cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bolgar tili
Bolgar tili (Bolgarsha: български език) — Bolgariya xalqının ana tili. Bolgar tili slavyan tilleri toparína kiredi. Ana tilinde sóylesetuģín 12.000.000g'a shamalas adam bar. Bolgar tili Slavyan tilleri toparına kiredi.Bolgar tilinde 7,85 mln kisi sóylesedi.(1992) Bolgar tili basqa Slavyan tillerinen ózgeshelenedi. Házirgi ádebiy bolgar tili 16-ásirdiń 2-yarímínda qáliplesken.
Vodafone
Vodafone İngilis GSM shirketi, bolıp du'nyanın' 5 kontinentinde 31 ma'mleketde qizmet ko'rsetedi. ha'm bul tarawda liderdir. Ha'm du'nyanın' en' u'lken GSM operatorıdır. Vodafone Basshısı Ser Con Bond' dir.
Vodafone so'zi: Voice den kelgen, VO, waqıtdan, DA ha'm phone telepon, degenen kelip shıqqan. Vodafone MakLaren-Mersedes Benzdin' ha'm Chempionlar Ligası ra'smiy sponsorı.
Vodafone 30 sentyabr 2010 itiba'ran ortasha 343 miliyon Abonenti ha'm 40 ortaqlıg'ı bolg'an, du'nyanın' en' u'lken mobil operator shirketi bolg'an. thumb|Myunxen, Germaniyada Vodafone thumb|Vodafone Rumıniyada Qısqa waqıtda 1991-jılda erkin bir shirketde Vodafone Group Plc atın alg'an shirket, 1999-jılda AirTouch Communications firmasına birleskenen son' sektorda o'siw baslandı. Vodafone, bu'gungi ku'nde bul tarawda aldında Evropa, Amerika ha'm Uzaq shıg'ıs putin du'nyada qizmet ko'rsetedi du'nyanın' en' u'lken shirketlerinin' biri.
Evropa ha'm Amerika bazarlarının' lideri bolg'an Vodafone song'ı jıllarda shıg'ıs ma'mleketlerinde de a'hmiyetli investitsiyalar qoyıwg'a dıqqat qaratıp atır.
thumb|left|Evropada Vodafone (Qızıllar) thumb|Du'nyadag'ı Vodafone (Qızıllar)
Guangjow
Guangjow  Qıtayda jaylasqan qala. 2013-jılı qalanın' xalqı sanı - 13,656,564 mln bolg'an. klimatı mussonlı.
Lokomotiv
Lokomotiv (lat. loco moveo — orni'nan qozg'altaman) — temir izler, temir jolda ayri'm vagonlar yaki poyezdlardi' tarti'p ju'riwge mo'njellengen transport tu'ri. Dizel-poyezdlar, turbo poyezdlar, elektrpoyezdlar qurami'na kiretug'in motorli' vagonlar ha'mde avtodrezina ha'm motodrezinalar ha'm L. Waziypasi'n o'teydi. Biraq motorli' vagonlar ha'm drezinalarda jolawshi'lar ha'm ju'k tasi'w ushi'n ori'nlar ha'm jaylar boladi'. Uluwma temir joldag'i' ba'rshe tarti'w transporti' L. esaplanadi. da'stlepki L. 19-a'sir basi'nda ulli' Britaniyada, keyinshelik (1834) Rossiyada (parovoz) jasalg'an ha'm diyerli 1 a'sir dawaminda temir jolda tarti'w transporti' esaplang'an. 20-a. basi'nda parovozlardi'n' qollaylasqan teplovoz ha'm elektrovoz siqib shi'g'ara basladi.
A'melge asi'ratug'i'n isine qarap, L.ler magistral ha'm sanaat L.lerine bo'linedi. Magistral L.ler uli'wma paydalanatug'i'n t.jolda, sanaat L.leri bolsa zavodlar, ka'nler, shaxtalar, qurilis maydanlari' ha'm b.da isletiledi. Magistral L.din' ju'k tasi'ytug'i'n ha'm jolawshi' tasi'ytug'i'n poyezdlardi tarti'w ushi'n, manevr qiliw (poyezdlar du'ziw), vagonlardin' ornin almastiriw ushi'n mo'mjellengen tu'rleri bar. L. ensiz ha'm enli izlarda ju'riw ushi'n ha'm mo'mjellep islep shi'g'ari'ladi'.
Casablanca
Casablanca Marokkoda jaylasqan qala.
Sofokles
thumb|right|Sofokles byustı Sofokles (grekshe: Σοφοκλῆς; b.e.sh. 497/6 – b.e.sh. 406/5) A'yyemgi Gretsiyalı dramaturg ha'm tragik bolg'an. 10-a'sirde shıg'arılg'an Suda ensiklopediasına ko're, o'miri dawamında Sofokles 123 pesa jazg'an bolıp, solardın' tek jetewi g'ana tolıq qa'lipinde saqlanıp qalg'an. 50 jılg'a shamalas da'wir ishinde Sofokles Afina qalasında o'tkerilgen diniy festivallardag'ı teatrallıq jarıslarda en' tabıslı dramaturg esaplang'an. Ol 30g'a shamalas jarıslarda qatnasıp, sonın' shama menen 24inde jen'gen, ha'mde hesh qashan ekinshi orınnan to'menin almag'an. Sol waqıttın' basqa ko'rnekli dramaturgleri Aeschylus jarıslarda 14 ret jen'iwge miyassar bolg'an bolsa, Euripides tek g'ana 4 ma'rte jen'iwge erisken. Merkuriyde Sofoklestın' atına krater qoyılg'an.
Rabindranath Tagore
thumb|right|Rabindranath Tagore (1909) Rabindranath Tagore (aytılıwı: Rabindranat Tagor; 7 may, 1861 – 7 avgust, 1941) sonday-aq Gurudev laqabı menen tanıs Bengallı shayır, jazıwshı, su'wretshi ha'm dramaturg bolg'an. Sonday-aq ol Bengal a'debiyatı ha'm muzıkasının' rawajlanıwına u'lken u'les qosqan. Onın' en' belgili shıg'arması - Gitanjali ushın ol (1913-jılı) A'debiyat boyınsha Nobel sıylıg'ın alg'an birinshi Evropalı bolmag'an adam esaplanadı.
Bakcell Arena
Bakcell Arena - A'zerbayjan'ın' paytaxtı Baku' qalasında jaylasqan stadionlardan biri. Stadion 14 iyul 2012 jılda qurıp pitkerilgen. Maydanı o'lshemi 104 x 66 m. Neftchi Baku futbol klubının' stadionı. 15 000 mın' tamashago'ydi sıydıra aladı.
Ózbekstan den-sawlıqtı saqlaw aǵlası
„Ózbekstan Respublikası den-sawlıqtı saqlaw aǵlası“ kókirek nıshanı menen den-sawlıqtı saqlaw jumısshıları hám de xalıq den-sawlıǵın bekkemlew jumısında ózin kórsetken, jeterlishe is tájiriybesine hám kásip sheberligine iye bolǵan, óz iskerliginde joqarı nátiyjelerge erisken shaxslar sıylıqlanadı.
Fin tili
Fin tili (Finsha: suomen kieli) — Finlyandiya xalqının ana tili. Fin tili ural tilleri topari'na kiredi. Ana tilinde so'ylesetug'ın 6.000.000g'a shamalas adam bar.
Kışlacık (Pervari)
Qishlajik (kurdsha: Koriç) — Turkiyanıń Siirt wálayatı Pervari rayonına qaraslı awıl esaplanadı .Awılda 2021-jılda 401 puqara jasaǵan edi.
Derekleri
<references group="" responsive="1">
Qaraqalpaq álipbesi
Qaraqalpaq álipbesi - qaraqalpaq jazıw sisteması.
Derekler
LATÍN JAZÍWÍNA TIYKARLANǴAN QARAQALPAQ ÁLIPBESIN ENGIZIW HAQQÍNDA 26.02.1994-j. №367/XII
Male (Maldiv)
Мalе (Malé) — Маldiv Respublikası paytaxtı.
Xalqı 81 647 adamdı quraydı (2004).
Lokomotiv Tashkent (futbol klubı)
Lokomotiv - Ózbekstan Oliy Ligası qatnasıwshısı.
