cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tóresh Allanazarov
Ilimiy jumısları
Dramaturgiya tariyxı boyınsha T.Allanazarovtıń “Qaraqalpaq sovet teatrı” (1966), “Teatr hám dramaturgiya” (1979), “Qaraqalpaq sovet dramaturgiyası tariyxınıń geypara máseleleri” (1987) hám basqa da izertlewleri bar.
T.Allanazarov 1964-jılı “Qaraqalpaq sovet teatrınıń rawajlanıw jolları” degen temada kórkem-óner tanıw boyınsha kandidatlıq dissertaciyasın jaqlaǵan. “Qaraqalpaqstanda mádeniy aǵartıw mákemelerininiń qáliplesiw derekleri” degen atamadaǵı oqıw quralınıń avtorı.
Sıylıqları
T.Allanazarov “Qaraqalpaqstan xalıq artisti” (1944), “Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen kórkem-óner ǵayratkeri” (1957), “Ózbekstan xalıq artisti” (1963) degen húrmetli ataqlarǵa iye. “Húrmet belgisi” ordeni hám medallar menen sıylıqlanǵan. Ol Qaraqalpaqstan Respublikası Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatı boldı.
T.Allanazarov 1955-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.
Siston Baluchistan (Ostan)
Sistan Boluchistan ostani irannın' 30 wa'layatınan biri. Paytaxtı - Boluchistan qalası.
Florenciya
Florenciya Italiya da jaylasqan qala. Xalqi : 1,673,492. Klimati : Subtropik.
Yamayka
Yamayka — Oraylıq Amerikada jaylasqan mámleket.
Bangalor
Bangalor, yaki Bengaluru (ಬೆಂಗಳೂರು: ಬೆಂಗಳೂರು,, (Bangalore) — Hindistanın' qublasında jaylasqan qala. u'lkenin' Karnataka shtatının' paytaxtı, Dekan oazisinde jaylasqan. Xalq sanı 8,425,970 adam. Hindistanda u'shinshi orında ha'm besinshi aglomerasiyası.
Sarıqamıs (kól)
Sariqamis ko'li - Qaraqalpaqstan ha'm Túrkmenstan respublikalari aymag'inda jaylasqan. Sarikamis sayligidagi ko'l. Uzinligi. 100–120 km, eni 30–40 km, shuqirligi. 30–40 km. Arqadan qubla shig'isqa sozilgan. Batis qirgag'i tik. Ko'ldin' suw sathi Xorezm vohasin kesib o'tetug'in Ozyorniy (Ko'ller birlespesi) kollektorinan kelib quyiladigan suw mug'darina qarab o'zgerib turadi. Ko'l suwinin' shorligi shig'isinda 6—7"/00, batisinda 12°/00. Maydani shig'is qirg'aq esabina ken'eyip, chuqirligi artib barmaqta. Ko'lda Sazan, laqqa baliq, ilonbash ha'm b. turli xil baliqlar ko'p.
.de
.de - Germaniya mámleketiniń internet domeni.
Xanchjou metropoliteni
Xanchjou metropoliteni — Qıtay dıń Zhejiang wálayatındaǵı Xanchjou ga xızmet kórsetetuǵın operativ tranzit sisteması. Sistema 2012-jıl 24-noyabrde ashılǵan. Bul Qıtay da operativ tranzit sistemasına iye 17-qala.
Házirde úsh liniya islep atır. 1-liniya — ayqulaq formasındaǵı sızıq, Xiaoshannan baslanıp, Qiantang dáryasınan ótip, Xiashou qalası boylap Xioshangǵa shekem sozılıp, filial liniyası Coach Center stansiyasında tiykarǵı liniyanı kesip, Linpingde tawsıladı. 2-liniyada qubla-shıǵıstaǵı Xiaoshan sanaat parki qala orayı hám arqa-batıstaǵı Xixu rayonı menen baylanısadı. 4-liniya Xanchjou orayındaǵı Pengbudan Puyanǵa shekem arqa-qubla tárepke jónelgen 1-liniyanı toldıradı.
Baslanǵısh rejeleri
Qalada metro sistemasın joybarlaw 90-jıllarda baslanǵan hám 2003-jıl sentyabrde qurılıs jumısların jańadan baslawshı edi, biraq mámleket keńesi qárejetlerdiń asıwı sebepli qurılıs jumısların toqtattı. Mámleket keńesi 2005-jıl 5-iyunda Xanchjou qalasında Hangzhou Subway Group Co. Ltd kompaniyası tárepinen operativ tranzit sistemasınıń qurılısı hám ekspluataciyasın maqulladı. Birinshi liniyanıń dáslepki joybarı 2007-jıl 11-yanvarda Rawajlanıw tárepinen tastıyıqlanǵan. Onıń uzınlıǵı 47,97 km bolıp, sonnan 41,36 km jer astı, 6,14 km biyiklikte.
Qurılısı
Xanchjou metrosı 1-basqıshınıń birinshi qurılısı 2007-jıl 28-martta baslanıp, keyingi basqıshlar sol jıldıń aqırında baslanǵan. Birinshi basqısh Qianjiang New-City qalasındaǵı úsh metro stansiyasın óz ishine aldı. Jiubao East Station 1-jónelis boylap eń úlken stanciya bolıp, metro sisteması hám jámiyetlik transportınıń basqa túrleri ushın oray boladı. 1-qatardı finanslıq támiynlew qala húkimeti hám bankler tárepinen ámelge asırıladı, uyqas túrde 10,2 milliard yuan hám 5 milliard yuan. Birinshi basqısh qurılısı 45 milliard yuanǵa bahalanadı.
Súwenli kanalı
Suwenli kanalı — Qaraqalpaqstan Respublikasındag'ı iri magistral kanal. A'miwda'ryanın' qadimde Suwenli dep atalg'an iri tarmag'ı ornında qurılg'an. Taxiyatas gidrouzelinen 300 m uzınlıqdag'ı suw uzatıw kanalı arqalı suw aladı. Suw uzatıw kanalının' bas bo'leginde 110 m uzınlıqda (tubinin' ken'ligi 51 m) suwdag'ı sho'gindilerge tındırg'ısh qurılg'an. Ulıwma uzınlıg'ı 128 km. En' ko'p suw o'tkiziw imka'niyati 133 m³/sek, 42–55 km de 115 m³/sek, kanal tubinin' ken'ligi 16–22 m, shuqırlıg'ı. 2,5–5 m.
Da'ryada suw kemeygen ba'har aylarında suw alıwdı jaqsılaw maqsetinde kanal basında 54 m³/sek suw alatug'ın Fayt (1962), 66 m³/sek suw alatug'ın Bekjap (1965) nasoz st-yaları qurılg'an. Kanalda bas suw alıw imaratlarınan tısqarı 4 gidrouzel bar. Ja'nede, kanalda 8 ko'pir, 3 ta akveduk, 30 ta tu'rli nasoz qurılmaları bar. Suwenli kanalı dizimi Shomanay, Xo'jeli, Qońırat rayonlarındag'ı 102 mın'nan artıq, jerlerdi suw menen ta'miynleydi.
Xanchjou metropoliteni
Qurılısı
4-liniyanıń birinshi tarawı sınaq múddeti ushın 2015-jıl 2-fevralda ashılǵan.
Baxıtsız hádiysesi
2008-jıl 15-noyabr kúni Xiaoshan rayonındaǵı Fengqing prospekti qasındaǵı tunneldiń 75 metrli bólegi qurılıs processinde jer qulap túsedi hám 17 kisi qaytıs boladı.
Kegeyli kanalı
Kegeyli kanalı - Qaraqalpaqstan Respublikasında qurılǵan irrigaciya arnası. Ámiwdáryadan baslanǵan Qızketken kanalınıń shep tarmaǵı (Qızketken kanalı 25 km de Quwanıshjarma hám Kegeyli kanallarına ajıraladı). Uzınlıǵı 56 km. Suw ótkiziw imkániyatı 115 m3/sek. 1935-jılda iske túsirilgen. Keyingi jıllarda kanal tolıq rekonstruciya qılınıp, 1963-jılda kanaldıń 36-km de Mayjap hám 55-km da Besjap gidrouzelleri qurıldı. Kegeyli kanalınan Estekjap, Qarasıyraq, Shaqarıq hám basqa kishi kanallarǵa suw beriledi. Suw kemeyip ketken jıllarda Kegeyli kanalına Qattıaǵar kanalınıń eski ózeni arqalı Ámiwdáryada qurılǵan nasoz stanciyası járdeminde suw uzatıladı (5—6 m3/s). Kanal suwı menen Kegeyli hám shımbay rayonlarında 30 mıń gektar jer suwǵarıladı, jańa jerlerdi ózlestiriw imkániyatın beredi.
