere sawdası menen shuǵıllanılǵan. Keyinirek kóp jıllar jataqxana wazıypasın atqarǵan, bara-bara qurılıs hám xojalıq taslandıqına to'lib barǵan. 2003-jıldan berli yarım buzılǵan jaǵdayǵa kelip qalǵan karvonsaroyni fransuz asotsiatsiyasi tárepinen qayta qurıw jumısları alıp barılmaqta.
Noǵay karwansarayı
Noǵay karwansarayı — Ózbekstannıń Buxara qalası tariyxıy orayında jaylasqan materiallıq miyraslar esteligi. Ózbekstan mádeniy miyrasınıń kóshpes múlk obiektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qáwipsizligine alınǵan. Karwansaray Toqi Sarrofon sawda gúmbeziniń batıs bosaǵaına tutasǵan.
Shopen
Frederik Francishek Shopen
Polshalı ullı kompazitor hám pianinashı Frederik Francishek Shopen 1810-jılı 1-martta Polsha paytaxtı Varshava qalasında tuwılǵan. Ákesi Nikolya Shopen fransuz, al anası bolsa Yustina Kshijanovskaya polyak bolǵan. Shopenniń joqarı talant iyesi ekenligi Jaslıǵınan belgili edi. Ol dáslebinde eń birinshi ustazı bolshan ajapası Lyadvika menen duetler dóretken. Shopen 7 jasqa tolǵanında, ákesi muzikalıq sawat ashıwı ushın fortopiano boyınsha tájriybeli ustaz qolına beredi. Shopen 10 jasında knyaz Konstantinge arnalǵan marsh jarattı hám bul shıǵarma áskeriy orkestr tárepinen bir neshe ret sazǵa salındı. Shopenniń bunday qızıǵıwshılıǵınan keyin ustazları onnan ullı kompozitor shıǵıwına isener edi. Jas Shopen talantı, qızıǵıwshılıǵı, miynetsúygishligi sebepli «Polyak Mocartı» atın aladı. Ol 12 jasqa tolǵanda onıń qábileti bársheni tań qaldırdı. Ózinen de ozıp ketken shágirtine basqa hesh nárse bere almaytuǵının sezgen ustazı Jivniy oǵan sabaq beriwden waz keshedi.
1829-jıldan Shopen óz aldına dóretiwshilik ete baslaydı. Ol Vena, Krakov sıyaqlı qalalarda gastrol saparlarında bolıp, óz talantın kórsetedi. Mocart, Betxovenler Venanı ózine qaratqanınday Shopen de pútkil Parijdi ózine ashıq etedi. Shopen kóp koncertler shólkemlestirip turatuǵın edi, hám sol koncertlerinde ózi jazǵan muzikaların shertetuǵın edi. Koncertleriniń birinde ol Mocarttıń «Don Juan» shıǵarmasın jańasha usılla shertti. Frederik Francishek Shopen kóp ǵana qıyınshılıqlardı basınan keshirdi. Ol 1848-jıllıń gúzinde Polshalı dosları jámiyettiń paydası ushın shólkemlestirilip atırǵan qayırqomlıq koncertinde qatnastı hám bul bolsa onıń sońǵı koncerti ekenligin heshkim oylamaǵan edi. Ol ballada, etyud hám prelyudiya janrların óz aldına tolıq dárejege kóterip, bir qansha shıǵarmalar dóretedi.
Enshi beriw
Qaraqalpaq xalqınıń eń bir jaqsı xám qońsılas xalıqlarǵa qaraǵanda ádeuir ózgeshelikleri menen ayrılıp turatuǵın dástúrleriniń bir~«enshi beriu». «Enshi beriu» mazmunı xám túri jaǵınan birneshe túrge bólinedi:
1.Shańaraqta jas náreste dún'yaǵa kelgende, dayı jurtı tuuılǵan jas nárestege «enshi ataydı». Enshiniń túri--qoy, mal, tay xám taǵı basqa bolıp, dayı jurtınıń múmkinshiliklerine qaray mal túrleriniń qálegeni ataladı. Geypara uaqıtlarda balanıń qulaǵına jara shıqsa,--«dayısı enshisin bermegen ǵoy, dayısınıń ultaraǵın kúydirip bas» - dep aytıp atırǵanları da, sonı kórsetedi: - dayı táreptiń enshi beriu, bermeui de sınaqlı ekenligin.
2.Shańaraqqa kelin túsirilip, sol kelin qazan-tabaqtı, qonaq kútiudi xám basqa da xojalıq jumısların meńgerip kete alatuǵınına, xojalıq baslıǵı bolatuǵın balasınıń óz xojalıǵın jaqsı basqaratuǵınlıǵına kózi jetken ata-ana jas erli-zayıplılardı bólek shıǵaradı. Bólek shıǵarǵanda óz aldına otau tigip, aldına malın salıp, úy-ruuzıgershiligine kerekli dún'ya-múlkin berip óz aldına shańaraq etiui - «enshisin berip bólek shıǵarıu» - dep ataladı. Qızdıń ata-anası da turmısqa shıqqan qızına «enshisin atap» mal beredi. Bul jerde «qızdıń jasauı» buǵan kirmeydi. Sebebi, "jasau beriu" basqa, "enshi beriu"  basqa, bul eki dástúrdi bir-birine shatastırmau kerek.