Dan tili
Dan tili (dansk) — Daniya xalqının ana tili. Dan tili hind-evropa tilleri toparına kiredi. Ana tilinde sóylesetuǵın 5.500.000ge shamalas adam bar. 🇺🇸
Lev Tolstoy
Lev Nikolayevich Tolstoy (russha: Лев Никола́евич Толсто́й; 9 sentyabr, 1828 – 20 noyabr, 1910) ullı rus jazıwshısı bolg'an. O'mirinin' aqırına qarap ol pesalar ha'm jazg'an. Onın' Urıs ha'm Paraxatshılıq ha'm Anna Karenina shıg'armaları barlıq waqıttın' en' ullı romanları dep ta'n alıng'an.
Andrey Konchalovski
'Andrey Konchalovskı (Андре́й Серге́евич Михалко́в-Кончало́вский; 20 avgust 1937, Moskva) — Rossiyalıq rejissyor, hám ssenariy jazıwshısı.
Ómiri
1957-shi jılda Moskva Konservatoriyasınıń Múzika Mektebin pitkeredi.
1957—1959-shi jıllarda P.İ.Chaykovski adına Moskva mámleketlik Konservatoriyasının fortopiano bóliminde tálim alıp.
1980-shi jılda RSFSR-diń Xalq ártisti atın aladı..
2002-shi jılda Kinematografiya tarawı hám ilmiy Milliy Akademiyasınıń akademigi bolıp.
2005-shi jılda Franciya kórkem óner hám ádebiyat Zabiti ordenine ilayiq tabiladi.
Shri-Jayavardenepura-Kotte
right|thumb|
Shri-jayavardenepurа-Kоttе — Shri-Lankа (с 1982).
Xalqi sani — 115 min' adamdi quraydi. (2002).
Nyurnberg
Nyurnberg Germaniyanın' Bavariya jerinde jaylasqan qala. Worta Frankoniya rayonı quramına kiredi. Maydanı – 186,38 km2. Xalqı sanı – 505 664 adam (2010).
Dinamika
'Dinamika (grek. dynamis — kúsh) — mexanikanıń deneler mexanik háreketin olarģa tásir qılatuģın kúshler menen baylanıslı úyrenetuģın bólimi. Dinamikada statikanıń qıyın kúshler sistemasın qádimgi qalına keltiriw qaģıydalarınan hám kinematikadaģı háreketdi kórsetiw usıllarınan keń paydalanıladı. D.nıń ulıwma waziypası berilgen (qoyılģan) kúshler boyınsha háreketdi anıqlaw, eger háreket belgili bolsa,denege qoyılģan kúshlerdi tabıwdan ibarat. Ádetde, Dinamika degende jaqtıllıq tezliginen ádewir kishi tezlikde háreketlenetuģın hár qandaydeneniń háreketin úyrenetuģın qádimgi (klassik) Dinamika túsiniledi.
úyreniletuģın obyektdiń bólimlerine qarap: 1) moddiy noqat hám moddiy noqatlar sisteması Dinamikası; 2) qattıdene Dinamikası; 3) ózgeriwsheń massallıdene Dinamikası; 4) elastik yaki plastik deformatsiyalanatuģındene Dinamikası; 5) suyıqlıq hám gáz Dinamıkası (mas, gidrodinamika, aerodinamika, gáz dinamikası) boladı. Dinamikada aldın noqat háreket qaģıydaları anıqlanadı, keyin noqatlar sisteması ushın bul qaģıydalar ulıwmastırıladı, massa jisımleriniń ulıwma kórinisi spatında qaraladı.
Dinamika tiykarın Nyutonnıń mexanika qaģıydaları payda qıladı.
Piktografiyalıq jazıw
Piktografiyalıq jazıw (Latınsha. Pictus - súwretli hám grekshe grapho - jazaman, súwretli jazıw) - maģlıwmattıń ulıwma mazmunı, súwret arqalı yamasa súwretlerdiń izbe-izligi arqalı eslep qalıw maqsetinde súwretlew. Bul jazıw neolit dáwirinen beri belgili bolıp, qanday da bir tildiń jazıw quralı bolıp esaplanbaydı.
Dinamika
Dinamikada ikkita birlikler sisteması isletiledi: 1) fizik sistema [uzınlıq birligi (1 metr), waqıt birligi (1 sekund), massa birligi (1 kilogramm-massa) alinadı]; 2) texnik sistema [uzınlıq, waqıt birligi hám kúsh birligi (1 kilogramm-kúsh)]. Dinamikada ulıwma noqatlar hám sistemalardıń háreketi Nyutonnıń qaģıydaları tiykarında dúzilgen differensial teńlemeler tiykarında anıqlanadı. Dinamikada ulıwma noqat tebrenbe háreketin teksiriw ushın differensial teńlemelerden paydalanıladı hám háreket qaģıydaları keltirip shıģarıladı. Bunnan tısqarı dinamikada háreketdi teksiriw ushın kóbinshe saddalashtırılģan úsh túrli usıl hám keltiriledi. Bular Dinamikanıń ulıwma teoremaları degen atı menen kiritilgen.
Majar tili
Majar tili (o'z atı: Magyar) — majarlar tili. Fin-ugor tilleri toparının' ugor bo'limine kiredi. Ol ko'binshe Majarstannın' o'zinde ha'm ol menen shegaralas bolg'an Rumıniya, Chexiya, Slovakiya, Serbiya ha'm Ukrainanın' Zakarpate wa'layatlarında tarqalg'an. Majar tilinde 14,83 mln. adam so'ylesedi.
Majar tili fonetikası ushın u'nlilerdin' ha'm palatal, ha'm labial uyg'ınlasıwı gu'zetiledi. Bul ha'diyse so'z negizlerinde qosımsha arttırılg'anda gu'zetiledi. morfologik jaqtan qaralsa agglyutinativlik. atlar san (birlik ha'm ko'plik), kelisim (20 g'a jaqın) menen tu'rlenedi. Olarda grammatik parıq joq. Spat ha'm sanlar basqa so'zler menen birlesiw arqalı birigedi. atlar suffiks ha'm negizler birigiwi arqalı jasaladı. Feller san (birlik ha'm ko'plik), u'sh shaxe, u'sh zaman, (anıqlıq, bu'yrıq, sha'rt) penen tu'slenedi. Ja'rdemshi so'zler — ko'mekshi, baylawshı, ju'klemeler, anıq ha'm gu'man artikllerinen ibarat. Leksikasında ko'pg'ana tu'rkiy ha'm nemis tillarinen o'zlesken so'zler bar.
Majar tili jazba estelikleri 14-a. dın' 2-yarmına tiyisli bolıp, qabir taslarında ushraydı. 17-a. den majar a'debiy tili rawajlana baslag'an. Jazıwı latın alifbesi tiykarında jazıladı.
AQSh qorǵanıw ministrligi
Amerika Qurama Shtatları Qorǵaw ministrligi (DoD, USDOD yamasa DOD) federal húkimettiń ijroiya bólimi bolıp, húkimettiń milliy qawipsizlik hám Qurama Shtatlar Qurallı Kúshleri menen tikkeley baylanıslı bolǵan barlıq agentlikleri hám funksiyaların muwapıqlastırıw hám baqlaw menen shuǵıllanadı. DOD dúnyadaǵı eń iri jumıs beretuǵın bolıp, 2021-jıl jaǵdayına kóre 1,4 millionnan artıq múddetli áskeriy xizmetkerlerge (askarlar, teńizshiler, ushqıshlar hám qaraqshılar ) iye. 826 000 den artıq xızmetkerler Milliy gvardiya hám rezervshiler esaplandı. qurallı kúshlerden hám 732 000 den artıq tınısh xalıqtan jámi 2,8 millionnan artıq xızmetkerlerge iye. Shtab-kvartirasi virjiniya shtatınıń Arlington qalasındaǵı Pentagonda jaylasqan.
Autodesk 3ds Max
Autodesk 3ds Max (aldın 3D Studio MAX) — Autodesk kompaniyasi tárepinen jaratılıp bólingen, animatsiya hám úsh ólshemli grafika jaratıwshı hám tahrir etiwshi tolıq funksiyalı professional programma. Óz ishine multimediya salasındaǵı qánigeler hám súwretshiler ushın eń zamanagóy qurallardı aladı. Windows operatsion sistemaları shańaraǵı quramında isleydi (da 32  bitda, da 64‑bitda). 2014-jıl martda programmanıń Autodesk 3ds Max 2015 dep atalǵan 17. 0 versiyası islep shıǵarıldı.