Laos
220px|thumb| — Laos
Laos Xalıq Demokratik Respublikası (Sathalanalat Pasathipatai Pasacon Lao) — Qubla-shig'is Aziyada, Hindiqıtay yarim-atawinin' ortasinda jaylasqan mámleket. Mayd. 236,8 min' km². Xalqi sani 6,8 mln. adam (2014). Paytaxtı — Vyentyan qalası. administrativ jaqtan 13 kxueng (wálayat)qa bo'linedi.
Mozambik
Mozambik — Afrikadaǵı mámleket.
Mátjanova Bibisara Orınbayevna
'Matjánova Bibisara Orınbayevná (1950.14.1, Xójeli q.) — Ózbekistan Respublikası xalıq oqıtıwshısı (1995). Voronej ped. inistitutın pitirgen (1973). 1973 jıldan Xójeli qalasındaǵı 6-, 1983 jıldan Taqiyatas q.daǵı 6mektepte worıs tili hám ádebiyatı muǵalimi. 1998 jıldan Taqiyatas qalası. xalıq tálimi bólimi qasındaǵı oqıwshılardı kasip-ónerge jóneltiriw hám psixologik-pedagogik analiz orayı baslıǵı. Pedagogik ómiri dawamında oqıtıwdıń naádetiy usılların qolladı, oqıwshılardı joqarı aqılqásiyetlik ruxda tarbiyalawǵa intildi.
AGMK FC
AGMK FC Almaliq qalasinin' futbol klubi. hazirgi waqitda Ózbekstan Oliy Ligasi nda belesiwdi dawam etirip atir.
Abbazov Saǵıydulla
Abbazov Saǵıydulla (1930-1990) – balalar shayırı. S.Abbazov 1930-jılı 5-mayda Taxtakópir rayonında belgili qaraqalpaq shayırı Abbaz Dabılovtıń shańaraǵında tuwılǵan.
Nepal
Nepal — Aziyadaǵı mámleket.
Abbazov Saǵıydulla
Iskerligi
Ol 1947-jılı Tórtkúldegi awıl xojalıq texnikumın pitkerip Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutınıń qaraqalpaq tili hám ádebiyatı bólimine oqıwǵa kiredi hám onı 1952-jılı tamamlaydı. S.Abbazov 1952-1957-jılları “Jas Leninshi” gazetasında kórkem ádebiyat bólimin basqaradı. Sońınan (1958-1964) “Jetkinshek” gazetasınıń juwaplı xatkeri, (1964-66) Tashkenttegi joqarı partiya mektebinde oqıydı, 1966-1976-jıllsrı “Qaraqalpaqstan” baspasında kórkem ádebiyat bóliminiń baslıǵı, bas redaktor (1966-1976) lawazımlarında isledi. 1976-1985-jılları Qaraqalpaqstan televideniyesi hám radio esittiriw Komitetinde aǵa redaktor, bas redaktor, Komitet baslıǵınıń orınbasarı, 1985-jıldan ómirininń aqırına shekem “Qaraqalpaqstan” baspasınıń bas redaktorı boldı.
Dóretiwshiligi
S.Abbazovtıń dáslepki shıǵarmaları 50-jıllardan baslap baspa sózde kórindi. Ol balalar hám jas óspirimler ushın kóp ǵana shıǵarmalar dóretti. Onıń “Sırlı albom” (1962), “Meninń inim” (1964), “Kel, báhárim!” (1967), “Quslar qytıp keledi eken” (1968), “Mektepte de úyde de” (1977), “Mektepte bayram” (1987) sıyaqlı toplamları hám tańlamalı shıǵarmalarınan ibarat bir tomlıǵı jarıq kórdi.
Awdarmaları
S.Abbazov K.Chukovskiy, S.Mixalkov, A.Barto, Q.Muxammadiy, G.Georgievtiń bir Qatar shıǵarmaların qaraqalpaq tiline awdardı. Shayırdıń “Timurovcı Arala” (1976) degen kitabı rus tilinde de basılıp shıqtı. Onıń bir Qatar shıǵarmaları basqa tillerge de awdarılǵan, namaǵa túsirilgen qosıqları da bar. S.Abbazov 1982-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.
Keneges kanalı
Keneges kanalı - Qaraqalpaqstandag'ı kanal. A'miwda'ryanın' shep qirg'ag'ında. Taxiyatas qalasınan 12 km joqarıdan baslanadı. 1937—38 jıllarda qazılg'an. Uzınlıg'ı 40 km. 1961 y. bas bo'limine suwda qalqıp turıwshı nasoz stansiyası qurılg'an. Kanal Xo'jeli rayonındag'ı egin maydanlardı suwg'aradı.
Elektrik dvigateli
Elektrik dvigateli, elektrik energiyasin mexanikalıq energiyaǵa aylandırıwshı qural.
Qırǵawıl
Qırǵawıl (Phasianus colchicus) — tawıq tárizliler otryadına kiretuǵun ádewir iri hám hayran qalarlıq dárejede shıraylı qus, awırlıǵı 2 kg shekem keletuǵın qus. Bası kishkene, qanatları keń hám jińishke basqarıwshı párleri bar quyrıǵı uzın, sına tárizli boladı. Qorazlarında ko'zlerinin' do'gereginde qızıl reńli qalıń teri qatlamaları bar. Bunıń sebepleriniń biri - joqarı ónimli gibrid formadaǵı ań qırǵawılın órshitiw hám aktiv kóshirip qonıslandırıw, sonday-aq aborigen formalardı, basqa genje túrdegi qırǵawıllardı areallarǵa tiykarsız qoyıp jiberiw jaǵdayları bolıp tabıladı. Qaraqalpaqstanda qırǵawıllardı derlik barlıq jerinde ushıratıwǵa boladı. Házirgi waqıtta tek ǵana dárya, kanal, kóller hám izeykeshlerge jaqın jerlerde jasawǵa iykemlesken. Qırǵawıllar sanı jaǵınan júdá azayıp ketti hám qorǵawǵa alındı. Ańlaw qadaǵan etildi.
Niger
Niger — Afrikadaǵı mámleket.
Piyazov Jeńisbek Burkitovich
Piyazov Jeńisbek Burkitovich — (9-may 1988-jılı tuwılǵan) Ózbek hám qaraqalpaq opera qosıqshısı, respublika vokalshıları tańlawınıń 1-dárejeli laureati, "qazaq romantikasi" XII xalıqaralıq tańlawı, rus romantikasınıń jas atqarıwshıları XIII Moskva xalıqaralıq tańlawı jeńimpazı. Xalıqaralıq vokalshılar tańlawınıń Gran-pri hám Muslima Magomayeva (2012) jeńimpazı. Qaraqalpaqstan Respublikasında xızmet kórsetken artist (2012).
Ómirbayanı
Piyazov Jeńisbek Burkitovich 2007-jılda Nókis mádeniyat hám kórkem óner kolledjin tamamlaǵan. Sol jılı ol "Jas opera" respublika tańlawında 1-dárejeli diplom menen sıylıqlandı hám Ózbekstan mámleket konservatoriyasına "qosıq jırlaw" qániygeligi boyınsha qabıllandı. 2007-jılda Nihal sıylıǵına bálent dawıs hám opera uqıbı ushın iye boldı. 2009-jılı Opera hám balet Bolshoy teatrida vokalshı sıpatında jumısqa qabıllandı. 2010-jılda ol belgili opera ustası D. Vdovin hám belgili dirijyor Yu basshılıǵında Belorussiyanıń Minsk qalasında master-klasta oqıdı. Dúnyanıń eń intalı jas vokalchilaridan biri bolǵan poyafzal. Shanxay sheriklik shólkemine aǵza mámleketler basshıları Keńesine kórkem-óner ustaları hám jas atqarıwshılar qatnasıwında bolıp ótken koncert dástúrinde qonaqlardı maqtaw ushın Mámleket Shon-sharaf medalı menen sıylıqlanǵan. 2011-jılda Ózbekstan mámleket konservatoriyasın "akademiyalıq qosıqshı" qániygeligi boyınsha tamamlaǵan. 2011-2012-jıllarda Germaniyanıń Myunxen qalasında jaylasqan Gut-Immling xalıqaralıq opera festivaliga usınıs etildi. Óz ara doslıq solisti Jeńisbek Piyazov dúnyadaǵı eń belgili opera qosıqshıları menen bir saqnada úlken opera atqarıw etdi. Piyazov Jeńisbek Burkitovich-Ózbekstan mámleket konservatoriyası oqıtıwshısı.
