cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა
ისტორია
აღნიშნული ნულოვანი ვარიანტი ქმნიდა იმის პირობებსაც, რომ აფხაზეთში ეთნოწმენდის შედეგად გამოძევებული ასიათასობით დევნილის დაბრუნების შემდეგ განისაზღვრებოდა აფხაზეთის პოლიტიკური სტატუსი, მსოფლიოს მიერ ცნობილი, გაეროს რეზოლუციებით არაერთხელ დადასტურებული ქართული სახელმწიფოს ფარგლებში და მომზადდებოდა საფუძველი აფხაზეთში დემოკრატიული არჩევნების ჩასატარებლად. მიუხედავად ამისა, ყოველგვარ ლეგიტიმურობას მოკლებულმა, ეროვნული უპირატესობის ნიშნით, წინასწარი საპარლამენტო უმრავლესობის გარანტიით, მოსახლეობის უმცირესი ნაწილის მიერ 1991 წელს აფხაზეთის ასსრ უმაღლეს საბჭოში არჩეულმა გუდაუთის სეპარატისტულმა დაჯგუფებამ კვლავ უკანონოდ გააგრძელა ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს სახელით მოქმედება, უფრო მეტიც, მიიღო ე.წ. კონსტიტუცია, აირჩია პრეზიდენტი, გამოაცხადა აფხაზეთის რეგიონი დამოუკიდებელ რესპუბლიკად და საერთაშორისო სამართლის სუბიექტად.
1995 წლის იანვარში, 1991 წლის მოწვევის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს ქართველმა დეპუტატებმა თხოვნით მიმართეს საქართველოს პარლამენტს, რათა დაედასტურებინათ მათი კომპეტენცია და გაენახლებინათ უმღლესი საბჭოს ფუნქციონირება. საქართველოს პარლამენტს მიაჩნია, რომ აფხაზეთში არსებული ხელისუფლების ვაკუუმი სეპარატისტთა დაჯგუფებას საშუალებას აძლევს გაიხანგრძლივოს დანაშაულებრივი უზურპატორული საქმიანობა, არ დაუშვას დევნილთა დაბრუნება, თავისუფალი არჩევნების ჩატარება და საქართველოს იურისდიქციის ფაქტობრივი აღდგენა აფხაზეთის რეგიონში.
2002 წლის 10 ოქტომბერს კონსტიტუციური კანონით საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამის ნაწილში განისაზღვრა აფხაზეთის სტატუსი „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის“ სახით.
გია გოგუა
გია გოგუა (დ. 5 აპრილი, 1970, ოზურგეთი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, ამპლუით მეკარე.
14 იანვარი
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
მაჰაბალიპურამი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტამილნადუს ქალაქები კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
შიო დედაბრიშვილი
1957 წელს დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1960 წლიდან მონაწილეობდა ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. 1961 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის თანამშრომელი. 1977 წლიდან არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის ხელმძღვანელი. მის სახელთანაა დაკავშირებული იორ-ალაზნის აუზის ადრინდელი და შუა ბრინჯაოს ხანის ძეგლების გეგმაზომიერი არქეოლოგიური გათხრების დაწყება. მან ცენტრალურ ამიერკავკასიაში გამოყო მტკვარ-არაქსის კულტურის ლოკალური ვარიანტები, გამოიკვლია ამ კულტურის კავშირი შუა ბრინჯაოს ხანის მასალასთან.
ირემასოკო
აღწერა
ჰიმენოფორი — ხშირი ნემსისმაგვარი მტვრევადი ეკლების სახით 1-10მმ სიგრძის, დაღმავალი და ადვილად მოშორებადი ფეხიდან. ნორჩობაში ეკლები მოთეთროა, ასაკთან ერთად მუქდება და მურა ფერს იღებს.
ეკოლოგია და გავრცელება
სეზონი — აგვისტოდან ოქტომბრამდე. მასიურად მოდის აგვისტოს მეორე ნახევრიდან სექტემბრის ბოლომდე.
შხუჩეში
ბოტანიკური აღწერა
შხუჩეში საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი 185-190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომ-ბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 155 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.8-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.8-9.1 გ/ლ-ს.
აზერბაიჯანის ეროვნული აეროკოსმოსური სააგენტო
ისტორია
აზერბაიჯანის კოსმოსური პროგრამა, ძირითადად, როგორც საბჭოთა ეპოქაში, საერთაშორისო თანამშრომლობით ხორციელდება. რამდენიმე აზერბაიჯანული ქარხანა საბჭოთა კავშირის კოსმოსურ პროექტებზე მოწყობილობის აწარმოებდა, მაგრამ ახლა უკვე მათი სპექტრი მოძველებულია. დღეს კოსმოსური პროგრამა შეიცავს თანამგზავრულ მისიებს, როგორც ეროვნულ დონეზე, ასევე სხვა სახელმწიფოებთან თანამშრომლობით.
Plagiolepis solitaria
Plagiolepis solitaria — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Plagiolepis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
დედაციხე (კასპის მუნიციპალიტეტი)
ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
სრისთი სრესთა
სრისთი სრესთა (დ. 18 ოქტომბერი, 1989) — ნეპალელი მოდელი და მსახიობი. 2012 წელს წარადგინა ნეპალი „მის მსოფლიოზე“. დაიკავა მე-20 ადგილი.
საქართველოს მეფუტკრეობის სამეცნიერო-საწარმოო რესპუბლიკური გაერთიანება
ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ყოფილი სამეცნიერო ორგანიზაციები
ლაშარი
„ლაშარი“ — ქართული ყოველკვირეული ჟურნალი, სრულიად საქართველოს ახალი მწერლობის კავშირის ორგანო. გამოვიდა 1923 წელს თბილისში (მხოლოდ № 1). გამომცემელი — სარედაქციო კოლეგია. დაბეჭდილია „ახალი მწერლობის დეკლარაცია“ (ავტორი პავლე ინგოროყვა), ვალერიან გაფრინდაშვილის, სერგო კლდიაშვილის, ტიციან ტაბიძის, ვახტანგ კოტეტიშვილის, პაოლო იაშვილის, კ. სუმბათაშვილისა და სხვა ქართველი მწერლების ლიტერატურული წერილები და სტატიები. ტირაჟი 1000 ცალი.
სილუსტანი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ნაპრალის ვულკანი
მინი|ნაპრალის ვულკანი და არხი მინი|ლავური არხი მინი|ნაპრალოვანი ამოფრქვევა ნაპრალის ვულკანი, ნაპრალური ვულკანი — ხაზობრივი ვულკანური ყელი, რომლის გავლით ლავის ამონთხევა ჩვეულებრივ, ექსპლოზიური ამოფრქვევის გარეშე მიმდინარეობს. ამომყვანი არხი ნაპრალის სახისაა. ამოფრქვევა მიმდინარეობს ან მთელი ნაპრალის გასწვრივ, ან მის გარკვეულ მონაკვეთზე; ამასთან, ჩვეულებრივ, იგი მონოგენურია. ამონთხევის შემდეგ, ნაპრალი იკეტება, თუმცა ხშირად მის სიახლოვეს წარმოიქმნება ახალი ნაპრალი, საიდანაც ამონთხევა წინანდელზეა დაშრევებული.
დღეისათვის ნაპრალის ვულკანები გავრცელებულია შეზღუდულად და გვხვდება ცალკეულ რაიონებში, მაგალითად, ვულკანი ლაკი და კრაბლა ისლანდიაში, ჰავაისა და კამჩატკის ზოგიერთი ვულკანი და სხვა. ნაპრალოვანი ამონთხევები აგრეთვე ფართოდაა გავრცელებული ჰავაის დიდი ვულკანების ფერდობებზე. ვულკან კილაუეას სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში 9 კმ სიგრძის ნაპრალიდან ამოიღვარა 6,5 კმ სიგრძისა და რამდენიმე სანტიმენტრის სისქის თხიერი ლავის ნაკადი.
ფინიკიური დამწერლობა
ბეთ
left|Beth ბეთ სიმბოლურად გამოხატავს სახლს. სიტყვა ბეთ ნიშნავს  სახლს. ქართული შესატყვისი: ბ
Plagiolepis squamifera
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
სტანისლავა ვალასევიჩი
სიკვდილი და დაპირისპირება
უოლში მოკლეს 1980 წლის 4 დეკემბერს, კლივლენდში, ავტოსადგომზე შეიარაღებული ძარცვის დროს. ის პოლონელი კალათბურთელების დახვედრის ცერემონიალისთვის ლენტებს ყიდულობდა. გაკვეთამ აჩვენა, რომ მას არ ჰქონდა საშვილოსნო და არაფუნქციონირებადი, განუვითარებელი პენისი, თუმცა ზოგიერთი წყარო ვარაუდობს, რომ იგი ასევე ავლენდა ქალის მახასიათებლებს. ქრომოსომის ანალიზმა აჩვენა, რომ მისი უჯრედების უმეტესობა შეიცავდა ნორმალურ X და Y (მამაკაცი) ქრომოსომებს, მაგრამ ზოგიერთი იყო X0 (შეიცავდა მხოლოდ ერთ X ქრომოსომას), რამაც გამოიწვია XY გონადალური დისგენეზი.
სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალები კატეგორია:გარდაცვლილი 1980 კატეგორია:დაბადებული 1911 კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი კატეგორია:გარდაცვლილი 4 დეკემბერი კატეგორია:ამერიკელი სპორტსმენები
კრესტოვსკის კუნძული (სანქტ-პეტერბურგი)
კრესტოვსკის კუნძული (Крестовский остров) — კუნძული სანქტ-პეტერბურგში, მდებარეობს ქალაქის დასავლეთ ნაწილში, პეტროგრადის რაიონის ტერიტორიაზე, მდინარე ნევის დელტაში. კუნძულის ფართობია 4,2 კმ²-ს შეადგენს.