3.Jas shańaraq quralǵan uaqıtta «murındıq ata-ene» saylanatuǵını jóninde burın aytıp ótken edik. Bul jerde aytpaqshı bolǵanımız: Jas shańaraq óz aldına otau tigip bólek shıqqanda, "murındıq ata-ene" de óz perzentleri bolıp esaplanatuǵın ulı xám qızına tiyisli enshisin beretuǵın bolǵan xám bul dástúr xázirgi kúnlerimizde de bar.
Bul dástúrdi xalqımız jańa quralǵan shańaraqtıń tez ayaqqa turıp, qatardaǵı xojalıq bolıp ketiui ushın járdem beriui, ǵamxorlıq kórsetiui nátiyjesinde kelip shıqqanlıǵın kóriuge boladı.
Jas shańaraqtıń quralıp, jaqsı shańaraq bolıp ketiuine tek ata-anası ǵana emes, aǵayin-tuuǵan, auıl bolıp kómeklesip, jas shańaraqtıń tútininiń dúziw shıǵwı ushın ǵamxorlıq kórsetip, olardı bárqulla dıqqat-itibarınan shette qaldırmaǵan.
Social media marketing
Social media marketing (SMM; Awdarması: social tarmaqlarda marketing), ónimler, tovarlar hám xızmetlerdi social tarmaqlarda tanıtıw,onı júrgiziw.Social Media Marketing tikkeley hár túrli jámiyetler, paydalanıwshılar gruppaları menen islew de esaplanadı. SMM házirde tek ǵana úlken kompaniyalar, óz bazarları bálkim, orta hám kishi biznes wákilleri de keń kóleminde paydalanılıp atır. Onıń járdeminde olar, óz klientleri menen qayta baylanıstı jolǵa qoyıp atır.
SMM tekstleriniń ózgeshelikleri
Tekstli kontent - sayt, sociallıq tarmaq hám messendjerlerdegi topar hám kanallar ushın jazılatuǵın hár qanday tekstler.
Faktlı kontent - qarıydarlar ushın qollanba, ónim yamasa xizmetlerge táriyp , tablica hám sanlı informaciyalar , izertlewdiń faktlı maǵlumatları.
Ayrım dástúrler
«AYIRIM DÁSTÚRLER HAQQINDA» Bazarlıq jol saparına, basqa elge sayaxatqa barıp kelgende, sawda jolınan kelgende awıllaslarına, qońsı-qobalarǵa, sıylasıp júrgen adamlarına, jas balalarǵa suvenir, yamasa irili, maydalı sıylıqlar ákeledi. Bunı "bazarlıq" dep ataydı. Bazarlıq ákeliw de jaqsı kóriw, sıylasıqtıń belgisi, adamlar arasında bir birine degen mehirbanlıq, jaqsı múnásibetlerdiń kórinisi, sol sebepten sıyǵa berilgen zattıń úlken-kishiligi, yamasa arzan qımbatına qaramaydı, eń baslısı, yadqa alıp,kewil bildirgenine ırzashılıq payda etedi. ENShI balaları erjetip, úylengen soń, ata-ana balalarına óz aldına otaw tigip, dún'ya-múlik berip bólek shıǵaradı, bunı "enshisin berdi" dep ataydı. Tek ul balalar emes, qız balalarǵa da, turmısqa shıqqan soń, "jasawın" beredi, bir maldı"enshige"beredi. Sonday aq, qızı balalı bolǵanda, sol kishkentay jiyenge de "enshi" beredi.
Jeti atasın biliwJeti atasın bilgen, jeti jurttıń ǵamın jer",-degen sóz xalqımız danalıǵınan kelip shıqqan. Ruwlarǵa bóliniw, óz ruwlasınan qız almaw, biziń xalqımızdıń hasıl qásiyetleriniń biri. Sol ushında, hár bir adamnıń jeti atasın biliwi-kórgenlilik, bilimlilik, ata kórgenligin bildiredi dep esaplap, shańaraqta ósip kiyatırǵan óz balalarına jeti atasın jaslayınan qulaǵına quyıp, sanasına sińdirip otıradı. Jeti atanı úyretiw xár bir ata-ananıń baslı parızı.
Tumat taǵıw TUMAR TAǴIW~tumardı xár qıylı jaǵdaylarda taǵadı, birew sebebi menen, birew sebepsiz aq degendey. Sebebi menen degenimiz, bala awıra berse, ya balaları tez-tez shetiney berse, mollalarǵa barıp, duwa jazdırıp, onı úsh múyeshlep tawarǵa, yamasa bılǵarı menen qaplap tigip, balanıń moynına tigip qoyadı. Bul hár túrli qáwip-qáterden, til-suqtan, awırıu-sırqawdan saqlaydı degen túsinikler menen islenedi. Kishkene balalarǵa jawırınsha :jeńsiz tikkende, geyde ǵarrılardıń seńsen tonlarınıń da jawırın tusına tumar formasında naǵıslar túsiriwde, usı isenim nátiyjesinde kelip shıqqan.