Dóretiwshilik iskerligi
2008-2010-jıllarda J. Piyazov Rossiya, Ázerbayjan, Belorussiya, Kazaxstan hám basqa rawajlanǵan mámleketlerde, atap aytqanda, Franciya, Ispaniya, Portugaliya, Germaniya, Avstriya, Qıtay, Korea hám Malayziyada abıraylı xalıqaralıq tańlaw hám festivallarda qatnastı. "Sevilya shashtárezi", "Pearl Searchers", "Don Xuan", "Yuliy Cezar", "E.Onegin", "Figaronıń toyı", "Maysara ishi" hám basqa soǵan uqsas operalardan ariyalar atqarǵan. Ol joqarı orındı iyelegen, mámleketimizdiń vokal kórkem-óneri salasındaǵı rawajlanıwına úles qosqan hám uqıplı qosıqshı retinde belgili bolǵan. Atap aytqanda, ol Moskvada jas atqarıwshılar qatnasıwında bolıp ótken XIII xalıqaralıq "rus romantikası" tańlawında 1-orındı, Qazaqstannıń Astana qalasında Bibigul Tólegenova atındaǵı V xalıqaralıq vokalshı tańlawında 2-orındı, Azerbayjannıń Boku qalasında bolıp ótken V xalıqaralıq "Vul-bul" tańlawında sıylı 2-orındı iyeledi.
2012-jıl J.Piyazov "Qaraqalpaqstan Respublikasında xızmet kórsetken artist" ataǵına iye boldı, onıń ayriqsha uqıbı menen mámleketimiz dańq hám ataǵın ózbek hám xalıqaralıq maydanda alıp shıǵıwǵa arnalǵan janbazlıq xızmeti ushın óner ustasınıń muhabbatına iye boldı. Sol jılı ol óz óneri menen dúnyaǵa belgili bolǵan rus Maestro V.Spivakov hám V.Fidoseyevqa belgili bolǵan Moskvada bolıp ótken "Muslim Magomaev" II xalıqaralıq vokalistler tańlawınıń Gran-prisin aldı. Usı kúnge shekem qospa koncert baǵdarlamalarında qatnastı.
2013-jıl sentyabr ayında baslanǵan jańa oqıw jılında J.B. "Shıǵıs namaları" iri mámleketlik koncert dástúrleri hám xalıqaralıq festivallarında óziniń kem ushraytuǵın bas dawısı, joqarı bahalanǵan hám tán alınǵan tájriybeleri menen úzliksiz qatnasıp kelip atır. Mámleketimizde bunday kem ushraytuǵın uqıp, keleshekke iye bolǵan jas uqıp bar ekenliginen maqtanamız.
2014-jılı "Úlken opera" joybarında qatnastı.
2018-jılda Aqtóbe qalasında Kurmangaz orkestri dúzildi.
2018-jılda "Ózbekstan" xalıqaralıq forumınıń Sanat sarayında bolıp ótken "Open Spring" yamasa "Kóklem Báhár" koncertinde Frank Sinatra tárepinen atqarılǵan "My way" qosıǵın atqardı.
2019-jılı Italiyanıń Milan qalasındaǵı jáhánge belgili "La Scala" teatrı sahnasında birinshi ózbek boldı.
2020-jılda "Baspasóz hám informaciya rawajlanıwındaǵı xızmetleri ushın" sıylıǵın qolǵa kirgizdi.
Parsı tili
Parsı tili — Iran, Awǵanstan hám Tájikstanda jasawshı xalıqlardıń ana tili.
Türkvizyon Song Contest
Türkvizyon Song Contest (Qaraqalpaq: Türkdeniye qosıq; Tu'rk: Türkvizyon Türk Dünyası Şarkı Yarışması)
Babur Zaxiretdin Muxammet
Zaxiretdin Muxammet Babur (1483, Fergana - 1530) — o'zbek jaziwshisi, sa'rkerde. (1526). Baburdin' «Baburnama» atli pu'tin du'nyag'a belgili kitabi bar, onda saqibtin' avtobiografiyasi bayan etilgen. Bul kitap u'sh bo'limnen (Fergana, Kabul, Hindistan) ibarat bolip, onda 1493—1529 jillardag'i tu'rli waqiyalar bayan etilgen. Ol kitapda avtobiografik mag'liwmatlardan basqa, Yoris Jaziwlari da bar. Onda Orta Aziyanin', Awg'anistanin', Hindistanin' ta'biyati, qalalari ha'm turmisi bayan etilgen, jasulli dawirlesleri (Nawayi, Beruniy ha'm b.) barada mag'liwmatlar berilgen. «Baburnama» o'zbek a'debiyatinda avtobiografik janrdin' ekkinshi nusqasi esaplanadi.
Tayvan (ataw)
Tayvan, Formoza — Tınısh okeandaǵı ataw, Aziyanıń qubla-shıǵısı arqalı qasında, materikten Tayvan buǵazı arqalı bóleklengen. Maydanı 36 mıń km². Basqarıw orayı — Taybey qalası. Xalqı 22,3 mln. kisi (2001), 1 km² qa 621,7 kisi tuwrı keledi. Rásmiy tili — Qıtay (mandarin) tili. Xalıq buddizm, daosizm hám xristian dinlerine sıyınadı. Pul birligi — jańa Tayvan dolları.
Tayvannıń qırǵaq sızıǵı tegis, shıǵıs bóleginde Tayvanshan suw ayırǵısh dizbegi ótken. Batıs jaǵası tegislik. Arqasında bir neshe solǵan vulkan bar. Kúshli jer silkiniwler bolıp turadı. Íqlımı arqasında subtropik, qublasında tropik, mussonlı ıqlım, yanvardıń temperaturası 15— 20°, iyuldiki 25—30°. Jıllıq jawın 1500-2500 mm. Tez-tez tayfun boladı. Dáryaları suwlı. Aymaǵınıń yarımına jaqını mudam jasıl toǵaylıq penen oralǵan, 3300 m den bálent bólegi putalıq hám otlaqlar. Paydalı qazilmalardan neft, tábiyiy gaz, kómir qazıp alınadı, altınkúkirt kánleri bar. Tegisliklerde salı, shay, batat, qumshekerqamıs, ananas hám taǵı basqa egiledi. Tayvanlılar hár qıylı mámleketerge de tarqalǵan.
Senegal
Senegal — Afrika kontinentinde jaylasqan mámleket.
Nepos kitabı
Nepos kitabı — Egipetli episkop Arsinoelik Nepos  tárepinen jazılǵan III ásirge tiyisli joǵalǵan yahudiy tekstler kompleksi. Múqaddes Kitaptı allegoriyalıq oqıwlarǵa qarsı qatań sózbe-sóz aytılıwdan qorǵalǵan.
Nepos kitabı búgingi kúnge shekem saqlanıp qalınbaǵan, tek tikkeley bolmaǵan Eusebius arqalı málim bolıp, onıń Aleksandriyadaǵı Papa Dionisiydiń Nepostı sın pikir etken shıǵarmasında kóshirip alınǵan halında keltirgen.
Nepos qattı literalist edi (pútkil Injil shın mániste haqıyqat ekenligine isengen). Onıń „Reputation of the Allegorisers (Allegoristlerdi biykarlaw)“ (yamasa allegoristlerdi biykar etiw) dep atalatuǵın teksti Bibliyanıń ayırım bólimlerin ápiwayi allegoriya dep esaplaǵanlardıń dálillerin biykarlawǵa qaratılǵan edi. Atap aytqanda, tekst Vahiy kitabın shın mániste emes, bálki allegoriyalıq tárizde aytıw kerekligi haqqında hám de sol waqıttaǵı húkimran poziciyanı abroysızlandırıwǵa qaratılǵan edi.
Teksttegi táliymatlardan birine kóre Isa jer júzine qaytıp, sawaplı insanlar dáwirinde 1000 jıl dawamında monarx sıpatında húkimranlıq etiwine iseniwi aytıladı. Bul isenim dáslepki shirkewde júdá pravoslavlikkagina tán dep esaplanǵan (mısalı, Irenaeus hám Justin sheyitleri tárepinen qabıl etilgen), biraq keyingi dáwir shirkewi Alla tárepinen jiberilgen buyrıq kitapın jáne de allegorik dep esaplay basladı. Nepos menen tartıs, Eusebiusda tabılǵanı sıyaqlı, tiykarınan premillenializmning birinshi biykar etiliwi edi. Rim papasi Dionisiy Nepos ózligin joqarı bahalaǵan hám shaxsan Neposni haqarat etpesten táliymattı sın pikir bıdırdıwǵa urınǵan bolsa da, onıń pikirlerine qarsı tekst (Az waqıt the Promises (wádeler tuwrısında)) jazıwǵa háreket etti.
Nepos kitabı Aleksandriya átirapındaǵı awıllarda oǵada ataqlı edi, Dionisiyunı biykarlaw ushın shaxsan sol jerge barǵan. Neposqa hám qatań sózbe-sózliktiń aldınǵı pravoslav qaǵıydalarına húrmet kórsetip, Nepos táliymatın biykar etiwdi kishi piyillik penen ámelge asırdı, awıldan kelgenler menen shın júrekten sáwbet etti hám awıl xalqı Nepos kitabınan alınǵan dálillerdiń hár birine qarsı shıǵa basladı.