ჩეკოლოში
ბოტანიკური აღწერა
ჩეკოლოში საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 197 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7-9 გ/ლ-ს.
ახალი ზელანდია
სახელი და მისი ეტიმოლოგია
პირველი ევროპელი ზღვაოსანი, რომელიც იმყოფებოდა ამ ქვეყნის სანაპიროებზე იყო, ნიდერლანდელი აბელ ტასმანი და მან მას დაარქვა „Staten Landt“. ზუსტად ამ დასახელების ტრანსფორმირება მოახდინეს ნიდერლანდელმა კარტოგრაფებმა ლათინურზე Nova Zeelandia ნიდერლანდების ერთ-ერთი პროვინციის — ზელანდიის (Zeeland) და ნიდერლანდური დასახელების Nieuw Zeeland პატივსაცემად. მოგვიანებით ბრიტანელმა ზღვაოსანმა ჯეიმზ კუკმა გამოიყენა ამ სახელის ინგლისური ვერსია New Zealand თავის ჩანაწერებში და ზუსტად ეს გახდა ქვეყნის ოფიციალური დასახელება.
კლიმატი
საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს +10 °C-დან სამხრეთში, +16 °C-მდე ჩრდილოეთში. ყველაზე ცივი თვეა — ივლისი, ხოლო ყველაზე თბილი თვეებია — იანვარი და თებერვალი. ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთით განსხვავება ზამთრისა და ზაფხულის ტემპერატურებს შორის არცთუ ისე მნიშვნელოვანია, მაგრამ სამხრეთში და მთისწინა რაიონებში სხვაობა აღწევს 14 °C. ქვეყნის მთიან რაიონებში სიმაღლის მატებასთან ერთად ტემპერატურა მკვეთრად ეშვება ქვემოთ, დაახლოებით 0,7 °C-ით თითოეულ 100 მეტრში.
გეოლოგიური აგებულება
thumb|right|250პქ|ახალი ზელანდიის ტოპოგრაფიული რუკა ახალი ზელანდიის შემადგენელი კუნძულები, მდებარეობენ წყნარი ოკეანის სინკლინის სარტყელში ორ ლითოსფერულ ფილაქანს — წყნარი ოკეანის ფილაქანსა და ავსტრალიის ფილაქანს შორის. ხანგრძლივი ისტორიული პერიოდის განმავლობაში ამ ორ ფილაქანს შორის გარდატეხის ადგილი განიცდიდა რთულ გეოლოგიურ პროცესებს, რომელიც მუდმივად ცვლიდა დედამიწის ქერქის სტრუქტურასა და ფორმას. სწორედ ამიტომ, წყნარი ოკეანის კუნძულების უმრავლესობისგან განსხვავებით, ახალი ზელანდიის კუნძულები წარმოქმნილია არა მხოლოდ ვულკანური აქტივობის შედეგად, არამედ დედამიწის ქერქის ერთი ნაწილის მეორესთან მიმართ უფრო მეტად ჩაწევის შედეგად და აგებულია სხვადასხვა შემადგენლობისა და ასაკის გეოლოგიური ჯიშებისაგან.
აქტიური ტექტონიკური მოქმედება ამ რეგიონის დედამიწის ქერქში გრძელდება ჩვენი პლანეტის ფორმირების თანამედროვე გეოლოგიურ ეტაპზეც. მისი შედეგები შესამჩნევია ისტორიულად მოკლე ვადაშიც ევროპელების მიერ კუნძულების ათვისების დაწყებიდან. ასე მაგალითად, 1855 წლის დამანგრეველი მიწისძვრის შედეგად სანაპირო მოხაზულობამ ველინგტონთან ახლოს აიწია მეტრნახევარზე მეტად, ხოლო 1931 წელს, ასევე ძლიერი მიწისძვრის დროს ქალაქ ნეიპირთან ახლოს წყლის ზედაპირიდან ამოიწია დაახლოებით 9 კმ² ხმელეთი.
სასარგებლო წიაღისეული
ახალი ზელანდია მდებარეობს ინდო-ავსტრალიურ და წყნარი ოკეანის სეისმოლოგიური რგოლის საზღვარზე. მათი ურთიერთმოქმედების პროცესებმა, მათ შორის სამთო მასივების ჩქარმა ამოწევამ და ორი მილიონი წლის განმავლობაში აქტიურმა ვულკანურმა მოქმედებებმა, გამოავლინეს კუნძულების მიწის მასივების გეოლოგია.
განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს, რომ ყველა საბადო და ყველა მოპოვებული ნეფრიტი 1997 წლიდან მართვაში გადაეცათ მაორებს, იმ მთავარ ისტორიულ როლთან დაკავშირებით, რომელშიც ნეფრიტის (Pounamu) ნაკეთობა თამაშობს ამ ხალხის კულტურაში.
ქვანახშირის მოპოვების მოცულობა, რომელიც რამდენიმე ათეული წელია განუწყვეტლივ იზრდებოდა, დასტაბილიზირდა XXI საუკუნის პირველ ათწლეულში იმ პროგრამების მეშვეობით, რომლებიც მიმართული იყო მყარი საწვავის მოხმარების შემცირებაზე. მოპოვებული ქვანახშირის დაახლოებით მესამედი იგზავნება ექსპორტზე. ქვეყანაში განაგრძობს მუშაობას 60 ქვანახშირის შახტა.
გარე ზღვები
ახალი ზელანდიის სანაპირო ზოლის სიგრძე შეადგენს 15 134 კმ-ს, შიდა წყლები — 12 საზღვაო მილს. განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონა — 200 საზღვაო მილამდე. საზღვაო ექსკლუზიური ეკონომიკური ზონის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 4 300 000 კმ²-ს, რაც 15-ჯერ აღემატება ქვეყნის ხმელეთის ფართობს.
შიდა წყლები
ახალ ზელანდიაში 3280 ტბაა წყლის სარკის 0,01 კმ² ფართზე მეტი, 229 ტბას აქვს წყლის სარკე 0,5 კმ²-ზე მეტი და 40-ს — 10 კმ²-ზე მეტი. ქვეყნის უდიდესი ტბაა — ტაუპოს ტბა (ფართობი 623 კმ²), ყველაზე ღრმა ტბაა — ჰაუროკო (სიღრმე — 462 მეტრი). ჩრდილოეთის კუნძულის ტბების უმრავლესობა წარმოქმნილია ვულკანური მოქმედების შედეგად, ხოლო სამხრეთი კუნძულის ტბების უმრავლესობა წარმოიქმნა მყინვართა აქტიურობით.
მცენარეულობა
ხელოვნურ ტყეებში, რომელთა ფართობი მთლიანად შეადგენს დაახლოებით 2 მილიონ ჰექტარს, ძირითადად დარგულია Pinus radiata, რომელიც შემოტანილია ახალ ზელანდიაში XIX საუკუნის შუაში. ამ ხეების დარგვამ კაინგაროა ფორესტის (Kaingaroa Forest) რაიონში შექმნა მსოფლიოში უდიდესი ხელოვნურად შექმნილი ტყე.
ფართოდაა გავრცელებული ხავსები, ახალი ზელანდიის ბრიოფლორა შედგება 523 სახეობის ხავსებისაგან.
2011 წლის მიწისძვრა
მიწისძვრა მაგნიტუდით 6,3 ბალი მოხდა 22 თებერვალს ახალი ზელანდიის ნაპირებთან. მიწისძვრის ეპიცენტრი მდებარეობდა ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქ კრაისტჩერჩთან უშუალო სიახლოვეს სამხრეთის კუნძულზე. დაიღუპა 147 ადამიანი. J.P. Morgan-ის მონაცემებით, მიწისძვრა ახალ ზელანდიაში სადაზღვევო კომპანიებს შეიძლება დაუჯდეთ 12 მილიარდი დოლარი.
ქალაქები
250პქ|მინი|ოკლენდის ცათამბჯენები [[დევონპორტი (ახალი ზელანდია)|დევონპორტიდან.]] 1989 წელს ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის შემდეგ ტერმინმა „city“ (თარგმანი ინგლისურიდან „ქალაქი“) ახალ ზელანდიაში მიიღო ორი მნიშვნელობა. 1989 წლამდე ნებისმიერი ქალაქის საბჭო (borough council), რომლის მოსახლეობის რაოდენობა იყო 20 ათასზე მეტი, იწოდებოდა როგორც „city“. საბჭოების საზღვრები თითქმის ყოველთვის შეესაბამებოდა დასახლებული პუნქტების საზღვრებს, ამიტომ ქალაქის ტერიტორიებსა (urban area) და ადგილობრივი თვითმართველობის რაიონებს (local government area) შორის სხვაობა იყო მინიმალური.
ევროპული პერიოდი
ნიდერლანდელი მოგზაური აბელ ტასმანი (Abel Janszoon Tasman) იყო პირველი ევროპელი, რომელმაც დაინახა ახალი ზელანდიის ნაპირები 1642 წელს.
სახელმწიფო წყობის პრინციპები
მინი|140პქ|[[ჯონ ქეი, ახალი ზელანდიის პრემიერ-მინისტრი 2008 წლიდან.|alt=A smiling man wearing a white shirt with a green tie and black jacket]] ახალი ზელანდია არის უნიტარული სახელმწიფო, რომელიც დაფუძნებულია კონსტიტუციური მონარქიის პრინციპებზე და საპარლამენტო დემოკრატიაზე. სახელმწიფო წყობის სისტემის საფუძველში ჩადებულია ვესტმინსტერული მოდელის პარლამენტარიზმის პრინციპი.