Autodesk 3ds Max eki litsenziyalı versiyalarda ámeldegi: student — biypul (Autodesk veb-saytında dizimge olinish kerek), programmanıń tolıq versiyasın usınıs etedi (biraq odan payda maqsetinde paydalanıw múmkin emes) hám tolıq (kommerciya ) versiyası 2400 yevro ornına.
Programma tariyxı
Jıynaqtıń dáslepki versiyası 3 D Studio DOS atı astında 1990 -jılda islep shıǵarılǵan. Jıynaq islep shıǵarılıwı ústinde programmist Gari Yost tiykar salǵan Yost Group ǵárezsiz studiyası shuǵıllanardı. Autodesk basında tek jıynaq islep shıǵaridh menen shuǵıllanardı. Ma'nbalarda keltiriwine qaraǵanda Gari Yost sol dáwirdegi Autodesk jańa joybarları boyınsha direktorı Erik Lyons menen muzaokaralardan keyin óz jumıs jayın tark etken.
Birinshi tórt reliz 3D Studio DOS nomiga iye edi (1990 -1994-jıllar ). Keyin jıynaq Windows NT ushın qayta jazıldı hám 3D Studio MAX deb qayta at berildi (1996 -1999 ). versiya nomerlew qaytaldan baslandı.
Ayaz-Qala
Ayaz-Qala Arqa Ózbekstandaǵı arxeologik estelik bolıp, eramızǵa shekemgi 4-ásir hám 7-ásirlerde qurılǵan. Qızılqum shóline qaragan tóbelik shıńında jaylasqan bul jay áyyemgi Xorezm qorǵanı qarabaxanaların óz ishine aladı.
Tariyxi
Sayt eramızǵa shekemgi IV ásirden eramizǵa shekemiy VII asrge shekem qurılǵan ush qala bo'lmelerinden ibarat. . Qorǵanlar Qızılqum shóli shetindegi bir qatar qorǵanlardıń bir bólegi bolıp, olar kóshpenshiler hám Sirdaryo deltasidag'i saklarniń shabıwıllarınan qorǵawlanǵan. Ayaz Qorǵandıń bir bólegi II asirde Kushonlar imperiyasi tárepinen qurılǵan. Házirde wayran bolǵan qorǵan Qızılqum shóli shegaraların qorǵawlap turıwshı shegara qorǵanlarınıń bir bólegi retinde qurılǵan, dep shama etiledi. Qorǵaw jumıslarınıń erroziyaǵa ushrag'an qaldıqları menen bir qatarda, qala ishinde bir neshe turar -jay imaratlarınıń qaldıqları tabılǵan.
Ayaz qala 1-bo'lmesi
O'qniń qubla ushinda Xorezm shegara qalalardiıń tipik elementi bolǵan kvadrat forma daǵı dárwaza jaylasqan. Dushpanlardıń jantasıwı qublası -arqa diywallarǵa parallel túrde jatadı hám shabıwılshılar joqarıdan hújimge ázzi edi. Eki tórtmuyushl minarlar menen qorǵawlanǵan úlken shlyuz kishi tórtmuyushler xanaǵa júrgizedi. Bul bólme hár tárepden bálent diywallar menen kórinip turardı, eger birinshi dárwaza buzilsa, oq jayshılar dushpanǵa kósher úziwleri múmkin edi.
Qorǵan eramızǵa shekemgi 1-asrgacha isletilingen hám orta ásirlerdiń baslarınasha jergilikli xalıq ushın turar jay bolıp xızmet etkeni kórinedi. 330px|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Ayaz_Kala_%28Khorezm%2C_Ouzb%C3%A9kistan%29_%285608883427%29.jpg/660px-Ayaz_Kala_%28Khorezm%2C_Ouzb%C3%A9kistan%29_%285608883427%29.jpg|ortağa|nobaý|Ayaz qala 1-bo'lmesi
Ayaz qala 2-bo'lmesi
Ayaz qala 2 - feodal qorǵanı eramızdıń 6 -8-ásirlerdinde, Afrig'lar dáwirinde. Ol Ayaz Qorǵandıń qubla-batısında, bálentligi shama menen 40 m bolǵan konussimon tóbeliktiń tepasida qurılǵan. Qorǵan qubla-batıs tárepden kiriw jayı hám súyri-sopaq formasındaǵı tiykarǵı bınadan ibarat.
Ayaz qala 2-bo'lmesi tórtmuyushler formasındaǵı ılay gerbishten " paksha" tiykarına qurılǵan. Sırtqı diywallardıń ústki bólimleri krenulyatsiya etilgen. Jay tómen jawınger hám bir qatar kósher sańlaqları menen bekkemlengen. Ayaz qala 2 qalanıń qubla tárepinde uzınlıǵı 50 m uzınlıqtaǵı qıyalıq jasalma teksheǵa iye edi.
Ayaz qala 3-bo'lmesi
Ayaz qala 3 - bekkemlengen garnizon bolıp, eramızǵa shekemgi I-II ásirlerge tiyisli. Arqa-shıǵısiy múyeshdagi monumental jay eramızǵa shekemgi 5-4-ásirlerde qurılǵan bolıwı múmkin. Sayt shama menen 5 gektar maydandı iyeleydi. . 400px|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Fortress_Ayaz_Kala_3.jpg/660px-Fortress_Ayaz_Kala_3.jpg|nobaý|Fortress of Ayaz Qala qalası 3. Qala diywal Qaraqalpaqstan daǵı eń iri qalalardan biri bolıp tabıladı. Ayaz Kala 3-bo'lmesi Ayaz Kala 1-bo'lmesiden 66 procentke úlkenlew. Onıń qaptal tárepleri 260 m hám uzınlıǵı 180 m bolǵan parallelogramm formasına iye. Sırtqı diywalidıń dúzilisi Ayaz Qala 1-bo'lmesi. Sırtqı diywallardıń keńligi 7, 5 m. Dumaloq qorǵaw minarlarınıń ólshemi 8 m. Qorǵan tómengi bólimlerinde paksha, joqarı bólimlerinde tas menen qurılǵan. adobe bloklarınan etilgen. Batıs tárep degi qorǵanǵa kiraverish sırtqı diywaldıń S formasındaǵı keńeytpesidan ibarat. Qalanıń ishki bólegi bos.
Arqa-shıǵısiy múyeshdagi monumental ımaratlar 2400 m² maydandı iyeleydi. Bınada 2 oraylıq koridor arqalı 4 gruppaǵa bólingen 40 ta bólme bar. Ímaratlardıń úsh tárepinde tar koridor qaldıqları bar. Qubla hám arqa diywallarda shama menen 2×2 metr kvadrat forma daǵı qarawıl minarları bar.
Shamalarǵa kóre, Ayaz qorǵan 3-bo'lmesi Kushonlar dáwirinde qorıqlang'an jer yamasa hukmdorning rezidenciyası hám jergilikli dıyxan xalıq ushın turar jay retinde paydalanılǵan, kishi bir ásker bolsa Ayaz qorǵan 1 den gúzetiw posti retinde paydalanǵan.
Derekler
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Chorasmian_oasis_Ayaz-Kala_fortress.jpg/220px-Chorasmian_oasis_Ayaz-Kala_fortress.jpg|nobaý|Xorezm oazisi, Ayaz-Qala qalası
<references group="" responsive="1">
Ritorika
Ritorika - qosıq, a'debiy shıg'armalar jazıwdı, oratorlıq wo'nerın, huqıq tıylarların u'yretetın ilim.
Samsung Telecommunications
Samsung Qubla Koreya dag'i elektronika tovarlarin, televizorlar, Samsung Galaxy  Teleponlarin islep shig'ariwshi kompaniya.
Videolar avtori
Video avtori - bul har bir korinisti camera alg'an, yamasa korinisti jazg'an dep esaplanadi!
Amerika
thumb|right|250px| Dúnya kartasında Arqa ha'm Qubla Amerika
Amerika — batıs yarım sharda jaylasqan bolıp, ol Jerdegi eń úlken 2. materik esaplanadı. Ol batısta Tınısh okeanı menen, shıǵısta Atlantika okeanı menen, arqada Arqa muz okeanı menen, qublada Antarktida menen qorshalǵan.