Yemen
Yemen — Aziya kontinentinde jaylasqan mámleket. Xalqınıń sanı 23,833,000 ǵa shamalas. Yemen xalqınıń kópshiligi arab tilinde sóyleydi.
thumb|250px|right|Yemen paytaxtı [[Sana]] thumb|250px|right|[[Jibla]] thumb|250px|right| [[Shibam]]
Jetkinshek
“Jetkinshek” – Qaraqalpaqstan Respublikası balalar hám jas óspirimler gazetası.
Tariyxı
“Jetkinshek” gazetası 1932-jıldıń 20-yanvarınan baslap 1550 nusqada eski latın grafikasında ayına úsh márte shıǵarılıp basladı. Gazetanıń birinshi redaktorı – Maqsud Yakubov. 1933-jılı basılım ayına bes márte, 5000 nusqada basılıp shıǵa basladı, sol waqıttaǵı redaktor shayır Nawrız Japaqov edi. Ekinshi jer júzilik urısqa deyin “Jetkinshek”ke Xojamurat Tájimuratov, Ismayıl Sultanov, Sapar Qurbanovlar redaktorlıq etti. Urıs jıllarında gazeta úziliske tústi hám 1958-jılı 1-yanvardan baslap 10000 nusqada oqıwshılarǵa inam etildi. Bunnan keyingi jıllarda gazetaǵa Ádenbay Tájimuratov, Perida Ábdiramanova, Perdegúl Edenbaeva, Ábdimurat Atajanov hÁm Gúlnara Nurlepesovalar redaktorlıq etip, basılımnıń tirajı 1972-jılda óz tarıyxındaǵı rekord kórsetkish 39200 nusqaǵa jetedi.
Tájiriybe mektebi
“Jetkinshek” gazetası óziniń 90 jıllıq tariyxı dawamında qaraqalpaq ádebiyatı hám jurnalistikasına talantlı kadrlardı tayarlap beriwshi tájiriybe mektebi boldı. Bul gazetada ózleriniń dóretiwshilik jolın baslaǵan insanlar arasınan belgili ilim ǵayratkerleri, jazıwshı-shayırlar hám qálemi ótkir jurnalist qánigeler jetilisip shıqtı. Olardan Marat Qarabaev, Saǵıydulla Abbazov, Klim Nazbergenov, Xalmurat Saparov, Ábdimurat Atajanov, Muratbay Nızanov, Gúlaysha Esemuratova, Keńesbay Kárimov, Orazbay Ábdiraxmanov, Jiyenbay Izbasqanov, Ómirbay Ótewliev, Alpısbay Sultanov, Yaqıpbay Ájimov, Saylawbay Jumaǵulovlar Qaraqalpaq ádebiyatı hám jurnalistikasınıń iri tulǵaları qatarında tilge alınadı.
Ǵárezsizlik jıllarında
Gazetaǵa 2000-jıldan baslap belgili shayır hám jurnalist Gúlnara Nurlepesova basshılıq etip, bul dáwirde gazeta mazmun hám sapa jaǵınan jáne de bayıdı. 2004-jılı basılımnıń kólemi A-3 formatında 8 bet bolıp keńeytildi. 2005-jılı bolsa erterekte gazeta janınan “Dilwar” atı menen ashılǵan klub, usı at penen jas xabarshılar dógeregi bolıp qayta dúzildi.
Qubla Sudan
right|150px thumb|right|250px| Qubla Sudan bayrag'ı thumb|right|250px| Qubla Sudanın' Afrikadag'ı ornı
Qubla Sudan (South Sudan ; جنوب السودان‎‎ ‎‎‎‎) — Oraylıq Afrikada jaylasqan mámleket. Paytaxtı - Juba. Shama menen 8,260,490 milliong'a shamalas adam ha'zirde Qubla Sudanda jasap kelmekte. Aq Nil da'ryası Qubla Sudandag'ı en' uzın da'rya esaplanadı.
Paramore
Paramore 2000-jıllardın' ataqlı toparı. Topardın' ag'zaları Hayley Williams, Jeremy Davis ha'm  Taylor York bolg'an.
Ózbekstan «Milliy tiklanish» demokratiyalıq partiyası
Ózbekstan «Milliy tiklanish» demokratiyalıq partiyası (ÓzMTDP) — Ózbekstandaǵı siyasiy partiyalardıń biri. 1995-jıldıń 3-iyunında bolıp ótken qurıltayında shólkemlestirilgen. ÓzMTDP tereń milliy ruwx hám dúnyaqarasqa iye bolǵan, ruwxıy hám mánawiy watanpárwarlıq ideyaların, siyosıy tárepten óz táǵdirin ózi belgilewge, óz-ózin basqarıwǵa umtılıp atırǵan, ózligin ańlaw, milliy birlik hám milliy tikleniwdi áhmiyetli ómirlik maqsetleri dep bilgen puqaralardıń dúnyaqarasları hám máplerin birlestiredi. ÓzMTDP ziyalıları, milliy rawajlanıw jolınan baratırǵan isbilermenler, dóretiwshilik iskerlik penen shuǵıllanıp intellektual miynet tarawı wákilleri, ǵárezsizlik ideyasına sadıq jaslar, óz máplerin ulıwma milliy mápler menen birlestirip kórip atırǵan puqaralar hámde partiyanıń dástúrlik maqsetine mas túrde basqa sociallıq klaslarǵa súyenedi hám olardıń máplerin qorǵay aladı. Partiyanıń joqarı organı Qurıltayı bolıp, partiyanıń Oraylıq keńesi tárepinen keminde 5 jılda bir márte shaqırıladı. Qurıltaylar aralıǵında partiyanıń hárdayim isleytuǵın basshı organı — Oraylıq keńes (aǵzası)dur. Qaraqalpaqstan Respublikası, Tashkent qalası hám wálayatlardıń partiya keńesleri partiyanıń regionlıq shólkemleri esaplanadı. Qala hám rayonlarda Óz MTDPnıń qala hám rayon keńesleri óz iskerligin alıp baradı. Partiya óziniń átirapına 50 mıńnan artıq aǵzanı birlestirgen (2005). ÓzMTDP 1999-jıl 8-dekabrde birinshi ret Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisinde bolıp ótken saylawlarda qatnastı hám parlamentte 12 deputattan ibarat óz fraksiyasın dúzdi. Fraksiya aǵzaları parlament komitetleri hám komissiyaları quramında nızamshılıq iskerligin alıp bardı, Oliy Majlistıń barlıq jumıs jónelislerinde, baqlaw analiz barısında, ideologiyalıq, ǵalabalıq tádbirlerde qatnastı. 2004-jıl 26-dekabrde eki palatalı parlamentke ótkerilgen saylawlarda 11 partiya aǵzası Oliy Majlistıń Nızamshılıq palatasınıń deputatı etip saylandı. Partiyanıń Nızamshılıq palatasındaǵı fraksiyasına partiya Oraylıq keńesi baslıǵı basshılıq qıladı. ÓzMTDPnıń baspası "Milliy tiklanish" gazetasıdur.
Partiya gazetası
"Milliy tiklanish" - Ózbekstan "Milliy tiklanish" demokratiyalıq partiyasi (MTDP) gazetası. 1995-jıll 10-iyunnan Tashkentte shıǵa baslaǵan. Háptesine 1-márte shıǵadı. Shólkemlestiriwshileri: Ózbekstan "Milliy tiklanish" demokratiyalıq partiyası Siyasıy keńesi hám "Milliy tiklanish" gazetasınıń dóretiwshilik toparı. Ǵárezsiz mámleket shárayatında totalitar rejiminen qalǵan tiykarların tawısıwǵa, til, tariyx, mádeniyat, bilim, mánawiyat tarawlarında milliy hám ulıwmainsaniy qádiriyatlar sheńberinde tikleniwge, sol ideyalardı sociallıq ómir qatlamlarınıń ishine tereń kirip barıwına hám sol tiykarda jańa ómirlik hám insaniylıq dúnyaqaraslarınıń ústem bolıwına erisiw boyınsha MTDP alıp barıp atırǵan iskerligin jarıtıw gazetasınıń tiykarǵı wazıypasıdur. Bas redaktorı Ibrohim Gʻafurov. Nusxası 3000 (2003).
Derekler
<references group="" responsive="1">
Lxasa
Qıtay xalıq Respublikası quramındaǵı Tibet avtonom oblasti paytaxtı.