მთავრობის მეთაური
ახალი ზელანდიის მთავრობის მეთაური არის პრემიერ-მინისტრი. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი ხდება პარტიული ფრაქციის ლიდერი, რომელმაც მიიღო ყველაზე მეტი ხმები (მათ შორის, კოალიციური უმრავლესობაც) წარმომადგენელთა პალატაში არჩევნების დროს. პრემიერ-მინისტრი ინიშნება თავის პოსტზე გენერალ-გუბერნატორის მიერ.
საერთაშორისო მდგომარეობა და საგარეო პოლიტიკა
ახალი ზელანდიის საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტები კონცენტრირებულია წყნარი ოკეანის სამხრეთი ნაწილის რეგიონის ინტერესებზე და რეგიონის ქვეყნებთან ურთიერთობის გამტკიცებაზე და გამყარებაზე. სახელმწიფო მოქმედების კოორდინაციას საგარეო პოლიტიკის სფეროში ახდენენ ახალი ზელანდიის საგარეო საქმეთა და საგარეო ვაჭრობის სამინისტროები (Ministry of Foreign Affairs and Trade). ახალ ზელანდიას აქვს 49 დიპლომატიური და საკონსულო წარმომადგენლობა მსოფლიოს 41 ქვეყანაში.
პოლიცია
ახალი ზელანდიის პოლიცია (New Zealand Police) — საზოგადოებრივი წესრიგის დამცველი და დანაშაულთან მებრძოლი ქვეყნის სახელმწიფო სამართალდამცავი ორგანოების სისტემა.
ახალზელანდიელი პოლიციელებს როგორც წესი თან არ აქვთ ცეცხლსასროლი იარაღი და ატარებენ მხოლოდ დუბინკებსა და გაზის ბალონებს. 2007 წლიდან დაწყებული პოლიციელებს მიეცათ უფლება გამოიყენონ ელექტროშოკური იარაღი. პოლიციის ქვედანაყოფები ან პოლიციის ოფიცრები, რომლებიც შეიარაღებულნი არიან ცეცხლსასროლი იარაღით, გამოიყენება მხოლოდ განსაკუთრებული დავალების შესრულების დროს.
გამოკითხვები აჩვენებენ, რომ ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 60 % დადებითად და სიმპატიითაა განწყობილი პოლიციის მუშაობაზე.
თანამედროვე დემოგრაფიული მდგომარეობა
მაორები შეადგენენ ქვეყნის მოსახლეობის 14,6 %-ს. მათი საერთო რაოდენობაა — 565 329 ადამიანი. 15 წელიწადში (1991—2006 წლები) ქვეყანაში ამ ხალხის რაოდენობამ მოიმატა თითქმის 30 %-ით. მათი რაოდენობიდან დაახლოებით 47 % არის შერეული ქორწინების შთამომავლები (ძირითადად ევროპელებთან). ახალ ზელანდიაში მცხოვრები მაორების 51 % — კაცია, 49 % — ქალი. მათ შორის 35 % — ბავშვები 15 წლამდე. ახალ ზელანდიაში მცხოვრებ მაორელთა საშუალო ასაკია — დაახლოებით 23 წელი. ამასთან, ქალების საშუალო ასაკი 24 წელზე ცოტათი მეტია, ხოლო კაცების საშუალო ასაკი — 21 წელზე ცოტათი მეტი.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა
პირველმა ევროპელმა გადმოსახლებულებმა, რომლებიც დაფუძნდნენ ახალ ზელანდიაში, დაყვეს ქვეყანა პროვინციებად. ტერიტორიების ფინანსური მართვის უფრო ცენტრალიზებული სისტემის შესაქმნელად, ქვეყნის დაყოფა პროვინციებად გაუქმდა 1876 წელს. ამის შედეგად ახალ ზელანდიას დღემდე არ აქვს იმის მსგავსი შიდა სახელმწიფოებრივი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის სისტემა, რომელსაც სხვა ქვეყნებში ჰქვიათ პროვინციები, შტატები, ოლქები. ტერიტორიის დაყოფის არსებული სისტემა შედგება ადგილობრივი თვითმმართველობის პრინციპზე. 1989 წლიდან მოქმედებს სისტემა, რომელიც შემდგარია რეგიონალური საბჭოებისაგან (Regional Council) და ტერიტორიული სამმართველოებისაგან (Territorial Authorities).
საბანკო სისტემა
ახალი ზელანდია ფლობს საბანკო მომსახურების ჩამოყალიბებულ სისტემას, რომელიც აგებულია მთელი საბანკო მოღვაწეობის აუცილებელ სახელმწიფო ლიცენზირების სისტემაზე. 2009 წლის მდგომარეობით ქვეყანაში მოქმედებს 19 ბანკი, რომელთაგანაც 9 არის მსხვილი საერთაშორისო ბანკის განყოფილება. საბანკო მუშაობის ორგანიზაცია კოორდინირებულია ახალი ზელანდიის სარეზერვო ბანკთან, რომელიც ასრულებს ქვეყნის ცენტრალური ბანკის ფუნქციებს და განსაზღვრავს სახელმწიფოს მონეტარულ და ფინანსურ პოლიტიკას. ქვეყნის ძირითად ბანკებს აქვთ დაქსელილი განყოფილებები ქვეყნის ყველა ძირითად დასახლებულ პუნქტში, ამასთან ერთად KiwiBank-ის განყოფილებები მუშაობენ კავშირგაბმულობის საფოსტო განყოფილებების ბაზაზე. ქვეყნის ყველა ძირითადი ბანკი მონაწილეობენ EFTPOS-ის (Electronic Funds Transfer at Point of Sale) ბანკთაშორის სისტემაში, რომელიც უზრუნველყოფს ურთიერთგანაღდებას საკრედიტო და სადებეტო ბარათებით გადახდის დროს.
საწარმოო თევზჭერა
ზღვის რესურსების მოპოვება ხდება კვოტირების მეცნიერული დასკვნების საფუძველზე, რომელსაც განსაზღვრავს სახელმწიფო და ანაწილებს ეროვნულ თევზმომპოვებელ კომპანიებს შორის. კვოტების ნაწილი საწარმოო მოპოვებაზე ეკუთვნის მაორის ხალხს. კვოტის შესაბამისი თევზჭერისათვის ახალზელანდიური კომპანიები ხშირად ქირაობენ სხვა ქვეყნების თევზდამჭერ და გადამამუშავებელ ფლოტს, ყველაზე ხშირად უკრაინის, რუსეთის, ჩინეთის.
საერთაშორისო ვაჭრობა
ახალი ზელანდიის გეოგრაფიული იზოლირებულობა, თავისი ინდუსტრიული ბაზის შეზღუდულობა და მისი დაშორება მსოფლიოს ძირითადი ბაზრებიდან მისი განვითარების მთელი ისტორიის განმავლობაში აიძულებდა ქვეყანას მიექცია დიდი ყურადღება საგარეო ვაჭრობაზე საერთაშორისო ეკონომიკურ თანამშრომლობაზე. სხვადასხვა შეფასებით ქვეყანაში წარმოებული პროდუქციის არანაკლებ 20 % განკუთვნილია ექსპორტისათვის. 2006 წლის მონაცემებით ახალი ზელანდიის ექსპორტის საერთო მოცულობა შეადგენდა თითქმის 33 მილიარდ ახალზელანდიურ დოლარს და იმპორტის მოცულობამ იმავე წელს გადააჭარბა 37 მილიარდ ახალზელანდიურ დოლარს.
ტურიზმი
დღეისათვის ტურიზმი ქმნის ქვეყნის მთლიანი ეროვნული პროდუქტის არანაკლებ 10 %-ს. ტურიზმის სფეროში დაკავებულია თითქმის 18 000 საწარმო და ისინი ქვეყანაში ქმნიან სამუშაო ადგილების დაახლოებით 10 %-ს.
განათლება
სასკოლო განათლება მოიცავს ბავშვებს ხუთი წლის ასაკიდან და აუცილებელია ექვსიდან თექვსმეტი წლის ასაკის ბავშვებისათვის. ყველა სკოლაში სწავლა მიმდონარეობს ინგლისურ ენაზე, რამდენიმე სპეციალიზირებული სკოლა იძლევა განათლებას მაორის ენაზე უპირატესი სწავლებით. ამასთან ერთად, მაორის ენა სწავლების აუცილებელი საგანია დაწყებით სკოლებში და ქვეყნის სკოლების უმრავლესობაში მაორის ენაზე სწავლის მსურველთათვის არსებობენ სწავლების სპეციალიზირებული პროგრამები.
ჯანდაცვა
ახალი ზელანდიის ჯანდაცვის სისტემის შემდეგი რგოლია ორგანიზაციები და სპეციალისტები, რომლებიც წარმოადგენენ ეგრეთ წოდებულ ძირითად სამედიცინო დახმარებას (Primary Health Care). ამაში შედის ახალზელანდიელებისთვის განკუთვნილი სავადმყოფოების გარეშე მომსახურება, ექიმებისა და სამედიცინო პერსონალის მომსახურების ჩათვლით, რომლებიც ახორციელებენ პირველად მიღებებს; სპეციალისტებისა და ორგანიზაციების მომსახურება, რომლებიც ახდენენ დაკვირვებას მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე ან აკეთებენ საგანმანათლებლო და საინფორმაციო სამედიცინო მომსახურებას; დანტისტებისა და ფსიქოლოგების მომსახურება; ოსტეოპატებისა და ქიროპრაქტიკოსების მომსახურება. ძირითადი სამედიცინო დახმარების სპეციალისტები, თუმცა კი იღებენ სახელმწიფო სუბსიდიებს, მაგრამ, ხშირად, მუშაობენ დამოუკიდებლად სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებების სისტემის გარეთ.