Sony Ericsson
Sony Mobile Communications AB — telekommunikatsion kompaniya. Mobil telefonlar ha'm og'an aksessuarlar islep shıg'aradı, oraylıq-qa'rarga'hi Yaponiyanın' paytaxtı Tokioda jaylasqan.
Sony Mobile Communications shirketinin' Tokio (Yaponiya), Chennai (Hindistan), Lund (Shveciya), Pekin (Qıtay) ha'm Silisium oazisinda (AQSH) izleniw ha'm orayları bar. Du'nya bazarındag'ı u'lesi jag'ınan Sony Mobile 2012-shi jıldın I sheregi na'tiyjesine ko're du'nyanın' 10-shı iri mobil telefon kompaniyası ha'm 2012-shi jıldın' 3-shi shereginde du'nyanın' 3-shi u'lken smartfon kompaniyası bolg'an.
Mozaika
Mozaika - (frans. Mosaique) bir qıylı yamasa ha'r tu'rlı shiyki zat (koshin, tas, ag'ash, mramor ha'm metall) bo'leklerinen islengen su'wret, nag'ıslı ko'rkem bezew (manumental) ko'rkem wo'nerının' tiykarg'ı tu'rlerınen biri.
Eston tili
Eston tili (eesti keel) — Estoniya xalqının ana tili. Eston tili ural tilleri toparına kiredi. Ana tilinde so'ylesetug'ın 1.000.000g'a shamalas adam bar.
Bradley Cooper
Bradley Cooper (Philadelphia, 5 iyun 1975) Amerikaliq aktyor.
Makedon tili
Makedon tili (македонски јазик, makedonski jazik) — Makedoniya xalqının ana tili. Makedon tili slavyan tilleri toparına kiredi. Ana tilinde so'ylesetug'ın 1.600.000 - 2.000.000g'a shamalas adam bar.
Maqtumqulı
Maqtumqulı (Magtymguly, ) - jasaǵan zaman bir orınǵa biriktiriwshi dáwirdıń Xiywa hám Buxara xanlıǵı shaxlarıńıń tartıslı dáwirlerine tuwra keldi. Sonıń ushın da Maqtumqulı óz dáwirinde kóp ǵana daw jánjellerdiń guwası boldı
Onıń ákesi Dáwletmamat Azadiy óz dáwiriniń belgili shayırlarınıń biri bolǵan. Sonıń ushın da ol túrkmen ádebiyatı tariyxında 'Uaǵzı Azad' dep atalǵan kólemli dástanı menen málim.
Maqtumqulı usı Dáwletmamat Azadiy shańaragında 1724-jılı Átirek dáryasınıń boyında Hajıwǵawshan degen jerde tuwıldı. Ol óz ákesiniń tálimi tiykarında toǵız jasınan baslap-aq qosıq jazıw uqıbına erisken. Dáslep Charjaw janındaǵı Idiris baba medresesinde, sońınan Xiywadaǵı Sherǵazı medreselerinde oqıp tálim alǵan.
Onıń jigitlik shaǵı oǵada qıyın dáwirlerge dus keldi. Endi ǵana el arasında atı shıǵıp kiyatırǵanda ol basqınshılardıń awır jazalarına giripdar boldı. Sol waqıtlardaǵı túrkmen xalqınıń basına túsken awır kúnler onıń da basına tústi. Basqınshılar onıń barlıq qoljazbaların selge ıǵızıp, moynına buǵaw salıp bende etip alǵan edi. Túrkmen elindegi bunday basqınshılıqlar bir jaǵınan túrkmen ruwlarınıń bir-biri menen kelispewshiliklerinen kelip shıqqan bolsa, ekinshi jaǵınan basqa xanlıqlardıń bul xalıqtı boysındırıwǵa bolǵan qızıǵıwshılıqlarınan kelip shıqtı.
Maqtumqulı sonıń ushında bul ádalatsız gúreslerde ádewir jekkelengen edi. Sonıń ushında ol Meńli dep atalǵan óz yarınıń diydarına da jete almadı. Bir neshshe jıllar xan zindanlarında ayanıshlı ómir keshirdi. Usınday qayǵılı turmıslardıń kóp jábirin tartqan shayır 1807-jılı qaytıs boldı. Sonıń ushında onıń ádebiy miyrasları “Ádewir quramalı”. Ol sózge sheshen hám danıshpan adam bolǵanı ushın da keyingi áwlad ol haqqında ádewir ápsanalar toqıǵan. Bul ápsanalardıń aytıwına qaraǵanda Maqtumqulıdan aytılmaǵan sóz qalmaǵan. Ol hátte barlıq waqıyalardı aldın boljaytuǵın 'kózi ashıq' shayır sıpatında da kórinedi. Máselen Maqtumqulı aytıp ketken: - Ayaqlar bas bolar, Bas ayaq bolar. degen sózler hár qıylı dáwirlerdiń ózgeriwi boyınsha shayırdıń aldındaǵı dáwirlerdi boljap aytqan sózleri sıpatında aytıladı. Yaki bolmasa: Ámiwdárya aybatına quwanba, Waqtıń jetse jer menen teń bolarsań. - degen qatarlardıń da Maqtumqulı tárepinen aytılıwı ózinen sońǵı jasaǵan shayırlarǵa da ádewir tásir jasaǵan. Sonıń ushında qaraqalpaq klassikleleri de Maqtumqulını aldın boljawshı shayır sıpatında tán aladı. Máselen XIX ásirde jasaǵan qaraqalpaq klassik shayırı Kúnxoja Ibrayım ulı: Maqtumqulı Maǵribtey aldıńdı bolja. Ólgen soń alarsań tilińnen olja. dep aytqan edi.
Maqtumqulı kórnekli túrkmen klassigi bolıw menen bir qatar mádeniy miyrasları qaraqalpaqlar arasına da kóbirek tarqalıp ketken shayır. Bunıń eń baslı sebepleriniń biri onıń dóretiwshilik ómiriniń bir bólegi Xiywa menen baylanıslı bolıp, sol dáwirde Xiywada oqıǵan qaraqalpaqlardıń oqımıslı toparları Xorezm mádeniy orayları menen baylanısıp kópshiligi Maqtumqulı poeziyasın úyrengenliginde bolsa, ekinshi jaǵınan qaraqalpaqlardıń túrkmenler menen shegaralas bolıp, mádeniy qatnasıqlardıń durıs jolǵa qoyılıwında edi. Bunnan tısqarı Maqtumqulı poeziyasınıń negizi qaraqalpaq poeziyasınıń janrlarına tán bolǵan qosıq janrınıń tiykarında qurılǵan edi. Sonın, ushında qaraqalpaq xalıq shayırı Ibrayım Yusupov: 'Qaraqalpaqstan Maqtumqulınıń ekinshi shayırlıq watanı' - dep bahalaydı. 1905-jılı xalıq poeziyasınıń úlgilerin jıynaw ushın qaraqalpaqlar arasına kelgen Peterburg universitetiniń studenti A. I. Belyaev ta bul pikirdi quwatlaydı. Ol professor Meloranskiydiń belgili shákirtleriniń biri bolıp 1917-jılı Ashxabadta 'Maqtumqulı hám qaraqalpaq ádebiyatı' - dep atalǵan maqala járiyalaǵan. Demek Maqtumqulı kóp ǵana shayırlar poeziyasında ustaz shayır sıpatında da málim.