UEFA Evropa Ligası
UEFA Еvropa Ligası - UEFA tarefinen 2009-jıldan beri otkizilip kelmekte. 2009-jılga deyin, UEFA Kubogı dep atalg'an. Birinshi ma'rte UEFA Evropa Ligası 2009/2010 jılg'ı ma'wsiminde bolıp otti. Sol jili Evropa Ligasının' jen'impazı Atletiko Madrid futbol Klubı boldi.
Taxiyatas ıssıllıq elektr stanciyası
Taxiyatas ıssıllıq elektr stansiyası — Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Taxiyatas qalasınan 4 km uzaqlıqda jaylasqan, Ámiwdáryanıń shep qırǵaǵında qurılǵan. Qala hám stansiya qurılıwı 1956 jıldan baslanıp, stansiyanıń 12 MVt quwwatlı birinshi agregatı 1961 jılı. 10 sentyabrde iske túsirilgen. Sol jılı stansiyanıń ornatılǵan quwwatları 28 MVt birinshi náwbeti qurılıwı tamamlanǵan. 1964 jılda onıń 24 MVt quwwatlı 2nawbeti iske túsirildi. 1969 jılı 200 MVt quwwatlı 3náwbet, 1974 jılda 110 MVt quwwatli 4náwbeti iske túsirildi. 1980—1985 jıllarda stansiyanıń 1 hám 2 motorları demontaj qılındı. 1990 jılda 420 MVt quwwatlı 5 hám 6 matorları qurılısı tamamlandı hám stansiyanı keńeytiriw isleri aqırına jetkizildi. Stansiyada ornatılǵan quwwatlar 730 MVt dı payda yetedi. Quwwatlar 220, PO, 35 kV kúshleniwlerde uzatıladı. Aǵar suw menen támiynlengen. Tiykarǵı janılǵısı tabiyiy gáz, zaxira janılǵısı mazut. 2003 jılda 2905 mln. kVt saǵat elektr energiyası islep shıǵarǵan.. Stansiya Ózbekstan Respublikasınıń birden-bir energetika sistemasına jalǵanǵan.
Qıtay milleti
Qıtay milleti- dúnya júzindegi eń kóp sanlı millet
Shirak wa'layatı
Shirak (Armenshe: Շիրակ), Armeniyanın' Arqa-batısında jaylasqan ha'm Túrkiya ha'm Gruziya' menen shegaralas, Xalqi sani 283.000 adamdi quraydi. wálayatın' Orayi Gyumri qalası.
Shirak qublada ha'm qubla-shig'ista Aragatsotn wálayatı, shig'ista Lorri wálayatı, arqada Gruziya ha'm batısında Túrkiya' menen shegaralas.
Islam
Islam (arab. إسلام‎) — älemdik monoteïsttik-ïbrahïmdik din. Xristianlıqtan keyin dúnyadaǵı eń kóp tarqalǵan din bolıp tabıladı. «Islam» sózi «beýbitşilik», (Allahtıñ zañdarına) «moýınsınw, bağınw» bolıp tabıladı. Al şarïğat termïnologïyasında ïslam — tolıq moýınsınw, Allahtıñ aldında parızdardı orındaw, odan basqa qudaýlarğa tabınbaw bolıp esepteledi. Ïslam dinin ustanwşı jan musılman dep ataladı. Musılmandardıñ negizgi dinï kitabı Quran Kärim (arab.: القرآن الكريم‎) — klassïkalıq ädebï arab tilinde (arab.: الفصحى‎) Allah tarapınan tüsirilgen. Ïslamdıq közqaras boýınşa, jaratwşı Allah ärdaýım adamzat balasın twra jolğa salıp turw üşin är türli paýğambarlar jiberip otırğan. Olardıñ işinde Ïbrahïm (Avraam), Musa (Moïseý), Ïsa (Ïïsws) t.b. bar. Musılmandardıñ senimi boýınşa eñ soñğı paýğambar ol Allahtıñ elşisi Muxammed bolıp sanaladı.
Ïslamnıñ negizderi
Ïmam Mwslïm xadïster jïnağında Omar ïbn äl-Xattabtan jetken xadïste Muxammed paýğambar Ïslamnıñ üş märtebesin aýtıp, olardıñ negizderin ataýdı.
Ïman
Ïman (arab.: الإيمان‎) — musılmandıqtıñ eñ ülken därejesi. Ïman altı negizden quralıp, köbinese adamnıñ işki qasïyetterin retteýdi: Allahqa ïman keltirw Periştelerge ïman keltirw Qasïyetti kitaptarğa (Quran, İnjil, Täwrat, Zabwr) ïman keltirw Paýğambarlarğa ïman keltirw Aqıret künine ïman keltirw Tağdır men qazağa ïman keltirw Ïman sözi - arab tilindegi «ä-mä-nä (arab.: آمن‎)» etistiginen şığıp, ïfğal (arab.: إفعال‎) babında qoldanılğan masdar (arab.: مصدر‎ — tübir söz) bolıp sanaladı. Al jalpı ïman uğımı — bir adamnıñ söýlegen sözin qwattaw, aýtqanın qabıl etw, şın köñilimen qabıl etw, kümänğa jol bermesten naqtı, jürekpen, şın ıqılaspen senw degen mağınalardı beredi. Ïman etken kisi «mwmïn (arab.: مؤمن‎)», ïman etilgen närselerge de «mwmïnwn bï… (arab.: مؤمن بـ‎)» deýdi.
Allahqa senw
Musılmandardıñ senimi boýınşa, Allah - bükil älemniñ jaratwşısı jäne bïlewşisi. Allahtan basqa eşkim bundaý küş ïyesi emes. Allahtıñ bolwı ğalam üşin öte kerek närse, onıñ joqtığı mümkin emes. Allahqa teñ eşkim joq, jäne bunı dinine qaramastan adamzattıñ köpşiligi moýındaýdı. Allah söziniñ zor mañızı bar. Barlıq öte jaqsı attar jäne sïpattardıñ ïyesi, ol jalğız. Allah mäñgi, ol twılmağan jäne twmaýdı da. Onıñ oýına adamnıñ aqılımen jetw mümkin emes. Biraqta Onı Quranda jazılğan, Sünnetten jetken sïpattarmen sïpattawğa boladı. Allahtıñ Jaratwşı, barlığın baqılawşı ekenine Quran Kärimdegi mına ayattar dälel boladı: «Eý, Adam balası, senderdi bir adamnan jaratıp, oğan onıñ özinen jubaýın jaratqan, jäne olardan köptegen er adamdar men äýel adamdardı taratqan Allahtan qorqıñdar! Onıñ atımen bir-biriñnen suraýtın Allahtan qorqıñdar jäne twıstıq qarım-qatınastı buzwdan qorqıñdar. Şın mäninde Allah senderdi baqılawşı» (Nïsa süresi, 1-şi ayat)
Allahtıñ tawxïdi (birqudaýşılıq) mınadaý bölikterden quralğan: Allahtıñ bükil älemniñ Jaratwşısı, Rïzıqtandırwşısı jäne Basqarwşısı ekenine, öltiretin de, tiriltetin de tek qana Allah ekenine, qïındıqta kömektesip, duğa-tilekti orındaýtın tek qana Allah ekenine, Odan basqanıñ bul isterge küşi men qudireti jetpeýtinine senw; Barlıq qulşılıqtı tek qana Allahqa arnaw; öz-öziñdi tömen sanaw, bağınıştılıq, maxabbat, ïilw jäne säjde etw, qurban şalw men ant işwdi eşbir serigi joq Allahqa arnaw; Allah Tağalanıñ Kitabında jäne Paýğambarınıñ Sünnetinde kelgen esim-sïpattarın moýındap, Onı barlıq kemşilik atawlıdan, jaratılıstarğa uqsawdan päktew;
Allah söziniñ ïslam şarïğatındağı tüsindirmeci
Yağnï jerde de, aspanda da oğan qulşılıq qılınadı. «Allah» söziniñ mağınası: Jaratılıstar maxabbatpen, ulıqtawmen jäne bağınıştılqpen qulşılıq qılatın Qudaý. Barlıq körkem sïpattar jïnalğan Qudaý, Kämil, Ulıq jäne Körkem. Barlıq jaratılıstardı bilimimen qamtığan Bilwşi, küşinen eşteñe aýra almaýtın Qudiretti[6].