არქიტექტურა
ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო არქიტექტურული ძეგლია ქალაქ ნეიპირის ცენტრალური ნაწილის застройка. ქალაქი, რომელიც თითქმის მთლიანად დაინგრა 1931 წლის მიწისძვრის დროს, აღადგინეს და ააშენეს იმ დროისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურული სტილით არტ-დეკო, რომელიც დღეისათვის შემონახულია უცვლელი სახით და არის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული საგანძურის ობიექტი.
დღესასწაულები და სამახსოვრო დღეები
მთავარ საერთო დღესასწაულებს შეიძლება მიეკუთვნოს დედის დღე (მაისის მეორე კვირა) და მამის დღე (სექტემბრის პირველი კვირა).
Any Colour You Like
ისტორია
უცნობი მიზეზით, კომპოზიციას არ განიხილავენ დოკუმენტურ ფილმში Classic Albums: The Dark Side of the Moon.
მაქსიმილიან I (სრი)
მაქსიმილიან I (დ. 22 მარტი, 1459 — გ. 12 იანვარი, 1519) — იმპერატორ ფრიდრიხ III-ის შვილი, 1486 წლიდან რომაელთა (კათოლიკეთა; გერმანიის) მეფე, 1493 წლიდან კი — საღვთო რომის იმპერატორი. თუმცა ის არასოდეს უკურთხებია პაპს, რადგანაც იმ პერიოდში რომისკენ გამგზავრება ძალიან სახიფათო იყო. 1483 წლიდან, მამის სიცოცხლის ბოლო ათი წლის განმავლობაში ის მასთან ერთად მართავდა იმპერიას. მაქსიმილიანმა მოახერხა გავლენის გავრცელება ჰაბსბურგთა საგვარეულოზე ომით და ქორწინებით 1477 წელს, როდესაც იქორწინა მარია ბურგუნდიელზე, ბურგუნდიის საჰერცოგოს მემკვიდრეზე. თუმცა დაკარგა ავსტრიის ტერიტორია დღევანდელ შვეიცარიასთან.
კარმელო ენტონი
კარიერა კოლეჯში
ენტონიმ განაცხადა რომ მის გეგმებში შედიოდა დარჩენა სირაკუსში შემდეგ 2-3 სეზონის მანძილზე, მაგრამ იმ წელს მან ყველაფრის გაკეთება მოახერხა, რის შემდეგაც მან თავისი თავი ხელმისაწვდომი გახადა 2003 წლის NBA დრაფტზე გუნდებისთვის. მისი კარიერა საბოლოოდ 30-5 ჩანაწერითაა კოლეჯში, პირველად შეძლო გუნდის არსებობის ისტორიაში NCAA ტიტულის მოგებაში და გახდა ასევე NCAA წლის ახალბედა. ენტონი ასევე დასახელებული იქნა ყველა დიდი აღმოსავლეთის პირველ გუნდში.
ახალბედას სეზონი
ენტონის ნბა კარიერა 2003 წლის 26 ივნის დაიწყო, როდესაც პირველივე რაუნდში იქნა დენვერ ნაგეტსის მიერ არჩეული (მე-3 მთლიან დრაფტზე). ის იქნა არჩეული ლებრონ ჯეიმზის - 1 კლევლანდ კავალიერსის მიერ და მეორე კი დარკო მილიჩიჩი დეტროიტ პისტონის მიერ. მისი დებიუტი კი 2003 წლის 29 ოქტომბერს შედგა, სადაც საშინაო მატჩში დენვერმა 80-72 მოიგო სან ანტონიო სპურსის წინააღმდეგ. ენტონიმ საღამო 12 ქულით, 7 მოხსნით და 3 ასისტენტით დაამთავრა. მხოლოდ მის მე-6 თამაშში (7 ნოემბერს ლოს ანჯელეს კლიპერსის წინააღმდეგ), ენტონიმ 30 ქულის მითვლა შეძლო, რომლითაც ნბა ისტორიაში მეორე ახალგაზრდა კალათბურთელი გახდა ვინც 30 ქულით მოპოვება შეძლო (19 წლის და 151 დღის; კობი ბრაიანტი კი უფრო ახალგაზრდამ დაამყარა ეს რეკორდი). 2004 წლის 9 თებერვალს კი, მემფის გრიზლის წინააღმდეგ, ენტონი მესამე ახალგაზრდა მოთამაშე გახდა რომელმაც 1 000 ქულას მიაღწია, როდესაც გუნდმა 86-83 გაიმარჯვა.
სეზონი: 2005-2006
ნაგეტსმა სეზონი მე-3 ადგილზე დაამთავრა დასავლეთ კონფერენციაში, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთის დივიზიონის გამარჯვება მოახერხა პირველად ენტონის კარიერაში. პლეი-ოფის პირველ რაუნდში კი მე-6 ადგილიდან გასული ლოს-ანჯელეს კლიპერსი შეხვდათ. პირველ ორ გასვლით შეხვედრაში, რომელიც ლოს ანჯელესში ტარდებოდა, დენვერი ორივეში დამარცხდა. მე-3 მატჩში კი მოახერხეს შინ გამარჯვება თუმცა ამას შინ დამარცხება და მე-5 თამაშში კვლავ ლოს ანჯელესში დამარცხება მოჰყვა და საბოლოოდ 1-4 დამარცხდნენ და გამოეთიშნენ ფლეი-ოფს. სეზონის დასრულების შემდეგ, ენტონიმ ხელი მოაწერა 5 წლიან კონტრაქს, რომელშიც ის 80$ მილიონს აიღებდა დენვერისგან.
სეზონი: 2007-2008
დენვერმა 2007-2008 წლის სეზონი 50 გამარჯვებით დაასრულა (50-32 რითაც გუნდის ისტორიაში ყველაზე კარგ მაჩვენებელს შორის გაუთანაბრდა მე-3 ადგილს, მას შემდეგ რაც გუნდი 1976 წელს ოფიციალურად შეუერთდა NBA-ს), თუმცა სეზონი დასავლეთ კონფერენციაში გუნდმა მე-8 დაასრულა და ფლეი-ოფში პირველ ადგილოსან ლოს ანჯელეს ლეიკერსს შეხვდა, რომელსაც მხოლოდ 7 გამარჯვებით მეტი ჰქონდა მოპოებული. გუნდი 4 მატჩში დამარცხდა. ენტონიმ კი ფლეი ოფის სეზონის საშუალო მაჩვენებელი 22.5 ქულა, 9.5 მოხსნა (ფლეი ოფის კარიერის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი), 2.0 ასისტენტი და 0.5 მოპარვა მიითვალა მის სტატისტიკაზე.
აშშ ნაკრების გუნდი
right|thumb|300px|კარმელო ენტონი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, დუეინ ვეიდთან, ლებრონ ჯეიმზთან და კრის ბაშთან ერთად ენტონი იყო იმ 12 მოთამაშეს შორის, რომელიც იქნა დასახელებული 2002 წლის ზაფხულში აშშ კალათბურთის კაცთა ახალგაზრდულ გუნდში. აქ მონაწილეობით მან შეძლო 2002 წელს კაცთა ახალგაზრდულ ჩემპიონატში ბრონზის მედლის მოგება აშშ ნაკრებთან ერთად. მან დაიწყო გუნდის მიერ ხუთივე მატჩი და საშუალოდ გუნდის საუკეთესო მაჩვენებელი - 15.6 ქულას აგროვებდა 22 წუთში. მისი 6.2 მოხსნა გუნდში მეორე ადგილს იკავებდა. დომენიკების რესპუბლიკის წინააღმდეგ, პირველ რაუნდში ენტონიმ 15 ქულა და 9 მოხსნა მიითვალა. მეორე რაუნში კი მექსიკის წინააღმდეგ 21 წუთში 21 ქულა მიითვალა, რომელიც მეორე გამარჯვებაში დაეხმარა გუნდს. მესამე მატჩში მან 75-73 გამარჯვებაში, როდესაც არგენტინა დაამარცხეს, გუნდს ლიდერობდა 23 ქულით. 2 ქულით დამარცხების შემდეგ რომელიც მასპინძელ ვენესუელასთან იქნა ნახევარ ფინალში, ენტონიმ 13 ქულა და 10 მოხსნა მიითვალა. აშშ ნაკრებმა კი ბრონზის მედალი მოიპოვა მას შემდეგ რაც მესამე ადგილის ბრძოლისთვის არგენტინა 71-65 დაამარცხა.
მისი ნბა-ში პირველი ახალბედა სეზონის შემდეგ, ენტონი არჩეული იქნა 2004 წლის აშშ მთავარი გუნდის მიერ ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების დროს, სადაც გუნდმა ბრონზის მედალი მოიპოვა 2004 წლის ათენის ოლიმპიადაზე. მისი საშუალო შედეგი თითოეულ თამაშში 2.4 ქულა და 1.6 ასისტენტი იყო. ენტონი იქნა დასახელებული კაპიტნად დუეინ ვეიდთან და ლებრონ ჯეიმზთან ერთად აშშ ნაკრებში 2006 წლის FIBA მსოფლიო ჩემპიონატზე. გუნდი კვლავ ბრონზის მედალს დასჯერდა. 2006 წლის 23 აგვისტოს, ენტონიმ აშშ ნაკრების ქულის რეკორდი დაამყარა, როდესაც მან იტალიის ნაკრების წინააღმდეგ 35 ქულა მიითვალა FIBA ტურნირზე. წინა რეკორდი კენი ანდერსონს ეკუთვნოდა, როდესაც მან 1990 წელს 34 ქულა მოაგროვა. ენტონი იქნა დასახელებულა FIBA მსოფლიო ჩემპიონის მთელი ტურნირის გუნდში, სადაც ის საშუალოდ 19.9 ქულით, 3.7 მოხსნით და 1.6 ასისტენტს აგროვებდა თითოეულ თამაშში.