Neorealizm
Neorealizm (neo... Ha'm realizm) — 1) 20-a.din' 40-jılları ortasınan 50-jillar ortasına shekem italiya kinosında belgili bolg'an ag'ım. Demokratik milliy o'ner ushın gu'res ha'diysesinde quralg'an. Ijtimaiy adalat ha'm insannin' qadir-qimbati ideyalarin qorg'aydi. O'mirlik faktlar tiykarinda qurilg'an filmler ko'bisi jas ijrashilar qatnasinda jaratildi. N.nin' manifesta R.Rosse-lininin' "Rim — ashiq qala"i (1945) filmidir. Ch. Dzavattini, L. Viskonti, V. De Sika, J. de Santis, P. Jer-mi kibiler N.din' kino o'nerindegi tiykarg'i wa'killeri. N. Italiya kine-matografiyasi ha'm b. ma'mleketlerdin' ilgar kinosi rawajina u'lken ta'sir ko'rsetdi; 2) a'debiyatda N. Jaziwshilari ijodi demokratik jo'nelisi, azatliq ideallari ha'm ijtimayiy adalatqa insaniy isenimi menen ajralip turadi. . Qarsiliq ko'rsetiw ha'reketi, fashizmga qarsi gures temasi V. Pratolinining lirik esteliklerinde, R. Vigano, I. Kalvino romanlarinda, J. Bassani ha'm b.ning da'stanlarinda su'wretlengen. N. O'nerinde o'tkir ijtimoiy ma'selelerge bag'ishlangan asarlar ha'm bar: V. Pratolininin' "Ka'mbag'al su'yiskenler qissasi" (1947) ha'mda "Metel-lo" romani (1954); K. Levi ocherklari; E. de Filipponing "Neapol — millioner" komediyasi (1945); P. P. Pazolini sheriyati ha'm b.; 3) Italiya su'wret o'neri (1940—50 j.lar)dagi jo'nelis; Italiya kinosi, a'debiya-ti ha'm teatridagi ag'im ha'm ayrim bir waqitdagi jo'nelishlerden atin alg'an. 2-jahan urisi jillari Qarsiliq ko'rsetiw ha'reketi natijesinde uliwma demokratik qadiriyatlar tikleniwi, 19—20-a.lar Evropa o'nerinin tu'rli ag'imlar (ma'selen, romantizm ha'm ekspressionizm)nin usillarin qollawlar N.ning rawajlaniwina tiykar boldi. Neorealist-rassomlar (R. Guttuzo, G. Mukki, A. Pitssinato ha'm b.) waqiyaliqti, onin' ba'rshe qarama-qarsiliqlar keskinligin o'nerde jana ruxiy qadriyatlar ha'm jana qahramonlar — miynet aqilli, oning o'mirlik qatiyati ha'm ishki qudrati menen haqqoniy su'wretlewge intil-diler. N. ga jaqin qadiriyatlar uristan keyingi demokratik su'wret o'nerinde ha'm b. ma'mleketler (Mas, Frantsiyada B. Taslitskiy, A. Fujeron ha'm b.)da ham su'wretlendtin boldi.
Natriy gidroksid
Natriy gidroksid (oyıwshı natriy, kaustik), NaOH — ren'siz kristall zat. Suyıqlanıw t-rası 323°, qaynaw t-rası 1403°, tıg'ızlıg'ı 2,02 g/sm3. Suwda jaqsı yeriydi, eriw waqıtında issıllıq ajıratıp shig'aradı. Gigroskopik. Suwdag'ı eritpesı ku'shli isker. Suwsız NaOH 61,8° dan joqarıda kristallanadı. Hawadag'ı ig'aldı tartadı, sol sebepden jayılıp ketedi ha'm natriy karbonatqa aylanadı. N.g. natriy metallı ha'm natriy gidritdi yeritedi.
As tuzının' suwdag'ı yeritpesi (na-makob)dı elektroliz qılıp payda qılınadı. Jasama jipek, sabın ha'm b. Ximiyalıq zatlar islep shıg'arıladı, toqımashılıq ha'm b. sanaat tarmaqlarında isletiledi. Ko'pg'ana organik birikpeler, sharım ha'm qag'azlardı jemiredi. Terige tiyse ku'ydiredi.
Nokia
Kompaniya atınıń kelip shıǵıw tariyxı
Kompaniya óziniń atınıń kelip shıǵıwı, Fredrik Idestam 1868-jılda óziniń ekkinshi qaǵaz fabrikasınıń jeriniń atınan kelip shıqqan.
Kamalak
Kamalak balalar shólkemi on jastan on segiz jasqa deyingi oqıwshılardı qálegenlik, áshkaralıq, huqıq hám minnetlemeler teńligi principi tiykarında qábiliyetin hám uqıpın qollap-quwatlawǵa qaratılǵan social joybarlardı ámelge asıratuǵın hám de birlestiretuǵın Ózbekstan jaslar birlespesi qasındaǵı shólkem bolıp tabıladı.
Maqseti
Shólkem iskerliginiń tiykarǵı maqseti — balalardı milliy ideya tiykarında watannıń sadıq perzentleri hám kámal insan etip tárbiyalaw, olardıń huqıq -máplerin ańlatıw hám qorǵaw, uqıp hám qábiletlerin inam etiwleri hám de rawajlandırıwları ushın shárt-shárayatlar jaratıp beriwden ibarat esaplanadi.
Iskerligi
Shólkem óz iskerligin Ózbekstan Respublikası Konstitusiyası hám nızamları, „Bala huqıqları tuwrısındaǵı konvensiya“, Ózbekstan jaslar birlespesiniń Ustavi hám de shólkemdiń qaǵıydası tiykarında ámelge asıradı. Shólkem Qaraqalpaqstan Respublikası, barlıq wálayatlar, Tashkent qalalarda óziniń strukturalarına iye esaplanadı.
Uranı
Shólkemniń bas uranı : „Watan, doslıq hám baxıtlı balalıq ushın.
Xalıq aralıq sheriklik
„Kamalak“ balalar shólkeminiń aktiv aǵzaları 26-5-iyun kúnleri Kirgizstan Respublikasında bolǵan „Óz ara doslıq balaları“ xalıq aralıq mádeniy-aǵartıwshılıq forumında qatnasqan. Shólkemniń belsendi aǵzaları Belorussiyada jaylasqan „Zubryonok“ balalar dem alıw ornıına kelgen[4]. „Kamalak“dıń „Teńles teńleske“ principi tiykarında ámelge asırılǵan joybarı xalıq aralıq maydanda ámelge asırilatuǵın boldı.
Anjuman
„Kamalak" balalar shólkeminiń hár jılı „Watan, doslıq hám baxıtlı balalıq ushın“ uranı astındaǵı dástúriy anjumanı ótkeriledi. Anjuman sheńberinde „Jıl sárdari“ kórik tańlawı, „Eń úlgili aymaqlıq sárdarlar keńesi“ hám „Kamalak bilimdanı“ sıyaqlı tańlawlardıń Respublika basqıshları bolıp ótedi.
Balalar ligası
Birge islesiwshi shólkemler menen birgelikte balalar futbolın rawajlandırıw, olar ortasında saw turmıs tárizin rawajlantırıwda „Balalar ligasi“ sport jarısı ótkeriledi.
A'lo ta'til
„Kamalak“ balalar shólkemi tárepinen Sárdarlar hám qábiliyetli balalar qatnasıwında " A'lo ta'til" balalar dem alıw ornı ótkeriledi. Joybarda qatnasıwshılar ushın sport jarısları, mádeniy ilajlar, maman qánigeler tárepinen seminar -treningler shólkemlestiriledi. Bul joybar Bostanlıq rayonındaǵı „Jaslar“ dem alıw ornıında hár jılı shólkemlestiriledi.[8].
Respublika Sárdarlar forumı
Respublika Sárdarlar forumı Sárdarlar Keńesi aǵzaları iskerligin sistemalı shólkemlestiriw, olar arasında ekologiyalıq mádeniyattı qáliplestiriw, tábiyattı saqlap -abaylawģa qaratılǵan islerdi rawajlandırıw maqsetinde ótkeriledi. II Respublika Sárdarlar forumı Buxara qalasında shólkemlestirilgen. Forum dawamında “Kamalak” balalar shólkeminiń VIII Rayasat jıynalısı, respublika Sárdarlar saylawı, “Munazara” intellektuallıq oyını, “Oq jayda qonaqda” hám de “Ekopatrul” joybarları, “Taza aymaq” hám “Tereklerdi háwes penen egemiz” aksiyaları shólkemlestiriledi [9].
Eń úlgili Sárdarlar Keńesi
Ózbekstan jaslar awqamı jáne onıń qasındaǵı “Kamalak” balalar shólkemi hám de Sárdarlar Keńesiniń iskerligi natiyjeliligin asırıw, ulıwma orta bilim beriw mektepleti, rayon (qala ), Qaraqalpaqstan Respublikası, wálayatlar hám Tashkent qala Sárdarlar Keńesi aǵzalarınıń óz-ara doslasıwı hám tájiriybe almaslawı nátiyjesinde olardıń sociallıq belsendiliginligin asırıw, Sárdarlar Keńesi aǵzalarınıń iskerligin qollap-quwatlaw, olarda jaslar menen islew kónlikpeleri, dóretiwshilik hám intellektuallıq qábiletin rawajlandırıw, Sárdarlar Keńesi aǵzalarında jetekshilik hám baslamashılıq qábiletleri, erisken jetiskenlikleri hám aldıńǵı tájiriybelerin ǵalabalastırıw maqsetinde hár jılı „Eń úlgili Sárdarlar Keńesi“ kórik-tańlawı shólkemlestiriledi.
Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı
Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı (Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti/Ажиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти) ashılǵan kúnnen baslap rawajlanıwdıń bir neshe basqıshları bolıp ótti. 1934-jılı Tórtkúlde tayınlıq bólimi ashıldı. 1935-jılı 1-sentyabr kúni bul bólimniń 42 pitkeriwshisi Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutında 12 professor - oqıtıwshılar menen sabaq alıp barıldı. 1944-jılı Nókis qalasına kóship ótkennen keyin Institut Qaraqalpaqstan mámleketlik pedagogikalıq institutına aylandırıldı. Birinshi rektor I. Rafikov edi.
Tarix
Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti (Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti) 1970-jıllardıń ortalarına shekem iskerlik júrgizgen, 1976-jılda bolsa Nókis mámleketlik universiteti mártebesi berilgen, 1990-jıllardıń baslarında bolsa Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti. 1991-jılda Ózbekstan ǵárezsizlikke eriskennen keyin, Qaraqalpaq mámleketlik universiteti negizinde házirgi kúnde Nókis mámleketlik pedagogika institutı (NGPI) qayta dúzildi, 1992-jıldan berli XIX ásir ortalarındaǵı Aralboyı hám qaraqalpaq poeziyasınıń jaqtı klassiklerinen biri bolǵan Ájiniyaz atı menen atalǵan.
Ulıwma maǵlıwmatlar
Instituttıń ulıwma maydanı 65075 m2, atap aytqanda, oqıw maydanı — 25700 m2. 2023-jılda Institut 11 fakultet (Fizika-matematika, Baslawısh tálim, Súwretlew óneri hám texnologiyalıq tálim, Túrkiy tiller, Shet tilleri, Tariyx, Pedagogika, Dene mádeniyatı, Tábiyiy pánler, Mektepke shekemgi tálim, Ellikqala pedagogika), magistratura bólimi hám 31 kafedraǵa iye. Bakalavriat baǵdarları hám 14 magistratura qánigelikleri boyınsha qánigeler tayarlanıp atır. Universitet professor -oqıtıwshıları : 18 pán doktorı, professor, 127 ilim kandidati, dotsent. 450 dan artıq oqıtıwshılar bakalavriat hám magistratura studentlerin pán tiykarların oqıtadı. Institut 5 oqıw imaratlarında jaylasqan. 2018 jıldan baslap Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı rektorı fizika-matematika pánleri kandidatı, dotsent Bayram Perdebaevich Otemuratov esaplanadı. Xalıq aralıq studentler sanı 50 den artıq. Oqıw qaraqalpaq, ózbek, qazaq, túrkmen, orıs, inglis tillerinde alıp barıladı.
Belgili pitkeriwshiler
Óltiriw bul busts arasında belgili adamlar túsinigi: ulug ' Watan urısı qaharmanı p. Nripeisov, Uzbekisan Allaniyaz Uteniyasov, Vera Pak, Tolepbergen Kaipbenov, Joim Yusupov, Ierarxik Sózlik. Akademikalıq Marat Nurmukhammedov, Sabyr Kamalov, Ol Bazarbaev, Isenim Bakhiev, Husniddin Khamidov, Dauletov Hám de Abbot. Chempionı tailoi atletika Jangubaev Bahadır.
NMPI akademikalıq liceyi
Licey 1999-jılda shólkemlestirilgen bolıp, 400 orınǵa mólsherlengen. Liceydiń oqıw procesi mámleket bilimlendiriw standartına jáne onı eki baǵdarda ámelge asırıwǵa tiykarlanǵan: anıq pánler (texnikalıq baǵdar — fizika, matematika, informatika; ekonomikalıq baǵdar — matematika, inglis tili, ana tili, ádebiyat) jáne social-gumanitar (tariyx, inglis tili, ana tili, ádebiyat).
Rektorlar
Keyingi jıllarda instituttı Ubaydullaev K. Ol., Tetyushev AP, Kamalov S. K., Rzaev K. R., Izimbetov T. hám T. T. E. basshılıǵında professor -oqıtıwshılar institutı birinshi basshıları : Rafikov I., Bazarov D., Dosumov ya. M., Bekimbetov T., Urumbaev D. A. 1976 jıl pedagogika institutı negizinde Nókis mámleketlik universiteti dúzildi. Ózbekstan ǵárezsizlikke eriskennen keyin, házirgi kúnde Nókis mámleketlik pedagogika institutı qayta tiklendi.
Alberto Kontador
Alberto Kontador (Alberto Contador Velasco; 1982-jıl6-dekabr, Madrid) - İspaniyalı velosportshi.
Absolyut birlikler
Absolyut birlikler - birliklerdiń absolyut sistemasina kiretin fizikalıq reaksiya birlikleri. "Absolyut birlikler" termini kóbinshe elektrotexnikada absolyut praktiki elektrak birliklerin belgilew ushın qollanıladı.
Washington
Washington — AQShtıń paytaxtı. Xalqınıń sanı: 974,584,587 mıń. Úlkenligi boyınsha Nyu-Yorktan keyingi orında turadı. Klimatı: subtropikalıq.
I.V.Savitskiy atındaǵı Qaraqalpaqstan mámleketlik kórkem-óner múzeyi
'Qaraqalpaqstan Mámleketlik kórkem-óner muzeyi, I.V.Savitskiy atındaǵı Qaraqalpaqstan mámleketlik kórkem-óner muzeyi — respublikadaǵı iri muzeylerden; Nókis qalasında 1966-jılda qurılǵan, 1984-jıldan N.V.Savitskiy atı menen ataladı. Muzeyge I.Savitskiydiń kómek-háreketi hám ol toplaǵan qaraqalpaq xalıq ámeliy kórkem óner kompoziciyaları negizinde tiykar salınǵan. Muzeydiń uluwma maydanı 6,9 mıń kv.m. Muzey xalq ámeliy kórkem óneri, qadimgi hám orta ásirler Xarezm kórkem óneri, 1920—30-jıllar ózbek hám rus súwret óneri, qaraqalpaq zamanagóy reńsúwreti hám haykeltaraslıǵı, ilmiymarifiy bólimler, kitapxana (10 mıń dana kompoziciya), fond hámde ońlaw ustaxanasına iye. Fondında 85 mıńnan artıq eksponat bar (2004). Muzey fondında 1920—30-j.larda avangard rassomlar jaratqan kompozitsiyalar toplangan. Qaraqalpaq xalq ustalari tárepinen jaratilǵan zergerlik, aǵash oymakerligi, kashtadozlıq, toqımashılıq (ásirese, Qara úy bólimleri) hám basqada kompoziciyalar ámeliy kórkem óner bóliminde toplanǵan. Qadimgi Xorezm kórkem óneri bólimi múzeydiń arxeologik bólimleri tárepinen qolǵa kiritilgen tabilmalar esabına jánede bayımaqta. Súwret óneri bólimi toplamı, asirese, kóp qırlı: toplamdı qaraqalpaq súwretshileri (I.Savitskiy, K.Soipov, J.Quttimuradov, D.Tóraniyazov hám b.). Orta Aziya rassomlıǵınıń kekse áwladı A.Volkov, M.Qurzin, A.Ni-kolayev (Us to Mómin), N.Karaxan, Ó.Tansiqbayev hám b.dıń úlken áhmiyetke iye kompozitsiyaları quraydı. Sonday-aq, 1920—30-jlarda aktiv ijad etken oris rassomları A.Shevchenko, R.Falk, V.Muxina, I.Grabar asarleri menen bir qatarda ijadi diyerli úyrenilmegen.