Allahqa serik qosw (şïrk)
Arab tilinde «şïrk» (arab.: شِرْكٌ‎) sözi «eki zattı teñ qılw» degen mağına beredi. Al şarïğatta bul termïnniñ jalpı jäne jalqı mağınası bar: Şïrktiñ jalpı mağınası: Allahtıñ jeke özine tän bolğan sïpatın nemese aýırmaşılığın basqağa telw. Bundaý şïrktiñ üş türi boladı: Birewdi Allahtıñ jaratwşılıq-rabbılıq sïpatına teñew, nemese osı sïpattarmen Allahtan basqanı sïpattaw; Tek Allahqa ğana tïyesili bolğan esim-sïpattardı basqa birew de ïyelenedi dep eseptew; Allah Tağalağa qulşılıqta serik qosw, yağnï qulşılıqtıñ kez-kelgen türin Allahtan basqağa arnaw[7]; Şïrktiñ jalqı mağınası dep Allahtan basqadan Oğan duğa etkendeý duğa qılw, Odan qalaý şapağat tileseñ solaý şapağat tilew, Oğan qalaý ümit etseñ solaý ümit etw, Onı qalaý jaqsı körseñ basqanı solaý jaqsı körw. Quran men Sünnette şïrk twralı aýtılsa negizinen osı tüsiniledi[7]. Basqa jağınan alsaq şïrk eki türge bölinedi: ülken jäne kişi şïrk. Ülken şïrk (arab.: الشرك الأكبر‎) dep Allahtan basqağa qulşılıq etw, basqanı Allahqa teñewdi ataýdı. Ülken şïrk adamdı Ïslamnan şığarıp, onıñ tozaqta zaptalwına sebep boladı; Kişi şïrk (arab.: الشرك الأصغر‎) dep ülken şïrkke aparatın isterdi nemese Quran men Sünnette «şïrk» dep atalğan, biraq därejesi ülken şïrkke jetpeýtin närselerdi ataýdı[8]. Ïslamï senim (aqïda) boýınşa Allahqa serik qoswdıñ zardabı öte awır, tipti sol şïrkte qaýtıs bolğan adam mäñgi-baqï tozaqta qaladı dep eseptelinedi. Allah aýtadı: «Şın mäninde Allah Oğan serik qosqandı keşirmeýdi, odan basqasınıñ (nemese: odan kişiniñ) barlığın keşiredi, eger qalasa» (Nïsa süresi, 48-şi ayat)
Allahtıñ körkem-esimderi
Muxammed paýğambar aýtqan: «Şın mäninde Allahta 99 esim bar — birsiz jüz. Kimde-kim olardı sanap şıqsa jännätqa kiredi» («Saxïx äl-Buxarï»: «Tawxïd kitabı»; «Saxïx Mwslïm»: «Zikir, duğa jäne täwbe babı»; «Mwsnad Axmad»: «Äbw Hwraýradan kelgen esim-sïpat xadïsteri»; «Swnan ät-Tïrmïzï»: «Paýğambardan kelgen duğalar babı»; «Swnan Ïbn Madjah»: «Duğa babı»)
Allahtıñ körkem esimderine senw musılmannıñ janına jäne onıñ Jaratwşığa degen ğïbadatına ülken äser etedi. Allahqa jan-tänimen qulşılıq qılwdağı män-mağınanı tabw — bul äserdiñ bir nätïjesi bolıp tabıladı[7]. Sonımen qatar Allahqa senw, Onıñ esim-sïpattarına senw — adam balasına Allahtan qorqınış sezimin uyalatatın eñ ülken faktorlardıñ biri, sebebi adam Jaratwşısın köbirek tanığan saýın, Odan qorqınışı köbeýe beredi.
Lingva Franka Nova
Lingva Franka Nova («elefen», lingua franca nova, LFN) bul xalıq aralıq baylanıslar ushın mólsherlengen, qaǵıydaları júdá ápiwayı, izbe-izlikke tiykarlanǵan hám ańsat úyreniw maqsetinde jaratılǵan til. Ol bir qatar unamlı táreplerge iye:
Gonkong
Gonkong qalası- 1997 jıldıń 1-iyul shekem 1,5 àsirde Britanya imperyasınıń otarı bolıp keldi,odan beri Qıtaydıń eki arnayı hàkimshilik aymaqlarınıń biri.Dunyadaģı on altınshı bay qala.Gonkong qala awmaģı-1,104 km²,Xalqı jeti million bolģandıqtan dunyadaģı eń xalıq tıģız ornalasqan eldi màkàn bolıp sanaladı.Eń tıģız rayonında 1km²-qa 95 000 insànnan keledi.Gonkongtaģı 12 qabat nemese 35 metrden biyik ibarat imaratlar sanı 7685 (Dunyada birinshi)
Mańǵıstaw wálayatı
Mańǵıstaw wálayatı — Qazaqstan Respublikası quramındaǵı aymaq. 1973-jıl 20- martda Gurıyev (házirgi Atıraw) wálayatınan ajralib shıqqan. Maydanı 165,6 miń km2. Xalıq sanı 577,464 (2013). 1988-jıldiń 2-iyunında tarqatilib 1990-jıldiń 17-avgustinda tarixiy „Mańǵıstaw“ degen atı menen qaytadan wálayat boldı. Wálayat orayı — Aqtaw qalası. Mańǵistaw wálayatı Qazaqstaniń teniz menen baylaytuǵin birden bir suw bándirgisi bolıp esaplanadı. Aymaqlıq bóliniwi 2 wálayat ahmiyetine iye qala: Aqtaw ham Janaózen. 5 rayonan ibarat: 1. Beynew rayonı — Beynew 2. Qaraqiya rayonı — Quruq 3. Mańǵistaw rayonı — Shetpe 4. Munayli rayonı — Mańǵıstaw 5. Tupqaragan rayonı — Fort- Shevshenko
Zengibar
Zengibar — Afrikadaǵı mámleket.
Cao Yang
Cao Yang (1981-jıl 15-dekabrde Tianjinda tuwılǵan) — Qitaylıq xalıqaralıq futbolshı, qorǵawshı retinde oynaydı. Xalıqaralıq maydanda Qitay qurama komandasi abroyin qorǵaydi.
Klubtaǵı iskerligi
Cao Yang óz iskerligin Tianjin Teda jaslar akademiyasın tamamlaǵaninan keyin tiykarǵı komanda quramında 2000-jıl 17-sentyabrde „Yunnan Hongta“ FC g'a qarsı oyında baslaǵan. Komanda 2:1 esabında jeńiliske ushrag'an. Keyingi máwsimde ol Tianjin Teda jámáátinde 10 liga oyınında oynap, tájiriybesin asırǵan. Jaqsı hújim hám qorǵaw qábiletine iye bolǵan, yarım qorǵawda da oynay alatuǵın bálent bo'yli kóp qırlı qorǵawshı esaplanǵan Cao 2002-jilg'i liga máwsiminiń aqırına kelip, ózin Tianjin komandasinda turaqlı ornına iye bola baslaǵan.
Ol Wang Xiao artınan rezerv sárdarı etip tayınlanǵan. Qitay Superligasi nıń 2008-jilg'i máwsiminde Tianjin Teda óziniń eń ónimli máwsimlerinen birin ótkergen. Ol liganı tórtinshi orında juwmaqlaǵan hám OCHL da oynaw múmkinshiligin qolǵa kirgizgen. Aziya Chempionlar Ligası ndaǵı debyut waqtında Cao Yang Kawasaki Fronteyl ǵa qarsı oyında sárdar retinde komandani maydanǵa alıp túsken ..
Xalıqaralıq iskerligi
Cao Yang xalıqaralıq iskerligin Qıtay U-23 qurama komandasında oynawdan baslaǵan, onda 2002-jılǵı Aziya oyınlarında oynaw ushın quramǵa kiritilgen. Onıń turnirdegi oyını 2002-jıl 7-dekabrde Qıtaylı waqtınshalıq tárbiyashı Shen Xiangfu dáwirinde Siriyaǵa qarsı sheriklik oyınında ámelge asırılǵan. Qıtay 3:1 esabında jeńiske erisken. Keyinirek, Cao Qıtaydıń xalıqaralıq oyınlarına kirisken.
Klub
Tianjin Teda FKc
Qitay FA kubogi:2011
Mámleket
Shig'is Aziya futbol chempionati: 2005-jıl
Qaraqalpaqstan telekanalı
Qaraqalpaqstan — Ózbekstan milliy teleradiokompaniyası quramına kiriwshi jergilikli telekanal. Qaraqalpaqstan Respublikası aymaǵında efir júrgizedi. Sutkada 18 saat iskerlik alıp baradı, efir tiykarınan qaraqalpaq tilinde, qosımsha ózbek, qazaq hám rus tillerinde de kórsetiwler berip baradı. Qaraqalpaq tilinde efirge uzatıwshı eń eski hám eń úlken telekanal sanaladı. Telekanaldıń bas imaratı Nókis qalasında jaylasqan.