პრობლემები
2008 წლის 14 აპრილს, ენტონი საეჭვო ტარების გამო იქნა შემჩნეული და დაპატიმრებული, სადაც ის შუქებს არ იყენებდა და ასევე ხშირად იცვლიდა მოძრაობის ზოლს. საბოლოოდ კარმელო დაჯარიმებული იქნა "არაფხიზელ მდგომაროებაში ტარებისთვის". სასამართლოზე კი ენტონიმ თავი დამნაშავედ აღიარა, რასაც მისი 1 წლიანი რეაბილიტაცია ალკოჰოლთან, 1 000 $ ჯარიმა და 24 საათიანი სახალხო სერვისში მსახურობა მოჰყვა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1984 კატეგორია:ამერიკელი კალათბურთელები კატეგორია:ნიუ-იორკ ნიქსის მოთამაშეები კატეგორია:ნიუ-იორკელები კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კალათბურთელები კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
საქართველოს ლიტერატურა: ისტორია
მარჯვნივ|200 პქ საქართველოს ლიტერატურა: ისტორია — დონალდ რეიფილდის ავტორობით გამოსული ქართული ლიტერატურის პირველი და ყველაზე მრავლისმომცველი სწავლება, რომელიც ინგლისურ ენაზე ოდესმე გამოსულა. ნაშრომი ეძღვნება ქართულ 1 500 წლიან ლიტერატურულ ტრადიციას, დაწყებული V საუკუნის ჰაგიოგრაფიიდან დამთავრებული XX საუკუნის ელექტრონული პროზითა და პოეზიით. წიგნი იკვლევს იმ სხვადასხვა გავლენებს, რომელიც განიცადა ქართულმა ლიტერატურამ წლების მანძილზე - ბერძნულიდან და სპარსულიდან რუსულ და თანამედროვე ევროპულამდე. მისი კვლევის სფეროში შედის კავკასიური ფოლკლორიც. წიგნში შეტანილია ასევე ქართული პოეზიის ზოგიერთი ნიმუშის თარგმანი.
არამეული დამწერლობა
არამეული დამწერლობა — ჩრდილოეთსემიტური დამწერლობის ერთ-ერთი ძირითადი სახეობა. შედგება 22 ნიშნისაგან, რომლებიც გამოყენებულია მხოლოდ თანხმოვნებისათვის. ტექსტი იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ.
ნორვეგიული კრონი
მონეტები
დღეისათვის მიმოქცევაშია 50 ერე, 1, 5, 10 და 20 კრონის აღმნიშვნელი მონეტები.
ანარეკლი (ფილმი)
„ანარეკლი“ — 1974 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი. რეჟისორი ოთარ აბესაძე.
სიუჟეტი
ფილმის ავტორები ცდილობენ ყურადღება მიაპყრონ თანამედროვე საზოგადოების პრობლემებს: პატიოსნებას, ოჯახურ ურთიერთობას, მიტოვებულ სოფლებს. ინსტიტუტის თანამშრომელს ჯაბა იმედაძეს კონფლიქტი მოსდის დისერტაციის არაკეთილსინდისიერი გზით მაძიებელთან, ამას ერთვის ოჯახური უსიამოვნებებიც. სწორედ ამ დროს ჯაბას სოფლად ექსპერიმენტს შესთავაზებენ - მშობლიურ სოფელში მას საყვარელი საქმე და სასურველი ადამიანები ელოდებიან.
ყველაფერი დედაჩემის შესახებ
სიუჟეტი
ბარსელონაში მანუელა ხვდება თავის ძველ მეგობარ აგრადოს — თბილ და გონებამახვილ ტრანსსექსუალ მეძავს. იგი ასევე უახლოვდება სხვა კინოგმირებს: დაუძლურებული მეძავების თავშესაფარში მომუშავე როზას, რომელიც ლოლასგან არის ფეხმძიმედ, როზას ფანატიკოს დედას, უმა როხოს, რომლითაც მოხიბლული იყო მანუელას შვილი, და ნარკოტიკზე დამოკიდებულ ნინა კრუზს-უმას თანამსახიობსა და შეყვარებულს. ამ ადამიანებს მანუელა ისე დაუახლოვდება, რომ მისი ცხოვრება მათსას გადაეწვნება. მანუელა მუშაობს უმას ასისტენტად და როცა ნინა კრუზი ვერ შეძლებს სპეკტაკლში მონაწილეობას მის პარტიასაც კი შეასრულებს (მოსწავლეობის პერიოდში მანუელა სკოლის სპექტაკლებში მონაწილეობდა).
გადაღება და პრემიერა
მუსიკალურად აფორმებს დინო სალუსის დაწერილი "Gorrión" და "Coral para mi pequeño y lejano pueblo," და მისი, ხოსე სალუცისა და მარკ ჯონსონის შესრულებით. ასევე ისმაელ ლო ასრულებს მის მიერვე დაწერილ სიმღერას-"Tajabone".
ალექსანდრიის მუჰაფაზა
მოსახლეობა
Data Record 1/1 2008
შინდანწლა
40-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლეში, ძირითადად კი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებში, აგრეთვე მექსიკაში, სამხრეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ ანდებში.
საქართველოში გვხვდება 4 სახეობა; იზრდება მთის ქვედა და შუა სარტყლის ტყეების ქვეტყეში, ტყისა და გზის პირებზე, მდინარეთა ნაპირებზე, ბუჩქნარებში.
ლიტერატურა
კატეგორია:შინდისებრნი
ზურაბ წერეთლის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი
ექსპოზიცია
პირველი სართულზე წარმოდგენილია ასამდე გრაფიკული ნაწარმოები, აგრეთვე მინანქარი, მასიური ბრინჯაო და ქანდაკება. მუზეუმის მეორე სართულის ექსპოზიცია იხსნება სკულპტურული კომპოზიციებით „ჩემი საყვარელი მხატვრები“, აგრეთვე კომპოზიცია სერიიდან „ქალაქელები“.
ექსპოზიციაში აგრეთვე შესულია ზურაბ წერეთლის ასზე მეტი ფერწერული ნამუშევარი, რომელიც შექმნილია ბრაზილიაში, საფრანგეთში, საქართველოში, რუსეთში და ა.შ.
სქოლიო
კატეგორია:თბილისის მუზეუმები
რონა მიტრა
რონა მიტრა (Rhona Mitra; 9 აგვისტო, 1976, ლონდონი) — ინგლისელი მსახიობი და მოდელი. რონას მამა წარმოშობით ამერიკელი იყო, ხოლო დედა ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე ცხოვრობდა ავსტრალიაში.
ამანდა საიფრიდი
კარიერა
2005 წელს საიფრიდს მთავარი როლი ერგო კინოფილმ „ცხრა ცხოვრების“ ერთ-ერთ ნაწილში. გამოჩნდა მეორეხარისხოვან როლებში სერიალებში „ექიმი ჰაუსი“, „სამართლიანობა“, „კანონი და წესრიგი“.
დავით IV აღმაშენებელი
ბრძოლა კლდეკარის საერისთავოს წინააღმდეგ
დავით აღმაშენებელმა XI საუკუნის ბოლოს მკაცრი ბრძოლა გამოუცხადა დიდგვაროვან ფეოდალებს. დავითის ისტორიკოსი მელიქ-შაჰის სიკვდილსა და ლიპარიტის განდგომას ერთმანეთთან აკავშირებს. მალიქ-შაჰი 1092 წელს გარდაიცვალა, ლიპარიტი კი 1093 წელს განდგა.
აბულეთისძეების გამოსვლა
ამ პერიოდის მნიშვნელოვანი მოვლენაა დიდგვაროვანი ფეოდალების, ძაგან და მოდისტოს აბულეთისძეების ბრძოლა საქართველოს სამეფო კარის წინააღმდეგ.
კახეთ-ჰერეთის შემოერთება
წყაროებში („ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი“, დავით აღმაშენებლის ანდერძი შიომღვიმისადმი) გადმოცემული მოვლენათა განვითარება ადასტურებს, რომ 1103 წლისათვის მომძლავრებულ საქართველოს კახეთის სამეფოს საკითხი გადაწყვეტილად მიაჩნდა. როგორც ჩანს, ამ ბედს შეგუებული იყო კვირიკე IV-ც. ამაზე ნათლად მეტყველებს ის ფაქტი, რომ ზედაზენი წინააღმდეგობის გარეშე დათმეს. ამ აქტით პრაქტიკულადაც წყდებოდა კახეთის საკითხი. ამას ისიც დაერთო, რომ მალე გარდაიცვალა კახეთის მეფე კვირიკე „და შემდგომად წელიწადისა ერთისა მიიცვალა მეფე კჳრიკე“ ე. ი. იგი გარდაიცვალა 1103 წლიდან 1 წლის გადსვლის შემდეგ 1104 წელს. კვირიკე IV-ის ტახტი მისმა ძმისწულმა აღსართან II-მ დაიკავა. თავისი წინამორბედისაგან სრულიად განსხვავებით, მას მეფობისათვის არავითარი მონაცემი არ ჰქონდა. მემატიანის სიტყვებით, იგი ქარაფშუტა, ცუნდრუკი და უმეცრად უსამართლო ყოფილა. ასეთი მმართველის ხელქვეშ მყოფი კახეთის შემოერთება, ცხადია, საქართველოს მეფისათვის აღარავითარ სიძნელეს არ წარმოადგენდა, მით უმეტეს, რომ დავითს ამ მიმართულებით გატარებული ჰქონდა მნიშვნელოვანი ღონისძიებები. ჰერეთ-კახეთში საქართველოს მეფე დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა და ბევრი დიდებული მის პოლიტიკას მხარს უჭერდა, მით უმეტეს ეს პოლიტიკა მთელი საქართველოს გაერთიანებას ისახავდა მიზნად. 1104 წელს დიდმა აზნაურებმა არიშიანმა, ბარამმა და მათმა ბიძამ (დედის ძმა) ქავთარ ბარამის ძემ შეიპყრეს და საქართველოს მეფეს გადასცეს კახთა მეფე აღსართანი. დავითმა ჰერეთი და კახეთი დაიკავა („და აღიხუნა მეფემან ჰერეთი და კახეთი“).
ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი რეფორმები
დავით აღმაშენებელი დიდ ყურადღებას უთმობდა სამეფოს ადმინისტრაციულ მოწყობას. XI საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში ქვეყანაში შექმნილმა კრიზისმა მოშალა როგორც ცენტრალური, ასევე ადგილობრივი მმართველობა. დავითის მიერ გატარებული დიდი გარდაქმნები, უპირველესად, სამეფო კარსა და იქ არსებულ უწყებებს შეეხო: შეიქმნა ახალი თანამდებობები; მეფემ მოაწესრიგა მმართველობა — როგორც საერისთავოებში, ასევე ქალაქებში. დაითხოვა ურჩი მოხელეები და მათ ადგილას თავისი ერთგულები დანიშნა.
ლაშქრის რეორგანიზაცია
დავითმა დიდი მნიშვნელობა მიანიჭა ლაშქრის ზურგის სამსახურსაც. როგორც ჩანს, ზურგის განკარგულებაში იყო ბევრი „ცხენი ბარგისა“, ჯორი, აქლემი, ხარი და ბორბლიანი ტრანსპორტი, რითაც გადაიზიდებოდა როგორც ლაშქრის საკვები-საზრდელი, ისე სხვადასხვა საჭურველი, სალაშქრო ტექნიკა და სხვა. ის, აგრეთვე, გამოიყენებოდა ალაფის წამოსაღებად და დაჭრილთა ტრანსპორტირებისათვის.
ამირსპასალარის თანამდებობის შექმნა
ტერმინი ამირსპასალარი ქართულში მხოლოდ XII საუკუნის მეორე ნახევრიდან გვხვდება. ამჟამად სადავო აღარ არის ის ფაქტი, რომ ამირსპასალარის თანამდებობა XII საუკუნის დამდეგიდან საქართველოს ფეოდალური სახელმწიფოს სამოხელეო წყობისათვის რეალური მოვლენა იყო. არაბულ-სპარსული სიტყვებისაგან შედგენილი კომპოზიტი „ამირსპასალარი“, რომელიც ქართულში თურქ-სელჩუკთა სამოხელეო ტერმინოლოგიიდან შემოვიდა, წმინდა ქართული სამოხელეო ინსტიტუტის სახელწოდება იყო. ტერმინოლოგიური ნასესხობა სრულებითაც არ ნიშნავს თვით ინსტიტუტის თანამდებობის გადმოღებას, მით უმეტეს, რომ მთავარსარდლის („ლაშქრის თავი“) ხელისუფლებას (ისე როგორც სხვა სამოხელეო ინსტიტუტებს) საქართველოში დიდი ისტორია აქვს.
საგანგებო სამხედრო უწყებისა და მისი ხელმძღვანელის ამირსპასალარის თანამდებობის შემოღებამ დიდი წვლილი შეიტანა ქართული ლაშქრის ორგანიზაციისა და მისი ხელმძღვანელობის განმტკიცებაში.
სამხედრო მოქმედებები
1118 წლის ადრე გაზაფხულზე, ბზობას, დავითმა ნახიდურს ზატიკი (სააღდგომო ზეიმი) გადაიხადა. აქ მას მოახსენეს ამბავი თურქთა მიერ ჯავახეთში ბეშქენ ჯაყელის მოკვლის შესახებ. მიუხედავად დიდებულთა წინააღმდეგობისა, დავითმა სასწრაფოდ გაილაშქრა და რახსის (არაქსის) პირას მდგარ სელჩუკებს დაესხა თავს. „მოსრა სიმრავლე მათი, და წამოიღო ტყვე და ალაფი ურიცხჳ“.
ამოცანა მნიშვნელოვანი იყო — ლაშქარი ისე უნდა გამრავლებულიყო, რომ ქვეყნის ზეაღმავალი ეკონომიკის განვითარება არ შეფერხებულიყო, ე. ი. მატერიალური დოვლათის მწარმოებელი მასა არ უნდა მოწყვეტილიყო თავისი ძირითადი სამუშაოდან. საქართველოს სამეფო კარმა ლაშქრის გამრავლება არაქართული წარმოშობის მოლაშქრეთა ჩამოსახლების გზით გადაწყვიტა. არჩევანი ყივჩაყებზე შეჩერდა.
ყივჩაყთა ჩამოსახლება
არსებობს ცნობა იმის თაობაზე, რომ დავით აღმაშენებელმა ყივჩაყთა ჩამოსახლების საკითხი, მას შემდეგ რაც თვით ყივჩაყებისაგან მიიღო თანხმობა, ვლადიმირ მონომახთან შეათანხმა. მეფე თავად გაემგზავრა ოსეთს გიორგი მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელთან ერთად. მას ოსეთის მეფე-მთავრები მიეგებნენ და „ვითარცა მონანი დადგნენ მის წინაშე“. დავითმა დარიალის უღელტეხილი დაიკავა, მძევლები ჩამოართვა ოსებსა და ყივჩაყებს და ამგვარად შექმნა „გზა მშვიდობისა – ყივჩაყთათვის“.
დიდგორის ბრძოლა
გაუთავებელმა მარცხმა მაჰმადიანები ძალიან გაამწარა. ისინი კარგად ხედავდნენ, რომ მათ ბატონობას მალე თბილისშიც მოეღებოდა ბოლო და გადაწყვიტეს ერთიანი ძალით კვლავ შეეტიათ საქართველოსათვის. ამისათვის სპარსეთში (ისპაჰანში) მჯდომმა სელჩუკთა სულთ„ანმა
დმანისის შემოერთება
1123 წლის ზაფხულში, შირვანში ლაშქრობის შემდეგ, დავით აღმაშენებელი დასავლეთ საქართველოში გადავიდა და მცირე ხანს დაასვენა ლაშქარი. მემატიანის თქმით, მეფეს შემოდგომა გეგუთში გაუტარებია, 1124 წლის მარტში კი დავითი ქართლში გადმოვიდა და დმანისზე გაილაშქრა. როგორც ჩანს, დასავლეთ საქართველოში ყოფნისას მეფე საგანგებოდ ამზადებდა დმანისის შემოერთების ოპერაციას. ასეთი მნიშვნელოვანი ქალაქის დაუფლება ადვილი არ იყო და ამისათვის წინასწარი სამზადისიც ჩატარდებოდა.
საფინანსო ღონისძიებები
XII საუკუნის პოლიტიკურად და ეკონომიურად ძლიერი საქართველოსათვის დამახასიათებელია ნუმიზმატიკის „სპილენძის ხანა“. სპილენძის მონეტებს იძულებითი ვერცხლის კურსი ჰქონია. ეს მონეტები საკრედიტო ფულის ფუნქციას ასრულებდნენ.
სპილენძის მონეტები, რომლებიც საქართველოდან გადიოდა, ალბათ ოქროსა და ვერცხლის ფუნქციას ასრულებდა. ამნაირი საკრედიტო მონეტების არსებობაზე იმდროინდელი არაბი მოგზაური ალ-ფარიკიც იტყობინება. ამასთან დაკავშირებით, მეტად საინტერესოა გვირგვინოსანი მხედრის გამოსახულებიანი სპილენძის მონეტა, რომელსაც ასეთი არაბული წარწერა აქვს: „მეფე მეფეთა დავით, ძე გიორგისი, მახვილი მესიისა“. ეს მონეტა პირველად ფრანგმა მეცნიერმა ლანგლუამ გამოაქვეყნა და დავით აღმაშენებელს მიაკუთვნა, მაგრამ ეს განსაზღვრა არ გაიზიარა ზოგიერთმა სპეციალისტმა, თუმცა აშკარაა, რომ აღნიშნული მონეტა დავით აღმაშენებლის მიერაა მოჭრილი, რომლისთვისაც აღნიშნული მედიდური ტიტული და ამაყი ეპითეტი მართლაც რომ მთლიანად შესაფერისი იყო.
ფულის რეფორმის მეორე მომენტი — ფულის კურსის განმტკიცება უშუალოდ პირველიდან გამომდინარეობს. მონეტის შინაარსის შეცვლა ფულის კურსის განმტკიცებას ემსახურებოდა. თავისთავად, ფინანსური რეფორმის მთელი არსი სწორედ ამაში მდგომარეობდა. ამიერიდან უზრუნველყოფილი იყო ფულის მყარი მიმოქცევა. ფულადი სისტემის გაუმჯობესება განაპირობებდა ეკონომიკის წარმატებით განვითარებას. ამდენად, დავითის მიერ ეკონომიკაში გატარებული ღონისძიებები, მისი პოლიტიკა საქართველოს სახელმწიფოს პოლიტიკურ-ეკონომიკურ და კულტურულ აღორძინებას ემსახურებოდა.
სამხრეთ-აღმოსავლეთის მეზობლები
საქართველოს მსგავსად, მისი სამხრეთ-აღმოსავლეთის მეზობლები — სომხეთი და შირვანი, მასთან ერთად არანიც დიდად დააზიანა თურქ-სელჩუკთა შემოსევებმა XI საუკუნის მეორე ნახევარში.