Asatıw ASATIW~burınları "asatıw" degen dástúr bolıp, jaqın 80-jıllarǵa deyin ayırım jerlerde bul dástúr siyrek bolsa da, kórinip qalıp júrdi. Bul dástúrdi eń baslı shıǵıw deregi-burınları, tamaq jelinip bolǵan soń, tórde otırǵan jası úlken aqsaqal, tabaqta qalǵan awqattan jas balalar menen jas jigitlerge asatatuǵın bolǵan. Sonlıqtan, jas balalar "et asaymız",-dep qonaq kelgen úydi dógereginen ketpey júretuǵın bolǵan. Sońǵı dáwirlerdegi "asatıwlar" da, bunıń mánis-mazmunın buzıp, qurdaslar palawdıń ishine súyek salıp asatıwlar bolıp, qolaysız xádiyseler de júz bergen.
Qulaq tesiw QULAQ TESIW~burınları, qız bala 9 jas yamasa onnan kishirek waqıtları, qulaǵın tesiw ushın, qızdıń anası, jeńgesi, apaları jıynalatuǵın bolǵan, sóytip, qızdıń qulaǵın júweri menen uqalap, iynemen tesetuǵın bolǵan. Ol ushın eki júweri dánin alıp, qulaqtıń eki jaǵınan bir-birine dál keltirip, qısadı. Bir waqıtlarında, tesilgen qulaqqa qızıl iyttiń júnin esip, ótkeretuǵın bolǵan, ol qulaqtıń isip, jaraǵa aylanbawı ushın, solay islengen. Xalqımız uǵımında, qızdıń qulaǵın tesiw-súnnet dep esaplanǵan.
Tobıq jasiriw TOBIQ JASIRIW--bul házirleri de bar dástúr, bul óz-ara wádelesip, shárt qoyıp oynalatuǵın oyın. Tobıq kishkentay ǵan úsh múyeshlew formadaǵı, mal jiliginen shıǵatuǵın súyek. Aldınan tobıq shıqqan adam onı ekinshi birewge berip, shárt qoyadı, álbette, eki jaqtıń kelisimi menen, basqalardıń gúwalıǵı menen. Tobıqtı bergen adam, qálegen jerde, qálegen saatta sorap qalıwı múmkin, sol waqıtta tawıp bere almasa, tobıq beriwshiniń shártin orınlaydı, tawıp berse, tobıq beriwshi sol shártti orınlau kerek. Bir waqıya: bir qız jigitke tobıq beredi, 2 jıl ótedi, 3,4,5 jıl ótedi, soramaydı. Bir kúni, qız úlken japtıń kópirinen ótip baratırsa, jigittiń suwda shomılıp atırǵanın kóredi.
.bt
.bt — Butan ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
At shabıs
At shabıs milliy sport túri
«QARAQALPAQTIŃ MILLIY SPORT OYINLARI»
AT SHABIS qaraqalpaq xalqınıń keń tarqalǵan sport oyınlarınıń biri.At shabıs úlken bayramlarda,toy saltanatlarında arnayı shólkemlestirilip ótkeriledi.Bul oyın túrinde jaqsı seyislengen jılqı xám onı basqaratuǵın shabandoz sheberligi ortaǵa túsedi. At shabıstıń qatań qaǵıydaları bar,belgili bir aralıqqa atlar jiberilgende usı qaǵıydalarǵa ámel etiu talap etiledi:
At shabıs bolatuǵın maydan aldın ala tayarlanadı,onda belgili bir ólshem tiykarında bolıuı esapqa alınadı. Belgilegen qaǵıydalar tiykarında atlar shabısqa jiberiledi:
.ve
.ve — Venesuela ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Nábiyra Tóreshova
nobaý|Nábiyra Tóreshova Nábiyra Tóreshova 1953-jılı 5-mayda Qońırat (házirgi Qanlıkól) rayonındagı házirgi M.Nurmuxammedov atındaǵı shirket xojalıǵında tuwıladı. Mektepti tamamlaǵannan soń 1969—1973-jılları Nókis mámleketlik pedogogikalıq institutınıń filologiya fakultetiniń til hám ádebiyat bóliminde oqıp bilim aladı. Sońınan 1975-jıldan baslap Qaraqalpaq teleradio kompaniyasınıń radioesittiriw komitetinde «Jaslıq» redakciyasınıń redaktorı, bólim baslıǵı, 1989-jıldan «Ámiwdárya» jurnalında publicistika bóliminiń baslıǵı, házirgi kúnde usı jurnalda bas redaktordıń orınbasarı lawazımında islep atır. N.Tóreshovanıń qosıq jazıwǵa qızıǵıwshılıǵı orta mektepte oqıp júrgen jılları baslanǵan. Onıń kórkem ádebiyatqa bolǵan qızıǵıwshılıǵın ótkizgen tuwısqan ájaǵası shayır tábiyatlı Karamatdin Tóreshovtıń ornı girewli bolǵan. Ol ózi de qosıq jazıw menen birge qarındasına kóplegen kórkem kitaplardı ákelip berip, talantın tárbiyalap barıwǵa járdem etedi. N.Tóreshovanıń dáslepki qosıqlar toplamı «Jaslıǵım meniń» degen atama menen 1978-jılı jarıq kórdi. 