Tariyxı
Qaraqalpaq televideniyesiniń dáslepki baǵdarlamaları 1964-jıl 5-noyabrden qaraqalpaq hám rus tillerinde kúnine birneshe minuttan efirge uzatılıwın baslaǵan. 1965-jıldan bul televideniye háptesine tórt márte 2,5 saattan efirge uzatıw imkániyatına iye bolǵan. Keyingi jıllarda efir saatları hám kúnleri uzaya baslaǵan. Ózbekstan ǵárezsizligi daǵaza etilgeninen soń Qaraqalpaqstan televideniyesi Ózbekstan DTRK (házirgi Ózbekiston MTRK) quramına kirgen. 2002-jıl Qaraqalpaqstan Respublikası Teleradiokompaniyası shólkemlestirilgen.
Jónelisi
Telekanal jónelisi universal. Telekanal efirinde jámiyet, siyasat, ilim-pán, tárbiyalıq hám rawajlantırıwshı kórsetiwler hám baǵdarlamalar, milliy hám shet el filmleri, seriallar hám multfilmler, jańalıqlar uzatıladı.
Aqtóbe wálayatı
Aqtóbe wálayatı — (1992-jılga deyin Aktyubinsk) — Qazaqstan Respublikasındagı aymaq. 1932-jıl 10-martda payda bolǵan. Aymaǵı 300,6 mıń km2. Xalqı 786,349 mıń (2012),qazaqlar, rus, ukrain, tatar ham basqa millet wákilleri jasaydı. Qala xalqı 54 %. Aqtóbe oblisinda 13 rayon, 7 qala, bar. Ortaliǵi — Aqtóbe qalası. Temir jol uzunlıgı 1140 km. Tiykarǵı temir jolları: Orenburg — Aqtóbe — Tashkent ham Atiraw — Qandiagash.Kategoriya : Qazaqstan wálayatları.
FK Buxoro
FK Buxoro Buxara qalasinin' futbol klubi. hazirgi waqitda Ózbekstan Oliy Ligasi nda belesiwdi dawam etirip atir.
Fidji
Fidji - Aziyadaǵı mámleket. Xalqı sanı : 909.389 adam (2015).
Shıǵıs Evropa
Shıǵıs Еvropа — Еvrоpаnıń shıǵıs bólegі. thumb|300px|Shıǵıs Еvropа
Okçular (Bolu)
Okçular - Túrkiyanıń Bolu wálayatı Bolu rayonındaǵı awıl. 2010 -jılda 1069 dana xalıq jasaǵan.
Mámleket
Mámleket — májbúr etiw kúshine, yaǵnıy hákimiyatqa iye bolǵan, óz puqaraları, sonday-aq, aymaqta jasawshı barlıq insanlardıń máplerin qorǵaytuǵın, basqa mámleketler menen siyasiy, ekonomika lıq, mádeniy qatnasıqqa kirisetuǵın erkin siyasiy shólkem bolıp tabıladı.
Konstituciya
Konstitutsiya-mámleket nızamları bir toplamı
Queen
Queen 1970-jıllardın' ataqlı toparı. Topardın' ag'zaları Freddie Mercury, Brian Harold May, John Deacon ha'm Roger Meddows Taylor bolg'an. Topar o'z jumısın Angliyanın' London qalasında baslag'an.
PFK Metalurg Bekobad
PFK Metalurg Bekabad qalasinin' futbol klubi. hazirgi waqitda Ózbekstan Oliy Ligasi nda belesiwdi dawam etirip atir.
Podgoritsa
Podgoritsa — Shernogoriyanın' paytaxtı.
Joqarı derjavalar
Hukimiran mámleket(rus:сверхдержава) - ǵárezsiz,- siyasiy, ekonomikaliq ham askeriy jaqtan kop mamleketlerden kushli bolgan el.
Sociallıq mámleket
Mámleket basqarıw sisteması
Batıs Qazaqstan wálayatı
Batis Qazaqstan wálayatı — Qazaǵistanniń arqa-batisinda jaylasqan aymaq. Shiǵis jaqtan Aqtóbe, qublada Atiraw oblislari menen, Batisinda Rossiyaniń Astraxan, Volgograd, arqa-Batisinda Saratov, Samara, arqa tarepinen Orenburg oblislari menen shegaralas. Oblis 1932-jili 10- martda Oral oblisi bolib jaralǵan. 1996-jildan beri Batis Qazaqstan oblisi bolib atalib kelmeqde. Maydani 151,3 min km2, xalqi sani 614 280 (2012). Ortaliǵi — Óral qalası.
Taldıqorǵan
Taldiqorg'an qala. Almati oblisi ortalig'i Xalqi 131 min'. Klimati Kontinental.
Bishkek
Bishkek - Qırǵızstan Respublikası paytaxtı. Xalqı 818 mıń. Klimatı kontinental.
Krasnodar
Krasnodar (Краснодар) - qala, Rossiya Federatsiyasi nin' Krasnodar úlkesi paytaxtı. Xalqi 712,5 min' adam (2011).
Taxiyatas gidrouzeli
Taxiyatas gidrouzeli — A'miwda'ryanın' to'mengı bo'liminde qurılg'an gidrotexnika ima'ratı; qurılıs 1966 jılda baslang'an, 1976 jılda qurıp pitkezilgen. Topraqlı tog'an ha'm tosıqlı darwazalardan iba'rat. Tog'annın' ulıwma uzınlıg'ı 1650 m, eni 32 m, balentligi 4 8 m. Darwazalı bo'liminın' uzınlıg'ı 470 m, 25 darwazadan iba'rat, ha'r bir darwazanın' uzınlıg'ı 16 m. Suw biyikligi tog'an astınan ortasha 5,2 m ge ko'teriledi. Gidrouzel darwazaları tolıq ashılg'anda onnan 10500 m³/sek suw o'tiwi mo'njellengen. Ekki aqırg'ı darwaza balıq o'tkiziwge maslap qurılg'an. Gidrouzel tog'anı A'miwda'ryanın ekki bo'legin baylanıstıratın ko'pir wazıypasın ha'm atqaradı. Avtomobiller qatnaydı. Gidrouzeldin' shep bo'leginde shlyuz qurılg'an. Onın' boyı 65 m, eni 18 m. T.g. barpa etiliwi menen da'ryanın' on' qirg'ag'ınan baslanatug'ın Qızketken kanalına 7 darwazalı suw shıg'arg'ıshrastlag'ısh qurıldı. Ha'r bir darwazanın' uzınlıg'ı 10 m. Du'zetkishtin' maksimal suw sarıplawı 425 m³/sek. Tog'annan 300 m to'mendegı da'ryanın' shep qırg'agınan baslanatug'ın Suwenlli kanalına suw beretug'ın suw o'tkiziw kanalı qazılg'an. Gidrouzel Qaraqalpaqstan Respublikası, Xorezm wa'layatı, Tu'rkmenistannın' Tashawız wa'layatında qariyp 1 mln. gektar jerlerdi suwg'arıw imka'niyatın beredi.
Marjorie Estiano
Marjorie Dias de Oliveira (8 Mart 1982 jılı Curitiba) Braziliyalıq aktrisa ve şarkıcı.
Abbaz Dabılov
Abbaz Dabilov (1898, Taxtakópir rayonı — 1970.11.1, Nókis) — qaraqalpaq shayırı hám aqını. Qaraqalpaqstan xalıq shayırı (1944), Qaraqalpaq xalıq awizeki óneri hám dastanshılıǵınıń tanıqlı patriyotı. Óneri 1915 jıldan baslaǵan.Watan, watansúyishlik, doslıq,jaydarı insanniń jaratiwshiliq miyneti Abbaz ónerining tiykarǵı temalaridir. II jáhan urısı jillarında Dabilov shıǵarmashılıǵındaǵı eń shıńına ko'terilgen ("Dushpandı jensh", "Námart jigit nege dárkar?", "Sawashıllarg'a zıyan jetkezpedin'be?" ha'm b.). "Baxadir" (2 kitap, 1946—56) da'stani'nda qaraqalpaq xalqinin' ko'p a'sirlik o'miri ken' ko'lemde su'wretlengen. D.ning 10 ge jaqi'n qosıqlar toplami' ha'm 2 tomli' "Saylanǵan shıǵarmalar"ı (1959) basıp shıǵarılǵan. Qosiqlari'nan kóshirmeler o'zbek tiline awdari'lg'an ("Qosi'qlar", 1956). Berdaq ati'ndag'i' Qaraqalpaqstan ma'mleketlik ordeni laureati' (1967).
Madreym Mátjanov
Madreym Ma'tjanov (1909, Qońırat rayonı — 1982.6.2, Nókis) — qaraqalpaq aktyorı. Ózbekstan xalq artisti (1969). Moskva teatr o'neri institutinın' qaraqalpaq studiyasın pitirgen (1939). 1930-36 ha'm 1939 j.dan Qaraqalpaq teatrında aktyor. Oynag'an ro'lleri joshqınlig'i, joqarı ijra texnikası, menen ajralıp turg'an. Saxnada Silvestr, Organ ("Skapen na'yren'leri", "Tartyuf"), ("Namıs"), Aralbay ("Su'ymegenge su'ykelme"), G'afur ("Bay ile xizmetshi"), Osip ("Revizor"), Abdulla ju'zbashı ("Ashıq G'arip"), Ernazar Keneges ("Berdaq") uqsag'an obrazlar jaratqan.