სომხეთისა და შირვან-არანის დაპყრობა დიდი დანაკლისი იყო საქართველოსათვის. ამიერიდან სამხრეთითა და სამხრეთ-აღმოსავლეთით მოძმე ხალხების ნაცვლად მას დამპყრობელი გაუმეზობლდა. ეს იმას ნიშნავდა, რომ სამხრეთის საზღვარი ფაქტობრივად მორღვეული იყო.
ურთიერთობა სომხეთთან
ქართლის ცხოვრების სომხურ თარგმანში არ ჩანს, რომ ქართველებმა გაიმარჯვეს პაექრობაში. თარგმანის მიხედვით, დავითმა „მარტივი და ცხადი სიტყვით დააწყნარა ორივე მხარე და გაუშვა კრება“.
გარდაცვალება და დაკრძალვა
thumbnail|230px|დავითის საფლავი გელათში 1125 წლის 24 იანვარს, ორმოცდაცამეტი წლის ასაკში, გარდაიცვალა საქართველოს მეფე დავით IV აღმაშენებელი. მემატიანის გადმოცემით, მეფეს დიდხანს არ უავადმყოფია. 1124 წლის შემოდგომაზე მან შირვანი შემოიმტკიცა და იქაური საქმეები განაგო. ზამთარი საქართველოში გაატარა, სადაც უეცრად შეუძლოდ შეიქნა და გარდაიცვალა.
მოშე არენსი
ბიოგრაფია
თავისუფლებისათვის ომის შემდეგ ის დასახლდა მევო ბეითარში, მაგრამ 1951 წელს დაბრუნდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში კალიფორნიის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში სასწავლებლად,  სადაც 1953 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი საავიაციო ინჟინერიაში. შემდეგ იგი მრავალი წლის განმავლობაში მუშაობდა აშშ -ს საავიაციო ინდუსტრიაში (რეაქტიული ძრავის განვითარებაზე).
1957 წელს მოშე არენსი დაბრუნდა ისრაელში და დაიკავა საავიაციო ტექნიკის  ასოცირებული პროფესორის თანამდებობა ჰაიფას ტექნიონში. 1962 წელს ის შეუერთდა „ისრაელის საავიაციო ინდუსტრიას“, როგორც  ვიცე -პრეზიდენტი ტექნიკის დარგში, ამავდროულად, აგრძელებდა ტექნიონთან  ურთიერთობას. მან მონაწილეობა მიიღო თვითმფრინავების და რაკეტების შემუშავებაში. 1971 წელს  დაჯილდოვდა სპეციალური  პრემიით ისრაელის თავდაცვის სისტემაში შეტანილი წვლილისთვის.
ედგარ დეგა
ბიოგრაფია
1860 წელს ის ლუვრში აკეთებდა ძველი მხატვრების ასლებს და გაიცნო ედუარ მანე, ის კაფე „გერბუას“ ხშირი სტუმარი ხდება. 1873 წლის შემდეგ დეგას შემოქმედებაში ახალი სტილი ჩამოყალიბდა. მას აინტერესებდა თანამედროვე ცხოვრება ყველა მის გამოვლინებაში. ის პლენერზე არ მუშაობდა და არ უყვარდა პეიზაჟები. 1862 წლიდან დეგა დაინტერესდა დოღით და ამ თემაზე უამრავი სურათი შექმნა.
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
მთავრობა
რესპუბლიკის აღმასრულებელი ორგანოა — აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა, რომელიც შედგება მთავრობის თავმჯდომარისა და მინისტრებისგან, მთავრობა ანგარიშვალდებულია საქართველოს პრეზიდენტისა და უმაღლესი საბჭოს წინაშე. საქართველოს პრეზიდენტი მთავრობის თავმჯდომარის კანდიდატურას ბოლო არჩევნებში გამარჯვებულ სუბიექტთაც კონსულტაციების შემდეგ წარუდგენს უმაღლეს საბჭოს დასამტკიცებლად.
ღირსშესანიშნაობები
ციხეები: პეტრას ციხე, თამარის ციხე, გონიოს ციხე, ხირხათის ციხე, ბეგოშვილების ციხე, ცივასულას ციხე, საღორეთის ციხე, გულების ციხე, ტაკიძეების ციხე, კავიანის ციხე, ჭვანის ციხე, ოქროპილაურის ყალაბოინი, მთისუბნის ციხე, ვარდიციხე, ჩხუტუნეთის ციხე, ყოროლისთავის ციხე, ალამბრის კოშკი, ნიგაზეულის ციხე-გალავანი.
ჩერგვალი
ვაზის სახელწოდება „თეთრ მრგვალს“ ნიშნავს.
აიდა ლუპინო
48-წლიანი კარიერის მანძილზე ლუპინომ 59 ფილმში ითამაშა, ხოლო გადაიღო რვა ფილმი. მას აგრეთვე სხვადასხვა სატელევიზიო პროექტების 100-ზე მეტი სერია აქვს გადაღებული, მათ შორის ვესტერნის, სიტკომის, მისტიკისა თუ განგსტერულ ჟანრში. იგი ძირითადად აშშ-ში მუშაობდა, რომლის მოქალაქეც 1948 წელს გახდა.
რეჟისორობა, სცენარისტობა და პროდიუსერობა
ლუპინოს ოფიციალური რეჟისორობით გადაღებული პირველი ფილმია უშიშარი (1949), რომელიც პოლიოვირუსით დაავადებული ახალგაზრდა მოცეკვავე ქალის შესახებ მოგვითხრობს. უშიშარის შემდეგ ლუპინომ ოთხ სოციალური თემატიკის მქონე ფილმს გაუწია პროდიუსერობა, მათ შორისაა შეურაცხყოფა (1950), რომელიც გაუპატიურების თემაზეა. 1953 წელს მან ჰიჩჰაიკერი გადაიღო, რითაც ნუარის ჟანრში პირველი ქალი რეჟისორი გახდა. The Filmakers-მა კიდევ 12 სრულმეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო, რომელთა შორის ლუპინო ექვსის თანარეჟისორი, ხუთის თანასცენარისტი და ერთის თანაპროდიუსერი იყო, ხოლო სამი ფილმის შექმნაში, მან, როგორც მსახიობმა, მიიღო მონაწილეობა. კინოკომპანია The Filmakers 1955 წელს დაიხურა, რის შემდეგაც ლუპინომ ტელევიზიაში დაიწყო მოღვაწეობა. 1965-1968 წლებში მან 30-ზე მეტი ამერიკული სატელევიზიო სერიალი გადაიღო.
ლითონების ელექტროქიმიური აქტივობის რიგი
დაძაბულების რიგი ახასიათებს ლითონების შედარებით აქტივობას წყლის ხსნარებში ჟანგვა-აღდგენით რეაქციებში.
ისტორია
მოგვიანებითი ალქიმიკოსები მჭიდროდ მივიდნენ ხსნარებში ლითონების ურთიერთგამოძევების ქიმიური მხარის გაგებასთან. ანგელუს სალა ნამუშევარში «Anatomia Vitrioli» (1613) მივიდა დასკვნამდე, რომ ქიმიური რეაქციის პროდუქტები შედგებიან იგივე «კომპონენტებისაგან», რომლებისგანაც შედგებოდა თავდაპირველი ნივთიერებები. შედეგად რობერტ ბოილმა წამოაყენა ჰიპოთეზა მიზეზებზე, რომლითაც ხსნარიდან ერთი ლითონი აძევებს მეორეს კორპუსკულარული წარმოდგენების საფუძველზე.
არნო ჩუენსუ
არნო ჩუენსუ ან არნო ჩასემი (დ. 28 ოქტომბერი, 1991) — კამერუნელი ფეხბურთელი, ბათუმის „დინამოს“ მარჯვენა მცველი.
Opisthopsis panops
სქოლიო
კატეგორია:ჭიანჭველები
გიორგი ტუღუში
ბიოგრაფია
1999-2000 წლებში იყო თბილისის საკრებულოს თავმჯდომარის აპარატის უფროსი. 2000-2002 წლებში ტუღუში იყო ურბანული ინსტიტუტი/USAID-ის ექსპერტი სამართლებრივ საკითხებში, ხოლო 2003 წლის მაისამდე იგი თავისუფლების ინსტიტუტში მედია პროექტების კოორდინატორი იყო. 2003 წელს დაინიშნა გაეროს განვითარების პროგრამის ექსპერტად სამართლებრივ საკითხებში. 2004 წლის მუშაობდა ადამიანის უფლებათა თანამშრომლად ეუთოს მისიაში საქართველოში. ომბუდსმენის პოსტზე დანიშნვამდე მუშაობდა ევროკავშირის დაფინანსებულ პროექტში, რომლის მიზანი სახალხო დამცველის აპარატის შესაძლებლობების გაზრდა იყო. ასევე იყო ევროპის საბჭოს წამების საწინააღმდეგო კომიტეტის წევრი.