1981-jılı «Ádildiń sózleri» atamadaǵı gúrrińler toplamı, 1988-jılı «Sáwir samalı», 1991-jılı «Periyzat» qosıqlar toplamları hám usı jılı túrkimen shayırı Bahargúl Kerimovanıń «Ishqı dápteri» toplamınıń awdarması, 1994-jılı «Ózińnen» qosıqlar toplamı, 1996-jılı «Ádildiń sózleri»niń 2-kitabı, 2009-jılı «Ázizim» qosıqlar toplamı, jarıq kórdi. Onıń «Qorǵan», «Shayqas», «Tutqın», «Qızım-aw», «Jetim qız», «Men ushın» poemaları menen «Periyzat», «Analıq haqqında qıssa» qıssaları, «Gúlzada» draması, «Yalǵanshı» dástanı basılıp shıqtı. Shayırdıń bul qosıqlar toplamlarına kirgen lirikalıq qosıqları menen liro-epikalıq shıǵarmalarınıń ideya-tematikasında jaslıqtı, ómir gózzallıǵın, ana watandı, tuwılǵan jerdi, tábiyattı, muhabbattı, perzentti, opalı yardı, insan boyındaǵı eń jaqsı pazıyletlerdi shın kewlinen tebirenip jırlaw ayrıqsha sezilip turadı. Ásirese, tuwılǵan jer, ana watan temasında jırlamaǵan shayır bolmasa kerek. Hátteki, tuwılǵan jerdi maqtanısh etiw, onıń ullılıǵın sezinip jasaw, hárbir insannıń perzentlik parızı esaplanadı. Usınday azamatlıq tuyǵını shayıra N.Tóreshova «Qaraqalpaqstanım meniń» qosıǵında júrek tórinen shıqqan perzentlik sezimleri menen tolıptasıp jır etedi: Talantlı shayıra N.Tóreshova kórkem ádebiyatımızdı rawajlandırıwǵa qosqan pidayı xızmetleri ushın 1995-jılı «Qaraqalpaqstanǵa miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri», 2003-jılı «Qaraqalpaqstan xalıq shayırı» húrmetli ataqların alıwǵa miyasar boldı. 1983-jıldan baslap Jazıwshılar awqamınıń aǵzası bolıp qabıllandı.
.bw
.bw — Botsvana ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Timur Kocaoğlu
Timur Kocaoğlu (qaraqalpaqsha: Timur Xoja ulı, 1947-jıl 31-may, Istanbul) — amerikalıq hámde túrkiyalıq tariyxshı hám siyasattanıwshı. Kolumbiya Universitetinde doktorlıq dissertaciyasın qorǵaǵan. 1947-jılı Istanbulda Buxara Xalıq Sovet Respublikası basshılarınan biri bolǵan Usmanxoja shańaraǵında dúnyaǵa kelgen. 1971-jılı Istanbul universiteti Ádebiyat fakultetiniń túrk tili hám ádebiyatı bólimin tamamlaǵan. 1977-jılı Kolumbiya universiteti (Nyu-York) kórkem-óner, Jaqın Shıǵıs tilleri, mádeniyatları bóliminde (MELAC) tálimin jetilistirgen, keyin 1979-jılı Kolumbiya universitetinde Xalıqaralıq izertlewler bóliminde siyasiy pánler boyınsha eki magistrlıq dissertaciyasın qorǵaǵan. 1982-jılı Kolumbiya universitetinde jumıs islep atırǵan tanımalı professor Edward Allworthtıń ilimiy basshılıǵında "National Identity in Soviet Central Asian Prose Fiction of the Post-Stalin Period: 1953-1982" temasında doktorlıq dissertaciyasın qorǵadı, uzaq jıllar dawamında Azatlıq radiosında jumıs alıp barǵan.
.by
.by — Belorussiya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.mn
.mn — Mongoliya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Sociolingvistika
Sociolingvistika yaǵnıy sociologiyalıq filologiya — til hám ol tarqalǵan ortalıqtaǵı sociallıq sharayatlar arasındaǵı baylanıslardı úyreniwshi filologiya iliminiń bólimi. Sociolingvistika psixolingvistika hám etnolingvistika sıyaqlı filologiya pánleri menen tıǵız baylanıslı. Social lingvistika 1920-jıllarda (Afanasiy Selishev) payda bolǵan hám 1950-1970-jıllarda jaqsı rawajlanǵan (Uriel Vaynrayx, Uilyam Labov). Sociologiyalıq filologiyanıń predmeti keń kólemli máseleler: til hám millet, milliy tiller tariyxıy kategoriya retinde, tildiń social qatlamlarǵa bóliniwi, til jáne social strukturalar ortasındaǵı qatnasıqlar, kóp tilliliktiń social tárepleri hám basqalar.