Germaniya milliy futbol komandası
Germaniya milliy futbol komandası — Germaniyanın' xalqara futbol turnirlerinde qatnasatug'ın milliy futbol komandası.
Qostanay
Qostanay qala. Qazaqstan da jaylasqan. Xalqi 168,513. klimati kontinental.
Aqmola wálayatı
nobaý Aqmola wálayatı — Qazaqstandaǵı aymaq. (1961-jılga deyin Akmolinsk). 1961—92-jıllarda Selinograd, 1992-jıldan aqmola oblisi). 1939-jılda payda bolǵan. Aymaǵi, 155,1 ming km2. Xalqı 731 398 (2012), qazaq, rus, nemis, ukrain, belorus, tatar, udmurt, bashqurt, mordva, uygur, koreys ham basqalar jasaydı. 13 rayon, 7 qala, 12 qalasha bar. Ortaliǵi — Kókshetaw qalası (1999-jıldan). Oblısda 4 joqarı oqıw jurtı, bar. Úlketanıw múzeyi, drama teatrı bar. Kategoriya : Qazaqstan wálayatları
Tájikstan
Tájikstan yaki Tájikstan Respublikası — Orta Aziyada jaylasqan mámleket. Shıǵısta Qıtay hám Qırǵızstan, arqada Ózbekstan, qublada Awǵanstan, al batısta Túrkmenstan menen shegaralasadı.
Xalqı: 8,425 million adam.
Paytaxtı: Dushanbe qalası.
Brasov wálayatı
Brasov wa'layatı, Rumıniya'da Transilvanya u'lkesinde jaylasqan. Paytaxtı Brasov. Xalqı sanı : 589.028 adam (2002). millet quramınin' 87.25 % ti. Ruminlerden ibaratdır.
Kaliningrad
Kaliningrad (1946 jıl. 4 iyulg'a shekem Kenigsberg) — Rossiya dag'ı qala, Kaliningrad wa'layatı orayı. MM.Kalinin atına qoyılg'an. Pregolya da'ryasının' ha'r ekki bo'leginde. Baltıq ten'izi boyındag'ı muzlamaytug'ın Baltiysk port qalası menen shuqır kanal arqalı baylang'an. Temir jol tu'yini. Xalqı sanı 1,171,597 mın' adam (2013-jıl). Balıq awlaw ha'm transport floti bazası. Mashinasazlıq ha'm metallsazlıq (keme du'zetiw, vagonsazlıq, "Elektrosvarka", avtoagregat zavodları bar, balıqdı qayta islew a'sbapları islep shıg'arıladı), sellyuloza-qag'az, azıq-awqat (ja'nede, balıqdı qayta islew), jenil sanaat ka'rxanalari bar. 3 joqarı oqıw jurtı (u'niversitet), 2 teatr, tariyx-u'lke tanıw muzeyi, kahrabo muzeyi bar. qala jaqinida ten'iz boyı kurortları jaylasqan.
Benedicta Boccoli
Benedicta Boccoli; (11 noyabr, 1966, Milano), Italiyaliq aktrisa, qosıqshı ha'm model.
Velosiped
Velosiped (velox — tez, ayaq) pedallar arqalı adam mu'skilerı ku'shi menen ha'reketleniwshı, jer sırtında ju'riwge mo‘njellengen, do‘ngeleklı transport. Qolda (na'gıranlar velosipedı) ha'm motor (dvigatel) ja'rdemınde ha'reketlentiriletug'ın velosipedler de bar. Velosiped do'ngelek, rama, er, ro'l, pedal, sebi ha'm ekki shar (juldızsha)dan ibarat. Pedal basılganda og'an biriktirilgen shar shınjırı aylanadı, shınjır bolsa arqa do'ngelek og'ına mekemlengen shestirnanı aylantıradı. Velosiped qol yaki ayaq tormızı benen toqtatıladı. Do'ngelektın' o'lshemıne qarab, erkekler, a'yeller ha'm balalar velosipedlerı; wazıpasına qarap, universal, sport, mo'njelengen (sirkte, ju'k tasıwda isletıletug'ın, tirkeme arbalı, veloriksha), velosiped-drezina (relsda ju'rıw ushin) boladı. Da'stlepkı velosipedtı Karl Drais (Germaniya, 1818) oylap tapqan. Ha'zirgi ekki do'ngeleklı velosipedlerdın' tezligi 10–30 km/saat, awırlıgı 8—16,5 kg. Motorlı velosipedler saatına 30–50 km tezlik benen ha'reketlenedı. Sport velosipedı a'dewır jen'ıl boladı, tezligi saatına 70 km den ha'm onanda ko'birek bolıwı mu'mkin.
Michigan universiteti
Michigan universiteti (Michigan State University) — AQShdag'ı jetekshi oqıw ha'm ilimiy oraylarınan biri. 1817 j. Detroyt q.da du'zilgen. Da'stlep joqarı oqıw jurtı huqiqina iye bolmag'an. Joqarı oqıw ornı bolıp 1837 j. Ann-Arbor q.da tiykar salıng'an. Arxitektura, a'debiyat, sanʼat, farmatsevtika, stomatologiya, ped., huqıq, kitapxanashınasliq, meditsina, mu'zika, jamiyetshınasliq ha'mde sotsiyalıq muna'sibetler ha'm b. tarawlar boyınsha qa'niygeler tayyarlaydı. 37 mın'g'a jaqın student ta'lim aladı. Kitapxanasında 4 mln. nan aslam kitap saqlanadı.
Siltewler
[[Kategoriya:Oqıw orınları]
Ázerbayjan Premyer Ligası 2014-2015
2014–15 Ázerbayjan Premyer Ligasi Ázerbayjan Premier Ligasi, 23 nshi máwsimi.
Toronto
Toronto (Toronto) — Kanadanın' Qubla-shıg'ısında jaylasqan qala. Xalqı sanı 2,731,571 mln adam (2016).
Kuala Lumpur
"Kuala-Lumpur" Malayziyanin' paytaxtı. Xalqi 4mln. Klimati : Mussonli. .
Kinetika
Kinetika (grek. kinetikos — ha'reketke keltiriwshi) — mexanikanın' dinamika (ku'sh ta'sirinde zattın' ha'reketin u'yrenedi) ha'm statika (ku'sh ta'sirinde zattın' ten'ligin u'yrenedi) tarawların birlestiriwshi bo'limi. (ja'ne qaran'ız Ximiyalıq kinetika, Fizik kinetika).
Prahova wálayatı
Prahovа wa'layatı (Judeţul Prahova) — Rumıniyada jaylasqan aymaq. Xalqı sanı : 735,903 adamdı quraydı. Paytaxtı — Prahova qalası.
Tashkent
Tashkent — Ózbekstannıń paytaxtı, Oraylıq Aziyanıń eń úlken tariyxıy qalalarınan biri. Orta Aziyanıń iri sanaat-transport hám mádeniyat oraylarınan biri. Mámleketdıń Arqa-shıǵıs bo'leginde, Tyanshan tawları eteklerınde, 440–480 m biyiklikde, Chırshıq dáryası alabında jaylasqan. Xalqı 2,340,900 adam (2013). Qala Qazaqstannıń shegarasına jaqın jaylasqan. Aymaǵı 327,9 km². 2009-jıllda Tashkentdıń 2200 jıllıǵı belgilendı. Bul múnásibet penen qala infra-hám transport dizimi jańalandı.
Etimologiyası
Tashkent kóbinshe e.a. V-III ásirlerde payda bolǵanı gúman etiledı. Tariyxıy maǵlıwmatlarda Shash, Shas, Shashkend atları menen atalǵan. Shash tashkenttiń eń qádimgı atı. arablar onı Shash kórinisinde jazǵan. Shashkend atı keyınlew tashkentke ózgertilgen. tarixıy maǵlıwmatlarda, qalanıń atın Qıtay jazıwshıları Sho-shi, Sho-si, yaki Shi  kórinisinde transkripciya etken, bul da qıtaysha tas  degendı ańlatadı. Firdovsi óz "Shaxnama"sında Shahari Shash dep ataǵan. XVI ásirden baslap qala házirgi atı menen aytıla baslaǵan.
Tariyxı
Tashkentte 1917-jıl Revolyuciya bolıp ótken hám 1966-jılı jer qozǵalısınan soń qalada bar bolǵan shıraysız arxitekturalıq ótmishten qalǵan estelikleri joq bolıp ketken. Qalada sovet dáwrindegi qurılǵan mádeniyat muzeylerı qayta qurılǵan.