სარატოვის წყალსაცავი
სარატოვის წყალსაცავი (Саратовское водохранилище) — წყალსაცავი მდინარე ვოლგაზე, რუსეთის ულიანოვსკის, სამარისა და სარატოვის ოლქებში. შექმნილია სარატოვის ჰესის კაშხლით. აივსო 1967-1968 წლებში. ფართობი — 1831 კმ², მოცულობა 12,9 კმ³, სიგრძე 341 კმ, მაქსიმალური სიგანე 12 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 33 მ. აწესრიგებს მდინარე ვოლგის ჩამონადენს. შეიქმნა ენერგეტიკული, წყლის სატრანსპორტო, სამრეწველო და კომუნიკაციური წყალმომარაგების მიზნით. წყალსაცავში იჭერენ თევზს. წყალსაცავის ნაპირზეა ქალაქები: კუიბიშევი, ჩაპაევსკი, სიზრანი, ხვალინსკი, ბალაკოვო.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის წყალსაცავები
სულა სურამელი
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
მარიის სასახლე (სანქტ-პეტერბურგი)
სტაკენშნეიდერის სასახლის იდეა იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს გაუჩნდა მისი ქალიშვილის დიდი გრაფინია მარია ნიკოლაევნასთვის საჩუქრის მიზნად იუჟინ დე ბოჰარნესის ვაჟთან ქორწინებასთან დაკავშირებით. მიუხედავად იმისა, რომ მიწითალო-მოყავისფრო ფასადი კორინთული კოლონებით ტრადიციულ ნეოკლასიკურ წყობაშია გადაწყვეტილი, მთელი დიზაინი XVII საუკუნის ფრანგული ბაროკოს ზეგავლენით შეიქმნა. ასევე შეინიშნება რენესანსის ეკლექტიური ზეგავლენა ექტერიერის ორნამენტებსა და ინტერიერის დეკორაციებზე. შენობის ყოველი მთავარი დარბაზი სხვადასხვა ისტორიულ სტილშია გადაწყვეტილი.
მარიის სასახლე იმპერიის საკუთრებაში 1884 წელს დაბრუნდა, მის განკარგვაში რჩება 1917 წლამდე, და აქ განლაგებული იყო რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო საბჭო, სახ. კანცელარია და მინისტრთა საბჭო. სახელმწიფო საბჭოს სესიათა დიდი დარბაზის დიზაინი ეკუთვნის ლეონ ბენუას (1906). 1902 წლის 2 აპრილს ტერორისტების მიერ მოკლულ იქნა შინაგან საქმეთა მინისტრი, დმიტრი სიპიაგინი, სასახლის ვესტიბიულში.
ანემია (ფილმი)
სქოლიო
კატეგორია:1987 წლის ქართული ფილმები კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები კატეგორია:1987 წლის ფილმები
სულხან პაპაშვილი
1988 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1988–1990 წლებში მუშაობდა თბილისის გარნიზონის სამხედრო პროკურატურაში; 1990–1993 წლებში ნაძალადევის რაიონის პროკურატურის გამომძიებელი; 1993–1995 წლებში პროკურორის თანაშემწე; 1995 წელს სახელმწიფოს მეთაურის აპარატის თავდაცვის, უშიშროებისა და სამართალდამცავი ორგანოების სამსახურის სახელმწიფო მრჩეველი; 1996–1997 წლებში ეროვნული უშიშროების საბჭოს სამართალდამცავ ორგანოებთან ურთიერთობის სამსახურის წამყვანი სახელმწიფო მრჩეველი, 1997–1998 წლებში უფროსი; 1998–2003 წლებში სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსი.
კონსტანტინე კრილოვი
კონსტანტინე ალექსანდრეს ძე კრილოვი (Константин Александрович Крылов; დ. 26 მაისი, 1860, ვილნას გუბერნია, — გ. 30 მარტი, 1930, ქ. ნოვი-სადი, სერბეთი) — რუსეთის იმპერიის არმიის ინფანტერიის გენერალი (1917).
ვალერი იობაშვილი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1988 კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები კატეგორია:მარტვილის მერანის ფეხბურთელები კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
Magnetic Fields (ალბომი)
სიმღერების სია
ყველა კომპოზიციის ავტორია ჟან-მიშელ ჟარი.
ისლამი
ისტორიულად ისლამი VII საუკუნეში წარმოიშვა არაბეთის ნახევარკუნძულზე, ჰიჯაზის მხარეში. ისლამის სწავლების მიხედვით, ღმერთი მანამდეც აგზავნიდა სხვადასხვა ერთა შორის მაცნეებსა და წინასწარმეტყველებს, მათ შორის იყვნენ ბიბლიური პერსონებიც – ნუჰი, მუსა, 'ისა და სხვები, რომლებიც ხალხში ქადაგებდნენ ერთღმერთიანობას. ერთღმერთიანობის ადეპტად მიიჩნევა იბრაჰიმი.
სწავლება
პრაქტიკაში ისლამი ვლინდება ხუთი ბურჯით, რომლებიცაა რწმენის დამოწმება, ლოცვა, მარხვა რამადანის თვეში, მოწყალება და წმინდა ადგილების მოლოცვა.
ისლამის პირველი დღეები
616 წელს ისლამი მიიღო 'უმარმა, რომლის მოწოდებითაც მუსლიმებმა დაიწყეს ლოცვა სახალხოდ, ქა'აბასთან. 617 წელს ყურაიშის ტომის მახზუმისა და აბდ შამსის გვარების თაოსნობით, შეიკრიბა დარ ან–ნადვა, ანუ საბჭო, რომელმაც საყოველთაო ბოიკოტი გამოუცხადა მუსლიმებსა და მათ, ვინც უარს იტყოდა მათთან კავშირის შეწყვეტაზე. ამგვარად ჰაშიმის გვარის ის წარმომადგენლები, რომლებსაც ისლამი არ ჰქონდათ მიღებული, მაგრამ ნათესაურ კავშირს ინარჩუნებდნენ მუჰამმადთან ﷺ, ამ ბოიკოტის მსხვერპლი აღმოჩნდნენ. ბოიკოტს ჰაშიმის გვარიდან შეუერთდა მუჰამმადის ﷺ ბიძა აბუ ლაჰაბიც. ბოიკოტმა 2 წელი გასტანა და 619 წელს დასრულდა.
მედინა
მექელებმა რამდენიმე ბრძოლა გაუმართეს მუსლიმებს, მათ შორის 627 წელს გამართული თხრილის ბრძოლა მედინასთან, როდესაც მედინელ იუდეველთა ტომი, ბანუ ყურაიზა, წარმართებს მიემხრო და მათი დამარცხების შემდეგ სასტიკად იქნა დასჯილი – მამაკაცები დახოცეს, ქალები კი მონად გაყიდეს. ბანუ ნადირი და ბანუ ყაინუყა'ი, შედარებით ნაკლებად დაისაჯნენ – ისინი გადაასახლეს. საბოლოოდ 628 წელს დაიდო შეთანხმება ჰუდაიბიაში, რომელმაც ზავი დაამყარა მუსლიმებსა და წარმართებს შორის, მაგრამ ერთი წლის შემდეგ ეს ზავი დაირღვა მათი მოკავშირე ტომების მიერ. 629 წელს მუჰამმადმა ﷺ აიღო მექა თითქმის უსისხლოდ. იგი გარდაიცვალა 632 წლის 8 ივნისს.
დინასტიური სახალიფოები
'აბბასიანთა სახალიფოს პოლიტიკურ გავლენებს ზღუდავდნენ ჯერ ბუიდთა დინასტია, ხოლო შემდეგ სელჩუკები, რომლებიც მათ მხოლოდ რელიგიურ ხელისუფლებას უტოვებდნენ პოლიტიკური ხელისუფლების ლეგიტიმიზაციის სანაცვლოდ. 1258 წელს მონღოლებმა აიღეს ბაღდადი, მოკლეს 'აბბასიანი ხალიფა ალ–მუსთა'სიმ ბი ლ–ლაჰი (მონღოლური ტრადიციით, სამეფო სისხლის დაქცევა უბედურების ნიშანი იყო, ამიტომ ჰულაგუმ ბრძანა ცოცხალი ხალიფა შეებოჭათ, ხალიჩაში გაეხვიათ და ცხენებით გაეთელათ, ხოლო მეორე გადმოცემით იგი თავის ხაზინაში ჩაკეტეს და შიმშილით მოკვდა ). მონღოლებმა ასევე გაანადგურეს ბაღდადის დარ ალ–ჰიქმა, გადმოცემის თანახმად, ტიგროსში გადაყრილი წიგნების მელანმა მასში წყალი რამდენიმე დღით გააშავა.
'აბბასიანთა ბაღდადის სახალიფო განადგურდა, ხოლო ხალიფობის პრეტენდენტი, ალ–მუსთანსირ ბი ლ–ლაჰ II, მამლუქებმა შეიფარეს და გამოაცხადეს ხალიფად 1261 წელს. იგი მამლუქთა ლაშქართან ერთად გაემართა ბაღდადის დასაბრუნებლად, მაგრამ მონღოლებმა მოკლეს. მის ნაცვლად მამლუქებმა ხალიფად ალ–ჰაქიმი დანიშნეს. ამგვარად 'აბბასიანთა სახალიფომ არსებობა განაგრძო ეგვიპტის მამლუქთა პატრონაჟის ქვეშ 1517 წლამდე, როდესაც ოსმალთა სულთანმა ხალიფის ტიტული ოფიციალურად გადაიბარა.
ამავე პერიოდში სეფიანთა დინასტია ირანში ახორციელებს სუნიტების გაში'იტების პოლიტიკას. სუნიტ სწავლულებს მიეცათ არჩევანი დაეტოვებინათ ირანი, მიეღოთ ში'იზმი ან სიკვდილით დაისჯებოდნენ. თავის მხრივ ოსმალებიც ატარებდნენ ში'იტთა საწინააღმდეგო პოლიტიკას. XVIII საუკუნის შუა ხანებიდან არაბეთის ნახევარკუნძულზე იბნ თაიმიასა და იბნ ყაიიმ ალ–ჯავზიიას სწავლებების მიმდევარმა ჰანბალი სწავლულმა, მუჰამმად იბნ 'აბდულ–ვაჰჰაბმა ჩამოაყალიბა სწავლება, რომლის თანახმადაც აუცილებელი იყო ისლამის ფესვებთან დაბრუნება. ეს სწავლება მსოფლიოში ვაჰაბიზმის სახელით გახდა ცნობილი.