Motiv (psixologiyada)
Motiv (psixologiyada) — insan iskerliginde belgili bir maqsetti ámelge asırıwǵa sebep bolıwshı faktor. M. shaxstı háreketke hám iskerlikke keltiriwshi, mútájliktiń joqarı forması sıpatında payda bolıwshı ishki túrtki esaplanadı. Mútájlik hám instinkt, meyil hám tuyǵı, ideal hám basqa M.lar qatarına kiredi Házirgi zaman psixologiyasında M. ataması subyektti háreketke keltiriwshi túrli hádiyse hám jaǵdaylardı sáwlelendiriw ushın qollanıladı. Is-háreket hám iskerlik M.lerdiń kompleksi motivaciya delinedi. M. mútájlik tiykarında júzege keledi hám qáliplesedi. Mútájliktiń anıqlasıwı motivaciyanıń nátiyjeli qáliplesiwin támiyinleydi. Háreket iskerliktiń quramı bolǵanı sebepli ol iskerliktiń maqseti hám M.i arqalı basqarıladı..Ayrım jaǵdaylarda "M." túsinigin "emociya", "maqset", "ustanovka" atamalari menen almastırıw jaǵdayları ushıraydı. Geyde túrtki, qozǵawshı, úndewshi túsinikleri menen almastırıladı.
Malakka
Malakka yaki Malay yarım atawı — Qubla-Shıǵıs Aziyadaǵı iri yarım ataw.
.mo
.mo — Makao ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Aruba
Aruba-atlas kishkene atawda jaylasqan mámleket.Jer kolemi-193 km.Xaliq sani-105 min.Paytaxtı-Oranested shahari
Kásip
Kásip (professio — rásmiy kórsetilgen shınıǵıw, qánigelik) — arnawlı teoriyalıq bilimler hám ámeliy kónlikpeler kompleksine iye tájiriybeli shaxstıń miynet iskerligi túri esaplanadı.
Kásip — kisiniń miynet iskerligi, turaqlı shınıǵıwı túri; arnawlı bir jumıs túrin maman orınlawǵa múmkinshilik beretuǵın bilim, uqıp, tájiriybeni talap etedi. Kásipler ishinde miynet iskerliginiń eń tar tarawı menen ajralıp turatuǵın qánigelikler bar (mısalı, shıpakerlik kásibinde xirurg, oftalmolog, dermatolog hám basqa). Kásip, ádetde, shaxstıń tiykarǵı tirishilik dáregi esaplanadı.
Túrleri
.
Derek
<references group="" responsive="1">
.bz
.bz — Beliz ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.mp
.mp — Qubla Marian atawları ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.cc
.cc — Kokos atawları ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Badriddin karwansarayı
Badriddin karwansarayı — Ózbekstannıń Buxara qalası tariyxıy orayında jaylasqan materiallıq miyraslar esteligi. Ózbekstan mádeniy miyrasınıń kóshpes múlk obiektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qáwipsizligine alınǵan.
1920-jılǵı Buxara revolyuciyasına shekem ol jerde shay hám manufaktura kótere sawdası menen shuǵıllanılǵan. 40 ójireden shólkemlesken. 2016-jılda paqaldan qurılǵan 2-qabatı itibarsızlıq menen buzıp taslanǵan. Házirde onda Badriddin restoranı iskerlik júrgizip atır.
Gustav Stresemann
Gustav Ernst Stresemann (1878-jıl 10-may - 1929-jıl 3-oktyabr) — nemis mámleket ǵayratkeri, 1923-jılda kansler (102 kún dawamında) hám 1923-1929-jıllarda Veymar Respublikası dáwirinde sırtqı isler ministri lawazımlarında islegen.
Onıń eń kózge kóringen jetiskenligi Germaniya hám Franciya ortasındaǵı jarasıw boldı, onıń ushın ol hám Franciya Bas ministri Aristid Briand 1926-jılda Tınıshlıq ushın Nobel sıylıǵına iye boldı. Siyasiy biyqararlıq hám mort, qısqa múddetli húkimetler dáwirinde ol Veymar Respublikasında bar bolǵan eń abıraylı kabinet aǵzası edi. Siyasiy iskerligi dawamında ol izbe-iz úsh liberal partiyanıń wákili bolǵan; ol Veymar Respublikası dáwirinde Germaniya Xalıq partiyasınıń húkimran ǵayratkeri edi.
Amin Tájiev
Amin Hamraevich Tájiev — Qaraqalpaqstan mámleket ǵayratkeri. 1989-jıl iyuldan 1992-jıl yanvarǵa shekem Qaraqalpaqstan tolıq huqıqlı Sovet Socialistlik Respublikası Ministrler Keńesi baslıǵı.
Ómiri
Amin Xamrayevich 1983-jıl 23-martta awıl xojalıǵı ministri etip tayinlanǵan.
1989-jıl iyuldan 1992-jıl yanvarǵa shekem Qaraqalpaqstan tolıq huqıqlı Sovet Socialistlik Respublikası Ministrler Keńesi baslıǵı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń 10-sessiyasında „basqa jumısqa ótkenligi múnásibeti menen“ iyelep turǵan lawazımınan azat etilgen.