R.Mazel, K.Red-ko, A.Safronov hám b.diń kompozitsiyaları hám qoyilǵan. múzey eksponatları monografiya (etyud, siziqtan tortib to jetik asarlar) tártibinde toplanǵanı menen hám qimbatlidir. Jáne múzeydiń ózine xasliǵi eksponatlardıń tiǵiz jaylasiwi, ekspozitsiyalarda toplamdı tolaqonli kórsetiliniwine eriskenindedir. Múzey sanʼat asarlaridi toplaw, targib etiw, kataloglar shap etiw, kórgizbeler ótkiziw menen shuǵillanadı. Muzey qasında gilemshilik ustaxanası islep turipti; «Nókis múzeyiniń dostları» klubi jumis alıp baradı, kórgizbeler shólkemlestiredi. Muzey Xalqara múzeyler shólkemi (IKOM) aǵzası.
Múzey 1968—69 j.larda Moskvadaǵı Shiǵis múzeyinde Qaraqalpaq topla-mın ilk bar usınadı. 1970-jıldan respublika hám sırt mámleketler (AQSH, Frantsiya, Germaniya, Italiya, Yaponiya, Rossiya hám b.)daǵı kórgizbelerde qatnasadı.
Mayami
Mayami qala. AQSH tin' qublasinda Atlantika okeani nin' jag'asinda jaylasqan qala. Xalqi : 2 mln. Klimati : Tropik
FK Kauno Žalgiris
Futbol klubi Riteriai (Futbolo klubas Riteriai) - Litva paytaxtı Kaunas qalası futbol klubi. Litvanin' en' taniqli ha'm bayraqdar klublarinin' biri.
Narodnoe slovo
"Narodnoye slovo" — ja'miyetlik-siyasiy gazeta (q. "Xalıq so'zi")
Sazan balıq
Sazan balıq worta Aziyanın' taw da'ryalarınan basqa barlıq suw ha'wizlerinde tirishilik yetedi. Wonı ko'l, ha'wiz ha'm salı atızlardın' jıllı suwlarında, a'ste ag'atug'ın da'ryalardın' a'n'garında ushıratıw mu'mkin. Sazan balıqlardın' uzınlıg'ı 1 metrge shekem, awırlıg'ı 8-16 kg g'a shekem jetedı. Sazan ha'm basqa ko'pshilik balıqlardın' denesi su'yir formada boladı.
Mark Twain
Mark Twain (aytılıwı: Mark Tven, haqıyqıy atı: Samuel Langhorne Clemens; 30-noyabr, 1835 – 21-aprel, 1910) Amerikalı jazıwshı hám yumorist bolǵan. Ol óziniń Tom Sawyer waqıyaları hám de onıń dawamı bolǵan Huckleberry Finn waqıyaları romanları arqalı kópshilikke tanıs.
Sevastopol
thumb|Sevastopol Sevastopol (Севастополь, Севастополь) bir qala Ukraina'da.
Malta tili
Malta tili (Malti) — Malta xalqının ana tili. Malta tili semit tilleri toparına kiredi. Ana tilinde so'ylesetug'ın 330.000ge shamalas adam bar.
Absolyut temperatura
Absolyut temperatura - absolyut nólden baslap esaplanatuǵın temperatura aytiladı. Absolyut temperatura tusinigi 1848-jilda inglis fizigi U.Tomson (Lord Kelwin) tarapinen ilimge kirgizildi.
Vergilius
thumb|right|Vergilius byustı Publius Vergilius Maro (b.e.sh 15 - oktyabr, 70 – b.e.sh. 21 - sentyabr, 19), ádette Vergilius atı menen tanıs Áyyemgi Rimniń eń kórnekli shayırlarınan biri bolǵan.
Antropologiya
Antropologiya – adam denesi dúzilisi, kelip shıǵıwı hám rawajlanıwın úyrenetuǵın ilim.
Ko'k kepter
Ko'k kepter - kepterdin' denesi bas, moyın, gewde ha'm ayaqlardan ibarat. Kepter jerde tek ayag'ına tirenip ju'redi. terisi pa'r menen qaplang'an. Pa'rler du'zilisine qaray kontur pa'rler ha'm mamıq pa'rlerge bo'linedı.
Katalan tili
Katalan tili (català) — İspaniyada Katalan xalqının ana tili. Katalan tili hind-evropa tilleri toparına kiredi. Ana tilinde so'ylesetug'ın 11.500.000 shamalas adam bar.
Nasaf Qarshi (futbol klubı)
Nasaf (Qarshi) Qarshi qalasının' futbol komandası. Klub 1978 jılda du'zilgen. 1997 jıldan baslap Nasaf klubı Ózbekstan joqarı ligası qatnasıwshısı.
futbolshılar
Darwazabanlar Qorg'awshılar Yarım qorg'awshılar Hu'jimchiler
Ullı Britanyanıń ekonomikası
18-asirde Ulli Britanya dunyadag`i en` birinshi sanaatlasqan ma`mleketke aylandi, ha`m 19-asir dawaminda global ekonomikada dominantliq ro`ldi iyelledi. 19-asirdin` aqirinda A.Q.Sh ham Nems imperiyasinda bolip o`tken  Ekinshi Sanaat Revolyutsiyasi Ulli Britanyanin`  global ekonomikaliq lideri sipatindag`i ro`line  qarsiliqti kusheytti  Jen`iske qaramastan, Birinsh ha`m Ekinshi Jer juzlik urislarindag`i sog`islar Ulli Britanyanin` ekonomikaliq  baylanislarin ha`lsizletti, ham 1945-jilg`a kelip Britanya “Dunya ekonomikasinin` dominanti  “ ornin A.Q.Sh qa bosatip berdi.Sog`an qaramastan ,Ulli Britanya elege shekem dunya ekonomikasinda belgili rol`di iyelleydi.
Ulli Britanya dunyadag` en` globallasqan mámleketlerdin` biri esaplanadi. London Nyu-Yorktan keyingi iri finansliq oray ham Evropadag`i jalpi ishki o`nimi ulken bolg`an qala. 2010-jildin` Dekabrina kelip Ulli Britanya ko`lemi boyinsha 3-orinda turatug`un ma`mlekettin` ha`m ishine ha`m sirtina bag`darlang`an shet el investitsiyasina iyelik etken(eki jag`dayda da AQSh ha`m Fransiyadan keyin). Olshew metodlarina tiykarlanip, Ulli Britanyanin` aerokosmikaliq sanaati dunyadag`i ekinshi yamasa ushinshi milliy aerokosmikaliq sanaat esaplanadi. Farmatsevtika sanaati Ulli Britanya ekonomikasinda a`himiyetli ro`l oynaydi ha`m ma`mleket farmatsevtikaliq R&D global shig`inlarinin` 3-joqari bolegine iye (AQSh ha`m Yoponyadan keyin). Ulli Britanya ekonomikasi Arqa ten`izde tabilg`an neft ha`m gaz rezervi esabinan ko`terildi,ol 2007-jili £250 milliardqa bahalandi. Ulli Britanya ha`zirgi waqitta “Dunya Bankisinin` Biznes Islew Ko`rsetkishi Jen`illigi “nin` dunya boyinsha 4-orninda ,al evropada bolsa 1-orinda turadi.
Uristan keyingi tikleniw
Ekinshi jer juzlik uristan son`, bul jerde uzin pa`seyusiz interval boldi (1945-1973) ha`m 1950-1960-jillari rawajlaniw boldi. EBRSHnin` tastiyqlawinsha o`siwdin` jilliq normasi 1960 ha`m 1973-jillar aralig`inda ortasha 2.9% ti qurag`an, sonda da bul ko`rsetkish  basqa Evropa mámleketleri misalig`a  Frantsiya, Batis Germanya ,Italya  ko`rsetkishlerinen a`dewir arqada edi.
1973-jili neft krizisi ha`m 1973-1974 fond bazarinin` isten shig`iwinan son` Ulli Britanya ekonomikasi paseiye basladi ha`m sol waqitta Edvard Hizdin` basshilig`indag`i Konservativ partyasi hakimyattan Miynet partyasi qwip shig`ardi. Garold Wilson ekinshi ma`rte kantorag`a qaytti ha`m 4-martta sho`lkemlestirgen azshiliq hukimeti 28-Fevralda bolip o`tken saylawdan son` asilip(bosap) qalg`an parlament penen tawsildi ,al keynen oktyabr ayinda bolip o`tken 2-saylawdan son`  ush orinli ko`pshilik hukimeti ta`minlendi.