2006-jıl 6-aprelden Qaraqalpaqstan Respublikası Awıl xojalıǵı ministrligi Toǵay xojalıǵı basqarması baslıǵı, muwapıqlastırıwshı komitet aǵzası.
Shańaraǵı
Ulı — Tájiev Erkin Aminovich 2022-jıl 22-iyuldan Qaraqalpaqstan Respublikası prokurorı. Tayınlanıwına shekem Qashqadárya wálayatı prokurorı wáziypasında jumıs islegen.
.mq
.mq — Martinika ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Beysbol forması
oñğa|nobaý|300x300 nükte|XIX ásirdegi beysbol komandası óz sport forması menen alt=Fairplay, Colorado baseball team in uniforms, 1899.|nobaý|Fairplay, Colorado beysbol komandası sport formasında, 1899-jıl Beysbol forması beysbol oyınshıları, trenerler va menejerler tárepinen kiyiletuǵın formanıń túri. Kóp ǵana beysbol formalarında olardı kiygen oyınshılardıń atları hám forma nomerleri bar bolıp, bul bolsa ádette oyınshılardı bir-birinen parıqlaw ushın formanıń arqa tárepine jazılǵan boladı. Beysbol kóylekleri (maykalar), shalbarlar, ayaq kiyimler, baypaqlar, bas kiyimler hám qolǵaplar beysbol formasınıń bir bólegi esaplanadı. Kóplegen formalarda oyınshılar, rásmiy insanlar hám tamashagóylerge 2 komandanı bir-birinen ajıratıp tanıp alıwǵa járdem beretuǵın hár qıylı logotipler hám reńler bar.
Beysbol formasın birinshi márte 1849-jılda New York Knickerbockers Baseball Club komandası kiygen. Búgingi kúnde beysbol formaları islep shıǵarıw hám olardı satıw arqalı Joqarı liga komandaları úlken muǵdarda dáramat toplap atır.
Dáslepki kelip shıǵıwı
oñğa|nobaý|300x300 nükte| Philadelphia Athletics komandası 1874-jılda beysbol forması menen Nyu-York Knickerbockers komandası 1849-jıl 4-aprelde kók júnnen tigilgen shalbar, aq flanel kóylekler hám sabansımaq shlyapalardan ibarat formada maydanǵa oyınǵa túsken birinshi beysbol komandası edi. Tez arada arnawlı beysbol formasın kiyiw ámeliyatı keń tarqaldı hám 1900-jılǵa kelip barlıq tiykarǵı Beysbol Ligası komandaları bul ámelge maslastı. 1882-jılda formalardıń tiykarǵı bólegi ayaqtan dizege shekem bolǵan baypaqlardı óz ishine alǵan hám de bunnan bir komandanı basqasınan ajıratıp alıw maqsetinde paydalanılǵan. Formalardıń ózi bolsa beysbol pozitsiyaların sáwlelendiriwshi hár qıylı reńler hám belgilerge iye edi. 1880-jıllardıń aqırlarına kelip National Leauge dıń Detroit Wolveriness, Washington Nationals hám American Associationnıń Brooklyn Bridegrooms komandaları birinshi bolıp sızıqlı forma kiyiwdi baslap beredi.
Óz úyinde hám saparda kiyiletuǵın formalar
XIX ásirdiń aqırlarına kelip, komandalarda eki qıylı beysbol forması bar edi, biri ózleriniń beysbol stadionidalarında oynaǵanda, basqasın bolsa saparda oynaǵanda kiyetuǵın edi. Óz úylerinde aq reńli, saparda bolsa kúlreń, toq kók yamasa qara reńli forma kiyiw ádetiy halǵa aynalǵan edi. Buǵan 1907-jılda sapar forması ushın kók belgiden paydalanıwdı baslaǵan Brooklyn Superbas komandası mısal bola aladı. solğa|nobaý|308x308 nükte|Jeff Tesreau, New York Giantstıń sızıqlı beysbol formasın kiyip turǵan beysbol oyınshısı, shama menen 1912-18-jıllar solğa|nobaý| Oakland Athletics rásmiy bolmaǵan beysbol kepkasi. Kepkalar yamasa basqa túrdegi kózdi saya etip turıwshı bas kiyimler ázelden beysbol formalarıń bir bólegi bolıp kelgen.
1840-jıllardan 1870-jıllarǵa shekem beysbolshılar hár túrlı túrdegi shlyapalar kiyip yamasa geyde bas kiyimsiz de júrer edi, sebebi bas kiyim kiyiw haqqında hesh qanday rásmiy qaǵıyda joq edi. Mısalı, boating caps, jockey caps, cycling caps hám ústki tárepi tegis hám qırlı bolǵan straw hats usılar mısalınan edi.
Brooklyn Excelsiors jkomandası 1860-jıllarda ayrıqsha domalaq tóbeli, zamanagóy beysbol qalpaǵın kiygen birinshi komanda edi. Jigirmalanshı ásirdiń baslarına kelip, bul túrdegi qalpaqlar keń tarqalǵan edi, biraq New York Giants jámááti 1916-jılda hám Pittsburgh Pirates komandası 1979-jılda ústingi tárepi tegis bolǵan bas kiyimdi qayta qayta tiklewge háreket qıldı. Waqıt ótiwi menen oyınshınıń kózlerin quyash nurlarınan qorǵaw ushın bas kiyiminiń aldınǵı tárepi azmaz úlkenlestirilgen. Sońǵı payıtlarda bolsa, oyınshılar suwıq hawada qulaqlardı jawıp turatuǵın bas kiyimler kiygen.
.cd
.cd — Kongo Demokratiyalıq Respublikası ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Morten Meldal
Morten Piter Meldal (1954-jıl 16 -yanvarda tuwılǵan) - Daniyalıq ximik.Daniyaning Kopengagen qalasındaǵı Kopengagen universitetida ximiya professori. Eń jaqsı CuAAC-klik reaksiyasın islep shıǵıwı menen ataqlı menen bir waqıtta, lekin olar ǵárezsiz valeriy v. Fokin hám K. Barri Sharpless. Meldal Carolyn R. Bertozzi hám Karl Barry Sharpless menen birgelikte "Klik ximiyası hám bioortogonal ximiyanı rawajlantirgani ushın" ximiya boyınsha Nobel sıylıǵına iye boldı.
Ómirbayani'
Meldal Daniya Texnika Universitetinde (DTU) kimyo injenerligi boyınsha bakalavr hám PhD dárejelerin alǵan. Ilimiy jumısı Klaus Bock tárepinen qadaǵalaw etilgen hám oligosakkaridlarning sintetik ximiyasına qaratılǵan. 1983-1988-jıllarda DTU hám Kopengagen universitetida organikalıq ximiya boyınsha ǵárezsiz ilimiy xızmetker bolǵan. 1985-1986 -jıllar dawamında Kembrij universitetida doktorlıq jumısın qorǵaw etken. Medicinalıq izertlew keńesi orayı, molekulyar biologiya laboratoriyasında ilimiy xızmetker bolǵan. 1996 -jılda DTU dotsenti lawazımına tayınlanǵan. 1998-jıldan Karlsberg laboratoriyası ximiya kafedrasında sintez toparın basqargan hám 1997-jıldan berli qattı fazalı organikalıq ximiya hám fermentativ reakciyalar orayı (SPOCC) baslıǵı bolıp islegen.
Jaqında Meldal optikalıq kodlaw usılın islep shıqtı.Organikalıq ximiya hám peptidlar ximiyasın qattı qollap-quwatlawda birlestiriwge qaratılǵan. Ol N-hasıl iminium ionların payda etiw boyınsha bir qatar jańa usıllardı islep shıqtı, bul birikpelerdiń kombinatsiyalanǵan kitapxanaları kletka tiykarındaǵı skriningda aktiv GPCR elementların jarattı hám skrining etdi.
2019 -jılda Meldal beta-deneler, yaǵnıy antikorlarning peptid eliklewleri kontseptsiyasına tiykarlanǵan Betamab Therapeutics ApS kompaniyasına tiykar salǵan. Biraq, kompaniya 2021-jılda jabılǵan.
.mr
.mr — Mavritaniya ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Farhad Ermanov
Ermanov Farhad Orazbaevich (1958-jıl 30-aprel, Ámiwdárya rayonı, Qaraqalpaqstan ASSR, Ózbekstan SSR, SSSR) — ózbek siyasatshısı, senator. 2022-jıldan Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi baslıǵı, 2018-jıl 21-aprelden 2022-jıl 17-dekabrge shekem Xorezm wálayatı hákimi.
Ǵulamjan karwansarayı
Ǵulamjan karwansarayı — Ózbekstannıń Buxara qalası tariyxıy orayında jaylasqan materiallıq miyraslar esteligi. Ózbekstan mádeniy miyrasınıń kóshpes múlk obiektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qáwipsizligine alınǵan.
Farhad Ermanov
Ómiri
Farhad Ermanov 1958-jıl 30-aprelde Qaraqalpaqstan ASSRnıń Ámiwdárya rayonında tuwılǵan.
Ǵulamjan karwansarayı
1920-jılǵı Buxara revolyuciyasına shekem ol jerde shay hám manufaktura kótere sawdası menen shuǵıllanılǵan. 40 hújreden quralǵan. Házirde imaratta „Adras“ restoranı iskerlik júritpekte.
Farhad Ermanov
Ómiri
Maǵlıwmatı joqarı. 1981-jılda Tashkent irrigatsiya hám awıl xojalıǵın mexanizaciyalaw injenerligi institutın injener-mexanik qánigeligi boyınsha, 1996-jılda Tashkent mámleketlik ekonomika universitetin ekonomist qánigeligi boyınsha tamamlaǵan.
1975—1976-jıllarda Ámiwdárya rayonı Mańǵıt qalalıq profilaktika hám dezinfekciya bólimi jumısshısı.
2002—2004-jıllarda Ámiwdárya rayonı hákiminiń awıl hám suw xojalıǵı máseleleri boyınsha birinshi orınbasarı — awıl hám suw xojalıǵı basqarması baslıǵı wáziypalarında islegen.
2004—2007-jıllarda Qaraqalpaqstan Respublikası awıl hám suw xojalıǵı ministri, 2007-jılda qısqa múddet Tórtkúl rayonı hákimi bolıp isledi.