Neoliberalizm
Jan`a neoliberal ekonomika 1979-jili Margaret Tetcherdin` saylaniwi menen baslandi, ol 3-may kun Miynet partiyasinin` 5 jilliq basqariwinan son` Konservatilik partiyani hukimetke qaytariw ushin uliwmaliq saylawda jen`ip shiqti.1980-jillar dawamindako`plegen mámleketlik karxanalar privatizatsiyalang`an, saliqlar azatirilg`an bazarlar ta`rtipke saling`an. JIO` basta 5.9% ke tusip ketti biraq 1988-jili en` jori da`ejesinde 5% ke o`sti,bul basqa evropa ma`mleketlerinen en` joqari ko`rsetkish esaplandi.
Miynet partiyasi 18 jil dawaminda oppozitsiyada o`tkergen son` 1997-jildin` may ayinda Tony Bleir basshilig`inda hukimetke qaytti. Bleirdin` 10 jil iyellegen lawazimi dawaminda 40 izbe-iz kvartal ekonomikaliq o`siw boldi, bul 2008-jildin` 2-kvartalina shekem dawam etti. Aqirg`i 15 jil sol waqittag`i joqari rawajlang`an ekonomikalar ishinde ekonomikaliq o`siw tempi joqari ma`mleketlerdin` biri boldi, ha`m a`lbette basqa Evroppa ellerinin` ishinde en` joqarisi boldi.1990-jillar basinda JIO` nin` o`siwi az muddetke 4% ke jetti, son` a`sten tusti. O`siwdin` joqari da`rejesi alding`i 10 jilliqqlarg`a qarag`anda to`men boldi, misali`a 1970-jillari o`siwdin` joqar da`rejei 6.5% bolg`n, bra sonda da bul o`siw bir tegislew ham izbe-iz boldi. XVF nin` mag`lumatlarina ko`re 1992-2007-jillar aralig`inda jilliq o`siw da`rejesi ortasha 2.68% ti qurag`an, ha`m alding`ig`a qarag`anda finansliq sektordin` o`siwi ulken ro`l oynaydi. Bul sozilg`an o`siw da`wri 2008-jili Ulli Britanya nin` kutilmegende recessiyag`a kirip qaliwi menen tawsildi- onin` 20 jilliq ishinde birinshi ret dunya juzlik krizisi sebebinen boldi. 2008-jili jamiyetlik mulkke aylandirilg`an Northern Rock tin` qulawinan baslap, basqa banklarda belgili bir bo`legi milliylestiriliwi shart boldi. Bazar kapitalizaciyasi jag`inan dunyadag`i 5-orinda turg`an Skotland Grouptin` Royal Banki 2008-jili 13-oktyabrde milliylestrildi. 2009-jildin` ortalarinda Finans ministrligi RBS din` akciyalarinin` kontrolliq paketinin` 70.33% ine, ha`m Lloyds Banking Group tin` UK Financial Investments Limited inin` 43% ine iyelik etti. Recessiya 2008-jili yanvarda 1600000 bolg`an jumissizliqtin` 2009-jili oktyabrde 2500000g`a oskenin ko`rsetti.
Ulli Britanya ekonomikasi inflyatsiya, protsent stavkasi ha`m jumissizliq ta`replerin esaplag`anda Evropa awqamindag`i basqa ekonomikalar ishinde en` kushililerdin` biri esaplanip keldi, olardin` barlig`i 2008-09-jillardag`i recessiyag`a shekem salistirmali turde pa`s boldi. Jumissizliq 1990-jillardan berli en` joqari dareje (7.8%) 2.5 mln nan sa`l to`menge  jetti, sonda da basqa Evropa ellerinen adewir pa`s edi. Sog`an qaramastan procent stavkasi 0.5% ke qisqartildi. 2008-jili avgustta XVF Ulli Britanyanin` ekonomikaliq jetiskenligi eki soqqi sebebinen to`menlegenin eskertti; finansliq krizis ha`mde shiyki zatlardin` bahasinin` ko`teriliwi. Bul eki waqiyada Ulli Britanyag`a basqa rawajlang`an ellerge qarag`anda ko`brek ziyan jetkizdi, sebebi Ulli Britanya daramatti tayar o`nim ha`m tovarlardin`, a`srese aziq awqat o`nimlerinin` jetispewshiligi waqtinda finansliq xizmet arqali aldi. 2007-jili Ulli Britanya dunyadag`i to`lem balansi dificitligi jag`inan 3- orindag`i el edi, tiykarinan o`ndiris tovarlarinin` dificitligi sebebinen boldi. 2008-jildin` may ayinda XVF Ulli Britanya hukimetine saliq-byudjet siyasatin sirtqi balansti ko`teriw ushin ken`eytiwdi ma`sla`xat etedi. Ulli Britanyanin` “ha`r jumisshig`a tuwra keletug`un miynet o`nimdarlig`i” son`g`i 20 jilliqta jaqsi o`sip keliwine ha`m Germaniyadag`i miynet o`nimdarlig`ina jetiwine qaramastan, ol ele jumisshilari 35 saatliq ha`ptege iye bolg`an Franciyanin` da`rejesinen 20% atrapinda izde kelmekte. Hazirgi waqitta Ulli Britanya “ha`r saat jumis waqti ishindegi jumis o`nimdarlig`i “ (eski) Evropa awqami(15 ma`mleket)ortasha ko`rsetkishleri menen birdey. 2010-jili Ulli Britanya Adam Rawajlaniwi Ko`rsetkishleri jag`inan 26-orindi iyelledi.
Jaqindag`i
Ulli Britanya Milliy Statistika Basqarmasi(MSB) nin` mag`lumatlarina ko`re Ulli Britanya 2008-jildin` 2-kvartalinda recessiyag`a tusip, odan 2009-jildin` 4-kvartalinda shiqqan. 2009-jildin` noyabrinde MSB ko`rip shiqqan tsifralar Ulli Britanya negative o`siwdin` 6 izbe-iz kvartalinda ziyan ko`rgen. 2009-jildin` noyabr ayinin` aqirina kelip ekonomika 4.9% ke qisqardi, bul bolsa esap kitaplar baslang`aninan baslap 2008-2009-jillardag`i recessiyani en` uzag`i etti. 2009-jildin` dekabr ayinda Milliy Statistika Basqarmasi 2009-jildin` 3-kvartali ushin mag`lumatlardi ko`rip shiqti ,ha`m ekonomikanin` 0.2% ke qisqarg`anin, alding`i kvartalg`a salistirg`anda 0.6% ke tuskenin ko`rsetti.
2009-jili 23-yanvarda, Hukimet Milliy Statistika Basqarmasinan aling`an mag`lumatlarg`a tiykarlanip Ulli Britanyani 1991-jildan berli birinshi ret rasmiy turde recessiyada ekenligin ko`rsetti. Ol recessiyag`a 2008-jildin` aqirg`i kvartalinda tusip qaldi, 2008-jildin`may ayinda 5.2% ten 2009-jildin` may ayina kelip 7.6% ke jetken ,o`sipbaratirg`an jumissizliq sebebinen kelip shiqti. Jumissizliq da`rejesi 18-24 jillar ishinde 11.9% ten 17.3% ke jetti. Da`slep Ulli Britanya basqa 2009-jildin` ekinshi kvartalinda ekonomikaliq o`siwge qaytqan Germaniya, Franciya, Yaponya ha`m AQSh siyaqli iri ekonomikalardan artta qalg`an bolsada, ma`mleket a`sten aqirin 2009-jildin` son`g`i kvartalinda ekonomikaliq o`siwge qaytti. 2010-jili 26-yanvorda Ulli Britanyanin` recessiyadan shiqqani tastiyqlandi, dunyadag`i solay islegen en` aqirg` iri ekonomika boldi. 2010nin` fevralina shekemgi 3 ay ishinde Ulli Britanya ekonomikasi 0.4% ke o`sti. 2010 nin` 2-kvartalinda ekonomika 1.2% ke o`sti, bul bolsa 9 jil ishindegi en` tez o`siw tempi esaplandi. 2010 nin` 3-kvartalinda basip shig`arilg`an mag`lumatlar Ulli Britanya ekonomikasinin` 0.8% ke o`skenin ko`rsetti; bul bolsa 10 jil ishindegi ekonomikaliq o`siwi en` tez bolg`an 3-kvartal boldi.