2007—2010-jıllarda qaytadan Qaraqalpaqstan Respublikası awıl hám sw xojalıǵı ministri.
2018-jıl 21-aprelden 2022-jıl 17-dekabrge shekem Xorezm wálayatı hákimi.
2022-jıl 17-dekabrde Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi baslıǵı etip tayınlandı.
Farhad Ermanov ShShShne aǵza mámleketler aymaqları basshılarınıń forumı sheńberinde turizmge baylanıslı birqatar jumıslardı ilgeri súrgen.
Sıylıqları
Farhad Ermanov "Bilimlendiriw qáwenderi" kókirek nıshanı menen sıylıqlanǵan
Joqarı dárejeli doslıq ordeni
“Joqarı Dárejeli Doslıq” ordeni — Ózbekstan Respublikası xalqiniń sheksiz húrmet hám sıylasıq belgisi retinde Ózbekstan Respublikası menen óz-ara doslıq, hár tárepleme strategiyalıq sheriklik mu'nasebetlerin turaqlı rawajlandırıwda, regionlıq hám xalıq aralıq áhmiyetke iye bolg'an aktual máselelerdi sheshiwde joqarı siyasiy shıdamlılıq kórsetken, aktiv islerdi ilgeri súrgen hám kóp qırlı sheriklik baylanısların jáne de rawajlandırıwǵa jańasha rux, tereń hám ámeliy mazmun baǵıshlaǵan hám de Ózbekstan Respublikası aldında ayri'qsha tán alıng'an joqarı xızmetleri ushın :
.cf
.cf — Oraylıq Afrika Respublikası ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
.mm
.mm — Myanmar ushın joqarı dárejeli milliy domen.
Siltemeler
Toppdomän
Windows 10
Windows 10 — jeke kompyuterler hám jumıs stanciyaları ushın Microsoft tárepinen Windows NT shańaraǵı tárepinen islep shıǵılǵan operatsion sistema. Windows 8.1 dan keyin, sistema 9 dı shetlep ótip, 10 nomerdi aldı, Windows 10 nıń server sherigi Windows Server 2016 esaplanadı.
Sistema hár qıylı apparatlar, mısalı, jeke kompyuterler, planshetler, smartfonlar, Xbox One pristavkalari hám basqalar ushın birlestirilgen bolıwı ushın islep shıǵılǵan bolıp, ol jaǵdayda barlıq qollap -quwatlanatuǵın apparatlar menen birlestirilgen rawajlanıw platformasi jáne onıversal programmalardıń birden-bir dúkanı bar. Windows 10 xızmet retinde qollap-quwatlaw sikli dawamında jańalanishlar menen támiyinlenedi. Sistema shıǵarılǵannan keyingi birinshi jıl dawamında paydalanıwshılar Windows 7, Windows 8. 1 hám Windows Phone 8. 1 dıń litsenziyalanǵan nusqaların isleytuǵın apparatlarda Windows 10'ga biypul ótiwleri múmkin edi. Zárúrli jańalıqlar qatarına “Cortana” dawıslı járdemshisi, bir neshe jumıs stoli jaratıw hám almastırıw qábileti hám basqalar kiredi. Windows 10 — bul Windows'ning sońǵı “qutidagi” versiyası, barlıq keyingi versiyalar tek cifrlı formada tarqatıladı.
Windows 10 paydalanıwshı shártnaması Microsoft'ga paydalanıwshı, onıń Internet degi iskerligi tariyxı, kirisiw noqatları ushın parollar, klaviaturada jazılǵan maǵlıwmatlar hám basqa kóp zatlar haqqında kóp maǵlıwmat toplaw imkaniyatın beredi.
W3 Schools statistikalıq maǵlıwmatlarına kóre, Windows 10 Internetge jalǵanıw ushın isletiletuǵın operatsion sistemalar arasında dúnyada birinshi orındı iyelep turıptı.
Suahili tili
Suahili tili yaki kisvahili (suah. Kiswahili) — suahili xalqınıń ana tili. Sóylewshiler sanı boyınsha bantu tilleriniń eń úlkeni (150 millionnan artıq adam) hám Afrika kontinentiniń eń áhmiyetli tillerinen biri. Xalıqaralıq baylanıs tili bolǵan suahili Shıǵıs hám Oraylıq Afrikanıń keń maydanlarında, atap aytqanda shıǵısta Hind okeanı jaǵalawlarınan baslap batısta Kongo Demokratiyalıq Respublikasınıń oraylıq aymaqlarına shekem, arqada Somaliden baslap qublada Mozambikke shekem bolǵan aymaqlarda paydalanıladı.
Suahili tili Tanzaniya, Keniya hám Ugandada rásmiy til esaplanadı.
Zamanagóy suahili tili jazıw ushın latın álipbesinen paydalanadı.
Erejep Aytmuratov
Erejep Aytmuratov (1929-jılda tuwılǵan) — sovet ekonomikalıq, mámleketlik hám siyasıy ǵayratkeri.
Ómiri
1929-jılda tuwılǵan. 1955-jıldan KPSS (b) aǵzası.